open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ღმერთების ომი: უკვდავები

**ღმერთების ომი: უკვდავები** () — რეჟისორ ტარსემ სინგჰის კინოფილმი. ჟანრი ფენტეზი, სათავგადასავლო და მძაფრ-სიუჟეტიანი ფილმი. მთავარ როლებში მონაწილეობენ: ჰენრი კეველი, ფრიდა პინტო და მიკი რურკი. ფილმის პრემიერა გაიმართა 2011 წლის 11 ნოემბერს.

ახალგაზრდა თესევსი უბრალო გლეხია, რომელიც დედასთან ერთად ცხოვრობს ერთ-ერთ სოფელში ზღვის სანაპიროსთან. იგი მამაცია და კარგად ფლობს საბრძოლო ხელოვნებას. იგი მეომრად გამოზარდა ადგილობრივმა მოხუცმა, რომელმაც მას ასწავლა ხმლისა და ფარის ფლობა. თესევსის დედა ხშირად სტუმრობს ადგილობრივ ტაძარს, თუმცა თესევსს არცთუ ისე სწამს ღმერთების. ამასობაში ძალაუფლების წყურვილით შეპყრობილ მეფეს ჰიპერიონს ადამიანების განადგურება და ღმერთების დამარცხება სურს. ჰიპერიონმა ომი გამოუცხადა ღმერთებს და მათ სდებდა ბრალს მისი ოჯახის სიკვდილში. მას სურს მოძებნოს ეპირული მშვილდი, რომელიც გაკეთებული იყო ომის ღმერთის არესის მიერ და ათასწლიანი პატიმრობიდან გაათავისუფლებს ტარტაროსის მთებში გამომწყვდეულ ტიტანებს. ჰიპერიონის ხალხი ნელ-ნელა იპყრობს ელადას და ერთ-ერთ ტაძარს, სადაც ეპირული მშვილდი ინახება და თესევსი ერთადერთია, რომელსაც მისი დამარცხება შეუძლია.

რეჟისორმა განაცხადა, რომ აპირებს შექმნას ვიზუალური შედევრი ეკშენის სახით, შესრულებული რენესანსის ეპოქის სტილში. Rotten Tomatoes-ის მიმოხილვაში კინოკრიტიკოსთა 90 წევრიდან მხოლოდ 38% მისცა დადებითი შეფასება ფილმს. საშუალოდ ფილმმა 10 ქულიდან მოაგროვა 5.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:2011 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ბერძნულენოვანი ფილმები
ხაიშო

**ხაიშო** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, ახალსოფლის თემში.

## ისტორია
ზოგიერთი მონაცემის საფუძველზე სოფელს ადრე მუხუდოსაც ეძახდნენ. სოფელი მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა მთისა და ბარის დამაკავშირებელ გზაზე. იგი ადრინდელი შუა საუკუნეებიდანვე იყო თიანეთის მხარის თავდაცვითი სისტემის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი რგოლი, განსაკუთრებით X–XI საუკუნეებში, როდესაც თიანეთი კახეთის სამთავროს პოლიტიკური ცენტრის ფუნქციას ასრულებდა. აქვე გადიოდა ეგრეთ წოდებული „ცხვრის გზაც“. სოფელი ხაიშო ჯერ კახეთის საერისთავოში, ხოლო შემდეგ თიანეთის სამოურავოში შედიოდა, ეპარქიულად კი ალავერდს ექვემდებარებოდა. XIX საუკუნის 60-იან წლებში ხაიშოში, არაგვისა და ივრის ხეობის ზემო წელიდან ჩამოსული ფშაველები დასახლებულან. ფშავიდან ხაიშოში მოსახლეობის მიგრაცია მომდევნო წლებშიც გაგრძელდა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭურჭელაურები

**ჭურჭელაურები** (*ყოფილი* ***აჯაღვა***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, დაბა თიანეთის ტერიტორიულ ორგანოში. მდებარეობს მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1150 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით.

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდებაა აჯაგვი (აჯაღვა). ახალი სახელწოდება სოფელმა XX საუკუნის 20-იან წლებში აქ მოსახლე ჭურჭელაურთა გვარიდან მიიღო. თავდაპირველად მას აჯაგვის ჭურჭელაურებს ეძახდნენ. XVIII საუკუნის I ნახევრის აღწერაში სოფელს აჯაგვი ჰქვია. იოანე ბატონიშვილი მას თიანეთის სოფელთა სიაში ასახელებს და იქ უკვე სახლობენ ჭურჭელაურები. მთიელთა მიგრაცია სოფელში XVII საუკუნიდან დაიწყო და XX საუკუნეშიც გრძელდებოდა. სოფელი ახლოს იყო თიანეთზე გამავალ სავაჭრო გზასთან, რომელიც ქართლიდან კავკასიის ალბანეთისა და სომხეთისაკენ მიემართებოდა. გვიანდელ შუა საუკუნეებში აჯაგვი ადმინისტრაციულად თიანეთის სამოურავო ერთეულში შედიოდა. XIX საუკუნის I ნახევარში ჭურჭელაურებში დასახლებულან ხევსურებიც.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 73 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხევსურთსოფელი

**ხევსურთსოფელი** (ყოფილი ***ნადირაანთხევი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: დევენაანთხევი, საყდრიონი).

## ისტორია
ხევსურთსოფელს ადრე ნადირაანთხევი ერქვა. იოანე ბაგრატიონი XVIII საუკუნის მიწურულისათვის მას **„ნადირაანის“** სახელწოდებით მოიხსენიებს. XI–XVI საუკუნეებში სოფელი სვეტიცხოვლის მონასტრის საკუთრება იყო. XVII–XVIII საუკუნეებში კი ქართლ-კახეთის მეფეთა სახასო საკუთრება გახდა. XIX საუკუნის II ნახევარში ნადირაანთხევში ამღიდან, დათვისიდან, ქმოსტიდან, ბაცალიგოდან, როშკიდან, გუდანიდან და ჯუთიდან ხევსურები ჩამოსახლდნენ. სამხედრო ტერიტორიის დაყოფით, საქართველოს რუსეთთან შეერთებამდე, სოფელი კახეთის სამეფოს რუსთველი ეპისკოპოსის სადროშოში შედიოდა, შემდეგ კი — თიანეთის მაზრაში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 215 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯერვალიძეები (თიანეთის მუნიციპალიტეტი)

**ჯერვალიძეები** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, ტუშურების თემში. მდებარეობს ქართლის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ქუსნოს (ივრის სისტემა) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1190 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დისველი

**დისველი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. ბოლნისიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. სოფელში ძირითადად ცხოვრობენ ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელ წაბლანიდან ჩასახლებული ეკომიგრანტები. დასახლებამ სოფლის სტატუსი მიიღო 2011 წელს. სოფელში მდებარეობს სკოლა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 397 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სახარე ტბა

**სახარე ტბა** — მლაშე ტბა საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ივრის ზეგანზე, ზღვის დონიდან 828 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი, როდესაც დონე მაღალია (გაზაფხულზე) შეადგენს 0,076 კმ²-ს. ზაფხულში თითქმის მთლიანად შრება. ტბის ირგვლივ გაბატონებულია ხურხუმოიანები. სიახლოვეს მდებარეობს კაპატაძის ტბა.

## სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მხარის ტბები
ბანაკი

thumb|250პქ|Guna Pani Camp
**ბანაკი** — კარავში ან ფურგონში ცხოვრება, სახლში ან სხვა მუდმივ საცხოვრებელ შენობაში ცხოვრების ნაცვლად. ზოგიერთი ხალხისათვის კარავი ტრადიციული საცხოვრებელია. კარავია მონღოლი მომთაბარისა და ახლო აღმოსავლელი თუ აფრიკელი ბედუინის სახლი. კარვები საცხოვრებლად გამოიყენებოდა ძველ ცივილიზაციებშიც: მაგალითად, ასურელთა მიერ. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დასვენება
ბოლონესის პროვინცია

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ბოლოგნესის პროვინციის მდებარეობა აპურიმაკის რეგიონში
**ბოლოგნესი** — ანკაშის რეგიონის პროვინცია პერუში. პროვინციის დედაქალაქია ჩიკიანი. პროვინციის ფართობი შეადგენს 3 155 კმ²-ს, მოსახლეობა — 30 725 ადამიანს. 

პროვინცია იყოფა თხუთმეტ რაიონად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* Municipalidad Provincial de Bolognesi 

კატეგორია:ანკაშის რეგიონის პროვინციები
ორხევი (თიანეთის მუნიციპალიტეტი)

**ორხევი** (*ყოფილი* ***ბუშატი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის, თიანეთის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული — დაბა სიონი). მდებარეობს გომბორის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ივრის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1020 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 31 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 235 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საჭურე

**საჭურე** — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თანეთის მუნიციპალიტეტში, დაბა თიანეთის ტერიტორიულ ორგანოში. მდებარეობს მდინარე საჭურის (ივრის სისტემა) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1130 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით.

## ისტორია
სოფელი Xl-XVl საუკუნეებში ძირითადად სვეტიცხოვლის მონასტრის ხელდებული ტერიტორიაა. XVll საუკუნეში შაჰ-აბასის დამარბეველ ლაშქრობებს ვერც სოფელი საჭურე გადაურჩა. ამავე ხანებში განადგურდა მისი მოსახლეობაც. XVll საუკუნიდან იწყება ქართველი მთიელებით სოფლის ხელახალი დასახლება და მათზე თავად ჩოლოყაშვილების უფლებები გავრცელდა. სვეტიცხოვლის კუთვნილი ყმა-მამულის ერთი ნაწილი კი ალავერდელი ეპისკოპოსის გავლენის ქვეშ მოექცა. გვიანდელ შუა საუკუნეებში საჭურე თიანეთის მოურავის დაქვემდებარებაშია. XlX საუკუნის ბოლოდან სოფლის ტერიტორიაზე ივრისხეველი ხევსურები დასახლდნენ, რომლებმაც მიწები ჩოლოყაშვილებისგან შეისყიდეს.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
სახევი

**სახევი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, არტნის თემში. მდებარეობს მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1140 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ასუნსიონის პროვინცია

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ასუნსიონის პროვინციის მდებარეობა აპურიმაკის რეგიონში
200პქ|მინი|მარჯვნივ|აკოკაჩა
**ასუნსიონი** — ანკაშის რეგიონის პროვინცია პერუში. პროვინციის დედაქალაქია ჩაკასი. პროვინციის ფართობი შეადგენს 529 კმ²-ს, მოსახლეობა — 9 054 ადამიანს. პროვინციის სტატუსით სარგებლობს 1983 წლიდან.

პროვინცია იყოფა ორ რაიონად:
* აკოკაჩას რაიონი
* ჩაკასი
 
## იხილეთ აგრეთვე 
* პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* INEI 

კატეგორია:ანკაშის რეგიონის პროვინციები
Metro-Goldwyn-Mayer

**Metro-Goldwyn-Mayer Inc.** (**MGM**) — ამერიკული მედია კომპანია, რომელიც ძირითადად ფილმებისა და სატელევიზიო გადაცემების წარმოებითა და დისტრიბუციით არის დაკავებული. MGM დაარსდა 1924 წელს, როდესაც მარკუს ლევმა გააერთიანა Metro Pictures, Goldwyn Pictures Corporation და Louis B. Mayer Pictures. კომპანიის მიერ გამოშვებულ ფილმებს უამრავი ოსკარი აქვთ მიღებული.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* MGM Digital Media პორტალზე *YouTube*
* მუსიკალური ხელოვნებისა და მეცნიერებათა საერთაშორისო აკადემია 
* MGM-ის ლოგოტიპები 

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის კომპანიები
კატეგორია:კინომწარმოებელი კომპანიები
კვედაი დენ სინჰი

**კვედაი დენ სინჰი** (Kwäday Dän Ts'ìnchi, *კვედაი დენ სინჰი*) — ბუნებრივად მუმიფიცირებული სხეული ნაპოვნი ტაშენშინი-ალსეკის პროვინციული პარკის ტერიტორიაზე (ბრიტანეთის კოლუმბია, კანადა). სხეული გამოჩნდა 1999 წელს მყინვარის დნობის შედეგად. იქვე იყო ციყვის ბეწვისაგან შეკერილი მოსასხამი, ხის ფესვებისაგან დაწნული ქუდი, ხელჯოხი, შუბი და შრომის იარაღები. რადიონახშირბადის დათარიღებამ აჩვენა, რომ ახალგაზრდა კაცის სხეული დაახლოებით 300-550 წლის წინ ცხოვრობდა.

სამმა მონადირემ, ბილ ჰენლონმა, უორენ უორდმა და მაიკ როშემ 1999 წლის 14 აგვისტოს, მყინვარის დნობის შედეგად, იპოვეს რიგი არტეფაქტი და ადამიანის სხეული იუკონის საზღვართან. მონადირეები მოძრაობდნენ მყინვარის გასწვრივ, ტყის საზღვრის ზემოთ. მათ შეისწავლეს ტყე და შენიშნეს ორნამენტები და ჭდეები. ყინულში სხეული აღმოაჩინა უორენ უორდმა, რომელიც ბინოკლით ასრულებდა დაკვირვებებს. 16 აგვისტოს მონადირეებმა თავიანთი აღმოჩენების შესახებ უამბეს ბერინგიის ცენტრის საშტატოს. აღმოჩენილ მამაკაცს უწოდეს *კვედაი*, რომელიც წარმოადგენს ერთ-ერთ უძველეს კარგად შენახულ ადამიანურ რელიქტს ჩრდილოეთ ამერიკაში. ის სავარაუდოდ, 18-19 წლისა იყო როდესაც გარდაიცვალა. სიკვდილის მიზეზი უცნობია. ამასთანავე შეისწავლეს კვედაის საკვები კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში და გამოავლინეს, რომ იგი მოგზაურობდა სამი დღის განმავლობაში და გაიარა არა ნაკლებ 100 კილომეტრი. კვედაისთან ერთად აღმოჩნდა არაერთი არტეფაქტი.

იგი ცნობილია ასევე როგორც იუკონის ან კანადის ყინულის კაცი. კვედაი დენ სინჰი ადგილობრივთა ენაზე „დღეს ნაპოვნ ძველ ადამიანს“ ნიშნავს.

## რესურსები ინტერნეტში
* კვედაი დენ სინჰი   
* კვედაი დენ სინჰი   
* კვედაი დენ სინჰი — წიგნი   

## სქოლიო
კატეგორია:მუმიები
კატეგორია:ანთროპოლოგია
ბერლინის გეოგრაფიული საზოგადოება

**ბერლინის გეოგრაფიული საზოგადოება** () — გეოგრაფიული საზოგადოება, რომელიც დაარსდა 1828 წელს. მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი გეოგრაფიული საზოგადოება. ჩამოყალიბდა XVIII-XIX საუკუნეში მოღვაწე ცნობილი მოაზროვნეების კარლ რიტერისა და ალექსანდერ ფონ ჰუმბოლდტის მიერ, რომლებიც გარდა ამისა, გვევლინებიან თანამედროვე გეოგრაფიის ფუძემდებლებად.

ბერლინის გეოგრაფიული საზოგადოების ძირითადი მიზანია გეოგრაფიული ცოდნის გავრცელება. საზოგადოება გამოსცემს სამეცნიერო ჟურნალს „Die Erde“ (დედამიწა), რომელიც გამოდის შორეული 1853 წლიდან. ამასთანავე საზოგადოება აფინანსებს ახალგაზრდა მეცნიერებს.

## იხილეთ აგრეთვე
* გეოგრაფიული საზოგადოება 
* საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირი

## რესურსები ინტერნეტში
* ბერლინის გეოგრაფიული საზოგადოება — ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:გეოგრაფიული საზოგადოებები
კატეგორია:1828 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
კატეგორია:ბერლინის ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
მჭედელი

მინი|250პქ|თანამედროვე მჭედელი
**მჭედელი** — მუშა, რომელიც ამუშავებს ლითონს. ლითონზე დარტყმით ინსტრუმენტების და იარაღების დაჭედვა ადამიანებმა ჯერ კიდევ ქვის ხანიდან ისწავლეს. მჭედლის ძირითადი მატერიალია ლითონები: რკინა (და მისგან მიღებული ფოლადი), სპილენძი, ტყვია, კეთილშობილი ლითონები და სხვა, თუმცა მჭედლები კიდევ სხვა ბევრ ნივთიერებას იყენებენ. ხანდახან ხმლის გასაციებელ წყალში არის შერეული საღებავები და მცენარეები, თუმცა აქვს თუ არა ამას სარგებელი ძნელი სათქმელია. 

## ისტორია 
პირველი ლითონები რომლის დამუშავება ადამიანმა შეძლო იყო ოქრო, ვერცხლი, სპილენძი და მათი შენადნობები. პირველილად ადამიანმა სპილენძი დაამუშავა მისი რბილი ფაქტურის და ადვილად ჭედვადობის გამო. პირველად, სპილენძის დამუშვება დაიწყეს მცირე აზიაში. ნაპოვნია უძველესი სპილეძის მოსართავები, სამკაულები, დანები და სხვა. ცოტახანში ადამიანებმა დაიწყეს სპილენძისგან შენადნობების გაკეთება, ასე შეიქმნა ბრინჯაო და მსგავსი შენადნობები.

მოგვიანებით მჭედლებმა შეძლეს რკინის დამუშავება, თუმცა თავიდან ეს იყო მხოლოდ მეტეორიტული რკინა. ხალხი პოულობდა გიგანტურ მეტეორიტებს, ესკიმოსები მეტეორებიდან იღბდნენ ნატეხებს და დანებს აკეთებდნენ, ასე დაიწყო რკინის დამუშავება. ჩვენ წელთა აღრიცხვით დაახლოებით 1200 წლის წინ დაიწყო რკინის ხანა — ადამიანმა გადალახა ტემპერატურის ბარიერი და ისწავლა რკინის დადნობა მადანებიდან. ღია ცეცხლს შეუძლია რკინას მისცეს 600—700˚С, დახურულ ცეცხლს კი 800—1000. მჭედლების შესაძლებობები იცვლებოდა ხანების მიხედვით (როგორიცაა ბრინჯაოს ხანა, რკინის ხანა).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Sea Your History — მჭედლები  
*საიტი მჭედლობის შესახებ  
*დეკორატიული მჭედლობა  
*სახლის პირობებში მომუშვე მჭედლები ამუშვებენ რკინას, ფორმას აძლევენ მომავალ ხმალს 

კატეგორია:პროფესიები
კატეგორია:მეტალურგია
კუკარაჩა

**კუკარაჩა** — მწერალ ნოდარ დუმბაძის მოთხრობა. 

## სიუჟეტი 
თბილისის ერთ-ერთი უბნის მილიციის რწმუნებული, „მოზარდების რისხვა“, მეტსახელად „კუკარაჩა“, უბნის ბიჭების თითოეულ ნაბიჯს მკაცრად აკონტროლებს.  იგი ადგილობრივი მოსახლეების უსაფრთხოებასა და ზნეობაზეც ზრუნავს. 

კუკარაჩა შავი სამყაროს ავტორიტეტის, რეციდივისტ მურტალოს საყვარელს, ინგას ურჩევს, ბანდიტს ჩამოშორდეს. ინგას ბინაში კუკარაჩა მურტალოს დააკავებს, მაგრამ ქალის თხოვნით გაათავისუფლებს. შემდგომში, ინგას და კუკარაჩას რომანით გაცოფებული მურტალო კუკარაჩას კლავს. სასამართლო პროცესზე ინგა ყოფილ საყვარელს შვიდ ტყვიას დაახლის, მაგრამ შვიდივეს ააცილებს.

## დადგმები და ეკრანიზაციები
* კუკარაჩა, 1983, სიკო და ქეთი დოლიძეების ფილმი.
* კუკარაჩა, ტელესპექტაკლი. კუკარაჩას როლში - გოგი ქავთარაძე

კატეგორია:ნოდარ დუმბაძის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული რომანები
იურული პარკი (ფილმი)

***იურული პარკი*** () — რეჟისორ სტივენ სპილბერგის 1991 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სათავგადასავლო ფილმი. იგი ეფუძნება მაიკლ კრაიტონის ამავე სახელწოდების რომანს და პირველია ფილმების ამ სერიაში. ფილმში მონაწილეობენ მსახიობები სემ ნილი, ლორა დერნი, ჯეფ გოლდბლუმი, რიჩარდ ატენბორო, ჯოზეფ მაზელო, არიანა რიჩარდსი, სემიუელ ლეროი ჯექსონი, ბობ პეკი, მარტინ ფერერო და უეინ ნაიტი. სიუჟეტი მიმოიხილავს კოსტა რიკასთან მდებარე გამოგონილ კუნძულ ისლა ნუბლარის ამბავს, სადაც მილიარდერმა ფილანტროპმა და გენეტიკოს მეცნიერთა გუნდმა შექმნეს გასართობი პარკი კლონირებული დინოზავრებით.

კრაიტონის წიგნის გამოქვეყნებამდე რამდენიმე სტუდიას გადაღება უკვე დაგეგმილი ჰქონდა. სპილბერგმა, კომპანიის Universal Studios მხარდაჭერით მოიპოვა უფლებები 1990 წელს რომანის გამოქვეყნებამდე და კრაიტონი დამატებითი 500.000 დოლარის ანაზღაურებით მუშაობდა მისი სცენარის სახით ადაპტირებაზე. საბოლოო ვერსია დაწერა დევიდ კეპმა. მასში არ იქნა შეტანილი რომანში ნახსენები ძალადობის ზოგიერთი სცენა და ვრცელი შესავალი. პერსონაჟთა ნაწილი ასევე განსხვავდება. ფილმის გადაღება მიმდინარეობდა ჰავაისა და კალიფორნიაში.

„იურული პარკი“ ითვლება ღირსშესანიშნავ ეტაპად კომპიუტერით გენერირებულ სანახაობათა სფეროში და კრიტიკოსთა უმეტესობამ მას უმაღლესი შეფასებები მიანიჭა. გამოსვლის წელს მან შემქმნელებს მსოფლიო მასშტაბით 900 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობის შემოსავალი მოუტანა და იქცა იმ დროისათის ყველაზე წარმატებულ ფილმად. ამჟამად იგი ყველა დროის შემოსავლიან ფილმთა სიაში 20-ე ადგილს იკავებს. ფინანსურად იგი Universal-ისა და სპილბერგის ყველაზე წარმატებული ნამუშევარია. ფილმს მიღებული აქვს ოსკარი ხმის საუკეთესო მიქსისათვის, ხმის საუკეთესო მონტაჟისათვის და საუკეთესო ვიზუალური ეფექტებისათვის.

ფილმის წარმატების შემდეგ გამოვიდა კიდევ ორი შემდეგი ფილმი, „დაკარგული სამყარო: იურული პარკი“ (23 მაისი 1997) და „იურული პარკი III“ (28 ივლისი 2001). 2015 წელს გამოვიდა ფილმი „იურული სამყარო“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:1993 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:სტივენ სპილბერგის ფილმები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმები
ჟებოტა

**ჟებოტა** (*ყოფილი* ***მათურიანთკარი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თიანეთის ქვაბულში, მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირზე. თემის ცენტრი (სოფლები: თეგერაანები, თხილა, ლელოვანი, ძებნიაურები). ზღვის დონიდან 1160 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 1 კილომეტრით. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა თიანეთის სადაბო საბჭოში.

იხინჭის მთის წვერზე დგას შუა საუკუნეების ხუროთმოძღვრული კომპლექსი: დარბაზული ეკლესია, რომლის აფსიდაში სარკმლის გვერდზე შემორჩენილია მხატვრობა და წარწერები. ეკლესიის გვერდით არის ორსართულიანი ოთხკუთხა კოშკი, რომლის მეორე სართულზე სამლოცველოა. ეკლესიის სამხრეთ-დასავლეთით, გალავნის გარეთ, დგას ორსართულიანი სამრეკლო. იხინჭის მთის ძირში დიდი ნამოსახლარია.

## ისტორია
სოფელს ადრე მათურიანთკარს (მათურელებს) ეძახდნენ. ამ სოფლის მკვიდრნი არიან მათურელები, რომლებიც XVIII საუკუნის დასაწყისში გადმოსულან ფშავის სოფელ მათურიდან. ამავე სოფლიდან გადმოსახლებულან ჟებოტაში დოღაშვილები, ივანურები, ბადრახიშვილები, გულოშვილები და აკობაშვილები. XVII-XVIII საუკუნეების ამბებთან დაკავშირებით, სოფელ ჟებოტას მოიხსენიებს ვახუშტი ბაგრატიონი. XVIII-XIX საუკუნეების საბუთების მიხედვით ირკვევა, რომ სოფელი ჟებოტა მაყაშვილებსა და ჩოლოყაშვილებს ეკუთვნოდათ. ვარაუდობენ, რომ „ჟებოტა“ ნაწარმოებია ბაცბურიდან - „ჟე-ბოტარ“ ფორმისგან, რაც ქართულად ცხვარსატარ გზას ნიშნავს. სოფელზე ადრევე გადიოდა ე. წ. „ცხვრის გზა“. როგორც ირკვევა, ვეინახებს XIII-XVI საუკუნეებში ამ გზით გადაჰყავდათ ცხვარი საქართველოს ბარის რაიონებში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 531 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*იხინჭის ეკლესია (დიდი)
*იხინჭის ეკლესია (მცირე)
*ჟებოტის ამაღლების ეკლესია
*ჟებოტის ეკლესია

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Noel Gallagher's High Flying Birds (ალბომი)

'''''Noel Gallagher's High Flying Birds''''' — ინგლისური როკ-ჯგუფ Noel Gallagher's High Flying Birds-ის სადებიუტო სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოიცა 2011 წლის 17 ოქტომბერს. ნოელ გალაგერის ეს სოლო დისკი იწერებოდა მისი ჯგუფ Oasis-იდან წასვლის შემდეგ. დისკს გამოსცა ლეიბლმა Sour Mash. ალბომში ასევე შეტანილია „Stop the Clocks“, Oasis-ის გამოუცემელი კომპოზიცია.

## სიმღერების სია 
## სქოლიო 
კატეგორია:2011 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:Noel Gallagher's High Flying Birds-ის ალბომები
კატეგორია:ები-როუდის სტუდიებში ჩაწერილი ალბომები
კატეგორია:ალბომები დეივ სერდის პროდიუსერობით
ტრიქინელოზი

**ტრიქინელოზი** (; *სინონიმი: ტრიქინოზი*) — ადამიანისა და ცხოველების მწვავე ჰელმინთური დაავადება, რომელსაც იწვევს პარაზიტული ჭია ხვიაბეწვა *Trichinella spiralis* (ტრიქინა). დაავადებას ახასიათებს ბუნებრივი კერობრიობა, გავრცელებულია ყველგან, განსაკუთრებით ამერიკაში. ტრიქინელა პარაზიტობს მსხვილ ნაწლავებში, მისი ლარვები — განივზოლიან კუნთებში, სადაც მრავალ წელს ცოცხლობს. ადამიანი ტრიქონელოზით ავადდება დაინვაზიებული ცხოველის თერმულად ცუდად დამუშავებული ხორცის საკვებად გამოყენებისას. დაავადება იწყება უეცრად, ციებცხელებით, მაღალი ტემპერატურით (39°C და მეტი); ახასიათებს ქუთუთოებისა და სახის შეშუპება-შეწითლება, კუნთებისა და თავის ტკივილი, სისხლში – ეოზინოფილია, ზოგჯერ ალერგიული გამონაყარი კანზე. ხანდახან ტრიქონელოზი ძალიან მძიმედ მიმდინარეობს და ავადმყოფის სიკვდილით მთავრდება. საკურნალოდ იყენებენ თიაბენდაზოლს (მინთეზოლი), ალერგიის საწინააღმდეგო პრეპარატებს, ვერმოქსს.

ტრიქინელოზით ავადდება 1000-ზე მეტი სახეობის ცხოველი, უმთავრესად ღორი. ცხოველები ავადდებიან დაინვაზიებული ხორცის ნარჩენებისა და ლეშის ჭამის შედეგად. დაავადებულ ცხოველს ეწყება კუჭ-ნაწლავის აშლილობა, კუნთების ტკივილი, შეშუპება, პნევმონია, დამბლა. მკურნალობა ჯერჯერობით დაუმუშავებელია. პროფილაქტიკა: ყველა ღორის ხორცის გულდასმით ვეტსანექსპერტიზა და დაინვაზიებულის უტილიზაცია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ზოონოზები
კატეგორია:ცხოველთა დაავადებები
კატეგორია:ადამიანის დაავადებები
სახელმწიფო გერბი

**სახელმწიფო გერბი** — სახელმწიფოს ოფიციალური ემბლემა, მისი განმასასხვავებელი ნიშანი. გამოსახულია სახელმწიფო ორგანოთა ბეჭდებსა და ბლამკებზე, მონეტებზე, მთავრობათა შენობებზე და სხვა. სახელმწიფო გერბის ნახატსა და მის აღწერილობას ადგენს კონსტიტუცია ან სპეციალური კანონი. სახელმწიფო წესწყობილების შეცვლის შემდეგ, როგორც წესი, სახელმწიფო გერბს შეცვლიან ან ახალს შემოიღებენ.

## ლიტერატურა
*
სახელმძღვანელო ნამარხები

**სახელმძღვანელო ნამარხები**, *სახელმძღვანელო ფორმები* — გარკვეული გეოლოგიური ასაკის დანალექი ქყებებისათვის განსაკუთრებით დამახასიათებელი ცოცხალი ორგანიზმების განამარცხებული ნაშთები. სახელმძღვანელო ნამარხებს ახასიათებს გავრცელების ფართო გეოგრაფიული არეალი და მცირე ვერტიკალური (შრიდან შრეში) დიაპაზონი, რადგან ეს ორგანიზმები როგორც ბიოლოგიური სახეობა, არსებობდა გეოლოგიური დროის მცირე მონაკვეთის განმავლობაში. სახელმძღვანელო ნამარხებით შესაძლებელია სხვადასხვა რეგიონის ნალექების კორელაცია. დანალექი წყებების სტრატიგრაფიის დადგენის თანამედროვე პალეონტოლოგიურ მეთოდს საფუძვლად უდევს არა სახელმძღვანელო ნამარხების ცალკეული ფორმების შესწავლა, არამედ — შრეში დაცულ განამარხებულ ორგანიზმთა მთელი კომპლექსისა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პალეონტოლოგია
კატეგორია:დედამიწის გეოლოგიური ისტორია
ფიჭვიანი (თიანეთის მუნიციპალიტეტი)

**ფიჭვიანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული — დაბა სიონი). მდებარეობს მდინარე ივრის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 47 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კომაიაგუა

**კომაიაგუა** () — ქალაქი ცენტრალურ ჰონდურასში, მდებარეობს დედაქალაქ ტეგუსიგალპიდან ჩრდილო-დასავლეთით 80 კმ-ზე. ამავე სახელწოდების დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 

## ისტორია
ქალაქი 1537-1880 წლებში ჰონდურასის დედაქალაქია. 1821 წელს ფრანსიკსო მორასანის მონაწილეობით ქალაქში გამოცხადდა ჰონდურასის პირველი კონსტიტუცია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Hotel Antigua Comayagua
* Interactive Map of Comayagua 
* Official website of Comayagua

კატეგორია:ჰონდურასის ქალაქები
კატეგორია:ყოფილი დედაქალაქები
ბამბა

**ბამბა** — ბამბის ბოჭკოსაგან გრილი და ჩასაცმელად სასიამოვნო ქსოვილი მზადდება. ბამბის ქსოვილი ტენს იწოვს და გარეთაც უშვებს, რის გამოც ადამიანის კანს სუნთქვის საშუალება ეძლევა. ბამბის ბოჭკოსაგან ამზადებენ პირსახოცის ქსოვილს, დოლბანდს, საფარდეს, ავეჯის შალითებსა და განსაკუთრებულად მტკიცე ტექნიკურ ქსოვილებს. ბამბა ტროპიკულ და სუბტროპიკულ რაიონებში იზრდება. ყოველ მცენარეზე ჩნდება კოლოფები, რომლებშიც 30-მდე თესლია. კოლოფი მწიფდება, სკდება და ბოჭკოების ფუმფულა მასა გამოჩნდება. შემდეგ ამ მასას თესლისგან გამოაცალკავებენ. ეს უკვე ბამბის ნედლეულია, საიდანაც ქსოვილს ამზადებენ. გამოიყენება ბამბის თესლიც: მისგან საჭმელი ცხიმი - ბამბის ზეთი - იხდება, ხოლო დაწნეხილ თესლს კვლავ გადაამუშავებენ და საქონლის საკვებად და სასუქად მოიხმარენ.

ბამბის დიდ პლანაციებში თითქმის ყველა ოპერაცია მექანიზებულია, თესვით დაწყებული და მოსავლის აღებით დამთავრებული. ღარიბ ქვეყნებში მდებარე პატარა პლანტაციებში გლეხები თესვისას პირუტყვს იყენებენ, ხოლო მოსავალს ხელით იღებენ. მართალია, მოსავლის აღება მანქანით გაცილებით სწრაფია თუმცა ხელით აღება ხშირად უმჯობესია, რადგან გლეხები მხოლოდ დამწიფებულ კოლოფებს იღებენ. გლეხი დღეში ხელით 110 კილოგრამამდე ბამბას კრეფს. მანქანას ამავე რაოდენობის ბამბის შესაგროვებლად ერთი საათიც არ სჭირდება.

ბამბის ბოჭკოს სიგრძე 2-4 სმ-ია. ბამბის ქსოვილების დაახლოებით 90% მოკლე და საშუალო სიგრძის ბოჭკოსაგან მზადდება. ყველაზე ნაზი ქსოვილებისთვის გრძელი ბოჭკო გამოიყენება. ბამბის ქსოვილი იოლად იღებება და უთოვდება. იგი შეიძლება ისე დამუშავდეს, რომ წყალგამტარი გახდეს. გარდა ამისა, მასზე არ გროვდება ატმოსფეროდან მომდინარე სტატიკური ელექტრობა, ამიტომ ბამბის ქსოვილი სხვა ქსოვილებზე გაცილებით გვიან ისვრება. დღეს ბამბის ბოჭკოს ხშირად პოლეითერსა და აკრილსაც უმატებენ.

## ბამბის მწარმოებელი ქვეყნები 
ბამბის სამრეწველო პლანტაციები 75-ზე მეტ ქვეყანაშია. ბამბის ყველაზე დიდი მწარმოებლები არიან ჩინეთი, ინდოეთი და აშშ, ხოლო მათ შემდეგ - პაკისტანი და ბრაზილია.

## ლიტერატურა 
* *ოქსფორდის დიდი საბავშვო ენციკლოპედია, ქართული გამოცემა შევსებული და განახლებული 2011 წელს, ISBN 978-99940-34-47-5*
* Beckert, Sven. *Empire of Cotton: A Global History.* New York: Knopf, 2014.
* Brown, D. Clayton. *King Cotton: A Cultural, Political, and Economic History since 1945* (University Press of Mississippi, 2011) 440 pp. ISBN 978-1-60473-798-1
* Ensminger, Audrey H. and Konlande, James E. *Foods and Nutrition Encyclopedia,* (2nd ed. CRC Press, 1993). ISBN 0-8493-8980-1

## რესურსები ინტერნეტში 
*International Cotton Association
*National Cotton Council News and Current Events

## სქოლიო 
კატეგორია:ბუნებრივი ბოჭკოები
ცხვირის ვიზორი

thumb|ბორანზე ავტომობილების ჩატვირთვა

**ცხვირის ვიზორი** — ბორნის ასაწევი წყალზედა ნაწილი, რომელიც გემის ცხვირზე მდებარეობს. ვიზორის აწევა სატვირთო გემბანზე სატრანსპორტო საშუალებების  შესვლას უზრუნველყოფს.   
ცხვირის ვიზორის განცალკევება ბორან „ესტონიაზე“ 1994 წლის 28 სექტემბერს ოფიციალური ვერსიით ხომალდის დაღუპვის მიზეზი გახდა, თუმცა სხვა მოსაზრებებიც არსებობს. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* წყლის ქვეშ

კატეგორია:საზღვაო ტერმინები
სახასო

**სახასო** — მეფის, მისი ოჯახის წევრებისა და თავადების დომენი ფეოდალურ საქართველოში. ტერმინი ხშირად გვხვდება XVIII საუკუნის ქართული სამართლის ძეგლებსა და ისტორიულ დოკუმენტებში. ნაწარმოებია არაბული სიტყვიდან „ხას“ (კერძო, საკუთარი, გამორჩეული პირი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
მშვილდ-ისარი

thumb|მშვილდისარი
**მშვილდ-ისარი** — იარაღი რომლითაც ისვრიან ისრებს. მშვილდ-ისრის გამოყენება ხდება ასე: მშვილდოსანი ისრით ჭიმავს მშვილდ-ისრის სიმს, შემდეგ სიმს ხელს აუშვებს და ისარი გავარდება. ისრის ფრენის სიგრძე დამოკიდებული მშვილდ-ისრის კონსტრუქციზე, დაჭიმვის ძალაზე და ამინდზე.

დროის გასვლის შემდეგ მშვილდ-ისარისგან წარმოიქმნა არბალეტი. არბალეტში განსხვავება ისაა რომ მის სროლას არ ესაჭიროება განსაკუთრებული უნარები და ძალა. გვიანდელ შუა საუკუნეებში არბალეტი შეცვალა ცეცხლსასროლ იარაღმა.

ამ მომენტში მშვილდ-ისრებს იყენებენ სპორტისთვის, ნადირობისთვის და გასართობი ფისკულტურისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
*მშვილდ-ისრის ისტორია 
*ინფორმაცია მშვილდ-ისრებზე 

*
კატეგორია:მშვილდოსნობა
წეის მყინვარი

**წეის მყინვარი**, **წეა** () — ხეობის ტიპის მყინვარი რუსეთში, ჩრდილოეთ ოსეთში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. იწყება ადაი-ხოხისა და უილფათას შორის მდებარე ფირნის ველებიდან. წარმოადგენს კავკასიონის ერთ-ერთ ყველაზე მოზრდილ მყინვარს, რომელიც ამასთანავე, საკმაოდ ქვემოთ ეშვება ზღვის დონიდან. იკვებება მწვერვალ ადაი-ხოხის ატმოსფერული ნალექებით. ეშვება ზღვის დონიდან 2200 მ სიმაღლემდე. სიგრძე 8,6 კილომეტრია, ფართობი დაახლოებით 9,7 კმ². უკიდურესი ქვემო მონაკვეთი მეტად ვიწროა, ზედა — ფართო. ამ მონაკვეთზე მყინვარის სიგანე 1 კილომეტრამდეა. წეის მყინვარზე სათავე აქვს მდინარე წეიდონს (არდონის მარცხენა შენაკადი). გარშემორტყმულია 2500 მ სიმაღლის კლდეებით, წარმოქმნის მრავალ ნაპრალსა და რამდენიმე მყინვარულ წყალვარდნილს. მყინვართან სიახლოვეს მდებარეობს ალპინისტური ბაზა და ბანაკი. აქვეა მთის საკურორტო ადგილი წეა.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის მყინვარები
Urban Hymns

***Urban Hymns*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Verve-ის მესამე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1997 წლის 29 სექტემბერს, ლეიბლზე Hut Recordings. დიდი წარმატება იქონია სინგლების The Drugs Don't Work,  Sonnet, Lucky Man და უპირველეს ყოვლისა, სიმღერის Bitter Sweet Symphony დახმარებით.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი - რიჩარდ ეშკროფტი, გარდა მითითებულისა.

შენიშვნა: „Deep Freeze“ დამალული სიმღერაა. ალბომის ციფრულ ვერსიაში „Come On“ და „Deep Freeze“ შეტანილია ცალ-ცალკე, ხანგრძლივი პაუზის გარეშე.

## B-მხარეები
ალბომის სხვადასხვა სინგლზე საერთო ჯამში მოხვდა 11 B-მხარე:

## სხვა სიმღერები
ალბომის არც ერთ ვერსიაში თუ სინგლებში არ მოხვდა შემდეგი სიმღერები:

*A Song for the Lovers
*New York
*C'mon People (We're Making It Now)
*This Could Be My Moment
*Monte Carlo

პირველი სამი სიმღერის ახალი ვერსიები ჩაიწერა რიჩარდ ეშკროფტის სადებიუტო სოლო ალბომისთვის, ხოლო კიდევ ორი შეტანილია კომპილაციაში *This Is Music: The Singles 92–98*.

## სერტიფიცირებები
## სქოლიო
კატეგორია:The Verve-ის ალბომები
კატეგორია:1997 წლის ალბომები
კატეგორია:Hut Records-ის ალბომები
კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები კრის პოტერის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები მარტინ გლოვერის პროდიუსერობით
პერიკლე

**პერიკლე** (; დ. დაახლ. ძვ. წ. 494 — გ. ძვ. წ. 429) — ათენის პოლიტიკური მოღვაწე. დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენელი, ცნობილი ორატორი და სარდალი. ძვ. წ. 444 წელს, თუკიდიდეს დამხობის შემდეგ განაგებდა ქვეყანას, ძვ. წ. 445 წელს დაიმორჩილა ევბეია, ხოლო 440 წელს — სამოსი. პერიკლემ თავის გარშემო შემოკრიბა საბერძნეთის წამყვანი კულტურის მოღვაწენი და არაერთ დიდ საქმეს დაადგეს თავი, სწორედ მისი მმართველობის ხანაში ათენმა მიაღწია ეკონომიკური და კულტურული განვითარების პიკს (პერიკლეს ხანა).

მიეკუთვნებოდა ალკმეონიდთა არისტოკრატიულ გვარს, მაგრამ იზრდებოდა დემოკრატთა გარემოცვაში. მიიღო დიდებული განათლება. თავისი ათლეტური აღნაგობის, არისტოკრატობისა და მშვიდი, გაწონასწორებული ხასიათის გამო პერიკლეს „ოლიმპიელს“ უწოდებდნენ. იგი 15 წელი (ძვ. წ. 444-429 წწ.) უცვლელად იყო ათენის სტრატეგოსი, მართავდა პრინციპით: „ჩვენ ვქმნით დროის მცირე მონაკვეთში, მაგრამ არა დროის მცირე მონაკვეთისათვის“.

## პერიკლეს ხანა 
პერიკლეს სახელთან არის დაკავშირებული მრავალი რეფორმა, რომლებმაც ხელი შეუწყო ათენის სახელმწიფოს წყობილების დემოკრატიზაციას. გააუქმა ქონებრივი ცენზი სახელმწიფო სამსახურისთვის, დააწესა ჯამაგირი (დიეტა) და ამით სახელმწიფო მართვა-გამგეობაში უღარიბესი ფენებიც ჩააბა. გააფართოვა სახელმწიფო კრების (ეკლესია) უმაღლესი საკანონმდებლო უფლებანი. მანამდე არსებული ღია ხმის მიცემის (ქეიროტინია) გვერდით საარჩევნო ფორმად შემოიღო კენჭისყრა. თეატრალურ სანახაობებზე დასასწრებად ღარიბთათვის დააწესა სახელმწიფო ხაზინიდან ფულის გაცემა (თეორიკონი). სანახაობებისა და მისტერიების ხარჯები დააკისრა მდიდარ მოქალაქეებს (ლიტურგია). უმიწაწყლო გლეხობას ასახლებდა საგანგებოდ გამოყოფილ მიწებზე (კლერუქია). პერიკლეს დროის ათენს უწოდებდენ „საბერძნეთს საბერძნეთში“. 

ამ ეპოქაში მოღვაწეობდნენ ფიდიასი, კალიკრატე, იქტინე, სოფოკლე და სხვა. ხელახლა აშენდა აკროპოლისი, პროპილეთი, პართენონი, ედეანი. აშენდა ნავსადგურები პირეოსი და ფალერონი. ათენი და პირეოსი მთლიანად გაერთიანდა. პერიკლეს უკანასკნელი სიტყვები იყო: „არცერთ ათენელს ჩემი მიზეზით სამგლოვიარო თალხი არ ჩაუცვამსო“. პერიკლეს მმართველობა „ოქროს საუკუნის“ სახელით შევიდა ისტორიაში. კარლ მარქსის თქმით საბერძნეთის უმაღლესი აყვავება ემთხვევა პერიკლეს ეპოქას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პერიკლეს ხანა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Britannica 11th Edition
* Peck, Harry Thurston

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 429
კატეგორია:ძველი ბერძენი პოლიტიკოსები
ბერნინა

**ბერნინა** () — მთა ბერნინის ალპებში (აღმოსავლეთი ალპები). სიმაღლე 4049 მ. აქვს სამი მწვერვალი. აგებულია დიორიტებითა და გაბროთი. მასივის გეოლოგიურ აგებულებაში მონაწილეობენ გრანიტები. მთა აღმართულია ბერნინის ქედზე, რომელიც წარმოადგენს მდინარეების ინისა და ადის ზემო დინებებში მდებარე მთის მასივს. კალთებიდან იწყება მორტერაჩის მყინვარი. მთას სახელი ეწოდა 1850 წელს ბერნინის უღელტეხილის მიხედვით. პირველი ასვლა განხორციელდა 1850 წლის 13 სექტემბერს. ბერნინა აღმართულია შვეიცარიის კურორტის — სანქტ-მორიცის სიახლოვეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბერნინის უღელტეხილი 

## რესურსები ინტერნეტში
* ბერნინა  

კატეგორია:შვეიცარიის მთები 
კატეგორია:ალპები
12"ers

***12"ers*** — ინგლისელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ფილ კოლინზის  სიმღერების კომპილაციური ალბომი, გამოცემული 1987 წელს. მასში შეტანილია 1985 წლის ალბომში შესული რამდენიმე სიმღერის რექმისი., რომლებიც ეკუთვნის ჯონ პოტოკერს. სიმღერის One More Night რემიქსი ჰიუ პეჯემის მიერ მომზადდა. თავდაპირველად ეს ვერსიები გამოიცა 12 დიუმიან სინგლებზე.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი - ფილ კოლინზი, გარდა მითითებულისა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ფილ კოლინზის რემიქსული ალბომები
კატეგორია:1987 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:ალბომები ჰიუ პეჯემის პროდიუსერობით
Hits (ფილ კოლინზის ალბომი)

***Hits*** (აგრეთვე ცნობილი როგორც *...Hits*) — ინგლისელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ფილ კოლინზის  სიმღერების კომპილაციური ალბომი, გამოცემული 1998 წელს. მასში შეტანილია მუსიკოსის ცნობილი სიმღერები და True Colors, სინდი ლოუპერის სიმღერის ქავერ-ვერსია. გარდა ამისა, კრებულში მოხვდა Easy Lover, დუეტი ფილიპ ბეილისთან.

## სიმღერების სია
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო 
კატეგორია:ფილ კოლინზის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:1998 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:Atlantic Records-ის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:Virgin Records-ის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:Warner Music Group-ის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:ალბომები ფილ კოლინზის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები ჰიუ პეჯემის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები Babyface-ის პროდიუსერობით
საული ნიინისტე

**საული ნიინისტე** (; დ. 24 აგვისტო, 1948, სალო, ფინეთი) — ფინელი პოლიტიკოსი და იურისტი. 2012 წლის 5 თებერვალს აირჩიეს ფინეთის პრეზიდენტად.

1987-2003 და 2007-2011 წლებში ფინეთის პარლამენტის — ედუსკუნტას წევრია. 2007-2011 წლებბში კი პარლამენტის პრეზიდენტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ფინეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანტონიო რაიმონდის პროვინცია

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ანტონიო რაიმონდის პროვინციის მდებარეობა ანკაშის რეგიონში
**ანტონიო რაიმონდი** — ანკაშის რეგიონის პროვინცია პერუში. პროვინციის დედაქალაქია ლიამელინი. პროვინციის ფართობი შეადგენს 562 კმ²-ს, მოსახლეობა — 17 595 ადამიანს. 

პროვინცია იყოფა ექვს რაიონად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
*  Description de la province 

კატეგორია:ანკაშის რეგიონის პროვინციები
აიხის პროვინცია

250პქ|მინი|მარჯვნივ|აიხას პროვინციის მდებარეობა ანკაშის რეგიონში
**აიხა** — ანკაშის რეგიონის პროვინცია პერუში. პროვინციის დედაქალაქია აიხა. პროვინციის ფართობი შეადგენს 696 72 კმ²-ს, მოსახლეობა — 7,995 ადამიანს. 

პროვინცია იყოფა ხუთ რაიონად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* Sitio oficial de la Municipalidad Provincial de Aija 
* INEI Perú 

კატეგორია:ანკაშის რეგიონის პროვინციები
ყუდრო (თიანეთის მუნიციპალიტეტი)

**ყუდრო** (*ყოფილი* ***მკერვლიანი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული — დაბა სიონი). მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ივრის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 980 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 40 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 75 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აალენი

**აალენი** () — ქალაქი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის მხარის აღმოსავლეთ ნაწილში, შტუტგარტიდან დაახლოებით 70 კილომეტრით აღმოსავლეთითა და ულმიდან 50 კილომეტრით ჩრდილოეთით. აალენი რაიონული ცენტრია და წარმოადგენს როგორც აღმოსავლეთ ალბის რაიონის, ასევე მთლიანად აღმოსავლეთ ვიურტემბერგის რეგიონის უდიდეს ქალაქს.

აალენის ფართობი შეადგენს 146,63 კმ²-ს. ამ მონაცემით იგი მეშვიდე ადგილს იკავებს ბადენ-ვიურტემბერგის მხარეში, შტუტგარტის ადმინისტრაციულ რეგიონში კი მეორე ადგილზეა ქალაქ შტუტგარტის შემდეგ. 2010 წლის მონაცემებით აალენში 66.113 ადამიანი ცხოვრობს. მოსახლეობის რაოდენობით მას ბადენ-ვიურტემბერგის ქალაქთა სიაში მე-15 ადგილი უკავია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* აალენის ოფიციალური საიტი 
* აალენისა და მისი შემოგარენის ისტორია

## სქოლიო 
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის ქალაქები
მეერსენის ხელშეკრულება

მინიატიურა|300პქ|ტერიტორიების გაყოფა მეერსენის ხელშეკრულებით 870 წელს.
**მეერსენის ხელშეკრულება** () დაიდო დასავლეთ ფრანკთა მეფე შარლ მელოტსა და აღმოსავლეთ ფრანკთა მეფე ლუდოვიკო გერმანელს შორის 870 წლის 8 აგვისტოს მეერსენში მაასტრიხთან (დღევანდელი ლიმბურგის პროვინცია ნიდერლანდებში). ხელშეკრულება ითვალისწინებდა ლოთარინგიის გაყოფას; ლოთარინგია ლოთარ II-ის კუთვნილი ტერიტორია იყო, რომელიც მისი გარდაცვალების შემდეგ 869 წელს კანონიერი მემკვიდრის გარეშე დარჩა, ამიტომ იგი მეერსენის ხელშეკრულებით ლოთარის ბიძებმა შარლ მელოტმა (ლოთარ II-ის მამის, ლოთარ I-ის ნახევარძმა) და ლუდოვიკო გერმანელმა (ლოთარ I-ის ძმა) გაიყვეს.

ლუდოვიკო გერმანელის ვაჟმა ლუდოვიკო III-მ მიიღო ლოთარის სამეფოს აღმოსავლეთი ნაწილი. გამყოფი საზღვარი მიუყვებოდა მდინარე მაასს, ურთს, მოზელს, მარნასა და სონას, შემდეგ კი იურის მთიანეთს (იურა). პოლიტიკურად და ეკონომიკურად ძლიერი რეგიონები, აახენის მიდამოები, ნიდერლანდები და ელზასი აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფოს დარჩა.

ხელშეკრულებამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა საფრანგეთისა და გერმანიის პოლიტიკურად ჩამოყალიბებაში. ლოთარინგია და ელზასი მეორე მსოფლიო ომის დასრულებამდე ამ ორ სახელმწიფოს შორის დავის საგანს წარმოადგენდა.

## ლიტერატურა 
*Rudolf Schieffer: Die Karolinger. Stuttgart-Berlin-Köln 1992, ISBN 3-17-010759-3, გვ. 163.
*Rudolf Schieffer: Die Zeit des karolingischen Großreichs 714-887. 10., ახალი გადამუშავებული გამოცემა. ნაწ. 2, Klett-Cotta, Stuttgart 2005, ISBN 3-608-60002-7, გვ. 146, 148.

კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
კატეგორია:საერთაშორისო ხელშეკრულებები
Forth (ალბომი)

***Forth*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Verve-ის მეოთხე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2008 წლის 25 აგვისტოს, ლეიბლზე EMI. ამ დროისთვის ჯგუფი, 10-წლიანი პაუზის შემდეგ, დროებით აღდგა. ალბომიდან გამოიცა სინგლები Love Is Noise და Rather Be.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი - The Verve, გარდა მითითებულისა.

;სტანდარტული გამოცემა

;გრამფირფიტის და იაპონური გამოცემის დამატებები

შენიშვნა: იაპონურ ვერსიაში და გრამფირფიტაში „Appalachian Springs“-ის წინ ჩამატებული ორი სიმღერის გამო, ეს სიმღერა არის მითითებულ მე-12 ნომრად.

### დამატება
*"Let the Damage Begin" – 4:09 (Amazon.com-ის გამოცემის დამატება – საკონცერტო ვერსია, 2007, სინგლიდან „Love Is Noise“

### სპეციალური გამოცემის დამატებითი DVD
* *Space & Time*: The Verve Documentary
* The Verve: Live at Coachella, აპრილი 2008
*#Sonnet
*#This Is Music
*#The Rolling People
*#Lucky Man
*#Love Is Noise

### B-მხარეები და იშვიათი სიმღერები
#The Thaw Session
#Mover
#Blue Pacific Ocean
#Chic Dub
#Love Is Noise (ტომ მიდლტონის მიქსი)
#All Night Long
#Major Force
#Man Called Sun (Barrowlands, გლაზგო, საკონცერტო ვერსია)
#Let the Damage Begin (Barrowlands, გლაზგო, საკონცერტო ვერსია)

## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები 
### წლის საბოლოო ჩარტი
## სერტიფიცირება
}

## სქოლიო 
კატეგორია:The Verve-ის ალბომები
კატეგორია:2008 წლის ალბომები
ავეჯი

მინი|Faltlehnstuhl KGM F164
**ავეჯი** — ნაკეთობა, რომელიც გამოიყენება საცხოვრებელი და საზოგადო შენობების გაფორმებისას. ავეჯის უმეტესობას კონკრეტული დანიშნულება აქვს. მაგალითად, სკამი დასაჯდომად გამოიყენება, ბუფეტი კი ჭურჭლის შესანახავად. არის მრავალფუნქციური ავეჯიც, მაგალითად, დივან-საწოლი. ზოგიერთი ავეჯი ამა თუ იმ კონკრეტული მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად მზადდება, მაგალითად, ტელევიზორის მაგიდა.

ავეჯის დასამზადებლად ხეტყე, ბამბუკი, მინა, ლითონი, პლასტმასი და სხვა მრავალი მასალა გამოიყენება. მყარი და მსუბუქი ავეჯი მზადდება ისეთი მასალისაგან, როგორიცაა ლითონის ღრუ მილები, ლამინირებული ხე და მინაბოჭკოვანა. რბილი ავეჯის დასამზადებლად პარალონსა და ახალი კონტრუქციის ზამბარებს იყენებენ.

## ავეჯის სტილი სხვადასხვა ქვეყანაში 
ავეჯის წარმოება სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვაგვარად ვითარდებოდა და ამა თუ იმ რეგიონის მოსახლეობის მოთხოვნებზე იყო დამოკიდებული. მაგალითად, ტრადიციული ჩინური ავეჯის სახსრები მჭიდროდ ერგება ერმანეთს და საამისოდ არც წებოს იყენებს, არც ხრახნებსა და არც შტიფტებს, ამიტომ ხე ტემპერატურის ცვლილებასთან ერთად ფართოვდება და იკუმშება. იაპონურ ტრადიციულ სახლში ავეჯი თითქმის არ არის. ოთახში მოძრავი ტიხრებია, რომელსაც შენობის ამა თუ იმ ნაწილის გამოსაცალკევებლად იხმარება, ამიტომ ავეჯი მომცრო და ადვილად გადასატანი უნდა იყოს. ძველად იაპონელები იატაკზე ისხდნენ და ჭილოფებზე ეძინათ, ამიტომ არც საწოლი სჭირდებოდათ და არც სკამი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ავეჯის ისტორიის ლექსიკონი

კატეგორია:ავეჯი
კატეგორია:დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნება
კატეგორია:სახლი
კატეგორია:სამრეწველო დიზაინი
უარასის პროვინცია

250პქ|მინი|მარჯვნივ|უარასის პროვინციის მდებარეობა ანკაშის რეგიონში
**უარასი** — ანკაშის რეგიონის პროვინცია პერუში. პროვინციის დედაქალაქია უარასი. პროვინციის ფართობი შეადგენს 2 492,91 კმ²-ს, მოსახლეობა — 143 415 ადამიანს. 

პროვინცია იყოფა თორმეტ რაიონად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
*  Official web site of the Huaraz Province

კატეგორია:ანკაშის რეგიონის პროვინციები
უტკუბამბის პროვინცია

200პქ|მინი|მარჯვნივ|ქალაქი ბაგუა-გრანდე
**უტკუბამბა** — პროვინცია პერუში, ამასონასის რეგიონში. პროვინციის სტატუსის სარგებლობს 1984 წლის 30 მაისიდან, #23843 კანონის საფუძველზე. პროვინცია მიმზიდველი ადგილია ტურისტებისთვის. 
პროვინციის დედაქალაქია ბაგუა-გრანდე. პროვინციის ფართობი შეადგენს 3,859.93 კმ²-ს, მოსახლეობა — 118,367 ადამიანს. 

პროვინცია იყოფა შვიდ რაიონად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* Utcubamba regional official website  

კატეგორია:ამასონასის რეგიონის პროვინციები
ლუიის პროვინცია

250პქ|მინი|მარჯვნივ|პროვინციის მდებარეობა ამაზონასის რეგიონში
**ლუია** — პროვინცია პერუში, ამასონასის რეგიონში. პროვინცია შეიქმნა 1861 წლის 5 თებერვალს.
პროვინციის დედაქალაქია ლუია. პროვინციის ფართობი შეადგენს 3.237 კმ²-ს, მოსახლეობა — 49.733 ადამიანს. 

პროვინცია იყოფა ოცდასამ რაიონად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* პერუს პროვინციები

კატეგორია:ამასონასის რეგიონის პროვინციები
კონდორკანკის პროვინცია

200პქ|მინი|მარჯვნივ|კონდორკანკის პროვინციის მდებარეობა ამაზონასის რეგიონში
**კონდორკანკი** — პროვინცია პერუში, ამასონასის რეგიონში. პროვინცია შეიქმნა 1984 წლის 18 მაისს, #23832 კანონის საფუძველზე. 
პროვინციის დედაქალაქია სანტა-მარია-დე-ნიევა. პროვინციის ფართობი შეადგენს 17,865.39 კმ²-ს, მოსახლეობა — 46,925 ადამიანს. 

პროვინცია იყოფა სამ რაიონად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* Reserva santiago-comaina 
* Perú

კატეგორია:ამასონასის რეგიონის პროვინციები
ბონგარის პროვინცია

200პქ|მინი|მარჯვნივ|პროვინციის მდებარეობა ამაზონასის რეგიონში
**ბონგარა** — პროვინცია პერუში, ამასონასის რეგიონში. პროვინცია შეიქმნა 1870 წლის 26 დეკემბერს.
პროვინციის ფართობი შეადგენს 2.870 კმ²-ს, მოსახლეობა — 24.977 ადამიანს. 

პროვინცია იყოფა თერთმეტ რაიონად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* პერუს პროვინციები

კატეგორია:ამასონასის რეგიონის პროვინციები
როდრიგეს-დე-მენდოსას პროვინცია

[200პქ|მინი|მარჯვნივ|[სათვალიანი დათვი როდრიგეს-დე-მენდოსაში, პერუში]]
**როდრიგეს-დე-მენდოსა** — პროვინცია პერუში, ამასონასის რეგიონში. პროვინციის სტატუსის სარგებლობს 1932 წლის 31 ოქტომბრიდან, #7626 კანონის საფუძველზე.
პროვინციის დედაქალაქია როდრიგეს-დე-მენდოსა. პროვინციის ფართობი შეადგენს 2.359 კმ²-ს, მოსახლეობა — 25.869 ადამიანს. 

პროვინცია იყოფა თორმეტ რაიონად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* Rodríguez de Mendoza province official website  

კატეგორია:ამასონასის რეგიონის პროვინციები
NBA 2K12

**NBA 2K12** — სპორტული კომპიუტერული თამაში, რომელიც შექმნა კომპანია Visual Concepts-მა და გამოაქვეყნა 2K Sports-მა. გამოვიდა 2011 წლის 4 ოქტომბერს პლატფორმებისათის Xbox 360, PlayStation 2, PlayStation 3, PlayStation, PlayStation Portable, Microsoft Windows. NBA 2K12 არის წინა ვერსიებთან შედარებით გაუმჯობესებული და გამოირჩევა მოქმედებების რეალურობით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი .
* NBA 2K Debate .

კატეგორია:პერსონალური კომპიუტერული თამაშები
პუდელი

მინი

**პუდელი** — ძაღლის ჯიში, რომლის ზუსტი წარმომავლობა დღემდე უცნობია. ნაწილი თვლის, რომ ის საფრანგეთში წარმოიშვა, მეორე ნაწილის აზრით, პუდელის სამშობლო გერმანიაა. არსებობს ვერსია, რომ მისი წინაპრები მონადირე ძაღლები იყვნენ. 

პუდელი არის პატარა ტანის ძაღლი დახვეული ბეწვით. შეფერილობა შავი, თეთრი, ყავისფერი, ოქროსფერი და ვერცხლისფერია. 

პუდელი არის მხიარული, ჭკვიანი და მოძრავი ძაღლი. უყვარს სეირნობა და თამაში. ადვილად ექვემდებარება წვრთნას.  იგი არის მთელ მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებული დეკორატიული ძაღლი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* საიტი პუდელების შესახებ  

კატეგორია:გერმანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ნებრის დისკო

მინიატიურა|250პქ|ნებრის ცის დისკო
**ნებრის ცის დისკო** () — ბრინჯაოს ხანის ბრინჯაოს ფირფიტა ოქროს აპლიკაციებით, რომლებიც ასტრონომიეულ ობიექტებსა და რელიგიური თემატიკის სიმბოლოებს გამოსახავენ. იგი წარმოადგენს ცისა და ასტრონომიული ობიექტების მსოფლიოში უძველეს გამოსახულებას და მიჩნეულია ბრინჯაოს ხანის ეპოქის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს არქეოლოგიურ აღმოჩენად. იგი 1999 წლის 4 ივლისს უკანონო გათხრების შედეგად აღმოჩნდა გერმანიაში, საქსონია-ანჰალტის მხარეში, ქალაქ ნებრასთან, მიტელბერგის მთაზე. 2002 წლიდან იგი ეკუთვნის საქსონია-ანჰალტის წინარეისტორიის სამხარეო მუზეუმის საცავს, დაცულია ქალაქ ჰალეში.

## ლიტერატურა 
* Miranda und Stephen Aldhouse-Green: The Quest for the Shaman. Shape-Shifters, Sorcerers and Spirit Healers in Ancient Europe. 2005, გვ. 107-110, ISBN 0-500-05134-8 
* Archäologie in Sachsen-Anhalt. Neue Folge Hrsg. vom Landesamt für Archäologie Sachsen-Anhalt und der Archäologischen Gesellschaft in Sachsen-Anhalt e.V., Halle 2002ff. ISSN 0072-940X
* Paul Gleirscher, Zum Bildprogramm der Himmelsscheibe von Nebra: Schiff oder Sichel, in: Germania 85/1, 2007, გვ. 23-33

## რესურსები ინტერნეტში 
* Arche Nebra, ცის დისკო
* ჰალეს წინარეისტორიის სამხარეო მუზეუმი 

კატეგორია:გერმანიის არქეოლოგიური ძეგლები
სახესხვაობა

**სახესხვაობა** (varietas) — ბოტანიკურ ნომენკლატურაში ინდივიდთა ჯგუფი ან პოპულაცია, რომელიც მოცემული სახეობის ტიპური ინდივიდებისაგან განსხვავდება მეორეხარისხოვანი მორფოლოგია (შებუსვა, ზრდის ხასიათი, შეფერილობა და სხვა) და ეკოტოპოლოგიური თავისებურებებით. გავრცელებულია სახეობის არეალის ფარგლებში. სახესხვაობის წარმოშობა განპირობებულია სახეობის არსებობით სხვადასხვა ეკოლოგიურ პირობებში სახესხვაობა ქვესახეობაზე დაბალი, მასზე დაქვემდებარებული ტაქსონომიური კატეგორიაა. ზოოლოგიურ ნომენკლატურაში სახესხვაობას შეესაბამება *ვარიეტეტი*.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბოტანიკა
ჩხერის ციხე

thumb|250პქ|ჩხერის ციხე

**ჩხერის ციხე**, *ზარნის ციხე, მელისკარი* — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, იმერეთში, ახლანდელი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩხერის ტერიტორიაზე. ციხე მდებარეობს მაღალ, კლდოვან მთაზე. წყაროებში პირველად იხსენიება XVII საუკუნეში. აგებულია XV-XVII საუკუნეებში.

ციხესიმაგრე შემორჩენილია ნახევრად დანგრეული სახით, შედგება ზედა და ქვედა ციხეებისგან. ზედა ციხეში არის სხვადასხვა დანიშნულების სათავსები, ქვევრები და წყლის აუზი. 1774 წელს ჩხერის ციხესთან სოლომონ პირველმა და ერეკლე მეორემ ჩხერის ბრძოლაში სასტიკად დაამარცხეს ოსმალები. ჩხერის ციხესთან ასევე გაიმართა 1810 წელს რუსეთის წინააღმდეგ იმერეთის მთავარი ბრძოლა, რომელშიც მეფე სოლომონ II დამარცხდა. 

2018 წლის 18 იანვარს ციხესიმაგრეს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

## ისტორია
thumb|250პქ|ჩხერის ციხე
ჩხერის ციხე ძნელად ასაღები სიმაგრე ყოფილა. ეკუთვნოდა აბაშიძეთა ფეოდალურ საგვარეულოს. 1762 წელს იმერეთის მეფე სოლომონ I-მა აიძულა ჩხერის ციხის პატრონი ნიკოლოზ აბაშიძე, მისთვის მიეყიდა ციხესიმაგრე; ამის შემდეგ ის სამეფო ხელისუფლებას მიეკუთვნებოდა. 

ჩხერის ციხის შესახებ ვახუშტი ბატონიშვილი წერს:

1774 წელს, როდესაც ვახანელმა აბაშიძეებმა თურქ-ოსმალთა ათასკაციან ამალას იმერეთისაკენ გზა გაუხსნეს, ჩხერის ციხესთან სოლომონ პირველმა და ერეკლე მეორემ ჩხერის ბრძოლაში სასტიკად დაამარცხეს ოსმალები.

1810 წელს, როდესაც სოლომონ მეორის ინიციატივით დაიწყო რუსთა ბატონობის წინააღმდეგ მიმართული იმერეთის აჯანყება, რუსებს მედგარი წინააღმდეგობა გაუწიეს ჩხერის ციხის მეციხოვნეებმა, რის გამოც რუსმა ჯარისკაცებმა გადაწვეს სოფელი ჩხერი.  საბოლოოდ რუსეთის იმპერიასთან იმერეთის შეერთების წინა პერიოდში ჩხერის ციხე რუსეთის ჯარმა დაიკავა.

## ლიტერატურა
* ქართლის ცხოვრება, ტ. 4, გვ. 758
* საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა ბიბლიოგრაფიული ლექსიკონი — ბიბლიოგრაფია ჩხერის ციხის შესახებ

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩხერის ციხე

## სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
ნეანდერტალი

მინიატიურა|მდინარე დიუსელი ნეანდერტალის ხეობაში
**ნეანდერტალი** (), XIX საუკუნემდე ასევე *გეშტაინსი* — მდინარე დიუსელის ხეობის ნაწილი გერმანიაში, ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის მხარეში. მოიცავს ქალაქ ერკრათისა და მეტმანის ტერიტორიებს, მდებარეობს დიუსელდორფიდან დაახლოებით 10 კილომეტრით აღმოსავლეთით. ნეანდერტალის ტერიტორია ძირითადად აუთვისებელია. ამ მცირე ხეობამ სახელი გაითქვა მას შემდეგ, რაც აქ აღმოაჩინეს პლეისტოცენიური ეპოქის პირველყოფილი ადამიანის ნაშთები, რომელიც ცნობილია ნეანდერტალელი ადამიანის სახელით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* LVR-LandesMuseum Bonn 
* ნეანდერტალის მუზეუმი
* ნეანდერტალის პარკი

კატეგორია:გერმანიის გეოგრაფია