open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნიორი

**ნიორი** () — ერთწლოვანი ბოლქვიანი მცენარე ამარილისისებრთა ოჯახისა. ველურად გვხვდება შუა აზიის მთებში, სამხრეთ ყაზახეთში, კავკასიაში. აქვს მუქი მწვანე, ვიწრო და ლანცეტისებრი ფოთოლი. ბოლქვი 2-50-მდე კბილისაგან შედგება. კბილი დაფარულია თხელი აპკით, ხოლო მთლიანად ბოლქვი — 2-8 მბზინავი აპკით ან ქერქლით. ნიორის ზოგი ჯიში ივითარებს 60-150 სმ სიმაღლის საყვავილე ყლორტს, ყვავილში 60-450-მდე პატარა საჰაერო ბოლქვაკია. 

ნიორი თესლს თითქმის არ იძლევა, მრავლდება კბილით და ბოლქვაკით. ბოლქვსა და მწვანე მასას იყენებენ საჭმელად, კულინარიასა და საკონსერვო მრეწველობაში. ნიორის კბილი შეიცავს 35-42% მშრალ ნივთიერებას, 6,0-7,9% ნედლ ცილას, 7,0-28,8 მგ C ვიტამინს, 0,5% რედუცირებულ შაქარს, 20-27% პოლისაქარიდებს და სხვა. 

ნიორს სპეციფიკურ გემოსა და სუნს აძლევს ეთერზეთი (0,23-0,74%), რომელიც ფიტოციდს შეიცავს (ამიტომ მას იყენებენ ფარმაკოლოგიაში). საქართველოში ნიორის ჯიშია გორული, იმერული და იმერული 23.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხახვი
კატეგორია:ბოსტნეული
ნინოშვილის მწვერვალი

**ნინოშვილის მწვერვალი** — კლდოვანი მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადის — ზესხოს სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3500 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებითა და ქვედაიურული ასპიდური ფიქლებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. 1938 წელს მწვერვალზე ავიდა ქართველ ალპინისტთა ჯგუფი ალექსანდრე ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით და უწოდა ეგნატე ნინოშვილის სახელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
ბაქტრია-მარგიანეს არქეოლოგიური კომპლექსი

მინი|280პქ|ბაქტრია-მარგიანეს არქეოლოგიური კომპლექსის გავრცელების მიახლოებითი არეალი.
**ბაქტრია-მარგიანეს არქეოლოგიური კომპლექსი** (**ოქსის ცივილიზაცია**) — ცენტრალური აზიის ბრინჯაოს ხანის ცივილიზაციის თანამედროვე არქეოლოგიური აღნიშვნა, რომელიც დათარიღებულია ძველი წელთაღრიცხვის დაახლოებით 2300-1700 წლებით. ბაქტრია-მარგიანეს არქეოლოგიური კომპლექსი ლოკალიზდება ჩრდილოეთ ავღანეთის, აღმოსავლეთ თურქმენეთის, სამხრეთ უზბეკეთისა და დასავლეთ ტაჯიკეთის ტერიტორიებზე, ხოლო ცენტრირებულია ამუდარიის ზემო წელზე. ეს ადგილი აღმოაჩინა და სახელი უწოდა საბჭოთა არქეოლოგმა ვიქტორ სარიანიდიმ (1976). ბაქტრია არის ბაქტრის არეალის ბერძნული სახელწოდება (თანამედროვე ბალხი), ის, რაც დღეს ჩრდილოეთ ავღანეთს წარმოადგენს და მარგიანე მარგუს სპარსული სატრაპიის ბერძნული სახელწოდება, რომლის დედაქალაქი იყო მერვი, ესე იგი თანამედროვე თურქმენეთის სამხრეთ-აღმოსავლური ტერიტორია. 

ვიქტორ სარიანიდის 1970-აიანი წლების ბოლოდან დაწყებულმა არქეოლოგიურმა გათხრებმა შემდგომში მრავალ ადგილას გამოააშკარავა მრავალრიცხოვანი მონუმენტური სტრუქტურები, რომლებიც გამაგრებული იყო შთამბეჭდავი კედლებითა და ჭიშკრებით. ბაქტრია-მარგიანეს არქეოლოგიური კომპლექსის საკითხებთან დაკავშირებული ანგარიშები მეტწილად შეზღუდული იყო საბჭოთა ჟურნალისტების მიერ საბჭოთა კავშირის არსებობის უკანასკნელ წლებამდე, რის გამოც, კვლევის შედეგები დასავლეთში მნიშვნელოვნად უცნობი იყო, მანამ სანამ სარიანიდის შრომის თარგმნა დაიწყებოდა 1990-იან წლებში. 

## გალერეა 

ფაილი:BMAC, Female head, 3rd - early 2nd millennium BCE.jpg
ფაილი:BMAC, Monster with trumpet, 3rd - early 2nd millennium BCE.jpg
ფაილი:BMAC Head 3rd-Early 2nd Millennium BCE.jpg

## სქოლიო
კატეგორია:ავღანეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:თურქმენეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:უზბეკეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:ტაჯიკეთის არქეოლოგიური ძეგლები
ლიბანი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

**ლიბანი** — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (ტბის თემში). მდებარეობს მდინარე ბორჯომულის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1370 მეტრი, ბორჯომიდან 11 კილომეტრი. ლიბანი ადგილობრივი მნიშვნელობის კურორტია. სამკურნალო ფაქტორია მთის ჰავა და მინერალური წყაროების წყალი, რომელსაც იყენებენ აბაზანებისათვის.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 31 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ლიბანის სანატორიუმი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*internewsgeorgia-ს სიუჟეტი ლიბანის შესახებ

## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის კურორტები
კარბი

**კარბი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მერეთის თემი), მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე პატარა ლიახვის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 860 მეტრი, გორიდან 28 კილომეტრი.

კარბსა და მის შემოგარენში შემორჩენილი არქიტექტურული ძეგლები ძირითადად XVI-XVIII საუკუნეებს განეკუთვნება, მათ შორის არის წმინდა სამების ეკლესიაც. ამ ძეგლებზე მწირი ინფორმაცია არსებობს, მიუხედავად იმისა, რომ თავად კარბი წერილობით წყაროებში XI საუკუნიდან ჩანს.

სოფლის მიდამოებში ასევე გვხვდება რამდენიმე კოშკი: გნოლიძეების ციხე, დავითაშვილების ციხე, ხუბაშვილების ციხე და კიდევ სამი კოშკი.

## ისტორია
1068 წელს სოფელში დაბანაკდა თურქ-სელჩუკთა სულთანი ალფ-არსლანი, რომელიც თავისი ლაშქრით შემოესია ქართლის სოფლებს. XVI საუკუნის II ნახევარში კარბი, რომელიც კასპთან ერთად მითვისებული ჰქონდა ბარძიმ ამილახვარს, უკან დაიბრუნა სიმონ მეფემ. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 613 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*კარბის კოშკები
*კარბის ღვთისმშობლის ეკლესია
*კარბის წმინდა მარინეს ეკლესია
*კარბის წმინდა სამების ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ალექსანდრე ნეველი

thumb|right|ალექსანდრე ნეველი
**ალექსანდრე ნეველი** (დ. დაახლოებით 1220, პერესლავ-ზალესკი — გ. 14 ნოემბერი, 1263, გოროდეცი) — რუსი სახელმწიფო მოღვაწე, მხედართმთავარი, ნოვგოროდის მთავარი (1236-1251), ვლადიმირის დიდი მთავარი (1252-იდან), შვილი იაროსლავ ვსევოლოდის ძისა. მეთაურობდა რუსთა მხედრობას, რომელმაც რუსეთის ჩრდილოეთ-დასავლეთის მიწები დაიცვა გერმანელ და შვედ ფეოდალთა შემოსევებისაგან. 1240 წლის 15 ივლისს ალექსანდრე ნეველის რაზმმა და ნოვგოროდის სახალხო ლაშქარმა სასტიკად დაამარცხა შვედები მდინარე ნევაზე. ამ გამარჯვებისთვის შეარქვა მას ხალხმა „ნეველი“ (ნევის ბრძოლა). 1242 წლის 5 აპრილს ალექსანდრე ნეველმა ჩუდის ტბაზე გაანადგურა გერმანელი რაინდები და შეაჩერა მათი აგრესია აღმოსავლეთით (ყინულზე ბრძოლა). მას კარგად ესმოდა, რომ იმ დროს თათარ-მონღოლებთან შებმა უაზრო იყო და ოქროს ურდოსთან ურთიერთობაში ფრთხილ, შორს გამიზნულ პოლიტიკას ადგა, ამით თავიდან აიცილა ოქროს ურდოს გამანადგურებელი შემოსევები და იმასაც მიაღწია, რუსთა ჯარს მონაწილეობა არ მიეღო თათარ-მონღოლთა ლაშქრობებში. ალექსანდრე ნეველმა გააერთიანა რუსეთის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთ-დასავლეთი მიწები. 1251 წელს პირველი სამშვიდობო ხელშეკრულება დადო ნორვეგიასთან, 1256 წელს წარმატებით ილაშქარა ფინეთში შვედების წინააღმდეგ, რომლებმაც ერთხელ კიდევ სცადეს ბალტიის ზღვაზე გასასვლელი ჩაეკეტათ რუსეთისათვის. ალექსანდრე ნეველი სასტიკად უსწორდებოდა იმ მთავრებსა და ფეოდალებს, რომლებიც დიდი მთავრის ხელისუფლების განმტკიცებას ეწინააღმდეგებოდნენ, ამავე დროს მკაცრად ახშობდა ანტიფეოდალურ გამოსვლებს. სიკვდილის შემდეგ რუსულმა ეკლესიამ იგი წმინდანად შერაცხა. 1724 წელს პეტრე I-ის ბრძანებით ალექსანდრე ნეველის ნეშტი პეტერბურგში გადაასვენეს. 1725 წლის 21 მაისს რუსეთში დაწესდა ალექსანდრე ნეველის ორდენი. 1942 წლის 29 ივლისს კი — ალექსანდრე ნეველის საბჭოთა სამხედრო ორდენი.

## ლიტერატურა 
* *სურგულაძე ა.,* დიდი რუსი მხედართმთავრები, თბ., 1953;
* *Пашуто В. Т.,* Героическая борьба русского народа за независимость (XIII в.), М., 1956;

 

კატეგორია:რუსი წმინდანები
კატეგორია:დაბადებული 1220
კატეგორია:გარდაცვლილი  14 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1263
კატეგორია:ვლადიმირის დიდი მთავრები
კატეგორია:ნოვგოროდის მთავრები
კატეგორია:კიევის დიდი მთავრები
კატეგორია:XIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კლარსი

**კლარსი** — სოფელი  ერედვის მუნიციპალიტეტში (გერის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში. მდებარეობს გუდისის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1400 მეტრი, ცხინვალიდან 25 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ივრეთი

**ივრეთი** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ღრომის თემში.  

## გეოგრაფია
მდებარეობს  მდინარე მეჯუდის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან  900 მეტრი, ცხინვალიდან 32 კილომეტრი.

## ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება ().

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კვარხითი

**კვარხეთი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მეჯვრისხევის თემი), მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 710 მეტრი, გორიდან 14 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 379 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*კვარხითის წმინდა გიორგის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კვერნეთი

**კვერნეთი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქურთის მუნიციპალიტეტში (ძარის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში. მდებარეობს მდინარეების დიდი ლიახვისა და აღმოსავლეთის ფრონის წყალგამყოფის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1040 მეტრი, ცხინვალიდან 3 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვანო ჯავახიშვილის შოუ

**ვანო ჯავახიშვილის შოუ** '''/ The Vano's Show''' — იუმორისტული ტოქშოუს ამერიკული გადაცემის ქართული ვერსია. ამ ფორმატის შოუები ამერიკის შეერთებულ შტატებში XX საუკუნის 50-იანი წლებიდან არსებობს. გადაცემა 2019 წლამდე გადოდა „რუსთავი 2“-ის ეთერში ყოველ პარასკევს 22:00 საათზე, თუმცა 2019 წელს ვანო ჯავახიშვილმა დატოვა „რუსთავი 2“ და გადაცემა „მთავარ არხზე გადავიდა.ამჟამად კი TV-პირველის ეთერში გადის.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვანო ჯავახიშვილი

## რესურსები ინტერნეტში 
* შოუს შესახებ რუსთავი 2-ს საიტზე 

კატეგორია:იუმორისტული გადაცემები
კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები
კატეგორია:რუსთავი 2
კატეგორია:მთავარი არხი
ლავრისხევი

**ლავრისხევი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, წინარეხის თემში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ლავრისხევის მეორე ნამოსახლარი
*ლავრისხევის ნამოსახლარი
*ლავრისხევის პირველი ნამოსახლარი

## ლიტერატურა
* *მაკალათია ს.*, კავთურას ხეობა, თბ., 1960

## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლამისყანა

**ლამისყანა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში.

XIX საუკუნის ბოლოს რუსეთის პირველი რევოლუციის პერიოდში, ზაფხულში ხშირად ეწყობოდა კლასობრივი ხასიათის შეტაკებები.

1905 წლის 23 სექტემბერს ლამისყანაში პოლიციამ გაჩხრიკა თავად ერისთავის კარ-მიდამო, სადაც აღმოაჩინა რევოლუციონერების მიერ გადამალული იარაღი და 50 ცალი პროკლამაცია.

1906 წელს მარტში კაზაკებმა ააოხრეს და გაძარცვეს მოსახლეობა, ცემით მოკლეს სამი კაცი. იარაღის ჩაუბარებლობისათვის სოფელს გადაახდევინეს 600 მანეთი ჯარიმა.

1908 წლის 17 აგვისტოს გლეხთა რევოლუციონერული გამოსვლების პასუხად ლამისყანაში დამსჯელი რაზმი ჩააყენეს.

1913 წელს ივანე ჯავახიშვილმა ლამისყანაში ჯამბაკურ ორბელიანის სასახლის ბიბლიოთეკაში მიაკვლია „ქართლის ცხოვრების“ ჩვენამდე მოღწეულ ხელნაწერთა შორის უძველესს, რომელიც გადაწერილია ალექსანდრე კახთა მეფის მეუღლის დედოფალ ანას ბრძანებით XV საუკუნის II ნახევარში (ანასეული ხელნაწერი).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1095 ადამიანი.

ლამისყანაში მცხოვრებ გვარებს შორის არიან მთის სოფლებიდან ჩამოსახლებულები. ქენქაძეები მოსული არიან ხარბლიდან და ქენქათიდან, კობაურები — საძეგურიდან, ზარიძეები — მონასტრიდან (ახლანდ. ლარგვისი).

## ღირსშესანიშნაობა 
სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით გეგმით მართკუთხა ციხე-გალავანი (XVIII საუკუნე) და ორბელიანების სასახლეა (XIX საუკუნე), დასავლეთით ღვთისმშობლის ეკლესიაა, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით „ზედაველას“ ტყეში, ივლიტას ნიში. წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია მდებარეობს ორბელიანების სასახლის გვერდით.

## იხილეთ აგრეთვე
*დავით გურამიშვილის წყარო-მემორიალი
*ლამისყანის ნამოსახლარი გორა
*ლამისყანის ნასოფლარი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჩემი მშვენიერი ლედი

** ჩემი მშვენიერი ლედი** () —  ჯორჯ კიუკორის 1964 წლის ფილმი, ბერნარდ შოუს ნაწარმოებ „პიგმალიონის“ კინოადაპტაცია. ადაპტირება მოახდინა ალან ჯეი ლერნერმა. მთავარ როლებში — ოდრი ჰეპბერნი და რექს ჰარისონი.

## ჯილდოები
**ოსკარი**
*საუკეთესო ფილმი
*საუკეთესო რეჟისორი: ჯორჯ კიუკორი
*საუკეთესო მსახიობი კაცი: რექს ჰარისონი
*საუკეთესო ორიგინალური მუსიკა: ანდრე პრევინი
*საუკეთესო ხმა: ჯორჯ გროუვზი
*საუკეთესო მხატვრული გაფორმება: ჯინ ალენი, სესილ ბიტონი, ჯორჯ ჯეიმზ ჰოპკინზი
*საუკეთესო მსახიობი ოპერატორი: ჰარი სტრედლინგი
*საუკეთესო კოსტიუმების დიზაინი: სესილ ბიტონი

**ოქროს გლობუსი**
*საუკეთესო მიუზიკლი ან კომედია
*საუკეთესო რეჟისორი: ჯორჯ კიუკორი
*საუკეთესო მსახიობი კაცი მიუზიკლსა ან კომედიაში: რექს ჰარისონი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:მუსიკალური ფილმები
კატეგორია:კომედიური ფილმები
კატეგორია:1964 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ჯორჯ კიუკორის ფილმები
კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
პროფილი (გადაცემა)

„**პროფილი**“ — გადაცემა, სადაც მოწვეული სტუმრები საუბრობენ თავიანთ ისტორიებზე. ცნობილი და უბრალო ადამიანები ახალი რაკურსით და რეალური ისტორიების უცნობი გმირები. გადაცემის წამყვანია ჟურნალისტი მაია ასათიანი.

2007 წელს გადაცემა ტელეკომპანია მზის ეთერში გადიოდა, 2008 წლიდან კი მაუწყებლობა რუსთავი 2-ზე დაიწყო. გადაცემა 2021 წლის 25 მარტს რუსთავი 2-ზე უკანასკნელად გავიდა, იმის შემდეგ რაც შორენას ეფექტი დაიხურა და გადაცემების გუნდმა არხი დატოვა. იმავე წლის აპრილში, მოლაპარაკებების შემდეგ, „პროფილი“ და „შორენას ეფექტი“ TV პირველის ეთერში დაბრუნდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გვერდი რუსთავი 2-ის საიტზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები
კატეგორია:რუსთავი 2
ჩვენი ოფისი

**„ჩვენი ოფისი“** — ქართული კომედიური ჟანრის სერიალი. ძირითადი მოქმედება ვითარდება სარეკლამო სააგენტოს ოფისში, რომლის თანამშრობლებიც იღებენ რეკლამებს. მათ ხშირად უწევთ უცნაურ კლიენტებთან ურთიერთობა და მუდმივად სასაცილო სიტუაციაში ვარდებიან. სერიალი 2008-2010 წლებში, ყოველ სამუშაო დღეს, ტელეკომპანია რუსთავი 2-ის ეთერში გადიოდა.

## გადაღება 
ფორმულა კრეატივი სპეციალურად სერიალისთვის ამზადებდა დეკორაციას და გადაღება მიმდინარეობდა პავილიონში, სხვადასხვა ლოკაციაში: ოფისში, კაფეში, დაქორწინებული წყვილის სახლში და მყუდროს სახლში

## როლებში
## რესურსები ინტერნეტში 
* გვერდი რუსთავი 2-ის საიტზე 
* ჩვენი ოფისი 1 სეზონი

კატეგორია:2000-იანი წლების ქართული ტელესერიალები
კატეგორია:რუსთავი 2
ჟან დე ლა ბრუიერი

**ჟან დე ლა ბრუიერი** () (დ. 16 აგვისტო, 1645 — გ. 11 მაისი, 1696) — ფრანგი ესეისტი და მორალისტი.

ჟან დე ლა ბრუიერის დაბადების წელი მტკიცედ დადგენილი არ არის. ამბობენ, რომ იგი დაიბადა დენ-ე-უაზის დეპარტამენტის ქალაქ დურდანის მახლობლად მდებარე სოფელში 1639 წელს. სხვები მის დაბადების თარიღად 1644 წელს მიიჩნევენ, ხოლო დაბადების ადგილად პარიზის უბანს, სიტეს.

ჟან დე ლა ბრუიერმა დაახლოებით 1665 წელს ორლეანის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი დაამთავრა. 1684 წელს  მწერლის, საეკლესიო მოღვაწის და ორატორის, ბუსუეს რეკომენდაციით იგი დიდი მთავრის კონდეს შვილიშვილის, 16 წლის დიუკ დე ბურბონის აღმზდელად დანიშნეს. ორი წლის განმავლობაში ლა ბრუიერი უფლისწულს ასწავლიდა ისტორიას. გეოგრაფიას და საფრანგეთის მმართველობის სისტემას. როდესაც დიუკ ბურბონს მასწავლებელი აღარ დასჭირდა, დიდმა კონდემ ლა ბრუიერს კარისკაცობა უბოძა, ათასი ეკიუ პენსია დაუნიშნა და ბიბლიოთეკარის მოვალეობა დააკისრა.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ესეისტები
კატეგორია:ფრანგი მორალისტები
კატეგორია:დაბადებული 1645
კატეგორია:გარდაცვლილი 1696
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ნოდარ გაბუნია

** ნოდარ კალისტრატეს ძე გაბუნია** (დ. 9 ივლისი, 1933, თბილისი — გ. 31 აგვისტო, 2000) — ქართველი კომპოზიტორი, პიანისტი და პედაგოგი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967), საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1982).

XX საუკუნის უკანასკნელი ათწლეულის ქართული მუსიკალური ასპარეზის წამყვან ძალას წარმოადგენდა. ჯერ კიდევ ოციოდე წლის ასაკში მან დიმიტრი შოსტაკოვიჩის მაღალი შეფასება დაიმსახურა, რომელმაც გაბუნია თაობის ერთ-ერთ უნიჭიერეს მუსიკოსად შეაფასა. მოსკოვის კონსერვატორიის ბრწყინვალედ დამთავრების შემდეგ, სადაც საფორტეპიანო ხელოვნებას ალექსანდრე გოლდენვეიზერი, ხოლო საკომპოზიციო ოსტატობას არამ ხაჩატურიანი აზიარებდა, იგი თბილისში ბრუნდება და სათავეში უდგება თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორის საფორთეპიანო კათედრას. 1983 წელს გაბუნია კონსერვატორიის რექტორი ხდება და ამ თანამდებობას სიცოცხლის ბოლომდე ინარჩუნებდა.

სახელოვანი კარიერის განმავლობაში ნოდარ გაბუნიამ თანაბარი აღიარება მოიპოვა როგორც პიანისტმა, კომპოზიტორმა და პედაგოგმა.

იგი ბევრი ქართველი პიანისტის პედაგოგი იყო. საზოგადოება ყოველთვის მოუთმენლად ელოდა ნოდარ გაბუნიას კლასის კონცერტებს, რომლებიც ქვეყნის კულტურული ცხოვრების ნამდვილ მოვლენად იქცა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ნოდარ გაბუნია — ბიოგრაფიული ლექსიკონი, nplg.gov.ge
* ნოდარ გაბუნია , ეროვნული ფილმოგრაფია.
* ნოდარ გაბუნია - 80, „რადიო თავისუფლება“, 12.07.2013.

კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი პიანისტები
კატეგორია:დაბადებული  9 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
ნ
ბელუჯისტანი (პაკისტანი)

**ბელუჯისტანი** () — პაკისტანის პროვინცია, ოთხ პროცინიას შორის უდიდესი. ქვეყნის ფართობის დაახლოებით 44 %-ს მოიცავს. დასავლეთით ესაზღვრება ირანს, ჩრდილო-დასავლეთით კი ავღანეთს. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია უდიდესი ქალაქი კვეტა.

ძირითადი მაცხოვრებლები არიან ბელუჯები და პუშტუნები.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Balochistan 
* Balochistan Archives- Preserving our Past

კატეგორია:პაკისტანის პროვინციები
ბელუჯისტანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინით **ბელუჯისტანი** შეიძლება აღნიშნული იყოს:

* ბელუჯისტანი — პროვინცია პაკისტანში
* ბელუჯისტანი — ავღანეთის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი.
* სისტანი და ბელუჯისტანის ოსტანი — ირანის ოსტანი
მეფე-ზარბაზანი

**„მეფე-ზარბაზანი“** () — სამსხმელო ხელოვნების ძეგლი რუსეთში, ქალაქ მოსკოვში. ჩამოსხმულია 1586 წელს ოსტატ ანდრეი ჩოხოვის მიერ. წარმოადგენს შუა საუკუნეების საარტილერიო იარაღს. სიგრძე 5,34 მ, მასა 39,3 ტ. კალიბრი 890 მმ. განკუთვნილი იყო კრემლის თავდაცვისათვის, თუმცა არც ერთხელ არ გაუსროლიათ. შემკობილია რელიფური სარტყლებით, მათ შორის თედორე I-ის გამოსახულებით. ლაფეტი გაკეთდა 1835 წელს. განლაგებულია მოსკოვის კრემლის ტერიტორიაზე, „მეფე-ზარის“ გვერდით. ბრინჯაოსგან ჩამოსხმული ზარბაზანი გაკეთდა თედორე I-ის ბრძანებით. 

## სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:მოსკოვის კრემლი
ჯაზში მხოლოდ ქალიშვილები არიან

„**ჯაზში მხოლოდ ქალიშვილები არიან**“, იგივე „**ზოგიერთს ეს ცხელი უყვარს**“ () — ბილი უაილდერის კომედიური ჟანრის ფილმი. მთავარ როლებს ასრულებენ მერილინ მონრო, ტონი კერტისი და ჯეკ ლემონი. საბჭოთა კავშირში ფილმი გაქირავებაში გამოვიდა სახელწოდებით „**ჯაზში მხოლოდ ქალიშვილები არიან**“.

## როლებში 
* მერლინ მონრო — შუგარ კოვალჩიკი
* ტონი კერტისი — ჯო
* ჯეკ ლემონი — ჯერი

## ჯილდოები 
**ოქროს გლობუსი**
* საუკეთესო მიუზიკლი/კომედია
* საუკეთესო მსახიობი ქალი მიუზიკლსა ან კომედიაში: მერლინ მონრო
* საუკეთესო მსახიობი კაცი მიუზიკლსა ან კომედიაში: ჯეკ ლემონი

**სხვა ჯილდოები**
* ოსკარი საუკეთესო კოსტუმების დიზაინისთვის
* ბაფტა საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მთავარ როლში: ჯეკ ლემონი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1959 წლის ფილმები
კატეგორია:კომედიური ფილმები
კატეგორია:ბილი უაილდერის ფილმები
სოციალისტური ბანაკი

მინი|აღმოსავლეთის ბლოკი
**სოციალისტური ბანაკი** — იდეოლოგიური და პოლიტიკური ტერმინი, რომელიც გამოიყენებოდა საბჭოთა კავშირში. ტერმინი ასახავდა სსრკ-ს მის ყველა მეგობარს, რომელთაც სოციალისტური მთავრობის ტიპი ჰქონდათ.

ქვეყნები, რომლებთანაც სსრკ-ს სერიოზული იდეოლოგიური და პოლიტიკური უთანხმოებები ჰქონდა, არ ხვდებოდა ამ სიაში. მაგალითად კომუნისტური ჩინეთი და იუგოსლავია. 

## „სოციალისტური ბანაკის“ ქვეყნები 
[350px|thumb|„სოციალისტური ბანაკი“ [ცივი ომის დროს]]
* ბულგარეთი
* უნგრეთი
* ვიეტნამი
* გდრ
* ლაოსი
* მონღოლეთი
* პოლონეთი
* რუმინეთი
* სსრკ
* კუბა
* კსდრ
* ჩეხოსლოვაკია

## ქვეყნები რომლებმაც დატოვეს „სოციალისტური ბანაკი“ 
* ალბანეთი (1961 წლიდან)
* ჩინეთი (სამოციან წლებში)
* იუგოსლავია

## იხილეთ აგრეთვე 
* სსრკ
* ვარშავის ხელშეკრულება

## ლიტერატურა 
*
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*The Lives of Others official website
*The Lost Border: Photographs of the Iron Curtain
*"Symbols in Transition" Documentary film regarding the post-89 handling of the political symbols and buildings of eastern Europe

კატეგორია:სოციალიზმი
*
კატეგორია:მარქსიზმ-ლენინიზმი
საჰო

**საჰო** - ჩრდილო-აღმოსავლეთ ეთიოპიასა და ერიტრეაში მცხოვრები ხალხი. რაოდენობა დაახლოებით 217000 ადამიანი. ენა - საჰო, განეკუთვნება ქუშიტურ ენებს. საჰოს ნაწილმა შეითვისა მეზობელი ხალხის - ტიგრინასა და ტიგრეს ენები. რელიგიით მუსლიმები და მონოფიზიტი ქრისტიანები არიან. მათი ძირითადი საქმიანობაა მომთაბარე მიწათმოქმედება. ენითა და კულტურით ახლოს არიან დანაკილთან.

კატეგორია:აფრიკის ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
შენ ხარ ვენახი

„**შენ ხარ ვენახი**“ — შუა საუკუნეების ქართული იამბიკო და გალობა, დაწერილი საქართველოს მეფე დემეტრე I-ის (1125-1156) მიერ.  კომპოზიტორი გალობისა უცნობია და ხალხურადაა მიჩნეული. „შენ ხარ ვენახი“ ერთ-ერთია იამბიკოების სერიიდან — „ღმრთისმშობელისადმი“, რომელიც დემეტრემ, სავარაუდოდ დავით გარეჯის მონასტერში ბერად ყოფნისას დაწერა. საკუთრივ გალობა, ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია შუა საუკუნეების ქართული მრავალხმიანი მუსიკისა.

## ტექსტი
## რესურსები ინტერნეტში 
* alazani.ge — „შენ ხარ ვენახი“, სხვადასხვა ანსამბლის შესრულებით
* shemoqmedi.ge — აკათისტო, ღმრთისმშობლის სასწაულთმოქმედი ხატისა „შენ ხარ ვენახი“

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული საგალობლები
ჰექტორი

**ჰექტორი** () — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ტროის მეფის პრიამეს და ჰეკაბეს ვაჟი, ანდრომაქეს ქმარი, ტროის ომის მამაცი, კეთილშობილი, ჭკვიანი, სამართლიანი, სამშობლოსათვის თავდადებული გმირი, ტროელთა მხედართმთავარი „ყოველ საქმეში გამორჩეული, ვითარცა ღმერთი მოკვდავთა შორის“ (ჰომეროსი). ჰექტორმა თავიდანვე იცოდა, რომ ტროის ბედი განწირული იყო, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, შეუპოვრად იბრძოდა ბრძოლის ველზე. ბოლოს მოკლა პატროკლე, რის გამოც გამძვინარებულმა აქილესმა შუბით განგმირა იგი. ჰექტორის მომხიბლავი სახე ფართოდ აისახა ხელოვნებასა და ლიტერატურაში (პეტერ პაულ რუბენსი, ფრიდრიხ შილერი და სხვა).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
მეტეხი (კასპის მუნიციპალიტეტი)

**მეტეხი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში. ზღვის დონიდან 560 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. სოფელში ჯერ კიდევ ადრინდელ ბრინჯაოს ხანაში უცხოვრია ადამიანს.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2105 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*მეტეხის ამაღლების ეკლესია
*მეტეხის კვირაცხოვლის ეკლესია
*მეტეხის ღვთისმშობლის ტაძარი
*მეტეხის ნამოსახლარი და სამაროვანი
*მეტეხის სამაროვანი
*მეტეხის ყორღანები

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნიჟარა (ნაგებობა)

**ნიჟარა** — საბაღო ან საპარკე ნაგებობა, ესტრადა ღია ცის ქვეშ კონცერტებისა და სხვა ღონისძიებათა ჩასატარებლად. აქვს პარაბოლის ფორმის გადახურვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები
ჩელენჯერი

მინი|ჩელენჯერი მომსახურების ცენტრში
**„ჩელენჯერი“** (ინგლ. Challenger — «გამომწვევი») — ნასა-ს მრავალჯერადი სატრანსპორტო კოსმოსური შატლი. მეორე კოსმოსური შატლი, ექსპლოატაციაში შევიდა 1982 წელს. სახელი დარქვა საზღვაო ხომალდის, რომელიც ოკეანეს 1870-იან წლებში იკვლევდა. ნასა-ში ამ შატლს აღნიშნავდნენ, როგორც OV-99 (Orbiter Vehicle – 99). თავდაპირველად მას მხოლოდ საცდელად იყენებდნენ, თუმცა შემდეგში ის კოსმოსური ფრენებისთვის აღჭურვეს. პირველი გაფრენა ჩელენჯერმა 1983 წლის 4 აპრილს მოახდინა.

ჩელენჯერმა სულ ცხრა წარმატებული ფრენა განახორციელა. 1986 წლის 28 იანვარს, მეათე გაფრენისას, აფრენიდან 73 წამში მყარი საწვავის ამჩქარებლის დაზიანების გამო, შატლი აფეთქდა. ეკიპაჟის შვიდი წევრი დაიღუპა. ეს იყო იმ მომენტისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი კატასტროფა პილოტირებადი კოსმონავტიკის ისტორიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://science.ksc.nasa.gov/facilities/vab.html  NASA-ს კენედის სახელობის კოსმოსური ცენტრი

კატეგორია:კოსმოსური შატლები
აბოვიანი

**აბოვიანი** (; 1963 წლამდე — სოფელი **ელარი**) — ქალაქი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. მდებარეობს ერევნიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 10 კილომეტრზე. წარმოადგენს ერევნის აგლომერაციის ქალაქ-თანამგზავრს. ერევანთან დაკავშირებულია საავტომობილო გზითა და რკინიგზის ხაზით, რომლის საშუალებითაც დედაქალაქი უკავშირდება ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რაიონებს. ამის გამო ქალაქს ხშირად უწოდებენ ერევნის „ჩრდილოეთის კარიბჭეს“. ქალაქის ადგილზე მდებარეობდა სოფელი ელარი, რომელსაც 1961 წელს ეწოდა სომეხი მწერლის ხაჩატურ აბოვიანის სახელი. 1963 წელს სოფლის ადგილზე ჩამოყალიბდა ქალაქი აბოვიანი. აბოვიანიდან 6 კილომეტრზე მდებარეობს კურორტი არზნი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* საინფორმაციო პორტალი ქალაქ აბოვიანზე

კატეგორია:კოტაიქის პროვინციის ქალაქები
საჭილაოს შეთანხმება

**საჭილაოს შეთანხმება** — შეთანხმება იმერეთის მეფე სოლომონ II-სა და სამეგრელოს მთავარ გრიგოლ დადიანს შორის. დაიდო 1804 წელს. დასავლეთ საქართველოში რუსთა ჯარის ახალი ნაწილების შესვლამდე საქართველოს მთავარ მმართველის გენერალ პავლე ციციანოვის წარმომადგენელს იმერეთის სამეფოში პ. ლიტვინოვს დავალებული ჰქონდა შეერიგებინა იმერეთის მეფე და სამეგრელოს მთავარი, რომლებიც ერთმანეთს ეცილებოდნენ ლეჩხუმს. ამ მიზნით ლიტვინოვმა საჭილაოში ერთმანეთს შეახვედრა სოლომონ II და გრიგოლ დადიანი და მშვიდობის პირობა დაადებინა — ისინი ლეჩხუმის საკითხში რუსეთის იმპერატორის გადაწყვეტილებას უნდა დალოდებოდნენ და შეესრულებინათ იგი; სხვა სადავო საკითხებიც მშვიდობიანი გზით უნდა გადაეჭრათ. შეუთანხმებლობის შემთხვევაში შუამავლად რუსეთის ხელისუფალს მიმართავდნენ. საჭილაოს შეთანხმების არცერთი პირობა არ განხორციელებულა. 

## ლიტერატურა
**ბერძენიშვილი ნ.,* საქართველოს ისტორიული საკითხები, წგნ. 2, თბ., 1965; 
**ბურჯანაძე შ.* იმერეთის სამეფოს ურთიერთობა რუსეთთან სოლომონ მეორის დროს, "მაცნე", 1967, N 3.

კატეგორია:საქართველოს ისტორია
შამლუღი

**შამლუღი** — ქალაქი სომხეთში, მდებარეობს მდინარე დებედის მარცხენა სანაპიროზე. ერევნიდან 203 კილომეტრი, ალავერდიდან 8 კილომეტრი, ხოლო უახლოესი რკინიგზის სადგურ ახტალიდან 8 კილომეტრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Report of the results of the 2001 Armenian Census

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
აგარაკი (ქალაქი)

**აგარაკი** () — ქალაქი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში, მდებარეობს ირანის საზღვართან, ქალაქ მეგრიდან 9 კილომეტრში, მდინარე არაქსის მარცხენა სანაპიროზე. სამი მხრიდან ეკვრის ზანგეზურის ქედის კალთები. აგარაკი დაარსდა 1949 წელს, როგორც სამხედრო დასახლება, 1954 წელს მიიღო დაბის სტატუსი, ხოლო 1990-იან წლებში - ქალაქისა. აგარაკში 1972 წელს ცხოვრობდა 3800 კაცი, 1979 წელს - 4073, 2001 წელს - 4801, ხოლო 2011 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობამ 4429 კაცი შეადგინა. 

## ეკონომიკა 
აგარაკი არის სომხეთის ფერადი მეტალურგიის ცენტრი, 1853 წელს გაიხსნა სპილენძ-მოლიბდენის საბადო, ხოლო 1958 წელს სპილენძ-მოლიბდენის კომბინატი. 1989 წელს კომბინატი დაიხურა და მუშაობა განაახლა 2000 წელს. ქალაქში არის საბაჟო პუნქტი კარჩევანი.
2004 წლის 30 ნოემბერს აგარაკში დაიწყო ირან-სომხეთის გაზსადენის მონაკვეთის მშენებლობა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი geonames-ზე
* World Gazeteer: სომხეთი

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
კანალიზაცია

**კანალიზაცია** () — მილების, მიწისქვეშა არხებისა და სხვა სანიტარიულ-ტექნიკურ ნაგებობათა სისტემა, რომლის მეშვეობითაც ქალაქიდან ან სხვა დასახლებული პუნქტიდან გაედინება თხევადი სიბინძურე და ჩამდინარე წყლები.

დანიშნულებისა და მდებარეობის მიხედვით იყოფა შემდეგ ძირითად ჯგუფებად:

* გარე კანალიზაცია (საბინაო);
* შიდა კანალიზაცია (ქუჩის);
* სადრენაჟო კანალიზაცია (სხვადასხვა გრუნტის წყლის გადამყვანი);

არქეოლოგურად დადასტურებული ყველაზე ძველი კანალიზაცია ჰქონდა ინდის ცივილიზაციას, ჯერ კიდევ ძვ. წ. III საუკუნეში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
ტიბეტის ავტონომიური რეგიონი

right|250px
**ტიბეტის ავტონომიური რეგიონი** (ტარ), ასევე ცნობილია როგორც **სიწანგის ავტონომიური რეგიონი** (ტიბ. བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་; გამარტივებულ ჩინურად 西藏自治区; ტრადიციულ ჩინურად 西藏自治區) — ავტონომიური რეგიონი ჩინეთის დასავლეთ ნაწილში, რომელიც შეიქმნა 1965 წელს.

ტიბეტის ავტონომიური რეგიონი შეიცავს ისტორიული ტიბეტის მხოლოდ ნაწილს. ტარ ჩინეთში სიდიდით მეორე რეგიონია. ავტონომიური რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია ლჰასა. ტარის მოსახლეობაა 3,002,166 ადამიანი (2010) და მათ უმეტესობას შეადგენენ ეთნიკური ტიბეტელები. ფართობია 1,200,000 კვადრატული კილომეტრი და ჩინეთში ერთ-ერთი ყველაზე დაუსახლებელი რეგიონია.

## ისტორია 
1912–1950 წლებში ამჟამინდელი ტიბეტის ავტონომიური რეგიონის ტერიტორია (უ-ცანგი და დასავლეთი კამი) იმართებოდა ტიბეტის მთავრობის მიერ დალაი-ლამას ხელმძღვანელობით. ხოლო ეთნო-კულტურული ტიბეტის დანარჩენი ნაწილი, – აღმოსავლეთი კამი და ამდო, – ტიბეტის მთავრობას XVIII საუკუნის შუა ხანებიდან აღარ ემორჩილებოდა; ამჟამად ეს ტერიტორიები გადანაწილებულია ცინხაის, განსუს, სიჩუანისა და იუნანის პროვინციებზე.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ტიბეტის ავტონომიური რეგიონის ოფიციალური საიტი .
* ტიბეტის ავტონომიური რეგიონის ეკონომიკური პროფილი HKTDC-ზე.

კატეგორია:ტიბეტი
კატეგორია:ჩინეთის ავტონომიური რაიონები
ბენჯამინ ბლუმი

**ბენჯამინ ბლუმი** ( დ. 21 თებერვალი, 1913, ლანსფორდი, პენსილვანია — გ. 13 სექტემბერი, 1999, ჩიკაგო, ილინოისი) — ამერიკელი განათლების ფსიქოლოგი (1913-1999); ჩიკაგოს უნივერსიტეტის პროფესორი, ავტორი საგანმანათლებლო მიზნების ტაქსონომიის, რომელიც განსაზღვრავს აზროვნების დონეებს. მან შემოგვთავაზა კოგნიტური მიზნების იერარქია, რომელიც ექვსი ეტაპისაგან შედგება: 1. ცოდნა (ფაქტობრივი ინფორმაცია); 2. გაგება (გააზრება); 3. გამოყენება (მიღებული ინფორმაციის პრაქტიკაში გამოყენების უნარი); 4. ანალიზი (ინფორმაციის კომპონენტებად დაყოფა მოვლენის არსის წვდომის გასაადვილებლად); 5. სინთეზი (მოვლენის მთლიანობაში აღქმა); 6. შეფასება (ღირებულებითი მსჯელობები, შედარებითი შეფასებები).

გააქტიურების პროცესში, ყოველი მომდევნო დონე უფრო რთულდება და მოიცავს ერთ ან რამდენიმე წინა დონეს. ბლუმის თეორიის მიხედვით, ინფორმაციის ცოდნა, გაგება სწავლისთვის აუცილებელი, მაგრამ იგი არასაკმარისი პირობაა. იმისთვის, რომ მიღებული ინფორმაცია ბავშვმა განაზოგადოს და შემდგომ გამოყენება შეძლოს, აუცილებელია მისი გაგება და ანალიზი, ხოლო ახალი პროდუქტის შესაქმნელად, ახალი ცოდნის მისაღებად კი საჭიროა სინთეზისა და შეფასების გონებრივი ოპერაციების წარმოება. ცოდნა, გაგება და გამოყენება მიიჩნევა აზროვნების ქვედა, სავალდებულო დონეებად, ხოლო ანალიზი, სინთეზი და შეფასება კი — ზედა, სასურველ დონეებად.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
კატეგორია:ამერიკელი ფსიქოლოგები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ფსიქოლოგები
ვახტანგ ჭელიძე

**ვახტანგ ჭელიძე** (დ. 10 აპრილი, 1917, სოფ. ბახვი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 11 ივნისი, 2005) — ქართველი მწერალი, მთარგმნელი. ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1997). 

დაამთავრა თსუ-ს ფილოლოგიური ფაკულტეტი დასავლეთ ევროპული ენებისა და ლიტერატურის განხრით (1941). 1948-52 წწ. იყო გამომცემლობა „საბლიტგამის“ მთავარი რედაქტორი, 1955-57 წწ. — ჟურნალ „ნიანგის“, 1957-62 — ჟურნალ „ცისკრის“ რედაქტორი, 1963-67 წწ. — საქართველოს სსრ კულტურის სამინისტროს ხელოვნების სამმართველოს უფროსი, 1967-73 წწ. — გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველოს“ დირექტორი, 1973-1985 წწ. — გაზეთ „ლიტერატურული საქართველოს“ მთავარი რედაქტორი. ამავე პერიოდში მან დააარსა ჟურნალი „ხომლი“. 1985-91 წლებში დირექტორობდა გამომცემლობა „ნაკადულს“. ვახტანგ ჭელიძე იყო კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მთავარი რედაქტორი, სხვადასხვა სარედაქციო-საგამომცემლო, ჟურნალ-გაზეთების სარედაქციო საბჭოს წევრი. მინიჭებული აქვს ივანე მაჩაბლის სახელობის პრემია (1978), საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1997) და ლიტერატურული პრემია „საბა“ (2003). დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

ჭელიძის პირველი თარგმანი — უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“ გამოქვეყნდა 1945 წ. , პირველი ორიგინალური თხზულება, ბიოგრაფიული რომანი „ცხოვრება ივანე მაჩაბლისა“ — 1955. ჭელიძეს ეკუთვნის შექსპირის, ჯონ ფლეჩერის, ჯონ მილტონის, დანიელ დეფოს, უოლტერ სკოტის, ჩარლზ დიკენსის, ჯონ გოლზუორთის, ჯეკ ლონდონის, მარკ ტვენის, ერნესტ ჰემინგუეის, ჯონ სტაინბეკის, ჯერომ სელინჯერის და სხვ. თხზულებანი, ლიტერატურულ-კრიტიკული და პუბლიცისტური წერილები, ესეები; განსაკუთრებით აღსანიშნავია ჭელიძის მხატვრულ-დოკუმენტური ვრცელი თხზულება „ქართლის ცხოვრების ქრონიკები“ (ტ. 1-4, 1973-83).

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ჭელიძე ვახტანგ . ქართული და ქართულად თარგმნილი ლიტერატურის ელექტრონული ბიბლიოთეკა

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ბახვში დაბადებულები
ვ
ნიჟარა

მინი|ნიჟარები   
**ნიჟარა** — ცხოველების გარეგანი ჩონჩხის ერთ-ერთი ძირითადი სახე. ნიჟარა უვითარდება უმარტივესების (ნიჟარიანი ამებები, შოლტოსნები, ფორამინიფერები), მოლუსკების, მხარფეხიანებისა და ფეხსახსრიანების (უმდაბლესი კიბოები) ზოგ ფორმას. მარტივი ჯამისებრი ნიჟარა, რომელიც სხეულს მხოლოდ ნაწილობრივ იცავს, აქვთ ნიჟარიან ამებეს, უძველეს მუცელფეხიანებს და სხვა.  ნიჟარის დამცავი ფუნქცია სრულყოფილი გახდა მას შემდეგ, რაც წარმოიქმნა, ერთი მხრივ, ორი — მარჯვენა და მარცხენა (ორსაგდულიანები, ზოგი უმდაბლესი კიბო) ან ზურგისა და მუცლის (მხარფეხიანები) - სადგული (უმთავრესად, გრუნტში ჩაფვლასთან დაკავშირებით) და, მეორე მხრივ, ნიჟარა სპირალურად დაიხვა ჯერ ერთ (თავფეხიანები და ზოგი მუცელფეხიანის პლანოსპირალური ნიჟარა), შემდეგ კი სხვადასხვა (მუცელფეხიანების უმრავსელობის, აგრეთვე ფორამინიფერების ტურბოსპირალური ნიჟარა) სიბრტყეში, რაც სხეულს მეტ მდგრადობას ანიჭებს. ნიჟარის დამცავ ფუნქციას აძლიერებს საკეტები (ორსაგდულიანი ნიჟარა), სარქვლები (სპირალური ნიჟარა) და აგრეთვე მისი ზედაპირის სკულპტურული განვითარება. განსაკუთრებულ პირობებში აღინიშნება ნიჟარის მეტ-ნაკლები რედუქცია (კალმარები, სეპიები). ნიჟარა წარმოიქმნბეა ექტოპლაზმის (ერთუჯრედიანი ორგანიზმები) ან გარეთა ექტოდერმული შრის (მრავალუჯრედიანი ცხოველები)  მიერ გამომუშავებული ორგანული ნივთიერებისაგან, რომელსაც ამა თუ იმ სახით უკავშირდება მინერალური ნივთიერებები.განსაკუთრებით რთულია მოლუსკების ნიჟარის კედელი, რომელიც შეიცავს 3 შრეს (პერიოსტრაკუმს, ოსტრაკუმს, ჰიპოსტრაკუმს). ნიჟარებს მცირეოდენი სამეურნეო გამოყენება აქვთ (აკეთებენ სადაფის ღილებს და სხვა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხოველების ანატომია
სოციალური კოგნიცია

**სოციალური კოგნიცია** ანუ **შემეცნება** ეხება პიროვნების მიერ სხვა ადამიანების აზრების, გრძნობების და განზრახვების გაცნობიერების პროცესს. 

სოციალური შემეცნება საფუძვლად უდევს სოციალური უნარ-ჩვევების განვითარებას. კერძოდ, სოციალურ შემეცნებას მნიშვნელოვანწილად განსაზღვრავს იმას, თუ როგორი დამოკიდებულება ჩამოუყალიბდება ბავშვს სხვა ბავშვების და უფროსების მიმართ; როგორ განუვითარდება მას სხვათა პატივისცემისა და ურთიერთგაგების ჩვევები, რაც საქართველოში მოქმედი ეროვნული სასწავლო გეგმის ერთ-ერთი ძირითადი მიზანია.

## რესურსები ინტერნეტში
* განმარტებითი ლექსიკონი განათლების სპეციალისტებისთვის ტ.2, ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრი, 2007
* ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის პუბლიკაციები
* მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრი 
* განათლების თანამედროვე ტექნოლოგიები

კატეგორია:განათლება
ალავერდი (ქალაქი)

**ალავერდი** () — ქალაქი სომხეთში, ლორეს პროვინციაში, ერევნიდან 167 კილომეტრში, ქალაქში გადის საავტომობილო გზა ვანაძორი-თბილისი და რკინიგზის ხაზი ერევანი-თბილისი. მდებარეობს მდინარე დებედის ვიწრო ხეობაში. ზღვის დონიდან 750-1400 მეტრზე. ცნობილია როგორც სომხეთის სპილენძის წარმოების ცენტრი.

## ისტორია 
ალავერდი ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება ძვ. წ. III-II საუკუნეებიდან მანიც-გომის, მანესის სახელწოდებით. XIII საუკუნის დასაწყისიდან ცნობილია როგორც სპილენძის წარმოების ადგილი. თანამედროვე სახელი მიიღო XVII საუკუნეში. 1770 წელს ლორის ოლქში დასახლდნენ ბერძენი მაღაროს მუშები, რომლებმაც ალავერდსა და შამლუღში ააშენეს სპილენძსადნობი ქარხანა, რომელიც 1795 წელს დაანგრია აღა-მაჰმად-ხანმა. 1801 წელს ალავერდი შევიდა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში. 1921 წელს ალავერდში დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება. 1938 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი. 1963 წლიდა კი არის რესპუბლიკური დაქვემდებარების ქალაქი.

## მოსახლეობა 
2001 წლის აღწერით ალავერდის მოსახლეობა შეადგენდა 14 835 კაცს. 1831 წელა აქ ცხოვრობდა 24 ადამიანი, 1873 წელს - 748, 1926 წელს - 4 500, 1959 წელს - 16 805, 1970 წელს - 23 311, ხოლო 1979 წელს წელს - 23 182.

## ცნობილი ადამიანები 
ალავერდში დაიბადა სომეხი ისტორიკოსი ალექსანდრ ერიციანი (1842-1902), სომეხი საბჭოთა მხატვარი ალბერტ ასლიანი, ცნობილი საბჭოთა პოლიტიკური მოღვაწე ანასტას მიქოიანი და მისი ძმა კონსტრუქტორი არტემ მიქოიანი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
ასერტულობა

**ასერტულობა** — ადამიანის უნარი, თამამად გამოხატოს საკუთარი აზრი სხვისი შეურაცხყოფის გარეშე და სხვებთან
დაამყაროს ეფექტიანი კომუნიკაცია. ამ დროს ადამიანი პატივს სცემს საკუთარ თავს და სხვებს. ასერტულობა აძლევს ადამიანს სხვებთან ღია კომუნიკაციის საშუალებას. ასერტული ქცევა აძლევს საშუალებას ადამიანს რომ დაიცვას საკუთარი პოზიცია, მაშინაც კი, როდესაც სხვებს განსხავებული აზრი აქვთ.

ასერტული ქცევა გულისხმობს შემდეგი უნარების გამოყენებას:

**უარის თქმა** 
* როგორ თქვა „არა“ შესატყვის სიტუაციაში და შესატყვის დროს. 
* საკუთარი პიზიციის გამოხატვა - „არა არ შემიძლია“
* მიზეზების ახსნა — „დღეს დაკავებული ვარ“
* გაგება — „იმედი მაქვს, რომ თქვენთვის შესაბამის სხვა საქმეს მოძებნით“
**გრძნობების გამოხატვა**
* უთხრა ადამიანებს, თუ რას გრძნობ.
* დადებითი გრძნობების გამოხატვა — „შენ ძალიან კარგადშეასრულე დავალება“
* უარყოფითი გრძნობების გამოხატვა — „შენმა საქციელმა მე გული მატკინა“
**თხოვნა:**
* ინფორმაციის, განმარტების მიღების თხოვნა.
* პრობლემის ჩამოყალიბება / განმარტების თხოვნა — „მე თქვენ ორი ურთიერთსაწინააღმდეგო დავალება მომეცით; თუ შეიძლება, „შეგიძლიათ ამიხსნათ, ზუსტად რა გსურთ, რომ გავაკეთო?“

კატეგორია:განათლება
ჭამბარაკი

**ჭამბარაკი** — ქალაქი სომხეთში გეღარქუნიქის  მარზაში. მდებარეობს ერევნიდან 125 კილომეტრზე. ქალაქი დაკავშირებულია ავტომაგისტრალებით ქალაქ ბერდთან და ქალაქ დილიჯანთან.

## რესურსები ინტერნეტში
* World Gazeteer: Armenia &ndash; World-Gazetteer.com
* 

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
ეროვნული სასწავლო გეგმა

**ეროვნული სასწავლო გეგმა** — დოკუმენტი, რომელიც განსაზღვრავს სწავლების შინაარსსა და ფორმას საქართველოს ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლებში.

ამ დოკუმენტს შეიმუშავებს ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრი, ხოლო ამტკიცებს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო. მასში განისაზღვრება ზოგადი განათლების საფეხურების მიხედვით აუცილებელი საგნები, საგნობრივი ჯგუფები, საგნების მიხედვით საათები, მათი განაწილება და თანაფარდობა, სავალდებულო და მაქსიმალური დატვირთვის რაოდენობა, საგნებისა და საგნობრივი ჯგუფების სწავლებისათვის აუცილებელი მინიმალური საათების რაოდენობა, სასწავლო გარემოს ორგანიზების პირობები და რეკომენდაციები.

ეროვნული სასწავლო გეგმით განისაზღვრება თითოეული კლასის ან საფეხურის დასრულებისათვის მისაღწევი შედეგები, ანუ იმ მიღწევების (უნარ-ჩვევებისა და ცოდნის) ჩამონათვალი, რომელთაც მოსწავლე უნდა ფლობდეს ყოველ საგანში თუ საგნობრივ ჯგუფში კლასის ან საფეხურის დამთავრებისას. ეროვნული სასწავლო გეგმა ითვალისწინებს აგრეთვე მოდიფიცირებულ სასწავლო გეგმებს სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროებების მქონე მოსწავლეთათვის.

ეროვნული სასწავლო გეგმა მოიცავს შემდეგ საგნებსა და საგნობრივ ჯგუფებს:

ა) ქართული (აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში — აფხაზური და ქართული) ენა და ლიტერატურა;
ბ) საქართველოს ისტორია, საქართველოს გეოგრაფია და სხვა საზოგადოებრივი მეცნიერებები
გ) მათემატიკა
დ) საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები
ე) უცხოური ენები;
ვ) ფიზიკური, შრომითი და ესთეტიკური აღზრდა.

ეროვნული სასწავლო გეგმის შესრულება სავალდებულოა ყველა ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებისათვის. 

## რესურსები ინტერნეტში
* განმარტებითი ლექსიკონი განათლების სპეციალისტებისთვის ტ.1, ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრი, 2007
* დაწყებითი საფეხურის ახალი ეროვნული სასწავლო გეგმა 2018-2024 
* საბაზო საფეხურის ეროვნული სასწავლო გეგმა 2018-2024 
* ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის პუბლიკაციები
* მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრი 
* განათლების თანამედროვე ტექნოლოგიები

კატეგორია:განათლება
ფეითი (ძაღლი)

thumb|ფეითი
**ფეითი** ( „რწმენა“) — ინვალიდი ძაღლი, რომელიც ცხოვრობდა ქალაქ მანასში (ვირჯინია, აშშ) და შეეძლო ვერტიკალურად სიარული. ცხოვრობდა პატრონთან — ჯუდ სტრინგფელოუსთან. ფეითი დაიბადა 2002 წლის დეკემბერში წინა ფეხების გარეშე. სახელი გაითქვა სკოლებში, საავადმყოფოებსა და სხვა ადგილებში ინვალიდი ადამიანებთან სტუმრობით. ფეითს ჰყავდა საკუთარი იურისტიც, რომელიც მის ინტერესებს შოუ-ბიზნესში იცავდა.

სტრინგფელოუს ოჯახმა ოკლაჰომა-სითიდან აიყვანა ფეიტი, ლაბრადორის და ჩაუ-ჩაუს მიქსი, როდესაც ძაღლი 3 კვირის იყო. ლეკვი დაიბადა დეფექტით, რომელმაც მისი წინა ფეხების განვითარება შეუძლებელი გახადა. მეორე ვერსიით, ფეხები ლურსმნებისგან მიყენებული ტრავმის გამო მოაჭრეს თავიდან ძაღლს სკეიტბორდზე სიარულსაც ასწავლიდნენ.

ძაღლი ფეითი 2014 წლის 22 სექტემბერს მოკვდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური ვებ-გბერდი
*ვიდეო: www.washingtonpost.com ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:ცნობილი ძაღლები
მეტაკოგნიცია

**მეტაკოგნიცია** — საკუთარი შემეცნებითი (აზროვნების) პროცესების – აზრების, ფიქრების – გაცნობიერება და მართვა. 

სხვა სიტყვებით, მეტაკოგნიცია არის აზროვნება აზროვნების შესახებ. ეს არის ცოდნა საკუთარი კოგნიტური სისტემისა და მისი ფუნქციონირების შესახებ და მისი კონტროლის უნარი. მეტაკოგნიციის დროს ხდება იმის შემეცნება, თუ რა ვიცით (მეტაკოგნიტური ცოდნა), იმის გაცნობიერება, თუ რას ვაკეთებთ, როგორ ვიქცევით (მეტაკოგნიტური უნარი), ან როგორია ჩვენი მიმდინარე კოგნიტური და ემოციური მდგომარეობა (მეტაკოგნიტური შეგრძნება.

მეტაკოგნიცია მოიცავს მეტაკომპონენტებს – მართვის პროცესებს, რომლებიც ინფორმაციის გადამუშავების კონკრეტულ პროცესებს არეგულირებენ. ეს კომპონენტებია: პრობლემის არსებობის აღიარება, პრობლემის გაცნობიერება და იმ პროცესების ამორჩევა, რომლებიც გამოდგება პრობლემის გადასაჭრელად, სტრატეგიის არჩევა, მენტალური რეპრეზენტაციის შერჩევა, გონებრივი რესურსების განაწილება, პრობლემის გადაწყვეტის მსვლელობაზე კონტროლი, პრობლემის გადაწყვეტის ეფექტიანობის შეფასება. 

როდესაც მეტაკოგნიცია ეხება საკუთარი სწავლის პროცესების გაცნობიერებას, მაშინ ადგილი აქვს სწავლის სწავლას - ადამიანის მიერ საკუთარი სწავლის მართვას, რომელიც მოიცავს სწავლის დაგეგმვას, შეფასებას და მუდმივ მონიტორინგს.

## რესურსები ინტერნეტში 
### ბიბლიოგრაფია 
*განმარტებითი ლექსიკონი განათლების სპეციალისტებისთვის ტ.2, ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრი, 2007
* ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის პუბლიკაციები
*მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრი 
* განათლების თანამედროვე ტექნოლოგიები

კატეგორია:განათლება
უნარი

**უნარი** — ადამიანის თანდაყოლილი (ფიზიკური და ფსიქიკური) შესაძლებლობა, პოტენციალი. 

ადამიანის უნარების საფუძველს ქმნის გარკვეული თანდაყოლილი ნასახები, კერძოდ, ანატომიურ-ფიზიოლოგიური თავისებურებები, ნერვული სისტემა, მემკვიდრეობითი თავისებურებები და ა.შ.;

უნარი მხოლოდ შესაძლებლობის, მხოლოდ პოტენციის სახითაა მოცემული. ხოლო უნარის შემდგომი განვითარება დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად მიეცემა ადამიანს ამ უნარის განვითარების შესაძლებლობა (მაგ. შესაბამისი წვრთნა, ცხოვრების პირობები და მოთხოვნები და სხვა);
### ბიბლიოგრაფია
1. განმარტებითი ლექსიკონი განათლების სპეციალისტებისთვის ტ.1, ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრი, 2007
### რესურსები ინტერნეტში
*ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის პუბლიკაციები
* მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრი 
* განათლების თანამედროვე ტექნოლოგიები
კატეგორია:განათლება
ნანოტექნოლოგია

მინიატიურა|მარჯვნივ|ნანომასალების და სხვა გავრცელებული მასალების ზომის შედარება.

**ნანოტექნოლოგია** — ფუნდამენტური და გამოყენებითი მეცნიერებისა და ტექნიკის დისციპლინათშორისი სფერო, რომელიც საგნების ატომურ და მოლეკულურ დონეზე მანიპულირების მეთოდებსა და ხერხებს შეისწავლის. ზოგადად ნანოტექნოლოგია იკვლევს სტრუქტურებს, რომელთა ზომა 100 ნანომეტრს არ აღემატება და მოიცავს მასალებისა და მოწყობილობების შემუშავებას ამ ზომის ფარგლებში. ნანოტექნოლოგია უკიდურესად მრავალფეროვანია და მოიცავს, როგორც არსებული მოწყობილობების ახლებურად აწყობის საშუალებებს, ისე სრულიად ახალი მასალების შექმნას ნანოსკალის დონეზე.

ნანოტექნოლოგიას აქვს პოტენციალი შექმნას მრავალი ახალი მოწყობილობა, რომელთა გამოყენება შესაძლებელი იქნება მედიცინაში, ელექტრონიკასა და ენერგეტიკაში. თუმცა ამასთან ნანოტექნოლოგია ბადებს კითხვებს მის შესაძლო უარყოფით გავლენაზე ეკოლოგიაზე ან/და გლობალურ ეკონომიკაზე. შესაბამისად, მიმდინარეობს დებატები იმაზე, თუ რამდენად მიზანშეწონილია ამ სფეროს სპეციალური რეგულირება.

ნანოტექნოლოგია — მეცნიერების ახალი მიმართულებაა, რომელიც განსაზღვრული რაოდენობის ატომების და მოლეკულების მანიპულაციით აწყობს და ქმნის სასურველი სტრუქტურის მასალებს და ხელსაწყოებს. მას შეუდძლია მიიღოს სასურველი ნანოობიექტები და ნანოსტრუქტურები ხელოვნური სინთეზით, რომელთა მსგავსები არ არსებობენ საერთოდ ბუნებაში, შექმნას ჯერ არნახული სიმძლავრის და სისწრაფის კომპიუტერები და საინფორმაციო საშუალებების სხვა ხელსაწყოები. უახლოეს ათწლეულში მისი სამეცნიერო-ტექნიკური განვითარების ტემპი მოახდენს ნანორევოლუციას და კოორდინალურად შეიცვლება ადამიანის მოღვაწეობის ყველა სფერო. ნანოტექნოლოგია, რომელსაც ხშირად უწოდებენ „მაღალ ტექნოლოგიებს“, ემყარება სამეცნიერო და ექსპერიმენტულ საფუძვლებს. ის წარმოადგენს დისწიპლინათაშორისო მეცნიერებას და აერთიანებსa ფიზიკას, ქიმიას, ბიოლოგიას, ელექტრონიკას, მედიცინას და სხვა დარგებს. მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში ის აღიარებულია სახელმწიფოს განვითარების პრიორიტეტულ მიმართულებად.

## ლიტერატურა
* ამირან ბიბილაშვილი - „თანამედროვე ნანოტექნოლოგიები“. თბილისი 2014 წელი. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამოცემლობა.

## სქოლიო
კატეგორია:ნანოტექნოლოგია
სილაბუსი

**სილაბუსი** — სასწავლო კურსის პროგრამა.

სილაბუსში მოცემულია კურსის სათაური, სწავლების საფეხური, მიზანი და ამოცანები, სწავლების ფორმატი (სწავლების მეთოდი), კურსის საათობრივად გაწერილი შინაარსობრივი გეგმა გამოყენებული სახელმძღვანელოების გვერდების ან სხვა რესურსების დეტალური მითითებით, ასევე კურსის შეფასების პრინციპები (შუალედური, შემაჯამებელი, განმსაზღვრელი და სხვა), მოსალოდნელი შედეგები, კერძოდ, იმ ცოდნისა და უნარ-ჩვევების ჩამონათვალი, რომელსაც უზრუნველყოფს კურსის დასრულება.

უმაღლეს სასწავლებლებში სილაბუსი აწესრიგებს ლექტორისა და სტუდენტის ურთიერთობას. სასწავლო კურსის დაწყებისას სტუდენტმა სილაბუსის მეშვეობით უნდა გაიგოს, თუ რა და როგორ უნდა ისწავლოს, რომ სასურველ შედეგს მიაღწიოს. მეორე მხრივ, სილაბუსის მეშვეობით უმაღლესი სასწავლებლის ადმინისტრაციას შეუძლია შეამოწმოს ლექტორის აკადემიური საქმიანობის ხარისხი.

## ლიტერატურა
*საქართველოს კანონი „უმაღლესი განათლების შესახებ“, 2004 წლის 21 დეკემბერი, მუხლი 2.

## რესურსები ინტერნეტში
*განმარტებითი ლექსიკონი განათლების სპეციალისტებისთვის ტ.2, ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრი, 2008

კატეგორია:განათლება
ნიჟარიანები

**ნიჟარიანები**, *ოსტრაკოდები* () — უხერხემლო ცხოველების ქვეკლასი კიბოსნაირთა კლასისა, მათი სხეულის სიგრძე 0,2-23 მმ აღწევს, მოთავსებულია ორსადგულიან ნიჟარაში, რომელიც კირითაა გაჟღენთილი. ცნობილია ორი ათასი სახეობა. ბინადრობენ ზღვებსა და მტკნარ წყლებში, უმთავრესად ფსკერზე. ნიჟარიანები ზოგიერთი სარეწაო თევზის საკვებია. არსებითი მნიშვნელობა აქვს სტრატიგრაფიისათვის. მნიშვნელოვანი სახელმძღვანელო ფორმებია ნავთობისა და გაზის საბადოების დაზვერვისას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კიბოსნაირნი
კალიფორნიის ტექნოლოგიის ინსტიტუტი

**კალიფორნიის ტექნოლოგიის ინსტიტუტი**, შემოკლებით **კალტექი** (ინგლ. California Institute of Technology - Caltech) — კერძო კვლევითი უნივერსიტეტი პასადენაში, კალიფორნია, აშშ. უნივერსიტეტის კვლევების ძირითადი მიმართულებაა საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები და საინჟინრო ტექნოლოგიები. კალტექი ასევე მართავს რეაქტიული ძრავის ლაბორატორიას, ნასა-ს ცენტრს, სადაც მრავალი უპილოტო კოსმოსური ზონდის დამუშავება და აწყობა ხდება. კალტექში მხოლოდ 2100-მდე სტუდენტია (900 საბაკალავრო და 1200 სამაგისტრო), თუმცა მსოფლიოში საუკეთესო ათეულში მოიხსენიება ციტირების ინდექსის, ნობელის პრემიის ლაურეატებისა და ზოგადი საუნივერსიტეტო რანგების მიხედვით.

Times Higher Education World University Rankings-ის მიხედვით კალტექი პირველია ფიზიკასა და საინჟინრო ტექნოლოგიებში მსოფლიოს მასშტაბით. Academic Ranking of World Universities-ის 2016 წლის კვლევებში კალტექი მეშვიდე ადგილს იკავებს მსოფლიოში და მეექვსეს აშშ-ში. Money Magazine-მა 2014 წელს კალტექს მეათე ადგილი მიაკუთვნა აშშ-ში, The Daily Beast-მა კი ამავე წელს მეთორმეტე. 2016 წელს U.S. News & World Report-მა კალტექი აშშ-ში მეათე საუკეთესოდ აღიარა(მისი ქიმიის ფაკულტეტი კი საუკეთესო იყო ქვეყნის მასშტაბით).

## კურსდამთავრებულები

Image: VernonSmith2.jpg|ვერნონ სმითი - ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკის დარგში.
Image: KnuthAtOpenContentAlliance.jpg|დონალდ კნუთი - ცნობილი როგორც "ალგორითმების ანალიზის მამა", TeX სისტემის შემქმნელი
Image: Frank Capra.JPG|ფრენკ კაპრა - ცნობილი მსახიობი და რეჟისორი. ექვსი ოსკარის მფლობელი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* History of Caltech 

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის უნივერსიტეტები
კატეგორია:კალიფორნია
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ცერერა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ცერერა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ცერერა — ჯუჯა პლანეტა მზის სისტემაში
*ცერერა — რომაული ქალღმერთი
კოშკა (გორის მუნიციპალიტეტი)

**კოშკა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მერეთის თემი). მდებარეობს მდინარე ჭარებულის (აძურის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 920 მეტრი, გორიდან 32 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 242 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უნარ-ჩვევა

**უნარ-ჩვევა** — ადამიანის მიერ სათანადო მოქმედებით ნაწარმოები, თანდაყოლილი უნარიდან განვითარებული შესაძლებლობა.

თუ ადამიანი აწარმოებს სათანადო მოქმედებას, მას თანდაყოლილი უნარიდან გარკვეული უნარ-ჩვევა განუვითარდება, ხოლო თუ მას არ ექნება სათანადო პირობები, თუ არ ისწავლის, არ იმუშავებს სათანადო მიმართულებით, მაშინ მას ეს უნარ-ჩვევა აღარ განუვითარდება. უნარ-ჩვევა
იგივე უნარია, რომელიც ძირითადად ნასწავლია და წვრთნის შედეგადაა განვითარებული. იგი მოიცავს ისეთი ქმედებების განხორციელებას, რომლებიც მიზნად ისახავს სასურველი შედეგის მიღწევას. 

განასხვავებენ შემდეგ უნარ-ჩვევებს: 

* აკადემიური - კითხვა, წერა, კრიტიკული აზროვნება, შემოქმედებითი აზროვნება და სხვა
* პიროვნული ურთიერთობის - მოსმენა, საუბარი, ვერბალური და არავერბალური კომუნიკაცია, სხვა)
* მოტორული - ძერწვა, ხატვა, ჭიდაობა, მიზანში სროლა და სხვა; 

დიმიტრი უზნაძე უნარ-ჩვევას უწოდებს ნიჭს.

## რესურსები ინტერნეტში
*განმარტებითი ლექსიკონი განათლების სპეციალისტებისთვის ტ.1, ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრი, 2007
*ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის პუბლიკაციები
*მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრი 
*განათლების თანამედროვე ტექნოლოგიები

კატეგორია:განათლება