open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შეთეკაურები

[right|300px|thumb|შეთეკაურების კოშკი [მუცოში]]
right|300px|thumb|შეთეკაურების გენეოლოგია
**შეთეკაური** — ქართული გვარი ხევსურეთიდან. გავრცელებულია, ძირითადად, კახეთის რეგიონში. არის ერთ-ერთი უმცირესი ხევსურული გვარი (დაახლოებით 300 ადამიანი). ისტორიულ საბუთებში გვარი XX საუკუნემდე არ არის მოხსენიებული. შეთეკაურების გვარი მოდის მუცოდან. ანდრეზით (გადმოცემით) *„შეთეკაურები მუცოს ამოთხრილნიაო“* რაც ნიშნავს, რომ მათი ისტორია მუცოსთან ერთად იწყება.

## ლეგენდა გვარის წარმოშობაზე
*მუცო დაუარსებია ხუთ ძმას, ერთს ვარდანა ერქვა, რომლისგანაც შეთკაურების გვარი მოდის; მეორეს ჩოლოხას ეძახდნენ (კოჭლობდა და ჩლახუნით დადიოდა), რომელიც შემდეგ კახეთში გადასახლებულა და მისგან ჩოლოყაშვილების გვარი წამოსულა; მესამე, მოსისხლეების გამო, თუშეთში გადასახლებულა და მათგან უზღარაულების გვარი წარმოიშვა; მეოთხეს ცოლშვილი არ ჰყოლია და შესაბამისად, არც შთამომავლობა დარჩა; ხოლო მეხუთეს შთამომავლებისგან დაიბადა თორღვა ძაგანი (ლეგენდარული მუცოელი გმირი).*

## გვარის კურთხევა 
2010 წლის 28 აგვისტოს სამების საკათედრო ტაძარში უწმინდესმა და უნეტარესმა, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქმა ილია II-მ შეთეკაურების გვარი დალოცა. ასევე იკურთხა შეთეკაურების გვარის მფარველი — წმინდა გიორგისა და მიქაელ მთავარანგელოზის ხატები.

## საცხოვრებელი ადგილები 
*თბილისი
*დუშეთის მუნიციპალიტეტი: ხონისჭალა
*თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი
*თიანეთის მუნიციპალიტეტი
*ახმეტის მუნიციპალიტეტი
*გარდაბნის მუნიციპალიტეტი

## სქოლიო
*
მიგელ I

**მიგელ I** (; დ. 26 ოქტომბერი, 1802, ლისაბონი, პორტუგალია — გ. 14 ნოემბერი, 1866, კარლსრუე, გერმანია) —  გაერთიანებული პორტუგალიის, ბრაზილიისა და ალგარვის მე-3-ე მეფე ბრაგანსის დინასტიიდან 1828 -1834 წლებში. 

ჟუან VI-ის და კარლოტა ჟოაკინა ესპანელის შვილი. დაიბადა პორტუგალიაში, მაგრამ 1807 წელს ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ბრაზილიაში, სადაც გაატარა ბავშვობა. 

ჟუან VI-ის გარდაცვალების შემდეგ, მისმა უფროსმა ძმამ ბრაზილიის იმპერატორმა პედრუ I-მა, პორტუგალიის სამეფო ტახტზე უარი თქვა, მაგრამ არა მიგელის, არამედ საკუთარი შვილის 7 წლის მარიას  სასარგებლოდ. მარია გამოაცხადა საზღვარგარეთ მყოფი მიგელის დანიშნულად და მიგელი მის რეგენტად. 1828 წელს მიგელი დაბრუნდა პორტუგალიაში მოაწყო გადატრიალება, მარია გადააყენა და თავი გამოაცხადა მეფედ. მარია ქვეყნიდან გაიქცა. პედრუს, მარიას და მიგელის მომხრეებს შორის გამართულ ბრძოლას საბოლოოდ 1834 წელს მარიას მეორედ გამეფება მოჰყვა.

## იხილეთ აგრეთვე
* პედრუ I
* მარია II

## რესურსები ინტერნეტში 
* მიგელ I
* მიგელისტური ომები

კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 26 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1802
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1866
კატეგორია:გენერალისიმუსები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
კასპის მუნიციპალიტეტის დროშა

**კასპის მუნიციპალიტეტის დროშა** — კასპის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია კასპის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

## აღწერილობა
დროშის მეწამულ ველზე ცენტრში გამოსახულია ოქროს გრიფონი, დროშის ზედა მარჯვენა კუთხეში ოქროს ჯვარი (წმინდა ნინოს ჯვარი). კასპის დროშის პროპორცია არის 2:3. 

## რესურსები ინტერნეტში
* კასპის მუნიციპალიტეტის დროშა და გერბი 

კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტი
მერია

**მერია** — ადგილობრივი თვითმმართველობის ან ადგილობრივი მმართველობის აღმასრულებელი რგოლი სხვადასხვა ქვეყნების თვითმმართველ ერთეულებში.

საქართველოში თვითმმართველ ერთეულია — მუნიციპალიტეტი, რომელიც არის ორი სახის: თვითმმართველი ქალაქი და თვითმმართველი თემი, და ორივე მათგანს გააჩნია მერია. „ადგილობრივი თვითმმართველობისა შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მიხედვით მერია არის: „მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელი ორგანოსადმი დაქვემდებარებული დაწესებულება, რომელიც უზრუნველყოფს მერის უფლებამოსილების განხორციელებას. მერიას ხელმძღვანელობს მერი. მისი არჩევა ხდება 4 წლის ვადით, პირდაპირი არჩევნებით, საყოველთაო, თანასწორისაარჩევნო უფლების საფუძველზე, ფარული კენჭისყრით, საქართველოს საარჩევნო კოდექსის დადგენილი წესებით. მერია შედგება სტრუქტურული ერთეულებისგან. მერიის სტრუქტურული ერთეული შესაბამისი დებულებით განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებში უზრუნველყოფს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს და მერის დავალებების შესრულებას. მერიის სტრუქტურულ ერთეულს შეიძლება ჰქონდეს ქვედანაყოფები, რომლებიც განისაზღვრება მერიის შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულის დებულებითა და საშტატო ნუსხით“

საქართველოს ხუთ თვითმმართველ ქალაქში. მერია ასევე ეწოდება თავად იმ შენობას, სადაც მმართველობის ეს ორგანოა განთავსებული.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ადგილობრივი თვითმმართველობა
* ადგილობრივი მმართველობა

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ადგილობრივი თვითმმართველობა
გურჯაანის მუნიციპალიტეტის დროშა

**გურჯაანის მუნიციპალიტეტის დროშა** — გურჯაანის მუნიციპალიტეტის  სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ქალაქ გურჯაანის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

## აღწერილობა
დროშა გაყოფილია ჰორიზონტალურად ორ ნაწილად – ლაჟვარდის და თეთრ ველებად. ლაჟვარდის ველს უჭირავს დროშის 2/3, რომლის მარჯვენა ზედა კუთხეში გამოსახული ვერცხლის ორი ჯვარი. მეორე ნაწილს უჭირავს დროშის 1/3 და წარმოადგენს თეთრ ველს.
დროშის პროპორციაა 2:3.

## რესურსები ინტერნეტში
* გურჯაანის მუნიციპალიტეტის დროშა და გერბი

კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტი
თბილსრესი

**თბილისის სახელმწიფო რაიონული ელექტროსადგური (თბილსრესი)** — საქართველოს ერთ-ერთი მსხვილი ბაზისური თბოელექტროსადგური. მდებარეობს გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, ქ. გარდაბანთან, თბილისიდან 36 კმ-ზე. კონდენსაციური ტიპისაა. მთელი სიმძლავრე ემსახურება ელექტროენერგიის წარმოებას, ხოლო თბოენერგიას უმნიშვნელო რაოდენობით გამოიმუშავებს. თავის დროზე შედგებოდა 10 ენერგობლოკისაგან.

## ისტორია 
1958 წლის მაისში საკავშირო მთავრობამ გადაწყვიტა თბილისის მახლობლად ელექტროსადგურის აშენება. 1958 წლის ივლისში საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს გადაწყვეტილებით ელექტროსადგურის ასაშენებლად გამოიყო მიწის ნაკვეთი მცხეთის რაიონში, ზაჰესთან ახლოს, მაგრამ იმის გამო, რომ სადგურის ექსპლუატაციაში შეყვანის შემდეგ მოსალოდნელი იყო დედაქალაქის ეკოლოგიური დაბინძურება, მთავრობამ შეცვალა თავისი გადაწყვეტილება და 1959 წლის მაისში სადგურის ასაშენებლად საბოლოოდ შეარჩია რუსთავი (გარდაბნის რაიონი). საერთო ჯამში, დარჩენილი რვა ბლოკიდან მთლიანად ამორტიზებული იყო ხუთი და შედარებით ქმედითუნარიანი — სამი (№3, №4, №8),

## №9 და №10 ბლოკები 
№9 და №10 ბლოკები (დადგმული სიმძლავრით 300 მეგვტ) განთავსებულია გარდაბნიდან აღმოსავლეთით 2 კმ-ზე. 1999 წლის დეკემბერში ისინი და მათთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურა მფლობელობაში გადაეცა „ეი-ი-ეს გარდაბანი ჰოლდინგი ბივი“-ს როგორც „თბილსრესი“-საგან დამოუკიდებელი ნაწილი. ახალი იურიდიული პირი დარეგისტრირდა ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოში, როგორც შპს „ეი-ი-ეს გარდაბანი“ (რეგისტრაციის №2/4-2309). შპს „ეი-ი-ეს გარდაბანი“-ს მფლობელობაში შევიდა თბოელექტროსადგური 600 მეგვტ დადგმული სიმძლავრით. შემდგომ, 2003 წლის 1 სექტემბერს „ეი-ი-ეს გარდაბანი ჰოლდინგ ბივი“ გაიყიდა ფინურ კომპანიაზე „РАО ნორდიკი“, რომელიც თავის მხრივ ეკუთვნოდა რუსულ „ИНТЕР РАО ЕЭС“-ს. ამასთან დაკავშირებით, 2004 წლის აპრილში შეიცვალა თბოელექტროსადგურის სახელწოდება და დაერქვა შპს „მტკვარი ენერგეტიკა“. შპს „მტკვარი ენერგეტიკა“-ს ერთპიროვნულ მფლობელს წარმოადგენს „გარდაბანი ჰოლდინგ ბივი“. მე-10 ენერგობლოკი 2002 წელს თბოსადგურის საქვაბეზე მომხდარი აფეთქების შედეგად დღემდე არ ფუნქციონირებს.

## გამომუშავებული ელექტროენერგია 
საბაზრო ეკონომიკაზე გარდამავალ პერიოდში №10 ბლოკის მწყობრიდან გამოსვლისა და საწვავის (ბუნებრივი გაზისა და მაზუთის) ქრონიკული დეფიციტის გამო სადგურში მკვეთრად იცვლებოდა ელექტროენერგიის გამომუშავება.

„თბილსრესის“ წილი საქართველოს ელექტროენერგიის საერთო გამომუშავებაში შეადგენს 8,3%-ს, ხოლო თბოსადგურებში – 48,1%-ს (2013).

„თბილსრესის“ ქმედითობა მნიშვნელოვნად განაპირობებს საქართველოს ელექტროენერგიით უზრუნველყოფის დონეს, ამიტომ მისი ნორმალური მუშაობა ქვეყნის ენერგოუსაფრთხოების მნიშვნელოვანი პირობაა.

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს თბოელექტროსადგურები
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის დროშა

მინი|მარჯვნივ|200 პქ|ახალქალაქის დროშა
**ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის დროშა** — ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

## აღწერილობა
დროშა ჰორიზონტალურადაა გაყოფილი სამ თანაბარ ნაწილად — თეთრ, მწვანე და ლაჟვარდის ველებად. თეთრი ველის მარჯვენა კუთხეში მოთავსებულია მეწამული ჰერალდიკური ჯვარი.

დროშის პროპორციაა 2:3.

## რესურსები ინტერნეტში
* ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გერბი და დროშა

კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები
ადიგენის მუნიციპალიტეტის დროშა

მინი|მარჯვნივ|200 პქ|ადიგენის დროშა
**ადიგენის მუნიციპალიტეტის დროშა** — ადიგენის მუნიციპალიტეტის სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ადიგენის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

## აღწერილობა 
დროშის მწვანე ველზე გამოსახულია თეთრქობიანი ლაჟვარდის წმინდა ანდრიას ირიბი ჯვარი, რომლის მკლავები ეხება დროშის კიდეებს. დროშის ცენტრში, წმიდა ანდრიას ჯვარზე, გამოსახულია თეთრქობაშემოვლებული წრე, რომლის ლაჟვარდის ველზე წრიულად გამოსახულია შვიდი მნათობი. ცხრასხივიანი ოქროს მზე და ცხრასხივიანი ვერცხლის რკალი, რომელშიც ვერცხლის ნახევარმთვარეა გამოსახული, ოდნავ დიდი ზომისაა სხვა მნათობებთან შედარებით.

დროშის პროპორციაა 2:3.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ადიგენის მუნიციპალიტეტის გერბი და დროშა 

კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტი
ევროპის ქვეყნების სია მოსახლეობის მიხედვით

[მინი|მარჯვნივ|[ევროპა]]
ეს არის ევროპის კონტინენტის ქვეყნების სია მოსახლეობის მიხედვით, უახლესი მონაცემებით.

რამდენიმე რეგიონი ევროპაში თვითაღიარებულია და დამოუკიდებლად იმართება, თუმცა სხვა ქვეყნების მიერ ცნობილი არ არის.  

კოსოვო აღიარებულია გაეროს 69 წევრის მიერ, აფხაზეთი და სამხრეთი ოსეთი კი მხოლოდ რუსეთის, ვენესუელასა და ნიკარაგუას მიერ არის ცნობილი. ჩრდილოეთი კვიპროსი აღიარებულია თურქეთის მიერ. დნესტრისპირეთს საერთაშორისო აღიარება არ გააჩნია.

## იხილეთ აგრეთვე
* აზიის ქვეყნების სია მოსახლეობის მიხედვით
* სამხრეთ ამერიკის ქვეყნების სია მოსახლეობის მიხედვით
* ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნების სია მოსახლეობის მიხედვით
* ოკეანეთის ქვეყნების სია მოსახლეობის მიხედვით

## სქოლიო
*
ახალციხის მუნიციპალიტეტის დროშა

მინი|მარჯვნივ|200 პქ|ახალციხის დროშა
**ახალციხის მუნიციპალიტეტის დროშა** — ახალციხის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ახალციხის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

## აღწერილობა
დროშა არის ქონგურისებურად გაყოფილი ჰორიზონტალურად ორ ნაწილად — თეთრ და მწვანე ველებად. თეთრ ველს უჭირავს დროშის 4/5, მასზე ჰორიზონტალურად მოთავსებულია მეწამული მახვილი ორი თანმხლები მეწამული ჯვრით. მეორე ნაწილი წარმოადგენს მწვანე ველს და უჭირავს დროშის 1/5.

დროშის პროპორციაა 2:3.

## რესურსები ინტერნეტში
* ახალციხის მუნიციპალიტეტის გერბი და დროშა

კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები
მიხეილ ხავთასი

მინი.|300პქ|right|მიხეილ ხავთასის მეჩონგურეთა ანსამბლი 1935 წ.
**მიხეილ ხავთასი** (დ. 7 სექტემბერი, 1883, სუფსა, ოზურგეთის მაზრა – გ. 17 მარტი, 1979) — ქართველი ფოლკლორისტი, ლოტბარი. ძუკუ ლოლუას მეცადინეობით გუნდისთვის 80 კაცი შეიკრიბა. გუნდი გარდა კვირისა, ყოველდღე მეცადინეობდა. ამ გუნდში მიხეილ ხავთასთან ერთად აღიზარდნენ კიწი გეგეჭკორი, რომანოზ (რემა) შელეგია, კირილე პაჭკორია, ავქსენტი მეგრელიძე, პორფილე გაბელია, პლატონ ფანცულაია, ვლადიმერ ბაბილუა, ნოკო ხურცია, ვანო კოზმავა, ძრიკი ძიაფშიფა, მაქსიმე ანუა, ანდრი ალანია. გუნდში მონაწილეობდნენ მეგრელი, აფხაზი, გურული, იმერელი, სვანი მომღელები.
მინი|300პქ|მიხეილ ხავთასის ფოთის გუნდი 1946-1952 წ.

1921 წელს, როდესაც ძუკუ ლოლუა დანიშნეს დასავლეთ საქართველოს გუნდების ინსტრუქტორად, მისი წარდგენით, ფოთის მომღერალ ქალ-ვაჟთა სახელმწიფო გუნდის ხელმძღვანელად დაინიშნა მიხეილ ხავთასი, რომელიც XX საუკუნის 40-იან წლებში სახელმწიფო ანსამბლის ხელმძღვანელიც იყო.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლოტბარებისა და გუნდების ფოტო გალერეა, ფოკლორი

კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
კატეგორია:დაბადებული 7 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:ქართველი ფოლკლორისტები
სამთავრო

**სამთავრო** — მონარქიული სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი, რომლის სათავეში დგას მთავარი. განსაკუთრებით დამახასიათებელია ფეოდალური დაქუცმაცებულობის პერიოდისათვის. 

შუა საუკუნეების საქართველოში,  სამთავრო ეწოდებოდა მთავარის საგამგებლო ტერიტორიას.
*სახელმწიფო მოხელეების (სპასპეტი, ერისთავი, სპასალარი და სხვა) საგამგებლო ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები;
*მცირე და დიდი სენიორები (VI—VIII საუკუნეებში — ქართველთა საერისთავო; VIII—X საუკუნეებში — კახთა საქორეპისკოპოსო, ჰერთა სამეფო, იბერთა საკურაპალატო, სხვადასხვა საუფლო-სამამფლო-სამეფოები; XIII—XVIII საუკუნეებში — სამცხე-საათაბაგო, გურიის, სამეგრელოს, სვანეთის, აფხაზეთის სამთავროები).

საქართველოს მონარქიის სამოხელეო სამთავროები (საერისთავო ქვეყნები), იშვიათად კი სამამულე სამფლობელოებიც XV—XVIII საუკუნეებში გადაიქცნენ სენიორია-სამთავროებად და სახელმწიფო სამთავროებად (ოდიშის, სვანთა, აფხაზთა საერისთავოები, სამცხე-საათაბაგო. ზოგჯერ სამოხელეო სამთავროები სათავადო-სამამულე სამფლობელო ხდებოდა (მაგ., ქსნისა და არაგვის საერისთავოები).

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სამეფო-სამთავროები
დაიკო კერი

**დაიკო კერი** () — ცნობილი ამერიკელი მწერლის თეოდორ დრაიზერის პირველი და ერთ-ერთი ყველაზე გახმაურებული რომანი.

## მოკლე ისტორია 
ამ ნაწარმოებით დრაიზერმა მეოცე საუკუნის ამერიკელი მწერლების რეალისტური, თუმცა, დაცემის პირას მყოფი ტრადიცია განაგრძო. რომანს კრიტიკოსთა და საზოგადოების მხრიდან სასტიკი შეფასება მოჰყვა, ნაწარმოებს უზნეოც კი უწოდეს. დრაიზერმა მთავარი მოქმედი პერსონაჟი გოგონა საზოგადოებაში გაბატონებულ ნორმებს დაუპირისპირა.

აქვე უნდა ითქვას, რომ საზოგადოებას თითქოს მორგებული მსახიობი ქალი, რომელსაც წარმატებაც მალევე ეწვია, საბოლოოდ მაინც ვერ ეთვისება არსებულ წესებს და შინაგანად მაინც დამოუკიდებელ და ცოტა გაურკვეველ პრინციპებს იზიარებს. ქალს, ერთი შეხედვით, ყველაფერი აქვს რაზეც ოცნებობდა, მაგრამ ბედნიერი მაინც არ არის. სწორედ ასეთი პათოსით დაწერილი წიგნი ვერ მიიღო იმდროის ამერიკულმა საზოგადოებამ და მწერალს ბევრი პრობლემა შეხვდა სამართლის მხრივაც კი.

## სიუჟეტი 
"კერი" დრაიზერმა 1900 წელს გამოსცა. ნაწარმოები ახალგაზრდა სოფლელ გოგონას ეხება, რომელიც დიდ ქალაქში ბედის საძებნელად ჩადის. პირველად კერი უფროს დასთან დაბინავდება, სადაც მისი "ამერიკული 
ოცნების" გაცნობიერებას ახდენს, შემდგომ გოგონა ბინას იცვლის და დიდებისკენ მიმავალ გზაზე პირველ ნაბიჯებსაც დგამს.

კერი რომანის ბოლოს ცნობილი მსახიობი ხდება, თუმცა, მისი შინაგანი სამყარო ვერ ეგუება არსებულ რეალობას და ფუფუნებაში მყოფი ახალგაზრდა ქალი მარტოობას ირჩევს ცხოვრების თანამგზავრად.

## პერსონაჟები 
* **კაროლინა (კერი) მიბერი** () — რომანის მთავარი გმირი;
* **მინი ჰანსონი** () — კერის უფრო და, რომელთანაც ის ცოტა ხანს ცხოვრობდა სანამ დრუესთან გადავიდოდა;
* **სვენ ჰანსონი** () — მინის ქმარი;
* **ჩარლზ დრუე** () — კომოვოიაჟერი, რომელიც კერის ჩიკაგოსკენ მიმავალ მატარებელში გაეცნო;
* **ჯორჯ ჰარსტვუდი** () — ბარის მმართველი, შემდგომში კერის ქმარი;
* **ჯულია ჰარსტვუდი** () — ჯორჯის ცოლი;
* **ჯესიკა და ჯორჰ უმცროსი** () — ჯორჯისა და ჯულიას შვილები;
* **მისტერ და მისის ვენსები** () — კერისა და ჰარსტვუდის მეზობლები ნიუ-იორკში;
* **რობერტს ეიმსი** () — მისის ვენსის ბიძაშვილი;
* **ლოლა ოსბორნი** () — კერის დაქალი, რომელიც მაშინ გაიცნო, როდესაც თეატრში მოეწყო სამუშაოდ.

## *კერი* ქართულად 
thumb|150px|left|რომანის პირველი ქართული გამოცემა, 1964 წ. თბილისი

რომან კერის ქართველი მკითხველი გასული საუკუნის 60-იანი წლებიდან იცნობს. აღსანიშნავია, რომ თეოდორ დრაიზერის შემოქმედების ქართულად თარგმნას ჯერ კიდევ მე-20 საუკუნეში ჩაეყარა საფუძველი. დრაიზერის ნაწარმოებების ქართულ ენაზე ამეტყველებას გარკვეული დატვირთვაც ჰქონდა, კერძოდ, მწერალი მწვავედ აკრიტიკებს ამერიკის (და ზოგადად) კაპიტალისტური სამყაროს წარმომადგენლების არაადამიანურ დამოკიდებულებას დაბალი კლასის ადამიანების მიმართ, რაც ხსენებულ რომანშიც კარგად არის ნაჩვენები.

კატეგორია:1900 წლის რომანები
კატეგორია:ამერიკული რომანები
კატეგორია:თეოდორ დრაიზერის რომანები
კატეგორია:სოციალური რომანები
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკული რომანები
ჩხერიმელა ხარაგაული (საფეხბურთო კლუბი)

„**საფეხბურთო კლუბი ჩხერიმელა**“ — ქართული საფეხბურთო კლუბი დაბა ხარაგაულიდან. თამაშობს პირველ ლიგაში.

## ისტორია 
საფეხბურთო კლუბი ჩხერიმელა დაარსდა 1982 წელს ძმებ მურთაზ და სოსო აბაშიძეების მიერ. ჩხერიმელა ასპარეზობდა მაშინდელ საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატში, დასავლეთ  საქართველოს ზონალურ პირველობაზე.

1987 წლიდან ხელმძღვანელობამ (პრეზიდენტი – თემიკო დევდარიანი) გუნდის შემადგენლობა გააძლიერა, გუნდში მოიყვანა თბილისელი მოთამაშეები და შედეგად გუნდი „ბ“ ლიგიდან „ა“ ლიგაში გადავიდა.

საქართველოს საბჭოთა კავშირიდან გამოსვლის შემდეგ 1990 წლის 30 მარტს ჩატარდა საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის პირველი მატჩი. შესაბამისად, ჩხერიმელაც შეუერთდა ახალ ეროვნულ ჩემპიონატს და გამოდიოდა საქართველოს მეორე ლიგის დასავლეთის ზონაში.

1996-97 წლებისთვის გუნდი დაიშალა და 12 წლის მანძილზე ხარაგაულში მხოლოდ ახალგაზრდული გუნდები არსებობდა.

2009 წელს ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს და გამგეობის ინიციატივით მოხერხდა გუნდის აღდგენა და ჩემპიონატში ჩართვა. ჩხერიმელა საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში მეორე ლიგიდან ჩაერთო და დასავლეთ ზონაში გამოდიოდა, სადაც პირველივე წელს მეოთხე ადგილი დაიკავა და საქართველოს ჩემპიონატის პირველი ლიგის საგზური მოიპოვა.

2010-11 წლებში "ჩხერიმელამ" საქართველოს ჩემპიონატის პირველ ლიგაში ითამაშა და სეზონი 35 ქულით 11 ადგილზე დაასრულა, ბურთების შეფარდებით 35-45, 7 მოგება, 14 ფრე და 11 წაგება.
2011-12 წლების სეზონში "ჩხერიმელამ" საქართველოს ჩემპიონატის პირველი ლიგის პირველი ეტაპი ჩემპიონატის "ა" ჯგუფში ჩაატარა. ათ გუნდში 28 ქულით მეოთხე ადგილზე გავიდა 8 მოგება, 4 ფრე და 6 წაგება. ჩემპიონატის მეორე ეტაპზე გუნდი "ბ" ჯგუფში მოხვდა, და 30 ქულით მეხუთე ადგილს დასჯერდა: 6 მოგება, 4 ფრე, 4 წაგება.
2012-13 წლების სეზონში ხარაგაულის "ჩხერიმელა" ასპარეზობს პირველ ლიგაში, "ბ" ზონაში.

## სტადიონი 
ხარაგაულის საფეხბურთო მოედანი აშენდა 1981 წელს. 1986 წელს მოედანზე მოეწყო დასაჯდომები. 2010–11 წლებში მოხდა სტადიონის რეაბილიტაცია. შერემონტდა და დაემატა ტრიბუნები, განახლდა მოედნის საფარი. დღეისათვის ტრიბუნა დაახლოებით 400 მაყურებელს იტევს.
ამჟამად სტადიონი ატარებს „ჩხერიმელას“ ყოფილი ფეხბურთელის და მისი ერთ-ერთი დამაარსებლის სოსო აბაშიძის სახელს.

File:სოსო აბაშიძის სახელობის საფეხბურთო მოედანი 2011.jpg|ალტ=|სოსო აბაშიძის სახელობის საფეხბურთო მოედანი.
File:Chkherimela 1991.jpg|ალტ=|„ჩხერიმელა“, 1991 წელი.
File:Chkherimela 1987.jpg|ალტ=|„ჩხერიმელა“, 1987 წელი.
File:Chkherimela 1985.jpg|ალტ=|ორჯონიკიძის რაიონის პირველობის გამარჯვებული რაიკოოპერატივის გუნდი, 1983 წელი.

## შემადგენლობა  2010–11 
## შემადგენლობა 2011–12 
## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს საფეხბურთო კლუბების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* soccerway.com
* კლუბის გვერდი Facebook-ზე

კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი
გენო ადამია

**გენო აკაკის ძე ადამია** (დ. 8 მარტი, 1936, სენაკი — გ. 28 სექტემბერი, 1993, სოხუმი) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1993), აფხაზეთის ომის მონაწილე (1992–1993). საქართველოს ეროვნული გმირი (2020), ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენის კავალერი (1994).

## ბიოგრაფია
გენო ადამია დაიბადა სენაკში, სამეგრელოში. სწავლობდა მოსკოვის პოლიგრაფიული ინსტიტუტის ფილიალში, საიდანაც 1956 წლის 9 მარტის მოვლენებთან დაკავშირებით გარიცხეს. 1957–1991 წლებში მუშაობდა ქუთაისში, გაგრაში, კრასნოდარში, სოხუმში სამრეწველო საწარმოებში და სამშენებლო ობიექტებზე. 1991 წლიდან იყო აფხაზეთში ეროვნულ–განმათავისუფლებელი მოძრაობის აქტიური მონაწილე, ხოლო ე. წ. აფხაზეთის კონფლიქტის დაწყების შემდეგ–სახალხო ლაშქრის რაზმების ერთ–ერთი ორგანიზატორი.

შეიარაღებული კონფლიქტის დაწყებისთანავე, 1992 წელს, გენო ადამიამ დაიწყო მოხალისეთა შეგროვება ქალაქის მოსალოდნელი აგრესიისაგან დაცვის მიზნით. შემდეგ იყო საქართველოს შეიარაღებული ძალების 23-ე მექანიზებული ბრიგადის მეთაური. მალევე, დაწინაურდა და გენერალ-მაიორი გახდა. ერთ-ერთმა ყველაზე პოპულარულმა გენერალმა, 1993 წლის 27 სექტემბერს, სოხუმის დაცემის შემდეგაც კი უარი თქვა დანებებაზე. მცირე ძალებით იგი განაგრძობდა სეპარატისტებისათვის წინააღმდეგობის გაწევას. დაიღუპა ბრძოლაში, კელასურის ხიდზე, 28 სექტემბერს.

1993 წლის ნოემბერში, მისმა თანამებრძოლებმა მისი ცხედარი თბილისში გადმოასვენეს. დაკრძალულია საბურთალოს სასაფლაოზე.

## ჯილდოები
* 1993 — ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენი
* 1994 — ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენი (სიკვდილის შემდეგ)
* 2020 — ეროვნული გმირის ორდენი (სიკვდილის შემდეგ)

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ერთი ბრძოლის ისტორია 
* 8 მარტს აღინიშნება გენო ადამიას 75-ე წლისთავი   

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი  28 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული გმირები
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
კარლუშ I (პორტუგალია)

**კარლუშ I** (; დ.28 სექტემბერი, 1863, ლისაბონი, პორტუგალია — გ. 1 თებერვალი, 1908, ლისაბონი, პორტუგალია) —  პორტუგალიის  ბოლოსწინა მეფე  1889–1908 წლებში. მიეკუთვნება საქსენ-კობურგ-გოთას დინასტიას, მაგრამ ოფიციალურად ითვლება ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენლად.  ლუიშ I-ისა და მარია-პია სავოიელის შვილი. 

1908 წლის 1 თებერვალს, როდესაც  მეფე მეუღლესთან და ორ შვილთან ერთად დასვენებიდან ბრუნდებოდა ლისაბონში, ტერეირუ-დუ-პასუს მოედანზე, ორმა რესპუბლიკელმა ტერორისტმა ცეცხლი გახსნა მათი მისამართით. ადგილზევე მოკლეს მეფე კარლუში, 20 წუთში ტერორისტების მსხვერპლი გახდა ტახტის მემკვიდრე ლუიშ-ფილიპე, ხოლო ხელში დაიჭრა კარლუშის უმცროსი შვილი მანუელი. ორივე თავდამსხმელი ადგილზევე იქნა დაცხრილული.  1910 წელს პორტუგალიის მონარქია დაემხო. 

კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1863
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1908
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
ლუიშ-ფილიპე (ბრაგანსის ჰერცოგი)

მინი|მარჯვნივ|200პქ|ლუიშ-ფილიპე, ბრაგანსის ჰერცოგი
**ლუიშ-ფილიპე** (; დ. 21 მარტი, 1887 — გ. 1 თებერვალი, 1908) — ჰერცოგი ბრაგანსა, პორტუგალიის მეფის  კარლუშ I-ის უფროსი შვილი და მემკვიდრე. 

1908 წლის 1 თებერვალს მოკლეს რესპუბლიკელმა ტერორისტებმა ტერეირუ-დუ-პასუს მოედანზე, მამამისის მოკვლიდან 20 წუთში. ზოგიერთი ისტორიკოსი მას მიიჩნევს კარლუშის მემკვიდრედ (**ლუიშ II**) და ამ მის მეფობას მსოფლიოში ყველაზე ხანმოკლე მეფობის პერიოდად. მაგრამ პორტუგალიის კანონმდებლობის მიხედვით არ ხდება მემკვიდრეობის ავტომატურად გადაცემა. ყოველი ახალი მეფის კურთხევა ხდება სპეციალურ ცერემონიალზე. ამ წესის მიხედვით ლუიშ-ფილიპეს არ უმეფია არასოდეს. მამამისის მემკვიდრე გახდა მისი უმცროსი ძმა მანუელ II, რომელიც ტერაქტის დროს ხელში იქნა დაჭრილი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* The Peerage

კატეგორია:პორტუგალიელები
კატეგორია:დაბადებული  21 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1908
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
პიქტები

thumb|პიქტების სახელმწიფოებრივი გაერთიანებების ფორტრიისა და ალბის სავარაუდო ტერიტორიები დაახლოებით 800-900 წლებში
**პიქტები** (სავარაუდოდ ლათ.  Picti — „შეღებილები“, როგორც ჩანს თვითწოდებიდან) — შოტლანდიის უძველესი მოსახლეობა. 
ერთ-ერთი ვერსიით პიქტები კელტებისგან უნდა მომდინარეობდნენ, ისინი კელტებს ძალიან ადრე გამოყოფიან, დაახლოებით ჩვ. წ. აღრიცხვამდე I ათასწლეულში. ბრიტანელი მკვლევრები უფრო მეტად პიქტების იბერთაგან წარმოშობის ვერსიას იზიარებენ.

პიქტებს ენათესავებოდნენ კრუითნები (Cruthin, Cruithnig, Cruithni), რომლებიც ირლანდიის ტერიტორიაზე სახლობდნენ.

პიქტები შოტლანდიის ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ნაწილში ცხოვრობდნენ ფერტ-ოფ-ფორტის უბის ჩრდილოეთით. პიქტები ხშირად აწყობდნენ ბრიტანეთის სამხრეთზე თავდასხმებს. IV საუკუნის 60-იან წლებში ლონდონამდეც მიაღწიეს. თავდაპირველად პიქტები ტომობრივ გაერთიანებას წარმოადგენდნენ, VI საუკუნისთვის კი უკვე რამდენიმე სახელმწიფოსმაგვარი გაერთიანება ჩამოაყალიბეს, რომელიც შემდგომ პიქტების სამეფოდ იქცა. VI საუკუნეში პიქტები გაქრისტიანდნენ. ახალ რჯულზე ისინი ირლანდიელმა მისიონერმა კოლუმბმა მოაქცია. პიქტების სახელმწიფოს აყვავების ხანა  VIII საუკუნეში დაუდგა, რის შემდეგაც პიქტებმა მოახერხეს ანგლების ჩრდილოეთით გადანაცვლება შეეფერხებინათ (ბრძოლა ნექტანსმერთან 685 წ.), მოგვიანებით კი დასავლეთიდან შოტლანდიელთა ურდოების შეტევები მოიგერიეს.

პიქტების სახელმწიფო მოწყობის თავისებურებას წარმოადგენდა ტახტის გადაცემა არა მამიდან შვილზე, არამედ დედიდან შვილზე. შედეგად, სხვადასხვა დროს პიქტების მეფეები იყვნენ გელური დალ-რიადას დინასტიის, ბრიტთა სტრატკლაიდისა და ანგლთა ნორთუმბრიის წარმომადგენელი პრინცესების ვაჟები. 843 წელს პიქტების მეფედ  კენეთ I აკურთხეს. მან პიქტების და სკოტების სახელმწიფოები შოტლანდიის სამეფოდ გააერთიანა. თანდათანობით სკოტების გელურმა ენამ პიქტების ენაკავი განდევნა (რომლის გენეტიკურ წარმომავლობაზეც დღემდე მიდის კამათი), მოკლე ხანში კი, უკვე ასიმილირებულმა პიქტებმა, როგორც განყენებულმა ერმა, არსებობა შეწყვიტეს.

ვალიურ ლიტერატურაში პიქტები იწოდებიან როგორც „Pryden“, ბრიტანეთის კუნძული კი როგორც — „Prydain“. ამგვარად, დასახელება „ბრიტანეთი“, „ბრიტები“ თავდაპირველად შეიძლება პიქტებს აღნიშნავდა, მოგვიანებით კი მთელი კუნძულის და იქ მყოფი მოსახლეობის აღმნიშვნელ ტერმინად იქცა.

## რესურსები ინტერნეტში
*გლაზგოს უნივერსიტეტი ePrints 
***პიქტების ენა* (pdf)
***პიქტების ლიტერატურა* (pdf)
*CELT: ელექტრონული ტექსტები - კროკის უნივერსიტეტისგან
*შოტლანდიის სამეფო საგვარეულო 
**ალბის მეფეების ქრონოლოგია* 
*ბედეს *საეკლესიო ისტორია* (pdf), - CCEL, ა.მ. სელარის თარგმანი.

კატეგორია:შოტლანდია
კატეგორია:ირლანდია
ოჰრიდი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი **ოჰრიდი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ოჰრიდი – ქალაქი მაკედონიაში
* ოჰრიდი – ტბა ალბანეთსა და მაკედონიაში
* ოჰრიდი – მუნიციპალიტეტი მაკედონიაში
ჩრდილოეთ მაკედონიის სტატისტიკური რეგიონები

მინი|250პქ|მარჯვნივ|ჩრდილოეთ მაკედონიის სტატისტიკური რეგიონები
**ჩრდილოეთ მაკედონიის სტატისტიკური რეგიონები** – ჩრდილოეთ მაკედონიის რესპუბლიკა  იყოფა რვა სტატისტიკურ რეგიონად .  ისინი არ წარმოადგენენ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის ერთეულებს და მხოლოდ სტატისტიკური მიზნებისათვის გამოიყენება. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩრდილოეთ მაკედონიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის სტატისტიკური რეგიონები
ოჰრიდი

**ოჰრიდი** (; ) – ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის დასავლეთ ნაწილში. დასახლება მდებარეობს ამავე სახელწოდების ტბის სანაპირო ზოლში. ოჰრიდში ცხოვრობს 40 033 ადამიანი, ქალაქს მოსახლეობის მხრივ ჩრდილოეთ მაკედონიაში მერვე ადგილი უკავია. ოჰრიდი წარმოადგენს ოჰრიდის თემის ადმინისტრაციულ ცენტრს. აქ მრავლად არის ეკლესიები და ძველი სასახლეები, სწორედ ამიტომ ამ ადგილს ტურიზმის მხრივ მნიშვნელოვანი ფუნქციები აკისრია. ოჰრიდი მდებარეობს სკოპიედან დასავლეთით, ხოლო ტირანადან აღმოსავლეთით. ქალაქიდან რამდენიმე კილომეტრში არის ოჰრიდის საერთაშორისო აეროპორტი. ქალაქს ეკლესიების სიმრავლის გამო ზოგჯერ „ბალკანეთის იერუსალიმს“ უწოდებენ. 1979 წელს იუნესკომ ეს ტერიტორია მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიყვანა. ოჰრიდი იმ 28 ქალაქიდან ერთ-ერთია, რომელსაც იუნესკომ მიანიჭა როგორც კულტურული ასევე ბუნებრივი ძეგლის სტატუსი.1979 წელს იუნესკომ ეს ტერიტორია მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიყვანა.

## ისტორია
თანამედროვე ქალაქი აგებულია ძველ ქალაქ ლიჰნიდოსის ადგილზე. უძველეს დროში ამ ტერიტორიაზე ილირიული ტომის წარმომადგენლები ცხოვრობდნენ. უკვე მოგვიანებით ეს ტერიტორია რომის იმპერიის შემადგენელი ნაწილი გახდა, შემდგომ კი ბიზანტიის. 867 წლიდან ოჰრიდი ბულგარეთის სამეფოს შემადგენლობაში ექცევა. XIV საუკუნის ბოლოდან უკვე ბალკანეთის ნახევარკუძულს ოსმალეთის იმპერია იპყრობს, შესაბამისად ეს ქალაქიც ოსმალების გავლენის ქვეშ ექცევა. ოჰრიდში ოსმალების მმართველობა 1912 წლამდე გაგრძელდა.

## ტრანსპორტი
ოჰრიდში მდებარეობს საერთაშორისო აეროპორტი (ამჟამად ცნობილია როგორც „წმინდა პავლე მოციქულის აეროპორტი“), რომელიც ღიაა მთელი წლის განმავლობაში.

1966 წლამდე ოჰრიდი სკოპიესთან დაკავშირებული იყო 167 კმ-იანი ოჰრიდის ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზით.

## ღირსშესანიშნაობები
* ოჰრიდის ანტიკური თეატრი
* ოჰრიდის წმინდა გიორგის ეკლესია
* ოჰრიდის წმინდა სოფიას ტაძარი
* ზეინალ აბიდინის მეჩეთი
* მუჰამედ წინასწარმეტყველის მეჩეთი
* ოჰრიდის წმინდა იოანე კანეოს ეკლესია
* ოჰრიდის წმინდა კლიმენტისა და პანტელეიმონის ეკლესია
* სამუელის ციხესიმაგრე
* პლაოშნიკი

## რესურსები ინტერნეტში 
*  
* The Pearls of Ohrid 
* e-Ohrid Portal 
* Ohrid Lake Macedonia 1958 - Kinoteka na Makedonija Ohridsko Ezero
* Ohrid Saint Paul the Apostole Airport
* Ohrid News

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩრდილოეთ მაკედონიაში
ამადორა

**ამადორა** (; []) — ქალაქი პორტუგალიაში. ამადორის მუნიციპალიტეტის ცენტრი, შედის ლისაბონის რეგიონის შემადგენლობაში და დიდი ლისაბონის საქალაქო აგლომერაციაში. მდებარეობს ლისაბონიდან ჩრდილო-დასავლეთით 10 კილომეტრში. ძველი ადმინისტრაციული დაყოფის მიხედვით შედიოდა ეშტრემადურის შემადგენლობაში. 

## მოსახლეობა
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* ამადორის რუკა და ფოტოები 
* ამადორის ფოტოები

კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
აიაზმა (მრავალმნიშვნელოვანი)

* აიაზმის ღვთისმშობლის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი წალკის მუნიციპალიტეტში;
* აიაზმა (რელიგია) — წმიდა, განწმედილი წყალი;
* აიაზმა — სოფელი წალკის მუნიციპალიტეტში.
ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკი

250px|მინი|მარჯვნივ|ოსვენციმის (აუშვიც-ბირკენაუს) საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი
**ოსვენციმის საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი** ('''*აუშვიცის* საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი:** , ; **საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი *ბირკენაუ*:** , , **საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი *აუშვიც-ბირკენაუ*:''' , ) — ყოფილი საკონცენტრაციო  და სიკვდილის ბანაკი ქსელი პოლონეთის ტერიტორიაზე. ეს დაწესებულება მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, ნაცისტური გერმანიის მიერ პოლონეთის დაპყრობის შემდეგ აშენდა. ეს იყო გერმანელების მიერ აგებული ყველაზე დიდი საკონცენტრაციო ბანაკი, რომელიც შედგებოდა რამდენიმე ბანაკისგან.

ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკი ქალაქ ოსვენციმის სიახლოვეს მდებარეობდა. ბანაკი თავდაპირველად პოლიტიკური პატიმრებისთვის იყო გათვლილი, თუმცა შემდგომ საკონცენტრაციო ბანაკის ტერიტორია გაფართოვდა. აქ გერმანელების მიერ დაპყრობილი ტერიტორიებიდან მოჰყავდათ ებრაელები, ბოშები, სამხედრო ტყვეები.

1939 წელს ოსვენციმი გერმანელმა ჯარისკაცებმა დაიკავეს და ქალაქს აუშვიცი დაარქვეს. 1940 წელს ჰაინრიხ ჰიმლერის უშუალო ბრძანებით დაიწყო საკონცენტრაციო ბანაკის მშენებლობა. ამავე წლის ივნისში აქ მიიყვანეს პირველი პოლონელი პოლიტპატიმრები.

ბანაკი 1945 წლამდე მოქმედებდა, ამ პერიოდის განმავლობაში აქ უამრავი ადამიანი დახოცეს. 1945 წლის 27 იანვარს საბჭოთა ჯარების მიერ მოხდა ოსვენციმის გათავისუფლება, ეს დღე ჰოლოკოსტის მსხვერპლთა ხსოვნის დღედ ითვლება. ოსვენციმი მსოფლიოში ერთადერთი საკონცენტრაციო ბანაკია, რომელიც იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობადაა აღიარებული.

1947 წელს ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკის ტერიტორიაზე გაიხსნა მუზეუმი, ხოლო 1967 წელს კი აქ აღიმართა მონუმენტი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* Escape From Auschwitz
* ოსვენციმის მემორიალი 
* Несколько портретов на фоне колючей проволоки
* ოსვენციმი. 38 ფოტო. 
* Освенцим: концлагерь Аушвиц-Биркенау
* Освенцим: фотоальбом в музее Яд Вашем 
* Деловая газета Взгляд: Освенцим может исчезнуть.
* ФСБ обнародовала новые данные о количестве погибших в Освенциме
* Освенцим глазами Хесса(Гесса) 

კატეგორია:ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკი
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პოლონეთში
აიაზმა (რელიგია)

**აიაზმა** () — საეკლესიო ლიტერატურაში აღნიშნავს ნაკურთხ წყალს, ასევე წყლის კურთხევის ცერემონიალსაც. ძველ წერილობით ძეგლებში აღნიშნული სიტყვა თითქმის არ გვხვდება. მის ნაცვლად გამოიყენება ქართული შესატყვისი „წმიდა წყალი“. აიაზმა ქართულში დასტურდება მხოლოდ მე-18 საუკუნიდან. მაგალითად, სულხან-საბა ორბელიანის ("აიაზმა ბერძნულია, ქართულად წმიდა წყალს ჰქვიან"), ნიკო და დავით ჩუბინაშვილების, თეიმურაზ ბაგრატიონის ლექსიკონებში და შემდგომი დროის ქართულ მწერლობაში.

დღეს ქართველ მართლმადიდებელთა მეტყვლებაში აიაზმა შედარებით იშვიათად გამოიყენება. ძირითადად გვხვდება შესიტყვება **„ნაკურთხი წყალი“**.

## იხილეთ აგრეთვე
* დიდი აიაზმა
* მცირე აიაზმა

## ლიტერატურა 
* ლუიზა ხაჭაპურიძე, ღვთისმსახურების ლექსიკა, ქართველური მემკვიდრეობა, ტ. I, ქუთ., 1996.

კატეგორია:რელიგიური ტერმინები
კატეგორია:მართლმადიდებლობა
სტიქარი

მინი|მარჯვნივ|150 პქ|სტიქარი
**სტიქარი** () — მღვდელმსახურის შესამოსელი. გრძელი, ფართო სახელოებიანი კაბა. მისი ტარების უფლება აქვს დიაკონს, იპოდიაკონს, მედავითნეს და ტაძარში მომსახურე ერისკაცს, იგივე მნათეს. სტიქარი წარმოადგენს სამოსს, რომლსაც ძველად ქალიც და მამაკაციც ატარებდა. შემდგომში, ეკლესიამ მიიღო მისი ტარების უფლება, როგორც ზედა შესამოსელი კაბა. სტიქარი ყველაზე ძველია საეკლესიო სამოსთაგან და განასახიერებს ძველი აღთქმის კვართს, ამიტომაც მას „ქიტონსაც“ უწოდებენ. მის უძველეს ფერად მიჩნეულია თეთრი აბრეშუმის ქსოვილი, რაზეც მეტყველებს მისი ერთ-ერთი სახელი — „ალბა“. 

სტიქარი სახელოების ქვეშ გაჭრილია, რაც სიმბოლურად განასახიერებს იესო ქრისტეს დაჭრილ გვერდს. სამხრეები, რომლებიც სხვა ფერისაა, მოგვაგონებს იესოს გვემის კვალს. ხშირად გვერდებზე და სახელოებზე სტიქარს აკერებენ ბაბთებს, რომელიც ქრისტეს ბორკილებს აღნიშნავს. მღვდლების და მღვდელმთავრების სტიქარი ფართო და განიერია, მას სამღვდელო სტიქარი ანუ კვართი ეწოდება. სტიქარი („ხსნის სამოსი“) სიმბოლურად განასახიერებს სულის სიწმიდეს, მისი ღია ფერი კი მღვდელმსახურს შეახსენებს, რომ მას მუდამ წმინდა სული უნდა ჰქონდეს და უმწიკვლოდ ცხოვრობდეს.

Stichaar.jpg|
Textile10 (Kirillo-Belozersk).jpg|

## ლიტერატურა
* *გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“, №19 2004 წ.*
* *„Настолъная книга свяшеннослужителя“*, ტ. 4, 1983 წ.
* *თ. ჰოპკო*, „მართლმადიდებლობის საფუძვლები“

კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
გინგილა

მინი|მარჯვნივ|80 პქ|გინგილა
**გინგილა**, *ორარი* *( ორარე - ლოცვა)* — მღვდელმსახურის შესამოსელი. დიაკვნის ოლარი. გრძელი, ვიწრო, შარფის მსგავსი ქსოვილი, დამზადებულია იმავე მასალისგან, რომლითაც სტიქარი. მას ატარებენ დიაკვნები და იპოდიაკვნები. დიაკვანი იკეთებს მარცხენა მხარზე, სტიქარის ზემოდან, ხოლო მისი ბოლო მარჯვენა ხელით უჭირავს კვერექსის წარმოთქმისას. დამსახურებულ დიაკვნებს, არქიდიაკვნებს, ჯილდოს სახით, ორმაგი გინგილას ტარების უფლება ეძლევათ, რომელიც ჩვეულებრივზე ორჯერ უფრო ფართოა. იპოდიაკონი გინგილას სარტყელივით შემოიკრავს ზურგზე და მკერდზე გადაჯვარედინებულს ატარებს. გინგილა განასახიერებს ანგელოზთა ფრთებს, სამღვდელო ხარისხის ღვთაებრივ მადლს, რომელიც დიაკონმა კურთხევის საიდუმლოთი მიიღო. 

დიაკვნები წირვის მსვლელობისას, „მამაო ჩვენოს“ ლოცვის დროს, მხრიდან შეიხსნიან გინგილას და გაიკეთებენ ისე, რომ ზურგზე გამოისახოს „**X**“ ფორმა, როგორც მთელი მსახურების დროს იპოდიაკვნებს უკეთიათ. შესაძლებელია, ტერმინი „ორარი“ მომდინარეობს იმ ქსოვილის გრაგნილისაგან, რომელზედაც დაწერილი იყო კვერექსები და ლოცვები. ამიტომ, ღვთისმსახურების დროს, კვერექსის წარმოთქმისას, დიაკვანი მაღლა წევს ხელს, რომლითაც უჭირავს გინგილა. 

Orthodox subdeacons.jpg|იპოდიაკვნები
Orthodox Deacon.jpg|დიაკვანი გინგილით

## ლიტერატურა
* *გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“, №19 2004 წ.*
* *თ. ჰოპკო*, „მართლმადიდებლობის საფუძვლები“
* „მართლმადიდებლის მცირე ლექსიკონი“, 2002.
* „საქართველოს ეკლესიის კალენდარი“, 2005 წ.
* „ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი“

კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
ფოთის ვალერიან გუნიას სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრი

thumb|300px|ფოთის მშენებარე თეატრის შენობა 2010 წ. 

**ფოთის ვალერიან გუნიას სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრი** — სახელმწიფო დრამატული თეატრი ქალაქ ფოთში. 

დაარსდა 1925 წელს ი. ზარდალიშვილის ხელმძღვანელობით. დასში იყვნენ ვ. გამყრელიძე, ვ. ჩხიკვაძე, ო. ღოღობერიძე, ნ. ჩიხლაძე, შ. ხონელი, შ. ჯაფარიძე, ქ. ორაგველიძე, ა. ყალაბეგიშვილი. 1928 წელს სათავეში ჩაუდგა ბ. გამრეკელი. 1936 წელს თეატრი გადავიდა საკათედრო ტაძრის ყოფილ შენობაში. ა წლიდან ტეატრს ხელმძღვანელობდა ნიკოლოზ გოძიაშვილი. 1963 წელს თეატრს მიენიჭა ვალერიან გუნიას სახელი. 

საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ წლების განმავლობაში მიმდინარეობდა დავა საქართველოს საპატრიარქოსა და ფოთის თეატრს შორის შენობის გამო. საბოლოოდ 2005 წელს საკრებულოს გადაწყვეტილებით შენობა საპატრიაროს გადაეცა, ხოლო თეატრი კულტურის სახლში განთავსდა. 2008 წლიდან ფოთის თეატრი ევროპის რეგიონული თეატრების ქსელის (IETM) წევრია. ამავე წლიდან ფოთის თეატრი საქართველოს რეგიონული თეატრების თავმჯდომარეა. 2014 წლის 1 ივნისს ფოთის თეატრის შენობის სარეკონსტრუქციო სამუშაოები დასრულდა და შენობა საზეიმოდ გაიხსნა ფართო საზოგადოებისთვის.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ფოთის არქიტექტურა
კატეგორია:საქართველოს თეატრები
სარტყელი

მინი|მარჯვნივ|200 პქ|სარტყელი
**სარტყელი** — მღვდელმსახურის შესამოსელი. ქამრის მსგავსი ლენტისებრი მატერია, ორივე ბოლოში დატანებული თასმებით, რომლითაც წელზე იკვრება. ამკობენ ოქროს ან ვერცხლის ძაფებით ნაქარგი ჯვრებით. სარტყელით იმოსებიან მღვდლები და ეპისკოპოსები. მისი პრაქტიკული დანიშნულებაა, რომ მღვდელმსახურმა სამოსის ქამრით შეკვრით უკეთესად ჩაატაროს მსახურება.

სარტყელი კვართის ზემოდან კეთდება და აღნიშნავს ღვთისათვის მსახურების მზადყოფნას. სიმბოლურად გამოხატავს სამღვდელო ხარისხის უბიწოებას. იგი აღნიშნავს აგრეთვე ღვთაებრივ ძალას, რომელიც განამტკიცებს მღვდელმსახურს თავისი მსახურების აღსასრულებლად. ამავე დროს, სარტყელი იმ ტილოსაც აღნიშნავს, რომელიც მაცხოვარმა შემოირტყა, როდესაც თავის მოწაფეებს საიდუმლო სერობის ჟამს ფეხები დაბანა.

## ლიტერატურა
* *გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“, №19 2004 წ.*
* *ლ. ბარბაქაძე ლია*, „ჯიბის ცნობარი მართლმორწმუნე ქრისტიანისათვის“, თბილისი, 2013 წ.
* *„Настолъная книга свяшеннослужителя“*, ტ. 4, 1983 წ, გვ. 140

კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
საბუხარები

მინი|მარჯვნივ|100 პქ|საბუხარები (სამკლაურები)
**საბუხარები**, *სამკლაურები‎* *( - ხელთსაცვამი)* — მღვდელმსახურის შესამოსელი. მაჯაზე წამოსაცმელი, ვიწრო სამკლაურები, რომელიც თასმებით იკვრება და მსახურებისას კვართის სახელოებს იჭერს. ოლარი და საბუხარები ერთნაირი ქსოვილისაგან იკერება. საბუხარები ბიზანტიის საიმპერატორო სამოსიდან, სასულიერო პირთა შესამოსელში გადავიდა. XI საუკუნიდან ეპისკოპოსების შესამოსელში გამოჩნდა, XIII საუკუნიდან – მღვდლების, ხოლო XIV საუკუნიდან დიაკვნების შესამოსელში. იმპერატორები სამოსის სახელოებს იმაგრებდნენ ისე, რომ მანტიიდან მხოლოდ სამაჯურები გამოჩენილიყო.

სამაჯურების გაკეთებისას მღვდელმსახურები კითხულობენ ფსალმუნებიდან საგანგებოდ ამოკრებილ სტრიქონებს, რომლებიც მათ ახსენებს, რომ ისინი ქრისტეს საიდუმლოთა აღსრულების ან მასში მონაწილეობის ჟამს, ამას საკუთარი ძალით კი არა, არამედ ღვთის ძალითა და მადლით აკეთებენ. სიმბოლურად საბუხარები ბორკილებს აღნიშნავს, რომელიც მაცხოვარს ვნების დროს ხელზე ჰქონდა.

## ლიტერატურა
* *გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“, № 19 2004 წ.*
* *თ. ჰოპკო*, „მართლმადიდებლობის საფუძვლები“
* „საეკლესიო ტერმინთა მცირე განმარტებითი ლექსიკონი“
* *სულხან-საბა ორბელიანი*, „ლექსიკონი ქართული“, თბ, 1991 წ.
* „ძველი ქართული სიტყვების ლექსიკონი“

კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
ოლარი

მინი|100 პქ|ოლარი
**ოლარი**, *ეპიტრაქილი* *( - ეპიტრაქილიონი)* — მღვდელმსახურის შესამოსელი. გრძელი, გულზე ჩამოსაკიდი, ორნაწილიან ფართო ლენტი, გინგილას მსგავსი. მღვდლის ოლარი დიაკვნის გინგილისაგან იმით განსხვავდება, რომ ორმაგადაა მოკეცილი, კისერზე შემოხვეული და წინიდან ორი ბოლოთი ეშვება ქვემოთ, რომლებიც ერთმანეთთან ღილებითაა დამაგრებული. ბოლოვდება ფოჩებით. ამკობენ ნაქარგი ჯვრებით და ვაზის, თევზის ან სხვა მსგავსი სიმბოლური გამოსახულებებით. იქარგება ოქროს ან ვერცხლის ძაფებით. ოლარი და საბუხარები ერთნაირი ქსოვილისაგან იკერება.

მღვდლის ოლარი დიაკვნის გინგილაზე ორმაგად აღმატებულ მადლს აღნიშნავს, რომელიც მღვდელს საიდუმლოთა აღსრულებისათვის ეძლევა. ოლარზე სულ შვიდი ჯვარი უნდა იყოს გამოსახული. თითოეულ მხარეს სამ-სამი ერთნაერი ჯვარი, რაც განასახიერებს იმ ექვს საიდუმლოს, რომელსაც აღასრულებს მღვდელი: ნათლისღება, მირონცხება, აღსარება, ზიარება, ზეთისკურთხევა და ჯვრისწერა. მეშვიდე პატარა ჯვარი კი შუაშია ანუ კისერზე, რომელიც აღნიშნავს ეპისკოპოსისგან მღვდლისთვის მიცემულ კურთხევას, ზიარების საიდუმლოს დამოუკიდებლად აღსრულებისათვის. ოლარის გარეშე მღვდელს, ისევე როგორც ეპისკოპოსს ომოფორის და დიაკვანს გინგილას გარეშე, არანაირი მსახურების აღსრულება არ შეუძლია. ოლარით შემოსვა, მადლთან ერთად, განასახიერებს ღვთისადმი მსახურების უღელში შებმასაც.

წმინდა გერმანე კონსტანტინოპოლელი ოლარზე წერს: 

Epitrachelion.jpg|ოლარი
Seraphim of Sarov (after 1903, priv.coll).jpg|სერაფიმ საროველი ოქროსფერ ოლარში

## ლიტერატურა
* *გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“, №19 2004 წ.*
* „საეკლესიო ტერმინთა მცირე განმარტებითი ლექსიკონი“
* „ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი“,  თბ. 2011 წ.
* *გაზეთი „საეკლესიო სიწმინდენი“, № 1, მაისი, 2000 წ.*
* „მწუხრისა და ცისკრის ლოცვათა და წირვის განმარტებანი“, თბ. 2003 წ.

კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
ფილონი

მინი|მარჯვნივ|200 პქ|ფილონი
**ფილონი**, *ფელონი* *()* — მღვდელმსახურის შესამოსელი. გრძელი, ფართო, ერთიანი უსახელო სამოსი, თავზე მრგვალი ჭრილით, რომელიც ხელების თავისუფალი მოძრაობისთვის წინ ღრმადაა ამოჭრილი. ფილონს მღვდელი სხვა სამოსელის ზემოდან იცვამს, რითაც მთელ სხეულს იფარავს კისრიდან ფეხებამდე. ფილონის გარეშე, მხოლოდ ოლარით, მღვდელს შეუძლია შედარებით ნაკლებ საზეიმო მსახურებების აღსრულება, როგორებიცაა: მცირე მწუხრი, სერობა ღამისთევით, შუაღამის მსახურება, ჟამნი და სხვა, როდესაც სახარება არ იკითხება. ხოლო, საზეიმო მსახურების დროს, როგორებიცაა: ნათლისღება, მირონცხება, ქორწინება, ზეთის კურთხევა და სხვა, აუცილებელია ფილონით შემოსვა.

ფილონი, თავისი გარეგნული სახით, მოგვაგონებს იმ სუდარას, რომელშიც ვნებების შემდეგ მაცხოვარი გაახვიეს. მასზე დაკერებული თასმები სიმბოლურად აღნიშნავს იმ სისხლის ღვარებს, რომელიც მის სხეულზე ჩამოდიოდა. ასევე, ფილონი ის ქლამიდია, რომელიც ქრისტეს მოასხეს ჯვარცმის წინ. ამასთან ერთად, ფილონი მღვდლებს შეახსენებს სიმართლის იმ შემოსამოსელს, რომლითაც ისინი უნდა იყვნენ შემოსილნი, როგორც ქრისტეს მსახურნი. ღვთისმსახურების დროს, მღვდელი ხელების მაღლა აწევ-დაწევით, ფრთების მსგავსად, სიმბოლურად აღნიშნავს ანგელოზურ ხარისხს და მისი შესრულებული მოქმედება იმ ძალას, რომლის საშუალებითაც ღვთისმსახური ასრულებს საიდუმლოს.

Phelonion ripida.jpg|XVIII საუკუნის ფილონი და რიპიდი
Gorskii 21327u.jpg|მიხეილ I რომანოვის დროინდელი ფილონი
Vadersergistandhart.jpg|სტიქარით, საბუხარებით, ოლარითა და ფილონით შემოსილი მღვდელი

## ლიტერატურა
* *გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“, №19 2004 წ.*
* *ლ. ბარბაქაძე*, „ჯიბის ცნობარი მართლმორწმუნე ქრისტიანისათვის“, თბილისი, 2013 წ.

კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
მუჟე

მინი|მარჯვნივ|200პქ|მუჟეს გერბი
**მუჟე** () – გაერთიანება  () პორტუგალიაში. შედის სანტარენის რაიონის შემადგენლობაში. ძველი ადმინისტრაციული დაყოფით შედიოდა რიბატეჟუს, ამჟამად კი ალენტეჟუს რეგიონის შემადგენლობაშია. მოსახლეობა 1261 ადამიანი (2001), ფართობი – 52,03 კმ².

გაერთიანების მფარველად თვლება ღვთისმშობელი ().  

დასახლების მახლობლად აღმოჩენილია ქვის ხანის ჩონჩხები, რომლებიც მიეკუთვნება ძვ. წ. 8000-5000 წწ. ესაა ყველაზე ძველი ისტორიული სადგომი პორტუგალიაში. 

კატეგორია:პორტუგალიის გეოგრაფია
ბისონი

მინი|მარჯვნივ|200 პქ|ბისონი, ომოფორი და კვართი.
[მინი|მარჯვნივ|200 პქ|[XVII საუკუნე|XVII საუკუნის ბისონი, ათენი, ბენაკის მუზეუმი.]]
**ბისონი** *(, საკოსი - წმინდა სელი)* — ბიზანტიისა და ქართველ მეფეთა, ასევე მღვდელმსახურის შესამოსელი.

ეპისკოპოსის ზედა სამოსი, რომელიც ქვემოდან და სახელოებიდან დამოკლებულ დიაკვნის სტიქარს ჰგავს, მის ქვეშ მოჩანს კვართიც და ოლარიც. ბისონი სიმბოლურად მაცხოვრის სუდარას გამოხატავს.

ბიზანტიის მეფეთა ბისონი — გრძელი და ვიწრო სამოსი, მოძრაობის გასაადვილებლად წინა კალთა მუხლამდე ჰქონდა შეჭრილი, ხოლო ყელთან სამკუთხედად ღრმად იყო ამოჭრილი, ყელთან დაჰყვებოდა მარგალიტის მძივები, ალაგ-ალაგ შემკული იყო ძვირფასი ქვებით, ჰქონდა ნაქარგი ზოლები. ბისონზე ბიზანტიის მეფეები ირტყამდნენ მარგალიტებით შემკულ სარტყელს.

ქართველ მეფეთა ბისონი — მცირედით განსხვავდებოდა ბერძნულისაგან, ქართველების ბისონი უფრო ფართო და უფრო მოკლე იყო, ყელზე ზოგჯერ მრგვლად და ზოგჯერ სამკუთხედად იყო ჩაჭრილი. ბისონში გამოწყობილი ქართველი მეფეების ფრესკები გვხვდება: ატენში (ბაგრატ IV-ის), ბედიაში (ბაგრატ III-ის), ვარძიასა და ყინწვისში (გიორგი III-ის), ბეთანიასა და ბერთუბანში (თამარ მეფის) და უდაბნოს მონასტერში (დემეტრე II-ის). ბისონი იკერებოდა როგორც მძიმე, ასევე მსუბუქი ქსოვილისაგან. სავარაუდოდ, ბისონის შესაკერად გამოიყენებოდა სტავრა, ატლასი, ზარქაში, სხვადასხვა სახის ოქროქსოვილები და ფერადი ძოწეულები.

ბისონს უწოდებენ აგრეთვე ერთგვარ მცენარეს, რომლითაც სამოსელი იღებება ელვარე ნაკვერცხლისფრად. მზადდებოდა აბრეშუმისებრი ძაფისაგან, რომელსაც გამოყოფენ ზღვის ერთგვარი ლორწოვანი მოლუსკები. 

## ლიტერატურა
* *გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“, №19 2004 წ.*
* *ს. ორბელიანი*. „ლექსიკონი ქართული“, 1991 წ.
* „მართლმადიდებლური მცირე ლექსიკონი“, 2002 ნ.
* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
* ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი
* *ლ. ბარბაქაძე,* „ჯიბის ცნობარი მართლმორწმუნე ქრისტიანისათვის“, თბილისი, 2013 წ.

კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
საგვერდული

მინი|მარჯვნივ|200 პქ|საგვერდული
**საგვერდული** — მღვდელმსახურის შესამოსელი. ოთხკუთხოვანი, მართკუთხა ფორმის ქსოვილი ჯვრის გამოსახულებით, რომელსაც ორ კუთხეზე თასმა აქვს დამაგრებული და მხარზე გადმოტარებით მარჯვენა თეძოზე იკიდება. ბოლოვდება ფოჩებით. გულმოდგინე და ხანგრძლივი მსახურებისათვის მღვდელმთავრისაგან მღვდელს ჯილდოდ ეძლევა საგვერდული, ისევე როგორც ენქერი. ხოლო ორივე ჯილდოს შემთხვევაში მარცხენა მხარეს კეთდება საგვერდული, მარჯვნივ კი – ენქერი.

საგვერდული რუსულ მართლმადიდებლურ ეკლესიაში XVI საუკუნეში გამოჩნდა და უმაღლეს იერარქიულ ჯილდოს წარმოადგენს. სავარაუდოდ, XIX საუკუნის დასაწყისიდან, რუსულის გავლენით, ქართული მართლმადიდებლური ეკლესიის მღვდელმსახურთა შესამოსელშიც შემოვიდა და XX საუკუნის ბოლომდე გამოიყენებოდა. სხვა მართლმადიდებლურ ეკლესიებში მსგავსი შესამოსელი არ არსებობს.

სიმბოლურად საგვერდული ნიშნავს სულიერ მახვილის, ისევე, როგორც ენქერი, კუნკული და ბარტყული, ანუ ღვთის სიტყვას, რომლითაც შეიარაღებულნი უნდა იყვნენ სასულიერო პირები ურწმუნოებასა და უწმინდურებასთან საბრძოლველად.

Textile09 (Kirillo-Belozersk).jpg|
Nabedr.jpg|
Orthodoxie.jpg|

## ლიტერატურა
* *გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“, №19 2004 წ.*
* „საეკლესიო ტერმინთა მცირე განმარტებითი ლექსიკონი“
* *ლ. ბარბაქაძე*, „ჯიბის ცნობარი მართლმორწმუნე ქრისტიანისათვის“, თბილისი, 2013 წ.

კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
პანაღია

მინი|მარჯვნივ|150 პქ|პანაღია
მინი|მარჯვნივ|150 პქ
**პანაღია** *( - ყოვლადწმიდა)* — უმაღლესი იერარქის რეგალია. მღვდელმთავრის შესამოსელის ნაწილი. მომრგვალებული ფორმის, პატარა, ძვირფასი ფერადი ქვებით შემკული, გულსაკიდი ხატი, რომელიც ეპისკოპოსს ბისონის ზემოდან, ჯვართან ერთად მკერდზე უკეთია. *„პანაღია“* ბერძნული სიტყვაა და ქართულად *„ყოვლადწმიდას“* ნიშნავს. ამიტომ, მასზე ძირითადად ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელია გამოსახული, ზოგჯერ კი: მაცხოვარი, სამება, წმინდანები, ჯვარცმა და ბიბლიური სცენები. ჯვარს და პანაღიას ღვთისმსახურები მკერდზე დაკიდებულს ატარებენ ნიშნად იმისა, რომ მათი გული ქრისტეს რწმენითაა ანთებული.

## ლიტერატურა
* *გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“, №19 2004 წ.*
* *პ. პეტროზილო*, „ქრისტიანობის ლექსიკონი“, თბილისი, 2011 წ.
* *ლ. ბარბაქაძე*, „ჯიბის ცნობარი მართლმორწმუნე ქრისტიანისათვის“, თბილისი, 2013 წ.

კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
ომოფორი

[მინი|მარჯვნივ|150 პქ|[ბისონი, ომოფორი და კვართი]]
მინი|მარჯვნივ|150 პქ|მცირე ომოფორი
**ომოფორი** *( ომოფორიონი - სამხრე)* — მღვდელმსახურის შესამოსელი. გრძელი და განიერი ლენტისებური ქსოვილი. იკერება სქელი ქსოვილისაგან და შემკულია ნაქარგი ჯვრებით, გარს შემოუყვება ლენტი და ბოლოვდება ორივე მხარეს ფოჩებით. სამღვდელმთავრო სამოსის ნაწილი, რომელსაც მხოლოდ მღვდელმთავარი ატარებს ბისონის ზემოდან შემოხვეულს ისე, რომ მისი ერთი ბოლო (მარცხენა) წინაა ჩამოშვებული, ხოლო მეორე მკერდზე ქვემოდან ზემოთაა ამოტრიალებული და მხარზე ზურგისკენ ეშვება. ადრინდელი ომოფორები შემკული იყო ქრისტეს ცხოვრების ამსახველი სიუჟეტებით ან მოციქულთა ან მღვდელმთავართა გამოსახულებებით, რაც საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში არსებული მასალითაც დასტურდება.

ომოფორი მსგავსია ბიბლიური პირველი მღვდლის, აარონის სამოსელისა, რომელსაც სჯულისეული მღვდელმთავრებიც ატარებდნენ. მათ მარცხენა ბეჭზე გრძელი სუდარები ეხვიათ რაც ქრისტეს მცნებათა უღელს მოასწავებდა. ომოფორი აღნიშნავს უფლის განკაცებას, სიტყვის განხორციელებას ქალწულ მარიამისგან. სიმბოლურად გამოხატავს დაკარგულ ცხვარს, ადამიანთა დაკარგულ მოდგმას. ომოფორით შემოსილი მღვდელმთავარი კი განასახიერებს იესო ქრისტეს, რომელმაც, როგორც კეთილმა მწყემსმა, დაკარგული ცხვარი მხარზე შეისვა და ფარასთან მიიყვანა. ამრიგად ეპისკოპოსს ომოფორი ახსნებს, რომ იგი უნდა ზრუნავდეს გზააბნეული სამწყსოს ცხონებისათვის და სახარებისეული კეთილი მწყემსის მსგავსად, მოძებნოს დაკარგული „ცხვარი“ და საკუთარი მხრებით მიიყვანოს სახლში.

არსებობს ორი სახის: **დიდი ომოფორი** და **მცირე ომოფორი**. თავად ტერმინი გვიჩვენებს, რომ მათ შორის განსხვავება არის ზომა. წირვისას, სამოციქულოს წაკითხვის წინ, ეპისკოპოსი იხსნის დიდ ომოფორს და წირვის დასრულებამდე, იმოსება მცირეთი. ომოფორის გარეშე ეპისკოპოსი, მთავარეპისკოპოსი და მიტროპოლიტი, ისევე, როგორც მღვდელი ოლარის და დიაკვანი გინგილას გარეშე, მსახურებას ვერ აღასრულებს. 

წმინდა გერმანე კონსტანტინოპოლელი ომოფორზე წერს: 

Russian Orthodox Archbishop's Sticharion, Epigonation, Sakkos, and Omophorion, Russia, used in Shanghai, China, 18th-19th century, silk, view 1 - Saint Ignatius Church, San Francisco, CA - DSC02572.JPG|მართლმადიდებელი ეკლესიის ეპისკოპოსის სტიქარი, ბისონი, ენქერი და ომოფორი
Russian Orthodox Archbishop's Sticharion, Epigonation, Sakkos, and Omophorion, Russia, used in Shanghai, China, 18th-19th century, silk, view 2 - Saint Ignatius Church, San Francisco, CA - DSC02576.JPG|მართლმადიდებელი ეკლესიის ეპისკოპოსის სტიქარი, ბისონი, ენქერი და ომოფორი. უკანა მხარე
St Spiridon.png|წმინდა სპირიდონი თეთრი ომოფორით
მცირე ომოფორი.jpg|მცირე ომოფორი

## ლიტერატურა
* *გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“, №19 2004 წ.*
* „ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი“, თბ. 2011 წ.
* „Законь Божии“, 1972
* „Новая скрижаль“, 1992.

კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
არწივი (საეკლესიო ნივთი)

მინი|მარჯვნივ|200 პქ|არწივი
**არწივი** — სამღველმთავრო წირვის ატრიბუტი, ძირს დასაფენი პატარა, ოვალური ან მრგვალი ფორმის ხალიჩა, რომელზეც გამოსახულია არწივი და ქალაქი. ქალაქი განასახიერებს საეპისკოპოსოს, რომელსაც მართავს მღვდელმთავარი, ხოლო არწივი, რომელიც ქალაქს დაჰყურებს აღნიშნავს, რომ ეპისკოპოსი, არწივის მსგავსად, მიწიერიდან ზეციურისაკენ უნდა ისწრაფოდეს. წირვის დროს ეპისკოპოსი დგას ამ ქსოვილზე.

## ლიტერატურა
**გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“, №19 2004 წ.*
**აკაკი მეგრელიშვილი*, „მწუხრისა და ცისკრის ლოცვათა და წირვის განმარტებანი“, თბ. 2003

კატეგორია:საეკლესიო ნივთები