open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
წმინდა ბართლომე მოციქულის ბაზილიკა

300px|მინი|San Bartolomeo all'Isola-ს ფასადი ტიბრის კუნძულზე

**წმინდა ბართლომე მოციქულის ბაზილიკა** () — ტიტულარული მინორ ბასილიკა, რომელიც მდებარეობს რომში, იტალიაში. იგი დაარსდა 998 წელს, წმინდა რომის იმპერატორ ოტო III-ის მიერ და შეიცავს წმინდა ბართლომეოს, მოციქულის სავარაუდო ნაწილებს. ეკლესია მდებარეობს ტიბერის კუნძულზე, ძველი ასკელაპიოს ტაძრის ადგილას, რომელიც განდევნა კუნძულიდან მისი ცუდი რეპუტაცია რომაელებთან და დააფუძნა მისი რეპუტაცია როგორც საავადმყოფო, რაც დღესაც გრძელდება ქრისტიანული მფარველობის ქვეშ.

ამჟამინდელი კარდინალ მღვდელი არის კარდინალ ბლეიზ კუპიჩი, 2016 წლის 19 ნოემბრიდან.

## ისტორია
რომის დროს, ასკელაპიოს ტაძარი მდებარეობდა თანამედროვე ეკლესიის ადგილას. მთლიანად ტიბერის კუნძული ფაქტიურად დაფარული იყო მარმარილოთი, რათა კუნძული გემის მსგავსი ყოფილიყო. გემის პირი დღემდე ჩანს.

იმპერატორმა ოტომ ააშენა ეს ეკლესია ტაძრის ნანგრევებზე კუნძულის აღმოსავლეთ მხარეში (ქვემოთ მდებარე ბოლო) . თავდაპირველად იგი ეძღვნებოდა ადალბერტ პრგის.

წმინდა ბართლომეოს ნაწილების ნაწილი ოტო II-მ მისცა რომს 983 წელს. ეს წმინდა ნაწილები გაიგზავნა რომში ბენევენტოდან, სადაც ისინი 838 წელს მიიტანეს ლიპარიდან. ისინი მდებარეობენ ძველ რომაულ პორფირის საფლავში ლომების თავებით, მთავარ საკურთხევლის ქვეშ. მარმარილო წყარო გაშლილია მხატვრობით, რომელზეც გამოსახულია მაცხოვარი, ადალბერტი, ბართლომეო და ოტო III. ასოცირება ასკელაპიოსთან, და შესაბამისად განკურნებასთან, დროთა განმავლობაში გამოიწვია ბართლომეოს სახელს ასოცირება მედიცინასთან და საავადმყოფოებთან.

ეკლესია გარემონტდა პაპ პასკალ II-ის მიერ 1113 წელს და კვლავ 1180 წელს. ეკლესია მძიმედ დააზიანა წყალდიდობამ 1557 წელს, შემდეგ კი 1624 წელს კვლავ აღიქმეს და აღადგინეს, მისი დღევანდელი ბაროკო ფასადით, ორატციო ტორიანის მიერ შესრულებული პროექტით, რომელიც დაიკმარა კარდინალ ტრესციოს მიერ. დამატებითი რემონტები განხორციელდა 1852 წელს. ეკლესიის ინტერიერი შეინარჩუნა თორმეტი ძველი რომაული სვეტი და ორი ლომის წიდი, რომლებიც ეკლესიის პირველ რეკონსტრუქციას ეკუთვნის.

სან ბართოლომეოში აღმოჩენილი წარწერები, რომლებიც ფასდაუდებელ წყაროდ წარმოადგენს ბასილიკის ისტორიის ასახვისთვის, შეიკრიბა და გამოქვეყნდა ვინჩენცო ფორკელამ.

2000 წელს პაპმა იოანე პავლე II-მ სან ბართოლომეო მიუძღვნა მე-20 და 21-ე საუკუნეების ახალი მოწამეები ხსოვნას.
250px|მინი|ბაზილიკა di San Bartolomeo all'Isola, უკან Torre dei Caetani
## ექსტერიერი
ეკლესიის წინ მდებარე პატარა მოედანზე, ცენტრში, დგას ოთხი მხრიდან აღჭურვილი გულიამა წმინდანებით, რომელიც მოქანდაკე ინიატიო იაკომეტიმ შექმნა და 1869 წელს ააგეს.

მე-12 საუკუნის კოშკი, რომელიც ეკლესიის მახლობლად მდებარეობს, ტორე დეი ქეიტანი, არის ყველაფერი, რაც დარჩა შუასაუკუნეების ციხე-სიმაგრისგან, რომელიც კუნძულზე აიგო პიერლეონების მიერ.

## ინტერიერი
სან ბართოლომეოში მდებარეობს ახალი მოწამეების მემორიალი მე-20 და 21-ე საუკუნეებიდან, რომელიც პაპმა იოანე პავლე II-მ მიუძღვნა 2000 წელს. ეს მემორიალი მისამართებულია სანტ'ეგიდიო საზოგადოების მიერ, რომელიც ასევე არის მთავარი საკურთხევლის ikona-თვის ავტორი. ერთ-ერთი წმინდა ნაწილი, რომელიც ამ მემორიალთან არის დაცული, არის ქვის ნაწილი, რომელიც გამოყენებული იყო 1984 წელს ღმერთი ზეადიდებული იერჟი პოპიელუშკოს მოკვლაში.

## სქოლიო
კატეგორია:რომი
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალია
ვასილი ავრამენკო

**ვასილი ავრამენკო** (  ; დ. 10 მაისი (22), 1895, სტებლევი, რუსეთის იმპერია — გ. 1981 წლის 6 მაისი, ნიუ-იორკი, აშშ) — უკრაინელი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, რეჟისორი, მსახიობი და ხალხური ცეკვების მასწავლებელი.

## ბიოგრაფია 
ვასილი ავრამენკო დაიბადა 1895 წლის 10 (22) მაისს. 1913-1915 წლებში სწავლობდა ვლადივოსტოკში.
1918 წელს დაამთავრა კიევის ნიკოლოზ ლისენკოს სახელობის მუსიკალური და დრამატული სკოლა. მუშაობდა ნ. სადოვსკის თეატრში. 1921 წლის თებერვალში  ჩავიდა ქალაქ კალიშში ( პოლონეთი ), უკრაინის გალიციის არმიის ტყვე ჯარისკაცების ბანაკში, სადაც დააარსა უკრაინული ცეკვის სკოლა. უკვე მაისში ანსამბლი ბანაკის თეატრის სცენაზე გამოვიდა, ოქტომბერში კი — სხვა ინტერნირების ბანაკებში. საცეკვაო ჯგუფთან ერთად მან მოიარა გალიცია, ვოლინი და ხოლმშჩინე. 1922-1924 წლებში დააარსა 40-მდე უკრაინული ცეკვის სკოლა ლვოვში, ლუცკში, რივნეში, კრემენეცში, ალექსანდრიაში, მეჟდურეჩიეში, დასავლეთ უკრაინის სხვა ქალაქებში, ხოლმში (ახლანდელი ჩელმი, პოლონეთი ) და პოდებრადიში ( ჩეხეთი ). ამ დროისთვის ავრამენკომ მოიპოვა აღიარება, როგორც უკრაინული ცეკვის ოსტატმა და ორიგინალური ეროვნული ნათელი ქორეოგრაფიული კომპოზიციების შემქმნელმა.
1925 წლიდან მოღვაწეობდა კანადაში.  იქ დააარსა რუსული ცეკვის სკოლა ტორონტოში . აშშ- სა და კანადაში ეწეოდა ფართო შემოქმედებით და პედაგოგიურ საქმიანობას. მან დააარსა უკრაინული სკოლები, სტუდიები და ანსამბლები (სადაც სხვადასხვა დროს სწავლობდა დაახლოებით 6 ათასი ადამიანი). ავრამენკოს ანსამბლი ალექსანდრე კოშეცის გუნდთან ერთად 1930-იან წლებში საგასტროლოდ გაემგზავრა ამერიკის კონტინენტზე. ისინი ტრიუმფით გამოვიდნენ ტორონტოში მსოფლიო გამოფენაზე (1926), ჩიკაგოში (1933), ვაშინგტონში (თეთრი სახლი, 1935) და სხვა ქალაქებში.
1936 წელს დააარსა უკრაინული კინოკომპანია. ვასილი ავრამენკომ ალექსანდრე კოშიცთან ერთად გადაიღო პირველი უკრაინული  ფილმი-ოპერები ამერიკაში, რომელთაგან აღსანიშნავია Natalka Poltavka, Marusia და სხვ.

1945 წლიდან იმყოფებოდა აშშ- ში. მუშაობდა მის მიერ დაარსებულ რუსული ცეკვების სკოლაში. საგასრტოლო ტურნეებს აწყობდა აშშ-ში, კანადაში, ბრაზილიაში, არგენტინაში, დიდ ბრიტანეთში და სხვა ქვეყნებში. გამოსცა სახელმძღვანელო „უკრაინის ეროვნული ცეკვები, მუსიკა და სტრუქტურა“  (1946).  ნიუ-იორკში დაარსდა ავრამენკოს ფონდი.

1960-იან წლებში ავრამენკო ავსტრალიაში საქმიანობდა,მელბურნის შემოგარენში ასწავლიდა ცეკვას რამდენიმე უკრაინულ სკოლაში.

გარდაიცვალა 1981 წლის 6 მაისს, დაკრძალეს ნიუ-იორკში, ხოლო 1993 წლის 4 მაისს გადაასვენეს და დაკრძალეს მშობლიურ ქალაქ სტებლევში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
კატეგორია:ამერიკელი ქორეოგრაფები
მატეის სასახლე

**მატეის სასახლე** () — ყველაზე გამორჩეული სასახლე მატეის სახლების ჯგუფიდან, რომელიც ქმნის სხვადასხვა ეპოქის შენობების კომპლექსს რომში, იტალიაში.

## სახელი 
სხვებისგან განსხვავების მიზნით, ეს ნაწილი ატარებს მატეის ფეოდალური მამულის სახელს. მატეის ოჯახს ეკუთვნოდა სხვა სასახლეები, რომლებიც ატარებდნენ ოჯახის სახელს.

## აღწერა 
კარლო მადერნამ დააპროექტა სასახლე, რომლის მშენებლობაც დაიწყო 1598 წელს და გაგრძელდა 1618 წლამდე, ასდრუბალე მატეისთვის, მარკიზ დი ჯოვესთვის და ჯიროლამო მატეისა და ლუიჯი მატეის მამისთვის. ის ასევე იყო ჩირიაკო მატეისა და კარდინალ ჯიროლამო მატეის ძმა. სწორედ მადერნო იყო პასუხისმგებელი ექსტრავაგანტურად გამდიდრებულ კარნიზზე სხვა მხრივ საკმაოდ სადა საჯარო ფასადზე, პიანო ნობილეს ლოჯიაზე ეზოში და სახურავის ლოჯიაზე ანუ ალტანაზე.

სასახის ინტერიერისთვის, პიეტრო და კორტონას დაევალა შეესრულებინა წყვილი კომპოზიცია გალერეის სახურავზე, რომელიც თარიღდება 1626 წლამდე. მე-19 საუკუნის დასაწყისში, სასახლეში არსებული კოლექციიდან ნახატების ჯგუფი შეიძინა უილიამ ჰამილტონ ნისბეტმა და გადაიტანა შოტლანდიაში.

მატეის ოჯახის სხვა წევრების მსგავსად, ასდრუბალე მატეი იყო ხელოვნების ენთუზიასტი მეცენატი. 1601 წელს, მიქელანჯელო მერისი და კარავაჯო ცხოვრობდა ამ სასახლეში რაც დოკუმენტურად არის დადასტურებული.

მე-20 საუკუნეში, შენობა გადაკეთდა კულტურული მემკვიდრეობის ცენტრად და მასპინძლობს მრავალ ორგანიზაციას, როგორიცაა ამერიკული კვლევების ცენტრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:სასახლეები
ჯანდაცვის ხელოვნების ეროვნული ისტორიული მუზეუმი

**ჯანდაცვის ხელოვნების ეროვნული ისტორიული მუზეუმი** () — რომში, იტალიაში მდებარე თანამედროვე ხელოვნების მუნიციპალური მუზეუმი. მუზეუმი განთავსებულია ორ სხვადასხვა ადგილას: ყოფილი ლუდსახარში ვია ნიცაზე და ყოფილ სასაკლაოში პიაცა ორაციო ჯუსტინიანიზე, ტესტაჩოს უბანში.

## ისტორია 
პროექტი დაიწყო 1990-იანი წლების ბოლოს ძველი პერონის ლუდსახარშის ტერიტორიაზე. 1999 წლის სექტემბერში რეკონსტრუქციის საწყისი ფაზის შემდეგ, რამაც შესაძლებელი გახადა ექვსი დარბაზის გახსნა, მუზეუმი ოფიციალურად გაიხსნა 2002 წლის 11 ოქტომბერს. 

2003 წლიდან მუზეუმს ასევე გააჩნია ფილიალი სახელწოდებით „MACRO Future“, რომელიც მოიცავს ორ რეკონსტრუირებულ შენობას, თითოეული 1,000 კვადრატული მეტრის ფართობით.

##### რენოვაცია 
2004 წლის ივლისიდან მიმდინარეობს გაფართოების სამუშაოები, რათა წარმოდგენილი იყოს მუდმივი კოლექციის სრული ექსპოზიცია. ეს სამუშაოები მინდობილი აქვს ფრანგ არქიტექტორს ოდილ დეკს.

## კოლექცია 
MACRO-ს მუდმივი კოლექცია მოიცავს იტალიური ხელოვნების სფეროს ზოგიერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გამოხატულების არჩევანს 1960-იანი წლებიდან, როგორიცაა ჯგუფი „Forma 1“ კარლა აკარდის, ანტონიო სანფილიპოს, აქილე პერილის, პიერო დორაციოს, ლეონჩილოს და ეტორე კოლას, ტანო ფესტას, მარიო სკიფანოს, ტიტინა მაზელის და მიმო როტელას ნამუშევრებით.

გალერეა ინახავს ისეთი მხატვრების ნამუშევრებს, როგორებიც არიან ჯოვანი ალბანეზე, ანდრეა აკვილანტი, ჯანი ასდრუბალი, დომენიკო ბიანკი, ბრუნო ჩეკობელი, სარა ჩირაჩი, ენცო კუკი, ფაბრის დე ნოლა, ჯანი დესი, ჯანფრანკო ბარუკელო, დანიელე გალიანო, ფედერიკო გვიდა, ფელიჩე ლევინი, ფაბიო მაური, ლუიჯი ონტანი, კრისტიანო პინტალდი, პიერო პიცი კანელა, ჯოაკინო პონტრელი, სისი და მარკო ტირელი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:1999 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:იტალიის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ვიდონი-კაფარელის სასახლე

**ვიდონი-კაფარელის სასახლე** () — სასახლე რომში, რომელიც მდებარეობს სანტ’ეუსტაკიოს რაიონში, ვია დელ სუდარიოს, პიაცა ვიდონისა და კორსო ვიტორიო ემანუელეს გადაკვეთაზე.

## ისტორია 
რენესანსული სტილის ეს სასახლე, რომლის დიზაინი დიდი ხნის განმავლობაში რაფაელს მიაწერებოდა, რა თქმა უნდა მისი ხელით არ არის შექმნილი, არამედ მისი ერთ-ერთი მოსწავლის — ლორენცო ლოტის, მეტსახელად „ილ ლორენცეტოს“ პროექტია. იგი აიგო 1515-1536 წლებში ბერნარდინო კაფარელისთვის, შემდეგ კი კარდინალ სტოპონის საკუთრებაში გადავიდა. მე-18 საუკუნეში შენობა კარდინალი ვიდონის საკუთრებაში გადავიდა, რომელმაც იგი გააფართოვა. მე-20 საუკუნის დასაწყისში აქ გერმანიის საელჩო მდებარეობდა, დღეს კი სახელმწიფო მოხელეთა სამინისტრო (Ministry of Public Functions) ფუნქციონირებს.

## დიზაინი 
შენობის დიზაინი კლასიკურ რენესანსულ სტილს ეფუძნება, რომელიც, სავარაუდოდ, ბრამანტეს მიერ შემუშავებული კაპრინის სასახლის პროექტიდან არის შთაგონებული. შენობის ფასადის დეკორი თანმიმდევრულად იცვლება შიდა ფუნქციონალის შესაბამისად: პირველი სართული უხეში ქვისაა და ციხესიმაგრისებური გარეგნობა აქვს, ხოლო მეორე სართულზე, პიანო ნობილეზე, დორიული ორდერის სვეტებითაა მორთული. 

ვიდონი-კაფარელის სასახლეში დაცულია XVI საუკუნის ფრესკები კარლ V-ის დარბაზში, რომლებიც იმპერატორის ცხოვრების მოვლენებს ასახავს. მათი ავტორი უცნობია, თუმცა მათ მანერისტი მხატვრის, პერინ დელ ვაგას სკოლას მიაკუთვნებენ. ასევე, სასახლეში XVIII საუკუნის ფრესკებია, რომლებიც ნიკოლა ლაპიკოლას, ბერნარდინო ნოკის, ტომასო კონკას და ლუდოვიკო მაცანტის შემოქმედებას მიეწერება. შენობის ინტერიერში რომაული ქანდაკებებია განლაგებული, მათ შორის – იმპერატორ ლუციო ავრელიო ვეროს ქანდაკება, ასევე რომაული სარკოფაგიდან აღდგენილი შადრევანი. აქვეა წმინდა მარკოს ვენეციური ლომის მარმარილოს პორტალის დეკორი, რომელიც ხორვატიის ერთ-ერთი ქალაქიდანაა ჩამოტანილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:სასახლეები
ნერიმან ჩაჰითი

**ნერიმან ჩაჰითი** (დ. 1937) — თურქი კვიპროსელი პოეტი და მწერალი. იგი აღიარებულია როგორც თურქი კვიპროსული პოეზიის წამყვანი ფიგურა და ქალთა უფლებების აქტიური დამცველი.

## ბიოგრაფია 
ნერიმან ჩაჰითი დაიბადა 1937 წელს კრნიში, რომელსაც იმ დროს თურქულად *ქირნი* ეწოდებოდა. ის იყო სამი დიდან უფროსი. სამი წლის განმავლობაში სწავლობდა სოფლის დაწყებით სკოლაში, რის შემდეგაც მისი მშობლები განათლების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით გადააბარეს ათათურქის დაწყებით სკოლაში ნიქოზიაში, სადაც მან შემდგომი ცხოვრება გაატარა. სწორედ დაწყებითი სკოლის მეხუთე კლასში დაიწყო თავისი აზრებისა და ემოციების პოეტური ჩანაწერები.

შემდგომ ის გადავიდა ვიქტორიას გოგონათა საშუალო სკოლაში, სადაც კლასიკური განათლება მიიღო ფილოსოფიის მასწავლებლის დახმარებით და უფრო აქტიურად დაიწყო წერა. განათლება გააგრძელა მასწავლებელთა კოლეჯში, თუმცა 1957 წელს გამწვავებული ინტერკომუნალური დაპირისპირების გამო გადავიდა ახლად დაარსებულ თურქ კვიპროსელთა მასწავლებელთა კოლეჯში.

სწავლის დასრულების შემდეგ, მისი პირველი სამსახური იყო სოფელ კლავდიასში. მასწავლებლად იმუშავა 33 წელი, ხშირად სოფლებშიც, რასაც თვითონ განიხილავდა როგორც "დასჯას ოპოზიციური შეხედულებების გამო". მასწავლებლობის პერიოდში აქტიური იყო თურქი კვიპროსელი მასწავლებლების კავშირ (KTÖS)-ში, სადაც იცავდა ქალთა უფლებებს, თავისუფალ პრესას და პროფკავშირებს.

მისი პირველი წიგნი, *KTÖS-ის ბრძოლის ისტორია* (*K.T.Ö.S. Mücadele Tarihi*) გამოიცა 1987 წელს, ხოლო პირველი პოეტური კრებული *სირთულეში შეკრული კვანძი* (*Sıkıntıya Vurulan Düğüm*) — 1988 წელს. 1989 წელს გამოაქვეყნა პირველი წიგნი, რომელიც მთლიანად ქალებს ეხებოდა — *თემა: ქალი* (*Konu: Kadın*).

იგი ასევე არის ქალთა კვლევების ცენტრის დამფუძნებელი.

სწორედ ნერიმან ჩაჰითის წყალობით, ფემინიზმი გახდა მნიშვნელოვანი ინტელექტუალური და საზოგადოებრივი დისკუსიის ნაწილი თურქი კვიპროსელების საზოგადოებაში, და მან შეძლო ეჩვენებინა, რომ ქალთა საკითხები უკავშირდება მთლიანი საზოგადოების პროგრესს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები 
კატეგორია:კვიპროსელი თურქი პოეტები
კატეგორია:კვიპროსელი თურქი მწერლები
კატეგორია:ქალი პოეტები
სოციალური სამართლიანობის ცენტრი

**სოციალური სამართლიანობის ცენტრი** — ქართული მემარცხენე საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, დაარსდა 2012 წელს, მუშაობს ადამიანის უფლებებისა და სოციალური სამართლიანობის საკითხებზე. ორგანიზაციის მიზანია, „გამოავლინოს ეკონომიკური, სოციალური და პოლიტიკური უსამართლობის სტრუქტურული მიზეზები, გაავრცელოს კრიტიკული ცოდნა და ხელი შეუწყოს არსებული წესრიგის დემოკრატიული გზებით გარდაქმნას.“

## რესურსები ინტერნეტში
*სოციალური სამართლიანობის ცენტრი — ჩვენ შესახებ
*ადამიანის უფლებათა გზამკვლევი — სოციალური სამართლიანობის ცენტრი

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საზოგადოებრივი ორგანიზაციები
ბაიი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი ბაიი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ასტრონომისა და საფრანგეთის დიდი რევოლუციის მოღვაწის, ჟან სილვენ ბაიის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 300.56 კმ, სიღრმე — 4.13 კმ.

კრატერის ზვინული ძლიერ დაზიანდა შემდგომი შეჯახებების შედეგად მისი არსებობის განმავლობაში; ზოგიერთ ადგილას ზვინულის გარეთა ფერდობი მიმდებარე რელიეფის ტოლია. შიდა ფერდობის დასავლეთ ნაწილში შემორჩენილია ტერასის მსგავსი ნაგებობის ნაშთები. ზვინულის სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 2260 მ-ია. კრატერის თასის ფსკერი ლავით არ არის სავსე, არათანაბარია და ბევრი პატარა ქედი და კრატერი აქვს. ცენტრალური მწვერვალი აკლია. კრატერის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს თვალსაჩინო თანამგზავრული კრატერი ბაიი B და ნაწილობრივ გადაფარებული კრატერი ბაიი A.

მთვარის სამხრეთ-დასავლეთ კიდურზე მდებარეობის გამო, დაკვირვებების დროს კრატერს დამახინჯებული ფორმა აქვს; დაკვირვებები ლიბრაციაზეა დამოკიდებული. დაკვირვებისთვის საუკეთესო დრო სავსე მთვარეა, როდესაც ტერმინატორი კრატერის ზვინულს კვეთს.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-30
ოლდრინი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი ოლდრინი** (), *სებინი B* () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი ასტრონავტის, ბაზ ოლდრინის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). 

## კრატერის აღწერა 
კრატერის უახლოესი მეზობლებია დასავლეთით მდებარე საბინის კრატერი; ჩრდილოეთით ლამონტის კრატერი; აღმოსავლეთით კოლინზის კრატერი; სამხრეთ-აღმოსავლეთით მოლტკეს კრატერი და სამხრეთით ჰიპათიის კრატერი. ოლდრინის კრატერის სამხრეთით მდებარეობს ჰიპათიის ქედები; სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს სიმკაცრის ყურე. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 2.8 კმ, თასის ფსკერი უხეშია, რამდენიმე გორაკით. კრატერის ჩრდილოეთით სიმშვიდის ზღვის ზედაპირზე მრავლობითი ნაკეცია.

1970 წელს საკუთარი სახელის მიღებამდე კრატერს ჰქონდა აღნიშვნა „სებინი B“ და წარმოადგენდა კრატერ სებინის სატელიტურ კრატერს.

## სატელიტური კრატერები
ოლდრინის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.

## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-12
სელენოგრაფია

მინი|მთვარის ტოპოგრაფია
**სელენოგრაფია** ( და ...გრაფია) — ასტრონომიის დარგი, რომლის მიზანია მთვარის ზედაპირის აღწერა. უფრო თანამედროვე მეთოდებით მთვარეს შეისწავლის სელენოდეზია და სელენოლოგია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მთვარე
სელენოდეზია

**სელენოდეზია** ( და ) — მთვარის ფიგურისა და ზომების შემსწავლელი მეცნიერების დარგი; შეისწავლის როგორც მთვარის გეომეტრიულ (ფიზიკური ზედაპირით შემოსაზღვრულ), ისე ე. წ. დინამიკურ ფიგურას. ამ უკანასკნელს ახასიათებს მთვარის ინერციის ელიფსოიდი და ერთ-ერთი დონის ზედაპირი (ე წ. სელენოიდი), რომლით შემოსაზღვრული მოცულობა მთვარის მოცულობის ტოლია. 

სელენოდეზიის ამოცანებია: მთვარეზე სელენოგრაფიული კოორდინატების ასათვლელი საკოორდინატო სიბრტყეების, სელენოდეზიური საყრდენი წერტილების ბადისა და სხვათა აგება, მთვარის ფიგურისა და რელიეფის პარამეტრთა დადგენა, ზედაპირის კარტოგრაფირება და სხვა. 1959 წლის შემდეგ ამ ამოცანათა გადასაწყვეტად კოსმონავტიკის საშუალებებსაც იყენებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მთვარე
სელენოლოგია

**სელენოლოგია** ( და ) — მთვარის აგებულებისა და ქიმიურ-მინერალოგიური შედგენილობის შემსწავლელი მეცნიერული დარგი. წარმოიშვა XX საუკუნის შუა ხანებში კოსმონავტიკის საშუალებით მთვარის პირდაპირ გამოკვლევათა შედეგად. სელენოლოგია იყენებს ასტროფიზიკურ, გეოფიზიკურ, გეო-ქიმიურ, მეთოდებს. მთვარის ქანებს სწავლობენ როგორც დისტანციური ანალიზის, ისე დედამიწის ლაბორატორიებში მათი ნიმუშების გამოკვლევის საშუალებით, მთვარის შინაგან აგებულებას — სეისმური ექსპერიმენტებით, აგრეთვე მზისიერი ქარის მიერ მთვარეში აღძრული ელექტრომაგნიტური ველის მიხედვით. კოსმოსური აპარატებით მთვარის გრავიტაციული ველის შესწავლამ აღმოაჩინა ე. წ. მასკონები — მასათა შემკვრივებები; შეიმჩნევა მაგნიტური ანომალიებიც. გამოირკვა რომ მთვარეს ხანგრძლივი, რთული ევოლუცია აქვს გავლილი. მის ზედაპირზე ძირითადია მეტეორიტული ეროზია. სელენოლოგიის შედეგები საინტერესოა მზის სისტემის სხვა, ატმოსფეროს არმქონე სხეულთა შესასწავლადაც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მთვარე
აბულფედას ჯაჭვი

**აბულფედას ჯაჭვი** () — კრატერების ჯაჭვი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა, მის მახლობლად არსებული კრატერის აბულფედას სახელის მიხდვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

## ჯაჭვის აღწერა
აბულფედას ჯაჭვის სიგრძე 209.97 კმ-ია. იგი იწყება აბულფედას კრატერის სამხრეთ კიდიდან, გაივლის ალმანონის კრატერის ჩრდილოეთ კიდეს და მიდის ვიდრე ალთაის საფეხურამდე. აბულფედის ჯაჭვის უკიდურესი სელენოგრაფიული კოორდინატებია: ჩრდილო-დასავლეთი  და სამხრეთ-აღმოსავლთი . აბულფედას ჯაჭვი, მთვარეზე თავის კლასში ყველაზე ცნობილი წარმომადგენელია. იგი შედგება 20 დარტყმითი კრატერის ხაზოვანი ჯაჭვისგან, რომელთა დიამეტრი 1-დან 3 კმ-მდე მერყეობს. აქედან ყველაზე დიდი, კრატერი ალმანონი C, ჯაჭვის შუაგულში მდებარეობს.

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის კრატერების ჯაჭვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-20
ლუის ანტონიო ტაგლე

250px|მინი|კარდინალი ლუის ანტონიო ტაგლე
**ლუის ანტონიო ტაგლე** (დ. 21 ივნისი, 1957) — კათოლიკური ეკლესიის ფილიპინელი პრელატი, რომელიც 2022 წლის 5 ივნისიდან ევანგელიზაციის დიკასტერიის (ყოფილი ხალხთა ევანგელიზაციის კონგრეგაცია) პირველი ევანგელიზაციის სექციის პროპრექტად მუშაობს, ხოლო 2019 წლის 8 დეკემბრიდან — რელიგიური მსახურების ინტერდიკასტერიული კომისიის პრეზიდენტად. 2011 წლიდან 2020 წლამდე მანილის 32-ე მთავარეპისკოპოსი იყო. ტაგლე სან-ფელიჩე-და-კანტალიჩე-ა-ჩენტოჩელეს კარდინალი-ეპისკოპოსია და ასევე კათოლიკური ბიბლიური ფედერაციის პრეზიდენტი, პონტიფიკალური ურბანიანას უნივერსიტეტის დიდი კანცლერი და რომის კურიის სხვადასხვა დეპარტამენტისა და დიკასტერიის წევრი.

ტაგლე, რომელიც ზოგადად უპირატესობას ანიჭებს მეტსახელ „ჩიტოს“ და არა სასულიერო წოდებას, ფილიპინებში მრავალ სოციალურ საკითხში იყო ჩართული, აქცენტით ღარიბების დახმარებაზე, კათოლიკური ეკლესიის აბორტისადმი წინააღმდეგობის დაცვაზე, კონტრაცეფციაზე და იმასთან დაკავშირებით, რასაც ის „პრაქტიკულ ათეიზმს“ უწოდებს. „აზიელ ფრანცისკედ“ ცნობილს ხშირად კათოლიკური ეკლესიის პროგრესული ფრთის წარმომადგენლად მიიჩნევენ. ტაგლე აკრიტიკებს კათოლიკურ ეკლესიას ლგბტქ ადამიანების მიმართ „მკაცრი სიტყვების“ გამოყენების გამო, ასევე განქორწინებული და ხელახლა დაქორწინებული კათოლიკეების მიმართ, რომლებსაც, მისი აზრით, წმინდა ზიარების მიღების უფლება უნდა ჰქონდეთ თითოეულ შემთხვევაში ინდივიდუალურად. ფრანცისკეს გარდაცვალების შემდეგ, ტაგლი პაპის არჩევნებში შესაძლო კანდიდატად განიხილება.

## სქოლიო
კატეგორია:კარდინალები
კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფრიდოლინ ამბონგო ბეზუნგუ

250px|მინი
**ფრიდოლინ ამბონგო ბეზუნგუ** (დ. 24 იანვარი, 1960) — კონგოელი კათოლიკე პრელატი, რომელიც 2018 წლიდან კინშასის მთავარეპისკოპოსის თანამდებობას იკავებს. მანამდე 2004-2016 წლებში იყო ბოკუნგუ-იკელის ეპისკოპოსი, 2008-2015 წლებში კოლეს სამოციქულო ადმინისტრატორი, 2016-2018 წლებში მბანდაკა-ბიკოროს მთავარეპისკოპოსი, 2016-2018 წლებშ ბოკუნგუ-იკელის სამოციქულო ადმინისტრატორი და 2018 წელს კინშასას კოადიუტანტი მთავარეპისკოპოსი. იგი მცირე კაპუცინების ბერების ორდენის წევრია.

ეპისკოპოსურ კარიერამდე ამბონგო სამრევლო მღვდლად და პროფესორად მსახურობდა, ეპისკოპოსად მსახურების შემდეგ კი ეროვნული მშვიდობისთვის წამყვან ხმას წარმოადგენს. პაპმა ფრანცისკემ იგი კარდინალის ხარისხში 2019 წლის 5 ოქტომბერს აიყვანა. 2023 წელს იგი აფრიკისა და მადაგასკარის საეპისკოპოსო კონფერენციების სიმპოზიუმის პრეზიდენტი გახდა. არის კარდინალების საბჭოს წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Catholic Hierarchy

## სქოლიო
კატეგორია:კარდინალები
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მატეო ძუპი

250px|მინი
**მატეო ძუპი** (დ. 11 ოქტომბერი, 1955) — კათოლიკური ეკლესიის იტალიელი პრელატი, რომელიც 2015 წლის 12 დეკემბრიდან ბოლონიის მთავარეპისკოპოსია. მანამდე 2012 წლიდან 2015 წლამდე რომის დამხმარე ეპისკოპოსი იყო.

პაპმა ფრანცისკემ კარდინალის ხარისხში 2019 წელს აიყვანა. 2022 წლის მაისიდან იტალიის ეპისკოპალური კონფერენციის პრეზიდენტია. როგორც ფრანცისკეს ახლო თანამოაზრე, რომელიც მხარს უჭერდა მის მრავალ ინიციატივას, ზუპი მთავარ კანდიდატად ითვლება მომავალ 2025 წლის პაპის კონკლავში, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც *პაპაბილე*.

## სქოლიო
კატეგორია:კარდინალები
კატეგორია:დაბადებული 11 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:რომში დაბადებულები
პიერბატისტა პიცაბალა

250px|მინი
**პიერბატისტა პიცაბალა** (დ. 21 აპრილი, 1965) — იტალიელი კათოლიკე პრელატი, რომელიც იერუსალიმის ლათინური პატრიარქის თანამდებობას 2020 წლის 6 ნოემბრიდან იკავებს. ფრანცისკანელი ბერი, 2004 წლიდან 2016 წლამდე წმინდა მიწის მეურვის თანამდებობას იკავებდა, ხოლო 2016 წლიდან 2020 წლამდე ლათინური საპატრიარქოს სამოციქულო ადმინისტრატორი. 2023 წელს პაპმა ფრანცისკემ კარდინალი გახადა. პაპ ფრანცისკეს გარდაცვალების შემდეგ, 2025 წელს დაგეგმილ პაპის კონკლავზე პაპობის შესაძლო ფავორიტად ითვლება.

## სქოლიო
კატეგორია:კარდინალები
კატეგორია:დაბადებული 21 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჟან-მარკ აველინი

250px|მინი
**ჟან-მარკ აველინი** (დ. 26 დეკემბერი, 1958) — კათოლიკური ეკლესიის ფრანგი პრელატი, რომელიც 2019 წელს მარსელის მთავარეპისკოპოსად დაინიშნა, მას შემდეგ, რაც 2013 წლიდან იქ დამხმარე ეპისკოპოსად მსახურობდა. 2022 წლის 27 აგვისტოს პაპმა ფრანცისკემ აველინი კარდინალად დანიშნა.

რამდენიმე მედია საშუალებამ იგი 2025 წლის პაპის კონკლავის შესაძლო კანდიდატად დაასახელა.

## სქოლიო
კატეგორია:კარდინალები
კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კვატროს შადრევანი

მინი|დიანას ქანდაკება
**კვატროს შადრევანი** — გვიანი რენესანსის ეპოქში შექმნილი ოთხი შადრევნის ანსამბლეა, რომელიც რომში, ვია დელე კვატრო ფონტანესა და ვია დელ კვირინალეს გზაჯვარედინზე მდებარეობს. ისინი პაპ სიქსტუს V-ის დაკვეთითა და მუციო მატეის იდეით აშენდა და დამონტაჟდა 1588-1593 წლებში.

## დიზაინი 
შადრევნის ერთ-ერთი ფიგურა, სავარაუდოდ, მუხის ხის წინ მდებარე მდინარე ტიბრს განასახიერებს. მას რომის სიმბოლო, ძუ მგელი, მოგვიანებით დაემატა. მეორე შადრევანი მდინარე არნოა. დანარჩენ ორ შადრევანზე ქალის ფიგურებია გამოქანდაკებული, რომლებიც, სავარაუდოდ, ქალღმერთ დიანას, უმწიკვლობის სიმბოლოს და ქალღმერთ იუნონას, ძლიერების სიმბოლოს განასახიერებენ. თუმცა, შესაძლებელია, რომ ისინი მდინარეთა სულებიც იყვნენ. არნოს, ტიბრესა და იუნონას შადრევნები დომენიკო ფონტანას ნამუშევარია. დიანას შადრევანი მხატვარმა და არქიტექტორმა პიეტრო და კორტონამ დააპროექტა.

ფრანჩესკო ბორომინის მიერ აგებული გვიანდელი ბაროკოს სტილის სან-კარლო ალე კვატრო ფონტანეს ეკლესია შადრევნების მახლობლად მდებარეობს და სახელიც მათგან მიიღო. 1964 წლამდე ვია კვატრო ფონტანე შოტლანდიური კოლეჯის სახლი იყო.

## გალერეა

File:Quattro Fontane - The River Arno.jpg|მდინარე არნო
File:Quattro Fontane - The River Tiber.jpg|მდინარე ტიბრი
File:Quattro Fontane - Statue Diana.jpg|ქალღმერთი დიანა
File:Quattro Fontane - Juno.jpg|ქალღმერთი იუნონა

## ლიტერატურა 
* ''The Rome Guide: Step by Step through History's Greatest City''

## წყაროები ინტერნეტში 
* turismoroma.com

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:რენესანსის არქიტექტურა
პეტერ ერდე

250px|მინი|ალტ=კარდინალი პეტერ ერდე
**პეტერ ერდე** (; დ. 25 ივნისი, 1952) — კათოლიკური ეკლესიის უნგრელი კარდინალი, რომელიც 2003 წლიდან ესტერგომ-ბუდაპეშტის მთავარეპისკოპოსისა და უნგრეთის პრიმატის თანამდებობას იკავებს.

2006 წლიდან 2016 წლამდე იგი იყო ევროპის ეპისკოპოსთა კონფერენციების საბჭოს პრეზიდენტი. რომში ეპისკოპოსთა სინოდის მესამე რიგგარეშე გენერალური ასამბლეის გენერალური რელატორი.

ერდე თავისუფლად ფლობს უნგრულ (მშობლიურ ენას), ინგლისურ, იტალიურ, ფრანგულ და ლათინურ ენებს. მან ასევე ადრე მიმართა მრევლს სლოვაკურ ენაზე. ერდე განიხილება, როგორც წამყვანი კონსერვატორი კანდიდატი 2025 წლის პაპის კონკლავში.

## სქოლიო
კატეგორია:კარდინალები
კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბუდაპეშტში დაბადებულები
მაქსენციუსის ბაზილიკა

300px|მინი|მაქსენციუსისა და კონსტანტინეს ბაზილიკის ნაშთები. შემორჩენილია მხოლოდ შენობის ჩრდილოეთის ნავსაყუდელი.
**მაქსენციუსის ბაზილიკა** () ცნობილი როგორც **ბაზილიკა ნოვა** ან უფრო ნაკლებად ცნობილი როგორ **კონსტანტინეს ბაზილიკა** () — ბაზილიკა რომაულ ფორუმში. მისი აშენების დროს ის იყო ყველაზე დიდი შენობა ფორუმში, და უკანასკნელი ბაზილიკა ქალაქში.

## ისტორია
ძველი რომაული ბაზილიკა იყო მართკუთხა შენობა დიდი ცენტრალური ღია სივრცით და ხშირად აწეული აფსიდით შესასვლელის საპირისპირო ბოლოში. ბაზილიკები სხვადასხვა ფუნქციას ასრულებდნენ, მათ შორის იყვნენ სასამართლოს, საბჭოს თავყრილობისა და შეხვედრების დარბაზის კომბინაცია. თუმცა, კედლებში განთავსებულ თაღოვან ნიშებში შეიძლებოდა ღმერთების მრავალი ქანდაკება ყოფილიყო გამოფენილი. კონსტანტინეს და მისი მემკვიდრეების დროს ამ ტიპის შენობა აირჩიეს უფრო მსხვილი ქრისტიანული ღვთისმსახურების ადგილების დიზაინის საფუძვლად, სავარაუდოდ იმიტომ, რომ ბაზილიკის ფორმას ნაკლები წარმართული ასოციაციები ჰქონდა, ვიდრე ტრადიციული ბერძნულ-რომაული ტაძრების დიზაინს, და ის დიდი მრევლის შეკრებას უზრუნველყოფდა. ქრისტიანი რომაელი იმპერატორების სამშენებლო პროგრამების შედეგად ტერმინი „ბაზილიკა“ მოგვიანებით ძირითადად დიდი ეკლესიის ან კათედრალის სინონიმი გახდა. 

მშენებლობა დაიწყო ფორუმის ჩრდილოეთ მხარეს იმპერატორ მაქსენციუსის დროს 308 წელს და დასრულდა 312 წელს კონსტანტინე I-ის მიერ, მას შემდეგ რაც მან დაამარცხა მაქსენციუსი მილვიანის ხიდის ბრძოლაში. შენობა აღიმართა ვია საკრას ჩრდილოეთ მხარეს, მშვიდობის ტაძრის სიახლოვეს, რომელიც იმ დროისთვის სავარაუდოდ მიტოვებული იყო, და ვენერასა და რომის ტაძრის გვერდით, რომლის რეკონსტრუქციაც მაქსენციუსის ჩარევების ნაწილი იყო.

6 საუკუნის განმავლობაში შენობას ეძახდნენ რომის ტაძარს ().

## არქიტექტურა
დანგრევამდე შენობის ფერი თეთრი იყო. ბაზილიკა 100X65 მეტრის ზომის ბეტონის, მართკუთხა პლატფორმაზე იდგა.

## ინტერნეტ რესურსები
* A reconstruction at the *Plan de Rome* 
*High-resolution 360° Panoramas and Images of Basilica of Maxentius | Art Atlas 
*Weitzmann, Kurt, ed., *Age of spirituality: late antique and early Christian art, third to seventh century*, no. 103, 1979, Metropolitan Museum of Art, New York, ; full text available online from The Metropolitan Museum of Art Libraries
*

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
ეტრუსკების ეროვნული მუზეუმი

**ეტრუსკების ეროვნული მუზეუმი** () — მუზეუმი, რომელიც მიძღვნილია ეტრუსკული და ფალისკური ცივილიზაციებისადმი, განთავსებული ვილა ჯულიაში რომში, იტალიაში. წარმოადგენს მსოფლიოში ყველაზე მნიშვნელოვან ეტრუსკულ მუზეუმს.

## ისტორია 
ვილა აშენდა პაპ იულიუს III-სთვის და მისი სახელობისაა. იგი რჩებოდა პაპის საკუთრებაში 1870 წლამდე, სანამ რისორჯიმენტოს და პაპის სახელმწიფოების გაუქმების შემდეგ, იგი იტალიის სამეფოს საკუთრება გახდებოდა. მუზეუმი დაარსდა 1889 წელს იმავე ეროვნული მოძრაობის ნაწილის სახით,  ლაციუმის ყველა პრე-რომაული ძეგლის შეგროვების მიზნით, სამხრეთ ეტრურიდან და უმბრიდან, რომლებიც ეკუთვნოდა ეტრუსკულ და ფალისკურ ცივილიზაციებს, და ვილაში განთავსებული იყო XX საუკუნის დასაწყისიდან.
მინი|"მეუღლეთა სარკოფაგი", ძვ. წ. VI საუკუნე
## კოლექციები 
მუზეუმის ყველაზე ცნობილი საუნჯე არის თიხის საფლავის ძეგლი, პატარძლისა და სიძის (რომელსაც უწოდებენ *Sarcofago degli Sposi*-ს, ანუ „მეუღლეების სარკოფაგს“) გამოსახულებით, რომლებიც მოსვენებულ პოზიციაში გვხვდება, თითქოს სადილობენ.

სხვა ობიექტებია:
* *ეტრუსკ-ფინიკიური პიქსი ტაბლეტები*
* *ვეის აპოლონი*
* *ცისტა ფიკორონი*
* აღდგენილი ფრიზი, რომელიც გამოსახავს ტიდეუსს, რომელიც ჭამს თავის მტრის მელანიპოსის ტვინს
* *ტიტა ვენდიას ვაზა*
* *სარპედონის კრატერი* (ან "ეუფრონიოსის კრატერი") - ამჟამად ცერვეტერის არქეოლოგიურ მუზეუმშია, იყო ვილა ჯულიაში 2008-დან 2014 წლამდე
* ვულჩის კენტავრი
* ფინიკიური ლითონის თასები
## ლიტერატურა
*
## რესურსები ინტერნეტში
* Museo Nazionale Etrusco information 
## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ევროპის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა
კატეგორია:ევროპული არქიტექტურა
კატეგორია:XIX საუკუნე
კატეგორია:იტალიის მუზეუმები
კატეგორია:1889 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ტესტაჩო

**ტესტაჩო** ( **[teˈstattʃo]**) რომის მე-20 რაიონი, რომელიც აღინიშნება ინიციალებით „R. XX”, რაც მონტე ტესტაჩოს სახელიდან მომდინარეობს. ქუჩა გაშენებულია მუნიციპიო I-ის ტერიტორიაზე. მის გერბზე გამოსახულია ამფორა, რაც მონტე ტესტაჩოს დამტვრეულ ჭურჭელს აღნიშნავს.

## ისტორია 
ანტიკურ ხანაში ტიბრის ვაჭრობის დიდი ნაწილი აქ მიმდინარეობდა და მოსახლეობამ, სიმბოლურად, გატეხილი თიხის ჭურჭლის (ამფორების) ნაშთები ხელოვნური ბორცვის შესაქმნელად დააწყო. ეს ბორცვი დღეს ძველი რომაული ყოველდღიური ცხოვრების შესახებ მრავალი არქეოლოგიური ნაშრომის წყაროა. 

1870 წლის ურბანული აღორძინებამდე, რომელმაც უზარმაზარი ტერიტორია სამრეწველო და საწარმოო მიზნებისთვის გამოყო, რაიონი ძირითადად ღარიბი ფერმერებითა და მწყემსებით დასახლებული,დაუცველი ტიბრის წყალდიდობისგან და მალარიით დაავადებულებით სავსე იყო. მონტე ტესტაჩოსა და ქალაქის კედლებს შორის ზონა (პრატი დი ტესტაჩო) საჯარო იყო და მოქალაქეები მას ხშირად იყენებდნენ დასასვენებელ ადგილად. აქედან მომდინარეობს სახელი „პრატი დელ პოპოლო რომანო“ (სიტყვასიტყვით „რომაელი ხალხის მდელოები“). 

ავრელიანეს კედლების შიგნით მდებარე რიონეს ნაწილი დაიგეგმა, როგორც ქარხნების გაგრძელება, სადაც ცხოვრობდნენ ინდუსტრიული მუშები, რომლებიც მე-19 საუკუნის ბოლოს ვია ოსტიენსედან ჩამოვიდნენ. 1873 წელს შემუშავებული პირველი ქალაქის გეგმა რომის ინდუსტრიული გაფართოებისთვის ტერიტორიას განსაზღვრავდა ბრტყელი რელიეფითა და ქალაქთან დამაკავშირებელი რამდენიმე საკომუნიკაციო გზით, როგორიცაა ვია ოსტიენსე, მდინარე და ახალი რკინიგზა.

1921 წლამდე რიონე ადმინისტრაციულად რიპას ნაწილს წარმოადგენდა, თუმცა ტესტაჩოს ყოველთვის ჰქონდა ძლიერი იდენტობა, მიუხედავად ცუდი რეპუტაციისა ნავსადგურში მუდმივად არსებული საცობის გამო. 1884 წელს მუნიციპალიტეტის წამოწყებულმა გამოძიებამ ტესტაჩოს ალკოჰოლის მოხმარების ეროვნული რეკორდი მიანიჭა, ხოლო 1980-იან და 90-იან წლებს შორის ის ე.წ. ტესტაჩინის, ბანდა დელა მალიანას ფილიალის ციხესიმაგრეს წარმოადგენდა.

თანამედროვე დროში ეს ტერიტორია ცენტრად იქცა. ტესტაჩო რომის ერთ-ერთი ტრადიციული მუშათა კლასის უბანი იყო, მაგრამ ბოლოდროინდელმა გენტრიფიკაციის პროცესმა ის ტურისტებისთვის სულ უფრო მიმზიდველი გახადა. უბანი რომის რამდენიმე კულინარიული ღირსშესანიშნაობის სამშობლოცაა. ტესტაჩოს პოპულარობა ტურისტებს შორის სულ უფრო ფართოვდება.

## წყაროები ინტერნეტში
* turismoroma.it
* bbc.com
* italia.it

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:რაიონები
რაფინია

**რაფაელ დიას ბელოლი** (დ. 14 დეკემბერი 1996), იგივე **რაფინია** — ბრაზილიელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს თავდამსხმელის პოზიციაზე ლა ლიგის კლუბ ბარსელონასა და ბრაზილიის ეროვნულ ნაკრებში.

რაფინამ კარიერა ბრაზილიურ კლუბ „ავაიში“ დაიწყო, 2016 წელს პორტუგალიურ „ვიტორია დე გიმარასში“ გადავიდა, რომელშიც მისი პროფესიონალური დებიუტი შედგა. 2018 წელს ის შეუერთდა პრიმეირა ლიგის კლუბ სპორტინგს, რომელთან ერთადაც, 2019 წელს მოიგო დუბლი: პორტუგალიის საფეხბურთო თასი და პორტუგალიის ლიგის თასი. რენში და ლიდს იუნაიტედში თამაშის შემდეგ, მან 2022 წელს კონტრაქტი გააფორმა ესპანურ კლუბ ბარსელონასთან.

რაფინიას ბრაზილიის ახალგაზრდულ ნაკრებში არ უთამაშია. რაც შეეხება მთავარ ნაკრებს, მას დებიუტი ჰქონდა 2021 წელს და ბრაზილიის ნაკრებთან ერთად მონაწილეობა მიიღო 2022 წლის ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატზე და 2024 წლის კოპა ამერიკაზე.
## თამაშის სტილი 
რაფინია მრავალმხრივი ვინგერია, რომელიც გამოირჩევა ტექნიკურობით, სისწრაფით, მობილურობითა და დაცვაში კარგი მოქმედებით. ძირითადად მარჯვენა ფლანგზე მოქმედებს და მარცხენა ფეხის გამოყენებით ხშირად ცდილობს ცენტრისკენ შესვლას, რომელიც მას საშუალებას აძლევს საგოლე მომენტები შექმნას ან სახიფათო ზონებში ზუსტი გადაცემები განახორციელოს. მისი დრიბლინგი — ახლო კონტროლით, მყისიერი მიმართულების ცვლილებებითა და სიჩქარისა და შემოქმედებითობის შერწყმით — რაფინიას ერთი-ერთზე მყოფი მეტოქე მცველების მარტივად მოტყუების შესაძლებლობას აძლევს. იგი გამოირჩევა ზუსტი გადაცემებით, ხარისხიანი ჩაწოდებებით და კარგად აწვდის პასებს საჯარიმოში, რომელიც ხელს უწყობს მოწინააღმდეგის დაცვის გაშლას. დაცვით ასპექტში, რაფინია მნიშვნელოვან როლს ასრულებს კონტრპრესინგში — აქტიურად ბრუნდება უკან, ეხმარება მცველებს და მონაწილეობას იღებს მოწინააღმდეგის შეტევების ჩაშლაში.

ჰანსი ფლიკის ხელმძღვანელობით „ბარსელონაში“, რაფინიას ტაქტიკური როლი ტრადიციული ვინგერიდან უფრო ცენტრალურ პოზიციაზე, მეორე ფორვარდად შეიცვალა. ამ გადაადგილებამ მას საშუალება მისცა, შედეგიანად გამოეყენებინა სივრცეები მოწინააღმდეგის დაცვისა და ნახევარდაცვის ხაზებს შორის, შეესრულებინა დიაგონალური გაჭრები საჯარიმოში ან გადაენაცვლა ცენტრისკენ.

## მიღწევები
 **სპორტინგი ლისაბონი**:(2)

* პორტუგალიის თასი (1): 2018-19
* პორტუგალიის ლიგის თასი (1): 2018-19

 **ბარსელონა**:(6)
* **ლა ლიგა** (2): 2022–23, 2024–25
* **ესპანეთის თასი** (1): 2024–25
* **ესპანეთის სუპერთასი** (3): 2023, 2025, 2026

#### ინდივიდუალური 
* ლა ლიგას თვის საუკეთესო ფეხბურთელი: აგვისტო 2024
* ლა ლიგას სეზონის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2024-25
* უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ბომბარდირი: 2024-25

## რესურსები ინტერნეტში
* რაფინია ბარსელონას ოფიციალურ საიტზე 
* რაფინია პრიმერა დივიზიონის ოფიციალურ საიტზე 
## სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგაპროს ფეხბურთელები
კატეგორია:პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიდზ იუნაიტედის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლისაბონის სპორტინგის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:დაბადებული 14 დეკემბერი
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ართვინის გათავისუფლება

300px|მინი|თურქეთის საქართველოში შეჭრის რუკა
**ართვინის განთავისუფლება** — ტერმინი, რომელიც გამოიყენება თურქეთში 1921 წელს ართვინის რეგიონის ოკუპაციის აღსანიშნავად. ე.წ „განთავისუფლების დღე“ აღინიშნება 7 მარტს. ამ დღეს თურქები მოიხსენიებენ „ართვინის მტრის ოკუპაციისგან განთავისუფლების დღედ“.

## ისტორია
ართვინის რეგიონი, ადმინისტრაციული საზღვრების ცვლილებების გამო, სხვადასხვა პერიოდში მოიცავდა განსხვავებულ ტერიტორიას. 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ, 1878 წელს ხელმოწერილი ბერლინის ხელშეკრულების თანახმად, რუსეთს საომარი რეპარაციის სახით გადაეცა ართვინის რეგიონი, რომელიც იმ დროს ატარებდა ლივანას კაზას სახელწოდებას და დაახლოებით მოიცავდა დღევანდელ ცენტრალურ რაიონსა და მურღულის რაიონს. რუსულმა ადმინისტრაციამ შექმნა ბათუმის ოლქში შემავალი ართვინის ოკრუგი და ეს ადმინისტრაციული ერთეული შედგებოდა ართვინის, არტანუჯისა და შავშეთ-იმერხევის კაზებისგან (უჩასტოკი). დღევანდელი ხოფისა და ქემალფაშის რაიონები კი იმავე ოლქში შემავალი ბათუმის ოკრუგის გონიოს კაზას საზღვრებში შედიოდა.

ართვინის ოკრუგი დაახლოებით ორმოცი წლის განმავლობაში რუსულ მმართველობაში დარჩა. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ 1918 წელს რუსების რეგიონიდან გასვლის შემდეგ, ართვინის რეგიონი ფაქტობრივად საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვრებში მოექცა. შემდეგ ანკარის მთავრობასა და საქართველოს შორის დამყარდა დიპლომატიური ურთიერთობები. 1920 წლის 7 მაისს ხელმოწერილი მოსკოვის ხელშეკრულებით საბჭოთა რუსეთმა აღიარა ართვინის, არდაჰანისა და ბათუმის რეგიონები (ოკრუგი) საქართველოს ნაწილად. თუმცა, საბჭოთა რუსეთის შეიარაღებულმა ძალებმა, წითელმა არმიამ, 1921 წლის 15 თებერვალს დაიწყო საქართველოს ოკუპაცია. ჯერ კიდევ საბჭოთა ოკუპაციის დასრულებამდე, ანკარის მთავრობამ ულტიმატუმი წაუყენა საქართველოს მთავრობას ბათუმის, ართვინისა და არდაჰანის რეგიონებიდან გასვლის შესახებ. ამ მოვლენის შედეგად ქართული სამთავრობო ძალები გავიდნენ ართვინის რეგიონიდან. მუსტაფა ქემალი აღნიშნულ ულტიმატუმს ასე აღწერს: 

ართვინიდან საქართველოს მთავრობის გასვლის შემდეგ, ანკარის მთავრობის ძალების ართვინში შესვლის თარიღთან დაკავშირებით წყაროები არათანმიმდევრულ ინფორმაციას გვაწვდიან. იენიბაჰჩელი შუქრუ ბეი თავის მემუარებში წერს, რომ თურქულმა ძალებმა ართვინში დროშა აღმართეს არა 7 მარტს, არამედ 6 მარტს. მუვაჰიდ ზეკი კი „ართვინის სამშობლოსთან შეერთების“ თარიღად 7 მარტს ასახელებს.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაო-კლარჯეთი
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
წმინდა ტერეზას ბაზილიკა

'''სანტა ტერეზა დ'ავილა'* — მცირე ბაზილიკა, ტიტულარული და კონვენტული ეკლესია რომში, იტალიაში, *კორსო დ'იტალიაზე*. ეძღვნება ავილას ტერეზას და წარმოადგენს *Discalced Carmelites*-ის გენერალურ კურიის ეკლესიას.

## ისტორია 
მინი|წმ. ტერეზას ბაზილიკის ინტერიერი
მინი|წმ. ტერეზას ბაზილიკის ფასადი
ბაზილიკა დაარსდა კარდინალი ჯიროლამო გოტის მიერ 1901 წელს, ტულიო პასარელიმ კი შექმნა რომანულ-გოთურ ჰიბრიდულ სტილში. 1906 წელს, იგი პაპმა პიუს X-მა გამოაცხადა საეპარქიო ეკლესიად და გადასცა *Discalced Carmelites*-ს. პაპმა პიუს XII-მ 1951 წელს აამაღლა მისი სტატუსი ბაზილიკამდე, ხოლო ცხრა წლის შემდეგ, პაპმა იოანე XXIII-მ გამოაცხადა იგი ტიტულარულ ეკლესიად; კარდინალი ჯოვანი პანიკო იყო მისი პირველი ტიტულარული კარდინალი.

## სამარხები 
ბაზილიკაში დაკრძალულია  *Order of Discalced Carmelites''-ის წარმომადგენელი ორი კარდინალი:
* ღვთის მსახური რაფაელ კარლო როსი - ვოლტერის ეპისკოპოსი, თესალონიკის საპატიო არქიეპისკოპოსი, საეკლესიო საბჭოს საიდუმლო მდივანი.
* ადეოდატო ჯოვანი პიაცა - ბენევენტოს მიტროპოლიტი, ვენეციის პატრიარქი, საეკლესიო საბჭოს საიდუმლო მდივანი, CEI-ს პრეზიდენტი.
* 2013 წლის 3 ოქტომბრიდან დაკრძალულნი არიან ღვთის მსახურები - ულისე ამენდოლაჯინე და ლელია კოსიდენტე.

2013 წლის 3 ოქტომბერს, ღვთის მსახურების, ულისე ამენდოლაჯინესა და ლელია კოსიდენტეს მეუღლეების ნეშტი ვერანოდან გადმოსვენებულ იქნა ამ ბაზილიკაში, მთავარი შესასვლელის მარჯვნივ. ლელია და ულისე დაქორწინდნენ ამ ეკლესიაში 1930 წლის 29 სექტემბერს და მას შემდეგ, სიკვდილამდე მონაწილეობდნენ სამრევლოს საქმიანობაში. 
## ლიტერატურა
* A. Manodori, Quartiere III. Pinciano, in AA.VV, I quartieri di Roma, Newton & Compton Editori, Roma, 2006.
* C. Rendina, Le Chiese di Roma, Newton & Compton Editori, Roma 2000, p. 357. ISBN 978-88-541-1833-1
## რესურსები ინტერნეტში
* Sito ufficiale  (იტალიურად)
* Basilica di Santa Teresa d'Avila
* Scheda della parrocchia dal sito della Diocesi di Roma

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ევროპის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა
კატეგორია:ევროპული არქიტექტურა
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:XX საუკუნე
კატეგორია:არქიტექტურა საუკუნის მიხედვით
ფუსკონი-პიგინის სასახლე

**ფუსკონი-პიგინის სასახლე** () — მე-16 საუკუნის რენესანსული სტილის სასახლე, რომელიც მდებარეობს ფარნეზის სასახლის #44-ში, ცენტრალური რომის რაიონ რეგოლაში, იტალიაში.

## გამოყენება 
მე-16 საუკუნის სასახლეს ასევე უწოდებენ „პიგინს“ ან „გალო დი როკაჯოვინეს“. დღესდღეობით სასახლეში სხვადასხვა ოფისებია განთავსებული, მათ შორის კვიპროსის საელჩო.

## აღწერა 
მინი|„მელეაგრი და კალიდონის ტახი“
თავდაპირველად ამ ადგილას სასახლე დააპროექტა ჯაკოპო და ვინიოლამ და 1524 წელს ააშენა ბალდასარე პერუცმა ფრანჩესკო ფუსკონის სახელით, რომელიც ნორჩიადან იყო. იქიდან ის 1554 წელს მემკვიდრეობით გადაეცა ადრიანო ფუსკონის, აკვინოს ეპისკოპოსს, რომელმაც შემდეგ გადასცა თავისი ოჯახის შთამომავლებს, პიგინებს. მე-18 საუკუნის დასაწყისში (1705 წელს), სასახლე გააფართოვა ალესანდრო პიგინიმ არქიტექტორ ალესანდრო სპეკის დახმარებით. სპეკიმ დაამატა სცენოგრაფიული კიბე.

პიგინებმა შეაგროვეს ანტიკური ქანდაკებების შერჩეული კოლექცია, მათ შორის „მელეაგრი და კალიდონის ტახი“, რომაული ასლი ბერძნული ორიგინალისა, რომელიც მიეწერება სკოპასს. ეს ქანდაკება აღმოაჩინა ულისე ალდროვანდიმ ვენახში პორტეზეს სასახლის გარეთ, და ამჟამად ვატიკანის მუზეუმ პიო-კლემენტინოს ნაწილია. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:სასახლეები
წმინდა საბას ბაზილიკა

მინი|წმინდა საბას ბაზილიკა
**წმინდა საბას ბაზილიკა** ― უძველესი ბაზილიკური ეკლესია რომში, იტალიაში. ის მდებარეობს ე.წ. პიკოლო ავენტინოზე, ავრელიანეს კედლის მახლობლად, ავენტინის ბორცვისა და კელიანის ბორცვის გვერდით. ეკლესია 1931 წელს სამრევლო გახდა და მისი მთავარი მიზანი იესოს მრევლზე მზრუნველობაა.

## ისტორია 
ლეგენდის თანახმად, წმინდა სილვიას, პაპ გრიგოლ I-ის დედას, ამ ადგილას მამული ჰქონდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეს მამული წმინდა ანდრეას შვილობილ მონასტერად გადაკეთდა, რომელიც გრიგოლ I-მა დღევანდელი სან გრეგორიო ალ ჩელიოს ადგილას დააარსა. თუმცა, ეს ლეგენდა მხოლოდ XII საუკუნით თარიღდება.

რელიგიური ადგილის ისტორიული წარმოშობა დაახლოებით 645 წელია. სწორედ ამ წელს წმინდა საბას მონასტრიდან (მარ-საბა, პალესტინა) გაქცეული ბერები, რომლებმაც ისლამურ-ქრისტიანული შეტაკების შემდეგ სამშობლო დატოვეს, რომში ჩავიდნენ ლატერანის კრებაზე დასასწრებად. კრების შემდეგ, ბერები დასახლდნენ „პიკოლო ავენტინოზე“ (ავენტინის ბორცვის უფრო პატარა მწვერვალზე) რომელიც იმ დროს რომის მოსახლეობის მნიშვნელოვანი შემცირების გამო მიტოვებული იყო. აქ მათ დააარსეს სამრევლო. უძველეს წყაროებში მათი მონასტერი ცნობილია როგორც „cella novas“ ან „cellaenovae“.

## წყაროები ინტერნეტში 
* turismoroma.it
* portsofrome.com

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ტაძრები
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურული ძეგლები
ვიმინალის სასახლე

**პალაცო დელ ვიმინალე** ()— ისტორიული სასახლე, მდებარეობს რომში, იტალიაში. 1925 წლიდან წარმოადგენს პრემიერ-მინისტრისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს ადგილსამყოფელის; 1961 წელს პრემიერ-მინისტრი *პალაცო ჩიგიში* გადაიყვანეს.

## ისტორია 
სასახლე ჯოვანი ჯოლიტის დაკვეთით აშენდა, რომელმაც ის იტალიის აღმასრულებელი ხელისუფლების საბაზო ცენტრად განსაზღვრა (იმ დროს პრემიერ-მინისტრისა და შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობა ერთი პირის მიერ იყო დაკავებული).
სასახლე 1911 წელს დაპროექტდა, არქიტექტორ მანფრედო მანფრედის მიერ და ოფიციალურად 1925 წლის 9 ივლისს გაიხსნა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია პრეზიდენტის სასახლის სამ-არკიანი შესასვლელი, საპატიო კიბე, სამინისტროს საბჭოს ოთახი და კიბის შესასვლელი პიანო ნობილეზე, ხის, მარმარილოსა და სტუკოს მორთულობებთან ერთად.
მინისტრთა სხდომის დარბაზები განთავსებულია გვერდით კომპლექსში, რომელიც მთავარ შენობასთან თაღოვანი გადასასვლელით არის დაკავშირებული.

## მეცნიერება 
უკანა ბაღები მთავარ კომპლექსს უფრო პატარა შენობებისგან გამოყოფს. უკანა ფასადის თითქმის საპირისპიროდ მდებარეობს პატარა სასახლე, რომელშიც განთავსებული იყო ფიზიკის სამეფო ინსტიტუტი, სადაც ენრიკო ფერმი ატარებდა ექსპერიმენტებს, ვია პანიპერნას ბიჭებთან ერთად. სასახლეს ასევე ჰქონდა ქიმიის სამეფო ინსტიტუტი.
## ლიტერატურა
*the Libreria Centrale al Viminale
*the Biblioteca della Direzione Centrale per l'Amministrazione del Fondo Edifici di Culto
*the Biblioteca della Scuola Superiore dell'Amministrazione dell'Interno
*the Biblioteca della Direzione Centrale per la Documentazione e la statistica

## რესურსები ინტერნეტში
* The Palazzo on the website of Interior Ministry
## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ევროპის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა
კატეგორია:ევროპული არქიტექტურა
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:XX საუკუნე
კატეგორია:არქიტექტურა საუკუნის მიხედვით
ნეპტუნის შადრევანი

**ნეპტუნის შადრევანი** () — შადრევანი რომში, იტალიაში, რომელიც მდებარეობს პიაცა ნავონას ჩრდილოეთ ბოლოში.

## სახელი 
მას ერთ დროს უწოდებდნენ „Fontana dei Calderari“ იმიტომ, რომ ის მდებარეობდა პატარა შესახვევთან ახლოს, სადაც იყო მჭედლების სახელოსნოები, ქვაბებისა და ტაფების მკეთებლები და სხვა ლითონზე მომუშავე საწარმოები. 
მინი|ნეპტუნის შადრევანი

## ისტორია 
1570 წელს რომის აკვედუკის აკვა-ვირგოს რესტავრაციას მაშინვე მოჰყვა სამუშაოების დაწყება წყალმომარაგების გაგრძელების მილზე ძველი კამპო მარციოს რაიონისკენ, რომელიც ქალაქის ზომისა და მნიშვნელობის შემცირების შემდეგ დარჩა ქალაქის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ ნაწილად. წყალმომარაგების მილის აღდგენამ თავის მხრივ შესაძლებელი გახადა რამდენიმე საჯარო შადრევნის მშენებლობა. ნეპტუნის შადრევნის აუზი (ქანდაკებების გარეშე) დააპროექტა 1574 წელს ჯაკომო დელა პორტამ, რომელიც ასევე პასუხისმგებელი იყო მავრის შადრევანზე მოედნის მეორე მხარეს. მისი სპონსორი იყო პაპი გრიგოლ XIII. აუზის ქვედა ნაწილი შედგება თეთრი მარმარილოსგან, ხოლო ზედა ნაწილი - პიეტრასანტას ადგილობრივი ქვისგან. შემდეგი 300 წლის განმავლობაში, შადრევანი არსებობდა ქანდაკებების გარეშე. 

XIX საუკუნის ინფრასტრუქტურის განვითარებამ შეამცირა დამოკიდებულება ქალაქის შადრევნებზე სასმელი და სარეცხი მიზნებისთვის, მაგრამ გაზარდა მათი ვიზუალური და პოლიტიკური მნიშვნელობა, განსაკუთრებით იტალიის სახელმწიფოს შექმნის შემდეგ, როდესაც რომი გახდა მისი დედაქალაქი 1870 წლის შემდეგ.  შადრევანი, ისეთი როგორიც დღეს არსებობს, საბოლოოდ დასრულდა 1878 წელს ანტონიო დელა ბიტას მიერ, რომელმაც დაამატა ქანდაკება „ნეპტუნი რვაფეხასთან ბრძოლაში“, და გრეგორიო ზაპალას მიერ, რომელმაც შექმნა სხვა ქანდაკებები, დაფუძნებული მითოლოგიურ თემაზე „ნერეიდები კუპიდონებთან და სელაპებთან ერთად“. ეს ქანდაკებები დაემატა 1873 წლის კონკურსის შემდეგ, რათა დაბალანსებულიყო მავრის შადრევნის ქანდაკებები მოედნის სამხრეთ მხარეს და ფონტანა დეი კვატრო ფიუმის (ოთხი მდინარის შადრევანი) ქანდაკებები მის ცენტრში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
* Martin Pulvers, "Roman Fountains, 2000 Fountains in Rome, a complete collection", L'Erma di Bretschneider, 2002  

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
ტიბერინა

მინი|302x302პქ|ტიბერინას კუნძული
**ტიბერინა, იგივე ტიბროსის კუნძული** — (იტალ. **Isola Tiberina**, ლათ. **Insula Tiberina**) კუნძული ტიბროსის იმ ნაწილში, რომელიც რომს კვეთს. მდებარეობს მდინარის სამხრეთით. 

კუნძული ნავის ფორმის, დაახლოებით 270 მეტრის სიგრძის და 67 მეტრის სიგანისაა და უძველესი დროიდან მდინარის ორივე მხარესთან ხიდებით არის დაკავშირებული. ვინაიდან ის ასკლეპიოსის უძველესი ტაძრისა და მოგვიანებით საავადმყოფოს ადგილსამყოფელი იყო, დღემდე მედიცინასა და განკურნებასთან ასოცირდება. მასზე მდებარეობს XVI საუკუნეში დაარსებული ფატენეფრატელის საავადმყოფო და X საუკუნით დათარიღებული სან ბართოლომეოს ალ'იზოლას ბაზილიკური ეკლესია.

კუნძული ანტიკური ხანიდან რომის დანარჩენ ნაწილს ორი ხიდით უკავშირდება და ოდესღაც მას “Insula Inter-Duos-Pontes” ერქვა, რაც „ორ ხიდს შორის კუნძულს“ ნიშნავს. მის გვერდით ერთ-ერთი შემორჩენილი ანტიკური ხიდი, „Ponte Fabricio“, კუნძულს ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან მარსის ველთან და სან-ანჯელოს მდინარის მარცხენა ნაპირთან აკავშირებს. 

ლეგენდის თანახმად, საძულველი ტირანის, ტარკვინიუს სუპერბუსის (ძვ. წ. 510 წელი) დაცემის შემდეგ, განრისხებულმა რომაელებმა მისი ცხედარი ტიბრში ჩააგდეს. ის ფსკერზე დაეცა, სადაც მის გარშემო ჭუჭყი და შლამი დაგროვდა და საბოლოოდ ტიბერინას კუნძული ჩამოყალიბდა. ლეგენდის სხვა ვერსიით, ხალხმა საძულველი მმართველის სასახლეში ხორბალი და მარცვლეული შეაგროვა და ტიბრში ჩაყარა, სადაც საბოლოოდ ის კუნძულის საფუძველი გახდა.  ძვ. წ. III საუკუნემდე ის არცერთ რომაულ წყაროში არ არის ნახსენები.

## წყაროები ინტერნეტში 
* turismoroma.com
* lonelyplanet.com

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:კუნძულები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით