open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Home by the Sea

**Home by the Sea** — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯენესისის ორი ნაწილისგან შემდგარი სიმღერა. იგი შეტანილია ალბომში Genesis, რომელიც გამოვიდა 1983 წელს. სიმღერა არის ქურდზე, რომელიც იპარება სახლში, მაგრამ აღმოაჩენს რომ სახლი სავსეა მოჩვენებებით. ფილმის *The Way We Walk – Live in Concert* დამატებით ინტერვიუში ტონი ბენქსი ამბობს: „ქურდი იპარება სახლში, მაგრამ მოჩვენებები იჭერენ მას და მთელი დარჩენილი ცხოვრების მანძილზე აიძულებენ, ისმინოს მათი ისტორიები“.

კომპოზიცია დაიწერა ჯგუფის ისტორიის იმ პერიოდში, როდესაც მას უკვე თითქმის დავიწყებული ჰქონდა პროგრესული როკი და გადადიოდა მსუბუქ მუსიკაზე. მიუხედავად ამისა, კომპოზიცია სტილისტურად ახლოს არის პროგრესული როკის კომპოზიციებთან - იგი ორნაწილიანია და მეორე ნაწილი, Second Home by the Sea შედგება იმპროვიზაციისაგან. სიმღერა სრულდებოდა ჯგუფის ყველა საკონცერტო ტურნეზე და შეტანილია ყველა ვიდეოფილმში კონცერტების ჩანაწერებით.

რამდენიმე ქვეყანაში გამოიცა ამ სიმღერის სინგლი და ნაჩვენები იყო მუსიკალური ვიდეო, რომელშიც ჯგუფი ასრულებდა კომპოზიციას (თუმცა კლიპში ჟღერს სტუდიური ვარიანტი).

ერთ-ერთ ინტერვიუში ფილ კოლინზი თავად ადასტურებს, რომ სიმღერა კარგი მაგალითია იმისა, თუ როგორ იწერებოდა სიმღერები ხოლმე, ერთად მუშაობის გარეშე. თავდაპირველად გამოყენებული იყო ელექტრონული დრამ-მანქანა, სტუდიაში ემატებოდა კლავიშები, ვოკალი ან გიტარა, საბოლოოდ კი სიმღერა დასრულებული იყო.

კოლინზმა აგრეთვე შეასრულა ამ სიმღერის აკუსტიკური ვერსია - ეს მოხდა გადაცემაში VH1 Storytellers, 1998 წელს.

## სიმღერების სია
#Home By The Sea  	 	
#Second Home By The Sea 		
#Illegal Alien

## რესურსები ინტერნეტში
*  საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:ჯენესისის სიმღერები
კატეგორია:1983 წლის სიმღერები
მალკოლმია

**მალკოლმია**  () — მცენარეთა გვარი კომბოსტოსებრთა ოჯახისა, ერთწლოვანი, ზოგჯერ მრავალწლოვანი ბალახია. აქვს ვარდისფერი, იისფერი, იშვიათად თეთრი ყვავილები. ნაყოფი ჭოტია. 

ევრაზიის ზომიერ სარტყელსა და ჩრდილოეთ აფრიკაში გავრცელებულია მალკოლმიის 30-მდე სახეობა, ყოფილ სსრკ-ში — 17, საქართველოში — 2. იზრდება მშრალ, ქვიან ფერდობებზე. ზოგი სახეობა ( და სხვა) საქონლის საკვებია. მალკოლმიას თანამედროვე სახელწოდებაა სტრიგოზელა ().

## ლიტერატურა
კატეგორია:კომბოსტოსებრნი
მალულჭამიასებრნი

**მალულჭამიასებრნი** () — მცირე ზომის ხოჭოების ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე 1-5 მმ აღწევს. ჩვეულებრივ ყვითელი ან მურაა. ბინადრობენ ლპობად მცენარეულ ნარჩენებში, ქერქის ქვეშ და ა. შ. ცნობილია მალულჭამიასებრთა 2500-მდე სახეობა; ყოფილ სსრკ-ში — 200-მდე. საწყობებსა და სარდაფებში ზოგჯერ დიდი რაოდენობით გვხვდება Cryptophagus aculangulus, რომელიც იკვებება საკვებ პროდუქტებზე, ორგანულ ნარჩენებსა და მკვდარ მერქანზე მოსახლე სოკოებით. მოგრძო ციცქნა (Atomaria linearus) აზიანებს ჭარხლისა და ბოლოკის აღმონაცენსა და ფესვებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხოჭოები
მამადავითობა

**მამადავითობა** — დავით გარეჯელის სახელობის დღესასწაული, რომელიც იმართება ამაღლების პირველ ხუთშაბათს, თბილისში, მთაწმინდაზე. დავით გარეჯელს დაუარსებია ქრისტიანული სამლოცველო, რომელიც დღესაც მამა დავითის ეკლესიის სახელითაა ცნობილი. მამა დავითის თბილისში მოღვაწეობის ხანა მრავალ ლეგენდაშია ასახული, სადაც შემორჩენილია ცნობები „ქაშვეთის“ დაარსებაზე, დავითის ცხარე შეტაკებებზე სპარსელ მოგვებთან, რომლებიც ცეცხლთაყვანიცემის დანერგვას ცდილობდნენ. დავითის მოღვაწეობას დიდი შთაბეჭდილება მოუხდენია თანამედროვეებსა და შემდგომ თაობებზე, ეკლესიამ იგი წმინდანად შერაცხა, ასევე შეიქმნა მისი ხალხური კულტიც, რომელმაც ბევრი რამ შეითვისა არქაული ხალხური წარმოდგენებიდან. ხალხური წარმოდგენების თანახმად, დავითი მინდვრის „ყარაული და წმინდა ელიას ძმაა“ (წითელი წყარო). დღესასწაულზე მას სწორედ მინდვრის დაცვას ევედრებიან. მთაწმინდის მამადავითობაში ნათლად შეიმჩნევა ნაყოფიერების კულტისა და სქესთა ურთიერთობის ამსახველი აქცენტები. აქ თავს იყრიდნენ მლოცველები თბილისიდან და აღმოსავლეთ საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან, მლოცველები ღამეს ათევდნენ, იმართებოდა პურობა, ლხინი. სწირავდნენ საკლავს, ეკლესიაში აკურთხებინებდნენ ყვავილებსა და მწვანე ბალახს და შემდგომ ნაკურთხი მწვანით ამკობდნენ რიტუალურ სუფრას. რიტუალის ბუნება, მისი გამართვის დრო მიგვანიშნებს, რომ მამადავითობა იმ წინაქრისტიანული საგაზაფხულო დღესასწაულის მემკვიდრე ყოფილა, სადაც თაყვანისცემოდა ბუნების აღორძინებისა და ხორციელი სიყვარულის მფარველი ღვთაება. მოგვიანებით ეს წარმოდგენები წმინდა მამა დავითს დაუკავშირდა და ძველი წინაწრისტიანული ღვთაების ადგილი დაიჭირა. ამიტომ არის, რომ მას თაყვანს სცემენ არა როგორც მხოლოდ ქრისტიანულ წმინდანს, არამედ, როგორც ხატს. ქრისტიანული მოღვაწეების ასეთი გაღმერთება ჩვეულებრივი მოვლენა იყო ძველ საქართველოში.

## ლიტერატურა
*სურგულაძე ირ., ქსე, ტ. 6, გვ. 393, თბ., 1983

კატეგორია:საქართველოს დღესასწაულები
ძრავას ზეთი

thumb|150px|ძრავას სინთეტური ზეთი

**ძრავას ზეთი**, *მოტორის ზეთი* – შიგაწვის ძრავების შესაზეთად განკუთვნილი ზეთი. პრაქტიკულად ყველა ძრავას ზეთი ნავთობის გადამუშავების პროდუქტია და მხოლოდ ზოგიერთი ხარისხის საავიაციო ზეთს იღებენ სინთეზურად. ყველა ძრავას ზეთი (გარდა ზოგიერთი საავიაციო ზეთისა) შეიცავს მისართების კომპლექსს, რომელიც აუმჯობესებს მათ საექსპლუატაციო თვისებებს (რეცხვითს, ცვეთასაწინაღოს, ანტიკოროზიულსა და სხვა). ძრავას ზეთი არის სამი კლასის — ავტომობილის, დიზელის და საავიაციო. პირველ ორ კლასში შედის ავტოსატრაქტორო, თბომავლისა და გემის ძრავას ზეთები, რომლებიც სიბლანტის მიხედვით (100&nbsp;°C-ზე) იყოფა 11 ჯგუფად, ხოლო საექსპლუატაციო თვისებების მიხედვით — 9 ჯგუფად. საავიაციო ზეთი 20 სხვადასხვა სახისაა.

## სიბლანტის კლასიფიკაციები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ძრავას ზეთების კლასიფიკაცია , 
* ГОСТ 8581-78. ძრავას ზეთები ტრაქტორის დიზელებისთვის , 
* ACEA ევროპული ზეთების კლასიფიკაცია, 
* Table of SAE and ISO viscosity gradings , 
* A PDF table of motor oil technical specifications , 

კატეგორია:ნავთობპროდუქტები
კატეგორია:ზეთები
მამამძუძეობა

**მამამძუძეობა** (მამამძუძე — გამზრდელი) — სხვის ოჯახში შვილის გასაზრდელად გაბარების ჩვეულება. გავრცელებული იყო მსოფლიოს მრავალ ხალხში: ძველ კელტებში, არაბებში, კავკასიაში და სხვაგან. ვარაუდობენ, რომ მამამძუძეობის ინსტიტუტი შემონახული იყო პატრიარქალური გვარიდან ფეოდალური საზოგადოების ჩათვლით, სადაც ის კლასობრივ ხასიათს ატარებდა  — წარჩინებულთა ოჯახები ჩვილ ვაჟებს აღსაზრდელად თავიანთ ვასალებსა და მსახურებს აბარებდნენ. ჩრდილოეთ კავკასიაში მამამძუძეობის ტრადიცია შემონახული იყო ათალიკობის სახელწოდებით. გავრცელებული იყო ყაბარდოელებში, ჩერქეზებსა და ოსებში. 7-8 წლამდე ბავშვს ზრდიდა ათალიკოს ცოლი — ძიძა-გამზრდელი (ამ მნიშვნელობით „დაბადების“ ქართულ თარგმანში მოხსენებულია დედამძუძე), შემდეგ კი მის აღზრდაზე თვითონ მამამძუძე ზრუნავდა: ასწავლიდა ცხენზე ჯდომას, ჯირითს, იარაღის ხმარებას, თავაზიან სიტყვა-პასუხს, აჩვევდა მამაცობას და ა. შ. დაჭაბუკებულ აღსაზრდელს მამამძუძე ასაჩუქრებდა და საზეიმო ვითარებაში აბრუნებდა მამის სახლში, სადაც ამ შემთხვევის გამო წვეულება იმართებოდა. 

მამამძუძეობა ძველ საქართველოშიც ყოფილა გავრცელებული. იხსენიება V საუკუნის ქართულ ისტორიის წყაროებში („შუშანიკის წამება“). ჯუანშერის სიტყვით, ვახტანგ გორგასლის დროს „წესი იყო, რომ შვილნი მთავართანი წარჩინებულთა სახლსა აღზარდიან“. ფეოდალური ურთიერთობის დაშლის შემდეგ მამამძუძეობა არსებითად მოიშალა, ვაჟიშვილის სხვის ოჯახში გაძიძავების ძველი ტრადიცია ზოგან გლეხობაში, განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოს მთიანეთში, მაინც შემორჩა; დადასტურებულია ზემო რაჭაში „სხვისიშვილობა“, რომელიც ხელოვნური ნათესაობის თავისებურ ფორმასთან, „კერძმოკეთეობასთან“ იყო დაკავშირებული. ამ ჩვეულების თანახმად, რაჭველი გლეხი ჩვილ ვაჟიშვილს აღსაზრდელად გააძიძავებდა ჩრდილო კავკასიის მეგობრის — კერძის ოჯახში. აღსაზრდელსა და აღმზრდელის ოჯახთა წევრებს შორის ამ ნიადაგზე მყარდებოდა ე. წ. ძუძუთი ნათესაობა, რაც მათ შორის საქორწილო ურთიერთობას კრძალავდა.

## ლიტერატურა
**ჯავახიშვილი ივ.,* ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 1, ტფ., 1928;
**Косвен М. О.,* Аталычество, «Советская этнография», 1935, № 2;

კატეგორია:ოჯახი
კავკასიის ალბანეთი

მინი|კავკასიის ალბანეთი
**ალბანეთი** * (, ქვეყნის სახელი მშობლიურ ენაზე უცნობია)* — იყო უძველესი სახელმწიფო სამხრეთ კავკასიაში, ამჟამინდელი აზერბაიჯანისა და დაღესტნის ტერიტორიაზე. სიტყვა *ალბანეთი* ლათინურად () ნიშნავს „მთიან მიწას“. ალბანელები იყვნენ კავკასიური წარმოშობის ტომები და ლაპარაკობდნენ ალბანურ ენაზე, რომელიც მიეკუთვნება ლეზგიური ენების ოჯახს. კავკასიის ალბანეთის დედაქალაქები სხვადასხვა დროს იყო ქალაქები კაბალა და ბარდა.

თეიმურაზ ბატონიშვილი ალბანეთის სახელწოდებას ალს-ცეცხლს უკავშირებს:

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვ.ა. შნირელმანი. ალბანური მითი.
* ქრისტიანობის ისტორია კავკასიის ალბანეთში. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ამიერკავკასიის ისტორია
მამბა

**მამბა** () — შხამიანი გველების გვარი ასპიტისებრთა ოჯახისა. გვარში 4 (სხვა მონაცემებით 5) სახეობაა; გავრცელებულია აფრიკაში, საჰარის სამხრეთით. მათი სხეულის სიგრძე 2-4 მ. აღწევს, შეფერილია მწვანედ (არსებობს შავი მამბაც Dendroaspis polylepis). ბინადრობენ ხეებზე, გვხვდება ბუჩქებსა და მიწაზე. მრავლდებიან კვერცხით, იკვებებიან ფრინველებით, ხვლიკებით, მღრღნელებით. ქვედა ყბაზე წინა 2 კბილი ეხმარება მსხვერპლის ჰაერშივე დაჭერაში. აქვთ მეტად ძლიერი შხამი, რომელიც წვრილ ცხოველებს რამდენიმე წამში კლავს, ადამიანს კი — ნახევარ საათში. ცნობილია ადამიანთა მსხვერპლის მრავალი შემთხვევა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ასპიტისებრნი
მამასახლისი

**მამასახლისი** — სახლის, გვარის ან თემის მეთაური. პირველყოფილ-თემური წყობილების პერიოდში მამასახლისი გვარის უხუცესი იყო. გვაროვნული წყობილების ელემენტები, მისი გადმონაშთები მამასახლისობის ინსტიტუტმა გვიანდელ ფეოდალურ პერიოდშიც შეინარჩუნა.  

კავკასიაში მიფის ინსტიტუტის შექმნამდე ქვეყანას მართავდნენ მამასახლისები. ასე მაგალითად ცნობილია მცხეთის მამასახლისები, რომელთაგან სამარა მამასახლისი იყო უკანასკნელი ამათგან. კავკასიაში მამასახლისის ინსტიტუტის დამაარსებლად ითვლებიან კავკასიელ ხალხთა ეთნარქები — თარგამოსის შვილები.

სოფლის მამასახლისი უმრავლეს შემთხვევაში გლეხთა წრეს ეკუთვნოდა. იგი იყო ადმინისტრაციული ფუნქციების მქონე დაბალი მოხელე, რომელსაც ევალებოდა ეცნობებინა სოფლისათვის ცენტრალური ორგანოების ბრძანება-განკარგულებანი, გაერჩია სისხლისა და სამოქალაქო სამართლის წვრილი საქმეები, დახმარებოდა სათანადო მოხელეებს გადასახადების გაწერა-აკრეფაში და სხვა. გლეხები მამასახლისის სასარგებლოდ გადასახადს იხდიდნენ, თვით მამასახლისი კი გადასახადებისაგან განთავისუფლებული იყო.  ვახტანგ VI-ის დასტურლამალის მიხედვით, სახასო მამულებში მამასახლისს მეფე ნიშნავდა. თავიანთი მამასახლისები ჰყავდათ აგრეთვე მსხვილ ფეოდალებს. ქალაქის მამასახლისს მოურავთან, მელიქსა და ნაცვალთან ერთად ბაზრის, ვაჭრობის საქმეები ექვემდებარებოდა. იგი ახორციელებდა ადმინისტრაციულ ფუნქციებს ქალაქის მოსახლეობის მიმართ, მონაწილეობდა სასამართლო საქმეების გარჩევაში სხვა. თბილისის მამასახლისისა და მელიქის სახელოები XVIII საუკუნეში ერთი პირის ხელში გაერთიანდა.

მამასახლისი ერქვა აგრეთვე სამონასტრო ძმობის უფროსს, წინამძღვარს. სასულიერო დაწესებულებათა  მამასახლისებს, გარდა სარწმუნოებრივი საკითხებისა, ყოველგვარი ადმინისტრაციული და სამეურბეო ხასიათის საქმეებიც ეხებოდა. რუსეთის მმართველობის პერიოდში რევოლუციამდელ საქართველოში  მამასახლისი, რუსული „სტაროსტის“ კვალად, არჩევითი მოხელე იყო სოფლად და ასრულებდა ადმინისტრაციულ-პოლიციურ მოვალეობებს.

მამასახლისი ეწოდება აგრეთვე არჩეულ ან დანიშნულ პირს, რომელიც ხელმძღვანელობდა რომელიმე მცირე კოლექტივის საქმეებს (მაგ., კლასის  მამასახლისი, ჯგუფის  მამასახლისი).

## ლიტერატურა
* *სურგულაძე ი.,* მამასახლისობის ინსტიტუტის შესახებ, „მაცნე ფილოსოფიის ფსიქოლოგიის, ეკონომიკისა და სამართლის სერია“, 1972, № 4;
**მისივე,* საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიისათვის, ტ. 1, თბ., 1952;
**შანიძე ა.*, მამასახლისი XI საუკუნის საქართველოში, „მაცნე. ენისა და ლიტერატურის სერია“, 1971, № 1;
**ჯავახიშვილი ივ.,* ქართული სამართლის ისტორია, წგნ., 1, ტფ., 1928; წგნ. 2, ნაკვ. 1, ტფ., 1928;

კატეგორია:საზოგადოება
მამილარია

**მამილარია** () — სფერული ან მოკლეცილინდრული კაქტუსების გვარი. მათი ღერო დაფარულია მჭიდროდ მიჯრილი ბორცვებით, რომელთა წევრზე ჯგუფ-ჯგუფად სხედან მჩხვლეტი ბუსუსები და ეკლები. ყვავილები და გვერდითი ყლორტები ჩნდება ბორცვების უბეებში. ნაყოფი კენკრისებრია, მწიფდება მეორე წელს. 

გვარში 350-ზე მეტი სახეობაა. იზრდება მექსიკის, ვენესუელისა და კოლუმბიის მშრალ ადგილებში, გორაკებზე ან მთებში, ზღვის დონიდან 2800 მ-მდე. ზოგიერთი სახეობა ქმნის მოზრდილ ბალიშებს. ბევრი სახეობა დეკორატიულია, მოშენებულია ორანჟერეებსა და ოთახებში. ამრავლებენ თესლით და კალმით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კაქტუსისებრნი
ატომური ნომერი

**ატომური ნომერი** (**Z**) — ქიმიური ელემენტის რიგითი ნომერი დ. მენდელეევის ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში. ატომური ნომერი უდრის  ატომის ბირთვში პროტონების რაოდენობას. იგი ჩვეულებრივად აღინიშნება Z ასოთი. ბირთვის მუზტი Ze-ს ტოლია, სადაც e — დადებითი ელემენტარული ელექტრონული მუხტია, რომელიც ელექტრონის მუხტის აბსოლუტური მნიშვნელობის ტოლია.

სქემატურად ატომი შეიძლება მიახლოებით წარმოვიდგინოთ, როგორც პროტონებისა (p+) და ნეიტრონების (n) მჭიდრო გროვა (ბირთვი), რომლის ირგვლივაც მოძრაობს ელექტრონები (e-).
ატომის ელექტრული მუხტი ნულია, რამეთუ მასში ელექტრონთა რაოდენობაც უდრის მისსავე **ატომური ნომერს** (**Z**) (+e მუხტის მქონე Z პროტონი და -e მუხტის მქონე Z ელექტრონი აბათილებენ ერთმანეთის მუხტს და ჯამში გავძლევენ 0 კულონს).

თავდაპირველად, ეს ნომერი განსაზღვრავდა ქიმიური ელემენტის ადგილს მენდელეევის ელემენტთა პერიოდულობის ცხრილში. როდესაც დიმიტრი მენდელეევმა იმ დროისთვის ცნობილი ქიმიური ელემენტები დააჯგუფა მათი თვისებების მიხედვით, შენიშნა რომ ატომური მასის ზრდის მიხედვით დალაგებას არალოგიკურ შედეგებამდე მივყავდით: მაგალითად, იოდსა და ტელურს მათი ატომური მასიდან გამომდინარე შებრუნებით უნდა დაეკავებინათ ადგილები. შეუსაბამოებებმა, ქიმიური თვისებების მიხედვით განდასებაში რომელიც განსაზღვრავდა ატომურ ნომერს და დაახლოებით შეესაბამებოდა ატომურ მასას, აჩვენეს რომ ატომური მასა გამოსახავს არა მხოლოდ მასას არამედ სხვა თვისებებსაც.

## კავშირი მასასა და მუხტთან 
ატომური მასის მიხედვით და ატომური ნომრის მიხედვით განდასებებს შორის გადახრები ახსნილ იქნა ჰენრი მოსლის შრომებში 1931 წელს, რომლებმაც აჩვენეს მკაცრი დამოკიდებულება ელემენტების რენტგენის სხივების დიფრაქციასა და მენდელეევის ელემენტთა პერიოდულობის ცხრილში მათ მდებარეობას შორის. შემდგომში ნაჩვენები იქნა, რომ ატომური ნომერი შეესაბამება ბირთვის მუხტს ანუ ბირთვში პროტონების რაოდენობას. ამგვარად, ელემენტის თვისებებს განსაზღვრავს **ბირთვის მუხტი** და არა მასა.

ატომური ნომერი გარკვეულ კავშირშია ატომურ მასასთან, მაგრამ მათ შორის მაინც არის სხვაობა. ეს კავშირი გამოწვეულია იმით რომ, ერთი მხრივ, ატომური მასა დამოკიდებულია ბირთვში ნეიტრონებისა და პროტონების რაოდენობაზე, ხოლო, მეორე მხრივ კი, ატომური ნომერი განისაზღვრება ბირთვში პროტონების რაოდენობით.

ატომური მასა ხშირად მოიხსენება ელემენტის სახელის მერე, მაგ.: ხშირია საუბარი ნახშირბად–14–ზე (რომელიც გამოიყენება არქეოლოგიაში ორგანული წარმოშობის ნივთების დასათარიღებლად), ამით ხაზი ესმება მის განსხვავებას ნახშირბად–12–ისაგან (ნახშირბადის ბუნებაში ყველაზე უფრო გავრცელებული იზოტოპი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქიმია
კატეგორია:ატომური ფიზიკა
კატეგორია:ფიზიკა
მამისონის უღელტეხილი

**მამისონის უღელტეხილი** () — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარეების არდონისა (თერგის მარცხენა შენაკადი) და ჭანჭახის (რიონის მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2819 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. კალთებზე სუბალპური და ალპური მდელოებია. მამისონის უღელტეხილზე გადის ოსეთის სამხედრო გზა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსეთის უღელტეხილები
მიხეილ ჭაბაშვილი

**მიხეილ ნიკოლოზის ძე ჭაბაშვილი** (დ. 14 ოქტომბერი, 1916, თბილისი — გ. 1996) — ქართველი ენათმეცნიერი, ლექსიკოლოგი,  ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1950), უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი (1960), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის კომისიის სწავლული მდივანი (1958–1965); საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ლექსიკოლოგიის განყოფილების გამგე (1965–1985), საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა დამდგენი მუდმივი სახელმწიფო კომისიის წევრი (1982–1996), ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის უფროსი სამეცნიერო რედაქტორი (1971–1987), სატრანსკრიფციო ჯგუფის ხელმძღვანელი (1982-1996);  ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის (ერთტომეულის, 1986) რედაქტორი (მთავარი რედაქტორი არნოლდ ჩიქობავა). დიდი სამამულო ომის (1941–1945) მონაწილე.
## ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. ჭაბაშვილი ძირითადად მუშაობდა ლექსიკოგრაფიაში, აგრეთვე ქართული სალიტერატურო ენის ლექსიკის ნორმალიზაციის საკითხებზე. მონაწილეობდა სხვადასხვა დარგის სამეცნიერო ტერმინოლოგიის დამუშავებაში. შეადგინა უცხო სიტყვათა ლექსიკონი (I გამოცემა — 1964, II — 1973). ჭაბაშვილი მონაწილეობდა „ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის“ (ტ. 1—8, 1950-1964) შედგენაში, რისთვისაც სხვებთან ერთად საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია მიენიჭა (1971). დაჯილდოებულია სამამულო ომის II ხარისხის ორდენით. 1996 წელს გამოიცა ჭაბაშვილის მიერ 1991–1992  წლებში  დაწერილი „მოგონებები“.

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* 1971: საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია
* სამამულო ომის II ხარისხის ორდენი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:სამამულო ომის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1916 
კატეგორია:გარდაცვლილი  1996
კატეგორია: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
მიხეილ
კატეგორია:სამამულო ომის II ხარისხის ორდენის კავალრები
მამულა (მცენარე)

**მამულა** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. მისი ღეროს სიმაღლე 100-150 სმ აღწევს. 

ფართოდ არის გავრცელებული საქართველოს თითქმის ყველა რაიონში — ბარიდან სუბალპურ სარტყლამდე, უმეტესად დანაგვიანებულ კარმიდამოებში, ბუჩქნარებში, ბოსტნებში, ნასვენებზე, მდინარის ნაპირებზე და სხვა ადგილებში. 

შეიცავს A და C ვიტამინს, მდიდარია აგრეთვე პროტეინით (21,3%) და უჯრედისით (24,5%). იმის გამო, რომ ეთეროვან ზეთებს შეიცავს, საქონელი არ ეტანება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
მამფალი

**მამფალი** — ფეოდალურ საქართველოში „პატრონის“ შესატყვისი ტერმინი, ფეოდალი მთავრების სახელწოდება; მიღებულია „მამა“ და „უფალ“ სიტყვების შეერთებით. მისი გაჩენა მეტყველებაში გამოწვეული იყო სათანადო ცვლილებით სოციალურ ცხოვრებაში — სიტყვა „უფალმა“ (მიწის, ადამიანთ და სხვათა მფლობელი) ფეოდალი მესაკუთრის, მისგან დამოკიდებულ ადამიანზე მზრუნველი „მამის“ და „პატრონის“ შინაარსიც შეიძინა. ტერმინი მამფალი პირადი და საადგილმამულო ურთიერთდამოკიდებულების გამოსახატავად ფართოდ დამკვიდრდა VIII საუკუნის II ნახევარში.

IX—X საუკუნეებში როდესაც ამავე მნიშვნელობით საყოველთაოდ გავრცელდა „პატრონი“, ტერმინი „მამფალი“, ფეოდალი მთავრის აღსანიშნავად კიდევ გამოიყენებოდა, მაგრამ მალე გამოვიდა ხმარებიდან.

მამფალი იყო დინასტიური ტიტული შუა საუკუნეების საქართველოში (გვიანი VIII–X საუკუნეები), ჩვეულებრივ მას ატარებდნენ წარჩინებული ბაგრატიდი უფლისწულები, რომლებსაც არავითარი ბიზანტიური ღირსებები არ გააჩნდათ. ეს არის დაკავშირება სიტყვებისა „მამა“ და „უფალი“.

მამფალის ტიტულს ატარებდნენ:

;ტაოს შტო
* გუარამ მამფალი (†882, მონაზნობაში)

;კლარჯეთის შტო
* სუმბატ I, მამფალი, არტანუჯელი. ანტიპატოს-პატრიკი (†899)
* დავით I, მამფალი (†943, 20 თებერვალს, მონაზვნობაში)
* ბაგრატ I, მამფალი, არტანუჯელი (†909, 20 აპრილს, აღვსების დღეს)

## იხილეთ აგრეთვე
* გუარამ მამფალი
* ბაგრატ მამფალი

## ლიტერატურა
* *ბოგვერაძე ა.,* ქართლის პოლიტიკური და სოციალურ-ეკონომიკური განვითარება IV—VIII საუკუნეებში, თბ., 1979;
* *ბოგვერაძე ა.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 400, თბ., 1983

## რესურსები ინტერნეტში
* ქვემო ქართლის ისტორიული გეოგრაფიიდან . სტატიის ავტორი – დევი ბერძენიშვილი; მასალა აღებულია წიგნიდან –  „ნარკვევები“, გამომცემლობა „სამკალი“, თბილისი, 2005წ.

## სქოლიო
კატეგორია:ფეოდალიზმი
მანაგუა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მანაგუა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მანაგუა  — ნიკარაგუის დედაქალაქი;
* მანაგუა — ტბა ცენტრალურ ამერიკაში.
მამულა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მამულა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მამულა — მრავალწლოვანი მცენარე;
* მამულა — სოფელი დმანისის მუნიციპალიტეტში.
იმჰოტეპი

thumb|იმჰოტეპის მინიატურული ქანდაკება ლუვრში, პარიზი.
**იმჰოტეპი** – ჩვ. წ.-მდე XXVIII საუკუნის ეგვიპტელი ხუროთმოძღვარი. მან შექმნა ფარაონ ჯოსერის სამარხის კომპლექსი, რომელიც აღმართულია საკარაში — ძველი მემფისის ისტორიულ ნეკროპოლში. იყო წარჩინებული მოხელე — ყველა სამშენებლო სამუშაოს ხელმძღვანელი და ჯოსერის სამეფო კარის არქიტექტორი. იმჰოტეპს ეკუთვნის საკარაში საფეხუროვანი პირამიდის მშენებლობის იდეა. მანვე შეადგინა პროექტი და მშენებლობასაც თავად ხელმძღვანელობდა (ჩვ. წ.-მდე 2630 წ.). აკლდამის გარშემო განლაგებული იყო 10 მ სიმაღლის გალავნით შემოზღუდული სასაფლაოებისა და ტაძრების მთელი კომპლექსი, სადაც დაკრძალვის ცერემონიალები ტარდებოდა. იმჰოტეპი დოკუმენტებში იხსენიება, როგორც განთქმული ბრძენი, სწავლული, ასტრონომი და გამოჩენილი მედიკოსი, რომელსაც ბერძნების მკურნალობის ღვთაება ასკლეპიოსთან აიგივებდნენ. იმჰოტეპს - ხუროთმოძღვარს, ინჟინერს, მწერალს, კანცელარისტს - ნიჭიერებამ და წარმატებებმა თანამემამულეებს შორის დიდება მოუხვეჭა: იგი მცირე ღვთაებათა რანგში აიყვანეს და მის პატივსაცემად გარდაცვალებიდან ასწლეულების შემდეგაც ტაძრებს აგებდნენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/imhotep.shtml
* http://www.nbufront.org/html/MastersMuseums/JHClarke/HistoricalPersonalities/hp2.html 
* http://touregypt.net/featurestories/imhotep.htm

კატეგორია:გაღმერთებული ადამიანები
კატეგორია:დაბადების ადგილი უცნობია
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
B'Sides Themselves

'''''B'Sides Themselves'''* — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის სინგლების B-გვერდების კრებული, რომელიც გამოიცა 1988 წელს. ჯგუფის მოყვარულების მთავარი ყურადღება მიიპყრო სიმღერის *Grendel* სინგლის ვერსიამ და საკონცერტო *Margaret*-მა.

*Grendel* აღებულია ჯგუფის სინგლიდან Market Square Heroes. ამ დისკში შეტანილი *Market Square Heroes* და *Three Boats Down From The Candy'' არის ალბომში Fugazi შეტანილი ვერსიები. Margaret ჩაწერილი იქნა ედინბურგში, 1983 წლის დეკემბერში.

## სიმღერების სია
## ჩარტები
## სქოლიო 
კატეგორია:Marillion-ის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:1988 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:ალბომები კრის კიმსის პროდიუსერობით
კატეგორია:B-მხარეების კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:EMI Records-ის კომპილაციური ალბომები
A Singles Collection

***A Singles Collection*** — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის სინგლების კრებული, რომელიც გამოიცა 1992 წელს. მასში შეტანილია როგორც ფიშის ჯგუფში ლიდერობის, ასევე სტივ ჰოგართის პერიოდის სიმღერები. სინამდვილეში გამოიცა მისი ორი ვერსია - ბრიტანეთში მას ეწოდებოდა *A Singles Collection*, ხოლო აშშ-ში - *Six of One, Half-Dozen of the Other*.

## სიმღერების სია
#Cover My Eyes (Pain & Heaven) - 3:55	
#Kayleigh - 3:32	
#Easter - 5:56	
#Warm Wet Circles - 4:22	
#The Uninvited Guest - 3:43	
#Assassing - 7:39	
#Hooks In You - 2:54	
#Garden Party - 7:09	
#No One Can - 4:40	
#Incommunicado - 5:14	
#Dry Land - 4:41	
#Lavender - 3:40	
#I Will Walk On Water - 4:11	
#Sympathy - 3:27

## პერსონალი 
* ფიში - ვოკალი (2, 4, 6, 8, 10, 12)
* სტივ ჰოგართი – ვოკალი (1, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 14)
* მარკ კელი - კლავიშებიანი საკრავები
* იენ მოსლი - დასარტყმელი საკრავები (1-7, 9-14)
* მიკ პოინტერი - დასარტყმელი საკრავები (8)
* სტივ როზერი - გიტარები
* პიტ ტრევავასი - ბას გიტარა

## სქოლიო 
კატეგორია:Marillion-ის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:1992 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:EMI Records-ის კომპილაციური ალბომები
მანათობელი ცხოველები

**მანათობელი ცხოველები** — ცხოველები, რომელთაც ნათების უნარი აქვთ. ხმელეთის მანათობელი ცხოველები უმთავრესად ფეხსახსრიანები არიან: ხოჭოები — ციცინათელები და ტროპიკულ ამერიკაში გავრცელებული კუკუხო, ზოგიერთი ბოლოფეხიანი, მრავალფეხიანები. ანათებს აგრეთვე ჭიაყელების ზოგიერთი სახეობა. მანათობელი ცხოველები განსაკუთრებით მრავალრიცხოვანი და მრავალფეროვანია ზღვის ბინადართა შორია. ერთუჯრედიანთაგან ანათებს მრავალი შოლტოსანი (ნოქტილუკა), რაც ხშირად ნათებას იწვევს, ზოგიერთი რადიოლარია. ნაწლავღრუიანებიდან — მრავალი მედუზა, სიფონოფორები და სხვა, ჭიებიდან — სხვადასხვა მრავალჯაგრიანი ჭია; პელაგური კიბოსნაირებიდან — ნიჟარიანები, ნიჩაბფეხიანები, მიზისები და ა. შ.; მოლუსკებიდან — ფრთიანები, ზოგიერთი სეპია და სხვა; კანეკლიანებიდან გველკუდები, ზოგიერთი ზღვის ვარსკვლავა, ჰოლოთურიები და ზღვის შროშნები. ანათებს გარსიანების მრავალი წარმომადგენელი — სალპები, აპენდიკულარიები, პიროსომები. მანათობელი ორგანოები აქვს სიზრწეში მცხოვრებ მრავალ თევზს. ანათებს მრავალი ნაწლავღრუიანის და ზოგიერთი მოლუსკის მიერ გამოყოფილი ლორჭო. წყალმარჩხის თევზებისა და თავფეხიანი მოლუსკების ნათების მანათობელი ბაქტერიები — სიმბიონიტები იწვევენ, ხოლო წყლის სიზრქეში მცხოვრებ ორგანიზმთა ნათება თვით ამ ცხოველთაგან მომდინარეობს. ნათება საპირისპირო სქესის ინდივიდებს ეხმარება ერთმანეთის პოვნასა და გამოცნობაში. ამავე დროს იგი თავდაცვისა და მსხვეპლის მიზიდვის საშუალებაა.

მიკროორგანიზმებს შორის ნათების უნარი აქვს აგრეთვე მრავალ სოკოს და ზოგიერთ ბაქტერიებს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბიოლუმინესცენცია
* ორგანიზმების ნათება
* ნათების ორგანოები

## ლიტერატურა
* *ავალიანი რ.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 402, თბ., 1983

კატეგორია:ცხოველები
მანანა (მრავალმნიშვნელოვანი)

** მანანა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მანანა — ქართველი პოეტი;
* მანანა — ქართული ფილმი;
* მანანა — მცენარეთა გვარი;
* მანანა — ლიქენი.
მანანა (პოეტი)

**მანანა** — XVIII საუკუნის ქართველი პოეტი ქალი. დაიბადა სოფ. ძევერაში, გორის მახლობლად. ჩვენამდე მოღწეულია მისი რამდენიმე ლექსი, რომლებიც ხანდაზმულობაში შეუთხზავს. მანანას პოეზიას ახასიათებს რელიგიური-მისტიკური განწყობილება, ორიგინალური თემატიკის ძიება, სკეპტიციზმი. ლექსი „შაირნი“ ეძღვნება ერეკლე II-ის სამხედრო ძლიერებასა და პიროვნულ სიდიადეს. ხალხურ პოეზიაში ვარიანრების სახით გავრცელდა მანანას გაბაასების ჟანრის ნაწარმოები „მანანასაგან ციების ბაასი“. მისი ლექსები გამართულია რესთველური 16-მარცვლიანი შაირით.

## ლიტერატურა
** ასათიანი ლ.,* ძველი საქართველოს პოეტი ქალები. გამოკვლევა და ტექსტები, თბ., 1936;

კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:პოეტი ქალები
კატეგორია:ქართველი ქალები
მანანა (ლიქენი)

**მანანა** () — ლიქენი ლეკანორასებრთა ოჯახისა. მისი დიამეტრია 1-4 სმ. დაკუთხულ-მომრგვალო ფორმა და მონაცრისფრო, იშვიათად ჟანგისფერ-მოწითალო ფერი აქვს. ნიადაგზე არ არის მიმაგრებული და ქარს ადვილად გადააქვს შორ მანძილზე. ხშირად ქმნის მოზრდილ გროვებს. 

გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის, სამხრეთ-დასავლეთ აზიისა და ჩრდილოეთ აფრიკის ველებსა და უდაბნოებში. კავკასიაში თითქმის ყველგან გვხვდება ველისა (სტეპისა) და ნახევრად უდაბნოს პირობებში. აზია-აფრიკის მოსახლეობა საკვებად იყენებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიქენები
მანანასებრნი

**მანანასებრნი** () — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. მარადმწვანე ბუჩქები, ბუჩქბალახები, ლიანები და ხეებია. 

50-მდე გვარის 1750-მდე სახეობა გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროში — არქტიკიდან ტროპიკებამდე. საქართველოში გვხვდება 6 გვარის 13 სახეობა. 

მანანასებრთა შორის ბევრია დეკორატიული მცენარე (დეკა, შქერი, იელი, მანანა, ხემარწყვა და სხვა). ზოგიერთ სახეობას ფესვებზე ხშირად უჩნდება მაკორიზა, რის გამოც აზოტით ღარიბ ჭაობიან ქვიშიან ნიადაგებზეც კარგად იზრდება.

## ლიტერატურა 
*
მანგაავცაგი

**მანგაავცაგი** — მწვერვალი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავისა და ერედვის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს მდინარეების პატარა ლიახვისა და ბრიტათიდონის (დიდი ლიახვის აუზი) წყალგამყოფ გერმუხის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3339 მ. მანგაავცაგი აგებულია ზედაიურული ფლიშით. შემოსილია ალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
მანგალიცა

thumb|250px|მანგალიცური ღორები
thumb|250px|მანგალიცური ღორები
**მანგალიცა**, **მანგალიცური ღორი** — საქონე მიმართულების ღორი. გავრცელებულია უნგრეთში, რუმინეთში, ჩეხეთში, სლოვაკეთსა და იუგოსლავიაში. მანგალიცური ღორს გრუზა ჯაგართან ერთად თივთიკიც აქვს, რომელიც იცავს სიცივისაგან. კარგად ეგუება მომთაბარეობას. იკვებება ტყის ნაყოფით, საკვებისადმი ნაკლებმომთხოვნია, ნაყოფიერება — 6-8 გოჭი. მერძეულობა 40-50 კგ, ცოცხალი მასა კერატისა 160-180 კგ, ნეზვისა 120-150 კგ. საქართველოში შემოყვანილია 1948 წელს. გეგმიანი ჯიშია. მომთაბარე მეღორეობის რაიონებში ხალასად მოშენებისას და კახურთან შეჯვარებით კარგ შედეგს იძლევა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ღორის ჯიშები
მანგო

**მანგო**, *მანგოს ხე* () — მარადმწვანე ხეების გვარი თუთუბოსებრთა ოჯახისა. გვარში 40-მდე სახეობაა, იზრდება სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ტროპიკებში. ინდური მანგოს () ხის სიმაღლე 10-45 მ აღწევს. აქვს ელიფსური ფოთლები, წვრილი ყვავილები და მომჟავო ან ტკბილი სურნელოვანი კურკიანა ნაყოფი. ტროპიკების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ხეხილია.

## მანგო სამზარეულოში 
thumb|left|მანგო (ნაყოფი)

მანგოს მიაკუთვნებენ ხილეულს. არსებობს მისი 1 000–ზე მეტი ჯიში. ეს ჯიშები ერთმანეთისაგან გასხვავდება ფორმით, ზომითა და გემოთი. მანგოს ნაყოფისაგან ამზადებენ წვენებს, კომპოტებს, ხილფაფებსა და ნაყინს.

ევროპის სამომხმარებლო ბაზარმა უკვე რამდენიმე წელია რაც მანგოს გემო გაუგო და მიუხედავად იმისა, რომ იგი მალბეჟვადობის გამო ძნელად ტრანსპორტირებად სახეობას მიეკუთვნება, რჩება გაყიდვაში. მანგოს ნაყოფი მომწიფებისას სულ უფრო სურნელოვანი ხდება და რბილდება, ხოლო უკვე სრულად დამწიფებული ხილი კი მცირე და საშუალო ზომის შავ წინწკლებს დაიკრავს. 

აზიაში მკვახე მანგოს  ბოსტნეულივით, ან მწვანილეულივით მიატანენ კერძებს.

## მანგოს, როგორც მცენარეული კულტურის ისტორიიდან 
მანგო ჩვ. წელთაღრიცხვამდე დაახლ. 1200 წელს დაწერილ ჰინდუისტურ ვედებში „ღმერთების სადილად“ მოიხსენიება. მის ხილს დღესაც მიართმევენ ღმერთებს სიმდიდრისა და ღვთიური სიტკბოს ნიშნად. 

სიტყვა „მანგო“ დრავიდული წარმოშობისაა: კოდავაზე *maŋge*, მალაიურზე *māṅṅa*, თამილურზე| *māṅkāy*. ევროპაში მანგო პორტუგალიელებმა  შემოიტანეს 16 საუკუნეში. პირველად ევროპულ ენაზე იგი მოიხსენიება 1510 წელს  მანგას (*manga*) ფორმით ერთ–ერთი იტალიელი მოგზაურის, ლუდივიკო დე ვარტემას ჩანაწერებში (*Itinerario de Ludouico de Varthema Bolognese*).

## ლიტერატურა
კატეგორია:თუთუბოსებრნი
კატეგორია:ხილი
მანგობეი

**მანგობეი** (Cercocebus) — ცხვირვიწრო მაიმუნების გვარი ანთრისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 50-60 სმ, კუდისა — 75-90 სმ აღწევს. აქვთ გრძელი კიდურები, თითებს შორის ტყავისებრი აპკი, საკმაოდ დიდი ლოყისუკანა პარკები. ზოგ მანგობეის თავზე ქოჩორი აქვს. გვარში 5 სახეობაა, გავრცელებულია ცენტრალურ და დასავლეთ აფრიკაში. ბინადრობენ ტყეებში, უმთავრესად ხეებზე. ცხოვრობენ 20-40 ინდივიდისაგან შემდგარ ჯგუფებად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ანთრისებრნი
მანანა (გვარი)

**მანანა**, *ერიკა* () — მცენარეთა გვარი მანანასებრთა ოჯახისა. ბუჩქბალახები, ბუჩქები და პატარა ხეებია. 

აერთიანებს 500-მდე სახეობას, რომელთა უმრავლესობა იზრდება კაპის ოლქში (აფრიკის უკიდურესი სამხრეთ ნაწილი). 15 სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ევროპასა და ხმელთაშუაზღვისპირეთში. მხოლოდ ერთი სახეობა ხისევრი მანანა () გვხვდება საქართველოში (აფხაზეთში — ბიჭვინთის მიდამოებში), მთის ქვედა სარტყელის ბუჩქნარებსა და ტყის პირებზე. 

მაღალი მარადმწვანე ბუჩქი ან პატარა ხეა, აქვს ლამაზი მკვრივი მერქანი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მანანასებრნი
მანავის ცივი

**მანავის ცივი** — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გომბორის ქედზე, მდინარე ჩაილურის (ივრის აუზი) სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1682 მ. აგებულია პონტურ-მეოტური კონგლომერატებით, ქვიშაქვებითა და თიხებით. ჩრდილოეთი კალთა ფლატოვანია, დანარჩენი დამრეცი. შემოსილია მეორეული მდელოთი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მთები
The Best of Scorpions

***The Best of Scorpions*** — გერმანული როკ ჯგუფ სკორპიონსის სიმღერების პირველი კომპილაციური ალბომი. ეს კრებული შეიცავს სიმღერებს ჯგუფის ალბომებიდან *Fly to the Rainbow*, *Virgin Killer*, *In Trance* და *Taken by Force*.

## სიმღერების სია 
### მხარე 1
# Steamrock Fever (ალბომიდან *Taken by Force*) (3:35)
# Pictured Life (ალბომიდან *Virgin Killer*) (3:23)
# Robot Man (ალბომიდან *In Trance*) (2:42)
# Backstage Queen (ალბომიდან *Virgin Killer*) (3:12)
# Speedy's Coming (ალბომიდან *Fly to the Rainbow*) (3:35)
# Hell Cat (ალბომიდან *Virgin Killer*) (2:54)
### მხარე 2
# He's a Woman, She's a Man (ალბომიდან *Taken by Force*) (3:14)
# In Trance (ალბომიდან *In Trance*) (4:43)
# Dark Lady (ალბომიდან *In Trance*) (3:25)
# The Sails of Charon (ალბომიდან *Taken by Force*) (4:24)
# Virgin Killer (ალბომიდან *Virgin Killer*) (3:41)

## ჩარტები
## სქოლიო 
კატეგორია:სკორპიონსის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:1979 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:RCA Records-ის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:ალბომები დიტერ დირკსის პროდიუსერობით
მანადგურებელი ფარიანა

**მანადგურებელი ფარიანა** () — მწუწნავი მწერი კოქციდების ქვერიგისა. ჩაის ბუჩქის მავნებელია. აზიანებს ფოთლებს. დედლის ყვითელი სხეული მთლიანად დაფარულია ბაცი ყავისფერი ან მონაცისფრო ფარით. მამალი ფრთიანია. მანადგურებელი ფარიანა პატარაა (ფარის დიამეტრი 1,5-1,8 მმ) და ძნელი შესამჩნევია. წლის განმავლობაში 2-3 თაობა ვითარდება. დედალი 60-100-მდე კვერცხს დებს. მანადგურებელი ფარიანა იწვევს მცენარის დასუსტებას, ფოთლის ცვენას და ხმობას. 

*ბრძოლის ღონისძიებანი:* ჩაის პლანტაციებში სასარგებლო მტაცებელი ჭიამაიების გაშვება, ძლიერ დაზიანებულ მცენარეებზე პესტიციდების შეახურება ან ფუმიგაციის ჩატარება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნახევრადხეშეშფრთიანები
მანგროს ტყეები

მინი|მანგროს ხეების ფესვები წყლის ზემოთ და ქვემოთ
**მანგროს ტყეები** () — ტანდაბალი (5-10 მ) მარადმწვანე ტყეები ტალღებისაგან დაცულ ლამიან ტროპიკულ სანაპიროზე, რომელიც მხოლოდ ზღვის მოქცევისას იფარება წყლით. მანგროს ტყეების ხეებს აქვს მეტად დამახასიათებელი, ძლიერ დატოტვილი ოჩოფეხა ფესვები (რითაც ჩამაგრებულია ლამში) და ლამიდან ამოშვერილი საჰაერო ფესვები — პნევმატოფორები (რომელიც ჟანგბადით ამარაგებს მას). ნაყოფს ჰაერის შემცველი ქსოვილის წყალობით შეუძლია დიდხანს იტივტივოს წყალზე. სახეობრივი შემადგენლობით მანგროს ტყეები ღარიბია. უმეტესად შედგება Rhizophora-ს, Avicennia-ს, Aegicera-ს, Sonneratia-ს, Bruguiera-ს გვარის სახეობებისაგან. გვხვდება ეპიფიტები (უმეტესად ლუიზიანური ხავსი). მანგროს ტყეები თანდათანობით გადადის მატერიკულ ტენიან ტროპიკულ ტყეებში, სადაც უკვე იზრდება პალმები. მანგროს ტყეები ძირითადად გავრცელებულია აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, მადაგასკარზე, სეიშელის და მასკარენის კუნძულებზე, სამხრეთ აზიისა და ავსტრალიის სანაპიროებზე, გვხვდება აფრიკის, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკის ატლანტის სანაპიროებზე, აგრეთვე ამერიკის წყნარი ოკეანის სანაპიროზე სამხრეთ კალიფორნიიდან ჩრდილოეთი განედის 4°-მდე.

## ლიტერატურა 
* Spalding, Mark; Kainuma, Mami and Collins, Lorna (2010) *World Atlas of Mangroves* Earthscan, London, ISBN 978-1-84407-657-4; 60 maps showing world-wide mangrove distribution

კატეგორია:ეკოსისტემა
კატეგორია:ოკეანოლოგია
SQL ინექცია

**SQL ინექცია** არის ჰაკერის მიერ დაუცველი საიტისთვის მისამართად (url-ად) SQL ბრძანებების გადაცემა, რომელსაც სერვერი პირდაპირ მონაცემთა ბაზას გადასცემს და შედეგს ჰაკერს დაუბრუნებს. ამისთვის რაიმე ხელსაწყო პროგრამა არაა საჭირო, უბრალოდ აუცილებელია საიტს არ ჰქონდეს ინექციისგან დაცვის მექანიზმი.

კატეგორია:SQL
1967: The First Three Singles

***1967: The First Three Singles*** — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის EP, რომელიც გამოვიდა 1997 წელს და შეიცავს ჯგუფის მიერ 1967 წელს გამოცემულ ყველა სინგლს. კომპილაცია შეზღუდული რაოდენობით გამოვიდა, ჯგუფის სადებიუტო ალბომის *The Piper at the Gates of Dawn* 30 წლიანი იუბილეს აღსანიშნავად (ალბომის ახალ გამოცემასთან ერთად მას ხოლმე უფასოდ არიგებდნენ).

EP-ში შეტანილია ჯგუფის პირველი სამი სინგლი და მათი B-მხარეები. ალბომის გარეკანზე გამოტანილია სამივე სინგლის ყდების კოლაჟი. ბრიტანეთში დისკს ავრცელებდა ლეიბლი EMI Records, ხოლო აშშ-ში - Columbia Records.

ყველა სიმღერა წარმოდგენილია მონო-ვერსიების სახით.

## სიმღერების სია
## პერსონალი
;პინკ ფლოიდი
*სიდ ბარეტი&nbsp;– გიტარა, წამყვანი ვოკალი (გარდა სიმღერის Paint Box), გარეკანზე გამოყენებული ყდების დიზაინი
*ნიკ მეისონი&nbsp;– დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია
*როჯერ უოტერსი&nbsp;– ბას გიტარა, დამატებითი ვოკალი
*რიჩარდ რაიტი&nbsp;– კლავიშებიანი საკრავები, ვოკალი სიმღერაში Paint Box
;დამატებითი პერსონალი
*ჯო ბოიდი&nbsp;– პროდიუსერი
*ნორმან სმითი&nbsp;– პროდიუსერი
*სტორმ თორგერსონი&nbsp;–  გარეკანის დიზაინი

## რესურსები ინტერნეტში
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:1997 წლის EP-ები
კატეგორია:1997 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:ალბომები ნორმან სმითის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები ჯო ბოიდის პროდიუსერობით
კატეგორია:პინკ ფლოიდის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:პინკ ფლოიდის EP-ები
კატეგორია:EMI Records-ის EP-ები
კატეგორია:Columbia Records-ის EP-ები
კატეგორია:EMI Records-ის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:Columbia Records-ის კომპილაციური ალბომები
მანდარინი

**მანდარინი** — მარადმწვანე სუბტროპიკული ხეხილოვანი მცენარე     Citrus-ის გვარის ტეგანისებრთა ოჯახისა. 

## მახასიათებლები
ყველაზე უფრო გავრცელებულია მანდარინი უნშიუ (Citrus unshiu), ხის სიმაღლე 3 მ-მდეა, ვარჯნის დიამეტრი 3-3,5 მ. ყვავილი საკმაოდ დიდია, ორსქესიანი, გვირვინის ფურცლები შეიცავენ ჯირკვლებს, რომელშიაც დიდი რაოდენობითაა ეთეროვანი ზეთი, ნაყოფი უთესლოა, მასა 60-80 გ. კანი ნარინჯისფერია, რბილობი — ღია ნარინჯისფერი, წვნიანი. წვენი შეიცავს 3-10% შაქრებს, 0,9%-1%-მდე მჟავებს (უმთავრესად ლიმონის), 23-55 მგ%   C ვიტამინს  და სხვა. ნაყოფს იყენებენ უმეტესად ნედლად, აგრეთვე გადამუშავებულს (წვენი, ჯემი, მურაბა, კომპოტი და სხვა). კანი მდიდარია პექტინოვანი ნივთიერებებით, ეთეროვანი ზეთებითა და გლიკოზიდებით, იყენებენ საკონდიტრო წარმოებაში, აგრეთვე ეთეროვანი ზეთების მისაღებად, ხოლო ამ უკანასკნელს — პარფიუმერიისა და კვების მრეწველობაში. 

ციტრუსოვან კულტურათა შორის მანდარინი უნშიუ გამოირჩევა შედარებით მაღალი ყინვაგამძლეობით. მანდარინი მსხმოიარობას იწყებს ოკულირებიდან (კვირტით მყნობა) მე-4 წელს. 10-12 წლის ხეების მოსავალმა შეიძლება მიაწიოს 50 ტ ჰა-ზე. მანდარინის ძირითადი ნარგაობა თავმოყრილია საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროს სუბტროპიკულ რაიონებში. უმთავრესად კულტივირებულია უნშიუს ჯიში, მცირე რაოდენობით საადრეო ჯიში — კოვანოვასე. მანდარინს უმთავრესად ამრავლებენ ოკულირებით, იშვიათად — კალმის მყნობით. ძირითადი საძირეა ტრიფოლიატა. 

საქართველოში 1885 წელს პირველად  შემოიტანეს იტალიიდან მანდარინი, რომელმაც სამრეწველო მნიშვნელობა ვერ მიიღო, რადგან დაბალი ყინვაგამძლეობის აღმოჩნდა და ნაყოფი დროზე არ მწიფდებოდა. ის შეცვალა უნშიუმ, რომელიც 1896 წელს შემოიტანეს იაპონიიდან და სწრაფად გავრცელდა. ამჟამად 19 ათ. ჰა ფართობი უკავია და ყოველწლიურად 100-120 ათ. ტ-ზე მეტ მოსავალს იძლევა. მანდარინის პლანტაციებს ძლიერ აზიანებს მავნებლები — ფარიანები და ცრუფარიანები; დაავადებებიდან აღსანიშნავია გუმოზი, ქლოროზი, ანთრაკნოზი, ციტრუსების ბაქტერიული ნეკროზი და სხვა. სამკურნალოდ იყენებენ ბორდოს სითხის 1% ხსნარსა და ცინებს.

## ლიტერატურა
**ლეკვეიშვილი ი.,* ციტრუსოვანი წარმოების მეცნიერული საფუძვლები, ნაწ., 1, თბ., 1978;
**ლეკვეიშვილი ი.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 405, თბ., 1983

კატეგორია:ციტრუსები
ტაკაში მურაკამი

**ტაკაში მურაკამი** (, Takashi Murakami; დ. 1962, ტოკიო) — თანამედროვე იაპონელი მხატვარი, 1990-იანი წლების ნეოპოპის ერთ-ერთი წამყვანი მიმდევარი. საკუთარ შემოქმედებაში ტაკაში ხშირად მიმართავს ანიმესა და მანგას ესთეტიკას, რომელიც იაპონური პოპ-კულტურის საფუძველს წარმოადგენს (პოკემონები მისი უსაყვარლესი პერსონაჟებია). ისევე, როგორც ენდი უორჰოლი, ის დიდ დროსა და ენერგიას უთმობს საკუთარი ბრენდის შექმნასა და პოპულარიზაციას. ამ მიზნით იხ ხშირად თანამშრომლობს განთქმულ დიზაინერებთან.

## რესურსები ინტერნეტში
* Kaikai Kiki Co.,Ltd 
* Kaikai Kiki Gallery
* GEISAI
*  

კატეგორია:იაპონელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
The Best of Scorpions Vol. 2

***The Best of Scorpions Vol. 2*** — გერმანული როკ ჯგუფ სკორპიონსის სიმღერების კომპილაციური ალბომი. იგი გამოვიდა 1984 წელს. გამოსცა ლეიბლმა RCA.

## სიმღერების სია 
#Top of the Bill - 3:22 (ალბომიდან *In Trance*)
#They Need a Million - 4:47 (ალბომიდან *Fly to the Rainbow*)
#Longing for Fire - 2:42 (ალბომიდან *In Trance*)
#Catch Your Train - 3:32 (ალბომიდან *Virgin Killer*)
#Speedy's Coming (საკონცერტო) - 3:21 (ალბომიდან *Tokyo Tapes*)
#Crying Days - 4:36 (ალბომიდან *Virgin Killer*)
#All Night Long (საკონცერტო) - 2:55 (ალბომიდან *Tokyo Tapes*)
#This Is My Song - 4:07 (ალბომიდან *Fly to the Rainbow*)
#Sun in My Hand - 4:20 (ალბომიდან *In Trance*)
#We'll Burn the Sky (საკონცერტო) - 8:16 (ალბომიდან *Tokyo Tapes*)

## ჩარტები 
### ალბომი 
## სქოლიო 
კატეგორია:სკორპიონსის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:1984 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:RCA Records-ის კომპილაციური ალბომები
Still Loving You (ალბომი)

***Still Loving You*** — გერმანული როკ ჯგუფი Scorpions-ის სიმღერების კომპილაციური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1984 წელს. იგი აგრეთვე ცნობილია ქვესათაურით ***More Gold Ballads***.

## სიმღერების სია 
# Believe In Love  – 5:20
# Still Loving You  – 6:29
# Walking on the Edge  – 5:05
# Born to Touch Your Feelings  – 7:20
# Lady Starlight  – 6:14
# Wind of Change  – 5:10
# Is There Anybody There?  – 4:18
# Always Somewhere  – 4:56
# Holiday  – 6:22
# When the Smoke Is Going Down  – 3:51
# Living For Tomorrow  – 6:56

## პერსონალი 
* კლაუს მაინე - ვოკალი
* მიხაელ შენკერი - მთავარი გიტარა
* რუდოლფ შენკერი - გიტარა
* ფრანცის ბუხჰოლცი - ბასი
* ჰერმან რარებელი - დრამი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალბომი ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო
კატეგორია:სკორპიონსის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:1992 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:Harvest Records-ის კომპილაციური ალბომები
მანგოსტანი

**მანგოსტანი**, *მანგუსტანი* () — ტანდაბალი ორსახლიანი ხე კრაზანასებრთა ოჯახისა. აქვს ტყავისებრი ხეშეში მუქი მწვანე ფოთლები, მოვარდისფრო ყვავილები და მოწითალო ან მოყავისფრო-იისფერი მომჟავო-ტკბილი და სურნელოვანი ნაყოფი. 

მისი სამშობლოა მალაკის ნახევარკუნძული და მალაის არქიპელაგი. კულტივირებულია მთელ ტროპიკულ აზიაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კრაზანასებრნი
მანდატური

**მანდატური** () — ხელჯოხიანი, საპოლიციო-ადმინისტრაციული აპარატის დაბალი მოხელე ფეოდალურ საქართველოში. ტერმინი „მანდატური“ ქართულ ისტორიულ წყაროებში XI საუკუნიდან გვხვდება. ხელმწიფის კარის გარიგების მიხედვით, „მანდატური სამასი სახლი არის ამიერ და იმიერ... სამნი აზნაური არიან... და სხვაჲ ყველა გლეხია“. მანდატურები მანდატურთუხუცესს ექვემდებარებოდნენ. მათ ევალებოდათ სავაზირო შენობის დაცვა სხდომების დროს, საპატიო მგზავრის გაყოლა, სამეფო ზვრების სამუშაოთა ხელმძღვანელობა და სხვა. მანდატური თავის სამოხელო ნიშანს — არგანს ატარებდა. გვიანდელ ფეოდალურ პერიოდში მანდატურის მნიშვნელობით იხმარებოდა ტერმინები ბოქაული და იასაული.

თანამედროვე საქართველოში პარლამენტის აპარატის სტრუქტურაში არსებობს მანდატურის სამსახური, რომლის მიზანია პარლამენტის სასახლეში პარლამენტის პლენარული და კომიტეტების სხდომების მიმდინარეობისას დარბაზში  და მის გარე პერიმეტრზე წესრიგის დაცვა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
Best of Rockers 'n' Ballads

'''''Best of Rockers 'n' Ballads'''* — გერმანული როკ ჯგუფ Scorpions-ის სიმღერების კომპილაციური ალბომი. გამოვიდა 1989 წელს.

## სიმღერების სია 
### ევროპული გამოცემა
;მხარე 1
#Rock You Like a Hurricane (რუდოლფ შენკერი, კლაუს მაინე, ჰერმან რარებელი) - 4:13 (ალბომიდან *Love at First Sting'')
#I Can't Explain (პიტ ტაუნსენდი) - 3:22 (კომპილაციური ალბომიდან *Stairway to Heaven/Highway to Hell*)
#Rhythm of Love (შენკერი, მაინე) - 3:48 (ალბომიდან *Savage Amusement*)
#Big City Nights (შენკერი, მაინე) - 3:56 (ალბომიდან *Love at First Sting*)
#Lovedrive (შენკერი, მაინე) - 4:50 (ალბომიდან *Lovedrive*)
#Is There Anybody There? (შენკერი, მაინე, რარებელი) - 4:16 (ხელახლა ჩაწერილი ვოკალი)
#Holiday (შენკერი, მაინე) - 6:31 (ალბომიდან *Lovedrive*)

;მხარე 2
#Still Loving You (მაინე, შენკერი) - 6:25 (ალბომიდან *Love at First Sting*)
#No One Like You (შენკერი, მაინე) - 3:54 (ალბომიდან *Blackout*)
#Blackout (შენკერი, მაინე, რარებელი, სონია კიტელსენი) - 3:48 (ალბომიდან *Blackout*)
#Another Piece of Meat (შენკერი, რარებელი) - 3:32 (ალბომიდან *Lovedrive*)
#You Give Me All I Need (შენკერი, რარებელი) - 3:36 (ალბომიდან *Blackout*)
#Hey You (რემიქსი) (შენკერი, მაინე, რარებელი) - 3:48 (1980 წლის ამავე სახელწოდების სინგლიდან)
#The Zoo (შენკერი, მაინე) - 5:29 (ალბომიდან *Animal Magnetism*)

### აშშ / იაპონური გამოცემა
;მხარე 1
#Rock You Like a Hurricane - 4:12
#I Can't Explain - 3:21
#Still Loving You - 6:27
#Big City Nights - 4:09
#Lovedrive - 4:52
#Holiday - 6:46

;მხარე 2
#Blackout - 3:49
#Rhythm of Love - 3:49
#No One Like You - 3:56
#You Give Me All I Need - 3:39
#Hey You - 4:29
#The Zoo - 5:30

### CD გამოცემის დამატება
#China White (ევროპული ვერსია) - 6:55 (ალბომიდან *Blackout*)

## ჩარტები
### ალბომი
### სინგლები
## სერტიფიცირებები 
## სქოლიო 
კატეგორია:სკორპიონსის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:1989 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:Mercury Records-ის კომპილაციური ალბომები
თოტი

250px|thumb|თოტი

**თოტი** (*ბერძ:* Θώθ (თოოთ), *ეგვიპტ:* დჰოვტიი) — სიბრძნისა და მეცნიერების ძველეგვიპტური ღვთაება. სიტყვა „თოთი“ მომდინარეობს ძველბერძნული ფორმიდან **Θωύθ**, ხოლო თვითონ ეგვიპტელები კი მას ეძახდნენ **ჯეჰუტი** ან **დჰოვტიი**. თოტი ასევე არის დამწერლობის, კალენდრისა და მთვარის ღვთაება. გადმოცემით სწორედ მას მიეწერება ეგვიპტური იეროგლიფებისა და 335-დღიანი კალენდრის შექმნა. რომაულ მითოლოგიაში მისი ანალოგია *ლუნუსი*. 
## თოტი ბერძნულ მითოლოგიაში 
ბერძნულ მითოლოგიაში თოტს შეესაბამება ჰერმეს ტრისმეგისტოსი.
## სქოლიო 
კატეგორია:ეგვიპტური ღვთაებები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ბაბილონის დაკიდებული ბაღები

300px|thumb|დაკიდებული ბაღები
**ბაბილონის დაკიდებული ბაღები** — ქალაქ ბაბილონში ნაბუქოდონოსორის მიერ აგებული კონსტრუქცია, რომელშიც ათასგვარი მცენარე ხარობდა. შედის მსოფლიოს შვიდ საოცრებაში. ერთ-ერთი ვარაუდის თანახმად, მდებარეობდა დღევანდელ ერაყში, ბაბილის მუჰაფაზის, ქალაქ ჰილას მახლობლად.

ბაღების შენობა ოთხიარუსიანი იყო. მას დააყარეს იმ სისქის მიწა, რომ ყველაზე დიდ მცენარეებსაც შეეძლოთ, ეხარათ. მისთვის შორეული ქვეყნებიდან მოჰქონდათ ლამაზი მცენარეები. სარწყავი სისტემა წყალსაცავიდან მილების საშუალებით წყალს ოთხივე იარუსს აწვდიდა. 

დაკიდებულმა ბაღებმა ჩვენს დრომდე ვერ მოაღწია. ძველმა ბერძნებმა დაკიდებული ბაღების აგება დედოფალ სემირამიდას დაუკავშირეს და მის სახელსაც უწოდებდნენ. თუმცა, დედოფალი სემირამიდა მოღვაწეობდა ძვ. წ. IX საუკუნეში, შენობა კი ნაბუქოდონოსორმა ძვ.წ. VI საუკუნეში ააგო, დედოფალ ამიტასათვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მსოფლიოს შვიდი საოცრება 

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო საოცრებები
ხალებიანი აფთარი

**ხალებიანი აფთარი** () — ძუძუმწოვარი მტაცებელი ცხოველი, აფთრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 120-160 სმ, კიდურის 25-35 სმ, წონა 50-85 კგ აღწევს. სიცოცხლის ხანგრძლივობა ბუნებაში 25 წელი, ხოლო ტყვეობაში 40 წელია. ხალებიანი აფთარი, ყველაზე დიდია აფთრებს შორის, უმეტესად, გავრცელებულია აფრიკაში, სამხრეთ საჰარიდან მოყოლებული მთელ სამხრეთში, გარდა უკიდურესი სამხრეთისა და კონგოს აუზის ტერიტორიისა. მას შეხვდებით, როგორც უდაბნოში, ასევე ბუჩქნარ და ტყიან ადგილებშიც. მას გააჩნია გრძელი უხეში ბეწვი, რომელიც შეფერილია მუქ ყვითლად, ან ხაკისფრად და დაჰყვება არასიმეტრიული მუქი ლაქები. კიდურები, სახის წინა ნაწილი და კუდის ბოლო მუქი ყავისფერი ან შავია. ზურგზე ჯაგრისებრი ფაფარი ეზრდება.

კატეგორია:ხალებიანი აფთრები
To Russia With Love (ვიდეო)

thumb|200px

***To Russia With Love*** —  გერმანული როკ ჯგუფის სკორპიონსის 1988 წლის ვიდეო. მოიცავს ჯგუფის მიერ 1988 წლის 17-25 აპრილს სსრკ-ში ჩატარებულ კონცერტებს. აშშ-ში ვიდეომ ოქროს სტატუსი მიიღო.

## სიმღერების სია 
# Blackout
# Rhythm Of Love
# Holiday
# Believe In Love
# The Zoo
# Walking On The Edge
# Long Tall Sally
# Don't Stop At The Top
# Rock You Like a Hurricane
# Media Overkill
# Passion Rules The Game
# We Let It Rock, You Let It Roll

## რესურსები ინტერნეტში 
*ვიდეო ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:სკორპიონსის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:1988 წლის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:PolyGram-ის ვიდეო ალბომები
მენაპირე აფთარი

**მენაპირე აფთარი**, *მურა აფთარი* (), ძუძუმწოვარი მტაცებელი ცხოველი, აფთრისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 65-88 სმ, სხეულის სიგრძე 100-135 სმ, კუდის 18-25 სმ, წონა 37-50 კგ აღწევს. სიცოცხლის ხანგრძლივობა ბუნებაში 24, ხოლო ტყვეობაში 13 წელია. მურა ანუ მენაპირე აფთარი გავრცელებულია სამხრეთ აფრიკის უდაბნოებში, მინდვრებში, ტყიან ადგილებსა და სანაპირო ზოლებში. მისი ბეწვის საფარი უფრო გრძელია, ვიდრე ხალებიანი აფთრისა და შეფერილია მუქი მურა ფერით. ზურგზე გრძელი ფაფარი მოსასხამს მოგვაგონებს. ამის გამო აფთრის ეს სახეობა უფრო დიდად მოჩანს, ვიდრე სინამდვილეში არის.

კატეგორია:აფთრები
მიწის მგელი

**მიწის მგელი** () — ძუძუმწოვარი მტაცებელი ცხოველი, აფთრისებრთა ოჯახისა.

კატეგორია:მიწის მგლები
კატეგორია:აფრიკის ძუძუმწოვრები
Moscow Music Peace Festival

thumb|200px

***Moscow Music Peace Festival*** — 1989 წლის 12 და 13 აგვისტოს მოსკოვში ჩატარებული მუსიკალური ფესტივალის ჩანაწერი, სხვადასხვა შემსრულებლის მონაწილეობით. გამოიცა იმავე წელს.

## სიმღერების სია 
### Mötley Crüe 
# In The Name Of Rock‘n Roll
# Wild Side
# Girls Girls Girls
### Scorpions 
# Blackout
# Big City Nights
# Holiday
# The Zoo
# Dynamite
# Still Loving You
### Gorky Park 
# Bang
# Within Your Eyes
# Please Try To Find Me
# My Generation
### ოზი ოსბორნი 
# I Don‘t Know
# Shot In The Dark
# Suicide Solution
# Sweat Leaf
# Paranoid
### Jam 
# Long Tall Sally
# Rock And Roll

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია სკორპიონსის ოფიციალურ საიტზე

კატეგორია:სკორპიონსის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:1989 წლის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:ფესტივალები ანბანის მიხედვით
იასაული

**იასაული** ( — *ბრძანების აღმსრულებელი*) — მმართველობითი და მართლმსაჯულებითი აპარატის დაბალი მოხელე გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. მიეკუთვნებოდა ე. წ. ხელჯოხიანთა ჯგუფს. შეცვალა გაერთიანებული  საქართველოს დროინდელი მანდატური და არგნოსანი. საკუთრივ სააღმსრულებლო საქმის გარდა იასაულს გამოკვლევა-გამოძიების დავალებაც ეძლეოდა. მასვე განაწესებდნენ გამოსაღებთა ამკრეფ-გადამხდევინებლად და სამეფო სამეურნეო თუ სხვა სამუშაოთა ზედამდეგადაც. დასტურლამალით ცნობილია სამეფო იასაულების 2 დასი — ეშიკაღასბაშისა (23 კაცი) და ქარხნის ანუ საწყობის ნაზირის სახელოსი (17 კაცი); იასაულები სხვა სახელოებშიაც (სალაროში, დავთარხანაში) იყვნენ. არსებობდა სადედოფლო იასაულების დასიც (17 იასაული). თვითონ იასაულების გარდა იასაულობა, დაინტერესებული პირის თხოვნითვე, ზოგჯერ სხვა, უფრო გავლენიან მოხელესა თუ დიდ ფეოდალსაც ეკისრებოდა.

*საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ — საქალაქო პოლიციის მოხელე. გორში, დუშეთში, თელავსა და სიღნაღში განაწესებული იყო თითო-თითო იასაული, ხოლო თბილისში — ოთხი. შეესატყვისებოდა უბნის პოლიციის უფროსს რუსეთის ქალაქებში.

*XVI საუკუნიდან თანამდებობრივი წოდება ყაზახთა ჯარში, თავდაპირველად არჩევითი. შემდეგ (XVIII ს.) გაუთანაბრდა რუსეთის არმიის ობეროფიცრის ხარისხს, ბოლოს — როტმისტრობას, ასეულის მეთაურობას ცხენოსან ჯარში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში