open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რუდოლფ ფონ იერინგი

thumb|right|რუდოლფ ფონ იერინგი
**რუდოლფ ფონ იერინგი** ( დ. 22 აგვისტო, 1818, აურიხი, გერმანია — გ. 17 სექტემბერი, 1892, გეტინგენი, გერმანია) — გერმანელი იურისტი

## ბიოგრაფია 
იერინგი აღიზარდა იურისტების ოჯახში. განათლება მიიღო ჰაიდელბერგის, გეტინგენის, მიუნჰენის და ბერლინის უნივერსიტეტებში. 1842 წელს მიენიჭა დოქტორის ტიტული ბერლინის უნივერსიტეტში. 1843 წლიდან იერინგი მუშაობდა პრივატ-დოცენტად ბერლინში, 1845 წლიდან — ბაზელში. შემდგომში იგი იყო პროფესორი როსტოკში (1846-1849), კილში (1849-1852) და გისენში (1852-1861). 1868 წელს იერინგი მიიწვეულ იქნა ვენის უნივერსიტეტში, სადაც 4 წლის მანძილზე მოღვაწეობდა . ვენაში მოღვაწეობის უკანასკნელ წელს იერინგმა ვენის იურიდიული საზოგადოების წინაშე წაიკითხა თავის სახელგანთქმული თხზულება „ბრძოლა სამართლისათვის“, რომელიც არაერთ (მათ შორის ქართულ) ენაზე ითარგმნა და მრავალჯერ გამოიცა. 1872 წელს იგი დაუბრუნდა გერმანიას და განაგრძო  გეტინგენის უნივერსიტეტში, სადაც სიცოცხლის ბოლმდე მოღვაწეობდა. ამ პერიოდში მან უარი განაცხადა მიწვევევებზე მიუნჰენის და ლაიფციგის უნივერსიტეტებიდან.
 
## მეცნიერული ღვაწლი 
იერინგმა უაღრესად დიდი გავლენა მოახდინა XIX საუკუნეში გერმანული იურიდიული მეცნიერების განვითარებაზე.  მის კალამს ეკუთვნის „რომის სამართლის სული მისი განვითარების სხვადასხვა საფეხურებზე“ (4 ტომად, 1852-1865), რომელშიც იგი შეეცადა არა მარტო აეხსნა რომაული სამათლის განვითარების მიზეზები და პირობები, არამედ დაედგინა ზოგადად სამართლის განვითარების კანონზომიერებები. ასევე აღსანიშნავია იერინგის შრომა „მიზანი სამართალში“ (2 ტომად, 1877-1883), რომელშიც იგი ამტკიცებს რომ „მიზანი არის მთელი სამართლის შემოქმედი“. ამ ნაშრომით იერინგი საბოლოოდ გაემიჯნა ე.წ. ცნებათა იურისპრუდენციას, რითაც ლოგიკური დასასრული ჰპოვა იდეურმა "ფერიცვალებამ" (Bekehrung), რომელიც გავრცელებული შეხედულების თანახმად „რომის სამართლის სულში“ იღებს სათავეს.  განსაკუთრებით მწვავედ და მახვილგონივრულად დასცინის მეცნიერი ცნებათა იურისპრუდენციას თხზულებაში „იურიდიულ ცნებათა ზეცაში“ (1884).

სამოქალქო სამართლის დოგმატიკისათვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო მისი ნაშრომები მფლობელობის და წინასახელშეკრულებო ვალდებულებების (culpa in contrahendo) შესახებ („culpa in contrahendo-ს შესახებ“).

იერინგმა განსაკუთრებული ზეგავლენა იქონია სისხლის სამართლის სოციოლოგიურ სკოლაზე და ე.წ. ინტერესთა იურისპრუდენციაზე (ფილიპ ჰეკი). იერინგის მეთოდოლოგიური და თეორიული შეხედულებები დღემდე ინარჩუნებენ აქტუალურობას გერმანულენოვანი ქვეყნების სამართლის მეცნიერებაში.

## მნიშვნელოვანი ნაშრომები 
*ნარკვევები რომის სამართლიდან, 1844
*რომის სამართლის სული მისი განვითარების სხვადასხვა საფეხურებზე, 1852-1865
*ბრალის მომენტი რომის სამართალში, 1867
*ბრძოლა სამართლიანობისათვის, 1872
*მიზანი სამართალში, 1877-1883
*მფლობელობის ნება. ამავდროულად გაბატონებული იურიდიული მეთოდის კრიტიკა, 1889
*რომის სამართლის განვითარების ისტორია, 1894

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:გერმანელი იურისტები
კატეგორია:დაბადებული 22 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1818
კატეგორია:გარდაცვლილი  17 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1892
საპატიო ნიშანი

**„საპატიო ნიშანი“** ()  — ორდენი, რომელიც დააწესა ცენტრალურმა აღმასრულებელმა კომიტეტმა (ცაკი) 1935 წლის 25 ნოემბერს. ამ ორდენით სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი აჯილდოებდა ცალკეულ მოქალაქეებსა და კოლექტივებს მრეწველობაში, სოფლის მეურნეობაში, ტრანსპორტზე და ვაჭრობაში მაღალი მაჩვენებლებისათვის; სამეცნიერო-კვლევითი, კულტურულ-საგანმანათლებლო და სპორტულ მოღვაწეობაში განსაკუთრებული მიღწევებისათვის, დიდი ეკონომიკური მნიშვნელობის გამოგონებისა და ტექნიკისს გაუმჯობესებისათვის; საბჭოთა არმიისა და სსრკ თავდაცვისუნარიანობის განმტკიცებისათვის. ორდენის ნიშანი ვერცხლისაგან მზადდება. იბნევენ შრომის წითელი დროშის ორდენის შემდეგ.
მინი|Order of the Badge of Honour reverse

## ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
შრომითი დიდების ორდენი

**შრომითი დიდების ორდენი** () — სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1974 წლის 18 იანვრის ბრძანებულებით დაწესებული ორდენი. შრომითი დიდების ორდენით აჯილდოებენ მრეწველობის, ტრანსპორტის, მშენებლობის მუშებს და ამ დარგების წარმოების ოსტატებს, კოლმეურნეებსა და სოფლის  მეურნეობის მუშაკებს მრავალი წლის თავდადებული მაღალნაყოფიერი შრომისათვის. შრომითი დიდების ორდენი 3 ხარისხისაა: I, II და III. ორდენის უმაღლესი ხარისხია I ხარისხი. სამივე ხარისხის ორდენი მზადდება ვერცხლისაგან. შრომითი დიდების ორდენს ატარებენ მკერდის მარცხენა მხარეს, დიდების ორდენის გვერდით.
მინი|Order Of Labour Glory, 3st class reverse

## მედლები და  მუარის ლენტები
## ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ღადანა

**ღადანა** — ლეონტი მროველის მიხედვით, ქართლის (იბერიის) მეფის ფარსმან ქველის მეუღლე, რომელიც მეფობდა ქართლის მე-17 მეფის ფარსმანის მცირეწლოვნობის ჟამს (ვარაუდით II-III საუკუნეების მიჯნა).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იბერიის სამეფო
კატეგორია:პართია
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
ქუჯი

**ქუჯი** — კოლხეთის მეფე (ერისთავი) დაახლოებით ძვ. წ. 325-ძვ. წ. 280 წლებში. ქართლის მეფის, ფარნავაზის მოკავშირე და თანამებრძოლი. რომაელი სარდლის, აზოს წინააღმდეგ ომში ფარნავაზმა დახმარება ქუჯის სთხოვა. ეგრისის მმართველმა მისი წინადადება მიიღო და ქართლის მეფეს შეუერთდა. ფარნავაზი დედასთან და დებთან ერთად ეგრისში გადავიდა. ქუჯიმ ქართული სახელმწიფოს გაერთიანებისათვის დაწყებულ ბრძოლაში პირველობა ფარნავაზს დაუთმო:

ბრძოლა ქვეყნის გაერთიანებისათვის რამდენიმე წელს გაგრძელდა და ფარნავაზის გამარჯვებით დასრულდა. ქართლის მეფემ ერისთავ ქუჯის საკუთარი და მიათხოვა ცოლად და მათი მოკავშირეობა ნათესაობითაც განამტკიცა. ფარნავაზიანების შტოს გამგრძელებელი ქართამი ქუჯის და ფარნავაზის დის შვილიშვილი ან შვილთაშვილი იყო.

ქუჯი ერისთავმა ეგრისის შუაგულში ასევე ააშენა ქალაქი ციხე-გოჯი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ქუჯი ეგრისის ერისთავი

კატეგორია:კოლხეთის მეფეები
ქართამი (კოლხი)

**ქართამი** — კოლხი უფლისწული.ქუჯის ძის შვილი, ასევე საურმაგ მეფის ასულის შვილი და იბერიის მეფის, ფარნავაზ II-ის შვილობილი, სიძე და მემკვიდრე. მაგრამ მას არ დასცალდა მეფობა. იგი დაიღუპა ძვ. წ. 33 წელს თავის სიმამრთან ერთად, იბერიის მომავალი მეფის, მირიან II-ის წინააღმდეგ ბრძოლაში. 

ქართამს ფარნავაზ II-ის ქალიშვილისგან ჰყავდა ერთი ძე: ადერკი.

## სქოლიო
კატეგორია:კოლხეთის სამეფო
კატეგორია:ფარნავაზიანები
ფარნაჯომი

**ფარნაჯომი**, *ფარნაჯობი*, *ფარნაჯამი* — ლეონტი მროველის მიხედვით, ქართლის (იბერიის) IV მეფე. მკვლევართა აზრით, მეფობდა ძვ. წ. II საუკუნის 70-იან წლებში. გ. მელიქიშვილის აზრით, იგი დიდი სომხეთის მეფის არტაშეს I-ის (ძვ. წ. 189-161) თანამედროვე უნდა ყოფილიყო.

გუბაზ და ლევან სანიკიძეების მიხედვით, მირიან I-ის ძეა. გააძლიერა და განამტკიცა მცხეთა და ქართლის სხვა ციხე-ქალაქები. შეუდგა სპარსულ ცეცხლთაყვანისმცემლობას. მცხეთაში სპარსელი მოგვები (ქურუმები) მოიყვანა და ხალხშიც სპარსული რელიგიის გავრცელებას აპირებდა, მაგრამ ერისთავები აუჯანყდნენ და მეფე ბრძოლაში დაიღუპა.

[thumb|300px|მარჯვნივ|[მითრიდატე VI ევპატორი|მითრიდატეს სამეფო.]]

მის დროს მცირე აზიაში, კოლხეთის სამეფოს მეზობლად, გაძლიერდა პონტოს სამეფო, რომლის მეფემ, მიტრიდატ VI დიდმა (120–63 წ.), სასტიკი ომი აუტეხა რომაელებს და თავის ხელ ქვეშ მრავალი წვრილ-წვრილი სამთავრო შეიერთა. 88 წელს კოლხეთიც მიტრიდატის ხელში გადავიდა. თვით კოლხების თხოვნით, ძვ. წ. 84 წელს მან აქ მეფედ დანიშნა ოლთაკი.

## სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები
კატეგორია:ფარნავაზიანები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ორდენი

[მინი|ორდენები [საფრანგეთის უცხოური ლეგიონის მუზეუმში]]
**ორდენი** ( <  — რიგი, თანრიგი) — წარჩინების ნიშანი, საპატიო სახელმწიფო ჯილდო განსაკუთრებული დამსახურებისათვის. ორდენის, როგორც წარჩინების ნიშნის, წარმოშობა დაკავშირებულია სასულიერო-სარაინდო და სარაინდო ორდენებთან — გაერთიანებებთან, რომლებიც არსებობდნენ დასავლეთ ევროპაში XIII საუკუნუდან ბერ-მონაზონთა ორდენების მსგავსად. სამხედრო-ბერ-მონაზონთა სარაინდო ორდენები დაარსდა პალესტინაში ჯვაროსნული ომების დროს (მაგ., ტამპლიერების ორდენი, გერმანული ორდენი), XIII—XIV საუკუნეებში ამ გაერთიანებათაგან ზოგიერთში ათიათასობით რაინდი შედიოდა (მაგ. ლივინიის ორდენი, ტევტონთა ორდენი), XIV—XVI საუკუნეებში ფართოდ გავრცელდა სამეფო კარის ორდენები. ამ ორდენების წევრებს ბრწყინვალედ ეცვათ, მათ ჰქონდათ აგრეთვე სხვადასხვა განსაკუთრებული საორდენო ნიშანი, რომელმაც შემდეგ ჯილდოს სახე მიიღო (მაგ.,  ინგლისში წვივსაკრავის ორდენი, 1348 ან 1350,  საფრანგეთის სულიწმინდის ორდენი, 1579). ასეთი ორდენები, მრავლად დაწესდა XVIII—XIX საუკუნეებში; ამგვარი ნიშნები გვხვდება აზიის ქვეყნებშიც:  თურქეთში (ნახევარმთავარის ორდენი, 1799),  ირანში (ლომისა და მზის ორდენი, 1808),  იაპონიაში (ამომავალი მზის ორდენი, 1875),  ჩინეთში (ორმაგი დრაკონის ორდენი, 1882)და სხვა.  რუსეთში ორდენები პირველად პეტრე I-მა დააწესა — წმინდა მოციქულის ანდრია პირველწოდებულის ორდენი (1698) და წამებული წმინდა ეკატერინეს ქალთა ორდენი (1714). სამხედროების დასაჯილდოებლად დაწესდა  წმინდა ალექსანდრე ნეველის (1725) და  წმინდა გიორგის (1769) ორდენები, შემდეგ კი ბევრი სხვა ორდენები; ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ მეფის ორდენები გაუქმდა.

ყოფილ ევროპის სოციალისტურ ქვეყნებში უმაღლეს ორდენებად ითვლება: ბულგარეთში — გიორგი დიმიტროვის ორდენი, გდრ-ში — კარლ მარქსის ორდერი, უნგრეთში — უნგრეთის დროშის ორდერი, პოლონეთში — სახალხო პოლონეთის მშენებელთა ორდერი, რუმინეთში — "რუმინეთის სახალხო რესპუბლიკის ვარსკვლავი", ჩეხოსლოვაკიაში — კლემენტ გოტვალდოს ორდენი, იუგოსლავიაში -"იუგოსლავიის დიდი ვარსკვლავი" და სხვა. კაპიტალისტურ ქვეყნებში შედარებით ცნობილი ორდენებია: აშშ-ში — "მეწამული გული"; დიდ ბრიტანეთში — წვივსაკრავის ორდენი; საფრანგეთში — საპატიო ლეგიონის ორდენი და სხვა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფალერისტიკა

## ლიტერატურა
არშაკ I

**არშაკ I**, *არსოკი* — ქართლის (იბერიის) მეფე ძვ. წ. II საუკუნის II ნახევარში. ლეონტი მროველის მიხედვით, არშაკი (არსოკი) არშაკუნიანი მეფის ძეა, რომელიც მოიწვიეს ქართლში ერისმთავრებმა. თანამედროვე ისტორიკოსთა აზრით, არსოკის ამგვარი წარმომავლობა საეჭვოა, რადგან არშაკუნიანები სომხეთში ორი საუკუნით უფრო გვიან გამეფდნენ.

## სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები
კატეგორია:ფარნავაზიანები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
არდამი

**არდამი** — ქართლის პირველი აქემენიდი სატრაპი ძვ. წ. V საუკუნის ბოლოს. დაახლოებით ძვ. წ. 430 წლისთვის აქემენიდურმა ირანმა აღმოსავლეთ საქართველო დაიპყრო და აქ სატრაპთა მმართველობა შემოიღო. სწორედ არდამი იყო იბერიის პირველი სატრაპი, რომელიც დაახლ. ძვ. წ. 430-ძვ. წ. 400 წლებში მმართველობდა. მანვე როგორც ჩანს ააშენა ქალაქი არმაზი და იგი თავის რეზიდენციად აქცია.

## სქოლიო
კატეგორია:ქართლის სამეფო
გამარჯვების ორდენი

thumb|right|„გამარჯვების“ ორდენი
„**გამარჯვება**“ ( „Победа“) — უმაღლესი სამხედრო ორდენი. დაწესებულია სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1943 წლის 8 ნოემბრის ბრძანებულებით. „გამარჯვების“ ორდენით აჯილდოებენ საბჭოთა არმიის უფროს მეთაურთა შემადგენლობას ისეთი საბრძოლო ოპერაციების წარმატებით ჩატარებისათვის, რომელთა შედეგადაც ვითარება ძირეულად იცვლება საბჭოთა არმიის სასარგებლოდ. ორდენის ნიშანი პლატინისაგან მზადდება. ლალის ამოზნექილ ხუთქიმიან ვარსკვლავს გარს ბრილიანტები აქვს შემოვლებული. ქიმებს შორის სხივებიც ბრილიანტებითაა მოოჭვილი. ბრილიანტების საერთო წონა 16 კარატია. ორდენს მკერდის მარცხენა მხარეს ატარებენ. ლენტის ნიმუში და აღწერილობა დამტკიცებულია სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1944 წლის 18 აგვისტოს ბრძანებულებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ფარსმან I

**ფარსმან I** — იბერიის მეფე 35-70 წლებში. მისი მეფობის დროს იბერია ძალიან გაძლიერდა და გაბატონდა სომხეთსა და კავკასიის ალბანეთზე.

## ისტორია
გამეფდა 35 წელს. ძმის, მითრიდატეს გამეფების მიზნით, რომის მხარდაჭერით სომხეთში ილაშქრა, ხელთ იგდო სომხეთის დედაქალაქი არტაშატი. ამის საპასუხოდ პართიის მეფე არტაბან III-ემ უფლისწული ოროდე გაგზავნა ლაშქრით იბერიელების წინააღმდეგ. ფარსმანმა თავსი ჯარი გააძლიერა დაქირავებული ალბანელებითა და სარმატებით, დაამარცხა პართიელები და მითრიდატე გაამეფა სომხეთში. გაიუს კალიგულას მმართველობის დროს რომაელებმა მითრიდატეს სომხეთის სამეფო ტახტი ჩამოართვეს; იმპერატორმა კლავდიუსმა 47 წელს სომხეთი კვლავ დაუბრუნა მითრიდატეს. სომხეთში მის ხელმეორედ გამეფებაში რომაელებთან ერთად იბერიის ჯარიც იღებდა მონაწილეობას. ფარსმანის ვაჟი რადამისტი ცნობილი იყო მისი ამბიციურობით და ხშირად გამოდიოდა მამის წინააღმდეგ, ამიტომ ფარსმანმა გადაწყვიტა, თავმოყვარე ვაჟი როგორმე თავიდან მოეშორებინა და სომხეთში გაემეფებინა. 51 წელს რომაელთა ინტერესების საწინააღმდეგოდ, ფარსმან I-მა ალყა შემოარტყა გარნისის ციხეში შემწყვდეულ მითრიდატეს და რომაელთა გარნიზონს და ხელთ იგდო გარნისი. ფარსმან I-მა მითრიდატე თავის ძეს რადამისტს მოაკვლევინა და სომხეთში რადამისტი გაამეფა. 52 წელს პართელთა შემოჭრის გამო რადამისტმა სომხეთში ფეხი ვერ მოიკიდა. იბერიელებმა უბრძოლველად მიატოვეს არტაშატი და ტიგრანაკერტი. მკაცრი ზამთრის გამო პართიელები გავიდნენ სომხეთიდან. ფარსმან I-მა სომხეთის დასაპყრობად კვლავ გაგზავნა რადამისტი. დროებითი წარმატების შემდეგ რადამისტი იძულებული გახდა დაეტოვებინა სომხეთი. საბოლოოდ 55 წელს ფარსმან I შეურიგდა პართიის გაბატონებას სომხეთში. სომხეთის დაკარგვის შემდეგ, 59 წელს, ანტირომაული მოღვაწეობის საბაბით ფარსმანმა მოაკვლევინა რადამისტი, რომელიც მას იბერიის სამეფო ტახტს ეცილებოდა. ამის შემდეგ ფარსმანის შესახებ არაფერია ცნობილი. 75 წელს ფარსმანი უკვე ცოცხალი აღარ იყო, რადგან იბერიის მეფედ იხსენიება მისი შვილი მითრიდატე II. 

ფარსმან I არც ლეონტი მროველთან და არც „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს ფარნავაზიან წარმართ მეფეთა სიაში შესული არ არის.

## ლიტერატურა 
* 
*

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები
კატეგორია:ფარნავაზიანები
კატეგორია:ტირანის მკვლელები
კატეგორია:შვილის მკვლელები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ბარტომ II

**ბარტომ II**, *ბრატმან II*, *ბარტამი* — ქართლის (იბერიის) მეფე მცხეთის ორმეფობის პერიოდში, მის ძმასთან, ქართამთან ერთად.

თეიმურაზ ბატონიშვილის მიხედვით, „ბარტომმან იმეფა 28“, 44 წლიდან (44–72).

## სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები
კატეგორია:ფარნავაზიანები
კანადიუსი

**კანადიუსი** *(ლათ. Canadius)* — რომაელი სარდალი, რომელმაც ძვ. წ. 36 წელს ფარსმან I-ის მეფობის დროს დალაშქრა იბერიის სამეფო და ეს უკანასკნელი რომის „მოკავშირე“ გახადა.

კატეგორია:იბერიის სამეფო
კატეგორია:ძვ. წ. I საუკუნის რომაელები
ფარსმან VI

**ფარსმან VI** — იბერიის მეფე 535–537 წლებში. მის დროს იბერია სასანიდური ირანის ქვეშევრდომი იყო, მისი სიკვდილის შემდეგ კი ირანის შაჰმა ხოსრო I ანუშირვანმა იბერიაში საბოლოოდ გააუქმა მეფობა და იბერია ირანის რიგითი პროვინცია გახდა. გადმოცემის მიხედვით სწორედ ფარსმან VI-ის დროს ჩამოვიდა საქართველოში ცამეტი ასურელი მამა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები
კატეგორია:ფარნავაზიანები
წითელი დროშის ორდენი

**წითელი დროშის ორდენი** () — სამხედრო ორდენი, რომელიც დააწესა სსრკ ცენტრალურმა აღმასრულებელმა კომიტეტის (ცაკი) პრეზიდიუმს 1924 წლის 1 აგვისტოს (რსფსრ-ში არსებობდა 1918-დან, სხვა საბჭოთა რესპუბლიკებში — 1920-1921 წლიდან). აჯილდოებენ საბჭოთა არმიისა და სამხედრო-საზღვაო ფლოტის რიგით მებრძოლებს, მეთაურებს, ჯარის ნაწილებსა და შენაერთებს, აგრეთვე სხვა მოქალაქეებს საბრძოლო საქმიანობის დროს გამოჩენილი განსაკუთრებული სიმამაცისა და თავდადებისათვის,საბჭოთა კავშირის მტრების წინააღმდეგ ბრძოლაში განსაკუთრებული წარჩინებისათვის; 1944-დან — გენერლებს, ოფიცრებსა და სერჟანტებს ნამსახურობისათვის. დაჯილდოებულ კოლექტივს „წითელდროშოვანი“ ეწოდება. ორდენის ნიშანი ოვალური ფორმისაა, მზადდება ვერცხლისაგან, ატარებენ მკერდის მარცხენა მხარეს, ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის შემდეგ.

## საქართველოს სსრ
წითელი დროშის ორდენით დაჯილდოებული კოლექტივები:
* 1945 — თბილისის 26 ბაქოელი კომისრის სახელობის სამთო-საარტილერიო სასწავლებელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ზუა

**ზუა** — ურარტული წარწერების მიხედვით დიაოხის სამეფო ქალაქი. ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია. ზოგიერთი მეცნიერის მტკიცებით სავარაუდოდ მდებარეობდა მდ. ჭოროხის აუზში, ან ცოტა აღმოსავლეთით ერზურუმი-ყარსის მახლობლად. ზუას ეტიმოლოგია უცნობია.

ურარტუს მეფის, მენუას (ძვ. წ. 810–786 წწ.) კლდეზე ამოკვეთილი წარწერები იაზილითაშიდან (თანამედროვე ეშექ-ილიასი თურქეთი) იუწყება: 

მენუას დროს დიაოხის „სამეფო ქალაქის“ ეპითეტით მოხსენიებული ქალაქი შაშილუ არგიშთი I-ის დროს ურარტუს დაქვემდებარებაში გადადის, ხოლო დიაუხის „სამეფო ქალაქად“ უკვე ქალაქი – ზუა ჩანს. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* გ. ქავთარაძე, სამხრეთ-დასავლეთი ამიერკავკასიის ისტორიული გეოგრაფიის ზოგიერთი საკითხი
* С. Д. Гоготидзе Локализация «стран» Даиаэн-Диаоха 

## სქოლიო
კატეგორია:დიაოხის სამეფო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ქალაქები
სუვოროვის ორდენი

**სუვოროვის ორდენი** () — სამხედრო ორდენი ყოფილ საბჭოთა კავშირში, რომელიც დაწესდა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1942 წლის 29 ივლისის ბრძანებულებით. აჯილდოებდნენ მარშლებს, გენერლებსა და ოფიცრებს სანიმუშოდ ჩატარებული ბრძოლისა და ოპერაციებისათვის, რომელთა შედეგადაც მიღწეულ იქნა გამარჯვება. ორდენი 3 ხარისხისაა. ორდენის ნიშანი ხუთქიმიანი ვარსკვლავია. I ხარისხის სუვოროვის ორდენი მზადდებოდა პლატინისაგან, II — ოქროსაგან, III კი — ვერცხლისაგან. ატარებდნენ მკერდის მარჯვენა მხარეს.

## იხილეთ აგრეთვე
*
*

## ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
*
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
კუტუზოვის ორდენი

**კუტუზოვის ორდენი** () — სამხედრო ორდენი. დააწესა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა 1942 წლის 29 ივლისს. კუტუზოვის ორდენით აჯილდოებენ საბჭოთა არმიის მეთაურებს (მაგ. სარდლებს, შტაბის უფროსებს, დივიზიის, პოლკის, ბატალიონის მეთაურებს) ფრონტის, არმიისა თუ ცალკეული შენაერთის ოპერაციის გეგმის კარგად შემუშავებისა და განხორციელებისათვის. კუტუზოვის ორდენი 3 ხარისხისაა (III ხარისხისა დაწესდა 1943 წლის 8 თებერვალს). I ხარისხის ორდენი ოქროსია, II და III ხარისხისა — ვერცხლის. იბნევენ მკერდის მარჯვენა მხარეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:სამხედრო ორდენები
*
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
დიაოხი

**დიაოხი** ასევე *დაიაენი* და *ტაოხი* — ქართველ ტომთა უძველესი სახელმწიფო, რომელიც წარმოიქმნა ძვ. წ. XII საუკუნეში შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთით  და განადგურდა კიდევ ერთი ქართული სამეფოს კოლხას მიერ ძვ. წ. VIII საუკუნეში. დიაოხი მოიხსენიება ასურულ, ბერძნულ და ურარტულ წარწერებში.

## გეოგრაფია და ტოპონიმიკა
დიაოხი ასურეთის ჩრდილოეთითა და შავი ზღვის აღმოსავლეთით მდებარეობდა, ანუ თანამედროვე საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთ ტერიტორიაზე. ასურელები ქვეყანას დაიაენს უწოდებენ, ხოლო ურარტუ დიაოხის სახელით მოიხსენიებს. ძვ. წ. V საუკუნეში ქსენოფონტი დიაოხის მკვიდრთა შთამომავლობას ტაოხების სახელით იხსენიებს. აქედან მომდინარეობს საქართველოს ერთ-ერთი ისტორიული მხარის – ტაოს – სახელწოდება.

## ისტორია
### დაპირისპირება ასურეთთან
დიაოხი ჩამოყალიბდა ძვ. წ. XII საუკუნეში ევფრატის ზემოთში. ამ პერიოდში მას უხდება დაპირისპირება ასურეთთან, კერძოდ, ტიგლათფილესერ I-თან (ძვ. წ. 1115-1077). ამას მოწმობს ძვ. წ. 1112 წლით დათარიღებული  წარწერა, რომელშიც ტიგლათფილესერ I იხსენიებს „60 მეფის გაერთიანებას“ (ნაირის ქვეყნებს). სწორედ ეს გაერთიანება დაამარცხა ასურეთმა ძვ. წ. 1112 წელს და ჩრდილოეთის, ანუ შავ ზღვამდე სდია.

### დაპირისპირება ურარტუსთან
მართალია ტიგლათფილესერის გარდაცვალების შემდეგ ასურეთი სუსტდება, მაგრამ დიაოხს ახალი მეტოქე უჩნდება ურარტუს სახით. ურარტუ საფრთხეს უქმნის, არა მარტო დიაოხის, არამედ ასურეთის სამეფოსაც, ამიტომ თუკი აქამდე ერთმანეთს ეომებოდნენ დიაოხის მეფე სიენი და ასურეთის მონარქი ტიგლათფილესერ I, ამჯერად მათმა შთამომავლებმა ასიამ და სალმანასარ III-მ კოალიცია შექმნეს და ერთობლივი ძალით დაუპირისპირდნენ ურარტუს. ძვ. წ. IX საუკუნის ბოლოს და VIII საუკუნის დასაწყისში ურარტუმ დაამარცხა ასურეთი და დიაოხი მარტოდმარტო აღმოჩნდა მის წინააღმდეგ. დიაოხი ჯერ მენუამ დაამარცხა და დახარკა. ამის შესახებ ნახსენებია მის ერთ-ერთი წარწერაში, სადაც მენუა უტუფურსს იხსენიებს, ხოლო დიაოხს ძლიერ ქვეყანას უწოდებს. ამავე უტუფურსს მოუხდა ბრძოლა მენუას ძის - არგიშთის წინააღმდეგ. მანაც დაამარცხა და დახარკა დიაოხი.

### დაპირისპირება კოლხასთან
დასუსტებულ დიაოხს ამჯერად კოლხას წინააღმდეგ უხდება წასვლა, რომელიც დღევანდელი საქართველოს ტერიტორიაზე მდებარე ადრეკლასობრივი სახელმწიფოა. კოლხას არ გასჭირვებია ძლიერ დასუსტებული დიაოხის დამარცხება. ძვ. წ. VIII საუკუნეში დიაოხის ქვეყანამ არსებობა შეწყვიტა, იგი კოლხეთის სამეფომ გაანადგურა. აღნიშნულ ფაქტს ადასტურებს არგიშთი I-ს მემკვიდრის სარდურ II-ს წარწერა, რომელიც ამ ტერიტორიაზე ლაშქრობისას აღარ იხსენიებს დიაოხს, მის წარწერაში მხოლოდ კოლხა მოიხსენიება.

## ეკონომიკა
დიაოხში განვითარებული იყო ლითონების (განსაკუთრებით სპილენძის, აგრეთვე ოქრო-ვერცხლის) მოპოვება-დამუშავება. ასევე განითარებული იყო მესაქონლეობა.

## დიაოხის მეფეები
*სიენი — დაახლ. ძვ. წ. 1120 - ძვ. წ. 1100 წწ.
*ასია — დაახლ. ძვ. წ. 850 - ძვ. წ. 825 წწ.
*უტუფურსი — დაახლ. ძვ. წ. 810 - ძვ. წ. 770 წწ.

## იხილეთ აგრეთვე
*საქართველოს ისტორია
*კოლხეთის სამეფო

## ლიტერატურა
*საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბილისი, 1970
* *ქავთარაძე გ.* „დაიაენი/დიაუხის ქვეყნის უძველესი «სამეფო ქალაქის» ლოკალიზაციისათვის“. ქართველური მემკვიდრეობა. IX, 2005. გვ. 371–381.

## სქოლიო
*
მიუნხენი

**მიუნხენი** (, ) — ბავარიის თავისუფალი მხრის დედაქალაქი. 1,35 მილიონი მაცხოვრებლით მიუნხენი ბავარიის უდიდესი და გერმანიის სიდიდით მესამე ქალაქია ბერლინისა და ჰამბურგის შემდეგ. ითვლება ქვეყნის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ეკონომიკურ, სატრანსპორტო და კულტურულ ცენტრად. მიუნხენს გააჩნია  თავისუფალი ქალაქის სტატუსი და წარმოადგენს ზემო ბავარიის ადმინისტრაციულ ცენტრს.

## ისტორია
მიუნხენის ადგილზე დასახლება VIII სუაკუნიდან იყო. 1158 წელს ბავარიის ჰერცოგმა ჰაინრიხ ლომმა მას ქალაქის უფლება უბოძა. XIII სუაკუნიდან 1871 წლამდე იყო ბავარიის დედაქალაქი. XVI საუკუნეში გახდა გერმანიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კულტურული ცენტრი. ოცდაათწლიანი ომის დროს ოკუპირებული იყო შვედების, ხოლო ესპანეთის მემკვიდრეობის ომის დროს ავსტრიის ჯარების მიერ. 1871 წლიდან ბავარიასთან ერთად შევიდა გერმანიის იმპერიაში. 1923 წლის ნოემბერში მიუნხენში მოეწყო ლუდის პუტჩი. 1933 წლამდე მიუნხენში იყო ნაცსტური პარტიის შტაბ-ბინა. 1938 წელს აქ მოაწერეს ხელი მიუნხენის შეთანხმებას. 1945-1949 წლებში შედიოდა გერმანიის ოკუპაციის ამერიკულ ზონაში.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
1992/96 წლებში ქალაქის ახალი დაყოფის მიხედვით ქალაქი შემდეგ 25 რაიონად იყოფა:

## მოსახლეობა 
მარცხნივ|thumb|270px| მიუნხენის მოსახლეობის ზრდის დინამიკა

## სპორტი 
[left|thumb|250px|[მიუნხენის ოლიმპიური სტადიონი]]
მიუნხენში ჩატარებული ყველაზე დიდი სპორტული ღონისძიება იყო მიუნხენის ზაფხულის ოლიმპიადა 1972 წელს.

ქალაქის ჩრდილოეთით მდებარეობს ზაფხულის 1972 წლის ოლიმპიადასთვის აშენებული ოლიმპიური პარკი.

## ისტორიული ძეგლები
ისტორიული ძეგლებიდან აღსანშნავია გვიანდელი გოთიკური ფრაუენკირზე (1466-1492), გვიანდელი რენესანსული სანქტ-მიხაელსკირზე (1583-1597), ბაროკოული თეატინერკირხე (1633-1767), ძველი რატუშა (1470), ნიმფენბურგის სასახლე (1663-1728), გლიპტოთეკა (1816-1830), ძველი პინაკოთეკა (1826-1836), ახალი რატუშა (1867-1908), ხელოვნების სახლი (1933-1937), XX საზაფულო ომიპიური თამაშების ნაგებობათა კომპლექსი (1968-1972).
## იხილეთ აგრეთვე
*გერმანიის დიდი ქალაქების სია

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
მიუნხენის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კენიგსბერგი

მინი|150პქ|კენიგსბერგის გერბი
**კენიგსბერგი** () — აღმოსავლეთ პრუსიის პოლიტიკური, კულტურული და ეკონომიკური ცენტრი 1255–1945 წლებში. მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ, როდესაც აღმოსავლეთ პრუსიის ჩრდილოეთი ნაწილი საბჭოთა კავშირს გადაეცა, კენიგსბერგის ნანგრევებზე აშენდა საბჭოთა ქალაქი კალინინგრადი.

## სურათები

Image:Image-Koenigsberg, Map by Merian-Erben 1652.jpg|კენიგსბერგი 1652
Image:Kaliningrad 05-2017 img09 Kant Island.jpg|კენიგსბერგი საკათედრო ტაძარი (XIV საუკუნე)

## რესურსები ინტერნეტში
* Kaliningrad Photo Gallery – Reisebilder aus Königsberg
* The Film *Königsberg is dead*, France/Germany 2004 by Max & Gilbert  
* Territory's history from 1815 to 1945 
* Interactive Map with photos of Königsberg and modern Kaliningrad 
* Site with 400+ side-by-side photos of 1939/2005 identical locations in Königsberg/Kaliningrad   
* Northeast Prussia 2000: Travel Photos

კატეგორია:აღმოსავლეთი პრუსია
კატეგორია:კალინინგრადი
კატეგორია:გერმანია-საბჭოთა კავშირის ურთიერთობები
კატეგორია:ჰანზა
უშაკოვის ორდენი

მინი|მარჯვნივ|უშაკოვის ორდენი
**უშაკოვის ორდენი** () — სამხედრო ორდენი ყოფილ საბჭოთა კავშირში. დააწესა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა 1944 წლის 3 მარტს. უშაკოვის ორდენით აჯილდოებდნენ სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ოფიცრებს დიდმნიშვნელოვანი საზღვაო ოპერაციების დამუშავებისა და ჩატარებისათვის. უშაკოვის ორდენი ხუთქიმიანი ვარსკვლავია, შუაში აქვს თედორე უშაკოვის რელიეფური გამოსახულება; ორი ხარისხისაა: I ხარისხის ორდენი მზადდება პლატინისა და ოქროსაგან, II ხარისხისა — ოქროსა და ვერცხლისაგან. ატარებდნენ მკერდის მარჯვენა მხარეს. სუვოროვის ორდენის შემდეგ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:სამხედრო ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ნახიმოვის ორდენი

thumb|ნახიმოვის ორდენი, I ხარისხი
**ნახიმოვის ორდენი** () — სამხედრო ორდენი, რომელიც დააწესა სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა 1944 წლის 3 მარტს. ნახიმოვის ორდენით აჯილდოებენ სამხედრო საზღვაო ფლოტის ოფიცრებს საზღვაო ოპერაციების წარმატებით ჩატარებისა და უზრუნველყოფისათვის; ნახიმოვის ორდენი ამობურცული ხუთქიმიანი ვარსკვლავია, მზადდება ვერცხლისაგან; აქვს I და ხარისხი, ატარებენ მკერდის მარჯვენა მხარეს, კუტუზოვის ორდენის შემდეგ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:სამხედრო ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ბოგდან ხმელნიცკის ორდენი

thumb|right|ბოგდან ხმელნიცკის III ხარისხის თანამედროვე უკრაინული ორდენი
**ბოგდან ხმელნიცკის ორდენი** ( ) — საბჭოთა სამხედრო და მოგვიანებით უკრაინული ორდენი. დაწესებულია სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1943 წლის 10 ოქტომბრის ბრძანებულებით ბოგდან ხმელნიცკის პატივსაცემად. ბოგდან ხმელნიცკის ორდენით აჯილდოებენ საბჭოთა არმიისა და სამხედრო საზღვაო ფლოტის მეთაურებსა და მებრძოლებს, პარტიზანული რაზმების ხელმძღვანელებს და პარტიზანებს, რომლებმაც განსაკუთრებული სიმამაცე და გამბედაობა გამოიჩინეს სამშობლოსათვის ბრძოლაში. ორდენი ამოზნექილი ხუთქიმიანი ვარსკვლავია ბ. ხმელნიცკის რელიფური გამოსახულებით. აქვს სამი ხარისხი. პირველი ხარისხისა მზადდება ოქროსაგან, მეორე — ოქროსა და ვერცხლისგან , ხოლო მესამე - ვერცხლისგან. იბნევენ მკერდის მარჯვენა მხარეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:სამხედრო ორდენები
კატეგორია:უკრაინული ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ალექსანდრე ნეველის ორდენი (სსრკ)

thumb|ალექსანდრე ნეველის ორდენი (საბჭოთა)
**ალექსანდრე ნეველის ორდენი** () — საბჭოთა სამხედრო ორდენი; დაწესებულია სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1942 წლის 29 ივლისის ბრძანებულებით რუსი მხედართმთავრის ალექსანდრე ნეველის პატივისცამად. ამ ორდენით აჯილდოებენ საბჭოთა არმიის მეთაურთა შემადგენლობას ბრძოლაში გამოჩენილი მამაცობისა და უნარიანი სარდლობისათვის. ალექსანდრე ნეველის ორდენი ვერცხლის ამოზნექილი, ლალისფრად მომინაქრებული ხუთქიმიანი ვარსკვლავია. შუაში ალექსანდრე ნეველის რელიეფური გამოსახულება აქვს. იბნევენ მკერდის მარჯვენა მხარეს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* Указ Президиума Верховного Совета СССР «Об учреждении военных орденов: Ордена Суворова, первой, второй и третьей степени, Ордена Кутузова, первой и второй степени и Ордена Александра Невского» от 29 июля 1942 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 5 августа (№ 30 (189)). — С. 1.

კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:სამხედრო ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ნიურნბერგი

**ნიურნბერგი** () — ქალაქი გერმანიაში, აქვს დამოუკიდებელი ქალაქის სტატუსი. მდებარეობს ბავარიის ცენტრალურ ნაწილში. მდინარე პეგნიცზე. ნიურნბერგი ბავარიის მეორე ქალაქია მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მიუნხენის შემდეგ და მე-13 გერმანიაში. 1881 წელს მისმა მოსახლეობამ გადააჭარბა 100 ათასს და გახდა გერმანიის დიდი ქალაქი. არის ფრანკონიის ეკონომიკური, პოლიტიკური და კულტურული ცენტრი. ფიურთთან, შვაბახთან და ერლანგენთან ერთად ქმნის აგლომერაციას. ქალაქში გაიმართა ნიურნბერგის პროცესი. XXI საუკუნეში მისი მოსახლეობის რაოდენობა სტაბილურად მზარდია.

## ცნობილი ადამიანები
*ჰანს ზაქსი ― პოეტი
*ფრიდრიხ კრეს ფონ კრესენშტაინი ― გენერალი

## იხილეთ აგრეთვე
*გერმანიის დიდი ქალაქების სია
*ნიურნბერგის ტრანსპორტის მუზეუმი
*ნიურნბერგის მეტროპოლიტენი
*ნიურნბერგის ქრონიკა
*ნიურნბერგის რაიონი
*კათოლიკური ლიგა (1538)

## რესურსები ინტერნეტში
*English website of the city 
*49 digitised objects on Nuremberg 

კატეგორია:ბავარიის ქალაქები
კლაუს ვოვერაიტი

მინი|250პქ|კლაუს ვოვერაიტი, 2012 წელს
**კლაუს ვოვერაიტი** (; დ. 1 ოქტომბერი 1953, ბერლინი, გერმანია) — გერმანელი პოლიტიკოსი (გსდპ) და 2001-2014 წლებში ბერლინის მმართველი ბურგომისტრი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Konsequent Berlin (Personal website for British and French readers)
*CityMayors.com profile
*Interview with Klaus Wowereit in Exberliner magazine

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მაუნტ-ვერნონი

right|thumb|250px|სახლის უკანა ხედი
right|thumb|250px|სახლის წინა ხედი

**მაუნთ ვერნონი** — ჯორჯ ვაშინგტონის სახლი. აშენებულია ხისგან, ნეოკლასიკურ, ჯოჯრჯიულ სტილში. სახლი მდებარეობს მაუნთ ვერნონთან ახლოს, ფერფაქსის ოლქში, მდ. პოტომაკის ნაპირებზე 

1674 წელს ჯონ ვაშინგტონი და ნიკოლას სპენსერი, დასახლდნენ ამ ადგილას. როდესაც 1677 წელს ჯონ ვაშინგტონი გარდაიცვალა, მისმა ვაჟმა ლორენსმა, ჯორჯ ვაშინგტონის ბაბუამ, მემკვიდრეობით მიიღო, დაახლოებით იმის ნახევარი რასაც დღეს პლანტაცია წარმოადგენს. 1743 წელს ჯორჯ ვაშინგტონის ნახევარძმამ, ლორენს ვაშინგტონმა განაგრძო მისი წინაპრების დანატოვარის შენება. პლანტაციას სახელი ადმირალ ედვარდ ვერნონის პატივსაცემად დაერქვა, მისი ხელმძღვანელობის ქვეშ მსახურობდა ლორენსი, კარიბიაში ესპანელების წინააღმდეგ მოწყობილ ლაშქრობებში. ჯორჯმა ძალიან ბევრი რამე შეცვალა, პრაქტიკულად ოროჯერ გაზარდა სახლის ფართობი. ძირითად ფიზიკური სამუშაო მონებმა შეასრულეს. 

1754 წელს, ლორენსის გარდაცვალებიდან 2 წლის შემდეგ, ჯორჯმა ტერიტორია მისი რძლისგან იჯარით აიღო, ხოლო 1761 წელს ენი ვაშინგტონის გარდაცვალების შემდეგ ჯორჯმა მემკვიდრეობით მიიღო ქონება.

1785–86 წლებში, ომის შემდეგ, ვაშინგტონი დაბრუნდა მაუნთ ვერნონში. შემდეგ, უკვე მისი პრეზიდენტობის დროს (1789–1797) ვაშინგტონმა თავის სახლში 434 დღე გაატარა, ხოლო პრეზიდენტობის შემდეგ, გარდაცვალების დღემდე იქ ცხოვრობდა. ამ პერიოდში მან თავისი მეოურნეობა ააღორძინა და ძალიან დიდი შემოსავალი მიიღო.

left|thumb|150px|ვაშინგტონის აკლდამა
მართა და ჯორჯ ვაშინგტონები დაკრძალულები არიან მაოუნთ ვერნონის პლანტაციაზე, ისევე როგორც ოჯახის სხვა წევრები. 

ჯორჯ ვაშინგტონის სიკვდილის შემდეგ, პლანტაცია მემკვიდრეობით გადაეცემოდა მის შთამომავლებს. 1848 წელს, მას შემდეგ რაც, ჯონ აუგისტინ ვაშინგტონმა, ვერ მოახერხა ქონების მართვა, გადაწყვიტა მისი გაყიდვა. ვირჯინიის და აშშ-ის მთავრობებმა უარი განაცხადეს მის შესყიდვაზე.

1860 წელს, მაუნთ ვერნონის ქალთა კავშირმა, ენ პამელა კანინგჰემის თაოსნობით, შეისყიდა სახლი და მიწის ნაწილი, $200,000–ად. სამოქალაქო ომის დროს ეს ტერიტორია ორივე მებრძოლი მხარისთვის ნეიტრალური ზონა იყო. დღეს ის პოპულარული ღირსშესანიშნაობა, რომელსაც უამრავი ტურისტი სტუმრობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official website of Mount Vernon
* National Historic Landmark: Mount Vernon 
* National Shrine: Bringing George Washington Back to Life 
* "Life Portrait of George Washington", broadcast from Mount Vernon

კატეგორია:აშშ-ის ისტორიული ძეგლები
კურტ ფონ შლაიხერი

**კურტ ფონ შლაიხერი** (; დ. 4 ივლისი, 1882 — გ. 30 ივნისი, 1934) — გერმანელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი და ვაიმარის რესპუბლიკის რაიხსკანცლერი 1932-1933 წლებში. 1934 წლის 30 ივნისს - „გრძელი დანების ღამეს“ - კურტ ფონ შლაიხერი  მოკლულ იქნა „სს“-ელების მიერ.

## ლიტერატურა 
* Graml, Hermann: *Zwischen Stresemann und Hitler. Die Außenpolitik der Präsidialkabinette Brüning, Papen und Schleicher*, 2001.
* Pyta, Wolfram: *Verfassungsumbau, Staatsnotstand und Querfront.* In: Ders.: *Gestaltungskraft des Politischen.* 1998, p.&nbsp;173–197.
* Strenge, Irene: *Kurt von Schleicher. Politik im Reichswehrministerium am Ende der Weimarer Republik.* Duncker und Humblot, Berlin 2006, .

კატეგორია:ვაიმარის რესპუბლიკა
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:გერმანიის კანცლერები
კატეგორია:გერმანიის რაიხსკანცლერები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 4 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:გრძელი დანების ღამეს მოკლულები
კატეგორია:რეპრესირებულები
ფერდინანდ ფონ ბრედო

მინი|ფერდინანდ ფონ ბრედო
**ფერდინანდ ფონ ბრედო** (; დ. 16 მაისი, 1884 — გ. 30 ივნისი 1934, ბერლინი, მესამე რაიხი) — გერმანელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, რაიხსვერის გენერალ-მაიორი და სამხედრო დაზვერვის ხელმძღვანელი.

გენერალ-მაიორი ფონ ბრედო გენერალ კურტ ფონ შლეიხერთან ერთად ჰიტლერის ხელისუფლების მოწინააღმდეგე იყო. ვაიმარის რესპუბლიკის ბოლო დღეებში იგი სამხედრო დაზვერვას ხელმძღვანელობდა.

გრძელი დანების ღამის დროს იგი ფიურერის მოწინააღმდეგეთა სასიკვდილოდ დასაჯელთა სიაში მოხვდა. 1934 წლის 30 ივნისს  *გრძელი დანების ღამეს* ბრედო *Schutzstaffel*-ის წევრებმა მოკლეს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გრძელი დანების ღამე

## ლიტერატურა 
* Dermot Bradley (Hrsg.), Karl-Friedrich Hildebrand, Markus Rövekamp: *Die Generale des Heeres 1921–1945. Die militärischen Werdegänge der Generale, sowie der Ärzte, Veterinäre, Intendanten, Richter und Ministerialbeamten im Generalsrang.* Band 2: *v. Blanckensee–v. Czettritz und Neuhauß.* Biblio Verlag. Osnabrück 1993. ISBN 3-7648-2422-0. S. 242–243.
* Irene Strenge: *Ferdinand von Bredow. Notizen vom 20.2.1933 bis 31.12.1933. Tägliche Aufzeichnungen vom 1.1.1934 bis 28.6.1934 (Zeitgeschichtliche Forschungen Band 39).* Verlag Duncker & Humblot, Berlin 2009, ISBN 978-3-428-12960-7.

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 16 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:გრძელი დანების ღამეს მოკლულები
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
ფარსმან III

**ფარსმან III** — ქართლის (იბერიის) მეფე III ს-ის დასაწყისში. ლეონტი მროველის მიხედვით მეფე ღადამის ძე. მამის გარდაცვალებისას იგი 1 წლის იყო და, ფაქტობრივად, ქვეყნის გამგებელი გახდა მისი დედა ღადანა. სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგ ფარსმანი გამეფდა და ეყოლა ძე ამაზასპი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები
კატეგორია:ფარნავაზიანები
ამაზასპ II

**ამაზასპ II**, *ამზასპ II* — ქართლის (იბერიის) მეფე III ს-ის 40-იან წწ-ში. მას ქართული წყაროების გარდა იხსენიებს შაბურ I-ის (242–272 წწ.) ქააბა-ი-ზარდოშტის დიდი წარწერა, როგორც მეფეს, რომელმაც ძალაუფლება მიიღო შაბურის დროს; ე. ი. ამაზასპი არის შაბურ I-ის თანამედროვე.

წარწერის მიხედვით ამაზასპი იყო არა იარაღით დამორჩილებული მმართველი, არამედ ირანის მბრძანებლის ერთ-ერთი ყველაზე უფრო გავლენიანი მოკავშირე. ამაზასპის ირანულ ორიენტაციაზე საუბრობს ლეონტი მროველიც, რომლის მიხედვით ამაზასპმა „შეიყვარა სპარსელები“. ამაზასპის დროს ქართლი ძლიერი სახელმწიფო იყო. ქართლის ცხოვრებაში ვრცლად არის მოთხრობილი ქართლში შეჭრილ ალანებთან მისი ბრძოლის ამბავი.

ამაზასპი დაუპირისპირდა ფარსმან III-ის გაძლიერებულ დიდებულებს და მათი ალაგმვა მოინდომა. ამაზასპს განუდგნენ კლარჯეთის, ოძრხის, ეგრისის, წუნდის და სხვა ერისთავები. ამაზასპი ქართველთა და მათ დასახმარებლად მოსული სპარსელების ლაშქრით შეებრძოლა რომაელებს, სომხებს და განდგომილ ერისთავებს და ბრძოლაში დაიღუპა. მის ნაცვლად გამეფდა რევ I მართალი, რომელიც სერგი გორგაძის აზრით იყო არშაკუნიანების დინასტიის წარმომადგენელი.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები
კატეგორია:ფარნავაზიანები
რევ I მართალი

**რევ I მართალი**, *რევ I*, *რევ მართალი* — ქართლის (იბერიის) მეფე III ს-ის II ნახევარში. ლეონტი მროველის მიხედვით რევი მფარველობდა ქრისტიანობას. მან აკრძალა ზოგიერთი წარმართული ჩვეულება, განსაკუთრებით ისეთები, რომლებიც ადამიანთა მსხვერპლშეწირვას გულისხმობდა. ამის გამო მას „რევ მართალი“ უწოდეს.სერგი გორგაძის აზრით რევ I იყო არშაკუნიანების დინასტიის წარმომადგენელი და ქართლის მეფედ მიიწვიეს ამაზასპ II-სთან დაპირისპირებულმა ერისთავებმა.

## ლიტერატურა
**ინგოროყვა, პ.* თხზულებათა კრებული, ტ. 4. თბილისი, 1978

## სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები
კატეგორია:არშაკუნიანების დინასტია
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ვერნერ ფონ ფრიჩი

**ბარონი ვერნერ ფონ ფრიჩი** (; დ. 4 აგვისტო, 1880, ბენრათი, გერმანია — გ. 22 სექტემბერი, 1939, ვარშავა, პოლონეთი) —  გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გერმანიის საიმპერატორო კარის, რაიხსვერის და ვერმახტის ოფიცერი, გენერალ-პოლკოვნიკი.

## ბიოგრაფია 
* 1880 — 4 აგვისტო: გენერალ-ლეიტენანტ გეორგ ბარონ ფონ ფრიჩს და მის მეუღლეს ადელჰაიდს (*დაბ.* ფონ ბოდელშვინგი; *გერმ.* von Bodelschwingh) შეეძინათ ვაჟი ვერნერი.

* 1898 — ბარონი ფონ ფრიჩი შევიდა პრუსიულ საარტილერიო პოლკში.

* 1900 — მიენიჭა ლეიტენანტის სამხედრო წოდება.

* 1907-1910 — სწავლობდა ბერლინის სამხედრო აკადემიაში.

* 1913 — გადაყვანილ იქნა დიდ გენერალურ შტაბში.

* 1914-1918 — პირველი მსოფლიო ომის განმავლობაში იგი მსახურობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე გენერალურ შტაბის ოფიცრად.

* 1919 — ომის დამთავრების შემდეგ შევიდა ახლად დაარსებულ რაიხსვერში და მსახურობდა რაიხსვერის მთავარსარდალ ჰანს ფონ ზეექტთან. მონაწილეობას იღებს არმიის ახლად ჩამოყალიბების საქმეში.

* 1922 — მიენიჭა ობერლეიტენანტის წოდება და გადაყვანილ იქნა ულმში განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე.

* 1927 — ვერნერ ფონ ფრიჩი დაინიშნა შეიარაღებული ძალების სახმელეთო ჯარების განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე.

* 1932 — დაინიშნა „III სამხედრო ოლქის“ (ბერლინი) მთავარსარდლად.

* 1934 — მიენიჭა გენერლის სამხედრო წოდება და პაულ ფონ ჰინდენბურგმა იგი სახმელეთო ჯარების უფროსად დანიშნა. ფრიჩი ხელმძღვანელობდა არმიის შეიარაღების და მოდერნიზების საქმიანობას.

* 1936 — მიენიჭა გენერალ-პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება.

* 1937 — 5 ნოემბერი: ადოლფ ჰიტლერის მიერ შემოთავაზებულ სამხედრო გეგმას ბარონი ფონ ფრიჩი და ვერმახტის გენერლები კრიტიკით შეხვდნენ. ეს იყო პროფესიონალური კრიტიკა.

* 1938 — იანვარი: ვერნერ ფონ ბლომბერგის კომპლოტის დროს ჰიტლერმა ფრიჩის ჩამოცილების და არმიის მთავარსარდლის პოსტის ხელში ჩაგდების საშუალება დაინახა. გიორინგისა და ჰაიდრიხის შეთითხნილი საბუთებით ვერნერ ბარონ ფონ ფრიჩს ბრალი დასდეს ჰომოსექსუალიზმში და ვერმახტის რიგებიდან გარიცხეს. 4 თებერვალი: ფრიჩი გადაყენებულ იქნა სახმელეთო ჯარების მთავარსარდლის თანამდებობიდან. მარტი: სამხედრო სასამრთლომ ბარონი ფონ ფრიჩი ყველა ბრალდებიდან გაათავისუფლა და ვალთერ ფონ ბრაუხიჩის ზეწოლის შემდეგ იგი დაინიშნა საარტილერიო პოლკის მეთაურად.
    
* 1939 — მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისისთანავე იგი მონაწილეობდა პოლონეთის კამპანიაში და 22 სექტემბერს ვარსავასთან ბრძოლაში დაეცა. თვითმხილველთა სიტყვებით იგი ბრძოლაში სიკვდილს ეძებდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ვერმახტის ოფიცრები
კატეგორია:დაბადებული 4 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ბრძოლებში დაღუპულები
კატეგორია:ნაცისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:გერმანიის არმიის გენერალ-პოლკოვნიკები (ვერმახტი)
ზენობია (სომხეთი)

, 1634]]
 და ზენობია“, ლ. საბატელი, 1803]] 
**ზენობია** — ქართლის (იბერიის) მეფის სამეფო სახლის წევრი (I საუკუნის 60-იანი წლები), ფარსმან I-ის ვაჟის რადამისტის მეუღლე და მისივე ბიძაშვილი (მითრიდატეს ასული).  

რომაელი ისტორიკოსის ტაციტუსის ცნობით, როდესაც სომხეთში გამეფებულ რადამისტს აუჯანყდნენ და იგი სამშობლოსაკენ ილტვოდა, ფეხმძიმე ზენობიამ ვერ გაუძლო ცხენზე ჯდომას და სთხოვა რადამისტს მოეკლა იგი, რათა მტრებს ხელში არ ჩავარდნოდა. დიდი მუდარის შემდეგ რადამისტმა შეუსრულა თხოვნა, დაჭრა და მდინარე არაქსში გადააგდო. დაჭრილი ზენობია მწყემსებმა იპოვეს, გადაარჩინეს და სომხეთში გამეფებულ ტირიდატეს მიჰგვარეს ქალაქ არტაქსატაში, სადაც პატივით მიიღეს.

## ლიტერატურა
*Karlhans Abel : Zenobia 1). In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band X A, Stuttgart 1972, Sp. 1.
*Bernhard Kytzler: Frauen der Antike. Von Aspasia bis Zenobia. Artemis, München & Zürich 2000, ISBN 3-7608-1224-4, S. 176.

კატეგორია:იბერიის სამეფო
კატეგორია:ფარნავაზიანები
კატეგორია:ქართველები სომხეთში
ერნსტ რემი

225px|მინი|ერნსტ რემი
**ერნსტ იულიუს გიუნტერ რემი** (, ; დ. 28 ნოემბერი, 1887, მიუნხენი, გერმანიის იმპერია — გ. 1 ივლისი, 1934, მიუნხენი, მესამე რაიხი) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე და ნაცისტური პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელი წევრი. ადოლფ ჰიტლერის ერთ-ერთი ახლო მეგობარი და Sturmabteilung-ის თანადამაარსებელი, მოგვიანებით კი მისი ხემძღვანელიც. 1934 წლის 1 ივლისს, გრძელის დანების ღამის დროს მოკლეს რაიხსკანცლერ ჰიტლერის ბრძანებით.

## ადრეული ცხოვრება 
ერნსტ რემი დაიბადა გერმანიის იმპერიის ქალაქ მიუნხენში. იყო ემილი და იულის რემის მესამე შვილი. იულიუს რემს, რომელიც რკინიგზის მოხელე იყო, აღწერდნენ როგორც „არასასიამოვნო კაცს“. რემი, ოჯახის სხვა წევრებისგან განსხვავებით, 1906 წლის 23 ივლისს, კადეტი რემი ჩაირიცხა ბავარიის სამეფო ქვეითი ჯარის X პოლკში, ხოლო 1908 წლის 12 მარტს ოფიცერის წოდება მიიღო. პირველი მსოფლიო ომის პირველ თვეებში სერიოზულად დაიჭრა ლოთარინგიის კანოთის ტყეში, რის გამოც მთელი ცხოვრების განმავლობაში ნაიარევი დარჩა. 1915 წლის აპრილში რემმა მიიღო პირველი ლეიტენანტის წოდება. 1916 წლის 23 ივნისს ვერდენში, თიამონტში მდებარე ფორტიფიკაციაზე შეტევის დროს მძიმედ დაიჯრა გულმკერდში, რის გამოც დანარჩენი ომი გაატარა საფრანგეთში და რუმინეთში, როგორც შტატის ოფიცერმა. დაჭრამდე სამი დღით ადრე, 1916 წლის 20 ივნისს რემს რკინის ჯვრის I ხარისხი მიენიჭა, ხოლო 1917 წლის აპრილში მიიღო კაპიტნის წოდება. 1918 წლის ოქტომბერში რემს ესპანური გრიპი შეეყარა. გრიპმა მილიონობით ადამიანი შეიწირა, თუმცა, რემი გადარჩა და ხანგრძლივი მკურნალობოს შემდეგ მწყობრში ჩადგა.

1918 წლის 11 ნოემბერს პირველი მსოფლიო ომი დასრულდა, თუმცა, რემმა გააგრძელა სამხედრო კარიერა და რაიხსვერის ადიუტანტად დაიწყო მუშაობა. როგორც ფრაიკორის წევრი, მონაწილეობდა ბავარიის საბჭოთა რესპუბლიკის ლიკვიდაციაში. 1919 წელს რემი გაწევრიანდა გერმანელ მუშათა პარტიაში (DAP), რომელიც 1920 წელს „ნაციონალ-სოციალისტური გერმანული მუშათა პარტია“ გახდა. მალევე იგი შეხვდა ადოლფ ჰიტლერს, თავის პოლიტიკურ მომხრეს და მომავალ ახლო მეგობარს. მონაწილეობა მიიღო ნაცისტების მიერ მოწყობილ სახელმწიფო გადატრიალებაშიც (ლუდის პუტჩი), რომლის დროსაც უძღვებოდა Reichskriegsflagge-ს. მისი ხემძღვანელობის ქვეშ ნაცისტებს სამხედრო სამინისტრო 16 საათის განმავლობაში ჰქონდათ ოკუპირებული.

ლუდის პუტჩი წარუმატებელი გამოდგა, რის გამოც მისი ორგანიზატორები, მათ შორის რემიც, დააპატიმრეს და 1924 წლის თებერვალში სახელმწიფო ღალატის ბრალდებით გაასამართლეს. რემს ციხეში ერთი წელი და სამი თვე უნდა გაეტარებინა, თუმცა, მას გაუმართლა და იგი პირობითად გაანთავისუფლეს.. ნაცისტების ლიდერს, ადოლფ ჰიტლერს, ხუთწლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს, თუმცა, მან ციხეში მხოლოდ 9 თვე გაატარა. ამ ცხრა თვეში ჰიტლერმა დაწერა თავისი ავტობიოგრაფიული წიგნი „ჩემი ბრძოლა“ (*Mein Kampf*').

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  28 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:ნაცისტები
კატეგორია:გრძელი დანების ღამეს მოკლულები
კატეგორია:რეპრესირებულები
იამასასპი

**იამასასპი**, *იამაზიდი* — ქართლის (იბერიის) დედოფალი, ფარსმან I-ის მეუღლე, მითრიდატე II-ის დედა. მოხსენიებულია ვესპასიანეს არმაზის სტელაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:იბერიის სამეფო
კიოლნი

**კიოლნი**, *კელნი* (, 1919 წლამდე აგრეთვე - Cöln) — სიდიდით მეოთხე ქალაქი გერმანიაში. ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის უდიდესი ქალაქი და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი შიდა საკონტინეტო პორტი ევროპაში. კიოლნი ითვლება ერთ-ერთ უდიდეს საუნივერსიტეტო ქალაქად, სადაც სტუდენტთა რაოდენობა (85.183) მოსახლეობის 8,5 % შეადგენს.

კიოლნი რაინლანდის ეკონომიკური, კულტურული და ისტორიული ცენტრია. თავისი 175 515 (17,2 %) უცხოელი მოსახლით კიოლნი ითვლება მულტიკულტურული საზოგადოების ცენტრად. ბერლინის შემდეგ აქ სიდიდით მეორე თურქული დიასპორაა მსოფლიოში.

## იხილეთ აგრეთვე
*გერმანიის დიდი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* www.cologne-tourism.com  
* Cologne Tourism at koeln.de  
* City of Cologne 
* KölnWiki, the city-wiki of Cologne   
* Colonia 3D, a  reconstruction of Roman Cologne

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიის ქალაქები
რეხის ბრძოლა

**რეხის ბრძოლა** — 76 წელს ფარსმან I-ის მცირეწლოვანი ვაჟის მირდატის მომხრეებმა ეგრისის და რომაელთა ჯარების დახმარებით დაამარცხეს იბერიის მეფე მირდატ IV. ეს უკანასკნელი ამ ბრძოლაში უნდა დაღუპულიყო, რადგან უკვე იმავე წელს იბერიის ტახტზე მირდატ V ზის.

კატეგორია:იბერიის სამეფო
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:I საუკუნის ბრძოლები
ტეიტ მოდერნი (ლონდონი)

thumb|280px|ტეიტ მოდერნი ათასწლეულის ხიდიდან 

**ტეიტ მოდერნი** (Tate Modern) — თანამედროვე ხელოვნების ბრიტანეთის ახალი ეროვნული მუზეუმი ლონდონში, მდ. თემზის პირას, წმ. პავლეს კათედრალის მოპირდაპირედ. ტეიტ ბრიტანეთის, ტეიტ ლივერპულისა და ტეიტ სენტ-აივსის მუზეუმებთან ერთად იგი ტეიტ გალერეის ნაწილია.

მუზეუმი მოთავსებულია ყოფილ სანაპირო ელექტროსადგურის შენობაში, რომლის პროექტი თავდაპირველად სერ გაილს გილბერტ სკოტმა შექმნა ორ ეტაპად 1947 და 1963 წლებში. ელექტროსადგური 1981 წელს დაიხურა. შენობის კონვერტაცია არქიტექტურულმა ფირმამ "ჰერცოგ & დე მიურონ" მოახდინა და მისი სიმაღლე 99 მეტრია. 2000 წლის 12 მაისს გახსნის დღიდან ეს მუზეუმი ლონდონელთა და მის სტუმართა ყველაზე პოპულარული ადგილი გახდა. პერმანენტულ გამოფენებზე შესვლა უფასოა.

2005 წელს გალერეამ გაფართოების მშენებლობა დაიწყო, რომელიც 60%-ით გაზრდის საგამოფენო ფართს, და რომელიც 2012 წლისთვის უნდა დასრულდეს. ეს მშენებლობაც "ჰერცოგ & დე მიურონ"-ის დაპროექტებულია.

გალერეები მოთავსებულია შენობის მესამე, მეოთხე და მეხუთე სართულებზე. თემატურად გაშლილი გამოფენები გალერეის პერმანენტული კოლექციიდან მოთავსებულია მესამე და მეხუთე სართულებზე, ხოლო დროებითი ან სპეციალური გამოფენები ეწყობა მეოთხე სართულზე. შენობის მთავარი ჰოლიც, რომელშიც ადრე ელსადგურის ტურბინა მდებარეობდა, დროებით გამოფენებს ეთმობა ხოლმე.

thumb|left|250px|ტურბინის ჰოლი, რაჩელ ვაიტრედის პროექტი "სანაპირო" 2005 ტურბინის ჰოლში გამოფენილია თანამედროვე ხელოვანთა პეცილურად დაფინანსებული ნამუშევრები ყოველი წლის ოქტომბერსა და მარტში გამოფენათა სერიაში სახელწოდებით "იუნილევერ". სერია თავდაპირველად ხუთ წელზე იყო გათვლილი, თუმცა მისი პოპულარობის გამო ის 2008 წლამდე გაგრძელდა.

გალერეაში მოხვედრა შეიძლება ლონდონის ათასწლეულის ხიდის გადაკვეთით, რომელიც მას წმ. პავლეს კათედრალთან აერთებს. ახლომდებარე მეტროს სადგურია "საუზვარკი", თუმცა სადგური "ბლექფრაირსი" და ამავე სახელწოდების ხიდით ფეხით გადახვლა ხშირად უფრო მოხერხებულია.

აქვეა ასევე ნავთმისადგომი, რომელსაც "ბენქსაიდ პიერი" ჰქვია, რომლითაც დოკლანდსში და გრინვიჩში შეგიძლია მოხვდეთ რეგულარული სანაოსნო სერვისით, ან ასევე ტეიტ-ტუ-ტაიტ სერვისით, რომელიც **ტეიტ მოდერნსა** და ტეიტ ბრიტანეთს აერთებს "ლონდონ აი"-ს მეშვეობით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ტეიტ გალერეა
* მსოფლიოს ცნობილი მუზეუმები

## რესურსები ინტერნეტში
* ტეიტ მოდერნის ოფიციალური საიტი 
* გალერეის გეგმა 

კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს მუზეუმები
კატეგორია:ლონდონი
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
იენი დალმანი

[მინი|დალმანი [2002 წელს]]
**იენი მარია დალმან-რაიკონენი** ( დ. 27 ოქტომბერი, 1981, პიიკიო, ფინეთი) — კიმი რაიკონენის მეუღლე.

2000 წელს იგი გახდა „მის ფინეთი“ და „მის სკანდინავია“. 2004 წლის 31 ივლისს დაქორწინდა კიმი რაიკონენზე ქ. ჰამეენლინაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* Miss Scandinavia Jenni Dahlman.

კატეგორია:ფინელი მოდელები
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:დაბადებული 27 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რენცო პიანო

**რენცო პიანო** (; დ. 14 სექტემბერი, 1937, გენუა, იტალია) — იტალიელი არქიტექტორი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა გენუაში, იტალია და დღემდე აქვე აქვს სახლიც და სახელოსნო. განათლება მიიღო და შემდგომში ასწავლიდა მილანის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1965-1970 წლებში მუშაობდა ლუის კანთან. 1971-1977 წლებში კი რიჩარდ როჯერსთან, მათი ყველაზე ცნობილი ერთობლივი ნამუშევარია ჟორჟ პომპიდუს ცენტრი პარიზში (1977).

მისი პროექტით აშენდა მენილის კოლექციის მუზეუმი ჰიუსტონში (1986), მე-20 საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი საინჟინრო გადაწყვეტა კანსაის საერთაშორისო აეროპორტისა, ოსაკა (1988), და პოტსდამერ პლატცის დაიმლერ-ბენცის ნაწილის რეკონსტრუქცია ბერლინში. 2002 წელს დასრულდა ხელოვნების ნიმუშად აღიარებული სამუსიკო აუდიტორიუმი პარკო დელა მუსიკა (3 ჰოლით რომელშიც 2800, 1200 და 700 მაყურებელი თავსდება ღია ამფითეატრითა და გარშემო პარკით) რომში, რომელიც ევროპაში ამ ტიპის უდიდესი სამუსიკო დარბაზი გახდა. 2003 წელს სან ჯიოვანი ტორონდოში დასრულდა მისი პროექტით პადრე პიოს პილგრიმაჟის ეკლესიის მშენებლობა. მისი დიზაინით აიგო ბერნში, შვეიცარია, ადგილობრივი მხატვრის პოლ კლეესთვის მიძღვნილი მუზეუმი. მასვე ეკუთვნის ფეხბურთის სტადიონების, ხიდების, ლაინერებისა და ავტომობილების პროექტები.

მისი ერთ-ერთი ბოლო პროექტია ლონდონ-ბრიჯ-ტაუერის ცათამბჯენი ლონდონში.

რენცო პიანოს 1998 წელს მიღებული აქვს პრიცკერის არქიტექტურული პრიზი და არის იუნესკოს კეთილი ნების ელჩი.

## ლიტერატურა
* 
* 
*  

## რესურსები ინტერნეტში 
* რენცო პიანოს ოფიციალური საიტი
* პრიცკერის არქიტექტურული პრიზის ბიო 
* რენცო პიანოს პროფილი და არქიტექტურული ნიმუშები

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:დაბადებული 14 სექტემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რომის მეფეების სია

*რომულუსი - ძვ. წ. 753-717
*ნუმა პომპილიუსი - ძვ. წ. 716-674
*ტულუს ჰოსტილიუსი - ძვ. წ. 674-641
*ანკუს მარციუსი - ძვ. წ. 641-617
*ლუციუს ტარკვინიუს პრისკუსი - ძვ. წ. 616-579
*სერვიუს ტულიუსი - ძვ. წ. 578-535
*ლუციუს ტარკვინიუს სუპერბუსი - ძვ. წ. 535-510

კატეგორია:რომის მეფეები
კატეგორია:მმართველთა სიები
აცტეკების მბრძანებელთა სია

* ლეგენდარული დამაარსებელი ტენოჩი

## იხილეთ აგრეთვე 
* აცტეკები

*
ტისოკი

thumb|150px|ტისოკი
**ტისოკი** () (დ. 1436 – გ. 1486) - იყო 1481 წლის 30 ოქტომბრიდან 1486 წლამდე აცტეკთა ქალაქის ტენოჩტიტლანის (ამჟ. მეხიკო) მბრძანებელი. მოწამლულ იქნა აცტეკი არისტოკრატების მიერ. მისი მმართველობის დროს იქნა დაწყებული ტენოჩტიტლანის დიდი ტაძრის მშენებლობა, რომელიც ომის ღმერთ ჰუიცილოპოჩტლის ეძღვნებოდა.

კატეგორია:აცტეკების მბრძანებლები
კატეგორია:დაბადებული 1436
კატეგორია:გარდაცვლილი 1486