მაჰსა ამინის მკვლელობა

22 წლის ქურთი ქალი ირანიდან, მაჰსა ამინი (), ასევე ცნობილი როგორც ჟინა ამინი (), 2022 წლის 16 სექტემბერს, გარდაიცვალა თეირანის (ირანი) საავადმყოფოში საეჭვო გარემოებებში., ირანის მთავრობის რელიგიური მორალის პოლიციამ ამინი დააკავა იმის გამო, რომ ჰიჯაბი არ ეცვა მთავრობის სტანდარტების შესაბამისად. ირანის ისლამური რესპუბლიკის სამართალდამცავმა სარდლობამ განაცხადა, რომ მან განიცადა გულის შეტევა პოლიციაში ყოფნისას, დაკარგა გონება და საავადმყოფოში გადაყვანამდე კომაში ჩავარდა. თუმცა, თვითმხილველებმა, მათ შორის ამინისთან ერთად დაკავებულმა ქალებმა, განაცხადეს, რომ იგი სასტიკად სცემეს და გარდაიცვალა პოლიციის სასტიკი მოპყრობის შედეგად, რაც ირანის ხელისუფლებამ უარყო. პოლიციის სისასტიკის შესახებ ბრალდებებმა, გარდა სამედიცინო დასკვნის შედეგების გაჟონვისა, ზოგიერთი დამკვირვებელს აფიქრებინა, რომ ამინიმ განიცადა თავის ტვინის სისხლდენა ან ინსულტი დაკავების შემდეგ მიღებული თავის ტრავმის გამო. მაჰსა ამინის სიკვდილმა ირანში 2022 და 2023 წლებში საპროტესტო აქციების სერია გამოიწვია.

2022 წელს მაჰსა ამინს სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა წოდება „პარიზის საპატიო მოქალაქე“.

2023 წელს მაჰსა ამინიმ სიკვდილის შემდეგ მიიღო სახაროვის პრემია.

## მსხვერპლის ბიოგრაფია
მაჰსა ამინი დაიბადა 1999 წლის 21 სექტემბერს ქურთების ოჯახში საყეზში, ქურთისტანის პროვინციაში, ჩრდილო-დასავლეთ ირანში. მიუხედავად იმისა, რომ მაჰსა იყო მისი ოფიციალური სპარსული სახელი, მისი ქურთული სახელი იყო ჯინა და ასე ეძახდნენ მას ოჯახში. მამამისი სამთავრობო ორგანიზაციის თანამშრომელი, დედა კი დიასახლისია. იგი სწავლობდა ტალეგანის გოგონათა საშუალო სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 2018 წელს. გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე ამინი შევიდა უნივერსიტეტში, აპირებდა იურისტი გამხდარიყო.

მაჰსას ბიძაშვილი, მემარცხენე პოლიტიკური აქტივისტი და ერაყის ქურთისტანში ემიგრაციაში მცხოვრები ფეშმერგას მებრძოლი, ამინის ოჯახის პირველი წევრი იყო, რომელმაც მედიასთან ისაუბრა მისი გარდაცვალების შემდეგ. მან უარყო ირანის მთავრობის განცხადებები, რომ მაჰსა რაიმე სახით პოლიტიკაში იყო ჩართული. რომელიც გაურბოდა პოლიტიკას, არასოდეს ყოფილა პოლიტიკურად აქტიური, როგორც მოზარდი და არ იყო აქტივისტი.

## გარდაცვალების გარემოებები
ამინი თეირანში ჩავიდა ძმის მოსანახულებლად მის ძმას, რომელიც მასთან ერთად იმყოფებოდა დაკავების დროს, და დაკავებიდან ორ საათში გადაიყვანეს საავადმყოფოში.

ამინის ბიძაშვილის თქმით, იგი ფურგონში აწამეს და შეურაცხყოფა მიაყენეს, რასაც მასთან მყოფი დაკავებულები ადასტურებდნენ. პოლიციის განყოფილებაში მისვლის შემდეგ, გოგონამ ჯერ მხედველობა დაკარგა და შემდეგ კი გონებაც. სასწრაფო დახმარება 30 წუთში მოვიდა, კასრა კი საავადმყოფოში მხოლოდ საათნახევრის შემდეგ მიიყვანეს.

მაჰსა ამინი ორი დღის განმავლობაში კომაში იმყოფებოდა თეირანის საავადმყოფოში. 16 სექტემბერს, ჟურნალისტმა ნილუფარ ჰამედიმ (მოგვიანებით დააკავეს) ისაუბრა მაჰსა ამინის კომაზე, ტვიტერზე გამოაქვეყნა ფოტო, სადაც ამინის მამა და ბებია ჩახუტებულები ტირიან საავადმყოფოს დერეფანში. მაჰსა იმავე დღეს გარდაიცვალა ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში.

## შედეგები
BBC-ის ცნობით, თვითმხილველებმა თქვეს, რომ მაჰსა ამინი პოლიციამ სცემეს დაკავებიდან მალევე პოლიციის ფურგონში. 17 სექტემბრისთვის ირანის პოლიციამ უარყო ბრალდებები ცემის შესახებ და განაცხადა, რომ მას „მოულოდნელად დაემართა გულის შეტევა“.

კლინიკამ, სადაც მაჰსა ამინი მკურნალობდა, 13 სექტემბერს ინსტაგრამზე გამოაქვეყნა განცხადება, რომელშიც ნათქვამია, რომ მისი ტვინი უკვე მკვდარი იყო, როდესაც ამინი საავადმყოფოში შეიყვანეს. 19 სექტემბრისთვის პოსტი წაიშალა.

17 სექტემბერს თეირანის პოლიციის უფროსმა განაცხადა, რომ ამინის დაკავების საფუძველი იყო თავსაბურავისა და მჭიდრო შარვლის არასათანადო ტარება.

19 სექტემბრისთვის პოლიციამ გაავრცელა სათვალთვალო კამერის ჩანაწერი, რომელშიც თითქოსდა მაჰსა ამინი ესაუბრება ოფიციალურ პირს. კადრებში ჩინოვნიკი ამინის ტანსაცმელში ავლებს ხელს, ამინს კი თავი ხელებში აქვს მოქცეული და ეცემა. ამინის მამამ კადრებს მოვლენების „დამუშავებული ვერსია“ უწოდა.

ამინის ძმამ დის თავზე და ფეხებზე სისხლჩაქცევები შენიშნა. ამინისთან ერთად დაკავებულმა ქალებმა თქვეს, რომ იგი სასტიკად სცემეს, რადგან ის აპროტესტებდა დაკავებულ ოფიცერთა შეურაცხყოფას და ლანძღვას.

საავადმყოფოს მიერ გამოქვეყნებულ ფოტოებზე ჩანს მაჰსა ამინის სისხლდენა ყურიდან და სისხლჩაქცევები თვალების ქვეშ. 18 სექტემბრის წერილში, ექიმმა ჰოსეინ კარამპურმა (ჰორმოზგანის პროვინციის უმაღლესი სამედიცინო თანამდებობის პირი) მიუთითა, რომ ასეთი სიმპტომები „არ შეესაბამება ზოგიერთი ხელისუფლების მიერ დასახელებულ მიზეზებს, რომლებმაც მისი სიკვდილის მიზეზად გულის შეტევა გამოაცხადეს... (სანაცვლოდ, ისინი შეესაბამება) თავის დაზიანებას და შემდგომ სისხლდენას“. ეს ასევე დადასტურდა მისი თავის ქალას სავარაუდო სამედიცინო სკანირებით, რომელმაც აჩვენეს ძვლების მოტეხილობა, სისხლდენა და თავის ტვინის შეშუპება.

Iran International-ის ცნობით, ირანის მთავრობამ გააყალბა მაჰსა ამინის სამედიცინო ჩანაწერები, რათა დაემტკიცებინა, რომ მას ჰქონდა გულის დაავადება. 20 სექტემბერს, ექიმმა მასუდ შირვანმა, ნეიროქირურგმა, სახელმწიფო ტელევიზიით განაცხადა, რომ ამინის ჰქონდა თავის ტვინის სიმსივნე, რომელიც ამოიღეს რვა წლის ასაკში.

21 სექტემბრისთვის საავადმყოფომ გამოუშვა წინასწარი კომპიუტერული ტომოგრაფია. მთავრობის მხარდამჭერებმა განაცხადეს, რომ CT სკანირებამ აჩვენა ფსიქოლოგიური სტრესი, რომელიც გამოწვეული იყო ტვინის წინა ოპერაციით. კრიტიკოსების თქმით, სკანირებამ აჩვენა ფიზიკური ცემა და დაზიანებები. ამჯერად ირანის მთავრობამ განაცხადა, რომ მაჰსა ამინის 5 წლის ასაკში თავის ტვინის ოპერაცია ჰქონდა გაკეთებული.

მთავრობის სხვადასხვა განცხადებებთან დაკავშირებით, მაჰსა ამინის მამამ (ამჯად ამინი) BBC-ს 22 სექტემბერს განუცხადა: „ისინი იტყუებიან. . . მას არასოდეს ჰქონია რაიმე დაავადება, არასოდეს გაუკეთებია ოპერაცია“. (ორმა კლასელმა BBC-ს უთხრა, რომ მათ არ იცოდნენ, რომ მაჰსა ოდესმე საავადმყოფოში იმყოფებოდა.) ამჯადმა თქვა, რომ მას არ მიეცა უფლება ენახა თავისი ქალიშვილის გაკვეთის დასკვნა. ამჯადმა შვილის ცხედარი მხოლოდ დაკრძალვისთვის გახვეული ნახა და შეამჩნია სისხლჩაქცევები ფეხებზე, მაგრამ შეფუთვის გამო სხეულის დანარჩენი ნაწილი ვერ დაინახა.

Iran International-ის ცნობით, 29 სექტემბერს ისლამური რევოლუციის გვარდიის კორპუსის ყოფილმა მეთაურმა გამოაქვეყნა აუდიო ფაილი, რომელშიც ნათქვამია, რომ უსახელო „სანდო წყაროები“ იუწყებიან, რომ მაჰსა ამინის გარდაცვალების მიზეზი ცემის შედეგად თავის ქალაზე მიყენებული ტრავმა იყო.

2 ოქტომბერს ამინის ოჯახმა აღიარა, რომ მაჰსამ რვა წლის ასაკში გაიკეთა ოპერაცია მცირე ნევროლოგიური მდგომარეობის გამო (შესაძლოა თავის ტვინის სიმსივნე), მაგრამ თქვა, რომ მას აკონტროლებდნენ ლევოთიროქსინით (ჰიპოთირეოზის სამკურნალო პრეპარატი). პროფესიონალი ექიმების დასკვნის საფუძველზე, რომლებსაც ოჯახმა მიმართა, განაცხადა, რომ ეს მდგომარეობა არ იყო დაკავშირებული მაჰსას სიკვდილთან.

7 ოქტომბრით დათარიღებული სამედიცინო ექსპერტიზის დასკვნაში ნათქვამია, რომ მაჰსას სიკვდილი „არ იყო გამოწვეული თავისა და კიდურებში დარტყმით“, არამედ დაკავშირებული იყო უკვე არსებულ სამედიცინო მდგომარეობებთან და იგი გარდაიცვალა მრავლობითი ორგანოს უკმარისობით გამოწვეული ცერებრალური ჰიპოქსიით. მოხსენებაში ნათქვამია, რომ მაჰსა ამინს ოპერაცია ჩაუტარდა ტვინის სიმსივნის ამოღების მიზნით, როდესაც ის რვა წლის იყო. მოხსენებაში არ არის დაკონკრეტებული, მიიღო თუ არა მაჰსამ რაიმე დაზიანებები.

13 ოქტომბრით დათარიღებულ წერილში ირანის სამედიცინო საბჭოს 800-ზე მეტმა წევრმა დაადანაშაულა ირანის სამედიცინო საბჭოს ხელმძღვანელი მაჰსა ამინის სიკვდილის მიზეზის დაფარვაში მთავრობის დახმარების მიზნით.

8 დეკემბრის სტატიაში Der Spiegel-ში, მაჰსა ამინის ბაბუამ დაადასტურა, რომ მას ტვინის სიმსივნე ამოუღეს, როდესაც ის დაწყებითი სკოლის მოსწავლე იყო. ბაბუამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ სიმსივნე კეთილთვისებიანი იყო და განაცხადა, რომ ოპერაციის შემდეგ მას ჯანმრთელობის პრობლემები არასდროს ჰქონია.

## პროტესტი ირანში
ამინის სიკვდილმა გამოიწვია პროტესტების სერია, რომლებიც CNN-მა აღწერა, როგორც უფრო მასშტაბური პროტესტი, ვიდრე 2009, 2017 და 2019 წლებში და The New York Times-მა მათ უწოდა ყველაზე დიდი ირანული პროტესტი, სულ მცირე, 2009 წლიდან. ზოგიერთმა მომიტინგემ პროტესტის ნიშნად საჯაროდ მოიხსნა ჰიჯაბი ან მოიჭრა თმა. ირანის ადამიანის უფლებათა დაცვის ორგანიზაციამ განაცხადა, რომ 2022 წლის დეკემბრისთვის სულ მცირე 476 ადამიანი დაიღუპა უსაფრთხოების ძალების მიერ ქვეყნის მასშტაბით საპროტესტო აქციებზე თავდასხმების დროს. Amnesty International-მა იტყობინება, რომ ირანის უსაფრთხოების ძალები ზოგიერთ შემთხვევაში ცეცხლსასროლი იარაღიდან ესვრიან მომიტინგეებს და ზოგ შემთხვევაში მათ ხელკეტებით ცემით ხოცავდნენ.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალები აზიაში
კატეგორია:მოკლულები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:მოკლული ადამიანები
კატეგორია:ქალთა უფლებები