ენ ნიუმენი

**ენ ბ.** **ნიუმენი** (, დ. 1955) — მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, ჯანდაცვის მაგისტრი. მეცნიერი, რომელიც  სპეციალიზებულია ეპიდემიოლოგიის და გერონტოლოგიის მიმართულებით. პიტსბურგის უნივერსიტეტის ბაკალავრის, მაგისტრის და დოქტორის ხარისხების მფლობელი. ენ ნიუმენი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს  ათეროსკლეროზს, დღეგრძელობას და კონკრეტულ ფაქტორებს, რაც ასაკის მატებასთან ერთად დადებით გავლენას ახდენს ადამიანის ჯანმრთელობაზე.  მას აქვს ფართო ცოდნა  გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, სარკოპენიის, ფიზიკური და ფსიქიკური ჯანმრთელობის საკითხებთან დაკავშირებით.  იგი სპეციალიზებულია გერიატრიაში, გერონტოლოგიასა და ეპიდემიოლოგიაში. ენ ნიუმენი იყო პირველი მეცნიერი, რომელმაც მიიღო პიტსბურგის უნივერსიტეტის კატრინ მ. დეტრეს ჯილდო "მოსახლეობის ჯანმრთელობის" მიმართულებით. მისი პუბლიკაციები ხშირად იბეჭდება და შეყვანილია 2015 წლის ყველაზე ციტირებულ მეცნიერთა ISI Web of Knowledge სიაში, რომელიც გამოქვეყნდა Thomson Reuters-ის მიერ.  ენ ნიუმენი საპატიო საზოგადოება Delta Omega -ს წევრია საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისა და ამერიკის ეპიდემიოლოგიური საზოგადოების მიმართულებით. ენ ნიუმენს უმაღლესი კვალიფიკაცია გააჩნია  გერიატრიულ მედიცინაში. იგი სერტიფიცირებულია ამერიკული შინაგანი მედიცინის საბჭოს მიერ.  ნიუმენი ცხოვრობს პოინტ ბრიზში, პენსილვანიაში მეუღლესთან, ფრენკ კირკვუდთან ერთად. მას ჰყავს სამი შვილი: დანი, ჯო და ბრიჯიტი.  

## Განათლება 
ამერიკელი მკვლევარი  დაიბადა პენსილვანიაში. მან 1978 წელს დაამთავრა პიტსბურგის უნივერსიტეტი ბიოლოგიის ბაკალავრის ხარისხით. 1982 წელს მან მიიღო  პიტსბურგის უნივერსიტეტის მედიცინის სკოლის დოქტორის ხარისხი. ნიუმენმა დაასრულა პიტსბურგის  პრესვიტერიანული საუნივერსიტეტო ჰოსპიტალის რეზიდენტურა ( პენსილვანია). შემდეგ განაგრძო მუშაობა იმავე საავადმყოფოში, რათა გერიატრიაში მიეღო სტიპენდია. 1987 წელს სტაჟირების დასრულების შემდეგ მან  ასევე მიიღო საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მაგისტრის ხარისხი პიტსბურგის უნივერსიტეტიდან.  

## Კვლევები 
დოქტორმა ნიუმენმა 19-წლიანი კვლევითი კარიერა დაიწყო 1988 წლიდან  გულ-სისხლძარღვთა სისტემის  შესწავლით გულის, ფილტვების და სისხლის ეროვნულ ინსტიტუტში. მან შეაფასა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკის ფაქტორები, შედეგები და ბუნებრივი ისტორია 65 წლის და უფროსი ასაკის მამაკაცებსა და ქალებში.  ასევე შეისწავლა სხეულის წონის და მუცლის ცხიმის გავლენა სხეულის ქვედა ნაწილზე (ცხიმის გროვები ბარძაყებსა და დუნდულებზე), დაადასტურა, რომ სხეულის ცხიმის არსებობა გავლენას ახდენს ჯანმრთელობაზე.   გამოიკვლია ფიტნესის  გავლენა კოგნიტურ, კუნთოვან და ფიზიკურ ფუნქციებზე დაბერების და ხანგრძლივი სიცოცხლის დროს.  ნიუმენი წამყვანი მკვლევარის რანგში მონაწილეობდა ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტისა და CDC-ის მიერ დაფინანსებულ რამდენიმე ხანგრძლივ  კვლევაში დაბერების შესახებ.   ამჟამად კლინიკური ცდების მთავარი მკვლევარია დაბერების ეროვნულ ინსტიტუტში ( *NIA* ).   მისი ამჟამინდელი კვლევა მოიცავს ისეთ საკითხებს, როგორიცაა: "ხანდაზმულთათვის ცხოვრების წესი და დამოუკიდებლობა" (2009-2016 წწ.), "ასპირინი ხანდაზმულებში შემთხვევების შესამცირებლად" (2009-2016),  "ოჯახის ხანგრძლივობის" კვლევა (2004-2019) და კვლევა *CHS All Stars* „განსაკუთრებული სიბერე: A 12 -წლის ტრაექტორია ფუნქციონირებისთვის“ (2004–2016). 

## მიღწევები 
2005 წელს ენ ნიუმენმა მუშაობა დაიწყო პიტსბურგის უნივერსიტეტში. მან დაიკავა ეპიდემიოლოგიის დეპარტამენტის თავმჯდომარის და დაბერების და მოსახლეობის ჯანმრთელობის ცენტრის დირექტორის თანამდებობები.  ამ ცენტრში ფუნქციონირებს პროფილაქტიკის ცენტრი CDC , რომელმაც სახელი გაითქვა სახელი დოქტორანტების მომზადებით დაბერების ეპიდემიოლოგიის სფეროში. მათ მიენიჭათ ჯილდო NIA  National Service Award. ნიუმენი ატარებს ოთხ კურსს პიტსბურგის უნივერსიტეტში: "დაბერების სიღრმისეული ეპიდემიოლოგია", "დაბერების ბიოლოგია და ფიზიოლოგია", "წერილი ეპიდემიოლოგიაზე: ხელნაწერები და გრანტები" და "დაავადებათა კონტროლის ეპიდემიოლოგიური საფუძვლები". 2014 წელს ენს მიენიჭა პატივი, გამხდარიყო პირველი მეცნიერი, რომელმაც მიიღო ჯილდო  Katherine M. Detre პიტსბურგის უნივერსიტეტის მოსახლეობის ჯანმრთელობის მეცნიერებების დეპარტამენტიდან.   ნიუმენს გამოქვეყნებული აქვს 500-ზე მეტი სტატია სამეცნიერო ჟურნალებში და არის Journal of Gerontology: Medical Science-ის ასოცირებული რედაქტორი.   იგი შევიდა 2015 წლის ყველაზე ციტირებულ მეცნიერთა ISI Web of Knowledge-ის სიაში, რომელიც გამოქვეყნდა Thomson Reuters-ის მიერ.  

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები