თალე ნოის არასამონადირეო სივრცე

**თალე ნოის არასამონადირეო სივრცე** — მტკნარი წყლის ჭაობიანი დაცული ტერიტორიატაილანდის სამხრეთში, ფატალუნგის პროვინციაში. სივრცის ფართობი 460 კმ²-ია. ჭაობი მდებარეობს ტაილანდის ყურის აღამოსავლეთ სანაპიროდან 20 კმ-ის დაშორებით და მალაიზიის ჩრდილოეთ საზღვრის, სატუნის პროვიციიდან 115 კმ-ის მოშორებით მდებარეობს. თალე ნოის არასამონადირეო სივრცე სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ბუნებრივი მტკნარი წყლის სისტემაა. არასამონადირეო სივრცე ყველაზე პატარაა ლაგუნათა აუზში, რომელიც თალელუანგს აყალიბებს და სამი პროვინციის: ნახონ სი თამარატის, ფათალუნგისა და სონგხლას საზღვარზეა გადაჭიმული. თალე ნოის არასამონადირეო სივრცეში ბინადრობს კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფი ირავადის დელფინი (Orcaella brevirostris).

## ისტორია
არასამონადირეო სივრცის სახელწოდება მომდინარეობს ტაი ენიდან და „პატარა ზღვას“ ნიშნავს. 1975 წელს ბუნებრივი რესურსებისა და გარემოს დაცვის სამინისტროს ხელმძღვანელობით ეროვნული პარკების, ველური ბუებისა და ფლორის დეპარტამენტის გადაწყვეტილებით ჭაობიანი ტერიტორია საერთაშორისოდ აღიარეს ბიომრავალფეროვნების ცხელ წერტილად. ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის გადაწყვეტილებით აღნიშნული ტერიტორია დაცული ტერიტორიების III კატეგორიას მიაკუთვნეს, რაც მცირე ტერიტორიაზე მაღალი ღირებულების მქონე კონკრეტული ბუნებრივი რესურსების დაცვას ისახავდა მიზნად.  ჭაობიანი ტერიტორიის ღირებულებაზე მიუთითებს მრავალფეროვანი ჰაბიტატების არსებობა, რომლებიც შესაფერისია ათეულობით და ასეულობით ათასი ადგილობრივი და მიგრატორი ფრინველთა სახეობებისთვის. თალე ნოის არასამონადირეო სივრცე პირველი ოფიციალური არასამონადირეო სივრცე იყო ტაილანდში. 1998 წელს რამსარის კონვენციის შესაბამისად არასამონადირეო სივრცეს ამჟამად სამეფო სატყეო დეპარტამენტი მართავს, რომელიც ნაკრძალის სამართავად ადგილობრივ თემებთან და ხელისუფლებასთან თანამშრომლობს.

## კლიმატი
თალე ნოის არასამონადირეო სივრცეში ტროპიკული მუსონური ამინდია და მთელი წლის მანძილზე ტემპერატურა მცირედ იცვლება. ტაილანდის სამცრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე სველი და მშრალი სეზონებია. წვიმების სეზონი ოქტომბრიდან მარტამდე გრძელდება, ხოლო მშრალი სეზონი აპრილიდან სექტემბრამდე. წლის ყველაზე წვიმიანი თვე ნოემბერია, ხოლო ყველაზე მშრალი — ივლისი.

## ეკოსისტემა
თალე ნოის არასამონადირეო სივრცე დიდი თალელუანგის აუზის შემადგენელი ნაწილია, რომელიც უდიდესი ლაგუნაა ტაილანდში და 8 000 კმ² ტერიტორიას მოიცავს.  ტბა აერთიანებს თალა ლუანგს (473 კმ²) სამი არხით - ნაანგ რიამი, ბან კლანგი და იუანი. 1956 წეს სამეფო ირიგაციის დეპარტამენტის ღონისძიებების შედეგად ტბაში მტკნარი წყლის პირობები შეინარჩუნეს, რათა ბრინჯის მოყვანა შეძლებოდათ. ნაკრძალის 94% ხმელეთს უკავია, ხოლო 6 % — წყალს. თალე ნოის ტბის სიგანი დაახლოებით 5 კმ, ხოლო სიგრძე 6 კმ-ია, ხოლო სიღრმე 1.2 მ.წყლის დონე სეზონების მიხედვით იცვლება. მშრალი სეზონის დროს წყლის სიღრმე 80 სმ-მდე მცირდება, ხოლო წვიმების სეზონის დროს ზოგიერთ ადგილას სიღრმე 3 მეტრსაც აღწევს. რომელთაგან 4 სახეობა ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის მიერ დაუცველ სახეობათა სიაშია შეყვანილი: სამხრეთ-აღმოსავლური აზიური კუ, გიგანტური აზიური კუ, შავი კუ დ სამხრეთ-აზიური რბილბაკნიანი კუ. ორი სახეობა სააფრთხის ქვეშაა : ყვითელთავა კუ და *Indotestudo elongate*. აღნიშნული სახეობების რაოდენობის შემცირე გამოიწვია ბრინჯის მოსაყვანად მიწების ათვისების შემდეგ ჰაბიტატების დაკარგვამ.  არასამონადირეო სივრცის ტერიტორიაზე შენიშნეს *Batagur baska*, რომელიც სახმელეთო და მტკნარი წყლის ჰაბიტატებში ბინადრობს, თუმცა ამჟამად ტაილანდში ეს სახეობა გადაშენებულია.

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია III
კატეგორია:ტაილანდის არასამონადირეო სივრცეები
კატეგორია:ტაილანდის ტურისტული ღირსშესანიშნაობები