open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გვაიამის მეტროპოლიტენური ტერიტორია

**გვაიამის მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორია** () ― აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიუროს მიერ შემუშავებული მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორია პუერტო-რიკოს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მეტროპოლიტენური ტერიტორიის მოსახლეობა 68 442 ადამიანს შეადგენს, რაც 18.83%-ით მეტია 2010 წლის აღწერის მონაცემებთან შედარებით.

## მუნიციპალიტეტები
გვაიამის მეტოპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორიის შემადგენლობაში სამი მუნიციპალიტეტი () შედის:

*გვაიამა: 36 614 ადამიანი
*პატილიასი: 15 985 ადამიანი
*აროიო: 15 843 ადამიანი

## სქოლიო
კატეგორია:გვაიამის მეტროპოლიტენური ტერიტორია
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მეტროპოლიტენური ტერიტორიები
მაიაგუესის მეტროპოლიტენური ტერიტორია

**მაიაგუესის მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორია** () ― აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიუროს მიერ შემუშავებული მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორია პუერტო-რიკოს დასავლეთ ცენტრალურ ნაწილში. 2009 წლის 1-ელი ივლისის  აღწერის მიხედვით, მეტროპოლიტენური ტერიტორიის მოსახლეობა 109 842 ადამიანს შეადგენს, რაც 4.53%-ით ნაკლებია 2000 წლის აღწერის მონაცემებთან შედარებით.

## მუნიციპალიტეტები
მაიაგუესის მეტოპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორიის შემადგენლობაში ორი მუნიციპალიტეტი () შედის:

*მაიაგუესი: 73 077 ადამიანი
*ჰორმიგეროსი: 15 654 ადამიანი

## კომბინირებული სტატისტიკური ტერიტორია
**მაიაგუესი-სან-ხერმანი-კაბო-როხოს კომბინირებული სტატისტიკური ტერიტორია** ორ მეტროპოლიტენურ ტერიტორიას მოიცავს, რომლის შემადგენლობაშიც ექვსი მუნიციპალიტეტი შედის. 2009 წლის 1-ელი ივლისის აღწერის მიხედვით, კომბინირებული მეტროპოლიტენური ტერიტორიის მოსახლეობა 258 401 ადამიანს შეადგენს, რაც 2.84%-ით მეტია 2000 წლის აღწერის მონაცემებთან შედარებით. მაიაგუესი-სან-ხერმანი-კაბო-როხოს კომბინირებული სტატისტიკური ტერიტორიის მოსახლეობა პუერტო-რიკოს მოსახლეობის 6.5%-ს შეადგენს.

კომბინირებული სტატისტიკური ტერიტორია აერთიანებს ორ მეტროპოლიტენურ ტერიტორიას:
*მაიაგუესი (2 მუნიციპალიტეტი)
*სან-ხერმანი-კაბო-როხო (4 მუნიციპალიტეტი)

## სქოლიო
კატეგორია:მაიაგუესის მეტროპოლიტენური ტერიტორია
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მეტროპოლიტენური ტერიტორიები
მინდორაშვილი

საკუთარი სახელი **მინდორაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* დავით მინდორაშვილი — არქეოლოგი
* ომარ მინდორაშვილი — კომპოზიტორი
* რევაზ მინდორაშვილი — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
 

კატეგორია:ქართული გვარები
მოლოდინაშვილი

საკუთარი სახელი **მოლოდინაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ეკა მოლოდინაშვილი — მსახიობი
* ნუგზარ მოლოდინაშვილი — ვეტერინარი, პოლიტიკოსი
 

კატეგორია:ქართული გვარები
მოსაშვილი

საკუთარი სახელი **მოსაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ილო მოსაშვილი — მწერალი
* მინდია მოსაშვილი — მწერალი, ჟურნალისტი
 

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ფრიდონ ნიჟარაძე

**ფრიდონ ნიჟარაძე** (დ. 1944 — გ. 13 ნოემბერი, 2020) — ქართველი სიურეალისტი მხატვარი. 

ფრიდონ ნიჟარაძეს ბავშვობიდან მხატვრობისადმი დიდი მიდრეკილება აღმოაჩნდა, უშგულში იზრდებოდა და იმ პერიოდში, როცა ტაძრები ფარეხის ფუნქციას ასრულებდა, უპატრონოდ მიტოვებული ლამარიას ტაძრის ფრესკები ფანქრით მოხატა, რომ წამოიზარდა სწავლობდა ქუთაისის სამთო ტექნიკუმში. მუშაობდა მაღაროში, შემდეგ საბჭოთა ჯარში გაიწვიეს. დაბრუნების შემდეგ სამხატვრო აკადემიაში ჩააბარა და მიუხედავად იმისა, რომ სწავლის დასრულების შემდეგ სოხუმში გაანაწილეს, იქ მაინც არ წავიდა და მშობლიურ სვანეთში დაბრუნდა. ამბობდა, რომ უშგულის გარეშე ცხოვრება ვერ წარმოედგინა. კოსმიური სიუჟეტების ხატვის გამო თანასოფლელები მას ქართველ „სალვადორ დალის“ უწოდებენ.

მხატვარმა ნახატების საოცარი სერია შექმნა. ფრიდონ ნიჟარაძის პირველი პერსონალური გამოფენა 2019 წელს თბილისის ისტორიის მუზეუმში მოეწყო. მისი თითოეული ნახატი ხანგრძლივ დაკვირვებას მოითხოვს, რადგან მასში თითოეულ ხაზსა თუ ფერს თავისი დატვირთვა აქვს. დღემდე მხატვრის გენიალური ნამუშევრები სვანეთში, მის მოკრძალებულ სახლში მდებარე სახელოსნოშია გამოფენილი. ძირითადი დამთვალიერებლები უცხოელი ტურისტები არიან. 

2020 წლის 14 თებერვალს, ამერიკაში მოღვაწე, წარმოშობით ქართველი მხატვრის, დავით დათუნას მხარდაჭერით, უსმანოვის  საერთაშორისო ხელოვნების აკადემიაში სანქტ-პეტერბურგში ფრიდონ ნიჟარაძის ნამუშევრების გამოფენა გაიხსნა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ფრიდონ ნიჟარაძე facebook-ზე
* ფრიდონ ნიჟარაძე - გენიოსი სვანი მხატვარი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ვმკ (ელექტრომატარებელი)

**ვმკ** — საქართველოს რკინიგზის ერთ-ერთი ჩქაროსნული ელექტრომატარებლის სერია, რომელიც ემსახურება მარშრუტებს თბილისი – ფოთი და თბილისი – ზუგდიდი. დააპროექტა და კარკასი ააწყო ჩინურმა კომპანია CSR-მა, მატარებლის დანარჩენი მოწყობილობები დაყენებულ იქნა თბილისის ელმავალმშენებელ ქარხანაში.   მის ბაზაზე აგრეთვე შეიქმნა სერია GRT, რომელიც პარალელურად ვმკ-სთან ერთად ემსახურება მგზავრებს.

კატეგორია:საქართველოს რკინიგზა
მუსიკის ფილოსოფია

**მუსიკის ფილოსოფია** — სწავლება „მუსიკის ბუნებისა და ჩვენი მისეული გამოცდილების გარშემო ფუნდამენტური კითხვების“ შესახებ. მუსიკის ფილოსოფიური განხრით შესწავლას დიდი კავშირი აქვს მეტაფიზიკასა და ესთეტიკასთან. ტერმინი მე-19 საუკუნეში წარმოიშვა და 1980-იანი წლებიდან დისციპლინის სახელად დამკვიდრდა.

საბაზისო კითხვები მუსიკის ფილოსოფიის გარშემო შემდეგია:

* რა არის მუსიკის დეფინიცია? (რა კრიტერიუმებით კლასიფიცირდება რაიმე მუსიკად?)
* როგორია მუსიკისა და გონების ურთიერთობა?
* როგორია მუსიკისა და ენის ურთიერთობა?
* რას გვეუბნება მუსიკის ისტორია მსოფლიოს შესახებ?
* რა კავშირია მუსიკასა და ემოციებს შორის? (მე-19 საუკუნეში დაიწყო მსჯელობა იმის შესახებ, შეეძლო თუ არა წმინდა ინსტრუმენტულ მუსიკას ემოციების გადმოცემა და წარმოსახვითი სცენების გამოსახვა)

დისციპლინის განვითარებაში წვლილი შეიტანეს ფილოსოფოსებმა, მუსიკალურმა კრიტიკოსებმა, მუსიკოლოგებმა, მუსიკათმცოდნეებმა და სხვა სამეცნიერო სფეროს წარმომადგენლებმა.

## სქოლიო
კატეგორია:მუსიკის ფილოსოფია
კატეგორია:ესთეტიკა
ქვეყნების და ტერიტორიების სია, სადაც ესპანური ოფიციალური ენაა

სტატიაში მოცემულია იმ **ქვეყნებისა და ტერიტორიების სია, სადაც ესპანური ოფიციალური ენაა**. ასევე, ქვეყნები, სადაც ესპანურს ან მასთან ახლოს მდგომ ენებს მნიშვნელოვანი სტატუსი აქვთ.

## ოფიციალური ენა
ესპანური ენა ოფიციალური ენაა (*დე ფაქტო* ან *დე იურე*) 20 სახელმწიფოსა და 1 დამოკიდებულ ტერიტორიაზე და მოსაუბრეთა რაუდენობა 440 მილიონს აღემატება. ეკვატორული გვინეის ჩათვლით, სადაც ესპანური ოფიციალური ენა არ არის, მაგრამ ადგილობრივი ენაა.

ამ ქვეყნებში ესპანური ენა მოსახლეობის უმრავლესობისთვის კომუნიკაციის მთავარი ან ყველაზე ხშირად გამოყენებადი ენაა. ოფიციალური დოკუმენტები უმეტესწილად ესპანურად იწერება. ამ ენაზე ასწავლიან სკოლებში და ოფიციალური კურიკულუმის ფარგლებში სწავლების მთავარ ენადაა აღიარებული. 

### სუვერენული სახელმწიფოები
### ტერიტორია
**შენიშვნები:**

## საერთაშორისო ორგანიზაციები
*გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია
*ევროპის კავშირი
*სამხრეთ ამერიკის ერთა კავშირი
*აფრიკის კავშირი
*ცენტრალური ამერიკის ინტეგრაციის სისტემა
*ლათინოამერიკული პარლამენტი
*გაერთიანებული ერების ლათინური ამერიკისა და კარიბების ეკონომიკური კომისია
*ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაცია
*ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია
*მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია
*ჩრდილოამერიკული თავისუფალი ვაჭრობის ზონა
*მერკოსური

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანურენოვანი ქვეყნები
პენიუელასი (პუერტო-რიკო)

**პენიუელასი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს პენიუელასის ხეობაში, კუნძულის სახმრეთ სანაპიროზე, ადხუნტასის სამხრეთით, გვაიანილიის აღმოსავლეთით და პონსეს დასავლეთით. მოიცავს 12 ბარიოსა და პენიუელას-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის იაუკოს მეტროპოლიტენური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:იაუკოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
ენობრივი კუნძული

**ენობრივი კუნძული** (გერმანული *Sprachinsel-*ის კალკი; ასევე **ენის ანკლავი**, **ენობრივი იზოლორებული ზონა** ) არის  ენობრივი ანკლავი, რომელიც გარშემორტყმულია ერთი ან რამდენიმე განსხვავებული ენით. ტერმინი შემოიღეს 1847 წელს.

ენობრივი კუნძულების მაგალითები:

* ალგერო
* არბერეში
* ბეტავი
* ბრიუსელი
* ჩიპილო და ჩიპილოს ვენეციური დიალექტი
* ფეტარი
* გორანი
* გრიკო და გრეკანიკო
* ხალაჯი
* ლუჟიცა
* მონაკოური
* ნარადა
* ოკუიოშინო
* პალენკერო
* პენსილვანიის გერმანული
* სატერლენდი
* სეკეის მხარე
* შვაბური თურქეთში
* ზემო ჰარცი
* და სინურში
:* თიენძინური, ცენტრალური მანდარინის ვარიანტი, რომელიც გარშემორტყმულია ჩრდილოეთური ვარიანტებით 
:* კანჭოური, სამხრულ-დასავლური მანდარინის ვარიანტი, რომელიც გარშემორტყმულია ჰაკას ენით სამხრეთ ძიანსიში, არის ერთ-ერთი მრავალი იზოლირებულ დიალექტთაგანი, რომელთაც ძიუნხუას უწოდებენ.
:* ჰანგჭოური, მანდარინის ვარიანტი, რომელიც გარშემორტყმულია ჩრდილო ვუს დიალექტებით, რაც მოხდა იმის გამო, რომ გამოწვეული სამხრეთ სუნგის დინასტიის მმართველობის დროს  დედაქალაქი შეიცვალა 
:* ჭუნგშანის მინი, სამხრეთ მინის ენა, რომელიც შემოსაზღვრულია იუს ვარიანტებით, ენობრივი კუნძულის შექმნა გამოიწვია სუნგისა და იუანის დინასტიების მმართველობის დროს თავშესაფრის მაძიებელი მიგრანტების დასახლებამ.

## სქოლიო 
კატეგორია:ლინგვისტური გეოგრაფია
არმაზის ქედი

**არმაზის ქედი**, **მცხეთის ქედი** — განედური დაბალი ქედი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 1121 მ. აგებულია თიხებითა და ქვიშაქვებით. ამაღლებულია დასავლეთისაკენ. წარმოადგენს საწკეპელას ქედის აღმოსავლურ დაბოლოებას.

აღმოსავლეთით თანდათან დაბლდება და აღწევს მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირს. აღმოსავლეთი და სამხრეთი კალთები დამრეცია, ჩრდილოეთი ციცაბო და კლდოვანი. ჰიდროგრაფიული ქსელი სუსტადაა განვითარებული. ქედის ფარგლებში მოედინება მტკვრის მარჯვენა შენაკადები მდინარეები არმაზისხევი და კარსანისხევი.

არმაზის ქედის ჩრდილო კალთაზე არიდული ნათელი ტყეა, სადაც უმეტესად ხარობს ღვია. მდინარე არმაზისხევის სათავესთან, მაღალ კლდოვან მთაზე, გაშენებულია არმაზის ციხე.

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის ქედები
ვაგნერის ჯგუფი

[მინი|[ევგენი პრიგოჟინი და დიმიტრი უტკინი]]
**ვაგნერის ჯგუფი** (), ოფიციალურად **კსკ ვაგნერი** () — რუსეთის მიერ დაფინანსებული კერძო სამხედრო კომპანია.  ჯგუფს 2023 წლამდე აკონტროლებდა ევგენი პრიგოჟინი, რომელიც რუსეთის პრეზიდენტის, ვლადიმერ პუტინის ახლო გარემოცვის ყოფილი წევრი იყო. არსებობდა ფაქტები, რომლის მიხედვითაც ვაგნერის ჯგუფი რუსეთის შეიარაღებული ძალების ინფრასტრუქტურას იყენებდა. ჯგუფს არ გააჩნია კონკრეტული იდეოლოგიური ღერძი, მაგრამ „ვაგნერის“ სხვადასხვა ელემენტებს ხშირად უკავშირებენ ნეონაციზმსა და მემარჯვენე ექსტრემიზმს.

ჯგუფის ჩამოყალიბება დაიწყო დონბასის ომის დროს, 2014–2015 წლებში, როდესაც „ვაგნერის“ ჯგუფი აქტიურად ეხმარებოდა პრო-რუსულ ძალებს. როდესაც ფრონტის ხაზზე გასაგზავნად რუსეთის ციხეებიდან პატიმრების რეკრუტირება დაიწყო. 2022 წლის ბოლოსთვის უკრაინაში „ვაგნერელთა“ ძალები 1,000 მეომრიდან 20,000-50,000 მეომრამდე გაიზარდა. „ვაგნერი“ იყო რუსეთის მთავარი შემტევი ძალა ბახმუტის ბრძოლაში. ჯგუფი აგრეთვე აქტიურად უჭერდა მხარს პუტინის მიმართ ლოიალურად განწყობილ რეჟიმებს, მათ შორის სირიაში, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში, მალიში, სუდანსა და ლიბიაში. დეზერეტირობაში ბრალდებულთა წამებასა და მკვლელობაში. 

2022 წლის სექტემბერში პრიგოჟინმა აღიარა რომ „ვაგნერის“ ჯგუფის ლიდერი სწორედ ის იყო. ამის შემდეგ მან ღიად დაიწყო რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს კრიტიკა ომის არასწორად წარმართვის გამო. მისი თქმით  მათ მიერ დასახელებული შეჭრის მიზეზი სიცრუე იყო. 2023 წლის 23 ივნისს „ვაგნერის“ ჯგუფმა წამოიწყო შეიარაღებული აჯანყება მას შემდეგ, რაც რუსეთის თავდაცვის სამინისტრო „ვაგნერელთა“ ძალებზე თავდასხმაში და დიდი რაოდენობით ცოცხალი ძალის განადგურებაში. „ვაგნერმა“ დაიკავა დონის როსტოვი, საიდანაც მსვლელობა დაიწყო მოსკოვის მიმართულებით. აჯანწყება მეორე დღეს ბელარუსის პრეზიდენტის, ალექსანდრე ლუკაშენკოს შუამავლობით შეწყდა. მიღებული იქნა შეთანხმება: „ვაგნერის“ ამბოხებულები პასუხისგებაში არ მიეცემოდნენ თუ ისინი დადებდნენ კონტრაქტს თავდაცვის სამინისტროსთან ან გადავიდოდნენ ბელარუსში.

2023 წლის 23 აგვისტოს პრიგოჟინი და „ვაგნერის“ ერთ-ერთი მეთაური დმიტრი უტკინი ტვერის ოლქში თვითმფრინავის ჩამოვარდნის შედეგად დაიღუპნენ, რითაც გაურკვეველი გახდა თუ ვინ აიღებდა ხელში ჯგუფის მართვას. გაჩნდა ვარაუდები, რომ თვითმფრინავის ჩამოგდება რუსული არმიის მიერ მოხდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვაგნერის ჯგუფის აჯანყება

## სქოლიო
კატეგორია:ვაგნერის ჯგუფი
ლანმეზანის პლატო

**ლანმეზანის პლატო** () — დახრილი პლატო სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში, ზემო პირენეებისა და ზემო გარონის დეპარტამენტებში. მდებარეობს პირენეების ჩრდილო მთისძირში, მდინარეების ადურისა და გარონის ზემოთებს შორის. მაქსიმალური სიმაღლე 661 მ. ლანმეზანის პლატო ვეებერთელა ფლუვიოგლაციალური გამოზიდვის კონუსია, რომელიც აგებულია ძველი მდინარეების მიო-პლიოცენური დანალექებით. მარაოსებურადაა დანაწევრებული მდინარეთა ღრმა ხეობებით. ხშირია ჰიდროგრაფიული ქსელი. მჭიდროდაა დასახლებული.

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის პლატოები
ერაყის ენები

ერაყში ლაპარაკობენ რამდენიმე ენაზე, თუმცა ყველაზე გავრცელებული ენა არის მესოპოტამიური არაბული (ერაყული არაბული). არაბული და ქურთული — ორივე ოფიციალური ენაა ერაყში.

## თანამედროვე ენები 
ერაყში ყველაზე გავრცელებული ენაა არაბული ენა (კონკრეტულად მესოპოტამიური არაბული); მეორე ადგილასაა ქურთული (ძირითადად, სორანი და კურმანჯი), რომელსაც მოჰყვება ერაყული თურქულის თურქმენული დიალექტი და სირიული (იგულისხმება ნეოარამეული ენები, კონკრეტულად: ასურული ნეოარამეული, ქალდეური ნეოარამეული და მანდეური ნეოარამეული).

სტანდარტული არაბული იყენებს არაბული დამწერლობას, ხოლო მესოპოტამიური არაბული — შეცვლილ სპარსულ-არაბული დამწერლობას, ისევე როგორც — ქურთული (იხ. სორანული ანბანი). 1997 წელს ერაყული თურქმენულისთვის, როგორც ოფიციალური, დამწერლობის მქონე ენისათვის თურქული ანბანი იქნა შემოღებული და 2005 წლისთვის საზოგადოების ლიდერებმა გადაწყვიტეს, რომ თურქული ენა ჩაანაცვლებდა ტრადიციულ თურქმენულს (რომელიც იყენებდა არაბულ დამწერლობას) ერაყის სკოლებში. გარდა ამისა, ნეოარამეული ენები იყენებენ სირიულ დამწერლობას.

სხვა, შედარებით მცირერიცხოვანი უმცირესობების ენებს შორისაა შაბაკი და სომხური.

### ოფიციალური ენები 
ერაყის ოფიციალური ენები განსაზღვრულია ერაყის კონსტიტუციით, რომელიც მიღებულია 2005 წლის 18 სექტემბერს ერაყის გარდამავალი ეროვნული ასამბლეის მიერ. იგი დადასტურდა 2005 წლის 15 ოქტომბერს ჩატარებული საკონსტიტუციო რეფერენდუმით. კონსტიტუციის ოფიციალური ტექსტი გამოქვეყნდა 2005 წლის 28 დეკემბერს *ერაყის ოფიციალურ გაზეთში* (#4012), არაბულად ორიგინალში და შესაბამისად, შევიდა ძალაში. ოფიციალური თარგმანი (ინგლისურ ენაზე, საერთაშორისო გამოყენებისთვის) მომზადდა ერაყის სამთავრობო უწყებებისა და გაეროს კონსტიტუციური მხარდაჭერის ოფისის თანამშრომლობით.

კონსტიტუციის მე-4 მუხლის თანახმად, არაბული და ქურთული ერაყის ოფიციალური ენებია, ხოლო სამი სხვა ენა: თურქული, სირიული და სომხური, აღიარებულია უმცირესობათა ენებად . გარდა ამისა, ნებისმიერ რეგიონს ან პროვინციას შეუძლია გამოაცხადოს სხვა ენები ოფიციალურად, თუ მოსახლეობის უმრავლესობა დაამტკიცებს საყოველთაო რეფერენდუმით.

ტერმინი "*სირიული* " () გამოიყენება კონსტიტუციაში, როგორც ოფიციალური აღნიშვნა ნეოარამეულ ენაზე მოლაპარაკე თემების ენისათვის, მათ შორის ასურულ ნეოარამეულზე, ქალდეურ ნეოარამეულზე და მანდეურ ნეოარამეულზე მოლაპარაკეთათვის. სირიულის (ნეოარამეულის) კონსტიტუციური აღიარება ერაყში 2003 წლის შემდეგ მომხდარი პოლიტიკური ცვლილებების შედეგი იყო.

## ისტორია 
ერაყის უძველესი დაფიქსირებული ენები იყო შუმერული და აქადური ენები (ძველი ასურულისა და ბაბილონურის ჩათვლით). შუმერული აქადურმა ჩაანაცვლა ძვ. წ. 1700 წლისათვის, ხოლო აქადური თანდათან შეცვალა არამეულმა, ძვ. წ. 1200 წლიდან ახ. წ 100 წლამდე. შუმერული და აქადური (მათ შორის, ყველა ძველი ასურული და ბაბილონური დიალექტი) იყენებდა ლურსმული დამწერლობას ძვ.წ. 3300 წლიდან. უახლესი იდენტიფიცირებული აქადური ტექსტი ახ. წ. პირველი საუკუნით თარიღდება.

ერაყში, დადასტურებული ფაქტების მიხედვით, ყველაზე ხანგრძლივად გამოიყენებოდა არამეული, რომელსაც აქვს 2000 წელზე მეტი ხნის წერილობითი ტრადიცია და დღემდე ცოცხალია მის მემკვიდრე — ნეოარამეულ ენებში.

## დამოწმებული ლიტერატურა 
 
კატეგორია:ერაყის ენები
კლოსტრიდიუმი

**კლოსტრიდიუმი** () — სპორათწარმომქმნელი ჩხირისებრი, ჩვეულებრივ მოძრავი, გრამდადებითი ბაქტერიების გვარი. მკაცრი ანაერობები არიან. უჯრედები (0,3–2,0: 1,5–20 მკმ) ხშირად განლაგებულია წყვილებად ან მოკლე ჯაჭვებად. სპორების წარმოქმნის დროს მრავალი სახეობის კლოსტრიდიუმის უჯრედები იბერება და თითისტარის (აქედან სახელწოდება: ), ჩოგნის ან დასარტყამი ინსტრუმენტის ჯოხის ფორმას იღებს. ფართოდ არიან გავრცელებული ბუნებაში: ნიადაგში, შლამში, დანალექ ქანებში, მტკნარ წყალსატევებში, ცხოველებისა და ადამიანის ნაწლავის ტრაქტში და სხვ. უმეტესი სახეობისათვის განვითარების ოპტიმალური ტემპერატურა 30–40°C-ია; იზრდებიან მხოლოდ ნეიტრალურ ან სუსტ ტუტე გარემოში.

ხასიათდებიან მეტაბოლიზმის მკვეთრად გამოხატული დუღილის ტიპით, რომლის დროსაც შეუძლიათ გადაამუშაონ სხვადასხვა ბუნებრივი ნაერთის უმრავლესობა. განსაზღვრული სუბსტრატების გამოყენების უნარის მიხედვით განარჩევენ საქაროლიტიკურ და პეპტოლიტიკურ კლოსტრიდიუმებს; პირველები ითვისებენ ძირითადად შაქარს, მეორენი — აზოტშემცველ ნაერთებს (მ.შ. ცილებსა და ამინომჟავებს). დუღილის პროცესში წარმოქმნიან მჟავებს (ერბომჟავა, ძმარმჟავა, რძემჟავა), სპირტებს (ბუტანოლი, ეთანოლი, იზოპროპანოლი), აგრეთვე აცეტონსა და აირებს (H2 და CO2). ამას გარდა, საქაროლიტიკური კლოსტრიდიუმები აფიქსირებენ ატმოსფერულ აზოტს. მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ანაერობულ პირობებში ორგანული და მინერალური ნაერთების გარდაქმნაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:კლოსტრიდიუმისებრნი
კატეგორია:გრამდადებითი ბაქტერიები
კატეგორია:პათოგენური ბაქტერიები
ლუკილიო (პუერტო-რიკო)

**ლუკილიო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ფახარდოს ჩრდილო-დასავლეთით და რიო-გრანდეს აღმოსავლეთით. მოიცავს 5 ბარიოსა და ლუკილიო-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის ფახარდოს მეტროპოლიტენური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Puerto Rico Government Directory - Luquillo 

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ფახარდოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
სტეინვეი ენდ სანს

thumb|right|სტეინვეი ენდ სანს, ფორტეპიანო
**„სტეინვეი ენდ სანს“** (Steinway & Sons) — გერმანულ-ამერიკული მსოფლიოში აღიარებული როიალების მწარმოებლი კომპანია. დაარსდა 1853 წელს მანჰეტენში, გერმანელი ფორტეპიანოს მშენებლის ჰაინრიხ ენგელჰარდ შტაინვეგის მიერ (მოგვიანებით ცნობილი როგორც ჰენრი ე. სტეინვეი). კომპანია ცნობილია მაღალი ხარისხის ფორტეპიანოების დამზადებით და გამოგონებებით ფორტეპიანოს განვითარების სფეროში. „სტეინვეი ენდ სანს“-ის ფორტეპიანოებს მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო.

1855 წლიდან 1862 წლამდე „სტეინვეის“ როიალებმა მიიღო 35 ოქროს მედალი, მათ შორის სამი მედალი 1867 წლის საერთაშორისო გამოფენაზე პარიზში. კომპანიის ევროპული ნაწილი ფლობს დედოფალ ელისაბედ II- სამეფო ორდენს. 1996 წელს ჟურნალ The Music Trades-ის მიერ „სტეინვეი ენდ სანს“ დასახელდა წლის კომპანიად.
„სტეინვეი“ ფორტეპიანოებს ასევე ყიდის ორი სხვა ბრენდის სახელით — Boston და Essex, რომლებიც იყიდება უფრო დაბალ ფასებში.
[thumb|right|როიალის კლავიშები ([სტეინვეი ენდ სანს)]]

2015 წელს სტეინვეიმ წარმოადგინა ახალი ტექნოლოგიური ტიპი ფორტეპიანოს ციფრული სერიის შემოღებით, სახელწოდებით Spirio. ეს ტექნოლოგია 2007 წელს შეიქმნა უეინ შტანკეს, ავსტრიელი ინჟინრის მიერ, რომელიც ადრე ამზადებდა ციფრული ფორტეპიანოს სისტემებს სხვა კომპანიებისთვის, როგორიცაა Yamaha და Bösendorfer. სტეინვეის ფორტეპიანოებს ყიდის მსოფლიოს 200-მდე ავტორიზებული დილერის ქსელი, რომლებიც 300-მდე შოურუმს წარადგენს.

სტეინვეი ენდ სანს-ის ფორტეპიანოს მარკეტინგი დაყოფილია გაყიდვების ორ ზონად: ნიუ იორკის (the Queens) ქარხანა, რომელიც ამარაგებს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკას, და ჰამბურგიის ქარხანა, რომელიც ამარაგებს დანარჩენ მსოფლიოს.
ნაწილები ორივე ქარხნისთვის ერთი და იგივე ადგილიდან მოდის: კორპუსის კედლისათვის გამოიყენება კანადური ნეკერჩხალი, ხოლო დეკა დამზადებულია ალასკური სიტკის ნაძვისგან (*Picea sitchensis*). მსოფლიოს საკონცერტო დარბაზების უმრავლესობა იყენებს მინიმუმ ერთ სტეინვეის როიალს, და ზოგიერთს (მაგალითად, კარნეგი ჰოლში) აქვს მოდელი D-274 როგორც ჰამბურგის ქარხნიდან, ისე ქვინსის ქარხნიდან, რათა დააკმაყოფილოს კრიტერიუმების ფართო სპექტრი.

მას შემდეგ, რაც 1999 წელს კლივლენდის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსმა აირჩია მხოლოდ სტეინვეი ენდ სანს-ის ფორტეპიანოების გამოყენება, იმავე გზას მიჰყვნენ ისეთი საერთაშორისო კონკურსები, როგორებიცაა ვან კლიბერნის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსი ფორტ-უორტში (ტეხასი), ჯინა ბახაუერის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსი სოლტ-ლეიკ-სიტიში (იუტა), იოჰან სებასტიან ბახის საერთაშორისო კონკურსი ლაიფციგში (გერმანია), დედოფალ ელისაბედის კონკურსი ბრიუსელში (ბელგია), ფერუჩიო ბუზონის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსი ბოლცანოში (იტალია) და Long-Thibaud-Crespin-ის კონკურსი პარიზში.

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის მუსიკალური ინსტრუმენტების მწარმოებელი კომპანიები
პონსე (პუერტო-რიკო)

**პონსე** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ სანაპიროზე. დაარსდა 1692 წლის 12 აგვისტოს. სახელი ეწოდა ხუან პონსე დე ლეონ ი ლოაისას, ხუან პონსე დე ლეონის შვილთაშვილის პატივსაცემად. მუნიციპალიტეტის ფართობი 501 კმ²-ია. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, პონსეს მოსახლეობა 137 491 ადამიანს შეადგენს და მეორე ადგილზეა პუერტო-რიკოს ქალაქებს შორის სან-ხუანის შემდეგ. მოიცავს 31 ბარიოს.

## რესურსები ინტერნეტში
*პონსეს ისტორია:
** Official website of Municipality of Ponce. Ponce y su Importancia Historica
** 29 December 2000 'Ponce en Marcha' Final Decision by the Puerto Rico Supreme Court (2000 DTS 194, MUNICIPIO DE PONCE V. AUTORIDAD DE CARRETERAS 2000TSPR194; Case Number: CC-98-241 Cons. CC-98-231, 250, 257, 258 and 259)
** 29 December 2000 'Ponce en Marcha' Dissent Opinion from Associate P.R. Sup. Court Justice Honorable Efraín Rivera Pérez (page 1)
** 29 December 2000 'Ponce en Marcha' Dissent Opinion from Associate P.R. Sup. Court Justice Honorable Efraín Rivera Pérez (page 2)

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:პონსეს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
ვილიალბა (პუერტო-რიკო)

**ვილიალბა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კუნძულის ცენტრალურ რეგიონში, ხუანა-დიასის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ოროკოვისის სამხრეთით და კოამოს დასავლეთით. მოიცავს 6 ბარიოსა და ვილიალბა-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის პონსეს მეტროპოლიტენური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Welcome to Puerto Rico! Villalba

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:პონსეს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
ლახასი (პუერტო-რიკო)

**ლახასი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს ლახასის ხეობაში, პუერტო-რიკოს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან სან-ხერმანი და საბანა-გრანდე ესაზრება, დასავლეთით ― კაბო-როხო, აღმოსავლეთით ― გვანიკა. მოიცავს 11 ბარიოსა და ლახას-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხერმანი-კაბო-როხოს მეტროპოლიტენური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Welcome to Puerto Rico! Lajas

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:სან-ხერმანი-კაბო-როხოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
საბანა-გრანდე (პუერტო-რიკო)

**საბანა-გრანდე** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს ლახასისა და გვანიკის ჩრდილოეთით, მარიკაოს სამხრეთით, სან-ხერმანის აღმოსავლეთით და იაუკოს დასავლეთით. მოიცავს 7 ბარიოსა და საბანა-გრანდე-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხერმანი-კაბო-როხოს მეტროპოლიტენური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Puerto Rico Government Directory - Sabana Grande 
*Nueva Isla - Sabana Grande 

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:სან-ხერმანი-კაბო-როხოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
სან-ხერმანი (პუერტო-რიკო)

**სან-ხერმანი** () — ისტორიული ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს საბანა-გრანდეს ხეობაში, პუერტო-რიკოს სამხრეთ-დასავლეთ რეგიონში, მაიაგუესისა და მარიკაოს სამხრეთით, ლახასის ჩრდილოეთით, ჰორმიგეროსისა და კაბო-როხოს აღმოსავლეთით და საბანა-გრანდეს დასავლეთით. მოიცავს 18 ბარიოსა და სან-ხერმან-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხერმანი-კაბო-როხოს მეტროპოლიტენური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* San German, Puerto Rico
* San Germán and its barrios, United States Census Bureau
* Official Webpage of the San German Atleticos
* Welcome to Puerto Rico! San German Map
* Welcome to Puerto Rico! San Germán

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:სან-ხერმანი-კაბო-როხოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
ღორის დიზენტერია

**ღორის დიზენტერია** — ღორის ინფექციური დაავადება. მისი ძირითადი ნიშანია დამაუძლურებელი ფაღარათი. გამომწვევია სპიროქეტა *Brachyspira hyodysenteriae*, რომელიც გავრცელებულია აშშ-სა და ევროპის მრავალ ქვეყანაში. გამომწვევის წყაროა დაავადებული ცხოველები და ბაქტერიის მატარებელნი. საინკუბაციო პერიოდი 10–15 დღეა. ავადდებიან ძირითადად 1–6 თვის ასაკის გოჭები. აღენიშნებათ მადის დაქვეითება, წყურვილი, ფაღარათი (თხევადი ფეკალიები, წითელ-ყავისფერი, ლორწოვანი, ზოგჯერ — სისხლნარევი), პროგრესირებადი სიგამხდრე. სამკურნალოდ იყენებენ ქიმიოთერაპევტულ საშუალებებს, ამავდროულად ასუფთავებენ და დეზინფექციას უტარებენ სადგომებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
კატეგორია:ცხოველთა დაავადებები
ლორენცო ლიპი

**ლორენცო ლიპი** (; დ. 3 მაისი, 1606, ფლორენცია — გ. 15 აპრილი, 1665, იქვე) — იტალიელი მხატვარი და პოეტი.

პორტრეტების, სურათების, ალეგორიების და საეკლესიო ფრესკების ხატვასთან ერთად ლიტერატურაშიც მოღვაწეობდა. ანაგრამული ფსევდონიმით — Perlone Zipoli გამოაქვეყნა ნაწარმოები „Malmantile Racquistato“

## გალერეა

ფაილი: Lorenzo_Lippi_005.jpg| მარია ლეოპოლდინა ავსტრიელი
ფაილი: Claudia_de'_Medici_wearing_the_coronet_of_an_Archduchess_of_Austria_by_Lorenzo_Lippi.jpg| კლაუდია დე’ მედიჩი
ფაილი: Lorenzo_Lippi_006.jpg|ვიტორია დელა როვერე
ფაილი: Saint_Agatha_by_Lorenzo_Lippi,_Florence,_c._1638-1644,_oil_on_canvas_-_Blanton_Museum_of_Art_-_Austin,_Texas_-_DSC07916.jpg|წმინდა აგატა
ფაილი: Lorenzo_lippi,_allegoria_dell'innocenza,_1650_ca.JPG| უმანკოების ალეგორია
ფაილი: Lorenzo_Lippi_001.jpg|მუსიკალური ალეგორია

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1606
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1665
კატეგორია:იტალიელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ხუანა-დიასი (პუერტო-რიკო)

**ხუანა-დიასი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ სანაპიროზე, ხაიუიის, სიალესის, ოროკოვისისა და ვილიალბის სამხრეთით, პონსეს აღმოსავლეთით და კოამოსა და სანტა-ისაბელის დასავლეთით. მოიცავს 13 ბარიოსა და ხუანა-დიას-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის პონსეს მეტროპოლიტენური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Juana Díaz and its barrios, United States Census Bureau
*Puerto Rico Government Directory - Juana Díaz 

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:პონსეს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
ბატკნის ანაერობული დიზენტერია

**ბატკნის ანაერობული დიზენტერია** — ცხვრის მოზარდეულის ინფექციური დაავადება. გავრცელებულია და დიდი ზიანი მოაქვს განვითარებული მეცხვარეობის ქვეყნებში. გამომწვევია კლოსტრიდიუმის გვარის ბაქტერია — *Clostridium perfringens*. გამომწვევის წყაროა დაავადებული ცხოველები, რომლებიც კლოსტრიდიუმებს გამოყოფენ ფეკალიებთან ერთად. ბაქტერია დიდი ხნის განმავლობაში შეიძლება შენარჩუნდეს ნიადაგში. საინკუბაციო პერიოდი რამდენიმე საათია. ავადდებიან 5–7 დღის ბატკნები. მწვავე მიმდინარეობისას დაავადებული ცხოველი გამოხატული სიმპტომების გარეშე იღუპება პირველ დღეებში. ქვემწვავე მიმდინარეობისას ბატკნებს აღენიშნება ფაღარათი (ფეკალიები გაზებთან და ლორწოსთან ერთად), საერთო სისუსტე, დაუძლურება. სიკვდილიანობა 50–100%-ია. სამკურნალოდ იყენებენ ანტიტოქსიკურ შრატებს ანტიბიოტიკებით და სიმპტომატიკურ საშუალებებს. პროფილაქტიკა: ცხოველის შენახვის ვეტერინარულ-სანიტარული წესების დაცვა, სრულყოფილი კვება, მაკე ნერბებისა და ბატკნების ვაქცინაცია, ახალდაბადებულ ბატკნებში ანტიტოქსიკური შრატის შეყვანა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
კატეგორია:ცხოველთა დაავადებები
არაქსის წყალსაცავი

**არაქსის წყალსაცავი** () — წყალსაცავი აზერბაიჯანის ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკასა და ირანის დასავლეთ აზერბაიჯანში. იგი ჩამოყალიბდა მდინარე არაქსზე 1971 წელს, ქალაქ ნახიჩევანთან არაქსის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობისას, საბჭოთა კავშირისა და ირანის სახელმწიფოთაშორისი ხელშეკრულების შესაბამისად.

წყლის მოცულობა 1,254 კმ³. ზედაპირის ფართობია 145 კმ². სიმაღლე ზღვის დონიდან - 777,5 მ.

გახსნის დღიდან წყალსაცავი უზრუნველყოფდა სარწყავი წყლით 400,000 ჰა სახნავ-სათესი მიწებს აზერბაიჯანსა და ირანში.

წყალსაცავის ფაუნა  წარმოდგენილია 5 ტიპით, 9 კლასით, 18 რიგით, 34 ოჯახით, 77 გვარით და ბენთოზური ორგანიზმების 105 სახეობითა და ქვესახეობით.

არაქსის წყალსაცავის იქთიოფაუნა მოიცავს თევზის 29 სახეობას და ქვესახეობას.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის წყალსაცავები
აზერბაიჯანის საბინაო და კომუნალური მომსახურება

**აზერბაიჯანის საბინაო და კომუნალური მომსახურება** — ეკონომიკის ერთ-ერთი სექტორი, რომელიც უზრუნველყოფს აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე შენობების საინჟინრო ინფრასტრუქტურის მუშაობას.

1991 წელს აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ პირველ პერიოდში ქვეყანამ კრიზისი განიცადა ეკონომიკის ყველა სექტორში. ამ წლებში დაზარალდა სამშენებლო სექტორიც, რადგან გაფართოვდა უფსკრული საცხოვრებლის დაგეგმილ რაოდენობასა და მოსახლეობის საჭიროებებს შორის.

1993 წლამდე აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საბინაო და კომუნალური მომსახურების სამინისტრო საბინაო საკითხებსა და პოლიტიკას ეხებოდა. იმავე წლის მაისში ეს სამინისტრო გადაკეთდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტთან არსებული საბინაო და კომუნალური მომსახურების კომიტეტად. კომიტეტი ლიკვიდირებულ იქნა და მისი ფუნქციები 2001 წელს სამშენებლო და არქიტექტურის სახელმწიფო კომიტეტს გადაეცა. 2006 წელს ის გაუქმდა, ხოლო 2006 წლის თებერვალში ყოფილი უწყების ნაცვლად შეიქმნა ქალაქის სამშენებლო-არქიტექტურის სახელმწიფო კომიტეტი, რომელშიც 135 სრულ განაკვეთზე იყო დასაქმებული.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ქონებრივ საკითხთა სახელმწიფო კომიტეტი შეიქმნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2009 წლის 19 მაისის ბრძანებულების შესაბამისად. კომიტეტი არის ცენტრალური აღმასრულებელი ორგანო, რომელიც ახორციელებს უძრავი ქონების მართვისა და პრივატიზების სახელმწიფო პოლიტიკას და რეგულაციას, ასევე პასუხისმგებელია ინვესტიციების მოზიდვაზე, მიწის გამოყენებისა და დაცვის კონტროლზე, აგრეთვე სახელმწიფო რეგისტრაციისა და უძრავი ქონების კადასტრის წარმოებაზე.

1994-2014 წლებში მთლიანი საცხოვრებელი ფართი გაიზარდა 30%-ით. აზერბაიჯანის სახელმწიფო სტატისტიკის კომიტეტის მონაცემებით, 2014 წელს საცხოვრებელი ფართი 166 მილიონი კვადრატული მეტრი იყო. მათგან დაახლოებით 93% კერძო საკუთრებაშია, რაც მეტია 2006 წელთან შედარებით, როდესაც მთლიანი საცხოვრებელი ფართის 85% კერძო საკუთრებაში იყო. ასევე გაიზარდა ერთ სულ მოსახლეზე კვადრატული მეტრი.

2022 წლის იანვრის მონაცემებით, ბაქოში 11000 საცხოვრებელი კორპუსი იყო.

საბინაო სექტორი აზერბაიჯანის ეკონომიკური განვითარების ერთ-ერთ მთავარ კომპონენტად იქცა. თანამედროვე ახალ საცხოვრებელ სახლებზე მზარდმა მოთხოვნამ განაპირობა მაღალსართულიანი საცხოვრებელი კორპუსების მშენებლობა. შესაბამისად, დაიწყო კერძო და საჯარო კომპანიების ჩამოყალიბება, რომლებმაც შემდეგ დაიწყეს კომერციული შენობების მშენებლობა. გაიზარდა ახალი პროექტების რაოდენობა საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი შენობებისთვის. 2003 წელს ახალი შენობების რაოდენობა 2002 წლის 803 ათასი კვადრატული მეტრიდან 1339 ათას კვადრატულ მეტრამდე გაიზარდა.

2022 წლის იანვრის მდგომარეობით, ქვეყნის გაზიფიცირების დონე 96,2%-ია. 2012 - 2021 წლებში გაზიფიცირებული იყო 1554 სოფელი და დასახლება.

გაზის მოხმარების წლიური მოცულობა 13 მლრდ მ³.

დაწესებულებების სითბოს აწვდის ღია სააქციო საზოგადოება Azeristiliktechizat.

ცენტრალიზებული წყალმომარაგებით უზრუნველყოფილია 13 უბანი.

ელექტროენერგიას აწარმოებს ს.ს. აზერენერჯი.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის შენობა-ნაგებობები
მცირე და საშუალო საწარმოები აზერბაიჯანში

**მცირე და საშუალო საწარმოებს** აზერბაიჯანის ეკონომიკური განვითარებისა და დასაქმების სფეროში წამყვანი პოზიცია უჭირავთ. 2023 წლის აპრილის მდგომარეობით ქვეყანაში 356 000 მცირე და საშუალო ბიზნესი მოქმედებს.

აზერბაიჯანში მცირე და საშუალო საწარმოები ორ ჯგუფად იყოფა:

* ინდივიდუალური მეწარმეები, რომლებიც არიან საწარმოს ერთადერთი მფლობელი. ინდივიდუალური მეწარმეები არიან პირები, რომლებიც ჩართულნი არიან ბიზნეს სფეროში რაიმე იურიდიული პირის შექმნის გარეშე და შეუზღუდავი პასუხისმგებლობის მქონენი.
* მცირე და საშუალო საწარმოები, ანუ იურიდიული პირები. იურიდიულ პირად რეგისტრირებული პირები კლასიფიცირდება ორი ტიპის ინდიკატორის მიხედვით: დასაქმებულთა რაოდენობისა და წლიური ბრუნვის მიხედვით.
2021 წლის დეკემბრის მდგომარეობით შეიქმნა 36000 მიკრო და მცირე მეურნეობა.

მეწარმეობის განვითარება აზერბაიჯანში 1990-იან წლებში დაიწყო. 1992 წლის 12 დეკემბერს მთავრობამ დაადგინა „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მეწარმეობის მხარდაჭერის ეროვნული ფონდის დებულება“. ამ ფონდის დაარსებამ საშუალება მისცა მცირე და საშუალო საწარმოებს ისარგებლონ შეღავათიანი სესხებით, თუმცა 2001 წლამდე ეს მექანიზმი გამართულად არ მუშაობდა.

2002 წლის 27 აგვისტოს მეწარმეობის ხელშეწყობის ეროვნული ფონდი ხელახლა შეიქმნა. ეროვნული ვალუტით დაბალი საპროცენტო განაკვეთით სესხების გაცემა დაიწყო.

მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარების სახელმწიფო სააგენტო გასცემს დამწყებ პროექტებს დაწყების სერთიფიკატებს, რომლებიც გათავისუფლებულია საშემოსავლო გადასახადისგან სამი წლის ვადით, ასევე გასცემს 20000 მანეთამდე სესხს მიკრო მეწარმეებზე . 2023 წლის იანვრის მდგომარეობით, გაცემულია 81 სტარტ-აპის სერტიფიკატი.

ქვეყნის 21 ქალაქში და რაიონში სააგენტომ გახსნა მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარების ცენტრები.

აქ არის ბაქოს, ევლახის, ხაჩმაზის მცირე და საშუალო ბიზნესის სახლები, რომლებიც ერთი ფანჯრის ბაზაზე ახორციელებენ მეწარმეებისთვის საჭირო საჯარო და კერძო სერვისებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მცირე და საშუალო ბიზნესის განვითარების სააგენტო (აზერბაიჯანი)
* აზერბაიჯანის ეკონომიკა
* ბაქოს ეკონომიკა

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
ანაერობული ენტეროტოქსემია

**ანაერობული ენტეროტოქსემია**, *ანაერობული დიზენტერია* — ძუძუმწოვრებისა და ფრინველების მწვავე ინფექციური დაავადება. ყველაზე მეტად მგრძნობიარეა ადრეული ასაკის მოზარდეული (ბატკნების სიკვდილიანობა 100%-მდეა, იხ. ბატკნის ანაერობული დიზენტერია). გამომწვევია ჩხირისებრი ანაერობული ბაქტერია — *Clostridium perfringens* (A, B, C და D ტიპი), რომელიც წარმოქმნის მაღალტოქსიკურ სპორებსა და კაფსულებს, რაც იწვევს დაავადებულის სიკვდილს. გავრცელებულია მრავალ ქვეყანაში. გამომწვევი გადაეცემა დაავადებული ან დაავადებაგადატანილი ცხოველიდან საკვებისა და ინვენტარის საშუალებით. დაავადების გაჩენას ხელს უწყობს ცხოველის შენახვისა და კვების არახელსაყრელი პირობები. საინკუბაციო პერიოდი 1–5 დღეა. მთავარი კლინიკური ნიშანია ფაღარათი, ხშირად სისხლნარევი. დიაგნოზი ისმება ლაბორატორიულად. სამკურნალოდ იყენებენ ანტიბიოტიკებსა და შრატებს. პროფილაქტიკა: დეზინფექცია, საკვების კონტროლი, ვაქცინაცია.

## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
კატეგორია:ცხოველთა დაავადებები
ათერტონის პლატო

**ათერტონის პლატო** () — ვრცელი პლატო ავსტრალიაში, ქვინზლენდის შტატში. წარმოადგენს დიდი წყალგამყოფი ქედის ნაწილს. მოქცეულია ჩრდილოეთით მდინარე პალმერისა და სამხრეთით მდინარე ბურდეკინის ხეობებს შორის. ფართობი 31 ათ. კმ². საშუალო სიმაღლე 600–900 მ.

ათერტონის პლატო უაღრესად ნაყოფიერია მაღალი ნალექიანობისა და მდიდარი ვულკანური ნიადაგების გამო. მის ფარგლებში ბევრია პატარა კრატერი და ტბა. განვითარებულია ტროპიკული კლიმატი. ღრმა კრატერული აუზები, კერძოდ, იჩემისა და ბარინის ტბები მდინარეების ბარონის, ჰერბერტის, ჯონზტოუნისა და ტალის სათავეებად გვევლინებიან.

## სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიის პლატოები
ლას-მარიასი (პუერტო-რიკო)

**ლას-მარიასი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს მარიკაოს ჩრდილოეთით, ანიასკოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სან-სებასტიანის სამხრეთით, მაიაგუესის აღმოსავლეთით და ლარესის დასავლეთით. მოიცვას 15 ბარიოსა და ლას-მარიას-პუებლოს. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8&nbsp;874 ადამიანს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე
*პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* Welcome to Puerto Rico! Las Marías

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კარსტენსის მყინვარი

**კარსტენსის მყინვარი** () — ხეობის ტიპის მყინვარი კუნძულ ახალ გვინეაზე, ცენტრალური პაპუის პროვინციაში, ინდონეზიაში. მდებარეობს სუდირმანის ქედზე, მწვერვალ ჯაიას კალთებზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 4600 მ სიმაღლეზე, ჯაიას მწვერვალის თხემიდან აღმოსავლეთით 1.5 კმ-ში. 2002 წლის მდგომარეობით,  კარსტენსის მყინვარის სიგრძეა 1.4 კმ, სიგანე 0.6 კმ. 2018 წლის მდგომარეობით მყინვარის ფართობი შეადგენს 0.09824 კმ²-ს.  

განფენილია მწვერვალ აღმოსავლეთი კარსტენსის დასავლეთ კალთაზე და შეერთებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთით გაწოლილ ვან-დე-უოტერის მყინვართან. წარსულში დაკავშირებული იყო სამხრეთისაკენ მდებარე უოლასტონის მყინვართან, რომელიც ამჟამად სრულიად გამდნარია. 2010 წელს დადგინდა, რომ მწვერვალ ჯაიას მყინვარების ყინულის სისქე 32 მ უდრიდა და წელიწადში 7 მ-ით თხელდებოდა. შედეგად, გამოითქვა აზრი 2015 წლამდე მათი სრულად გაქრობის შესახებ. 2019 წელს ჩატარებულმა კვლევებმა გამოავლინა, რომ ჯაიას მყინვარები ათწლეულში გაქრება.

ოდესღაც, მწვერვალ ჯაიას დარჩენილი მყინვარები დაახლოებით 5,000 წლის წინათ წარმოქმნილი ყინულქუდის ნაწილს შეადგენდნენ. სულ მცირე, ერთი ადრინდელი ყინულქუდი აგრეთვე არსებობდა ამ რეგიონში 15,000–7,000 წლის წინ, რომელიც როგორც ჩანს, გადნა და გაქრა.

მყინვარს სახელი ეწოდა ნიდერლანდელი მოგზაურის იან კარსტენსის პატივსაცემად.

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის მყინვარები
ივა ფეზუაშვილი

**ივა ფეზუაშვილი**  (დ. 1990) — ქართველი მწერალი. ევროკავშირის ლიტერატურული პრემიის 

## გამოცემები 
 „ფსკერის სახარება“ — გამომცემლობა „ინტელექტი“, 2019

 „ბუნკერი“ — გამომცემლობა „ინტელექტი“, 2020

 „მასკარაფონე“ — გამომცემლობა „ინტელექტი“, 2023

 „ედელვაისებს“ — გამომცემლობა „ინტელექტი“, 2025

## სქოლიო 
3.https://intelekti.ge/%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98/%e1%83%98%e1%83%95%e1%83%90-%e1%83%a4%e1%83%94%e1%83%96%e1%83%a3%e1%83%90%e1%83%a8%e1%83%95%e1%83%98%e1%83%9a%e1%83%98/
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სამედიცინო ტერიტორიული ერთეულების მართვის გაერთიანება (აზერბაიჯანი)

**აზერბაიჯანის სამედიცინო ტერიტორიული ერთეულების მართვის გაერთიანება**  — TABIB () —  ჯანმრთელობის სავალდებულო დაზღვევის სახელმწიფო სააგენტოს დაქვემდებარებული საჯარო იურიდიული პირი. აზერბაიჯანის სამედიცინო ტერიტორიული ერთეულების მართვის გაერთიანების თავმჯდომარეა რამინ ბაირამლი.

2018 წლის 20 დეკემბერს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ხელი მოაწერა ბრძანებულებას ჯანმრთელობის სავალდებულო დაზღვევის სახელმწიფო სააგენტოსთან არსებული სამედიცინო ტერიტორიული ერთეულების აზერბაიჯანის მართვის გაერთიანების (TƏBIB) შექმნის შესახებქვეყანაში სავალდებულო სამედიცინო დაზღვევის განხორციელების უზრუნველსაყოფად.

2019 წლის 18 აპრილს დამტკიცდა აზერბაიჯანის სამედიცინო ტერიტორიული ერთეულების მართვის გაერთიანების დაქვემდებარებული სამედიცინო დაწესებულებების სია.

2020 წლიდან აზერბაიჯანის ჯანდაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებული მრავალი სახელმწიფო დაწესებულება გადავიდა სამედიცინო ტერიტორიული ერთეულების აზერბაიჯანის მართვის გაერთიანებაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მედიცინა აზერბაიჯანში
* სავალდებულო სამედიცინო დაზღვევის სახელმწიფო სააგენტო (აზერბაიჯანი)
* აზერბაიჯანის ჯანდაცვის სამინისტრო

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის სახელმწიფო უწყებები
ლევ დუროვი

**ლევ დუროვი** (; დ. 23 დეკემბერი, 1931, მოსკოვი — გ. 20 აგვისტო, 2015, იქვე) — საბჭოთა და რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი, თეატრის რეჟისორი, პედაგოგი, პუბლიცისტი. სსრკ სახალხო არტისტი (1990).

## ფილმოგრაფია
(შერჩევით)

## ჯილდოები და აღიარება
* 1974 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი
* 1982 — რსფსრ სახალხო არტისტი 
* 1990 — სსრკ სახალხო არტისტი 
* 1990 — მეგობრობის ორდენი
* 2002 — ორდენი „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ (IV ხარისხის)
* 2011 — ორდენი „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ (III ხარისხის)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:IV ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:რუსეთის მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის ვეტერანის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
არტაანის რაიონი

**არტაანის რაიონი** ( (Açıkyazı)
* აღაჩლი(Ağaçlı)
* აღზიფექი(Ağzıpek)
* აქიაქა(Akyaka)
* ალაგიოზი(Alagöz)
* ალთაში(Altaş)
* არდიჩდერე(Ardıçdere)
* აშაღიქურთოღლუ(Aşağıkurtoğlu)
* ბაღდაშენი(Bağdaşen)
* ბალიქჩილარი(Balıkçılar)
* ბაირამოღლუ(Bayramoğlu)
* ბეშიქთაში(Beşiktaş)
* ბინბაშარი(Binbaşar)
* ბიუიუქსიუთლიუსე(Büyüksütlüce)
* ჩაღლაიქი(Çağlayık)
* ჩალაბაში(Çalabaş)
* ჩამლიჩათაქი(Çamlıçatak)
* ჩათალდერე(Çataldere)
* ჩათალქოპრუ(Çatalköprü)
* ჩეღილი(Çeğilli)
* ჩეთინსუ(Çetinsu)
* ჩიმენკაია(Çimenkaya)
* დაღცი(Dağcı)
* დაღევი(Dağevi)
* დედეღიული(Dedegül)
* დეღირმენლი(Değirmenli)
* დერინდერე(Derindere)
* ედეგიული(Edegül)
* გიოლგელი(Gölgeli)
* გიუზჩიმენი(Güzçimeni)
* გიუზელიურთი(Güzelyurt)
* ჰაციალი(Hacıali)
* ჰასქიოი(Hasköy)
* ჰიოჩვან ჰასქიოი(Höçvan Hasköy)
* ქართალფინარი(Kartalpınar)
* ქაზლიქოი(Kazlıköy)
* ქირაჩი(Kıraç)
* ქოჩაქიოი(Kocaköy)
* ქიოფრიუციუქი(Köprücük)
* ქიუჩიუქსიუთლუცე(Küçüksütlüce)
* ლეჰიმლი(Lehimli)
* მეშედიბი(Meşedibi)
* ნებიოღლუ(Nebioğlu)
* ოლჩექი(Ölçek)
* იომერაღა(Ömerağa)
* ორთაგეჩითი(Ortageçit)
* ოთბიჩენი(Otbiçen)
* ოვაფინარი(Ovapınar)
* სამანბეილი(Samanbeyli)
* სარიამაჩი(Sarıyamaç)
* სუგიოზე(Sugöze)
* სულაქიურთი(Sulakyurt)
* თაშლიდერე(Taşlıdere)
* თაზექიოი(Tazeköy)
* თეფელერი(Tepeler)
* თეფესოიუ(Tepesuyu)
* თუნჩოლუქი(Tunçoluk)
* უზუნოვა(Uzunova)
* იალნიზჩამი(Yalnızçam)
* იაილაციქი(Yaylacık)
* იოქუშდიბი(Yokuşdibi)
* იუქარიქურთოღლუ(Yukarıkurtoğlu)

## იხილეთ აგრეთვე 
* თურქეთის რეგიონები
* თურქეთის პროვინციები
* თურქეთის რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* Municipality of Ardahan

## სქოლიო
კატეგორია:არტაანის პროვინციის რაიონები
ბესარიონ ხიდეშელი

**ბესარიონ ხიდეშელი** (დ. 3 ივლისი, 1948, ონი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 6 აგვისტო, 2001) — ქართველი მსახიობი.

## ბიოგრაფია
1971 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი.

1970 წლიდან იყო რუსთაველის სახელობის თეატრის მსახიობი. გადაღებულია ფილმებში: „სამკაული სატრფოსთვის“, „რაჭა, ჩემო სიყვარულო“, „დათა თუთაშხია“, „მშობლიურო ჩემო მიწავ!“, „გამოაღეთ ფანჯრები“, „მონანიება“ და სხვა. მონაწილეობდა ასევე ტელესერიალებში. 

## ფილმოგრაფია
*1971 — „სამკაული სატრფოსთვის“ — მუხტარი (რეჟ. თ. აბულაძე)
*1977 — „რაჭა ჩემო სიყვარულო“ — ვალიკო (რეჟ. თემურ ფალავანდიშვილი და იოზეფ მედვედი)
*1977 — „ოთხი შარვალი და ერთი ჩითის კაბა“ — ოთარი(რეჟ. ა. ნინუა)
*1978 — „დათა თუთაშხია“ — ტაბისონაშვილი (რეჟ. გ. ლორთქიფანიძე, გ. გაბესკირია)
*1980 — „მშობლიურო ჩემო მიწავ!“ (რაიკომის მდივანი) — (რეჟ.რ. ჩხეიძე)
*1980 — „ხელსაყრელი კონტრაქტი“ — გიორგი შევლაძე, მილიციის პოდპოლკოვნიკი (რეჟ. ვ. საველიევი)
*1981 — „გამოაღეთ ფანჯრები“ — (რეჟ. დ. აბაშიძე)
*1982 — „სამი ალიყური“ — (რეჟ. ე. ჟღენტი)
*1984 — „მონანიება“ — (რეჟ. თ. აბულაძე)
*1985 — „შეხვედრა ირმის ნახტომში“ — მანარგია (რეჟ. იანის სტრეიჩი)
*1988 — „ჭა“ — (რეჟ. პ. ჩარკვიანი) 
*1993 — „ექსპრეს-ინფორმაცია“ — (რეჟ. ე. შენგელაია)
*1995 — „წითელი პატეფონი“ — (რეჟ. დ. აბაშიძე)
*1997 — „უნამუსო“ — (რეჟ. გ. ხარებავა)
*1999 — „მიჯაჭვული რაინდები“ — მამაო გიორგი (რეჟ. გ. ჩოხელი)

## რესურსები ინტერნეტში
*ბესარიონ ხიდეშელი — ეროვნული ფილმოგრაფია
*

კატეგორია:დაბადებული 3 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:ონში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ჯეირანბათანის წყალსაცავი

**ჯეირანბათანის წყალსაცავი** () — წყალსაცავი აზერბაიჯანის აფშერონის ნახევარკუნძულზე. წყალსაცავის ზედაპირის ფართობია 13,9 კმ².

## ეტიმოლოგია 
აზერბაიჯანული ენიდან „ჯეირანბათანი“ ითარგმნება როგორც „ადგილი, სადაც ქურციკი დაიხრჩო“.

## ისტორია 
წყალსაცავი შეიქმნა მე-20 საუკუნის დასაწყისში ინგლისელი ინჟინრის უილიამ ლინდლის მიერ შექმნილი პროექტის საფუძველზე. პროექტის მთავარი იდეა იყო მდინარე სამურიდან წყლის გადატანა წყალსაცავში, სადაც წყალი უნდა გაწმენდილიყო და ქალაქებში მიეწოდებინათ. მხოლოდ ნახევარი საუკუნის შემდეგ დაიწყო მუშაობა ამ პროექტის საფუძველზე. ჯერ სამურ-დევეჩის არხი გაგრძელდა აფშერონის ნახევარკუნძულამდე. 1956-1961 წლებში აშენდა წყალსაცავი ქალაქ ბაქოსა და სუმგაითში სასმელი წყლის მიწოდების გაზრდის მიზნით.

კომპლექსის პირველი ინსტალაცია ექსპლუატაციაში შევიდა 1961 წლის 8 სექტემბერს, მეორე 1966 წელს, ხოლო მესამე 1978 წელს, რომლის სიმძლავრე იყო 2,22 კუბური მეტრი წამში. მეორე და მესამე დანადგარების ექსპლუატაციაში გაშვების შემდეგ მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა სუმგაითის, ბაქოს სოფლებისა და დედაქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილის წყალმომარაგება. 1998-2002 წლებში ჩატარდა წყლის გამწმენდი ნაგებობების კაპიტალური რემონტი. მსოფლიო ბანკის მხარდაჭერით „დიდი ბაქოს წყალმომარაგების სისტემის რეკონსტრუქციის“ პროექტის ფარგლებში, განხორციელდა პირველი და მეორე დანადგარების რეკონსტრუქცია.

2006 წელს დედაქალაქის წყალმომარაგებისთვის 21,5 კილომეტრიანი მაგისტრალური წყალსადენი 1200 მმ დიამეტრით ამოქმედდა. წყალმომარაგების სიმძლავრე დღეში 110 ათასი კუბური მეტრი წყალია.

2015 წლის 28 ოქტომბერს გაიმართა ჯეირანბათანის წყლის გამწმენდი ნაგებობების კომპლექსის გახსნა. კომპლექსი შედგება ჰიდრავლიკური კონსტრუქციებისგან, წყლის გამწმენდი ნაგებობისგან და მისი დამხმარე ინფრასტრუქტურისგან.

წყალსაცავის მოცულობა 186 მლნ კუბური მეტრია, სიგრძე 8,74 კმ, მაქსიმალური სიგანე 2,15 კმ, მაქსიმალური სიღრმე 28,5 მ, საშუალო სიღრმე 14,5 მ, სიმაღლე ზღვის დონიდან 27 მ. წყალი მოდის სამურ-აფშერონის არხიდან.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის წყალსაცავები
ადამიანის უფლებათა ამერიკული კონვენცია

**ადამიანის უფლებათა ამერიკული კონვენცია ან სან ხოსეს პაქტი** — რეგიონული კონვენცია ადამიანის უფლებების (ძირითადად სამოქალაქო და პოლიტიკური) დაცვის შესახებ. მიღებულ იქნა 1969 წელს. ძალაში შევიდა 1978 წელს.

ორგანიზაციის მონაწილეები შეიძლება იყვნენ ამერიკის სახემწიფოთა ორგანიზაციის წევრი ქვეყნები.

კონვენცია შედგება 3 ნაწილისგან — „სახელმწიფო ვალდებულებები და დაცული უფლებები“, „სამართლებრივი დაცვის საშუალებები“ და „ზოგადი და გარდამავალი დებულებები“ — რომლებიც იყოფა 11 თავად.

1988 წელს მიღებულ იქნა სან-სალვადორის ოქმი ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების სფეროში ადამიანის უფლებათა ამერიკული კონვენციის შესახებ, რომელიც ძალაში შევიდა 1999 წელს. 2010 წლის დასაწყისში მასში 14 ქვეყანა მონაწილეობს.

კონვენციის დარღვევის შესახებ ბრალდებები შეიძლება წარმოადგინონ კერძო პირებმა ან მოპასუხის კონკრეტული თანხმობით, კონვენციის მონაწილე სხვა ქვეყანამ. ფიზიკური პირებისგან განცხადებები ჯერ წარედგინება ადამიანის უფლებათა ინტერამერიკულ კომისიას, რომელიც წყვეტს, წარედგინება თუ არა ისინი კონვენციით შექმნილ ადამიანის უფლებათა ინტერ-ამერიკულ სასამართლოს, თუ მოპასუხე სახელმწიფო მიიღებს სასამართლოს იურისდიქციას.

კონვენცია რატიფიცირებულია 24 ქვეყნის მიერ, რომლებიც არიან ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაციის წევრები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* **AMERICAN CONVENTION ON HUMAN RIGHTS "PACT OF SAN JOSE, COSTA RICA" (B-32)**
* **Signatories and Ratifications**

კატეგორია:ადამიანის უფლების დამცავი ინსტრუმენტები
კატეგორია:მკვიდრი მოსახლეობის უფლებები
კატეგორია:ამერიკა
მისტასინი

**მისტასინი** () — ტბა კანადაში, კვებეკის პროვინციაში. მდებარეობს ლავრენტის მაღლობის წყალგამყოფზე, ზღვის დონიდან 372 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 2,164 კმ², აუზის ფართობი 19,676 კმ², საშუალო სიღრმე 69.3 მ, მაქსიმალური სიღრმე 183 მ. ტბიდან სათავეს იღებს მდინარე რუპერტი. ბევრია თევზი. გარშემო ტყეა. ტბა აღმოაჩინა ფრანგმა მოგზაურმა შარლ ალბანელმა 1672 წელს. სახელწოდება კრი და ინუ-აიმუნის ენებზე ნიშნავს „დიდ ქვას“, რაც შესაძლოა ტბაში მდებარე დაახლოებით 3 მ სიმაღლის ერატიკულ ლოდთან იყოს ასოცირებული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კანადის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით