open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ზინობიანის მესამე სამაროვანი

**ზინობიანის მესამე სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზინობიანის ჩრდილოეთით 1 კილომეტრზე. ძეგლი თარიღდება ადრინდელი რკინის ხანით. 1978 წელს შეისწავლა ამც-ის არქეოლოგიურ ძეგლთა ნუსხის განყოფილებამ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ცქიტიშვილი. სამაროვანზე დადასტურდა ქვაყუთები და ორმოსამარხები. ქვაყუთები შედგებოდა მცირე ზომის ფილებისგან და ფილებითვე იყო გადახურული. ასევე არმოაჩინეს თიხის შავად გამომწვარი, უხეშკეციანი, სფერულმუცლიანი ჭურჭელი მომაღლო ყელითა და გადაშლილი პირით. ერთ-ერთ სამარხში გამოვლინდა რკინის შუბისპირი და ნაცრისფრად გამომწვარი უხეშკეციანი თიხის ნამტვრევები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია: ყვარლის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მთისძირის მეექვსე ეკლესია

**მთისძირის მეექვსე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისძირში. დგას ვარდისგორად წოდებულ ადგილას. ეკლესია თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეებით. 

ეკლესია დარბაზულია, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული, შვერილი აფსიდით. ეკლესიას ჩრდილოეთიდან ეკვრის გეგმით სწორკუთხა, ოდნავ მოკლე სათავსი, ხოლო დასავლეთიდან მთელ სიგანეზე - კარიბჭე. შენობა ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. ჩაქცეულია გადახურვა. დანგრეულია კედლების ზედა ნაწილები და დასავლეთ კედლის ნახევარი, ასევე დანგრეულია აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდი, მონგრეულია ჩრდილოეთ სათავსის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხე. 

ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს - სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. სამხრეთ კარი გარედან თარაზულადაა გადახურული, შიგნიდან - თაღოვანია. დასავლეთ კარიდან სამხრეთ წირთხლის ნაწილიღაა შემორჩენილი. ეკლესიის შიდა სივრცე განათებული იყო ორი სარკმლით. მათგან ერთი აფსიდშია, ხოლო მეორე სამხრეთ კედელში - შესასვლელის ოდნავ აღმოსავლეთით. დარბაზის ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთით მოწობილია ოთხკუთხა ნიშა, შუაში კი, თარაზულად გადახურული განიერი კარი, რომელიც ჩრდილოეთის სათავსში გადის. 

კარიბჭის გვერდით კედლები ყრუა, დასავლეთით კი თითქმის მთელ სიგანეზე იყო გახსნილი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ოთარ აბულაძე

**ოთარ აბულაძე** (დ.  21 ივნისი, 2000, ხულო) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული ყაზარაშვილის თასი (2016, რუსთავი, საქართველო, 58 კგ), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2019, ბუქარესტი, რუმინეთი, 72 კგ)

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოთარ აბულაძე  — ქართული სპორტი 

კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მთისძირის ეკლესია (ყვარლის მუნიციპალიტეტი)

ტერმინი **მთისძირის ეკლესია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* მთისძირის პირველი ეკლესია — ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისძირში 
* მთისძირის მეორე ეკლესია — ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისძირში 
* მთისძირის მესამე ეკლესია — ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისძირში 
* მთისძირის მეოთხე ეკლესია — ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისძირში 
* მთისძირის მეხუთე ეკლესია — ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისძირში 
* მთისძირის მეექვსე ეკლესია — ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისძირში
ახალსოფლის მეოთხე ეკლესია

**ახალსოფლის მეოთხე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფლის მიდამოებში.  ძეგლი თარიღდება  შუა საუკუნეებით. 

ეკლესია დარბაზულია, ნაგები იყო უხეშად დამუშავებული ქვით კირის ხსნარზე.  შენობა თითქმის მთლიანად დანგრეულია, კედლები შემორჩენილია სხვადასხვა სიმაღლეზე.  აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე შემორჩენილია სარკმლის კვალი. აფისიდი დარბაზისგან გამოყოფილია მხრებით. შემორჩენილია კანკელის ფრაგმენტები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ტარიელ ალიბეგაშვილი

**ტარიელ ალიბეგაშვილი** (დ. 23 ივნისი, 1945, ყაზბეგი, ახლანდელი სტეფანწმინდა, საქართველოს სსრ — გ. 25 მარტი, 1991, დუშეთი, საქართველოს სსრ) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა). საბჭოთა კავშირის ორგზის ჩემპიონი (1965, 1972), საბჭოთა კავშირის ხალხთა V სპარტაკიადის ჩემპიონი (1971). საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1965). საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1966). 

## ბიოგრაფია
ტარიელ ალიბეგაშვილი დაიბადა 1945 წლის 23 ივნისს სტეფანწმინდაში. მან ორჯერ, 1965 და 1972 წლებში, მოიპოვა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონის ტიტული, 1971 წელს გახდა საბჭოთა კავშირის ხალხთა V სპარტაკიადის ჩემპიონი. მინიჭებული აქვს საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატის წოდება. დაიღუპა 1991 წლის 25 მარტს მომხდარ ავტოავარიაში.

ტარიელ ალიბეგაშვილის სახელობის საერთაშორისო ტურნირი მრავალწლიანი შესვენების შემდეგ 2019 წელს აღდგა და მას ტრადიციული სახე მიეცა.

## ძირითადი შედეგები 
## მიღწევები
* მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი: 1969 (52 კგ; მარ დელ პლატა, არგენტინა)
* საბჭოთა კავშირის ხალხთა V სპარტაკიადის ჩემპიონი: 1971 (57 კგ; მოსკოვი)
* საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1965 (52 კგ; თბილისი), 1971 (57 კგ; მოსკოვი), 1972 (57 კგ; მინსკი)

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტარიელ ალიბეგაშვილი — ქართული სპორტი 
* ტარიელ ალიბეგაშვილი — მემატიანე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
ტარიელ
ლუკა მაისურაძე

{{ინფოდაფა სპორტსმენი
| თავისფერი    = 
| სახელი           = ლუკა მაისურაძე
| სურათი          = 
| სურათისზომა      = 
| წარწერა        = 
| დაბადების სახელი      =  
| სრული სახელი       = 
| მეტსახელი       = 
| ეროვნება    = 
| დაბადების თარიღი      =   
| დაბადების ადგილი     = ხაშური, საქართველო
| გარდაცვალების თარიღი      = 
| გარდაცვალების ადგილი     = 
| სიმაღლე         = 
| წონა         = 90
| ვებსაიტი        = 
| ქვეყანა        = 
| სპორტი          = ძიუდო
| სახეობა          = 
| კლუბი           = 
| გუნდი           = 
| მწვრთნელი          = 
| მედლისთარგები = 

|}
| მედლები    = 
}}
**ლუკა მაისურაძე** (დ. 30 იანვარი, 1998, ხაშური, საქართველო) — ქართველი ძიუდოისტი. ევროპისა (2022) და მსოფლიოს (2023) ჩემპიონი. ძიუდოში ახალგაზრდებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2017, 81 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2016, 81 კგ), სამბოში ჭაბუკებს შორის მსოფლიოს ჩემპიონი (2016, ბუქარესტი, რუმინეთი, 80 კგ) და ძიუდოში ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2018, სოფია, ბულგარეთი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ლუკა მაისურაძე — ქართული სპორტი 

კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
ლ
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
როლანდ ანდრიაძე

**როლანდ ანდრიაძე** (დ. 9 მარტი, 1995, ხონი) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2019, 125 კგ), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2016, სოფია, ბულგარეთი). 

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* როლანდ ანდრიაძე — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
თორნიკე მარგველაშვილი

**თორნიკე მარგველაშვილი** (დ. 19 სექტემბერი, 2000, ქარელი) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო), ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონი (2016, 50 კგ) და მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2016, 48 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* თორნიკე მარგველაშვილი  — ქართული სპორტი 

კატეგორია:დაბადებული 19 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ამადიესი

**ამადიესი**, **ამადიუსი** () — გაუდინარი შრობადი მლაშე ტბა ავსტრალიაში, ჩრდილოეთ ტერიტორიაზე. მდებარეობს ავსტრალიის ცენტრალურ უდაბნო ნაწილში, მაკდონელისა და მასგრეივის ქედებს შორის, არაღრმა ქვაბულში, ზღვის დონიდან 204 მ სიმაღლეზე. გაწოლილია ქალაქ ალის-სპრინგსიდან სამხრეთ-დასავლეთით 350 კმ-ში. 

პერიოდულად წყლით ივსება, რა დროსაც მისი სიგრძეა 145 კმ, ხოლო სიგანე 20 კმ. ზედაპირის ფართობი დაახლოებით 880 კმ². მშრალი კლიმატის გამო ამადიესი წელიწადის დიდ დროს წარმოადგენს მთლიანად გამშრალ ტბას. გვალვიან პერიოდში იფარება უწყვეტი და მხოლოდ და მხოლოდ სწორი მარილის ქერქით. 

პირველად ტბა გამოიკვლია ავსტრალიელმა მოგზაურმა ერნესტ ჯაილზმა 1872 წელს, რომელმაც ტბას სახელი უწოდა სავოიის ჰერცოგის, ესპანეთის მეფის, ამადეუს I-ის პატივსაცემად. მარილის მაღალი შემცველობის მიუხედავად, მისი მოპოვება არ ხორციელდება. მიდამოებში აშენებენ მსხვილფეხა რქოსან საქონელს. წყალმოსამარაგებლად გამოიყენება მიწისქვეშა წყლები.  

ჩრდილო-დასავლეთით გვხვდება მსგავსი ნიშან-თვისებების მქონე ტბა ნილი. ტბის მიმდებარე ტერიტორიაზე დიდი რაოდენობით გვხვდება აქლემი. ტბიდან ჩრდილოეთით ბუნებრივი აირის საბადოა. 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთი ტერიტორიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ზღვის გოჭისებრნი

**ზღვის გოჭისებრნი** () — ძუძუმწოვართა ოჯახი მღრღნელების რიგისა. აერთიანებს 6 გვარს, მათ შორისაა: ზღვის გოჭი, კუი, მთის გოჭი, მარა, წყლის გოჭი (ადრე ცალკე ოჯახად გამოყოფდნენ) და მოკო; ცნობილია 18–22 სახეობა. სხეულის სიგრძე 300 გრამის მასის პირობებში 22 სანტიმეტრიდან (მთის გოჭი) 66 კილოგრამის პირობებში 130 სანტიმეტრამდე (წყლის გოჭი) მერყეობს. მარების გარდა ყველას მოკლე კიდური აქვს; თავი მასიურია, კისერი დამოკლებული, თვალები დიდი, კუდი მოკლე, რომელიც ზოგჯერ არ ჩანს. მარები ბოცვრებს წააგვანან. ყველა ზღვის გოჭისებრის წინა თათები სამთითიანია აქვს, უკანები — ოთხთითიანი. თმის საფარველი, როგორც წესი, უხეშია, მარებისა — ხშირი და რბილი. ზურგი ფერად მორუხო, ზეთისხილისფერი, ზოგჯერ ღია ყავისფერი ან მოწითურო-მურაა. მუცლის მხარე მოთეთრო ან მუქი ყვითელია. გავრცელებული არიან სამხრეთ ამერიკაში. ბინადრობენ სხვადასხვა გარემოში — წყალსატევებისპირა ჭაობებიდან მთის მშრალ მდელოებამდე. იკვებებიან მცენარეულობით. ბევრი თხრის სოროს, თავშესაფარს აწყობს ქვებს შორის. სახეობათა უმრავლესობის წარმომადგენლები სხვადასხვა ორგანიზაციის მქონე ჯგუფებად ცხოვრობენ. მაკეობა ძირითადად 50–90 დღე გრძელდება, შობენ 2-დან 8-მდე ნაშიერს. სქესობრივ სიმწიფეს სიცოცხლის პირველივე თვეებში აღწევენ, წყლის გოჭები — მე-2 წელს. მსხვილი სახეობების სიცოცხლის ხანგრძლივობა დაახლ. 10 წელს შეადგენს, ტყვეობაში — დაახლ. 14-ს. ყველა მათგანი ადგილობრივი მოსახლეობის მხრიდან ნადირობის ობიექტია (ხორცის გამო). ზღვის გოჭებს იყენებენ როგორც ლაბორატორიის ცხოველებს; გამოყვანილია სახლის პირობებში საყოლი ჯიშებიც. IUCN-ის წითელი ნუსხის მონაცემებით, ერთი სახეობა გადაშენების კრიტიკული საფრთხის ქვეშაა, ორი — საფრთხესთან ახლოს.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
*
ჯურჯენები

[200px|მინი|მარჯვნივ|ჯურჯენი მებრძოლი. გვიანი [მინის დინასტია|მინი.]]
**ჯურჯენები** (ნიუჯები, ნიუჯენი, ) — შუა საუკუნეების ტუნგუსური წარმოშობის ტომები. ცხოვრობდნენ მანჯურიის, ამურისპირეთის, პრიმორიესა და კორეის ჩრდილოეთი ნაწილის ტერიტორიაზე; ლაპარაკობდნენ ჯურჯენულ ენაზე. მათი ეთნოგენეზი, სავარაუდოდ, დაკავშირებულია მოხეს ჯგუფებთან. ჯურჯენებისათვის დამახასიათებელი იყო ნახევრად მომთაბარე მეურნეობა, მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ციხესიმაგრეები. ჩინურ წყაროებში ტერმინი „ჯურჯენები“ VI–VII საუკუნეებში გაჩნდა; X საუკუნემდე დამოუკიდებლები იყვნენ, ურთიერთობა ჰქონდათ ჩინეთთან და კორეასთან. X საუკუნეში კიდანთა იმპერიის — ლიაოს მიერ ჯურჯენთა დამორჩილების შემდეგ რეგიონის ტუნგუსურენოვანი ხალხების აღმნიშვნელი გახდა. 1114 წელს ჯურჯენები აჯანყდნენ აგუდას ხელმძღვანელობით და საკუთარი სახელმწიფო ე. წ. ოქროს სახელმწიფო (ძინი) დააარსეს, 1119 წელს შემოიღეს ჯურჯენული დამწერლობა (იხ. აგრ. ჯურჯენული სტელები). ძინის არსებობის პერიოდში ბევრი ჯურჯენი ჩრდილოეთ ჩინეთში გადასახლდა და ჩინელებთან ასიმილირდნენ; მცირე რაოდენობით ჩრდილოელ ჯურჯენებსაც შეეხოთ ასიმილაცია. ძინის დაცემის შემდეგ ჯურჯენებმა მონღოლთა სამსახურში გადასვლა დაიწყეს, ზოგიერთმა მათგანმა იუანის იმპერიის მნიშვნელოვანი თანამდებობა დაიკავა; ამ დროს კვლავ დაიშალნენ რამდენიმე ტომობრივ ჯგუფად; ჩრდილოელები ტომობრივ ორგანიზაციას დაუბრუნდნენ. მინის ეპოქაში სამხრეთელი ჯურჯენები ხშირად იყვნენ დამოკიდებულები კორეასა და ჩინეთზე; მათ მეურნეობაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ცხენების მოშენება ჩინეთში გასაყიდად. XVI საუკუნის ბოლოს დაიწყო ჯურჯენთა გაერთიანების პროცესი გიოროს საგვარეულოს ხელისუფლების ქვეშ ნურხაცის მეთაურობით, რომელმაც საკუთარი, ძიანჯოუს ტომები სხვა ტომებთან გააერთიანა (1583–1625). 1635 წელს ეთნონიმი „ჯურჯენები“ ოფიციალურად შეიცვალა „მანჯურიელებით“ (შესაძლოა, ჯურჯენთა ნაწილის ყოფილი თვითსახელწოდებით). მანჯურიელთა ცინის იმპერია XVIII საუკუნის ბოლოსკენ მსოფლიოს ერთ-ერთი უმსხვილესი სახელმწიფო იყო. ჯურჯენთა უმრავლესობა ჩინეთში გადასახლდა; ამურისპირეთის ჯურჯენების უმრავლესობა, რომლებიც ნადირობით, თევზაობითა და მეირმეობით ირჩენდნენ თავს, განადგურდნენ რუსეთის მიერ ციმბირის ათვისების დროს. XIX–XX საუკუნისათვის ჯურჯენები ასიმილირდნენ, მათ შთამომავლებს განეკუთვნებიან მანჯურიელები და სიბო, აგრეთვე ევენკები და უდეგეელები.

## ლიტერატურა 
* *Воробьев М. В.* Чжурчжэни и государство Цзинь. М., 1975;
* *Медведев В. Е.* Культура амурских чжурчжэней. Новосиб., 1977;
* The Cambridge history of China. Camb., 1994. Vol. 6;
* История Золотой империи. Новосиб., 1998;
* *Певнов А. М.* Чтение чжурчжэньских письмен. СПб., 2004;
* *Дьякова О. В.* Военное зодчество Центрального Сихотэ-Алиня... М., 2009;
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩინეთის ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:ტუნგუსურ-მანჯურიული ხალხები
გერდნერი

**გერდნერი** () — გაუდინარი წყალმარჩხი მლაშე ტბა ავსტრალიაში, სამხრეთ ავსტრალიაში. გაწოლილია ქალაქ ადელაიდიდან ჩრდილო-დასავლეთით 386 კმ-ში, სპენსერის ყურის ჩრდილოეთით. მდებარეობს ნახევარუდაბნო ვაკეზე, ზღვის დონიდან 121 მ სიმაღლეზე. მაქსიმალური სიგრძე 160 კმ, სიგანე 48 კმ. ფართობი დაახლოებით 4,7 ათ. კმ². 

წელიწადის მშრალ სეზონში ბრტყელი ღრმულია, რომელიც დაფარულია საფლობი ლამითა და მარილიანი ქერქით. წვიმების პერიოდში ღრმული წყლით ივსება. ევერარდისა და ჰარისის ტბებთან ერთად შეადგენს გერდნერის ტბის ეროვნული პარკის ტერიტორიას. 

ტბები ოდესღაც შიდა ზღვის ნაწილს წარმოადგენდნენ, რომლებიც კარპენტარიის ყურემდე ვრცელდებოდნენ. ტბას ასაზრდოებს 6 შრობადი ნაკადული, მათ შორის: გარდენ-უელ-კრიკი, გორჯ-კრიკი და იელტაბინა-კრიკი. ტბას სახელი ეწოდა 1857 წელს კოლონიური ოფისის ავსტრალიის დეპარტამენტის ყოფილი მთავარი კლერკის — გორდონ გერდნერის პატივსაცემად. ტბა აღწერა სამხრეთ ავსტრალიის გუბერნატორმა რიჩარდ გრეივზ მაკდონელმა 1857 წლის ოქტომბერს. 

გერდნერი გარშემორტყმულია ცხვრის სადგურებით, რომლებიც ქვიშიან ბორცვებსა და მლაშობ მცენარეულობას შორის ვრცელდება. 1990 წლიდან მოყოლებული ტბაზე იმართება „სიჩქარის კვირეული“.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთი ავსტრალიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში

ტერმინი **ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში (1902)
*ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში (1907)
*ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში (1917)
ახალსოფლის მესამე ეკლესია

**ახალსოფლის მესამე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფლიდან 3 კილომეტრზე. დგას ნაბაზრალად წოდებულ ადგილზე. ძეგლი თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. 

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხითა და რიყის ქვით კირის ხსნარზე. კედლების შემორჩენილია სხვადასხვა დონეზე. 

ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს, კარი სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფისიდია, რომლის ღერძზე ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის გვერდებზე მოწყობილია თითო ოთხკუთხა ნიშა, ხოლო ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ქვის ტრაპეზი. სარკმლის კვალი შემორჩენილია შესასვლელის ზემოთაც. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვლადიმერ არსენიანი

**ვლადიმერ გიორგის ძე არსენიანი** (დ. 10 აგვისტო, 1934, ტფილისი  — გ. 22 სექტემბერი, 1989, თბილისი) — ქართველი და საბჭოთა მოჭიდავე, საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1957), მეორე (1960) და მესამე პრიზიორი (1958), საბჭოთა კავშირის ხალხთა II სპარტაკიადის ჩემპიონი (1959), ახალგაზრდობის საერთაშორისო სპორტული თამაშების მესამე პრიზიორი (1957), საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1957).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები
აბახაი

**აბახაი**, ოფიციალურად *ხუნ ტაიჯი* (დ. 28 ნოემბერი, 1592, მანჯურია — გ. 21 სექტემბერი, 1643, იქვე) — მანჯურიელთა ტომის ლიდერი, რომელიც 1636 წელს გახდა მანჯურიელების, მონღოლებისა და ჩინელების იმპერატორი და სათავე დაუდო ცინგის დინასტიას.

აბახაი ნურხაცის მერვე ვაჟი იყო. მამის გარდაცვალების შემდეგ თავიდან მოიშორა მისი ძმები და ერთპიროვნული მმართველი გახდა. მრავალ წარმატებას მიაღწია სამხედრო ლიდერის უჩვეულო შესაძლებლობებით. ჯარს გაუძღვა მონღოლეთსა და კორეაში და აქაური სახელმწიფოები თავის ვასლებად გაიხადა. კორეიდან — ფულადი და სასურსათო მარაგების, ხოლო მონღოლეთიდან სამუშაო ძალისა და ცხენების გაზრდით გააუმჯობესა სამხედრო მანქანა, ცნობილი როგორც „შვიდი დროშა“. ოთხი ექსპედიციის შემდეგ მან, საბოლოოდ, შეძლო ადრე ჩინეთის კონტროლის ქვეშ მყოფი ამურის რეგიონის დამორჩილება ჩრდილოეთ მანჯურიაში. სამჯერ გაარღვია დიდი კედელი და ჩრდილოეთ ჩინეთში შეიჭრა.

რამდენადაც უფრო მეტი ჩინელი გადადიოდა მანჯურიელთა სამსახურში, მით უფრო ზუსტად ხდებოდა ჩინური ორგანიზაციული სტრუქტურის მოდელის გადმოღება. ჩინელი მრჩევლების რჩევით დაიწყო ჩინეთის დაპყრობა, თუმცა მანამ გარდაიცვალა, სანამ თავის მიზანს ბოლომდე მიიყვანდა. მისმა მმართველობამ საძირკველი გაუმყარა ჩინეთში მანჯურიელთა ხელისუფლებას. მისი გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ მანჯურიელებმა მინის იმპერიის დედაქალაქი პეკინი აიღეს და მალევე ქვეყნის დანარჩენი ნაწილებიც დაიმორჩილეს.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1592
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1643
კატეგორია:ცინგის დინასტიის იმპერატორები
ავგიის ნაეკლესიარი

**ავგიის ნაეკლესიარი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ავგიაში. ეკლესია ნაგები ჩანს ნატეხი ქვით. საეკლესიო ნაგებობა თავისი მშენებლობის სტილით, დაგეგმარებითა და აქ გათხრების დროს აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალებით, თარიღდება  V საუკუნით. 

## ძეგლის აღწერა
ძეგლი წარმოადგენს ადრექრისტიანული ხანის დარბაზულ ნაგებობას, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის განივი მკლავებით. ნაგებობის ერთიანი გეგმარებითი სტრუქტურა გამოიყურება როგორც „თავისუფალი ჯვარი“ (23,85 X 19 მ). შეიცავს ნახევარწრიულ შვერილ აფსიდას, რომლის რადიუსი 6,05 მ-­ია. ტაძრის ძირითადი სივრცე სამნაწილიანია. შეიცავს განივ დარბაზს, რომელიც შესაძლოა ნართექსის ფუნქციას ასრულებდა, დარბაზს და საკურთხეველის აფსიდას. ნაგებობის იატაკი დაფარული იყო მოვარდისფრო კირხსნარით, წვრილი კენჭებისა და კერამიკული ფხვნილის ნაერთით.

ტაძარს ერთადერთი ცენტრალური შესასვლელი დასავლეთის მხრიდან უნდა ქონოდა, ჩრდილოეთ მინაშენში (5,5 X 4,75 მ) ­ ჩრდილო­-დასავლეთ კუთხეში. სამხრეთის მინაშენისა (5,5 X 4,5 მ)­ სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში.  

ნაგებობა გადახურული უნდა ყოფილიყო ე. წ. კოჭებიანი კონსტრუქციის ორქანობიანი სახურავით.

## ლიტერატურა 
* მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 80-81

კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მზია თოდუა

**მზია თოდუა** (დ. 24 იანვარი, 1956, ახალსოფელი, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი 2018 წლის 2 აგვისტოდან ნინო გვენეტაძის გადადგომის შემდეგ.

## ბიოგრაფია 
მზია თოდუა დაიბადა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფელში. 1981 წელს დაასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

## კარიერა 
1978–1979 წლებში მუშაობდა ხონის აბრეშუმის ძაფსაღები ფაბრიკის იურისტ-კონსულტად; 1979–1985 წლებში კი ხონის მოქალაქეობრივი რეგისტრაციის განყოფილების გამგეა. 1991–1998 წლებში ხონის რაიონის სასამართლოს თავმჯდომარე, ხოლო 1998 წელს თბილსიის საოლქო სასამართლოს მოსამართლე. 1999-2005 წლებში მუშაობს თბილისის სააპელაციო სასამართლოში ერთ-ერთი პალატის თავმჯდომარედ. 2006–2012 წლებში სააქციო საზოგადოება „ქართუ ჯგუფის“ იურიდიული განყოფილების უფროსის მოადგილეა. 2011 წლიდან კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი.

2018 წლის 2 აგვისტოდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელია

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი,  თბ., 1998-1999, გვ. 145

## რესურსები ინტერნეტში
* მზია თოდუა

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ზენდიდის ეკლესია

**ზენდიდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზენდიდის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. თარიღდება VIII-IX საუკუნეებით თარიღდება.

ეკლესია დარბაზულია (­6,9X4,8 მ). კედლების შემორჩენილი სიმაღლე ქვაფენილიანი იატაკის დონიდან 2 მ. აღმოსავლეთი კედლის სიმაღლე მიწის თანამედროვე ზედაპირიდან 2,6 მ. კედლის სისქე­ 1 მ. ნაგებია კირხსნარზე ბაზალტის დიდი დაუმუშავებელი ლოდებით.  წყობაში გამოყენებულია საშუალო და მცირე ზომის კედლის ფლეთილი ქვებიც. პერანგებს შორის სივრცე შევსილია წვრილი ქვებით. რიგების ჰორიზონტალურობა დაცული არაა. ეკლესიას შესასვლელი აქვს სამხრეთიდან. იატაკი მოგებულია დიდი ზომის ქვის ფილებით. საკურთხეველი იატაკიდან გამოყოფილი არაა. ეკლესია საკმაოდაა დაზიანებული. საძირკვლის დონემდეა მორღვეული ჩრდილოეთი კედლის აღმოსავლეთი ნაწილი. მონგრეულია
შესასვლელის ორივე მხარე. ეკლესია მოკლებულია ყოველგვარ შემკულობას.

## ლიტერატურა 
* მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 81

კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:VIII საუკუნის ეკლესიები
დარჩიძეების ციხე

**დარჩიძეების ციხე**, *გოგოლაურის ციხე* — ციხესიმაგრე შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფელ დარჩიძეებში, მდებარეობს ჩირუხისწყლის ხეობის სათავეში. იმ ადგილს, სადაც ძეგლია აშენებული, ადგილობრივი მოსახლეობა გოგოლაურის უბანს უწოდებს, საიდანაც მომდინარეობს ციხესიმაგრის სახელწოდებაც. 1987 წელს ციხეზე ჩატარდა არქეოლოგიური გათხრები. ციხე მდებარეობს ე.წ. მთისუბანში. აქ ამოზიდულია კლდის სამი მასივი, ციხე შუა კლდის მასივზეა აღმართული, მის გეგმარებასაც კლდის კონფიგურაცია განსაზღვარს

ციხე დასაწყისშივე აკონტროლებდა იმ გზას, რომელიც ხეობაზე გაივლიდა და შუახევის მიდამოებში უერთდებოდა აჭარისწყლის აუზში გამავალ ცენტრალურ გზას. იგი ასევე მეთვალყურეობდა სამცხე-ჯავახეთიდან და ზემო აჭარიდან ხიხანის ძირში, სარიჩაირსა და ჩირუხში გამავალ იმ გზას, რომელიც იმერხევ-შავშეთის გავლით მიემართებოდა არტანუჯისაკენ. ციხესიმაგრე ჩართული იყო აჭარა-შავშეთისა და კლარჯეთის ერთიანი თავდაცვითი სისტემის ჯაჭვში.

ნაგებობა დაშენებულია ხეობისაკენ წინ წაზიდულ კლდოვან ქანზე. ციხეს რელიეფის შესაბამისად წაგრძელებული ტრაპეციისებური ფორმა აქვს და დამხრობილია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-­აღმოსავლეთისაკენ. გალავნის კედლები მეტ­ნაკლებად ოთხივე მხარესაა შემორჩენილი. უფრო კარგადაა დაცული დასავლეთის და ჩრდილოეთის კედლები. 

ციხის მშენებლობაში ორი პერიოდი უნდა გამოიყოს. პირველი საამშენებლო დონე 2,5­3 მ. სიმაღლისაა. მოგვიანებით აღდგენილი კედელი (მე­ორე საამშენებლო დონე) ნაგებია ფლეთილი ქვებით. არქეოლოგიური მასალების მიხედვით ირკვევა, რომ თავდაპირველად ციხე აღუმართავთ XII­-XIII საუკუნეებ­ში, ხოლო აღუდგენიათ გვიან შუასაუკუნეებში. 

ძეგლს ერთადერთი ბუნებრივი მისადგომი ჩრდილოეთიდან აქვს, მაგრამ იგი ყრუ კედლით იყო დაცული. ციხეში მოხვედრა კლდის მასივის დასაწყისიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით გაჭრილი საცალფეხო ბილიკით და ასაწევი კიბით შეიძლებოდა. შიდა ციხის უკიდურეს ჩრდილო-­დასავლეთ მონაკვეთში მშენებლებს გალავანზე მიშენებით გაუმართავთ მარანი. სხვა მარანი აღმოჩნდა ციხის სამხრეთ-­აღმოსავლეთ კუთხეში. 

ასევე საყურადღებოა თონეების აღმოჩენის ფაქტიც. ციხის შუა ნაწილში დაფიქსირდა კლდეში ნაკვეთი ქვევრისებური ფორმის ორმო, რომელიც წყლის რეზერვუარად უნდა ყოფილიყო გამოყენებული. 

## ლიტერატურა 
* მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 88-89

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში
ბეშუმის ნაქალაქარი

**ბეშუმის ნაქალაქარი** — არქეოლოგიური ძეგლი ხულოს მუნიციპალიტეტის კურორტ ბეშუმის სიახლოვეს, ჩრდილო-­აღმოსავლეთით მიმდებარე წიწვოვანი ტყის მასივში. ამ ადგილს მოსახლეობა ნაქალაქარს უწოდებს. კომპლექსი ერთ სწორ ხაზზე განლაგებულ ოთხ შემაღლებულ გორაკად არის წარმოდგენილი. ისინი ერთმანეთისაგან დაშორებული არიან 100­-150 მეტრით.

ამათ ერთი საერთო ქვაყრილიანი გზა აკავშირებს. ერთ­-ერთი ბორცვის ქვის ნაგებობათა განლაგების საერთო დიამეტრი 50 მ­ შეადგენს, ხოლო ბორცვის შემაღლება 5 მეტრამდეა. ქვის ნაგებობანი ამ შემაღლებათა ირგვლივ არის განლაგებული ისე, რომ ცალკეული სათავსის უკანა კედელი მთლიანად დედაქანში ზის. გვერდითი კედლები სანახევროდაა მოთავსებული დედაქანში. წინა კედელში ჩვეულებრივ დატანებულია სარკმლები და კარი.

შენობები ნახევრად მიწურია. ზოგჯერ ისინი ერთსათავსოიანი ნაგებობებია და ბორცვზე სხვადასხვა დონეზე არიან განლაგებული ისე, რომ ზოგიერთი სათავსოს ბანი ზემოთ განლაგებული სათავსოს ეზოდ წარმოიდგინება. შენობები ნაგებია მაგარი ჯიშის მასიური ქვებით, რომლებიც ზოგჯერ მთლიანად ან ნაწილობრივ არიან დამუშავებული. ნაგებობათა მშრალი წყობა თითქმის თარაზულია, მაგრამ ეს პრინციპი ყოველთვის არ არის დაცული. სათავსოები უმეტესწილად მართკუთხედის ან კვადრატული ფორმისაა.

შენობათა გადახურვა უმთავრესად ბანური უნდა ყოფილიყო.

## ლიტერატურა 
* *მამულაძე შ., კახიძე ა.,* აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 81-82

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კარნეგის ტბა

**კარნეგის ტბა** () — დიდი შრობადი ტბა ავსტრალიაში, დასავლეთ ავსტრალიაში. გაწოლილია დასავლეთ ავსტრალიის ზეგანზე, ზღვის დონიდან 439 მ სიმაღლეზე. ტბის სიგრძეა დაახლოებით 100 კმ, ხოლო უდიდესი სიგანე 30 კმ. ზედაპირის ფართობი დაახლოებით 5714 კმ². მდებარეობს ქალაქ უილუნის აღმოსავლეთით, პატარა ქვიშიანი უდაბნოს სამხრეთ კიდესა და გიბსონის უდაბნოს საზღვარზე. სამხრეთ-აღმოსავლეთითაა ვიქტორიას დიდი უდაბნო და აქვეა დიდი ცენტრალური გზა. უმეტესწილად გარშემორტყმულია უდაბნო ლანდშაფტით. წყლით ივსება მხოლოდ უხვი ნალექების დროს. გვალვიან პერიოდში ტბა ტალახიანი მარში ხდება. სამხრეთ-აღმოსავლეთითაა უელსის ტბა. სახელი ეწოდა ავსტრალიელი მოგზაურის დეივიდ კარნეგის პატივსაცემად, რომელიც ამ ადგილებს 1890-იან წლებში სწავლობდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დასავლეთი ავსტრალიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
გიორგი მელია

**გიორგი მელია** (დ. 14 ივლისი, 1996, სამტრედია, იმერეთი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), საქართველოს ჩემპიონი (2019, 97 კგ), ახალგაზრდებს შორის მსოფლიოს ჩემპიონი და ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2016, 96 კგ), სხვადასხვა საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გიორგი მელია  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გიორგი მეხრიშვილი

**გიორგი მეხრიშვილი** (დ. 30 აგვისტო, 2000, ხაშური) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო), ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონი (2018, თბილისი, საქართველო) და ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონი (2019, ტაშკენტი, უზბეკეთი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გიორგი მეხრიშვილი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გრავეტული დანა

**გრავეტული დანა**, *გრავეტის ტიპის დანა*, — კაჟის ან სხვა ქანის მეტ-ნაკლებად პარალელურგვერდებიანი, ვიწრო, სწორი ფირფიტა (ლამელა), რომლის ცალი გვერდი დაბლაგვებულია ციცაბო რეტუშით. სახელი ეწოდა პალეოლითური ძეგლის ლა-გრავეტის (საფრანგეთი) მიხედვით. გაჩნდა ზედა პალეოლითის ადრეულ საფეხურზე. ფართოდ გავრცელდა ორინიაკისა და მომდევნო ხანაში, განსაკუთრებით, სამხრეთ-დასავლეთ ევროპაში. საქართველოში მრავლად გვხვდება ზედა პალეოლითის შუა და გვიანდელი ხანის ძეგლებში (დევისხვრელი, მღვიმევი, გვარჯილის კლდე და სხვ.).  

## ლიტერატურა
კატეგორია:არქეოლოგიური არტეფაქტები
ნიკოლოზ ბაბილაშვილი

**ნიკოლოზ ბაბილაშვილი** (დ. 27 ივნისი, 1975, გორი) — ქართველი ძიუდოისტი და სამბისტი. ძიუდოში საქართველოს ჩემპიონი (2001, -81 კგ). სამბოში ევროპის ჩემპიონი (2000, მადრიდი, ესპანეთი, -82 კგ) და ვერცხლის მედლის მფლობელი (1999, სოფია, ბულგარეთი, -82 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ნიკოლოზ ბაბილაშვილი — ქართული სპორტი 

კატეგორია:დაბადებული 27 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:გორში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
გრავიმეტრია

**გრავიმეტრია** (, „მძიმე“, + , „ვზომავ“) — მეცნიერება გრავიტაციული ველის მახასიათებელი სიდიდეების გაზომვისა და მათი გამოყენების შესახებ გეოდეზიურ, გეოლოგიურ და გეოფიზიკურ პრობლემათა შესასწავლად. გრავიმეტრია სწავლობს სიმძიმის ძალის განაწილებას დედამიწის ზედაპირის სხვადასხვა წერტილში, რასაც დიდი მნიშვნელობა აქვს მთამადნეულის საბადოების ძიებისათვის.

სიმძიმის ძალის ცვლილება დედამიწის ზედაპირზე დამოკიდებულია დედამიწის ფიგურაზე, ზომაზე და მისი შინაგანი მასების სიმკვრივეთა განაწილებაზე. ამიტომ, თუ ცნობილია სიმძიმის ძალის განაწილება დონებრივ ზედაპირზე, შეიძლება ვიმსჯელოთ დედამიწის ფიგურის, შინაგანი აგებულების, სასარგებლო წიაღისეულის განლაგებისა და ზოგიერთი სხვა საკითხის შესახებ. გრავიმეტრიულ ამოცანათა ამოხსნისას გამარტივების მიზნით სიმძიმის ძალის აჩქარების ველს წარმოადგენენ ნორმალური ველისა და ანომალიური ველის ჯამის სახით. ნორმალურ ველს ქმნის ელიფსოიდური ფორმის სხეულის მიზიდულობა, რომლის შიგნით დედამიწის მთელი მასა გარკვეული კანონზომიერებითაა განაწილებული, ხოლო ანომალიურს — დედამიწის შრეების, ქერქისა და მანტიის მასების სიმკვრივის არაერთგვაროვნება. არსებობს სიმძიმის ძალის აჩქარების გაზომვის აბსოლუტური და ფარდობითი მეთოდები. აბსოლუტური მეთოდი დამყარებულია სხეულის თავისუფალი ვარდნის კანონზე. სიმძიმის ძალის აჩქარების აბსოლუტური მნიშვნელობა განისაზღვრა XIX საუკუნის დასაწყისში პოტსდამის გეოდეზიის ინსტიტუტში (გერმანია), რომელიც საერთაშორისო საყრდენ გრავიმეტრიულ პუნქტად ითვლება. ფარდობითი მეთოდით განსაზღვრავენ სიმძიმის ძალის აჩქარების სხვაობას საყრდენ პუნქტსა და მოცემულ პუნქტს შორის. უკანასკნელ პერიოდში სიმძიმის ძალის აჩქარების განსაზღვრის სიზუსტე მკვეთრად ამაღლდა და ამჟამად მისი ძირითადი დანიშნულებაა გრავიმეტრების საეტალონო პოლიგონების შექმნა.  

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეოდეზია
გელა ბარათაშვილი

**გელა ბარათაშვილი** (დ. 1 აპრილი, 1981) — ქართველი სამბისტი. ევროპის ჩემპიონი (2004, შიაულიაი, ლიეტუვა, -57 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გელა ბარათაშვილი —  ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
ჟუან ლორენსუ

**ჟუან მანუელ გონსალვეშ ლორენსუ** (; დ. 5 მარტი 1954, ლობიტუ, პორტუგალიის დასავლეთი აფრიკა) — ანგოლელი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, მპლა-ს ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, ანგოლის სამოქალაქო ომის აქტიური მონაწილე. 1998-2003 წლებში მპლა-ს გენერალური მდივანი. 2014 წლიდან 2017 წლამდე ანგოლის თავდაცვის მინისტრი. 2016 წელს გამოაცხადეს ჟოზე ედუარდო სანტუშის მემკვიდრედ. ანგოლის პრეზიდენტად აირჩიეს 2017 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა მედიკოსისა და მკერავის ოჯახში. ჟუანის მამა მონაწილეობდა ანტიკოლონიურ ბრძოლაში და სამი წელი გაატარა პორტუგალიის ციხეში. 

ჟუან ლორენსუ სწავლობდა ლუანდის სამრეწველო ინსტიტუტში. პორტუგალიის 1974 წლის რევოლუციის შემდეგ, ანგოლის დეკოლონიზაციის დასაწყისში, შევიდა მარქსისტული პარტია მპლა-ს რიგებში. 

1978-1982 წლებში სასწავლებლად იმყოფებოდა საბჭოთა კავშირში, სადაც დაასრულა ლენინის სახელობის სამხედრო-პოლიტიკური აკადემია. 1982 წელს დაბრუნდა ანგოლაში და ბრძოლა დაიწყო ანტიკომუნისტური უნიტას წინააღმდეგ. 

1998-2003 წლებში ჟუან ლორენსუ მპლა-ს გენერალური მდივანია. 2002 წელს ამ თანამდებობაზე ყოფნის დროს გააკეთა განცხადება  უნიტას ლიდერ ჟონას სავიმბის მკვლელობასთან კავშირის შესახებ. 

2003 წლიდან 2014 წლამდე იყო ანგოლის ეროვნული ასამბლეის ვიცე-სპიკერი. 2014 წელს კი დანიშნეს ანგოლის თავდაცვის მინისტრად. 2017 წელს აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. 

აქვს გენერალ-პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება. 

## პირადი ცხოვრება 
ჟუან ლორენსუ დაოჯახებულია და ჰყავს 6 შვილი. პორტუგალიურის გარდა ფლობს რუსულ, ინგლისურ და ესპანურ ენებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ჟუან ლორენსუს ბიოგრაფია cidob.org-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:ანგოლელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ანგოლის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ანგოლის სამოქალაქო ომის მონაწილეები
ყვარლის დიდი სალოცავი

**ყვარლის დიდი სალოცავი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ქალაქ ყვარელში, სამების სერზე. თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით.

## აღწერა
ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა (7,1 x 4,6 მეტრი) ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და აგურით. დარბაზულია შენობის ლავგარდანი და გადახურვა. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან - სწორკუთხა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის ღერძზე შეისრული სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს მოწყობილია თითო ოთხკუთხა ნიშა. აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია მხრებით, რომლებსაც შესრული ფორმის სატრიუმფო თაღი ეყრდნობა. შეისრულია კამარაც. შენობა გადახურულია კრამიტით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ოქროპილაურის ციხე

**ოქროპილაურის ციხე**, *ოქროპილაურის ყალაბოინი* — ციხესიმაგრე შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოქროპილაურში. მდებარეობს ჩირუხის და უჩამბისწყლის შესართავში, მდინარე აჭარისწყლიდან 1 კმ-­ში. ციხესიმაგრე კარგად აკონტროლებდა სხვადასხვა მიმართულებით აქ გამავალ გზებს. იგი დაშენებულია მდინარეების შესართავის მარცხენა მხარეს არსებულ კლდოვან ბორცვზე. სამი მხრიდან მიუვალია. აქვს ერთადერთი მისადგომი სამხრეთის მხრიდან. 

ნაგებობა მცირე მოცულობისაა. გალავნის კედლებს შორის მოქცეული შიდა სივრცე ორადაა გაყოფილი. შედარებით კარგადაა შემორჩენილი აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთის კედლები. სამხრეთის მხარეს ციხეს აქვს დამატებითი დამცავი კედელი. მისი დიდი ნაწილი დანგრეულია. ნაშენია დაუმუშავებელი ფილა ქვებით. მათ შემაკავშირებლად კირდუღაბია გამოყენებული. 

ციხესიმაგრე აკონტროლებდა აქ გამავალ გზას, რომელიც იმერხევის სოფლების ივეთისა და ფაფართის უღელტეხილით
გადმოდიოდა გოგაძეებში, უჩამბისწყლის ხეობით ეშვება ოქროპილაურის ციხემდე, ხოლო შემდეგ უერთდება აჭარისწყლის ხეობაზე გამავალ ცენტრალურ გზას. ამ გზას აკონტროლებდა საკუთრივ იმერხევის ხეობაში არსებული ჩაქველთის, ხევწრულისა და ცინარეთის ციხესიმაგრები. იგი ერთ-­ერთი უმოკლესი გზა იყო აჭარისწყლის ხეობის შუა წელის მოსახლეობის შავშეთ­-იმერხევთან და შემდეგ არტანუჯთან დაკავშირებისა. 

მეორე მხრივ მარეთის ხეობის სათავეებიდან ერთ­-ერთი მნიშვნელოვანი გზა გადავიდოდა ჩირუხში და იქიდან ხიხანის ციხის ძირში, ან კიდევ კალოთისწყლის დაყოლებით ციხისყელის ციხის მიდამოებში უერთდებოდა ბათუმ­-ახალციხე-­არტაანის ცენტრალურ გზას. ჩირუხიდან მარეთისწყლის ხეობით დარჩიძეების (გოგოლაურის) ციხის ძირში გავლით ასევე შეიძლება შუახევში, აჭარისწყლის ხეობაში გამავალ ცენტრალურ არტერიასთან დაკავშირება. 

ოქროპილაურის ციხე დარჩიძეების, მახალაკიძეების და ცინარეთის საფორტიფიკაციო ნაგებობებთან ერთად, არა მარტო ახორციელებდა კონტროლს აქ გამავალ მაგისტრალებზე, არამედ ამ გზით დაკავშირებულ მხარეებზეც.

## ლიტერატურა 
* მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 89-90

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში
მიხეილ ბახბახაშვილი

**მიხეილ ბახბახაშვილი** (დ. 22 თებერვალი, 2000, თელავი) — ქართველი ძიუდოისტი და სამბისტი. ძიუდოში ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2017, კაუნასი, ლიეტუვა, 66 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის მფლობელი (2017, ბიელსკო ბიალა, პოლონეთი, 66 კგ).  სამბოში ჭაბუკებს  შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2016, 66 კგ). 

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მიხეილ ბახბახაშვილი — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
ცინარეთის ციხე

**ცინარეთის ციხე** — ციხესიმაგრე შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცინარეთში. მდებარეობს მარეთის ხეობის მარცხენა შენაკად უჩამბისწყლის ხეობაში, შუახევი-­ცინარეთის საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს. იგი შუახევის ადმინისტრაციული ცენტრიდან დაშორებულია 12 კმ-­ით. 

ციხესიმაგრე უზარმაზარი კლდის მასივზეა დაშენებული. შემორჩენილი ნაშთების მიხედვით ჩანს, რომ გალავნის კედლები კლდის გარეპირზეა მორგებული. ამიტომაც ციხის გეგმას კლდის კონფიგურაცია განსაზღვრავს. აქა­-იქ შემორჩენილია გალავნის კედლებისა თუ შიდა ნაგებობათა ნაშთები. ციხის მთლიანი ფართობი დაახლოებით 3 6­40 კვ. მ­.-ია. მრავლად გვხვდება ქვევრების მთლიანი თუ დაზიანებული მონაკვეთები. ციხის ზედა ნაწილში დაცულია კლდეში ნაკვეთი ოთხკუთხა ფორმის წყლის რეზერვუარი.  

## ლიტერატურა 
* მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 90

კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:კლდის არქიტექტურა
რობინზონ ბეგლარაშვილი

**რობინზონ ბეგლარაშვილი** (დ. 4 აპრილი, 1998, გორი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2016, ანტალია, თურქეთი, 60 კგ), ევროპის ზაფხულის XIII ახალგაზრდული ოლიმპიური ფესტივალის გამარჯვებული (2015, თბილისი, საქართველო, 60 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2016, ათენი, საბერძნეთი, 60 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* რობინზონ ბეგლარაშვილი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:გორში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
გრავიურა

მინი|ალბრეხტ დიურერი. „წმინდა იერონიმე სენაკში“. 1514 (გრავიურების კაბინეტი, დრეზდენი)
**გრავიურა** () — გრაფიკის სახე, რომელიც მოიცავს მყარი მასალის ფირფიტის გრაფიკული დამუშავების მრავალრიცხოვან ხერხს და ამ ფირფიტაზე შესრულებული ნახატის ანაბეჭდის მიღებას ქაღალდზე ან მსგავს მასალაზე. ამ მეთოდით მიღებულ გამოსახულებასაც გრავიურა ეწოდება. გრავიურას წიგნებისა და ალბომების გასაფორმებლად, ესტამპის, ლუბოკის, ექსლიბრისის შესაქმნელად. მისი მხატვრული დამუშავებისთვის იყენებენ კონტურული ხაზს, შტრიხს, ლაქას, ტონს და ზოგჯერ ფერს. გრავიურა იძლევა ტირაჟირების — დიდი რაოდენობით ერთნაირი ხარისხის ანაბეჭდის მიღების შესაძლებლობას.   

## გრავიურის ტიპები 
* ამობურცული გრავიურა — ამ ტიპის გრავიურის შექმნისას ნახატისგან თავისუფალი ფირფიტის ნაწილი 2-5 მმ ღრმავდება. ნახატი რელიეფური ხდება, საღებავით იფარება და მისი ანაბეჭდი ქაღალდზე გადააქვთ. ამობურცულ გრავიურას მიეკუთვნება გრავიურა ხეზე (ქსილოგრაფია) და ლინოლეუმზე (ლინოგრავიურა), ასევე რელიეფური გრავიურა ლითონზე. 
* ჩაღრმავებული გრავიურა — ნახატს ლითონის ფირფიტაზე აღრმავებენ მექანიკური ან ქიმიური საშუალებებით (მჟავით ამოჭმა). ჩაღრმავებულ ადგილებში ტამპონით შეაქვთ საღებავი, შემდეგ ფირფიტას დასველებულ ქაღალდს ადებენ და საბეჭდი დაზგის ლილვებს შორის ატარებენ. არსებობს კვეთილი გრავიურა (ლითონის ზედაპირზე შტრიხებით იკვეთება ხაზები), ოფორტი (მჟავაგამძლე ლაქით დაფარულ ზედაპირზე საგრავიურო ნემსით ნახატის ამოკაწვრა) და გრავიურა მშრალი ნემსით (ნახატის სუფთა ფირფიტაზე ამოკაწვრა).   

გრავიურას მიაკუთვნებენ ხშირად ლითოგრაფიასაც, თუმცა მისი შექმნა არ არის დაკავშირებული გრავირების პროცესთან.

## ისტორია 
გრავიურის წარმოშობა დაკავშირებულია ჩუქურთმების ჭრის, საიუველირო საქმის და იარაღის მოვარაყების განვითარებასთან. ანაბეჭდის მისაღებად ქაღალდი პირველად ჩინეთში გამოიყენეს: აქ გრავიურები ცნობილია VI–VII საუკუნეებიდან, პირველი დათარიღებული გრავიურა კი 868 წელს განეკუთვნება. ქაღალდზე ანაბეჭდი გრავიურა ევროპაში შუა საუკუნეებში გავრცელდა და განსაკუთრებით პოპულარული რენესანსის ეპოქაში გახდა. გრავირების ხელოვნება განსაკუთრებით სრულყო გერმანელმა ალბრეხტ დიურერმა. 

### გრავიურა საქართველოში 
საქართველოში გრავიურას და, კერძოდ, ქსილოგრაფიას საფუძველი ჩაუყარა გრიგოლ ტატიშვილმა XIX საუკუნის II ნახევარში. მის მიერ დაარსებულ საგრავიურო სახელოსნოში ბეჭდავდნენ დასურათებულ წიგნებს. შემდგომ პერიოდში ქსილოგრაფიაში მუშაობდნენ ვლადიმერ ქუთათელაძე, ვლადიმერ გრიგოლია, დავით გაბაშვილი და სხვ., ოფორტის ტექნიკის გამოყენებით ნამუშევრები შექმნეს დავით ქუთათელაძემ, ვლადიმერ კეშელავამ, ა. ნაცვლიშვილმა, ლორეტა შენგელია-აბაშიძემ , ნანა ცინცაძემ, ლალი ზამბახიძემ, ც. ტერელაძემ, ნანა ჭურღულიამ და სხვ. ესტამპის განვითარებაში მნიშვნელოვანი ღვაწლი მიუძღვით დინარა ნოდიას, რევაზ თარხან-მოურავს. 50–60-იანი წლებისათვის განსაკუთრებით გაიზარდა ინტერესი ლინოგრავიურისადმი (დინარა ნოდია, რევაზ თარხან-მოურავი, თეიმურაზ ყუბანეიშვილი, ზაურ დეისაძე, ჯემალ ლოლუა, გ. ა. ქუთათელაძე, ოთარ ჯიშკარიანი და სხვ.). განვითარდა ასევე სერიგრაფია (ნინო ფერაძე, ია გიგოშვილი, ლორეტა შენგელია-აბაშიძე და სხვ.).

## ლიტერატურა 
* გორდეზიანი, ბ. ქართული საბჭოთა გრაფიკა. — თბ.: ხელოვნება, 1952 (საქპოლიგრაფსამმართვ. ბ.ს. კომბ-ტი). 
* ურუშაძე მ., პირველი ქართველი გრავიორი გრიგოლ ტატიშვილი, თბ., 1953.
ფრომის ტბა

**ფრომის ტბა** () — დიდი გაუდინარი ტბა ავსტრალიაში, სამხრეთ ავსტრალიაში. გაწოლილია ბრტყელ ღრმულში, ფლინდერსის ქედის აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 1 მ სიმაღლეზე. წარმოადგენს წყალმარჩხსა და შრობად ტბას, რომელიც წელიწადის დიდ დროს მარილის ქერქითაა დაფარული. ზედაპირის ფართობი 2596 კმ². სიგრძე დაახლოებით 100 კმ, ხოლო სიგანე 40 კმ. მაქსიმალური სიღრმე 0,5 მ. ტბის დიდი ნაწილი მსოფლიო ოკეანის დონეზე დაბლა მდებარეობს. ზოგჯერ შრობადი კრიკებიდან ივსება მარილიანი წყლით, ზოგჯერ უშუალოდ წყლით მდინარე სტშელეცკი-კრიკიდან. ტბის რაიონში ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 149-216 მმ უდრის. დასავლეთით ფრომის ტბა ებჯინება ვულკათუნა-გამონის ქედის ეროვნული პარკის ტერიტორიას, ჩრდილოეთით მდინარე სოლტ-კრიკით დაკავშირებულია კალაბონის ტბასთან, აღმოსავლეთით ესაზღვრება სტშელეცკის უდაბნოს, ხოლო სამხრეთით ფრომ-დაუნსის მეურნეობას. ტბის სიახლოვესაა ურანის ორი დიდი საბადო. ტბას სახელი ეწოდა 1843 წელს ბრიტანელი ოფიცერისა და სამხრეთი ავსტრალიის გენერალური მიწისმზომელის ედვარდ ჩარლზ ფრომის პატივსაცემად. 1991 წელს ფრომის ტბა გამოაცხადეს რეგიონულ ნაკრძალად.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთი ავსტრალიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ჩხუტუნეთის ციხე

**ჩხუტუნეთის ციხე**, *ყალივაკის ციხე* — ციხესიმაგრე ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედა ჩხუტუნეთში, მდებარეობს მაჭახელისწყლისა და დავითეთისღელის შესართავთან არსებულ კლდოვან ბორცვზე. ციხესიმაგრე XI-XIII საუკუნეებით თარიღდება.

## ძეგლის აღწერა
გალავნის კედლები თითქმის საძირკვლის დონემდეა დანგრეული. გალავნის შიგნით აქა-­იქ შეიმჩნევა სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობათა ნანგრევები. კლდოვანი ბორცვის ჩრდილოეთ მონაკვეთში შემორჩენილია კოშკის (5X4 მ) ნაშთები. შემორჩენილი კედლების მაქსიმალური სიმაღლე 1,5 მ-­ია. ციხის
შიდა ტერიტორიიდან ორი გვირაბი გადიოდა. ერთი მათგანი დასავლეთით დავითეთისწყლისკენ დაშვებულ ფერდობს მიუყვებოდა (ნაწილი ჩაქცეულია).   მეორე გვირაბი ციხის ტერიტორიიდან მაჭახლის წყლისკენ ეშვება. ადგილობრივი მოსახლეობის ცნობით მისი ბოლო მონაკვეთი საავტომობილო გზის გაყვანისას დანგრეულა. 

ციხე აკონტროლებდა მაჭახლის ხეობაზე გამავალ გზებს. ციხის კომპლექსში შედის ჩრდილოეთ ფერდობზე არსებული მარანი. მარანი ღია ტიპისაა. აქ ფიქსირებულია ათამდე ქვევრი. გვხვდება მთლიანი ნიმუშებიც. ქვევრები ჩაკირულია. საჭიროა მათი შესწავლა, ერთ­-ერთი ქვევრის გაწმენდისაას ყურძნის წიპწებიც აღმოჩნდა.

## ლიტერატურა 
* მამულაძე შ., კახიძე ა., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ., 92

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ავთო მუკბანიანი

**ავთო მუკბანიანი** (დ. 11 მარტი, 2000, ლენტეხი, სვანეთი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო,სამბო). ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონი (2018, თბილისი, საქართველო). ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის (2018, პრაღა, ჩეხეთი) ვერცხლის მედლის მფლობელი.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ავთო მუკბანიანი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 11 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ლევან ბერიანიძე

**ლევან ბერიანიძე** (დ. 10 ოქტომბერი, 1990, ოჩამჩირე, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა, სუმო). თავისუფალი სტილით ჭიდაობაში მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2010, მოსკოვი, რუსეთი, 120 კგ),  საერთაშორისო ტურნირების ვიცე-ჩემპიონი (2010, ოქროს გრან-პრი, 120 კგ). სუმოს ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2013, პონიცი, გერმანია, 115 კგ). 2014 წლის ნოემბრიდან ასპარეზობს სომხეთის სახელით .

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ლევან ბერიანიძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სუმოისტები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
ლ
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყვარლის მეხუთე ეკლესია

**ყვარლის მეხუთე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ქალაქ ყვარელში, ილია ჭავჭავაძის ქუჩაზე, თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

## აღწერა
ეკლესია დარბაზულია (6,2 x  4,6 მეტრი), ნაგებია უხეშად დამუშავებული, სხვადასხვა ზომის ქვებით, ძლიერ დაზიანებულია. ჩაქცეულია კამარა, დანგრეულია სამხრეთ და დასავლეთ კედლების, კონქის დიდი ნაწილი, კედლებიდან ჩამოცვენილია საპირე ქვები.

ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას დასავლეთიდან ჰქონდა. აღმოსავლეთით ნახევარწიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ვიწრო და მაღალი, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს მოწყობილია თითო, გეგმით ნალისებრი ნიშა. ჩრდილოეთ კედელში, აფსიდის მხართან, ერთი ოთხკუთხა ნიშაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დიმიტრი ნასყიდაშვილი

**დიმიტრი ნასყიდაშვილი** (დ. 22 მაისი, 2000, ქარელი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), სამბოში ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონი (2019, ტაშკენტი, უზბეკეთი) და ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* დიმიტრი ნასყიდაშვილი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი

{{ინფოდაფა სპორტსმენი
| თავისფერი = 
| სახელი = სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი
| სურათი = Svetlana Peikrishvili (born 2 May 1961) — Georgian female acrobatic gymnast.jpg 
| სურათისზომა = 
| წარწერა =  
| დაბადების სახელი = 
| სრული სახელი = სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი
| მეტსახელი = 
| ეროვნება =  
| დაბადების თარიღი =  
| დაბადების ადგილი = ფერღანა, უზბეკეთის სსრ, სსრ კავშირი 
| გარდაცვალების თარიღი = 
| გარდაცვალების ადგილი = 
| სიმაღლე =  
| წონა =  
| საიტი = 
| ქვეყანა =  სსრ კავშირი
| სპორტი = სპორტული აკრობატიკა
| სახეობა = 
| კლუბი = „განათლების განყოფილება“ თბილისი
| გუნდი = 
| მწვრთნელი = ვ. გურგენიძე 
| მედლისთარგები = 

|}
| მედლები = 
| ჯილდოები = 
}}
**სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი** (დ. 2 მაისი, 1961, ფერღანა, უზბეკეთის სსრ, სსრ კავშირი) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი (სპორტული აკრობატიკა) და მწვრთნელი. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი. 

## ბიოგრაფია
ევროპისა და მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი და ვიცე-ჩემპიონი (1982) ქალთა წყვილებში (ლუდმილა გლაზუნოვასთან ერთად), საბჭოთა კავშირის სამგზის ჩემპიონი (1981, 1982, 1983) და საბჭოთა კავშირის თასის სამგზის მფლობელი (1981, 1984, 1985). სხვადასხვა რესპუბლიკური, საკავშირო თუ საერთაშორისო შეჯიბრებათა პრიზიორი.
; მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი 
*  1982 (პირველი ვარჯიში)
; ევროპის ჩემპიონი
*  1982 (მრავალჭიდი)

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი — ქართული სპორტი
* სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი — მემატიანე

## კომენტარები
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ტორენსის ტბა

**ტორენსის ტბა** () — გაუდინარი მლაშე ტბა ავსტრალიაში, სამხრეთ ავსტრალიაში. მდებარეობს ტექტონიკურ ქვაბულში, ფლინდერსის ქედის დასავლეთით, ზღვის დონიდან 28 მ სიმაღლეზე. გაწოლილია ქალაქ პორტ-ოგასტიდან 65 კმ-ში, ხოლო ქალაქ ადელაიდიდან ჩრდილოეთთ 345 კმ-ში. ფართობი ძლიერ ცვალებადია სეზონის მიხედვით: ზამთარში, წვიმების შემდეგ, ფართობი აღწევს 5,7 ათ. კმ²-ს, ზაფხულში თითქმის მთლიანად შრება და იფარება მარილის ქერქით. მაქსიმალური სიგრძე 250 კმ, სიგანე 30 კმ, მაქსიმალური სიღრმე 1 მ. ირგვლივ ბუჩქნარები გვხვდება, მათ შორის ნაცარქათამა. უკანასკნელი 150 წლის განმავლობაში ტორენსი მთლიანად მხოლოდ ერთხელ აივსო. ტბა აღმოაჩინა ედვარდ ჯონ ეირმა 1839 წელს, შემდეგი 20 წლის განმავლობაში ფიქრობდნენ, რომ ტორენსის ტბა ნალის ფორმის დიდი წყალმარჩხი მარილიანი ტბაა, რომელიც შემოზღუდავს ფლინდერსის ქედს და აბრკოლებს გზას ქვეყნის შიდა ნაწილში. პირველი ევროპელი, რომელმაც დაძლია აღნიშნული ბარიერი იყო ოგასტეს ჩარლზ გრეგორი. ტბა წყლით აივსო 1897 წელს და კვლავ 1989 წლის აპრილში. დაახლოებით 35 000 წლის წინ წყალი ტბაში სუსტად მარილიანი იყო, თუმცა დროთა განმავლობაში მარილიანობის ხარისხმა მოიმატა. ტბას სახელი უწოდა ედვარდ ჯონ ეირმა ბრიტანელი ოფიცერისა და ეკონომისტის რობერტ ტორენსის პატივსაცემად. ამჟამად შედის ტორენსის ტბის ეროვნული პარკის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთი ავსტრალიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ნიკო ჭავჭავაძის სახლი

**ნიკო (დიდი ნიკო) ზურაბის ძე ჭავჭავაძის სახლი** — არქიტექტურულ-ისტორიული ძეგლი, მდებარეობს ქალაქ ყვარლის ცენტრში. რუსთაველის ქუჩაზე. ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმის მოპირდაპირე მხარეს.

აგებულია XIX საუკუნის დასაწყისში. სახლი დროთა განმავლობაში სხვადასხვა დანიშნულებისათვის გამოიყენებოდა, რის შედეგადაც მნიშვნელოვნად შეეცვალა თავდაპირველი სახე. ერთხანს აქ სკოლა იყო, შემდეგ — კოტე მარჯანიშვილის სახლ-მუზეუმს გადაეცა დამხმარე ნაგებობად. ამჟამად შენობის ორი ოთახი მუზეუმის ადმინისტრაციას უკავია, ნაწილი საწყობადაა გამოყენებული.

## აღწერა
სახლი ერთსართულიანია, დანაშენით შუა ნაწილზე. ნაშენია აგურით. შენობა გეგმით სამხრეთიდან ჩრდილოეთის მიმართულებითაა წაგრძელებული და მთავარი ფასადით მიმართულია ეზოსკენ. ოთახები სწორკუთხაა, განლაგებულია ანფილადურად. შუა ნაწილის პირველ სართულში ლოჯია, რომელიც ეზოს მხარეს გახსნილია სამი განიერი და მაღალი თაღით. მათგან შუა თაღი ღიაა, ხოლო გვერდითებში ადრე ხის ჭვირული მოაჯირი იყო ჩასმული. შუა თაღის წინ სამსაფეხურიანი კიბეა. კავშირი შენობის დანარჩენ ნაწილთან, ლოჯიდან ხდებოდა. მეორე სართულზე ასასვლელი ხის კიბეც სწორედ ლოჯის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში იყო მოწყობილი.

სახლის მთავარი, ეზოსკენ მიმართული ფასადი შელესილია. ლოჯის სამივე თაღი დამუშავებულია ნალესობაში გამოყვანილი რუსტებით. მეორე სართულის საფასადო სიბრტყე, რომელიც პირველისგან პროფილირებული ლავგარდნითაა გამოყოფილი, სადა პილასტრებით დაყოფილია სამ ნაწილად, შუა ნაწილში გადმოკიდებულ აივანზე გამოსასვლელი კარით. გვერდით ნაწილებში კი - თითო ვიწრო, მაღალი, სწორკუთხა სარკმელი. ფასადი დასრულებულია მაღალი, საფეხუროვანი ლავგარდნით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები