რცხილისძირა

**რცხილისძირა** () — სოკოს სახეობა ბოლეტუსისებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

საჭმელი სოკოა. გამოიყენება ყველა სახით. იზრდება ფოთლოვან ტყეში ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე. მიკორიზას უპირატესად ქმნის რცხილასთან, იშვიათად სხვა ფოთლოვან ხეებთან. ვიზუალურად მეტად წააგავს არყისძირას.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა ფრანც კალენბახმა 1929 წელს როგორც *Boletus pseudoscaber*. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიენიჭა 2017 წელს.

**სამეცნიერო სინონიმები**:
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## აღწერა 
ქუდის დიამეტრი — 7-14 სმ, ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, შეკეცილი კიდეებით, დაჭმუჭნული ზედაპირით. შემდეგში ბალიშისებრია, დახეთქილი ზედაპირით, კანი მშრალი, მქრქალი, ნესტიან ამინდში მბრწყინავი ზეთისხილისფერ-მურა ან ყავისფერ-ნაცრისფერი ელფერით. 

რბილობი — თეთრი, რბილი, ფეხში ბოჭკოვანია, სიბერეში უხეშია, გაჭრისას იღებება მოვარდისფრო-იისფრად, შემდეგ ნაცრისფრად, თითქმის შავამდე. სასიამოვნო სუნითა და გემოთი.

მილაკოვანი შრე — თავისუფალი, ამოკვეთილი ფეხთან. მილები ვიწრო, რბილი, ოდნავ წყალ-წყალა. ფორები წვრილი, მომრგვალო-კუთხოვანი. ზედაპირი თეთრი ან ქვიშისფერ-ნაცრისფერი.

ფეხის სიგრძე — 5-13 სმ, სისქე — 4 სმ-მდე. ცილინდრული ან ძირისკენ თითისტარისებრ გასქელებული. ზედა მხარეს ზეთისხილისფერ-ნაცრისფერია, ქვედა მხარეს — მომურო, ზედაპირი ქერცლიანი. ქერცლები ასაკთან ერთად ფერს იცვლის მოთეთროდან ღია-ყვითლამდე, მოგვიანებით მუქი მურა. 

სპორების ფხვნილი — მურა, სპორები — 10-20×5-7 მკმ, თითისტარისებრი.

### ცვალებადობა 
ქუდის ფერი ძლიერ ვარირებს — ყავისფერ-ნაცრისფერი, ჟანგმიწისფერი, ფერფლისფერი, ზოგჯერ ღია, მოთეთრო.

## მსგავსი სახეობები 

ფაილი:2010-09-13 Leccinum aurantiacum 6555643513.jpg|*Leccinum aurantiacum*
ფაილი:Leccinum crocipodium.JPG|*Leccinellum crocipodium*
ფაილი:Birch Bolete. Leccinum species (40116917082).jpg|*Leccinum scabrum*
ფაილი:Nyarfaerdestinoru.jpg|*Leccinum duriusculum*
Подберёзовики 4604.jpg|*Leccinum holopus*
Leccinum melaneum (Smotl.) Pilát & Dermek 708657.jpg|*Leccinum melaneum*
ფაილი:Leccinum piceinum.jpg|*Leccinum piceinum*
ფაილი:Luční - Leccinum quercinum 01.jpg|*Leccinum quercinum*
ფაილი:Leccinum variicolor G4.2.jpg|*Leccinum variicolor*
ფაილი:Leccinum versipelle, Orange Birch Bolete, UK.jpg|*Leccinum versipelle*
ფაილი:Leccinum vulpinum 517473.jpg|*Leccinum vulpinum*
ფაილი:2006-09-03 Tylopilus porphyrosporus 1.jpg|*Porphyrellus pseudoscaber*

## ეკოლოგია და გავრცელება 
იზრდება ფოთლოვან ტყეებში ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად. მიკორიზას უპირატესად ქმნის რცხილთან, იშვიათად სხვა ფოთლოვან ხეებთან — არყი, თხილი, ვერხვი და სხვა.

გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

გავრცელებულია საქართველოშიც. რცხილისძირა შესულია ნორვეგიისა და ნიდერლანდების გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში.

**სეზონი** — ივნისიდან ოქტომბრამდე.

## გამოყენება 
საჭმელი სოკოა. იხმარება ახალი, შემწვარი, მოხარშული, გამხმარი, დამარილებული და დამარინადებული. ხშირად ჭიანდება. საჭმელად უმჯობესია ნორჩი ეგზემპლარები.

## გალერეა

ფაილი:Kozák habrový1.jpg
ფაილი:Leccinum pseudoscabrum a1.JPG
ფაილი:Leccinum pseudoscabrum 2020 G1.jpg
ფაილი:Leccinellum griseum (37163101571).jpg
ფაილი:Leccinum griseum - panoramio (6).jpg
ფაილი:Leccinum griseum (36527626715).jpg
ფაილი:Leccinum carpini.JPG
ფაილი:Leccinum griseum (36497324163).jpg

## ლიტერატურა 
* 
*Грюнерт Г. Грибы : пер. с нем. — М. : Астрель ; АСТ, 2001. — С. 228. — (Путеводитель по природе). — ISBN 5-17-006175-7.
*Справочник-определитель: Грибы / отв. за выпуск Ю. Г. Хацкевич. — Мн.: Харвест, 2002. — С. 126. — 480 с. — 7000 экз. — ISBN 985-13-0913-3.
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*
*რცხილისძირა  — საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნოგიოლოგია

## სქოლიო 
კატეგორია:ბოლეტუსისებრნი 
კატეგორია:საჭმელი სოკოები