open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შაკირა

**შაკირა იზაბელ მებარაკ რიპოლი** (დ. 2 თებერვალი, 1977) — ცნობილი როგორც შაკირა, კოლუმბიელი მომღერალი, კომპოზიტორი, ინსტრუმენტალისტი, მუსიკალური პროდიუსერი და მოცეკვავეა, რომელიც ლათინური ამერიკის პოპ მუსიკის სცენაზე წამყვანი ფიგურაა შუა 1990-იანი წლებიდან. 2001 წელს იგი ინგლისურენოვან ბაზარზე შეიჭრა თავისი პირველი ინგლისურენოვანი ალბომით *Laundry Service*, რომელიც მსოფლიო მასშტაბით 13 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა. ორგზის გრემის ჯილდოსა და რვაგზის ლათინური გრემის მფლობელი შაკირა კოლუმბიის ისტორიაში ყველაზე გაყიდვადი მომღერალია 70 მილიონი ალბომით. ის ასევე ერთადერთი სამხრეთ ამერიკელი მომღერალია, რომელმაც პირველ ადგილს მიაწია Billboard Hot 100, Australian ARIA, United World Chart და UK Singles Chart-ში. United World Chart-ის ინფორმაციით შაკირა 2007 წლისათვის 2000-იან წლების ყველაზე წარმატებული მეოთხე შემსრულებელი იყო.

შაკირას მამა ლიბანელია, დედა კი კოლუმბიელი. მას შვიდი და-ძმა ჰყავს. შაკირას თავისი დამსახურებების გამო ჰოლივუდის დიდების ხეივანში ვარსკვლავი გაუხსნეს, ხოლო მშობლიურ ქალაქში მომღერლის ქანდაკება აღმართეს.

## სხვა საქმიანობა 
შაკირამ დააარსა ბავშვთა უფლებათა დაცვის ფონდი „Pies Descalzos“ .

## დისკოგრაფია 
* *Magia* (1991)
* *Peligro (1993)
* *Pies Descalzos* (1995)
* *Dónde Están los Ladrones?* (1998)
* *Laundry Service* (2001)
* *Fijación Oral Vol. 1* (2005)
* *Oral Fixation, Vol. 2* (2005)
* *She Wolf* (2009)
* *Sale el Sol* (2010)
* *Shakira* (2014)
* *El Dorado* (2017)
* *Las Mujeres Ya No Lloran'' (2024)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კოლუმბიელი გიტარისტები
კატეგორია:კოლუმბიელი პოპ-მომღერლები
კატეგორია:კოლუმბიელი როკ-მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მომღერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი მომღერლები
კატეგორია:Echo-ს გამარჯვებულები
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:ლათინური გრემის მფლობელები
კატეგორია:RCA Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:იუნისეფის კეთილი ნების ელჩები
კატეგორია:მსოფლიო მუსიკის ჯილდოს გამარჯვებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თამადა

[thumb|250პქ|[ოსკარ შმერლინგი|ო. შმერლინგის ნამუშევარი „თქვენი სადღეგრძელო იყოს!“]]

**თამადა** — ქართული პურობის, სუფრის გამძღოლი. ჩვეულებრივ, მასპინძელი ან თანამეინახენი თამადად ირჩევენ ჭარმაგ პატივსაცემ მამაკაცს, რომელიც სუფრის თადარიგის მცოდნედ და მჭევრმეტყველად ითვლება. სუფრის დანიშნულების (ქორწილი, ძეობა, დღეობა, ქელეხი და სხვა) მიხედვით, თამადას ევალება ტრადიციული სადღეგრძელოების წარმოთქმა, სმის წესების, სუფრის წესრიგის, ცეკვა-სიმღერისა და ლხინის მთელი მსვლელობის რეგულირება. ეთნოგრაფიული მონაცემებით, ძველად ოჯახებში თამადობას ბავშვობიდანვე აჩვევდნენ. საქართველოს მთიანეთის საკულტო დღეობა-წვეულებებზე თამადას არ ირჩევდნენ - მის მოვალეობას ხევისბერი ან გვარ-ხატის რომელიმე მსახური ასრულებდა, საოჯახო სარიტუალო პურობას კი ოჯახის უფროსი მამაკაცი უძღვებოდა. ზემო სვანეთში „თამადა“, „თამათა“ ერქვა თიბვის მესვეურს, წინამძღოლს, რომელიც მუშაობისას სიმღერას იწყებდა. „თამადის“ ნაცვლად ზოგჯერ თურქულიდან შემოსულ სიტყვას „ტოლუმბაშსაც“ (თურქ. toplum başı – თავყრილობის/შეკრების უფროსი/თავი/ მეთაური) ხმარობენ. ალ. ჯამბაკურ-ორბელიანის ცნობით, „ტოლუმბაში“ „ამხანაგების თავს“ ნიშნავს. თანამედროვე ფასეულობების მიმართება ქართულ ტრადიციებთან და ფასეულებათა ევოლუცია.

## ლიტერატურა 
* *ჯანაშია ს.,* შრომები, ტ. 4, თბ., 1968;

## რესურსები ინტერნეტში 
*საიდან მოდის “თამადა”?, ავტორი: *ოლეგ გოლიაძე* - გამოქვეყნებულია: 15 ივნისი, 2008, საიტი *„მარანი“* - ბლოგი ღვინისა და გემოვნების შესახებ;

კატეგორია:ქართული ადათ-წესები
კატეგორია:ქართული სუფრა
MP3

MPEG-1 **აუდიო ფენა 3**, უფრო ხშირად ცნობილი როგორც მპ3 (MP3), პოპულარული აუდიო კოდირების ფორმატია.

ის იყენებს დანაკარგულ კომპრესირების ალგორითმს, რომელიც გათვლილია იმისთვის, რომ დიდად შეამციროს აუდიო ჩანაწერის წარმოდგენისთვის საჭირო მონაცემების რაოდენობა და ამავე დროს ჩვეულებრივი მსმენელისთვის ისევე ჟღერდეს როგორც ორიგინალური, არა შეკუმშური ჩანაწერი. ის გამოგონებულ იქნა ევროპელი ინჟინრების ჯგუფის მიერ ფილიფსში.

კატეგორია:ინფორმატიკა
სამხრეთული ძაღლი

thumb|160px|სამხრეთული ძაღლი
**სამხრეთული ძაღლი** იყო ძაღლის ჯიშის სახეობა, რომელიც არსებობდა დიდ ბრიტანეთში სავარაუდოდ მე-19 საუკუნემდე. უცნობია, თუ როდის შეწყდა მისი არსებობა, თუმცა ვარაუდობენ, რომ იგი შეერია სხვა ჯიშებს. ცნობილია, რომ ჯიში გამოიყენებოდა ნადირობისას.

## ლიტერატურა
*
*
*
*

კატეგორია:ბრიტანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია

**საქართველოს ევგენი ხარაძის ეროვნული ასტროფიზიკური ობსერვატორია** —  სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში, მთა ყანობილზე, ზღვის დონიდან 1700 მ, თბილისიდან 200 კმ-ის დაშორებით.

ობსერვატორიის სამეცნიერო კვლევების ძირითადი მიმართულებებია გალაქტიკების, ვარსკვლავების, მზის ფიზიკის, მზის სისტემის ცთომილების და დედამიწის ზედა ატმოსფეროს შესწავლა.

## ისტორია
ობსერვატორია დაარსდა 1932 წლის 28 თებერვალს, პროფესორ ევგენი ხარაძის თაოსნობით და პირველი სამთო ასტროფიზიკური ობსერვატორიაა ყოფილ საბჭოთა კავშირში. 1934 წელს ამ ობსერვატორიაში დაიდგა კარლ ცეისის ფირმის 40 სმ-იანი ტელესკოპი (რეფრაქტორი). იმავე წელს აბასთუმნის ობსერვატორია აირჩიეს წყნარი ოკეანის ასტროფიზიკური ასოციაციის წევრად. 

1936 წელს აბასთუმანში პირველად ჩამოდის უცხოელ ასტრონომთა ჯგუფი, პროფესორ მენზელის თაოსნობით. 

აბასთუმნის ობსერვატორიაში 1942 წელს ქართველი ასტრონომის გიორგი თევზაძის მიერ აღმოჩენილ იქნა მანამდე უცნობი, ორი ახალი კუდიანი ვარსკვლავი „კომეტა“, რომელთაც ეწოდა „კომეტა 1942 თევზაძე 1“ და „კომეტა 1942 თევზაძე 2“. ეს აღმოჩენა წარმოადგენდა პირველ ასტრონომიულ აღმოჩენას, რომელიც ქართველის მიერ იყო შესრულებული. ამ აღმოჩენის გამო წყნარი ოკეანის ასტრონომიულმა კორპორაციამ სან-ფრანცისკოში გამართულ საერთაშორისო ასტრონომთა ყრილობაზე გიორგი თევზაძე დააჯილდოვა „ჟოზეფ დონოჰოეს“ მედლით და სამკერდე ნიშნით.

1954 წელს, ობსერვატორიაში დაიდგა 70 სმ-იანი მენისკური ტელესკოპი. 1957 წლიდან ამოქმედდა დედამიწის პირველ ხელოვნურ თანამგზავრზე დაკვირვების სადგური, ორი წლის შემდეგ კი ექსპლუატაციაში შევიდა ყანობილის მთიდან აბასთუმნამდე გაჭიმული საბაგირო გზა.

1961 წელს, ასტრონომმა რ. კილაძემ პირველმა გაზომა სატურნის რგოლების სისქე, ხოლო 1974 წელს მანვე პირველმა შეამჩნია პლანეტა მერკურის ატმოსფერო, ხოლო ა. ჭურაძემ აღმოაჩინა პირველი ზეახალი ვარსკვლავი გალაქტიკაში NGC 3389.

1932-1933 წლებში აბასთუმნის ობსერვატორია იყო უშუალოდ საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისარიატის გამგებლობაში; 1934-1935 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაქვემდებარებაში; 1936-1940 წლებში — სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის, ხოლო 1941 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სისტემის შემადგენლობაში.

ობსერვატორია 2007 წლიდან ინტეგრირებულია ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტთან და იწოდება, როგორც „ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ევგენი ხარაძის აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია“. ობსერვატორიის დირექტორია მაია თოდუა. ობსერვატორიას აქვს საგამომცემლო ბაზა, სადაც 1961 წლიდან ყოველწლიურად გამოიცემა „ასტრონომიული კალენდარი“ და „ობსერვატორიის ბიულეტენი“.

## იხილეთ აგრეთვე
* აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორიის თბილისის განყოფილება

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო ორგანიზაციები
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტი
ბიონსე

**ბიონსე ჯისელ ნოულსი** (Beyoncé Giselle Knowles; IPA: [bi.jɔn.ˈseɪ][1]; დ. 4 სექტემბერი, 1981) — ამერიკელი R&B მომღერალი, სიმღერების ავტორი, პროდიუსერი, მსახიობი, მოცეკვავე, მოდის დიზაინერი და მოდელი. თავდაპირველი წარმატება მოიპოვა R&B ქალთა გუნდში Destiny's Child, რომელიც დღემდე ყველა დროის მსოფლიოს ყველაზე გაყიდვადი ქალთა ჯგუფის ტიტულს ინარჩუნებს.

## დისკოგრაფია 
* *Dangerously in Love* (2003)
* ''B'Day* (2006)
* *I Am... Sasha Fierce* (2008)
* *4* (2011)
* *Beyoncé* (2013)
* *Lemonade* (2016)
* *Everything is Love* ( 2018 )
* *Homecoming: The live Album* ( 2018 )
* *Lion King: The gift'' ( 2019 )

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიონსე  – ოფიციალური აშშ საიტი
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბიონსე ნოულსი
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი მოდელები
კატეგორია:ფრანგი ამერიკელები
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:დაბადებული 4 სექტემბერი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი გამხმოვანებლები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ქალი მომღერლები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ფემინისტები
კატეგორია:ამერიკელი ქორეოგრაფები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოპ-მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი ჰიპ-ჰოპ შემსრულებლები
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკალური ვიდეოების რეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი სოულ-მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი ქველმოქმედები
კატეგორია:Brit Award-ის მფლობელები
კატეგორია:Columbia Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:საცეკვაო პოპის მუსიკოსები
კატეგორია:ფემინისტი მუსიკოსები
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:აივორ ნოველოს ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:NME-ის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:ფეხსაცმლის დიზაინერები
კატეგორია:მსოფლიო მუსიკის ჯილდოს გამარჯვებულები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ერიკ პრაიდზი

thumb|right|ერიკ პრაიდზი
**ერიკ პრაიდზი** (**Eric Prydz** დ. 19 ივლისი, 1976, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი დიჯეი და პროდიუსერია, რომელიც თავისი 2004 წლის ჰიტით „Call on Me“ გახდა ცნობილი. ეს სიმღერა სტივ უაინვუდის ჰიტის „Valerie“ რიმეიკია, რომელიც დიდი ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში 5 კვირა იყო. „Call on Me“ ასევე ჩარტ German Top100-ში ხუთი თანამიმდევრული კვირის განმავლობაში იყო პირველ ადგილას.

## სხვა პროექტები
მუსიკის შექმნის პარალელურად პრაიდზი ხელმძღვანელობს ლეიბლებს Pryda, Pryda Friends, და Mouseville, რომლებიც ძირითადად მის მუსიკას უშვებენ.

2006 წელს, ერიკ პრაიდზმა პინკ ფლოიდის სიმღერაზე "Another Brick in the Wall" შექმნილი რემიქსი "Proper Education" გამოუშვა.

პრაიდზი მონაწილეობას მხოლოდ ევროპაში არსებულ პროექტებში იღებს და არ მოგზაურობს აშშ-ში და აზიაში, რადგანაც ფრენის შიში აქვს.

## დისკოგრაფია
;ალბომები
* *Eric Prydz Presents Pryda* (2012)
* *Opus* (2016)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ჰაუს მუსიკოსები
კატეგორია:კლუბური დიჯეები
კატეგორია:Virgin Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:შვედი მუსიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნისლეულები

მინი|მარჯვნივ|250 პქ|ორიონის დიდი ნისლეული
**ნისლეული** — ვარსკვლავთაშორისი ღრუბელი, რომელიც მტვრის, გაზისა და პლაზმისაგან შედგება, გამოირჩევა თავისი გამოსხივებით ან მისი შთანთქმით გარე სამყაროსთან შედარებით.

ვარსკვლავთა გარდა სამყაროში დიდი რაოდენობით გვხვდება გაზმტვეროვანი, კოსმოსური ღრუბლები. მათი უმრავლესობა ბნელია  და შეუიარაღებელი თვალისათვის უხილავია. საერთოდ ყველა ნისლეული ბნელია, თუმცა იმ შემთხვევაში თუ მის ახლოს გვხვდება ვარსკვლავი, მაშინ ღრუბელი იწყებს სხვადასხვა ფერში ციალს. ხშირად ბნელი ნისლეულების აღმოჩენა ოპტიკური ტელესკოპით ჭირს, ამიტომ მათზე დაკვირვებები რადიო და რენტგენული ხელსაწყოებითაც მიმდინარეობს ხოლმე.

გარდა ამისა, ცნობილია, რომ ვარსკვლავთა წარმოშობის პროცესი ასეთ კოსმოსურ ნისლეულებში მიმდინარეობს. ერთ-ერთ ასეთ ვარსკვლავთ მშობელ არეს წარმოადგენს, ერთადერთი, შეუიარაღებელი თვალით ხილული, ორიონის ნისლეული.

[მინი|250 პქ|[დიფუზური ნისლეული]]

## რესურსები ინტერნეტში
*Fusedweb.pppl.gov
*ინფორმაცია ციური სხეულების ფორმირებაზე, geocities.com
*Clickable table of Messier objects , space-and-telescope.com

კატეგორია:ასტრონომიული ობიექტები
კატეგორია:ასტროფიზიკა
კატეგორია:ნისლეულები
იუტაკა კაგაია

**იუტაკა კაგაია** ( დ. 1968, საიტამა, იაპონია) — იაპონელი მხატვარი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1968 წელს ტოკიოს ჩრდილოეთით, დასახლება საიტამაში. იგი მთელ მსოფლიოში ცნობილია როგორც მხატვარი, რომლის ნამუშევრებიც ნათელი ფერებით სავსე და მაქსიმალურად მიახლოებულია რეალობასთან. კაგაიას საყვარელი სახატავი საგნებია ასტრონომია და ვირტუალური სამყარო. მის ცნობილ ნამუშევრებიდან გამოირჩევა „ვარსკვლავების მოთხრობა“, „ცის შესწავლა“ და „გალაქტიკური რკინიგზა“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* KAGAYA Studio Inc.
* Examples 1
* Examples 2 

კატეგორია:იაპონელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Don't Panic (სიმღერა)

'''Don't Panic'* — მეოთხე სინგლი Coldplay-ს სადებიუტო ალბომიდან *Parachutes''. რეგიონული სინგლები გამოვიდა ევროპაში, საფრანგეთში, ნიდერლანდებში (სინგლის და Live EP), დანიაში (Live EP), და ავსტრალიაში. მხოლოდ დიდ ბრიტანეთში გამოვიდა პრომო გამოცემა. ალბომზე არსებული სიმღერის ვერსია ყველა სინგლის შემადგენლობაში შედის.

## ისტორია 
Don't Panic ალბომ *Parachutes*-ის პირველი სიმღერაა და ძირითადად გიტარაზეა დაფუძნებული. თავიდან მას Panic ერქვა და იმ ექვს სიმღერას შორის იყო, რომლებიც Coldplay-მ 1998 წელს თავის პირველ კონცერტზე დაუკრა. საბოლოოდ სიმღერის სათაური Don't Panic გახდა.

ამ სიმღერის პირველი ვერსია 1999 წლის ივლისში იქნა ჩაწერილი. მასსა და ალბომში შესულ ვერსიას შორის რამდენიმე განსხვავება იყო.

ტურნეს A Rush of Blood to the Head Tour დროს, ამ სიმღერას განსხვავებული შესავალი ჰქონდა. ასევე გადასვლების დროს, მარტინი ელექტრონულ გიტარაზე, ხოლო ჯონ ბაკლენდი - ჰარმონიკაზე უკრავდა. სოლოს დასრულების შემდეგ, ის მუდმივად ისროდა ხოლმე ჰარმონიკას დარბაზში.

2005 წლის კონცერტებზე ინსტრუმენტული სოლოს დროს სრულდებოდა მელოდია Depeche Mode-ის სიმღერიდან Enjoy the Silence.

## სიმღერების სია 
;მთავარი სინგლი
# Don't Panic – 2:20
# You Only Live Twice (საკონცერტო, ნორვეგია) – 4:06
# Bigger Stronger (საკონცერტო, ნორვეგია) – 4:55

;ნიდერლანდური ვერსია (2001)
# Don't Panic – 2:20
# Spies (ლოულენდსი, 2000) – 6:12
# Bigger Stronger (ლოულენდსი, 2000) – 4:51
# Yellow (ლოულენდსი, 2000) – 4:32

## მუსიკალური ვიდეო 
სიმღერის მუსიკალური ვიდეოს ავტორია ტიმ ჰოუპი. კლიპში გამოყენებულია ჯგუფის რეალური სახეები, მაგრამ სხეულები აპლიკაციური ანიმაციით არის დამზადებული. იგივე ეხება კლიპში გამოყენებულ სხვა ობიექტებსაც. კლიპში ასევე ჩნდება ყვითელი ფერის გლობუსი, რომელიც ალბომის Parachutes ყდაზეა გამოყენებული.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* ოფიციალური ფან საიტი 
* სიმღერა 'Don't Panic'-ის ტექსტი 

კატეგორია:2001 წლის სინგლები
კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კატეგორია:Parlophone-ის სინგლები
არდენის ოპერაცია (1945)

მინი
**არდენის ოპერაცია** —  1944 წლის 16 დეკემბერს ნიდერლანდების ფრონტის საზღვრები დიდი სისწრაფით გაარღვიეს გერმანულმა ტანკებმა. მათი მიზანი იყო ამერიკელ მოიერიშეთა კორპუსის განადგურება და ამ გზით ინგლისელთა და ამერიკელთა ერთობლივი არმიის ორად გაყოფა.

ამერიკელთათვის ეს იმდენად მოულოდნელი აღმოჩნდა, რომ შესაძლო იყო, გერმანელთა ასეთი მასიური შეტევა ვეღარ მოეგერიებინათ და დაეტოვებინათ ნიდერლანდები და საფრანგეთი. ეს კი გამოიწვევდა საფრანგეთის ხელახალ ოკუპაციას და მოკავშირეთა არმიების სრულ განადგურებას. ამერიკელები ჯერ კიდევ 14 დეკემბერს თვლიდნენ, რომ შობისათვის ისინი უკვე ბერლინში იქნებოდნენ.

გერმანელთა მიზანი იყო, რომ სწრაფი შეტევით გაენადგურებინათ ქალაქ არდენთან შეჩერებული ამერიკელთა მასიური ძალები და ამით ალყაში მოექციათ როგორც ინგლისელთა ჯარები, ისე ამერიკელთა ჯარების ნაწილი.

პირველივე დღეს, გერმანულმა არტილერიამ, ავიაციამ და ჯარმა გაარღვიეს არდენის დამცველთა ხაზი და ღრმად შეიჭრნენ მოწინააღმდეგეთა ბანაკში. ამას გარდა, მოკავშირეთა ზურგში გადმოსხეს გერმანული სს-ის 2500 კაციანი კონტინგენტი, რომლებმაც სრულიად მოულოდნელად, ზურგიდან მიიტანეს შეტევა ამერიკელებზე. მათ ამერიკელთა ფორმები ეცვათ. ასე რომ, შენიღბულად მოქმედებდნენ. მათი ცნობა ძალიან ჭირდა, რადგან ყველა მათგანმა კარგად იცოდა ინგლისური ენა და ამერიკის ისტორია.

მომდევნო დღეებში, მოკავშირეთა ბანაკში არეულობა არ ცხრებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ გერმანელებს არ გააჩნდათ დიდი სამხედრო კონტინგენტი, მაინც დიდი სისწრაფით მიიწევდნენ წინ. თუ ისინი მდინარე მასეს საზღვარს გადაკვეთდნენ, მათი შეჩერება პრაქტიკულად შეუძლებელი იქნებოდა.
 
მოკავშირეებმა სასწრაფოდ გადააჯგუფეს არმიები და კონტრშეტევაზე გადავიდნენ. ბრძოლები 24–25 დეკემბერს, შობა დღეს გაიმართა. მიუხედავად მოკავშირეთა თავდადებული შეტევისა, გერმანული არმია უკან არ იხევდა, თუმცა 26 დეკემბერს დიდი დანაკარგების გამო, მათი წინსვლა მაინც ლიკვიდირებულ იქნა. ამერიკელებს კიდევ 2 თვე დასჭირდათ იმისათვის, რომ ფრონტის ძველი ხაზი აღედგინათ.

დანაკარგები მოკავშირეთა მხრიდანაც დიდი იყო. მარტო ამერიკელების მხრიდან, განადგურდა 700-ზე ემტი ტანკი, და 1000-ზე მეტი თვითმფრინავი. გერმანელთა ტყვეობაში კი 6500 ჯარისკაცი აღმოჩნდა. მთლიანობაში მოკავშირეებმა 90 000-ზე მეტი ადამიანი დაკარგეს.

რაც შეეხებათ გერმანელებს, მათ 60 000-დან 90 000 კაცამდე დაკარგეს.

არდენის ოპერაციამ დაამტკიცა, რომ გერმანელთა მცირე ძალებსაც კი შეეძლოთ მოკავშირეთათვის რეალური საფრთხის შექმნა. ამის გამო, მათი მომდევნო შეტევა ბევრად უფრო მობილიზებული და ორგანიზებული იყო, ვიდრე მანამდე.

## ლიტერატურა 
* Caddick-Adams, Peter. *Snow and Steel: The Battle of the Bulge, 1944–45*  (Oxford University Press; 2015) 872 pages
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Battle of the Bulge
* The Battle of the Bulge: Battlebook 
* Battle of the Bulge Museums

## სქოლიო 
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ოპერაციები და ბრძოლები
კატეგორია:1944 წლის ბრძოლები
Coldplay-ს დისკოგრაფია

ინგლისური როკ-ჯგუფ **Coldplay**-ს დისკოგრაფია მოიცავს შვიდ სტუდიურ, ოთხ საკონცერტო, ექვს კომპილაციურ და ორ ვიდეო ალბომს, ისევე, როგორც 11 EP-ს, 42 სინგლს (ამასთან - სამ პრომოსინგლს) და 38 მუსიკალურ ვიდეოს. ჯგუფმა მსოფლიოში გაყიდა 93 მილიონზე მეტი დისკი (72 მილიონი ალბომი და 18 მილიონი სინგლი). აშშ-ში ჯგუფს გაყიდული აქვს 18.2 მილიონი ალბომი და 33.6 მილიონი ციფრულად ჩამოტვირთული სიმღერა. ბრიტანეთში ჯგუფმა გაყიდა 5 მილიონი სინგლი.

## ალბომები
### სტუდიური ალბომები
### საკონცერტო ალბომები
### კომპილაციური ალბომები
### ვიდეო ალბომები
## EP-ები
## სინგლები
### პრომოსინგლები
## სხვა წარმატებული სიმღერები
## სხვა ჩანაწერები
## მუსიკალური ვიდეოები
### ტექსტიანი ვიდეოები
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* Coldplay საიტზე AllMusic
* 
* 
## შენიშვნები 
## სქოლიო

კატეგორია:ალტერნატიული როკ დისკოგრაფიები
დისკოგრაფია
კატეგორია:ბრიტანელი შემსრულებლების დისკოგრაფიები
კატეგორია:როკ-ჯგუფების დისკოგრაფიები
ნაზიკ ალ-მალაიკა

**ნაზიკ ალ-მალაიკა** (დ. 23 აგვისტო, 1922 — გ. 20 ივნისი, 2007) — ერაყელი პოეტი, თანამედროვე ერაყის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი პოეტი ქალი. ცნობილია, როგორც არაბულ ენაზე ვერლიბრის (ურითმო ლექსი) პირველი ავტორი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ნაზიკ ალ-მალაიკა 

## სქოლიო
კატეგორია:ერაყელი პოეტები
კატეგორია:არაბულენოვანი პოეტები
სოფო ხალვაში

**სოფო ხალვაში** (დ. 31 მაისი, 1986, ბათუმი) — ქართველი მომღერალი, ევროვიზია 2007-ის საქართველოს წარმომადგენელი, ასევე პირველი შემსრულებელი ამ კონკურსში საქართველოდან სიმღერით „Visionary Dream“ (წარმოსახვითი ოცნება). 2006 წლის სიმღერის კონკურსში იურმალაში, ლატვია, მესამე ადგილი დაიკავა. მომღერალს ფესტივალმა „ახალმა ტალღამ“ საკმაოდ დიდი პოპულარობა მოუტანა არა მარტო სამშობლოში არამედ მის ფარგლებს გარეთაც. სწორედ ამიტომ მომდევნო წლებში საპატიო სტუმრის სტატუსით იყო მიწვეული „ახალ ტალღა 2007“-ზე (სადაც ახალი ტალღა 2006-ის მეორე ადგილის მფლობელთან, იტალიელ ჯანი ფიორელინოსთან დუეტში შეასრულა „Parolle“) და „ახალ ტალღა 2008“-ზე (სადაც „ახალი ტალღა 1989“-ს პირველი ადგილის მფლობელ სოსო პავლიაშვილთან ერთად შეასრულა „Cose Della Vita“). სოფოს სადებიუტო ალბომი (რომელშიც შესულია ორიგინალი სიმღერები), ჩაიწერა ლონდონში. მომღერალს ჰყავს ქმარი — მიხეილ ძოძუაშვილი და ქალიშვილი.

2018 წლის ნოემბრიდან არის ქალაქ ბათუმის მერის მოადგილე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*სოფო სიმღერით ”თბილისო” საერთაშორისო ფესტივალზე ”ახალი ტალღა 2006”
*Eurovision  
*სოფო სიმღერით „Visionary Dream“ ევროვიზია 2007-ის ფინალში

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვარშავის რადიოანძა

thumb|300px|ვარშავის რადიოანძა
**ვარშავის რადიოანძა** — ყველაზე მაღალი სტრუქტურული ნაგებობა იყო დედამიწაზე, რომელიც კი ოდესმე ადამიანს შეუქმნია (1991 წელს დანგრევამდე). მდებარეობდა ქ. კონსტანტინოვთან, პოლონეთში.

რადიოანძის პროექტი სიმაღლით 646.30 მეტრი შეიმუშავა ინჟინერმა იან პოლაკმა გრძელ ტალღაზე რადიომაუწყებლობისთვის პოლონეთისა და ევროპის ტერიტორიაზე. მშენებლობა ქალაქ კონსტანტინოვთან დაიწყო 1969 წლის 5 ივლისს და დასრულდა 1974 წლის 18 მაისს. რადიოანძამ ფუნცქიონირება დაიწყო იმავე წლის 22 ივლისს. ექსპლუატაციას უწევდა ვარშავის სახელმწიფო ტელერადიოკომპანია რადიოს პირველი არხის მაუწყებლობისთვის სიხშირეზე 225 კილოჰერცი. ორმაჩტიანი გადამცემის სიგნალის დაჭერა შესაძლებელი იყო ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში და ჩრდილოეთ ამერიკაშიც. კონსტრუქციის საერთო წონა შეადგენდა 420 ტონას. კონსტრუქციის წონასწორობას იჭერდა 15 დამჭიმი დამაგრებული 5 დონეზე. 

1991 წლის 8 აგვისტოს დამჭიმის გაუმართაობის გამო დაინგრა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ვარშავის რადიოანძა — Structurae

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიოს უმაღლესი ნაგებობები
კატეგორია:ვარშავა
კატეგორია:რადიოანძები
Talk (სიმღერა)

**Talk** — ინგლისურ როკ ჯგუფ Coldplay-ს სიმღერა. იგი 2005 წლის ალბომში X&Y რიგით მეხუთე სიმღერაა. 2005 წლის დეკემბერში იგი სინგლად გამოვიდა და მყარი ჰიტი გახდა მსოფლიოს გარშემო (იხ. 2005 წელი მუსიკაში).დიდ ბრიტანეთში Talk ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში #10 ადგილიდან შევიდა, ხოლო მსოფლიოში მისი წარმატება სხვადასხვა იყო:მან #1 ადგილს მიაღწია ნიდერლანდის ტოპ 40-ში და ტოპ ხუთეულში შევიდა კანადის ჩარტში. ორივე სიმღერა და მისი რემიქსი Thin White Duke 2007 წლის გრემის დაჯილდოებაზე იყო წარდგენილი, უკანასკნელმა აიღო კიდეც ეს პრიზი.

## შექმნა 
Coldplay-მ ნებართვა აიღო ელექტონულ მუსიკალურ ჯგუფ Kraftwerk-ისგან, რათა მათი სიმღერის „Computer Love“ (გერმანული ვერსია: Computerliebe), 1981 წლის სტუდიური ალბომიდან „Computer World“ (გერმანულად: Computerwelt), ძირითადი მელოდია თავიანთი სიმღერისთვის გამოეყენებინათ. მათ სინთეზატორები გიტარით ჩაანაცვლეს.

ჯგუფმა ამ სიმღერის სამი განსხვავებული ვერსია ჩაწერა; ხოლო ის რომელიც ალბომ *X&Y*-ში მოხვდა, ადრეულ ვერსიაზეა დაფუძნებული. Talk-ის უფრო ახალმა ვერსიამ ორიგინალისაგან განსხვავებული ტექსტით ინტერნეტში 2005 წლის მარტში გაჟონა. Talk თავიდან გათვალისწინებული იყო როგორც სინგლ Speed Of Sound-ის B-მხარე, მანამ სანამ ის ახალი ალბომის ბოლო დამატება არ გახდებოდა.

სიმღერა ცოცხლად იქნა შესრულებული 2005 წლის MTV Europe Music Awards-ზე 3 ნოემბერს ლისაბონში, პორტუგალია და გრემის 2006 წლის დაჯილდოებაზე ლოს-ანჯელესში, აშშ.

## სიმღერების სია
### ნიდერლანდები
2005 წელს სამი კვირის მანძილზე დეკემბერში ამ ქვეყანაში გამოიცა 3 ნაწილიანი სინგლი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კატეგორია:2005 წლის სინგლები
კატეგორია:2005 წლის სიმღერები
კატეგორია:Parlophone-ის სინგლები
კომეტა 1882

**1882 წლის დიდი სექტემბრის კომეტა** (C/1882 R1) — იყო ციური ობიექტი, რომელიც გამოირჩეოდა დიდი ნათებით, რის გამოც მიიღო სახელწოდება „დიდი კომეტა“. იგი 1882 წლის ზაფხულში აღმოაჩინა სამხრეთ აფრიკელმა ასტრონომმა უილიამ ჰენრი ფინლაიმ. სექტემბრისათვის კომეტის ნათებამ იმდენად იმატა, რომ ხილული გახდა შეუიარაღებელი თვალითაც. 17 სექტემბერს იგი პერიჰელიუმში იმყოფებოდა მზესთან, რომლის შემდეგაც მისმა ნათებამ ნელ-ნელა იკლო. სულ მალე იგი დაიშალა რამდენიმე კომეტად, რომლეთა ნახვაც პირველ დღეებში, შეუიარაღებელი თვალითაც შეიძლებოდა.

რამდენიმე ხანში კომეტა 1882 იქცა მეტეორთა ნაკადად, რომელიც დღემდე მოძრაობს მზის სისტემის სივრცეში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Cometography.com
*

კატეგორია:კომეტები
კატეგორია:დიდი კომეტები
კატეგორია:კრეიცის კომეტების ოჯახი
კატეგორია:ასტრონომიული ობიექტები აღმოჩენილი 1882 წელს
გოგი ალექსი-მესხიშვილი

thumb|გოგი ალექსი-მესხიშვილი
**გიორგი (გოგი) ალექსი-მესხიშვილი** (დ. 2 მარტი, 1941) — ქართველი მხატვარი, თეატრალური დეკორატორი.

## ბიოგრაფია
1967 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემიის ფერწერის ფაკულტეტი. 1975 წელს აირჩა რუსთაველის თეატრის მთავარ მხატვრად, სადაც ორმოცამდე სპექტაკლი გააფორმა. საუკეთესო ნამუშევრებია ბერტოლდ ბრეხტის „კავკასიური ცარცის წრე“, „სეჩუანელი კეთილი ადამიანი“, კარლო გოცის „ქალი-გველი“, უილიამ შექსპირის „ზაფხულის ღამის სიზმარი“, „როგორც გენებოთ, ანუ შობის 12 ღამე“, მოლიერის „დონ ჟუანი“. 

წარმატებით თანამშრომლობს მუსიკალურ თეატრებთან: თბილისის ოპერის თეატრში: გია ყანჩელის „არს მუსიკა“, ბიზეს „კარმენი“, სერგეი პროკოფიევის „ცეცხლის ანგელოზი“; მიუნხენის ნაციონალურ ოპერაში პეტრე ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი“, ვერდის „ოტელო“ ბუსეტოს ფესტივალზე და სხვ. 1999 წელს მუშაობდა რუსი კომპოზიტორის — სერგეი სლონიმსკის ნაწარმოებზე „ივანე მრისხანეს ხილვანი“ რობერტ სტურუასა და მსტისლავ როსტროპოვიჩთან ერთად. 

გოგი ალექსი-მესხიშვილი ამჟამად ცხოვრობს აშშ-ში. ეწევა პედაგოგიურ და შემოქმედებით მუშაობას. არის დართმუთის კოლეჯის პროფესორი.

## ფილმოგრაფია 
მხატვარია ფილმების:
* 1988 — აშუღ-ყარიბი
* 1972 — გლადიატორი
* 1970 — ფეოლა

## ჯილდოები და აღიარება
* 1988 : საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვარი
* 1979 : სსრკ სახელმწიფო პრემია 
* ევროპული კინოჯილდო (ფელიქსი) სერგო ფარაჯანოვის ფილმისათვის „აშუღ-ყარიბი“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გ. ალექსი-მესხიშვილის ბიო რუსთაველის თეატრის ვებგვერდზე. 
* გიორგი (გოგი) ალექსი-მესხიშვილი , ეროვნული ფილმოგრაფიის ვებ საიტი.
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  2 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვრები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2001)
გ
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აჰმედ ოზქანი (მელაშვილი)

**აჰმედ ოზქანი (მელაშვილი)** () (დ. 10 ივნისი, 1922, სოფ. ქოჩბაირი, გონენის რაიონი (ბალიქესირის პროვინცია, თურქეთი) — გ. 5 ივლისი, 1980) — ქართველი კულტურული მოღვაწე თურქეთში, რომლის მოღვაწეობა მიმართული იყო თურქეთის ქართველობაში ეროვნული თვითშეგნების გაღვიძებისაკენ.

აჰმედ ოზქანი დაიბადა სოფელ ბალიქესირში, ქართველ მაჰმადიან ემიგრანტთა (მუჰაჯირთა) ოჯახში. დაწყებითი განათლების მიღების შემდეგ, ოზქანმა დაამთავრა სტამბოლის უნივერსიტეტის არქიტექტურული ფაკულტეტი 1962 წელს და დასახლდა თურქეთის პატარა ქართულ სოფელ ჰაირიეში, სადაც დაქორწინდა და ტურისტული საზოგადოება დააფუძნა. შემდეგ არქიტექტორადაც მუშაობდა. მისი მთავარი საქმიანობა კი მაინც ადგილობრივ ქართულ თემებში   „ჩვენებურებში“ — ქართული იდეის პოპულარიზაცია იყო. მის წიგნს საქართველოზე Gürcüstan (1968) დიდი გამოხმაურება მოჰყვა. თურქეთის მთავრობამ წიგნი აკრძალა. საქმე სასამართლომდე მივიდა, მაგრამ ოზქანი გაამართლეს. ამის შემდეგ, 1970-იან წლებში, მან ორჯერ იმოგზაურა საქართველოში. თურქეთში დაბრუნების შემდეგ იგი თარგმნიდა და აქვეყნებდა ქართველ კლასიკოს მწერლებს, სტატიებს საქართველოს ისტორიისა და კულტურის შესახებ. მის მიერ 1972 წელს დაარსებული ჟურნალი Çveneburi დღემდე რჩება თურქეთის ქართული დიასპორის ყველაზე მნიშვნელოვან კულტურულ პერიოდულ გამოცემად. მას ზოგჯერ „თურქეთის ქართველების ილია ჭავჭავაძესაც“ უწოდებდნენ.

1980 წლის 5 ივლისს ქალაქ ბურსაში, ოზქანი თურქული ულტრანაციონალისტური დაჯგუფების „რუხი მგლების“ აქტივისტებმა მოკლეს. ოზქანი საქმიანობას სათავეში მისი ვაჟი, იბერია, ჩაუდგა. მისი მეგობარი და თანამოაზრე იყო ქართველი მეცნიერი და საზოგადო მოღვაწე ჰაირი ჰაირიოღლუ (ვახტანგ მალაყმაძე).

აჰმედ ოზქანი მელაშვილი სოფელ ჰაირიეში განისვენებს. მის საფლავს ამშვენებს წარწერა თურქულად და ქართულად: „მე ვიცხოვრე ჩემი ხალხისთვის და არა უკვდავებისთვის“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* აჰმედ ოზქან მელაშვილი — თურქეთის ქართველების ილია ჭავჭავაძე . *Chveneburi.net*.

კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 10 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
ფრონტონი

მინი|300პქ|საბერძნეთის ეროვნული ასამბლეის შენობის ზედა ნაწილი. ფრონტონი შემკულია ქანდაკებებით.
**ფრონტონი** (ფრანგ. fronton < ლათ. frons, ნათესაობითი ბრუნვა frontis - შუბლი, წინა მხარე) — არქიტექტურაში, შენობის ფასადის, პორტიკის, კოლონადის დამაგვირგვინებელი ნაწილი (ჩვეულებრივ სამკუთხედის ფორმისა), რომელიც შემოფარგლულია სახურავის 2 ფერდითა და კარნიზით. ფრონტონის არეს (ტიმპანი) ხშირად ამკობენ ქანდაკებით, რელიეფით და სხვა. 
## ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
მანსარდა

მინი|250პქ|შენობა მანსარდით, ციურიხი.
**მანსარდა** () — სათავსი (ძირითადად საცხოვრებელი) შენობის სხვენში, რომლის სახურავის ყოველი ფერდი შედგება ზემო — დამრეცი და ქვემო — ციცაბო ნაწილებისაგან. 

მანსარდა იძლევა დამატებით სასარგებლო ფართობს, ხოლო მანსარდული სახურავი ზრდის შენობის მოცულობას. სახურავის ეს კონსტრუქცია პირველად გამოიყენა არქიტექტორმა ფრანსუა მანსარმა, რომლის გვარიდანაც მოდის მანსარდის სახელწოდება. ფართო გაგებით, მანსარდა ეწოდება მაღალი სახურავის ქვეშ მოთავსებულ ნებისმიერ სათავსს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
რიზალიტი

[მინი|[ოშტეინერის სასახლე|ოშტეინერის სასახლის რიზალიტი მაინცში]]
**რიზალიტი** () — შენობის მთელ სიმაღლეზე აზიდული, წინ გამოწეული ნაწილი, რომელიც ნაგებობის ცენტრალური ღერძის მიმართ სიმეტრიულადაა განლაგებული. ძირითად შენობასთან ერთად რიზალიტი ქმნის ერთ მთლიან მოცულობას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
ზაზა პაპუაშვილი

**ზაზა პაპუაშვილი** (დ. 20 ოქტომბერი, 1964, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, პოლიტიკოსი, რეჟისორი.
## ბიოგრაფია
1986 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი. იმავე წლიდან რუსთაველის თეატრის მსახიობია. აღსანიშნავი როლებია: კირილე მიმინოშვილი („სამანიშვილის დედინაცვალი“), კლავდიუსი („ჰამლეტი“), სეხიზმუნდო („ცხოვრება სიზმარია“), მასხარა („მეფე ლირი“), იანგ ზუნი („სეჩუანელი კეთილი ადამიანი“), მაკბეტი („მაკბეტი“), მინდია („ლამარა“), ბაჩა („მერე რა რომ სველია სველი იასამანი“), პანტალონე („ქალი გველი“), ჰამლეტი („ჰამლეტი“), მალვოლიო („როგორც გენებოთ ანუ შობის მეთორმეტე ღამე“), ესტრაგონი („გოდოს მოლოდინში“), დარისპანი („დარისპანის გასაჭირი“), სევდიანი უცნობი („ვანილის მოტკბო, სევდიანი სურნელი“).

დადგმული აქვს სპექტაკლები ბათუმის ილია ჭავჭავაძის სახელობისა და შოთა რუსთაველის სახელობის დარამატულ თეატრებში. 

2012-2016 წლებში იყო  საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის მტაწმინდის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.  2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის დიდუბის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

## ფილმოგრაფია
*2000: „სიყვარული ვენახში“  (სანდრო)  რეჟ. გიორგი შენგელაია
*2000: „ნუცას სკოლა“  (ნიკა)  რეჟ. მერაბ კოკოჩაშვილი
*2000: „სამოთხე ჩვენი ქალაქის ქუჩებში“ რეჟ. გიორგი გაჩეჩილაძე
*2003: „ჭერი ანუ დაუმთავრებელი ფილმის მასალა“  რეჟ. რეზო ესაძე
*2004: „სკამი“   რეჟ. ლევან ბზვანელი
*2005: „მიდიოდა მატარებელი“ (ენვერი) რეჟ. გიორგი შენგელაია
*2011: „გული“  რეჟ. ირაკლი ჩხიკვაძე

## ნათამაშები როლები
### რუსთაველის თეატრი
*დავით კლდიაშვილი „სამანიშვილის დედინაცვალი“    (კირილე მიმინოშვილი)
*უილიამ შექსპირი  „ჰამლეტი“   (კლავდიუსი)
*პედრო კალდერონი   „ცხოვრება სიზმარია“   (სეხიზმუნდო)
* უილიამ შექსპირი  „მეფე ლირი“  (მასხარა)
*ბერტოლტ ბრეხტი  „სეჩუანელი კეთილი ადამიანი“    (იანგ ზუნი)
*უილიამ შექსპირი   „მაკბეტი“    (მაკბეტი)
*გრიგოლ რობაქიძე   „ლამარა“  (მინდია)
*ლაშა თაბუკაშვილი   „მერე რა რომ სველია სველი იასამანი“  (ბაჩა)
*  კარლო გოცი  „ქალი-გველი“   ( პანტალონე)
*უილიამ შექსპირი  „ჰამლეტი“    (ჰამლეტი)
* უილიამ შექსპირი  „როგორც გენებოთ ანუ შობის მეთორმეტე ღამე“  (მალვოლიო)
*სემუელ ბეკეტი   „გოდოს მოლოდინში“   (ესტრაგონი)
* დავით კლდიაშვილი   „დარისპანის გასაჭირი“  (დარისპანი)
*ირაკლი სამსონაძე  „ვანილის მოტკბო, სევდიანი სურნელი“  (სევდიანი უცნობი)

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
*1996: საქართველოს სახელმწიფო პრემია
*თეატრალური საზოგადოების ჯილდო „ოქროს ნიღაბი“, მამაკაცის საუკეთესო როლის შესრულებისთვის
* ლადო მესხიშვილის სახელობის პრემია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ზაზა პაპუაშვილი, შემოქმედება, ფოტოგალერეა
 

კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი 
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ზაზა
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კაპიტელი

მინი|კორინთული კაპიტელი
[მინი|[ვენეცია]]
**კაპიტელი** (გვიანდ. ლათ. capitellum „თავი“), *სვეტისთავი*. ვერტიკალური საყრდენის (ბოძის ან სვეტის) დამაგვირგვინებელი ნაწილი, რომელიც პლასტიკურად არის გამოყოფილი. კაპიტელი საყრდენს გადასცემს არქიტრავისა და მის ზემოთ მდებარე ნაწილების დატვირთვას. კაპიტელი ცნობილია უძველესი დროიდან. მას ჯერ კიდევ ძველ აღმოსავლეთის ნაგებობებში იყენებდნენ. ანტიკურ ეპოქაში ჩამოყალიბდა კაპიტელის სამი ძირითადი ტიპი: დორიული, იონიური და კორინთული, ორი უკანასკნელის შეხამებას წარმოადგენს კომპოზიტური კაპიტელი. კაპიტელის თავისებური ტიპები ცნობილია ჩინურ, იაპონურ, მექსიკურ, ბიზანტიურ, რომანულ, ძველ რუსულ, ქართულ, სომხურ, შუა აზიის სახელმწიფოთა და სხვა არქიტექტურაში. 

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 5, გვ. 387, თბ., 1980

კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
ანტაბლემენტი

**ანტაბლემენტი** (ფრანგ. entablement წინდ. en, table - მაგიდა, ფიცარი) — კლასიკური არქიტექტურული ორდერის სვეტებზე დაყრდნობილი ჰორიზონტალური ნაწილი. შედგება (ქვევიდან ზევით) მზიდავი ნაწილის - არქიტრავის, მასზე დაყრდნობილი ფრიზისა და დამაგვირგვინებელი ნაწილის - კარნიზისაგან. სხვადასხვა არქიტექტურულ ორდერში ანტაბლემენტის პროპორციები და პლასტიკურრი დამუშავება სხვადასხვანაირია. ანტაბლემენტი წარმოიშვა ხის კოჭოვანი გადახურვის საფუძველზე და შენარჩუნებული აქვს მისი სტრუქტურა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
ფრიზი

მინი|300პქ|სპარსელი მეომრები, ბერლინის მუზეუმი
**ფრიზი** (ფრანგ. frise) — დეკორატიული კომპოზიცია ჰორიზონტალური ზოლის ან ლენტის სახით, რომელიც აგვირგვინებს ან გარს აკრავს არქიტექტურული ნაგებობის ამა თუ იმ ნაწილს.

# არქიტექტურულ ორდერში არტაბლემენტის შუა ნაწილი, რომელიც მოთავსებულია არქიტრავსა და კარნიზს შორის. დორეულ ორდერში ფრიზი დანაწევრებულია მეტოპებად და ტრიგლიფებად; იონურსა და კორინთულში შევსებულია რელიეფებით ან სადაა.
# სკულპტურული, ფერწერული და სხვა გამოსახულებებით შექმნილი ერთიანი დეკორატიული ზოლი (ხშირად ორნამენტული ხასიათისა), რომელიც გარს არტყია კედლების ზედა ნაწილებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
რევაზ ჩხაიძე

**რევაზ ჩხაიძე** (დ. 30 იანვარი, 1935) — ქართველი მსახიობი, თეატრის რეჟისორი.

რუსთაველის თეატრის მსახიობია 1959 წლიდან. განასახიერა: ვეზირი, შაჰი, ყრუ, აქიმი, ყასაბი („სიბრძნე სიცრუისა“), ოსვალდი („მეფე ლირი“), სევასტი („ყვარყვარე“), II ექიმი, I ვექილი („კავკასიური ცარცის წრე“). დადგა: „დავიწყებული ამბავი“, „თავისუფალი თემა“, „ოცნება“, „შეშლილი, შეშლილი... ახალი წელი“. თანაავტორია სპექტაკლისა „თორმეტი განრისხებული მამაკაცი“.
## ფილმოგრაფია
*„შენს ხელთაა სიცოცხლე“ 
## ნათამაშები როლები
### რუსთაველის თეატრი
*  კნუტ სენდერბიუს „ქალთა აჯანყება“  (ქმარი)
* ა. პოპოვის „ოჯახი“   (ლუზნეცოვი)
*ვლატისლავ ბლაჟეკის „მესამე სურვილი“  (პეტრე)
* მიხეილ მრევლიშვილის „ბარათაშვილი“   (ბალაშოვი )
*  ბორის ლავრენიოვის „რღვევა“  (პოლევიო)
*მოლიერის „გააზნაურებული მდაბიო“   (კლეონტი)
*   ლევან სანიკიძის „ქუთათურები“    (გიორგი ამირანიძე)
* გიორგი ნახუცრიშვილის „ფიროსმანი“   (მიშელი )
* გიორგი მდივნის „ტერეზას დაბადების დღე“    (ხოსე )
*   სულხან-საბა ორბელიანის „სიბრძნე სიცრუისა“     (მესამე ვეზირი, შაჰი, ყრუ, აქიმი, ყასაბი, მოტირალი, გლახაკი)
*  უილიამ შექსპირის „მეფე ლირი“    (ოსვალდი, ბურგუნდის მთავარი )
* არჩილ სულაკაურის „სალამურა“   (ქონდარუხი )
*  პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე“   (სევასტი, მსახიობი)
*  ევგენი შვარცის „დრაკონი“   (კატა)
*  ნოდარ დუმბაძის „საბრალდებო დასკვნა“    (გამცემლიძე)
*  ბერტოლტ ბრეხტის „კავკასიური ცარცის წრე“   (მეორე ექიმი, ბიზერგამი, პირველი ვექილი)
*  ალექსანდრე გელმანის „დასაწყისი“   (კადრების განყოფილების გამგე)
*  დათო ტურაშვილის „დიალოგები ორმოქმედებიანი პიესისათვის“    (შალვა)

### დადგმული სპექტაკლები
*თამაზ ჭილაძის „დავიწყებული ამბავი“
* ალექსანდრე ჩხაიძის „თავისუფალი თემა“
*ანტონიო ბუერო ვალიეხოს „ოცნება“
*თამაზ მეტრეველის „შეშლილი, შეშლილი... ახალი წელი“
*ედუარდო დე ფილიპოს „აჩრდილები“
## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
*1981:  საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
*საკავშირო კონკურსი, მესამე პრემია     1975-1977 წლებში შექმნილი საუკეთესო სპექტაკლისათვის

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
აშიკ-ქერიბი (ფილმი)

**„აშიკ-ქერიბი“** — 1988 წელს სერგო ფარაჯანოვისა და დოდო აბაშიძის მიერ გადაღებული ფილმი მიხეილ ლერმონტოვის ამავე სახელწოდების ნაწარმოების მიხედვით. ეს იყო ფარაჯანოვის ბოლო დასრულებული ფილმი, მიძღვნილი მისი უახლოესი მეგობარი ანდრეი ტარკოვსკისთვის, რომელიც ორი წლით ადრე გარდაიცვალა.

## სიუჟეტი
აშიკ-ქერიბს სურს ცოლად ითხოვოს შეყვარებული, თუმცა ამ უკანასკნელის მამა თანახმა არაა ქერიბის ხელმოკლეობის გამო. სატრფო ფიცს დებს დაელოდოს ვაჟს ათასი დღე, სანამ ის დაბრუნდება საკმარისი ფულით, რათა მამამისი დაითანხმოს. აშიკ-ქერიბი ქონების მოსახვეჭად შორ გზას დაადგა. დიდხანს იმოგზაურა. ბევრი რამ გადაიტანა. სიმდიდრე ვერ იშოვა, ბევრი რამ შეიცნო და ერთგულ სატრფოს კვლავ უპოვარ პოეტად დაუბრუნდა.

## როლებში
* იური მგოიანი
* სოფიკო ჭიაურელი (დედა)
* რამაზ ჩხიკვაძე
* კონსტანტინე სტეპანკოვი
* ბაია (ბარბარე) დვალიშვილი
* ვერონიკა მეტონიძე
* დავით დოვლათიანი
* ლევან ნატროშვილი
* სლავა სტეპანიანი
* ნოდარ დუგლაძე
* თამაზ ვაშაკიძე

## ჯილდოები
* ევროპული კინოს აკადემიის პრემია „ფელიქსი“ საუკეთესო მხატვრის ნომინაციით (შ. გოგოლაშვილს, გ. ალექსი-მესხიშვილს, ნ. ზანდუკელს), დასავლეთ ბერლინი (1988).

## შენიშვნები 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* DVDBeaver — DVD ვერსია
* აშიკ-ქერიბი ვებგვერდზე Parajanov.com

## სქოლიო
კატეგორია:1988 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:სერგო ფარაჯანოვის ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:აზერბაიჯანულენოვანი ფილმები
კატეგორია:მოთხრობებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:1988 წლის ფილმები
ვალერიან შალიკაშვილი

**ვალერიან ირაკლის ძე შალიკაშვილი** (დ. 23 მაისი [ ძვ. სტ. 10 მაისი], 1874, სოფ. აკეთი, ოზურგეთის მაზრა ― გ.  30 იანვარი[ ძვ. სტ. 17 იანვარი], 1919, იქვე) ― ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, დრამატურგი.

## ბიოგრაფია
საშუალო განათლება მიიღო კავკავის რეალურ სასწავლებელში, სადაც ოთხი კლასის კურსი დაამთავრა. პანსიონში რუსულად სწავლის გამო დაავიწყდა ქართული ენა. 17 წლისამ დაიწყო მშობლიური ენის შესწავლა. სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1902 წელს ალექსი-მესხიშვილის დასში. ისი პირველი როლი იყო დე-სილა სპექტაკლში „ურიელ აკოსტა“. 1905 წელს პირველი წერილი გამოაქვეყნა გაზეთ „ივერიაში“. 1907 წლიდან დაიწყო რეჟისორობა. 1909 წელს ქართულმა დრამატულმა საზოგადოებამ მიავლინა მოსკოვში სამხატვრო თეატრის სარეჟისორო კურსებზე. გაზეთ „დროებაში“ აქვეყნებდა ლექციების ჩანაწერებს. მალე დაავადდა ტუბერკულოზით. 1910 წელს დაბრუნდა თბილისში. იყო სარეჟისორო საბჭოს წევრი ლ. მესხიშვილთან და ვ. გუნიასთან ერთად. 1910-1912 წლებში მიიწვიეს ხონის თეატრში. რამდენიმე თვე მოსკოვში გაატარა. ამ დროიდან დაიწყო მინიატურების, ფელეტონების და სცენების წერა. აქვეყნებდა წერილებს სასცენო ხელოვნების შესახებ. თავდაპირველად წერდა ვაკლიკო გურულის ფსევდონიმით. 1917 წელს იყო მსახიობთა კავშირის აქტიური წევრი. 1918 წელს მსახიობის ოსტატობას ასწავლიდა ჯაბადარის სტუდიაში. ქართულ სცენაზე ამკვიდრებდა სამხატვრო თეატრის შემოქმედებით პრინციპებს. მუშაობდა თბილისის, ქუთაისის, ჭიათურის, ბაქოს ქართულ და სხვა თეატრებში. ზაფხულობით დადიდა სოფლებსა და დაბებში სამუშაოდ.

## შემოქმედება
შეასრულა დარისპანის (კლდიაშვილის „დარისპანის გასაჭირი“), სოლეიმანის (სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), იაგოს (შექსპირის „ოტელო“), დე სილვას (გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“) და სხვა როლები. დადგა 50-მდე სპექტაკლი (გედევანიშვილის „მსხვერპლი“ და „სინათლე“, დ. ერისთავის „სამშობლო“, კლდიაშვილის „დარისპანის გასაჭირი“, იბსენის „დოქტორი შტოკმანი“ და სხვა). დაწერა 7 („გადაჭრილი მუხა“, „უნიადაგონი“, „ოჯახი“ და სხვა) და თარგმნა 18-მდე პიესა. 

### ნათამაშები როლები
*დავით კლდიაშვილის „დარისპანის გასაჭირი“ (დარისპანი)
*ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“   (სოლეიმანი)
* უილიამ შექსპირის „ოტელო“  (იაგო)
*კარლ გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“   (დე სილვა)

### დადგმული სპექტაკლები
*იოსებ  გედევანიშვილის  „მსხვერპლი“ 
*იოსებ  გედევანიშვილის    „სინათლე“ 
* დავით ერისთავის „სამშობლო“
* დავით კლდიაშვილის „დარისპანის გასაჭირი“
* ჰენრიკ იბსენის „დოქტორი შტოკმანი“

## ლიტერატურა
* *მებუკე დ.,* ვალერიან შალიკაშვილი, თბ., 1956;
**თევზაძე დ.*, „ვალერიან შალიკაშვილი და ჩვენი დღევანდელობა“, ჟურნალი „ლიტერატურული ძიებანი“, 2002

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1874
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი დრამატურგები
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ალექსანდრე იმედაშვილი

**ალექსანდრე სოლომონის ძე იმედაშვილი** (დ. 2 მარტი   [ ძვ. სტ.  18 თებერვალი], 1882, თბილისი ― გ. 30 სექტემბერი, 1942, იქვე) — ქართველი მსახიობი, ქართული თეატრის ერთ-ერთი გამოჩენილი ტრაგიკოსი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1932).

## ბიოგრაფია 
სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო თბილისში 1900 წელს. სხვადასხვა წლებში მუშაობდა თბილისის, ბათუმის, ქუთაისის და სხვა თეატრებში. 1921–1924 წლებში მოღვაწეობდა რუსთაველის სახელობის თეატრში, 1928–1931 წლებში — კოტე მარჯანიშვილის მიერ დაარსებულ ქუთაისის თეატრში (ახლანდელი თბილისის კ. მარჯანიშვილის სახელობის თეატრი), 1939–1942 — ქუთაისის ლ. მესხიშვილის სახელობის თეატრში. იყო ლადო მესხიშვილისა და ვასო აბაშიძის მოწაფე, რევოლუციამდელი ქართული თეატრის საუკეთესო ტრადიციების მიმდევარი და დამამკვიდრებელი ქართულ სცენაზე. გამოდიოდა ყველა ჟანრის (ტრაგედია, კომედია, ვოდევილი, მუსიკალური კომედია და სხვა) სპექტაკლებში. განსაკუთრებული წარმატება მოიპოვა კლასიკურ ტრაგედიებში.

იმედაშვილი ითვლებოდა ოტელოს (უილიამ შექსპირის „ოტელო“) როლის საუკეთესო შემსრულებელი რევოლუციამდელ ქართულ თეატრში. წარმატებით ითამაშა აგრეთვე ოიდიპოსი (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“), მეფე ლირი (უილიმ  შექსპირი „მეფე ლირი“), დონ კარლოსი (ფრიდრიხ შილერის „ყაჩაღები“), დათო (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), ესტევანი (კოტე მარჯანიშვილის მიერ 1922 დადგმული ლოპე და ვეგას „ცხვრის წყარო“) და სხვა. იმედაშვილი გამოირჩეოდა უდიდესი ტემპერამენტით, პროფესიული კულტურით, დახვეწილი აქტიორული ტექნიკითა და სასცენო მეტყველებით. მას დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართულ სცენაზე სწორი ქართული მეტყველების დამკვიდრებაში. 1921 წლიდან მოღვაწეობდა კინოში. შეასრულა გელა („მოძღვარი“, 1922), ექიმის („ამოკი“, 1927), კარდინალ მონტანელის („კრაზანა“, 1928), ასტამირის („ელისო“, 1928) და სხვა როლები. იმედაშვილი იყო რეჟისორი, ანტრეპრენიორი, მთარგმნელი, სხვადასხვა წლებში ხელმძღვანელობდა ბათუმის, ჭიათურის, ქუთაისისა და სხვა თეატრებს, მსახიობთა დასებს.

დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით.

## ფილმოგრაფია
*1921: „არსენა ჯორჯიაშვილი“ (მუშა-რევოლუციონერი)  რეჟ. ივანე პერესტიანი
*1922: „მოძღვარი“  (გელა — მაყვარას ქმარი) რეჟ. ვლადიმერ ბარსკი
*1924: „ქარიშხლის წინ“  (პეტუა) რეჟ. კოტე მარჯანიშვილი
*1927: „ამოკი“ (ექიმი) რეჟ.  კოტე მარჯანიშვილი
*1927: „გიული“ (ალი) რეჟისორები ნიკოლოზ შენგელაია, ლევ პუში
*1928: „ელისო“ (ასთამირი) რეჟ. ნიკოლოზ შენგელაია
*1928: „კრაზანა“ (კარდინალი მონტანელი) რეჟ.  კოტე მარჯანიშვილი
*1935: „მდინარის გაღმა“ (მოხუცი ამზათი)  რეჟ. ზაქარია ბერიშვილი
*1937: „არსენა“ (ფარსადანი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი

## ნათამაშები როლები
### რუსთაველის თეატრი
### მარჯანიშვილის თეატრი
### მესხიშვილის თეატრი
## ლიტერატურა 
* *ბურთიკაშვილი ა.,* ალექსანდრე იმედაშვილი, თბ., 1956;
* *ცაგარეიშვილი ლ.,* ალექსანდრე იმედაშვილი, თბ., 1972;

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:დაბადებული 2 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
გრიგოლ მუხაძე

**გრიგოლ მიხეილის ძე მუხაძე** (დ. 8 იანვარი, 1879, თბილისი, რუსეთის იმპერია ― გ. 8 ოქტომბერი, 1948, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) ― ქართველი ქირურგი, საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1941), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1914), პროფესორი (1919), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1944), სსრკ-ის მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1944), მეცნიერებისა და პრაქტიკული ქირურგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ტომსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი 1908 წელს. 1911 წელს დაბრუნდა საქართველოში და დაინიშნა ჭიათურის საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების გამგედ. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე ინიშნება თბილისის და მე-8 ლაზარეთის მთავარ ქირურგად. 1918 წელს დაინიშნა თბილისის ტრავმატოლოგიური ინსტიტუტის დირექტორად. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში თბილისის ყველა ევაკოჰოსპიტალს ხელმძღვანელობდა. 1932 წელს დააარსა და სათავეში ჩაუდგა სისხლის გადასხმის ცენტრალურ სადგურს, რომელიც 1935 წელს მისი ინიციატივით გადაკეთდა სისხლის გადასხმის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტად.

გრიგოლ მუხაძე იყო ორთოპედია-ტრავმატოლოგიის ფუძემდებელი საქართველოში, აგრეთვე თბილისის ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის ინსტიტუტის და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საექიმო ფაკულტეტის შექმნის ერთ-ერთი ინიციატორი და ორგანოზატორი. 1925-1937 წლებში მუშაობდა რესპუბლიკის ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს დირექტორად. 1946 წელს შექმნა საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის და ჰემატოლოგიის ინსტიტუტი.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

## ჯილდოები
* 1943 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1942 — საპატიო ნიშნის ორდენი
* 1941 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე

## ლიტერატურა
* „გრიგოლ მუხაძე; ცხოვრება და მოღვაწეობა“; საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემია, თბ., 1961 წელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* გრიგოლ მუხაძე — ბიბლიოვიკი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1879
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
ნიკოტინმჟავა

**ნიკოტინმჟავა**, **ნიაცინი** ან **ვიტამინი B**3 () — ნივთიერება, B ჯგუფის ვიტამინი, რომელიც ჟანგვა-აღდგენითი პროცესებისათვის, ნახშირწყლების ცვლისთვის, თავის დიდი ტვინის ქერქისა და გულ-სისხლძარღვთა ფუნქციონერიბისართვის აუცილებელ ნივთიერებას წარმოადგენს.  ქიმიური ფორმულაა C6H5NO2.

მისმა დეფიციტმა შეიძლება გამოიწვიოს პელაგრა. დიდი რაოდენობით შედის ხორცში, საფუარების ექსტრაქტებში და მარცვლოვანებში. ნიაცინი გამოიყენება Mycobacterium tuberculosis-ის სადიფერენციაციოდ სხვა მიკობაქტერიებისაგან. Mycobacterium tuberculosis ნიაცინს ასინთეზებს მნიშვნელოვანი რაოდენობით (ნიაცინის ტესტი).

## სქოლიო
კატეგორია:ვიტამინები
შოპენი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**შოპენი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ფრედერიკ შოპენი - პოლონელი კომპოზიტორი
* მიკოლა შოპენი - პოლონელი პიანისტი
* კეიტ შოპენი - ამერიკელი მწერალი  
* შოპენი - პოლონური არაყი
Prince of Persia: Warrior Within

**„სპარსეთის პრინცი: მეომარი შენში“** () — ვიდეო თამაში, რომელიც თამაშის „*სპასეთის პრინცი, დროის ქვიშების*“ გაგრძელებაა. მისი შექმნა 2003 წელს დაიწყო და დიდი მოწონება დაიმსახურა კრიტიკოსთა შორის. ამ ახალი თამაშის პირველი პრეზენტაცია 2004 წლის 2 დეკემბერს შედგა, კომპანია „*უბისოფთის*“ თაოსნობით.

თამაშში „დროის ქვიშებისაგან“ განსხვავებით განახლებულია გრაფიკა, იარაღები და მოძრაობები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი.

კატეგორია:2004 წლის ვიდეო თამაშები
Gothic

**გოთიკა** — ვიდეო თამაში, რომელიც 2001 წელს ესენური ფირმის Piranha Bytes მიერ იქნა შექმნილი.

დღეისათვის გამოცემულია: გოთიკა (2001), გოთიკა II (2002), გოთიკა 3 (2006) და არკანია: გოთიკა 4 (2010)

## რესურსები ინტერნეტში 
*Piranha Bytes-ის საიტი 
*მოყვარულთა გვერდი და ფორუმი

კატეგორია:2001 წლის ვიდეო თამაშები
ტარიქ იბნ ზიადი

მინი|ტარიქ იბნ ზიადი, 711 წ.
**ტარიქ იბნ ზიადი** ესპანეთის ისტორიასა და ლეგენდებში ცნობილი როგორც **ტარიქ ელ ტუერტო** (ცალთვალა ტარიქი); **ტარიქ ბინ ზეიადი**; (არაბ.: طارق بن زياد, გ. 720)  — ბერბერი მხედართმთავარი, რომელიც ხელმძღვანელობდა ვესტგუთების ესპანეთის დაპყრობას 711 წელს. ითვლება ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს სამხედრო სტრატეგად იბერიის ისტორიაში. თავდაპირველად მუსა იბნ ნუსაირის ქვეშევრდომი (მოადგილე) იყო ჩრდილო აფრიკაში, რის შემდეგაც გაგზანილ იქნა იბერიის ნახევარკუნძულის დასალაშქრად. ზოგიერთი ცნობით ის მოწვეული იყო ვისიგოთების მეფეების მემკვიდრე ვიტიცას მიერ ვისიგოთების სამოქალაქო ომში დასახმარებლად.

711 წლის 29 აპრილს ტარიქის არმია გადმოსხდა გიბრალტარზე (ეს სახელწოდება არაბულად ჯაბალ ტარიქის წარმოებულია და ტარიქის მთას ნიშნავს, ან უფრო ზუსტად ღიბრ ტარიქს - ტარიქის კლდეს). ნაპირზე გადმოსხდომისას გადმოცემით ტარიქს ხომალდების დაწვა უბრძანებია და შემდეგი, მუსლიმანური სამყაროსთვის კარგად ცნობილი, სიტყვით გამოსულა ჯარისკაცების წინაშე:

მურების არმია მთელ ესპანეთს მოედო და 711 წლის ზაფხულში მტკიცე გამარჯვება მოიპოვა ვესტგუთების მეფე როდერიკზე, რომელიც 19 ივლისს გუადალეტეს ბრძოლაში მოკლეს კიდეც. მას შემდეგ ტარიქი ესპანეთის მმართველად დანიშნეს, თუმცა მოგვიანებით გაიწვიეს უკან დამასკოში უმაიადთა ხალიფა ვალიდ I-ის ინიციატივით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალ-ანდალუსია

## ლიტერატურა 
* Roger Collins: *The Arab Conquest of Spain, 710-797* (Oxford and Cambridge Mass.: Blackwell, 1989). Revised reprint (in paperback) published in 1994, reprinted 1995, 1998.
* Pascual de Gayangos y Arce, *The History of the Mohammedan Dynasties in Spain.* vol. 1. 1840. English translation of al-Maqqari.
* Ahmad ibn Yahya al-Baladhuri, *Kitab Futuh al-Buldan*, English translation by Phillip Hitti in *The Origins of the Islamic State* (1916, 1924).
* Anon., ''Akhbār majmūa fī fath al-andalūs wa dhikr ūmarā'ihā*. Arabic text edited with Spanish translation: E. Lafuente y Alcantara, *Ajbar Machmua*, Coleccion de Obras Arabigas de Historia y Geografia, vol. 1, Madrid, 1867.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Pascual de Gayangos y Arce, *The History of the Mohammedan Dynasties in Spain.''. vol. 1. 1840. Authoritative English translation of al-Maqqari available from Google eBooks
* Tarik's Address to His Soldiers, 711 CE, from *The Breath of Perfumes* .

კატეგორია:ბერბერები
კატეგორია:მუსლიმი მხედართმთავრები
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
კატეგორია:პორტუგალიის ისტორია