open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თეიმურ ბაირამალიბეკოვი

**თეიმურ-ბეკ მამედ-ბეკ ოღლუ ბაირამალიბეკოვი** (; 22 აგვისტო, 1862, იედიოიმაყი, ლენქორანის რაიონი, ბაქოს გუბერნია, რუსეთის იმპერია — 2 სექტემბერი, 1937, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — ეთნოგრაფი, პედაგოგი, განმანათლებელი, გორის საოსტატო სემინარიის კურსდამთავრებული.

## ბიოგრაფია 
თეიმურ-ბეკი დაიბადა 1862 წლის 22 აგვისტოს ლენქორანის რაიონის სოფელ იედიოიმაყში. პირველი განათლება სოფლის მედრესეში მიიღო. ისწავლა ყურანის კითხვა და სპარსული ენა. ასევე სწავლობდა ლენქორანის 2-კლასიან რუსულ სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1875 წელს. შემდეგ სასწავლებლად გაგზავნეს ტფილისში ახლად გახსნილ პარამედიკურ სკოლაში. მისი აქ ყოფნის პერიოდში ფუნქციონირება დაიწყო გორის საოსტატო სემინარიის აზერბაიჯანულმა ფილიალმა. თეიმურ ბეკმა საბუთები შეიტანა სასწავლებელში და 1879 წელს სწავლა დაიწყო. ის იყო ერთ-ერთი პირველი სამი აზერბაიჯანელიდან, ვინც ამ სემინარიაში ჩააბარა.

სემინარიის დამთავრების შემდეგ ბაირამალიბეკოვმა დაიწყო მუშაობა ლენქორანის ერთ-ერთ რუსულ სკოლაში მასწავლებლად. პარალელურად მუშაობდა ლენქორანის რეგიონულ რეპორტიორად ბაქოში გამოქვეყნებულ რუსულენოვან გაზეთ „კასპიში“. 1903 წელს მან დაიწყო მოღვაწეობა სამოყვარულო თეატრში, სადაც ადგილობრივი მასწავლებლები თამაშობდნენ როლებს სხვადასხვა დადგმულ სპექტაკლებში. ეს იყო თეატრი, სადაც ჰუსეინ არაბლინსკიმ გამოავლინა თავისი ნიჭი 1905 წელს, სანამ გახდებოდა ცნობილი აზერბაიჯანელი მსახიობი.

თეიმურ ბაირამალიბეკოვი იყო მრავალი ისტორიული წიგნისა და სტატიის ავტორი.

1917 წელს ბაირამალიბეკოვი დაეხმარა თავის ქალიშვილს მარიამ ბაირამალიბეკოვას ლენქორანში რუსულ-მუსლიმური გოგონათა სკოლის დაარსებაში და მისი პირველი დირექტორი გამხდარიყო. 1918 წელს, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობისას იგი გახდა პარტია „მუსავათის“ რეგიონალური წარმომადგენელი ლენქორანში. მან მონაწილეობა მიიღო 1919 წელს აზერბაიჯანში ბრიტანეთის საოკუპაციო ძალებთან მოლაპარაკებებში. 1920 წელს აზერბაიჯანის გასაბჭოების შემდეგ გადავიდა ბაქოში, სადაც მუშაობდა საშუალო სკოლის ინსტრუქტორად.

თეიმურ-ბეკი 1929 წლამდე განაგრძობდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას და გარდაიცვალა 1937 წელს.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 22 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1837
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 სექტემბერი
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ისტორიკოსები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
პიალკიანე

**პიალკიანე** () — მუნიციპალიტეტი ტამპერეს ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს ტამპერედან 38 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ადმინისტრაციული ცენტრია ონკაალა. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6340 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 738,15 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,31 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Pälkäne – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:პირკანმაის მუნიციპალიტეტები
ნატალია გუნდარევა

**ნატალია გუნდარევა** (, დ. 28 აგვისტო, 1948, მოსკოვი, სსრკ — 15 მაისი, 2005, მოსკოვი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი. რსფსრ სახალხო არტისტი (1986),  რსფსრ ძმები ვასილიევების სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1980). 

იყო მაიაკოვსკის სახელობის მოსკოვის აკადემიური თეატრის წამყვანი მსახიობი (1972-2001). თავისი მნიშვნელოვანი წვლილი შეჰქონდა თეატრის სამხატვრო და საკადრო პოლიტიკაში, რისთვისაც მას „წითელი სახლის დიასახლისი“ შეარქვეს. სამჯერ (1977, 1981 და 1984) აღიარეს ჟურნალ „საბჭოთა ეკრანის“ „წლის საუკეთესო მსახიობ ქალად“.

გარდაიცვალა 2005 წლის 15 მაისს ინსულტით. დაკრძალულია ტროეკუროვის სასაფლაოზე.

## ფილმოგრაფია
[მინი|200პქ|ნატალია გუნდარევას საფლავი [ტროეკუროვის სასაფლაოზე]]

## ჯილდოები და აღიარება
* 1978 — ლენინური კომკავშირის პრემია
* 1980 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი
* 1980 — ძმები ვასილიევების სახელობის რსფსრ-ის სახელმწიფო პრემია
* 1984 — სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია 
* 1986 — რსფსრ სახალხო არტისტი 
* 1998 — IV ხარისხის ორდენი მამულის წინაშე დამსახურებისათვის 
* 2001 — სტანისლავსკის სახელობის საერთაშორისო თეატრალური პრემია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 28 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:რუსი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მსახიობები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ლენინური კომკავშირის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:IV ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ტროეკუროვის სასაფლაოზე დაკრძალულები
ვესილაჰტი

**ვესილაჰტი** (; , ასევე, ) — მუნიციპალიტეტი ტამპერეს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4499 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 353,94 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14,95 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Vesilahti – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:პირკანმაის მუნიციპალიტეტები
პირკალა

**პირკალა** (; ) — მუნიციპალიტეტი ტამპერეს ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს ტამპერედან 10 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 20 491 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 104,04 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 251,79 ადამიანია 1 კმ²-ზე. ამ მაჩვენებლით პირკალა პირველ ადგილზეა ფინეთის იმ მუნიციპალიტეტებს შორის, რომელთაც დიდი ან პატარა ქალაქის სტატუსი არ აქვთ.  მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Pirkkala – official site

## სქოლიო
კატეგორია:პირკანმაის მუნიციპალიტეტები
იუუპაიოკი

**იუუპაიოკი** () — მუნიციპალიტეტი ზემო პირკანმაის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1759 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 274,95 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6,81 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. ადმინისტრაციული ცენტრია კორკეაკოსკი. ქალაქი ტამპერე იუუპაიოკიდან 56 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: იიამსია, მიანტია-ვილპულა, ორივესი და რუოვესი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Juupajoki – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:პირკანმაის მუნიციპალიტეტები
იულიოიიარვი

**იულიოიიარვი** () — მუნიციპალიტეტი ტამპერეს ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს ტამპერედან 14 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით და ჰელსინკიდან 189 კმ-ით ჩრდილოეთით. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 33 597 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 324.14 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30.12 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. 

მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰიამეენკიურიო, იკაალინენი, კიჰნიიო, ნოკია, პარკანო, რუოვესი, ტამპერე და ვირატი. 2007 წლის 1-ელ იანვარს მუნიციპალიტეტს ვილიაკალა შეუერთდა, 2009 წლის 1-ელ იანვარს ― კურუ. იულიოიიარვის გერბის ავტორია გუსტავ ფონ ნუმერსი.

## რესურსები ინტერნეტში
*https://www.ylojarvi.fi/ – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:იულიოიიარვი
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
კატეგორია:პირკანმაის მუნიციპალიტეტები
მიანტია-ვილპულა

**მიანტია-ვილპულა** () — მუნიციპალიტეტი ზემო პირკანმაის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 358 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 657.08 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.51 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კეურუუ, იუუპაიოკი, იიამსია, რუოვესი და ვირატი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Town of Mänttä-Vilppula – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:პირკანმაის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:მიანტია-ვილპულა
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
გიზელდონი

**გიზელდონი** ( ) — მდინარე რუსეთში, ჩრდილოეთ ოსეთში. მდინარე არდონის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 80 კმ, აუზის ფართობი 604 კმ². არდონს შესართავიდან 200 მ-ში ერთვის, რის გამოც ზოგჯერ მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადად განიხილება. წარმოიქმნება მდინარეების მიდაგრაბინდონისა და წათადონის შეერთების შედეგად, ზღვის დონიდან 1552 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს მყინვარული და თოვლის წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულსა და ზაფხულის დასაწყისშია. მარჯვენა მხრიდან ერთვის მდინარეები გენალდონი და ჩორნაია. სოფელ კობანთან შექმნილია რუსეთის ერთ-ერთი უძველესი გიზელდონის ჰიდროელექტროსადგური. მდინარე გიზელდონი ცნობილია აგრეთვე არხონკისა და შტრი-დონის სახელწოდებით. 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსეთის მდინარეები
აბუ როაში

**აბუ როაში** —  მემფისის ნეკროპოლისის ყველაზე ჩრდილოეთი ნაწილი, სადაც ფარაონმა ჯედეფრემ თავისი პირამიდა ააგო. ჯედეფრამ დაარღვია IV დინასტიის ფარაონების ტრადიცია, რომლებიც თავიანთ პირამიდებს გიზეს პლატოზე აგებდნენ. აბუ-როაშის პირამიდა ეგვიპტის ყველაზე ჩრდილოეთით  მდებარე პირამიდაა. შიდა კონსტრუქციით იგი არა თავის თანადროულ პირამიდებს, არამედ ჯოსერის პირამიდას ჰგავს. დაშორებული მდებარეობის გამო, პირამიდა საუკუნეების მანძილზე ადგილობრივი მაცხოვრებლებისთვის სამშენობლო ქვის წყაროს წარმოადგენდა. ამის გამო იგი იმდენად გაიძარცვა, რომ დაუსრულებელი ეგონათ, თუმცა არქეოლოგიურმა გათხრებმა საპირისპირო აჩვენა. 2001 წელს მ. ბოდმა (საფრანგეთის აღმოსავლური არქეოლოგიის ინსტიტუტი; ) პირამიდის სიახლოვეს ჯედეფერას ერთ-ერთი შვილის ― ხორნიტის სამარხი აღმოაჩინა. პირამიდის ირგვლივ გათხრები დღესაც მიმდინარეობს. აბუ როაშის სახელწოდება მომდინარეობს ახლომდებარე არაბული სოფლის დასახელებიდან.

## ლიტერატურა
*  

კატეგორია:აბუ როაში
ავარისი

**ავარისი** () ― ჰიქსოსების ბატონობის დროს მათი მთავარი ქალაქი და სამხედრო ბაზა. მდებარეობდა ნილოსის დელტის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ქვემო ეგვიპტის XIV, XVIII, XIX და XX ნომების შესაყართან, დღევანდელ თელ-ელ-დაბასთან, ნილოსის დელტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. ძვ.წ. XVIII საუკუნიდან XVI საუკუნის დასაწყისამდე ავარისი ჰიქსოსებს ეკავათ, რის შემდეგაც ქალაქი იაჰმეს I-მა დაიპყრო. ქალაქის უძველესი ფენა XII დინასტიის დასაწყისით თარიღდება. ადგილის დასახლება სახელმწიფოს მიერ მართული კოლონიზაციის შედეგად დაიწყო, რომლის აღმავლობის პერიოდიც XIII დინასტიის პერიოდზე მოდის.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Tell el-Dabʿa Homepage  - გერმანულად და ინგლისურად

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის ქალაქები
რუოვესი

**რუოვესი** () — მუნიციპალიტეტი ზემო პირკანმაის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4101 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 950,16 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,28 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: იუუპაიოკი, მიანტია-ვილპულა, ორივესი, ტამპერე, ვირატი და იულიოიიარვი. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

რუოვესის ტერიტორიაზე მდებარეობს ჰელვეტინიარვის ეროვნული პარკი. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე უდიდესი ტბაა რუოვესი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Ruovesi – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:რუოვესი
კატეგორია:პირკანმაის მუნიციპალიტეტები
რაქვიაშვილი

საკუთარი სახელი **რაქვიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით რაქვიაშვილი — დიპლომატი, თანამდებობის პირი
* კიაზო რაქვიაშვილი — გეოგრაფი 
* სანდრო რაქვიაშვილი — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
სამხარაული

საკუთარი სახელი **სამხარაული** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გელა სამხარაული — ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი
* ლევან სამხარაული — იურისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
სახლთხუციშვილი

საკუთარი სახელი **სახლთხუციშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ელდარ სახლთხუციშვილი — მსახიობი
* უშანგი სახლთხუციშვილი — ფილოლოგი, მთარგმნელი, პუბლიცისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
სესიაშვილი

საკუთარი სახელი **სესიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი სესიაშვილი — მოქანდაკე
* ირაკლი სესიაშვილი — პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
სამადაშვილი

საკუთარი სახელი **სამადაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანა კორძაია-სამადაშვილი — მწერალი, ჟურნალისტი
* ზაალ სამადაშვილი — მწერალი, ესეისტი
* ზურაბ სამადაშვილი — მწერალი, დრამატურგი
* მერაბ სამადაშვილი — პოლიტიკოსი
* ნიკო სამადაშვილი — პოეტი 
* სალომე სამადაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
სეფაშვილი

საკუთარი სახელი **სეფაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ედუარდ სეფაშვილი — საესტრადო მომღერალი
* ეკა სეფაშვილი — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* მერაბ სეფაშვილი — საესტრადო მომღერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
სიმონიშვილი

საკუთარი სახელი **სიმონიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ვარლამ სიმონიშვილი — ხალხური სიმღერების შემსრულებელი
* მზია სიმონიშვილი — პიანისტი
* მიხეილ სიმონიშვილი — ინჟინერი

კატეგორია:ქართული გვარები
იიამიიარვი

**იიამიიარვი** () — მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სატაკუნტის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 681 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 224.34 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.84 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Jämijärvi – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:სატაკუნტის მუნიციპალიტეტები
სეფიაშვილი

საკუთარი სახელი **სეფიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი სეფიაშვილი — ფეხბურთელი
* იაკობ სეფიაშვილი — საზოგადო მოღვაწე, მეცენატი
* კონსტანტინე სეფიაშვილი — ფეხბურთელი
* ოთარ სეფიაშვილი — კინოკრიტიკოსი, ჟურნალისტი, სცენარისტი
* ჯემალ სეფიაშვილი — მომღერალი, კომპოზიტორი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კანკაანპიაა

**კანკაანპიაა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სატაკუნტის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 510 ადამიანს შეადგენს და მესამე ადგილზეა სატაკუნტის მუნიციპალიეტებს შორი (პორისა და რაუმის შემდეგ. პორი კანკაანპიაადან 53 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 704.73 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.14 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. კანკაანპიაა 1865 წელს დაარსდა. ქალაქის სტატუსი 1972 წელს მიენიჭა. 2021 წლის 1-ელ იანვარს კანკაანპიაას კონკაიოკის მუნიციპალიტეტი შეუერთდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:სატაკუნტის მუნიციპალიტეტები
სისაური

საკუთარი სახელი **სისაური** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* გივი სისაური — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
* ელისო სისაური — სპორტსმენი (სამბო)

კატეგორია:ქართული გვარები
კარვია

**კარვია** () — მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სატაკუნტის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 229 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 501.9  კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.44 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. 1994 წლიდან ესტონეთის ქალაქ ვირუ-ნიგულასთანაა დაძმობილებული.

## რესურსები ინტერნეტში
*Official homepages of Karvia
*Travelling in Karvia

## სქოლიო
კატეგორია:სატაკუნტის მუნიციპალიტეტები
სულაკაური

საკუთარი სახელი **სულაკაური** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* არჩილ სულაკაური — პოეტი, მწერალი
* ბაკურ სულაკაური — მთარგმნელი, გამომცემელი
* გიგი სულაკაური — პოეტი, მწერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ტალიაშვილი

საკუთარი სახელი **ტალიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ტალიაშვილი — ლიტერატურათმცოდნე
* თამარ ტალიაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი
* ირინე ტალიაშვილი — მწერალი, რეჟისორი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ტარასაშვილი

საკუთარი სახელი **ტარასაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ტარასაშვილი — ნიადაგთმცოდნე
* სერგო ტარასაშვილი — ინჟინერი, ემიგრანტი

კატეგორია:ქართული გვარები
პეგუს ქედი

**პეგუს ქედი**, **პეგუ-იომა**, **ბაგო-იომა** () — დაბალი ქედი სამხრეთ-ცენტრალურ მიანმარში. მდინარების ირავადისა და სიტაუნის წყალგამყოფი. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 475 კმ-ზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 60 კმ-ზე. საშუალო სიმაღლე დაახლოებით 600 მ, მაქსიმალური სიმაღლე 1518 მ (სტრატოვულკანი პოპა). აგებულია თიხაფიქლებით, თიხებითა და ქვიშაქვებით. ღრმადაა დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით. ქედის ფარგლებში სათავეს იღებს მდინარეები ბაგო და სიტაუნი. აღმოსავლეთ ნაწილში იზრდება ტექტონა და სხვა ტროპიკული მცენარეები. განირჩევა მაღალი სეისმურობით. სინგუტარის მთაზე აშენებულია შვედაგონის პაგოდა. 1960-იან წლებში პეგუს ქედი მეამბოხე კომუნისტების თავშესაფარს წარმოადგენდა. 

## სქოლიო
კატეგორია:მიანმარის ქედები
აცეტონ-ბუტილური დუღილი

**აცეტონ-ბუტილური დუღილი** — კლოსტრიდიუმის გვარის ბაქტერიების მიერ მკაცრად ანაერობულ პირობებში მიმდინარე დუღილის პროცესი, რომლის დროსაც ერბომჟავასა და ძმარმჟავასთან ერთად გარემოში გროვდება ბუტილის, იზოპროპილისა და ეთილის სპირტები, აგრეთვე აცეტონი. არის რძემჟავური დუღილის ნაირსახეობა. აცეტონ-ბუტილური დუღილი მიმდინარეობს ორ ეტაპად (აღწერილია ვლადიმერ შაპოშნიკოვის მიერ). თავდაპირველად ხდება კულტურების აქტიური ზრდა, ერბომჟავასა და ძმარმჟავას წარმოქმნა, ხოლო შემდეგ, გარემოს 5,0 рН-მდე შემჟავებასთან ერთად, მასში ცხიმოვანი მჟავების შემცველობის გაზრდის გამო ინდუცირდება იმ ფერმენტების სინთეზი, რომლებიც უზრუნველყოფენ ნეიტრალური ნაერთების დაგროვებას, უპირველეს ყოვლისა ბუტანოლ-1-ისა და აცეტონის. აცეტონ-ბუტილური დუღილი ბაქტერიების მიერ გამოიყენება ზრდადი მჟავიანობის წინააღმდეგ ბრძოლის საშუალებად.

## სქოლიო 
კატეგორია:დუღილი
თეოფილუს დიონგესი

**თეოფილუს ებენჰაზერ დიონგესი** (დ. 8 მარტი 1898  –  გ. 10 იანვარი 1968) – სამხრეთ აფრიკელი პოლიტიკოსი. იგი აირჩიეს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტად, მაგრამ გარდაიცვალა თანამდებობის დაკავებამდე, 69 წლის ასაკში.

## ადრეული წლები 
რელიგიის მინისტრის, თეოფილუს დიონგესის უმცროსი ვაჟი თეოფილუს დიონგესი დაიბადა 1898 წლის 8 მარტს ქალაქ კლერკსდორპში.   სწავლობდა სტელენბოშის უნივერსიტეტში.  მიიღო  ხარისხი სამართალმცოდნეობაში ლონდონის უნივერსიტეტში . ვერვოერდმა დიონგესი შეიყვანა ახალ კაბინეტში. დანიშნა ფინანსთა  მინისტრად. ხსენებულ პოსტს პოლიტიკოსი  იკავებდა 1958 -დან დან 1966 წლამდე. 

## ხსოვნა 
გარდაცვალების შემდეგ თეოფილუს დიონგესი პატივით დაკრძალეს, როგორც ყოფილი პრეზიდენტი.

მისი გამოსახულება ამოკვეთილი იყო 1969 წლის ვერცხლის 1 რანდიან მონეტეაზე. თეოფილუს დიონგესის სახელს ატარებს საშუალო სკოლა კეიპტაუნში,  დაწყებითი სკოლა ბოტავილში, ასევე დაწყებითი სკოლა  და ჰოსპიტალი ვუსტერში (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა). 

## სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკოსები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები
ტუხაშვილი

საკუთარი სახელი **ტუხაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ლოვარდ ტუხაშვილი — ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი
* მირიან ტუხაშვილი — ეკონომისტი 

კატეგორია:ქართული გვარები
უსტიაშვილი

საკუთარი სახელი **უსტიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსი უსტიაშვილი — მეან-გინეკოლოგი
* გურამ უსტიაშვილი — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი 

კატეგორია:ქართული გვარები
იუტუნჰეიმენი

**იუტუნჰეიმენი** () — მთიანეთი ნორვეგიაში. წარმოადგენს სკანდინავიის მთების ნაწილს. სიგრძე 80 კმ, სიგანე 45 კმ. ნორვეგიის 29 უმაღლესი მწვერვალი მოქცეულია იუტუნჰეიმენის ფარგლებში, მათ შორისაა ნორვეგიისა და საერთოდ, ჩრდილოეთ ევროპის უმაღლესი მწვერვალი გალჰეპიგენი (2469 მ), რომელიც დაფარულია მცირე მყინვარებითა და თოვლით. იუტუნჰეიმენი აგებულია გაბროთი, გრანიტებით, სიენიტებითა და თიხაფიქლებით.

იუტუნჰეიმენის მთიანეთის ფარგლებშია გლიტერტინდენის ქედი (2464 მ), ჰურუნგანეს ქედი (2405 მ), მემურუტინდან-ვეოტინდენის ქედი (2368 მ), გიენდეს ალპები (2341 მ) და სმერსტაბტინდენეს ქედი (2222 მ). აღმოსავლეთით ვრცელდება უტლადალენის გრძელი და ღრმა ხეობა.

კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით, გაბატონებულია ტუნდრის კლიმატი. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა 370–1200 მმ. ნალექები უმთავრესად თოვლის სახით მოდის.

განვითარებულია ხშირი ჰიდროგრაფიული ქსელი. არის ჩანჩქერები, რომელთაგან სიდიდით გამოირჩევა ვეტისფოსენი (275 მ). ბევრია ტბა, რომელთა სიღრმე ზოგჯერ 100 მ აღემატება.

გვხვდება ალპური ტიპის დაკბილული მწვერვალები, ღრმა ტროგული ხეობები და მყინვარული ცირკები. იუტუნჰეიმენის ფარგლებში მოქცეულია ნორვეგიის მყინვარების ფართობის 10 %. განვითარებულია ხეობისა და ცირკული ტიპის პატარა მყინვარები. უდიდესია მყინვარი სმერსტაბრეანი, რომლის ფართობია 15.8 კმ². 2000 წლიდან მოყოლებული მთიანეთის მყინვარები შეთხელებას განიცდიან, თუმცა მყინვართა საერთო ევოლუცია საკმაოდ რთულია.

გაბატონებულია მთის ტუნდრა. მდინარეთა ხეობებში იზრდება არყი, მთრთოლავი ვერხვი, ცირცელი. განვითარებულია ტურიზმი. მის ფარგლებშია იუტუნჰეიმენის ეროვნული პარკი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Store norske leksikon

## სქოლიო
კატეგორია:ნორვეგიის მთიანეთები
სატპურა

**სატპურა** () — მთიანეთი ინდოეთში. დეკანის ზეგნის ნაწილი. ადმინისტრაციულად ვრცელდება მადჰია-პრადეშის, მაჰარაშტრის, ჩატისგარჰისა და გუჯარათის შტატების ტერიტორიაზე. გადაჭიმულია დაახლოებით 900 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე 1350 მ (მთა დჰუპგარჰი). განფენილია მდინარეების ნარმადისა და ტაპტის ხეობებს შორის.

ჩრდილოეთ ნაწილშია მაჰადეო, აღმოსავლეთით მაიკალა, ხოლო დასავლეთით რაჯპიპლა. აგებულია უმეტესწილად ბაზალტური ლავებით გადაფარებული კრისტალური ფიქლებით, გრანიტებითა და კვარციტებით. მწვერვალები ხშირად პლატოსებრია, სამხრეთი კალთები ციცაბოა, ჩრდილოეთი უფრო დამრეცი. კალთები ძლიერაა დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით.

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის მთიანეთები
ანაერობული ორგანიზმები

**ანაერობული ორგანიზმები**, *ანაერობები* (O2) არარსებობის პირობებში. ტერმინი „ანაერობები“ შემოიღო ლუი პასტერმა, რომელმაც 1861 წელს აღმოაჩინა რძემჟავური დუღილის ბაქტერიები. ანაერობული ორგანიზმები ზრდისა და განვითარებისათვის ენერგიას იღებენ ორგანული ნივთიერებების (ძირითადად ნახშირწყლების) გახლეჩის პროცესში, რითაც იწვევენ მათ დუღილს, რა დროსაც წარმოიქმნება აღდგენილი ნაერთები — სპირტები და ორგანული მჟავები; ან როგორც საბოლოო აქცეპტორები იყენებენ არაორგანული ნაერთების — ნიტრატების, გოგირდის ნაერთების, ნახშირორჟანგის — ელექტრონებს, რითაც აღადგენენ მათ შესაბამისად მოლეკულურ აზოტამდე, გოგირდწყალბადამდე და მეთანამდე.

ჟანგბადის მიმართ დამოკიდებულების მიხედვით განარჩევენ ობლიგატურ (მკაცრ) და ფაკულტატურ (პირობით) ანაერობულ ორგანიზმებს. ობლიგატური ანაერობული ორგანიზმები ვითარდებიან მხოლოდ უჟანგბადო გარემოში (ზოგიერთი მათგანი იღუპება მის საცხოვრებელ გარემოში ჟანგბადის უმნიშვნელო ოდენობით მოხვედრისასაც კი). ცხოვრობენ ისეთ პირობებში, სადაც გამორიცხულია ჟანგბადის მოხვედრა (ნიადაგის ქვედა ფენები, წყალსატევთა ფსკერი, ჭრილობის ღრმა მონაკვეთები და ა.შ.). მათ რიცხვს მიეკუთვნებიან მხოლოდ პროკარიოტები: რიგი პათოგენური ბაქტერიები (მ.შ. კლოსტრიდიუმების წარმომადგენლები), ადამიანისა და ცხოველების ნაწლავებში მცხოვრები ბიფიდობაქტერიები, ერბომჟავას ბაქტერიები, მეთანოგენები. ფაკულტატურ ანაერობულ ორგანიზმებს განვითარება შეუძლიათ როგორც ჟანგბადის სრულად არარსებობის, ისე მისი არსებობის პირობებში. ეს დაკავშირებულია იმასთან, რომ ზოგიერთი მათგანი (მაგ., რძემჟავას ბაქტერიები), რომელიც ენერგიას დუღილის შედეგად იღებს, არ არის მგრძნობიარე ჟანგბადის მიმართ; სხვებში (მაგ., საფუარები და ენტერობაქტერიები) კი წყალბადის თავისუფალ ჟანგბადზე გადატანის შემძლე ფერმენტების წყალობით მეტაბოლიზმი შესაძლებელია გადაერთოს დუღილიდან სუნთქვაზე. ფაკულტატურ ანაერობულ ორგანიზმებს მიეკუთვნებიან აგრეთვე დენიტრიფიცირებადი ბაქტერიები, ჩირქმბადი კოკები, მუცლის ტიფის ჩხირები, ციმბირის წყლულის გამომწვევები, წყალსატევთა ფსკერის ბინადრები (წამწამებიანი ინფუზორიები, მცირეჯაგრიანი ჭიები, მოლუსკები და სხვ.) და ადამიანისა და ცხოველთა ნაწლავის პარაზიტები (ზოგიერთი უმარტივესი, მრგვალი და ბრტყელი ჭიები).

ტექნიკურ მიკრობიოლოგიაში ანაერობებს იყენებენ სპირტის, ორგანული მჟავების წარმოებაში, დამდგარი წყლების გასაწმენდად. ზოგიერთი ანაერობული ორგანიზმი იწვევს მწვავე ინფექციას (ტეტანუსი, აიროვანი განგრენა). თერმოფილურ ანაერობებს, რომლებიც ნაპოვნია ჰიდროთერმებში, მ.შ. ღრმაწყლოვანებში, თვლიან დედამიწის უძველეს მაცხოვრებლებად. ანაერობები ბიოსფეროში აღდგენილი ნაერთების ძირითადი მიმწოდებლები არიან, შეაქვთ რა მნიშვნელოვანი წვლილი ბუნებაში ნივთიერებების წრებრუნვაში. მრავალუჯრედიანი ევკარიოტების უმრავლესობის ქსოვილებში ადგილი აქვს ნახშირწყლების ანაერობულ გარდაქმნას, ძირითადად გლიკოლიზის გზით; ეს პროცესები ყველაზე მეტად გამოხატულია სწრაფად მზარდ ემბრიონულ და სიმსივნურ უჯრედებში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ანაერობიოზი
* აერობული ორგანიზმები

## სქოლიო 
კატეგორია:მიკრობიოლოგია
კატეგორია:ორგანიზმები
დავალება (ნოველა)

**დავალება, ანუ დამკვირვებლების დამკვირვებლის დაკვირვება** () 一 შვეიცარიელი მწერლის, ფრიდრიხ დიურენმატის 1986 წლის ნოველა. მისი ექსპერიმენტული ნარატივი დაყოფილია ოცდაოთხ ნაწილად. როგორც პირველი ინგლისურენოვანი გამოცემის წინასიტყვაობაში მკვლევარი თეოდორ ციოლკოვსკი აღნიშნავს, ნაწარმოების ოცდაოთხ ნაწილად დაყოფის შთაგონების წყაროს ცნობილი კანადელი კომპოზიტორის, გლენ გულდის მიერ შესრულებული ბახის *„კეთილგანწყობილი კლავიერი“* წარმოადგენს, რომელიც, თავის მხრივ, ოცდაოთხ ნაწილად იყოფა. რაც შეეხება სიუჟეტის შთაგონების წყაროს, მწერლისთვის ინსპირაციად ავსტრიელი მწერლის, ინგებორგ ბახმანის დაუმთავრებელი რომანი 一 *ფრანცას საქმე* 一 იქცა, რომლის ფილმად ადაპტირებასაც თავად დიურენმატის რიგით მეორე მეუღლე, რეჟისორი შარლოტა კერი გეგმავდა.

## სიუჟეტი 
სიუჟეტი იწყება ჩრდილოეთ აფრიკის უცნობ სახელმწიფო “მ”-ში მომხდარი ინცინდენტით 一 მთავარ გმირი ფსიქიატრის, ოტო ფონ ლამბერტის მეუღლე, თინა ფონ ლამბერტი სასტიკად ნაწამები და გაუპატიურებული იპოვეს აფრიკის უდაბნოში. ოტო დაიქირავებს ქალს, სახელად „ფ“-ს, რომელთან ერთადაც გადაწყვეტს, გახსნას დანაშაული და აღნიშნულ საქმესთან დაკავშირებით ფილმი გადაიღოს. მას შემდეგ, რაც „ფ“ აღმოაჩენს მოკლულის ფოტოსურათს, რომელშიც ის საკუთარ მეუღლესთან ერთადაა, „ფ“ ეხვევა აპოკალიფსურ პეიზაჟში, რომელიც გაჟღენთილია პოლიტიკური ინტრიგებით, მცდარი იდენტობის დანაშაულებითა და ტერორიზმით.  

„ფ“-ს ჭეშმარიტების ლაბირინთული ძიება არის დიურენმატის გამოგონილი გაფრთხილება ტექნოლოგიურად განვითარებული საზოგადოების საფრთხის წინააღმდეგ, რომელიც ყოველდღიურ ცხოვრებას მუდმივ კონტროლად აქცევს.

## შეფასება 
*The New York Times-*ის მიმოხილვაში აღნიშნეს:*„ნარატივი თავიდანვე დაჩქარებულია. . . . როდესაც ნოველა თავის შემზარავ კულმინაციას მიაღწევს, ჩვენ ვაცნობიერებთ, თუ რამდენად შეიცვალა ყველა ღირებულება ამით. დავალება ჯოჯოხეთის იგავია, სურათების მომხმარებელი ეპოქისთვის“*

## იხილეთ აგრეთვე 
*ფრიდრიხ დიურენმატი
## რესურსები ინტერნეტში 
*Dürrenmatt, Friedrich. *The Assignment*. Trans. Joel Agee. Chicago: U of Chicago P, 2008.
*Ziolkowski, Theodore. Forward. *The Assignment*. By Friedrich Dürrenmatt. 1986. Chicago: U of Chicago P, 2008. ix-xix.
## სქოლიო 
კატეგორია:1986 წლის რომანები
კატეგორია:დეტექტიური რომანები
კატეგორია:გერმანულენოვანი რომანები
კატეგორია:ფილმებად ადაპტირებული რომანები
ფეტვიაშვილი

საკუთარი სახელი **ფეტვიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* მინდია ფეტვიაშვილი — სპორტი (მკლავჭიდი)
* რუსუდან ფეტვიაშვილი — მხატვარი

კატეგორია:ქართული გვარები
ტაბო მბეკი

**ტაბო მვუელვა მბეკი**  (კოისანური *Thabo Mvuyelwa Mbeki* ; დ. 18 ივნისი, 1942, აღმოსავლეთ კეიპი, სამხრეთ აფრიკა ) — სამხრეთ აფრიკელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1999 წლის 14 ივნისიდან 2008 წლის 24 სექტემბრამდე.

## ბიოგრაფია 
ტაბო მბეკი  აფრიკის ეროვნული კონგრესისა და სამხრეთ აფრიკის კომუნისტური პარტიის გამოჩენილი წევრის გოვან მბეკის ვაჟია. მომავალი პოლიტიკოსი 14 წლის ასაკში შეუერთდა აფრიკის ეროვნული კონგრესის ახალგაზრდულ ლიგას. დატოვა მშობლიური პროვინცია, გადავიდა იოჰანესბურგში და  აქტიურად მონაწილეობდა აპართეიდის წინააღმდეგ ბრძოლაში.  ვალტერ სისულუს ხელმძღვანელობით მუშაობდა აფრიკის ეროვნული კონგრესის ახალგაზრდულ ლიგაში. 

1959 წელს ის გარიცხეს ქალაქ ალისაში ლავდეილის პანსიონატში გაფიცვის ორგანიზების გამო.

დაუსწრებლად სწავლობდა ლონდონის უნივერსიტეტში.

როდესაც აფრიკის ეროვნული კონგრესი უკანონოდ გამოაცხადეს, დატოვა ქვეყანა და ჩაირიცხა სასექსის უნივერსიტეტში ბრაიტონში (დიდი ბრიტანეთი), სადაც მიიღო მაგისტრის ხარისხი ეკონომიკაში.

1961 წლის დეკემბერში გახდა აფრიკის სტუდენტთა ასოციაციის მდივანი.

1970 წლიდან სწავლობდა სსრკ-ში, მიიღო სამხედრო განათლება.მოგვიანებით აფრიკის ეროვნული კონგრესის ფუნქციონერის რანგში მუშაობდა  ზამბიაში, ნიგერიაში, ბოტსვანაში, მოზამბიკსა და სვაზილენდში .

1990 წელს დაბრუნდა სამხრეთ აფრიკაში, დატოვა კომუნისტური პარტიის რიგები, მაგრამ შეინარჩუნა აფრიკის ეროვნული კონგრესის საერთაშორისო დეპარტამენტის ხელმძღვანელის პოსტი.

1994 წლიდან 1999 წლამდე პრეზიდენტ ნელსონ მანდელას მმართველობის პერიოდში იკავებდა სამხრეთ აფრიკის ვიცე პრეზიდენტის პოსტს.

1997-2007 წლებში იყო აფრიკის ეროვნული კონგრესის თავმჯდომარე. 

1999 წლის 14 ივნისიდან გახდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი. ამ თანამდებობაზე მან ორაზროვანი რეპუტაცია მოიპოვა, აქტიურად გამოდიოდა აივ/შიდსის დისიდენციის   — შიდსის ვირუსული ბუნების უარყოფის პოზიციიდან და თანამდებობებიდან ათავისუფლებდა მათ, ვინც არ ეთანხმებოდა ამ თვალსაზრისს.   მბეკის პროტეჟე, ჯანდაცვის მინისტრი მანტო ჩაბალალა-მსიმანგი, ღიად ეწინააღმდეგებოდა ანტირეტროვირუსული პრეპარატების გავრცელებას, აკრიტიკებდა „დასავლურ მედიცინას“, თვლიდა, რომ სახელმწიფომ მხარი უნდა დაუჭიროს სამხრეთ აფრიკულ მედიცინას.   ამ პოლიტიკამ გამოიწვია დაახლოებით 333 000 -დან 365 000 მდე პირის ნაადრევი სიკვდილი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა    

2008 წლის 21 სექტემბერს მან  განცხადება გაგზავნა ქვეყნის პარლამენტში გადადგომის შესახებ.   ტაბო მბეკის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა  22 სექტემბერს.

## ჯილდოები 
* ბანის ორდენის დიდი ჯვრის საპატიო რაინდი ( დიდი ბრიტანეთი, 2001 წ.)
* იტალიის რესპუბლიკის დიდი ჯვრის ღირსების ორდენის რაინდი  ( იტალია, 2002) 
* წმინდა იოანე იერუსალიმის ორდენის კავალერი (დიდი ბრიტანეთი), 2007 წ.
* წმინდა მიქაელისა და წმინდა გიორგის ორდენის დიდი ჯვრის კავალერი(დიდი ბრიტანეთი)
* ხოსე მარტის ორდენი (2001 წლის 27 მარტი, კუბა ).  

## სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკოსები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის ეროვნული კონგრესის წევრები
კატეგორია:მიუმხრობლობის მოძრაობის გენერალური მდივნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯოშუა ნაუდე

**ჯოშუა ფრანსუა ნაუდე** ( აფრიკ. Jozua François Naudé ; დ. 15 აპრილი , 1889,  მიდელბურგი, კაპის კოლონია — გ. 31 მაისი , 1969, კეიპტაუნი ) — სამხრეთ აფრიკელი პოლიტიკოსი. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1967 წლიდან 1968 წლამდე. 

ჯოშუა ფრანსუა ნაუდე დაიბადა 1889 წელს მიდელბურგში, კაპის კოლონიაში. იყო ჯეიმზ დიუკის მომხრე, ეწინააღმდეგებოდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მონაწილეობას პირველ და მეორე მსოფლიო ომებში. 1918 წელს გახდა "ახალგაზრდა სამხრეთ აფრიკის"  — 1920 წლიდან აფრიკანერთა საძმოს(ბრუდერბონდი)  სახელით ცნობილი  აფრიკელი ნაციონალისტების გავლენიანი ორგანიზაციის დამფუძნებელი, რომელსაც ჰყავდა თავისი მომხრეები ყველა სამთავრობო ორგანოში. ჯოშუა ნაუდე მრავალი წლის განმავლობაში იყო ეროვნული პარტიის წევრი. 

 1950-1954 წლებში იკავებდა ფოსტის და ტელეგრაფის მინისტრის, 1954-1958 წლებში ჯანდაცვის მინისტრის  და  1958-1961 წლებში ფინანსთა მინისტრის პოსტებს.   შემდეგ  დაინიშნა სამხრეთ აფრიკის სენატის პრეზიდენტად. 

1967 წელს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტად თეოფილუს ებენგაზერ დიონგესი აირჩიეს, მაგრამ ინაუგურაციამდეც, რომელიც 1967 წლის 31 მაისს უნდა გამართულიყო, დიონგესმა მოულოდნელად ინსულტი გადაიტანა და კომაში ჩავარდა. სამხრეთ აფრიკის კონსტიტუციის შესაბამისად, ჯოშუა ნაუდი, როგორც სენატის პრეზიდენტი, პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა 1967 წლის 1 ივნისს. დიონგესის გარდაცვალების შემდეგ, ნაუდე პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი იყო. შემდეგ  თანამდებობა დაიკავა  არჩეულმა პრეზიდენტმა იოჰანეს ფუშემ.

ჯოშუა ნაუდეს ერთ-ერთი ვაჟი, ცნობილი მქადაგებელი ბეიერს ნოდე,  შარპევილის ხოცვა-ჟლეტა შემდეგ, აპარტეიდის აქტიური მოწინააღმდეგე გახდა. მას  დევნიდა ხელისუფლება.

ჯოშუა ფრანსუა ნაუდეს სახელი ეწოდა პოლოკვანეს  უმაღლეს ტექნიკურ სკოლას.

## სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკოსები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები
ფეიქრიშვილი

საკუთარი სახელი **ფეიქრიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანტონ ფეიქრიშვილი — მორაგბე
* გიორგი ფეიქრიშვილი — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
* მიშა ფეიქრიშვილი — ჟურნალისტი
* ჟუჟუნა ფეიქრიშვილი — ენათმეცნიერი

კატეგორია:ქართული გვარები
არქიმედეს კლანჭი

მინი| ჯულიო პარიჯის არქიმედეს კლანჭის ნახატი, რომელსაც სიტყვასიტყვით ეწოდება „რკინის ხელი“, 1599-1600 წწ.

**არქიმედეს კლანჭი** (, ასევე ცნობილი როგორც **რკინის ხელი**) — გემების წინააღმდეგ საბრძოლველად შექმნილი ანტიკური იარაღი. მისი შექმნა მიეწერება არქიმედეს. იყენებდნენ ქალაქ სირაკუსეს (ახლანდ. სირაკუზა) ზღვისპირა კედლის დასაცავად.  

მისი ზუსტი სტრუქტურა უცნობია. ძველი ისტორიკოსების აღწერენ მას, როგორც კაუჭით აღჭუვილ ერთგვარ ამწეს. მას გრძელი მკლავის ბოლოს დიდი და ძლიერი კლანჭი ჰქონდა. ამ კლანჭს შეეძლო გემის ნაწილობრივ წყალში ჩაძირვა და გადაყირავება კლანჭის მოშვებამდე და გემის წყალში ჩაგდებამდე. ამგვარი გზით მოწინააღმდეგე ან სრულიად ან უმეტესწილად ნადგურდებოდა.    

ეს იარაღი გამოიყენეს ძვ.წ 214 წელს მეორე პუნიკურ ომში. ამ დროს რომის რესპუბლიკამ მარკუს კლავდიუს მარცელუსის მეთაურობით 60 კვინკერემით შეუტია სირაკუზას. როდესაც რომაული ფლოტი მიუახლოვდა ქალაქის კედლებს, მანქანები განლაგდნენ ნაპირებთან და მრავალი ხომალდი ჩაძირეს. ლივიუსის თანახმად ეს იარაღი კატაპულტებთან და არქიმედეს სხვა გამოგონებებთან ერთად რომაელთა მარცხზე იყო პასუხისმგებელი.  

ამ გამოგონების სანდოობა გამოიკვლიეს 1999 წელს. მას BBC-ის სერიალი „Secrets of the ancients“ იკვლევდა. 2005 წლის დასაწყისში, Discovery Channel-ის სერიაში „Superweapons of the Ancient World“ ის კიდევ ერთხელ გამოიკვლიეს. შოუს პროდიუსერებმა ინჟინრების გუნდი შეკრიბეს . მათ, იმის გათვალისწინებით, რაც ცნობილია არქიმედეს შესახებ, დაევალათ იარაღის რეალისტური დიზაინის შემუშავება. ინჟინრებმა მოწყობილობა სულ რაღაც შვიდ დღეში ააშენეს და გამოცადეს. მათ წარმატებით ამოაყირავეს რომაული გემის მოდელი. მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ ადასტურებს კლანჭის არსებობას, მისი არსებობა სრულიად შესაძლებელი იქნებოდა.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* კლანჭის მოქმედების მასშტაბური მოდელები
* BBC-ის „სიძველეთა საიდუმლოებები: კლანჭი“

კატეგორია:მეორე პუნიკური ომი
კატეგორია:არქიმედე
კატეგორია:ძველი ბერძნული სამხედრო ტექნიკა
საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2024

**საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2024** — ღონისძიება, რომელიც 2024 წლის 14 ნოემბრიდან - 19 დეკემბრის ჩათვლით მთელი საქართველოს მასშტაბით ჩატარდა. მისი მიზანი იყო საყოველთაო დემოგრაფიული, ეკონომიკური და სოციალური მონაცემების მიღება. აღწერამ მოიცვა ქვეყნის მთელი ტერიტორია, ოკუპირებული ტერიტორიების გარდა. აღწერის ორგანიზატორი იყო საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური „საქსტატი“.

საერთაშორისო მეთოდოლოგიის მიხედვით, აღწერას დაექვემდებარა ქვეყანაში მუდმივად მცხოვრები საქართველოს ყველა მოქალაქე, ასევე ქვეყნის ტერიტორიაზე მყოფი უცხო ქვეყნის მოქალაქეები და მოქალაქეობის არმქონე პირები.

აღწერის ფარგლებში, მონაცემები შეგროვდა ელექტრონულად, თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით. პროცესი ორ ეტაპად განხორციელდა: პირველ ეტაპზე (2024 წლის 14-23 ნოემბერი) აღწერა განხორციელდა თვითრეგისტრაციის მეთოდით (CAWI), ხოლო მეორე ეტაპზე (29 ნოემბრიდან - 31 დეკემბერი) - კომპიუტერის დახმარებით პერსონალური ინტერვიუს მეთოდით (CAPI). მოსახლეობის მხრიდან გამოვლენილი მაღალი ინტერესის გათვალისწინებით, თვითრეგისტრაციის შესაძლებლობა დამატებით გაგრძელდა დეკემბრის თვის განმავლობაშიც.

იმის გათვალისწინებით, რომ ნოემბერ-დეკემბრის პერიოდში ზოგიერთ მაღალმთიან და ძნელად მისადგომ დასახლებაში ამინდის შესაძლო გაუარესების გამო გართულდებოდა საველე სამუშაოების ჩატარება - მესტიის, ყაზბეგის, ლენტეხის, ნაწილობრივ ახმეტისა (ომალოს ადმინისტრაციული ერთეული) და დუშეთის (გუდამაყრის, მაღაროსკარის, უკანაფშავის, ქვეშეთის, შატილისა და ხევსურეთის ადმინისტრაციული ერთეულები და ფასანაურის ადმინისტრაციულ ერთეულში შემავალი სოფლები) მუნიციპალიტეტებში მოსახლეობის აღწერა ჩატარდა 2024 წლის სექტემბერში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მოსახლეობის საყოველთაო აღწერები
კატეგორია:საქართველოს მოსახლეობა
კატეგორია:მოსახლეობის საყოველთაო აღწერები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:2024
ფირაშვილი

საკუთარი სახელი **ფირაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* თეიმურაზ ფირაშვილი — მათემატიკოსი
* რეზო ფირაშვილი — პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ნაკილა

**ნაკილა** () — მუნიციპალიტეტი პორის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს პორიდან 19 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. მუნიციპალიტეტის ცენტრში მდინარე კოკემიაენიოკი მიედინება. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 050 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 184.88 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27.61 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Nakkila – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ნაკილა
ფიროსმანაშვილი

საკუთარი სახელი **ფიროსმანაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* დალი ფიროსმანაშვილი — ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი
* ნიკო ფიროსმანაშვილი (ფიროსმანი) — მხატვარი

კატეგორია:ქართული გვარები
ქევხიშვილი

საკუთარი სახელი **ქევხიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* გიორგი ქევხიშვილი — სპორტსმენი (ძიუდო)
* დავით ქევხიშვილი — სპორტსმენი (ძიუდო)
* თემურ ქევხიშვილი — მომღერალი, ლოტბარი
* ნოდარ ქევხიშვილი — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
სალამი, სევდავ!

**სალამი, სევდავ!** () 一 ფრანგი მწერლის, ფრანსუაზ საგანის რიგით პირველი რომანი, რომელიც, თავდაპირველად, 1954 წელს გამოიცა, მაშინ, როცა ავტორი მხოლოდ 18 წლის იყო. მასში მოთხრობილია ახალგაზრდა გოგონას, სესილის, განცდების შესახებ, რომელმაც დედის სიკვდილის შემდეგ ხანგრძლივი დრო მონასტერში გაატარა. 

ნაწარმოების სათაური მომდინარეობს ცნობილი ფრანგი სიურრეალისტი პოეტის, პოლ ელუარის ლექსის მეორე სტრიქონიდან. 

1958 წელს, ოტო პრემინგერის რეჟისორობით, გამოვიდა ამავე სახელწოდების მქონე ეკრანიზაცია.

კანადურმა დარკ-ემბიენტ ჯგუფმა 一 *Soufferance* 一 ამ ნაწარმოებზე დაყრდნობით საკუთარი კონცეპტუალური ალბომი შექმნა.

ნაწარმოები შესულია ლე მონდის საუკუნის 100 წიგნის სიაში, 41-ე ადგილზე.
## სიუჟეტი 
რომანი მოგვითხრობს ახალგაზრდა გოგონას, სესილის თავს გადამხდარი ამბის შესახებ, რომელსაც უბრალოდ სურს, დატკბეს ცხოვრებისეული სიამენით. დედის ნაადრევი დაკარგვის შემდეგ, მან დიდი დრო გაჰყო მონასტრის სკოლა-ინტერნატში. ჰედონისტ და ქალების მოყვარულ მამასთან დაბრუნების შემდეგ სესილი მყისვე იძირება ბოჰემურ ყოველდღიურობაში, განსაკუთრებული წესებისა და პასუხისმგებლობის გარეშე. მაგრამ, ერთ დღეს, მის ცხოვრებაში ანა ჩნდება - სესილის დედის მეგობარი, ინტელექტუალური, მორალური პრინციპების მქონე ლამაზი ქალი.  
## ისტორია 
პირველივე რომანმა 19 წლის ავტორს არნახული პოპულარობა მოუტანა - ნაწარმოების მილიონზე მეტი ეგზემპლარის გაყიდვის შემდეგ ავტორმა მილიონნახევარი ფრანკი გამოიმუშავა. წიგნი ითარგმნა 30 ენაზე და სულ ხუთ მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა, ნაწარმოების მთავარი გმირი კი მთელი თაობის სიმბოლოდ იქცა. 
## იხილეთ აგრეთვე 
*ფრანსუაზ საგანი
*საუკუნის 100 წიგნი
## სქოლიო 
კატეგორია:1954 წლის რომანები
კატეგორია:ფრანგული რომანები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგული ლიტერატურა
კატეგორია:ფილმებად ადაპტირებული რომანები
თამარ თარხნიშვილი

**თამარ თარხნიშვილი** (დ. 15 მარტი, 1912 — გ. 14 მარტი, 2007) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1966).

სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში (ფორტეპიანოს კლასი).

სასცენო მოღვაწეობა 1938 წელს დაიწყო თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრში. შესრულებული აქვს როლები: რუქაია (ა. სუმბათაშვილი-იუჟინის „ღალატი“), ნინო (ვ. კანდელაკის „ქართლის ჩირაღდნები“), მანანა ორბელიანი (მ. მრევლიშვილის „ნიკოლოზ ბარათაშვილი“), მადამ პიოჩემი (ბ. ბრეხტის „სამგროშიანი ოპერა“), ნუცა (ელიოზიშვილის „ბებერი მეზურნეები“), ელისაბედი (თ. ჭილაძის „მოულოდნელი სტუმარი“), მარია ხოსეკა (ფ. გარსია ლორკას „ბერნარდა ალბას სახლი“), ბებია (გ. ფანჯიკიძის „მეშვიდე ცა“), ბანოვანი (ბ. ბრეხტის „კავკასიური ცარცის წრე“), ცირა (თ. მეტრეველის „შეშლილი, შეშლილი ახალი წელი“) და სხვა. გადაღებულია ფილმებში: „მე დავბრუნდები“ (1982), „ხარება და გოგია“ (1987).

## ჯილდოები და აღიარება
*1958: საქართველოს დამსახურებული არტისტი
*1966: საქართველოს სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
* თამარ თარხნიშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (2020)

**აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (2020)** — აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკანონმდებლო ორგანოს მერვე არჩევნები (აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს მეშვიდე მოწვევის არჩევნები). ჩატარდა საქართველოს 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნების პარალელურად, 2020 წლის 31 ოქტომბერს.

„ქართულმა ოცნებამ“ ხმათა 45,9%-ით (82 700 ხმა) პირველი ადგილი დაიკავა. მეორე ადგილი დაიკავა საარჩევნო ბლოკმა: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა – გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“, რომელმაც ხმათა 34% (61 242 ხმა) მიიღო.

## შედეგები მაჟორიტარულ ოლქებში (მეორე ტური)
არჩევნების მეორე ტური, რომელსაც გაერთიანებულმა ოპოზიციამ ბოიკოტი გამოუცხადა, ორ ოლქში შედგა.

ორივე ოლქში გამარჯვება „ქართული ოცნების“ კანდიდატებმა მოიპოვეს.

#### 28-ე ოლქი
#### 30-ე ოლქი
## უმაღლესი საბჭო
### არჩეული დეპუტატები
**ქართული ოცნება**

# დავით გაბაიძე
# გიორგი მანველიძე
# ირაკლი ჭეიშვილი
# ფატი ხალვაში
# ნადიმ ვარშანიძე
# დავით თევდორაძე
# ვლადიმერ მგალობლიშვილი
# მარინე გვიანიძე
# დავით ბაციკაძე
# ილია ვერძაძე
# ლაშა სირაბიძე
# ტიტე აროშიძე
# ცოტნე ანანიძე
# ფრიდონ ფუტკარაძე

**ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა**
# ელგუჯა ბაგრატიონი 
# გიორგი კირთაძე
# გია აბულაძე
# მედეა ვასაძე
# ლევან ანთაძე
# ირაკლი ჩავლეიშვილი
# მამული სურმანიძე

## სქოლიო
კატეგორია:2020 წლის არჩევნები
პორი

**პორი** (; ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პორის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს ბოტნიის ყურედან 10 კმ-ის დაშორებით, მდინარე კოკემიაენიოკის ესტუარზე, ტამპერედან 110 კმ-ით დასავლეთით, ტურკუდან 140 კმ-ით ჩრდილოეთით და ჰელსინკიდან 241 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. პორი 1558 წელს იოჰან III-მ დააარსა. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 83 171 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 2 062 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 99.72 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*City of Pori – Official website
*

## სქოლიო
კატეგორია:პორი
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
კატეგორია:ბალტიის ზღვის პორტები
ბალტიის სიმაღლეთა სისტემა

**ბალტიის სიმაღლეთა სისტემა** () — ნორმალური სიმაღლეების სისტემა, რომლის ათვლა ხდება კრონშტადტის ფუტშტოკის ნულიდან, რომელიც წარმოადგენს ბალტიის ზღვის მრავალწლიურ საშუალო დონეს. საერთოდ, ბალტიის ზღვის დონე საშუალოდ 70–80 სანტიმეტრით მაღლაა შავი ზღვის დონესთან შედარებით. ბალტიის ზღვის დონეზე დაკვირვების სამსახური შეიქმნა 1707 წელს. 

1840 წელს ცნობილმა რუსმა ჰიდროგრაფმა და ვიცე-ადმირალმა მიხეილ რეინეკემ კრონშტადტის ლურჯი ხიდის შემოვლითი არხის გრანიტზე ნიშანი დაიტანა, რომელიც შეესაბამებოდა წყლის საშუალო დონეს ფინეთის ყურეში 1825–1839 წლებში. 

მაშასადამე, საბჭოთა კავშირში გეოიდს, ამ შემთხვევაში კვაზიგეოიდს წარმოადგენდა კრონშტადტის ფუტშტოკის დონებრივი ზედაპირი. მისი გეოგრაფიული მდებარეობა არახელსაყრელია, მხოლოდ სიმაღლეზე იშვიათი მდგრადობით (სტაბილურობით) და ზღვის ადგილობრივ საშუალო დონის ნიშნულთან სიახლოვით დიდი უპირატესობის მქონეა სხვა საწყის ფუტშტოკებთან შედარებით. თუმცა შორეულ აღმოსავლეთსა და აღმოსავლეთ ციმბირში მიზანშეწონილად ჩათვალეს დაეტოვებინათ წყნაროკეანური სიმაღლეთა სისტემა. 

1950 წლისათვის დასრულდა სსრკ-ის ევროპული და აღმოსავლეთი რეგიონების სანიველირო სამუშაოები. აღმოსავლეთი სანიველირო ქსელი შედგებოდა 140, ხოლო დასავლეთი 100 პოლიგონისგან, რომელთა სიგრძე შეადგენდა შესაბამისად, 108 და 30 ათ. კმ-ს. 1952 წელს სანიველირო სამუშაოებისა და მათი განტოლების შედეგებით გამოიცა სსრკ-ის სანიველირო ქსელის სიმაღლეთა კატალოგი. 1954 წელს მოიხაზა I კლასის 28 ხაზის ტრასა, რომელიც უზრუნველყოფდა სსრკ-ით გარშემორტყმული ყველა ზღვის დონეების კავშირს. მათი ჩაგების პროგრამა დამტკიცდა 1968 წლის 29 იანვარს. იგი ითვალისწინებდა ახალი სანიველირო ქსელების განვითარებას, საზღვაო დონესაზომი საგუშაგოების გაუმჯობესებას, ტექტონიკით, სეისმურობითა და მსხვილი ჰიდროტექნიკური მშენებლობით განპირობებული დედამიწის ქერქის თანამედროვე ვერტიკალური მოძრაობის შესწავლას. 1970 წლის შუა ნახევარში სსრკ-ში ააგეს მაღალი სიზუსტის მქონე I და II კლასის სანიველირო ქსელი. 1980-იანი წლების შუა ნახევარში მოსალოდნელი ჰიდროტექნიკური კომპლექსის მშენებლობასთან დაკავშირებით კრონშტადტსა და ლომონოსოვში შეიქმნა დუბლიორები. ერთდროულად გამოიკვეთა ბალტიის რეგიონის არასაკმარისი გეოლოგიურ-ტექტონიკური შესწავლილობა. 

აღსანიშნავია, რომ დონეთა გაზომვების შედეგები დაჰყავთ ერთ განსაზღვრულ დონეზე, რომელსაც სიღრმის ნული ეწოდება. იმ ზღვებში, სადაც მოქცევა და უკუქცევა არ არის და წყლის რყევადობა მცირეა, სიღრმის ნულად საშუალო მრავალწლიურ დონეს ღებულობენ. საბჭოთა კავშირში ასეთები იყო შავი და აზოვის ზღვები. ბალტიის ზღვაში სიღრმის ნულად მიღებულია წყლის დონე, რომელიც კრონშტადტის წყალსაზომ ლარტყის ნულზე გადის. კრონშტადტის ლარტყის ნული საშუალო მრავალწლიურ დონეზე რამდენიმე სანტიმეტრით დაბლაა. იმ ზღვებში, სადაც მიმოქცევის დონეთა ამპლიტუდა დიდია, სიღრმის ნულად ღებულობენ უკუქცევის მომენტის მინიმალურ დონეს. 

ამჟამად, ბალტიის სიმაღლეთა სისტემა, შემოკლებით ბსს-77 მოქმედებს რუსეთსა და დსთ-ის რიგ სახელმწიფოში, ამას გარდა, ბულგარეთში, ესტონეთში, ლატვიაში, ლიტვაში, სერბეთში, სლოვაკეთში, ჩეხეთსა და უნგრეთში. საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე დედამიწის ზედაპირის წერტილების ზღვის დონიდან აბსოლუტური სიმაღლეების ათვლის საწყის ნიშნულად მიღებულია კრონშტადტის ფუტშტოკის ნული, ესე იგი ბალტიის სიმაღლეთა ზღვის 1977 წლის სისტემა. ბალტიის სიმაღლეთა სისტემაში იქმნებოდა საბჭოთა ტოპოგრაფიული რუკები.

## სქოლიო
კატეგორია:გეოდეზია
ქვლივიძე

საკუთარი სახელი **ქვლივიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* გელა ქვლივიძე — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
* მიხეილ ქვლივიძე — პოეტი, ლიტერატორი, მთარგმნელი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ქურხული

საკუთარი სახელი **ქურხული** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ბექა ქურხული — მწერალი, სამხედრო ჟურნალისტი
* გიგი ქურხული — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
* გიორგი ქურხული — საოპერო მომღერალი 
* ილიკო ქურხული — მოხეტიალე მუსიკოსი (მევიოლინე, მესტვირე, მომღერალი)
* მიხა ქურხული — სპორტსმენი (ჭიდაობა)

კატეგორია:ქართული გვარები
ივანე კოკოსკურია

**ივანე ხარიტონის ძე კოკოსკურია** (დ. 20 მაისი, 1915, სოფ. ოთხარა, ახლანდ. გუდაუთის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 მარტი, 1978, სოხუმი) — ქართველი საბჭოთა მსახიობი. აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი (1961), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1971).

## ბიოგრაფია
1931-1934 წლებში სწავლობდა სოხუმის აფხაზურ დრამატულ სტუდიაში.

1932 წლიდან სოხუმის თეატრის აფხაზური დასის მსახიობი იყო. შესრულებული აქვს მრავალი როლი. მათ შორის აღსანიშნავია: კოტე ფანტიაშვილი (ა. ცაგარელის „ხანუმა“), ლარბი (ს. შანშიაშვილის „ანზორი“), რამაზან-ალი (ი. მოსაშვილის „ჩაძირული ქვები“), ასკარა (უ. ჰაჯიბეკოვის „არშინ მალ ალან“), ვურმი (ფ. შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“) და სხვა.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1954: აფხაზეთის ასსრ დამსახურებული არტისტი
* 1961: აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი
* 1961: საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1971: საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ჯაკობ ჯოან ფუშე

**ჯაკობ ჯოან ფუშე** (დ. 6 ივნისი 1898  –  გ. 23 სექტემბერი 1980  ) სამხრეთ აფრიკელი პოლიტიკოსი,  სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მეორე სახელმწიფო პრეზიდენტი 1968 – 1975 წლებში.

## ადრეული წლები 
ჯაკობ ჯოან ფუშე  დაიბადა 1898 წელს ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფოს ბურების რესპუბლიკაში (რომელიც 1902 წელს გახდა დიდი ბრიტანეთის კოლონია და 1910 წელს სამხრეთ აფრიკის კავშირის პროვინცია) დაამთავრა პაარლის ვაჟთა საშუალო სკოლა . 

უმაღლესი განათლება მიიღო ვიქტორიას კოლეჯში და სტელენბოსის უნივერსიტეტში (1966 წ.). 

## კარიერა 
ფუშე იყო წარმატებული ფერმერი და  მტკიცე რესპუბლიკელი.  მრავალი წლის განმავლობაში შედიოდა ეროვნული პარტიის რიგებში 1941 წლიდან 1950 წლამდე აირჩიეს ასამბლეის პალატაში სმიტფილდის დეპუტატად, ხოლო  1960-1968 წლებში –ბლუმფონტეინ უესტის დეპუტატად. 

1950-1959 წლებში  ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფოს ადმინისტრატორად მუშაობდა. შემდეგ  დაწინაურდა და თავდაცვის მინისტრად დაინიშნა 1959 წლის 14 დეკემბრიდან 1966 წლის 1 აპრილამდე. ფუშე ცდილობდა არმიის მოდერნიზაციას.  5 წლის განმავლობაში  მოახერხა თავდაცვის ბიუჯეტის გაზრდა 45 მილიონიდან 256 მილიონ რანდამდე.  1966 წლიდან 1968 წლამდე იკავებდა სოფლის მეურნეობის ტექნიკური მომსახურებისა და წყლის რესურსების საქმეთა მინისტრის თანამდებობას.    

1966 წელს თეოფილუს დიონგესი აირჩიეს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მეორე პრეზიდენტად (კენჭი ჯ. ფუშმაც იყარა), მაგრამ ინაუგურაციამდეც ინსულტი დაემართა და კომაში ჩავარდა. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის კონსტიტუციის შესაბამისად, პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა სენატის პრეზიდენტი ჯოშუა ნაუდე. მას შემდეგ, რაც დიონგესი გარდაიცვალა 1968 წლის დასაწყისში გონზე მოუსვლელად, პარლამენტში ჩატარდა ახალი არჩევნები და ფუშე აირჩიეს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ახალ პრეზიდენტად 1968 წლის 19 თებერვალს (ფიცი დადო 10 აპრილს). ის იყო ერთადერთი სახელმწიფოს მეთაური, რომელმაც პრეზიდენტის პოსტზე  სრულად იმსახურა  შვიდი წლის განმავლობაში.

## ოჯახი 
ფუშე დაქორწინებული იყო ლეტა როდას („Lettie“) მაკდონალდზე,  ანგლო-აფრიკული და შოტლანდიური წარმოშობის თეთრკანიან თანამემამულე ქალბატონზე.

## ხსოვნა 
პოლიტიკოსი გამოსახულია 1976 წლის სამხრეთ აფრიკული რანდის  მონეტებზე;

## ჯილდოები 
ჯაკობ ჯოან ფუშეს მიენიჭა სამხრეთ აფრიკის  რესპუბლიკის ორდენი ღირსეული შრომისთვის და პარაგვაის ეროვნული ღირსების ორდენი .  ფუშე ასევე იყო  პრეზიდენტის სტეინის პოლკის საპატიო პოლკოვნიკი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Presidency in South Africa
* Jacobus Johannes Fouché

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკოსები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები
ყაზარაშვილი

საკუთარი სახელი **ყაზარაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ბაჩანა ყაზარაშვილი — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)
* თემურ ყაზარაშვილი — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)

კატეგორია:ქართული გვარები