open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ხუტა ბერულავა

**ხუტა მიხეილის ძე ბერულავა** (დ. 10 დეკემბერი, 1924, ზუგდიდი —  გ. 27 სექტემბერი, 2004, თბილისი) — ქართველი პოეტი. მისი პირადი არქივი 2009 წლის 17 მარტიდან ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. 

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი, შემდეგ  მაქსიმ გორკის სახელობის მოსკოვის ლიტერატურის ინსტიტუტი (1952). იყო გამომცემლობა „ნაკადულის“ დირექტორი, ჟურნალ „ცისკრის“ რედაქტორი. 1967-1979  წლებში გამომცემლობა „განათლების“ დირექტორი. ლექსებს 1941 წლიდან აქვეყნებს, პირველი კრებული 1944 წელს გამოვიდა. პოპულარული გახდა მეორე მსოფლიო ომის გმირებისადმი მიძღვნილი მისი ლექსები („ამხანაგო მიშაკოვ, ძმაო შალამბერიძევ“, 1941;  „ვარსკვლავეთს მოსწყდა ვარსკვლავი“, 1945). 

ბერულავას პოეზია მრავალმხრივია („მამულიშვილთა მოსაგონარი“, 1947; „უკრაინაში, დნეპრის წინაშე“, 1949; პოემა „რუსული გული“, 1950-1954), „სიმღერა ვარსკვლავებზე“ (1953); საქართველოს წარსულს ეძღვნება ლექსების ციკლი „ვარძიის გზაზე“ (1946), პოემა „კოლხური ლეგენდა“ (1943-1955), „ამბავი თბილისის დაბადებისა“ (1964). ბერულავა წერდა ბავშვებისთვისაც, თარგმნის რუს და სხვა ეროვნების პოეტებს. 

ბერულავას ნაწარმოები თარგმნილია უცხო ენებზე. 

დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით.

## იხ. ასევე
* ალექსანდრე ბერულავა

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი პოეტები

კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული  1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ხ
გალების ტკიპები

**გალების ტკიპები**, *ოთხფეხა ტკიპები* () — ობობასნაირი ცხოველების ზეოჯახი. მცირე ზომის (0,1 - 0,6 მმ) ცხოველებია. აქვთ მხოლოდ წინა ორი წყვილი ფეხი, მწუწნავი პირის ორგანოები. სუნთქვისა და მხედველობის ორგანოები არა აქვთ. ცხოვრობენ მცენარეებზე და აზიანებენ მათ — იწვევენ ქსოვილების დეფორმაციას, ფოთლების სიხუჭუჭესა და ფერის შეცვლას, ყლორტების არანორმალურ დატოტვას (იხ. ქაჯისცოცხა) და სხვა. მრავალი მათგანი წარმოქმნის გალებს. საქართველოში გვხვდება გალების ტკიპების 40-ზე მეტი სახეობა. გალების ტკიპები აზიანებენ ხეხილს, ციტრუსებს, ჩაის ბუჩქს, ვაზს; ტყეში ხეებსა და ბუჩქებს. პარკებისა და ქუჩის ნარგავებს. საქართველოში ბალახოვან მცენარეებზე იშვიათად გვხვდებიან. 

*ბრძოლის ღონისძიებანი:* იყენებენ სისტემური მოქმედების შხამებს აგროტექნიკური ღონისძიებებთან ერთად.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ტკიპები
მაქსიმე ბერძნიშვილი

**მაქსიმე დავითის ძე ბერძნიშვილი** (დ. 21 აგვისტო, 1889, თბილისი ― გ. 27 აპრილი, 1967, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი და საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
1910 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. 1912-1916 წლებში სწავლობდა ვარშავის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა. მუშაობდა მდივნის მოადგილედ ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გამგეობაში. 1918 წლიდან მასწავლებლობდა. 1921-1925 წლებში მუშაობდა შრომის სახკომში, განსახკომში, თბილისის აღმასკომის სახალხო განათლების განყოფილებაში. დიდი შრომა გასწია ქართულ საადმინისტრაციო-საკანცელარიო ტერმინოლოგიის შესაქმნელად. 1925-1932 წლებში იყო საქართველოს წიგნის პალატის გამგე, შემდეგ გამგის მოადგილე. მისი ხელმძღვანელობით დაარსდა წიგნის პალატის ორგანოები: „ბიბლიოგრაფიის მოამბე“, „წიგნის მატიანე“, „გაზეთის მატიანე“. 1932-1934 წლებში ბერძნიშვილი მუშაობდა ქართული ენციკლოპედიის რედაქციაში სიტყვანის განყოფილების გამგედ. 1937 წელს მონაწილეობდა რუსულ-ქართული ლექსიკონის შედგენაში. 1934-1954 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სოხუმის, გორისა და ცხინვალის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში კითხულობდა ლექციების კურსს ძველი აღმოსავლეთისა და საბერძნეთ-რომის ისტორიაში. 1945 წლიდან მუშაობდა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლიგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. მისი გამოკვლევა „ქალაქ ფაზისის ისტორიისათვის“ (1941, გამოქვეყნდა 1969 წელს) პირველი ქართული მონოგრაფიაა ანტიკური ხანის საქართველოს ქალაქების შესახებ. პარალელურად ბერძნიშვილი იკვლევდა XIX საუკუნის საქართველოს საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოძრაობის და საზოგადოებრივი აზრის ისტორიას.

## ლიტერატურა
* ა. ბარამიძე. ისტორიკოსი მაქსიმე ბერძნიშვილი, თბილისი, 1989.

## რესურსები ინტერნეტში
* მაქსიმე ბერძნიშვილის ბიოგრაფია 

კატეგორია:დაბადებული  21 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
გიორგი ბერუაშვილი

**გიორგი ივანეს ძე ბერუაშვილი** (დ. 1916, სოფ. ერედვი ― გ. 14 იანვარი, 1944, სოფ. ბოსივკა, ჩერკასკის რაიონი, უკრაინა) — საბჭოთა კავშირის გმირი (11 იანვარი, 1944), მესანგრეთა ათეულის მეთაური.

## ბიოგრაფია 
წითელ არმიაში გაიწვიეს 1941 წლის ივნისში. 1943 წელს მონაწილეობდა კურსკთან ბრძოლებში. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი დნეპრის გადალახვისას. თავის 6 თანამებრძოლთან ერთად 7 დღე-ღამეში უზრუნველყო ბორნით მდინარის მარჯვენბა ნაპირზე 1500 შეიარაღებული მებრძოლის გადასვლა, 20 ქვემეხის, 35 ნაღმსატყორცნის, 3 საზენიტო ტყვიამფრქვევის და 900 ყუთი საბრძოლო მასალის გადატანა, რისთვისაც საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება მიენიჭა. 1944 წლის 14 იანვარს ჩერკასკის რაიონის სოფ. ბოსიევკასთან მტრის სატანკო იერიშის მოგერიებისას ბერუაშვილი გმირულად დაიღუპა. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გიორგი
მელქისედეკ ბექაია

**მელქისედეკ სტეფანეს ძე ბექაია** (დ. 8 სექტემბერი, 1887, სოფ. დიდი ჯიხაიში, ახლანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 18 ნოემბერი, 1964, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ქიმიის ფაკულტეტის ერთ-ერთი დამაარსებელი, ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1936), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ჟენევის უნივერსიტეტი (1912), იქვე მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ქიმიის დარგში (1913). 1912—1914 მოღვაწეობდა ევროპის სამეცნიერო ცენტრებში, ხოლო 1914—1918 წლებში – ბაქოში. 1919 წლიდან, თსუ-ის პროფესორთა საბჭოს მიწვევით, მუშაობდა თსუ-ში, ჯერ ასისტენტად და დოცენტად, შემდეგ კი პროფესორად. სხვა და სხვა დროს იყო თსუ-ის ტექნოლიგიური ქიმიის კათედრისა (1930-1936) და ანალიზური ქიმიის კათედრის (1937—1964) გამგე. ბექაიამ დაამუშავა ფოსფორის რაოდენობრივი განსაზღვრის მეთოდი, შეისწავლა ზოგიერთი საკვები პროდუქტის ქიმიური შედგენილობა. გამოქვეყნებული ჰქონდა 50-მდე სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის მონოგრაფია. იყო რამდენიმე საუნივერსიტეტო სახელმძღვანელოს ავტორი.

## ლიტერატურა
* თბილისის უნივერსიტეტი (1918-1968), თბილისი, 1968, გვ. 19, 45, 63, 67, 204-211.

კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
გალავდური

**გალავდური** — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის ახალგორის მუნიციპალიტეტისა და შიდა ქართლის მხარის ერედვის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ხარულის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ქსნის ზემოთში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3230 მ. აგებულია შუაიურული ასაკის მერგელოვანი ფიქლებითა და ქვიშაქვებით. სამხრეთი და დასავლეთი კალთები ქარაფოვანია, ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი — დამრეცი. გალავდური დაფარულია ალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
გალერეა

thumb|300px|უფიცის გალერეა, ფლორენცია
**გალერეა** (ფრანგ. Galerie < იტალ. Galleria), შენობის სხვადასხვა ნაწილის დამაკავშირებელი გრძელი გადახურული სათავსი, რომელსაც ერთ-ერთი გრძივი კედლის ნაცვლად სვეტები ან ბოძები, ზოგჯერ კი მათთან ერთად ბალუსტრადაც აქვს. XVI საუკუნის I ნახევრიდან ევროპის სასახლეთა არქიტექტურაში შეიქმნა გალერეის ახალი ტიპი — ვრცელი დარბაზი, გრძივი კედლის გასწვრივ დაყოლებული დიდი სარკმლებით. XVII საუკუნიდან ასეთ გალერეას იყენებდნენ კერძო სამხატვრო კოლექციების გამოსაფენად. ამის გამო, მოგვიანებით გალერეა ეწოდა სამხატვრო მუზეუმებს. თანამედროვე არქიტექტურაში გალერეა სახლების მნიშვნელოვანი ფუნქციური ელემენტია.

*გადატანითი მნიშვნელობით — რიგი (ტიპების გალერეა).
## ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
გალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **გალი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გალი — ქალაქი აფხაზეთში
*გალი — სოფელი აზერბაიჯანში
* გალი — ამწევი მოწყობილობა
* გალი — აჩქარების ერთეული

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ნიკოლოზ ბერძნიშვილი

**ნიკოლოზ გიორგის ძე ბერძნიშვილი (ბერძენოვი)** (დ. 16 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 4 სექტემბერი], 1829, სოფ. არდონი, ახლანდელი ჩრდილოეთი ოსეთი ― გ. 1874, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი და კრიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ქართველი მღვდლის ოჯახში. სწავლობდა ვლადიკავკაზის სასულიერო სასწავლებელში და თბილისის სასულიერო სემინარიაში. XIX საუკუნის 50-60-იან წლებში აქტიურად თანამშრომლობდა გაზეთ „კავკაზში“, რომელსაც ერთხანს კიდეც რედაქტორობდა. ბერძნიშვილს ეკუთვნის დიდი ნაწილი რუსულ ენაზე გამოცემული წიგნისა — „თბილისი ისტორიული და ეთნოგრაფიული თვალსაზრისით“ (1870) და გამოკვლევა (რუსულ ენაზე) „სულხან-საბა ორბელიანის მოგზაურობა ევროპაში“ (1869), აგრეთვე ეთნოგრაფიული ნარკვევები საქართველოსა და ჩრდილოეთ ოსეთზე. 1864–1874 წლებში იგი კავკასიის არქეოგრაფიული კომისიის წევრი იყო და მონაწილეობდა ამ კომისიის „აქტების“ შედგენაში. საყურადღებოა "კავკაზში" 1857–1859 წლებში გამოქვეყნებული მისი ლიტერატურული-კრიტიკული წერილები. ბერძნიშვილი ქართული რეალისტური სალიტერატური კრიტიკის ერთ-ერთი პირველი წარმომადგენელია. მან ყურადღება გაამახვილა სინამდვილის მხატვრული ასახვის, ეროვნული თემატიკის მნიშვნელობის, ტიპურობის საკითხებზე, მთარგმნელობითი მუშაობის პრინციპებზე და სხვა.

## ლიტერატურა
*ჭუმბურიძე ჯ., ქართული კრიტიკის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1974;
*Бакрадзе Д. З., Бердзенов и его литературная деятельность, Тфл., 1874;

კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 16 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1829
კატეგორია:გარდაცვლილი 1874
მარია ამალია ავსტრიელი (1780-1798)

**მარია ამალია ავსტრიელი** (გერმ.: Maria Amalia von Österreich) (* 15 ოქტომბერი 1780, ფლორენცია; † 25 დეკემბერი 1798, ვენა) - იყო ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი და ავსტრიის ერცჰერცოგინია.

## ოჯახი 
მშობლები:
* მამა: ლეოპოლდ II - იმპერატორი.
* დედა: მარია ლუდოვიკა - ესპანეთის ინფანტა.

და-ძმები:
* მარია თერეზია - საქსონიის დედოფალი.
* ფრანც II - იმპერატორი.
* ფერდინანდ III - ტოსკანას დიდი ჰერცოგი.
* მარია ანა
* კარლ ლუდვიგ იოჰანი - ტეშენის ჰერცოგი.
* ლეოპოლდ ალექსანდერი.
* ალბრეხტი
* მაქსიმილიანი.
* იოზეფი - უნგრეთის პალატინი.
* კლემენტინე - ორივე სიცილის დედოფალი.
* ანტონ ვიქტორი - ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი.
* რაინერი.
* იოჰანი. 
* ლუდვიგ იოზეფი.
* რუდოლფი - ოლმიუცის ფიურსტ-არქიეპისკოპოსი და კარდინალი.

მარია ამალია დასაფლავებულია ვენაში, იმპერატორთა საძვალეში (ფერდინანდის საძვალე).

კატეგორია:ჰაბსბურგები
კატეგორია:დაბადებული 1780
კატეგორია:გარდაცვლილი 1798
კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები
მარია ანა ავსტრიელი (1770-1809)

მინი|მარია ანა ავსტრიელი ბავშვობაში
**მარია ანა ავსტრიელი** (; დ. 21 აპრილი 1770, ფლორენცია — გ. 1 ოქტომბერი 1809, ნოიდორფი) — ჰაბსბურგ-ლოტარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი, ავსტრიის ერცჰერცოგინია.

## ოჯახი 
### მშობლები 
* მამა: ლეოპოლდ II - იმპერატორი.
* დედა: მარია ლუდოვიკა - ესპანეთის ინფანტა.

### და-ძმები 
* მარია თერეზია - საქსონიის დედოფალი.
* ფრანც II - იმპერატორი.
* ფერდინანდ III - ტოსკანას დიდი ჰერცოგი.
* კარლ ლუდვიგ იოჰანი - ტეშენის ჰერცოგი
* ლეოპოლდ ალექსანდერი.
* ალბრეხტი
* მაქსიმილიანი.
* იოზეფი - უნგრეთის პალატინი.
* კლემენტინე - ორივე სიცილის დედოფალი.
* ანტონ ვიქტორი - ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი.
* მარია ამალია.
* რაინერი.
* იოჰანი. 
* ლუდვიგ იოზეფი.
* რუდოლფი - ოლმიუცის ფიურსტ-არქიეპისკოპოსი და კარდინალი.

მარია ანა ავსტრიელი დასაფლავებულია ნოიდორფის ეკლესიის საძვალეში.

## ბიბლიოგრაფია
* Constantin Wurzbach, *Biographisches Lexikon des Kaisertums Österreich*, Vienna, 1861, Vol. VII, pp.&nbsp;27–28 (versione online)

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ჰაბსბურგები
კატეგორია:დაბადებული 1770
კატეგორია:გარდაცვლილი 1809
კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები
მარია ტერეზია ავსტრიელი (1767-1827)

**მარია ტერეზია ავსტრიელი** () (დ. 14 იანვარი, 1767, ვენა — გ. 7 ნოემბერი, 1827, ლაიფციგი) — ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი, ავსტრიის ერცჰერცოგინია და საქსონიის დედოფალი.

## ოჯახი 
### მშობლები 
* მამა: ლეოპოლდ II — იმპერატორი.
* დედა: მარია ლუდოვიკა — ესპანეთის ინფანტა.

### მეუღლე 
* ∞ 18 ოქტომბერი 1787, ვენა — ანტონ I (1755–1835), საქსონიის მეფე.

### და-ძმები 
* ფრანც II— იმპერატორი.
* ფერდინანდ III — ტოსკანას დიდი ჰერცოგი.
* მარია ანა
* კარლ ლუდვიგ იოჰანი — ტეშენის ჰერცოგი.
* ლეოპოლდ ალექსანდერი.
* ალბრეხტი
* მაქსიმილიანი.
* იოზეფი — უნგრეთის პალატინი.
* კლემენტინე — ორივე სიცილის დედოფალი.
* ანტონ ვიქტორი — ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი.
* მარია ამალია.
* რაინერი.
* იოჰანი. 
* ლუდვიგ იოზეფი.
* რუდოლფი — ოლმიუცის ფიურსტ-არქიეპისკოპოსი და კარდინალი.

მარია თერეზია ავსტრიელი დასაფლავებულია დრეზდენში, კათოლიკურ კარის ეკლესიის საძვალეში.

## ლიტერატურა
* Franz Otto Stichart: *Das Königreich Sachsen und seine Fürsten*, C. L. Hirschfeld, 1854, S. 291 f.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.thepeerage.com/p11155.htm#i111541

კატეგორია:ჰაბსბურგები
კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1767
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1827
კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები
კატეგორია:საქსონიის დედოფლები
კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები
მარია კლემენტინა ავსტრიელი

thumb|right|ჰაბსბურგ-ლოთარინგია, კლემენტინე ფონ (1777-1801)
**კლემენტინე ავსტრიელი** (გერმ.: Klementine von Österreich) (* 24 აპრილი 1777, პოჯო (ნეაპოლი); † 15 ნოემბერი 1801, ნეაპოლი) - იყო ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი, ავსტრიის ერცჰერცოგინია და ორივე სიცილიის სამეფოს დედოფალი.

## ოჯახი 
მშობლები:
* მამა: ლეოპოლდ II - იმპერატორი.
* დედა: მარია ლუდოვიკა - ესპანეთის ინფანტა.

მეუღლე:
* ∞ 25 ივნისი 1797, ფოჯა (ნეაპოლი) – ფრანჩესკო I ბურბონი (1777-1830), სიცილიის მეფე.

და-ძმები:
* მარია ტერეზია - საქსონიის დედოფალი.
* ფრანც II - იმპერატორი.
* ფერდინანდ III - ტოსკანას დიდი ჰერცოგი.
* მარია ანა
* კარლ ლუდვიგ იოჰანი - ტეშენის ჰერცოგი.
* ლეოპოლდ ალექსანდერი.
* ალბრეხტი
* მაქსიმილიანი.
* იოზეფი - უნგრეთის პალატინი.
* ანტონ ვიქტორი - ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი.
* მარია ამალია.
* რაინერი.
* იოჰანი. 
* ლუდვიგ იოზეფი.
* რუდოლფი - ოლმიუცის ფიურსტ-არქიეპისკოპოსი და კარდინალი.

კლემენტინე ავსტრიელი დასაფლავებულია ნეაპოლში, სანტა-კიარას ტაძარში (ბურბონების კაპელა).

კატეგორია:ჰაბსბურგები
კატეგორია:დაბადებული 1777
კატეგორია:გარდაცვლილი 1801
კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები
კურტ შტუდენტი

მინი|220პქ|კურტ შტუდენტი
**კურტ არტურ ბენო შტუდენტი** (; დ. 12 მაისი, 1890, ბირკჰოლცი — გ. 1 ივლისი, 1978, ლემგო) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, „ლუფტვაფეს“ გენერალ-პოლკოვნიკი. პირველი და მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე, მეტსახელად „საჰაერო მოდესანტეთა მამა“ ().

## ლიტერატურა 
* 
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* კურტ შტუდენტი

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
ნაციონალ-სოციალისტური გერმანული მუშათა პარტია

[მინი|160x160პქ|[სვასტიკა და გერმანიის რაიხის ეროვნული დროშა 1933/1935-1945 წწ.]]
[thumb|160px|პარტიის სიმბოლო: არწივი, რომელსაც კლანჭებით დაფნით გვირგვინში მოთავსებული [სვასტიკა უჭირავს. განსხვავებით რაიხის არწივისაგან „პარტიის არწივს“ თავი მარჯვენა მხარეზე აქვს მიბრუნებული]]

**ნაციონალ-სოციალისტური გერმანული მუშათა პარტია** (), შემოკლებით **„ნსდაპ“** () — 1933-1945 წლებში ერთადერთი და მმართველი პარტია გერმანიაში, მსოფლიოში მეტად ცნობილი, როგორც უბრალოდ **ნაცისტური პარტია**.

thumb|200px|right|NSDAP Gaue 1926,1928,1933 & 1937

## ცნობილი წევრები 
* ადოლფ ჰიტლერი (1889–1945) – 1921 წლიდან ნსდაპ-ის თავმჯდომარე. 1933 წლიდან რაიხსკანცლერი. 1934 წლიდან ფიურერი და რაიხსკანცლერი. 
* ჰაინრიხ ჰიმლერი (1900–1945) – 1929 წლიდან სს-ის რაიხსფიურერი.
* იოზეფ გებელსი (1897–1945) – 1933 წლიდან სახალხო განათლებისა და პროპაგანდის რაიხსმინისტრი. 1945 წლის აპრილი/მაისი - 2 დღით რაიხსკანცლერი. 
* რუდოლფ ჰესი (1894–1987) – 1933-1941 წლებში ფიურერის მოადგილე (პარტიული ხაზით). 
* ჰერმან გერინგი (1893–1946) – პრუსიის პრემიერ-მინისტრი და შინაგან საქმეთა მინისტრი, რაიხის საჰაერო მიმოსვლათა მინისტრი, რაიხის სატყეო საქმისა და მონადირეთა მაგისტრი, რაიხსმარშალი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Text of *Mein Kampf*
* Program of the Nazi Party, its "Manifesto"
*  Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP) 1920–1933 at *Lebendiges Museum Online*.
*  Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP) 1933–1945 at *Lebendiges Museum Online*.
* *Organisationsbuch NSDAP* An encyclopedic reference guide to the Nazi Party, organisations, uniforms, flags etc. published by the party itself

კატეგორია:გერმანიის ახალი ისტორია
კატეგორია:გერმანიის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1933 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
ალბრეხტ II (საქსონია-ვიტენბერგი)

მინი|ალბრეხტ II ფონ საქსონია-ვიტენბერგი
**ალბრეხტ II ფონ საქსონია-ვიტენბერგი** (*გერმ.:* Albrecht II. von Sachsen-Wittenberg) (* *დაახ.* 1250; გ. 1298, აკენი) — საქსონია-ვიტენბერგის ჰერცოგი 1260-1298 წლებში და საქსონიის პფალცგრაფი.

მამის სიკვდილის შემდეგ ალბრეხტმა და მისმა ძმამ მამული გაიყვეს. ძმას საქსონია-ლაუენბურგი შეხვდა, ხოლო ალბრეხტს საქსონია-ვიტენბერგის საკურფიურსტო. ალბრეხტის რეზიდენცია ქალაქ ვიტენბერგში იყო, საიდანაც იგი აწარმოებდა თავის დამპრობლურ ლაშქრობებს. მთელი თავის მმართველობის განმავლობაში ალბრეხტი ეომებოდა მაგდებურგის არქიეპისკოპოსს გიუნტერს. 1278 წელს ალბრეხტი საბოლოოდ დამარცხდა. ქალაქ პაინესთან გამართულ ბრძოლაში გამარჯვებით ალბრეხტმა შეძლო ხელი შეეშალ გიუნტერ ფონ მაგდებურგის ჯარებისათვის დაეკავებინათ ვიტენბერგი, თუმცა იძულებული გახდა შერიგებოდა ამ უკანასკნელის მიერ ქალაქების ნიმეგკის და ბელციგის განადგურებას. 

გამუდმებულმა ომებმა ალბრეხტის სალარო დააცარიელა და იძულებული გახდა ჯარის მიწოდების სანაცვლოდ ვიტენბერგისათვის 1293 წელს ქალაქის უფლებები მიენიჭებინა. 1298 წელს ქალაქ აკენთან კვლავ გაიმართა ბრძოლა ალბრეხტ II-სა და არქიეპისკოპოს გიუნტერ ფონ მაგდებურგის ჯარებს შორის. ბრძოალ ალბრეხტის დამარცხებით დამთავრდა და იგი თვითონ ბრძოლის ველზე დაეცა.

კატეგორია:საქსონია-ვიტენბერგის ჰერცოგები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1298
ლუდსახარში ბიტბურგერი

thumb|160px|ლუდი „ბიტბურგერი“
**ლუდსახარში ბიტბურგერი** () — ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი გერმანული ლუდსახარში, რომელიც წლიურად დაახლოებით 4,2 მილიონ ჰექტოლიტრ ლუდს ხარშავს (2004).

გარდა ტრადიციული საფირმო ნიშნისა „ბიტბურგერ პრემიუმ პილსი“ (გერმ.:Bitburger Premium Pils) ლუდსახარში უშვებს აგრეთვე შემდეგი დასახელების ნაწარმს: „ბიტბურგერი მსუბუქი“ (Bitburger Light) და „ ბიტბურგერი უალკოჰოლო“ (Bitburger alkoholfrei). 2005 წლის მაისიდან „ბიტბურგერმა“ გამოუშვა ახალი ნაწარმი, ღია ფერის ლუდი „ბიტ სანი“ (Bit Sun).

კასრის ლუდის წარმოების მხრივ „ბიტბურგერი“ წლიური 1,2 მილიონი ჰექტოლიტრი ლუდით გერმანულ ბაზარზე ლიდერია. დღეისათვის ფირმა 56 ქვეყნის 47.000-ზე მეტ გასტონომიულ საწარმოში ყიდის თავის ლუდს.

ლუდსახარში დაარსებულ იქნა 1817 წელს იოჰან პეტერ ვალენბორნის მიერ ქალაქ ბიტბურგში. ფირმა  „შპს ბიტბურგერ ჰოლდინგის“ (Bitburger Holding GmbH) შემადგენლობაშია (გერმანელი მილიარდერების, ზიმონების ოჯახის საკუთრება), რომელსაც აგრეთვე ეკუთვნის შემდეგი ფირმები: „ლუდსახარში კიონიგი“, „ლუდსახარში კიოსტრიცერი“, „ლუდსახარში ლიხერი“, „ლუსახარში ვერნესგრიუნერი“ და მინერალური წყლის კომპანია „გეროლშტაინერი“. გარდა ამისა კონსორციუმი ფლობს საზღვარგარეთული სასმელების კომპანიების აქციებს.

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანული ლუდსახარშების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:გერმანიის კომპანიები
გალექსება

**გალექსება**, ქართული ხალხური სიტყვიერების სატირულ-იუმორისტული პოეტური ჟანრი; პაექრობა ორ მოლექსეს შორის. გალექსების თემატიკა ძირითადად ლოკალური ხასიათისაა (სათემო, საგვარეულო, საოჯახო, პიროვნული და ა. შ.). გავრცელებულია საქართველოს ყველა კუთხეში, განსაკუთრებით ფშავ-ხესურეთში. არსებობს პირდაპირი და დაბარებითი გალექსება. პირდაპირი ზეპირი სახისაა, დაბარებითი კი გვხვდება როგორც ზეპირი, ისე წერილობითი სახით. გალექსება უახლოვდება ცალფა კაფიას, უფრო მეტად კი - გაშაირებას.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
საგალობელი

**საგალობელი** — რელიგიასთან დაკავშირებული, ხმით შესასრულებელი საკულტო-სარიტუალო მუსიკალური ნაწარმოები. არსებობს ხალხური და პროფესიული სასულიერო და საერო, წარმართობის დროინდელი და შემდგომი ხანის სხვადასხვა სარწმუნოებასთან დაკავშირებული საგალობელი. სასულიერო საგალობელი სრულდება საკულტო ტაძრებში, ეკლესიებში, სინაგოგებში, მეჩეთებში, საკერპეებში. ეკლესიაში ასრულებენ წირვა-ლოცვის, ბავშვის ნათლობის, ქორწინების, პარაკლისის, პანაშვიდის, გასვენების დროს. ქართული საგალობლები სამხმიანია, თუმცა XVIII-XIX საუკუნეებში ლიტერატურულ წყაროებში გვხვდება ცნობები ექვსხმიანი საგალობლების შესახებ, რომლებსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია, ცნობილია მხოლოდ ცალკეული ხმების სახელები - კრინი, ზილი, თქმა, მაღალი ბანი, ბანი, დვრინი. ძველად საერო საგალობელი სრულდებოდა სუფრაზე.

ქრისტიანულ ღვთისმსახურებაში საგალობელი გალობით შესასრულებელი სხვადასხვა ფორმისა და დანიშნულების პოეტური ტექსტებია. ძველი ქართული საგალობლების ნაწილი თავმოყრილია მიქაელ მოდრეკილის "იადგარში" (978-988).

## ლიტერატურა
## იხილეთ აგრეთვე
* გალობა
კატეგორია:რელიგიური მუსიკა
კატეგორია:ვოკალური მუსიკა
გამარჯვება

საკუთარი სახელი **გამარჯვება** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გამარჯვება — უმაღლესი სამხედრო ორდენი სსრკ-ში
* გამარჯვება — სოფელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტში
* გამარჯვება — სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში
* გამარჯვება — პერიოდული გამოცემა ხაშურში.
გამბუზია

**გამბუზია** () — თევზი კობრისკბილასნაირთა რიგის პეცილიისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 3,5-7,5 სმ. ახასიათებს სქესობრივი დიმორფიზმი. მამლის ანალური ფარფლის წინა სხივი გარდაქმნილია საკოპილაციო ორგანოდ - გონოპოდიუმად. ცოცხლადმშობია. განაყოფიერება შინაგანია. ზაფხულში იძლევა 6 თაობას დაახლოებით თითო თვის შუალედით. თითო ნაყარში 15-იდან 100-მდე და მეტი ლიფსიტაა. გამბუზია ბინადრობს პატარა დამდგარ წყალსატევებში. იკვებება კოღოს მატლებითა და ჭუპრებით, მცირე ზომის წყლის ცხოველებით, სხვა თევზების ქვირითით, საკუთარი ლიფსიტებითაც კი. მისი სამშობლოა ჩრდილოეთ ამერიკა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კობრისკბილასნაირნი
იან დილეი

**იან დილეი** (Jan Delay, ნამდვილი სახელი - იან ფილიპ აისფელდტი; დ. 25 აგვისტო, 1976, ჰამბურგი, გერმანია) — გერმანელი მუსიკოსი, ძირითადად ასრულებს ჰიპ-ჰოპს, რეგს, ფანკს.

## ფსევდონიმები 
* *Jan Mofo Delay*
* *Jan Delay* (იყენებს, როგორც რეგი და ფანკი სოლომომერალი)
* *Jan Eißfeldt*  
* *Eizi Eiz*  
* *Eißfeldt  
* *Boba Ffett*  
* *Spliff Richard*  
* *Alfred Hitzkopf* ("K2"- სიმღერაში უწოდა თავის თავს  )
* *Mario Bassler* ( Tropf-თან ერთდ "Eimsbush Tape Nr.2"-ში)
* *Flashdance*  
* *Curtis Icefield* 
* *Neil Jan*  
* *Hans Werner Votz''  
* im Lied „Wer Bist'n Du“ heißt es „[…] ich hab über 20 verschiedene Namen auf meinem Briefkopf […]“
* *Delay Lama*  
* *Jens Steckfeld*  
* *Funk Zander*  
* *Sir Dance-a-Lot* 
* *Bernd Scheiterhaufen*  
* *Izzy Eißfeldt*

## დისკოგრაფია
### სოლოალბომები 
* 2001: *Searching for the Jan Soul Rebels*
* 2006: *Mercedes-Dance* (პირველი ადგილი გერმანულ ჩარტში)
* 2007: *"Searching..." - The Dubs*

### Solosingles 
* 1999: *Irgendwie, Irgendwo, Irgendwann* (als *Jan Delay a. k. a. Eissfeldt feat. Dennis Duplate / Absolute Beginner*) (A: #2, CH: #5)
* 2001: *Ich möchte nicht, dass ihr meine Lieder singt* (A: #64)
* 2001: *Vergiftet*
* 2006: *Klar* (D: #12, A: #12, CH: #15)
* 2006: *Für immer und dich* (D: #45, A: #51, CH: #77)
* 2007: *Feuer*

### დუეტები
როგორც *La Boom*  '' Tropf' თან ერთად':
* 2002: *Atarihuana*

Sam Ragga Band feat. Jan Delay
* 2002: *Die Welt steht still EP*

## რესურსები ინტერნეტში 
* იან დილეის ოფიციალური საიტი
* გულშემატკივართა საიტი 
* იან დილეი (გერმ.) 
* ვიდეო (22 სექტემბერი, 2006)
* ინტერვიუ და სურათები 2006 წლის ტურნეს შესახებ

კატეგორია:რეგი
კატეგორია:გერმანელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული  25 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გარემო

**გარემო** ნიშნავს საგნის გარემოცვას, ანუ იმ პირობებისა და გარემოებათა ერთობლიობას, რომელიც ამ საგანზე ზემოქმედებას ახდენენ. 

გარემოს შესაძლო ფორმებია:

* ბუნებრივი გარემო — დედამიწაზე ბუნებრივად არსებული ცოცხალი და არაცოცხალი ბუნება
* სოციალური გარემო — საზოგადოება, რომელშიც ინდივიდი ცხოვრობს
* ბიზნეს გარემო — ბიზნესის ფუნქციონირების პირობები
კიმ ჩენ ირი

**კიმ ჩენ ირი** (, **კიმ ჯონგ ილი**) (დ. 16 თებერვალი, 1941, პრიმორიეს მხარე, რუსეთის სფსრ, სსრკ — გ. 17 დეკემბერი, 2011) — კორეის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკის (ჩრდილოეთ კორეა) მეთაური. კორეის შრომის პარტიის გენერალური მდივანი. ჩრდილოეთ კორეის მთავარი მხედართმთავარი. „დიდი ბელადის“ — კიმ ირ სენის ვაჟი და მემკვიდრე.

იგი იყო კორეის შრომის პარტიის (მმართველი პარტია 1948 წლიდან) გენერალური მდივანი, ჩრდილოეთ კორეის თავდაცვის ეროვნული კომისიის თავმჯდომარე, მსოფლიოში სიდიდით მეოთხე — ჩრდილოეთ კორეის არმიის უმაღლესი მხედართმთავარი.

2009 წელს, ჩრდილოეთ კორეის კონსტიტუციაში შეტანილი ცვლილების საფუძველზე მას „უზენაესი ლიდერი“ ეწოდა. იგი ასევე წოდებულ იქნა როგორც „ძვირფასი ლიდერი“, „ჩვენი მამა“, „გენერალი“ და „გენერალისიმუსი“. მისი ვაჟი კიმ ჩენ ინი მუშათა პარტიის მმართველობაში დაწინაურებულ იქნა მმართველ პოზიციაზე. 2010 წელს ჟურნალ ფორბსის მსოფლიოს უმდიდრეს ადამიანთა სიაში მას (კიმ ჩჟონ ინს) 31-ადგილი ეკავა.  2011 წლის 19 დეკემბერს ჩრდილოეთ კორეის მთავრობამ გაავრცელა ცნობა კიმ ჩენ ირის გარდაცვალების შესახებ. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Born in the USSR &nbsp;– Kim Jong-il's childhood.
*The many family secrets of Kim Jong Il 
*"Hidden Daughter" Visits Kim Jong-il Every Year (also includes photos of Kim during his youth)
*BBC, North Korea's secretive 'first family'
*BBC, Profile: Kim Jong-il
*Obituary: Kim Jong-il, BBC News, 19 December 2011
*BBC, Who will succeed N Korea's Kim Jong-il?

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩრდილოეთ კორეის პოლიტიკოსები
კატეგორია:დიქტატორები
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:გარდაცვლილი  17 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
ჯუჩე

[thumb|ჯუჩეს მონუმენტი [ფხენიანის ცენტრში]]
**ჯუჩე** (ჰანგილი 주체, ჰანჯა 主體) (რუსულის გავლენით იხმარება ასევე მოძველებული ტერმინი **ჩუჩხე**) — მარქსიზმის ჩრდილოკორეული ვერსია, რომელიც შეიქმნა 1956 წელს და სრულიად ჩაენაცვლა მარქსიზმ-ლენინიზმს ჩრდილოეთ კორეაში 1972 წლიდან.

## ლიტერატურა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Communist Red Brigades Organization
* Juche Party of France (Parti Juche de France)

კატეგორია:ჩრდილოეთი კორეა
კატეგორია:მარქსიზმი
კატეგორია:კომუნიზმი
კატეგორია:სახელმწიფო იდეოლოგიები
მაქსიმილიან ავსტრიელი (1774-1778)

ერჰჰერცოგი **მაქსიმილიან ავსტრიელი** (გერმ.: Maximilian von Österreich) (* 23 დეკემბერი, 1774, ფლორენცია; † 9 მარტი, 1778, ფლორენცია) - იყო ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი და ავსტრიის ერცჰერცოგი.

## ოჯახი 
მშობლები:
* მამა: ლეოპოლდ II - იმპერატორი.
* დედა: მარია ლუდოვიკა - ესპანეთის ინფანტა.

და-ძმები:
* მარია თერეზია - საქსონიის დედოფალი.
* ფრანც II - იმპერატორი.
* ფერდინანდ III - ტოსკანას დიდი ჰერცოგი.
* მარია ანა
* კარლ ლუდვიგ იოჰანი - ტეშენის ჰერცოგი.
* ლეოპოლდ ალექსანდერი.
* ალბრეხტი
* იოზეფი - უნგრეთის პალატინი.
* კლემენტინე - ორივე სიცილის დედოფალი.
* ანტონ ვიქტორი - ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი.
* მარია ამალია.
* იოჰანი. 
* რაინერი - ლომბარდია-ვენეციის ვიცე-მეფე.
* ლუდვიგ იოზეფი.
* რუდოლფი - ოლმიუცის ფიურსტ-არქიეპისკოპოსი და კარდინალი.

მაქსიმილიანი დასაფლავებულია ფლორენციაში, სან-ლორენცოს ბაზილიკაში (ლოთარინგიის კაპელა).

კატეგორია:ავსტრიის ერცჰერცოგები
კატეგორია:ჰაბსბურგები
კატეგორია:დაბადებული 1774
კატეგორია:გარდაცვლილი 1778
რომი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **რომი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* რომი — ანტიკური სახელმწიფო.
* რომი — ქალაქი იტალიაში.
* რომი — ალკოჰოლური სასმელი.

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კიმ ირ სენი

**კიმ ირ სენი** (დაბადებული *კიმ სონ ჩუ*; კორეული წაკითხვით - **კიმ ილ სონგი**) (ჰანგული 김일성, ჰანჯა 金日成) (დ. 15 აპრილი, 1912 — გ. 8 ივლისი, 1994) — ჩრდილოეთ კორეის კომუნისტური სახელმწიფოს დამფუძნებელი და მისი პირველი ლიდერი 1948 წლიდან 1994 წლამდე. კორეული მარქსიზმის ჩუჩხეს ჩამომყალიბებელი. სიკვდილის შემდეგ გამოცხადებულია კორეის მუდმივ პრეზიდენტად, რომელიც ქვეყანას საიქიოდან „მართავს“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კიმის განსასვენებელი
* ჩრდილოეთ კორეა 
* კორეის უნიფიცირებული შესწავლა 
* ჩრდილოეთ კორეის საერთაშორისო დოკუმენტების პროექტი (NKIDP) 
* ხსოვნის ქვეყანა, დანიელ გორდონის დოკუმენტური ფილმი , ჩრდილოეთ კორეის ყოველდღიური ცხოვრების ქრონიკები, 2003 წელს.  
* Nothing to Envy: ჩვეულებრივი ცხოვრება ჩრდილოეთ კორეაში, ბარბარა დემიკის წიგნი.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კორეის პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცივი ომის ლიდერები
კატეგორია:დიქტატორები
კატეგორია:გენერალისიმუსები
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:სტალინიზმი
კატეგორია:რელიგიის კრიტიკოსები
არნემი

**არნემი** () — ქალაქი ნიდერლანდების აღმოსავლეთ ნაწილში. გელდერლანდის მთავარი ქალაქი. მდებარეობს მდინარე ნიდერ-რაინისა და სინტ-იანსბეკის ნაპირებზე. სწორედ აქედან დაიწყო ქალაქმა განვითარება.

2006 წლის 1 ნოემბრის მონაცემებით არნემში 142.210 მაცხოვრებელია. პროვინცია გელდერლანდში სიდიდით მეორე ქალაქია ნეიმეგენის შემდეგ (≈ 160.000).

არნემი ნიდერლანდების ყველაზე დიდ ქალაქთა ათეულის სიაშია.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Municipality ოფიციალური გვერდი (ინგლისური)
*VVV Arnhem  ტურისტული ბიურო (ინგლისური)
*Commonwealth War Graves Commission

## სქოლიო 
კატეგორია:ნიდერლანდების ქალაქები
ნინო დარბაისელი

**ნინო დარბაისელი სტრონი** (დ. 8 მარტი, 1961, თბილისი) — ქართველი პოეტი, ლიტერატურატმცოდნე.

## ბიოგრაფია
ნინო დარბაისელი სტრონი (Nino Darbaiseli Straughn) დაიბადა 1961 წლის 8 მარტს. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. იბეჭდება 1974 წლიდან, მისი დებიუტი შედგა 1977 წელს ქართული პოეზიის ყოველწლიურ ანთოლოგიაში „პოეზიის დღე“.

საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის გამომცემლობა „მეცნიერების“ მთავარი რედაქტორი (1990-1995). საქართველოს კულტურულ ურთიერთობათა ცენტრ „კავკასიური სახლის" დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო-საგამომცემლო დარგში (1994-1997). ფილოლოგიის დოქტორი: დისერტაცია თემაზე „ქართული ვერლიბრი" (1992).

1999 წლიდან დარბაისელი არის შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი-თანამშრომელი. 2000 წლიდან მუშაობს „გალაკტიონის კვლევის ცენტრში". 2001 წლიდან ყოველწლიური სამეცნიერო პუბლიცისტური კრებულის „გალაკტიონოლოგიის" პასუხისმგებელი მდივანი. 

შეყვანილია ცნობარში „Who is Who among World Business and Art Women" (2002). არის საქართველოს მწერალთა ნაციონალური კავშირის წევრი, ასევე შემოქმედებითი გაერთიანება „არილის“ წევრი.

ნინო დარბაისელი მეუღლესთან ერთად ცხოვრობს ნეშვილში (ტენესი, აშშ). არის ამერიკის პოეტთა აკადემიის ნამდვილი წევრი და ასევე, ამერიკის პენ ცენტრის პროფესიონალი წევრი.

## წიგნები
* *ვიტა ბრევის* (ლექსები), თბ., სიტყვა, 2010 - ISBN 978-9941-9176-0-8
* *დიოტიმა* (ლექსები), თბ., მერანი, 2004 - ISBN: 99940-780-2-X
* *დილისპირული* (ლექსები), თბ., მერანი, 2002
* *ჩემი სიყვარულის პწკარედი* (ლექსები), თბ., მერანი, 1994
* *ახალდედები* (ლექსები), თბ., მერანი, 1987

## პრემიები და ჯილდოები
* საქართველოს სახელმწიფო პრემია პუბლიცისტიკის დარგში, 2005
* ბეჟან ბარდაველიძის სახელობის პრემია (2000 ლარი) ჟურნალ „ცისკარი 1852“-ისა და ვახტანგ ბარდაველიძის საქველმოქმედო ფონდის ერთობლივ კონკურსში, 2020 წელს გამოქვეყნებული საუკეთესო ნაწარმოებისთვის (ნომინაცია „კრიტიკა-ესეისტიკა“), 2021

## ქველმოქმედება 
2021 წლის 12 თებერვალს ნინო დარბაისელმა ბეჟან ბარდაველიძის სახელობის პრემია, ორი ათასი ლარის ოდენობით, ჟურნალ „ცისკარი 1852“-ის რედაქციას გადასცა:

## ცხოვრებისეული კრედო
.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნინო დარბაისელი 
* ნინო დარბაისელი, შემოქმედება
* ბლოგი
* რაზე აღარ ხარჯავს დროს ნინო დარბაისელი
* ნინო დარბაისელი - ლექსები, პოემები
* ინტერვიუ ნინო დარბაისელთან 
* ნინო დარბაისელის ნაწარმოებები საიტზე „ურაკპარაკი“
* დარბაისელი ნინო 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ქართველი ქალი მწერლები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:მწერალი ქალები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
ტუპაკ შაკურის დისკოგრაფია

აქ წარმოდგენილია ამერიკელი რეპერ **ტუპაკ შაკურის** სრული დისკოგრაფია. მასში შედის რეპერის სიცოცხლეში ჩაწერილი 5 სტუდიური ალბომი, რამდენიმე სიკვდილისშემდგომი ჩანაწერი (დაფუძნებული მანამდე ჩაწერილ მასალაზე), 10 კომპილაციური ალბომი, 1 EP და 44 სინგლი. 2007 წლისთვის გაყიდულია ტუპაკის 75 მილიონზეტი მეტი ჩანაწერი, რითაც იგი ყველა დროის ერთ-ერთი გაყიდვადი რეპ-შემსრულებელია. 
2014 წლის ივნისისთვის იგი, Nielsen Soundscan-ის მონაცემებით, იყო აშშ-ში ყველა დროის რიგით მეორე ყველაზე გაყიდვადი რეპ-შემსრულებელი, 29 235 000 გაყიდული ალბომით. მისი ალბომები RIAA-მ 36.5 მილიონი გაყიდული ასლისთვის მრავალი სტატუსით აღნიშნა. ამასთან, სახელით *მაკაველი* გაიყიდა მისი 4 მილიონი დისკი, რაც საერთო ჯამში  41.5-ს შეადგენს.

## ალბომები
### სტუდიური ალბომები
### სიკვდილისშემდგომი ალბომები
### ერთობლივი ალბომები
### საკონცერტო ალბომები
### კომპილაციური ალბომები
### რემიქსული ალბომები
### საუნდტრეკული ალბომები
### ვიდეო ალბომები
## EP-ები
## სინგლები
### როგორც წამყვანი შემსრულებელი
### ერთობლივი ალბომები
## სხვა წარმატებული სიმღერები
## მიწვეული შემსრულებლის სახით
## მუსიკალური ვიდეოები
### როგორც წამყვანი შემსრულებელი
### ერთობლივი
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 2Pac at AllMusic
* 
* Tupac Quotes  (Tupac Sayings)

## შენიშვნები 
## სქოლიო 

კატეგორია:ტუპაკ შაკური
შაკური, ტუპაკ
საქალაქო ქსელი

**საქალაქო ქსელები** (ინგლ. Metropolitan Area Networks შემოკლებით MANs ) - წარმოადგნეს კომპიუტერულ ქსელებს, რომელსაც უჭირავს შუალედური მდგომარება ლოკალურ და გლობალურ ქსელებს შორის. ასეთი ტიპის ქსელები შეიქმნა სულ ბოლოს და ემსახურება განსაკუთრებით დიდი ქალაქების (მეგაპოლისების) მომსახურებას.

საქალაქო ქსელებით ხდება ლოკალური ქსელების გაერთიანება და გლობალურ ქსელში ჩართვა, რომლეთა დაკავშირება ხდება 45 Mბიტი/წმ-იან ციფრული მაგისტრალური კავშირის არხებით.

უსადენო კავშირის შემთხვევაში (Wireless, WiMax) 54 მბიტი/წმ.

კატეგორია:კომპიუტერული ქსელები
ბლოკ-სქემა

**ბლოკ-სქემა** არის ალგორითმის: მუშაობის სქემით გამოსახვა.
მაგალითად: 
ფაილი:block-scheme.jpg
ეს ბლოკსქემა გამოსახავს იმას, რომ თუ a=1 b გახდება 1 და თუ a=1, b გახდება 0.
როგორც ხედავთ, ბლოკ-სქემა გამოსახულია მართკუთხედებით, არსებობს უფრო რთული ბლოკ-სქემებიც, რეკურსიული ბლოკ-სქემებიც (მაგალითად: რომელიც ერთი და იგივე მართკუთხედში რამდენიმეჯერ მიდიან).

კატეგორია:ინფორმატიკა
რიჩარდ ჰამინგი

**რიჩარდ ჰემინგი** (; დ. 11 თებერვალი, 1915, ჩიკაგო, —  გ. 7 იანვარი, 1998, მონტერეი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მათემატიკოსი, რომლის შრომებმა დიდი გამოყენება ჰპოვა ინფორმატიკასა და კომუნიკაციაში. ტიურინგის პრემიის ლაურეატი (1968).

## ბიოგრაფია
რიჩარდი დაიბადა და აღიზარდა ჩიკაგოში. 1937 წელს ჩიკაგოს უნივერსიტეტიდან მიიღო ბაკალავრის, 1939 წელს კი ნებრასკას უნივერსიტეტიდან მაგისტრის ხარისხი. 1942 წელს ილინოისის უნივერსიტეტში დაიცვა დისერტაცია და მათემატიკურ მეცნიერებათა დოქტორი გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბიოგრაფია (ინგლ.)
*Richard Wesley Hamming

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:ჩიკაგოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ამერიკელი მათემატიკოსები
კატეგორია:ტიურინგის პრემიის ლაურეატები
გამდლისწყაროს განძი

**გამდლისწყაროს განძი** — ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისის სპილენძ-ბრინჯაოს ნივთების განძი. აღმოჩნდა 1966 სოფ. გამდლისწყაროსთან (კასპის რაიონი). დაფლული ნივთების ნაწილი სამეურნეო დანიშნულებისა და უმთავრესად კოლხეთის ბარისა და ზოგიერთი მთიანი რაიონისთვისაა დამახასიათებელი. აღმოჩნდა მრავალნაირი თოხი, ნამგალი, ხელეჩო, დიდი რაოდენობით ე. წ. სეგმენტისებრი იარაღი, სამი სახეობის კოლხური ცული, ისრისპირები, წალდის, მახვილისა და სატევრის ფრაგმენტები, სამაჯურები, აბზინდის, მოხატული სარტყლის ნატეხები და სხვა. განსაკუთრებით საყურადღებოა ბრინჯაოს მცირე ზომის უნიკალური სკულპტურული ჯგუფი, რომელიც ცხვრის კულტთან და ნაყოფიერების ღვთაებასთან დაკავშირებულ რიტუალურ სცენას გამოხატავს (ფარეხი, ცხვრის ფარა, მეცხვარის ძაღლები, ორფერდა კარავი, სამსხვერპლო, მწყემსები, სარიტუალო ნივთები და სხვა). გამდლისწყაროს განძს დიდი მნიშვნელობა აქვს გვიანდელ ბრინჯაოს ხანაში საქართველოს სამეურნეო ყოფა-ცხოვრების და კულტურის შესწავლისათვის, გვიჩვენებს კოლხურ და აღმოსავლურ ქართულ კულტურათა ურთიერთობას ძვ. წ. II ათასწლეულის მიჯნაზე და მიუთითებს შიდა ქართლში კოლხური კულტურის ელემენტების ფართო გავრცელებაზე.

## ლიტერატურა 
* *ქორიძე დ.,* დავიცვათ და გადავარჩინოთ შემთხვევით აღმოჩენილი არქეოლოგიური ძეგლები, «ძეგლის მეგობარი», 1968, № 15;

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ალექსანდრე ბიბილაშვილი

**ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ბიბილაშვილი** (დ. 14 იანვარი, 1916, სოფ. ქვედა საქარა, ახლანდელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი ― გ. 10 ოქტომბერი, 1944, მდ. ნემანის დასავლეთი ნაპირი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (24 მარტი, 1945, სიკვდილის შემდეგ).

## ბიოგრაფია 
1935 წელს დაამთავრა ზესტაფონის I საშუალო სკოლა, 1941 — საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მებაღეობა-მევენახეობის ფაკულტეტი. წითელი არმიის რიგებში იყო 1941 წლიდან, იბრძოდა ჩრდილოეთ კავკასიაში, ყირიმსა და ბალტიისპირეთში. თავი გამოიჩინა მდ. დაუგავის გადალახვისა და მის ნაპირზე პლაცდარმის დაკავებისათვის ბრძოლებში. 1944 წელს გმირულად დაიღუპა მდ. ნემანის დასავლეთ ნაპირზე წარმოებულ ბრძოლაში. დაკრძალულია ქ. ტაურაგეს (ლიეტუვა) ძმათა სასაფლაოზე. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, სამი სხვა ორდენით და მედლებით.

## ლიტერატურა 
* *ავტორთა კოლექტივი. აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის საერთო რედაქციით.* მათ ასახელეს საბჭოთა სამშობლო (საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან). / საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტი. გამომცემლობა ”საბჭოთა საქართველო” თბილისი - 1964
* *Цкитишвили К. В., Чинчилакашвили Т. Г.* Герои Советского Союза из Грузии. Тб, 1981

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
ყარაბაღის ომი

**ყარაბაღის ომი** (; ) (1991—1994) — სამხედრო კონფლიქტი სომხურ და აზერბაიჯანულ შეიარაღებულ შენაერთებს შორის მთიანი ყარაბაღის რეგიონზე კონტროლის დასამყარებლად.

## წინარეისტორია 
ბრძოლა ყარაბაღისთვის ჯერ კიდევ XX საუკუნის დასაწყისში დაიწყო, რომელიც მაშინ აზერბაიჯანის გამარჯვებით და მასზე კონტროლის დაწესებით დასრულდა.

1921 წელს რუსეთმა კავკასიის სამივე სახელმწიფო: სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა, და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა დაიპყრო. საბჭოთა კავშირის შექმნის შემდეგ, ყარაბაღი სომხეთის სსრ-ს გადაეცა, რასაც დიდი საპროტესტო მოძრაობა მოჰყვა აზერბაიჯანში, ხოლო ერევანში ისევ საბჭოთა ოკუპაციის წინააღმდეგ მიმართული აჯანყება მიმდინარეობდა. ამ ფაქტორების გათვალისწინებით, 1921 წელს მთიანი ყარაბაღი აზერბაიჯანს გადაეცა. 1923 წელს ტერიტორია *მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური რეგიონად* გადაიქცა და აზერბაიჯანის სსრ-ში შევიდა. ამ დროისთვის, ყარაბაღის მოსახლეობის 94%-ს სომეხი ეროვნების მოსახლეობა შეადგენდა. ავტონომიური რეგიონის დედაქალაქი შუშადან ხანკენდში გადაიტანეს, რომელსაც სომხური მხარე სტეფანაკერტს უწოდებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის უახლესი ისტორია
კატეგორია:სომხეთის უახლესი ისტორია
კატეგორია:ამიერკავკასიაში XX საუკუნის სამხედრო კონფლიქტები
კატეგორია:XX საუკუნის ომები
კატეგორია:1988 წელი საბჭოთა კავშირში
კატეგორია:XX საუკუნე აზერბაიჯანში
კატეგორია:XX საუკუნე სომხეთში
კატეგორია:1988 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1989 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1990 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1991 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1992 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1993 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1994 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:სომხეთის ომები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ომები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
პიტენები

[მინი|ენების სავარაუდო გავრცელება [რკინის ხანა|რკინის ხანის იტალიაში.]]
**პიტენების** სახელით ძვ. წ. I ათასწლეულში იტალიის აღმოსავლეთ ნაწილში მცხოვრები ორი ერია ცნობილი.
#**ჩრდილო პიტენები** - უცნობი ეთნიკური წარმოშვების ხალხი, შესაძლოა არაინდოევროპელები.
#**სამხრეთ პიტენები** - იგივე საბინები, იტალიკური ჯგუფის ერი. მათი ენა ენათესავებოდა ოსკურ და უმბრულ ენებს.

კატეგორია:ძველი იტალიელები
საბინები

[მინი|[სანკუსის (იმედის და ერთგულების ღმერთი) ძეგლი მისთვის მიძღვნილი სალოცავიდან, ქალაქი კვირინალის მიდამოებში]]
**საბინები** ანუ სამხრეთ პიტენები — იტალიური ენის ჯგუფის ხალხი (იტალიკები). მათი ენა ენათესავება ოსკურ და უმბრულ ენებს, უფრო შორეულად ლათინურ ენასაც.

## საბინური წარმოშობის რომაელები 
* ნუმა პომპილიუსი - რომის ლეგენდარული მეორე მეფე.
* ანკუს მარციუსი - რომის მეოთხე მეფე.
* მარკუს ტერენციუს ვარონი - რომაელი მწერალი და მეცნიერი.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ძველი იტალიელები
ნათურა

thumb|150px|ნათურა
**ჩვეულებრივი ნათურა** — გამნათებელი მოწყობილობა, სინათლის ხელოვნური წყარო. სინათლე წარმოიქმნება ლითონის (ძირითადად ვოლფრამის) სიფრიფანა სპირალის გავარვარებით, მასში ელექტრული დენის გატარების შედეგად. სპირალის ტემპერატურა მკვეთრად იზრდება დენის ჩართვისას და ის ელექტრომაგნიტურ სითბურ გამოსხივებას იწყებს პლანკის კანონის თანახმად. გავრცელებული შეხედულებით, ნათურა გამოიგონა ტომას ალვა ედისონმა, რომელსაც სიბნელის ეშინოდა. თუმცა ისტორიკოსები რობერტ ფრიდელი და პოლ ისრაელი ასახელებენ ვარვარის ნათურის 22 გამომგონებელს ჯოზეფ სუონსა და ტომას ედისონამდე.
## ვარვარის ნათურა 
ვარვარის ნათურის ძირითადი ნაწილია ძნელადდნობადი ლითონის – ვოლფრამის წვრილი მავთულის სპირალი. მისი დნობის ტემპერატურა 3380° C-ია. ნათურაში სპირალი 3000°C-მდე ხურდება, ვარვარდება და კაშკაშებს. სპირალი მოთავსებულია მინის ბალონში, რომელშიც ჰაერის ნაცვლად აზოტი ან ზოგჯერ ინერტული აირები - კრიპტონი ან არგონია. აირის მოლეკულები ეწინააღმდეგება სპირალიდან ვოლფრამის მოლეკულების გამოსვლას, ანუ ხელს უშლის გავარვარებული სპირალის დაშლას.
ვარვარის ნათურის მქ კოეფიციენტი საკმაოდ დაბალია — დაახლოებით 5%, ხოლო დღის ნათურის მქ კოეფიციენტი 15%-ია.

მრეწველობა ამზადებს სხვადასხვა სიმძლავრისა და ძაბვაზე გაანგარიშებულ ნათურებს. ტექნოლოგიური პროცესების განვითარებამ შესაძლებელი გახადა ისეთი ნათურების დამზადება, რომლის მქ კოეფიციენტი 80%-ია. მათ ეკონომიურ ნათურებს უწოდებენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ნათურების დამზადება 

## სქოლიო 
კატეგორია:განათება
გამიში

**გამიში** () — უმაღლესი მწვერვალი მცირე კავკასიონზე, მუროვდაღის ქედზე, აზერბაიჯანში. სიმაღლე 3724 მ. აგებულია ამონთხეული ქანებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აზერბაიჯანის მთები
გამეორება

**გამეორება** — პოეტური მეტყველების ერთ-ერთი გამომსახველობითი საშუალება, ემოციური ზემოქმედების გაძლიერების მიზნით ენობრივი ელემენტების შეგნებული გამეორება. ლექსის სტრუქტურის მაორგანიზებელ მეტრულ-რიტმულ გამეორებათა სისტემაში შედის: ტერფი, ცეზურა, ანაკრუზა, კლაუზულა, საზომი (ტაეპი), რეფრენი (მისამღერი). ენობრივ გამეორებას მიეკუთვნება ძირითადად ბგერის გამეორება (ალიტერაცია, ასონანსი, რითმა), ძირის გამეორება (მაგ., "მზე აღარ მზეობს ჩვენთანა, დაღი არ დარობს დარულა..." შოთა რუსთაველი), სიტყვის ან სიტყვათა ჯგუფის გამეორება (მაგ., "ქარი ჰქრის, ქარი ჰქრის, ქარი ჰქრის, ფოთლები მიჰქრიან ქარდაქარ... ხეთა რიგს, ხეთა ჯარს რკალად ხრის, სადა ხარ, სადა ხარ, სადა ხარ?..." გ. ტაბიძე).

გამეორება ხშირია ხალხურ სიტყვიერებაშიც, განსაკუთრებით საყმაწვილო ზღაპრებსა და ლექსებში (მაგ., "რწყილი და ჭიანჭველა", "გვრიტი", "თხამ ვენახი შეჭამა"), სადაც სტილისტიკური გამომსახველობის გარდა იგი ემსახურება ბავშვის მეტყველებისა და მეხშირების განვითარებას. გასამეორებელი ტექსტი აქ თანდათან რთულდება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
კატეგორია:პოეზია
გამოცდა

საკუთარი სახელი **გამოცდა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გამოცდა — ცოდნის შემოწმების ერთ-ერთი ფორმა
* გამოცდა — მანქანის კონსტრუქციული და საექსპლუატაციო თვისებების ექსპერიმენტული განსაზღვრა
* გამოცდა — მასალის ტექნოლოგიური და საექსპლუატაციო თვისებების განსაზღვრა
* გამოცდა — ნაგებობათა კონსტრუქციული და საექსპლუატაციო თვისებებისა და მახასიათებლების ექსპერიმენტული დადგენა
გამოცანა

**გამოცანა** — ზეპირსიტყვიერების ჟანრი; საგნის ან მოვლენის პოეტური, ნართაული დახასიათება თვით ამ ობიექტის დაუსახელებლად მისი გამოცნობის მიზნით. 

წარმოშობით გამოცანა პირველყოფილ საზოგადოებას მიეკუთვნება; თავდაპირველად მას საკულტო მნიშვნელობა ჰქონდა, იმ უძველეს წარმოდგენებს უკავშირდებოდა, რომლებიც საგნის ან მოვლენის საკუთარი სახელით მოხსენიებას კრძალავდა. მოგვიანებით გამოცანამ მხატვრულ-ესთეტიკური და შემეცნებითი ფუნქცია შეიძინა. მისი დანიშნულებაა ადამიანში გონებამახვილობისა და დაკვირვების უნარის აღზრდა. 

გამოცანის თემატიკა, შეუზღუდველია, მისი ფორმა — კომპაქტური, დახვეწილი, უმთავრესად რიტმული, ზოგჯერ რითმიანიც („ვკეცე, ვკეცე — ვერ დავკეცე“, „დავკარ ხმალი, არ დააჩნდა კვალი“ და სხვა). საქართველოს ზოგიერთ კუთხეში გამოცანა თავისებური სახელით იყო ცნობილი (მაგ., დასაბმელი ან საბმურა აჭარაში).

ქართული გამოცანების პირველი შემკრებია პლატონ იოსელიანი („გამოცანანი ქართულნი“, 1835, ხელნაწერი დაცულია სანქტ-პეტერბურგში, სალტიკოვ-შჩერდრინის სახელობის საჯარო ბიბლიოთეკაში). ქართული გამოცანების პირველი ბეჭდური გამოცემა 1879 წელს მიეკუთვნება (შემკრები რაფიელ ერისთავი). გამოცანების ტექსტები ჩაწერილი აქვთ აკაკი წერეთელს, სოსიკო მერკვილაძეს, მელიტონ კელენჯერიძეს, ი. გომელაურს და სხვებს. გამოცანა გვხვდება ფოლკლორის სხვა ჟანრებში და მხატვრულ ლიტერატურაშიც (გამოცანის ნიმუშები იხ. წიგნში „ხალხური სიბრძნე“, ტ. 5, 1965).

## ლიტერატურა 
* *ჩიქოვანი მ.,* ქართული ხალხური სიტყვიერების ისტორია, თბ., 1956;

კატეგორია:ზეპირსიტყვიერება
გამოცანების თეატრი

**გამოცანების თეატრი**, ქართული სახიობის ჟანრი. აღმოცენდა გამოცანის ამოხსნის ხალხური სანახაობიდან, რომელშიც მონაწილეობდნენ მთქმელი (მთხზველი) და გამომცნობელი. შემდგომში იგი სახიობის ჟანრად იქცა და პროფესიული მსახიობები ასრულებდნენ. გამოცანების თეატრის წარმოდგენის აღწერილობა შემონახულია XVII საუკუნის ქართულ პოემაში „სიბილაიანი“.

გამოცანების თეატრმა XIX საუკუნის 80-იან წლებამდე მოაღწია „ნაღდის“ სახელწოდებით. ამბავს გალექსავდნენ, შემდეგ სხვადასხვა ხმასა და კილოს შეურჩევდნენ და დაკითხვა-მიგებით წარმოადგენდნენ.

## ლიტერატურა 
* *გრიშაშვილი ი.,* ძველი თბილისის ლიტერატურული ბოჰემა, თხზ. კრ. ხუთ ტომად, ტ. 3, თბ., 1963;
* *კეკელიძე კ.,* გართობა-სანახაობათა ისტორიისათვის ძველს საქართველოში, მის წგნ.: ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 2, თბ., 1945;
* *ჯანელიძე დ.,* ქართული თეატრის ხალხური საწყისები, წგნ. 1, თბ., 1948;
* *ჯანელიძე დ.,* ქსე, ტ. 2, გვ.663-664, თბ., 1977

კატეგორია:თბილისის თეატრები
განათლება (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **განათლება** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* განათლება — სისტემატური ცოდნა
* განათლება — საქართველოს სახელმწიფო გამომცემლობა
* განათლება — ქართული სამეცნიერო-პედაგოგიური და ლიტერატურული ჟურნალი
* განათლება — ქართული ყოველთვიური სამეცნიერო-პედაგოგიური ჟურნალი
* განათლება — სოფელი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში
განათლება (გამომცემლობა)

**„განათლება“** — ერთ-ერთი დიდი გამომცემლობა საქართველოში. დაარსდა თბილისში 1957 წელს, საუწყებო გამომცემლობით („ტექნიკა და შრომა“ და სხვა) ბაზაზე. 1963 წელს მას შეუერთდა საქართველოს პოლიტექნიკური და სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტების გამომცემლობები. „განათლებაში“ 9 დარგობრივი რედაქციაა. გამოსცემს ძირითადად და დამხმარე სახელმძღვანელოებს ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების, უმაღლესი, საშუალო სპეციალური და პროფტექნიკური სასწავლებლებისათვის; პედაგოგიურ და მეთოდურ ლიტერატურას მასწავლებლებისა და მშობლებისათვის; კლასგარეშე საკითხავ ლიტერატურას; პედაგოგიკის მეცნიერების გამოჩენილი მოღვაწეების შრომებს, ლექსიკონებს. გამომცემლობაში არსებობს რეგულარულად მოქმედი წარმომადგენლობითი სარედაქციო და სამხატვრო საბჭოები. გამუდმებით იზრდება „განათლების“ გამოცემათა მოცულობა და ტირაჟი. 1975 წელს განათლებამ გამოსცა 305 დასახელების წიგნი, ტირაჟი 5.520 ათასი სხვადასხვა დროს „განათლების“ მრავალ გამოცემის (მინიატიურული „ვეფხისტყაოსანი“, „დედა ენა“, „რუსსკოე სლოვო“ და სხვა). 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს გამომცემლობები
გამყივანი

**გამყივანი**, გუნდის მომღერალ მამაკაცთა მაღალი, მჭახე, განსაკუთრებული ტემბრის ძლიერი ხმა გურულ და აჭარულ სიმღერებში. ხშირად გაიგივებულია წვრილთან. ზოგჯერ უახლოვდება კრიმანჭულს. იყენებენ სიმღერების გარკვეულ ჯგუფში („ნადური“, „ჰადილა“, „კალოს ხელხვავი“). გამყივანის სასიმღერო ტექსტი შინაარსმოკლებული სიტყვების (რიმტირი, ტირირიმ, ვარირა, ჰოვდილა ...), ზოგჯერ კი ცავკეული მარცვლებისაგან (რი, რა, რუ, დილ, ია, უა...) შედგება.

## ლიტერატურა 
* * ჟორდანია მ.,* ქსე, ტ. 2, გვ. 668, თბ., 1977

კატეგორია:ქართული ხალხური მუსიკა
განათლება (ჟურნ.)

**„განათლება“** — ქართული ყოველთვიური სამეცნიერო-პედაგოგიური ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1919–1920 წლებში აღმოსავლეთ საქართველოს, შემდგომ სრულიად საქართველოს მასწავლებელთა კავშირის ორგანო. ლ. ბოცვაძის „განათლებისგან“ განსხვავდებოდა უფრო სპეციალური სასკოლო-პედაგოგიური მიმართულებითა და შინაარსით. ხელმძღვანელობდა სარედაქციო კოლეგია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
განათლების მუშაკი

**„განათლების მუშაკი“** — ქართული ყოველკვირეული გაზეთი. გამოდიოდა თბილისში 1928 წლის დეკემბრიდან 1931 წლის მარტამდე. სრულიად საქართველოს განათლების მუშაკთა კავშირის ცენტრალური გამგეობის ორგანო (1931 წლის იანვრიდან აგრეთვე საქართველოს მეცნიერების მუშაკთა სექციის ორგანო). 1932 წლიდან „განათლების მუშაკის“ ნაცვლად გამოდიოდა „კომუნისტური განათლება“.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
განათლება (ჟურნალი)

**„განათლება“** — ქართული სამეცნიერო-პედაგოგიური და ლიტერატურული ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1908–1918 წლებში. ჟურნალი აშუქებდა პედაგოგიკის ზოგადი საფუძვლების, დიდაქტიკური აღზრდის თეორიის და სკოლათმცოდნეობის პრობლემებს; აქვეყნებდა წერილებს სხვადასხვა საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ, ფილოსოფიურ, მეცნიერულ და ტექნიკურ საკითხებზე; ბეჭდავდა აგრეთვე მხატვრულ ლიტერატურას, ლიტერატურულ-კრიტიკულ წერილებს, მოგონებებს, კორესპონდენციებს, ბიბლიოგრაფიასა და ქრონიკას. 1911 წლიდან „განათლების“ ყოველი წლის უკანასკნელ, მე-10 ნომერს ერთვოდა წლიური საძიებელი, ხოლო 1913–1917 წლებში — სპეციალური დამატება „ცნობები ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მოქმედებისა“ პაგინაციითა და ნუმერაციითურთ. სულ გამოვიდა „განათლების“ 95 ნომერი. რედაქტორი-გამომცემელი — ლუარსაბ ბოცვაძე. თანამშრობლობდნენ იმ დროისათვის ცნობილი საზოგადო მოღვაწეები, პედაგოგები, მწერლები. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები