open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნაზიმ ბეიკიშიევი

**ნაზიმ ზოჰრაბ ოღლი ბეიკიშიევი** ( დ. 29 ივნისი, 1948, ბაქო) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2006), თეატრისა და კინოს მხატვარი.

## ბიოგრაფია 
ნაზიმ ბეიკიშიევი მუშაობდა ბაქოს სახელმწიფო სამხატვრო გალერეაში.
1970-1975 წლებში ჩაირიცხა მოსკოვის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტის თეატრალური ხელოვნების ფაკულტეტზე და სწავლობდა სსრკ სახალხო არტისტის სერგეი ობრაზცოვის კლასში. ამ საგანმანათლებლო დაწესებულების დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ქალაქ ორჯონიკიძეში თოჯინების თეატრსა და რუსულ დრამატულ თეატრში რეჟისორად. მოგვიანებით მუშაობდა პროდიუსერად და მთავარ მხატვრად გ. არაბლინსკის სახელობის სუმგაითის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრში, აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიურ მუსიკალურ და აზერბაიჯანის მოზარდ მაყურებელთა თეატრში.

2001-ლი წლიდან აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური ეროვნული დრამატული თეატრის მთავარი მხატვარი. სპექტაკლების დიზაინერიც გახლდათ, მათ შორის ო. იოსელიანის „ურემი გადაბრუნებამდე“.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში 
* https://web.archive.org/web/20180911043200/http://azdrama.az/yaradici-hey%C9%99t/nazim-b%C9%99ykisiyev
* http://ensiklopediya.gov.az/az/terms/9850/cild/15

კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოქანდაკეები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ექსლიბრისი

მინი|ექსლიბრისი, მხატვარი: როქველ კენტი, 1915 წ.
**ექსლიბრისი** () — გრაფიკულად შესრულებული წიგნის ნიშანი, იარლიყი, რომელიც მიკრულია წიგნის ყდის შიგნითა მხარეს, ზემო მარცხენა კუთხეში და მიუთითებს წიგნის მფლობელის ვინაობას — ორგანიზაციას, მ. შ. ბიბლიოთეკას, ან კერძო პირს. 

ექსლიბრისზე შეიძლება გამოსახული იყოს ემბლემა, დევიზი, მფლობელის პროფესიის ამსახველი სიმბოლური ნახატი ან ჰქონდეს სიუჟეტურ-თემატური ხასიათი. ნიშანი სრულდება კალმით, ტუშით, აკვარელით, ნაბეჭდი ექსლიბრისი კი — ცინკოგრაფიული, ქსილოგრაფიული, ოფორტის, ლითოგრაფიული და ლინოგრავიურის ტექნიკით. 

ექსლიბრისის პირველი ნიმუშები ჩნდება გერმანიაში XVI საუკუნიდან. ცნობილია ალბრეხტ დიურერის, ჰანს ჰოლბაინ უმცროსის, ლუკას კრანახის ექსლიბრისები. ექსლიბრისის პირველი ქართული ნიმუში XVII საუკუნის ქართულ ხელნაწერშია შემონახული. ექსლიბრისზე ნაყოფიერად მუშაობდნენ მხატვრები (ვ. წილოსანი, ვ. გრიგოლია, ვ. ქუთათელაძე, დ. ციციშვილი, გ. ლეჟავა, ვ. თოფურიძე, ნ. ჩერნიშკოვი, დ. გაბაშვილი, ს. კეცხოველი, ლ. გუდიაშვილი) და სხვ. 1934 წელს ქ. ლოს-ანჯელესში (აშშ) ექსლიბრისების საერთაშორისო გამოფენაზე, მონაწილეობდნენ: ვ. წილოსანი, ვ. ქუთათელაძე, ვ. გრიგოლია (პირველი პრემია), დ. ციციშვილი (ვერცხლის მედალი). ექსლიბრისების გამოფენები მოეწყო თბილისში 1972, 1982, 1985, 2001, 2002 და 2009 წლებში.
## ლიტერატურა
კატეგორია:წიგნების დიზაინი
ეშბა

საკუთარი სახელი **ეშბა** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ეფრემ ეშბა — ბოლშევიკი რევოლუციონერი, საბჭოთა პოლიტიკური მოღვაწე
* ვიაჩესლავ ეშბა — აფხაზი სეპარატისტების სამხედრო მეთაური
* თარასხან ეშბა — ანტისაბჭოთა რაზმის მეთაური
* თომა ეშბა — პედაგოგი
* მარინა ეშბა — მოქანდაკე
* ნელი ეშბა — რეჟისორი
* რაულ ეშბა — პოლიტიკური მოხელე

კატეგორია:აფხაზური გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
გენერალი და ზიზილები

**„გენერალი და ზიზილები“** — 1963 წლის საბჭოთა ფილმი, რომლის რეჟისორია მიხეილ ჭიაურელი. ფილმი გადაღებულია ნ. შპანოვის რომანის - „ქარიშხალი“ მიხედვით. მისი პრემიერა შედგა 1964 წლის 23 ნოემბერს.

## სიუჟეტი
ევროპის მილიტარისტული წრეები პროვოკაციის მოწყობას ცდილობენ საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ. რადისტი ლენოვსკი ყველაფერს აკეთებს იმისათვის, რომ ამხილოს პროვოკაცია. 

ფილმი გადაღებები დაემთხვა კარიბის კრიზისს. სცენარისტ ა. ფილიმონოვის გადმოცემით, ის „მაღალ ინსტანციებში“ სასაუბროდ დაიბარეს და დავალება მისცეს, დაეწერა სცენარი მნიშვნელოვან პოლიტიკურ თემაზე. ფილმის ეკრანზე გამოსვლის მომენტში კრიზისი უკვე მთავრდებოდა და დასავლეთთან ურთიერთობაში „დათბობის“ პერიოდი დაიწყო. სურათი, რომელიც წარმატებით გადიოდა, ეკრანებიდან მოიხსნა და მივიწყებულ იქნა.

## როლებს ასრულებენ
* ბრუნო ოია — ვლადეკ ლეხოვსკი
* ვერიკო ანჯაფარიძე — მარტა ფუნკი
* სოფიკო ჭიაურელი — ზოსია
* ანდრეი აბრიკოსოვი — მებაღე
* ნიკოლოზ ბოგოლიუბოვი — მარშალი
* ვლადიმერ დრუჟნიკოვი — დობროვი
* ჰელმუტ ზომერი — გენერალი ჰოიხლერი
* ალფრედ ვიდენიექსი — გენერალი დონალდი
* არტურს დიმიტერსი — სენატორი დარკი
* სერგეი კარნოვიჩ-ვალუა — ცვეიგელი
* ოლევ ესკოლა — შნორკე
* ალექსანდრე სმირნოვი — ვოლფგანგ ფუნკი
* ოთარ კობერიძე — შტურმანი რანერ პეტერი 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:1963 წლის ფილმები
კატეგორია:ქართული ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:მიხეილ ჭიაურელის ფილმები
ბოლივარის კანტონი (მანაბი)

**ბოლივარის კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში,  მანაბის პროვინციის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. აღმოსავლეთით ესაზღვრება პიჩინჩის კანტონი, სამხრეთით პორტოვეიხოსა და ხუნინის კანტონები, ხოლო ჩრდილოეთით ჩონესა და ტოსაგუის კანტონები. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კალსეტა. კანტონის ფართობია 524 კმ², ხოლო მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 41 827 ადამიანია. 

## სქოლიო
კატეგორია:მანაბის პროვინციის კანტონები
ტლაუაპანი

**ტლაუაპანის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2015 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 40 220 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 298.51 კმ².

## სქოლიო
კატეგორია:პუებლის მუნიციპალიტეტები
ტლაპანალა

**ტლაპანალის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 344 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 84.042 კმ².

## სქოლიო
კატეგორია:პუებლის მუნიციპალიტეტები
სანტა-ანას კანტონი (მანაბი)

**სანტა-ანას კანტონი**() — კანტონი ეკვადორში, მანაბის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სანტა-ანა. კანტონის ფართობია 257 კმ², ხოლო მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 10 090 ადამიანს შეადგენს. 

## სქოლიო
კატეგორია:მანაბის პროვინციის კანტონები
ჯანი ვერსაჩე

**ჯოვანი მარია "ჯანი" ვერსაჩე** (დ. 2 დეკემბერი, 1946 – გ. 15 ივლისი, 1997) – იტალიელი მოდის დიზაინერი, ბიზნესმენი. დააფუძნა ვერსაჩე — საერთაშორისო მოდის სახლი, რომელიც აწარმოებს აქსესუარებს, სუნამოებს, მაკიაჟს, სახლის ავეჯს და ტანსაცმელს.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 2 დეკემბერს, 1946 წელს, რეჯო-დი-კალაბრიაში, იტალია. გაიზარდა მის უფროს ძმასთან, სანტო ვერსაჩესთან და უმცროს დასთან, დონატელა ვერსაჩესთან ერთად. ყავდა ასევე უფროსი და თინა, რომელიც 12 წლის ასაკში არასწორად დამუშავებული ინფექციის გამო  გარდაიცვალა. მამა ფინანსისტი, დედა კი მკერავი. ვერსაჩემ მოდის დიზაინზე მუშაობა ადრეული ასაკიდან დაიწყო, დედის სამკერვალოში. იგი არქიტექტურით იყო დაინტერესებული მანამ, სანამ 26 წლის ასაკში იგი მილანში გადავიდა მოდის დიზაინზე სამუშაოდ. 1973 წელს კი იგი გახდა "Byblos" 
წარმატებული დიზაინერი. რამდენიმე წლის შემდეგ, თავისი წარმატებით წახალისებულმა ვერსაჩემ წარმოადგინა თავისი პირველი ხელმოწერის კოლექცია ქალებისთვის, მილანის Palazzo Della Permanente ხელოვნების მუზეუმში. მისი პირველი ჩვენება მოხდა იმავე წლის სექტემბერში. მისი პირველი ბუტიკი კი გაიხსნა მილანის Via della Spiga-ში 1978 წელს. გარდაიცვალა 15 ივლისს, 1997 წელს, მაიამიში, ამერიკა.

## მოდის იმპერია
1978 წელს მილანის ბუტიკის გახსნის შემდეგ, ვერსაჩე სწრაფად გახდა სენსაცია საერთაშორისო მოდის სცენაზე. მის დიზაინში გამოიყენებოდა ნათელი ფერები, თამამი პრინტები და სექსუალური ჭრილები. 1978 წელს ვერსაჩემ ააშენა კომპანია მისი ოჯახის მხარდაჭერით, დასაქმებული იყო მისი და დონატელა ვიცე-პრეზიდენტად და მისი ძმა სანტო კომპანიის პრეზიდენტად.  1989 წელს ფირმა გაფართოვდა მაღალ მოდაში Atelier Versace-ს გამოშვებით. ვერსაჩე ცნობილი გახდა იმით, რომ ცნობილ სახეებს ასაქმებდა თავის მარკეტინგულ კამპანიებში და მათი მოდის ჩვენების პირველ რიგებში ათავსებდა. მისი გარდაცვალებისას ვერსაჩეს კომპანია 807 მილიონ დოლარად იყო შეფასებული და მოიცავდა 130 ბუტიკს მთელ მსოფლიოში.

## პირადი ცხოვრება
ვერსაჩემ თავისი პარტნიორი ანტონიო დ'ამიკო, მოდელი, 1982 წელს გაიცნო. მათი ურთიერთობა ვერსაჩეს გარდაცვალებამდე გაგრძელდა. ამ დროის განმავლობაში კი ვერსაჩეს ყურის კიბო დაუდგინეს. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივლისი
კატეგორია:იტალიელი დიზაინერები
აღმოსავლეთ სასექსი

*აღმოსავლეთ სასექსი* არის ტერიტორიული ერთეული სამხრეთ-აღმოსავლეთ ინგლისში. მას ესაზღვრება კენტი ჩრდილო-აღმოსავლეთით, დასავლეთ სასექსი დასავლეთით, სურეი ჩრდილო-დასავლეთით და ლა-მანშის სრუტე  სამხრეთით. ყველაზე დიდი დასახლებაა ქალაქი ბრაიტონი და ჰოუვია, ხოლო მთავარი საგრაფო ქალაქი არის ლუესი.

საგრაფოს ფართობია 1,792 კვადრატული კილომეტრი და მოსახლეობა შეადგენს 822 947 კაცს.    ადგილობრივი ხელისუფლება აღმოსავლეთ სასექსს აღიარებს არამიტროპოლიტულ საგრაფოდ, ხუთი ოლქითა და ბრაიტონისა და ჰოვის თვითმმართველი ქალაქებით. აღმოსავლეთ სასექსი და დასავლეთ სასექსი ისტორიულად ქმნიდნენ ერთიან საგრაფოს, სასექსს.

## ისტორია 
აღმოსავლეთ სასექსი არის სასექსის ისტორიული საგრაფოს ნაწილი, რომელსაც ფესვები აქვს სამხრეთ საქსების ძველ სამეფოდან, რომლებიც იქ დამკვიდრდნენ ქრისტეს შობიდან V საუკუნეში, რომაელთა წასვლის შემდეგ. არქეოლოგიური ნაშთები მრავლადაა, განსაკუთრებით მაღალმთიან რაიონებში. ვინაიდან ბრიტანეთი კუნძულია, მტრებს პირველი იერიშები სასექსზე მიჰქონდათ, მათ შორის რომაელები და მოგვიანებით ნორმანები იყვნენ, უილიამ დამპყრობლის მიერ ინგლისის არმიის დამარცხების შემდეგ ჰასტინგსის ბრძოლაში 1066 წელს. 
[მარცხნივ|მინი| საგრაფოს მმართველობა, [ლუისი|ლუესი]]
მარცხნივ|მინი|117x117პქ| აღმოსავლეთ სასექსის საოლქო საბჭოს გერბი

## გეოგრაფია 
[მინი| [Beachy უფროსი|Beachy Head Belle Tout Lighthouse და ისტბორნი, აღმოსავლეთ სასექსი]]
გეოლოგიურად, აღმოსავლეთ სასექსი არის უილდის სამხრეთ ანტიკლინის ნაწილი. ჩრდილოეთით არის პარალელური ხეობები და ქედები, რომელთაგან ყველაზე მაღალია თავად უელდი (ჰასტინგსის ზეგანი და ველდენ კლეი).  ტერიტორია შეიცავს ფიქლის ნავთობის მნიშვნელოვან მარაგს, საერთო ჯამში 4,4 მილიარდ ბარელ ნავთობს. 

### კლიმატი 
აღმოსავლეთ სასექსში, ისევე როგორც სამხრეთ სანაპიროს ოლქების უმეტესობაში მზის ნათების საშუალო 1750  საათია.  ეს გაცილებით მეტია, ვიდრე  საშუალო 1340 საათი.

## ტურიზმი და კულტურა 
მინი| ქალთევზას ქუჩა ჭვავის ნაწილში, ჩვეულებრივ ციცაბო ფერდობზე და მოკირწყლულ ზედაპირზე
აღმოსავლეთ სასექსში მრავლადაა თეატრები, მათ შორის სამეფო თეატრი ბრაიტონში, ბრაიტონის გუმბათი, სასექსის უნივერსიტეტის კრეატიული ხელოვნების ცენტრი ატენბორო, სამეფო იპოდრომის თეატრი, დევონშირის პარკის თეატრი ისტბორნში და თეთრი როკის თეატრი ჰასტინგსი. გლინდბურნის ფესტივალის ოპერა ყოველწლიურად ტარდება გლინდბურნში, ლუესის მახლობლად. ბრაიტონის ფესტივალი არის დიდი მრავალმხრივი ფესტივალი, რომელიც ტარდება ყოველ მაისს.

## ტრადიციები 
სასექსში ყოველწლიურად აღნიშნავენ "კოცონის ზეიმს", რომელიც იმართება გაი ფოქსის ღამეს და ამ ზეიმზე აღნიშნავენ 1605 წელს დენთის შეთქმულების აღმოჩენას და იხსენებენ მეიფილდიდან ჩვიდმეტი პროტესტანტი მოწამის ხსოვნას, რომლებიც დაწვეს კოცონზე 1555-1557 წლებში. მას აქვს რელიგიური ანტაგონიზმისა და ანტიპოპერიის ისტორია, მათ შორის რომის პაპის ფიგურის დაწვა. ღონისძიება ყოველწლიურად ათიათასობით მაყურებელს იზიდავს. ასევე არსებობს მრავალი სხვა კოცონის საზოგადოება აღმოსავლეთ სასექსში. 
მინი| Dripping Pan, Lewes FC -ის მამაკაცთა და ქალთა გუნდების სტადიონი
კანონი კანონია

**„კანონი კანონია“** (; ) — 1958 წლის ფრანგულ-იტალიური მხატვრული, კომედიური ფილმი, რომლის რეჟისორია კრისტიან-ჟაკი.

## სიუჟეტი
ფილმში მოქმედება ხდება საფრანგეთ-იტალიის სასაზღვრო ერთ პატარა ქალაქში. საბაჟოს თანამშრომელი ფერდინანდ პასტორელი, რომელიც საფრანგეთის მოქალაქეა, შემთხვევით დაადგენს, რომ არა საფრანგეთის მოქალაქედ, არამედ იტალიის მოქალაქედ დაიბადა, რადგან ტრაქტირის სამზარეულო, სადაც მისი დაბადება დაფიქსირდა, იტალიის მხარეს ეკუთვნის. ეს შემთხვევა მის ცხოვრებას კოშმარად აქცევს, რადგან იტალიის მოქალაქედ გახდომის შემდგომ აღმოჩნდება, რომ კანონის დამცველ მებაჟეს უამრავი კანონის დარღვევა აქვს ჩადენილი — დეზერტირობიდან დაწყებული, უკანონო ქორწინებებით დამთავრებული.

## როლებში
*ფერნანდელი — ფერდინანდ პასტორელი
*ტოტო — ჯუზეპე ლა პალია
*ნოელ როკვერი — ჟანდარმი მალანდენი
*ნატალი ნერვალი — ელენ პასტორელი, ფერდინანდის ცოლი
*ლედა გლორია — ანტუანეტა, ჯუზეპეს ცოლი

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1958 წლის ფილმები
კატეგორია:ფრანგულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფრანგული კომედიური ფილმები
კატეგორია:იტალიურენოვანი ფილმები
კატეგორია:იტალიური კომედიური ფილმები
კატეგორია:კრისტიან-ჟაკის ფილმები
ღუდუშა არველაძე

**ღუდუშა არველაძე** (დ. 27 თებერვალი, 1940, აბაშა, საქართველო, — გ. 2011) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა აბაშაში. 1965 დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი მათემატიკის სპეციალობით. 1966 წელს მუშაობა დაიწყო ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტში. 1968-1970 წლებში იყო სტაჟიორ-მკვლევარი ობნინსკის ექსპერიმენტული მეტეოროლოგიის ინსტიტუტში. 1971-1973 წლებში კი სწავლობდა და დაამთავრა სრულიად რუსეთის სასოფლო-სამეურნეო მეტეოროლოგიის კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტურა. 1980-1991 წლებში მუშაობდა კუბის მეცნიერებათა აკადემიაში. შემდეგ მუშაობა გააგრძელა ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტში აგრომეტეოროლოგიური პროცესების მათემატიკური ლაბორატორიის გამგედ. მუშაობს მრავალწლიანი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსავლის ფორმირების მათემატიკურ მოდელირებაზე. გამოქვეყნებული აქვს 45-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის, მონოგრაფიები. მიღებული აქვს საქართველოს მინისტრთა საბჭოს საპატიო დიპლომი, საკავშირო სასოფლო-სამეურნეო გამოფენის ბრინჯაოს მედალი, კუბის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო დიპლომი, ობნინსკის ექსპერიმენტული მეტეოროლოგიის საკავშირო ინსტიტუტის საპატიო დიპლომი და მეორე ხარისხის პრემია. ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „საქართველოში ჩაის კულტურის პროდუქტიულობაზე აგრომეტეოროლოგიური პირობების გავლენის პროცესების მათემატიკური მოდელირება“, დაიცვა 1975 წელს.
სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მრავალწლიანი კულტურების მოსავლის ფორმირების აგრომეტეოროლოგიური პროცესების მათემატიკური მოდელირება და მათი წარმოების ტექნოლოგიის ოპტიმიზაცია“, დაიცვა 1999 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
თარასხან ეშბა

**თარასხან დიმიტრის ძე ეშბა** (დ. 1886, სოფ. ბედია, ახლანდ. გალის მუნიციპალიტეტი, —  გ. 1923) — აფხაზი აზნაური, ანტისაბჭოთა დაჯგუფების მეთაური აფხაზეთში.

ჰქონდა 2 კლასის განათლება. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ სამურზაყანოს კომისარი იყო. 1918 წელს მონაწილეობდა აფხაზეთში ბოლშევიკური გამოსვლების ჩახშობაში. 1920-1921 წლებში მეთაურობდა აფხაზეთის კომისარიატის სოხუმის საგანგებო რაზმს (შედგებოდა 20-მდე წევრისგან), რომელმაც დიდი სამსახური გაუწია საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობას აფხაზეთის ტერიტორიაზე იატაკქვეშა ბოლშევიკური ორგანიზაციის გამოვლენასა და განეიტრალებაში. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ (1921) ერთხანს მთავრობის წევრებთან ერთად დევნილობაში იყო კონსტანტინეპოლში. 1922 წლის აგვისტოში ეშბა მალულად დაბრუნდა აფხაზეთში და საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ საბრძოლველად სამურზაყანოს ტერიტორიაზე შექმნა პარტიზანული დაჯგუფება (20-მდე კაცი), რომელიც მალე ძირითადად ყაჩაღებით შეივსო და კრიმინალურ ბანდად გადაიქცა. 1923 წლის ივლისისთვის საბჭოთა საგანგებო კომისიამ მოახერხა ბანდის წევრების უმეტესობის ლიკვიდაცია, თავად ეშბა კი სოფელ ბედიაში, საკუთარ სახლში დააპატიმრეს და თბილისში გაგზავნეს. მალევე დახვრიტეს.

## ლიტერატურა
* თულნი (პროექტის ხელმძღვ. — ომარ თუშურაშვილი) , თბ., 2015. გვ. 47-50.
* Хорава Б., Из Истории борьбы против Советской власти в Абхазии (1921- 1931гг.), «Кавказ и Мир» № 26, 2002. — с. 108-114.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
კატეგორია:აფხაზები
თარასხან
თომა ეშბა

**თომა ქრისტეფორეს ძე ეშბა**, *ეშიბაია* (დ. 22 ივნისი, 1856, სოფ. აგუბედია, ახლანდ. ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1928, ოჩამჩირე) — ერთ-ერთი პირველი აფხაზი პედაგოგი, პუბლიცისტი.

დაამთავრა ამიერკავკასიის სამასწავლებლო სემინარია ქალაქ გორში (1880). სხვადასხვა დროს მასწავლებლობდა აფხაზეთის სხვადასხვა სოფელში (ახალი ათონი, ლიხნი, ბედია და სხვ.), 1891 წლიდან ხელმძღვანელობდა 2-კლასიან დაწყებით სასწავლებელს ოჩამჩირეში. ავტორია ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევისა „დაბა ოჩამჩირი, სოფელი ილორი და ბესლახუბი“ (1891), არითმეტიკული ამოცანების პირველი კრებულისა აფხაზურ ენაზე (1907). მონაწილეობდა „აფხაზური ანბანის“ შედგენაში (რუსულ და აფხაზურ ენებზე, თბ., 1906). 
## ბიბლიოგრაფია 
* Сухумский округ: Местечко Очамчиры, селения Илори и Беслахубы, СМОМПК, вып. XI, Тифлис. — с. 260-265.
* Сборник арифметических задач для абхазских начальных училищ. Тифлис, 1907.

## ლიტერატურა
* ხორშელი, წერილი ოჩამჩირედგან, გაზ. „ივერია“, 1898, № 236. — გვ. 2-3. 
* გელენავა ი., საგანმანათლებლო საქმიანობა აფხაზეთში 1900-1917 წწ., «საქართველოს ახალი ისტორიის საკითხები», თბ., 2003, № VI. — გვ. 248-301.

კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1856
კატეგორია:გარდაცვლილი 1928
კატეგორია:აფხაზი მწერლები
თომა
მარინა ეშბა

**მარინა ეფრემის ასული ეშბა** (დ. 20 ივლისი, 1924, ლონდონი, — გ. 17 მაისი, 2002, სოხუმი) — აფხაზი მოქანდაკე. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1981). 

ბოლშევიკი რევოლუციონერის ეფრემ ეშბას ქალიშვილი. დაამთავრა მოსკოვის დეკორატიული და გამოყენებითი ხელოვნების ინსტიტუტი (1951). 1951 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში. 1962-1972 წლებში იყო აფხაზეთის ასსრ  მხატვართა კავშირის თავმჯდომარე. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: ეფრემ ეშბას ძეგლი (1973, სოხუმი); „1905 წელი”, ბარელიეფი (1955, რევ. მუზეუმი, მოსკოვი); ა. პუშკინის პორტრეტი (1956; სოხუმის სურათების გალერეა); ავტორია მედლებისა: „მოსკოვი” (1957), „პირველი თანამგზავრი” (1958), „26 ბაქოელი კომისარი” (1958) და სხვ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
კატეგორია:აფხაზი მოქანდაკეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
მარინა
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
საუტლა

**საუტლის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 20 717 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 266.70 კმ².

## სქოლიო
კატეგორია:პუებლის მუნიციპალიტეტები
ლოდის ბრძოლა

**ლოდის ბრძოლა** — 1796 წლის 10 მაისს, საფრანგეთის პირველი რესპუბლიკისისა და ავსტრიის ჯარებს შორის მომხდარი ბრძოლა, იტალიის პირველი კამპანიის ფარგლებში. ლომბარდიაში, ქალაქ ლოდისთან (Lodi) გამართული ეს ბრძოლა, ნაპოლეონ ბონაპარტის მეთაურობით, ფრანგების გამარჯვებით დასრულდა.

ქალაქი ლოდი ავსტრიელებს კარგად არ ჰქონდათ გამაგრებული, ორ მხარეს შორის ძირითადი შეტაკება ხიდთან მოხდა. ფრანგების პოზიციებს მდინარის შორეული ნაპირიდან იცავდა ქვეითი ჯარის ცხრა ბატალიონი, რომლებიც განლაგებული იყო ორ ხაზზე და ჰქონდათ თორმეტი ზარბაზანი. ავსტრიელებისა და მათი გენერლის განკარგულებაში იყო კავალერიის ოთხი ქვედანაყოფი, საერთო ჯამში 6 577 მეომრის ოდენობით, მაგრამ ეს სამხედრო ნაწილი არ იყო ბოლომდე ბრძოლისუნარიანი და ორგანიზებული, შედგებოდა დაღლილი ჯარისკაცებისგან, რომლებსაც დროზე ადრე მოუწიათ ამ დაპირისპირებაში ჩართვა.

თავდაპირველად, ავსტრიელები შეეცადნენ ხიდის განადგურებას, მაგრამ ფრანგებმა მოახერხეს მათი შეჩერება. თავად ხიდი 200 იარდის სიგრძის, ხისგან ნაგები კონსტრუქცია იყო და საჭიროების შემთხვევაში ადვილი უნდა ყოფილიყო მისი უბრალოდ დაწვა.

საფრანგეთის მოწინავე გვარდიას, პირველ ეტაპზე, არ გააჩნდა საკმარისი ძალა ხიდზე გადასასვლელად, ისინი უნდა დალოდებოდნენ დამატებითი ძალების მოსვლას. როცა ფრანგული არტილერია გამოჩნდა დაპირიპსირების ადგილას, მათ ქვემეხების გამოყენებით ცეცხლი გაუხსნეს მდინარის მეორე მხარეს მყოფ ავსტრიელებს.

ცეცხლი რამდენიმე საათის განმავლობაში არ შეწყვეტილა, ამის შემდეგ, დაახლოებით საღამოს 6 საათზე, ფრანგები მზად იყვნენ შეტევაზე გადასასვლელად. როდესაც მათ დაიწყეს წინსვლა ხიდზე, ავსტრიელებს უკვე აღარ შეეძლოთ მათი შეკავება, ბოლო საათების განმავლობაში მიმდინარე განუწყვეტელმა შეტევებმა დიდი ზარალი მიაყენა მათ, დაღლილობას ემატებოდა მორალური ფაქტორიც, ფრანგულ კავალერიას მიეცა საშულება ისინი საერთოდ მოეწყვიტა მთავარი ავსტრიული არმიისთვის.

ლოდის ბრძოლა ფრანგების გამარჯვებით დასრულდა, ავსტრიელები იძულებულნი გახდნენ უკან დაეხიათ და დაეტოვებინათ პოზიციები. ამ დაპირისპირებაში ავსტრიული მხარის ზარალი დაახლოებით 5 200 მეომარი იყო, ამას ემატებოდა 12 ზარბაზანი და სხვა სამხედრო აღჭურვილობა, რომელიც, ასევე, მოწინააღმდეგეს ჩაუვარდა ხელში. ფრანგებმა დაკარგეს 1 000 კაცამდე. მიუხედავად იმისა, რომ ავსტრიული არმიის დიდმა ნაწილმა გაქცევა მოახერხა, ლოდის ბრძოლას მაინც ჰქონდა მნიშვნელობა ნაპოლეონისთვის, როგორც იტალიური კამპანიის ფარგლებში მოპოვებული მორიგი გამარჯვებისა.

## ლიტერატურა 
* Agnelli, G. "". .
* Boycott-Brown, M. ''The Road to Rivoli: Napoleon's First Campaign*. London: Cassell, 2001.
* Chandler, David. *Dictionary of the Napoleonic Wars.* New York: Macmillan, 1979. .
* Chandler, David. *The Campaigns of Napoleon*. Scribner, 2009. .
* Schels, J. B. "". Oesterreichische Militärische Zeitschrift Bd. 2; Bd. 4 (1825): 57–97, 195–231, 267–268.
* Smith, Digby. *The Napoleonic Wars Data Book''. London: Greenhill, 1998. .
* .

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბონაპარტის ბლიცკრიგი იტალიაში 1796, დეგო და ლოდი
* 1796 წლის კამპანიის საიტების ფოტოები
* 1796 წლის კამპანიის ბრძოლების ნახატები
კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები
კატეგორია:ავსტრიის ბრძოლები
კატეგორია:ნაპოლეონის ომების ბრძოლები
კატეგორია:1796 წლის ბრძოლები
ნელი ეშბა

**ნელი რაჟდენის ასული ეშბა** (დ. 25 აპრილი, 1928, ოჩამჩირე, — გ. 15 მარტი, 2015) — აფხაზი რეჟისორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1971). 

დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი (1961). 1961 წლიდან სოხუმის ს. ჭანბას სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის აფხაზური დასის რეჟისორი იყო, 1963-1964 წლებში — მთავარი რეჟისორი. 1963-1964 წლებში სტაჟირებას გადიოდა პეტერბურგის მ. გორკის სახელობის აკადემიურ დიდ თეატრში გ. ტოვსტონოგოვის ხელმძღვანელობით. 1964-1968 წლებში რეჟისორად მუშაობდა თბილისის ა. გრიბოედოვის სახელობის დრამატულ თეატრში. 1968-1974 წლებში იყო სოხუმის სახელმწიფო თეატრის დირექტორი და აფხაზური დასის მთავარი რეჟისორი. 1973 წლიდან მუშაობდა რუსეთის სხვადასხვა თეატრში, მ. შ. 1974-1977 წლებში იყო ასტრახანის თეატრის დირექტორი და მთავარი რეჟისორი, 1988 წლიდან — მისივე თაოსნობით მოსკოვში შექმნილი თეატრ „ვრემიას“ დირექტორი და მთავარი რეჟისორი. საუკეთესო დადგმები: დ. გულიას „აჩრდილები”, პ. კოჰოუტის „როცა ასეთი სიყვარულია”, რ. ებრალიძის „თანამედროვე ტრაგედია”, ე. შვარცის „შიშველი მეფე”, მ. გორკის „მოაგარაკენი”, ა. დიუმას „კლოდის ცოლი”, დ. ჟოტევის „ვენერას შემოსვა”, ბ. შინკუბას „სიმღერა კლდეზე”, ფ. შილერის „დონ კარლოსი” და სხვ. 
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:ოჩამჩირეში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:აფხაზები
კატეგორია:რუსი რეჟისორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
ნელი
კრაწაშვილ-მოლაშვილის დაჯგუფება

**კრაწაშვილ-მოლაშვილის დაჯგუფება** — შეიარაღებული დაჯგუფება 1920-იანი წლების საბჭოთა საქართველოში.

ჩამოყალიბდა 1922 წლის გაზაფხულზე მას შემდეგ, რაც დაჯგუფების ხელმძღვანელები — ივანე (ვანო) კრაწაშვილი (ყოფილი მენშევიკი, სიღნაღის ერობის თავმჯდომარის მოადგილე) და სტეფანე მოლაშვილი ქაქუცა ჩოლოყაშვილმა კრიმინალური მიდრეკილებების გამო თავისი რაზმიდან გააძევა. დაჯგუფება ძირითადად მოქმედებდა სიღნაღის მაზრის ტერიტორიაზე, თავს ესხმოდა ხელისუფლების წარმომადგენლებს, ასევე ბოლშევიკური მთავრობის მომხრე ადგილობრივებს, თუმცა არ ერიდებოდა ყაჩაღობას და ძარცვასაც. სხვადასხვა დროს დაჯგუფებაში 20-დან 40 კაცამდე იყო გაერთიანებული. საქართველოს საბჭოთა ხელისუფლების მიერ მიიჩნეოდა პოლიტიკურ-კრიმინალურ ბანდად. დაჯგუფებას მისი არსებობის პერიოდში მიეწერებოდა 22 მკვლელობა, 5 დაჭრა, 10 ძარცვა, ხელისუფლების წარმომადგენლებზე 16 თავდასხმა და ცემა და სხვ.

1922 წლის შემოდგომაზე „ჩეკამ“ რამდენჯერმე სცადა დაჯგუფების განადგურება, თუმცა უშედეგოდ. 1923 წლის იანვარში „ჩეკას“ აგენტებმა მოკლეს კრაწაშვილი, ივლისში დააპატიმრეს და დახვრიტეს მოლაშვილი. დაჯგუფების სხვა წევრების დიდი ნაწილი შეტაკებებში მოკლეს ან შეიპყრეს და დახვრიტეს, რამდენიმე ყაჩაღი შემოირიგეს. ბანდის ცალკეული წევრების დევნა-ლიკვიდაციის ღონისძიებები 1927 წლამდე გაგრძელდა.

## ლიტერატურა
* თულნი (პროექტის ხელმძღვ. — ომარ თუშურაშვილი) , თბ., 2015. — გვ. 23-37.

კატეგორია:ქართველი ყაჩაღები
კატეგორია:საბჭოთა საქართველოს ისტორია
ლიპარიტ აგამირზიანი

**ლიპარიტ აგამირზიანი** (დ.1916, თბილისი, საქართველო, გ.1980) — ქართველი ინჟინერი, მათემატიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა თბილისში. 1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ გაწვეული იქნა ჟუკოვსკის სახელობის სამხედრო-საჰაერო აკადემიაში და 1942-1946 წლებში  იმსახურა სხვადასხვა ავიაკომპანიაში თვითმფრინავების ელექტრომოწყობილობის ინჟინრის თანამდებობაზე. 1945 წლიდან მუშაობდა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტში თეორიული მექანიკის კათედრის ასისტენტად. 1959 წლიდან - საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის თეორიული მექანიკის კათედრაზე. მისი მეცნიერული კვლევის ძირითადი მიმართულებაა - რხევათა თეორია, ანკერული საძირკვლების მდგრადობის და გადაადგილების საკითხები. შრომათა დიდი ციკლი მიეძღვნა პლასტიკურობის თეორიის სასაზღვრო ამოცანებს. მის მიერ შემუშებულია რთულ გზაჯვარედინებზე ტრანსპორტის ნაკადის შუქნიშნებით რეგულირების ოპტიმალური რეჟიმის გათვლის დაზუსტებული მეთოდიკა. ავტორია თეორიული მექანიკის სრულის კურსის ლექციათა კონსპექტისა (ოთხ ნაწილად). ტექნიკურ მეციერებათა კანდიდატი - 1948, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი - 1959, პროფესორი - 1960.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
ძოხოევის დაჯგუფება

**ძოხოევის დაჯგუფება** — შეიარაღებული კრიმინალური დაჯგუფება საქართველოში 1916-1924 წლებში.

დაჯგუფება 1916 წელს შექმნეს რუსეთის არმიის რიგებიდან გაქცეულმა დიანოზ ძოხოევმა და გურგენა გულარაშვილმა. ბანდა ძირითადად დუშეთის მაზრის ტერიტორიაზე მოქმედებდა, გამოირჩეოდა განსაკუთრებული სისასტიკით და დაუნდობლობით, თავს ესხმოდა სოფლებს, ყაჩაღობდა საქართველოს სამხედრო გზაზე. 1918 წლიდან ბანდის დევნაში ხელისუფლებასთან თანამშრომლობდა და აქტიურად მონაწილეობდა მოხალისე ნიკოლოზ ბედოშვილი, რომელსაც ყაჩაღებმა რამდენიმე ნათესავი მოუკლეს. 

1921 წლის დასაწყისში დაჯგუფება ჩრდილოეთ კავკასიაში (ძირითადად ტერის ოკრუგში) გადავიდა. იმავე წლის თებერვალში გურგენ გულარაშვილი წითელ არმიას შემოჰყვა საქართველოში და დუშეთის მილიციაში დაიწყო მუშაობა. 1923 წლის მარტში ბედოშვილმა ძოხოევს ვლადიკავკაზში მიაგნო, დააპატიმრა და დუშეთში გაგზავნა, თუმცა ყაჩაღმა გაქცევა მოახერხა. მას შეუერთდნენ მილიციელი გულარაშვილი და სხვა თანამზრახველები. დაჯგუფებასთან ბრძოლა ბედოშვილის მოხალისეთა რაზმთან ერთად ამჯერად საბჭოთა „ჩეკამ“ განაგრძო. ბანდის საბოლოო ლიკვიდაცია მხოლოდ 1924 წლის დეკემბერში მოხერხდა, როდესაც დაპატიმრების მცდელობისას ცალ-ცალკე მოკლეს ძოხოევი და გულარაშვილი.  

ძოხოევის დაჯგუფება XX საუკუნის საქართველოს ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე საშიში, მოუხელთებელი და სასტიკი კრიმინალური ბანდა იყო. მის მოქმედებას პოლიტიკური მოტივი და მიზნები არ ჰქონია. დაჯგუფების წევრებს მიეწერებათ 1916-1924 წლებში ჩადენილი 114 მკვლელობა, 21 დაჭრა, 25 გაუპატიურება, 47 ძარცვა და სხვ.

## ლიტერატურა
* თულნი (პროექტის ხელმძღვ. — ომარ თუშურაშვილი) , თბ., 2015. — გვ. 75-84.

კატეგორია:ქართველი ყაჩაღები
კატეგორია:საბჭოთა საქართველოს ისტორია
სან-ვისენტეს კანტონი (მანაბი)

**სან-ვისენტეს კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, მანაბის პროვინციაში. იგი 1999 წლის 16 ნოემბერს დაარსდა, როდესაც სუკრეს კანტონს გამოეყო. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სან-ვისენტე. კანტონის ფართობია 734 კმ2, ხოლო მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 24 997 ადამიანია. 

## სქოლიო
კატეგორია:მანაბის პროვინციის კანტონები
კანიადის რეგიონი

**კანიადა** () ― რეგიონი ოახაკის შტატში, მექსიკაში. რეგიონის ფართობი დაახლოებით 4 300 კმ²-ია. მოიცავს ორ რაიონს: ტეოტიტლანსა და კუიკატლანს. მთავარი ადმინისტრაციული ცენტრია ტეოტიტლან-დე-ფლორეს-მაგონი, მაგრამ ყველაზე მნიშვნელოვან კულტურულ ცენტრად უაუტლა-დე-ხიმენესი მიიჩნევა.

რეგიონს სახელი ეწოდა კანიადა-დე-კუიკატლანის, ცხელი კანიონის შესაბამისად, რომელიც სამხრეთით მდებარე ოახაკის ხეობას ჩრდილოეთით პუებლის შტატის ტეუაკანის ხეობასთან აკავშირებს. კანიადა ორი ხეობის დამაკავშირებელი მთავარი მარშრუტი იყო კოლუმბამდელ ხანაში. დაახლოებით ძვ.წ. 300 წელს რეგიონი საპოტეკებმა დაიპყრეს.

რეგიონში რბილი და თბილი კლიმატია. კანიადაში ნაყოფიერი ნიადაგია მანგოს, ნესვისა და ავოკადოს მოყვანისთვის. მეტწილად დაბლობებს მოიცავს. მთავარი მდინარეებია სალადო და ტომელინი.

## სქოლიო
კანიადა
კატეგორია:ოახაკის რეგიონები
ვიაჩესლავ ეშბა

**ვიაჩესლავ ახმეტის ძე ეშბა** (დ. 13 მარტი, 1949, დურიფში, ახლანდ. გუდაუთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 26 აგვისტო, 2023) — აფხაზი მფრინავი, აფხაზეთის სეპარატისტული რეჟიმის სამხედრო და პოლიტიკური მოხელე.

დაამთავრა იეგორიევის საავიაციო-ტექნიკური სასწავლებელი (1970), კრემენჩუგის საფრენოსნო სასწავლებელი (1973), ლენინგრადის სამოქალაქო ავიაციის აკადემია (1983). მუშაობდა მფრინავად სამოქალაქო ავიაციაში. მონაწილეობდა აფხაზეთის ომში (1992-1993) სეპარატისტული ძალების მხარეზე. 1993-2009 წლებში იყო ე. წ. აფხაზეთის სამხედრო-საჰაერო ძალების მეთაური, იმავდროულად, 2003-2004 წლებში — დე-ფაქტო რეჟიმის თავდაცვის მინისტრი, 2009 წლიდან — სოხუმის აეროპორტის გენერალური დირექტორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* В Абхазии умер летчик Вячеслав Эшба, ТАСС, 26 августа 2023.

კატეგორია:დაბადებული  13 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:აფხაზი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აფხაზი სეპარატისტები
კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები
ვიაჩესლავ
ტეოტიტლანის რაიონი

**ტეოტიტლანის რაიონი** () ― რაიონი კანიადის რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში, მექსიკაში.

## მუნიციპალიტეტები
რაიონში შედის შემდეგი მუნიციპალიტეტები:
 
* ელოსოჩიტლან-დე-ფლორეს-მაგონი
* უაუტეპეკი
* უაუტლა-დე-ხიმენესი
* მასატლან-დე-ვილია-დე-ფლორესი
* სან-ანტონიო-ნანაუატიპამი
* სან-ბარტოლომე-აიაუტლა
* სან-ფრანსისკო-უეუეტლანი
* სან-ხერონიმო-ტეკოატლი
* სან-ხოსე-ტენანგო
* სან-ხუან-კოაცოსპამი
* სან-ხუან-დე-ლოს-კუესი
* სან-ლორენსო-კუაუნეკუილტიტლა
* სან-ლუკას-სოკიაპამი
* სან-მარტინ-ტოსპალანი
* სან-მატეო-იოლოსოჩიტლანი
* სან-პედრო-ოკოპეტატილიო
* სანტა-ანა-ატეისტლაუაკა
* სანტა-კრუს-აკატეპეკი
* სანტა-მარია-ჩილჩოტლა
* სანტა-მარია-ისკატლანი
* სანტა-მარია-ლა-ასუნსიონი
* სანტა-მარია-ტეკომავაკა
* სანტა-მარია-ტეოპოსკო
* სანტიაგო-ტესკალსინგო
* ტეოტიტლან-დე-ფლორეს-მაგონი

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის რაიონები
კატეგორია:კანიადა (ოახაკა)
ვასო კასრაძის დაჯგუფება

**ვასო კასრაძის დაჯგუფება** — შეიარაღებული დაჯგუფება 1920-იანი წლების საბჭოთა საქართველოში.

შექმნა 1921 წლის ზაფხულში ვასილ (ვასო) კასრაძემ, რომელიც 1918-1920 წლებში აქტიური კრიმინალი იყო, შემდეგ საქართველოს რესპუბლიკის ხელისუფლებამ ცხინვალში წესრიგის აღდგენაში დახმარების სანაცვლოდ შეიწყალა. 1921 წლის მაისში ის საბჭოთა რეჟიმის პირობებში ცხინვალის მილიციის უფროსად მუშაობდა, შემდეგ კი ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებთან კონფლიქტის გამო ტყეში გავიდა.

სხვადასხვა დროს კასრაძის ჯგუფში 50-მდე ადამიანი მონაწილეობდა. ძირითადად გორის მაზრის ტერიტორიაზე მოქმედებდა. საბჭოთა ხელისუფლება მას ერთ-ერთ ყველაზე საშიშ პოლიტიკურ ბანდად თვლიდა და ენერგიულად ცდილობდა მის ლიკვიდაციას, თუმცა გორის მაზრის მოსახლეობაში კასრაძის ავტორიტეტის გამო საბოლოოდ ეს მხოლოდ შეძლო 1923 წლის ნოემბერში, როდესაც სოფ. რველში გორის პოლიტბიუროს რაზმი დევდარიანის მეთაურობით შემთხვევით შეხვდა კასრაძის დაჯგუფებას და ორმხრივ სროლაში მოკლა თავად კასრაძე და მისი რამდენიმე თანამზრახველი. დაჯგუფების დარჩენილი წევრების დევნა-ლიკვიდაციის ღონისძიებები 1924 წლის აპრილამდე გაგრძელდა. დაჯგუფებას მიეწერებოდა 10 მკვლელობა, 11 ძარცვა, ხელისუფლების წარმომადგენლებზე თავდასხმისა და მათი განიარაღების არაერთი ფაქტი და სხვ.

## ლიტერატურა
* თულნი (პროექტის ხელმძღვ. — ომარ თუშურაშვილი) , თბ., 2015. — გვ. 85-98.

კასრაძე, ვასო
კატეგორია:საბჭოთა საქართველოს ისტორია
ალმანდინი

**ალმანდინი** (), *ალაბანდინი*, *ალმანტინი* — მინერალი გრანატების ჯგუფისა. ქიმიური შედგენილობა Fe3Al2[SiO4]3. ხშირად შეიცავს Mn და სხვა მინარევებს. კრისტალდება კუბურ სინგონიაში. ალმანდინის კრისტალები დოდეკაედრებია. აქვს წითელი, მურა-წითელი ან მოიისფრო-წითელი ფერი. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით — 7-7.5, სიმკვრივე — 4100-4300 კგ/მ³. არ იტკეჩება. გვხვდება მეტამორფულ ქანებსა და პეგმატიტებში. იყენებენ სანახელავო ქვად და აბრაზიულ მასალად.

## იხილეთ აგრეთვე
*მინერალების სია

## ლიტერატურა
კატეგორია:გრანატების ჯგუფი
კატეგორია:ალუმინის მინერალები
კატეგორია:რკინის მინერალები
უკანასკნელი მასკარადი

**„უკანასკნელი მასკარადი“** — 1934 წლის ისტორიული ფილმი, რომლის რეჟისორია მიხეილ ჭიაურელი. ფილმის პრემიერა შედგა 1934 წლის 25 ოქტომბერს.

## სიუჟეტი
ფილმი პირველი მსოფლიო ომის, საქართველოში აჯანყების, მენშევიკური ხელისუფლების გაქცევისა და ბოლშევიკების შემოსვლის პერიოდს ეხება. 

## როლებს ასრულებენ
*ალექსანდრე ჯალიაშვილი — მიტო
*დუდუხანა წეროძე — მარო
*ნატო ვაჩნაძე — თამარი
*ოლღა ლეჟავა — მიტოს დედა
*გიორგი ქუჩიშვილი — მიტოს მამა
*სერგო ზავრიევი — დიომიდე
*მიხეილ გელოვანი — როსტომი
*აბო ზარდიაშვილი — ნიკო
*ვიქტორ გამყრელიძე — მიხო
*შალვა გედევანიშვილი — ვოვა
*ალექსანდრე (სანდრო) ჟორჟოლიანი — მდივანი
*კოტე მიქაბერიძე — გალიფელი
*გიორგი გაბელაშვილი — ვარდენი
*შალვა ღამბაშიძე — მდიდარი ვაჭარი
*ლევან ხოტივარი — მენშევიკი ოფიცერი
*არკადი ხინთიბიძე — ენაბლუ ტუსაღი
*პეტრე მორსკოი — ბოლდირევი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:1934 წლის ფილმები
კატეგორია:ქართული ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მიხეილ ჭიაურელის ფილმები
თამაზ ბოხუა

**თამაზ ბოხუა** (დ. 14 ივლისი, 1937, თბილისი — გ. 10 აპრილი, 2001) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი 1960 წელს; 1962-1965 წლებში იყო ენერგეტიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტი "სამშენებლო მექანიკისა და დრეკადობის თეორიის" სპეციალობით.
1966-1978 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1978-1986 წლებში მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის თეორიული მექანიკის კათედრაზე; 1986 წლიდან - თბილჰიდროპროექტში, სადაც 1991 წლიდან ხელმძღვანელობდა პერსპექტიული დაგეგმარების განყოფილებას. მისი ნაშრომები უმთავრესად მიძღვნილია თაღოვანი კაშხალების სიმტკიცისა და საიმედოობის საკითხებისადმი; მან შეიმუშავა და დანერგა თაღოვანი კაშხალების საიმედოობის შეფასების მეთოდი სეისმური ზემოქმედების გათვალისწინებით, რომელიც დაფუძნებულია გარსთა თეორიის სტოქასტიკურ სასაზღვრო ამოცანის ამოხსნის ბუბნოვ-გალიორკინის მეთოდზე. მოღვაწეობდა სამეცნიერო-პოპულარული ლიტერატურის ჟანრში. 

## ლიტერატურა 
*საქართველო: ენციკლოპედია: ტ. I. თბ., 1997, გვ. 476; საქართველოს მათემატიკოსები და მექანიკოსები: ბიოგრაფიული ცნობარი/ნოდარ მახვილაძე, თბ., 2016. გვ. 192-193

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კუიკატლანის რაიონი

**კუიკატლანის რაიონი** () ― რაიონი კანიადის რეგიონის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში, მექსიკაში. რაიონში შედის 20 მუნიციპალიტეტი და ჯამში 233 დასახლებას მოიცავს.

## მუნიციპალიტეტები
კუიკატლანის რაიონი მოიცავს შემდეგ მუნიციპალიტეტებს:
 
* ჩიკიუიტლან-დე-ბენიტო-ხუარესი
* კონსეპსიონ-პაპალო
* კუიამეკალკო-ვილია-დე-სარაგოსა
* სან-ანდრეს-ტეოტილალპამი
* სან-ფრანსისკო-ჩაპულაპა
* სან-ხუან-ბაუტისტა-კუიკატლანი
* სან-ხუან-ბაუტისტა-ტლაკოაცინტეპეკი
* სან-ხუან-ტეპეუსილა
* სან-მიგელ-სანტა-ფლორი
* სან-პედრო-ხალტეპეტონგო
* სან-პედრო-ხოკოტიპაკი
* სან-პედრო-ტეუტილა
* სანტა-ანა-კუაუტემოკი
* სანტა-მარია-პაპალო
* სანტა-მარია-ტესკატიტლანი
* სანტა-მარია-ტლალისტაკი
* სანტიაგო-ნაკალტეპეკი
* სანტოს-რეიეს-პაპალო
* ვალერიო-ტრუხანო

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის რაიონები
კატეგორია:კანიადა (ოახაკა)
ეშერის არქეოლოგიური ძეგლები

მინი|ეშერის სამხრეთი კრომლეხი
**ეშერის არქეოლოგიური ძეგლები** — სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები სოფელ ეშერის (სოხუმის მუნიციპალიტეტი) ტერიტორიაზე და მის მიდამოებში.

1934 და 1957 წლებში გათხარეს ძვ. წ. III–II ათასწლეულის დოლმენების ჯგუფი (ხელმძღვ. ბ. კუფტინი, ო. ჯაფარიძე), რომელბშიც აღმოჩნდა კოლექტიური სამარხები (ერთ-ერთ დოლმენში 30 ჩონჩხი იყო). ნაპოვნია ბრინჯაოს ყუადაქანებული ცულები, სატევრები, კავები, თიხის ჭურჭელი, მძივები და სხვ. 

1969 წელს გაითხარა ძვ. წ. II ათასწლეულის დასაწყისის (ხელმძღვ. გ. შამბა) 2 კრომლეხი. თითოეული მათგანი შედგება ვერტიკალურად ჩასმული 25–100 სმ სიმაღლის ქვების ოთხ-ოთხი კონცენტრული რგოლისგან. კრომლეხების გარე რგოლის დიამეტრია 41 მ. მათ ცენტრში კოლექტიური სამარხები იყო. აღმოჩენილია ბრინჯაოს სატევრები, თიხის ჭურჭელი, მძივები და სხვა მასალა, რომლებიც დოლმენებში აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალის მსგავსია. „ვერეშჩაგინის გორაზე“ გაითხარა საქართველოში უძველესი ქვევრსამარხები. ქვევრები მიწაში ვერტიკალურად პირქვე იყო ჩასმული. შიგ ჩაწყობილი იყო მიცვალებულის ძვლები (მეორეული დაკრძალვა), ბრინჯაოს კოლხური ცულები, შუბისპირები, სატევრები, სარდიონის მძივები და სხვ. 

ანტიკური ხანის ძეგლებიდან აღსანიშნავია ძვ. წ. I ათასწლეულის II ნახევრის ნაქალაქარი, რომელსაც 3 ჰა ფართობი უკავია. გათხრილია საფორტიფიკაციო (კედლები-კოშკები) და საცხოვრებელი ნაგებობები, წყალსადენი, აგრეთვე სამაროვანი. აღმოჩნდა ძველბერძნული ნივთები (შავლაკიანი და წითელფიგურული კერამიკა, სინოპური დამღიანი კრამიტი, კოსის ამფორები და სხვ.).
## ლიტერატურა 
* Куфтин Б. А., Материалы к археологии Колхиды, [т.] 2, Тб., 1950.
* Очерки истории Абхазской АССР, ч.1, Сух., 1960.
* Шамба Г. К., Эшерские кромлехи, Сух., 1974.

კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:კოლხეთის მატერიალური კულტურის ძეგლები
ეშთეჰა მირზა

**ეშთეჰა (იშტა) მირზა** (ნამდვ. სახელი — მირზა აბდ ალ-ლაჰ იბნ ფერიდუნ გორჯი) (დ. 1829, ისპაჰანი, — გ. 1872) — სპარსელი პოეტი, წარმოშობით ქართველი. 

აღა-მაჰმად-ხანის მმართველობის დროს ირანში წაყვანილი ქართული ოჯახის შთამომავალი. მიიღო ფილოლოგიური და ფილოსოფიური განათლება. იყო კალიგრაფი და ამ საქმიანობით ირჩენდა თავს. ავტორია ღაზალებისა (ორტაეპიანი სტროფით დაწერილი ლექსი). მის პოეტურ ნაწარმოებებში დიდი ადგილი ეთმობა ხილთა და კერძთა ქებას. ისპაანელმა კალიგრაფმა მირზა ნასრ ალ-ლაჰ იბნ მოჰამად შაფიმ ეშთეჰას გაფანტული ლექსები შეკრიბა, წინასიტყვაობა დაურთო და დივანი გააწყო. დივანის ხელნაწერი ინახება თეირანში, ირანის მეჯლისის ბიბლიოთეკაში. ეშთეჰა წერდა სარგაშთეს ფსევდონიმითაც. 

## ლიტერატურა
* აბაშიძე ი., მირზა ეშთეჰა გორჯის დივანი, კრ.: სპარსულ-ქართული ცდანი, თბ., 1983.
* თოდუა მ., ქართულ-სპარსული ეტიუდები, თბ., 1971.

კატეგორია:სპარსელი პოეტები
კატეგორია:ქართველები ირანში
კატეგორია:დაბადებული 1829
კატეგორია:გარდაცვლილი 1872
კოიკოიან-დე-ლას-ფლორესი

**კოიკოიან-დე-ლას-ფლორესი** () ― ქალაქი და მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ხუსტლაუაკის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 563 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 126.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 75.8 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
სან-მარტინ-პერასი

**სან-მარტინ-პერასი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ხუსტლაუაკის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 436 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 242.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 51.2 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ხუსტლაუაკის რაიონი

**ხუსტლაუაკის რაიონი** () ― რაიონი მისტეკის რეგიონის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში, მექსიკაში. უდიდესი ქალაქია სანტიაგო-ხუსტლაუაკა. რაიონის საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 1 690 მეტრია. ფართობი 1 848 კმ²-ია. მოიცავს შვიდ მუნიციპალიტეტს. 

## მუნიციპალიტეტები
რაიონში შედის შემდეგი მუნიციპალიტეტები:
*კოიკოიან-დე-ლას-ფლორესი
*სან-ხუან-მისტეპეკი
*სან-მარტინ-პერასი
*სან-მიგელ-ტლაკოტეპეკი
*სან-სებასტიან-ტეკომასტლაუაკა
*სანტიაგო-ხუსტლაუაკა
*სანტოს-რეიეს-ტეპეხილიო

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის რაიონები
კატეგორია:მისტეკის რეგიონი
დავით ცხაკაია

**დავით ცხაკაია** (დ. 8 სექტემბერი, 1912, წყალტუბო — გ. 1971) — ქართველი თეატრის მსახიობი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1955).

## ბიოგრაფია
1927 წელს მოღვაწეობდა დუშეთის თეატრალურ დასში. 1929 წელს სწავლობდა თბილისის მესამე საცდელ-საჩვენებელ სკოლასა და თბილისის მუშა-ახალგაზრდობის თეატრის „ტრამის“ სტუდიაში. 1931 წელს მსახიობად დაიწყო მუშაობა „ტრამში“, იმავე პერიოდში მონაწილეობას იღებდა მოზარდმაყურებელთა ქართული თეატრის სპექტაკლში. 1933-34 წლების სეზონში ზუგდიდის თეატრში მუშაობდა. 1934-1936 წლების სეზონში თბილისის მოზარდმაყურებელთა ქართულ თეატრში. 1941 წლიდან გარდაცვალებამდე კვლავ მოზარდმაყურებელთა ქართულ თეატრშია, სადაც იგი ერთ-ერთ წამყვან მსახიობად ითვლებოდა. შესრულებული აქვს 80-ზე მეტი როლი. მათ შორის აღსანიშნავია: ნუგზარ ბატონი (ს. თვარაძის „სურამის ციხე“), ჯანდიერი (ა. წერეთლის „ბაში-აჩუკი“), ლადო კეცხოველი (გ. ნახუცრიშვილის „ლადო კეცხოველი“), ჟადოვი (ა. ოსტროვსკის „შემოსავლიანი ადგილი“), გიორგი (შ. დადიანის „ჩატეხილი ხიდი“), გიორგი (ვ. კანდელაკის „ორი სპეციალისტი“), მერკუციო და ლორენციო (უ. შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“),  შტრაუზახერი (შილერის „ვილჰელმ ტელი“) და სხვა. მოღვაწეობდა საქართველოს რადიოკომიტეტში, როგორც მსახიობი და რეჟისორი. წერდა სცენარებს რადიოგადაცემებისთვის. განხორციელებული აქვს 100-მდე რადიოგადაცემა: ჯ. სვიფტის „გულივერის მოგზაურობა“, ე. შვარცის „წითელქუდა“, ვ. ჰიუგოს „კოზეტა“ და სხვა.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1955 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი

## ლიტერატურა
*ხელოვნების კალენდარი თეატრი, მუსიკა, კინო. თბილისი. 1992. გვ.99-100

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
მისტეკის რეგიონი

**მისტეკის რეგიონი** () ― რეგიონი ოახაკის შტატში, მექსიკაში. შედის უფრო ფართო რეგიონის, ლა-მისტეკის შემადგენლობაში, რომელიც მოიცავს პუებლის, გერეროსა და ოახაკის შტატის ნაწილებს. რეგიონი მოიცავს შვიდ რაიონს: ხუსტლაუაკას, სილაკაიოაპამს, უახუაპანს, კოისტლაუაკას, ტეპოსკოლულას, ტლასიაკოსა და ნოჩისტლანს. უდიდესი ქალაქებია უახუაპან-დე-ლეონი და ტლასიაკო. 

## სქოლიო
კანიადა
კატეგორია:ოახაკის რეგიონები
პიროპი

**პიროპი** () — მინერალი გრანატების ჯგუფისა. ქიმიური შედგენილობა Mg3Al2[SiO4]3. ხშირად შეიცავს Fe, Mn, Cr და სხვა მინარევებს. კრისტალდება კუბურ სინგონიაში. პიროპის კრისტალები დოდეკაედრებია. აქვს წითელი-სისხლისფერი, ნარინჯისფერი-წითელი, იასამნისფერი, ვარდისფერი ან მუქი-წითელი ფერი. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით — 7-7.5, სიმკვრივე — 3650-3840 კგ/მ³. არ იტკეჩება. გვხვდება მეტამორფულ ქანებსა და პეგმატიტებში. იყენებენ სანახელავო ქვად და აბრაზიულ მასალად.

## იხილეთ აგრეთვე
*მინერალების სია

## სქოლიო
კატეგორია:გრანატების ჯგუფი
კატეგორია:ალუმინის მინერალები
კატეგორია:მაგნიუმის მინერალები
დემენცია

**დემენცია** ( <  და , ნათესაობითი ბრუნვა ) — შემეცნებითი უნარის მყარი დაქვეითება; ავადმყოფს ავიწყდება ადრე მიღებული ცოდნა და პრაქტიკული ჩვევები, ახლის შეთვისება კი უჭირს ან არ შეუძლია; იგივეა, რაც ჭკუასუსტობა.

## ლიტერატურა
ჩართოლანი

საკუთარი სახელი **ჩართოლანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* შოთა ჩართოლანი — არქეოლოგი, მთამსვლელი
* ჭიჭიკო ჩართოლანი — მთამსვლელი, მეგზური

კატეგორია:ქართული გვარები
ეჩო

**ეჩო** — ხის დასამუშავებელი (სათლელი, სატეხი, საჭრელი) რკინის იარაღი. დანიშნულებისა და სამუშაო პირის მოყვანილობის მიხედვით ცნობილია სხვადასხვა სახის ეჩო (ღორეჩო, ხელეჩო, თოხეჩო და სხვ.). მისი სათლელი პირი თავისკენ მიითლის ნაფოტს და მთლელისკენ ისვრის, რაც თავისებურადაა ასახული ხალხურ სიტყვიერებაში „განა კაცი ეჩო არის, სულ თავისკენ მიითლიდეს?“

ღორეჩო პირმოხრილი სატეხი ეჩოა, რომელსაც აქვს მაღალი ტანი და მოხრილი პირი. მისი ნაირსახეობაა „ხელეჩო“ და „ფეხეჩო“.

ხელეჩო უფრო პატარა ზომის იარაღია. აქვს პირი — წინა და უკანა, და ხის ტარი. იყენებენ ჯამების, ხონჩების, გობებისა და სხვადასხვა რიგის ხის ჭურჭელთა სახვეწად, ამოსათლელად, „სადაც ცული ვერ უდგება, იქ ხელეჩო მუშაობს“.

თოხეჩო დიდი ზომის სათლელი იარაღია. შედგება პირის, ტანის, ყუისა და ხელტარისაგან. ტრაპეციის ფორმის რკინის გალესილ პირს მარჯვნივ და მარცხნივ „ნიღრები“ აქვს. პირის შუა ნაწილში „ყელია“ მოთავსებული, რომელშიც ჯდება ეჩოს ხელტარი. ეჩოს ტარი ყელთან სქელია, შემდეგ ვიწროვდება და ბოლოში მოხრილია. მისი რეგიონული სახესხვაობებია: ფეხეჩო (ქართლ-კახეთი, მესხეთ-ჯავახეთი), მძიმე ეჩო (ქართლი), დიდი ეჩო (ქსნის ხეობა). თოხეჩოთი სრულდებოდა „მსხვილი სათლელი სამუშაოები“, თლიდნენ სახვნელი იარაღების რვილებს, კევრის ფიცრებს, ურმის დედნებს და ა. შ.

## ლიტერატურა
* გასიტაშვილი გ., ხის დამუშავების ხალხური წესები, თბ., 1962.
* ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი (პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. ელდარ ნადირაძე ; რედ. როინ მეტრეველი ; ავტ.-შემდგ.: გვანცა არჩვაძე, მარინა ბოკუჩავა, თამარ გელაძე და სხვ.), თბ., 2011.

## სქოლიო
კატეგორია:ინსტრუმენტები
დოლორესი (პეტენი)

**დოლორესი** — მუნიციპალიტეტი პეტენის დეპარტამენტში, გვატემალაში. 2022 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 30 302 ადამიანს შეადგენს. დოლორესის ფართობი 3 050 კმ²-ია. იგი ქვეყნის მასშტაბით უდიდესი მუნიციპალიტეტია. მის ტერიტორიაზე მდებარეობს ისკუნის, ისტუცის, ისტონტონისა და ელ-ჩალის არქეოლოგიური ძეგლები. ქალაქში მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ პეტენის რეგიონული მუზეუმი.

## სქოლიო
კატეგორია:პეტენის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
კალიუალა

**კალიუალა** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სილაკაიოაპამის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 402 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 67.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 20.7 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ია ხობუა

**ია ხობუა (ბოკუჩავა)** (დ. 26 ივლისი, 1938, ბათუმი — გ. 11 მარტი, 2019) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1990).
 
## ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 1961-1967 წლებში იყო კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის მსახიობი, 1967 წლიდან კი - რუსთავის თეატრის მსახიობი. მონაწილეობდა სპექტაკლებში: „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“, „დარაბებს მიღმა გაზაფხულია“ და სხვა.

1958 წლიდან მოღვაწეობდა კინოში. გადაღებულია ფილმებში: „მყუდრო სავანე“ (კ. ღლონტი, 1971, კატო), „სამკაული სატრფოსთვის“ (თ. აბულაძე, 1971, დედა), „ძაღლი“ (ლ. გორდელაძე, 1974, მარგალიტა), „ნატვრის ხე“ (თ. აბულაძე, 1976, ნინუცი) და სხვა. მონაწილეობდა უზბეკურ ფილმებში: „საითის ზარები“ (1967, ხალიდა), „ჟუჟუნა წვიმა“ (1969, დედა)

## ჯილდოები და აღიარება
* 1976 – საქართველოს დამსახურებული არტისტი
*1990 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი 
* უზბეკეთის სსრ დამსახურებული არტისტი

## ფილმოგრაფია
*საჰაერო ხიდი 
*ძაღლი 
*ნატვრის ხე
*ბაკულას ღორები
*დაბრუნება
*ჩემი მეგობარი ძია ვანია
*კარიერი
*ჟამი მოქცევისა
*ქალაქის მიღმა (ღამის ილუზია)
*მამაკაცები და სხვები

*წყარო
*დათა თუთაშხია
*გაგიმარჯოს, მეზობელო! (ზღვარი)
*წკიპურტები
*მყუდრო სავანე
*ლუარსაბ თათქარიძე
*მე ვიტყვი სიმართლეს
*ფატიმა
*ფიროსმანი
*სამკაული სატრფოსათვის

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ია ხობუა — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:უზბეკეთის სსრ-ის დამსახურებული არტისტები