open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მდელო

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ყვავილოვანი მდელო
**მდელო** — ეკოსისტემის ტიპი, რომლის ავტოტროფული კომპონენტი წარმოდგენილია უპირატესად მეზოფილური და მეზოტროფული მრავალწლიანი ბალახებით, რომლებიც მთელი სავეგეტაციო პერიოდის განმავლობაში უწყვეტად ვითარდებიან. მდელოების უმრავლესობა გაჩნდა ჭრისა და ხანძრების შედეგად ამოყრილი ტყეებისა და ბუჩქნარების, დამშრალი ჭაობებისა და ტბების ადგილას. ბუნებრივი მდელოები ყალიბდებიან ხანგრძლივად წყლით დაფარულ ჭალებში, ზღვის სანაპიროებსა და ლიმანების ნაპირებზე სტეპის რეგიონებში, მთის ზედა სარტყლებში და სხვ. მდელოსათვის დამახასიათებელია ნიადაგის ზედა ფენის — კორდის წარმოქმნა, რომელშიც ჩაზრდილია ბალახების ფესვები და ფესურები. მთლიანი ფიტომასიდან მიწისქვეშა ნაწილი, ჩვეულებრივ, 3–5 და მეტჯერ აჭარბებს მიწისზედას. მდელოს საზოგადოებებში, ძირითადად, დომინირებენ მარცვლოვნები და ისლისებრნი. მდელო ძვირფასი საკვები სავარგულია, გამოიყენება როგორც სათიბი და საძოვარი; დამახასიათებელია მკვეთრად გამოხატული სეზონური და სხვადასხვაწლიური ცვალებადობა და სწრაფი ცვლილებები ძოვების, თიბვისა და მელიორაციის ზემოქმედების შედეგად. განარჩევენ კონტინენტურ, ჭალის და მაღალმთიან მდელოებს.

*კონტინენტური მდელოები* მდინარეთა ჭალებს გარეთ მდებარეობს. განირჩევა მშრალი ხეობების (წყალგამყოფებზე და ფერდობებზე, დატენიანებული მხოლოდ ატმოსფერული ნალექების ხარჯზე) და ბარის (ახლო გრუნტისწყლებიან დაბლობებზე) მდელოები. მშრალი ხეობის მდელო წარმოიქმნება ტყის ზონაში ნატყევებზე, ტყის ეწერ და რუხ ნიადაგებზე. ბარის მდელოები გავრცელებულია ტყის, ტყესტეპისა და სტეპის ზონებში; მისი ნიადაგი უფრო მდიდარი, ხოლო ბალახთდგომა უფრო მოსავლიანია. *ჭალის მდელოები* დაკავშირებულია წყალდიდობის დროს დატბორილ მდინარეთა ხეობებთან. გავრცელებულია ტუნდრიდან უდაბნოებამდე; ყველაზე დიდი ფართობით წარმოდგენილია ტყისა და ტყესტეპის რაიონებში. ისინი უფრო მოსავლიანი და სახეობრივი შემადგენლობით მრავალფეროვანია, ვიდრე კონტინენტური მდელოები. *მაღალმთიანი მდელოები* (სუბალპური და ალპური) გავრცელებულია ტენიანი, საკმაოდ თბილი კლიმატის მქონე მთის რაიონებში (მ.შ. ალპები, კარპატები, კავკასიონი, ტიან-შანი, ალთაი, ურალი და სხვ.), ტყის ზედა საზღვრის მაღლა და ტყის სარტყელში, განადგურებული ტყეების ადგილზე. სუბალპური მდელო შედარებით მაღალი ბალახითაა წარმოდგენილი და გამოიყენება როგორც სათიბი და საძოვარი. იგი ალპურ მდელოზე უფრო მოსავლიანია. ამ უკანასკნელს დაბალი ბალახთდგომა აქვს, იყენებენ საძოვრად. პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით მდელოებს აკულტივირებენ (ასწორებენ ბურცობებს, აფხვიერებენ კორდს, შეაქვთ სასუქები, თესენ ძვირფას ბალახებს და ა.შ., ტენის ნაკლებობის შემთხვევაში რწყავენ, ჭარბად დატენიანებულ მდელოებს აშრობენ).

ფაილი:Desert meadow in Eastern Washington.jpg|მშრალი ხეობის მდელო (კონტინენტური)
ფაილი:Flood-meadow near Hohenau 01.jpg|ჭალის მდელო წყალდიდობისას
ფაილი:Valley of flowers uttaranchal full view.JPG|ალპური მდელო (მაღალმთიანი)

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰაბიტატები
კატეგორია:სტეპები
სოხუმის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

**სოხუმის მუნიციპალიტეტის ობიექტების/ძეგლების სიაში** წარმოდგენილია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები, რომელთა ნაწილს კანონით დადგენილი წესით მიენიჭათ კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი. უძრავი ძეგლის სტატუსის მქონე ობიექტების ნაწილს ასევე განსაზღვრული აქვს ეროვნული კატეგორია. სოხუმის მუნიციპალიტეტის მასშტაბით კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები იყოფა 3 ჯგუფად:

# ობიექტები სტატუსის გარეშე
# კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლები
# ეროვნული კატეგორიის მქონე უძრავი ძეგლები

## სოხუმის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია
## რესურსები ინტერნეტში
* heritagesites.ge — კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლების სია
* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი

კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჩვეულებრივი ასფურცელა

**ჩვეულებრივი ასფურცელა** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. აქვს სწორმდგომი და ზედა ნაწილში დატოტვილი ღერო. ფოთლები მორიგეობით განლაგებული, ფრთისებრგანკვეთილი, დაკბილულკიდეებიანი და საერთო მოხაზულობით წაგრძელებულია. აქვს ძლიერი დამახასიათებელი სუნი. საყვავილე კალათები შეკრებილია ბრტყელ ფარისებრ ყვავილედებში; ყვავილები ყვითელია, ყველა მილისებრი. ყვავის ივლის-აგვისტოში.

გვხვდება როგორც სარეველა — გზების გასწვრივ, მზიან ადგილებში, მინდვრებზე, იშვიათად ბუჩქებს შორის. მთელ მცენარეზე, განსაკუთრებით კი ყვავილებზე, განლაგებულია ჯირკვლები, რომლებიც ეთეროვან ზეთს შეიცავს. ამიტომ, საყვავილე კალათები მნიშვნელოვნად მდიდარია მისით (1,5–2%), ვიდრე ფოთლები (0,2%). ამას გარდა, მცენარე შეიცავს ფლავონოიდებს და ფენოლკარბონის მჟავებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ასფურცელა
ჯოშუა ანგრისტი

**ჯოშუა დავიდ ანგრისტი** (დ. 18 სექტემბერი, 1960) — ებრაელი-ამერიკელი ეკონომისტი. 2021 წელს გვიდო იმბენსთან ერთად მიიღო ნობელის პრემია ეკონომიკის დარგში, „მიზეზშედეგობრივი კავშირების ანალიზში შეტანილი მეთოდოლოგიური წვლილისთვის“. არის ჯონ ფონ ნოიმანის პრემიის ლაურეატი, ეკონომეტრიკის საზოგადოების წევრი, ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Nobelprize.org

## სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გია ხარჩილავა

**გია (გიორგი) ხარჩილავა** (დ. 17 აპრილი, 1970 — გ. 2 ნოემბერი, 2024) — ქართველი პოლიტიკოსი, წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის მერი 2021 წლის ნოემბრიდან, 2021 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნებში  ერთადერთი ოპოზიციის წევრია, ვინც თვითმმართველობის არჩევნებში გაიმარჯვა და წალენჯიხის მერი გახდა.

1991 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მექანიკა-მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი. 2006–2010 წლებში იყო წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარე. 2021 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნებში ხარჩილავა ერთადერთია ოპოზიციის წევრებს შორის, ვინც თვითმმართველობის არჩევნებში გაიმარჯვა და წალენჯიხის მერი გახდა. 

ცესკოს შედეგების მიხედვით, ხარჩილავამ ხმათა 51,09% მიიღო (7248 ხმა), მისმა კონკურენტმა „ქართული ოცნებიდან“, გოგა გულორდავამ – კი 48,90% (6937 ხმა). ხოლო ბიზნესმენმა თემურ ჭყონიამ წალენჯიხაში ბიზნესის გახსნის შესახებ განცხადება გაავრცელა.

ხარჩილავას ყავს მეუღლე და სამი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის საიტზე 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის მერები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი 
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
Love Don't Hate It

„**Love Don’t Hate It**“ — ნიდერლანდელი მომღერლისა და კომპოზიტორის, დანკან ლოურენსის სიმღერა. გამოვიდა 2019 წლის 2 ოქტომბერს, როგორც ლოურენსის სადებიუტო ალბომის Small Town Boy-ის მეორე სინგლი. სიმღერა ასევე შედის მის სადებიუტო EP Worlds on Fire-ში. სიმღერა მოჰყვა ლოურენსის ყველაზე ცნობილ ჰიტს,arcade, რომელმაც 2019 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე გაიმარჯვა.

## ჩარტები 
### ყოველკვირეული ჩარტები 
### წლიური ჩარტები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დანკან ლოურენსის სიმღერები
კატეგორია:2019 წლის სინგლები
კატეგორია:2019 წლის სიმღერები
ოსინიკი

**ოსინიკი** ― ქალაქი რუსეთში, კემეროვოს ოლქში. მდებარეობს მდინარეების კანდალეპის და კონდომის შესართავთან, ნოვოკუზნეციდან 25 კილომეტრში. ქალაქის სტატუსი მიიღო 1938 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:კემეროვოს ოლქის ქალაქები
ოსვენციმი

**ოსვენციმი** ― ქალაქი პოლონეთში. მდებარეობს პოლონეთის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე სოლის ნაპირზე, ვისლასთან შეერთების ადგილას. 1940-1945 წლებში ოსვენციმში მდებარეობდა ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკი, რომელიც ამჟამად იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია. ოსვენციმში დაიბადა ბეატა შიდლო, პოლონეთის პრემიერ-მინისტრი 2015-2017 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
კატეგორია:პოლონეთის გმინები
ოსიანი

**ოსიანი** — ლეგენდარული მეომარი და კელტების ბარდი. გადმოცემის თანახმად ცხოვრობდა III საუკუნეში ირლანდიაში ან შოტლანდიაში. მისი სიმღერების მხოლოდ ფრაგმენტებია შემორჩენილი. ესაა თქმულებები მეფე ფინის, ანუ ფინგალის და მისი თანამებრძოლების საგმირო საქმეების შესახებ. XVII საუკუნეში ოსიანის სახელი მოედო მთელ ევროპას, როდესაც ჯეიმზ მაკფერსონმა, რომელიც გელური ფოლკლორის შემგროვებელი იყო, ინგლისურ ენაზე გამოსცა წიგნი, რომელიც გელურიდან თარგმნილ ოსიანის სიმღერებად გამოაცხადა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კელტური მითოლოგია
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ფრეინდელ სტიუარტი

**ფრეინდელ ჟერომ სტიუარტი** (დ. 27 აპრილი, 1951) — ბარბადოსელი პოლიტიკოსი. ბარბადოსის რიგით მეშვიდე პრემიერ-მინისტრი და ბარბადოსის დემოკრატიული შრომის პარტიის ლიდერი 2010-2013 და 2013-2018 წლებში. სტიუარტი პროფესიით ადვოკატია პოლიტიკაში მოსვლამდე მუშაობდა მასწავლებლად.

## სქოლიო
კატეგორია:ბარბადოსის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სეტრიდა ჯააჯა

**სეტრიდა ტაუკ ჯააჯა** (არაბ. **ستريدا طوق جعجع**,  მაისი, 31,  1967, კუმასი); ასევე სიტრიდა ან სტრიდა — ლიბანელი პოლიტიკური აქტივისტი, დეპუტატი პარტიისა „ლიბანის ძალები“ კედრების რევოლუციის აქტიური მონაწილე. სამირ ჯააჯას მეუღლე.

## წარმომავლობა და ქორწინება 
სეტრიდა  გამოჩენილი მეწარმე-ინვესტორის ილია ტაუკის ქალიშვილია. მისი მამის ბიზნესი ტრადიციულად  დასავლეთ აფრიკას, პირველ რიგში განას უკავშირდებოდა. სეტრიდა დაიბადა  ქალაქი კუმასში. 

გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იგი მუშაობდა მოდელად. სწავლობდა ლიბანის ამერიკულ უნივერსიტეტში. 1994 წელს მან მიიღო ბაკალავრის დიპლომი პოლიტოლოგიაში. მისი პოლიტიკური აქტიურობა უნივერსიტეტში სწავლის პერიოდში დაიწყო. 

1991 წელს სეტრიდა ტაუკი დაქორწინდა. მისი მეუღლე სამირ ჯააჯა ფალანგისტური მილიციის მეთაური, ცნობილი მემარჯვენე ქრისტიანი პოლიტიკოსი, პარტია „ლიბანის ძალების“ თავმჯდომარეა. სეტრიდა  ქმრის პოლიტიკური თანამოაზრე და თანამებრძოლია.

## რევოლუციონერი აქტივისტი 
1994 წელს სამირ ჯააჯა დააპატიმრა პროსირიულმა ხელისუფლებამ. მას ბრალი დასდეს სამხედრო დანაშაულებებში (ლიბანის სამოქალაქო ომის ერთადერთი მონაწილე, ვისაც სამხედრო დანაშაულების ბრალი წაუყენეს) და მიუსაჯეს უვადო თავისუფლების აღკვეთა. სეტრიდა ჯააჯამ „ ლიბანის ძალების“ თავმჯდომარის მოვალეობა თავის თავზე აიღო. იგი აქტიურად ეწინააღმდეგებოდა სირიის საოკუპაციო რეჟიმს. კომენტატორებმა აღნიშნეს მსგავსება და მეტოქეობა სეტრიდა ჯააჯასა და სოლანჟ ჯემაიელს შორის. 

2005 წლის კედრების რევოლუციამ დაასრულა ლიბანის ოკუპაცია. სეტრიდ ჯააჯამ, რომელიც „ლიბანის ძალების“ სათავეში იყო, აქტიური მონაწილეობა მიიღო ანტისრიულ მასობრივ საპროტესტო აქციებში. პარტია შეიყვანა „14 მარტის“ პოლიტიკურ ბლოკში.

ამავე დროს, სეტრიდა ჯააჯამ განაცხადა, რომ პირველი მიზანი  მისი ქმრის განთავისუფლება იყო. 2005 წლის 26 ივლისს სამირ ჯააჯა გაათავისუფლეს. იგი დაბრუნდა „ლიბანის ძალების“ თავმჯდომარის პოსტზე.

## პოლიტიკოსი და მოდელი 
2005 წლიდან სეტრიდა ჯააჯა ლიბანის პარლამენტის წევრია. პოლიტიკურად დგას ლიბანური ნაციონალიზმის და ქრისტიანული დემოკრატიის, ანტიისლამისტურ და ანტიკომუნისტურ პოზიციებზე. მტკიცედ უჭერს მხარს სამირ ჯააჯას  ყველა საკითხში. 

„ლიბანის ძალების“ ოპონენტები აკრიტიკებენ სეტრიდა ჯააჯას მუსლიმებისადმი მკაცრი, მტრული დამოკიდებულების, ჩრდილოვანი პოლიტიკური დაფინანსების სქემების , ასევე ძალის გამოყენების  სავარაუდო მხარდაჭერის გამო.

პოლიტიკასთან ერთად, სეტრიდა ჯააჯა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ლიბანის საერო ცხოვრებაში, მუდმივად მონაწილეობს სხვადასხვა ღონისძიებებში.  ავტორიტეტულ პიროვნებად რჩება  "სამოდელო" სფეროში. ქრისტიანული საზოგადოების წრეებში მისი 50 წლის იუბილე ფართოდ აღინიშნა. 

2007 წლის ივნისში დეპუტატმა სეტრიდა ჯააჯამ დააფუძნა არაკომერციული არასამთავრობო ორგანიზაცია,  Cedar's Mountain Foundation (CMF), რომლის მიზანია  ბშარი კაზას მდგრადი განვითარება სხვადასხვა დონეზე (ეკონომიკური, სოციალური, სასოფლო-სამეურნეო, საგანმანათლებლო, გარემოსდაცვითი).

2014 წელს სეტრიდა ჯააჯა შეიყვანეს მსოფლიოს ოცდაათი ყველაზე სექსუალური ქალი პოლიტიკოსების რეიტინგში (27-ე პოზიციაზე, იტალიელ მიქელა ვიტორია-ბრამბილას და უკრაინელ იულია ტიმოშენკოს შორის).

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:ლიბანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ლიბანელი ქალი პოლიტიკოსები

კატეგორია:მარონიტი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბალახთდგომა

**ბალახთდგომა** — ბალახოვანი მცენარეულობა საკვებ სავარგულებზე. სიმაღლე და სიხშირე ანუ სიმჭიდროვე (მცენარეთა მწვანე ნაწილის რაოდენობა 1 მ³-ზე) განსაზღვრავს სათიბისა და ბუნებრივი საძოვრის მოსავლიანობას (პროდუქტიულობას). ბალახთდგომის ხარისხი დამოკიდებულია მისი შემადგენელი სახეობების საკვებ ღირებულებასა და აგროტექნიკურ ღონისძიებებზე. ბალახთდგომის სიმწიფე ეწოდება სათიბზე (საძოვარზე) მცენარეთა განვითარების იმ ფაზას, როდესაც ფართობის ერთეულიდან შესაძლებელია საკვები ნივთიერებების ყველაზე დიდი რაოდენობით აღება.

## სქოლიო 
კატეგორია:საკვები
კატეგორია:ბალახოვანი მცენარეები
დევლეთ II გირეი

**დევლეთ II გირეი** (; დ. 1648  — გ. ვიზე, ოსმალეთის იმპერია, 1713) — ყირიმის ხანი ორჯერ: 1699–1702 და 1709–1713 წლებში, სელიმ I გირეის უფროსი ვაჟი.

## ბიოგრაფია
დევლეთ II გირეი სელიმ გირეისა და ჰაჯი II გირეის მმართველობის პერიოდში დანიშნული იყო ყირიმის კალგად. 1699 წელს 
მამამისი ტახტიდან გადადგა, ოსმალებმა კი 51 წლის დევლეთი დაამტკიცეს ხანად. მისი პირველი მმართველობა 3 წელიწადს გაგრძელდა. მას მოუწია საკუთარი ძმის, გაზი გირეის აჯანყების ჩახშობა. დევლეთი კარლოვიცის ზავის დადების შემდეგ დასუსტებული სულთნის ავტორიტეტს აღარ სცნობდა, მიზეზად კი ასახელებდა დიდ თურქულ ომსა და რუსეთის სამეფოსთან გაჩაღებული ომების შედეგად მიღებულ დიდ ზარალს. 1702 წელს მუსტაფა II-ის გადაწყვეტილებით დევლეთ გირეი აიძულეს ტახტი ისევ მამისთვის დაეთმო.

1709 წელს დევლეთ II-მ ოსმალებისგან მეორე შანსი მიიღო და დაუბრუნდა ყირიმის სახანოს მართვას. მას დაევალა ჩრდილოეთის ომში ჩართვა და რუსეთის წინააღმდეგ ბრძოლა. დევლეთ II ოსმალებისგან შეუთნხმებლად მოქმედებდა ამ ომში, კაზაკებს ყირიმზე დასახლების ნება დართო. ის შიშობდა რუსების მიერ ზავის პირობების დარღვევას, რასაც სახანოს რუსებთან შეერთება მოჰყვებოდა. 1713 წელს დევლეთი ოსმალებმა მისი ძმის, ყაფლან გირეის სასარგებლოდ  გადააყენეს, დაუნიშნეს პენსია და როდოსზე გადაასახლეს. რამდენიმე წელიწადში გადაიყვანეს ქალაქ ვიზეში, სადაც 1718 წელს, 70 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

მოგვიანებით დევლეთ II-ის 3-მა ვაჟმა (არსლან გირეი, ფეთიჰ II გირეი და ყირიმ გირეი) და 5-მა შვილიშვილმა (სელიმ III გირეი, დევლეთ IV გირეი, საჰიბ II გირეი, შაჰინ გირეი და ბაჰადირ II გირეი)  შეძლო ყირიმის ხანის ტიტულის მიღება.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* Олекса Гайворонский «Созвездие Гераев». Симферополь, 2003.
* Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)
* Гайворонский Алексей. Созвездие Гераев. — Симферополь, 2003 г.

კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 1648
კატეგორია:გარდაცვლილი 1718
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
ჯეკ გრილიში

**ჯეკ პიტერ გრილიში** (; დ. ბირმინგემი, ინგლისი, 10 სექტემბერი, 1995) — ინგლისელი ფეხბურთელი, „ევერტონისა“ და ინგლისის ეროვნული ნაკრების შემტევი ნახევარმცველი.

## კარიერა
გრილიში 2012–2021 წლებში თამაშობდა „ასტონ ვილაში“,  2016 წლიდან იყო გუნდის კაპიტანი. კლუბისა და ევრო 2020-ზე ნაკრების რიგებში თავის გამოჩენის შემდეგ, ჯეკი „მანჩესტერ სიტის“ შეუერთდა. სატრანსფერო ღირებულებამ 100 მილიონი ფუნტი შეადგინა, რაც გახდა პრემიერლიგის რეკორდი. ჯეკ გრილიში კი იქცა ფეხბურთის ისტორიაში ყველაზე ძვირადღირებულ ინგლისელ მოთამაშედ.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### საკლუბო
** მანჩესტერ სიტი**: (7)
* **პრემიერ ლიგა** (3): 2021–22, 2022–23, 2023–24 
* **ინგლისის ასოციაციის თასი** (1):  2023 
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა** (1): 2022–23
* **უეფა-ს სუპერთასი** (1): 2023
* **მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი** (1): 2023

### სანაკრებო
;  ინგლისი 
* ევროპის ვიცე-ჩემპიონი: 2020

## რესურსები ინტერნეტში 
*პროფილი მანჩესტერ სიტის ოფიციალურ საიტზე
*Profile at the Football Association website
*Profile at the Football Association of Ireland website
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ასტონ ვილას ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ევერტონის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფილიპო ლიპი

**ფილიპო ლიპი** (დ. 1406, ფლორენცია ― გ. 9 ოქტომბერი, 1469, პერუჯა) — იტალიელი მხატვარი, კარმელიტი ბერი. ავტორია წმინდა წერილის თემაზე შექმნილი ფრესკების და სურათებისა. ფრესკებში ჩახატა მრავალი თანამედროვის სახე და ავტოპორტრეტიც. მისი ნაწარმოებებია „ღვთისმშობლის დაგვირგვინება“ (1441-1447), ასევე პრატო ტაძრისა და სპოლეტის ტაძრის ფრესკები.

## იხილეთ აგრეთვე
*ფილიპინო ლიპი

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1406
კატეგორია:გარდაცვლილი 1649
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ოქტომბერი
კატეგორია:იტალიელი მხატვრები
კატეგორია:რომის კათოლიკური ეკლესიის რელიგიური მოღვაწეები
კატეგორია:ფლორენციელები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ფილიპინო ლიპი

**ფილიპინო ლიპი** (დ. 1457, პრატო ― გ. 16 აპრილი, 1504, ფლორენცია) — იტალიელი მხატვარი, ფილიპო ლიპის შვილი. სწავლობდა ჯერ მამასთან, შემდეგ სანდრო ბოტიჩელისთან. განიცადა ბოტიჩელის გავლენა. 1481-1483 წლებში ბრანკაჩის კაპელაში დაასრულა მაზაჩოს დაუსრულებელი ფრესკები. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1457
კატეგორია:გარდაცვლილი 1504
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აპრილი
კატეგორია:იტალიელი მხატვრები
კატეგორია:რომის კათოლიკური ეკლესიის რელიგიური მოღვაწეები
კატეგორია:ტოსკანის ადამიანები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
იულიუს ლიპერტი (ისტორიკოსი)

**ფილიპო ლიპი** (დ. 12 აპრილი, 1839, ბროუმოვი ― გ. 12 ნოემბერი, 1909, პრაღა) — ავსტრიელი ისტორიკოსი, ევოლუციური მიმართულების ეთნოგრაფი. მისი შრომები ეხებოდა ოჯახის, კულტურის და რელიგიის ისტორიის საკითხებს. მას კულტურის ყველა ფორმა გამოჰყავდა ადამიანის შრომითი საქმიანობისგან. გამოდიოდა რასიზმის წინააღმდეგ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 1839
კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ნოემბერი
კატეგორია:ავსტრიელი ისტორიკოსები
ლიპეცკი

**ლიპეცკი** ― ქალაქი რუსეთში, ლიპეცკის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. გაშენებულია მდინარე ვორონეჟის ნაპირებზე. განვითარებულია მეტალურგია, მანქანათმშენებლობა და ლითონდამუშავება.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ქალაქები
კატეგორია:რუსეთის ოლქების დედაქალაქები
კაროლ ლიპინსკი

**კაროლ ლიპინკსი** (დ. 30 ოქტომბერი, 1790, რაძინინი ― გ. 16 დეკემბერი, 1861, ურლუვი) — პოლონელი მევიოლინე და კომპოზიტორი. 1810 წლიდან იყო ლვოვის საოპერო თეატრის კაპელმაისტერი. გასტროლებს მართავდა ევროპის ქვეყნებში. 1839-1859 წლებში იყო დრეზდენის საოპერო ორკესტრის სოლისტი და კონცერტმაისტერი. 1859 წლიდან ცხოვრობდა ურლუვში. ეკუთვნის მრავალი თხზულება ვიოლინოსთვის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 1790
კატეგორია:გარდაცვლილი 1649
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 30 ოქტომბერი
კატეგორია:პოლონელი მევიოლინეები
კატეგორია:პოლონელი კომპოზიტორები
ბიჭვინთის საწინამძღვრო ჯვარი

[მინი|ბიჭვინთის საწინამძღვრო ჯვარი. [საქართველოს ეროვნული მუზეუმი.]]
**ბიჭვინთის საწინამძღვრო ჯვარი** — საწინამძღვრო ჯვარი ბიჭვინთის ტაძრიდან.

ჯვარი შეწირულია ბიჭვინთის ტაძრისადმი აფხაზეთის კათალიკოს ევდემონ ჩხეტიძის მიერ. დამზადებულია 1565 წლის ახლო ხანებში ცნობილი ოსტატის მამნეს მიერ და წარმოადგენს მის ბოლო ნამუშევარს. შედგება: ჯვრის, სიონისა და მოოქრული ვერცხლის ტარისაგან. მასალად გამოყენებულია: ოქრო მოოქრული ვერცხლი, პატიოსანი თვლები.

ზოგადი ფორმებითა და აგებულებით ჯვარი ერთიანდება საქართველოში X-XI საუკუნეებში ფართოდ გავრცელებულ ჯვრების ჯგუფში. აქვს ბოლოებგაფართოებული მკლავები, რომელთა კიდეები ფორმდება მედალიონებით. ჯვრის წინა პირზე რელიეფურად გამოსახულნი არიან: ჯვარცმული მაცხოვარი, ღვთისმშობელი, წმინდა იოანე მახარებელი, გაბრიელ მთავარანგელოზი, წმინდა ნიკოლოზ მარლიკიელი, სიონზე: ბიჭვინთის კათედრალური ტაძრის პატრონი — ყრმიანი ღვთისმშობელი (ოდიგიტრია) თანამდგომებით წმინდა პეტრეთი და პავლეთი, მთავარანგელოზები მიქაელი და გაბრიელი, საქართველოში ქრისტიანობის მქადაგებეი მოციქულები წმინდა ანდრია პირველწოდებული და სვიმონ კანანელი, ასევე წმინდა იოანე ნათლისმცემელი და წმიდნა იოანე ოქროპირი, მღვდელთმთავრები: გრიგოლ ღვთისმეტყველი და ბასილი დიდი გაშლილი გრაგნილით ხელში. ყოველ გამოსახულებას თან ახლავს ქართული ასომთავრულით შესრულებული განმსაზღვრელი წარწერა.

წარწერებში მოიხსენიებიან საერო პირებიც, ჯვრის მომგებელი — აფხაზეთის კათალიკოსი ევდემონ ჩხეტიძე, ასევე ოსტატი მამნე და მისი მეუღლე ულუმპია. ჯვარი ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.

## ლიტერატურა
*ბიჭვინთის ღვთისმშობელი, ჟურ. მრევლი, №148, 2011, გვ. 34-35

კატეგორია:ბიჭვინთის ტაძარი
ფრიც ალბერტ ლიპმანი

**ფრიც ალბერტ ლიპმანი** (დ. 12 ივნისი, 1899, კენიგსბერგი ― გ. 24 ივლისი, 1986) — გერმანული წარმოშობის ამერიკელი ბიოქიმიკოსი, აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის (1950) და ლონდონის სამეფო საზოგადოების (1962) წევრი. 

## ბიოგრაფია
1924 წელს დაამთავრა ბერლინის უნივერსიტეტი. 1939 წელს წავიდა ემიგრაციაში აშშ–ში. 1941 წლამდე მუშაობდა კორნელის, 1941-1949 წლებში ჰარვარდის უნივერსიტეტებში, 1949-1957 წლებში მასაჩუსეტსის ჰოსპიტალში. 1957 წლიდან კი როკფელერის ინსტიტუტში. იკვლევდა უჯრედში ნივთიერებათა ცვლას და ცილის ბიოსინთეზს. 1947 წელს მტრედის ნაღველიდან გამოყო და შეისწავლა A კოფერმენტის ქიმიური სტრუქტურა და ბიოლოგიური როლი. 1953 წელს მიიღო ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი
კატეგორია:გერმანელი ამერიკელები
კატეგორია:ამერიკელი ბიოქიმიკოსები
*
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
არახვეთის სახიზარი

**არახვეთის სახიზარი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არახვეთში. თარიღდება შუა საუკუნეებით.

სახიზარი მიწის ზედაპირიდან დაახლოებით 10-15 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. სახიზრის ქვეშ მიწის დონეზე კლდის ფლეთილი ქვებით ამოყვანილია ერთგვარი კოშკის მსგავსი ბაქანი. ბაქნიდან ზემოთ სახიზრამდე კლდის გაშიშვლებული ვერტიკალურ კედელია. შესაძლოა ამ კლდოვან ქანში ხის სოლებზე გამართული კიბეები ან სხვა სახის კონსტრუქცია იყო მოწყობილი რომლის საშუალებითაც სახიზარში ხდებოდა ასვლა ან თოკის კიბეც გამოეყენებინოთ სახიზარში მოსახვედრად. სახიზარი წარმოადგენს 2 სართულად განლაგებულ სივრცეს. რომლის საფასადე მხრიდან ორივე კუთხეში კარგად დამუშავებული მოზრდილი ბოლკის მსგავსი კვადრებით არის ამოყვანილი კუთხეები. ცენტრალური სივრცე კედლების გარეშეა წარმოდგენილი და ღიაა დღეისათვის. კუთხეებში ამოყვანილ კედელში ჰორიზონტალურად განთავსებულია ხის ძელები, რომლებიც ორ სართულად ყოფს მთლიან სივრცეს. პირველი სართულის იატაკის დონეზე კარგად ჩანს ქვემოდან სახიზარში ამოსასვლელი ოთხკუთხა ფოსო. მეორე სართულის იატაკი არ ფიქსირდება მთლიანად ჩაქცეულია. ძნელია ზუსტად სახიზრის შიდა სივრცის მოცულობის განსაზღრა, თუმცა დრონით გადაღებული ფოტოებიდან ჩანს რომ საფასადე მხრიდან სიღრმეში დაახლოებით 1.5-2 მეტრამდეა შეწეული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:კლდის არქიტექტურა
ჯაღმიანის ნასოფლარი

**ჯაღმიანის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯაღმიანთან.

ნასოფლარს გარემოში დომინანტური ადგილი უკავია, ის გადაჰყურებს სოფლებს: ზაქათკარს, ჯაღმიანსა და კაიშაურნს. აქედან პანორამული ხედი იშლება მთლიან დიდველის პლატოზე, თეთრი არაგვის ხეობაზე და ასევე, ხადის ხეობის შუა წელზე. ნასოფლარის ტერიტორიაზე იკითხება სათავსი თუ საცხოვრებელი ნაგებობების ბუდეები. ასევე, კედლის ნაშთები. ერთ-ერთ მცირედ შემაღლებულ ბორცვზე ფიქსირდება მოზრდილი ზომის უხეშად დამუშავებული ქვის ლოდებისგან აგებული კედლის ნაშთი. შესაძლოა ეს კოშკის ნანგრევებს წარმოადგენდეს. ნაგებობების ჩაღმავებები კარგად ჩანს აეროფოტოებზე, შესაძლებელია მათი სწორკუთხა ფორმების გარჩევაც. თუმცა, უმეტესი მათგანი მიწითაა დაფარული. ნასოფლარის დასაწყისში, ქორდის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს წმინდა გიორგის ნიში. კვარცხლბეკზე მდგარ ორსაფეხურიან ბაზისში ჩადგმულია ერთიან ქვაში გამოჭრილი ქვაჯვარი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კაიშაურნის ციხე

**კაიშაურნის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაიშაურნში, დიდველის პლატოზე.

კოშკიდან პანორამული ხედი იშლება როგორც დიდველის პლატოზე, ასევე ხადის ხეობის ნაწილზე და თეთრი არაგვის ხეობაზე. აქედან, ასევე კარგად ჩანს დიდველის პლატოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი. კოშკი კლდოვან ქანზეა აგებული. აშენებულია ბაზალტის დიდი მართკუთხა და ირეგულარული ფორმის ქვებით. წყობა ჰორიზონტალურია. კოშკის ზურგიანი მხარე ჩრდილო-დასავლეთითაა მიმართული, ხოლო შუბლი - სამხრეთ-აღმოსავლეთით. კოშკი სამი სართულის დონეზეა შემორჩენილი. ზედა სართულების კედლები მიწისძვრის შედეგადაა მორღვეული. პირველი სართული ყრუა. სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფასადზე, მეორე სართულის დონეზე მიწის ზედაპირიდან 5-6 მეტრის სიმაღლეზე, გაჭრილია სწორკუთხა, ნაოთხალიანი კარი, რომელიც არქიტრავის მასიური ქვითაა გადახურული. ჩრდილოეთ კედელში კვადრატული ნიშია მოწყობილი. ზედა სართულში ასასვლელი სწორკუთხა ღიობი სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარესაა მოქცეული. სამხრეთ-დასავლეთ ფასადის ერთ-ერთ, ჰორიზონტალურად წაგრძელებულ ქვაზე კონტრრელიეფში შესრულებულია ბუნზე დაფუძნებული, მცირე ზომის, მკლავებგაფართოებული ჯვარი. კოშკს სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ბაზალტის მოზრდილი ლოდებით ამოყვანილი ცოკოლი შემოუყვება. კოშკი ადრეული ხადის ხეობაში მეტად გავრცელებული ადრეული ეტაპის ზურგიანი კოშკების შესანიშნავ ნიმუშს წარმოადგენს, რომელიც დღემდე შედარებით კარგადაა შემორჩენილი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
მაკი-ე

**მაკი-ე** - იაპონური ლაქის ტექნიკა, რომელიც ითვალისწინებს ზედაპირზე ლაქის გამოყენებით ნახატის შექმნას და შემდეგ სანამ ლაქი გაშრება მასზე ოქროსფერი, ვერცხლისფერი ან სხვა ფერებით შეფერილი ფხვნილის მოყრას. (ზოგჯერ ეს მეორდება ფენების შესაქმნელად).  ფხვნილის მოყრისთვის შესაძლოა გამოყენებული იქნეს მტვრის მილი (მაკიზუცუ) ან სახატავი ფუნჯი (კებო). იაპონურად „მაკი“ მოყრას (sprinkle) ნიშნავს, ხოლო „ე“ სურათს (picture). არსებობს მაკი-ე-ს სხვა განხრები, მაგალითად, როგორიც არის ტოგიდაში მაკი-ე, ჰირამაკი-ე, ტაკამაკი-ე. ჰირამაკი-ე-ს დაბალი რელიეფური დიზაინი აქვს, ხოლო ტაკამაკი-ე-ს აქვს მაღალი რელიეფური დიზაინი.

### ისტორია 
მაკი-ე-ს ტექნიკა უმეტესად ჰეიანის პერიოდში (794–1185) განვითარდა. მას იყენებდნენ ალბუმების, მელნის/წერილის ყუთების მოსართავად. ყველაზე ძველი, მაკი-ე-ს ტექნიკით დამზადებული ნამუშევარი 919 წლით თარიღდება. 

### ტოგიდაში მაკი-ე-ს ტექნიკა 
ტოგიდაში მაკი-ე, თავად მაკი-ე-ს ერთ-ერთი სახეობაა. ამ ტექნიკის შემთხვევაში დიზაინი იღებება ლაქით, მასზე კი ოქროს ან ვერცხლის ფხვნილი იყრება, ლაქის გაშრობის შემდეგ, ფხვნილის დასაფიქსირებლად დიზაინს სხვა ფენა ედება. შემდეგ რო-ირო-ურუში (შავი ლაქი ზეთის გარეშე) ისხმება მთელ ზედაპირზე და გაშრობის შემდეგ, ცოტა ხანს პრიალდება ნახშირით, ესხმება ცოტა წყალი, სანამ არ გამოჩნდება ოქროს ფხვნილი. ამ პროცესის შემდეგ, რომელსაც არატოგი ჰქვია, მოდის სური-ურუშის პროცესი, რომლის დროსაც ნედლი ლაქი ისმევა ბამბით და იწმინდება დაქუცმაცებული ბრინჯის ქაღალდით.  დასრულებისას (შიაჟ ტოგი) ისევ ნახშირი გამოიყენება. მარცვლოვანი ნახშირით წყალთან ერთად და რბილი ქსოვილის საშუალებით პრიალდება ზედაპირი ნაზად.ბოლოს სური-ურუში და გაპრიალება სამჯერ მეორდება. 

ტოგიდაში მაკი-ე-ს ტექნიკა ჰეიანის პერიოდში (794-1185) აყვავდა. მურომაჩის პერიოდიდან ეს ტექნიკა შერწყმულია მაღალრელიეფურ ტაკამაკი-ე ტექნიკასთან, ასეთი სტილით დამზადებულ ნაკეთობას კი ტოგიდაში მაკი-ე ჰქვია. 

### გალერეა 

ფაილი:Penna con laccatura Maki-e.png|მაკი-ე ტექნიკით მორთული კალამი
ფაილი:Writing Box Yatsuhashi bridge design.jpg|ყუთის მაკი-ე დიზაინი
ფაილი:Maki-e - George Walter Vincent Smith Art Museum - DSC03777.JPG|მაკი-ე
ფაილი:Portable cabinet, Japan, Momoyama to Edo periods, view 1, late 16th to early 17th century, black lacquered wood, maki-e, mother-of-pearl, copper fittings - Museu do Oriente - Lisbon, Portugal - DSC07050.JPG|შესანახი ყუთი მაკი-ე ტექნიკით, ედოს პერიოდი, XVI-XVII სს. მუზეუმში: Museu do Oriente, ლისაბონი, პორტუგალია. 
ფაილი:The Date Clan’s Palanquin with Arabesque Design in Maki-e Lacquer.jpg
ფაილი:Maki-e - George Walter Vincent Smith Art Museum - DSC03779.JPG
ფაილი:Writing box with cranes, Japan, Edo period, 1603-1868 AD, wood, black lacquer, gold and silver maki-e - Linden-Museum - Stuttgart, Germany - DSC03569.jpg

### სქოლიო 
კატეგორია:იაპონური ხელოვნება
კატეგორია:იაპონური დეკორაციები
კატეგორია:დიზაინი
ბოგდან კიცაკი

**ბოგდან კიცაკი** (დ. 2 სექტემბერი, 1992) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. პოლიტიკური პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყაფლან I გირეი

**ყაფლან I გირეი** (; დ. 1678 — გ. 1738, ჩეშმე, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი სამჯერ: 1707–1709, 1713–1716 და 1730–1736 წლებში, სელიმ I გირეის ვაჟი.

## ბიოგრაფია
ყაფლან გირეი მამამისისა და მისი ძმა გაზის მმართველობის პერიოდში დანიშნული იყო ნურედინად. ის მამის, სელიმ გირეის მსგავსად გამოირჩეოდა სამეხდრო ნიჭით. 1707 წელს პირველად მიიღო ხანის ტიტული. ყაფლანი შეეცადა ჩერქეზი მთავრების ყირიმის სახანოს დაქვემდებარებაში დაბრუნებას. გადავიდა 10 ათას კაციანი არმიით ჩერქეზეთში, მაგრამ დამარცხდა, რის გამოც 1709 წელს ოსმალებმა გადააყენეს თანამდებობიდან და მისი უფროსი ძმით, დევლეთ II გირეით შეცვალეს. 

1713 წელს ყაფლან გირეი ისევ დაბრუნდა სახანოს ხელისუფლების სათავეში. მეორე მმართველობის დროს მოუწია ყუბანში მცხოვრები ნოღაელების ამბოხის ჩახშობა. ამ აჯანყებას მისი ძმისშვილი, ბაჰთი გირეი მეთაურობდა. ამის შემდგომ ოსმალებმა ყაფლან I  გაიწვიეს ჰაბსბურგები წინააღმდეგ ომში დასახმარებლად, მაგრამ ყირიმელმა ბეგებმა უარი თქვეს მისთვის სამხედრო ძალის მიწოდებაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ხანმა მაინც მოახერხა ჯარის შეკრება და უნგრეთის საზღვრამდე მიყვანა, მან დააგვიანა, რადგან ოსმალები უკვე დამარცხდნენ. 1716 წელს აჰმედ III-ის ბრძანებით ყაფლანმა დატოვა ყირიმის ტახტი მისი ნათესავის, დევლეთ III-ის სასარგებლოდ და საცხოვრებლად ბურსაში გადავიდა. 

1730 წელს ოსმალეთმა ყაფლან I გირეი მესამედ დააბრუნა ყირიმის ტახტზე. 1735 წელს სულთან მაჰმუდმა მას სეფიანთა ირანის წინააღმდეგ ლაშქრობის დაწყება უბრძანა. ყაფლანმა სულთანს ურჩია, გულდასმით აწონ-დაწონილიყო და ეფიქრა ამ ომის  ყველა შესაძლო შედეგზე. ირანი გაძლიერებული რუსეთის იმპერიის მოკავშირე იყო და ყირიმელთაგან ასეთ აგრესიას შეიძლება გამოეწვია რუსებთან ახალი ომი. სულთანმა არ გადაიფიქრა თავისი გადაწყვეტილება, ყაფლან გირეიც დაემორჩილა მის ბრძანებას და ჩრდილოეთ კავკასიის გავლით სეფიანთა ფრონტისკენ გაემართა. მარბიელი ლაშქრობების შემდეგ არგუნის ხეობაში ჩეჩნების დიდ წინააღმდეგობას შეხვდა, რის შედეგადაც სასტიკად დამარცხდა. რუსეთის ჯარებმა, როგორც ყაფლანი ელოდა, წამოიწყეს შეტევა ყირიმზე და 1736 წლის გაზაფხულზე დამანგრეველი თავდასხმა მოაწყვეს სახანოს ტერიტორიაზე. მათმა შემოსევამ  გამოიწვია მრავალი მსხვერპლი და ნგრევა (კერძოდ, დედაქალაქ ბახჩისარაიში არსებული ხანის სასახლე გადაწვეს, ასევე ყირიმის სახანოს ერთადერთი პორტი კეზლევი). სულთნის ბრძანებით ყაფლანი ნაჩქარევად დაბრუნდა ყირიმში, მაგრამ ჯარში გამეფებული განხეთქილების გამო, მან ვერ შეძლო თავდაცვის სათანადო ორგანიზება. რუსეთის არმიამ ყირიმი ეპიდემიის გამო დატოვეს.

ამის შემდგომ, ოსმალთა სულთნის დივანის განკარგულებით ყაფლან გირეი ჩამოშორდა სახელმწიფო საქმიანობას და თურქეთში გადასახლდა. გარდაიცვალა 1738 წელს, ეგეოსის ზღვის პირას მდებარე ქალაქ ჩეშმეში, დაკრძალეს იქვე. მოგვიანებით მისმა ვაჟმა, სელიმმა შეძლო ყირიმის ხანის ტიტულის მიღება.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* Гайворонский Алексей. Созвездие Гераев. — Симферополь, 2003 г.
* О. Гайворонский «Повелители двух материков» тома 1-2
* Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)

## სქოლიო
კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 1678
კატეგორია:გარდაცვლილი 1738
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
გაზი III გირეი

**გაზი III გირეი** (; დ. 1673 — გ. 1709, იამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1704–1707 წლებში, სელიმ I გირეის ვაჟი.

## ბიოგრაფია
გაზი გირეი ხან სელიმ I-ის 13 ვაჟიდან ერთ-ერთი იყო. ის 1690-იან წლებში აჯანყდა საკუთარი ძმის დევლეთ II-ის წინააღმდეგ. ბუჯაკების ურდოსა და ყუბანის ნოღაელთა დახმარებით გაიბრძოლა ყირიმის ტახტისთვის, თუმცა დამარცხდა და კუნძულ როდოსზე გადასახლება მოუწია. 1703 წელს მამამისმა თავისი მეოთხე მმართველობის დროს იხმო სახანოში და  კალგას ტიტული უბოძა. 1704 წელს, სელიმ გირეის გარდაცვალების შემდეგ, ოსმალებმა  სწორედ გაზი III დაამტკიცეს ყირიმის ხანად. 

გაზიმ უმცროსი ძმები, ყაფლანი და მენლი თავის კალგად და ნურედინად დანიშნა. გაზი III რელიგიურად შემწყნარებელი იყო. მან კათოლიკურ ეკლესიას ბახჩისარაიში მისიონერული საქმიანობის წარმართვის ნება დართო. 1706 წელს მოუწია ნოღაელთა დაშოშმინება. გაზის ტახტისათვის მოცილე ბევრი ძმა და ნათესავი ჰყავდა, ეს კი სახანოს საგრძნობლად ასუსტებდა იმ პერიოდში, როცა მის მეზობლად პეტრე I რუსეთს ავითარებდა. 1707 წელს სტამბოლში სულთნის დივანმა მიიღო გადაწყვეტილება, რომლის თანახმადაც ყირიმის ახალ ხანად დაინიშნა ყაფლან I გირეი. ოსმალებმა გაზი III-ს ჩამოართვეს ყირიმის ხანის ტიტული და ბულგარეთის პროვინციაში გადაასახლეს. გაზი გარდაიცვალა 36 წლის ასაკში, იამბოლში, 1709 წელს, დაკრძალეს ქალაქის მეჩეთში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* *Гайворонский О.* «Созвездие Гераев»
* *Гирай Х.* «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)

## სქოლიო
კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 1673
კატეგორია:გარდაცვლილი 1709
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
ვეინანი

**ვეინანი** (, ფინინი: Wèinán) — საოლქო დონის ქალაქი აღმოსავლეთ გუანჭონგში, შენსის პროვინცია, ჩინეთი. ქალაქი მდინარე ვეის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს, რომელიც ხუანხეს (ასევე ცნობილი, როგორც ყვითელი მდინარე) პროვინციის დედაქალაქიდან, სიანიდან დაახლოებით 60 კილომეტრში უერთდება.

სახელწოდება „ვეინანი“ სიტყვა-სიტყვით ითარგმნება, როგორც „მდინარე ვეის სამხრეთი“. ქალაქი სახელწოდებას შეესაბამება, რადგან მისი უდიდესი ნაწილი მდინარის სამხრეთით მდებარეობს (გამონაკლისია ვეინანის აგლომერაცია, რა შემთხვევაშიც უდიდესი ნაწილი მდინარის გადაღმაა).
## ისტორია
 მმართველობის პერიოდში აშენდა]]
იმის გათვალისწინებით, რომ ვეინანი პროვინციულ დედაქალაქებს, სიანსა და ლოიანს შორისაა მოქცეული, მას დიდი ისტორია აქვს.

### უძველესი პერიოდი 
 პერიოდშია აშენებული]]
თანამედროვე ვეინანის ტერიტორიაზე გვიანდელი ჰომო ერექტუსის ნამარხია აღმოჩენილი, რომელსაც დალი ეწოდა. სიანკუის რაიონი ცინის სამეფოს პერიოდიდან, ძველი წელთაღრიცხვით 668 წლიდან იყო დასახლებული. ვეინანს მისი ამჟამინდელი სახელწოდება 360 წელს მიენიჭა. ტანის დინასტიის მმართველობის დროს, იმპერატორთაგან 10 გარდაცვალების შემდეგ ვეინანში დაკრძალეს. 1556 წლის 23 იანვარს ყველაზე მომაკვდინებელი მიწისძვრის შედეგად დაახლოებით 830 000 ადამიანი გარდაიცვალა.

### თანამედროვეობა
ვეინანის საოლქო დონის ქალაქი შეიქმნა 1995 წელს, რომელმაც ვეინანის პრეფექტურა ჩაანაცვლა. სამნესიის კაშხლის მშენებლობის პერიოდში, ქალაქის ეკონომიკა ძირითადად სოფლის მეურნეობაზე იყო დამოკიდებული და შესაბამისად, ქალაქის განვითარების დონე, პროვინციის სხვა ქალაქებთან შედარებით, დაბალი იყო. ჩინეთში გატარებული ეკონომიკური რეფორმების შედეგად ვეინანი სწრაფად განვითარდა. კუანჭონგის დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილი, რომელიც ამჟამად ქალაქს ეკუთვნის, ვეინანს შენსის პროვინციის მეორე ქალაქად აქცევს მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით (ის ამ მაჩვენებლით მხოლოდ პროვინციის დედაქალაქს, სიანს ჩამოუვარდება).

## კლიმატი
## დემოგრაფია
ჩინეთის მოსახლეობის მეექვსე აღწერის მიხედვით, ქალაქ ვეინანში 5 286 077 ადამიანი ცხოვრობს.2000 წლის მონაცემებთან, მოსახლეობის მეხუთე აღწერასთან შედარებით, მოსახლეობა 108 729ა ადამიანით არის შემცირებული. ამჟამად ვეინანში მცხოვრებლებს შორის 50.75% მამრობითი სქესის წარმომადგენელია, ხოლო 49.25% ქალია. ქალაქში სულ 2 682 710 მამაკაცი და 2 603 367 ქალი ცხოვრობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვეინანის ოფიციალური სამთავრობო ვებ-გვერდი  (ინგლისურად და ჩინურად)
* ვეინანის უნივერსიტეტის ოფიციალური ვებ-გვერდი  (ინგლისურად, ჩინურად, რუსულად).
## სქოლიო
კატეგორია:ვეინანი
კატეგორია:შენსის ქალაქები
გვერდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია

**გვერდისუბნის ღვთისმშობლის  ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ გვერდისუბანში, მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთ განაპირას, ბორცვის კალთაზე, ფიჭვებით შემოსაზღვრული ეკლესიის ნანგრევებია. 

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ჩრდილოეთის მცირე მინაშენით. კედლები მხოლოდ 1,5-2 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ეკლესიის ასაგებად გამოყენებულია უხეშად გათლილი, დიდრონი, რუხი ფერის ქვები. ტაძრის შიგნით ნალესობა არ შეიმჩნევა. ძეგლს ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, რომელსაც უხეშად გათლილი მოზრდილი არქიტრავის ქვა ასრულებს. აღნიშნული ტაძრის აგებას ხუროთმოძღვრული მონაცემების საფუძველზე, ფართო ქრონოლოგიური მონაკვეთით  VIII-X საუკუნის დასაწყისით ათარიღებენ. 

## ლიტერატურა
*ბერძენიშვილიდ.,  გიორგიძედ.,  ჩაჩხუნაშვილი დ., ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი გუჯარეთი, თბ., 1987 
*მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1957

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:VIII საუკუნის ეკლესიები
ანდრეი ბობლიახი

**ანდრეი ბობლიახი** (დ. 5 მარტი, 1985) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. რივნას სახელმწიფო ჰუმანიტარული ინსტიტუტის კურსდამთავრებული.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 5 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სვოდეშის სია

**სვოდეშის სია** (;) — ამერიკელ ლინგვისტის მორის სვოდეშის მიერ შემუშავებული სიტყვების სია, რომელიც გამოიყენება სხვადასხვა ენებს შორის სავარაუდო ნათესაობის ხარისხის გამოსაკვლევად. არსებული სია წარმოადგენს სტანდარტიზებულ ჩამონათვალს საბაზისო ლექსემებისა, რომლებიც სისტემატიზირებულია „საბაზისო“ ან ისტორიული მდგრადობის თვალსაზრისიდან. მორის სვოდეშის სიტყვარი შეიცავს მინიმალურ 100 სიტყვას, თუმცა აგრეთვე გამოიყენება გაცილებით მოძველებული და სემანტიკურად ნაკლებად სტაბილური 200-სიტყვიანი სია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ლაიფციგ-ჯაკარტის სია
* დოლგოპოლსკის სია

## ლიტერატურა 
* A. Kassian, G. Starostin, A. Dybo, V. Chernov: The Swadesh wordlist. An attempt at semantic specification.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სვოდეშის სია შეპირისპირებული სხვადასხვა ენის შესაბამისი სიტყვარის მასალასთან (ინგლისური, ბასკური, შუმერული, ხურიტული, ბურუშასკი, ჩეჩნური და ინგუშური ენები) სინონიმების და დიალექტიზმების გარეშე.

კატეგორია:ენათმეცნიერება
კატეგორია:ისტორიულ-შედარებითი ენათმეცნიერება
ტბისის ეკლესია

**ტბისის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ტბისში.
ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვიშა და კლდის ქვით დუღაბზე. ფართო და თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ნახევარწრიული აფსიდი ნათალი ქვის ამოყვანილი მხრებითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. კონქი მხრის მარტივპროფილირებულ კაპიტელებზე გადასულ თაღს ეყრდნობოდა. აღმოსავლეთის ვიწრო და თაღოვანი სარკმელი ორ ქვაშია ამოჭრილი. ადგილ-ადგილ შერჩენილია დეკორატიული მორთულობა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დევლეთ III გირეი

**დევლეთ III გირეი** იგივე **ქარა დევლეთ გირეი** (‎;  დ. 1647 — გ. 1717, იამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1716–1717 წლებში, ნურედინ ადილ გირეის ვაჟი, სელამეთ I გირეის შვილიშვილი.

## ბიოგრაფია
დევლეთ გირეის მამა, ადილი სახანოს ნურედინი იყო 1651–1659 წლებში. თვითონ დევლეთს *ქარა (შავი) დევლეთ გირეი* ყირიმელმა ხალხმა მისი ნათესავის დევლეთ II-ისგან გასარჩევად შეარქვა. ქარა დევლეთი თავისი ბიძაშვილის, საფა გირეის კალგა იყო 1691–1692 წლებში.
1716 წელს ქარა დევლეთ გირეი ოსმალებმა ყირიმის ხანად დანიშვნის შემდეგ  გაგზავნეს ჰაბსბურგთა ავსტრიის წინააღმდეგ ლაშქრობაში, მონაწილეობა მიიღო პეტროვადინის ბრძოლაში.

დევლეთ III გირეის სახანოს დიდებულთა უდიდესი ნაწილი არ უჭერდა მხარს. ყირიმელები თვლიდნენ, რომ სელიმ I გირეის შთამომავლები უნდა ყოფილიყვნენ სახანოს მმართველები. ისინი პატივს სცემდნენ სელიმ I-ის ხსოვნას. ამის გამო ყირიმელი ხალხი აღშფოთდა სულთნის გადაწყვეტილებაზე. 1717 წელს ყირიმში იფეთქა აჯანყებამ, მოსახლეობამ ტახტზე სელიმ გირეის ერთ-ერთი შვილის ასვლა მოითხოვა. მძიმე სამხედრო მდგომარეობისა და დიდი არეულობის გათვალისწინებით, სულთანმა აჰმედ III-მ საუკეთესოდ ჩათვალა ყირიმელთა აზრის მოსმენა. ქარა დევლეთ III-ს სახანოს მონახულების გარეშე ჩამოართვეს ტიტული და მის ნაცვლად ტახტზე სელიმ გირეის ვაჟი საადეთ IV აიყვანეს. 

ქარა დევლეთ გირეის ოსმალებმა პენსია დაუნიშნეს და გადაასახლეს ბუჯაკის ურდოში, ხოლო შემდეგ იამბოლში, სადაც იმავე წელს, 70 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალეს ქალაქის მეჩეთში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* О. Гайворонский «Созвездие Гераев»
* О. Гайворонский «Повелители двух материков» тома 1-2
* Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)

კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:დაბადებული 1647
კატეგორია:გარდაცვლილი 1717
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
სერჰი გრივკო

**სერჰი გრივკო**  (; დ. 12 დეკემბერი, 1985) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. ჩერნიჰივის ეკონომიკისა და მენეჯმენტის სახელიმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებული.

## რესურსები ინტერნეტში
* Слово і Діло

კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 12 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1985
პილპილის სოუსი

**პილპილის სოუსი** () — კრემისებრი კულინარიული სოუსი, რომელიც მზადდება პილპილის მარცვლებით, ნაღების რედუქციის გზით. მის მომზადებაში შეიძლება გამოყენებულ იქნას სხვადასხვა სახის პილპილი, როგორიცაა შავი, მწვანე, ვარდისფერი და სხვა. პილპილის სოუსს ხშირად მიირთმევენ საქონლის ხორცის სტეიკებთან, როგორებიცაა ფილე მინიონი და სუკის სხვა ნაჭრები, ცხვრის, ქათმის და თევზის

## სქოლიო 
კატეგორია:სოუსები
კატეგორია:ფრანგული სამზარეულო
საადეთ IV გირეი

**საადეთ IV გირეი**  (‎;  დ. 1662 — გ. 1732, იამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1716–1717 წლებში, სელიმ I გირეის ვაჟი.

## ბიოგრაფია
საადეთ გირეი მამამისის მესამე მმართველობისას, 1692–1699 წლებში პერეკოფის გამგებლად, იგივე ორ-ბეიდ იყო დანიშნული. 1699 წელს თავისი უფროსი ძმის, დევლეთის ნურედინი გახდა, ხოლო 1700–1703 და 1709–1713 წლებში იკავებდა კალგის თანამდებობას.

1717 წელს, ტახტზე ასვლის შემდეგ, ის გაემგზავრა ჰაბსბურგების წინააღმდეგ ლაშქრობაში, სადაც მცირე პერიოდი გაატარა და მალევე დაბრუნდა ყირიმში. საადეთ IV-მ განაგრძო ყაფლან გირეის დაწყებული საქმიანობა ჩერქეზებზე კონტროლის დასაბრუნებლად და ამ საკითხში უფრო დიდ წარმატებას მიაღწია, ვიდრე მისმა ძმამ. საადეთ გირეიმ მოახდინა საკადრო ცვლილებები მის გარემოცვაში, თავისი ერთგული ხალხი ტახტთან უფრო დაახლოვა და ზოგიერთი გავლენიანი პირი განდევნა ხელისუფლებიდან. ამან გამოიწვია ყირიმელი დიდებულების ამბოხი. მათ მოახერხეს კალგა საფა გირეის დამარცხება, ასევე ოსმალეთის სულთანთან გაგზავნეს საჩივარი, რომლის მიხედვითაც ყირიმის ხანს მიაწერდნენ სიმხდალეს, უსაქმურობასა და უსამართლობას. 1724 წელს საადეთ IV გირეიმ სახანოში დიდი სისხლისღვრის თავიდან აცილების მიზნით დატოვა ხანის ტახტი, ოსმალთაგან პენსია მიიღო და გადასახლდა იამბოლში. გარდაიცვალა იქვე, 1732 წელს, ბევრი სხვა მისი წინამორბედის მსგავსად დაკრძალეს ქალაქის მეჩეთში. საადეთის შემდეგ ხანის ტიტული მიიღო მისმა უმცროსმა ძმამ, მენლი II გირეიმ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* О. Гайворонский «Созвездие Гераев»
* О. Гайворонский «Повелители двух материков» тома 1-2
* Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)

კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:დაბადებული 1662
კატეგორია:გარდაცვლილი 1732
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
ინჩუანი

**ინჩუანი** (გამარტივებული ჩინური: 银川, ტრადიციული ნიშნები:  銀川, ფინინი: Yínchuān) — ნინსია-ხუეის ავტონომიური რეგიონის დედაქალაქი, ჩინეთი. წარსულში ინჩუანი ტანგუტების დასავლეთ სიას (ასევე ცნობილი, როგორც სი სია) დედაქალაქი იყო. ქალაქის მთლიანი ფართობი 8874,61 კვადრატულ კილომეტრს შეადგენს, სადაც 2,29 მილიონი ადამიანია დასახლებული. ინჩუანის ურბანულ ნაწილში (რომელიც სამ ურბანურ რაიონს მოიცავს) სულ 1 487 561 ადამიანი ცხოვრობს.

### მონღოლთა დაპყრობა
1227 წელს, დასავლეთ სიის დაპყრობის შემდეგ, მონღოლებმა ქალაქი მთლიანად გაძარცვეს, მოსახლეობა კი დახოცეს. მონღოლთა იმპერიის პერიოდში ქალაქს ირიაი ეწოდებოდა.

### მინისა და ცინის დინასტიები
მინის დინასტიისა (1368–1644) და ცინის დინასტიის (1644–1911) მმართველობის პერიოდში ინჩიანი ნინსიის პრეფექტურას წარმოადგენდა. ტუნკანის აჯანყების პერიოდში (1862-1877) ტუნკანის ძალებმა ინჩუანში 100 000 ადამიანი დახოცეს.

### XX საუკუნე
1928 წელს, ნინსიის პროვინცია განსუს შეუერთდა, ინჩუანი კი მისი დედაქალაქი გახდა. 1954 წელს, მას შემდეგ რაც ნინსიის პროვინცია გაუქმდა, ქალაქი განსუს პროვინციის შემადგენლობაში დარჩა. ნინსია-ხუეის ავტონომიური რეგიონის ჩამოყალიბების შემდეგ, 1958 წელს, ინჩუანი ამ რეგიონს გადაეცა და მისი დედაქალაქი გახდა.

ტრადიციულად, ინჩუანი ადმინისტრაციული და კომერციული ცენტრი იყო. 1950-იან წლებში ქალაქში ბევრი საწარმო არსებობდა, თუმცა მათი უმეტესობა ადგილობრივ ხელსაქმეს მიეკუთვნებოდა და არა თანამედროვე ინდუსტრიას. დროთა განმავლობაში ქალაქი მნიშვნელოვნად გაიზარდა. შიწუიშანის მიმდებარედ, ხუანხეს აღმოსავლეთ სანაპიროზე ნახშირის მარაგის აღმოჩენის შემდეგ, ინჩუანი ამ ნედლეულის მომპოვებელ ცენტრად ჩამოყალიბდა.

left|thumb|ინჩუანის სატელიტური ფოტო
ამ ყველაფრის მიუხედავად, ინჩუანი არაინდუსტრიულ ქალაქად რჩება. ქალაქის მიმდებარე ტერიტორია, სადაც საირიგაციო სისტემები ხანისა (ძვ.წ. 206–ახ.წ 220) და ტანის დინასტიების (618–907) პერიოდიდან არსებობს ნაყოფიერია. ინჩუანი მისი მიმდებარე დასახლებებისთვის მთავარი სასოფლო-სამეურნეო და სადისტრიბუციო ცენტრია.

## გეოგრაფია
ინჩუანი მდებარეობს ინჩუანის (ასევე ცნობილი როგორც ნინსია) დაბლობზე. ის გადაჭიმულია მონღოლეთის უდაბნოებიდან ხელანშანის ქედამდე. ხუანხე ინჩუანის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილიდან ჩრდილო-დასავლეთისაკენ გაედინება. ინჩუანის საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 1100 მეტრია.

### კლიმატი
ინჩუანისათვის დამახასიათებელია ცივი არიდული ჰავა (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია *BWk*). ქალაქისათვის დამახასიათებელია ძალიან მშრალი და ცივი ზამთარი, გვიანი გაზაფხული და მოკლე ზაფხული.

## დემოგრაფია
### ეთნიკური ჯგუფები
2019 წლის მონაცემებით, ინჩუანის მოსახლეობის 72,43 % ხანია. მოსახლეობის 25,79 % ხუეის ხალხს მიეკუთვნება, 1,78 % კი ჩინეთში მცხოვრებ სხვა ეთნიკურ უმცირესობას მიეკუთვნება.

### ურბანიზაცია 
საოლქო დონის ქალაქის მოსახლეობის 79,05 % ინჩუანის ურბანულ ნაწილში ცხოვრობს. ეს მაჩვენებელი ყველაზე მაღალი სისიის რაიონშია, სადაც მოსახლეობის 91,28 % ურბანულ ნაწილებშია დასახლებული. ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი ლინგვუს აქვს, სადაც „მეტრო არეალში“ მხოლოდ მოსახლეობის 58,22 % ცხოვრობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ინჩუანის სამთავრობო ვებ-გვერდი
* ამინდის პროგნოზი ინჩუანისთვის, ზღვის დონიდან 117 მეტრი 
* ინჩანის მსოფლიო კლდის ხელოვნების მუზეუმი
* ჩინეთის დასავლური ფილმის სტუდია 
* ინფორმაცია ინჩუანის შესახებ 

## სქოლიო
კატეგორია:ინჩუანი
კატეგორია:ნინსია-ხუეის ქალაქები
ვაკაპი

მინი|ვაკაპი
**ვაკაპი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **ატარი-ვაგა** სასაზღვრო ცერემონია — ყოველდღიური სამხედრო ტრადიცია, რომელსაც ინდოეთის (სასაზღვრო უსაფრთხოების ძალები, BSF) და პაკისტანის (პაკისტანის რეინჯერები) უსაფრთხოების ძალები ერთობლივად ახორციელებენ 1959 წლიდან.  გამოსვლა ხასიათდება ცეკვის მსგავსი დახვეწილი და სწრაფი მანევრებით და ფეხების მაქსიმალურად მაღლა აწევის ტექნიკით. ეს არის ორი ქვეყნის დაპირსპირების, მეტოქეობის, ასევე ერებს შორის ძმობისა და თანამშრომლობის სიმბოლო.

მსგავსი აღლუმები ეწყობა მაჰავირ/სადკის საზღვარზე ფაზილკას მახლობლად და ჰუსაინივალას/განდა სინგ ვალას საზღვარზე, ფიროზპურის მახლობლად.

ეს ცერემონია ტარდება ყოველ საღამოს მზის ჩასვლამდე ვაგა-ატარის საზღვარზე, რომელიც, როგორც „Grand Trunk Road“-ის ნაწილი იყო ერთადერთი საგზაო დამაკავშირებელი ამ ორ ქვეყანას შორის 1999 წელს ქაშმირში „Aman Setu“-ს გახსნამდე. ცერემონია იწყება ორივე მხრიდან ჯარისკაცების აღლუმით და სრულდება ორი ერის დროშების შესანიშნავად, კოორდინირებული დაშვებით.

## სქოლიო
კატეგორია:ცერემონიები