open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მალგობეკი

მინი|მალგობეკი

**მალგობეკი** (ინგუშ. МагӀалбике, ჩეჩ. Малхабек) — ქალაქი რუსეთის ფედერაციის ინგუშეთის რესპუბლიკაში.

მალგობეკი რესპუბლიკური მნიშვნელობის ქალაქია, რომელიც ქმნის ამავე სახელწოდების მუნიციპალურ ფორმირებას, ქალაქ მალგობეკს, რომლის შემადგენლობაში ერთადერთი დასახლებული პუნქტი ურბანული ოლქის სტატუსის მქონე არის. 

## ტოპონიმი
ტოპონიმი „მალგობეკი“ ტერკის ქედის დასავლეთი ნაწილისთვის უმთავრესად ითვლება და ერთ-ერთი ვერსიით, ყაბარდოული ენიდან მომდინარეობს. მელგებეგი არის რთული სიტყვა, რომელიც შედგება მელისგან - „ცხვარი“, გამომწვევი ge-ის პრეფიქსი და ზმნის ფესვი - „ადიდება“ (ნიშნავს „შხამისგან ადიდება“) .. 

სხვა ვერსიით, ქალაქის სახელწოდება მოდის მაგიალ-ბეკის ტრაქტის სახელიდან, რომლის ადგილას სავარაუდოდ გაჩნდა ქალაქი. ინგუშურიდან ეს ტოპონიმი ითარგმნება, როგორც „ჯარის უმაღლესი მეთაური“ და ამ მიწების ყოფილი მფლობელის ტიტულამდე აიყვანება.

## გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს ალხანჩურტის ხეობაში, ტერსკის ქედის სამხრეთ კალთაზე, რესპუბლიკის დედაქალაქიდან - ქალაქ მაგასთან 40 კილომეტრში (სწორი ხაზით). 

მალგობეკი მდებარეობს ხეობის დასავლეთ ნაწილში, ქალაქის დასავლეთით ვიწროვდება, ჩრდილოეთიდან ზეწოლა ტერსკის ქედით, ხოლო სამხრეთიდან სუნჟას ქედით და მისი ერთ-ერთი წახნაგით (მთა არიკ-პაპცა - 510,9 მ), სოფელ „ნიჟნი კურპისკენ“ (ყაბარდო-ბალყარეთი).

ქალაქის ტერიტორია (და შესაბამისი ურბანული უბანი) მოიცავს არა მხოლოდ თავად მალგობეკს, არამედ მალგობეკ-გორსკის ზეთის საბადოზე მდებარე ყველა მიმდებარე ნავთობპროდუქტების მწარმოებელ სოფლებს და ტერიტორიებს, რომლებიც მდებარეობს ტერსკის ქედის მწვერვალზე, ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით.

კომპანია „ინგუშნეფტეგაზპრომის“ ნავთობპროდუქტების გარდა, ქალაქის ინდუსტრიაში შედის ხის და საკვებთან დაკავშირებული ინდუსტრიები.

## ისტორია
მეორე მსოფლიო ომის დროს, მალგობეკი გერმანულმა ძალებმა დაიპყრეს 1942 წლის 12 სექტემბრიდან შაბათს, 1943 წლის 3 იანვრამდე, როდესაც იგი წითელმა არმიამ დაიბრუნა. 2007 წლის ოქტომბერში მალგობეკს მიენიჭა სამხედრო დიდების ქალაქის სტატუსი რუსეთის პრეზიდენტის ვლადიმერ პუტინის ბრძანებით, მიზეზი კი აღნიშნული ქალაქის საზღვრებთან ადგილობრივებმა გერმანული ძალების გმირულა შეჩერება შეძლეს.

1990-იან წლებში მეზობელი ომით განადგურებული ჩეჩნეთის რესპუბლიკიდან ლტოლვილთა ნაკადის გამო ქალაქის მოსახლეობა გაორმაგდა.

## კლიმატი
მალგობეკში მოქმედებს ტენიანი კონტინენტური კლიმატი.

## მოსახლეობა
2019 წლის 1 იანვრის მონაცემებით, მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, ქალაქი რუსეთის ფედერაციის 1115  ქალაქიდან 406-ე ადგილზე იყო.

რუსეთის ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს პროგნოზის მიხედვით, მოსახლეობა იქნება:
* 2024 - 39,69 ათასი ადამიანი
* 2035 - 41,89 ათასი ადამიანი
მალგობეკი სიდიდით მეოთხე დასახლებაა ინგუშეთში ნაზრანის, სუნჯას და ყარაბულაკის შემდეგ.

## რესურები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* Малгобек 

## სქოლიო
კატეგორია:ინგუშეთის ქალაქები
კატეგორია: კავკასია
დოკუზპარინსკის რაიონი

მინი|დოკუზპარინსკის რაიონი
**დოკუზპარინსკის რაიონი** (ლეზგ. Докъузпара район) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და მუნიციპალური წყობა (მუნიციპალური რაიონი) რუსეთის ფედერაციის დაღესტნის შემადგენლობაში შედის. 

რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი უსუხჩაი. აღსანშნავია, რომ ადმინისტრაციული დაყოფის ფარგლებში, დოკუზპარინსკის ოლქი დაღესტნის რესპუბლიკაში ორმოცდამეერთეა.

## გეოგრაფია
დოკუზპარინსკის რაიონი მდებარეობს დაღესტნის სამხრეთით და ესაზღვრება: რესპუბლიკის არტინსკის და მაღარამკენტის რაიონებს. სამხრეთით ეს დოკუზპარისნკის რაიონი აზერბაიჯანს ესაზღვრება. აღნიშნული რაიონის ტერიტორიის ფართობია 452.1 კმ². ის რუსეთის ფედერაციის ყველაზე სამხრეთული მუნიციპალური ოლქია.

## ისტორია
1934 წლის 1 სექტემბერს სრულიად რუსეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის პრეზიდიუმმა მიიღო გადაწყვეტილება „შეიქმნას დოკუზპარინსკის ეროვნული (ლეზგინსკის) რაიონი“. 

1935 წლის 26 აპრილს კარაკიურიდან რეგიონალური ცენტრი გადავიდა სოფელ უსუხჩაიში. 1960 წლის განკარგულებით, რეგიონი გაუქმდა, ხოლო მისი ტერიტორია გადაეცა ახტინისა და მაღარამკენტის რეგიონებს. დაღესტნის რესპუბლიკის 1993 წლის 24 ივნისის განკარგულებით უბანი აღდგენილი იქნა .

თანამედროვე დოკუზპარინსკის ოლქი, 1934 წლის ოლქისგან განსხვავებით, ასევე მოიცავს სოფელ ავადანს, რომელიც ჩამოყალიბდა 1960-იანი წლების ბოლოს 1970-იანი წლების დასაწყისში, მთიანი ლეზგინის სოფლებიდან: მისკინძია, მიძაჰი, ხალი, რუთულსკი - რუთული, ირეკი. 

2013 წლის მაისში რუსეთმა აზერბაიჯანს აჩუქა დაღესტნის სამი ნაკვეთი, მათ შორის: ელახას ტრაქტატი, რომელიც ეკუთვნის სოფელ ყარა-ყურეს 1500 ჰექტარი ფართობით, კეჯელის საძოვარი, რომელიც ეკუთვნის სოფელ კალაძუხს 900 ჰექტარი ფართობით და სოფელ კარა-კურეს საძოვრების ნაკვეთი, სამი ნაკადის უბანი. - 110 ჰექტარი .

დღეისათვის მუნიციპალური ოლქი მოიცავს 9 მუნიციპალიტეტს, სოფლის დასახლების სტატუსით და მათ შორის 16 დასახლებას .

## ეკონომიკა
მთლიანად დოკუზპარინსკის რაიონის ტერიტორიაზე მოქმედებს 2 კოლმეურნეობა, არ არის სამრეწველო და გადამამუშავებელი ობიექტები. რაც შეეხება მაგისტრალების საერთო სიგრძე 65 კმ-ია, მათ შორის 22 კმ ასფალტირებული გზა არის.

## მოსახლეობა
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, რაიონის მთლიანი მოსახლეობა 15,357 ადამიანი იყო, უსუხჩაის მოსახლეობა ამ რაოდენობის 12,2% -ს შეადგენს.

მოსახლეობის დიდ ნაწილს ლეზგები შეადგენენ, შემდგომ რუთულები, აღულები, რუსები და აზერბაიჯანელები არიან.

## რესურსები ინტერნეტში
* Сайт муниципалитета Республики Дагестан «Докузпаринский район»
* Образовательные учреждения района

## სქოლიო
კატეგორია: კავკასია
კატეგორია: დაღესტნის ადმინისტრაციული ერთეულები
ემა დონაჰიუ

**ემა დონაჰიუ** ( ემა დონაჰიუ; დ. 24 ოქტომბერი 1969, დუბლინი) - ირლანდიელი და კანადელი მწერალი, დრამატურგი, ლიტერატურული კრიტიკოსი და სცენარისტი.

უპირველეს ყოვლისა, იგი ცნობილია, როგორც რომან "ოთახის" ავტორი, რომელიც საერთაშორისო ბესტსელერად იქცა და ბუკერის პრემიის ფინალში შევიდა. 2015 წელს გამოვიდა ამ რომანის კინოადაპტაცია, რისთვისაც მწერალი ნომინირებული იყო ოსკარზე საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის.

## ბიოგრაფია 
ემა დონოჰიუ დაიბადა 1969 წლის 24 ოქტომბერს დუბლინში, ირლანდია. ის აკადემიკოსისა და ლიტერატურის კრიტიკოსის ფრენსის რუტლიჯის და დენის დონოჰიუს ოჯახში რვა შვილიდან ყველაზე უმცროსი იყო. მან მიიღო ბაკალავრის დიპლომი დუბლინის უნივერსიტეტის კოლეჯში. შემდეგ დოქტორის ხარისხი ინგლისურ ლიტერატურაში, კემბრიჯის გირტონის კოლეჯში მიიღო. მან დაწერა დისერტაცია თემაზე მე -18 საუკუნის მხატვრულ ლიტერატურაში ქალთა და მამაკაცთა მეგობრობაზე.

კემბრიჯში სწავლის დროს მან გაიცნო თავისი მომავალი მეგობარი კრისტინ რულსტონი, კანადელი, რომელიც ასწავლის ფრანგულ ენას დასავლეთ ონტარიოს უნივერსიტეტში. 1998 წელს წყვილი საცხოვრებლად კანადაში გადავიდა, ხოლო 2004 წელს დონაჰიუმ მიიღო კანადის მოქალაქეობა. ცხოვრობს ლონდონში (ონტარიო), სადაც ის, რულსტონთან ერთად ორი აყვანილი შვილის ფინისა და უნუს აღზრდითაა დაკავებული.

1994 წელს მან დაწერა თავისი პირველი რომანი *Stir Fry*, რომელიც კრიტიკოსებმა საკმაოდ კარგად მიიღეს და წიგნმა რამდენიმე ლიტერატურული პრემიის ნომინაციაც კი მიიღო. 1995 წელს გამოიცა მეორე რომანი *Hood*, რომელიც ასევე საკმაოდ პოზიტიურად მიიღო ლიტერატურულმა სააზოგადოებამ, თუმცა წიგნმა პირველი რომანის წარმატების გამეორება ვერ შეძლო.

2010 წელს გამოიცა ემა დონოჰიუს ყველაზე ცნობილი წიგნი, ოთახი. მასში მწერალი, ელის ზიბოლდისა და ლორი ანდერსონის რომანების მაგალითზე, მკვეთრად აყენებს ძალადობის პრობლემას დაუცველი ქალისა და მისი შვილის მიმართ. რომანი მსოფლიო ბესტსელერად იქცა 2015 წელს ადაპტირების შემდეგ.

2015 წელს გამოქვეყნდა ისტორიული რომანი *Frog Music*, რომელიც დაფუძნებულია მე-19 საუკუნეში მომხდარი მკვლელობის ნამდვილ ამბავზე.

2016 წელს, ემა დონაჰიუმ გამოაქვეყნა *The Wonder*, რომელიც შევიდა გილერის პრემიის შორტ-ლისტში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ირლანდიელი მწერლები
კატეგორია:კანადელი მწერლე
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გვარჯალაძე

საკუთარი სახელი **გვარჯალაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ისიდორე გვარჯალაძე — ენათმეცნიერი, ლექსიკოგრაფი
* კონსტანტინე გვარჯალაძე — პოლიტიკოსი
* სამსონ გვარჯალაძე — რუსეთის არმიის პორუჩიკი, წმ. გიორგის ორდენის კავალერი
* სერგი გვარჯალაძე — ჟურნალისტი, პროდიუსერი, მუსიკოსი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
აშკენაზი ებრაელების სინაგოგა (ბაქო)

მინი|აშკენაზი ებრაელების სინაგოგა (ბაქო)

**აშკენაზი ებრაელების სინაგოგა** — მნიშვნელოვანი რელიგიური ნაგებობა აზერბაიჯანის დედაქალაქ, ქალაქ ბაქოში, მდებარეობს ქალაქის ცენტრში . ის მოქმედი სინაგოგაა.

## ისტორია
1946 წელს ამჟამინდელი სინაგოგის მშენებლობისთვის გამოიყო ყოფილი სამოქალაქო თავდაცვის საწყობის შენობა ნახევრად სარდაფში, კორგანოვის, ახლანდელი რასულ რიზისა და პერვომაისკაიას, ახლანდელი დილიარა ალიევის ქუჩების კუთხეში .

აზერბაიჯანში ქართველ ებრაელთა საზოგადოებასთან ერთად ჩატარდა სარემონტო სამუშაოები და გადაიარაღება თემების საჭიროებებისათვის. აშენდა ორი სამლოცველო დარბაზი: ერთი დიდი აშკენაზებისთვის, მეორე პატარა ქართველი ებრაელებისათვის. თანხები შეგროვდა აზერბაიჯანის ებრაელების ნებაყოფლობითი შემოწირულების შედეგად.

სინაგოგა მოქმედებდა 2002 წლამდე, როდესაც საინიციატივო ჯგუფის აქტიური მოქმედებების შედეგად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა საზოგადოების ამჟამინდელი ხელმძღვანელი გენადი ზელმანოვიჩი, თანხები შეგროვდა სინაგოგის რეკონსტრუქციისთვის.

ამასთან, გაირკვა, რომ დანგრეული შენობის რეკონსტრუქცია ტექნიკურად შეუძლებელი იყო და გადაწყდა ახალი სინაგოგის აშენება ძველი შენობის ადგილზე, თემების ყველა საჭიროებისა და მოთხოვნის გათვალისწინებით.

მშენებლობა განხორციელდა 2002 წლიდან 2003 წლამდე პროექტის მიხედვით და არქიტექტორ გარბერის ხელმძღვანელობით.

2003 წლის 9 მარტს, სინაგოგის ახალი შენობის საზეიმო გახსნა მოხდა დიდი ზეიმით. გახნით ღონისძიებას უამრავი სტუმარი, აზერბაიჯანიდან და საზღვარგარეთიდან, სპონსორები, აზერბაიჯანის ყველა რელიგიური აღმსარებლობის თითქმის ყველა წარმომადგენელი ესწრებოდა..

2011 წელს სინაგოგის რაბინი იყო შნეორ სეგალი.

გარდა ამ სინაგოგისა რამდენიმე სხვა სინაგოგაც ფუნქციონირებს აზერბაიჯანის დედაქალაქში, ასევე ქალაქებში ყუბასა და ოღუზში. ხოლო აღნიშნული სინაგოგა, ერთ-ერთი უდიდესია ევროპაში.

2003 წლის სექტემბერში ბაქოში გაიხსნა პირველი ებრაული სკოლა. პირველი ოფიციალური ებრაული კურსები აზერბაიჯანში 1987 წელს გაიხსნა. ბაქოსა და ყუბაში 5 ებრაული სკოლაა, სადაც 1450 სკოლის მოსწავლეა მომზადებული.

## აშკენაზი ებრაელები
ბოლო სტატისტიკის თანახმად, ბოლო დრომდე აზერბაიჯანში დაახლოებით 30 ათასი ებრაელი ცხოვრობდა, რომელთა ნახევარმა დატოვა საზღვრები პერსპექტიული სამუშაოს ძიებაში.

მნიშვნელოვანია გვესმოდეს, რომ აზერბაიჯანის ებრაელი მოსახლეობის 90 % მთის ებრაელები არიან. აშკენაზი და ქართველი ებრაელები აზერბაიჯანში კი მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს 1946-1947 წლებში დასახლდნენ.

## რესურსები ინტენეტში
* ებრაელები
* ბაქოს სინაგოგა
* ებრაელების სინაგოგა (ბაქო)
* История евреев Азербайджана 

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის სინაგოგები
კატეგორია:კავკასია
კატეგორია:ებრაელები
დერთუფა

**დერთუფა** — ძველი ქართული კულტურის კერა პალესტინაში. დერთუფაში იყო დედათა სავანე, რომლის წიგნსაცავიდან ჩვენამდე მოღწეულია ერთადერთი ხელნაწერი — IV საუკუნის ეგვიპტელი განდეგილისა და მონაზვნის, მაკარი ეგვიპტელის თხზულებათა შემცველი კრებული გადამწერ გრიგოლის ანდერძთან ერთად. ხელნაწერი XI საუკუნეს განეკუთვნება.

## იხილეთ აგრეთვე
* დერტავის დედათა მონასტერი

## ლიტერატურა
* მენაბდე ლ., ძველი ქართული მწერლობის კერები, ტ. 2, თბ., 1980;
* დერთუფა და დერტავი : ქართული დედათა მონასტრები იერუსალიმში / გოჩა ჯაფარიძე // კავკასია აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის : ისტორიულ-ფილოლოგიური ძიებანი მიძღვნილი ზაზა ალექსიძის დაბადების 75 წლისთავისადმი / ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი; მთავარი რედაქტორი დალი ჩიტუნაშვილი. - თბილისი, 2012. - ISBN 978-9941-0-2996-7. - გვ.526-536;

## რესურსები ინტერნეტში
* დერტავი. დერთუფა. კაპპათა . „ქართული ხელნაწერი“ (ONLINE-ენციკლოპედია).

კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სირია-პალესტინაში
ფელიქს დერელი

'''ფელიქს დ'ერელი''' (; დ. 25 აპრილი, 1873, მონრეალი, — გ. 22 თებერვალი, 1949, პარიზი) — კანადელი ფრანგი მიკრობიოლოგი, ბაქტერიოფაგების ერთ-ერთი აღმომჩენი და ფაგოთერაპიაში პირველი ცდების ავტორი. 

მედიცინას სწავლობდა პარიზსა და ლეიდენში, შემდეგ მუშაობდა გვატემალის, მექსიკის, საფრანგეთისა და ნიდერლანდების ბაქტერიოლოგიურ ლაბორატორიებში. 1917 წელს შეისწავლა და დაწვრილებით აღწერა ნ. გამალეას მიერ 1898 წელს აღმოჩენილი მოვლენა, რომელსაც ბაქტერიოფაგია უწოდა. 1923–1927 წლებში ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორიის დირექტორი იყო ალექსანდრიაში (ეგვიპტე), 1928 წლიდან კი — იელის უნივერსიტეტში ნიუ-ჰეივენში (აშშ). 1933-1935 წლებში დ'ერელი ორჯერ იყო საქართველოში. მუშაობდა თბილისის ბაქტერიოლოგიურ ინსტიტუტში. გიორგი ელიავასთან ერთად შეიმუშავა სპეციალიზებული ბაქტერიოფაგიის ინსტიტუტის შექმნის პროგრამა. დ'ერელის წინადადებით, ბაქტერიოფაგს იყენებენ ზოგიერთი ინფექციური დაავადების სამკურნალოდ. 1938 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა პარიზში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1949
კატეგორია:კანადელი მიკრობიოლოგები
კატეგორია:კანადელი ბიოლოგები
დერტავის დედათა მონასტერი

**დერტავის დედათა მონასტერი** — შუა საუკუნეების დედათა სავანე იერუსალიმში. უცნობია ამ მონასტრის ზუსტი მდებარეობა და დაარსების დრო. 

იერუსალიმის ბერძნული მართლმადიდებლური საპატრიარქოს ბიბლიოთეკაში დაცული ქართული ხელნაწერების კოლექციის ნუსხაში დაცულია XIII საუკუნის მონასტერში მოღვაწე ქართველი მონაზვნის, დუდა აბაზაისძე ტბელის ასულის ანდერძი, საიდანაც ირკვევა, რომ მონასტერი იერუსალიმში მდებარეობდა და იოანე ნათლისმცემლის სახელზე იყო აშენებული. მონასტერში ეწეოდნენ აქტიურ მწიგნობრულ საქმიანობას; მიმდინარეობდა წიგნების გადაწერა, ასევე უკვეთავდნენ და იძენდნენ ხელნაწერებს. ჩვენამდე მოღწეულია XIII საუკუნეში მონაზონთა დაკვეთით ბასილი მჩხრეკელის მიერ გადაწერილი სასულიერო კრებული, რომელსაც აქვს საინტერესო ანდერძ-მინაწერი (დაცულია იერუსალიმში).

## იხილეთ აგრეთვე
* დერთუფა

## ლიტერატურა
* კეკელიძე კ., ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, IV, თბ., 1957; 
* ცერაძე თ., ახალი მონაცემები იერუსალიმის ქართული სამონასტრო კოლონიის შესახებ, «Academia», №5, 2003;

## რესურსები ინტერნეტში
* დერტავი. დერთუფა. კაპპათა . „ქართული ხელნაწერი“ (ONLINE-ენციკლოპედია).

კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სირია-პალესტინაში
ზაქარია ყიფშიძე

**ზაქარია თევდორეს ძე ყიფშიძე** (დ. 22 მარტი, 1873 — გ. 1943) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალი (1920).

დაამთავრა მოსკოვის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი. იყო პოდპორუჩიკი (1894), პორუჩიკი (1898), შტაბს-კაპიტანი (1902), კაპიტანი (1906). დაამთავრა საინტენდანტო კურსები პირველი თანრიგით. პოდპოლკოვნიკი (1911). კავკასიის მსროლელთა I ბრიგადის ინტენდანტი. ამავე პოზიციაზე იყო I მსოფლიო ომის დროს. 1915 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება (წარჩინებისთვის). დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის III (1906) და II, წმ. ანას III (1909) და II (1916), წმ. ვლადიმერის IV (1915) და III (1917) ხარისხის ორდენებით. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში. გენერალი (1920). იყო გენერალური შტაბის ადმინისტრაციული განყოფილების უფროსი. 1921 წელს გადადგა სამხედრო სამსახურიდან. ცხოვრობდა თბილისში. დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* Кипшидзе Захарий. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».

კატეგორია:დაბადებული 22 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
დინამოს სტადიონი (სტავროპოლი)

**დინამოს სტადიონი** — საფეხბურთო სტადიონი სტავროპოლში, რუსეთი. ეს ადგილობრივი საფეხბურთო კლუბ დინამოს საშინაო არენაა. ოციალურად გაიხსნა 1920 წლის 1 მაისს. სტადიონი ასევე არის მეორე დივიზიონის სამხრეთ ზონის მატჩების ერთ-ერთი ასპარეზი.

## ადგილმდებარეობა
სტავროპოლის სტადიონი „დინამო“ მოედნის სიახლოვეს მდებარეობს. ლენინის რაიონში, ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში, სადაც ასევე მდებარეობს სტავროპოლის ტერიტორიის სათათბირო, სტავროპოლის ტერიტორიის მთავრობისა და გუბერნატორის რეზიდენცია, რეგიონალური ბიბლიოთეკა, ლერმონტოვი, დიდი სავაჭრო ცენტრები და ქალაქის პარკი მომიჯნავე სტადიონის აღმოსავლეთ მხარეს.

მთავარი ტროლეიბუსი და ავტობუსი მარშრუტები გადის სტადიონის მახლობლად. ტრანსპორტის ყველაზე გავრცელებული სახეობებიდან - მიკროავტობუსები აქ შეიმჩნევა.

ამრიგად, ქალაქის ნებისმიერი უბნიდან არის მისასვლელი. სტადიონიდან შვიდი წუთის სავალზე არის ავტობუსის სადგური. 10-15 წუთის სავალზე არის რკინიგზის სადგური. სტადიონი დინამო სტავროპოლის საერთაშორისო აეროპორტიდან ნახევარი საათის სავალზეა.

## ინფრასტრუქტურა
საზაფხულო კაფეები მდებარეობს დასავლეთის სტენდის პირდაპირ. სტადიონი კლასიკური განლაგების შესაბამისად მდებარეობს ცენტრალური დასავლეთის და აღმოსავლეთის ტრიბუნებით. სტადიონის უფრო ტევად აღმოსავლურ ტრიბუნაზე ყვითელი სავარძლებით გამოკვეთილია წარწერა „დინამო“ და ფეხბურთელის ორი პიქტოგრამაა ასახული. დასავლეთის ტრიბუნზე ორი ასოა „D“. გამოყოფილია ცალკე VIP ტრიბუნაც. 

შესანიშნავი ხედი იშლება სტადიონის თითქმის ნებისმიერი ადგილიდან (გარდა ცენტრალური კოშკების უშუალოდ მიმდებარე ადგილებისა).

ინდივიდუალური სავარძლები საკმაოდ კომფორტულია, მაღალი ზურგით. თითოეულ ტრიბუნაზე შესვლა შესაძლებელია სტადიონის ნებისმიერი შესასვლელიდან, ტრიბუნის შესასვლელის ადგილი საკმაოდ ფართოა.

გამოსაცვლელი ოთახები ფართოა, არის საშხაპეები და ტუალეტები, არის მსაჯის ოთახი გასახდელებიდან შორს. აქ ასევეა მძლეოსნობის ასპარეზი. 

რადიო კომუნიკაცია კარგია, სტადიონის ნებისმიერი ნაწილიდან მოსმენა ნორმალურ დონეზეა. ადეკვატური განათება მეორე და პირველი განყოფილებების მატჩებისთვის.

სტადიონის ტევადობა 15589 მაყურებელია. სტადიონის არქიტექტორი იური მახროვია. 

სტადიონის გაზონი მაღალ დონეზეა. მომსახურე პერსონალი მასზე საკმაოდ პროფესიონალურად ზრუნავს, მაგრამ ბუნებრივი ზედაპირის დარღვევები მაინც არსებობს.

სტავროპოლის 230-ე წლისთავის აღსანიშნავად, 2007 წლის 29 სექტემბერს კონცერტი გაიმართა, სადაც მონაწილეობა მიიღეს ალა პუგაჩოვამ, ფილიპ კირკოროვმა და იულია სავიჩევმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Стадион «Динамо» на redwhite.ru

## სქოლიო
კატეგორია: სტავროპოლის მხარე
კატეგორია: სტადიონები რუსეთში
კატეგორია: კავკასია
აზერბაიჯანის უნივერსიტეტი

**აზერბაიჯანის უნივერსიტეტი** (; **AU**) — კერძო სასწავლო დაწესებულება ბაქოში, აზერბაიჯანში.

## ისტორია 
აზერბაიჯანულ კერძო უმაღლეს სასწავლებლებს საფუძველი სწორედ აზერბაიჯანის უნივერსიტეტმა ჩაუყარა.  აზერბაიჯანის პირველი კერძო უნივერსიტეტი - აზერბაიჯანის უნივერსიტეტი დაარსდა 1991 წელს ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორ სალაჰადინ ხალილოვის მიერ. 

სახელმწიფო უმაღლესი საექსპერტო კომისიის გადაწყვეტილებით აზერბაიჯანის უნივერსიტეტი ოფიციალურად დარეგისტრირდა როგორც სასწავლებელი 1993 წლის 3 მარტს, ხოლო 1993 წლის 8 აპრილს, განათლების სამინისტროს კოლეგიის გადაწყვეტილებით, მიენიჭა N01 ხარისხის სერთიფიკატი. 

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1995 წლის 4 მარტის No 72 გადაწყვეტილებით უნივერსიტეტი დარეგისტრირდა როგორც აზერბაიჯანის არასახელმწიფო სასწავლო დაწესებულება და ინგლისურენოვანი გიმნაზია, მას ასევე მიენიჭა კოლეჯის სტატუსი.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის განათლების სამინისტროს აკრედიტაციის კომისიის გადაწყვეტილებით, იგი 2009 წლის 24 თებერვლის No 213 ბრძანებით, ის კვლავ უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება გახდა. მოგვიანებით, განათლების მინისტრის No929 ბრძანების მიხედვით უნივერსიტეტს ეს სტატუსი დამატებით ხუთი წლით შეუნარჩუნდა. 2016 წლის 24 თებერვალს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეკონომიკის სამინისტრომ ნება დართო აზერბაიჯანის უნივერსიტეტს უმაღლესი სასწავლებლის სტატუსით განუსაღვრელი ვადით ემუშავა.

## აკადემიური ინფორმაცია 
უნივერსიტეტში 19 განყოფილებაზე 1 099 სტუდენტი სწავლობს. 
უნივერსიტეტში სწავლება სამ ენაზე: აზერბაიჯანულ, ინგლისურ და რუსულ ენებზე მიმდინარეობს. ბიზნესის ადმინისტრირების ბაკალავრიატის სტუდენტები დამატებით, მეორე უცხო ენას სწავლობენ, რომელთა შორის ინგლისურის გარდა შეიძლება იყოს: ფრანგული, გერმანული, არაბული და თურქული. მეორე უცხო ენას სტუდენტები თავიანთი სურვილიდან გამომდინარე ირჩევენ.

## რექტორები 
*სალაჰადინ ხალილოვი - აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის რექტორი 2007 წლამდე.

*აკიფ მუსაევი - აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის რექტორი 2007 წლიდან 2011 წლამდე.

*ასლან გაჰრამანლი - აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის რექტორი 2011-2012 წლებში.

*ელდარ გაჰრამანოვი - 2012 წლის 1 მაისიდან - 2015 წლის 26 იანვრამდე აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის რექტორი.

*ფარიდ აჰმადოვი - 2015 წლის 28 იანვრიდან - 2017 წლის 13 მარტამდე აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის რექტორი.

*საადატ ალიევა - 2017 წლის 13 მარტიდან - დღემდე უნივერსიტეტის რექტორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აზერბაიჯანის განათლების სამინისტრო

* განათლება აზერბაიჯანში

## რესურსები ინტერნეტში 
* აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის ოფიციალური ვებ-გვერდი
* http://www.au.edu.az/en/menu/105/maliyye

## სქოლიო 
უნივერსიტეტი
ანდრეი მოვჩანი

**ანდრეი მოვჩანი** (დ. 25 აპრილი, 1968, მოსკოვი) — რუსი ეკონომისტი, ფინანსისტი, ინვესტიციების სპეციალისტი. Movchan's Group-ის დამფუძნებელი, ეკონომიკური პოლიტიკის პროგრამის ექსპერტი კარნეგის მოსკოვის ცენტრში.

Movchans Group-ის საქმიანობის სფეროა გლობალური ფინანსური ბაზრებზე მაღალი შემოსავლების მქონე ფიზიკური პირების ქონების მართვა, კონსულტაცია ბიზნესის მართვის საკითხებზე და საინვესტიციო პორტფელების დამოუკიდებელი შეფასება.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1968 წლის 25 აპრილს მოსკოვში.

2020 წელს დატოვა რუსეთი და ოჯახთან ერთად ლონდონში გადავიდა საცხოვრებლად

## განათლება 
* 1985-1992 — მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი
* 1995-1996 — რუსეთის მთავრობის დაქვემდებარებაში მყოფი ფინანსური აკადემია, საბანკო და სადაზღვევო ფაკულტეტი
* 2001-2003 — MBA, ჩიკაგოს უნივერსიტეტის ბიზნესის სკოლა (University of Chicago Booth GSB)
* კვიპროსის ცენტრალური ბანკის მიერ გაცემული პროფესიული კომპეტენციის სერტიფიკატი (Certificate of Professional Competence of Supervisors and Employees of Banks and Investment Firms)
* რუსეთის ფედერალური ფინანსური ბაზრების სამსახურის სერტიფიკატი 1.0

## საქმიანობა 
* 1992-1993 წლებში იყო ალფა ჯგუფის განყოფილების უფროსი. 1993 წელს დაინიშნა გუტას ჯგუფის ფინანსური განყოფილების უფროსად.
* 1994-1997 რუსეთის საკრედიტო ბანკის განყოფილების უფროსი.
* 1997 წლიდან 2003 წლამდე — ტროიკა დიალოგის აღმასრულებელი დირექტორი.
* 2003-2009 წლებში — აღმასრულებელი დირექტორი კომპანიაში Ренессанс Управление инвестициями.
* 2006-2008 წლებში — რენესანს კრედიტი ბანკის აღმასრულებელი დირექტორი.
* 2015 წელს იგი ხელმძღვანელობდა ეკონომიკური პოლიტიკის პროგრამას კარნეგის მოსკოვის ცენტრში, პროგრამის ექსპერტი 2017 წლის ივლისიდან.
* 2016 წელს მან დააფუძნა Movchan's Group, ინვესტიციების მართვის კომპანია და არის მმართველი პარტნიორი.

## პუბლიკაციები 
იგი ცნობილია როგორც ეკონომიკური და სოციალურ-პოლიტიკური სტატიების ავტორი და აქვს პირადი ბლოგი Facebook-ზე. არის YouTube და Telegram-ზე არხების ავტორი, რომელიც ეხება ფინანსური და საინვესტიციო ბაზრების თემატიკას.

იგი არის ჟურნალების Forbes, გამოცემა Republic.ru და გაზეთების Vedomosti, РБК და Kommersant-ის სვეტების ავტორი. მიჰყავს ბლოგი საიტზე Snob.ru.

## წიგნები 
* *Андрей Мовчан.* Россия в эпоху постправды. Здравый смысл против информационного шума. — М.: Альпина Паблишер, 2019. — 598 с. — ISBN 978-5-9614-2428-7.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:რუსი ეკონომისტები
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
დესეტინა

**დესეტინა** () — მიწის ფართობის საზომი ერთეული რუსეთში. ცნობილია XV საუკუნის ბოლოდან. 

თავდაპირველად წარმოადგენდა ისეთი კვადრატის ფართობს, რომლის გვერდები 1/10 ვერსს უდრიდა (2500 კვ. საჟენი). 1753 წელს სამიჯნო ინსტრუქციით სახაზინო დესეტინა 2400 კვ. საჟენით (1,0925 ჰა) განისაზღვრა; სამეურნეო ანუ ირიბი დესეტინა 3200 კვ. საჟენი იყო, სამეურნეო წრიული — 3600 კვ. საჟენი, ასობითი დესეტინა — 10000 კვ. საჟენი და სხვ. XIX საუკუნიდან დესეტინა საქართველოშიც იხმარებოდა. ზომის მეტრულ სისტემაზე გადასვლასთან დაკავშირებით, რსფსრ სახკომსაბჭოს 1918 წლის 14 სექტემბრის დეკრეტით დესეტინის გამოყენების სფერო შეიზღუდა, 1927 წლის 1 სექტემბერს კი მთლიანად აიკრძალა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფართობის საზომი ერთეულები
გიორგი დერმანოვსკი

**გიორგი დიმიტრის ძე დერმანოვსკი** (; დ. 11 მარტი, 1924, ქ. სოხუმი, — გ. 26 მარტი, 1944, ნიკოლაევი, უკრაინის სსრ) — საბჭოთა კავშირის გმირი (19 აპრილი, 1945, სიკვდილის შემდეგ), მატროსი.

საბჭოთა არმიაში მსახურობდა 1942 წლიდან. მეორე მსოფლიო ომში იყო შავის ზღვის ფლოტის საზღვაო ქვეითების 384-ე ბატალიონის მეავტომატე. მონაწილეობდა და დაიღუპა ბრძოლაში ქ. ნიკოლაევის განთავისუფლებისათვის, რისთვისაც მიენიჭა გმირის წოდება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 11 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:სოხუმში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
გულისტანის ციხე

მინი|გულისტანის ციხე
**გულისტანის ციხე** (აზერბ. Gülüstan qalası) — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის ქალაქ შემახიდან ჩრდილო-დასავლეთით სამ კილომეტრზე. სავარაუდოდ ციხე აშენდა IX საუკუნეში. მას ერთხანს ეკავა კლდოვანი ქედის ფერდობების ზედა ნაწილი. გულისტანის ციხის მოსახლეობა ცნობილია, როგორც გიზ-გალასი („ქალწულის ციხე“).

## აღწერა
აღნიშნული ციხე აღმართულია მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 190-200 მ-ით. ციხის თავდაცვითი კედლები მთის ფერდობებზე იყო აგებული, ხოლო თვითონ ციხესიმაგრე თავზე იყო. ჩრდილოეთიდან, აღმოსავლეთიდან და დასავლეთიდან ციხესიმაგრე გარშემორტყმული იყო უფსკრულით. დღეს გვხვდება ფრაგმენტებში განლაგებული მრგვალი და ოთხკუთხა ფორმის კედლებისა და კოშკების ნანგრევები 
შამახი საუკუნეების განმავლობაში ეყრდნობოდა ამ მთის ციხესიმაგრეს, როგორც ფიზიკურად, ასევე უსაფრთხოების თვალსაზრისით. გულუსტანის ციხე შამახის თავზე აგებული ფარის მსგავსია.

ციხე აგებულია მთის ქედზე, რომელიც ფართოვდება და ჩამოდის ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით და მისი რთული კონფიგურაციის მიხედვით ჩამოყალიბდა.

ციხის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩნდა სასახლის კომპლექსის ნაგებობების ნაშთები, IX-XII საუკუნეების მატერიალური კულტურის ნიმუშები.

გულისტანის ციხეს წყალი თიხის მილების საშუალებით მიეწოდებოდა. ციხეს მიწისქვეშა გადასასვლელიც ჰქონდა. აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მდებარე სხვა ციხესიმაგრეებისგან განსხვავებით (კალე-ი ბუგურტი, გულისტანი მდინარე ინჩაზე და ა.შ.), გულისტანის ციხის წყლისკენ მიმავალი მიწისქვეშა გადასასვლელი უფრო რთული და უფრო ფრთხილად შესრულებულია.

ერთადერთი გრაგნილი ბილიკი ციხისკენ არის ამ ფერდობზე. ამრიგად, გულუსტანის ციხისთვის არჩეული მთა, ბუნებრივი დაცვის უპირატესობებთან ერთად, ძალიან მოსახერხებელია ქალაქთან კომუნიკაციის თვალსაზრისითაც.

## ისტორია
ციხე სავარაუდოდ აშენდა IX საუკუნეში. აღმოსავლეთმცოდნე და არქეოლოგმა ევგენი პახომოვმა ივარაუდა, რომ ამ ციხის ნანგრევების არეალში მდებარეობდა ქალაქი იაზიდია, რომლის სახელი შირვანის დედაქალაქად 1072 წლამდე იხსენიებოდა ტარიხ ალ-ბაბში . XI-XVI საუკუნეებში იგი იყო შირვანშაჰების რეზიდენცია და თავდაცვითი ციხე. XII - XIII საუკუნის დასაწყისში ციხის როლი გაიზარდა. იგი ემსახურებოდა თავშესაფარს და შირვანშაჰების მეორე რეზიდენციას შემახას შემდეგ.

აზერბაიჯანელი არქეოლოგი ჰუსეინ ჯიდი მიიჩნევს, რომ ხაგანი ციხეს ახალ ყაბა-სარაი უწოდებს ციხის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებით. ეს ინფორმაცია დასტურდება წერილობითი წყაროების ინფორმაციით, რომლის თანახმად XII საუკუნეში შირვანშაჰ მანუჩეხარ III-ის და შაჰბანი ასრულებდა სარემონტო სამუშაოებს ციხესიმაგრეში .

## ლიტერატურა
* Ҝүлүстан галасы (азерб.) // Азербайджанская советская энциклопедия / Под ред. Дж. Кулиева. — Б.: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1982. — C. VI. — S. 118-119.
* Ҹидди Һ. Ә. Ҝүлүстан галасы. — Б., 1967.  (азерб.)
* Джидди Г. А., Мамедзаде К. М., Ибрагимов Ф. А. Средневековый город Шемаха // Археологические открытия 1971 года. — М.: Наука, 1972. — С. 491.
* Джидди Г. А. Средневековый город Шемаха (IX—XVII века). — Б.: Элм, 1981. — 174 с.
* Ашурбейли С. Б. Государство Ширваншахов. — Б.: Элм, 1983. — 341 с.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
კატეგორია: კავკასია
კატეგორია: შემახის რაიონი
დესპანი

**დესპანი** — II კლასის დიპლომატიური წარმომადგენელი; ერთი სახელმწიფოს მიერ მეორეში წარგზავნილი საგანგებო პირი სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის დავალებით.

ვენის 1961 წლის კონვენციით დიპლომატიური ურთიერთობათა შესახებ, რომლითაც დაწესებულია დიპლომატიურ წარმომადგენელთა კლასები, დესპანი II კლასის დიპლომატიური წარმომადგენელია (ამავე კლასს მიეკუთვნება ვატიკანის ინტერნუნციუსი). დესპანი აკრედიტებულია სახელმწიფოს მეთაურთან (გზავნის ერთი სახელმწიფოს მეთაური მეორე სახელმწიფოს მეთაურთან). დესპანის რანგი, ისევე როგორც სხვა დიპლომატიური რანგები (წოდებები), განისაზღვრება შინასახელმწიფოებრივი სამართლით. 
## საქართველოს დიპლომატიური სამსახური 
საქართველოს 2007 წლის 7 დეკემბრის კანონით „დიპლომატიური სამსახურის შესახებ“, დესპანს ეწოდება „საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი“. საქართველოს დიპლომატიურ სამსახურში დესპანი საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩთან ერთად წარმოადგენს უმაღლეს დიპლომატიურ რანგს და უფროს დიპლომატიურ თანამდებობას. დესპანის რანგს საქართველოს მოქალაქეებს ანიჭებს საქართველოს პრეზიდენტი, საგარეო საქმეთა მინისტრის წარდგინებით და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის თანახელმოწერით.
## ისტორია 
მუდმივი დიპლომატიური წარმომადგენლობის ინსტიტუტის ჩამოყალიბებამდე ტერმინი „დესპანი“ აღნიშნავდა სხვა ქვეყანაში სპეციალური მისიით, რაიმე გარკვეული სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის დავალების შესასრულებლად წარგზავნილ საგანგებო პირს. ისტორიულად საქართველოში იმავე მნიშვნელობით იხმარებოდა აგრეთვე ტერმინები „ელჩი“ და „მოციქული“. ხანგრძლივად, დიდი ხნით წარგზავნილ დესპანს „ომირა“ — „დიდი დესპანი“ — ერქვა (სულხან-საბა ორბელიანის მიხედვით). დესპანი იხსენიება, მაგალითად, ოშკის ბიბლიაში (გადაწერილია 978), ჯუანშერის თხზულებაში „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა“, გეორგიევსკის ტრაქტატში (1783) და სხვ. „შუშანიკის წამებაში“ (V საუკუნე) ნახსენებია „სადიასპანო ცხენი“ („წარმოჰმართა სადიასპანოჲთა ცხენითა მონაჲ თჳსი“). დესპანს დანიშნულებისამებრ „წასაყენებელნი აზრი-მოხსენებანი“ როგორც სიტყვიერად, ისე წერილობითაც მიეცემოდა. გიორგი XII-ის ძის, დავით ბატონიშვილის საკოდიფიკაციო პროექტით (შედგენილია XVIII–XIX საუკუნეების მიჯნაზე), მეფის დესპანის „ნებსით“ გამძარცველისა და მკვლელისათვის გათვალისწინებული იყო ჩამოხრჩობა. ასეთი სასჯელი პროექტში დასაბუთებულია იმით, რომ დესპანი „სახე არს წარმომგზავნელისა თჳსისა და ...ჯერ არს მეზობელთა პატივის-ცემაჲ მეზობელთაგან“. დესპანად წარგზავნილი კაცი კი „მცბიერობით“" მოქცევისათვის „მსგავსად ორგულთა“ დაისჯებოდა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები
მორიც დეში

მინი|მორიც დეშის საფლავი ბუდაპეშტის სასაფლაოზე
**მორიც დეში** (, , ; დ. 4 ნოემბერი, 1851, პეშტი, უნგრეთი — გ. 8 თებერვალი, 1917, ბუდაპეშტი, უნგრეთი) — უნგრელი მოგზაური, ალპინისტი და გეოგრაფი, კავკასიის მკვლევარი.

## ბიოგრაფია
მორიც დეში დაიბადა 1851 წლის 4 ნოებერს რკინიგზის მაგნატის ქრისტიანი ებრაელის ოჯახში. მამამისი აქტიურად ზრუნავდა შვილის განათლებაზე. შეასწავლა არაერთი უცხო ენა. დეშმა დაწყებითი განათლება ბუდაპეშტის პიარისტების გიმნაზიაში მიიღო, შემდეგ სწავლა განაგრძო ვენის უნივერსიტეტში სადაც ეუფლებოდა გეოლოგიას და გეოგრაფიას.

1872 წელს მონაწილეობდა უნგრეთის გეოგრაფიული საზოგადოების დაარსებაში. შემდეგ გახდა მისი ვიცე-პრეზიდენტი, მოგვიანებით კი საზოგადოების საპატიო პრეზიდენტი. დ. მორი იყო გამოცდილი მთამსვლელი და მრავალს მოგზაურობდა. მან არაერთი ადგილი მოიარა, როგორებიცაა ალპები, კარპატები, ბოსნია, ალჟირი, პირინეი, კავკასია და ჰიმალაი, ასევე შპიცბერგენი.

მიუხედავად მ. დეშის მრავალი მოგზაურობისა, მის მთავარი კვლევის ობიექტს კავკასია წარმოადგენდა, სადაც მან მეცნიერებთან ერთად 9 დიდი ექსპედიცია მოაწყო. აღნიშნული მოგზაურობები ასახულია სამ ტომად გერმანულად გამოცემულ მის ძირითად ნაშრომში „კავკასია. მოგზაურობა და კვლევა კავკასიის მაღალ მთებში“.

პირველი ექსპედიცია მოეწყო 1884 წლის ზაფხულში. მოგზაურობისას მ. დეშის თან ახლდა ბოტანიკოსები ჰუგო ლოჟკა, ლადისლავ ჰოლოსი, გეოლოგები ფრანც შაფარზიკი, კარლ პაპი და დეზიდურიუს ლაჩკო. მოგზაურობა განხორციელდა რუსეთის ხელისუფლების მხარდაჭერით. 1884 წლის 23 აგვისტოს ჯგუფმა ბაქსანის ხეობით იალბუზს მიაღწია და მისი მთავარი მწვერვალი (5642 მ) დალაშქრა.

მეორე ექსპედიცია 1885 წელს შედგა. მას თან ახლდა ბოტანიკოსი ჰუგო ლოჟკა.

მესამე ექსპედიცია, რომელიც ასევე 1885 წელს მოექწყო, მ. დეშის თან ახლდა ფერენც შაფარზიკი. მათ ყაზბეგიდან იალბუზამდე დალაშქრეს კავკასიის მთავარი ქედი. შემდეგ ქლუხორის უღელტეხილით დაეშვნენ ბაქსანის ხეობაში, სადაც შეისწავლეს იქაური მყინვარები. 

მეოთხე ექსპედიცია 1887 წელს შედგა. ექსპედიციაში თან ახლდა ინგლისელი დუგლას ფრეშფილდი. ვლადიკავკასიდან მოყოლებული კვლავ გადავიდნენ ბაქსანის ხეობაში, გზად გაიარეს ზემო სვანეთის კავკასიონი.

მეხუთე ექსპედიცია 1897 წელს შედგა, რომელიც ოჯახური მიზეზების გამო ათი წლით გადაიდო. დ. მორი გაემართა ცენტრალური და აღმოსავლეთ კავკასიის შესასწავლად. ორ თანმხლებელთან ერთად ავიდა მყინვარწვერზე, ხოლო აღმოსავლეთ კავკასიონზე დალაშქრა მახოს მთა (3809 მ) და დატეხ-კორი (4272 მ).

მეექვსე ექსპედიცია 1898 წელს შედგა გეოლოგ კაროლი პაპასა და ბოტანიკოს ლასლო ხოლოშისთან ერთად. მათი ძირითადი კვლევის საგანს დასავლეთ კავკასიონი წარმოადგენდა. 

მეშვიდე ექსპედიცია 1902 წელს შედგა. მ. დეშის თან ახლდა გეოლოგი დეზო ლაცკო. გზად დაიპყრეს ბაზარჯუზის მწვერვალი (4487 მ). მოიარა დაღესტანი.

### ოჯახი
1884 წელს დაოჯახდა მდიდარი ოდესელი ბანკირის ქალიშვილ პაულინა შტეინბერგზე. შეეძინათ ორი შვილი მარია და ივანი.

## ბიბლიოგრაფია
*Kaukasus. Reisen und Forschungen im kaukasischen Hochgebirge, t. I, 1905
*Kaukasus. Reisen und Forschungen im kaukasischen Hochgebirge, t. II, 1906
*Kaukasus. Reisen und Forschungen im kaukasischen Hochgebirge, t. III, 1907

## რესურსები ინტერნეტში
*Déchy Mór Dr. (marosdécsei)

## სქოლიო
კატეგორია:უნგრელი მთამსვლელები
კატეგორია:ევროპელი მოგზაურები საქართველოში
აზერბაიჯან-ბრაზილიის ურთიერთობები

**აზერბაიჯან-ბრაზილიის ურთიერთობები** აღნიშნავს ორმხრივ ურთიერთობებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და ბრაზილიას შორის.

## ისტორია 
1991 წლის დეკემბერში ბრაზილიამ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა აღიარა. 1993 წლის ოქტომბერში ორივე ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა. 1995 წელს, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის 50-ე გენერალურ ასამბლეაზე ნიუ-იორკში, ბრაზილიის პრეზიდენტი ფერნანდუ კარდოზუ აზერბაიჯანის პრეზიდენტს, ჰეიდარ ალიევს შეხვდა. 1997 წელს აზერბაიჯანის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარე, რასულ გულიევი სოფლის მეურნეობის მანქანების, შაქრისა და ქათმის შეძენასთან დაკავშირებით მოლაპარაკებების საწარმოებლად, კასპიის ზღვაში ნავთობის საერთო სექტორის შესაქმნელად, აზერბაიჯანულ და ბრაზილიურ კომპანიებს შორის ფინანსურ პროექტებში მონაწილეობასთან დაკავშირებით ბრაზილიას ეწვია.

## ოფიციალური შეხვედრები 
]]
6 წელს აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრი, ელმარ მამედიაროვი ბრაზილიაში იმყოფებოდა. 2009 წლის მაისში ბაქოში აზერბაიჯანის საელჩო გაიხსნა, ხოლო 2012 წელს ბრაზილიის დედაქალაქში აზერბაიჯანის საელჩო ამოქმედდა.

2013 წლის 1 თებერვალს საგარეო საქმეთა მინისტრი, ელმარ მამედიაროვი მიუნხენის უსაფრთხოების ფორუმზე ბრაზილიის საგარეო საქმეთა მინისტრს, ანტონიო პატრიოტას შეხვდა. 2013 წელს ელმარ მამედიაროვი ბრაზილიას მეორედ ეწვია. 24-27 ნოემბერს საგარეო საქმეთა მინისტრის მაოდგილეს, არაზ აზიმოვი ბრაზილიაში საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილესთან, კარლოს პარანიოსთან პოლიტიკური კონსულტაციები გამართა.

2014 წლის 2-3 ოქტომბერს ბაქოში IV საერთაშორისო ჰუმანიტარულ ფორუმზე ბრაზილიის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე, ჰადილ და-როოჩე ვიანა იმყოფებოდა. იმავე წლის 5-7 ნოემბერს აზერბაიჯანს ბრაზილიის სპორტის მინისტრი, ალდო რებელო ოფიციალური ვიზიტით ეწვია.

2017 წლის ნოემბერში ბრაზილიის საგარეო საქმეთა მინისტრი, ალოიზიო ნუნესი აზერბაიჯანს ეწვია. 2019 წლის 3-4 მაისს ბრაზილიის ეროვნული პროგრესის დეპუტატთა პალატის წევრი, როდრიგო მაია აზერბაიჯანში ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა.

## პარლამენტთაშორისი ურთიერთობები 
2013 წლის 4 სექტემბერს ბრაზილიის დეპუტატთა პალატაში ბრაზილია-აზერბაიჯანის მეგობრობის ჯგუფი ჩამოყალიბდა, რომლის პრეზიდენტიც კლაუდიო კახადო დაინიშნა.

2013 წლის 31 ოქტომბრიდან 1 ნოემბრამდე ბაქოში გამართულ III საერთაშორისო ჰუმანიტარულ ფორუმს ოთხი დეპუტატი, მათ შორის აზერბაიჯან-ბრაზილიის მეგობრობის ჯგუფის პრეზიდენტი, კლაუდიო კახადოც ეწვია.

## კულტურული კავშირები 
2013 წლის 6-11 აგვისტოს ბრაზილიის დედაქალაქ ბრაზილიაში, 14-19 აგვისტოს - რიო-დე-ჟანეიროსა და 4-8 სექტემბერს ბრაზილიის ბანკის კულტურის ცენტრში აზერბაიჯანული ფილმების ჩვენება გაიმართა.

2013 წლის 19 ნოემბერს აზერბაიჯან-ბრაზილიის დიპლომატიური ურთიერთობების 20 წლისთავი აღინიშნა. ბრაზილიის დედაქალაქში გამართულ კონცერტს სახალხო არტისტი მაესტრო იალჩინ ადიგეზალოვიც დაესწრო.

2014 წლის 11 დეკემბერს რიო-დე-ჟანეიროს თეატრში აზერბაიჯანელი დრამატურგის, ილიას ეფენდიევის პიესა დაიდგა.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:ბრაზილიის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:ბრაზილიის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
ლენინის რაიონი (სტავროპოლი)

**ლენინის რაიონი** — ქალაქ სტავროპოლის სამი რაიონიდან ერთ-ერთი.

## გეოგრაფია
რაიონი მდებარეობს ქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. იგი სტავროპოლის ცენტრალური რაიონია, რადგან მის ტერიტორიაზე კონცენტრირებულია მთავარი ფედერალური ინსტიტუტები და ხელისუფლების ორგანოები. ლენინის რაიონი, ეს ის მნშვნელოვანია ადმინისტრაციული ერთეულია, რომელიც უზრუნველყოფს სტავროპოლის კაპიტალური ფუნქციების განხორციელებას. 

რაიონის ტერიტორია 5600,88 ჰექტარია; საზღვრების სიგრძე — 57,2 კმ. მოსახლეობა — 132 002 ადამიანს შეადგენს 2020 წლის მონაცემებით.

## ისტორია
ლენინის რაიონი შეიქმნა რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1962 წლის 26 ივნისის განკარგულების საფუძველზე და სტავროპოლის სახალხო დეპუტატების საკრებულოს 1962 წლის 20 ივლისის ბრძანების თანახმად . 

## სტრუქტურა
სტავროპოლის ტერიტორიის 04.10.2004 წლის კანონის შესაბამისად. No84-KZ  ქალაქ სტავროპოლის, ტერიტორიის მუნიციპალური წყობის საზღვრის დამყარების შესახებ გააფართოვა თავისი საზღვრები სოფელ დემინოს ნაწილის ანექსიით.
ლენინის რაიონი მოიცავს 11 მიკრორაიონს, რომლებსაც მართავენ რაიონული საბჭოები (ტერიტორიული საზოგადოებრივი თვითმმართველობის საბჭოები), რომლებიც აერთიანებენ 700-ზე მეტ საშინაო საბჭოს , ქუჩის კომიტეტებს, რომლებიც ორგანიზებას უწევენ მოსახლეობას შორის, მოსახლეობის ფართო ჩართვას რაიონის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.

ამჟამად ლენინის რაიონის ტერიტორიაზე 52 ათასამდე ადამიანი მუშაობს. 2003 წელს შექმნილი ლიდერების საბჭო აქტიურად მონაწილეობს რაიონის ცხოვრებაში. ეს არის კოორდინატორი ურთიერთობის საწარმოს, დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებს შორის მუნიციპალურ და სახელმწიფო ორგანოებთან სოციალური პრობლემების მოგვარებაში.

რეგიონში 16 უმაღლესი და საშუალო პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებაა, სადაც 30 ათასზე მეტი სტუდენტი სწავლობს.

ლენინის რაიონის საგანმანათლებლო დაწესებულებები ღირსეულად წარმოადგენენ ქალაქს ფედერალურ და რეგიონულ დონეზე.

## ინფრასტრუქტურა
რაიონის ტერიტორიაზე განლაგებულია არაერთი მნიშვნელოვანი დანიშნულების ძეგლი, თუ დაწესებულება, მათ შორის: 

* საგანმანათლებლო დაწესებულებები: 
18 უმაღლესი და საშუალო პროფესიული სასწავლებელი, 3 გიმნაზია, 1 ლიცეუმი, 5 საშუალო საგანმანათლებლო და 2 სპეციალური გამოსასწორებელი სკოლა, 28 საბავშვო ბაღი, 20 კვალიფიციური სამედიცინო დაწესებულება.

* სპორტული ობიექტები: 

დინამოს სტადიონი, საფეხბურთო სპორტული სკოლა, ძიუდოს და სამბოს უმაღლესი სპორტული უნარების სკოლა.

* სხვადასხვა მნიშვნელობის ობიექტები: 
კულტურული მემკვიდრეობის 10-მდე ობიექტი, ურბანული დაგეგმარებისა და არქიტექტურის, ხელოვნებისა და არქეოლოგიის ძეგლები. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ლენინის რაიონი

## სქოლიო
კატეგორია: სტავროპოლის მხარე
კატეგორია: კავკასია
ბაქოს მუსიკალური აკადემია

**უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახელობის ბაქოს მუსიკალური აკადემია** (), ასევე ცნობილი, როგორც: **ბაქოს მუსიკალური აკადემია**, **აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორია** და **აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუსიკალური აკადემია** — უმაღლესი მუსიკალური საგანმანათლებლო დაწესებულება აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. სასწავლებელი 1920 წელს დაარსდა და მას კონსერვატორია ეწოდა. 

## ისტორია 
1920 წელს აზერბაიჯანელმა კომპოზიტორმა უზეირ ჰაჯიბეკოვმა ჩამოაყალიბა მოძრაობა, რომელიც მიზნად ისახავდა ხალხში კლასიკური მუსიკის პოპულარიზაციას. აზერბაიჯანის განათლების სახალხო კომისარიატში (აზერბაიჯანის განათლების სამინისტროს ადრეული საბჭოთა ანალოგი) წარდგენილმა მოხსენებამ მაღალი დონის მუსიკალური საგანმანათლებლო დაწესებულების შექმნის შესახებ, მისი წინადადება დააკმაყოფილა. წინადადების საფუძველზე აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორია დაარსდა 1920 წლის 25 მაისს.  ჰაჯიბეკოვი გახდა სასწავლებელის პირველი მმართველი. 1920-იან წლებში მან დააარსა აღმოსავლეთის განყოფილება, სადაც აზერბაიჯანულ ხალხურ მუსიკას ასწავლიდნენ როგორც ტრადიციულად (ზეპირად), ასევე ევროპული მეთოდებით, ანუ ნოტების გამოყენებით. კომპოზიტორ მუსლიმ მაგომაევთან ერთად მან შეიმუშავა სახელმძღვანელო, რომელიც აზერბაიჯანულ ხალხურ სიმღერებს შეიცავდა. წიგნი მოგვიანებით, 1927 წელს გამოიცა. 1939 წელს ჰაჯიბეკოვი დაინიშნა კონსერვატორიის ოფიციალურ ხელმძღვანელად. 

1930 წელს ბაქოს წმინდა თადეოზისა და ბართლომეს სახელობის სომხური საკათედრო ტაძარი დაანგრიეს, რაც ადრეული საბჭოთა ათეისტური პოლიტიკის ნაწილს წარმოადგენდა. სწორედ ამ ადგილას აშენდა აკადემიის ახალი შენობა.

აზერბაიჯანში ეროვნული მუსიკალური განათლების სისტემაში დასავლური და რუსული მოწინავე მუსიკალური მიღწევების ინტეგრირების გზით, ჰაჯიბეკოვმა მოკლე დროში მოახერხა გამოჩენილი კომპოზიტორების, პროფესიონალი შემსრულებლებისა და მომღერლების მომზადება, რომლებიც დღეს აზერბაიჯანის ეროვნულ მუსიკას ჰქმნიან. 

მეორე მსოფლიო ომის დროს კონსერვატორიის აღმასრულებლებმა მოაწყვეს ასობით კონცერტი სამხედრო ნაწილებისა და ჯარისკაცებისთვის, რომლებიც საავადმყოფოებში იყვნენ განთავსებულები. სასწავლებელმა შემოიერთა მრავალი დაწესებულება, მათ შორის: 1931 წელს ბულბულის საშუალო მუსიკალური სასწავლებელი, 1980 წელს მუსიკალური სტუდიის სკოლა და 1984 წელს მამედოვას საოპერო სტუდია. 
მინი|308x308პქ|ბაქოს მუსიკალურ აკადემიაში
1991 წელს კონსერვატორიას სახელი ოფიციალურად გადაერქვა და ეწოდა ჰაჯიბეკოვის სახელობის ბაქოს მუსიკალური აკადემია. 

## სტრუქტურა 
აკადემია შედგება სამი ფაკულტეტისა და თვრამეტი განყოფილებისგან, არსებობს სამაგისტრო და სადოქტორო სწავლებებიც.  აკადემიაში არსებობს სპეციალური განყოფილებები: ბულბულის სახელობის სპეციალური სამუსიკო სკოლა (1931 წლიდან), მუსიკალური სკოლა-სტუდია (1980 წლიდან) და მამედოვას სახელობის ოპერის სტუდია (1984 წლიდან). სასწავლებელი მოიცავს ასევე 2 სამეცნიერო ლაბორატორიასაც. 2002 წლისთვის აკადემიის ბიბლიოთეკაში 235 000 წიგნი იყო დაცული. 

## ცნობილი კურსდამთავრებულები და მოღვაწეები 
*ყარა ყარაევი
*ფიქრეთ ამიროვი
*სოლთან ჰაჯიბეკოვი
*ჯოვდათ ჰაჯიევი
*არიფ მელიკოვი
*ხაიმ მირზაზადე
*მურთუზა რზა-ოღლუ მამედოვი
*ფოლად ბულბულოღლი
*ვაგიფ მუსტაფა-ზადე
*მუსლიმ მაგომაევი
*ჯავიდ სამადოვი

## იხილეთ აგრეთვე: 
* განათლება აზერბაიჯანში
* აზერბაიჯანის განათლების სამინისტრო

## რესურსები ინტერნეტში 
* აკადემიის ოფიციალური ვებ-გვერდი

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის უნივერსიტეტები
აზერბაიჯან-კანადის ურთიერთობები

**აზერბაიჯან-კანადის ურთიერთობები** აღნიშნავს ორმხრივ ურთიერთიობებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და კანადას შორის.

## წინაპირობები 
]]
1991 წლის 18 ოქტომბერს აზერბაიჯანის პარლამენტმა მიიღო კონსტიტუციური აქტი აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის ცნობის შესახებ. საბჭოთა კავშირის დაშლისთანავე, 1991 წლის 25 დეკემბერს, კანადამ აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა ცნო. ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1992 წლის 10 აგვისტოს დამყარდა. 2004 წელს ოტავაში აზერბაიჯანის საელჩოს გახსნის შემდეგ თურქეთში კანადის ელჩი, აზერბაიჯანის ელჩადაც დაინიშნა.

### პარლამენტთაშორისი ურთიერთობა 
2006 წლის ნოემბერში კანადაში კანადა-აზერბაიჯანის პარლამენტთაშორისი მეგობრობის ჯგუფი ჩამოყალიბდა, რომლის თავმჯდომარედაც კანადის საპარლამენტო კონსერვატიული პარტიის წევრი, ბარი დევოლინი დაინიშნა. აზერბაიჯანის მილი მეჯლისში პარლამენტთაშორის ურთიერთობებს აზერბაიჯან-კანადის სამუშო ჯგუფი უზრუნველყოფს. სამუშაო ჯგუფი 2000 წლის 5 დეკემბერს დააარსა და მის ხელმძღვანელად სამურ ნოვრუზოვი დაინიშნა. 2016 წლის 4 მარტიდან ჯგუფს ფუად მურადოვი ხელმძღვანელობს.

2010 წლის 16 აპრილს კანადის საგარეო საქმეთა და საერთაშორისო ვაჭრობის ევროპული ბიუროს დირექტორი, რობერტ ჰეიგი აზერბაიჯანს ეწვია.

2008 წელს აზერბაიჯანიდან კანადაში იმპორტის მაჩვენებელი 1 168 295 000 აშშ დოლარს გაუტოლდა. იმავე წელს კანადიდან აზერბაიჯანში ექსპორტმა 19.713 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. 2010 წელს აზერბაიჯანიდან კანადაში ექსპორტმა 542 მილიონი შეადგინა, რაც 2009 წელთან შედარებით მნიშვნელოვნად შემცირებული მაჩვენებელია. წინა წელთან შედარებით აზერბაიჯანში კანადიდან შემოტანილი საქონლისა და მომსახურების ღირებულება 31 მილიონიდან 20 მილიონამდე შემცირდა.

აზერბაიჯანის საბაჟო კომიტეტის განცხადებით, 2013 წლის იანვარ-მარტში აზერბაიჯანსა და კანადას შორის სავაჭრო მიმოცვლამ მხოლოდ 2.47 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა.

## კულტურული კავშირები 
2014 წლის 12-14 სექტემბერს მონრეალში, კანადაში „აზერბაიჯანის კინოფესტივალი“ გაიმართა. მომდევნო წლის 24-25 ოქტომბერს აზერბაიჯანის სახალხო არტისტის, ფირანგიზ ალიზადეს კონცერტი სახელწოდებით „ოიანი“ გაიმართა. 2016 წლსი 26 თეებრვალს კალგარის უნივერსიტეტში „ხოჯალის გენოციდისადმი მიძღვნილი საღამო გაიმართა“, რომელიც აზერბაიჯანის კულტურის საზოგადოებისა და კალგარის უნივერსიტეტის სტუდენტთა ასოციაციის ორგანიზებით ჩატარდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:კანადის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:კანადის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი

**აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი** (**ASUCA** , ) — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ბაქოში, აზერბაიჯანი. ის დაარსდა 1923 წელს ბაქოს თეატრალური კოლეჯის ბაზაზე. 

## წინაპირობა 
აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1923 წლიდან ფუნქციონირებდა თეატრალური ინსტიტუტის სახელწოდებით. მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელობის სასწავლებელი, რომლის ბაზაზეც კულტურისა და ხელოვნების უნივერსიტეტი ჩამოყალიბდა, მსახიობებსა და რეჟისორებს ამზადებდა არა მხოლოდ აზერბაიჯანის, არამედ უზბეკეთის, თურქმენეთის, დაღესტნის, ყირიმისა და სხვა რეგიონებისთვის. პირველმა სტუდენტებმა, რომლებმაც ამ სასწავლებელში ჩააბარეს, განათლება მხოლოდ მსახიობობისა და კინემატოგრაფიის დარგებში მიიღეს. 1954 წელს თეატრალურ ინსტიტუტს ცნობილი მსახიობის მირზაღა ალი-ოღლუ ალიევის სახელი მიენიჭა. 1959 წლიდან სკოლას ჰყავს სპეციალისტები კულტურულ განათლებაში,  1963 წლიდან დაემატა გამოყენებითი დეკორატიული ხელოვნების განყოფილებაც. 

1968 წელს თეატრალურ ინსტიტუტს ეწოდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტი. 1981–1991 წლებში სასწავლო პროგრამაში მრავალი ახალი დისციპლინა შემოვიდა, მათ შორის ფერწერა, ხაზვა, გამოქანდაკება, თეატრი, კინო, კულტუროლოგია და ხელოვნების ისტორია.  1991 წელს ხელოვნების ინსტიტუტმა მოიპოვა უნივერსიტეტის სტატუსი.

1991 წელს დაარსდა უნივერსიტეტის ფილიალი ყუბაში. 1997 წელს შეიქმნა მოსამზადებელი განყოფილება უცხოელი სტუდენტებისათვის. 

## ფაკულტეტები 
*შესრულების ხელოვნების ფაკულტეტი
*ფილმის შექმნის ხელოვნების ფაკულტეტი
*ხელოვნებათმცოდნეობის ფაკულტეტი
*მუსიკის ფაკულტეტი
*მხატვრობის ფაკულტეტი 
მინი|299x299პქ|უნივერსიტეტის ერთ-ერთი დარბაზი

## რესურსები ინტერნეტში 
* უნივერსიტეტის ოფიციალური ვებ-გვერდი
* უნივერსიტეტის ოფიციალური ფეისბუქ გვერდი
* უნივერსიტეტის ოფიციალური ინსტაგრამ გვერდი

## სქოლიო 
კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
აზერბაიჯან-კოლომბიის ურთიერთობები

**აზერბაიჯან-კოლომბიის ურთიერთობები** აღნიშნავს ორმხრივ ურთიერთობებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და კოლომბიის რესპუბლიკას შორის პოლიტიკის, სოციო-ეკონომიკურ, კულტურულ და სხვა სფეროებში. ორ ქვეყანას შორის ურთიერთთანამშრომლობა ხორციელდება ისეთ სფეროებში, როგორიცაა: განათლება, კულტურა, სპორტი და ტურიზმი.

## დიპლომატიური ურთიერთობები 
]]
აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და კოლომბიას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1994 წლს 13 დეკემბერს დამყარდა. აზერბაიჯანის საელჩო კოლომბიაში 2014 წელს ბოგოტაში გაიხსნა, ხოლო კოლომბიის საელჩო აზერბაიჯანში იმავე წელს, ბაქოში ამოქმედდა. ორ ქვეყანას შორის იურიდიული ურთიერთობა რეგულირდება 5 დოკუმენტით.

2016 წლის 29-30 ოქტომბერს კოლომბიის სენატის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი, დაირა დე-ხესუს გალვის მენდესი და სენატორები ტერესიტა გარსია რომერო და ამრიცა მარტინეს არისტიზაბალი მეხუთე მსოფლიო ჰუმანიტარულ ფორუმში მონაწილეობის მისაღებად აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში იმყოფებოდნენ.

## უმაღლესი დონის ვიზიტები 
]]
2013 წლის 25 სექტემბერს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის 68-ე გენერალურ ასამბლეაზე, ნიუ-იორკში ორი ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრი შეხვდა ერთმანეთს.

2017 წლის 21 სექტემბერს კოლომბიის საგარეო საქმეთა მინისტრის, მარია ანგელა ჰოლგუინისა და აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრის, ელმარ მამედიაროვის შეხვედრისას კულტურისა და სპორტის სფეროში თანამშრომლობის შესახებ დეკლარაცია მოეწერა ხელი. იმავე წლის 16-18 ივნისს მარია ანგელა ჰოლგუინი აზერბაიჯანის პრეზიდენტს, ილჰამ ალიევსა და ელმარ მამედიაროვს შეხვდა. 

## პარტიათშორისი პოლიტიკური კონსულტაციები 
2012 წლის 24-26 ივლისს კოლომბიაში ელმარ მამედიაროვის ვიზიტით პარტიათშორისი პოლიტიკური კონსულტაციების პირველი სესია დაიწყო. ინტერპარტიული პოლიტიკური კონსულტაციების მეორე სესია გაიმართა იმავე წლის 30 სექტემბრიდან 2 ოქტომბრამდე, როდესაც კოლომბიის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე, მონიკა ლანცეტა აზერბაიჯანს ეწვია. 2013 წლის 8 ივლისს, კოლომბიის საგარეო საქმეთა მინისტრის აზერბაიჯანში ჩასვლისას პარტიათშორისი პოლიტიკური კონსულტაციების მესამე სესია გაიმართა. 2017 წლის 29-30 მაისს კოლომბიაში აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრის სამუშაო ვიზიტის დროს მეოთხე სესია მოეწყო.

## რესურსები ინტერნეტში 
Embassy of Azerbaijan to Colombia 
## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:კოლომბიის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:კოლომბიის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით