open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შანლიურფის არქეოლოგიური და მოზაიკის მუზეუმი

**შანლიურფის არქეოლოგიისა და მოზაიკის მუზეუმი** ან **შანლიურფის მუზეუმი** () — მდებარეობს თურქეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ქალაქ შანლიურფაში (ასევე ცნობილი როგორც ურფა). მუზეუმები მოიცავს შანლიურფას (ანტიკურ პერიოდში ცნობილი როგორც ედესა), გიობექლი-თეფეს, კარაჰან თეფეს, ჰარანის, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანატოლიის პროექტის აღმოჩენებსა და ათათურქის კაშხლის, ბირეჯიკის კაშხლისა და კარკამიშის კაშხლის წყალსაცავებში აღმოჩენილ ნანგრევებს. ორივე მუზეუმი მდებარეობს მისამართზე: ჰალეპლიბაჰჩე მაჰალესი 2372, სოკ ეიუბიე/შანლიურფა (შანლიურფას პიაცა მოლის გადაღმა).

## მდებარეობის ისტორია და შენობა
1969 წელს 1500 კვ.მ. საგამოფენო ფართობით გაიხსნა ძველი მუზეუმი, რომელიც მდებარეობდა ჩამლიქ ჯადესიზე. მოგვიანებით მას დაემატა დანართები. მანამდე, არქეოლოგიური აღმოჩენები გამოფენილი იყო შეჰით-ნუსრეტის დაწყებითი სკოლის ოთახებში, შემდეგ კი ათათურქის დაწყებით სკოლაში.

ამჟამინდელი მუზეუმი მდებარეობს ჰალეპლიბაჰჩეს ქუჩაზე, ბალიქლიგოლთან, წმინდა ტბასთან ახლოს. მუზეუმი გაიხსნა 2015 წელს რომელმაც ჩაანაცვლა შანლიურფას ყოფილი მუზეუმი ჩამლიქის ქუჩაზე. 34,000 კვადრატული მეტრის დახურული ფართობით, ის თურქეთის ერთ-ერთი უდიდესი მუზეუმია. მუზეუმი შედგება ორი მთავარი შენობისგან. ჩრდილოეთით არის არქეოლოგიური მუზეუმი, ხოლო სამხრეთით - მოზაიკის მუზეუმი.

მუზეუმს აქვს 3 სართული და მოიცავს 2,500 კვადრატულ მეტრ შიდა სივრცეს.

## მოზაიკის მუზეუმი
ორფეოსის მოზაიკა შეიქმნა 184 წელს ედესაში. ის აღმოაჩინეს 1980 წელს და არალეგალური გზით გაიტანეს ამერიკის შეერთებულ შტატებში. რამდენიმე გადაცემის შემდეგ, ის დაუბრუნდა შანლიურფას დალასის მუზეუმს 2015 წელს.

## არქეოლოგიური განყოფილება
პირველ და ზედა სართულზე არის ოთხი საგამოფენო დარბაზი. პირველი საგამოფენო დარბაზი განკუთვნილია ასურული, ბაბილონური და ხეთური არტეფაქტებისთვის. მეორე და მესამე დარბაზებში გამოფენილია ნეოლითური, ქალკოლითური და ბრინჯაოს ხანის ნივთები, როგორიცაა ქვის იარაღები, ტერაკოტის კერამიკული იარაღები, ბეჭდები, პითოსები, ყელსაბამები, ფიგურინები, ლითონის იარაღები, სამკაულები და კერპები. ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ექსპონატია 9500 წლის ქანდაკება, რომელიც ადამიანის ცნობილი უძველესი სიცოცხლისეული ზომის ქანდაკებაა.

## რესურსები ინტერნეტში
*virtual tour
*Turkish Government website

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2015 წელს დაარსებული მუზეუმები
ხაჭო

მინი|ხაჭო
**ხაჭო** — რძის პროდუქტი, რომელიც რძემჟავური დუღილის შედეგად მიიღება.

ნახევრად ცხიმიანი საშუალოდ შეიცავს – 156 კ/კალორიას. დიეტური საშუალოდ შეიცავს – 170 კ/კალორიას, ხაჭო ტკბილი საშუალოდ შეიცავს – 420  კ/კალორიას. ხაჭო უცხიმო საშუალოდ შეიცავს – 220  კ/კალორიას. ხაჭო ცხიმიანი საშუალოდ შეიცავს – 360  კ/კალორიას. ხაჭოს ბლინი საშუალოდ შეიცავს – 195 კ/კალორიას. ხაჭოს ვარებიკები არაჟნით საშუალოდ შეიცავს – 221 კ/კალორიას. ხაჭოს ვარენიკები შაქრით საშუალოდ შეიცავს – 206 კ/კალორიას. ხაჭოს ვარენიკები შაქრის გარეშე საშუალოდ შეიცავს – 150 კ/კალორიას.

## იხილეთ აგრეთვე
*ნადუღი

## რესურსები ინტერნეტში
*ხაჭო — medgeo.net

კატეგორია:რძემჟავა პროდუქტები
ნადუღი

**ნადუღი** — რძის პროდუქტი, რომელიც რძემჟავური დუღილის შედეგად მიიღება. ხაჭოსებრი მასა, რომელსაც აქვს ერთგვაროვანი, ნაზი კონსისტენცია, ახასიათებს ალბუმინისთვის ჩვეული გემო და აქვს ქათქათა რძის ფერი, ოდნავ დაკრავს კრემისფერი.

ნადუღს საქართველოში, უპირველესად მის დასავლეთ რეგიონებში, რძის ეროვნულ პროდუქტებს შორის უხსოვარი დროიდან განსაკუთრებული ადგილი უკავია. მას შრატის ალბუმინური ცილებისგან იღებენ და განეკუთვნება ყველაზე ძვირფას დიეტურ პროუქტს.

ნადუღის წარმოების ტექნოლოგია ითვალისწინებს შრატის მომზადებას (ნორმალიზებას ცხიმის მიხედვით), გაცხელებას და შემჟავებას, მოხარშვას და ნადედის დაწნეხას - ნადუღის მიღებას, გაცივებას, დაფასოებას, მარკირებას, დამატებით გაცივებას და შენახვას.

საქართველოში განსაკუთრებით პოპულარობით სარგებლობს ნადუღი პიტნიტ და მარილის შემავსებლებით.

## იხილეთ აგრეთვე
*ხაჭო

## რესურსები ინტერნეტში
*ნადუღი — nplg.gov.ge
*ნადუღი — medgeo.net

კატეგორია:რძემჟავა პროდუქტები
ტირეს მუზეუმი

**ტირეს მუზეუმი** — მუზეუმი ტირეს რაიონში, იზმირის პროვინციაში, თურქეთში, კოორდინატებით 38°05′18″N 27°43′56″E. შენობა არის ტირეს ყოფილი მერია. ის აშენდა 1955 წელს. მუნიციპალიტეტისთვის ახალი შენობის აშენების შემდეგ, ძველი შენობა აღადგინეს და გახსნეს როგორც ტირეს ქალაქის მუზეუმი 2014 წლის 15 ოქტომბერს. 
*შესასვლელი და ზედა დერეფანი: ტირეს ეტიმოლოგია და ისტორია, ტირეს მუნიციპალიტეტი და ყოფილი მერები, ჰაკან სეპიჯის კოლექციები
*ქვედა დერეფანი: ეთნოგრაფია (ტანსაცმელი, აბანოს ნივთები)
*პირველი დარბაზი: ტირეს წარმოშობის ცნობილი პიროვნებები როგორიცაა სეჰა გიდელი, ფუატ მენსი დილექსიზი, თანჯუ ოკანი, გონულ დუმანი და ნეჯათ უიგური
*მეორე დარბაზი: ხელნაკეთი ნივთები
*მესამე დარბაზი: ყოველწლიურად ცვლადი გამოფენები (2016 წელს, არქეოლოგია)
*მეოთხე დარბაზი: საკვები კულტურა, სპილენძის ნაკეთობები, აფთიაქი, საათების შეკეთება

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2014 წელს დაარსებული მუზეუმები
არაბუკო-სოკოკეს ეროვნული პარკი

**არაბუკო-სოკოკეს ეროვნული პარკი** () ― ეროვნული პარკი კენიის სანაპიროზე, მომბასიდან 110 კმ-ით ჩრდილოეთით. არაბუკო-სოკოკეს ეროვნული პარკი მდებარეობს არაბუკო-სოკოკეს სატყეო ნაკრძალის ჩრდილო-დასავლეთ კიდეზე, რამდენიმე კმ² ტერიტორიას იკავებს და სატყეო ნაკრძალის მცირე ნაწილს წარმოადგენს.

## გალერეა

Flickr - Rainbirder - Weird and bizarre (The Golden-rumped Sengi).jpg|Rhynchocyon chrysopygus არაბუკო-სოკოკეში
Tropical Girdled Lizard (Cordylus tropidosternum) (14101276386).jpg|Cordylus tropidosternum არაბუკო-სოკოკეში
Sokoke scops owl pair in Arabuko-Sokoke Forest.jpg|კენიური ბუების (*Otus ireneae*) წყვილი არაბუკო-სოკოკეში
Flickr - Rainbirder - Sokoke Pipit (Anthus sokokensis) with a spider.jpg|ბოლოქანქარასებრთა ერთ-ერთი სახეობა ტყეში

## იხილეთ აგრეთვე
*აღმოსავლეთ აფრიკის სანაპირო ტყეები

## რესურსები ინტერნეტში
* Kenya Wildlife Service – Arabuko Sokoke National Park
* ASSETS - Arabuko-Sokoke Schools and Eco-tourism Scheme, an initiative aiming at linking forest conservation with local education
* https://archive.today/20150227041008/http://www.continentaltoursandsafaris.com/safaris_from_mombasa_to_tsavo_east_tsavo_west_amboseli_and_taita.htm

კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:კენიის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1990 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:სანაპირო პროვინცია (კენია)
რძემჟავა პროდუქტი

**რძემჟავა პროდუქტები** — რძის პროდუქტების ჯგუფი, რომლებსაც ღებულობენ ძროხის, (აგრეთვე ცხვრის, თხის, ცხენის და სხვა ცხოველების) მოუხდელი რძის ან მისი ნაწარმის (ნაღები, მოხდილი რძე, შრატი) თვითდამჟავებით ან სადედით დამჟავების შედეგად. რძემჟავა პროდუქტების მისაღები მოსამზადებელი პროცესია რძის პასტერიზაცია ან დუღილი (მაწვნის მისაღებად), რაც გამორიცხავს მასში მყოფი მავნე მიკროორგანიზმების ცხოველმოქმედებას. შემდეგ კი ამჟავებენ რძემჟავა ბაქტერიების სუფთა კულტურებით ან დედით. რძემჟავა პროდუქტები ორგვარია: რძემჟავა დუღილის შედეგად მიღებული (ხაჭო, არაჟანი, მაწონი და სხვა) და შერეული (რძემჟავა და ალკოჰოლური) დუღილით მიღებული (აირანი, კეფირი, აციდოფილინი, კუმისი და სხვ.). პირველი ჯგუფის პროდუქტებში ბაქტერიებით შაქრის დაშლის შედეგად წარმოიქმნება რძემჟავა, რომლის მოქმედებით რძის კაზეინი კოაგულირდება (გამოიყოფა ფიფქების სახით), რის გამოც რძემჟავა პროდუქტებს ადამიანის ორგანიზმი რძეზე ადვილად ითვისებს. შერეული დუღილის შედეგად მიღებულ პროდუქტებში რძის შაქრისაგან რძემჟავასთან ერთად წარმოიქმნება სპირტი, ნახშირორჟანგი, აქროლადი მჟავები, რომლებიც აგრეთვე ზრდიან პროდუქტის შეთვისების უნარს. ცილებისა და ცხიმის შემცველობით რძემჟავა პროდუქტები თითქმის არ განსხვავდება რძისაგან. 

ზოგიერთ რძემჟავა პროდუქტებს (აციდოფილური რძე, კუმისი და სხვა) იყენებენ საჭმლის მომნელებელი სისტემის დაავადებათა, ტუბერკულოზისა და სხვათა სამკურნალოდ. ხაჭოს იყენებენ ათეროსკლეროზის პროფილაქტიკისათვის. იგი შედის ისეთი დიეტური კერძების შედგენილობაში, რომლებსაც აძლევენ ღვიძლის დაავადებების დროს და სხვათა. 

რძემჟავა პროდუქტებს ამზადებენ როგორც საოჯახო, ისე საწარმოო პირობებში. დამუშავებულია მშრალი რძემჟავა პროდუქტების (კეფირის, არაჟანის და სხვა) დამზადების ტექნოლოგია. 

## ლიტერატურა
ცენტრალური კუნძული

**ცენტრალური კუნძული** (ასევე ცნობილი როგორც *ნიანგის კუნძული*) ― ვულკანური კუნძული ტურკანის ტბის შუაში, კენიაში. აქვე მდებარეობს **ცენტრალური კუნძულის ეროვნული პარკი**, რომელსაც კენიის ველური ბუნების დაცვის სააგენტო ზედამხედველობს.  ცენტრალური კუნძული შედგება 12-ზე მეტი კრატერისა და კონუსისგან, რომელთაგან სამში პატარა ტბებია წამოქმნილი. მეტწილად ბაზალტური კუნძულის უმაღლესი წერტილი 550 მეტრს აღწევს.

## იხილეთ აგრეთვე
*კენიის ეროვნული პარკები

## რესურსები ინტერნეტში
* Kenya Wildlife Service – Central Island National Park
* Cheetah Revolution Safaris - Central Island National Park 

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:კენიის ვულკანები
კატეგორია:კენიის დაუსახლებელი კუნძულები
კატეგორია:კენიის ეროვნული პარკები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კენიაში
კატეგორია:ტურკანის ტბა
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ჰიდა (რეგიონი)

[thumb|300px|ჰიდას რეგიონი (ყავისფერ-ყვითელი) [გიფუს პრეფექტურაში]]
**ჰიდა** (飛騨) — იაპონიის ტიუბუს რეგიონის, გიფუს პრეფექტურის ნაწილი. ჰიდას რეგიონმა თავისი სახელი იმიტომ მიიღო, რომ სანამ იაპონიაში პრეფექტურები ჩამოყალიბდებოდა, ის ჰიდას პროვინციის ნაწილს წარმოადგენდა. ჰიდას რეგიონის საზღვრები დაგენილი არ არის, მაგრამ ის ძირითადად შემდეგი ოთხი მუნიციპალიტეტისგან შედგება: ტაკაიამა, ჰიდა, გერო და შირაკავა.

ჰიდა იყო უდიდესი ქალაქი ჰიდას რაიონში 1950 წლამდე, რის შემდეგაც მას ტაკაიამამ გაუსწრო. ჰიდას რაიონის მოსახლეობის პიკი იყო 1950 წელს, დაახლოებით 200 000 ადამიანით.

## სქოლიო
კატეგორია:ტიუბუს რეგიონი
კატეგორია:გიფუს პრეფექტურის გეოგრაფია
კატეგორია:სტატიების ესკიზები გიფუს პრეფექტურის გეოგრაფიის შესახებ
აციდოფილინი

მინი|აციდოფილინი
**აციდოფილინი** ( და ) — რძემჟავა პროდუქტი, რომელიც მიიღება პასტერიზებული ძროხის რძის დუღილის შედეგად სპეციალური ბაქტერიების [აციდოფილური ორგანიზმები (Lactobacillus acidophilus), კეფირის სოკოები, რძემჟავა სტრეპტოკოკი] დახმარებით. პროდუქტის მისაღებად, პასტერიზებული ძროხის რძე დუღდება მინიმუმ 32°C ტემპერატურაზე 10-12 საათის განმავლობაში. იგი განსაკუთრებული (ე. წ. აციდოფილური) ბაქტერიებით შედედებული მაწონია (დიეტური პროდუქტია).

აციდოფილუსის წარმოება პირველად 1930-იან წლებში დაიწყო. სომხეთის სსრ-ში „ნარინის“ გამომგონებლის, ლევონ ერზინკიანის მიერ და გავრცელდა ზოგიერთ სოციალისტურ ქვეყანაში.

ლაქტოზის დუღილის გამო, აციდოფილინი სხვა ფერმენტირებული რძის პროდუქტების მსგავსად, ადამიანის ორგანიზმში გაცილებით უკეთ შეიწოვება, ვიდრე ჩვეულებრივი რძე. ამიტომ, ეს პროდუქტი გამოიყენება თერაპიულ და დიეტურ კვებაში, მათ შორის ბავშვებისთვის. აციდოფილუსი ნორმალიზებს კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის საჭმლის მომნელებელ აქტივობას, აუმჯობესებს ორგანიზმის მეტაბოლურ პროცესებს და ხელს უწყობს ბუნებრივი იმუნიტეტის აღდგენას.

## რესურსები ინტერნეტში
*აციდოფილინი — nplg.gov.ge

კატეგორია:რძემჟავა პროდუქტები
ბერგამის მუზეუმი

**ბერგამის მუზეუმი**  () — მუზეუმი ბერგამის რაიონში იზმირის პროვინციაში, თურქეთი.

## ადგილმდებარეობა
მუზეუმი მდებარეობს ქალაქ ბერგამში. იგი არის ჯუმჰურიეთის ქუჩის სამხრეთით 39°07′00″ჩ.გ. 27°10′33″ აღ.გ. კოორდინატებზე. მისი მანძილი იზმირამდე არის დაახლოებით 110 კმ (68 მილი).

## ისტორია
ბერგამა (ანტიკური პერგამონი) არის ისტორიულად მნიშვნელოვანი ქალაქი. მიუხედავად იმისა, რომ ბერგამის ყველაზე მნიშვნელოვანი უძველესი ძეგლის, კერძოდ პერგამონის საკურთხეველის ფრიზების ნაშთები გადაყვანილი იქნა პერგამონის მუზეუმში ბერლინში, გერმანიაში 1870 წელს, მაინც რჩება ბერგამაში საკმარისი ნივთები საჩვენებლად. მუზეუმი დაარსდა მარშალ ფევზი ჩაქმაქის შემოთავაზებით 1932 წელს. იგი გაიხსნა 1936 წლის 30 ოქტომბერს.

## გამოფენები
ნაჩვენებია როგორც არქეოლოგიური, ასევე ეთნოგრაფიული ნივთები. არქეოლოგიური ნივთები მოდის ბერგამის გარშემო ჩატარებული გათხრებიდან. მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია პერგამონის სკოლის ქანდაკებები, ნივთები პიტანედან გრინეიონიდან და ტერაკოტა მირინადან. ეს ძველი ბერძნული დასახლებები მდებარეობს ბერგამასა და იზმირს შორის. ეთნოგრაფიულ სექციაში ყველაზე მნიშვნელოვანი ნივთებია ხალიჩები და ფარდაგები ბერგამადან, იუნთდაღიდან, იაღჯიბექირიდან და ა.შ.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:1936 წელს დაარსებული მუზეუმები
ნიკუშორ დანი

**ნიკუშორ დანი** (; დ. 20 დეკემბერი, 1969) — რუმინელი პოლიტიკოსი, რუმინეთის პრეზიდენტი 2025 წლის 26 მაისიდან, მათემატიკოსი და სამოქალაქო აქტივისტი, რომელიც 2020-2025 წლებში ბუქარესტის მერი იყო. დაიბადა ფეგერაშში, ბრაშოვის ოლქში, ახალგაზრდობაში საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა როგორც მათემატიკოსმა, მოიპოვა ოქროს მედლები 1987 და 1988 წლების საერთაშორისო მათემატიკურ ოლიმპიადებზე და 1998 წელს დოქტორის ხარისხი მიიღო პარიზის უმაღლესი სკოლიდან.

რუმინეთში დაბრუნების შემდეგ დანმა დააარსა ბუქარესტის უმაღლესი სკოლა, დაწესებულება, რომლის მიზანია ყველაზე ნიჭიერი რუმინელი სტუდენტების სამეცნიერო კვლევისკენ წარმართვა და გახდა სამოქალაქო აქტივისტი. 2015 წელს მან დააარსა „ბუქარესტის ხსნის კავშირი“, რომელიც ხელს უწყობდა კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლას და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვას, რამაც ის პოლიტიკაში შეიყვანა. ერთი წლის შემდეგ იგი გახდა „რუმინეთის ხსნის კავშირის“ (USR) თანადამფუძნებელი, თუმცა 2017 წელს პარტია დატოვა. დანი 2016 წლიდან იყო დეპუტატთა პალატის წევრი, სანამ 2020 წელს ბუქარესტის პირველ დამოუკიდებელ მერად აირჩიეს და 2024 წელს ხელახლა გაიმარჯვა არჩევნებში. იგი ფოკუსირებულია საჯარო ინფრასტრუქტურასა და გამჭვირვალობაზე.

დანი დამოუკიდებლად იყრის კენჭს 2025 წლის რუმინეთის საპრეზიდენტო არჩევნებში და პირველ ტურში ხმების 21 % მიიღო; იგი მეორე ტურში, 18 მაისს, დაუპირისპირდება რუმინელთა კავშირის ალიანსის (AUR) დამფუძნებელ ჯორჯ სიმიონს. დანის მკაცრი პრო-დასავლური პლატფორმა წინააღმდეგობაშია მისი მეტოქის ნაციონალისტურ და ევროსკეპტიკურ პოზიციასთან. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Nicușor Dan's website
* Salvați Bucureștiul (Save Bucharest) Association
* 

კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:რუმინელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ბუქარესტის მერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მუზექე

250px|მინი|ალტ=მუზექეს დაბლობის ხედი, ქალაქ აპოლონიადან|მუზექეს დაბლობის ხედი, ქალაქ აპოლონიადან
**მუზექე** () — ადგილი ალბანეთის დასავლეთში, ლუშნა-დურესის დაბლობის ცენტრალურ ნაწილში.  ის მოიცავს ლუშნას, პეკინის, კავაჯას, როგოჟინასა და დივიაკას მუნიციპალიტეტებს. 

ტერმინი გამოიყენება გეოგრაფიული ზონის, კულტურულ-ეთნოგრაფიული არეალის და ისტორიული რეგიონის აღსანიშნავად. 

## გეოგრაფია
მუზექე მდებარეობს ცენტრალურ ალბანეთში და შემოსაზღვრულია მდინარე შკუმბინით ჩრდილოეთით, მდინარე არზენით აღმოსავლეთით, მდინარე სემანით სამხრეთით და ადრიატიკის ზღვით დასავლეთით. 

ეს რეგიონი წარმოადგენს ფართო ჭაობიან დაბლობს სემანის, შკუმბინისა და ვოჯუშას შესართავებთან ახლოს, რომელიც დაშრობილ იქნა XX საუკუნეში. დღეს მუზექე შედგება სასოფლო-სამეურნეო ადგილებისგან და სასოფლო-სამეურნეო წარმოებისთვის იყენებენ მას. 

## ისტორია
ბერძნული კოლონია აპოლონია დაარსდა ზღვის სანაპიროს მახლობლად. აპოლონიის ტერიტორია მდებარეობდა ტაულანტების (Taulantii) — ილირიული ტომების გაერთიანების ტერიტორიაზე, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში მჭიდროდ იყვნენ დაკავშირებული კოლონიასთან და ბერძენ მოსახლეებთან ერთად თანაცხოვრობდნენ. ტაულანტები ანტიკურ ხანაში აკონტროლებდნენ მუზექეს ველებს.

შუა საუკუნეებში, იგი იმართებოდა სხვადასხვა ალბანური წარჩინებული საგვარეულოების მიერ, მათ შორის სქურაებისა და მუზექების საგვარეულოებით. სხვადასხვა დროს იგი შედიოდა ბიზანტიის იმპერიისა და ბულგარეთის იმპერიის შემადგენლობაში, ხშირად ადგილობრივი მმართველები იმპერიების მმართველთა ვასალებად მოქმედებდნენ. მუზექეში მრავლად გვხვდება სლავური ტოპონიმები.

ოსმალეთის მმართველობის გვიანდელ პერიოდში, მუზექე, ისევე როგორც სხვა დატენიანებული ტერიტორიები რეგიონში, იყო მალარიის გავრცელების კერა.

1835 წელს რეგიონში დაიწყო აჯანყება ოსმალეთის მთავრობის წინააღმდეგ. აჯანყებულებმა თავდაპირველად რამდენიმე გამარჯვება მოიპოვეს, მაგრამ კორუმპირებული ლიდერების გამო აჯანყება ჩავარდა. 1837 წელს აჯანყება განახლდა, თუმცა ოსმალებმა სწრაფად ჩაახშეს იგი.

### ინდუსტრიული რევოლუცია ალბანეთში
1800-იანი წლების ბოლოს, ეშრეფ ფრაშერმა, ეროვნული გმირის ნაიმ ფრაშერის უფროსმა ძმამ, შემოიღო თანამედროვე მანქანები სოფელ კარაბუნარაში (ახლანდელი როგოჟინე) სოფლის მეურნეობის გასაუმჯობესებლად. მუზექეში დიდი მამულების (ჩიფლიკების) არსებობა და მსხვილი საკუთრების მაღალი კონცენტრაცია საშუალებას იძლეოდა თანამედროვე საწარმოო საშუალებების შემოსაღებად. 1920-იან წლებში ეკონომიკური განვითარება გაგრძელდა განსაკუთრებით კავაჯასა და ლუშნაში, მრეწველობისა და სასოფლო-სამეურნეო სექტორებში. ეს აშკარა იყო სიმღერებში, ოპერებსა და სახელმწიფო რადიოსა და ტელევიზიისადმი მიძღვნილ შოუებში.

კომუნიზმის დაცემის შემდეგ, მუზექე დარჩა ალბანეთის ერთ-ერთ მთავარ ეკონომიკურ ცენტრად და ამავდროულად შეინარჩუნა სასოფლო-სამეურნეო ხასიათი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ალბანეთის გეოგრაფია
* ალბანეთის ისტორია

## სქოლიო
კატეგორია:ალბანეთი
კატეგორია:დასახლებული პუნქტები
კატეგორია:ისტორიული ადგილები
ფაიანსი

**ფაიანსი** () — მინერალური მასა, რომლისგანაც ამზადებენ კერამიკულ ნაკეთობებს. მიიღება გარკვეული ხარისხის თიხისაგან მასში თაბაშირისა და სხვა ნივთიერებათა შერევით.
სახელწოდება მომდინარეობს იტალიურ ქალაქ ფაენცადან (), რომელიც მდიდარია ამ მასით და სადაც აწარმოებენ ფაიანსს. ქალაქს აქვს კერამიკის სკოლა და საერთაშორისო კერამიკის მუზეუმი, რომელიც 1908 წელს დაარსდა. კერამიკა ყველგანაა. მრავალი სახელოსნო აწარმოებს სუფრის ჭურჭელს, დოქებს, პანელებს, ქანდაკებებს და სხვა ნივთებს. ქალაქში ყველა აბრაც კი კერამიკულია. ქალაქის ოფიციალური ეპითეტია „citta delle ceramice“ („კერამიკის ქალაქი“)

ფაიანსი გარეგნულად წააგავს ფაიფურს, მაგრამ განსხვავდება დამზადების ტექნოლოგიით. ფაიანსის წარმოებისთვის გამოიყენება იგივე მასალები, როგორც ფაიფურისთვის (მხოლოდ კომპონენტების თანაფარდობა იცვლება) და მსგავსი ტექნოლოგია (განსხვავებაა გამოწვის რეჟიმში).

ფაიანსის ნაკეთობებს აქვთ წვრილმარცვლოვანი ფორიანი სტრუქტურა, თეთრია, უჭიქურო მდგომარეობაში წყალს იწოვს და ატარებს. ფაიფურისაგან განსხვავებით გამჭვირვალობას მოკლებულია. შემადგენლობის მიხედვით ფაიანსი შეიძლება იყოს მაგარი, რბილი,  კირქვიანი, თიხამიწის და სხვა.

## გალერეა

ფაილი:Creiloiseau.jpg
ფაილი:MKG-FayenceVitrine-0612R05.jpg
ფაილი:Faience-luneville-saint-clement.jpg
ფაილი:Malicorne_Emile_Tessier.jpg
ფაილი:Faience_Nevers.JPG
ფაილი:Rinascimento_calamaio_3872.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:კერამიკული ნაკეთობა
კატეგორია:დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნება
ბოსტანლის ღია ცის ქვეშ არქეოლოგიური მუზეუმი

**ბოსტანლის ღია ცის ქვეშ არქეოლოგიური მუზეუმი** () — ღია ცის ქვეშ არქეოლოგიური მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს თურქეთის ქალაქ იზმირში. მუზეუმი დაარსდა 1987 წელს და მდებარეობს ქარშიიაქას ბოსთანლის უბანში.

მუზეუმში გამოფენილია ნაწარმოებები ძვ.წ. X საუკუნიდან ახ.წ. III  საუკუნემდე, რომაული და ბიზანტიური პერიოდის. ამ ნაწარმოებებს შორისაა სარკოფაგები, სვეტის თავები, ადამიანებისა და ცხოველების ქანდაკებები და საფლავები.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:1987 წელს დაარსებული მუზეუმები
ჩამლიქის რკინიგზის მუზეუმი

**ჩამლიქის რკინიგზის მუზეუმი** () — ღია ცის ქვეშ არსებული სარკინიგზო მუზეუმი ჩამლიქის სოფელში, სელჩუკის რაიონში, იზმირის პროვინციაში, თურქეთში. ეს არის უდიდესი სარკინიგზო მუზეუმი თურქეთში და მოიცავს ერთ-ერთ უდიდეს ორთქლის ლოკომოტივების კოლექციას ევროპაში.

## ისტორია
მუზეუმი მდებარეობს ORC-ის მთავარი ხაზის ყოფილ ნაწილზე, რომელიც თურქეთის უძველესი სარკინიგზო ხაზია, სოფელი ჩამლიქის მახლობლად, ეფესოს ისტორიული ძეგლის სიახლოვეს. როდესაც იზმირი-აიდინის მთავარი ხაზის ლიანდაგები გადაალაგეს, ხაზის მცირე ნაწილი და ჩამლიქის თავდაპირველი სარკინიგზო სადგური მიტოვებული აღმოჩნდა. მუზეუმის მშენებლობა დაიწყო 1991 წელს და დასრულდა 1997 წელს. იგი იყენებს 1866 წელს გაყვანილ ორიგინალ ლიანდაგებს.

მიწა, შენობები და კოლექცია თურქეთის სახელმწიფო რკინიგზის (TCDD) საკუთრებაა, თუმცა მუზეუმს მართავს ატილა მისირლიოღლუ 99-წლიანი იჯარით. იგი ჩამლიქის სარკინიგზო სადგურში მომსახურე პირველი სიგნალისტის შვილია.

## მუზეუმი
მუზეუმში ღია ცის ქვეშ გამოფენილია 33 ორთქლის ლოკომოტივი, რომელთა ნახევარი განლაგებულია 18-გზიანი მბრუნავი პლატფორმის გარშემო. ლოკომოტივების წარმოების წლები მერყეობს 1891-დან 1951 წლამდე. უძველესი მათგანი აშენებულია რობერტ სტეფენსონის კომპანიის მიერ, ინგლისში. გამოფენილი ორთქლის ძრავები დამზადებულია შემდეგი კომპანიების მიერ: Henschel (8), Maffei (2), Borsig (1), BMAG (2), MBA (1), Krupp (3), Humboldt (1) გერმანიიდან; NOHAB (2) შვედეთიდან; ČKD (1) ჩეხოსლოვაკიიდან; Robert Stephenson & Company (2), North British Locomotive Company (1), Beyer, Peacock & Company (1) გაერთიანებული სამეფოდან; Lima Locomotive Works (1), ALCO (1), Vulcan Iron Works (1) აშშ-დან; და Creusot (1), Batignolles (1), Corpet-Louvet (2) საფრანგეთიდან. ვიზიტორებს შეუძლიათ აძვრნენ ძრავებში. ლოკომოტივები აღჭურვილია დაფებით, რომლებიც იძლევა ინფორმაციას ტექნიკური დეტალების შესახებ.

მუზეუმში გამოფენილია ორთქლის ლოკომოტივი ნომერი 45501, რომელიც მონაწილეობდა იარიმბურგაზის სარკინიგზო კატასტროფაში ორიენტ ექსპრესის შემადგენლობაში. 1957 წლის პირისპირ შეჯახება, რომელსაც 95 ადამიანი ემსხვერპლა, 2010 წლის მდგომარეობით თურქეთის ყველაზე სასიკვდილო სარკინიგზო უბედური შემთხვევაა.

მუზეუმში არის ცხრა სამგზავრო ვაგონი, მათ შორის ორი ხის ვაგონი. შესაძლებელია მუსტაფა ქემალ ათათურქის (1881-1938) მიერ გამოყენებული სალონ-ვაგონის შიგნით დათვალიერება. ასევე გამოფენილია შვიდი სატვირთო ვაგონი. სხვადასხვა მოძრავი შემადგენლობის გარდა, ობიექტზე არის მრავალი სარკინიგზო და სადგურის დანიშნულების ნივთი, როგორიცაა წყლის კოშკი, გზის მბრუნავი პლატფორმა, ხელის ურიკა და ამწე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Image gallery of the museum items at Trains of Turkey website 
* Image gallery of the museum items at International Steam website

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:1997 წელს დაარსებული მუზეუმები
ბურჰანიეს ეროვნული ძალების კულტურის მუზეუმი

**ბურჰანიეს ეროვნული ძალების კულტურის მუზეუმი** () — მუზეუმი ბურჰანიეს რაიონში, ბალიქესირის პროვინციაში, დასავლეთ თურქეთში.

## მდებარეობა
ბურჰანიე არის ბალიქესირის პროვინციის ილჩე (რაიონი). მუზეუმი მდებარეობს 39°30′13″ჩ 26°58′52″ა კოორდინატებზე.

## ისტორია
მუზეუმი მდებარეობს XVIII საუკუნის შენობაში. ოსმალეთის იმპერიის ხანაში, ქვედა სართულის ერთი ნაწილი ყავახანად იყო გამოყენებული, ხოლო მეორე ნაწილი - ღია ბაზრის მაღაზიად. ზედა სართული სასტუმროს ფუნქციას ასრულებდა.თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს, შენობა ადგილობრივი მილიციის ძალების შტაბ-ბინად იქნა გადაკეთებული. თურქეთის რესპუბლიკის ადრეულ წლებში, იგი ჰალქევის შენობად გამოიყენებოდა, ხოლო მოგვიანებით - ოფიცერთა კლუბად.

ბურჰანიეს მუნიციპალიტეტმა შენობა აღადგინა და 2008 წლის 24 ნოემბერს მუზეუმად გახსნა.

## გამოფენილი ნივთები
მიუხედავად იმისა, რომ მუზეუმის სახელწოდება დამოუკიდებლობის ომს მიუთითებს, მუზეუმი არის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი. ქვედა სართული არის არქეოლოგიური სექცია. ნივთების უმეტესობა ადრამიტიონის აღმოჩენებია, რომლებიც ოზქან არიქანთიურქმა გადასცა. ასევე არის ტრირემა ხომალდი. მონეტებისა და კერამიკის სექციაში ასევე გამოფენილია ტანგალები, ბროში, ყურსაბმები, ნაჭდევი და ქინძისთავები. სხვა სექციაში ასევე გამოფენილია მინის ნაწარმი, როგორიცაა უნგუენტარიუმი (თვალის წვეთების შემცავი).
## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:2008 წელს დაარსებული მუზეუმები
იზმირის ქალთა მუზეუმი

**იზმირის ქალთა მუზეუმი** () — მუზეუმი იზმირში, თურქეთში. არის პირველი ქალთა მუზეუმი, რომელიც თურქეთში დაარსდა.

## ისტორია
მუზეუმის შენობა არის სამსართულიანი ისტორიული ნაგებობა, ტიპიური იზმირული სახლი, ევროპული და ტრადიციული თურქული არქიტექტურის ელემენტებით ტილქილიქის უბანში. ის გაიხსნა 2014 წლის 23 იანვარს.

მუზეუმს აქვს სულ 13 ოთახი. პირველ სართულზე არის მუსტაფა ქემალ ათათურქის, თანამედროვე თურქეთის დამაარსებლის ფოტო, სადაც ის ცეკვავს თავის ნაშვილებ ქალიშვილთან, ნებილე ჰანიმთან, ამ უკანასკნელის ქორწილის ცერემონიაზე. გამოფენილია სხვადასხვა სამოსი, მათ შორის ოქროთი ნაქარგი ბინდალი. თურქი ქალების ფოტო ქრონოლოგია, ბიბლიოთეკა და ვიდეო ოთახიც ასევე პირველ სართულზეა.

აქ არსებულ ბაღში გამოფენილია ისეთი პიონერი თურქი ქალების ნიღბები, როგორებიც არიან ედიფ ადივარ ჰალიდე, ჯაჰიდე სონკუ, აფიფე ჟალე, ფურეია კორალი. ბაღში ასევე დგას ნაზიმ ჰიქმეთის ქანდაკება. ზედა სართული დათმობილი აქვს ქალების ბრძოლებს, პროტესტებსა და ბოიკოტებს, რომლებიც წარმოდგენილია თხრობითი სახით. ზედა სართულზე ასევე არის კოლექციის ოთახი დოკუმენტებითა და იარაღებით როგორც ოსმალეთის იმპერიის, ისე რესპუბლიკის ეპოქიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2014 წელს დაარსებული მუზეუმები
გენო ხოჯავა

**გენო ხოჯავა** (დ. 1 აპრილი, 1937, ქუთაისი — გ. 6 მარტი, 2002) — ქართველი რეჟისორი და სცენარისტი, ფილოლოგი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1937 წლის 4 იანვარს ქუთაისში. 1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, 1975 წელს – მოსკოვის კინემატოგრაფიის საკავშირო ინსტიტუტის (ВГИК) სადადგმო ფაკულტეტის სარეჟისორო განყოფილება (ლევ კულეშოვის სახელოსნო). 1959 წლიდან მოღვაწეობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“. გადაიღო დოკუმენტური ფილმი „ქვის მთლელები“ (1973)

დამდგმელი რეჟისორი და სცენარის ავტორია ფილმებისა: ბორანი (1975), კოლხური ბალადა (1975), „დილის ნისლივით“ (1976), „მიზანი“ (1979).  

## რესურსები ინტერნეტში
*გენო ხოჯავა — ეროვნული ფილმოგრაფია

*გენო ხოჯავა

კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:საბჭოთა კინორეჟისორები
კატეგორია:საბჭოთა სცენარისტები
რუფატ გასანოვი

**რუფატ გასანოვი** (, დ. 24 აპრილი, 1987, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი კინორეჟისორი, ევროპის კინოაკადემიის წევრი.

## ბიოგრაფია
რუფატ გასანოვი დაიბადა 1987 წლის 24 აპრილს, აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში.

ორი წლის განმავლობაში გასანოვი სწავლობდა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე, თუმცა მოგვიანებით გადაწყვიტა სხვა გზა აერჩია კარიერისთვის. 2009 წელს დაამთავრა ბეიტსის კოლეჯი (ლიუისტონი, აშშ),

2010 წელს, ამერიკის შეერთებული შტატებიდან დაბრუნების შემდეგ, რუფატ გასანოვმა მონაწილეობა მიიღო გერასიმოვის სახელობის კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის მეორე საერთაშორისო ზაფხულის კინოსკოლის მუშაობაში, რომლის ფარგლებშიც გადაიღო დოკუმენტური ფილმი „O, Sortie!“ — ცნობილი როსტოვის საზოგადოებრივი ტუალეტის ისტორიაზე. აღნიშნულმა ფილმმა კინოსკოლის პროფესიული ჟიურის სპეციალური პრიზი მოიპოვა.

მისი მეორე სრულმეტრაჟიანი ფილმის — „ჩრდილოეთით“ — განაცხადი მოხვდა იმ 18 პროექტს შორის, რომლებიც შეირჩა 150 განაცხადიდან მოსკოვის საერთაშორისო კოპროდუქციის ფორუმისთვის.

2020 წლის აგვისტოში რუფატ გასანოვის სრულმეტრაჟიანმა ფილმმა „შიდა კუნძული“ (The Island Within) მოიპოვა პრიზი „სარაევოს გული“ საუკეთესო რეჟისურისთვის სარაევოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე. 2021 წლის ნოემბერში აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირმა აღნიშნული ფილმი წარადგინა 94-ე დაჯილდოებაზე „ოსკარი“ ნომინაციაში „საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი“.

2023 წლის ივლისში რუფატ გასანოვი დაინიშნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კინოს სააგენტოს ხელმძღვანელის მოვალეობის შემსრულებლად.

2023 წლიდან გასანოვი მუშაობს ინოვაციურ ფორმატზე „Screenlife“ ჰოლივუდის სტუდია „Bazelevs“-ში, რომელიც დააარსა თემურ ბეკმამბეტოვმა. 2025 წელს მან მიიღო სტიპენდია ვაშინგტონში მდებარე ცენტრალური აზიისა და კავკასიის ინსტიტუტში (Central Asia–Caucasus Institute) სწავლის გაგრძელების მიზნით.

რუფატ გასანოვი კინოსწავლებას 2008 წლიდან ეწევა. პროფესიული საქმიანობა დაიწყო, როგორც მოწვეულმა ინსტრუქტორმა რეინჯლი ლეიქსის რეგიონალურ სკოლაში (მაინი, აშშ). 2015 წელს ხელმძღვანელობდა სამუშაო შეხვედრებს ლიეტუვაში, „Summer Media Studio“-ს ფარგლებში. ასევე ასწავლის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კულტურისა და ხელოვნების უნივერსიტეტში და თანამედროვე ხელოვნების ცენტრში YARAT, ბაქოში.

## პრიზები და ჯილდოები
*2020 — სარაევოს კინოფესტივალის პრიზი „სარაევოს გული“ საუკეთესო რეჟისურისთვის. ფილმი: „შიდა კუნძული“ (The Island Within).

*2010 — გერასიმოვის სახელობის კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის  საერთაშორისო ზაფხულის კინოსკოლის პროფესიული ჟიურის სპეციალური პრიზი. დოკუმენტური ფილმი: „O, Sortie!“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Руфат Гасанов на сайте фестиваля в Локарно
* Фильмы Руфата Гасанова на сайте **vimeo.com**

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი რეჟისორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
რუსუდან ქუთათელაძე

**რუსუდან ქუთათელაძე** (დ. 22 ნოემბერი, 1941, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მუსიკოსი, ხელოვნებათმცოდნე, პედაგოგი, მთარგმნელი.

## ბიოგრაფია 
1958 წელს დაამთავრა თბილისის I მუსიკალური სასწავლებელი, 1962 წელს ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1967–1981 წლებში იყო თბილისის IV მუსიკალური სასწავლებლის პედაგოგი. 1981–2014 წლებში ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი, 2006 წლიდან ასოცირებული პროფესორი. მუსიკისმცოდნე–ისტორიკოსი, მუსიკის კრიტიკოსი, რედაქტორი. ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატი. 1990 წელს დაიცვასაკანდიდატო დისერტაციის თემა – „ქართული სავიოლინო კონცერტი. ჟანრის ჩამოყალიბებისა და განვითარების ეტაპები“.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1941
გიონიკუ სოსეჯი

**გიონიკუ სოსეჯი** (魚肉ソーセージ, Gyoniku sōsēji) — იაპონური თევზის სოსისი, რომელიც დამზადებულია სურიმისგან. ის იყიდება პლასტმასის შეფუთვაში, როგორც მსუბუქი ხემსი. გიონიკუ სოსეჯი ჰგავს ტრადიციულ „თევზის ნამცხვარს“, კამაბოკოს. გიონიკუ სოსეჯი და კამაბოკო იაპონური თევზის გამოყენების 26% შეადგენს.

## წარმოება 
გიონიკუ სოსეჯის სამრეწველო წარმოება დაიწყო 1950-იან წლებში, და წარმოადგენდა ერთ-ერთ ადრეული ინოვაციას ჭარბი მინტაის გამოყენების წინააღმდეგ. მისი წარმოება უზრუნველყოფს სახვადასხვა სახეობის თევზის საკვებში გატანას და თევზის სახეობების ან სხვა ხორცის უფრო ფართო სპექტრის გამოყენებას.

ის შეიძლება შეიცავდეს ცხოველურ ცხიმებს, ჟელატინს, ხორბლის წებოვანას, კარტოფილის სახამებელს, მარილს, მონოსოდიუმის გლუტამატს, სოდიუმის ნიტრიტს, ფოსფატებს და ხელოვნურ საღებავებს. მათ ათავსებენ პლასტმასის სპეციალურ გარსში, რომელიც დამზადებულია ქლორირებული რეზინისგან, ვინილიდენქლორიდისგან ან ბოლო პერიოდში — ნეილონის ფირისგან. ეს გარსი ჩვეულებრივ ნათელი მონარინჯისფრო-წითელი შეფერილობისაა, რომ ულტრაიისფერი სხივებისგან ფერი არ დაკარგოს. სოსისი მზადდება 80-90 გრადუს ცელსიუსზე დაახლოებით 50 წუთის განმავლობაში. ოთახის ტემპერატურაზე ასეთი პროდუქტი უვნებლად ორი კვირის განმავლობაში ინახება. ან კალმარი. თევზს ან ხორცს ამუშავებენ და აქცევენ სურიმად — რბილ მასად, რომლითაც შემდეგ საბოლოო პროდუქტი მზადდება.

## ისტორია 
გიონიკუ სოსეჯის წარმოება იაპონიაში ინდუსტრიალურად 1950-იან წლებში დაიწყო. ეს იყო ერთ-ერთი პირველი იდეა, რომელიც ზედმეტი რაოდენობით ალასკის მინტაის გამოყენებას ებრძოდა. მისი წარმოება უზრუნველყოფს სახვადასხვა სახეობის თევზის საკვებში გატანას და თევზის სახეობების ან სხვა ხორცის უფრო ფართო სპექტრის გამოყენებას.  1965 წელს იაპონიაში მისმა წარმოებამ პიკს მიაღწია — წლიურად დაახლოებით 180,000 მეტრული ტონა მზადდებოდა. მას შემდეგ წარმოება შემცირდა, თუმცა 1990-იანი წლებიდან შედარებით დასტაბილურდა და ახლა წელიწადში საშუალოდ 60,000-70,000 მეტრულ ტონას შეადგენს.

კორეაში დიდი ზომის გიონიკუ სოსის ჩვეულებრივ ნაჭრებად ჭრიან და ტაფაზე კვერცხის ცომთან ერთად წვავენ, რათა მიირთვან სადილთან ან *ბანჩანად* — მეორეხარისხოვან კერძად ძირითადი ულუფისთვის.

## სქოლიო 
კატეგორია:იაპონური სამზარეულო
კატეგორია:თევზის კერძები
გიორგი ნატროშვილი

**გიორგი ნატროშვილი** (დ. 23 ნოემბერი, 1910 — გ. 21 ივნისი, 1998) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მკვლევარი და მწერალი.

## ბიოგრაფია 
გიორგი ნატროშვილი დაიბადა 1910 წლის 23 ნოემბერს, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტ სოფელ ზემო მაჩხაანში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1933 წელს.

1930 წლიდან მუშაობდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთების რედაქციებში. 1943-1963 წლებში იყო „ლიტერატურული გაზეთის“, 1963-1973 წლებში — ჟურნალ „დროშის“ მთავარი რედაქტორი, 1973-1982 წლებში — ჟურნალ „მნათობის“ მთავარი რედაქტორი, 1982-1988 წლებში მუშაობდა ლიტერატურის მუზეუმის დირექტორის თანამდებობაზე. 

ლიტერატურული მოღვაწეობა 1930-იანი წლებიდან დაიწყო. პირველი წიგნი „დავით კლდიაშვილის შემოქმედება“ 1934 წელს გამოსცა. მეორე მსოფლიო ომის მონაწილემ სამხედრო მოთხრობათა პირველი კრებული „დასავლეთის ფრონტზე“ 1943 წელს გამოაქვეყნა. მოთხრობების მომდევნო კრებულებმა („ისევ გაზაფხული იყო“, 1957, „უდარდელი კაცის სიკვდილი“, 1961) მას ქართული პროზის გამოჩენილი ოსტატის სახელი მოუხვეჭა. მასვე ეკუთვნის ლიტერატურულ-კრიტიკული ნაშრომების კრებულები "წინაპრები და თანამედროვენი" (1961), „ორი საუკუნის მიჯნაზე“ (1963) და სხვა. მას თვალსაჩინო წვილი მიუძღვის ქართული ლიტერატურის კრიტიკასა და ლიტერატურათმცოდნეობაში. მისი ნიაშრომები ეხება ქართული ლიტერატურის განვითარების ძირეულ პრობლემებს. მისი თხზულებები თარგმნილია რუსულ, სომხურ, აფხაზურ ენებზე. ქართველი მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე. საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა VIII, IX, X მოწვევის უმაღლესი საქბჭოს დეპუტატი.

## ლიტერატურა 
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია: ტ.7, თბ. 1984, გვ. 329

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
მაკარაშვილი თამარი

**თამარ მაკარაშვილი** (დ. 28 აგვისტო, 1902 — გ. 1973) — ქართველი მსახიობი

## ბიოგრაფია 
თამარ მაკარაშვილი დაიბადა 1902 წლის 28 აგვისტოს, თბილისში.თეატრალური მოღვაწეობა დაიწყო ველისციხის თეატრში. რამოდენიმე სეზონის შემდეგ გადავიდა ჭიათურის თეატრში. 1938-1952 წლებში მოღვაწეობდა სოხუმის, ხოლო 1952-1956 წლენში ფოთის თეატრებში. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: კინტო (აკაკი წერეთლის "კინტო"), ოთარაანთ ქვრივი (ილია ჭავჭავაძის "ოთარაანთ ქვრივი"), ზეინაბი (ალექსანდრე სუმბათაშვილის "ღალატი"),  ქრისტინე (პოლიო ირეთელის "ქრისტინე"), ეკატერინე ჭავჭავაძე (მაყვალა მრევლიშვილის "ნიკოლოზ ბარათაშვილი"),  სამეგრელოს დედოფალი (არჩილ ქურდიანის "უტუ მიქავა"),  ბეატრიჩე, ემილია (უილიამ შექსპირის "აურზაური არაფრის გამო", "ოტელო"), ლედი მილფორდი (ფრიდრიხ შილერის "ვერაგობა და სიყვარული"), ლირსა (პოლიკარპე კაკაბაძის "ყვარყვარე თუთაბერი") და სხვა. 

## ლიტერატურა 
*ხელოვნების კალენდარი თეატრი, მუსიკა, კინო. -თბ., 1992 .- გვ.93-94

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 28, აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
ნერიკური

მინი|ნერიკური
**ნერიკური** (ねりくり) — ტრადიციული კერძი კიუსიუდან, კონკრეტულად კაგოსიმასა და მიაზაკის პრეფექტურებიდან, იაპონიიდან. რეგიონის მიხედვით, იგი სხვადასხვა სახელით არის ცნობილი, მათ შორის *ნეტაბო* (*ねったぼ*), *ნეტაუკური* (*ねったくり*) და *კარაიმო ნეტაბო* (*からいもねったぼ*).

## მიმოხილვა 
ნერიკური, სავარაუდოდ, ედოს პერიოდიდან არსებობს და ტკბილი კარტოფილის მოჩის სახეობაა, რომელიც მოხარშული მოჩისა და ორთქლზე მოხარშული საცუმაიმოს (ტკბილი კარტოფილის) შერევით კეთდება.

ის ხშირად ახალი წლის ნარჩენების ან გამაგრებული მოჩის, ანუ *მიზუმოჩის* გამოყენებით მზადდება და, როგორც წესი, კინაკოთი (შემწვარი სოიოს ფქვილით) დაფარულს მიირთმევენ.

მიაძაკის პრეფექტურაში მას ძირითადად მიაკონოჯოს ქალაქსა და მის შემოგარენში მოიხმარენ.

## წარმოების მეთოდი 
ნერიკურის მოსამზადებლად ტკბილი კარტოფილი ჯერ კარგად ირეცხება, შემდეგ იფცქვნება და მოზრდილ ნაჭრებად იჭრება. ამას შემდეგ წყალში დებენ ისე, რომ კარტოფილი მთლიანად დაიფაროს, და ასადუღებლად დგამენ. კარტოფილი იხარშება მანამ, სანამ დარბილდება.

როდესაც მორბილდება, ქვაბში მოჩის ნაწილებს ამატებენ. ნარევს კიდევ ერთხელ ადუღებენ მანამ, სანამ ორივე, ტკბილი კარტოფილი და მოჩი არ დარბილდება.

ადუღების შემდეგ წყალს წურავენ და მცირე რაოდენობის მარილს ამატებენ. შემდეგ ნარევს ასქელებენ და *სურიბაჩის* (იაპონური სანაყის) გამოყენებით კარგად ურევენ ერთგვაროვანი მასის მიღებამდე.

შემდეგ ნარევი იჭრება ლუკმის ზომის ნაწილებად და ჭამამდე კინაკოთი იფარება.

სხვა ვერსიებში ტკბილი წითელი ლობიოს პასტა (ანკო) ცალკე მზადდება და მოჩის შიგთავსად გამოიყენება.

## სქოლიო 
კატეგორია:იაპონური სამზარეულო
კატეგორია:ბრინჯის კერძები
დენიზლის მუზეუმი

**დენიზლის მუზეუმი** () ასევე ცნობილი როგორც **დენიზლის ათათურქისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი** — ეროვნული მუზეუმი დენიზლიში, თურქეთი. დაარსებული 1984 წელს, ეს არის ისტორიული სახლ-მუზეუმი, რომელიც ეძღვნებაათათურქს და ასევე აჩვენებს ეთნოგრაფიულ ნივთებს.

მუზეუმი არის XIX საუკუნის ორსართულიანი სახლი და მდებარეობს დენიზლის სარაილარის უბნის 459-ე ქუჩაზე.

## ისტორია
ათათურქი, თანამედროვე თურქეთის დამფუძნებელი, დენიზლს ეწვია 1931 წლის 4 თებერვალს და ამ სახლში დარჩა. შემდეგ კულტურის სამინისტრომ იყიდა იგი და მუზეუმად გადააკეთა. მუზეუმი გაიხსნა 1931 წლის 4 თებერვალს, ათათურქის ვიზიტის 53-ე წლისთავზე.

## ექსპონატები
პირველი სართული არის ეთნოგრაფიული განყოფილება. პატარა ოთახებში გამოტანილია ორნამენტები, ვერცხლის იარაღები, ხის ნამუშევრები და ა. შ. დიდ ოთახს აქვს იარაღები, როგორიცაა იატაგანები, მახვილები, თოვლის რაშები, იარაღები და ა. შ. ამ ოთახში ასევე გამოტანილია დროშა, რომელიც გამოიყენეს 1919 წელს დამოუკიდებლობის ომის დროს თათბირზე, და ჰიუსეინ ეფეს (1920-იანი წლების ადგილობრივი გმირი) უნიფორმა.

მეორე სართულის სამ ოთახში მანეკენების საშუალებით ასახულია დენიზლის მოქალაქეების ცხოვრების წესი. ორი ოთახი ეთმობა ათათურქს, რომლებიც მან დაიკავა 1931 წელს დენიზლიში ვიზიტისას. ერთი ოთახი იყო მისი საძინებელი, მეორე — კაბინეტი. წინაოთახში განთავსებულია იბრაჰიმ ჩალის ზეთის ნახატები და სხვადასხვა საყოფაცხოვრებო ავეჯი, რომელიც შემოწირულია ნეჯიფ ალი ქიუჩიუქის (ყოფილი თურქი პოლიტიკოსისა და იურისტის) მიერ.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1984 წელს დაარსებული მუზეუმები
ივ ესინი

**ევ ესინი** (დ. 17 ოქტომბერს, 1986 წელს) — ნიგერიელი მსახიობია, რომელმაც 2015 წელს მოიპოვა City People Entertainment Awards-ის ჯილდო კატეგორიაში „ნიგერიის ყველაზე პერსპექტიული მსახიობი“. ის ასევე დაჯილდოვდა AMAA-ს პრემით საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლის შემსრულებლად და მიიღო საუკეთესო დრამატული მსახიობის ჯილდო AMVCA-ზე.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ესინი დაიბადა აკვა-იბომის შტატი, ნიგერიის სამხრეთგეოგრაფიულ რეგიონში, რომელიც უმეტესად ნიგერიის ეთნიკური უმცირესობებით არის დასახლებული. უფრო კონკრეტულად, ის აკვა-იბომის შტატში მდებარე ორონის ადგილობრივი თვითმმართველობის ოლქიდანაა.

ესინმა დაწყებითი განათლება მშობლიურ ქალაქში მიიღო და დაასრულა დაწყებითი სკოლის დასრულების სერტიფიკატით. შემდეგ ის სწავლას აგრძელებდა „Immaculate Conception Secondary School Itak-Ikono“-ში, ასევე აკვა-იბომის შტატში, სადაც მიიღო დასავლეთ აფრიკის უმაღლესი სკოლის სერტიფიკატი (West African Senior School Certificate).

შემდგომში ესინმა ჩააბარა კალაბარის უნივერსიტეტში, რომელიც მდებარეობს კროს რივერის შტატში, და ბაკალავრის ხარისხი მიიღო თეატრალურ ხელოვნებაში (B.Sc. in Theatre Arts).

## კარიერა
სანამ ივ ესინი ოფიციალურად შეუერთდებოდა ნიგერიის კინოინდუსტრიას, რომელიც ფართოდ არის ცნობილი როგორც ნოლივუდი, იგი ბანკის თანამშრომელი იყო. მოგვიანებით მან ბანკირის პოზიცია დატოვა, რათა მთლიანად გადართულიყო იმ საქმიანობაზე, რასაც ის ნამდვილ ვნებად მიიჩნევდა მსახიობობას.

ესინი ნოლივუდს 2008 წელს შეუერთდა მას შემდეგ, რაც მონაწილეობა მიიღო კასტინგში და წარმატებით გაიარა მოსმენა, რის შედეგადაც პროდიუსერებმა ის ფილმში მონაწილეობის მისაღებად შეარჩიეს.

მან სარეჟისორო დებიუტი მოახდინა ფილმით სახელწოდებით „Spirit“. გავლენიანი ნიგერიული მედია-საშუალება The Tribune-ის თანახმად, ივ ესინი მონაწილეობდა 100-ზე მეტ ფილმში.

## ჯილდო
* City People Entertainment Awards — ნიგერიის ყველაზე პერსპექტიული მსახიობი (2015)
* Africa Movie Academy Awards (AMAA) — საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლის შესრულებისთვის
* Africa Magic Viewers’ Choice Awards (AMVCA) — საუკეთესო მსახიობი დრამატულ ჟანრში.

## შერჩეული ფილმოგრაფია
* Blue (2019)
* Pains Of Life (2017)
* Girls Are Not Smiling (2017)
* Treasure (2017)
* The Storm (2016)
* Marry Who You Love (2016)
* Oshimiri (2015)
* Idemili (2014)
* Brothers War (2013)
* Brave Mind (2012)
* Deep Water (2012)
* Hand Of Fate (2012)
* Sins Of The Past (2012)
* The Enemy I See (2012)
* Gallant Babes (2011)
* Thanks For Coming (2011)
* Mad Sex (2010)
* Royal War (2010)
* Indecent Desire (2005)

## ასევე ნახეთ
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Nigerian_actors

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Remember Monday

**Remember Monday** —  ბრიტანული ქვეყნის პოპ გოგონათა ჯგუფი, რომელიც შედგება წევრებისგან: ლაურენ ბირნი, ჰოლი-ენ ჰალლი და შარლოტ სტილი. ჯგუფმა პოპულარობა მოიპოვა 2019 წელს The Voice UK-ში მონაწილეობით. ისინი წარმოადგენდნენ გაერთიანებულ სამეფოს ევროვიზიის სიმღერის კონკურსში 2025 წელს სიმღერით "What the Hell Just Happened?",  ჟიურისგან მეათე ადგილი დაიკავეს და საერთო ჯამში 19-ე ადგილი, ხოლო საზოგადოებრივი ხმის მიცემიდან ნული ქულა მიიღეს.

## კარიერა 
სამეული შეხვდა ერთმანეთს, როდესაც ერთად სწავლობდნენ sixth form college-ში, ფარნბოროში, სადაც ისინი მუსიკისადმი საერთო გატაცებამ გააერთიანა.  ჰალმა ადრე იმღერა ელიზაბეტ II-ის 80-ე დაბადების დღეზე და მან ადრე მოიგო My Camp Rock 2009 წელს და ითამაშა ოპერაში ფანტომი და ლეს მიზერაბლე. გარდა ამისა, ბერნმა ითამაშა მის ჰონი მატილდაში და სტილმა ითამაშა ჯეინ ბენქსი მერი პოპინსში. 2013 წელს, როდესაც ისინი დაარსდნენ, ისინი ჰიუსტონად იყვნენ ცნობილი;  2018 წელს მათ სახელი შეცვალეს Remember Monday-ზე, რადგან იმ დღეს თავისუფალი პერიოდები ჰქონდათ და ერთად სიმღერა შეეძლოთ.
მარცხნივ|frameless|276x276პქ

**remember Monday**  გამოჩნდა 2019 წლის The Voice UK-ზე, სადაც მათ ქასთინგი გაიარეს Seal-ის "Kiss from a Rose"-ით. ოთხივე ჟიურის წევრმა, მათ შორის სამმა მამაკაცმა და ჯენიფერ ჰადსონმა, მათ მხარი დაუჭირა;  ბენდმა გადაწყვიტა, რომ მენტორად ჰადსონი აერჩიათ, ნაწილობრივ იმიტომ, რომ ის იყო ჟიურიში ერთადერთი ქალი და ნაწილობრივ იმიტომ, რომ მან მათ ფეხსაცმელი ესროლა, რაც მან კომპლიმენტად მიიჩნია.   ჯგუფმა შემდეგ დაამარცხა კირონ სმიტი Battle რაუნდში Phillip Phillips-ის "Home"-ით,  თუმცა მათი საკუთარი ტრეკის "Jailbreaker" შესრულებამ Knockout ეტაპზე გამოიწვია მათი გასვლა კონკურსიდან.   ჯგუფმა სამსახური 2023 წლის სექტემბერში დატოვა, რათა სრული დატვირთვით მუსიკას მიჰყოლოდა, სტილმა კი საშემსრულებლო ხელოვნების სკოლაში, არტემისის კოლეჯში, დირექტორის მოადგილის თანამდებობა დატოვა.

Remember Monday 2024 წელს ჰადსონის ჩატ-შოუში ალანის მორისეტის სიმღერა „Hand in My Pocket“ შეასრულა და იმავე წლის ოქტომბერში EP Crazy Anyway გამოუშვა. 2025 წლის 7 თებერვალს, ნატ ო’ლირიმ და ვიკი ჰოკსვორტმა BBC Radio 1-ის დილის შოუში განაცხადეს, რომ ჯგუფი იმ წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე გაერთიანებულ სამეფოს წარმოადგენდა.  მათი განცხადების უცენზურო ხასიათი ინტერნეტში დაცინვის საგანი გახდა, რადგან კორპორაციას ამასთან დაკავშირებით არანაირი განცხადება არ გაუკეთებია  და არც 2025 წლის 7 მარტამდე გააკეთებდა. ისინი იყვნენ პირველი გოგონათა ჯგუფი, რომელმაც დიდი ბრიტანეთი წარმოადგინა 1999 წლის შემდეგ სიმღერით Precious, და ეს გააკეთეს სიმღერით „What the Hell Just Happened?“, რომელიც მომდევნო კვირას დიდი ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში 95-ე ადგილზე გავიდა. სიმღერამ კონკურსზე მე-19 ადგილი დაიკავა, ჟიურის ხმის მიცემით 88 ქულის, ხოლო საზოგადოების ხმის მიცემით ნული ქულის („ნულოვანი ქულა“) მიღების შემდეგ.

## სქოლიო
კატეგორია:2019
კატეგორია:ბრიტანელი მომღერლები
კატეგორია:ევროვიზიის მონაწილეები
ეგეს უნივერსიტეტის ბუნების ისტორიის მუზეუმი

**ეგეს უნივერსიტეტის ბუნების ისტორიის მუზეუმი** () — უნივერსიტეტის მუზეუმი ზმირში, თურქეთი. მუზეუმი მდებარეობს ეგეს უნივერსიტეტის კამპუსში, სამეცნიერო ფაკულტეტის გვერდით კოორდინატებზე 38°27′31″ ჩ. გ. 27°13′53″ აღ. გ. მუზეუმი დაარსდა 1973 წელს. (1973-1991) წლებში იგი იყო ფაკულტეტის ინსტიტუტი. 1991 წლის შემდეგ გახდა რექტორატის ქვეყანაყოფი. 

## გამოფენილი ექსპონატები
გამოფენაში 4000 ნივთია. 6 დარბაზია 2,500 კვადრატულ მეტრში (27,000 კვ. ფუტი) ფართობზე.

*პალეონტოლოგია (1168 ექსპონატი)
*ქანები და მინერალები (811 ექსპონატი)
*ფრინველები (168 ექსპონატი)
*შესასვლელი (თურქული ფაუნა) (937 ექსპონატი)
*ზოგადი ზოოლოგია (766 ექსპონატი)
*ოსტეოლოგია და ევოლუცია (81 ექსპონატი)

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:1973 წელს დაარსებული მუზეუმები
ვიქტუარ ტომეგა-დოგბე

**ვიქტუარ ტომეგა-დოგბე** (დ. 23 დეკემბერი, 1959) — ტოგოელი პოლიტიკოსი, ტოგოს მე-13 პრემიერ-მინისტრი 2020-2025 წლებში, პირველი ქალი ამ თანამდებობაზე. ადრე, ტომეგა-დოგბე იყო სახალხო განვითარების, ხელნაკეთი ნივთების, ახალგაზრდობისა და ახალგაზრდების დასაქმების მინისტრი კომი სელომ კლასუს მთავრობაში და ასევე პრეზიდენტ ფორ გნასინგბეს კაბინეტის დირექტორი.

2024 წლის მარტში კონსტიტუციური რეფორმის შემდეგ, რომელმაც ტოგო საპრეზიდენტო სისტემიდან საპარლამენტო სისტემად გარდაქმნა და სადაც პრეზიდენტის როლი ცერემონიული გახდა, ხოლო პრემიერ-მინისტრის როლი ქვეყანაში ყველაზე ძლიერ თანამდებობად იქცა და დაერქვა „მინისტრთა საბჭოს პრეზიდენტი“, ტომეგა დოგბე კვლავ დანიშნა პრემიერ-მინისტრად ახალი კონსტიტუციის შესაბამისად პრეზიდენტმა გნასინგბემ აგვისტოში.

## სქოლიო
კატეგორია:ტოგოელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ტოგოს პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:აფრიკის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მარეიდ მაკგინესი

**მარეიდ მაკგინესი** (; დ. 13 ივნისი, 1959) — ირლანდიელი პოლიტიკოსი, რომელიც იყო ევროპის კომისარი ფინანსური სტაბილურობის, ფინანსური მომსახურებებისა და კაპიტალის ბაზრების კავშირის საკითხებში 2020 წლის ოქტომბრიდან 2024 წლის ნოემბრამდე. იგი იყო პარტია ფინე გელის წევრი და მანამდე მუშაობდა ევროპარლამენტის პირველ ვიცე-პრეზიდენტად 2017 წლიდან 2020 წლამდე. იგი იყო ევროპარლამენტის წევრი აღმოსავლეთის რეგიონიდან 2004 წლიდან 2014 წლამდე და შუა რეგიონი-ჩრდილოეთ-დასავლეთიდან 2014-2020 წლებში. ევროპარლამენტში იგი აფილირდებოდა ევროპის სახალხო პარტიასთან. 

## სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ევროპარლამენტის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ევროკომისრები (2019-2024)
გოგიეთის წმინდა დიმიტრის ხატი

**გოგიეთის წმინდა დიმიტრის ხატი** — ჭედური ხატი, შემოქმედის მონასტრის ახლოს მდებარე სოფელ გოგიეთიდან. ხატზე გამოსახული იყო წმინდა დიმიტრი მთელი ტანით, ერთ ხელში შუბი ეჭირა, მეორეში ფარი. გამოსახულება რელიეფური იყო მოოქროვილი ვერცხლის ფონზე. 1873 წელს აღნიშნული ხატი დ. ბაქრაძემ შემოქმედის მონასტრის საგანძურში იპოვა და სხვებთან ერთად აღწერა.

დ. ბაქრაძის აზრით ამ წარწერაში მოხსენიებული შემოქმედელი, იგივე იაკობ დუმბაძეა.

## ლიტერატურა
*ბაძრაძე დ., „არქეოლოგიური მოგზაურობა გურიასა და აჭარაში“ (ქართული თარგმანი), თბ., 1987, გვ. 113-114
*Бакрадзе Д., „Археологическое путешествие по Гурии и Адчаре“. СПб., 1878 г, ст. 124-125

კატეგორია:ქართული ხატები
Xbox Series X/S

**Xbox Series X** და **Xbox Series S** — Xbox-ის სერიის კონსოლების მეოთხე თაობა, რომელმაც ჩაანაცვლა წინა თაობის Xbox One. 2020 წლის 10 ნოემბერს გამოშვებული უფრო მაღალი დონის Xbox Series X და უფრო დაბალი დონის Xbox Series S მეცხრე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლების ნაწილია, რომლებიც კონკურენციას უწევენ Sony-ს PlayStation 5, რომელიც იმავე თვეში გამოვიდა.

Microsoft-მა პირველი დეტალები კონსოლის შესახებ ჯერ კიდევ 2019 წელის 10 ივნისს E3 2019-ის საერთაშორისო გამოფენაზე გაამხილა. ოფიციალურად კონსოლების სერია The Game Awards 2019-ზე დაანონსდა.Xbox One-ის მსგავსად, Xbox Series X/S იყენებენ AMD-ის 64-ბიტიან x86-64 ცენტრალურ და გრაფიკული პროცესორებს. ორივე მოდელს აქვს SSD-დისკები ჩატვირთვის დროის შესამცირებლად, რეიტრეისინგისა და სივრცითი აუდიოს მხარდაჭერა, თამაშების მაღალი დინამიური დიაპაზონის რენდერირებად გადაქცევის შესაძლებლობა მანქანური სწავლების გამოყენებით (Auto HDR), HDMI 2.1 ცვლადი განახლების სიხშირისა და დაბალი შეყოვნების რეჟიმების მხარდაჭერა და განახლებული კონტროლერები. Xbox Series X შექმნილია ნომინალურად თამაშების 2160p (4K გაფართოება) 60 კადრი წამში (FPS) რენდერისთვის. უფრო დაბალი დონის, მხოლოდ ციფრული Xbox Series S, რომელსაც აქვს შემცირებული სპეციფიკაციები და არ შეიცავს ოპტიკურ დისკწამყვანს, შექმნილია ნომინალურად თამაშების 1440p-ში 60 FPS-ზე რენდერისთვის, 4K-მდე გაუმჯობესებისა და რეიტრეისინგის მხარდაჭერით. Xbox Series X/S უკუთავსებადია Xbox One-ის თითქმის ყველა თამაშთან და აქსესუართან (მათ შორის Xbox 360-ისა და ორიგინალი Xbox-ის თამაშებთან, რომლებიც Xbox One-თან უკუთავსებადი გახდა); ახალი აპარატურა თამაშებში უკეთეს წარმადობასა და ვიზუალურ მხარდაჭერას უზრუნველჰყოფს.

კრიტიკოსებმა შეაქეს Xbox Series X/S Xbox One-თან შედარებით აპარატურული გაუმჯობესებების გამო. 2024 წლის ივნისის მონაცემებით, Xbox Series-ის კონსოლების გაყიდვებმა მთელ მსოფლიოში 28 მილიონ ერთეულს გადააჭარბა.

## შედარება
მოცემული ცხრილი წარმოადგენს მეოთხე თაობის Xbox-ის კონსოლების ძირითადი კომპონენტების შედარებას.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:Xbox Series X/S
კატეგორია:2020 წელი ვიდეო თამაშებში
კატეგორია:2020-იანი წლების სათამაშოები
კატეგორია:უკუთავსებადი ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:Microsoft-ის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:მეცხრე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:2020 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:X86-ზე დაფუძნებული კონსოლები