open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლუკა თოიძე

**ლუკა თოიძე** (დ. 1883 — გ. 1961) — ქართველი თვითნასწავლი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ღატაკი გლეხის, ივანეს ოჯახში. უსახსრობის გამო სკოლაში არ უვლია. სიმღერა ბავშვობიდან უყვარდა, კარგი მუსიკალური მონაცემები ჰქონდა და გიგო ერქომაიშვილის გუნდში მივიდა. ცოლად შეირთო გიგოს ქალიშვილი ანეტა. ჩამოაყალიბა საოჯახო გუნდი. ამბობდა „შემხმობარ“ ხმას. 

## ლიტერატურა
* *ანზორ ერქომაიშვილი*, „ბაბუა“ — „საბჭოთა საქართველო“, თბილისი, 1980

კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
ილარიონ ჩავლეიშვილი

**ილარიონ ჩავლეიშვილი** (დ. 1857, ოქროსქედი — გ. 1938) — ქართველი სახალხო მომღერალი. გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

## ბიოგრაფია
ბიძაშვილთან, სამუელ ჩავლეიშვილთან ერთად შეისწავლა სიმღერა ჯერ თავად მაქსიმეიშვილთან, შემდეგ დათა გუგუნავასთან. იყო ბანის უბადლო შემსრულებელი. ასწავლიდა იმერეთში, სკოლაში და ჰყავდა სასიმღერო გუნდი. მღეროდა მესამე ხმას. მისგან გადაიღო ბანი ვარლამ სიმონიშვილმა. იყო მწიგნობარი, მელექსე და პოეზიის კარგი მცოდნე. ზეპირად იცოდა „ვეფხისტყაოსანი“ და „თამარიანი“. კარგად წერდა და მაშინდელ პრესაში წერილებს აქვეყნებდა ქართული ხალხური სიმღერის შესახებ. ცოლ-შვილი არ ჰყოლია. გარდაიცვალა 1938 წელს.

## ლიტერატურა
* 
*

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1857
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
იოზეფ ჰოფმანი

მინიატიურა|იოზეფ ჰოფმანი
**იოზეფ ჰოფმანი** (; დ. 15 დეკემბერი, 1870, ბრტნიცე — გ. 5 მაისი, 1956, ვენა) — ავსტრიელი არქიტექტორი. 

სწავლობდა ვენის სამხატვრო სამრეწველო სკოლაში კ. ჰაზენაუერთან და ო. ვაგნერთან. მონაწილეობდა „ვენის სეცესიონის“ (1897), „ვენის სახელოსნოების“ (1903), „ავსტრიის ვერკბუნდის“ (1912) ორგანიზაციაში. ვენური „მოდერნის“ წამყვანი წარმომადგენელი. მთელი რიგი ნამუშევრების რაციონალური ხასიათით გზას უკაფავდა ფუნქციონალიზმს. მისი ნამუშევრებია: სანატორიუმი პურკერსდორფში, ვენის მახლობლად (1903-1904), ავსტრიის პავილიონები გამოფენებზე (ვერკბუნდისა და კელნში 1914 და სხვა.).  

## ლიტერატურა
კატეგორია:ავსტრიელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 15 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1870
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
ხორბალოს ციხისჯვრის ეკლესია

**ხორბალოს ციხისჯვრის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ხორბალოს დასავლეთით 2 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ძეგლი შედგება ეკლესიისა და მასზე მოგვიანებით მიშენებული სამრეკლოსგან. ეკლესია და სამრეკლოს პირველი სართული ნატეხი ქვითაა ნაგები, სამრეკლოს მეორე სართული — აგურით. ეკლესიის ფასადებზე წყობაში აქა-იქ შირიმის მოზრდილი ქვებია ჩართული. ძეგლი დაზიანებულია: ორივე ნაგებობის სახურავის საფარი ჩამოშლილია, ეკლესიის სახურავზე მცენარეებია ამოსული. ეკლესია დარბაზულია (6,5 X 4,2 მ). შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს — კედლის სამხრეთ ნაწილში. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის ღერძზე ერთი სწორკუთხა სარკმელია. საკურთხეველში ორი მცირე ნიში და ორი სამალავია. სამხრეთ სამალავი იატაკის დონეზეა, ჩრდილოეთ სამალავი კი აფსიდის სარკმლის ბრტყელი გადახურვის დონეზე. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. საკურთხეველი გადახურულია საკმაოდ ტლანქად ნაწყობი კონქით. ტლანქია კამარაც. კვადრატული დარბაზის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო მცირე ზომის ბრტყლად გადახურული სარკმელია. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე შემორჩენილია ორსაფეხურიანი თაროსებრი ლავგარდნის ნაწილი. სამრეკლო ეკლესიაზე სამხრიდანაა მიშენებული. იგი ორსართულიანია და ეკლესიაზე რამდენადმე მოკლე. ქვედა სართული გუმბათოვანი კამარით გადახურული, გეგმით თითქმის კვადრატული სათავსია. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი შიგნით სწორკუთხაა, გარედან შეისრული თაღი ხურავს. სათავსის ჩრდილოეთ კედელში ფართო შეისრული თაღია, რომელშიც ეკლესიის სარკმელი გამოდის. აღმოსავლეთ კედელში მაღალი, ბრტყლად გადახურული სარკმელია, რომლის ქვემოთ, კედლიდან შვერილი ქვის თაროა. ასეთივე, მაგრამ შედარებით მცირე ზომის თარო სამხრეთ კედელშიცაა. მეორე სართული გუმბათოვანი კამარით გადახურული რვაწახნაგა ფანჩატურია. ყოველ წახნაგში თითო ვიწრო და მაღალი, შეისრულთაღოვანი ღიობია, რომელთა თაღები ფასადის მხარეს კედლის მცირედ შეღრმავებულ სწორკუთხა არეშია ჩასმული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ხორბალოს წმინდა გიორგის ეკლესია

**ხორბალოს წმინდა გიორგის ეკლესია** — ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხორბალოში მდებარე ეკლესია, დგას სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ტყით დაფარულ ბორცვზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.

ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა (4,6 X 3,4 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა ირეგულარულია. ძეგლი დაზიანებულია: სახურავზე აყრილია საფარი და ზედ მცენარეულობაა ამოსული. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი თარაზულადაა გადახურული. ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული, რომლის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო, ბრტყლად გადახურული სარკმელი. თითო მსგავსი სარკმელია დანარჩენ კედლებშიც. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. შიგნით ეკლესია ცილინდრული ფორმის კამარითაა გადახურული. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, პატარა სწორკუთხა ნიშია. კედლები დასრულებულია ნატეხი ქვის ფილებით ნაწყობი ერთსაფეხურიანი ლავგარდნით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ერნსტ თეოდორ ჰოფმანი

**ერნსტ თეოდორ ამადეუს ჰოფმანი** (; დ. 24 იანვარი, 1776, კენიგსბერგი — გ. 25 ივნისი, 1822, ბერლინი) — გერმანელი მწერალი და კომპოზიტორი.

ჰოფმანი დაიბადა 1776 წლის 24 იანვარს, ქალაქ კენიგსბერგში. მართალია ჰოფმანი ახალგაზრდობიდანვე გატაცებულია ლიტერატურითა და ხელოვნებით, მაგრამ უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ იძულებულია, იურისტის კარიერაზე დაიწყოს ფიქრი. 1803 წელს ჰოფმანი ვარშავაშია. იმხნად იგი უმთავრესად საკომპოზიტორო საქმიანობითაა გატაცებული, ტრიალებს მუსიკოსთა წრეში. 1806 წელს ვარშავაში ნაპოლეონის ჯარები შედიან. უადგილოდ დარჩენილი ჰოფმანი იძულებულია ბერლინს მიაშუროს. მიუხედავად უკიდურესი ხელმოკლეობისა, მწერალი იმედს მაინც არ კარგავს, რომ ბოლოს და ბოლოს ეღირსება საყვარელ საქმეს ― ხელოვნებას მოახმაროს თავისი ნიჭი და ძალ-ღონე. მაგრამ ნაპოლეონის მიერ განადგურებულ პრუსიაში არავის სჭირდება არც მისი იურიდიული განსწავლულობა და არც მისი მხატვრული მაღალნიჭიერება. ამაოდ სთავაზობს იგი თავის ნახატებს და მუსიკალურ ნაწარმოებებს რედაქციებსა და გამომცემლობებს. ბოლოს და ბოლოს ცოტა ხნით იწყებს მუშაობას ბამბერგში, თეატრის კაპელმაისტერად, თავს ირჩენს კერძო გაკვეთილებით, დროდადრო შიმშილობს.

1814 წლის შემოდგომაზე ჰოფმანი, იმ დროისათვის უკვე ცნობილი მწერალი, საცხოვრებლად ბერლინში გადადის და კვლავ სასამართლოს ჩინოვნიკი ხდება. იგი ცდილობს უნიათო, მოსაწყენი ყოველდღიურობა მეგობრებთან ურთიერთობით და შეხვედრებით შეალამაზოს. ხვდება მწერლებს: შამისოს, ბრენტანოს და ფუკეს; ამ უკანასკნელის ტექსტზე ქმნის რომანტიკულ ოპერას „უნდინე“. დიდი მეგობრობა აკავშირებს ჰოფმანს მსახიობ დევრიენტთან, გამომცემლებთან, მუსიკოსებთან. ჰოფმანს კომპოზიტორის დიდება ოპერა „უნდინემ“ მოუტანა, რომელიც 1816 წელს დიდი წარმატებით დაიდგა ბერლინის სამეფო თეატრში. მანამდე იგი ქმნის მთელ რიგ ოპერებს: „სიყვარული და ეჭვიანობა“ (1807), „უკვდავების წამალი“ (1808), კომიკურ ოპერას „მხიარული მუსიკოსები“ ბრენტანოს ნაწარმოების მიხედვით (1804), ბალეტს „არლეკინი“ (1809).

ჰოფმანი, რომელსაც მხოლოდ ხელოვნების სამსახური მიაჩნია ამქვეყნად ადამიანის მაღალ დანიშნულებად და სხვა ყველაფრისადმი გულგრილია, ბერლინში გადმოსვლის შემდეგ ინტერესით ადევნებს თვალყურს ოპოზიციურად განწყობილ სტუდენტთა წრეებს.სწორედ ბერლინში ყოფნის დროს ქმნის ჰოფმანი თავის საუკეთესო ნაწარმოებებს: „ღამის მოთხრობები“ (1816-17), „სერაპიონელი ძმები“ (1819-21) „ნამცეცა ცახესი, ცინობერად წოდებული“ (1819), „პრინცესა ბრამბილა“ (1920), კატა მურის ცხოვრებისეული ფილოსოფია“ (1821), „ოსტატი და რწყილი“ (1822).

1822 წელს მძიმედ დაავადებული მწერლის წინააღმდეგ სასამართლოში იქნა აღძრული საქმე მისი ზღაპრის, ოსტატი რწყილის" თაობაზე.იუსტიციის სამინისტრომ გამოსცა ბრძანება ნაწარმოების კონფისკაციის შესახებ, რადგან მის სიუჟეტში სასამართლო კომისიის თავმჯდომარის თაღლითობის ოსტატურად ჩაქსოვილი ამბავი დაინახა. სწორედ იმ დროს მძიმე სენმა მწერალი მთლიანად მიაჯაჭვა ლოგინს. ჰოფმანი გარდაიცვალა  1822 წლის 25 ივნისს, ბერლინში.

## ლიტერატურა
*ე.თ.ა ჰოფმანი „კატა მურის ცხოვრებისეული ფილოსოფია“ გამომცემლობა „ნაკადული“ 1981 წ. ნაწყვეტი ნანა გოგოლაშვილის წინასიტყვაობიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 1776
კატეგორია:გარდაცვლილი 1822
კატეგორია:სიფილისით გარდაცვლილები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
ივლიანე კეჭაყმაძე

**ივლიანე კეჭაყმაძე** (დ. 1845, კვირიკეთი — გ. ოქტომბერი, 1947, იქვე) — ქართველი თვითნასწავლი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა სოფლის სამრევლო სკოლა და შეუდგა სიმღერების შესწავლას, რომლისადმი სიყვარულს ბავშვობიდან ამჟღავნებდა. დაუახლოვდა გიორგი იობიშვილს და გიგო ერქომაიშვილს. აირჩიეს სოფელ შემოქმედის მამასახლისად. აპოლონ წულაძემ და ივლიანემ გურული „ზარი“ და „დატირება“ ჩააწერინეს მწერალ შალვა დადიანს. შექმნა ოჯახური ანსამბლი. ნახსენებია აპოლონ წულაძის 1912 წლის მოთხრობაში „მომღერალი ყუთი“, როგორც ცნობილი მომღერალი. მისი შთამომავალი იყო ცნობილი კომპოზიტორი იოსებ კეჭაყმაძე.

## ლიტერატურა
*
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1845
კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
იეტინგენი

**იეტინგენი** () — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, შტუტგარტის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბებლინგენის რაიონში. თემის ფართობია 21,12 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 7 527 ადამიანს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
კუნო ჰოფმაისტერი

**კუნო ჰოფმაისტერი** (; დ. 2 თებერვალი, 1892, ზონებერგი — გ. 2 იანვარი ან 2 აპრილი, 1968, იქვე) —  გერმანელი  ასტრონომი, ბუნებისმცოდნეთა გერმანული აკადემიის ლეოპოლდინას (ჰალეში) წევრი (1936), გდრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, ზონებერგის ობსერვატორიის დირექტორი, ეროვნული პრემიის ლაურეატი (1951). აღმოაჩინა რამდენიმე ათასი ცვალებადი ვარსკვლავი და შეისწავლა მათი ბრწყინვალების ცვალებადობა, აგრეთვე მოძრაობა მზის მიმართ. იკვლედა მეტეორებსაც. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ასტრონომები
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
ანდრეას ჰოფერი

მინიატიურა|ანდრეას ჰოფერი
**ანდრეას ჰოფერი** (დ. 22 ნოემბერი, 1767, სანქტ-ლეონჰარდი — გ. 20 თებერვალი, 1810, მანტუა) — ტიროლის ეროვნული გმირი. ფრანგი და ბავარიელი ოკუპანტების წინააღმდეგ ტიროლის გლეხობის განმათავისუფლებელი აჯანყების (1809) მეთაური. 

1805 წელს ნაპოლეონ I-მა ტიროლი წაართვა ავსტრიას და გადასცა თავის მოკავშირე ბავარიას. 1809 წლის აპრილში ჰოფერი სათავეში ჩაუდგა აჯანყებულებს, რომლებმაც გამარჯვება მოიპოვეს იზელის მთასთან (1809, მაისი) და გაათავისუფლეს ტიროლი ბავარიელთაგან. ჰოფერი განაგრძობდა ბრძოლას საფრანგეთი-ავსტრიის დაზავების შემდეგაც და მოპოვებულ გამარჯვების შედეგად ფაქტობრივ ტიროლის მმართველი გახდა. შენბრუნის ზავი (1809 ოქტ.) დადების შემდეგ ნაპოლეონმა მნიშვნელოვანი ძალების გამოყენებით შესძლო აჯანყებულთა დამარცხება. ჰოფერი გაიქცა, მაგრამ ფრანგებს ჩაუვარდა ხელში და 1810 წელს იგი დახვრიტეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1767
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1810
ერმილე მოლარიშვილი

**ერმილე მოლარიშვილი** (დ.1860, ბოხვაური — გ. 1922, მაკვანეთი) — ქართველი თვითნასწავლი მომღერალი, ლოტბარი. გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

## ბიოგრაფია
სიმღერები პატარაობიდანვე შეისწავლა ვარლამ სიმონიშვილისგან და სამუელ ჩავლეიშვილისგან. დაოსტატდა გიგო ერქომაიშვილთან, რომელმაც ანსამბლში მიიყვანა. კარგად უკრავდა ჩონგურსა და დოლზე. იყო ნადურების კარგი მცოდნე. გარდაეცვალა. აღზარდა ბიძამ, ეგნატე იობიშვილმა. იობიშვილმა ბურძგლა გადაიყვანა მაკვანეთში, სადაც ბურძგლა დაუახლოვდა გიორგი იობიშვილს, რომელთან ერთადაც სწავლობდა სიმღერას ეგნატესგან. დაუახლოვდა გიგო ერქომაიშვილს და გახდა მისი გუნდის წევრი. იყო გონებაგამჭრიახი, ხუმარა, ენაწყლიანი, მშრომელი გლეხი.ჰქონდა დიდი დიაპაზონი ხმა. ასრულებდა როგორც პირველ ხმას, ასევე გამყივანს. მოლარიშვილი თავადაც ასწავლიდა სიმღერებს.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:დაბადებული 1860
კატეგორია:გარდაცვლილი 1922
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
ვახტანგ გურული

**ვახტანგ გურული** (დ. 2 იანვარი, 1953, სოფელი ქვედა საქარა, ზესტაფონის რაიონი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა და სამართლის ფაკულტეტის პროფესორი. 

## ბიოგრაფია
ვახტანგ გურული დაიბადა 1953 წლის 2 იანვარს ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქვედა საქარაში. 1961–1970 წლებში სწავლობდა ქალაქ ზესტაფონის N4 საშუალო სკოლაში. 1971–1976 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე. 1976–1980 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაზე. 1980 წელს დაიცვა ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. 1981–1984 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლექტორი. 1984–1997 წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოცენტი. 1985 წელს მიენიჭა დოცენტის სამეცნიერო წოდება, ხოლო 1997 წელს — ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. 1998–2005 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე. 1999 წელს მიენიჭა პროფესორის სამეცნიერო წოდება. 1997–2009 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. 2009 წლიდან 2016 წლამდე — საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის, ჰუმენიტარულ მეცნიერებათა და სამართლის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე, პროფესორი. 

**წაკითხული სალექციო კურსები**: „საქართველოს ახალი ისტორია (1801–1918)“, „საქართველოს უახლესი ისტორია (1918–2015 წწ.)“, „საქართველოს ახალი და უახლესი ისტორიის (XIX–XXI საუკუნეები) წყაროთმცოდნეობა“, „საქართველოს ახალი დაუახლესი ისტორიის (XIX-XXI საუკუნეები) ისტორიოგრაფია“, „საქართველო და გარესამყარო (XIX–XXI საუკუნეები)“.

**სამეცნიერო კვლევითი მუშაობის მიმართულებები**: საქართველოს ახალი ისტორია (1801–1918 წწ.), საქართველოს უახლესი ისტორია (1918 წლიდან), საქართველოს ახალი ისტორიის წყაროთმცოდნეობა, საქართველოს ახალი ისტორიის ისტორიოგრაფია, საქართველოს უახლესი ისტორიის წყაროთმცოდნეობა, საქართველოს უახლესი ისტორიის ისტორიოგრაფია, საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის ისტორია (XIX-XX საუკუნეები), ქართული დიპლომატიის ისტორია (XIX–XX საუკუნეები), უახლესი ქართული ლიტერატურის ისტორია (ლიტერატურათმცოდნეობა).

**სამეცნიერო ნაშრომები**: ქართულ, რუსულ, გერმანულ, ინგლისურ, პოლონურ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე 550-ზე მეტი ნაშრომი (მათ შორის: მონოგრაფია — 38, დოკუმენტებისა და მასალების პუბლიკაცია — 70, სტატიები — 221, საშუალო სკოლისა და საუნივერსიტეტო სახელმძღვანელოები — 31  და სხვა).

## რესურსები ინტერნეტში
* ვახტანგ გურული 
* ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი

კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  2 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2000: ფინალი

**ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2000: ფინალი** — ევრო 2000-ის ფინალური ტურნირის დასკვნითი მატჩი. გაიმართა 2 ივლისს როტერდამში. იტალია დაწინაურდა მარკო დელვეკიოს გოლით 55-ე წუთზე. საფრანგეთმა გათანაბრება შეძლო მხოლოდ მსაჯის მიერ კომპენსირებულ დროში, სილვაინ ვილტორის გოლით. დამატებითი დროის პირველივე ტაიმში საფრანგეთმა შეძლო გამარჯვების გოლის გატანა. შეცვლაზე შესული რობერ პირესის პასით ოქროს გოლი გაიტანა დავიდ ტრეზეგემ 103-ე წუთზე. საფრანგეთისთვის ეს იყო ზედიზედ მეორე ტიტული მუნდიალი 1998-ის შემდეგ.

## გზა ფინალამდე
| style="background:#c1e0ff;"|ცხრილი 
| colspan="2" style="text-align:center;"|

|- style="vertical-align:top; background:#c1e0ff;"
|ოპონენტი
|შედეგი
||პლეი-ოფის ეტაპი
|ოპონენტი
|შედეგი
|-
|align=left|
|2–1
| style="background:#c1e0ff;"|მეოთხედფინალები
|align=left|
|2–0
|-
|align=left|
|2–1 (დ.დ.) 
| style="background:#c1e0ff;"|ნახევარფინალები
|align=left|
|0–0 (დ.დ.) (3–1 პენ.)
|}

## მატჩი
### დეტალები
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### სტატისტიკა

ფინალი
ილირიკუმი (რომის პროვინცია)

მინი|პროვინცია ილირიკუმი.
**ილირიკუმი** ან *ილირის რომა* ასევე *ილირის ბარბარა* — ძვ. წ. 167 - ახ. წ.10 წლებში არსებული რომის პროვინცია. მოიცავდა ტერიტორიას მდინარე დრინიდან (ჩრდილოეთი ალბანეთი) დასავლეთით ისტრიამდე (ხორვატია) და ჩრდილოეთით მდინარე სავამდე (ბოსნია და ჰერცეგოვინა). პროვინციის დედაქალაქი იყო სალონა, დღევანდელი სპლიტის მახლობლად. შემდგომ პროვინცია გაიყო: ჩრდილოეთ ნაწილს ეწოდა პანონია ხოლო სამხრეთს დალმაცია. სახელი ეწოდებოდა ამ ტერიტორიის რომაელების მიერ დაპყრობამდე არსებული ტომობრივი გაერთიანება ილირიის მიხედვით.

## იხილეთ აგრეთვე
*ილირია

## ლიტერატურა 
* Marjeta Šašel Kos. *Appian and Illyricum*. Situla 43. (National Museum of Slovenia Ljubljana, 2005)
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ალბანეთის ისტორია
კატეგორია:რომის პროვინციები
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ისტორია
ანტონ გოგიაშვილი

**ანტონ ივანეს ძე გოგიაშვილი** (დ. 14 დეკემბერი, 1878, ჩოლაბარგი — გ. 28 დეკემბერი, 1907, თბილისი) — ქართველი მხატვარი, ფერმწერი, გრაფიკოსი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სასულიერო სასწავლებელი. 1901-1906 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხატვრო სასწავლებელში. თანამშრომლობდა გაზეთების რედაქციებთან: „კვალი" და „ცნობის ფურცელი", რომლებშიც აქვეყნებდა ქართველი ხალხის ყოფა–ცხოვრების ამსახველ და დოკუმენტურ ჩანახატებს. „ცნობის ფურცლის" დამატებაში იბეჭდებოდა მის მიერ საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში მოგზაურობისას შესრულებული ჩანახატები, მათ შორის: „დარბევა" (1906, საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი, თბილისი), „ტყეში შეფარებული გურულები" (1906, საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი, თბილისი); მას ეკუთვნის – ვაჟა-ფშაველას პოემა „ბახტრიონის" (1896), ილია ჭავჭავაძის პოემა „განდეგილის" (1901), რაფიელ ერისთავის ლექსების „სესიას ფიქრების“, „სამშობლო ხევსურისა", „თრიალეთელი მწყემსის", „დაჭრილის" ილუსტრაციები; მისი ნახატები დაცულია საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში.

## გალერეა

ფაილი:Askana Fortress by A. Gogiashvili.jpg|ასკანის ციხე
ფაილი:Guria a.gogiashvili.jpg|სოფელი ვაკიჯვარი, 1903 წ.
File:Gogiashvili A., 'Gurians', 1906.jpg|„ტყეში შეფარებული გურულები“ 1906 წ.
ფაილი:დუქნები სადგურ ნატანებში.jpg|დუქნები სადგურ ნატანებში
File:ანტონ გოგიაშვილი.jpg|

## ლიტერატურა
**კვასხვაძე შ*, ანტონ გოგიაშვილი: მონოგრაფია — თბილისი, 1947

## რესურსები ინტერნეტში
*ანტონ გოგიაშვილის კოლექცია ეროვნულ არქივში

კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 14 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1907
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ანტონ
სამუელ ჩხიკვიშვილი

**სამუელ ჩხიკვიშვილი** (დ. 10 ნოემბერი, 1874, დვაბზუ — გ. 1969) — ქართველი სახალხო მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი. ჩხიკვიშვილს არ ჰყოლია თავისი გუნდი, მაგრამ მონაწილეობდა ანსამბლებში, რომლებიც წარმატებით მოღვაწეობდნენ. ამბობდა დამწყებს და მოძახილს.

## ბიოგრაფია
სამუელის მამა, თარხან ჩხიკვიშვილი იყო ჩოხატაურელი აზნაური, რომელიც ბატონს გაექცა, ცოლად შეირთო შევარდნაძის ასული ესმა და დასახლდა დვაბზუში. ჰყავდა შვიდი ვაჟი და ორი ასული. თარხანი და მისი ძმა, ანტონი მღეროდნენ თავად მაქსიმელიშვილების ოჯახში ბაღდადში. თარხანმა და ანტონმა ასწავლეს სიმღერა სამუელს. 

სწავლობდა ოზურგეთის საქალაქო ოთხკლასიან სკოლაში. 17 წლის სამუელი მამამ მაქსიმელაშვილის ოჯახში მიაბარა, სადაც სამი წელი სწავლობდა სიმღერას. 1894-1898 წლებში იყო გაწვეული სამხედრო სამსახურში. ჯარიდან დაბრუნების შემდეგ შეუერთდა სამუელ ჩავლეიშვილის გუნდს. 1913 წელს მონაწილეობა მიიღო ვაჟა ფშაველას საიუბილეო საღამოში. 1917 წლიდან აღარ მღეროდა ჩავლეიშვილთან, რადგან ამ დროს იყო სამხედრო სამსახურში. 1921 წლიდან იყო ვარლამ სიმონიშვილის გუნდის საპატიო წევრი. 1924 წლიდან დაიწყო მუშაობა ბათუმში, რკინიგზაში. 1927 წელს შეუერთდა ავქსენტი მეგრელიძეს, მასთან ერთად შექმნა გუნდი, რომელმაც ჩაატარა კონცერტები ბათუმსა და სუფსაში. მეგრელიძემ და ჩხიკვიშილმა ეფრემ ბერსენაძის მონაწილეობით ჩაწერეს სიმღერა „იარაღის შეჯიბრი“, რომელიც ჩაწერეს ნოტებზე. 1950-იანი წლების ბოლოს ჰყავდა პატარა გუნდი, რომელთან ერთადაც მღეროდა. გარდაიცვალა 1969 წელს. დაკრძალულია ოზურგეთში.

## ლიტერატურა
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
*„მივალ გურიაში“ 1931 წლის ჩანაწერი სამუელ ჩხიკვიშვილის მონაწილეობით

კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული  10 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1874
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:დვაბზუში დაბადებულები
ბესარიონ ინწკირველი

**ბესარიონ ინწკირველი** (დ. 1850, ფამფალეთი — გ. 1939) — ქართველი სახალხო მომღერალი, ლოტბარი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

## ბიოგრაფია
სიმღერები სამუელ მაქსიმელიშვილმა ასწავლა, შემდეგ დათა გუგუნავასთან დაოსტატდა. გაწევრიანდა ბაღდადში მაქსიმელაშვილის სახლში შექმნილ გუნდში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა სამუელ ჩავლეიშვილი. პროფესიით ხარაზი იყო. 1913 წელს მიიღო მონაწილეობა ვაჟა-ფშაველას საღამოზე თბილისში, ხოლო 1914 წელს ქუთაისში აკაკის იუბილეზე, 1915 წელს მონაწილეობა მიიღო ბათუმში ნინოობას გამართულ კონცერტზე, 1917 წელს — კონცერტზე თბილისის სახაზინო თეატრში, ხოლო 1927 წელს მოსკოვში.

## ლიტერატურა
* *ანზორ ერქომაიშვილი*, „ბაბუა“ გვ. 94-96 — „საბჭოთა საქართველო“, თბილისი, 1980
*

კატეგორია:დაბადებული 1850
კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
ბად-ბუხაუ

**ბად-ბუხაუ** () — ქალაქი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. ქალაქის ფართობია 23,77 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 3 970 ადამიანს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის ქალაქები
მაგშტადტი

**მაგშტადტი** () — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, შტუტგარტის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბებლინგენის რაიონში. თემის ფართობია 19,13 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 8 963 ადამიანს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
ლადიკო დოლიძე

**ლადიკო დოლიძე** (დ. 1858, ასკანა — გ. 1921) — ქართველი სახალხო მომღერალი, ლოტბარი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა შეძლებული გლეხის ოჯახში. მშობლებმა თავიდანვე იზრუნეს მის განათლებაზე, ჯერ სოფლის სკოლა დაამთავრა, შემდეგ კი ოზურგეთში მიაბარეს სწავლის გასაგრძელებლად. სიმღერა მაქსიმელაშვილის ოჯახში ისწავლა, ლამაზი ტემბრის ბანი ჩამოუყალიბდა, შემდეგ კი სამუელ ჩავლეიშვილის გუნდში გაწევრიანდა. ცოლად შეირთო ჭელიძის ქალი ფამფალეთიდან. მონაწილეობდა სამუელ ჩავლეიშვილის გუნდის ყველა ღონისძიებაში, მათ შორის სიმღერების ფირფიტებზე ჩაწერაში.

## ლიტერატურა
* *ანზორ ერქომაიშვილი*, „ბაბუა“ გვ. 101 — „საბჭოთა საქართველო“, თბილისი, 1980

კატეგორია:დაბადებული 1858
კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ლადიკო
სექსუალური ქცევა

**სექსუალური ქცევა** — ინდივიდის ქცევა, რომელიც საშუალებას გვაძლევს განვსაზღვროთ მისი გარკვეული სქესისადმი მიკუთვნებულობა. ძირითადად ეს არის ნიშანდობლივი ქცევები, დამყარებული განსხვავებებზე გარეგნობაში, ტანსაცმელში, ქცევის მანერაში, ჟესტების სისტემაში, მეტყველების მანერაში. სექსუალური ქცევა არ წარმოადგენს ერთხელ და სამუდამოდ დასწავლილ ქცევის მოდელს. ის არის გარკვეული როლების ნაკრები, რომელიც გამუდმებით იცვლება. საზოგადოების მხრიდან სექსუალური ქცევისადმი წაყენებულ მოთხოვნებს აქვს სქესობრივი და ასაკობრივი დიფერენციაცია. ბევრი რამ, რაც დასაშვებია მამაკაცებისთვის, აკრძალულია ქალებისთვის, და პირიქით. ასეთ ორმაგ ნორმებს „ორმაგი სტანდარტი“ ეწოდება. „ორმაგი სტანდარტის“ მოთხოვნები იგრძნობა ადრეული ასაკიდან როგორც საერო, ისე რელიგიურ ცხოვრებაში. სექსუალურ ქცევაზე გავლენას ახდენს ასაკობრივი ნორმებიც. ის, რაც მისაღებია ბიჭისთვის, სრულიად მიუღებელია ზრდასრული მამაკაცისთვის და ა.შ. სხვადასხვა სქესობრივ როლს სექსუალური ქცევის მიმართ სხვადასხვა მოთხოვნა აქვს. მაგალითად, მშობლის როლი მოითხოვს სრულიად განსხვავებულ თვისებებს, ვიდრე სექსუალური ან პროფესიული როლები. სქესობრივი ქცევა ყველაზე მკაფიოდ ვლინდება ოჯახურ და სექსუალურ როლებში, გაცილებით ნაკლებად ეხება პროფესიულ როლს, თუმცა სულ ცოტა ხნის წინ პროფესიული არჩევანი დიდწილად განპირობებული იყო ადამიანის სქესით. სქესობრივი ქცევის მიმართ სხვადასხვა სქესობრივი როლების მოთხოვნების შეუფასებლობას მივყავართ გაუმართლებელი სიტუაციების წარმოშობისაკენ, როდესაც, მაგალითად, ჩაცმის მანერის მიხედვით მსჯელობენ სექსუალურ ორიენტაციაზე, ან პროფესიული თვისებებიდან გამომდინარე აკეთებენ დასკვნებს ოჯახური ცხოვრების შესახებ. 

## ლიტერატურა
* შესავალი ლგბტ ჟურნალისტიკაში/[ავტ. შორენა გაბუნია; რედ. ირაკლი ვაჭარაძე; არასამთავრობო ორგანიზაცია „იდენტობა“]. - თბ., 2013. - 319 გვ.; 20 სმ.. - დანართები: გვ. 145-316. - განმარტ. ლექსიკონი: გვ. 3-34.

კატეგორია:ფსიქოლოგია 
კატეგორია:ლგბტ ტერმინები
გალისიური ბეღელი

მინი|ბეღელები.
**გალისიური ბეღელი** — მარცვლეული კულტურების გასაშრობად და შესანახად აგებული შენობა. ან ნაგებობებს გალისიაში იყენებდნენ მარცვლეულის დაფქვამდე შესანახად. შენობა რამოდგენს მოგრძო და ვიწრო სათავსო ოთახის, რომელიც ისეა აგებული, რომ ადვილად ნიავდება. ნესტისგან დასაცავად ბეღელს აყენებდნენ ხიმინჯებზე, რათა დაშორებული ყოფილიყო მიწის ზედაპირისგან.

## გალერეა 

File:Hórreo Ortoño.jpg|შემკული გალისიური ბეღელი ამესში.
File:Hórreo e prensa para facer sidra. Pazo da Hermida. Dodro.jpg|ადურის ბეღელი დოდროში.
File:Soajo - Espigueiros.JPG|ქვის ბეღლები.
File:Hórreo do Araño.jpg|ბეღელი რიანხოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Hórreos 
* Tipoloxía de hórreos na comarca do Eume 
* Hórreos de Galicia

## სქოლიო 
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
კატეგორია:მარცვლეული კულტურები
კატეგორია:არქიტექტურული მიმდინარეობები
ალტჰაიმი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ალტჰაიმი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

## დასახლებები 
* გერმანიაში:
** ალტჰაიმი (ალბი) — მუნიციპალიტეტი ალბ-დუნაის რაიონში, ბადენ-ვიურტემბერგი.
** ალტჰაიმი (ეჰინგენი) — მუნიციპალიტეტი ალბ-დუნაის რაიონში, ბადენ-ვიურტემბერგი.
** ალტჰაიმი (ბიბერახი) — მუნიციპალიტეტი ბიბერახის რაიონში, ბადენ-ვიურტემბერგი.
* ალტჰაიმი (ავსტრია) — ქალაქი ზემო ავსტრიაში.

## პიროვნებები 
* ფრანც ალტჰაიმი (1898-1976) — გერმანელი ისტორიკოსი.
ზემო ხოდაშნის კვირაცხოვლის ეკლესია

**ზემო ხოდაშნის კვირაცხოვლის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ზემო ხოდაშნის სამხრეთით 300 მეტრზე, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (5,7 X 3,5 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კედლები შიგნიდან შელესილია, გარედან შელესილობის მხოლოდ კვალი შეიმჩნევა. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრი ფორმის აფსიდაა, რომლის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. საკურთხევლის შუაში დგას ოთხკუთხა პრიზმის ფორმის ტრაპეზი. დარბაზს გრძივ კედლებში თითო სწორკუთხა სარკმელია. შიგნით ეკლესია გადახურულია ცილინდრული კამარით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ზემო ხოდაშნის ხარების ეკლესია

მინი|ხარების ეკლესია
**ზემო ხოდაშნის ხარების ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში.

ხარების ეკლესია დარბაზულია (7,2 X 4,3 მ), თავდაპირველი სახე მნიშვნელოვნად აქვს შეცვლილი. ნაგებია რიყის ქვით. კამარა და საბჯენი თაღები აგურითაა გამოყვანილი. აღმოსავლეთით, გეგმით ნახევარწრიული ღრმა აფსიდის ღერძზე ვიწრო და მაღალი სარკმელია, რომლის მარცხნივ გეგმით ნახევარწრიული და თაღოვანი, ხოლო მარჯვნივ სწორკუთხა ნიშია. საკურთხევლის შუაში აგურით ტრაპეზი დგას. საკურთხეველი გადახურულია დადაბლებული პროპორციების კონქით. კონქის თაღი ორსაფეხურიანია. გრძივ კედლებში თითო პატარა ნიში (აფსიდის მხრებთან) და თითო საკმაოდ ფართო სწორკუთხა სარკმელია (გვიანდელია). ეკლესიის შიდა სივრცე გაზრდილია დასავლეთ მინაშენით (5 X 5,2 მ), რომელსაც დასავლეთით და სამხრეთით თითო სწორკუთხა შესასვლელი აქვს. ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში გეგმით ნახევარწრიული და თაღოვანი ნიშია. ეკლესიისა და მინაშენის გადახურვა კამაროვანია. მინაშენის დასავლეთ კედელზე დაშენებულია ექვს მრგვალ სვეტზე დაყრდნობილია თაღედით გახსნილი მაღალი სამრეკლო, რომელსაც ექვსწახნაგა პირამიდული სახურავი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დუმასტურის მთავარანგელოზთა ეკლესია

**დუმასტურის მთავარანგელოზთა ეკლესია** — ახმეტის მუნიციპალიტეტში მდებარე ეკლესია, დგას სოფელ დუმასტურის აღმოსავლეთით 400 მეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

კომპლექსში შედის მთავარანგელოზის ეკლესია, კოშკი და გალავანი. ყველა ნაგებობა ნაშენია ნატეხი ქვით. კომპლექსის სამხრეთით 40 მეტრზე, მეორე ეკლესია დგას. ეკლესია დარბაზულია (სიგანე 4 მეტრი, სიგრძის დადგენა არ ხერხდება), დგას ფრაგმენტულად შემორჩენილი წრიული გალავნით შემოფარგლული ეზოს დასავლეთ ნაწილში. თითქმის მთლიანად დანგრეულია, შემორჩენილია მხოლოდ საკურთხევლის ნაწილი. ეკლესიის ნახევარწრიული აფსიდა გადახურული ყოფილა ამორფული ფორმის სხმული კონქით (შემორჩენილია მცირე ნაწილი). აბსიდის ღერძზე ზემოთკენ თანდათან შევიწროებული და ბრტყლად გადახურული სარკმელია. ეკლესიას სამხრეთიდან ოდნავ მოკლე მინაშენი ეკვროდა. მისგან მხოლოდ აღმოსავლეთ კედელიღაა შემორჩენილი, რომელშიც ბრტყლად გადახურული და ზემოთკენ თანდათან დავიწროებული სარკმელია გაჭრილი. კოშკი ეკლესიის აღმოსავლეთით 20 მეტრზე დგას. შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთ კედელი (სამი სართულის სიმაღლეზე). პირველ სართულზე (შუა ნაწილში) შესასვლელია, რომელსაც წვერწაკვეთილი სამკუთხა თაღის ფორმის გადახურვა აქვს. მეორე სართულის დონეზე გარედან თაღოვანი და შიგნიდან ბრტყლად გადახურული კარი და ერთი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. მესამე სართულის დონეზე - ერთი ვიწრო და მაღალი სწორკუთხა სარკმელი. მეოთხე სართულის კედელს მხოლოდ მცირე ნაწილი შემორჩა. კოშკის სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული (შემორჩენილია ძელების ბუდეები). კოშკს დასავლეთიდან გეგმით სწორკუთხა (6,2 X 3,4 მ) მინაშენი ეკვროდა (შემორჩენილია კვალი). მეორე ეკლესია დარბაზულია (3,6 X 2,6 მ). შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი ხის ძელებითაა გადახურული - თარაზულად. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აბსიდის ღერძზე, მცირე თაღოვანი სარკმელია, რომლის ქვემოთ, კედელზე, ტრაპეზია მიდგმული. აფსიდაში ორი ნიშია. საკურთხეველი გადახურულია სხმული კონქით, სხმულია კამარაც. ლავგარდანი მხოლოდ გრძივ კედლებს ჰქონია (შემორჩენილია ფრაგმენტულად). ეკლესია კვადრატული აგურით ყოფილა გადახურული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დუმასტურის ეკლესია

**დუმასტურის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში. ეკლესია დგას სოფელ დუმასტურის დასავლეთით, მდინარე ალაზნის მარცხენა ნაპირზე.

ეკლესია დარბაზულია, აღმოსავლეთით დასრულებულია ფართო მხრებით გამოყოფილი ნახევარწრიული შვერილი აბსიდით. სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ეკლესიას გვიანდელი მინაშენები ეკვროდა; მათგან ნაწილობრივ მხოლოდ ჩრდილოეთისაა შემორჩენილი. სამხრეთ მინაშენის მხოლოდ კვალი იკითხება. ეკლესია თითქმის მთლიანად დანგრეულია (ზომების დადგენა არ ხერხდება). შემორჩენილია საკურთხევლის ნაშთი და ჩრდილოეთ კედლის მცირე ნაწილი. ეკლესია აგებული ყოფილა მოზრდილი ზომის რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. ჩრდილოეთ მინაშენიც რიყის ქვითაა ნაგები, მაგრამ ქვა გაცილებით წვრილია. ხოლო წყობა ტლანქი. ჩრდილოეთ მინაშენი განივი კედლით ორ არათანაბარ ნაწილად ყოფილა გაყოფილი. აღმოსავლეთ ნაწილში სწორკუთხა სათავსია. რომელსაც აღმოსავლეთით ერთი თაღოვანი სარკმელი აქვს. სათავსი გადახურული ყოფილა კამარით, რომლის კვალი აღმოსავლეთ კედელს შემორჩა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ქვემო ხალაწნის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ქვემო ხალაწნის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ ქვემო ხალაწნის სამხრეთით, სასაფლაოზე.
ეკლესია თითქმის მთლიანად დანგრეულია და ქვის გროვად არის ქცეული. შენობა ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვით და კირის დუღაბით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ქვემო ხალაწნის ეკლესიები

**ქვემო ხალაწნის ეკლესიები** — ეკლესიები ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ხალაწანში.

## პირველი ეკლესია
პირველი ეკლესია დგას სოფლის სამხრეთით 400 მეტრზე, ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია უაბსიდოა, გეგმით სწორკუთხა (3,2 X 2,7 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. კედლები შიგნიდან და გარედან მობათქაშებულია. შემორჩენილია დასავლეთ კედელი და დანარჩენი კედლების ნაწილები. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარს გარედან თაღი, ხოლო შიგნით ხის თარაზული გადახურვა ჰქონია. შიგნით ეკლესია გადახურული ყოფილა ოდნავ დადაბლებული კამარით, რომლის კვალი დასავლეთ კედელს შემორჩა.

## მეორე ეკლესია 
ეკლესია დგას სოფლის სამხრეთით 700 მეტრზე, მთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.  ეკლესია დარბაზულია, უაბსიდო (3,8 X 3,4 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. კედლები მხოლოდ 1,2-1,5 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთ კედელში შემორჩენილია ვიწრო სარკმლის ძირი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ზემო ხოდაშნის წამებულის ეკლესია

**ზემო ხოდაშნის წამებულის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხოდაშენში, დგას სოფლის სამხრეთით 500 მეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (4,2 X 3,1 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. წყობა ირეგულარულია. კედლები შიგნიდან შელესილია. ერთადერთი სწორკუთხა შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. აღმოსავლეთით, ოდნავ ნალისებრი აფსიდის ღერძზე, ბრტყლად გადახურული ვიწრო სარკმელია, სარკმლის ორივე მხარეს კი, თითო პატარა შეისრულთაღოვანი ნიში. ერთი მსგავსი ნიშია დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილში. აფსიდა გადახურულია კონქით, დარბაზი - ნახევარწრიული კამარით. ფასადები სადაა. კედლებზე აქა-იქ შემორჩენილია შელესილობის კვალი. ეკლესიას ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეებზე რიყის ქვით ნაშენი კონტრფორსები აქვს მიდგმული. ჩრდილო-აღმოსავლეთ კონტრფორსი გეგმით სწორკუთხაა, ჩრდილო-დასავლეთისა - ნახევარწრიული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ზემო ხოდაშნის ნათლისმცემლის ეკლესია

**ზემო ხოდაშნის ნათლისმცემლის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ზემო ხოდაშნის განაპირას, სამხრეთით, ვენახებში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (7,9 X 5,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. ალაგ-ალაგ (ძირითადად კონსტრუქციულ ნაწილებში) გამოყენებულია კვადრატული აგური. კედლები შიგნიდან და გარედან შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან. დასავლეთ კარი (ამოშენებულია) თარაზულადაა გადახურული, ჩრდილოეთისა - ისრული თაღით. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს გეგმით ოვალური და ბრტყლად გადახურული თითო ნიშია. აფსიდის შუაში დგას კუბური ფორმის ტრაპეზი. საკურთხევლის სარკმლის გარდა ერთი თაღოვანი სარკმელი დასავლეთითაცაა. ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში ნიშია, რომელშიც სათოფურია მოწყობილი. საკურთხეველი გადახურულია კონქით, ხოლო დარბაზი - ცილინდრული კამარით, რომელიც ერთ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. ფასადები სადაა. ჩრდილოეთ შესასვლელის ორივე მხარეს თითო მცირე ზომის ნიშია. კედლები დასრულებული იყო აგურის საფეხუროვანი ლავგარდნით (შემორჩენილია ნაწილი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ზემო ხოდაშნის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ზემო ხოდაშნის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ზემო ხოდაშნის სამხრეთით, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესი დარბაზულია (8,3 X 4,8 მ), რომელსაც დასავლეთიდან (მთელ სიგრძეზე) გვიანდელი მინაშენი ეკვრის. ეკლესია აგებულია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. წყობა ირეგულარულია. მოგვიანებით (როგორც ჩანს მინაშენის მიშენებისას) კედლები შიგნიდან და გარედან შეულესავთ და შეუთეთრებიათ. ძეგლი დაზიანებულია: სახურავზე აყრილია კრამიტი, ჩამოშლილია ლავგარდანი, აქა-იქ საპირე წყობა და შელესილობის დიდი ნაწილი. ჩამონგრეულია დასავლეთ მინაშენის კამარა და გრძივი კედლების ზედა ნაწილები. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა - მინაშენიდან. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნით - სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, აფსიდის ღერძზე ფართო და დაბალი თაღოვანი სარკმელი. თითო მსგავსი სარკმელი გრძივ კედლებშიცაა, აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში გეგმით ნახევარწრიული, თაღოვანი ნიშია. აფსიდის შუაში დგას აგურით ნაგები კუბური ტრაპეზი. საკურთხევლის იატაკი დარბაზის იატაკზე ერთი საფეხურით მაღალია და ნახევარწრიული ამბიონი აქვს. მოგვიანებით საკურთხეველი დარბაზისგან კანკელით გაუმიჯნავთ, რომელშიც ორი შესასვლელია მოწყობილი. დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა მარტივი პილასტრების სამი წყვილითა და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღებით გაყოფილია ოთხ, თითქმის თანაბარ ნაწილად. დარბაზის სამივე კედელს, მთელ სიგრძეზე, საფეხური გასდევს. ფასადები სადაა. კედლები დასრულებული ყოფილა თაროსებრი ლავგარდნით, რომელიც ნაწილობრივ არის შემორჩენილი. მოგვიანებით ეკლესიისთვის დასავლეთიდან მიუშენებიათ აგურით და რიყის ქვით ნაგები სწორკუთხა (4,8 X 4 მ), სათავსი მასში ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ღიობი გარედან თაღით არის დასრულებული, შიგნით კი თარაზული გადახურვა აქვს. შესასვლელის ზემოთ მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. ერთი სარკმელია ჩრდილოეთ კედელშიც, რომელსაც მხოლოდ ქვედა ნახევარი შემორჩა. სათავსი გადახურული ყოფილა ცილინდრული კამარით. სათავსის დასავლეთ კედელზე დაშენებულია ოთხწახნაგა, ოთხივე მხარეს ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი, აგურის სამრეკლო. სამრეკლოს საფუძვლის შესაქმნელად, სათავსის დასავლეთ კედლის შუა ნაწილი, გვერდის ნაწილების მიმართ, შიგნით და გარეთ რამდენადმე გასქელებულია, რომლის ქვედა ნაწილში, ორივე მხრიდან, გამოყვანილია თითო ფართო და მაღალი ყრუ თაღი, რომელშიც სათავსის შესასვლელია მოქცეული. სათავსის კედლები დასრულებული ყოფილა აგურის საფეხუროვანი ლავგარდნით (შემორჩენილია დასავლეთ კედელზე). სამრეკლო გადახურულია აგურის პირამიდული სახურავით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ზემო ხოდაშნის წმინდა მარიამის ეკლესია

**ზემო ხოდაშნის წმინდა მარიამის ეკლესია** — ახმეტის მუნიციპალიტეტში მდებარე ეკლესია, დგას სოფელ ზემო ხოდაშნის განაპირას, სამხრეთით. განეკუთვნება გვიანდელი შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (9,9 X 7,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავი და კედლების ზედა ნაწილები. მონგრეულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხე. შენობა 1 მეტრის სიმაღლეზე მიწაშია ჩამჯდარი. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე კარი გარედან თაღოვანია, შიგნით - სწორკუთხა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის ღერძზე ბრტყლად გადახურული ვიწრო სარკმელია. სარკმლის ჩრდილოეთით ორი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია, სამხრეთით - ერთი. ერთი მსგავსი ნიშია ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ტრაპეზია მიდგმული. დარბაზის დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სწორკუთხა სარკმელია. კამარა ცილინდრული ფორმისაა და იგი ერთ შეკიდებულ საბჯენ თაღს ეყრდნობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აჰმედი (შეჰზადე) (სულეიმან I-ის ვაჟი)

**შეჰზადე აჰმედი** (; დ. 1517 — გ. 1517) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის, სულეიმან I-ისა და მაჰიდევრან სულთნის მე-3 შვილი და მე-2 ვაჟი.

შეჰზადე აჰმედი იყო სულთან სულეიმანის მესამე ვაჟი, ფულანე ხათუნის შვილის, შეჰზადე მაჰმუდისა და მისი დედის, მაჰიდევრანის ვაჟის, შეჰზადე მუსტაფას შემდეგ.

მაგრამ აჰმედის სიცოცხლე ხანმოკლე გამოდგა. იგი ჩვილი გარდაიცვალა იმავე 1517 წელს, როდესაც მამამისი ჯერ კიდევ შეჰზადე იყო და მანისაში მსახურობდა. მისი გარდაცვალებიდან სამი წლის შემდეგ, სულეიმანი ტახტზე ავიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შეჰზადე აჰმედი

კატეგორია:ოსმანების დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 1517
კატეგორია:გარდაცვლილი 1517
კატეგორია:შეჰზადეები
ალტჰაიმი (ბიბერახი)

**ალტჰაიმი** () — თემი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეში, ტიუბინგენის ადმინისტრაციულ ოლქში, ბიბერახის რაიონში. თემის ფართობია 23,74 კმ², მოსახლეობა, 2013 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, შეადგენს 2 129 ადამიანს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის თემები
მარტინ შკრტელი

**მარტინ შკრტელი** (; დ. 15 დეკემბერი, 1984) — სლოვაკი ფეხბურთელი, თამაშობდა მცველის პოზიციაზე.

## საკლუბო კარიერა
მარტინის კარიერა სლოვაკურ „ტრენჩინში“ დაიწყო, 2004 წელს რუსეთში, კერძოდ სანქტ-პეტერბურგის „ზენიტში“ გადაბარგდა, 2008 წლის იანვარში კი £6.5 მილიონის სანაცვლოდ შკრტელი „ლივერპულის“ ფეხბურთელი გახდა.

## სანაკრებო კარიერა
ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი 2004 წელს შედგა, 2010 წელს მისი კაპიტნობით სლოვაკეთის ეროვნულმა ნაკრებმა მონაწილეობა მიიღო მსოფლიო ჩემპიონატზე.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
* რუსეთის პრემიერ ლიგა: 2007
* ლივერპულის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2012
* სლოვაკეთის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2007, 2008, 2011, 2012, 2014
* ინგლისის ლიგის თასი: 2011–12 

## რესურსები ინტერნეტში
* LFChistory.net player profile
* Official website
* Liverpool F.C. profile 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:სლოვაკი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:ატალანტას ფეხბურთელები
კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ზენიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:თურქეთის საფეხბურთო სუპერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფენერბაჰჩეს ფეხბურთელები
კატეგორია:ტრნავის სპარტაკის ფეხბურთელები
კატეგორია:რუსეთის პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კასტრიოტ ისლამი

**კასტრიოტ ისლამი** (; დ. 18 აგვისტო, 1952, ტირანა) — ალბანელი პოლიტიკოსი და ფიზიკოსი.

## ბიოგრაფია 
დაასრულა ტირანის უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1985 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ატომური ფიზიკის დარგში. 1999 წლიდან მიიღო პროფესორის ხარისხი. 1991 წელს საპარლამენტო არჩევნებზე მიიღო დეპუტატის მანდატი. 1991–1992 წლებში პარლამენტის თავმჯდომარეა. რამიზ ალიას გადადგომის შემდეგ, სალი ბერიშას არცევამდე ეკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. 2003–2005 წლებში ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრია.

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი პარლამენტის საიტზე

კატეგორია:ალბანეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ალბანეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  18 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ალბანეთის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტარიელაანთ საყდარი

**ტარიელაანთ საყდარი** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ზემო ხოდაშნის სამხრეთით 9 კილომეტრზე, მთებში, ნასოფლარ ბაკანას ტერიტორიაზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (9,8 X 7,3 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის, მეტნაკლებად დამუშავებული ნატეხი ქვით. საბჯენი თაღები, პილასტრები, შესასვლელებისა და სარკმლების თაღები და ფასადთა დეკორატიული მორთულობა შირიმით არის გამოყვანილი. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავის საფარი, ლავგარდანი და საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი, ჩამონგრეულია კამარის ჩრდილოეთ გვერდის დასავლეთ ნახევარი, მთელ სიმაღლეზე გარღვეულია დასავლეთ კედელი. ეკლესიაში შესასვლელი ორია: დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. ორივე კარი გარედან სწორკუთხაა, შიგნიდან - თაღოვანი. ორივე შესასვლელის თაღს მთელ სიგრძეზე ლილვი გასდევს, რომელიც შირიმის პროფილირებულ იმპოსტებს ეყრდნობა. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს განთავსებულია თითო თაღოვანი, გეგმით ოვალური და მაღალი ნიში. თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია აბსიდის ორივე კუთხესთან. გრძივ კედლებზე თითო ვიწრო პილასტრია, რომლებზედაც ორსაფეხურიანი საბჯენი თაღია გადაყვანილი. ერთი საბჯენი თაღი დასავლეთ კედელთანაა. იგი კუთხის შეკიდულ პილასტრებს ეყრდნობა. ორივე საბჯენი თაღის და სატრიუმფო თაღის ქუსლებთან ბრტყელი, თითქმის კვადრატული იმპოსტებია, რომლებზედაც ამოღარულია ერთიმეორეში ჩასმული სამი სწორკუთხედი. ინტერიერს, საკურთხევლის სარკმლის გარდა, სამივე კედელში გაჭრილი თითო თაღოვანი სარკმელი აშუქებს, რომელთა თაღებს შიგნიდან თითო ლილვი ევლება. დარბაზი ცილინდრული კამარით არის გადახურული. ეკლესიის ფასადებზე კარ-სარკმელთა ღიობები და ის ნაწილები, რომლებზეც მორთულობის ელემენტებია განთავსებული, შირიმის სწორკუთხა ქვებითაა ნაწყობი. აღმოსავლეთ სარკმელს სამი ლილვისგან შედგენილი სწორკუთხა ჩარჩო ევლება, რომლის ზემოთ, შეწყვილებული ლილვით შემოფარგლულ კვადრატზე ლილვებით გამოყვანილი მაღალი ჯვარია დადგმული. დასავლეთ ფასადზე შესასვლელი სწორკუთხა ჩარჩოშია ჩასმული, რომელიც ერთმანეთისგან მცირე მანძილებით დაცილებული, სამი ლილვითაა შედგენილი. კარის ჩარჩოს შეჯგუფებული ვერტიკალური ლილვებით უკავშირდება სარკმლის თაღოვანი ჩარჩო, რომელიც შედგება ერთი სამმაგი და ერთი ორმაგი ლილვისგან და მათ შორის მოქცეული ნახევარწრიული შეღრმავებისგან. შესასვლელის და სარკმლის მოჩარჩოების დამაკავშირებელი ლილვების გვერდებზე, თითო ხვიაა. სარკმლის მოჩარჩოებას გარს ევლება ორმაგი ლილვით გამოყვანილი ფართო და მაღალი თაღოვანი ჩარჩო, რომლის ბოლოები ეყრდნობა შესასვლელის გადახურვის დონეზე მდებარე ბურთულებიან ბაზისებს. თაღის წვეროზე დადგმულია ორმაგი ლილვით გამოყვანილი, მაღალი, ბოლოებგაფართოებული ჯვარი. სამხრეთის და ჩრდილოეთის სარკმლებსაც ირგვლივ ლილვები ევლებოდა (შემორჩენილია მცირე ნაწილები).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პადრე-ტემბლეკეს აკვედუკი

**პადრე-ტემბლეკეს აკვედუკი**, *სემპოალის აკვედუკი*  () — აკვედუკი მექსიკაში. მდებარეობს მეხიკოს შტატში და გადაჭიმულია ქალაქ სემპოალიდან ოტუმბამდე. 

ავედუკი აგებულია 1553-1570 წლებს შორის. მისი სიგრძეა 45 კმ. იწყება ქალაქ სემპოალის დასავლეთით ვულკან ტესახეტესთან და სრულდება ოტუმბასთან.

2001 წლიდან შეტანილია იუნესკოს საცდელ სიაში და ნომინირებულია 2015 წელს. 2015 წლის 5 ივლისს შეტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის აკვედუკები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში
ალექსანდრე მახარაძე (მომღერალი)

**ალექსანდრე მახარაძე** (დ. 1873, ქვედა ბახვი — გ. 30 აპრილი, 1933, თბილისი) — ქართველი სახალხო მომღერალი, ლოტბარი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი. იყო სამუელ ჩავლეიშვილის სკოლის წარმომადგენელი, ითვლებოდა სიმღერა „ჰა დილას“ და კრიმანჭულის ერთ-ერთ საუკეთესო შემსრულებლად.

## ბიოგრაფია
დაიბადა შეძლებული აზნაურის ოჯახში. მისი დედა ცინცაძე იყო. ჰყავდა სამი ძმა – სილიბისტრო, ივანე და პავლე, მაგრამ ისინი არ მღეროდნენ.  მისი ძმები წავიდნენ ამერიკაში მოჯირითეებად. მშობლები ადრე გარდაიცვალნენ და დარჩა დედინაცვლის ხელში. სკოლაში ისწავლა 3-4 წლის განმავლობაში. სიმღერა მაქსიმელაშვილის ოჯახში ისწავლა ბაღდადში, 1901 წლიდან კი კი სამუელ ჩავლეიშვილის გუნდში გაწევრიანდა. მუშაობდა ჯერ ოდესაში, შემდეგ დაბრუნდა სოფელში და ცოლად მოიყვანა სოფიო მახარაძე, ფილიპე მახარაძის ბიძაშვილი. 1907 წელს მონაწილეობა მიიღო ჩავლეიშვილის გუნდის მიერ ქუთაისში სიმღერების ფირფიტაზე ჩაწერაში. 1909 წელს მუშაობდა ფოთში, ჯერ მტვირთავად, შემდეგ რკინიგზაში. ამ დროს მონაწილეობდა ავქსენტი მეგრელიძის გუნდში. ნიკო ნიკოლაძის ინიციატივით მახარაძემ პორტის მტვირთავ მუშათა გუნდი ჩამოაყალიბა. 1910 წელს სიმღერის მასწავლებლობა დაიწყო ჩიბათში, ჩოჩხათში, ჩოხატაურსა და გურიის სხვა სოფლებში.   1916 წელს მახარაძე ნიკო ნიკოლაძემ თბილისში გადაიყვანა ვაგონების კონდუქტორად. 1918 წლიდან ოჯახიც თბილისში გადაიყვანა და იქაც გუნდი ჩამოაყალიბა. 1929 წელს ამ გუნდით  მონაწილეობა მიიღო მეორე რესპუბლიკურ ოლიმპიადაში და კარგი შეფასება დაიმსახურა. ოლიმპიადის შემდეგ მახარაძის რკინიგზის მტვირთავთა გუნდმა საგასტროლო მოგზაურობა ჩაატარა საქართველოს დაბა-ქალაქებში. ეს მოგზაურობა ღიდი წარმატებით ჩატარდა. 1930 წელს ეს გუნდი შეუერთეს დასავლეთ საქართველოს მომღერალთა გუნდს, რომელსაც კირილე პაჭკორია ხელმძღვანელობდა. ამ გუნდში მახარაძე არ გაჩერდა და დააარსა სარეწაო კოოპინკავშირის გუნდი. გარდაიცვალა 1933 წელს. დაკრძალულია თბილისში, კუკიის სასაფლაოზე. 

## ლიტერატურა
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
კატეგორია:ბახვში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მუშები
ჯორჯ უილიამ ოზბორნ ჰოუ

**ჯორჯ უილიამ ოზბორნ ჰოუ (ჰაუ)** (; დ. 4 დეკემბერი, 1875, ჩარლტონი, კენტის საგრაფო — გ. 7 ნოემბერი, 1960, გლაზგო) — ინგლისელი რადიოტექნიკოსი, გლაზგოს უნივერსიტეტის პროფესორი ელექტროტექნიკის დარგში (1921-1946). ჰოუს შრომები ეძღვნება რადიოტალღების გავრცელებასა და ანტენების ტექნიკას. გაამუშავა გრძელტალღიანი ანტენების ტევადობის გაანგარიშების მეთოდი, რომელსაც მისი სახელი უწოდეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისელი რადიოტექნიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 4 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1960
ჰოტენტოტური ენები

**ჰოტენტოტური ენები** — სამხრეთ აფრიკული ენათა ჯგუფი, გავრცელებულია ნამიბიასა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. ინგლისელი მკვლევრის, ე. უესტფალის კლასიფიკაციით სანდავე ენებთან ერთად შეადგენს დამოუკიდებელ ჯგუფს. ჰოტენტოტურ ენებზე საუბრობს 80 ათასამდე კაცი. გამოიყოფა 4 ჯგუფი: 1) კოი (ნამა, კორა, გრიკვა) და ნაურუ (ნარონი) ენა; 2) კვე (დემისა, ჩუმაკვე-შუაკვე) ენა; 3) ჩუ (ჰიოჩუვაუ, ჰაიჩუვაუ) ენა; 4) სანდავე ენა. ეს უკანასკნელი გავრცელებულია კონტინენტურ ტანზანიაში. ჰოტენტოტური ენები და სანდავე ახლო მონათესავე ენებია როგორც ფონეტიკური და გრამათიკული წყობით, ისე სიტყვათა ძირების მიხედვით. გერმანელი ლინგვისტი კ. მაინჰოფი ჰოტენტოტურ ენებს ქამიტურ ენებად თვლიდა. ამერიკელი მეცნიერი ჯ. გრინბერგი მათ, ბუშმენურ ენებთან ერთად, კოისანურ ჯგუფეს მიაკუთვნებდა.

## ლიტერატურა
* Ольдерогге Д. А. „Язики и письменности народов Африки“, Народы Африки, М. 1954

კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის ენები
უილიამ დინ ჰოუელზი

**უილიამ დინ ჰოუელზი (ჰაუელზი)** (; დ. 1 მარტი, 1837, მარტინზფერი, ოჰაიოს შტატი — გ. 11 მაისი, 1920, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი მწერალი, კრიტიკოსი.

1861-1865 წლებში იყო აშშ-ს კონსული ვენეციაში. აქვეყნებდა ლიტერატურულ წერილებს, რეცენზიებს, ესეებს, მოგონებებს, წერდა ნოველებსა და რომანებს. ჰოუელზის საუკეთესო ნაწარმოებებად ითვლება: „საილას ლაფემის აღზევება“ (1885), „ახალი ბედნიერების ძიება“ (1889), უტოპიური რომანი „ალტრუისტული მოგზაური“ (1894) და მისი გაგრძელება „ნემსის ყუნწში“ (1907). დიდი მნიშვნელობა აქვს მისი ესეების კრებულებს „კრიტიციზმი და ბელეტრისტიკა“ (1891), „ლიტერატურული მეგობრები და ნაცნობები“ (1899) და სხვა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1837
კატეგორია:გარდაცვლილი 1920
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი ესეისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ესეისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:ამერიკელი ლიტერატურის კრიტიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ესეისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:მასაჩუსეტსელი რომანისტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ამერიკელი ანტიკაპიტალისტები