ვლადიმერ ნაზორი

**ვლადიმერ ნაზორი** (; დ. 30 მაისი, 1876 — გ. 19 ივნისი, 1949) —  ხორვატი პოეტი და პოლიტიკოსი. მეორე მსოფლიო ომის დროს და მის შემდეგ იუგოსლავიაში, იგი იყო ხორვატიის პარლამენტის თავმჯდომარეობის პირველი პრეზიდენტი (ხორვატიის სახელმწიფოს მეთაური) და ხორვატიის პარლამენტის პირველი სპიკერი.

ნაზორი არის ცნობილი პოეტი, მწერალი, მთარგმნელი და ჰუმანისტი. იგი 1941 წლამდე არ იყო აქტიური პოლიტიკოსი, მაგრამ ჰქონდა მნიშვნელოვანი პოლიტიკური გავლენა თავისი შემოქმედების ეთიკური ასპექტების საშუალებით ომამდელ იუგოსლავიის სამეფოში.

## ადრეული კარიერა
ნაზორის ადრეული შემოქმედება პარალელურად ვითარდებოდა ახალგაზრდა ხორვატული ლიტერატურული მოძრაობის აღმავლობასთან ერთად. მან დიდი ლიტერატურული პოპულარობა მოიპოვა ხორვატიაში ხალხური ლეგენდებისა და ამბების შესახებ წერით, მათ შორის „Big Joseph“, რომელშიც ნაჩვენებია დამხმარე და კეთილგულიანი გიგანტი სახელად იოჟე, რომელიც ცხოვრობს მოტოვუნის ქალაქში. მისმა ლექსებმა „Hrvatski kraljevi“ (ხორვატული მეფეები) დაამკვიდრა იგი, როგორც გამოჩენილი პატრიოტი პოეტი. „Istrian Tales“ წარმოაჩინა მისი მოთხრობის სტილი. სამხრეთ სლავების პიროვნების გამოკვეთით ხორვატიის ამბების საშუალებით, მან წვლილი შეიტანა იუგოსლავიური ეროვნული ცნობიერების ჩამოყალიბებაში.

ნაზორმა მხარი დაუჭირა ოპოზიციურ ალიანსს, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ვლადკო მაჩეკი 1938 წლის იუგოსლავიის არჩევნებში.  მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1941 წლის 30 დეკემბერს, ნაზორი გახდა ხორვატიის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის წევრი მთავრობის დეკრეტით. 1942 წელს იგი გაიქცა ზაგრებიდან პოეტ ივან გორან კოვაჩიჩთან ერთად ნავით, გადაკვეთეს მდინარე კუპა, რაც აღბეჭდილია ლექსში „Boat on the Kupa“ (Čamac na Kupi), და შემდეგ შეუერთდა პარტიზანებს. ნაზორი გახდა იოსიფ ბროზ ტიტოს ერთ-ერთი უახლოესი თანამოსაულე და ხორვატიის მეორე მსოფლიო ომის ასამბლეის, „ZAVNOH“-ის პრეზიდენტი. მან შემდეგ დაწერა საომარი დღიური „With Partisans“.

ნაზორმა დაიწყო თავისი პოლიტიკური კარიერა, როგორც ხორვატიის ეროვნული განთავისუფლების სახელმწიფო ანტიფაშისტური საბჭოს უფროსი, ხორვატიის დროებითი მეორე მსოფლიო ომის საკონსულტაციო ასამბლეის, სანამ გახდა პირველი ომისშემდგომი ხორვატიის ეროვნული პარლამენტის უფროსი. ამ თანამდებობაზე იგი იყო, კანონის თანახმად, ერთდროულად ხორვატიის პირველი (არამონარქიული) სახელმწიფოს მეთაური და დე-ფაქტო მიმდინარე ხორვატიის რესპუბლიკის პირველი სახელმწიფოს მეთაური. მის თანამდებობას ჰქონდა მცირე რეალური პოლიტიკური ძალაუფლება, რომელიც ამის ნაცვლად მინიჭებული იყო მთავრობის პრეზიდენტის თანამდებობას და არაოფიციალურად ხორვატიის კომუნისტური პარტიის მდივანს.

ნაზორის შემოქმედება მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ძირითადად შედგებოდა ნამუშევრებისგან, რომლებიც ძლიერ უჭერდა მხარს ტიტოს კომუნისტურ რეჟიმს. მისი აგიოგრაფიული ლექსი „Titov Naprijed“ ცნობილი იყო იმით, რომ მთელ იუგოსლავიაში მოსწავლეთა თაობებმა ზეპირად იცოდნენ 80-იანი წლების ჩათვლით. სხვა ლექსებს, როგორიცაა „Drug Tito“, „Naš vođa“, „Uz Maršala Tita“ და მრავალ სხვას ჰქონდა მსგავსი სოციალისტური რეალიზმის სტილი, რომელიც აძლიერებდა ტიტოს პიროვნების კულტს. თუმცა, სადავო საკითხია, ნამდვილად გახდა თუ არა ნაზორი მგზნებარე კომუნისტი, თუ უჭერდა მხარს რეჟიმს ძირითადად შიშისა და ოპორტუნიზმის გამო. თავის დღიურში „Večernje bilješke“ კომუნისტური მთავრობის დროს თავის პოზიციაზე ფიქრობდა და აღნიშნავს: „მათ ბევრი პატივი მომცეს, მაგრამ არა ძალაუფლება!“.

## როგორც პოეტი
ნაზორის ერთ-ერთი მთავარი პროზაული ნამუშევარია ვრცელი რომანი „Loda the Shepherd“. ნაწარმოები აღწერს მისი მშობლიური კუნძულ ბრაჩის ისტორიას, რომელსაც მოგვითხრობს ლოდა, ფავნი, კუნძულზე ამ გვარის ერთ-ერთი ბოლო წარმომადგენელი.

პოეზიაში ნაზორის შემოქმედებითი გზა დაიწყო მეტაფიზიკური ტრანსცენდენტური ფილოსოფიით და მატერიალისტური რევოლუციური მოქმედებით, რაციონალური სქემისა და ჰარმონიული ლარპურლარტისტული კრისტალური სტრუქტურის, აგრეთვე შინაგანი პროტესტის წინ ხელოვნური ვერბალიზაციის წინააღმდეგ ფუტურიზმში, დადაიზმში, ექსპრესიონიზმსა და სიურეალიზმში, ისევე როგორც სოციალისტური რეალიზმის სასწავლო დიდაქტიკის წინ. შესაბამისად, მისი შემოქმედება მოიცავს სტილისტური ტენდენციების მრავალფეროვნებას, ნეოკლასიკურიდან და სიურეალისტურიდან სიმბოლიზმამდე. მისი ზოგიერთი ნამუშევარი შეიცავს რიტმის ძალდატანებას, ხმოვნების შემოკლებას მარცვლების რაოდენობის მოსარგებად და წინადადების შემდეგ სტროფში გადატანას, აგრეთვე უჩვეულო და არქაული სიტყვების გამოყენებას.

ნაზორმა დაწერა 500-ზე მეტი ლექსი. ნაზორის პოეზიის ადრეული ფაზა ამჟამად ძირითადად მეცნიერთა კვლევის საგანია, მაგრამ „Galérien's Poeme“ იმ დროიდან, რომელიც აღწერს გალერის მონის ტანჯვასა და მწუხარებას, იძენს უნივერსალურ მნიშვნელობას, როგორც ჩაგვრის გმობა და დღემდე რჩება მონობის ერთ-ერთ ყველაზე გამომხატველ უარყოფად.

ნაზორმა მიაღწია უმაღლეს მწვერვალს ე.წ. წარმართული ფაზის ლექსებში, რომლებიც გამოქვეყნდა ლექსთა კრებულებში „Lyrics“ და „New Poems“.

ნაზორი ლაპარაკობდა რამდენიმე ენაზე და თარგმნიდა იტალიურიდან, გერმანულიდან, ფრანგულიდან და ინგლისურიდან. 

ნაზორი დაკრძალულია მიროგოის სასაფლაოზე. 1959 წლიდან ხორვატიამ დაარქვა სახელმწიფო ჯილდოს სახელი ხელოვნური მიღწევებისთვის ვლადიმერ ნაზორის ჯილდო. 2008 წელს, ხორვატიაში სულ 306 ქუჩას ერქვა ნაზორის სახელი, რაც მას აქცევს ქვეყანაში ქუჩების ეპონიმად მეორე ყველაზე ხშირ პიროვნებად მატია გუბეცის შემდეგ.

## ნამუშევრები
*Na vrhu jezika i pera, Croatian Publishing and Bibliographic Institute, 1942

## ლიტერატურა
*Gálvez, Francisco Javier Juez. 2021. "'Llenar este hueco de curiosidad e interest por lo lejano' Vladimir Nazor ne la revisita litaria Escorial." Studia Romanica et Anglica Zagrebiensia LXVI 233-240.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1949
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:ხორვატიის პრეზიდენტები