open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დაავადება

[მინი|[ტუბერკულოზის გამომწვევი ჩხირები]]
**დაავადება** — პათოლოგიური მდგომარეობა, რომელიც გავლენას ახდენს ორგანიზმზე. როდესაც ადამიანს რომელიმე სნულება შეეყრება, მის ორგანიზმში გარკვეული ცვლილებები ხდება, ხშირად — უსიამოვნო. ადამიანი შესაძლოა დაავადებული დაიბადოს ან შემდეგ დაავადდეს ტრავმის, ინფექციის, ან სხვა მიზეზის გამო. დაავადება სხადასხვაგვარია, დაწყებული ისეთი მძიმე სნეულებით, როგორიც შიდსია და დამთავრებული ჩვეულებრივი გაციებით. ზოგიერთი სნეულება, მაგალითად დიაბეტი, პოტენციურად სახიფათოა, მაგრამ სათანადო მკურნალობის შემთხვევაში ორგანიზმს დიდი ზიანი არ მიადგება.

## ინფექციური დაავადებები 
ბევრი დაავადება ინფექციურია. ეს ნიშნავს, რომ მათი გამომწვევი მიკროორგანიზმები ჰაერით ან ფიზიკური კონტაქტით გადადის ადამიანიდან ადამიანზე. ასეთ მიკროორგანიზმებს მიეკუთვნება ბაქტერია, ვირუსი, პრიონი, და სოკო.

ბაქტერიებით გამოწვეული სნულებებია: საკვებით მოწამვლა, ტუბერკულოზი, ტეტანუსიდა ხეხილის ავადმყოფობა. ბაქტერიებს ანტისეპტიკური პრეპარატებითა და ანტიბიოტიკებით ებრძვიან. ზოგიერთი ბაქტერიისაგან თავდაცვა წინასწარი აცრითაც შეიძლება. ამგვარ დაცვას იმუნიზაცია ჰქვია. 

ვირუსი რამდენიმე დაავადებას იწვევს, მათ შორის — შიდსს, ცოფს, წითელას, ჩუტყვავილას, გრიპსა და ჩვეულებრივ გაციებას. ვირუსულ დაავადებას ანტიბიოტიკები ვერ მოერევა, სამაგიეროდ ამ შემთხვევაში ანტივირუსული პრეპარატები გამოიყენება. 

პრიონი ბაქტერიასა და ვირუსზე მომცროა და მხოლოდ ცილებისგან შედგება. მეცნიერთა აზრით, პრიონები იწვევს ძროხის ცოფს, რომელიც შესაძლოა დაავადებული პირუტყვებიდან ადამიანზეც გადავიდეს. 

სოკო ადამიანში იწვევს მიკოზს, სირსველსა და სხვა სნეულებებს, მსხვილფება რქოსანი პირუტყვის ჩლიქების ლპობასა და მცენარეთა მრავალ დაავადებას. სოკოვან სნეულებებს საგანგებო ფხვნილებითა და მალამოებით კურნავენ, რომლებიც სოკოს სპობს. 

## ეპიდემია 
ზოგჯერ ერთსა და იმავე ადგილას მრავალ ადამიანს ერთდროულად შეეყრება ერთი და იგივე სნეულება. ამას ეპიდემია ჰქვია. ისეთ სნეულებათა ეპიდემია, როგორიც ქოლერა და ტიფია, მაშინ ჩნდება, როცა ადამიანები მიკრობებით დასნებოვნებულ წყალს სვამენ ან საკვებს ჭამენ, ხოლო წითელასა და გრიპის ეპიდემიის გამომწვევი ვირუსები ხველით, ცემინებით ან ავადმყოფთან ახლო ფიზიკური კონტაქტით გადადის. 

## მემკვიდრეობით და განვითარების დაავადებები 
მემკვიდრეობითი დაავადება მშობლებისგან შვილებს გადაეცემა. ერთ–ერთი ასეთი სნეულება ჰემოფილია, რომლის დროსაც სისლის შედედება შენელებულია. ასეთი თანდაყოლილი დეფექტების მქონე ბავშვებს საგანგებო მკურნალობით უმსუბუქებენ მდგომარეობას, თუმცა ჰემოფილიას სრულად ვერ კურნავენ. 

ზოგჯერ ახალშობილის ზოგიერთი ორგანო სათანადოდ ვერ ფუნქციონირებს. მაგალითად, თუ მისი გულის შიდა ტიხრებში ხვრელია, ეს სისლხის არასწორ მიმოქცევას გამოიწვევს. ამგვარ დაავადებებს განვითარების დაავადებები ჰქვია.

## ფსიქიკური დაავადება 
ფსიქიკური დაავადება გონების პრობლემაა. ფსიქიკური სნეულების მძიმე ფორმას ფსიქოზი ჰქვია, ხოლო შედარებით მსუბუქს — ნევროზი. ამ სნეულებით დაავადებული ადამიანი უჩვეულოდ იქცევა, მაგალითად, ზოგიერთი მათგანი არარსებულ საგანს ხედავს ან არარსებული ხმები ესმის. ასეთ მდგომარეობაში მყოფი ადამიანი შესაძლოა, სხვას დაესხას თავს ან საკუთარ თავს დაუშავოს რამე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Health Topics
*OMIM
*CTD
*NLM
*Health Topics A-Z

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:სოციალური პრობლემები
ბრიგი

thumb|ამერიკული ბრიგი *ნიაგარა*
**ბრიგი** (ინგლ. brig, იტალიური brigantino-ს შემოკლებული ფორმა) —  1. ორანძიანი საზღვაო გემი, რომელსაც ორივე ანძაზე პირდაპირი აფრები აქვს. გავრცელებული იყო XVIII-XIX საუკუნეებში. ამჟამად იშვიათად გვხვდება. 2. აფრიანი ფლოტის საბრძოლო ხომალდების კლასი XVIII-XIX საუკუნეებისა. შეიარაღებული იყო 10-24 ზარბაზნით. იყენებდნენ ძირითადად დასაზვერად, სავაჭრო გემების საბადრაგოდ და სხვა.

## ლიტერატურა 
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, გვ. 521, თბ., 1977

კატეგორია:აფრებიანი გემები
კატეგორია:ბრიგები
ბახა-ვერაპასის დეპარტამენტი

**ბახა-ვერაპასი** () — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია სალამა.

ჩრდილოეთით ესაზღვრება ალტა-ვერაპასის, აღმოსავლეთით — პროგრესოს, დასავლეთით კი კიჩეს დეპარტამენტები. 

ბახა-ვერაპასის ტერიტორიაზე მდებარეობს მარიო-დარის ბიოტიპური ნაკრძალი, რომელიც რეგიონის ფლორასა და ფაუნას იცავს, განსაკუთრებით საფრთხის ქვეშ მყოფ, გვატემალის ეროვნულ ფრინველ *Pharomachrus mocinno*-ს. 

დეპარტამენტი მოიცავს 8 მუნიციპალიტეტს.

## იხილეთ აგრეთვე
*გვატემალის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში
*Interactive department map
*Baja Verapaz Website

კატეგორია:გვატემალის დეპარტამენტები
ქოლოსი

მარჯვნივ|250პქ|მინი|ქოლოსი
**ქოლოსი** — უძველესი წარმართული სალოცავები რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტი, შქმერის თემის სოფელ ხარისთვალთან და ცხმორის თემის სოფელ ცხმორში. ეტიმოლოგია უცნობია. მოგვიანებით აშენდა ქოლოსის წმინდა გიორგის სახელობის სალოცავი. გარს აკრავს დაცული საუკუნოვანი ფოთლოვანი ტყე, ჭარბობს წიფელი.

კატეგორია:საქართველოს არქეოლოგიური ძეგლები
მონჭოხი

**მონჭოხი** — ძველი სალოცავი რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტი, სოფელ შუა შქმერის ცენტრში. მონჭოხის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია დღევანდელი სახით გვიანდელი აშენებულია. ფრესკები და მოხატულობა არ აქვს. ეკლესიის გარშემო მდებარეობს შქმერის სასაფლაო.
სემი (მდინარე)

**სემი** — მდინარე საქართველოში, იმერეთის მხარის წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, გუბისწყლის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ზღვის დონიდან 965 მ-ზე. სიგრძე 24 კმ, აუზის ფართობი 105 კმ². შერეული საზრდოობისაა. იცის წყალმოვარდნები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუბისწყლის შენაკადები
კატეგორია:იმერეთის მხარის მდინარეები
პიჩინჩის პროვინცია

**პიჩინჩა** () – პროვინცია ეკვადორში, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. ფართობი 9 494  კმ². მოსახლეობა – 2 417 116 კაცი. დედაქალაქი – კიტო. პროვინცია დაყოფილია 8 კანტონად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეკვადორის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* პიჩინჩის პროვინცია

კატეგორია:ეკვადორის პროვინციები
ხეორი

**ხეორი** — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადი.

ხეორი იქმნება ორი მდგენელის შეერთებით რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მთა ფოცხრევის აღმოსავლეთ ფერდობზე, სოფელ შქმერის მიდამოებში, ზღვის დონიდან 2390 მ-ზე. რამდენიმე კმ-ის გავლის შემდეგ მერიდიანულად კვეთს ფოცხრევის ქედს (ამ ადგილს „ქვაგახეთქილას“ უწოდებენ), მასიურ კირქვებში გამოიმუშავებს კალაპოტს და ქმნის ღრმა ხეობას (ხეორის კანიონი, შქმერის კანიონი), იქვე იკარგება კირქვულ ქანებში, 2 კმ-ის შემდეგ უბრუნდება ზედაპირს სოფელ ბოყვასთან და უერთდება რიონს სოფელ ზუდალთან. ხეორს ზემო წელზე ჭალასაც უწოდებენ, ქვემო წელზე კი — ხეორისწყალს.   

მდინარის სიგრძე 14,5 კმ-ია, აუზის ფართობი 56,7 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე და ზაფხულის პირველ ნახევარში, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 2,5 მ³/წმ. მდინარე ქვემო წელზე 2018 წლიდან მუშაობს ჰიდროელექტროსადგური „ხეორი ჰესი“ (დადგმული სიმძლავრე 1.3 მგვტ).

მდინარე ხეორი აღწერილი აქვს ვახუშტი ბატონიშვილს (XVIII ს.): 

## გალერეა

სურათი:მდ. ხეორის სათავე.jpg|მარჯვენა ხეორის სათავე
სურათი:Winter in Village Shkmeri, Oni Municipality, Goergia.jpg|ხეორი ზამთარში
სურათი:Kheori canyon, Oni Municipality, Georgia.jpg|ხეორის კანიონი
სურათი:Kheori Canyon, Shkmeri, Oni Municipality, Georgia..jpg
სურათი:River kheori, Shkmeri, Oni Municipality, Georgia.15.jpg
სურათი:Kheori Canyon, Shkmeri, Oni Municipality, Georgia.19.jpg
სურათი:Kheori Canyon, Shkmeri, Oni Municipality, Georgia.21.jpg|ქვაბი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რიონის შენაკადები
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მდინარეები
სენაკის მაზრა

**სენაკის მაზრა** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში, ქუთაისის გუბერნიის შემადგენელი ნაწილი. ცენტრი — სენაკი. სენაკის მაზრა შეიქმნა 1867 წელს, გაუქმებული სენაკის ოკრუგის ნაცვლად. იყოფოდა აბაშის, მარტვილისა და ძველი სენაკის უბნებად. გაუქმდა 1930 წელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქუთაისის გუბერნია
სენაკის სათავადაზნაურო სასწავლებელი

**სენაკის სათავადაზნაურო სასწავლებელი** — „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ მიერ 1884 წელს დაარსებული ქუთაისის ქართველ სათავადაზნაურო სკოლის ფილიალი. შემდეგ დამოუკიდებელი ქართული 2-კლასიანი მოსამზადებელი სასწავლებელი გახდა. სასწავლებლის დაარსების იდეა 1873 წელს წამოაყენა აკაკი წერეთელმა. სკოლას დამხარებასა და ინსპექციას უწევდნენ ი. გოგებაშვილი, ლ. ბოცვაძე, ნ. ცხვედაძე, ე. თაყაიშვილი, გ. იოსელიანი და სხვები.პირველი გამგე იყო ს. ყიფიანი.სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ ცნობილი პედაგოგები: ა. წითლაძე, დ. ოყრეშიძე-თომაშვილი, პ. ლორთქიფანიძე, გ. ბოკერია, ი. გოგოლაშვილი, ი. ნიკოლაიშვილი, ნ. ჯანაშია, ი. რამიშვილი, ი.გომელაური, ა. შუბლაძე, რ. გამსახურდია და სხვები. 

სენაკის სათავადაზნაურო სასწავლებელმა დიდი როლი ითამაშა ქართველი ახალგაზრდობის პატრიოტული აღზრდის საქმეში და ცარიზმის რუსიფიკატორული პოლიტიკის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამ სკოლაში სწავლობდნენ კ. გამსახურდია, ს. ჯანაშია, ა. ჩიქობავა, ვ. თოფურია, პ. ქავთარაძე და სხვები. ამჟამად სენაკის სათავადაზნაურო სასწავლებლის ბაზაზე მუშაობს საშუალო სკოლა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ძველი სენაკის საჯარო სკოლა 

კატეგორია:საქართველოს სკოლები
სანტა-ელენას პროვინცია

**სანტა-ელენა** () – პროვინცია ეკვადორში, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. ფართობი 3 762  კმ². მოსახლეობა – 301 168 კაცი. დედაქალაქი – სანტა-ელენა. პროვინცია დაყოფილია 3 კანტონად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეკვადორის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროვინციის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ეკვადორის პროვინციები
მინერალური ჯაზი

**„მინერალური ჯაზი“** — ზაზა ბურჭულაძის თანამედროვე ქართული პოსტმოდერნისტული რომანი. „მინერალური ჯაზი“ ავტორის ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია. 2003-2012 წლებში სამჯერ გამოიცა „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ. თარგმანი რუსულ ენაზე 2007 წელს  გამომცემლობამ ad marginem გამოაქვეყნა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*აღმნიშვნელთა მინერალური ამბოხი

კატეგორია:ზაზა ბურჭულაძის ნაწარმოებები
ადიბასი

**„ადიბასი“** — თანამედროვე ქართველი მწერლის ზაზა ბურჭულაძის რომანი. გამოქვეყნდა 2010 წელს „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ. გამოცემულია ინგლისურ (გამომცემლობა „Dalkey Archive Press“), იტალიურ (გამომცემლობა „Meridiano Zero“), პოლონურ (გამომცემლობა „Claroscuro“) და რუსულ (გამომცემლობა „ad marginem“) ენებზე. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* adibas 
* adibas
* „ადიბასი”, ანუ „ლხინი ჟამიანობის დროს” - წიგნი ომსა და სექსზე.
* ,„ადიბასი” - სიყალბის ისტორია. 
* თბილისური ერზაცი: შენიშვნები მინდვრებზე.
* ზაზა ბურჭულაძის ფრთები.

კატეგორია:ზაზა ბურჭულაძის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:2010 წლის რომანები
კატეგორია:მაგიური რომანები
ხსნადი კაფკა

**„ხსნადი კაფკა“** — თანამედროვე ქართველი პოსტმოდერნისტი მწერლის ზაზა ბურჭულაძის მოთხრობების კრებული. გამოქვეყნდა 2005 წელს „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ. 2008 წელს გამოქვეყნდა რუსულ ენაზე (გამომცემლობა ad marginem). 2011 წელს „ხსნადი კაფკა“ რუმინულ ენაზეც გამოიცა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* „ხსნადი კაფკა“
* „გზები და დღეები“, ანუ „ხსნადი კაფკა“

კატეგორია: ზაზა ბურჭულაძის ნაწარმოებები
აბსურდისტანი

„**აბსურდისტანი**“ — ქართველი თანამედროვე მწერლის ბასა ჯანიკაშვილის რომანი. პირველად გამოიცა 2010 წელს („ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“).

## შინაარსი 
აბსურდისტანი ქვეყანაა, რომელსაც ყველგან შეუძლია არსებობა, სადაც თავისუფლების არსი არ ესმით. აქ ყველაფერი აბსურდია: მუსიკა, გართობა, შეხედულებები. 

აბურდისტანში ხელისუფალნი როკ-მუსიკას კრძალავენ, რადგან როკ-მუსიკა XX საუკუნის ადამიანისთვის თავისუფლების გამოხატვის ერთ-ერთი ყველაზე მძაფრი საშუალებაა.

როკს წიგნის მთავარი პერსონაჟები მეკობრული რადიოტალღებით იჭერენ, საზღვარგარეთიდან არალეგალურად შემოაქვთ, „დაპისკებით“ ავრცელებენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* აბსურდისტანი

კატეგორია:ბასა ჯანიკაშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:2010 წლის რომანები
ომობანა (რომანი)

„**ომობანა**“ — თანამედროვე ქართველი მწერლის ბასა ჯანიკაშვილის რომანი. გამოქვეყნდა 2010 წელს „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ. 

## შინაარსი 
რომანს მთავარ თემად 2008 წლის აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომი გასდევს. სახელმწიფოთა შორის შეიარაღებული კონფლიქტის ფონზე, სოფელში დასასვენებლად წასული ვერა კეკელიძისა და გურამ დარჩიას ოჯახიც ფრონტის ხაზს ემსგავსება. მათი შვილი ნასროლი კენჭით რუსულ ავიაგამანადგურებლებს აფეთქებს, ჩამოცვენილ რუს მფრინავებს ოჯახი ჯერ ქართული სტუმართმოყვარეობითა და გულთბილი მასპინძლობით აკვირვებს, შემდეგ — დახვრეტას უპირებს.

რომანის სიუჟეტში იშლება ზღვარი რეალობასა და ვირტუალურ სამყაროს შორის. მკითხველს შეუძლია აირჩიოს, რომანის პერსონაჟები კონფლიქტის ნამდვილი მონაწილეები გახდებიან თუ — კომპიუტერული თამაშის გმირები.
 
## რესურსები ინტერნეტში 
* „ომობანა” – თამაში თუ რეალობა?
* ომობანა

კატეგორია:ბასა ჯანიკაშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:2010 წლის რომანები
სუბალპური მცენარეულობა

**სუბალპური მცენარეულობა** — მაღალმთის მცენარეულობა მთის ტყის ზედა საზღვარსა და ალპური მდელოების ქვედა საზღვარს შორის. გავრცელებულია ძირითადად ზომიერი და სუბტროპიკული სარტყლის მთებში (ალპები, კარპატები, კავკასია, დას. ტიან-შანი, ჰიმალაი), სადაც ნალექების რაოდენობა საკმაოდ მაღალია და შედარებით თანაბრად არის განაწილებული წლის განმავლობაში. სუბალპური მცენარეულობის განვითარებას ხელს უწყობს აგრეთვე თოვლის სქელი საფარი, რაც მცენარეულობას იცავს ზამთრის დაბალი ტემპერატურისაგან, ნიადაგისა და ჰაერის მაღალი სინოტივე, გაპირობებული ზედა სარტყელში არსებული ყინულისა და თოვლის დნობით. სუბალპური სარტყლის მცენარეულობა წარმოდგენილია შემდეგი დაჯგუფებებით; მაღალი მთის მეჩხერი („პარკული“ ტიპის) და ტანბრეცილი ტყეები, გართხმული ბუჩქნარი, მაღალბალახეულობა და მდელოები. სუბალპური მცენარეულობა იცვლება მთიანი სისტემის გეოგრაფიული მდებარეობის, კალთების ექპოზიციისა და დახრილობის მიხედვით. კავკასიაში, კერძოდ საქართველოში, მისი ქვედა საზღვარია ზღვის დონიდან 1800–2000 მ, ხოლო ზედა საზღვარი ძლიერ ტენიან დასავლეთ კავკასიონზე 2200–2300 მ აღწევს. შედარებით კონტინენტურ კლიმატის პირობებში (ცენტრ., აღმ. და დას. კავკასიონის ზოგიერთი ნაწილი) სუბალპური მცენარეულობა უფრო მაღლა (2500–2700 მ) იწევს. სუბალპურ სარტყელში პარკულ ტყეს ქმნის ლიტვინოვის არყი, აღმოსავლური წიფელი, სოსნოვსკის ფიჭვი, მაღალმთის ნეკერჩხალი, აღმოსავლური მუხა და სხვ.; ტანბრეცილ ტყეს ძირითადად — არყი, ჭნავი, უფრო იშვიათად — წიფელი, პონტოური მუხა.

მაღალმთის გართხმულ ბუჩქნარებს ძირითადად დეკა და ღვიის გართხმული სახეობები ქმნის. დეკიანები უფრო გავრცელებულია სუბალპური სარტყლის ზედა ნაწილში და გვხვდება როგორც არყნარის ქვეტყეში, ისე უტყეო ჩრდილო-დასავლეთ ექპოზიციის კალთებზე, ღვიიანები კი — ძირითადად, კარგად განათებულ, ამობურცულ სამხრეთის ექპოზიციის ფერდობებზე.

მაღალბალახეულობა ძირითადად, განვითარებულია სუბალპური სარტყლის ქვედა ნაწილში, ნოყიერ, საკმაოდ ტენიან ნიადაგზე. ხშირად ის ხევებითა და ხრამებით ტყის სარტყელშიც ჩამოდის. მისი ძირითადი კომპონენტებია დიყის, თავყვითელას, მზიურას, დეზურას და სხვა სახეობები. სუბალპური მცენარეულობის მაღალბალახეულობა ვითარდება აგრეთვე საქონლის ნაბინავრებზე (მეორეული მაღალბალახეულობა). სუბალპური მდელოები გვხვდება როგორც მაღალმთის ტყის გაკაფულ ადგილებზე, ისე ტყის ზემოთაც. სუბალპურ მდელოებში გამოიყოფა ფართოფოთლოვანი, მარცვლოვანი დაჯგუფებები. მათი ძირითადი კომპონენტებია ფრინტა, ქართული და შიშველღეროიანი ნემსიწვერა, წვრილი და ფართოფოთლოვანი ნამიკრეფია, ჭრელი თივაქასრა, ოქროს შვრიელა, ჭრელი წივანა, იისფერი ქერი, სამყურას, ბრძამის სახეობები და სხვა. სუბალპური მდელოები, როგორც სათიბი და საძოვარი, საუკეთესო საკვები ბაზაა მთის მეცხოველეობისათვის. სამხრეთ საქართველოს მაღალმთიანეთის ზოგიერთ ნაწილში სუბალპური სარტყელი არ არის გამოხატული და მის ადგილს იკავებს მაღალმთის ველები და მთის ქსეროფიტები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფლორა
თამრო (წიგნი)

**„თამრო“** — ბესო ხვედელიძის წიგნი. გამოიცა 2011 წელს „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ. წიგნი აერთიანებს ორ მცირე რომანს „თამრო“ და „უზარმაზარი ბაზარი“.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ათ­წ­ლე­უ­ლის ლი­ტე­რა­ტუ­რუ­ლი შე­ჯა­მე­ბა 

კატეგორია:ბესო ხვედელიძის ნაწარმოებები
შუშანიკის შვილები

**„შუშანიკის შვილები“** — ანა კორძაია-სამადაშვილის რომანი. გამოიცა 2011 წელს („ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“). 

## შინაარსი
რომანის მთავარი პერსონაჟები შუშანიკის შვილები არიან, ზრდასრული, მარტოსული ადამიანები ბავშვური ოცნებებით, რომლებსაც სიყვარულის აღარ სწამთ. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ამბავი შუშანიკის შვილებზე
* შუშანიკის თესლი შვილები

კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:2011 წლის რომანები
6 სიზმარი

**„6 სიზმარი“** — თანამედროვე ქართველი მწერლის, დავით ქართველიშვილის მოთხრობების კრებული. წიგნი გამოიცა 2011 წელს („ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“).

ერთმანეთისგან დამოუკიდებელ სამ ამბავს ერთი ფინალი აქვს. ამ ისტორიებს რამდენიმე ძირითადი თემა აერთიანებს. ბოლომდე გაურკვეველი რჩება რეალობაა თუ პერსონაჟებს ესიზმრებათ ყველაფერი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 6 სიზმარი

კატეგორია:დავით ქართველიშვილის ნაწარმოებები
წმინდა წყვდიადი

„**წმინდა წყვდიადი**“ — ლევან ბერძენიშვილის წიგნი. გამოიცა 2010 წელს „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ. 

### ამონარიდი წიგნიდან: 
„ბევრი რამ გადამხდენია, მაგრამ საკუთარ თავზე დაკვირვებამ დამარწმუნა, რომ მთელი ცხოვრების განმავლობაში ყველაზე დიდი გავლენა ჩემზე დაპატიმრების ოთხწლიან მოლოდინსა და თავისუფლების სამწლიან აღკვეთას მოუხდენია. ეს გავლენა იმდენად დიდია, რომ საკმარისია, ვინმე გავიცნო, ქართველი იქნება ეს თუ უცხოელი, აუცილებლად ავუხსნი, რომ ოდესღაც პოლიტიკური პატიმარი ვიყავი.

ვიცი, რომ პირველი არ ვარ, ვისაც განსაკუთრებულმა გარემოებებმა ხელში კალამი ააღებინა, ჩვენს რიგებში გრაფომანებიც ბლომად იყვნენ და გენიოსებიც, მაგრამ მე ”კალამი ავიღე” ანუ კლავიატურა მოვირგე არა მხატვრული წიგნის დასაწერად ან დაკარგული დროის დასაბრუნებლად, არამედ დაკარგვადი პერსონაჟების გადასარჩენად, რადგან თუ ეს პერსონაჟები  დაიკარგებიან, მეც დავიკარგები და ვიღაც შეცდომით იფიქრებს, რომ მართლა მიცნობდა, რაკი ჩემს რომელიმე ლექციას დასწრებია, ტელევიზიით ჩემი გამოსვლა უნახავს ან ინტერვიუ წაუკითხავს.“

## რესურსები ინტერნეტში 
*ლევან ბერძენიშვილის „წმინდა წყვდიადი“

კატეგორია: ლევან ბერძენიშვილის ნაწარმოებები
მოცემულობა (რომანი)

„**მოცემულობა**“ — თანამედროვე ქართველი მწერლის დავით ქართველიშვილის რომანი. გამოიცა 2011 წელს („ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა“). 

## შინაარსი 
მთავარ პერსონაჟ დეტექტივ გახარიას შეუძლია უკვე გამოძიებული მკვლელობის დეტალებს ჩაუღრმავდეს არა საქმის გახსნის მიზნით, არამედ იმიტომ, რომ მოკლულის ახლობლებთან საუბრით ცხოვრებისეული დასკვნები გამოიტანოს. მეოცნებე და საკუთარ სამყაროში გამოკეტილი დეტექტივი სხვადასხვა როლს ირგებს, რომელთა საშუალებით არა ჩახლართულ საქმეებს, არამედ საკუთარ თავსა და ცხოვრებას, როგორც არსებობის ყველაზე მთავარ მოცემულობას, აანალიზებს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* დავით ქართველიშვილის ორი წიგნი

კატეგორია:დავით ქართველიშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:2011 წლის რომანები
ახალი წიგნი

„**ახალი წიგნი**“ — თანამედროვე ქართველის მწერლის დავით ქართველიშვილის რომანი, გამოცემული 2009 წელს „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის“ მიერ. 

## შინაარსი 
ცნობილი ბიზნესმენი ახალგაზრდა მწერალს, ირაკლი ანდღულაძეს სთავაზობს, გადავიდეს ბიზნესმენის სახლში საცხოვრებლად და სოლიდური ანაზღაურების სანაცვლოდ მისი მემუარები დაწეროს. ასე იწყებს ირაკლი ანდღულაძე „ახალ წიგნს“. რეალურ ირაკლი ანდღულაძესა და პერსონაჟ ირაკლი ანდღულაძის ცხოვრება თანდათანობით ერთმანეთში ირევა, გაურკვეველი ხდება, რომელია „ახალი წიგნის“ რეალური ავტორი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ახალი წიგნი

კატეგორია:დავით ქართველიშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:2009 წლის რომანები
მერგელი

[მინი|250პქ|გაშიშვლებული მერგელები, სამხრეთი [ისრაელი]]
[მინი|250პქ|სანაპირო მერგელების ფორმაცია, სამხრეთი [სიცილია]]
**მერგელი** () — თიხა-კარბონატული შემადგენლობის დანალექი ქანი. შეიცავს 30-90% კარბონატს (ჩვეულებრივ კალციტი, იშვიათად — დოლომიტი), 70–10% უხსნად ნაშთს (თიხის მინერალები და სხვ.). ქანთწარმომქმნელი კარბონატული მინერალების მიხედვით განარჩევენ კალციტიან და დოლომიტიან მერგელებს. უხსნად ნაშთში თუ SiO2 ჭარბობს, ქანი კაჟმიწიანი მერგელების ჯგუფს მიეკუთვნება. მერგელებს ძირითადად იყენებენ ცემენტის წარმოებაში. მერგელი, რომელიც 75–80% CaCO3 შეიცავს, პორტლანდცემენტის ნედლეულია.

## ლიტერატურა 
* Schurrenberger, D., Russell, J. and Kerry Kelts. 2003. *Classification of lacustrine sediments based on sedimentary components.* Journal of Paleolimnology 29: 141-154.
* Chalk of Kent by C. S. Harris Accessed 11/06/2005
* Geochemistry and time-series analyses of orbitally forced Upper Cretaceous marl–limestone rhythmites, abstract Accessed 11/06/2005
* Palaeoenvironmental Interpretation of the Early Postglacial Sedimentary Record of a Marl Lake  Accessed 11/06/2005

კატეგორია:დანალექი ქანები
კირქვა

**კირქვა** — დანალექი ქანი; შედგება უმთავრესად კალციტისაგან, იშვიათად — არაგონიტისაგან, შეიძლება შეიცავდეს ტერიგენული ან აუტიგენური მინერალებისა და ქანების ნატეხებსაც. წარმოშობის მიხედვით განარჩევენ ბიოგენურ (ზოოგენურ, ფიტოგენურ), ქემოგენურ და შერეული წარმოშობის კირქვებს. გვხვდება ნამსხვრევი და მეტასომატური კირქვებიც. მეტამორფიზმის შედეგად კირქვა გადაიქცევა მარმარილოდ. კირქვა, ჩვეულებრივ, ილექება ზღვებში, იშვიათად — ლაგუნებშიც. იყენებენ მშენებლობაში, მეტალურგიაში, სოფლის მეურნეობაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დანალექი ქანები
გლაუკონიტი

**გლაუკონიტი** () — ცვალებადი ქიმიური შემადგენლობის ჰიდროქარსების ჯგუფის მინერალი (K,  H2O), (Fe, Mg, Al)2  [(Al, Si) Si3O10] (OH)2; კრისტალდება მონოკლინურ სინგონიაში, აქვს ფსევდოჰექსაგონური იერი; აგრეგატები წვრილმარცვლოვანი და ქერცლოვანია, მწვანე, მოცისფრო-მწვანე ან მოყვითლო-მომწვანო ფერისა. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 2 - 3, სიმკვრივე 2200 - 2800 კგ/მ3. წარმოიქმნება ზღვიურ აუზში ნეიტრალურ ან აღდგენით გარემოში სედიმენტაციის შედეგად; არის აგრეთვე ჰიდროთერმული წარმოშობისაც. გავრცელებულია ზღვიურ დანალექ ფორმაციებში. გვხვდება საქართველოს ბელტის ცარცულ ნალექებში. იხმარება ხისტი წყლის დასარბილებლად, ნიადაგის სასუქად, საღებავების დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კალიუმის მინერალები
კატეგორია:ნატრიუმის მინერალები
კატეგორია:მაგნიუმის მინერალები
კატეგორია:ალუმინის მინერალები
კატეგორია:რკინის მინერალები
კატეგორია:ქარსის ჯგუფი
ჩიმალტენანგოს დეპარტამენტი

**ჩიმალტენანგო** () — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია ჩიმალტენანგო. აღმოსავლეთით ესაზღვრება საკატეპეკესის დეპარტამენტი, ჩრდილოეთით — ელ-კიჩეს და ბახა-ვერაპასის, სამხრეთით — ესკინტლასა და სუჩიტეპეკესის, დასავლეთით კი სოლოლის დეპარტამენტები. დედაქალაქი ჩიმალტენანგო ქალაქ გვატემალიდან 54 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. 

2000 წლის მონაცემებით, დეპარტამენტის მოსახლეობა 448 000 ადამიანს შეადგენდა, რომელთა უმრავლესობაც მაიას ერთ-ერთი ხალხის — კაკჩიკელის შთამომავლები არიან. ფართობი 1 979 კმ²-ს შეადგენს.  

გარდა ჩიმალტენანგოსი, დეპარტამენტის სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებია სანტა-აპოლონია, სან-ხუან-კომალაპა და პატსუნი. დეპარტამენტის ტერიტორიაზე მდებარეობს მაიას ცივილიზაციის არქეოლოგიური ძეგლები — იშიმჩე, მიშკო-ვიეხო და სხვა მრავალი პატარა ქალაქი. 

დეპარტამენტი 16 მუნიციპალიტეტისგან შედგება.

## იხილეთ აგრეთვე
*გვატემალის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში
*CHIMALTENANGO
*Interactive department map

კატეგორია:გვატემალის დეპარტამენტები
დაკრძალვა

[thumb|[ბრუმი]]
**დაკრძალვა** — სამგლოვიარო ცერემონიის სახით ადამიანის ან საგნის მიწაში მოთავსება. დაკრძალვა უკანასკნელი პატივის მიგებაა — ცერემონია, რომელიც ასახავს ადამიანების დამოკიდებულებას გარდაცვალებულისა და სიკვდილისადმი.

## დაკრძალვის ტრადიციები
მიცვალებულის დაკრძალვა ორმოებსა და გამოქვაბულებში, რაც გარდაცვლილზე ზრუნვის გარკვეულ გამოხატულებად და რელიგიურ წარმოდგენების საწყისადაა მიჩნეული, ჯერ კიდევ შუა პალეოლითიდან არის ცნობილი. მსოფლიოში სიკვდილსა და დაკრძალვასთან დაკავშირებული სხვადასხვა ტრადიცია არსებობს. ინდუისტები, ბუდისტები და სიქები მიცვალებულს წვავენ (კრემაციას უკეთებენ). ინდუისტები თუკი შესაძლებლობა მიეცათ, მიცვალებულის ფერფლს მდინარე განგზე მოაბნევენ. მათი აზრით, ყველაფერი ცოცხალი ერთია და ამიტომ ადამიანის ფერფლის წმინდა მდინარეში ჩაბნევა კეთილი ბოლოა.

ებრაელები და მუსლიმანები მიცვალებულს მარხავენ. ებრაელთა აზრით, კუბო ძალზე უბრალო უნდა იყოს, რადგან ღვთის წინაშე ყველა ადამიანი თანასწორია. ამავე მიზეზით მუსლიმანები მიცვალებულს უბრალო თეთრ სუდარაში გახვეულს მარხავენ. ებრაელები მიცვალებულს პირით იერუსალიმისკენ ასაფლავებენ, მუსლიმანები კი — მექისკენ.

დღეს ქრისტიანებს შეიძლიათ ან დასაფლავება აირჩიონ, ან კრემაცია. დაკრძალვის ცერემონია ეკლესიაში ან სასაფლაოზე, ან კრემატორიუმთან მდებარე სამლოცველოში ტარდება. თუ გარდაცვლილი მორწმუნე არ იყო, საერო დაკრძალვას უწყობენ და მის ცხოვრებას ქებით მოიხსენიებენ. ტრადიციული ირლანდიური დაკრძალვა, რომელზეც ნათესავ–მეგობრები იკრიბებიან, მიცვალებულის ნეშტისათვის ღამისთევის ჩვეულებას წააგავს.

### საქართველოში
არქეოლოგიური გათხრების შედეგად საქართველოს ტერიტორიაზე დადასტურებულია მიცვალებულთა მიწაში დაკრძალვის სხვადასხვა წესი: ორმოსამარხებში, ქვაყუთებში, კრამიტსამარხებში. განსაკუთრებით საყურადღებოა მიცვალებულის ეტლზე, კევრზე და ქვევრში დაკრძალვის წესები (მიწაში ჩადგმული სამარხის ერთ-ერთი უძველესი სახეობა — ქვაყუთი — აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში ეთნოგრაფიულმა ყოფამ ბოლო დრომდე შემოინახა). ანტიკური ხანიდან გვხვდება მთლიანკვეთილი სარკოფაგები, მავზოლეუმის ტიპის აკლდამები (ბაგინეთი, არმაზისხევი და სხვ.), სადაც სამეფო დიდკაცობასა და მათი ოჯახის წევრებს მარხავდნენ. აკლდამებში დაკრძალვის წესი აღმოსავლეთ საქართველოს მთამ (ხევსურეთი, ფშავი, თუშეთი, ხევი) გვიანობამდე შემოინახა. დასავლეთ საქართველოში, კოლხეთში გავრცელებული ყოფილა ჰაერზე დაკრძალვა (ხეზე, ფიცარნაგზე დ.). გვხვდება აგრეთვე მეორეული დაკრძალვის წესიც (დაკრძალულის გადასვენება სხვა ადგილას). თანამედროვე ხალხებში გავრცელებულია დაკრძალვის ორი წესი — მიცვალებულის მიწაში დამარხვა და კრემაცია.

## იხილეთ აგრეთვე 
*გორასამარხი
*კრემაცია

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაკრძალვა
ნიკოლაე ტიმოფტი

**ნიკოლაე ტიმოფტი** (დ. 22 დეკემბერი 1948, ჩუტულეშტი, მოლდავეთის სსრ) — მოლდოვის პოლიტიკური მოღვაწე და იურისტი.

1996-2001 წლებში კიშინიოვის სააპელაციო პალატის თავმჯდომარე იყო. 1996 წლიდან კი მოლდოვის მოსამართლეთა ასოციაციის თავმჯდომარეა. 2011 წლიდან მაგისტრატურის უმაღლესი საბჭოს ხელმძღვანელობდა. 2012 წლის 23 მარტიდან 2016 წლის 23 დეკემბრამდე იყო მოლდოვის პრეზიდენტი. 

## რესურსები ინტერნეტში
*După 917 zile, Moldova are președinte! Nicolae Timofti a fost votat de 62 de deputați  , 16 მარტი 2012. 
*Nicolae Timofti este noul președinte al R. Moldova! 16 მარტი 2012.  

## სქოლიო 
კატეგორია:მოლდოვის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩიკიმულის დეპარტამენტი

**ჩიკიმულა** () — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია ჩიკიმულა. ჩრდილოეთით ესაზღვრება საკაპის დეპარტამენტი, სამხრეთით — სალვადორი, აღმოსავლეთით — ჰონდურასი, დასავლეთით კი ხალაპისა და საკაპის დეპარტამენტები. 

დედაქალაქი ჩიკიმულა მდებარეობს ქალაქ გვატემალიდან 174 კმ-ის დაშორებით.

## მუნიციპალიტეტები
დეპარტამენტი შედგება 11 მუნიციპალიტეტისგან:
#კამოტანი
#ჩიკიმულა
#კონსეფსიონ-ლას-მინასი
#ესკიპულასი
#იპალა
#ხოკოტანი
#ოლოპა
#კეცალტეპეკე
#სან-ხასინტო
#სან-ხოსე-ლა-არადა
#სან-ხუან-ერმიტა

## იხილეთ აგრეთვე
*გვატემალის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში
* Datos generales del departamento de Chiquimula 
* Reportes Dinámicos CENSO 2002 
* Mapas de pobreza y desigualdad en Guatemala

კატეგორია:გვატემალის დეპარტამენტები
ატლანტიკური დივიზიონი (ნჰლ)

**ატლანტის დივიზიონი** () — ყოფილი პეტრიკის დივიზიონი. სახელი შეიცვალა 1993 წელს. ასევე ეკუთვნის აღმოსავლეთ კონფერენციის ნჰლ-ში. ატლანტიკის დივიზიონი ერთადერთი დივიზიონია მთელ ნჰლ-ში, რომლის ყველა გუნდს აქვს მოგებული სტენლის თასი მინიმუმ ორჯერ. ასევე აღსანიშნავია, რომ ატლანტის დივიზიონი ნჰლ-ში ერთადერთია, სადაც გუნდები მინიმალურად არიან ერთმანეთს დაშორებულები. 

## ახლანდელი შემადგენლობა
* ნიუ-ჯერსი დევილზი
* ნიუ-იორკ აილენდერსი
* ნიუ-იორკ რეინჯერსი
* პიტსბურგ პინგვინსი
* ფილადელფია ფლაიერსი

## ახლანდელი მდგომარეობა
''მნიშვნელობები: GP = ჩატარებული მატჩი; W = მოგება; L = წაგება; OTL = დამატებითში ან პენლებში წაგებული; Row = რეგულარული + დამატებითში გამარჯვება; GF = გატანილი შაიბა; GA = გაშვებული შაიბა; Pts=ქულა

ბოლო განახლება: რეგულარული სეზონის საბოლოო შედეგი.

## დივიზიონის წევრები
### 1993-1998
* ფლორიდა პანტერსი
* ნიუ ჯერსი დევილზ
* ნიუ-იორკ აილენდერსი
* ნიუ-იორკ რეინჯერსი
* ფილადელფია ფლაიერსი
* ტამპა ბეი ლაითინგი
* ვაშინგტონ კეპიტალზი

#### ცვლილებები 1992-1993 წლის სეზონიდან
* ატლანტიკის დივიზიონი არის ნჰლ-ის რეფორმის შედეგი
* ნიუ-ჯერსი დევილზი, ნიუ-იორკ აილენდერსი, ნიუ-იორკ რეინჯერსი, ფილადელფია ფლაიერსი და ვაშინგტონ კეპიტალზი გადმოვიდნენ პეტრიკ დივიზიონიდან
* ტამპა ბეი ლაითინგი გადმოვიდა ნორის დივიზიონიდან
* ფლორიდა პანტერსი დაემატა როგორც დივიზიონის შემავსები გუნდი

### 1998-დღემდე
*ნიუ-ჯერსი დევილზი
*ნიუ-იორკ აილენდერსი
*ნიუ-იორკ რეინჯერსი
*პიტსბურგ პინგვინსი
*ფილადელფია ფლაიერსი

#### ცვლილებები 1997-1998 წლიდან
ფლორიდა პანტერსი, ტამპა ბეი ლაითინგი და ვაშინგტონ კეპიტალზი გადავიდნენ სამხრეთ დივიზიონში კაროლინასთან ერთად პიტსბურგ პინგვინსი გადმოვიდა ჩრდილო დივიზიონიდან

## დივიზიონის ჩემპიონები
* 1994 - ნიუ-იორკ რეინჯერსი (52–24–8, 112 ქულა)
* 1995 - ფილადელფია ფლაიერსი (28–16–4, 60 ქულა)
* 1996 - ფილადელფია ფლაიერსი (45–24–13, 103 ქულა)
* 1997 - ნიუ ჯერსი დევილს (45–23–14, 104 ქულა)
* 1998 - ნიუ ჯერსი დევილს (48–23–11, 107 ქულა)
* 1999 - ნიუ ჯერსი დევილს (47–24–11, 105 ქულა)
* 2000 - ფილადელფია ფლაიერსი (45–22–12–3, 105 ქულა)
* 2001 - ნიუ ჯერსი დევილს (48–19–12–3, 111 ქულა)
* 2002 - ფილადელფია ფლაიერსი (42–27–10–3, 97 ქულა)
* 2003 - ნიუ ჯერსი დევილს (46–20–10–6, 108 ქულა)
* 2004 - ფილადელფია ფლაიერსი (40–21–15–6, 101 ქულა)
* 2005 - სეზონი გაუქმდა (ნჰლ ლოკაუთის გამო)
* 2006 - ნიუ ჯერსი დევილს (46–27–9, 101 ქულა)
* 2007 - ნიუ ჯერსი დევილს (49–24–9, 107 ქულა)
* 2008 - პიტსბურგ პინგვინს (47–27–8, 102 ქულა)
* 2009 - ნიუ ჯერსი დევილს (51–27–4, 106 ქულა)
* 2010 - ნიუ ჯერსი დევილს (48–27–7, 103 ქულა)
* 2011 - ფილადელფია ფლაიერსი (47–23–12, 106 ქულა)
* 2012 - ნიუ-იორკ რეინჯერსი (51-23-7, 109 ქულა)

### სეზონის შედეგები
*მწვანედ შეფერილი გუნდები გავიდნენ ფლეი ოფში.

## სტენლის თასის გამარჯვებულები
# 1994 - ნიუ-იორკ რეინჯერსი
# 1995 - ნიუ ჯერსი დევილსი
# 2000 - ნიუ ჯერსი დევილსი
# 2003 - ნიუ ჯერსი დევილსი
# 2009 - პიტსბურგ პინგვინს

### პრეზიდენტის თასის გამარჯვებული
# 1994 - ნიუ-იორკ რეინჯერსი

## ატლანტიკის გამარჯვებულები
## რესურსები ინტერნეტში
*ნჰლ-ს ისტორია

კატეგორია:კალათბურთი
დოფინეს ალპები

**დოფინეს ალპები** () — დასავლეთ ალპების მთების ჯგუფი სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში. მდებარეობს საფრანგეთის ისტორიული ოლქის — დოფინეს ტერიტორიაზე. აღმოსავლეთით გამოეყოფა კოტის ალპებს გალიბიეს უღელტეხილის მეშვეობით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით გრაის ალპებს მდინარე არკის ხეობით, დასავლეთით შემოზღუდულია მდინარეების დრაკისა და იზერის ხეობებით. მრავალი მწვერვალი აღწევს ზღვის დონიდან 3000 მ-ს; უმაღლესი მწვერვალია ბარ-დეზ-ეკრენი (4102 მ). აღსანიშნავია აგრეთვე მწვერვალი მეჟე (3983 მ), რომელსაც „გიგანტურ სფინქსს“ უწოდებენ. 

დოფინეს ალპები შეიცავს ეკრენის მასივს და ტაიფერის ქედს. განვითარებულია ალპინიზმი. პოპულარულია აგრეთვე სათხილამურო სპორტი. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ალპები 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების ქედები
კატეგორია:საფრანგეთის ქედები
ბერნინის ალპები

**ბერნინის ალპები** () — მთების ჯგუფი ალპებში, აღმოსავლეთ შვეიცარიასა და ჩრდილოეთ იტალიაში. რეტის ალპების ნაწილი. ალპების ერთ-ერთი უმაღლესი მონაკვეთი და მრავალრიცხოვანი მყინარებით დაფარული ქედია. აგებულია გნაისებითა და ფიქლებით. უმაღლესი მწვერვალია ბერნინა (ზღვის დონიდან 4049 მ), რომელიც პირველად დაიპყრეს 1850 წელს. მთების უმეტესობა განლაგებულია შვეიცარია-იტალიის საზღვარზე. 

ბერნინის ალპებში არის დაახლოებით 150-მდე მყინვარი, რომელთა საერთო ფართობია 104 კმ².
უდიდესი მყინვარია მორტერაჩი, რომლის სიგრძეა 7 კილომეტრი, ხოლო ფართობი დაახლოებით 16,4 კმ². 
ბერნინის ალპები ჩრდილო-დასავლეთით გამოეყოფა ალბულის ალპებს, აღმოსავლეთით ლივინიოს ქედს, სამხრეთით ბერგამოს ალპებს, სამხრეთ-დასავლეთით ბრეგალიის ქედს. განვითარებულია ალპინიზმი და ზამთრის სპორტის სახეობები. მწვერვალი ბერნინა აღმართულია შვეიცარიის კურორტის — სანქტ-მორიცის სიახლოვეს. ქედის გარკვეული ნაწილი უკავია შვეიცარიის ეროვნულ პარკს, რომელიც შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ალპები 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ალპების ქედები
კატეგორია:შვეიცარიის ქედები  
კატეგორია:იტალიის ქედები
ლეოპოლდ კობერი

**ლეოპოლდ კობერი** ( დ. 21 სექტემბერი, 1883, პფაფშტეტენი — გ. 6 სექტემბერი, 1970, ჰალშტატი) — ავსტრიელი გეოლოგი. ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი (1920 წლიდან). აქვს მნიშვნელოვანი შრომები ალპების, ევროპისა და მთლიანად დედამიწის ტექტონიკური აგერბულების შესახებ. ცნობილია როგორც კონტრაქციის ჰიპოთეზის მიმდევარი. კობერმა დაამუშავა ნაოჭა სისტემების აგებულების ერთიანი სქემა, შემოიტანა ტექტონიკაში ოროგენისა და კრატონის ცნებები, განავითარა აზრი ალპების შარიაჟული აგებულების შესახებ, რაც ბოლო ხანს სხვა ნაოჭა მთების მაგალითზეც დადასტურდა.

## თხზულებები
* Der Bail der Erde, 2 Aufl., В., 1928: Die Gestaltungsgeschichte der Erde, B.. 1925; 
* Das alpine Europa. Ein geologisches Gestaltungsbild, B., 1931; Tektonische Geologie, B., 1942.

## ლიტერატურა 
* Prof. Dr. Leopold Kober zum 80. Geburtstag gewidmet, "Mitteilungen der Gesellschaft der Geologie- und Bergbaustudien in Wien". 1962, Bd 13.

## სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიელი გეოლოგები
სანტო-დომინგო-დე-ლოს-ტსაჩილასის პროვინცია

**სანტო-დომინგო-დე-ლოს-ტსაჩილასი** () – პროვინცია ეკვადორში, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი 3 805  კმ². მოსახლეობა – 365 965 კაცი. დედაქალაქი – სანტო-დომინგო. პროვინცია შედგება 2 კანტონისაგან. 

პროვინცია ჩამოყალიბდა 2007 ლის 6 ნოემბერს პიჩინჩის პროვინციის გაყოფის შედეგად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეკვადორის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროვინციის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ეკვადორის პროვინციები
უცხო (ფრენჩაიზი)

ფილმების სერია **უცხო** — სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ფილმების ფრენჩაიზი. იგი ძირითადად ცნობილია ლეიტენანტ ელენ რიპლის (სიგურნი უივერი) თავგადასავლების აღწერით და მისი უცხო რასის არსებებთან ურთიერთობის აღწერით. ფილმის მწარმოებელი იყო 20th Century Fox. თავდაპირველად დიდი წარმატება მოიპოვა ამ სერიის პირველმა ფილმმა, შემდეგ კი - წიგნებმა, კომიქსებმა და ვიდეო თამაშებმა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვიკი „უცხოს“ თემაზე

კატეგორია:უცხო (ფრენჩაიზი)
სუკუმბიოსის პროვინცია

**სუკუმბიოსი** () — პროვინცია ეკვადორში, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი 18 009  კმ². მოსახლეობა — 174 522 კაცი. დედაქალაქი — ნუევა-ლოხა. პროვინცია დაყოფილია 7 კანტონად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეკვადორის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროვინციის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ეკვადორის პროვინციები
ტუნგურაუის პროვინცია

**ტუნგურაუა** () – პროვინცია ეკვადორში, მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. ფართობი 3 371  კმ². მოსახლეობა – 581 389 კაცი. დედაქალაქი – ამბატო. პროვინცია დაყოფილია 9 კანტონად. 2010 წლის მონაცემებით პროვინციაში ეთნიკურ უმრავლესობას მეტისები შეადგენენ (82,1%).

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეკვადორის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტუნგურაუის პროვინცია

## სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორის პროვინციები
სამორა-ჩინჩიპეს პროვინცია

**სამორა-ჩინჩიპე** () – პროვინცია ეკვადორში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი 10 456  კმ². მოსახლეობა – 76 601 კაცი. დედაქალაქი – სამორა. პროვინცია დაყოფილია 9 კანტონად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეკვადორის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* სამორა-ჩინჩიპეს პროვინცია

კატეგორია:ეკვადორის პროვინციები
ბოკას-დელ-ტოროს პროვინცია

**ბოკას-დელ-ტორო** () — პროვინცია პანამაში, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. ფართობი — 4657 კმ². მოსახლეობა — 125 461 კაცი (2010). ადმინისტრაციული ცენტრი — ბოკას-დელ-ტორო. პროვინცია დაყოფილია 3 ოლქად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პანამის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროვინციის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:პანამის პროვინციები
ელ-პროგერსოს დეპარტამენტი

**ელ-პროგერსო** — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია გუასტატოია, უდიდესი ქალაქი კი სანარატე. 

ელ-პროგერსო გვატემალის ყველაზე პატარა დეპარტამენტია. მოსახლეობის 99% ესპანურად საუბრობს. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ რეგიონში, დედაქალაქ გვატემალის აღმოსავლეთით. კლიმატი აღმოსავლეთით უფრო ცხელია, ვიდრე დასავლეთით. მრავლადაა უდაბნოს მსგავსი მიწები კაქტუსებით. დეპარტამენტს კვეთს მდინარე მოტაგუა, რომელსაც წვიამიან სეზეონში წყალდიდობები ახასიათებს.

## მუნიციპალიტეტები 
ელ-პროგერსოს დეპარტამენტი 8 მუნიციპალიტეტისგან შედგება:
# ელ-ხიკარო
# გუასტატოია
# მორასანი
# სან-აგუსტინ-აკასაგუასტლანი
# სან-ანტონიო-ლა-პასი
# სან-კრისტობალ-აკასაგუასტლანი
# სანარატე
# სანსარატე

## იხილეთ აგრეთვე 
* გვატემალის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში 
# Interactive department map
# GuastatoyaEnLinea.com  Comunidad Guastatoyana

კატეგორია:გვატემალის დეპარტამენტები
გლარნის ალპები

**გლარნის ალპები** () — მთების ჯგუფი დასავლეთ ალპებში, ცენტრალურ შვეიცარიაში (ურის, გრაუბიუნდენის, გლარუსის, სანქტ-გალენის, შვიცისა და ცუგის კანტონები). გადაჭიმულია ობერალპის უღელტეხილიდან კლაუზენის უღელტეხილამდე. აღმოსავლეთით წყდება მდინარე რაინის ხეობასთან, ჩრდილოეთით ვალენშტადტის ტბასთან და კლაუზენის გადასასვლელთან. უმაღლესი მწვერვალია ტედი (3614 მ). მწვერვალების უმეტესობა დაფარულია მყინვარებით. 

დასავლეთით ესაზღვრება ურნერის ალპები, სამხრეთით ლეპონტინის ალპები, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით აპენცელის ალპები. გლარნის ალპების აღმოსავლეთ ნაწილში გამოხატულია შეცოცებები, რომელიც შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში (გლარნის შეცოცება). 

მწვერვალ ტედის სამხრეთით ძირითადად გაბატონებულია გნაისები და გრანიტები, რომელთა შორისაა დიდი ზომის მინდვრის შპატის კრისტალები. ჩრდილოეთ კალთებზე გაბატონებულია საძოვრები, არის აგრეთვე პოპულარული კურორტები და ზამთრის სპორტული სივრცეები.

## იხილეთ აგრეთვე
* ალპები
* გლარნის შეცოცება

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების ქედები
კატეგორია:შვეიცარიის ქედები
ესკუინტლას დეპარტამენტი

**ესკუინტლა** () — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია ესკუინტლა. მისი ფართობი 4 384 კმ²-ია და მდებარეობს ქალაქ გვატემალის სამხრეთით, წყნარი ოკეანის სანაპირო დაბლობ რეგიონში. 

ესკუინტლა გვატემალის მთლიანი შიდა პროდუქტის 43%-ს აწარმოებს.

## მუნიციპალიტეტები 
ესკუინტლას დეპარტამენტი 13 მუნიციპალიტეტისგან შედგება:
#ესკუინტლა
#გუანაგასაპა
#ისტაპა
#ლა-დემოკრასია
#ლა-გომერა
#მასაგუა
#ნუევა-კონსეფსიონი
#პალინი
#სან-ხოსე
#სან-ვისენტე-პაკაია
#სანტა-ლუსია-კოცუმალგუაპა
#სიკინალა
#ტიკისატე

## იხილეთ აგრეთვე 
*გვატემალის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში 
*Interactive department map

## სქოლიო 
კატეგორია:გვატემალის დეპარტამენტები
გვატემალის დეპარტამენტი

**გვატემალა** — ერთ-ერთი დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია გვატემალა, რომელიც ამავე დროს ქვეყნის დედაქალაქიცაა. 

დეპარტამენტის ფართობი 2 126 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2 541 581 ადამიანი (2002). 

დეპარტამენტს ტურიზმის დიდი პოტენციალი გააჩნია, აქ მდებარეობს ამატიტლანის ტბა. 

მინი|250პქ|ქალაქი გვატემალა და ვულკანები — აგუა, ფუეგო და აკატენენგო

## მუნიციპალიტეტები
გვატემალის დეპარტამენტი 17 მუნიციპალიტეტისგან შედგება:

#ამატიტლანი
#ჩინაუტლა
#ჩუარანჩო
#ფრაიხანესი
#გვატემალა
#მისკო
#პალენსია
#სან-მიგელ-პეტაპა
#სან-ხოსე-დელ-გოლფო
#სან-ხოსე-პინულა
#სან-ხუან-საკატეპეკესი
#სან-პედრო-აიამპუკი
#სან-პედრო-საკატეპეკესი
#სან-რაიმუნდო
#სანტა-კატარინა-პინულა
#ვილია-კანალესი
#ვილია-ნუევა

## იხილეთ აგრეთვე
*გვატემალის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში
* Interactive department map
* Desarrollo Local en Guatemala
## სქოლიო
კატეგორია:გვატემალის დეპარტამენტები
კოტის ალპები

**კოტის ალპები** ( ) — დასავლეთ ალპების ნაწილი საფრანგეთსა და იტალიაში, ლარშის (სამხრეთით) და მონ-სენის (ჩრდილოეთით) უღელტეხილებს შორის. სიგრძე დაახლოებით 100 კმ, მაქსიმალური სიმაღლე 3841 მ-მდე (მონტე-ვიზო). დასავლეთით გამოეყოფა დოფინეს ალპებს. უმთავრესად აგებულია კრისტალური ფიქლებით, გნაისებით, ქვიშაქვებით. კალთები ღრმადაა დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით (დიურანსი, არკი). დაფარულია ფართოფოთლოვანი და წიწვოვანი ტყით. 

2000-2200 მ სიმაღლეზე სუბალპური და ალპური მდელოებია, უფრო ზევით — მუდმივი თოვლი და პატარა მყინვარები. ჩრდილოეთით კვეთს ტურინ-გრენობლის რკინიგზა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალპები 

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ალპების ქედები
კატეგორია:საფრანგეთის ქედები
კატეგორია:იტალიის ქედები
პენინის ალპები

**პენინის ალპები** ( ) — ქედების სისტემა დასავლეთ ალპებში, იტალიასა და შვეიცარიაში, მონბლანის აღმოსავლეთით. ვრცელდება დიდი სენ-ბერნარისა და სიმპლონის უღელტეხილებს შორის. ჩრდილოეთით წყდება მდინარე რონას ხეობასთან,  სამხრეთით მდინარე დორა-ბალტეას სიახლოვეს. სიგრძე დაახლოებით 100 კმ. ყველაზე მაღალი მწვერვალის სიმაღლეა 4634 მ (დიუფურის პიკი). სხვა მწვერვალებიდან აღსანიშნავია:  დომი (4545 მ), მატერჰორნი (4477 მ), ვაისჰორნი (4506 მ), დან-ბლანში (4356 მ), გრან-კომბენი (4314 მ), რიმპფიშჰორნი (4199 მ), ობერ-გაბელჰორნი (4063 მ), ლაგინჰორნი (4010 მ). მყინვარების უმეტესობა თავმოყრილია ჩრდილოეთ კალთებზე; აღსანიშნავია გორნერის მყინვარი. 

უმთავრესად აგებულია გნაისებითა და ფიქლებით. პენინის ალპები ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი და ძნელად მისადგომი რაიონია ალპებში. კლასიკურადაა გამოხატული მთის მყინვარული ლანდშაფტი. 2800-3000 მ-ზე დაბლა სუბალპური და ალპური მდელოებია, 2200-2300 მ ქვემოთ შემოსილია ტყით. განვითარებულია ტურიზმი, ალპინიზმი და სამთო-სათხილამური სპორტი. 

ფაილი:MonteRosa004.jpg|მონტე-როზა
ფაილი:MonteRosa006.jpg|მონტე-როზა
ფაილი:Matterhornnorth.jpg|მატერჰორნი
ფაილი:Nadelhorn2.jpg|ნადელჰორნი

## იხილეთ აგრეთვე
* ალპები 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების ქედები
კატეგორია:იტალიის ქედები
კატეგორია:შვეიცარიის ქედები
ჩირიკის პროვინცია

**ჩირიკი** () – პროვინცია პანამაში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი — 6490 კმ². მოსახლეობა — 416 873 კაცი (2010). ადმინისტრაციული ცენტრი — დავიდი. პროვინცია დაყოფილია 13 ოლქად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პანამის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროვინციის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:პანამის პროვინციები
ინგავის პროვინცია

ი**ნგავის პროვინცია** () — პროვინცია ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტში. დედაქალაქია ვიაჩა. სახელი ეწოდა ქალაქ ინგავისგან, სადაც 1841 წელს გაიმართა ინგავის ბრძოლა, რომელმაც განამტკიცა პერუსა და ბოლივიის დამოუკიდებლობა. 

პროვინცია მდებარეობს ბოლივიის ალტიპლანოს ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე დესაგუადეროზე. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ტიტიკაკას ტბა, დასავლეთით — პერუ. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 70 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 110 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 5 410 კმ²-ს შეადგენს. 

## მოსახლეობა
ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა გაიზარდა თითქმის 50%-ით და 2010 წელს შეადგინა 114 619 ადამიანი.
[მინი|250პქ|მარცხნივ|მზის ჭიშკარი, [ტიუანაკო]] 
მინი|250პქ|მარცხნივ|ინგავის პროვინციის მუნიციპალიტეტები

*77.8% ლაპარაკობს ესპანურად, 82.8% აიმარაზე და 0.8% კეჩუაზე  (2001).    
*85,7% წერა-კითხვის მცოდნეა. 
*მოსახლეობის 59.7%-ს არ აქვს ელექტროენერგია.
*მორწმუნეთა 74.1% კათოლიკეა, 20.0% პროტესტანტი (1992).

## დაყოფა
პროვინცია შედგება შვიდი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.
## იხილეთ აგრეთვე
*ბოლივიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* www.ine.gov.bo / census 2001 
* www.ine.gov.bo / estimation 2005 

კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის პროვინციები
პეტენის დეპარტამენტი

**პეტენი** — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია ფლორესი. გეოგრაფიულად, წარმოადგენს გვატემალის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე დეპარტამენტს, ამავე დროს უდიდესს. მისი ფართობი 33 600 კმ²-ია, რაც გვატემალის მთლიანი ტერიტორიის მესამედს შეადგენს. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 450 000 ადამიანს ითვლის.

## გეოგრაფია
მინი|250პქ|მარცხნივ|საბორნე გადაზიდვა მდინარე პასიონზე, ქალაქ საიაკსჩესთან
[მინი|250პქ|მარცხნივ|[ტიკალის ცენტრალური აკროპოლისი]]
დეპარტამენტს აღმოსავლეთით ბელიზი ესაზღვრება, დასავლეთით და ჩრდილოეთით — მექსიკა, სამხრეთით კი გვატემალის ალტა-ვერაპასისა და ისაბალის დეპარტამენტები. მექსიკასთან დასავლეთი საზღვარი ძირითადად მიუყვება მდინარე უსუმასინტასა და მის შენაკად სალინასს მიუყვება. 

## ისტორია
პეტენის დეპარტამენტი გვატემალის მთავრობის 1866 წლის 8 მაისის დადგენილების საფუძველზე შეიქმნა. 

1960-იანი წლებიდან, გვატემალის მთავრობა, ნებისმიერ მოქალაქეს სთავაზობდა სამოსახლო მიწებს პეტენში და ჰონორარად $25-ს უხდიდა. ფლორესსა და ტიკალში მცირე აეროპორტების აშენების შემდეგ განვითარება იწყო ტურიზმმა. 1970-იანი წლებიდან ტიკალიდან გზა გაიხსნა ბელიზის მიმართულებით. პირველი მოასფალტებული გზა დეპარტამენტში 1982 წელს დაიგო. 

1990-იანი წლებიდან პეტენში მრავალი ახალმოსახლე შევიდა, რამაც სამხრეთ ნაწილში დეფორესტაცია გამოიწვია. 

## მუნიციპალიტეტები
პეტენის დეპარტამენტი 14 მუნიციპალიტეტისგან შედგება:
#დოლორესი
#ელ-ჩალი
#ფლორესი
#ლა-ლიბერტადი
#ლას-კრუსესი
#მელჩორ-დე-მენკოსი
#პოპტუნი
#სან-ანდრესი
#სან-ბენიტო
#სან-ფრანსისკო
#სან-ხოსე
#სან-ლუისი
#სანტა-ანა
#საიასჩე

## იხილეთ აგრეთვე
*გვატემალის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში
*Interactive department map
*Map of Petén department from *Prensa Libre* 
*Untold Stories, Pulitzer Center on Crisis Reporting
*Future of Peten

## სქოლიო
კატეგორია:გვატემალის დეპარტამენტები
კატეგორია:პეტენის დეპარტამენტი
ხოსე-მანუელ-პანდოს პროვინცია

**ხოსე-მანუელ-პანდოს პროვინცია** — პროვინცია ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტში. დედაქალაქია სანტიაგო-დე-მაჩაკა. სახელი ეწოდა ხოსე მანუელ პანდოს (1848-1917) პატივსაცემად, რომელიც 1899-1904 წლებში ბოლივიის პრეზიდენტი იყო.

მდებარეობს ბოლივიის ალტიპლანოს დასავლეთ ნაწილში, ტიტიკაკას ტბის სამხრეთით, დასავლეთით ესაზღვრება პერუ. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 50 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ ასევე 50 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 1976  კმ²-ს შეადგენს. 

## მოსახლეობა
ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა თითქმის გაორმაგდა.

*80.6% ლაპარაკობს ესპანურად, 90.0% აიმარაზე და 0.2% კეჩუაზე  (2001).    
*91.5% წერა-კითხვის მცოდნეა. 
*მოსახლეობის 91.5%-ს არ აქვს ელექტროენერგია.
*მორწმუნეთა 62.2% კათოლიკეა, 32.2% პროტესტანტი (1992).

## დაყოფა
პროვინცია შედგება ორი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბოლივიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* Map of the José Manuel Pando Province 

## სქოლიო
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის პროვინციები
ემბერა-ვოუნაანი

**ემბერა-ვოუნაანი** () – კომარკა პანამაში, მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი — 4383 კმ². მოსახლეობა — 10 001 კაცი (2010). დედაქალაქი — უნიონ-ჩოკო. კომარკა შეიქმნა 1983 წლის 8 ნოემბერს. დარიენის პროვინციის ტერიტორიის გაყოფის შედეგად. კომარკა იყოფა 2 ოლქად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პანამის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* პანამის პროვინციების მოსახლეობის აღწერის მონაცემები 

## სქოლიო
კატეგორია:პანამის ადმინისტრაციული დაყოფა
ლარეკახის პროვინცია

**ლარეკახის პროვინცია** — პროვინცია ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტში. დედაქალაქია სორატა. მდებარეობს კორდილიერა-რეალის აღმოსავლეთ მთისწინეთში, ტიტიკაკას ტბის აღმოსავლეთით. 

ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 100 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ ასევე 125 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 8 110 კმ²-ს შეადგენს. 

## მოსახლეობა
მინი|250პქ|მარცხნივ|ლაგუნა-გლასიარი
ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა უმნიშვნელოდ შეიცვალა.

*83.2% ლაპარაკობს ესპანურად, 59.5% აიმარაზე და 19.8% კეჩუაზე (1992).  
*77.0% წერა-კითხვის მცოდნეა. (1992).
*მოსახლეობის 68.9%-ს არ აქვს ელექტროენერგია.
*მორწმუნეთა 81.7% კათოლიკეა, 14.8% პროტესტანტი (1992).

## დაყოფა
პროვინცია შედგება რვა მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბოლივიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* Old map of Larecaja Province (showing its previous political division) 

## სქოლიო
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის პროვინციები
ლოაისის პროვინცია

**ლოაისის პროვინცია** () — პროვინცია ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტში. დედაქალაქია ლურიბაი. მდებარეობს დეპარტამენტის სამხრეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ბოლივიის ვიცე-პრეზიდენტის, გენერალ ხოსე რამონ ლოიასას პატივსაცემად. 

პროვინცია მდებარეობს ტიტიკაკას ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 90 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ ასევე 65 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 1976  კმ²-ს შეადგენს. 

## მოსახლეობა
ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა თითქმის 40%-ით გაიზარდა.

*76.9% ლაპარაკობს ესპანურად, 91.2% აიმარაზე და 0.3% კეჩუაზე  (2001).    
*84.8% წერა-კითხვის მცოდნეა. 
*მოსახლეობის 76.8%-ს არ აქვს ელექტროენერგია.
*მორწმუნეთა 76.7% კათოლიკეა, 17.0% პროტესტანტი (1992).

## დაყოფა
პროვინცია შედგება ხუთი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბოლივიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* Map of the José Ramón Loayza Province 

## სქოლიო
კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის პროვინციები
ინკისივის პროვინცია

**ინკისივის პროვინცია** () — პროვინცია ბოლივიაში, ლა-პასის დეპარტამენტში. დედაქალაქია ინკისივი. მდებარეობს ალტიპლანოზე, ანდების პლატოზე. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 145 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 75 კმ-ზე, ხოლო მთლიანი ფართობი 6430 კმ²-ს შეადგენს. 

## მოსახლეობა
ბოლო ოცი წლის განმავლობაში, პროვინციის მოსახლეობა გაიზარდა თითქმის 10%-ით.

*81.5% ლაპარაკობს ესპანურად, 78.8% აიმარაზე და 20.0% კეჩუაზე (1992).    
*75.6% წერა-კითხვის მცოდნეა (1992).    
*მოსახლეობის 77.9%-ს არ აქვს ელექტროენერგია.
*მორწმუნეთა 74.6% კათოლიკეა, 16.5% პროტესტანტი (1992).

## დაყოფა
პროვინცია შედგება ექვსი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბოლივიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*Inquisivi website (Spanish)
*General map of province 
*Detailed map of province 
*Population data (Spanish) 

კატეგორია:ლა-პასის დეპარტამენტის პროვინციები