open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თაგისქენი

**თაგისქენი** — სამაროვანი ყაზახეთში, ამავე სახელწოდების პლატოზე, ყიზილორდის ოლქში. აღმოჩენილ იქნა 1959 წელს და გათხრილ იქნა 19601963 წლებში. 

გაითხარა ორი კომპლექსი. ჩრდილოეთ თაგისქენი ძვ. წ. IX-VIII საუკუნეების ბელადების ნეკროპოლია. მიცვალებულები დაკრძალულნი იყვნენ ალიზის მავზოლეუმებში. აღმოჩენილია სამკაული, იარაღი, ჭურჭელი. განათხარი მასალის მიხედვით თაგისქენის მოსახლეობას კავშირი ჰქონდა შუა აზიის სამხრეთ რაიონების მაღალ კულტურასთან. 

სამხრეთი თაგისქენი ძვ. წ. VII-V საუკუნეების საკი ტომების გორსამარხებს წარმოადგენს. დამახასიათებელია მიწისზედა ნაგებობანი, ხითა და ლელით გადახურული ორმოსამარხები. იცოდნენ მიცვალებულის როგორც დამარხვა, ასევე დაწვა. სამარხებში აღმოჩნდა ცხენის მდიდარი აღკაზმულობა, მრგვალი სარკეები, ქვის სამსხვერპლოები, ისრისპირები, ხისქარქაშიანი გრძელი სატევრები, ხელით ნაძერწი თიხის ჭურჭელი და სხვა. ნაკეთობათა უმრავლესობა ბრინჯაოსია.სამარხების კონსტრუქცია და დაკრძალვის რიტუალში ცეცხლის გამოყენება მიუთითებს კავშირზე ჩრდილოეთ თაგისთენურსა და საკურ დაკრძალვის წესებს შორის. სამხრეთ თაგისთენის მატერიალურ კულტურაში შეიმჩნევა კავშირი სამხრეთ ურალისპირეთის სავრომატებთან, ყაზახეთის სტეპების საკებთან და სამხრეთ ციმბირის სკვითური ტიპის კულტურებთან

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზახეთის ისტორია
ირაკლი წერეთელი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ირაკლი წერეთელი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ირაკლი წერეთელი — საქართველოსა და რუსეთის პოლიტიკური მოღვაწე;
* ირაკლი წერეთელი — ქართველი პოლიტიკოსი.
ჰამაში

**ჰამაში** — სოფელი საქართველოში. სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ლახამულის თემში (სოფლები: გენწვიში, დიზი, თოთელეში, ლახამულა, ნოდაში, ნოღარი-კეცლანი, ქვედა იფარი, შდიხირი, ხელრა, ჰამაში).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ალექსანდრე ტარსაიძე

**ალექსანდრე გიორგის ძე ტარსაიძე** (დ. 22 ივნისი, 1901, თბილისი, — გ. 25 თებერვალი, 1978, ნიუ-იორკი, დაკრძალულია იქვე, ნოვო-დიდეევოს მართლმადიდებლური მონასტრის ეზოში) — ქართველი მწერალი და ისტორიკოსი, ემიგრანტი. ექიმ გიორგი ტარსაიძის შვილი.

დაიბადა თბილისში. სამხედრო განათლების მისაღებად პეტერბურგში გაგზავნეს. იყო საზღვაო კორპუსის კადეტი. რუსეთის 1917 წლის რევოლუციის და საზღვაო კორპუსის დახურვის (1918) შემდეგ თბილისში დაბრუნდა. მუშაობდა ამიერკავკასიაში მოკავშირეთა სამხედრო წარმომადგენლის, ამერიკელი პოლკოვნიკის უილიამ ჰასკელის ოფისში. 1921 წელს საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა. ერთხანს სტამბოლში ამერიკული დახმარების ადმინისტრაციის შტაბში მუშაობდა, 1923 წელს კი აშშ-ში გადასახლდა. მუშაობდა სხვადასხვა კერძო კომპანიაში, მათ შორის გიორგი მაჩაბლის პარფიუმერულ ფირმაში. II მსოფლიო ომის (1939-1941) წლებში აშშ-ის არმიის სამხედრო დაზვერვასთან თანამშრომლობდა. ომის შემდეგ დაუბრუნდა ბიზნესს და მუშაობდა სხვადასხვა კომპანიის საზოგადოებასთან ურთიერთობის აგენტად, მონაწილეობდა სახელოვნებო აუქციონებში. ამავდროულად, ეწეოდა სამწერლობო საქმიანობას, აქვეყნებდა სტატიებს ჟურნალ „ლაიფში“. მისი ძირითადი შრომები შეეხება XX საუკუნის დასაწყისის რუსეთის სამხედრო და პოლიტიკური ისტორიის საკითხებს. ტარსაიძის არქივი ინახება სტენფორდის უნივერსიტეტის ჰუვერის ინსტიტუტში.  

## ბიბლიოგრაფია
* Морской корпус за четверть века, 1901-1925 (The Naval Corps for a Quarter of the Century, 1901-1925; NYC, 1944);
* Czars and Presidents. The Story of a Forgotten Friendship (NYC, 1958); 
* Четыре мифа о Первой мировой (Four Myths about the First World War; NYC, 1969); 
* Katia: Wife before God (NYC, 1977).

## რესურსები ინტერნეტში
* საქართველოში ნაკლებად ცნობილი ქართველი ემიგრანტი ალექსანდრე ტარსაიძე. intermedia.ge. 2017.

კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი ისტორიკოსები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ისტორიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
შოთა შალელაშვილი

**შოთა შალელაშვილი** (დ. 19 ივნისი, 1959, სამტრედია) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი და ბიზნესმენი. საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრი. 2023 წლიდან პარტიის „თაობები საქართველოსთვის“ თავმჯდომარე.

## ბიოგრაფია 
1987 წელს დაამთავრა მოსკოვის კვების მრეწველობის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი. 1976–1978 წლებში იყო სამტრედიის რაიკავშირის უნივერმაღის მუშა; 1984–1985 წლებში მოსკოვის ბაკუნინის სახელობის კვების კომბინატის საამქროს უფროსი; 1985–1987 წლებში სამტრედიის საკონსერვო კომბინატის ინჟინერ-ტექნოლოგი; 1987–1989 წლებში სამტრედიის რაიკოოპერატივის თავმჯდომარის მოადგილე.

### დირექტორისა და დამფუძნებლის თანამდებობები 
1989–1991 წლებში იკავებდა ასოციაცია „საქართველოს“ სამტრედიის ფილიალის დირექტორის თანამდებობას. 1991–1993 წლებში იყო მოსკოვის კომერციული ბანკის „პროგრეს-ბანკის“ ვიცე-პრეზიდენტი. 1993 წლიდან სხვადასხვა კომპანიებში იკავებდა დირექტორის თანამდებობას:
* 1993–1995 — მრავალდარგობრივი კომპანია „სოფა“;
* 1995–1999 — კომპანია „ინტერი“;
* 2000–2002 — „დაგრეგო“;
* 2002–2005 — შპს „ოპალლი“;
* 2005–2009 — „ტრანსსერვისი“;
* 2009–2014 — შპს „სანტრეა“
* 2014–2015 — შპს „სავინიონი“.

### პოლიტიკური საქმიანობა 
2016–2019 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. იყო ფრაქცია „ქართული ოცნება - მრეწველების“, საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტისა და დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტის წევრი. საპარლამენტო საქმიანობის ბოლო პერიოდში საპარლამენტო უმრავლესობის გარკვეული ნაწილის მიმართ კრიტიკული განცხადებებით გამოდიოდა. მანამდე მან მაშინდელი თავმჯდომარე ირაკლი კობახიძე გააკრიტიკა და განაცხადა, რომ „პარლამენტის თავმჯდომარეს დეპუტატებთან ურთიერთობა შესაცვლელი ჰქონდა. 2019 წლის მარტში „მრეწველების“ ფრაქცია დატოვა და ფრაქცია „ქართულ ოცნებას“ შეუერთდა მას შემდეგ, რაც უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების შერჩევის საკითხზე დაწყებული უთანხმოების გამო მმართველი გუნდი რამდენიმე დეპუტატმა დატოვა. 10 სექტემბერს  უფლებამოსილების შეწყვეტის შესახებ პარლამენტს მიმართა და მიზეზად „სამეწარმეო საქმიანობა“ დაასახელა.

2023 წლის 21 მაისს დააარსა პარტია „თაობები საქართველოსთვის“ და განაცხადა, რომ აპირებდა 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობას

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული  19 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული  1959
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:სამტრედიაში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი ბიზნესმენები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
უღლება

**უღლება**, *უღვლილება* — ზმნის ფორმის ცვლილება პირის, რიცხვის, დროის, კილოს და ასპექტის გრამატიკული კატეგორიების მიხედვით. ცვლად ფორმათა ერთობლიობა ქმნის უღვლილების პარადიგმას. ერთი და იმავე დროის და კილოს გამომხატველ ფორმას, რომელიც აერთიანებს მხოლობითი და მრავლობითი ირცხვის სამივე ფორმებს, ეწოდება მწკრივი. ზმნაში შეიძლება აღინიშნოს, და ამდენად, იცვალოს სუბიექტური და ობიექტური პირები. მთის იბერიულ-კავკასიურ ენებში არსებობს აგრეთვე კლასოვანი და პიროვან-კლასოვანი უღვლილება.

თანამედროვე ქართულ ენაში 11 მწკრივია, რომელიც იყოფა სამ სერიად. პირველ სერიაში გამოიყტოფა აწმყოსა და მყოფადის წრე. I სერიის აწმყოს წრეში შედის აწმყო, უწყვეტელი, აწმყოს კავშირებითი; მყოფადის წრეში ერთიანდება მყოფადი, ხოლმეობითი, მყოფადის კავშირებითი.; მეორე სერიაში შედის წყვეტილი და II კავშირებითი; მესამე სერიაში გაერთიანებულია I თურმეობითი, II თურმეობითი და III კავშირებითი. უღვლილების პარადგიმა განსხვავებულია ძველ ქართულსა და ქართული ენის დიალექტებში. ძველ ქართულში ფუნქციონირებდა ხოლმეობითისა და ბრძანებითის მწკრივები. თხრობითი კილოს მყოფადის გამოსახატავად გამოიყენებოდა კავშირებითის ფორმები. დიალექტებში სხვაობა ორი სახისაა: დაცულია არქაული ვითარება გარკვეული ნაირსახეობებით, ან გვაქვს დიალექტური ინოვაცია, ჩამოყალიბდა IV სერია. 

ქართულში უღვლილების სამი ძირითადი ტიპი გამოიყოფა: მოქმედებითი, ვნებითი და საშუალი გვარის ზმნებისა. მოქმედებითი გვარის ზმნებს აქვთ ყველა მწკრივი და იშვიათი გამონაკლისის გარდა უღვლილებისას ფუძეს ან ძირს არ იცვლიან. III სერიაში მათთვის დამახასიათებელია ინვერსია: სუბიექტური და ობიექტური პირის ნიშნების ფუნქციების ურთიერთშენაცვლება. ვნებით გვარში განირჩევა ერთპირიანი და ორპირიანი ზმნების უღვლილება: მათ შორის სხვაობა თავს იჩენს III სერიაში. საშუალო გვარის ზმნები დეფექტური უღვლილებით ხასიათდება. ამ ზმნების საკუთარი ფუძის ან მხოლოდ აწმყოს მწკრივი აქვთ, ან აწმყოს წრის მწრიკვები. სხვა მწკრივები ან საერთოდ არა აქვთ, , ანდა ივსებენ შესაბამისი ძირის მოქმედებითი და ვნებითი გვარის ფორმებით.

## ლიტერატურა
**შანიძე, ა.*, „ქართული ენის გრამატიკის საფუძვლები“, ტ. 3, თბილისი, 1980
**ჩიქობავა, ა.* „ქართული ზმნის ნაკვეთულთა დაჯგუფების პრინციპისათვის“ „იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერება“, ტ. 13, 1962
**ჩიქობავა, ა.* „ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი“ წიგნი 1, თბილისი, 1950

კატეგორია:ქართული ენა
კატეგორია:გრამატიკა
გიორგი უშაკოვი

**გიორგი უშაკოვი** (დ. 17 იანვარი, 1901, ლაზარევო, ახლანდელი ამურის ოლქი — 3 დეკემბერი, 1963, მოსკოვი) — რუსი გეოგრაფი, არქტიკის მკვლევარი, დოქტორი (1950). 1926 წელს დააარსა პირველი საბჭოთა დასახლება ვრანგელის კუნძულზე. 1930-1932 წლებში ხელმძღვანელობდა ექსპედიციებს ჩრდილოეთის მიწაზე, 1935 წელს მეთაურობდა პირველ საბჭოთა მაღალგანედურ საზღვაო ექსპედიციას ყინულმჭრელ გემზე „სადკო“. დაკრძალულია კუნძულ დომაშნიზე, ჩრდილოეთის მიწაზე. მისი სახელობისაა უშაკოვის კუნძული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 17 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:რუსი გეოგრაფები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
დიმიტრი უშაკოვი

მინი|1940
**დიმიტრი უშაკოვი** (დ. 12 იანვარი, 1873, მოსკოვი — 17 აპრილი, 1942, ტაშკენტი) — რუსი ენათმეცნიერი. მისი შრომები საფუძვლად დაედო რუსული დიალექტოლოგიის განვითარებას. 1901 წლიდან მონაწილეობდა რუსული მართლწერის გაუმჯობესებისა და რეფორმის სამუშაოებში. 1903 წლიდან იყო მოსკოვი დიალექტოლოგიური კომისიის ერთ-ერთი შემქმნელი, 1915 წლიდან თავმჯდომარე. 1904-1931 წლებში იყო ამ კომისიის შრომების გამოცემათა რედაქტორი. 1935-1940 წლებში მისი რედაქტორობით გამოიცა „რუსული განმარტებითი ლექსიკონის“ 4 ტომი. იყო რუსისტთა მთელი თაობის აღმზრდელი, მისი მოსწავლეები შეადგენდნენ „მოსკოვის ფონოლოგიური სკოლის“ ბირთვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:რუსი ენათმეცნიერები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
თედორე უშაკოვი

**თედორე უშაკოვი** (დ. 1744, ბურნაკოვო, ახლანდელი იაროსლავლის ოლქი — 2 ოქტომბერი, 1817, ალექსეევკა, ახლანდელი მორდვეთი) — რუსეთის იმპერიის ფლოტის მეთაური, ადმირალი (1799). 

## ბიოგრაფია
1766 წელს დაამთავრა საზღვაო კადეტთა კორპუსი, მსახურობდა ბალტიის ფლოტში. მონაწილეობდა 1768-1774 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში. 1780-1782 წლებში მეთაურობდა სახაზო ხომალდ „ვიქტორს“, რომელიც ხმელთაშუა ზღვაში რუსეთის სავაჭრო ხომალდებს ინგლისის ფლოტის თავდასხმებისგან იცავდა. 1783 წლიდან შავი ზღვის ფლოტში თვალყურს ადევდნებდა ხერსონში ხომალდების მშენებლობას, მონაწილეობდა სევასტოპოლში მთავარი ბაზის მშენებლობაში. 1788 წელს ოსმალეთთან ომის დროს კუნძულ ფიდონისისთან მეთაურობდა ესკადრის ავანგარდს და დაამარცხა ოსმალეთის ჭარბი ძალები. 1789 წელს მიიღო კონტრადმირალის ჩინი. 1790 წლიდან მეთაურობდა შავი ზღვის ფლოტს და ბრწყინვალე გამარჯვებები მოიპოვა ოსმალეთის ფლოტზე ქერჩის საზღვაო ბრძოლაში, კუნძულ ტენდრასთან და 1791 წელს კალიაკრის კონცხთან. 1798-1800 წლებში ხმელთაშუა ზღვის ლაშქრობის დროს თავი გამოიჩინა, როგორც ფლოტის მეთაურმა, პოლიტიკოსმა და დიპლომატმა. 1800 წელს მისი ესკადრა სევასტოპოლში დაბრუნდა. ალექსანდრე I-მა უშაკოვის დამსახურება სათანადოდ არ დააფასა და 1807 წელს სამსახურიდან გადააყენა. მისი სახელი ეწოდა ყურეს ბარენცის ზღვაში და კონცხ ოხოტის ზღვის სანაპიროზე, აგრეთვე რუსულ და საბჭოთა საზღვაო საბრძოლო ხომალდებს. საბჭოთა კავშირში დაწესებული იყო მისი სახელობის ორდენი და მედალი. მოსკოვში არის მისი სახელობის ბულვარი და მეტროს სადგური. უშაკოვის სახელი ეწოდა 1979 წლის 27 სექტემბერს ასტრონომ ლიუდმილა ჩერნიხის მიერ აღმოჩენილ №3010 ასტეროიდს.

2001 წელს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიამ აღიარა წმინდანად, როგორც „წმინდა მეომარი თედორ უშაკოვი“. მოსკოვში არის მისი სახელობის ტაძარი.

## იხილეთ აგრეთვე
*უშაკოვის ლაშქრობა

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1744
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1817
კატეგორია:რუსი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სამხედრო პირები
სემიონ უშაკოვი

**სემიონ უშაკოვი** (დ. 1626, მოსკოვი — 25 ივნისი, 1686, მოსკოვი) — რუსი ფერმწერი. 1648-1664 წლებში მუშაობდა ოქროსა პალატებში, ასრულებდა ნახატებს დროშებისთვის, ლითონის და ხის ნაკეთობებისთვის. 1664 წლიდან იყო საჭურვლის პალატის ხელფასიანი ხატმწერი., ხატწერის სახელოსნოს ხელმძღვანელი. ასრულებდა პარსუნებს, მინიატურებს, ფერწერულ ხატებს, ფრესკებს. 1660 წელს იყო მთავარანგელოზის და მიძინების ტაძრების მოხატვის ხელმძღვანელი. ხაზავდა გეოგრაფიულ რუკებს და გეგმებს, ქმნიდა ნახატებს გრავიურებისთვის, მუშაობდა ოფორტის ტექნიკით. მისი ცნობილი ნამუშევრებია: „შვიდი მომაკვდინებელი ცოდვა“ (1665), „ვლადიმირის ღვთისმშობელი“ (1668), „სამება“ (1671).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1626
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1686
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
უშაკოვის ლაშქრობა

**უშაკოვის ლაშქრობა** — რუსეთის იმპერიის სამხედრო ოპერაცია საფრანგეთთან ომის დროს 1798-1800 წლებში ხმელთაშუა ზღვაში. სახელი ეწოდა მეთაურის, თედორე უშაკოვის გამო. 1798 წლის 20 სექტემბერს დარდანელიდან ხმელთაშუა ზღვაში გავიდა რუსეთის და ოსმალეთის გაერთიანებული ესკადრა. მასში შედიოდა რუსეთის 6 სახაზო ხომალდი, 7 ფრეგატი და სამი გემი, 792 ქვემეხი, 7400 კაცი, აგრეთვე ოსმალეთის 4 სახაზო ხომალდი, 6 ფრეგატი, 4 კორვეტი, 14 საკანონერო ნავი. ოსმალეთის ფლოტს სდარდლობდა ვიცე-ადმირალი ქედირბეი. უშაკოვის გეგმა ითვალისწინებდა იონიის კუნძულების გათავისუფლებას. რუსეთ-ოსმალეთის ძალებმა საფრანგეთისგან გაათავისუფლა კუნძულები კითერა (12 ოქტომბერი), ზანტე (14 ოქტომბერი), კეფალინია (17 ოქტომბერი), ლევკასი (3 ნოემბერი). 1799 წლის 18 თებერვალს შტურმით აიღო ციხესიმაგრე კორფუ და შექმნა 7 კუნძულის რესპუბლიკა, რომელიც ოფიციალურად 1800 წლის მარტში გამოცხადდა. 3 აგვისტოს უშაკოვის ესკადრა ადმირალ ჰორაციო ნელსონის ესკადრასთან თანამოქმედებისთვის მესინაში, შემდეგ კი ნეაპოლში გადავიდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთის ომები
კატეგორია:საფრანგეთის ომები
კატეგორია:1798 წლის ბრძოლები
უშთობე

**უშთობე** — ქალაქი ყაზახეთში, ალმათის ოლქში, ყარათალის რაიონის ცენტრი. თალდიყორღანიდან დაშორებულია 49 კმ-ით. ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1961 წელს. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის ქალაქები
ანდრია მურუსიძე

**ანდრია მურუსიძე** ' (დ. 31 ოქტომბერი, 1885, ქუთაისი — 23 ივნისი, 1962, ქუთაისი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1962). 1904 წელს პირველად გამოვიდა ქუთაისის თეატრში სცენაზე. მუშაობდა ქუთაისის, ჭიათურის, ბათუმის, ფოთის, თბილისის მუშათა თეატრებში. 1938 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ქუთაისის თეატრის მსახიობი.

გადაღებულია ფილმებში „ქალი ბაზრობიდან“ (ფერმერი), „კომუნარის ჩიბუხი“ (მაკმაგონი), „დაკარგული სამოთხე“ (კაბოტი), „მთის გული“ (გულბათი).

## ჯილდოები და აღიარება
*1940 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1885
კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
ვახტანგ მურუსიძე

**ვახტანგ მურუსიძე** (დ. 24 ოქტომბერი, 1918, პლასტუნკა, ახლანდელი კრასნოდარის მხარე — გ. 1990) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1967), საქართველოს სსრ-ის სამხედრო კომისარი (1962-1979)

## ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა თელავის ქვეითთა სამხედრო სასწავლებელ. გაიგზავნა კავკასიის ფრონტის 296-ე დივიზიაში, სადაც მსახურობდა ოცეულის, ასეულის და ბატალიონის მეთაურად. სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, 1941 წლიდან საბჭოთა არმიის რიგებში იყო. 1951 წელს დაამთავრა ფრუნზეს სახელმწიფო სამხედრო აკადემია. მსახურობდა ამიერკავკასიის გვარდიულ შენაერთებში. 1962 წელს დაინიშნა საქართველოს სსრ-ის სამხედრო კომისრად. 1979-1989 წლებში იყო საქართველოს წყალზე მაშველი საზოგადოების პრეზიდიუმის თავმჯდომარე 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:საქართველოს თავდაცვის მინისტრები
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ მინისტრები
მუსასინო

**მუსასინო** — ქალაქი იაპონიაში, ტოკიოს პრეფექტურაში. 1980 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 137 ათასი ადამიანი, 2016 წლის მონაცემებით მოსახლეობა აღემატება 146 ათასს. არის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძი, წარმოადგენს ტოკიოს საძილე რაიონს, განვითარებულია ელექტრონული მრეწველობა, მოქმედებს სამეცნიერო და საგანმანათლებლო დაწესებულებები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
გაზანფარ მუსაბეკოვი

**გაზანფარ მუსაბეკოვი** (დ. 14 ივლისი, 1888 — გ. 9 თებერვალი, 1938) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა პარტიული მოღვაწე, აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარე 1922-1930 წლებში.

## ბიოგრაფია
1917 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. თებერვალის რევოლუციის შემდეგ იყო ყუბის საბჭოს აღმასკობის თავმჯდომარე, დეკემბნრიდან იყო ბაქოს საგუბერნიო სასურსათო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე, კომუნისტური პარტიის ასტრახანის კომიტეტის მულიმური სექციის თავმჯდომარე და სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაცია „ჰუმეთის“ ერთ-ერთი განყოფილების ხელმძღვანელი. 1920-1922 წლებში იყო აზერბაიჯანის რევკომის წევრი, სასურსათო საქმეების სახალხო კომისარი, 1922-1928 წლებში იყო აზერბაიჯანის სსრ-ის სახკომსაბჭოს თავმჯდომარე, 1929-1931 წლებში აზერბაიჯანის ცაკის თავმჯდომარე, 1931 წლიდან იყო ამიეკავკასიის სფსრ-ის სახკომსაბჭოს თავმჯდომარე. დიდი წმენდის დროს დააპატიმრეს, ბრალდებული იყო საბჭოთა სახელმწიფოს წინააღმდეგ შეთქმულების მომზადების გამო, დასაჯეს სიკვდილით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 თებერვალი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
რევოლუციური სიტუაცია

**რევოლუციური სიტუაცია** — მარქსისტული ტერმინი, რომელიც აღწერს პოლიტიკურ მდგომარეობას, სადაც მოსალოდნელი და შესაძლებელია რევოლუცია. კონცეფცია ეკუთვნის ლენინს, რომელმაც ის პირველმა ახსენა 1913 წელს. რევოლუციური სიტუაციები არსებობდა რუსეთის იმპერიაში 1859-1861 და 1870-1880-იან წლებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პოლიტიკური ტერმინები
მუსეოსი

**მუსეოსი** — ძველი ბერძენი პოეტი, ცხოვრობდა დაახლოებით V-VI საუკუნეებს შორის. შემორჩენილია მისი პოემა ჰერო და ლეანდრე ქალ-ვაჟის სიყვარულის შესახებ. მის სიუჟეტს ენათესავება ქართულ ფოლკლორში დამოწმებული თავფარავნელი ჭაბუკის ამბავი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძენი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
რევოლუციური ტრიბუნალები

**რევოლუციური ტრიბუნალები**  — რევოლუციის შემდეგ შექმნილი სასამართლო ორგანო. 

რევოლუციური ტრიბუნალები შეიქმნა საფრანგეთში, საფრანგეთის დიდი რევოლუციის დროს, კონტრრევოუციასთან საბრძოლველად. ტრიბუნალები ხასიათდება გამარტივებული სამართალწარმოებით, არ არსებობდა წინასწარი გამოძიება, დაცვისა და გასაჩივრების შესაძლებლობა. ტრიბუნალები იქცა ტერორის იარაღად. გაუქმდა 1795 წლის 31 მაისის დეკრეტით.

1917 წლის ნოემბერში რევოლუციური ტრიბუნალები შეიქმნა საბჭოთა რუსეთში, კონტრრევოლუციასთან ბრძოლის მიზნით და ეტაპობრივად შეიძნა ტერორის ფუნქციები. გაუქმდა 1922 წელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის რევოლუცია
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
რეზერფორდი (ერთეული)

**რეზერფორდი** (Rd, რდ) — რადიოაქტიურობის საზომი ერთეული. რეზერფორდი წარმოადგენს რადიოაქტიურ ნიმუშსა და წყაროში ნუკლიდების აქტიურობის სისტემის გარეშე ერთეულს. სახელწოდება მიიღო ერნესტ რეზერფორდის პატივსაცემად. განსაზღვრავენ, როგორც ნებისმიერი ნუკლიდის აქტიურობას, რომელიც ტოლია მოცემული ნუკლიდის დაშლის 106 აქტისა 1 წამში. 1 რდ= 106 ბეკერელს = 1/37000 კიურის. ერთეული შემოიღეს 1946 წელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საზომი ერთეულები
რეზექცია

**რეზექცია** — ქირურგიაში დაზიანებული ორგანოს ნაწილებირივი მოკვეთის ოპერაცია. ორგანოს პერიფერიული ნაწილის მოვეთას ეწოდება ამპუტაცია, მის მთლიან მოცილებას ექსტიპრაცია. პრაქტიკულ ქირურგიაში ყველაზე ხშირია კუჭის რეზექცია (კიბოს ან გართულებული წყლულის დროს), წვრილი ან მსხვილი ნაწლავის რეზექციას მიმართავენ ნაწლავების ტრავმული გასკდომის, გაუვალობის, სიმსივნის დროს. კუჭის ან ნაწლავის რეზექციის შემდეგ საჭიროა ანასტომოზის დადება კუჭის ტაკვსა და თორმეტგოჯა ან მლივ ნაწლავს, ანდა ნაწლავების დარჩენილ ნაწილებს შორის. მიმართავენ აგრეთვე ფარისებრი ჯირკვლის, ფილტვის, სახსრებისა და სხვა რეზექციას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქირურგია
2210

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
### მარტი
### აპრილი
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი
### დეკემბერი 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
### მარტი
### აპრილი
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი
### დეკემბერი
დანიელ რეზერფორდი

**დანიელ რეზერფორდი** (დ. 3 ნოემბერი, 1749, ედინბურგი — გ. 15 ნოემბერი, 1819, ედინბურგი) — შოტლანდიელი ქიმიკოსი, ბოტანიკოსი და ექიმი, ედინბურგის უნივერსიტეტის პროფესორი (1786). 1772 წელ აღმოაჩინა აირი  რომელიც ხელს არ უწყობდა წვასა და სუნთქვას და ნახშიორჟანგისგან განსხვავებით არ შთაინთქმებოდა ტუტე ხსნარით. მისი აზრით ეს იყო ფლოგისტონით გაჯერებული ჰაერი. ლავუაზიემ დაადგინა, რომ ეს აირი ჰაერის ნაწილია და უწოდა მას აზოტი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1749
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1819
კატეგორია:შოტლანდიელი ქიმიკოსები
კატეგორია:ედინბურგში დაბადებულები
ემინ ამრულაევი

**ემინ ელდარ-ოღლუ ამრულაევი** (; დ. 30 დეკემბერი, 1982, ბაქო) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის განათლების მინისტრი (2020 წლის 7 ივლისიდან), განათლების ინსტიტუტის დირექტორი (2020 წლის იანვარ-ივლისი), განათლების სამინისტროს განათლების პროგრამების განვითარების განყოფილების უფროსი (მარტი 2015-იანვარი 2020 წწ.)

## ბიოგრაფია 
ემინ ამრულაევი დაიბადა 1982 წლის 30 დეკემბერს ქალაქ ბაქოში. 1999-2003 წლებში სწავლობდა და წარჩინებით დაამთავრა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული სახელმწიფოს მართვის აკადემიის ადრმინისტრაციული მმართველობის ფაკულტეტი. 2004 წელს ცერტრალურევროპულ უნივერსიტეტში პოლიტოლოგიის მაგისტრის წოდება მიიღო. 2010-2012 წლებში სწავლობდა კოლუმბიის უნივერსიტეტში ადმინისტრაციული მმართველობის ფაკულტეტზე და მიიღო მაგისტრის ხარისხი, „2007-2015 წლებში აზერბაიჯენელი ახალგაზრდობის საზღვარგარეთ სწავლა-განათლების მიღების სახელმწიფო პროგრამის“ და პროგრამა „Fulbright“-ის ფარგლებში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ხან შუშინსკი

**ხან შუშინსკი** (, ფსევდონიმი; ნამდვილი სახელი და გვარი — ისფენდიარ ასლან-ოღლუ ჯავანშიროვი; დ. 20 აგვისტო, 1901, შუშა — გ. 18 მარტი, 1979, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მომღერალი-ჰანენდე, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1943).

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1901 წელს შუშაში. 16 წლის ასაკში, შუშის ერთ-ერთ მეჯლისზე გამოსვლის დროს მუღამ „ქიურდ-შაჰნაზის“ რთულ მაღალ რეგისტრში ოსტატურად შესრულებით მიიპყრო ყურადღება. ახალგაზრდა ისფენდიარს მასწავლებელმა ისლამ აბდულაევმა მიანიჭა სახელი „ხანი“.

თავისივე თქმით, მისი ოსტატობის შემდგომ სრულყოფაში დიდი როლი შეასრულეს ჯაბარ გარიაღდიოღლუმ და სეიდ შუშუნსკიმ. ხან შუშინსკი ძლიერი ხმის მქონე ფართო დიაპაზონით ოსტატურად ასრულებდა ყველა მუღამს. კარგად უკრავდა დაფდაფზე, რის გამოც ყოველთვის წარმატებით ასრულებდა რიტმულ მუღამებს.

ხანი შუშინსკი იყო უზეირ გაჯიბეკოვის სიმღერის „გარა გიოზ“ („შავი თვალები“) ბრწყინვალე შემსრულებელი, თავად იყო ბევრი სიმღერის ავტორი, მათ შორის ისეთი პოპულარულების, როგორებიცა: „გემერიმ“, „აი გიოზელ“, „მენდენ გენ გეზმე“ და შუშისადმი მიძღვნილი „შუშანინ დაგლარი ბაშნი დუმანლი“ („შუშის მთის მწვერვალები ნისლითაა დაფარული“).

ფილმში კი „ის თუ არა, მაშინ ეს“, რომელიც გადაღებულ იქნა აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის უზეირ გაჯიბეკოვის იმავე სახელწოდების მუსიკალურ კომედიის მიხედვით, ხან შუშინსკის აკომპანირებას უწევდა კემენჩისტი ტალატ ბაკიხანოვი და თარისტი ბახრან მანსუროვი.

1960-იან წლებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიაში შეძლო მუღამის სტუდიის ორგანიზება, აგრეთვე ასწავლიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუსიკალურ სასწავლებელში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:საბჭოთა მომღერლები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მომღერლები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
რეზერპინი

**რეზერპინი** — სამკურნალო პრეპარატი. გამოიყენება ცენტრალური ნერვული სისტემის დასამშვიდებლად და არტერიული სისხლის ქნევის დასაქვეითებლად. გამოიყენება ტაბლეტებში ჰიპერტონიული და ზოგიერთი სხვა დაავადების დროს. აშშ-ში დაშვებულ იქნა 1955 წლიდან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:წამლები
რეზერვაცია

**რეზერვაცია** — მკვიდრი მოსახლეობის ნაშთების იძულებითი განსახლებისთვის გამოყოფილი ტერიტორია ზოგიერთ ქვეყანაში. აშშ-ში, ბრაზილიაში, კანადაში, კოლუმბიაში რეზერვაციები შექმნილია ინდიელებისთვის, ავსტრალიაში აბორიგენებისთვის. აშშ-ში რეზერვაციას განაგებს 1842 წელს შექმნილი ინდიელთა საქმეების ბიურო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აშშ
ლევკო რევუცკი

**ლევკო რევუცკი** ' (დ. 8 თებერვალი, 1889, ირჟავეცი — გ. 30 მარტი, 1977, კიევი)— უკრაინელი კომპოზიტორი, პედაგოგი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1944), უკრაინის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1957). 1916 წელს დაამთავრა კიევის კონსერვატორია, გლიერის საკომპოზიციო კლასი. 1924-1933 წლებში იყო ლისენკოს სახ. მუსიკალურ-დრამატული ინსტიტუტის პედაგოგი, 1934 წლიდან კიევის კონსერვატორიის პედაგოგი, 1935 წლიდან კი პროფესორი. მისი მოსწავლეები იყვნენ ვ. გომოლიაკა, გ. ჟუკოვსკი, გ. მაიბოროდა, ა. სვეჩნიკოვი, ა. ფილიპენკო.

მინი|270პქ|რევუცკი და მისი მეუღლე სოფია. 1916 წ.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Композитор Ревуцький привіз дві кози до Києва

კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 მარტი
კატეგორია:უკრაინელი კომპოზიტორები
კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები
კატეგორია:XX საუკუნის კომპოზიტორები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:უკრაინის სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:უკრაინის სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:კიევში გარდაცვლილები
თურღაი

**თურღაი** () — მდინარე ყაზახეთში, კოსტანაისა და აქტობეს ოლქებში. სიგრძე 825 კმ, აუზის ფართობი 157 ათასი კმ². წარმოიქმნება მდინარეების ჟალდამისა და ყარათურღაის შეერთების შედეგად, ისინი სათავეს იღებენ ყაზახეთის წვრილგორაკების დასავლეთ ნაწილში. თურღაი ქვემოთში გაივლის თურღაის ხეობას და იკარგება შალყართენგიზის გაუდინარ ღრმულში. ძირითადად საზრდოობს თოვლის წყლით. ზაფხულში ქვემო დინებაში წყალი მლაშდება. იყინება ნოემბერში, ყინულძვრა აპრილში იცის.

## სქოლიო 
კატეგორია:ყაზახეთის მდინარეები
ვილაიათ ეივაზოვი

**ვილაიათ სულეიმან-ოღლუ ეივაზოვი** (; დ. 1968, აბრაგუნისი, ჯულფის რაიონი) — აზერბაიჯანელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა მინისტრი 2019 წლის 20 ივნისიდან. გენერალ-პოლკოვნიკი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1968 წელს ჯულფის რაიონის სოფელ აბრაგუნისში. 2000 წელს წარჩინებით დაამთავრა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შსს პოლიციის აკადემია. შეიარაღებული ძალების რიგებში გაიარა სავალდებულო სამხედრო სამსახური. 1994 წლის ნოემბრიდან მსახურობს შინაგან საქმეთა ორგანოებში. შინაგან საქმეთა ორგანოებში მუშაობის დაწყების შემდგომ, როგორც პოლიციელი, მსახურობდა საგამოძიებო სტრუქტურის მრავალ თანამდებობაზე. მუშაობდა აზერბაიჯანის შსს სისხლის სამართლის მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილედ.

2001-2005 წლებში მუშაობდა ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლის მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილედ. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2005 წლის 14 აპრილის №753 განკარგულებით დაინიშნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილედ.

აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2019 წლი 20 ივნისის განკარგულებით, გათავისუფლებულ იქნა შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილის თანამდებობიდან და მეორე განკარგულებით დანიშნულ იქნა აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობაზე.

## წოდებები, ჯილდოები და პრემიები 
უსაფრთხოების უზრუნველყოფის, სახელმწიფოებრივი მოწყობისა და სახელმწიფოს კონსტიტუციის დაცვის, დანაშაულთან ბრძოლის ნაყოფიერი საქმიანობისათვის წარდგენილი იყო სხვადასხვა ჯილდოზე.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2002 წლის 30 ივნისის განკარგულებით, დაჯილდოვდა „აზერბაიჯანის დროშის“ ორდენით.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2004 წლის განკარგულებით, მიენიჭა სპეციალური წოდება — პოლიციის გენერლ-მაიორი, ხოლო 2006 წლის განკარგულებით — სპეციალური წოდება — პოლიციის გენერალ-ლეიტენანტი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი გენერლები
კატეგორია:აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საცავი (2021 წლის ფილმი)

„**საცავი**“ (; თავდაპირველად — *Way Down*) — 2021 წლის ესპანური მოქმედებითი-სათავგადასავლო ფილმი. მთავარ როლებში მონაწილეობენ: ფრედი ჰაიმორი, ასტრიდ ბერჟე-ფრისბი, სემ რაილი, ლიამ კანინჰემი, ლუის ტოსარი, აქსელ შტაინი, ხოსე კორონადო და ფამკე იანსენი.

## სიუჟეტი
გაერთიანებულ სამეფოში მცხოვრები გენიოსი ინჟინერი სახელად ტომი, რომელმაც სასწავლებელი ახლახან დაამთავრა, დაინტერესდება ესპანეთის ბანკით, რომლის საცავიც 100 წელზე დიდი ხნის წინ ააშენეს. საცავს არ გააჩნია სტრუქტურული გეგმა და მისი უსაფრთხოების სისტემა მოიცავს მიწისქვეშა მდინარეს, რომელიც მას გატეხვის შემთხვევაში წყლით ავსებს. როცა ტომი გაიგებს, რომ ლეგენდარულ დაკარგულ საგანძურს ბანკის საცავში 10 დღის განმავლობაში შეინახავენ, ის ბანკში შესაჭრელად ხელოვნების ნიმუშებით მოვაჭრე ვოლტერ „კანინჰემთან“ ერთად კარგად გათვლილ გეგმას შეიმუშავებს. ბანკში შესაჭრელად მათ მხოლოდ 90 წუთი აქვთ, როცა ბანკის პერსონალი 2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ყურებით იქნება გართული, რასაც ესპანეთის ბანკის წინ მდებარე უზარმაზარ ეკრანზე აჩვენებენ.

## მსახიობები
## წარმოება
ფილმის გადაღებები მიმდინარეობდა მადრიდსა და მის მიმდებარე ტერიტორიებში, ესპანეთის ზღვისპირა რეგიონებსა და ინგლისში.
ჰაიმორმა ინტერვიუს დროს თქვა, რომ „მოხარული ვარ ესპანეთში დაბრუნებით და ჟაუმესთან ერთად ამ მშვენიერ პროექტზე მუშაობით.“

## გამოსვლა
„საცავი“ 2021 წლის 15 იანვარს ბრაზილიისა და ტაივანის თეატრებში გამოვიდა.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:2021 წლის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ესპანეთის შესახებ
კატეგორია:ფილმები ძარცვის შესახებ
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ესპანურენოვანი ფილმები
კატეგორია:მადრიდში გადაღებული ფილმები
სუპერ ოჯახი

**სუპერ ოჯახი** () — 2004 წლის კომპიუტერული ანიმაციური კომედიური ფილმი, რომლის რეჟისორია ბრედ ბირდი, სცენარისტი — ბრედ ბირდი, პროდიუსერი — ჯონ უოკერი. მუსიკა ეკუთვნის მაიკლ ჯაკინოს. პერსონაჟებს ახმოვანებენ კრეიგ ტ. ნელსონი, ჰოლი ჰანტერი, სარა ვოველი და სხვები. ფილმი აწარმოა Pixar-მა, ხოლო დისტრიბუცია გაუწია Walt Disney Pictures-მა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2004 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:Pixar-ის ფრენჩაიზები
კატეგორია:2000-იანი წლების ამერიკული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული კომპიუტერული ანიმაციური ფილმები
ეზეთხან ურუიმაგოვა

**ეზეთხან ურუიმაგოვა** (დ. 12 დეკემბერი, 1905, დიქორა — გ. 15 მაისი, 1955, ორჯონიკიძე) — ოსი მწერალი, წერდა რუსულ ენაზე. იყო პედაგოგოი. 1948 წელს გამოაქვეყნდა პირველი წიგნი რომანისა „ოსები“. ამ დაუმთავრებელი ტრილოგიის მეორე წიგნი გამოვიდა 1956 წელს. ასევე ავტორია პიესების, მოთხრობების, ნარკვევების და პუბლიცისტური სტატიებისა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:დაბადებული 12 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მაისი
კატეგორია:ოსი მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
აკაკი ურუშაძე

**აკაკი ურუშაძე** (დ. 27 ოქტომბერი, 1918, თბილისი — გ. 1989) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1966), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1979).

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1940 წელს. 1943 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1968 წლიდან იყო კლასიკური ფილოლოგიის კათედრის გამგე. იკვლევდა ბერძნულ-ქართული კულტურულ–ლიტერატურული და ენობრივი ურთიერთობის საკითხებს; ავტორია მნიშვნელოვანი გამოკვლევებისა კლასიკური ფილოლოგიის დარგში: „ძველი კოლხეთი არგონავტების თქმულებებში“ (1964), „ქართული კულტურის კერა ბულგარეთში“ (1969), „ბერძნულ-რომაული და ქართული მეტრიკის საკითხები“ (1980). მასვე ეკუთვნის ბერძნულ-ლათინურენოვან ავტორთა თხზულებების თარგმანები გამოკვლევებითა და კომენტარებით: აპოლონიოს როდოსელის „არგონავტიკა“ (1948; 1970), პლუტარქეს „რჩეული პარალელური ბიოგრაფიები“ (I, 1987, 1974), ქსენოფონტის "მოგონებები სოკრატეზე" და "სოკრატეს აპოლოგია" (1973), ჰორაციუსის „პოეტური ხელოვნებისათვის“ (1981) და სხვა. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:დაბადებული 27 ოქტომბერი
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
ა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
ნათელა ურუშაძე

**ნათელა ურუშაძე** (დ. 11 ოქტომბერი, 1923, ქუთაისი — გ. 5 თებერვალი, 2013) — ქართველი თეატრმცოდნე, საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967), ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1976), პროფესორი (1979), ღირსების ორდენის კავალერი (1998).

## ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი 1945 წელს და მოსკოვის ა. ლუნაჩარსკის სახელობის ინსტიტუტი 1948 წელს. ამავე წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს თეატრალურ ინსტიტუტში.

## ნაშრომები
*მიხეილ თუმანიშვილი : წ.1 (თანაავტორი). - თბილისი, ტერა - ინკოგნიტა, 2004. - 216გვ.. - ISBN: 99928-0-897-7
*სახლი სათამაშო : ანბანი და ამბავი თეატრისა (ავტორი). - თბილისი, დია, 1999. - 192გვ. - ISBN: 99928-42-37-7
*მედეა ჯაფარიძე (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1993
*მეორე სიცოცხლე : სანდრო ახმეტელი (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1987
*ვალერიან გუნია : ქართველი მსახიობის ცხოვრება და მოღვაწეობა (ავტორი). - თბილისი, საქ. თეატრ. საზ-ბა, 1987.
*წავიდეთ თეატრში (ავტორი). - თბილისი, განათლება, 1986
*ქართული თეატრის ამბავი, თბილისი, ნაკადული, 1983
*ფარნაოზ ლაპიაშვილი, თბილისი, 1982
*დავით კაკაბაძე, თბილისი, 1979.
*თეატრი, თბილისი, 1977
*მსახიობის ხელოვნება, თბილისი, ხელოვნება, 1976
*ქართული სათეატრო კრიტიკა, თბილისი, ხელოვნება, 1973
*არჩილ ჩხარტიშვილი : რეჟისორის ცხოვრება და შემოქმედება (ავტორი). - თბილისი, 1971
*ელენე ახვლედიანი თეატრში, თბილისი, მერანი, 1968.
*ვეფხისტყაოსანი და ქართული სასცენო ხელოვნება, თბილისი, ლიტერატურა და ხელოვნება, 1967
*სესილია თაყაიშვილი, თბილისი, ხელოვნება, 1962
*ცაცა ამირეჯიბი : მონოგრაფია (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1958
*ვერიკო ანჯაფარიძემ თბილისი, ხელოვნება, 1957
*ფრიდრიხ შილერი ქართულ სცენაზე (ავტორი). - თბილისი, 1956

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:დაბადებული 11 ოქტომბერი
კატეგორია:ქართველი თეატრმცოდნეები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2010)
ნ
ურფი

**ურფი** — ადგილობრივი ადათობრივი სამართალი არაბეთში, რომელიც შეიქმნა ისლამის გავრცელებამდე. უპირისპირდება შარიათს. ურფი დაუწერელი სამართალია. მისი მიხედვით გადაწყვეტილება გამოაქვს მბრძანებელს ან მის მოხელეს და არა ყადის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამართლის ისტორია
ბერნარდო ალბერტო უსაი

**ბერნარდო ალბერტო უსაი** (დ. 10 აპრილი, 1887, ბუენოს-აირესი — გ. 21 სექტემბერი, 1971, ბუენოს-აირესი) — არგენტინელი ფიზიოლოგი, არგენტინის ბიოლოგიური საზოგადოების პრეზიდენტი, ბუენოს-აირესის უნივერსიტეტის პროფესორი (1910), მედიცინის დოქტორი (1911), ბუენოს-აირესში ბიოლოგიის და ექსპერიმენტული მედიცინის ინსტიტუტის დამაარსებელი და მისი დირექტორი 1943-1955 წლებში. 1947 წელს მიიღო ნობელის პრემია ლაურეატები ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში და გახდა პირველი არგენტინელი მეცნიერი, რომელმაც ნობელის პრემია მიიღო. იყო აშშ-ის, ლონდონის და სხვა სამეცნიერო საზოგადოებების და აკადემიების წევრი. მისი შრომები ეხება ფიზიოლოგიის და ენდოკრინოლოგიის საკითხებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:დაბადებული 10 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 სექტემბერი
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში
კატეგორია:არგენტინელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბუენოს-აირესში დაბადებულები
უსასრულობა (ფილოსოფია)

]]
**უსასრულობა** — ცნება ფილოსოფიაში, რომელიც იხმარება თვისებრივი და რაოდენობრი აზრით. პირველი გამოხატავს სამყაროს მრავალფეროვნებას, მეორე აღნიშნავს უსაზღვროებას დროსა და სივრცეში. 

## იხილეთ აგრეთვე
*უსასრულობა

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფილოსოფია
2211

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
### მარტი
### აპრილი
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი
### დეკემბერი 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
### მარტი
### აპრილი
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი
### დეკემბერი
ოთარ შენგელია (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ოთარ შენგელია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ოთარ შენგელია — საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრი 
* ოთარ შენგელია — საქართველოს  V მოწვევის პარლამენტის წევრი 
* ოთარ შენგელია  — ინჟინერი
დაღვერილა

**დაღვერილა** — მთა საქართველოში, იმერეთის მხარის საჩხერის მუნიციპალიტეტისა და რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. 

მდებარეობს რაჭის ქედზე, მდინარე თედელეთისწყლის სათავეში (ყვირილის აუზი). სიმაღლე ზღვის დონიდან 2723 მ. აგებულია ბაიოსური ტუფოგენური ქანებით. ქვედა კალთებზე წიფლნარი და მუქწიწვოვანი ტყეებია, ზემოთ — სუბალპური და ალპური მდელოები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის მხარის მთები
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
ისლამ რზაევი

**ისლამ თაფდიგ-ოღლუ რზევი** (; დ. 11 ნოემბერი, 1934, სოფ. სარდალი, ფუზულის რაიონი — გ. 26 იანვარი, 2008, ბაქო) — ჰანენდე, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1989).

## ბიოგრაფია 
ისლამ თაფდიგ-ოღლუ რზევი დაიბადა 1934 წლის 11 ნოემბერს აზერბაიჯანის ფუზულის რაიონის სოფელ სარდარში. პირველადი განათლების მიღების შემდეგ, ჩააბარა ბაქოში არსებულ ასაფა ზეინალის სახელობის მუსიკალურ ტექნიკუმში. აქ ისლამ რზაევი ეზიარა ჰანენდეს ხელოვნებას საყოველთაოდ ცნობილი ოსტატის, სეიდ შუშინსკის კლასში. ამ პერიოდში მისი როგორც მომღერლის ჩამოყალიბებაში დიდი გავლენა მოახდინეს გამოჩენილმა შემსრულებლებმა ზულფი ადიგეზალოვმა და ჰაგიგათ რზაევამ.

საბოლოოდ ისლამ რზაევმა დაამთავრა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ადრეული ასაკიდან მრავალი წლის განმავლობაში იყო მუსლიმ მაგომაევის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი. „მუღამის თეატრის“ ერთ-ერთი შემქმნელი ისლამ რზაევი 1988 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ამ თეატრშივე მუშაობდა მხატვრული ხელმძღავნელის რანგში.

ისლამ რზაევი არის ყარაბაღის ჰანენდეს სკოლის გამოჩენილი წარმომადგენელი და ღირსეული გამგრძელებელი.უნიკალური ტალანტის და დიდი შრომისმოყვარეობის წყალობით დროის მოკლე პერიოდში დაიმსახურა აღიარება, როგორც შემსრულებელმა და მოიპოვა მსმენელთა სიყვარული. მან ღირსეულად გააგრძელა საკუთარი წინამორბედების ტრადიციები ხელოვნებაში. მთელი თავისი შემოქმედებითი მოღვაწეობის განმავლობაში მიისწრაფოდა მუღამის კლასიკური სტილის შესრულების შენარჩუნებისაკენ და დიდი ღვაწლი შეტანა შეძლო ამ საქმეში, სახალხო მუსიკის ყველა ნიუანსის ღრმად მგრძნობი ისლამ რზაევი წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე გამოკვეთილ ოსტატს, რომელმაც კიდევ უფრო გაამდიდრა ნაციონალური მუსიკალური განძი. აზერბაიჯანის ხანენდეს სკოლაში, რომელსაც უძველესი ისტორიული ფესვები აქვს,  დაიკავა რა ღირსეული ადგილი, მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ამ მუსიკალური მიმდინარეობის განვითარებაში.

აზერბაიჯანული მუსიკალური ხელოვნებაში შეტანილი დამსახურებისათვის ისლამ რზაევს მიენიჭა რიგი ჯილდოები, მათ შორის აზერბაიჯანის დამოუკიდებელი რესპუბლიკის მაღალი ჯილდო — ორდენი „შოხრატი“.

გარდაიცვალა 2008 წლის 26 იანვარს, 74 წლის ასაკში.

კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:XX საუკუნის მომღერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის მომღერლები
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მომღერლები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
სევასტოპოლის დაცვა (1941-1942)

**სევასტოპოლის დაცვა (1941-1942)** — მეორე მსოფლიო ომის ნაწილი. მიმდინარეობდა 1941 წლის 30 ოქტომბრიდან 1942 წლის 4 ივლისამდე. 

1941 წლის 25-27 ოქტომბერს გერმანიის არმიამ გაარღვია საბჭოთა არმიის დაცვა პერეკოპის ყელზე და ყირიმში შეიჭრა. საბჭოთა 51-ე არმიამ მძიმე ბრძოლებით დაიხია ქერჩისკენ, ხოოლო ზღვისპირეთის არმიამ იალტისა და სევასტოპოლისკენ. 30 ოქტომბრიდან ნოემბრამდე სევასტოპოლის გარნიზონი საკუთარი ძალებისთ იცავდა თავს. 9 ნოემბერს მას შეუერთდა ზღვისპირეთის არმია. სევასტოპოლის დაცვის რაიონის სარდლად დაინიშნა ვიცე-ადმირალი ფ. ოქტიაბრსკი. ჯარების რიცხვი შეადგენდა 55 ათას კაცს, მათ შორის 29 ათასი სახმელეთო ფრონტზე. 

11 ნოემბერს გერმანიის სარდლობამ თავი მოუყარა 4 ქვეით დივიზიას და სხვა ნაწილებს, სულ 60 ათასამდე კაცს. და განაახლა შეტევა სევასტოპოლზე იალტის საავტომობილო გზის გასწვრივ. 21 ნოემბერს გერმანიამ შეტევა შეწყვიტა და თავდაცვაზე გადავიდა. ნოემბრის ბოლოს და დეკემბრის I ახევარში სევასტოპოლის დაცვას დაემატა 388-ე მსროლელი დივიზია და სამარშო შევსება. 17 დეკემბერს გერმანიის და რუმინეთის ჯარებმა შეტევა განაახლეს. მათი მიზანი იყო ჩრდილოეთ უბეზე გასვლა. 20 დეკემბერს გერმანიის ჯარები მიზანთან ახლოს იყვნენ. სევასტოპოლის დაცვა გაძლიერებულ იქნა 79-ე ბრიგადით, 23-24 დეკემბერს 345-ე მსროლელი დივიზიით და სატანკო ბატალიონით, ხოლო 28 დეკემბერს 386-ე დივიზიით. გერმანიის ჯარებმა უკა დქაიხიეს. ამაში თავისი წვლილი შეიტანა ქერჩ-ფეოდოსიის სადესანტო ოპერაციამ. 1-4 იანვარს კონტრშეტევით საბჭოთა ჯარებმა მოწინააღმდეგე საწყის პოზიციებზე დააბრუნეს. 

1942 წლის მაისში საბჭოთა ჯარების მიერ ქერჩის დატოვების შემდეგ სევასტოპოლის დაცვა გაჭირდა. გერმანიამ დაიწყო ქალაქის საჰაერო და საარტილერიო დაბომბვა და ბლოკადა ზღვიდან. სევასტოპოლთან გერმანიამ თავი მოუყარა 10 ქვეით დივიზიას, 1 მოტორიზებულ ბრიგადას და სამ პოლკს, სულ 200 000 კაცი. სევასტოპოლში იყო 7 მსროლელი დივიზია, 4 ბრიგადა და სამი პოლკი, სულ 106 ათასი კაცი. 7 ივნისს გერმანიამ შეტევა განაახლა და 18 ივნისს გავიდა ჩრდილოეთ უბეზე, 29 ივნისს გადალახა ჩრდილოეთ უბე და აიღო საპუნ-მთა. 30 ივნისს ბრძოლები გაიმართა მალახოვ-კურგანზე, ქალაქის მისადგომებთან. 1 ივლისს საბჭოთა ჯარმა დაიწყო ევაკუაცია, ნაწილი ქერჩის სრუტის გადალახვით კავკასიონის სანაპიროზე გადავიდა, ნაწილი კი პარტიზანებს შეუერთდა. გერმანიისა და რუმინეთის ჯარებმა დაკარგეს 35 ათასამდე კაცი, ხოლო საბჭოთა კავშირმა 300 ათასზე მეტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დიდი სამამულო ომის ბრძოლები
კატეგორია:1941 წლის ბრძოლები
კატეგორია:1942 წლის ბრძოლები
იგორ სევერიანინი

**იგორ სევერიანინი** (დ. 4 მაისი, 1887, პეტერბურგი — გ. 20 დეკემბერი, 1941, ტალინი) — რუსი პოეტი, მოღვაწეობა დაიწყო 1904 წლიდან. პოპულარობა მოუტანა კრებულმა „მეხთამტეხი თასი“ (1913). მისი კრებულებია „ოქროლირა“ (1914), „ანანასები შამპანურში“ (1915), „პოეზოანტრაქტი“ (1915). იყო ეგოფუტურიზმის ლიდერი. 1918 წლიდან წავიდა ემიგრაციაში. 1913 წელს თ. სოლოგუბთან ერთად პოეზიის საღამოები გამართა თბილისში, ქუთაისსა და ბათუმში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:დაბადებული 4 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 დეკემბერი
კატეგორია:რუსი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სევასტოპოლის დაცვა (1854-1855)

**სევასტოპოლის დაცვა (1854-1855)** — ყირიმის ომის ნაწილი. 1854 წლის 13 სექტემბრიდან 1855 წლის 27 აგვისტომდე რუსეთის იმპერიის შავი ზღვის ფლოტი ცდილობდა სევასტოპოლის დაცვას საფრანგეთის, ინგლისის, ოსმალეთის და სარდინიის ჯარებისგან. 

რუსეთი ქალაქს იცავდა 14 აფრიანი სახაზო ხომალდით, 12 ფრეგატით და 40 ათასიანი გარნიზონით. სევასტოპოლის დაცვას ხელმძღვანელობდა ვიცე-ადმირალი ვ. კორნილიოვი, ხოლო მისი დაღუპვის შემდეგ ვიცე-ადმირალი პ. ნახიმოვი. მოკავშირეების განკარგულებაში იყო 89 სახაზო ხომალდი და ფრეგატი და 170 ათასი კაცი. მოკავშირეთა ჯარებს სარდლობდნენ ინგლისელი გენერალი ჯ.ფ. რაგლანი და ფრანგი გენერალი ფ. კანრობერი.

მოკავშირეებმა ქალაქის დაბომბვა დაიწყეს 5 ოქტომბერს როგორც ზღვიდან, ასევე ხმელეთიდან, მაგრამ დიდ წინააღმდეგობას წააწყდნენ და იძულებული გახდნენ უკან დაეხიათ. დაიწყო ქალაქის ხანგრძლივი ალყა. მათ იერიში იერიშზე მიჰქონდათ და განუწყვეტლივ ბომბავდნენ ქალაქს. განსაკუთრებული ბრძოლა იყო საკვანძო პოზიციის, მალახოვ-კურგანის დასაკავებლად, რომლის პირველი რედუტი მოკავშირეებმა მაისის ბოლოს დაიკავეს. აგვისტოს ბოლოს მოკავშირეებმა მიწასთან გაასწორეს თავდაცვითი სიმაგრეები. რუსეთის არმიამ ყურის მარცხენა ნაპირიდან ჩრდილოეთისკენ დაიხია და 28 აგვისტოს ინგლისის და საფრანგეთის ჯარებმა ქალაქის სამხრეთ ნაწილი დაიკავეს. ბრძოლაში მოკავშირეებმა დაკარგეს 71 ათასი კაცი, რუსებმა 10 ათასი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყირიმის ომის ბრძოლები
კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები
კატეგორია:1854 წლის ბრძოლები
კატეგორია:1855 წლის ბრძოლები
ინამ ქერიმოვი

**ინამ იმდად-ოღლუ ქერიმოვი** () — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის მინისტრი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული მოქალაქეებისათვის სამსახურისა და სოციალური ინოვაციების გაწევის სახელმწიფო სააგენტოს ყოფილი თავმჯდომარე (2012–2018).

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1977 წლის 6 ივნისს ქალაქ ბაქოში. 1984–1994 წლებში სწავლობდა ბაქოს ჰუმანიტარულ გიმნაზიაში. 1994–1995 წლებში სწავლა გაააგრძელა რიჩმონდის საშუალო სკოლაში (ინდიადას შტატი, აშშ). 1995 წელს ჩააბარა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლის ფაკულტეტზე. 1998–2000 წლებში მიიღო ბაკალავრის ხარისხი სტრასბურგის უნივერსიტეტში სამართლის დარგში, 2000–2002 წლებში — მაგისტრის ხარისხი საფრანგეთში სორბონას უნივერსიტეტში სამართლის დარგში.

2002–2004 წლებში მუშაობდა კონსულტანტად, ხოლო 2004–2012 წლებში — მთავარ კონსულტანტად აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ადმინისტრაციაში. 2005–2012 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კომისიის მდივნად კორუფციასთან ბრძოლაში.

2005–2012 წლებში უძღვებოდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დელეგაციას კორუფციასთან მებრძოლ სახელმწიფოთა ჯგუფში ().

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის  პრეზიდენტის 2012 წლის 7 სექტემბრის განკარგულებით, დაინიშნა პრეზიდენტთან არსებული მოქალაქეთა მომსახურებისა და სოციალური ინოვაციების სახელმწიფო სააგენტოს თავმჯდომარედ.

არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტურიზმის საბჭოს წევრი, რომლის შემადგნელობაც აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2016 წლის 27 დეკემბრის № 1179 დადგენილების საფუძველზე „მთელი რიგი ღონისძიებები აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ტურიზმის განვითარების შესახებ“ იქნა მიღებული.

არის კომისიის წევრი, რომლის შემადგენლობაც დამტკიცდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2016 წლის 13 ივნისის № 2199 დადგენილებით „აზერბაიჯანის რესპუბლიკაშიდამატებითი ღონისძიებების შესახებ ბიზნესგარემოს კეთილგანწყობის ატმოსფეროს მატებისა  და საერთაშორისო რეიტინგებში ქვეყნის პოზიციების შემდგომი გაუმჯობესების შესახებ“.

არის ეკონომიკური რეფორმებისა და კომუნიკაციების ანალიზის ცენტრის დამკვირვებელი საბჭოს წევრი, რომლის შემადგენლობაც დამტკიცდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2016 წლის 20 აპრილის № 1984 დადგენილებით.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2018 წლის 21 აპრილის განკარგულებით დანიშნული იქნა სოფლის მეურნეობის მინისტრად.

სორბონას უნივერსიტეტში მიღებული აქვს სამართლის დოქტორის ხარისხი (). ფლობს ინგლისურ, ფრანგულ, სპარსულ, და რუსულ ენებს. დაქორწინებულია, ჰყავს სამი შვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:პარიზის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სოფლის მეურნეობის მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თურღაის პლატო

**თურღაის პლატო**, *თურღაის მაგიდა მხარე* — პლატოსებური ამაღლება ყაზახეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სამხრეთ ურალის და მუღოჯარის მთებს (დასავლეთი) და ყაზახეთის წვრილგორაკებს (აღმოსავლეთი) შორის. მერიდიანულადაა გადაჭიმული 630 კმ-ზე, სიგანე დაახლოებით 300 კმ-ია, სიმაღლე 200–300 მეტრამდე მერყეობს. პლატოს ღერძულ ნაწილს გასდევს თურღაის ხეობა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ყაზახეთის პლატოები
ანდრია სევერნი

**ანდრია სევერნი** (დ. 28 აპრილი, 1913, ტულა — გ. 1987) — რუსი ასტროფიზიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1968). 1935 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტ. 1938-1946 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო ასატრონომიურლ ინსტიტუტში. 1946 წლიდან მუშაობდა ყირიმის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში. 1952 წლიდან იყო მისი დირექტორი. მისი ძირითადი შრომები ეხება თეორიულ ასტროფიზიკას და მზის ფიზიკას. გამოიკვლია მზის ანთებანი, დაადგინა მათი კავშირი მზის ლოკალურ მაგნიტურ ველებთან. აღმოაჩინა მზის 160 წუთიანი პულსაცია, აღმოაჩინა ვარსკვლავთა სუსტი მაგნიტური ველები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:დაბადებული 28 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:რუსი ასტრონომები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
დაშნა

**დაშნა** — მოკლე, დანასავით ცალმხრივ გალესილი სწორი საკიდარი ხმალი.

დაშნა ფართოდ იყო გავრცელებული აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში, კერძოდ, ხევსურეთში. ეთნოგრაფიული მასალის მიხედვით ხევსურები ხმალ-ხანჯალთან ერთად ხმარობდნენ აგრეთვე „ხმალ-დაშნას“, რომელსაც სახელოში ან ზურგზე ტანსაცმლის ქვემოდან შეფარულად ატარებდნენ. მაგალითად, სტუმრობის დროს, როდესაც წესის მიხედვით, იარაღს მასპინძელი ჩამოართმევდა, ხევსური დაშნის, უბისფარისა და საცერულების ამარა რჩებოდა.

## ლიტერატურა
* დაშნა. // ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი / საქ. ეროვნ. მუზეუმი ; [პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. ელდარ ნადირაძე ; რედ. როინ მეტრეველი ; ავტ.-შემდგ.: გვანცა არჩვაძე, მარინა ბოკუჩავა, თამარ გელაძე და სხვ.]. - თბ. : მერიდიანი, 2011. - ISBN 978-9941-10-489-3.

კატეგორია:ხმლები
2213

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
### მარტი
### აპრილი
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი
### დეკემბერი 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
### მარტი
### აპრილი
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი
### დეკემბერი
თურღაის ფაუნა

[250პქ|მინი|მარჯვნივ|[ინდრიკოთერიუმი (რეკონსტრუქცია)]]
**თურღაის ფაუნა**, *ინდრიკოთერიუმის ფაუნა* — ოლიგოცენური ეპოქის, უპირატესად ხმელეთის ძუძუმწოვრების კომპლექსი ცენტრალური აზიის ტერიტორიაზე. სახელწოდება მომდინარეობს თურღაის ღარტაფისაგან, სადაც ალექსი ბორისიაკმა პირველად აღწერა ამ კომპლექსის ყველაზე დამახასიათებელი წარმომადგენელი გიგანტური მარტორქა — ინდრიკოთერიუმი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ოლიგოცენის ფაუნა
კატეგორია:პალეოეკოლოგია