open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ყუმუხები

**ყუმუხები** —  ჩრდილოეთ კავკასიის ყველაზე დიდი თურქულენოვანი ეთნოსი. ცხოვრობენ დაღესტნის მთისწინეთსა და ყუმუხეთის დაბლობში. ისინი ამ მიწაწყლის მკვიდრ მოსახლეობას წარმოადგენენ. ბინადრობენ დაღესტნის ხასავიურტის, ბაბაიურტის, ყიზილიურტის, ბუინაკსკის, ყარაბუდახკენტის, კაიაკენტის და ხაიტაყის რაიონებში, მაჰაჩყალის ირგვლივ ექვს სოფელში, ქალაქებში: მაჰაჩ ყალა, ხასავიურტი, ბუინაკს კი, იზბერბაში, დერბენტი. ყუმუხები დაღესტნის მოსახლეობის 13%-ს შეადგენენ. 

## ისტორია
1989 წლის აღწერით ყუმუხების საერთო რაოდენობა 281,9 ათასი კაცი იყო, დღეისათვის  დაახლოებით 350 ათასი, მათ შორის დაღესტანში  დაახლოებით 280 ათასი (2000 წლის მონაცემებით). ყუმუხების თითქმის ნახევარი ქალაქებშია კონცენტრირებული. დაღესტნის ფარგლებს გარეთ რუსეთის ფედერაციაში ყუმუხების 20%-ზე მეტი ცხოვრობს. შედარებით დიდი რაოდენობით ყუმუხები მკვიდრობენ ჩეჩნეთის გუდერმესისა და გროზნოს რაიონებში (10 ათასი კაცი), ჩრდილოეთ ოსეთის მოზდოკის რაიონში (9,5 ათასი). განსახლებული არიან აგრეთვე რუსეთის სტავროპოლისა და ტიუმენის ოლქებში, რუსეთის საზღვრებს გარეთ  ყაზახეთში, უკრაინაში, უზბეკეთში, თურქმენეთში, აზერბაიჯანში. ყუმუხთა დიასპორა გვხვდება თურქეთში, იორდანიაში და მსოფლიოს კიდევ რამდენიმე ქვეყანაში. ყუმუხების თვითსახელწოდებაა ყუმუკ. ამ ეთნონიმიდან მომდინარეობს რუსული და ნოღაური კუმიკი, ჩეჩნური - გუმკი. დაღესტნის მეზობელ ხალხებში ყუმუხთა ეგზოეთნონიმი გადმოიცემა სიტყვებით: ბარის მცხოვრებნი: ხუნძურად - ლარაგალ, დარგუულად - დირკალანტი, ლაკურად - არ ნისა. ყუმუხები ანთროპოლოგიურად დიდი ევროპეიდული რასის კასპიურ ტიპს მიეკუთვნებიან. 

ხაზართა დროიდან დაწყებული XX საუკუნის პირველ მეოთხედამდე ყუმუხთა წინაპარი თურქული ენა, შემდეგ კი თვით ყუმუხური ენა ჩრდილო-აღმოსავლეთ კავკასიის ეროვნებათშორის ურთიერთობის ენა იყო. ყუმუხური ენა საბოლოოდ მონღოლთა პერიოდამდე ჩამოყალიბდა. ის კავკასიის ხალხების რუსეთის მეფეებთან მიმოწერის ოფიციალური ენაც იყო. ყუმუხური ენა ვლადიკავკაზის, სტავროპ ოლის, მოზდოკის, ყიზლარის, თემირ ხან - შურის და სხვ. გიმნაზიებსა და სასწავლებლებში ისწავლებოდა.

ყუმუხეთზე გადიოდა უმნიშვნელოვანესი სავაჭრო გზა, კერძოდ, დიდი აბრეშუმის გზა. ყუმუხეთის ბარი დაღესტნის ბევრი რაიონისათვის ძირითად ბეღელად ითვლებოდა, რაც მის სავაჭრო და ეკონომიკურ აღმავლობას განაპირობებდა.

ყუმუხეთში სუნიტური მიმართულების ისლამი VIII-XII საუკუნეებში გავრცელდა. ყუმუხები ყოველთვის ამაყობდნენ იმით, რომ ისლამი დაღესტნელთა შორის ყველაზე ადრე მიიღეს. სხვადასხვა მონაცემებით, ამ პერიოდამდე ყუმუხებში ქრისტიანობაც იყო გავრცელებული, ხაზარეთის ზედა ფენებში კი იუდაიზმიც. 

ყუმუხთა ცხოვრებაში უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობდა სპორტის ეროვნული სახეობები. მათ ჰქონდათ ბალახის ჰოკეის თავისებური სახეობა: საღამოთი აბედს (ნაცარტუტში გამოხარშული ხის ერთგვარი სოკო) მოუკიდებდნენ ცეცხლს და მის წართმევაში ერთმანეთს ჰოკიჯოხით (ყვანჯით) ეპაექრებოდნენ, დღესასწაულებზე იმართებოდა დოღი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტარკის საშამხლო

## ლიტერატურა
* *თოფჩიშვილი რ.* „კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია“, თბილისი, 2012

## სქოლიო
კატეგორია:ყუმუხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ჯიში (მეცხოველეობა)

**ჯიში** — მეცხოველეობაში, ერთი სახეობის და საერთო წარმოშობის, შინაურ ცხოველთა მრავალრიცხოვანი ჯგუფი, რომელიც შექმნილია და სისტემაშია მოყვანილი ადამიანის ხანგრძლივი შრომით. ხასიათდება პროდუქციის მოცემისა და სხეულის აგებულების სპეციფიკურობით, რასაც მემკვიდრეობით გადასცემს შთამომავლობას. ჯიში შედგება უფრო მცირე ჯგუფებისაგან (ჯილაგი, ხაზი, ოჯახი), რაც ჯიშის სტრუქტურას ქმნის. განასხვავებენ პრიმიტიულ, კულტურულ და გარდამავალ ჯიშებს. ჯიში შექმნილია ადამიანის შრომით, ამიტომ ჯიშთწარმოქმნისა და სრულყოფის წამყვანი ფაქტორია სოციალურ-ეკონომიკური პირობები, თუმცა ბუნებრივ-ეკოლოგიური და სამეურნეო გარემოც დიდ როლს ასრულებს. ჯიშთა დაცვისა და სრულყოფის მეთოდია ხალასი მოშენება. ამჟამად მსოფლიოში ჯიშთა რიცხვი უმთავრესად ცხოველთა სახეობებში 2700 აღემატება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჯიშები
კატეგორია:ბიოლოგიური სისტემატიკა
ნოღაელები

**ნოღაელები** (ნოღ.: Ногайла) — თურქულენოვანი ეთნიკური ჯგუფი. ისინი ცხოვრობენ ჩრდილოეთ კავკასიაში, განსაკუთრებით ჩრდილოეთ დაღესტანში, სტავლოპოლის მხარეში, ყარაჩაი-ჩერქეზეთში და ასევე ასტრახანის ოლქში. მათი ენაა — ნოღაიური. ისინი სხვადასხვა თურქულენოვანი და მონღოლურენოვანი ტომების შთამომავალები არიან, რომლებმაც ჩამოაყალიბეს ნოღაის ურდო.

## რესურსები ინტერნეტში
* ყირიმელი თათრები და ნოღაელები თურქეთში

## სქოლიო
კატეგორია:ნოღაელები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
3D World

**3D World** — ბრიტანული ჟურნალი და საიტი, რომელიც დაარსდა 2000 წელს და გამოსცემს კომპანია Future plc. ჟურნალი დაკავებულია 3D ანიმაციების, ვიზუალური ეფექტების, ვიდეო თამაშებისა და ილუსტრაციების თემებთან დაკავშირებული სტატიების წერით.

ჟურნალი გამოიცემა ყოველ ოთხ კვირაში ერთხელ, წელიწადში 13-ჯერ და იყიდება ბრიტანეთში, აშშ-ში, ევროპა, ავსტრალია, ახალი ზელანდია, სამხრეთ აფრიკასა და სხვა ქვეყნებში. ჟურნალი ასევე ვრცელდება ციფრული სახითაც.

## იხილეთ აგრეთვე
* Future plc
* Future US

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანული კომპიუტერული ჟურნალები
კატეგორია:2000 წელს დაარსებული ჟურნალები
კატეგორია:ბრიტანული ვიდეო თამაშების ჟურნალები
აფრიკატი

**აფრიკატი** () — ხშული თანხმოვანი, რომლის წარმოთქმისას გახშვის ჩქამს (ხახუნის ხმაურს) საწარმოთქმო ნაპრალში მიღებული ჩქამი მოსდევს. აფრიკატს, ჩვეულებრივ, უწოდებენ „ხშულნაპრალოვანს“, „ნახევარხშულს“, „რთულ თანხმოვანს“. აფრიკატში ხშულობა და ნაპრალოვნობა წარმოდგენილია ერთი ბგერის ფარგლებში და მუდამ ერთი და იმავე თანმიმდევრობით — ხშულობას მოსდევს ნაპრალოვნობა. ქართული ენის ფონეტიკურ სისტემაში აფრიკატები ქმნის ორ სამეულს: ჯ-ჩ-ჭ; ძ-ც-წ.

## ლიტერატურა
*ახვლედიანი გ., „ზოგადი ფონეტიკის შესავალი“, თბ., 1966

კატეგორია:აფრიკატები
ალვეოლარული თანხმოვნები

thumb|4 — ალვეოლარული
**ალვეოლარული თანხმოვნები** — სამეტყველო ბგერები, რომლებიც წარმოიქმნება ზედა საჭრელი კბილების ნუნებთან (ალვეოლებთან) ენის მიბჯენის ან მიახლოების ადგილას. ენის მიბჯენით წარმოიქმნება ხშული (ჯ, შ, ჭ), ხოლო მიახლოებით — ნაპრალოვანი (ჟ, შ) თანხმოვნები.

## ლიტერატურა
აზერბაიჯანის ეროვნული ონკოლოგიური ცენტრი

**აზერბაიჯანის ეროვნული ონკოლოგიური ცენტრი** ( ) — ონკოლოგიური დაავადებების, ასევე ონკოლოგიური დაავადებების მკურნალობის კვლევის ინსტიტუტი. ცენტრი მდებარეობს ბაქოში. 1990 წლიდან ცენტრის გენერალური დირექტორი ჯამილ ალიევია. 

## ისტორია 
დღევანდელ ონკოლოგიურ ცენტრს საფუძველი ჩაეყარა 1941 წელს, როდესაც შეიქმნა აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამეცნიერო კვლევითი რენტგენო-რადიოლოგიის ინსტიტუტი 1940 წლის 10 დეკემბრის აზერბაიჯანის სსრ-ს სახალხო კომისრებისა და სახალხო კომისარიატის საბჭოს განკარგულებით.

1963 წელს, აზერბაიჯანის ჯანდაცვის სამინისტროს ბრძანების საფუძველზე, ინსტიტუტს ეწოდა რადიოლოგიის, რენტგენოლოგიისა და ონკოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი. მომდევნო წელს ინსტიტუტს კიდევ 2 შენობა გადაეცა. 1988 წელს ინსტიტუტი რეორგანიზდა, რის შედეგადაც ცნობილი გახდა რესპუბლიკელთა ონკოლოგიური კვლევითი ცენტრის სახელით და გახდა აზერბაიჯანის მთავარი სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი. 1995 წლის ოქტომბერში, რესპუბლიკური ონკოლოგიური კვლევის ცენტრს ეწოდა ეროვნული ონკოლოგიის ცენტრი.

ცენტრში 2006 წელს შეიქმნა მობილური დიაგნოსტიკური კომპლექსი, რომელშიც შედის ულტრაბგერითი გამოკვლევა, რადიოგრაფია, ენდოსკოპია, კლინიკური, ბიოქიმიური და მორფოლოგიური ლაბორატორია და სპეციალიზებული ექიმები. მობილური დიაგნოსტიკური კომპლექსის ძირითადი მიზანია ქვეყნის შორეული რეგიონების მოსახლეობის პრეამლინიტური და ნეოპლაზიური დაავადებების ადრეული გამოვლენა სკრინინგის მეშვეობით და მათი შემდგომი გადაყვანა შესაბამისი პროფილის საავადმყოფოებში.

2012 წლიდან ეროვნულ ონკოლოგიურ ცენტრში ფუნქციონირებს ბავშვთა ონკოლოგიური კლინიკა.

## საერთაშორისო თანამშრომლობა 
ონკოლოგიის ეროვნული ცენტრი თანამშრომლობს რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის  ნ. ბლოხინის სახელობის ონკოლოგიის კვლევით ცენტრთან და ასევე აქვს კავშირები ამიერკავკასიის, უკრაინის, უზბეკეთისა და სხვა დსთ-ს ქვეყნებში ამ სფეროში სპეციალიზებულ სხვა ორგანოებთან. კვლევები ტარდება თურქეთის, ინგლისის, გერმანიის, შვეიცარიის, ამერიკის შეერთებული შტატებისა და სხვა ქვეყნების ექიმებთან ერთად.

2012 წლის სექტემბერში ცენტრმა ხელი მოაწერა თანამშრომლობას ბელგიის ჯანდაცვის ფონდთან. 

2013 წელს ცენტრმა ხელი მოაწერა თანამშრომლობის შეთანხმებას ისრაელის სახელმწიფოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარების სააგენტოსთან.

2015 წელს ხელი მოეწერა ხელშეკრულებას კომპანია Orfit İndustries -თან თანამშრომლობის შესახებ, რომელიც არის სისტემებისა და აღჭურვილობების მსოფლიო მომწოდებელი. ამავე წელს ხელი მოეწერა შეთანხმებას გრძელვადიანი თანამშრომლობის შესახებ აზერბაიჯანის ეროვნულ ონკოლოგიურს ცენტრსა და მ. ანდერსონის სახელობის ონკოლოგიურ ცენტრს შორის.

ცენტრი არის სიმსივნესთან ბრძოლის საერთაშორისო კავშირის სრულუფლებიანი წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* აზერბაიჯანის ეროვნული ონკოლოგიური ცენტრის ოფიციალური ვებ-გვერდი - *mom.gov.az*

## სქოლიო 
კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:მედიცინა აზერბაიჯანში
კატეგორია:საავადმყოფოები ანბანის მიხედვით
ჯეიმზ ბალარდი

**ჯეიმზ გრემ ბალარდი** (; დ. 15 ნოემბერი, 1930, შანხაი — გ. 19 აპრილი, 2009) — ინგლისელი მწერალი, ესსეისტი და მოთხრობების ავტორი, XX საუკუნის ინგლისური ლიტერატურის ერთ-ერთი უმსხვილესი ფიგურა, რომელიც ლიტრეტურული მიმდინარეობა სამეცნიერო ფანტასტიკის ახალი ტალღის სათავეებთან დგას პოსტაპოკლიპტური რომანებით  „ქარი არსაიდან“ (1961) და „ჩაძირული მსოფლიო“. 1960-იანებში გამოსცემდა რიგ ექსპერიმენტულ მოკლე მოთხრობებს — ყველაზე მნიშვნელოვანია „ძალადობის გამოფენა“ (1970). 1970-იან წლებში გამოსცა რამდენიმე ნაწარმოები, რომელთა შორისაა გახმაურებული რომანები „შეჯახება (1973) და „ცათამბჯენი“ (1975).

ჯეიმზ ბალარდი დაიბადა 1930 წლის 15 ნოემბერს, შანხაიში, ჩინეთში, ბრიტანელი დიპლომატის ოჯახში. ომის დამთავრების შემდეგ, ბალარდი დედასთან და დასთან ერთად დაბრუნდა ბრიტანეთში. 1956 წლიდან დაიწყო სამეცნიერო ფანტასტიკური მოთხორბების გამოქვეყნება. 1961 წელს გამოსცა პირველი რომანი „ქარი არსაიდან“.

მიუხედავად იმისა, რომ ბალარდის ნამუშევრების უმეტესი ნაწილი თემატურად და სტილისტიკურად პროვოკაციულია, ის ყველაზე მეტად ცნობილი გახდა ჩვეულებრივი საომარი რომანის „მზის იმპერია“ წყალობით — ნახევრად ავტობიოგრაფიული რომანი ახალგაზრდა ბრიტანელი ბიჭებზე იაპონიის ოკუპაციის პერიოდში. გაზეთ „The Guardian“-ის თქმით — „საუკეთესო ბრიტანული რომანი მეორე მსოფლიო ომის შესახებ“. 1987 წელს რეჟისორმა სტივენ სპილბერგმა გადაიღო ამავე სახელწოდების ფილმი, რომელშიც მთავარ როლს ასრულებს კრისტიან ბეილი. მომდევნო ათწლეულებში, გარდაცვალებამდე, ბალარდი გადაერთო ტრადიციული კრიმინალური რომანების შექმნაზე. მისი რამდენიმე ნამუშევარი ადაპტირებული იქნა ფილმებში, მათ შორის დევიდ კრონენბერგის „შეჯახება“ (1996) და ბენ უიტლის „ცათამბჯენი“ (2015).

## ლიტერატურა
* Hans Joachim Alpers, Werner Fuchs, Ronald M. Hahn: *Reclams Science-fiction-Führer.* Reclam, Stuttgart 1982, ISBN 3-15-010312-6, S. 27–30.
* John Baxter: *The Inner Man: The Life of J.G. Ballard*, Weidenfeld & Nicolson, London 2011, ISBN 978-0-297-86352-6
* Don D’Ammassa: *Encyclopedia of Science Fiction.* Facts On File, New York 2005, ISBN 0-8160-5924-1, S. 22–24. 
* Werner Fuchs, Sascha Mamczak: *George W. Bush möchte ich nun wirklich nicht ficken! – Ein Gespräch mit J. G. Ballard.* In: *Science Fiction Jahr 2007*, ISBN 978-3-453-52261-9, S. 432–442 (sein letztes Interview).

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* ჯეიმზ ბალარდი — Free Speculative Fiction Online
* ჯეიმზ ბალარდი  — ბრიტანული ბიბლიოთეკა

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მწერლები
კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ბრიტანელი რომანისტები
კატეგორია:ბრიტანელი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
შეჯახება (ჯეიმზ ბალარდის რომანი)

**შეჯახება** () — ინგლისელი მწერლის, ჯეიმზ ბალარდის 1973 წლის სკანდალური რომანი. სიუჟეტი ეხება სიმფოროფილიას, კერძოდ, ავტოკატასტროფების მიმართ სექსუალურ ფეტიშიზმს: რომანის მთავარი გმირი ხდება სექსუალურად აღგზნებადი ავტოკატასტროფებში მონაწილეობის მიმართ.

რომანის გამოსვლას მოჰყვა აღშფოთება საზოგადოების მხრიდან. 1996 წელს რეჟისორმა დევიდ კრონენბერგმა გადაიღო ამავე სახელწოდების ფილმი.

## რესურსები ინტერნეტში
* „შეჯახება“  — ბრიტანეთის ენციკლოპედია
* The Terminal Collection: JG Ballard First Editions

კატეგორია:1973 წლის წიგნები
კატეგორია:ჯეიმზ გალარდის რომანები
კატეგორია:პოსტმოდერნისტული რომანები
კატეგორია:Jonathan Cape-ის წიგნები
დენდრიტი

**დენდრიტი** ( — „ხე“) — ნეირონის განტოტვილი ნაწილი, რომელიც ქიმიური (ან ელექტრული) სინაფსების გავლით იღებს ინფორმაციას სხვა ნეირონების აქსონებისგან (ან დენდრიტებისა და სომებისგან) და ელექტრული სიგნალის სახით გადასცემს მას ნეირონის სხეულს (პერიკარიონს), რომლიდანაც თვითონაა გამოზრდილი. ტერმინი „დენდრიტი“ 1889 წელს შემოიღო შვეიცარიელმა მეცნიერმა ვილჰელმ ჰისმა.

## სქოლიო
კატეგორია:ნეირომეცნიერება
სანაია

საკუთარი სახელი **სანაია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ამირან სანაია — ქართველი ფეხბურთელი
* გელა სანაია — ქართველი მწვრთნელი
* გიორგი სანაია — ქართველი ჟურნალისტი
* ვალტერ სანაია — ქართველი ფეხბურთელი
 

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
პანკი

მინი|250პქ|ორი ბრიტანელი პანკი 1970-იანი წლების ბოლოს
**პანკი** () — სუბკულტურა, რომელიც გაჩნდა 1960-იანი წლების ბოლოსა და 1970-იანი წლების დასაწყისში დიდ ბრიტანეთში, აშშ-ში, კანადასა და ავსტრალიაში. პანკი თავისთავში მოიცავს იდეოლოგიების და მოდის მრავალფეროვან მასივს, ასევე გამოხატვის სხვა ფორმებს — სახვით ხელოვნებას, ცეკვას, ლიტერატურასა და ფილმებს. ის დიდწილად ხასიათდება დადგენილი უფლებამოსილების წინააღმდეგობრივობით, პოლიტიკისა და საზოგადოების მიმართ კრიტიკული დამოკიდებულებითა და ინდივიდუალური თავისუფლების დაწესებით, რომელიც კონცენტრირებულია ხმამაღალ, აგრესიულ როკ მუსიკაზე — პანკ-როკზე. მისი მიმდევრები მოიხსენიბიან პანკებად.

არსებობს პანკური მოდის ფართო სპექტრი: განზრახ შეურაცხმყოფელი მაისურები, ტყავის ქურთუკები, Dr. Martens-ის ფირმის მძიმე ჩექმები, ფერადი „იროკეზული ვარცხნილობები, კოსმეტიკა, ტატუირება, საიუველირო ნაწარმები და სხეულის მოდიფიკაცია.

დღემდე შეიქმნილია დიდი რაოდენობით პანკური პოეტური და პროზაული ნაწარმოებები, პანკისადმი მიძღვნილი ჟურნალები და გაზეთები. აგრეთვე პანკურ თემებზე უამრავი ფილმი და სხვადასხვა სახის ვიდეოებია გადაღებული.

## ლიტერატურა
* Willoughby Sharp *Joseph Nechvatal*, (1984) Machine Language Books, NY NY
* Alan Moore and Marc Miller, eds., *ABC No Rio Dinero: The Story of a Lower East Side Art Gallery* (1985) (Colab, i.e. Collaborative Projects, NY, NY)
* Hans Versluys, ''London's Burning: An exploration in punk subculture* (Universiteit Antwerpen, Belgium, 1980) Translated 2011, published by CreateSpace 
* Vasileios Yfantis, *Punk Goes Science: The Academic Punk Bibliography'', (2014) CreateSpace, Athens, Greece. More information 

## რესურსები ინტერნეტში
* პანკები — სამოქალაქო განათლება
* Punk: Chaos to Couture

კატეგორია:პანკი
კატეგორია:მუსიკალური სუბკულტურები
კატეგორია:სუბკულტურები
კატეგორია:სტერეოტიპები
Dr. Martens

**Dr. Martens** — ბრიტანული ფეხსაცმელებისა და ტანსაცმელების სავაჭრო მარკა, რომელიც, აგრეთვე აწარმოებს რიგ აქსესუარებს – ფეხსაცმლისა და ტანსაცმელების მოვლის პროდუქტებს, ტანსაცმელებს, ჩანთებს და სხვა. ძირითადი სახელწოდების გარდა, მარკა ცნობილია როგორც **Doctor Martens**, **Doc Martens**, **DMs ** ან უბრალოდ **Docs**. Martens-ის ფეხსაცმელები გამოირჩევა რბილი საჰაერო ბალიშებით, ზედა ფორმითა და გარშემო ყვითლად შემოკერილი ძაფით. ჩექმები იქცა ბრიტანეთის კულტურის სხვადასხვა ჯგუფების განუყრელ ნაწილად: 1960-იანებში ფეხსაცმლის ტარება დაიწყეს სკინჰედებმა, 1980-იანების ბოლოს პოპულარული იყო პანკებს, ახალი ტალღის მუსკოსებსა და ახალგაზრდა სუბკულტურების წევრებს შორის, პირველ რიგში გრანჯ-მოდის პერიოდში ადრეულ 1990-იან წლებში.

## გალერეა

ფაილი:Dr_Martens_460_Cherry_Red_Smooth_.gif|Dr Martens 1460 Cherry Red Smooth
ფაილი:Doctors 1460 Black Worn.png|1460 Black Worn

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Dr. Martens-ის ისტორია

## სქოლიო
კატეგორია:ფეხსაცმლის სავაჭრო მარკები
კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის ფეხსაცმლის კომპანიები
კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის ტანსაცმლის სავაჭრო მარკები
კატეგორია:1947 წელს დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:1980-იანი წლების მოდა
კატეგორია:1990-იანი წლების მოდა
კატეგორია:2000-იანი წლების მოდა
კატეგორია:2010-იანი წლების მოდა
ვერონიკა თუმანიშვილი

**ვერონიკა თუმანიშვილი** (დ. 19 აპრილი, 1922 — გ. 30 ივლისი, 2009) — ქართველი მუსიკოსი, პიანისტი და მუსიკის დამსახურებული პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
ვერონიკა თუმანიშვილი დაიბადა 1922 წლის 19 აპრილს, თბილისში. დედა, მართა ვაჩნაძე — პროფესიით მუსიკოსი იყო. მამა —ივანე თუმანიშვილი, იურისტი, დიპლომატი და ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი.

მშობლები ადრეულ ასაკში დაეღუპნენ. ათი წლის იყო, როდესაც დედა მოულოდნელი დაავადებით გარდაეცვალა. მამა კი 1937 წლის სტალინისტური რეპრესიებს შეეწირა. ვერონიკას აღზრდა ბებიამ და დეიდებმა ითავეს. 

ექვსი წლიდან ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიასთან არსებულ ნიჭიერ ბავშთა სკოლა-ინტერნატში, (შემდგომში ზ. ფალიაშვილის სახელობის  ცენტრალური მუსიკალური სკოლა), პროფ. ანა თულაშვილის კლასში, რომელიც იყო ქართული საფორტეპიანო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში.

ვერონიკამ განსაკუთრებული მუსიკალური ნიჭი ადრინდელ ასაკში გამოავლინა და ბევრი გამოჩენილი მუსიკოსის ყურადღება მიიპყრო. მათ შორის რუსი  პიანისტების, ჰენრიხ ნეიგაუზისა და მარია იუდინასი, რომლებმაც დიდი შეფასება მისცეს მის საშემსრულებლო ხელოვნებას.

ოსტატობის დახვეწა თბილისის კონსერვატორიაში განაგრძო პროფ. ალექსანდრე იოხელესთან. თუმცა ხელების დაავადების გამო საკონცერტო კარიერაზე უარის თქმა მოუწია და მთელი თავისი გამოცდილეობა პედაგოგიურ მოღვაწეობას მოახმარა.

ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში მუშაობდა ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ცენტრალურ სამუსიკო სკოლაში („ნიჭიერთა ათწლედი“), სადაც აღზარდა არაერთი გამორჩეული პიანისტი, რომელებიც დღეს საქართველოში და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში მოღვაწეობენ, მათ შორის ნიუ-იორკში მოღვაწე მანჰეტენის მუსიკალური სკოლის წამყვანი პედაგოგი ნათელა მჭედლიშვილი, იერუსალიმის მუსიკისა და ბალეტის აკადემიის კონსერვატორიის დირექტორი, პროფესორი ლეა აგმონი, საფრანგეთში მცხოვრები პიანისტი მეგი სპარსიაშვილი, ამჟამად ნიდერლანდებში მოღვაწე სახელგანთქმული პიანისტი და პედაგოგი, საერთაშორისო კონკურსების და  ბორლეტი–ბუიტონის პრემიის (Borletti-Buitoni Trust) ლაურეატი, ნინო გვეტაძე, თბილისის ზ. ფალიაშვილის სახელობის ცენტრალური მუსიკალური სკოლის, „ნიჭიერთა ათწლედის“ წამყვანი პედადგოგი ლალი რჩეულიშვილი და სხვა. 

მას ასევე ჰყავდა მოსწავლეები, რომელთაც მუსიკის გარდა სხვადასხვა სფეროში გაითქვეს სახელი.  მაგალითად, ცნობილი ხელოვნებათმცოდნე პროფესორი დიმიტრი თუმანიშვილი, მუსიკოსი, მსახიობი და მხატვარი, ლიკა ქავჟარაძე, პოლიტიკოსი და ბიზნესმენი ნინო კობახიძე და სხვა.

ვერონიკა თუმანიშვილი სიცოცხლის ბოლომდე აქტიურ პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა. გარდაიცვალა 87 წლის ასაკში, 2009 წლის 30 ივლისს.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* ვერონიკა თუმანიშვილი  — ქართული პრესის ელექტრონული არქივი
* ვერონიკა თუმანიშვილი —Blogger.com

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივლისი
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:ქართველი პიანისტები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ვ
დამოუკიდებლობის ძეგლი ბაქოში

**დამოუკიდებლობის ძეგლი** მდებარეობს აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტისა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტის შენობებს შორის. დადგმულია აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პატივსაცემად, რომელიც აზერბაიჯანის ეროვნულმა საბჭომ 1918 წლის 28 მაისს ტიფლისში გამოაცხადა. 1992 წლის 28 მაისიდან ეს დღე აღინიშნება რესპუბლიკის დღედ.

## ძეგლის გახსნა 
ძეგლი აღმართეს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პატივსაცემად, რომელიც ისლამურ აღმოსავლეთში პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკა იყო. 
მინი|218x218პქ|აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის დეკლარაციის ტექსტი არაბულ ენაზე
2006 წლის 18 დეკემბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ხელი მოაწერა ბრძანებას №1838, დამოუკიდებლობის მუზეუმის შექმნისა და დედაქალაქში დამოუკიდებლობის ძეგლის დადგმის შესახებ. ბრძანების შესაბამისად, გამოცხადდა კონკურსი დამოუკიდებლობის ძეგლის შექმნისთვის და დადგინდა პრემიები.

ძეგლი 2007 წლის 25 მაისს ისთიგლალიათის ქუჩაზე გაიხსნა. გახსნის ცერემონიალს ესწრებოდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი. 

ძეგლზე, გრანიტითა და თეთრი მარმარილოთი ამოტვიფრულია, ძველი არაბული და ლათინური ანბანით დამოუკიდებლობის დეკლარაციის ტექსტი ეროვნული საბჭოს წევრების ხელმოწერებით.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
კატეგორია:ბაქოს ძეგლები
შჩეცინის ტრამვაი

**შჩეცინის ტრამვაი** — ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და სიდიდით მეხუთე ტრამვაის სისტემა პოლონეთის რესპუბლიკაში. ლიანდაგების ჯამური სიგრძე 64 კილომეტრს აღწევს. ლიანდაგის სიგანე 1435 მმ-ია, ხოლო ძაბვა 600 V. 2020 წლის მდგომარეობით შჩეცინი ტრამვაის 12 მარშრუტია და ექსპლუატაციაშია 199 ვაგონი. ქსელს მართავს Tramwaje Szczecińskie (TS), რომელიც 2009 წელს დაფუძნდა. ზოგიერთი მარშრუტი მუშაობს მხოლოდ სამუშაო დღეებში. ასევე არსებობს დამატებითი მარშრუტები, რომლებიც განსაკუთრებულ დღეებში ინიშნება.

## ისტორია 
შჩეცინის ტრამვაის ისტორია 1879 წლიდან იწყება. ცხენის წევაზე მომუშავე ტრამვაიმ 1896-1900 წწ იარსება, ხოლო 1900 წლიდან მოხდა ქსელის ელექტროფიცირება.

## მოქმედი დეპოები 
* **დეპო პოგოდნო** (Pogodno)
* **დეპო გოლეცინი** (Golęcin)

## მოძრავი შემადგენლობა 
2018 წლის მაისის მდგომარეობით შჩეცინში მოძრაობს შემდეგი ვაგონები:
### ექსპლოატაციაშია 
* 1 – დეპო პოგოდნო, 2 – დეპო გოლენწინ

### სამუზეუმო ვაგონები 
## ქსელი 
ქსელს აქვს 12 მოქმედი მარშრუტი:

## რესურსები ინტერნეტში 
*  შჩეცინის ტრამვაის ოფიციალური ვებგვერდი (პოლონურად)

## სქოლიო
კატეგორია: ტრამვაის ქსელები ქალაქების მიხედვით
ფორტი № 5 — მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ III

**ფორტი № 5 — მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ III** (; ) — სამხედრო საფორტიფიკაციო ნაგებობა კალინინგრადში, რომელიც იცავდა პილაუს გზას. მიეკუთვნება კენიგსბერგის საფორტიფიკაციო ნაგებობების რკალს. სახელი ეწოდა პრუსიის მეფის ფრიდრიხ ვილჰელმ III-ის პატივისცემის ნიშნად, რომელიც ქვეყანას მართავდა ნაპოლეონთან ომების პერიოდში. 

1945 წლის აპრილის დასაწყისში აიღეს საბჭოთა ძალებმა, გერმანულმა ძალებმა კაპიტულაცია გამოაცხადეს, ხოლო თავად ფორტი ძლიერ დაანგრიეს. 1979 წლიდან აქვს დიდი სამამულო ომის ისტორიის მუზეუმის სტატუსი. 2010 წლიდან გახსნილია ტურისტებისთვის. არის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

## მშენებლობა 
მშენებლობის პერიოდია XIX საუკუნის დასასრული. ეს არის ექვსკუთხა ნაგებობა, რომელიც აგებულია აგურისა და ბეტონისაგან. სიგრძე 215 მეტრი, ხოლო სიგანე - 105 მეტრი. შემოსაზღვრულია მიწაყრილით და ორმოთი, რომელიც წყლითაა სავსე. ფორტის კედლის სისქეა 5 მეტრი, ორმოს სიგანე 20-25 მეტრი, სიღრმე 5 მეტრი. ფორტი გარესამყაროს უკავშირდება ასაწევი ხიდით. 

ფორტის გერმანული გარნიზონი მოითვლიდა 350.

## გალერეა 

Fort 5 Friedrich Wilhelm III.jpg| 
Fort 5 description.jpg| 
Kaliningrad5fort.JPG| 

## ლიტერატურა 
* *Овсянов А. П.* Форт № 5: памятник героям штурма Кёнигсберга. — Калининград: Аксиос, 2010. — 144 с.
* Форт № 5 «Король Фридрих Вильгельм III» // Памятники архитектуры. Город Калининград: каталог объектов культурного наследия Калининградской области. Ч.1. — Калининград, 2005. — С. 177—178.
*Балязин В. Н. Штурм Кёнигсберга. — М.: Воениздат, 1964. — С. 53-59. — 128 с. — (Героическое прошлое нашей Родины).
*Борьба за Советскую Прибалтику в Великой Отечественной войне 1941—1945 : В 3 кн. Кн. 3. Завершающий этап. — Рига: Лиесма, 1969. − 320 с. — С. 93-94.
*Белобородов А. П. Победный залп над Балтикой // Всегда в бою / Лит. запись Н. С. Винокурова. — М.: Экономика, 1984. — С. 326-348. — 352 с. — (Военные мемуары).
*Баграмян И. X. Так шли мы к победе. — М.: Воениздат, 1988. — 632 с. — (Военные мемуары). - C. 588, 591.

## რესურსები ინტერნეტში
* *И. И. Краюшкин.* Штурм Кёнигсберского форта № 5. Военно-исторический журнал № 4, 2006. С. 24-25.
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კალინინგრადის ოლქში
კატეგორია:კალინინგრადის მუზეუმები
პაულო ლინსი

**პაულო ლინსი** (დ. 11 ივნისი, 1958, რიო დე ჟანეირო) — ბრაზილიელი მწერალი.

ლინსი რიო-დე-ჟანეიროში გაიზარდა. შვიდი წლის ასაკში „ციდადე დე დეუშის“ ფაველაში გადასახლდა. ლინსი ძალადობის ციკლს გაექცა, რათა წარმატებული მწერალი გამხდარიყო. მისი ყველაზე ცნობილი რომანი — „ღმერთის ქალაქი“ 1997 წელს დაიბეჭდა. 2002 წელს კი ბრაზილიელმა კინორეჟისორმა, ფერანდუ მეირელისიმ წიგნის მიხედვით იმავე სახელწოდების ფილმი გადაიღო.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:ბრაზილიელი მწერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გენოფობია

**გენოფობია** ან **ცოიტოფობია** ( — სქესი;  — შიში) — სექსუალური სიახლოვის შიში. ეს სიტყვა ასევე ჩამოყალიბდა ბერძნული არსებითი სახელიდან **phobos** და ტერმინით **coitus**, რომელიც გულისხმობს კოპულაციის აქტს, რა დროსაც მამრობითი რეპროდუქციული ორგანო შეიყვანება ქალის რეპროდუქციულ ტრაქტში. გენოფობიის აღწერისას შეიძლება გამოყენებული იქნას ტერმინი ეროტოფობია, რომელიც გამომდინარეობს ბერძნული ღვთაების სახელიდან ეროსი, რომელიც ბერძნულ მითოლოგიაში არის სიყვარულის ღმერთი.

## გამომწვევი მიზეზები
შეიძლება არსებობდეს უამრავი მიზეზი, რასაც მოჰყვება ადამიანებში გენოფოფიის განვითარება, თუმცა ბევრ სხვა მიზეზთაგან მისი გამომწვევი ძირითადი მიზეზია სექსუალური ხასიათის ძალადობა ან გაუპატიურება, რაც მსხვერპლში იწვევს გენოფობიის განვითარებას და გამოიხატება სექსის მიმართ ფსიქიკური და ფიზიოლოგიური შიშით.

## სიმპტომები
გენოფობიის სიმპტომებია: პანიკის შეტევა, ტერორის და შიშის შეგრძნება, გულისცემის აჩქარება, ჰაერის უკმარისობა, კანკალი, შფოთვა, ოფლიანობა, ხშირი ტირილი და სხვებისათვის თავის არიდება.

## იხილეთ აგრეთვე
* ფობიების სია
* გინოფობია

## სქოლიო
კატეგორია:ფობიები
კატეგორია:სექსოლოგია
Azerspace-1

**Azerspace-1**, ანუ **AzerSat** (), ცნობილი ასევე როგორც AzerSpace Africasat-1a — პირველი აზერბაიჯანული კავშირგაბმულობის თანამგზავრი, შეიქმნა ამერიკული კომპანია Orbital Sciences Corporation STAR-2 თანამგზავრის პლატფორმაზე. თანამგზავრი იწონის 3,2 ტონამდე და აღჭურვილია 36 აქტიური ტრანსპოდერით. იგი იმყოფება გეოსტაციონარულ ორბიტაზე აღმოსავლეთის გრძედის 46 გრადუსის პოზიციაზე და მოიცავს ისეთ რეგიონებს, როგორებიცაა: ევროპა, აფრიკა, ცენტრალური აზია, კავკასია და ახლო აღმოსავლეთი. თანამგზავრის გაშვება მოხდა 2013 წლის 7 თებერვალს კურუს კოსმოდრომიდან.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანი
მირ მოხსუნ ნავაბი

**მირ მოხსუნ ნავაბი** ( დ. 1833, შუშა — გ. 1918, შუშა) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, მხატვარი, მუსიკათმცოდნე, პოეტი. XIX საუკუნის აზერბაიჯანის საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
ნავაბი დაიბადა 1833 წელს შუშაში, ჰაჯი სეიდ ახმედის ოჯახში. პირველადი განათლება მიიღო სასულიერო სკოლაში, სადაც მან შეისწავლა არაბული, სპარსული და თურქული ენები. შემდგომ აბას სარაჯლი მირ მოხსუნის მედრესეში შეისწავლა ასტრონომია,მათემატიკა, ქიმია და სხვა მეცნიერებები.

## შემოქმედება 
ნავაბი იღებდა მონაწილეობას ქალაქის კულტურულ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. გამოსცა ოც წიგნზე მეტი, რომლებიც მიეძღვნა მეცნიერებისა და ხელოვნების სხვადასხვა დარგებს.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
იბრაგიმ იბრაგიმოვი

**იბრაგიმ იბრაგიმოვი** (; დ. 28 თებერვალი 1912, ყარღაბაზარი, ელიზავეტპოლის გუბერნია (ეხლანდელი ფიზულის რაიონი, მთიანი ყარაბაღი — გ. 6 ნოემბერი 1994) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მათემატიკოსი, აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1968), პროფესორი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი.

## ბიოგრაფია 
1935 წელს დაამთავრა ბაქოს პედაგოგიური ინსტიტუტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1939 წ. — მ.ვ.ლომონოსოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა, სადაც გაიარა დოქტორანტურა 1945—1947 წლებში. 1939 წ. იბრაგიმ იბრაგიმოვი გახდა პირველი ვინც დაიცვა საკანდიდატო მინიმუმი აზერბაიჯანში. დისერტაციის თემა იყო: „ზოგიერთი ანალიზის ფუნქციების სისტემათა სისრულე“.

1939—1962 წწ. მუშაობდა აზერბაიჯანულ პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1949 წ. გახდა პროფესორი. 1957 წ. გადავიდა სამუშაოდ აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკის ინსტიტუტში, 1959 წ. — ჩაუდგა ამ ინსტიტუტს სათავეში.

მუშაობდა ისეთ გამოჩენილ საბჭოთა მათემატიკოსებთან, როგორებიც არიან : მ. კელდიში, ს. ბერნშტეინი, ა. გელფონდი, მ. ლავრენტევი და სხვებთან.

## ლიტერატურა
* Математики. Механики. Биографический справочник / Сост. А. Н. Боголюбов. — Киев: Наукова думка, 1983. — С. 193. — 639 с.

კატეგორია:საბჭოთა მათემატიკოსები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მათემატიკოსები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
პოსტაპოკალიპტიკა

[მინი|250პქ|ჯოზეფ პენელის 1918 წლის პოსტერი, რომელზეც გამოსახულია ცეცხლში გახვეული დაბომბილი [ნიუ-იორკი.]]
**პოსტაპოკალიპტიკა** — სამეცნიერო ფანტასტიკის, საშინელებათა ჟანრის ან სამეცნიერო ფენტეზის ქვეჟანრი, სადაც დედამიწის ცივილიზაცია განადგურებულია ან ნადგურდება. აპოკალიპსური მოვლენები შესაძლოა გამოწვეული იყოს კლიმატის ცვლილებებით, მაგალითად, იმპაქტური მოვლენით (ასტეროდის შეჯახება დედამიწასთან); ადამიანის მიერ შექმნილი — ბირთვული ჰოლოქოსტით ან დედამიწის რესურსების გამოფიტვით; სამედიცინო, როგორიც არის პანდემია, ბუნებრივი ან ადამიანის შექმნილი; ესქატოლოგიური — განკითხვის დღე, მეორედ მოსვლა, რაგნაროკი; ან წარმოსახვითი — ზომბი-აპოკალიპსი, კიბერნეტიკური აჯანყება, ტექნოლოგიური სინგულარობა, უცხოპლანეტელთა შემოჭრა და სხვა. პოსტაპოკალიპტური სიუჟეტი ხშირად მიმდინარეობს არატექნოლოგიურ მომავლის სამყაროში ან სამყაროში, სადაც დარჩენილია საზოგადოების მხოლოდ გარკვეული მიმოფანტული ნაწილი და ტექნოლოგიები.

სხვადასხვა უძველესი საზოგადოებები, მათ შორის ბაბილონელები და იუდაისტები ქმნიდნენ აპოკალიპტურ ლიტერატურასა და მითოლოგიას, სადაც მთავარი თემა სამყაროს აღსასრული იყო. ამ ნამუშევართაგან ერთ-ერთი ნათელი მაგალითია ძველი შუმერული ნაწარმოები „გილგამეშის ეპოსი“, დაწერილი დაახლოებით ძვ.წ. 2000–1500 წლებში. ასევე აღსანიშნავია 1826 წელს გამოშვებული მერი შელის აღიარებული აპოკალიპტური რომანი „უკანასკნელი ადამიანი“., რომელიც მიიჩნევა თანამედროვე აპოკალიპტური ლიტერატურის პირველ ნამუშევრად. თუმცა ლიტერატურის ამ ფორმამ პოპულარობა მხოლოდ და მხოლოდ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მოიპოვა, როდესაც საზოგადოება აღმოჩნდა ბირთვული იარაღით განადგურების საფრთხის წინაშე.

პოსტაპოკალიპტურ მოტივებზე შექმნილია უამრავი კინოფილმი, ტელესერიალი, ვიდეო თამაში, კომიქსი, მანგა და ასევე მუსიკალური ნაწარმოებები.

## რესურსები ინტერნეტში
* Quiet Earth  – პოსტაპოკალიპტიკისადმი მიძღვნილი საიტი  
*  — ქვეჟანრის მიმოხილვა საიტზე Internet Review of Science Fiction.

## სქოლიო
კატეგორია:პოსტაპოკალიფტიკა
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრები
კატეგორია:მეცნიერული ფანტასტიკის თემები
კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჟანრები
კატეგორია:სატელევიზიო ჟანრები
ალექტოროფობია

**ალექტოროფობია** ( — „მამალი“) — ქათმებისა და წიწილების შიში.

## ფობიის შესახებ 
### მიზეზები 
ალექტოროფობიით არ იბადებიან, მას შემდეგ იძენენ. ნებისმიერი სხვა ფობიის მსგავსად, ალექტომოფობია გამოხატავს გარკვეულ ქმედებას, რომელიც გავლენას ახდენს პიროვნების ნერვულ სისტემაზე. ყველაფერს შეუძლია გამოიწვიოს მსგავსი ეფექტი - ფილმებს, მულტფილმებსა და რეკლამასაც კი.

### გამოვლენა 
ალექტოროფობიის გამოვლენა ხდება, ისევე, როგორც სხვა ფობიების დროს. ადამიანი თავს არაკომფორტულად გრძნობს შიშის ობიექტთან, შემდეგ ჩნდება ოფლიანობა, ხდება გულის აჩქარება, ადამიანი ვარდება პანიკაში, ხელები უკანკალებს, შესაძლებელია თავბრუსხვევა და გონების დაკარგვა.პანციენტები ხედავენ ქათამში ფარულ საფრთხეს. მათ ჰგონიათ, რომ ის შემოახტება მათ, უკბინოს ან რაიმე სახის მძიმე დაავადება გადასდოს. წყნარი ათმის დანახვისასაც კი შიშის გრძნობა ეუფლებათ, რადგან ჰგონიათ, რომ მას შეუძლია თავს დაესხას მას. მოცემული ფობია გამოიხატება რთული და ადვილი ფორმებით. ზოგ ადამინას ეშინია უბრალოდ ქათმებისა და წიწილების, სხვები თავს არიდებენ კვერცხებს, არის ისეთი კატეგორიაც, რომლებიც ვერ უყურებენ ქათმების სურათებსა თუ ფილმებს. მათ პანიკურად ეშინიათ მისი გამოსახულებისა ნებისმიერ ფორმაში.

### მკურნალობა 
ალექტოროფობიის მკურნალობისას კარგი შედეგები მოჰყვება ნევროლინგვისტური პროგრამების გამოყენებას. სპეციალისტები მიიჩნევენ, რომ ამ შემთხვევაში ეს ფობია სრულყოფილად იკურნება ხსენებული ტექნიკით. ჰიპნოზი და კოგნიტიური თერაპია ასევე ეფექტური საშუალებებია. წამლის თერაპია გამოიყენება იმ შემთხვევებში, როდესაც საჭიროა დაავადების სიმპტომების შეკავება.

ალექტოროფობიის მკურნალობის დროს მნიშვნელოვანია, რომ პაციენტს მხარს უჭერდნენ მისი საყვარელი ადამიანები და თავად პაციენტმა უნდა შეასრულოს ის ყველაფერი, რასაც ექიმი უნიშნავს. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფობიების სია 

## სქოლიო 
კატეგორია:ფობიები
კატეგორია:ზოოფობია
კატეგორია:ქათმები
ლეგატი

**ლეგატი** (*ლათ. Legatus*)
— მაღალი თანამდებობის პირი რომაულ არმიაში.

ტერმინმა როგორც მთავარსარდალი ფორმალური სახე მიიღო ავგუსტუსის დროს.
რომის რესპუბლიკიდან მოყოლებული, ლეგატები იღებდნენ დიდ წილს წარმატებული სამხედრო კამპანიებიდან, რაც მათ საკმაოდ ხელსაყრელ მდგომარეობაში აყენებდა, ასე რომ ეს თანამდებობა ხშირად წარმატებულ კონსულებს ან სხვა მაღალი თანამდებობის პირებსაც იზიდავდა.

## მიმოხილვა
რომის იმპერიაში ლეგიონებს აკონტროლებდნენ იმპერატორს დაქვემდებარწბული კონსულები, ხოლო
რომის რესპუბლიკის შემდეგ, სენატის მთელი ძალაუფლება გადავიდა იმპერატორის ხელში, რამაც ის მთელ რომში ყველაზე ძლევამოსილ პიროვნებად აქცია.

ლეგატი იყო ყველაზე პატივსაცემი სამხედრო მოხელე რომში, ამ თანამდებობაზე ადამიანებს ირჩევდნენ სენატორთა კლასიდან.

განარჩევენ ლეგატების ორ მთავარ თანამდებობას: *legatus legionis*-ს თანამდებობაზე ნიშნავდნენ ყოფილ პრეტორებს,  რომლებიც თანამდებობაზე არჩევის შემდეგ  ხელმძღვანელობდნენ რომის ლეგიონებს და
*legatus pro praetore* ისინი ჩვეულებრივ იყვნენ ყოფილი კონსულები და ეძლეოდათ პროვინციის მმართველობა პრეტორის სასამართლო ძალაუფლებასთან ერთად, რაც რიგ შემთხვევაში მათ აძლევდა დამატებით ოთხი ან მეტი ლეგიონის მართვის საშუალებას.
ლეგატს უფლება ჰქონდა ჰყოლოდა 12 ლიქტორი ფასცების სატარებლად.

რომის რესპუბლიკის დროს, ლეგატის მოვალეობას ასრულებდნენ ისინი ვისაც ხელთ ეპყრა დელეგირებული ძალაუფლება    
(ჩვეულებრივ კონსული ან პროკონსული).

ავგუსტუსიდან მოყოლებული იმპერატორი ლეგატის თანამდებობაზე ნიშნავდა ლეგიონის უფროს მეთაურებს, მათ შორის ეგვიპტესა და მესოპოტამიაში, სადაც ლეგიონები იმართებოდა პრეფექტების მიერ.

*legatus legionis* ექვემდებარებოდა *legatus augusti pro praetore*-ს.

*legatus augusti pro praetore*-ს  
თანამდებობაზე ნიშნავდნენ ყოფილ ტრიბუნებს, ასევე იმპერატორმა ავგუსტუსმა დააწესა მაქსიმალური მმართველობის ვადა ლეგატებისთვის, რომელიც შეადგენდა ორ წელს. მომდევნო იმპერატორებმა ეს ვადა ჯერ სამ ხოლო შემდეგ ოთხ წლამდე გაზარდეს, მიუხედავად ამისა მათ შეეძლოთ თანამდებობაზე გაცილებით დიდ ხანს დარჩენილიყვნენ.

თუ პროვინციას ჰყავდა მხოლოდ ერთი ლეგიონი, მაშინ ლეგატი მსახურობდა როგორც პვროვინციის მმართველი რომელსაც ხელთ ეპყრა სრული ძალაუფლება.

ბრძოლის ველზე ლეგატის გამორჩევა შესაძლებელი იყო მისი განსხვავებული მუზარადისა და ჯავშნის მეშვეობით, ასევე მისი ალისფერი პალუდამენტუმითა და ქამრით *cincticulas*.

ლეგატს შეეძლო გაეცა სიკვდილით დასჯის ბრძანება.

*Legatus legionis*-ს თანამდებობა საბოლოოდ გააუქმა იმპერატორმა გალიენუსმა. ის უპირატესობას ანიჭებდა მეთაურის არჩევას სამხედრო წრიდან რადგან მათ ჰქონდათ დიდი სამხედრო გამოცდილება.

## დიპლომატიური ლეგატი
რომის რესპუბლიკაში ლეგატებს ასევე ელჩებად ირჩევდნენ სენატორები..

## სქოლიო
კატეგორია:წოდებები
კატეგორია:ძველი რომი
კატეგორია:სამხედრო წოდებები
მარია ისაბელ პორტუგალიელი

**მარია ისაბელ პორტუგალიელი** (, , დაბ. **მარია ისაბელ ფრანსისკა დე ასის ანტონია კარლოტა ხუანა ჟოზეფა ხავიერა დე პაულა მიკაელა რაფაელა ისაბელ გონძაგა დე ბრაგანს ი ბურბონი**; დ. 19 მაისი 1797 - გ. 26 დეკემბერი 1818) — ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე ჟუან VI-ის ასული. ესპანეთის დედოფალი 1816-18 წლებში როგორც მეფე ფერდინანდ VII-ის მეორე მეუღლე.

## ბიოგრაფია 
მარია ისაბელი იყო პორტუგალიის მეფე ჟუან VI-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ კარლოტა ხოაკინა ესპანელის ასული. იგი იყო პორტუგალიის მეფე პედრუ I-ის და.

1816 წლის 29 სექტემბერს მარია ისაბელი მიათხოვეს მის ბიძაშვილს, ესპანეთის მეფე ფერდინანდ VII-ს. იგი მისთვის მეორე ცოლი იყო. მისი პირველი ცოლი, პრინცესა მარია ანტონია ნეაპოლელი, 1806 წელს გადაჰყვა მშობიარობას.

მარია ისაბელმა 1817 წლის დასაწყისში გოგონა გააჩინა, რომელიც სულ ერთ წელიწადში გარდაიცვალა. მისი გარდაცვალებიდან მალევე მარია ისაბელმა 1818 წელს კვლავ დაფეხმძიმდა. მისი მეორე მშობიარობა ძალიან მძიმე იყო. ბავშვი ძალიან დიდი იყო და ის დაბადებისას დაიღუპა. ბავშვის გამოყვანიდან მალევე დედოფალმა სუნთქვა შეწყვიტა, რის გამოც ექიმებმა იფიქრეს, რომ ის გარდაიცვალა. ამიტომაც მათ დედოფლის სხეულის გასუფთავება დაიწყეს, რის შემდეგაც მოულოდნელად საშინელი ტკივილისაგან ყვირილით გამოიღვიძა, წამოდგომა და გაქცევა სცადა, რის დროსაც თავი საწოლის კუთხეს ჩამოარტყა და სისხლდენა დაეწყო.

1818 წლის 26 დეკემბერს მშობიარობიდან რამდენიმე საათში მარია ისაბელი გარდაიცვალა. მის შემდეგ ფერდინანდმა კიდევ ორი ცოლი შეირთო, რომელთანაც 2 ქალიშვილი შეეძინა, მათ შორის მომავალი დედოფალი ისაბელ II.

## შვილები 
# მარია ლუისა ისაბელი (დ. 21 აგვისტო 1817 - გ. 9 იანვარი 1818);
# მარია ლუისა ისაბელი (26 დეკემბერი 1818), მკვდარშობილი;

## ლიტერატურა 
* «María Isabel de Braganza - Colección - Museo Nacional del Prado». www.museodelprado.es. Consultado el 4 de enero de 2017.
* «Maria Isabel (D.).». Portugal - Dicionário Histórico, Corográfico, Heráldico, Biográfico, Bibliográfico, Numismático e Artístico (en portugués) IV. p.&nbsp;840. Consultado el 28 de enero de 2014.
* Texto recogido en el libro de Fernando González Doria Las reinas de España, pág. 419. Ed. Bitácora, 1989.
* Lafuente y Zamalloa, Modesto (1865). Historia General de España. XXVIII. Imprenta del Banco industrial y mercantil. pp.&nbsp;97–98. Consultado el 18 de mayo de 2012.

კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1797
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1818
კატეგორია:ესპანეთის დედოფლები
კატეგორია:პორტუგალიის ინფანტები
კატეგორია:ბრაგანსები
კატეგორია:მშობიარობის დროს გარდაცვლილები
კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა იზაბელის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ესკორიალის ინფანტების პანთეონში დაკრძალულები
პალუდამენტუმი

[thumb|[ლუციუს სეპტიმიუს სევერუსის ბიუსტი, რომელიც ატარებს პალუდამენტუმს]]
**პალუდამენტუმი** — რომის რესპუბლიკაში ან რომის იმპერიაში, მოსასხამი ან ლაბადა, რომელიც ჩვეულებრივ მაგრდებოდა მხარზე.

მას ძირითადად ატარებდნენ სამხედრო მეთაურები, უფრო იშვიათად კი მათი ქვეშევრდომები. როგორც რომაული არმიის მთავარსარდლებს, ისე რომაელ იმპერატორებს ბიუსტებსა და მონეტებზე ხშირად გამოსახავდნენ *პალუდამენტუმით*.

ავგუსტუსის მმართველობის შემდეგ პალუდამენტუმის ტარება შეზღუდული იყო იმპერატორთათვის. ცუდი ამინდის დროს პალუდამენტუმს ბავშვებიც ატარებდნენ ავდრისგან თავის დასაცავად. ჩვეულებრივ პალუდამენტუმი იყო ჟოლოსფერი, ალისფერი ან მეწამული, ზოგჯერ თეთრიც.

ის მიმაგრებული იყო მხარზე კაუჭის მეშვეობით, რომელსაც ეწოდება ფიბულა, მისი ფორმა და ზომა სხვადასხვა დროს განსხვავებული იყო.

## რესურსები ინტერნეტში
* «Republican Roman Army 200—104 BC» Osprey Publishing, page 46. (1996). ISBN 9781855325982

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი რომის ტანსაცმელი
აზერბაიჯანელი ხალხის ეროვნული ხსნის დღე

**აზერბაიჯანელი ხალხის ეროვნული ხსნის დღე** () — ოფიციალური დღესასწაული აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში, რომელიც იმართება 15 ივნისს, აზერბაიჯანის ეროვნული ასამბლეის 1997 წლის 27 ივნისის განკარგულების შესაბამისად. 1998 წელს, დღესასწაულმა სახელმწიფო სტატუსი მიიღო.15 ივნისი აზერბაიჯანში არასამუშაო დღეა.

## ისტორია 
1991 წელს აზერბაიჯანმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა, მაგრამ ქვეყანაში პოლიტიკური მდგომარეობა არასტაბილური იყო. 1993 წლის 4 ივნისს განჯაში, პოლკოვნიკ სურეთ ჰუსეინოვის ხელმძღვანელობით ამბოხი დაიწყო. ეს, ფაქტობრივად, სამოქალაქო ომის დასაწყისი იყო. ამ პრობლემის გადასაწყვეტად განჯაში ჩამოსული სახელმწიფო მოღვაწეები დაატყვევეს. აჯანყება გაიზარდა და ბაქოს მიაღწია. 10 ივნისს, აზერბაიჯანის პარლამენტის თავმჯდომარე ისა გამბარი გადადგა. 1993 წლის 15 ივნისს ჰეიდარ ალიევი, მაშინდელი პრეზიდენტის, აბულფაზ ელჩიბეის, მიწვევით დაბრუნდა ნახჩივანიდან ბაქოში. ნახიჩევანში ის იყო უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე. 18 ივნისს პრეზიდენტი დედაქალაქს ტოვებს. 25 ივნისს ალიევი არჩეულ იქნა აზერბაიჯანის  ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარედ და იმავე წელს, ოქტომბერში - აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტად.

1993 წლის 15 ივნისი ჰეიდარ ალიევის ხელისუფლებაში დაბრუნების დღე აღინიშნება, როგორც ეროვნული ხსნის დღე. ეს დღე სამუდამოდ შევიდა აზერბაიჯანის ხალხის ისტორიაში, როგორც ეროვნული ხსნის დღე. ამ დღიდან აზერბაიჯანმა აიღო კურსი ურთიერთობების დამყარებასა და განვითარებაზე მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებთან, კერძოდ მეზობელ ქვეყნებთან. ქვეყანამ გადალახა სეპარატიზმი და  გადატრიალების მცდელობები. დაიწყო არმიის მშენებლობა.

უკვე რამდენიმე წელია ეროვნული ხსნის დღე ჰეიდარ ალიევის საფლავზე სტუმრობით აღინიშნება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აზერბაიჯანის დღესასწაულები

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის დღესასწაულები
აზერბაიჯანის შინაგანი ჯარები

**აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შინაგანი ჯარების** ()  ფუნქციები, მოვალეობები და ძირითადი პრინციპები განისაზღვრება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კანონით შინაგანი ჯარების სტატუსის შესახებ (1994 წელი).

კანონით გათვალისწინებული ვალდებულებები არის ერთ-ერთი აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ერთიანი სისტემის მნიშვნელოვანი ნაწილი. 

## ისტორია 
შინაგანი ჯარები შეიქმნა 1991 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებით. 12 მარტი, 1995 წლის 9 მარტის პრეზიდენტის განკარგულებით განისაზღვრება, როგორც  „შინაგანი ჯარების დღე“, შიდა ჯარების ძირითადი პრინციპები, ფუნქციები და მოვალეობები განისაზღვრება 1994 წლის შინაგანი ჯარების სტატუსის შესახებ კანონით. 

2013 წლიდან აზერბაიჯანის შინაგანი ჯარების მეთაურია შაჰინ მამედოვი. 

## შინაგანი ჯარების ვალდებულებები 
* შინაგანი საქმეების სხვა ორგანოებთან ერთად მონაწილეობას იღებს საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვაში პოსტ-საპატრულო სამსახურის მეშვეობით ქალაქებსა და სხვა საცხოვრებელ ადგილებში, ასევე უზრუნველყოფს საზოგადოებრივ უსაფრთხოებას მასობრივი მოვლენების დროს;
* იცავს მნიშვნელოვან საზოგადოებრივ ობიექტებს, საკომუნიკაციო საშუალებებს, სპეციალური ტვირთებს;
* მონაწილეობს დაცული ტერიტორიის ობიექტზე შემოჭრის ოპერაციებში;
* იცავს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესყიდვების დეპარტამენტის სასაწყობო და სამხედრო ბაზებს;
* ეხმარება შიდა ხელისუფლებას ხალხის გადასარჩენად, დაიცვას დაკარგული ქონება და დაიცვას საზოგადოებრივი წესრიგი უბედური შემთხვევების, ხანძრის, ბუნებრივი კატასტროფებისა და სხვა საგანგებო სიტუაციების, ასევე საგანგებო მდგომარეობის სამართლებრივი რეჟიმის დროს;
* ეხმარება ციხეში არეულობის აღკვეთას;
* საჭიროების შემთხვევაში მონაწილეობს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიის დაცვაში.

შინაგანი ჯარების სხვა მოვალეობები შეიძლება იყოს დელეგირებული მხოლოდ კანონით. შიდა ჯარის მეთაური პირდაპირ ემორჩილება შინაგან საქმეთა მინისტრსა და მის მოადგილეს.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კონსტიტუციისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ დებულების თანახმად, უმაღლესი განათლებისთვის მსახურების ვადაა 12 თვე, 18 თვე სხვა პირთათვის.

შიდა ჯარები თანამშრომლობენ თურქეთთან, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასთან, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და სხვა სახელმწიფოებთან.

## შინაგანი ჯარების უმაღლესი სამხედრო სკოლა 
აზერბაიჯანის შინაგანი ჯარების უმაღლესი სამხედრო სკოლა დაარსდა 2011 წლის 25 თებერვლის პრეზიდენტის ბრძანებულების შესაბამისად, შინაგანი ჯარების პროფესიული სამხედრო სკოლის საფუძველზე. სამხედრო სკოლის დადგენილება 2012 წელს პრეზიდენტის ბრძანებულებით დადასტურდა. 

შინაგანი ჯარების უმაღლესი სამხედრო სკოლა მდებარეობს ბაქოში და მას ხელმძღვანელობს ილქარ მამედოვი.

სამხედრო სკოლა პასუხობს სპეციალური სამხედრო განათლების კადრების მომზადებაზე, სამხედრო მოსამსახურეების სპეციალობების სრულყოფასა და სამეცნიერო კვლევითი სამუშაოების ჩატარებაზე. სწავლების ხანგრძლივობა ოთხი წელია, ხოლო ტრენინგები და საგნები განისაზღვრება ევროპის საკრედიტო ტრანსფერის სისტემის (ECTS) მიერ, რომელიც საზღვარგარეთ სწავლის აკადემიურ აღიარებას უზრუნველყოფს.

უმაღლესი სამხედრო სკოლა კურსდამთავრებულებს აძლევს ორ სპეციალობას, სამხედროსა და სამოქალაქოს. ამავე დროს, კურსდამთავრებულებს ეძლევათ ბაკალავრის ხარისხი და ლეიტენანტის წოდება.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანი
კატეგორია:აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა სამინისტრო
სალმან ხანი

**სალმან ხანი** (; დ. 11 ოქტომბერი, 1976) — ამერიკელი განმანათლებელი და მეწარმე. უფასო, ონლაინ საგანმანათლებლო პლატფორმა ხანის აკადემიის დამაარსებელი.

ორგანიზაციას საიტზე წარმოდგენილი აქვს 6500-ზე მეტი ვიდეო გაკვეთილი. ასევე საიტზე შესაძლებელია სხვადასხვა აკადემიური საგნების ფართო სპექტრი ხილვა, ძირითადი ყურადღება კი მიპყრობილია მათემატიკასა და მეცნიერებებზე,  ხანი ასევე არის თავისივე სახელობის ლაბორატორიული სკოლის დამაარსებელი.

2018 წლის ივნისის მონაცემებით აკადემიის YouTube არხს ჰყავს 4 მილიონზე მეტი გამომწერი, ხოლო ვიდეო გაკვეთილების ნახვის რაოდენობა 1.5 მილიარდს აღემატება.

2012 წელს ტაიმმა სალმან ხანი დაასახელა სიაში „წლის 100 ყველაზე გავლენიანი ადამიანი“, ჟურნალ „ფორბსმა“ კი მისი ფოტო გარეკანზე დაბეჭდა და სტატიაც მიუძღვნა სათაურით „1 ტრილიონ დოლარიანი შესაძლებლობა“.

## ადრეული წლები და განათლება
სალ ხანი დაიბადა ლუიზიანის შტატ მეტარიში ერთ ბენგალურ ოჯახში .
მან ადრეული განათლება მიიღო თავის მშობლიურ ქალაქში, გრეის კინგის საშუალო სკოლაში, სადაც როგორც თავად ამბობს „რამდენიმე თანაკლასელი ციხიდან ახალგამოსული იყო, სხვები კი საუკეთესო უნივერსიტეტებში სწავლას ლამობდნენ“.
მოგვიანებით ხანი ესწრებოდა ლექციებს MIT-ში, სადაც მან მიიღო მეცნიერების ბაკალავრის და მეცნიერების დოქტორის ხარისხები (ელექტრონულ ინჟინერიასა და კომპიუტერულ მეცნიერებებში).

ასევე ის ფლობს დოქტორის ხარისხს ბიზნესის მართვაში (ჰარვარდის ბიზნესის სკოლა).

## კარიერა
2002 წლის ზაფხულში სალ ხანი მუშაობდა კომპანია PARC-ში სტაჟიორად, ხოლო 2003 წლიდან გვიან 2009 წლამდე ის მუშაობდა ჰეჯ ფონდის ანალიტიკოსად Connective Capital Management-ში .

## ხანის აკადემია
2003 წელს ხანი თავისი ბიძაშვილისთვის, რომელსაც ის მათემატიკაში ეხმარებოდა, იღებდა ვიდეოებს და უგზავნიდა მას ინტერნეტის მეშვეობით. ხანმა შემდგომში (2006 წ.) ვიდეოების განთავსება დაიწყო საკუთარ YouTube არხზე, მას შემდეგ რაც მისმა მეგობრებმა და ნათესავებმა შეიტყვეს ამ ყველაფრის შესახებ და ნახეს ვიდეოები.

საგანმანათლებლო ვიდეოების პოპულარულობამ ხანს სამსახურის დატოვებისკენ უბიძგა, მას შემდეგ რაც მან სამსახური დატოვა თავისი მეგობრის ჯოშ გეფნერის აქტიური ხელშეწყობით სალ ხანმა მთელი თავისი ყურადღება YouTube არხის განვითარებას მიაპყრო. შედეგად ხანის აკადემიამ მიიღო ფინანსური მხარდაჭერა ამერიკელი ინვესტორის ჯონ დაუერის მეუღლე ანა დაუერისგან.

ვიდეოებმა მსოფლიო მასშტაბით დიდი ინტერესი გამოიწვია, რაც აისახა კიდევაც ნახვების რაოდენობაში, მხოლოდ პირველ წლებში მისმა ვიდეოებმა 458 მილიონზე მეტი ნახვა დააგროვეს.

2018 წლის მონაცემებით ხანის აკადემიის ვიდეო გაკვეთილებს თავის YouTube არხზე ჯამში 1. 400 000 000-ზე მეტი ნახვა აქვს.

ხანს სჯერა, რომ ტრადიციული საკლასო განათლების თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვა გაზრდის მასწავლებლის ეფექტურობას, მათი ტრადიციული გაკვეთილებისგან გათავისუფლების მეშვეობით და მისცემს მათ მეტ დროს, ცალკეული სტუდენტების განსაზღვრული საჭიროებების შესასწავლად.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* ხანის აკადემიის საიტი
* სალმან ხანი — „Charlie Rose“
* სალმან ხანი — TED
* 

კატეგორია:დაბადებული 11 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ამერიკული ინტერნეტის გამორჩეული ადამიანები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ჰარვარდის ბიზნესის სკოლის კურსდამთავრებულები
მირზა ალი ასღარ-ხან ამინ ალ-სულთანი

**მირზა ალი ასღარ-ხან ამინ ალ-სულთანი** (; დ. 6 იანვარი 1858 — გ. 31 აგვისტო 1907), ასევე ცნობილია, როგორც ამინ **ალ-სულთანის** და **ათაბაქის** სახელით — ირანის პრემიერ-მინისტრი ნასერ ალ-დინ შაჰის მმართველობისას. იყო გავლენიანი პირი, წარმოშობით ქართველი

## ადრეული წლები
ალი აღსარი დაიბადა 1858 წლის 6 იანვარს. როდესაც ალი ასღარი 15 წლის იყო, ის მამას ეხმარებოდა პოლიტიკურ საქმიანობაში. მომდევნო წელს ასღარი და მამამისი ნასერ ალ-დინ შაჰთან ერთად წმინდა შიიტური მიწების მოსალოცად წავიდნენ (ნაჯაფი, ქარბალა, კადიმია და სამარა).

## სქოლიო
კატეგორია:ირანის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ირანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1858
კატეგორია:დაბადებული 6 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 აგვისტო
კატეგორია:ქართველები ირანში
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
აუსფალსკის კარიბჭე

**აუსფალსკის კარიბჭე** (; ) — კალინინგრადის შვიდი კარიბჭიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს გვარდიის პროსპექტისა და მთის ქუჩის კვეთის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში, 1200 გვარდიელის ძეგლის სიახლოვეს. 

კალინინგრადის კარიბჭეებს შორის ეს ყველაზე კარგი ხარისხითაა აგებული.

## ისტორია 
პირველი კარიბჭე თანამედროვე კარიბჭის ადგილზე ააგეს XVII საუკუნის 20-იან წლებში, ქალაქის გარშემო თავდაცვითი კედლის მშენებლობის დროს. მოგვიანებით, 1866 წელს, კარიბჭე ხელახლა ააშენეს აგურის გოთიკის სტილში.  XIX საუკუნეში აგებული აუსფალსკის ჭიშკარი გამოიყენებოდა მხოლოდ ფეხით მოსიარულეებისათვის და დანიშნულების მიხედვით ქალაქის კარიბჭეებს შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო. ახალი აუსფალსკის კარიბჭე დააპროექტა არქიტექტორმა ლუდვიგ ფონ ასტერმა.

თავდაპირველად კარიბჭე ჩაყოლებული იყო კედელში და პრაქტიკულად მდებარეობდა ზღვის დონის დაბლა. ისევე როგორც ქალაქის სხვა კარიბჭეები 1910 წელს აუსფალსკის კარიბჭეც გაყიდა ქალაქის სამხედრო უწყებამ. 

ომის პერიოდში აუსფალსკის კარიბჭე გადააკეთეს სამხედრო ნაწლების მართვის პუნქტად. კარიბჭის ფართო ინტერიერი ცალკეულ მონაკვეთებად დაყეს ბეტონის კედლებით. ოთახები ერთმანეთს უკავშირდებოდა ჰერმეტული კარით.

ომის შემდეგ კარიბჭე გამოიყენებოდა, როგორც საწყობი, მოგვიანებით როგორც ბომბსაწინააღმდეგო თავშესაფარი, მოგვიანებით კი კანალიზაციის კოლექტორი დაამონტაჟეს. 

1993 წელს კარიბჭის ზედა ნაწილში ააშენეს წმინდა გიორგის სამლოცველო, რომლებიც ეძღვნებოდა საბჭოთა ჯარისკაცებს, რომლებიც დაიღუპნენ კენიგსბერგის შტურმის პერიოდში. 

2007 წლის გაზაფხულზე აუსფალსკისა და რკინიგზის კარიბჭეები გადაეცათ კალინინგრადის საოლქო ისტორიულ-სამხატვრო მუზეუმს. იგეგმება კარიბჭის რესტავრაცია და მასში სამუზეუმო ექსპოზიციის განთავსება. 1200 გვარდიელის ძეგლისა და გამარჯვების პარკთან ერთად კარიბჭე უნდა გახდეს სამხედრო-ისტორიული კომპლექსის ნაწილი.

## არქიტექტურა 
აუსფალსკის კარიბჭეს ჰქონდა მხოლოდ ერთი გასასვლელი, რომელსაც შიდა მხრიდან ჰქონდა კიბე და ვიწრო ხიდი. შესასვლელის კუთხეებში განთავსებული იყო კაზემატები. გასასვლელი გადახურული იყო თაღით. 

ქალაქის მხრიდან კარიბჭის ფასადზე არაფერია ცნობილი, იგი მიწითაა ამოვსებული, ხოლო ფოტოები და ნახატები არ შემორჩენილა.

## ლიტერატურა 
* Авенир Овсянов. В казематах королевского форта. Калининград, «Янтарный сказ», 1999. Стр 95-96, 105—106.
* Балдур Кёстер «Кёнигсберг. Сегодняшний Калининград. Архитектура немецкого времени» . Перевод с немецкого (текст). Данные оригинального немецкого издания: Baldur Köster , Husum Druck; 2000, ISBN 3-88042-923-5
* Юрий Ржевцев. Их Альма-матер — бывшая биржа труда // газета «Удачный выбор» (Калининград), номер за 23 апреля — 2 мая 2003 г.

## რესურსები ინტერნეტში
* კარიბჭის ფოტოები

კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კალინინგრადის ოლქში
კატეგორია:კალინინგრადის კარიბჭეები