აზერბაიჯანის არქიტექტურა

**აზერბაიჯანის არქიტექტურა** () — თანამედროვე არქიტექტურული და ისტორიული მნიშვნელობის მქონე შენობა-ნაგებობების კომპლექსი თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე. აზერბაიჯანის არქიტექტურა მოიცავს ქვეყნის ტერიტორიაზე მცხოვრები და მცხოვრებ ხალხთა არქიტექტურას.

## ისტორია 
მცირე კავკასიონის მთისწინეთში და ნახიჩევანის ტერიტორიაზე, პრეისტორიული საცხოვრებელი ადგილების ნარჩენები ახასიათებს აზერბაიჯანში ენეოლითურ და ადრეული ბრინჯაოს ხანის მშენებლობას. 

კავკასიის ალბანეთის არქიტექტურული მემკვიდრეობა წარმოადგენს თანამედროვე აზერბაიჯანის ჩრდილოეთ ნაწილში დაცულ ნაგებობებს, რომელთაგან გამოირჩევა შაქის რაიონის სოფელ კიშში (VI ან XII საუკუნეში) ეკლესია, ჩირაგ-ყალას ციხე-სიმაგრეების ნარჩენები (მე -6 საუკუნე) ქალაქ გაბალას მახლობლად, ბაზილიკური ტაძარი სოფელ კუმში, კახის რაიონში, სოფელ ლეკიტის (V-VI საუკუნეების) მრგვალი ტაძარი და ტაძრის კომპლექსის ნანგრევები (VII საუკუნე) მინგეჩაურში. 

აზერბაიჯანში შემორჩენილი ადრეული ნაგებობებია კუმისა და ლეკიტის ტაძრები და ქალწულის კოშკის საფუძვლები ბაქოში. უძველესი ისლამური ნაგებობებად შეიძლება მიჩნეული იყოს VIII საუკუნის მეჩეთები აღსუში და ჯუმა მეჩეთი შემახში. 

XIV-XVI საუკუნეებში ქალაქების ზრდის შედეგად, აგურისა და ქვის არქიტექტურა ვითარდება, რომლის ერთ-ერთი მაგალითია შირვანშაჰების სასახლე ბაქოში. ადგილობრივი სკოლების ტრადიციები XIV საუკუნის კოშკის მავზოლეუმებში გაგრძელდა ბარდაში, ყარაბაილარში, სოფელ ხაჩინ-დორბათლის 12-წახნაგოვან მავზოლეუმში, XIV საუკუნის ციხე-სიმაგრეში სოფელ რამანაში. საინტერესოა ორიარუსიანი გუმბათოვანი დირი ბაბას აკლდამა ქალაქ მარაზაში 
* გატეხილი ხიდი (წითელი ხიდი) ყაზახის რაიონში 
* ჯუღის ხიდი არაქსზე, ჯულფასთან ახლოს (XII საუკუნე). 

ნიზამის თეატრი და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სურსათის სამინისტროს ყოფილი შენობა (ორივე აშენდა 1937-1939 წლებში), რომლებიც დადაშოვისა და ჰუსეინოვის პროექტებით აშენდა, განსხვავდება სხვა შენობებისგან მოცულობითი, სტრუქტურითა და არქიტექტურული გადაწყვეტილებებით.

აზერბაიჯანის ეროვნული ბიბლიოთეკა აშენდა 1961 წელს თანამედროვე და კლასიკური სტილის სინთეზში. ამ ბიბლიოთეკის პროექტი მიხეილ ჰუსეინოვს ეკუთვნის, რომელიც ცნობილია, როგორც კავკასიაში ყველაზე დიდი ბიბლიოთეკის შენობა.

საპრეზიდენტო სასახლე აშენდა 1977-1986 წლებში ფუად ორუჯოვის (პროექტის მენეჯერი), ტაჰირ ალლავერდიევი (არქიტექტორი) და მადატ ხალაფოვის (დიზაინერი) პროექტისა და დიზაინის საფუძველზე. საპრეზიდენტო სასახლე არის თორმეტი სართულიანი შენობა მარმარილოსა და გრანიტის საფარის მასალებით.
ფაილი:Palace of Happines (Mukhtarov street).jpg|მუხთაროვის სასახლე
ფაილი:Ismailiyye palace main façade, Baku, 2015.jpg|აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემია
ფაილი:Azerbaijan State Academic Opera and Ballet Theatre main façade, 2015.jpg|აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრი
ფაილი:Nizami kinoteatrı.jpg|ნიზამის კინოთეატრი
ფაილი:Gobierno de Azerbaiyán, Baku, Azerbaiyán, 2016-09-26, DD 27.jpg|მთავრობის სახლი

## აზერბაიჯანის 21-ე საუკუნის არქიტექტურა 
### ცეცხლის ცათამბჯენები 
ცეცხლის ცათამბჯენების არქიტექტურა აზერბაიჯანის ცეცხლის ფიგურების ყველაზე ცნობილი წარმომადგენელია. სტრუქტურა აღჭურვილია LED ეკრანებით.  ეს არის ყველაზე მაღალი შენობა ქვეყანაში  — 182 მ სიმაღლით. შენობის საერთო ფართი 235,000 კვადრატული მეტრია. ცათამბჯენები შედგება სამი შენობისგან, მათ შორის, სასტუმრო, ბინები და ოფისებია. მშენებლობა 2007 წელს დაიწყო და 2012 წელს დასრულდა. 

### ჰეიდარ ალიევის ცენტრი 
აზერბაიჯანში ახალი არქიტექტურის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და თვალსაჩინო მაგალითია ჰეიდარ ალიევის ცენტრი. ბრიტანელი არქიტექტორი ზაჰა ჰადიდი 2007 წელს ჰეიდარ ალიევის სახელობის არქიტექტურულ დიზაინერად დაინიშნა. ცენტრი ითვლება თანამედროვე ბაქოს ერთ-ერთ სიმბოლოდ. კომპლექსის ფართობია 15.93 ჰექტარი. შენობის ხაზები სიმბოლიზირებს წარსულის შერწყმას მომავალთან.

### ბაქოს ოლიმპიური სტადიონი 
სტადიონის მშენებლობა დაიწყო 2011 წლის 6 ივნისს პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის, ყოფილი ფიფას და უეფას პრეზიდენტების, ზეპ ბლატერისა და მიშელ პლატინის მონაწილეობით. ბაქოს ოლიმპიური სტადიონის გახსნის ცერემონიალი 2015 წლის 6 მარტს გაიმართა და სტადიონი აზერბაიჯანში უმთავრეს სპორტულ ღონისძიებებს მასპინძლობს. ეს მრავალფუნქციური სტადიონი აზერბაიჯანში ყველაზე დიდი სტადიონია 68,700 ადგილით. ბაქოს ოლიმპიური სტადიონი StadiumDB- ს მიერ არის მსოფლიოში მე -7 საუკეთესო სტადიონია.

### Baku Crystal Hall 
Baku Crystal Hall სპორტულ-გასართობი კომპლექსია, სადაც 2012 წლის ევროვიზიის კონკურსი ჩატარდა. დარბაზის მშენებლობა დასრულდა 2012 წლის 16 აპრილს. მისი ტევადობა არის 25,000 მაყურებელია. მასში ასევე VIP ოთახებია. 

### ტანვარჯიშის სახეობათა ეროვნული სტადიონი 
ეროვნული ტანვარჯიშის არენა, რომელიც განკუთვნილია 9 000 ადამიანისთვის, მდებარეობს ჰეიდარ ალიევის მაგისტრალზე კოროღლუს მეტროსთან ახლოს. ადგილების რაოდენობა იცვლება 5,000-დან 9 000-მდე ადგილიდან, რაც დამოკიდებულია კონკურენციის მოცულობასა და ბუნებაზე. სტადიონი შედგება VIP კატეგორიის ოთახებისგან, რომელიც განკუთვნილია სპონსორებისთვის, სტადიონზე დასასვენებელი და სასადილო ოთახებია. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Развитие архитектуры Азербайджана в средние века 
* АРХИТЕКТУРА АЗЕРБАЙДЖАНА III - XIX ВЕКА 

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა