ჭრელი ხავსის სოკო

**ჭრელი ხავსის სოკო** () — საჭმელი სოკო *Xerocomellus*-ის გვარისა. წარსულში მიაკუთვნებდნენ ხავსის სოკოს () გვარს, რომელიც დღესდღეობით რამდენიმე მცირე ზომის გვარად არის დაყოფილი.

პირველად აღწერა ფრანგმა ბოტანიკოსმა პიერ ბიულიარმა 1789 წელს როგორც *Boletus communis*.

**სამეცნიერო სინონიმები**:
*  
* 
* 
* 
* 

## აღწერა 
thumb|270px|left
სოკოს ქუდის დიამეტრი 4-10 სმ-მდე აღწევს, ამოზნექილი ან ბალიშისებრია, 
მშრალი. ზოგჯერ ცენტრში ჩაზნექილია, მქრქალი, ხავერდოვანი ან ტიტველი. ქუდის ფერი — შინდისფერ-წითელი, ყავისფერი, ზეთისხილისფერ-ყავისფერი, ყავისფერ-წითელი, ჟანგმიწისფერ-ნაცრისფერი. მისი დამახასიათებელი ნიშანთვისებაა ბადისებრი-დამსკდარი ქუდი, ბზარებს შორის შესაძლოა ჰქონდეს ვარდისფერი შეფერილობა.

რბილობი — მოთეთრო ან მოყვითალო, კანქვეშ მოწითალოა, ჰაერზე ლურჯდება.

ფორების შრე შედგება განიერკუთხიანი ნასვრეტებისაგან, ფეხთან შეზრდილია. მილები — კრემისფერ-ყვითელი, ჟანგმიწისფერი-ყვითელი, ნაცრისფერ-მოყვითალო-მწვანე ან ზეთისხილისფერ-ყვითელი, მოგვიანებით — ზეთისხილისფერი, გაჭრისას ან ხელის დაჭერისას ლურჯდება.

ფეხის სიგრძე — 4-10 სმ-მდე, სისქე — 1-2 სმ, სწორი ან მოგრეხილი, წვრილი, გლუვი. ერთი სისქისაა ან ძირისკენ წვრილდება. ძირში სუსტად შეიმჩნევა მურა-ბოჭკოვანი ზოლები. ღია-ყვითელი ფერისაა, ძირში — წითელი.

სპორების ფხვნილი — ყვითელი-ზეთისხილისფერი-მურა ან მომწვანო-ზეთისხილისფერი, სპორის ზომა — 14×5 მკმ, თითისტარისებრი.

## კვებითი ღირებულება 
დაბალხარისხიან სოკოდ ითვლება. იჭმება ახალი. მომზადებისას ლორწოვანია. საჭმელად  უმჯობესია ნორჩი. შესაძლებელია მისი დამარილება, ასევე გაყინვა ან გახმობა შემდგომში შემწვარი კერძების ან სუპების მოსამზადებლად.

## მსგავსი სახეობები 

ფაილი:Boletus badius stem.jpg|*Imleria badia*
ფაილი:Boletinus cavipes.JPG|*Suillus cavipes*
ფაილი:Xerocomus ferrugineus BŻ6.jpg|*Boletus ferrugineus*
ფაილი:2012-06-15 Xerocomus subtomentosus (L.) Fr 228141.jpg|*Xerocomus subtomentosus*
Buchwaldoboletus lignicola 102705.jpg|*Buchwaldoboletus lignicola*
ფაილი:2008-08-28 Chalciporus piperatus cropped.jpg|*Chalciporus piperatus*
ფაილი:Erlengrübling Gyrodon lividus.jpg|*Gyrodon lividus*
ფაილი:Gyroporus castaneus 59770.jpg|*Gyroporus castaneus*
ფაილი:Leccinum nigrescens.jpg|*Leccinellum crocipodium*
ფაილი:2011-07-19 Pseudoboletus parasiticus 1 71875 cropped.jpg|*Pseudoboletus parasiticus*
ფაილი:Suillus bovinus NO seig kusopp IMG 4577 ersvika.JPG|*Suillus bovinus*
ფაილი:Suillus granulatus 38199.jpg|*Suillus granulatus*
ფაილი:2012-08-16 Xerocomus porosporus (Imler- G. Morena & Bon) Contu 309289.jpg|*Xerocomellus porosporus*
ფაილი:Xerocomellus pruinatus - Lindsey 1b.jpg|*Xerocomellus pruinatus*
ფაილი:Xerocomellus zelleri 10114 crop.jpg|*Xerocomellus zelleri*
ფაილი:Boletus rubellus 20080913wb.JPG|*Hortiboletus rubellus*

## ეკოლოგია და გავრცელება 
გავრცელებულია მთელ ჩრდილოეთ ზომიერ სარტყლებში. ინტროდუცირებულია ახალ ზელანდიაში. იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ფოთლოვან და შერეულ, ზოგჯერ წიწვოვან ტყეებში კარგად გაფხვიერებულ ნიადაგზე. მიკორიზას ქმნის ფოთლოვან ხეებთან, ხშირად მუხასთან. საკმაოდ გავრცელებული სახეობაა.

## გალერეა

ფაილი:Rotfußröhrling-1.jpg|ილუსტრაცია
ფაილი:Xerocomus_chrysenteron_a1.jpg
ფაილი:Bol.chrys.jpg
File:Boletus chrysenteron LC0072.jpg
ფაილი:Xerocomellus chrysenteron a1.JPG
ფაილი:Xerocomellus chrysenteron G4.jpg
ფაილი:Red Cracking Bolete (Boletus chrysenteron) spore print.JPG|სპორების ფხვნილი

## რესურსები ინტერნეტში 
*
* About: *Xerocomus chrysenteron* (Bull.) Quél.
* Xerocoméllus chrysénteron — Mycoweb

## სქოლიო 
კატეგორია:ბოლეტუსისებრნი
კატეგორია:საჭმელი სოკოები