open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მზიანი

**მზიანი** (ყოფ. *ფიჩხისჯვარი*) — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ასკანის თემში (სოფლები: ასკანა, დაბალი ეწერი, მზიანი). მდებარეობს მდინარე ყურეფას მარცხნივ, ზღვის დონიდან 160 მ. ასკანიდან 6 კმ., ოზურგეთიდან 20 კმ. მოსახლეობა ძირითადად მისდევს მეთხილეობას, მეცხოველეობასა და მეფრინველეობას, მოქმედებს მზიანის ჩაის ფაბრიკა. სოფელში დაიბადა პათოლოგიური ანატომიის ფუძემდებელი ვლადიმერ ჟღენტი.

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელია ფიჩხისჯვარი. 1922 წლის 26 მაისს სოფელ ფიჩხისჯვრის ცენტრში, ეკლესიის გალავანში  გაიმართა მიტინგი ასკანის, ნაგომრის და ხიდისთავის მოსახლეობის მონაწილეობით საქართველოს დამოუკიდებლობის დღის აღსანიშნავად. მიტინგი საბჭოთა ხელისუფლებამ დაარბია, რასაც მოჰყვა მსხვერპლი. 1929 წელს დაიხურა სოფლის ეკლესია და მსახურება შეწყვიტა მღვდელმა ერმალო ჯაველიძემ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 263 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოქროსქედი (მთისპირის თემი)

**ოქროსქედი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მთისპირის თემში (სოფლები: ვანისქედი, მთისპირი, ოქროსქედი, უკანავა). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 140 მ. ოზურგეთიდან 14 კმ., მთისპირიდან 3 კმ., ასკანიდან 3 კმ.

## ისტორია
ადრე ოქროსქედი დიდ სოფელს წარმოადგენდა. მისი ტერიტორია მოიცავდა საკუთრივ სოფელ ოქროსქედს, ბახვის თემის სოფელ ოქროსქედსა და სოფელ მშვიდობაურს, რომლის ისტორიული სახელიც ასევე ოქროსქედია. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

## ეკლესია
სოფლის ნაპირას, გორაკზე დგას ფერისცვალების სახელობის დარბაზული ტიპის ეკლესია. გადმოცემის თანახმად ეკლესიაში უცხოვრია ვინმე მონაზონ მარიამს, რის გამოც გორაკს „მარიამის გორს“ ეძახიან. ტაძარი თავდაპირველად მთავარანგელოზის სახელობის იყო. ის 1930-იანი წლების დასაწყისში დაშალეს და მისი ფიცრები გამოიყენეს მთისპირის სკოლის მშენებლობისთვის. 2004 წელს ძველ საძირკველზე ახალი ეკლესია დააშენეს. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ახალი ეკლესია აშენებულია მომცრო ზომის რიყის ქვით, ხოლო კუთხეები გამოყვანილია თლილი მომწვანო ფერის ქვებით. ეკლესიის ძველი წყობიდან შემორჩენილია სამხრეთის შესასვლელი, ხოლო დასავლეთის შესასვლელი ახალია. ეკლესიას სარკმლები დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ფასადებზე აქვს. ამჟამად ეკლესია მოქმედია და დედათა მონასტერი ფუნქციონირებს.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა ხალხური სიმღერების შემსრულებელი და ლოტბარი სამუელ ჩავლეიშვილი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ყინულზე ბრძოლა

საუკუნის მინიატიურა.]]
**ყინულზე ბრძოლა** (), ასევე **ჩუდის ტბის ბრძოლა** () — 1242 წლის 5 აპრილს მომხდარი ბრძოლა ნოვგოროდელებსა და ტევტონთა ორდენსა და ხმლოსანთა ორდენს შორის. გაიმართა ჩუდის ტბაზე. დაასრულა გერმანელ რაინდთა შეჭრა აღმოსავლეთისკენ. ნოვგოროდელებს მეთაურობდა ალექსანდრე ნეველი, ხოლო გერმანელებს – ანდრეას ფონ ველვენი. დაზუსტებით უცნობია გერმანელ რაინდთა ზუსტი რაოდენობა – საბჭოელი მეცნიერები 10-20 ათას ადამიანს ასახელებდნენ, თუმცა თანამედროვე ისტორიკოსები მიიჩნევენ, რომ მათი რაოდენობა 3000-4000 არ აღემატებოდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:XIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1242 წლის ბრძოლები
ვანისქედი

**ვანისქედი** — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში მთისპირის ადმინისტრაციული ერთეულში. მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 280 მ-ზე, ოზურგეთიდან 20 კმ-ში. 

სოფელში დგას კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი, განვითარებული შუა საუკუნეების იოანე ნათლისმცემლის სახელობის დარბაზული ეკლესია. 

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
ვანისქედში დაიბადნენ:
*ლავროსი კიღურაძე — რევოლუციონერი, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი
*ვარლამ ვაშალომიძე — ქართული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, ლოტბარი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*საფეხმავლო ბილიკი კურორტ ბახმარომდე

## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უკანავა

**უკანავა** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მთისპირის თემში (სოფლები: ვანისქედი, მთისპირი, ოქროსქედი, უკანავა). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 360 მ., ოზურგეთიდან 23 კმ, მთისპირიდან 5 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

## სახელწოდება
სოფლის სახელწოდება ლეგენდას უკავშირდება, რომლის თანახმად, მურვან ყრუს, რომელიც მეზობელ სოფელში მდებარე ასკანის ციხეზე ლაშქრობდა და მისი აღება ვერ შეძლო, უბრძანებია, ციხისთვის შემოევლოთ და უკნიდან ასულიყვნენ, ამიტომ დაერქვა ამ ადგილს უკანავა.

## მოსახლეობა
## ეკონომიკა
2013 წელს უკანავაში აშენდა ოთხკასკადიანი ჰიდროელექტროსადგური ბახვი-3. ჰესის დადგმული სიმძლავრეა 9,8 მგვტ, ხოლო საშუალო წლიური გამომუშავება 38 მლნ.კვტსთ.

## ლიტერატურა
## საოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მშვიდობაური

**მშვიდობაური** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბახვის თემში (სოფლები: ზედა ბახვი, ქვედა ბახვი, მშვიდობაური, ოქროსქედი). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 240 მ., ოზურგეთიდან 18 კმ., ზედა ბახვიდან 5 კმ. სოფელში დაიბადა ქართველი პოლიტიკოსი ალექსანდრე ლომთათიძე. სოფელში არის საჯარო სკოლა

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდებაა ოქროსქედი. მისი ტერიტორია მოიცავდა ამჟამინდელ სოფელ მშვიდობაურს, ასევე, მთისპირის თემის სოფელ ოქროსქედსა და ბახვის თემის სოფელ ოქროსქედს.

1930 წელს მშვიდობაურში ჩამოყალიბდა კოლმეურნეობა, რომელსაც ჰქონდა 17 ჰექტარი ჩაის პლანტაცია. 1937 წელს მშვიდობაურში იყო 137 ჰა ჩაის, 15 ჰა ტუნგის პლანტაცია და 6 ჰა ხეხილის ბაღი. მშვიდობაურის ცენტრში რამდენიმე საზოგადოებრივი დანიშნულების შენობა აშენდა, მათ შორის კულტურის სახლი, ექვსსართულიანი პანსიონატი, რესტორანი მდინარე ბახვისწყალზე, მოეწყო სკვერი, ხელოვნური ტბები. დღეს თითქმის ყველა შენობა სოფლის ცენტრში დანგრეულია. 1987 წელს სოფელში დასახლდა სვანეთიდან სტიქიით დაზარალებული ეკომიგრანტების 50 ოჯახი.

## მოსახლეობა
## გალერეა

Mshvidobauri village.JPG|მზის ჩასვლა მშვიდობაურში
გულეფა.jpg|მდინარე გულეფა, რომელიც სოფლის ტერიტორიაზე უერთდება მდინარე ბახვისწყალს

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზედა ბახვი

**ზედა ბახვი** (*შუა ბახვი*) — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში (გურიის მხარე), ბახვის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ზედა ბახვი, ქვედა ბახვი, მშვიდობაური, ოქროსქედი). 

მდებარეობს გურიის დაბლობზე, მდინარე ბახვისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 210 მ-ზე, ოზურგეთიდან 12 კმ-ის დაშორებით. სოფლის ცენტრში დგას წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესია, მოქმედებს ბიბლიოთეკა, საჯარო სკოლა.

## ისტორია
1867 წელს გაბრიელ ქიქოძის თაოსნობით ააშენეს ღვთისმშობლის სახელობის დიდი გუმბათოვანი ეკლესია.  ეკლესიის მშენებლობა მას 8000 მანეთი დაუჯდა. ეკლესიის დღესასწაული იმართებოდა 8 სექტემბერს. ამ დღეს ბახვში იკრიბებოდა მრავალი მომლოცველი მეზობელი სოფლებიდან.1874 წელს სოფელში აგრეთვე ეპისკოპოს გაბრიელის შემწეობით გაიხსნა სკოლა, რომელსაც 1875 წელს უკვე დიდი სახელი ჰქონდა გავარდნილი.

1934 წელს აშენდა სკოლის ახალი შენობა. 1937 წელს აშენდა მცირე ჰიდროელექტროსადგური, რომლის სიმძლავრე იყო 67 კვტ/სთ. 1945 წელს რეკონსტრუქციის შედეგად მისი სიმძლავრე 100 კვტ/სთ-მდე გაიზარდა. ჰესი ზედა ბახვის გარდა ელექტროენერგიით ამარაგებდა ქევდა ბახვს, ასკანას, მშვიდობაურს, ფამფალეთს. 1981 წელს ნაეკლესიარ ადგილზე გაიხსნა ბახვის მანიფესტის მემორიალი. მემორიალი წარმოადგენდა გურული გლეხის კარ-მიდამოს, რომელშიც გურიის რევოლუციური მოძრაობის ისტორიის მუზეუმი მოეწყო. 14 ჰექტარზე მოქმედებდა მევენახეობის საბჭოთა მეურეობა, სადაც მოჰყავდათ ჩხავერი.

## მოსახლეობა
## ისტორიული ძეგლები
სკოლის გვერდით მდებარეობს ნაეკლესიარი. აღმოსავლეთით მას ღელე ჩამოუდის ნაეკლესიარის ადგილას ეკლესიის ქვებით სამ საფეხურიანი ბაქანია მოწყობილი და მასზე ჯვარია აღმართული. ეზოში თლილი კვადრები ფიქსირდება. ზოგი ღიობის წირთხლის ქვაა. ასევე ფიქსირდება ორმაგი ლილვით შემკული სავარაუდოდ თაღიანი კარის საპირე ქვა.

ეკლესია ნაშენი იყო თლილი ქვით, ჰქონდა ოთხქიმიანი ჯვრის ფორმა და გუმბათი. როგორც კორპუსის ისე გუმბათის კარ-ფანჯრების საპირეები მოჩარჩოებული იყო საგულდაგულოდ მოპირკეთებული სვეტებით. ეკლესიას შიგნით ჰქონდა პატრონიკე დასავლეთის კედლის ზემოთ და ფართო ფანჯრები. სამხრეთ შესასვლელის ზემოთ ჰქონდა სამშენებლო წარწერა  „შეწევნითა ღუთისათა შესრულდა ტაძარი და ესე ჩყზ-სა წელსა აღშენებელი საფასითა გაბრიელ იმერეთის ეპისკოპოსისა და სოფლის ბახვის შემწეობითა, ხოლო ხელოვნებითა ლევან და მოსე ბერეკაშვილებისა". სამრეკლო აშენებული იყო სახურაზვე, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის მკლავები კორპუსთან შედარებით ვიწრო იყო. ტაძარში ინახებოდა პალიასტომის ღვთისმშობლის ხატი, რომელიც მანამდე პალიასტომის ტბის სიახლოვეს მდგარ გაპარტახებულ ეკლესიას ეკუთვნოდა.

სოფლის სასაფლაოსთან ჩრდილო-დასასავლეთით მდებარეობს ერთმალიანი თაღოვანი ხიდი. ნაშენია ქვის კვადრებით. წყობა თარაზულია. თაღი ქვის კრონშტეინს ეყრდნობა. თაღის ასევე ქვის კვადრებით არის ამოყვანილი. ხიდის თავზე დაშენებულია ახალი ხიდი. მათ შორის დაშორება დაახლოებით ერთი მეტრია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოქროსქედი (ბახვის თემი)

**ოქროსქედი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბახვის თემში (სოფლები: ზედა ბახვი, ქვედა ბახვი, მშვიდობაური, ოქროსქედი). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 140 მ., ოზურგეთიდან 13 კმ., ზედა ბახვიდან 3 კმ.

## ისტორია
ადრე ოქროსქედი დიდ სოფელს წარმოადგენდა. მისი ტერიტორია მოიცავდა საკუთრივ სოფელ ოქროსქედს, მთისპირის თემის სოფელ ოქროსქედსა და სოფელ მშვიდობაურს, რომლის ისტორიული სახელიც ასევე ოქროსქედია. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მოქმედებდა ჩაის ფაბრიკა.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა კომპოზიტორი არტემ კვაჭანტირაძე.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვედა ბახვი

**ქვედა ბახვი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბახვის თემში. მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 120 მ., ოზურგეთიდან 11 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა, ეკლესია, საფეხბურთო მოედანი.

## მოსახლეობა
## ეკლესია
სოფელში დგას ნაკაიძეების მიერ 2017 წელს აშენებული ეკლესია.ეკლესიის შიგნით ძველი საძირკველის ნაწილი მინით არის დაფარული. ეზოში აწყვია ძველი საფლავის ქვები.

## ცნობილი ადამიანები
* ალექსანდრე მახარაძე (1873-1933) – მომღერალი, ხალხური სიმღერების შემსრულებელი
* ხარიტონ შავიშვილი (1886-1975) – დიპლომატი, პირველი რესპუბლიკის წარმომადგენელი ერთა ლიგასა და შვეიცარიაში

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
როსტოვის ოლქი

**როსტოვის ოლქი** — ოლქი რუსეთში, შედის სამხრეთის ფედერალურ მხარის შემადგენლობაში. მსხვილი სამრეწველო, კულტურული და სამეცნიერო ცენტრი, მსხვილი სატრანსპორტო კვანძი. ადმინისტრაციული ცენტრი - დონის როსტოვი.

## გეოგრაფია 
აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ვოლგოგრადის, ჩრდილოეთით კი ვორონეჟის ოლქები, სამხრეთიდან სტავროპოლისა და კრასნოდარის მხარეები, ასევე ყალმუხეთი, ხოლო დასავლეთიდან უკრაინა.

## მოსახლეობა 
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობდა 4 404 ათ. კაცი.
* რუსები – 3717,3 ათ. კაცი (84,4 %)
* სომხები - 230,0 ათ. კაცი (5,5 %)
* უკრაინელები – 118,5 ათ. კაცი (2,7 %)
* კაზაკები - 87,5 ათ. კაცი (2 %)
* თურქები – 28,3 ათ. კაცი (1,7 %)
* ბელარუსები – 26,6 ათ. კაცი
* ქართველები - 10,6 ათ. კაცი

## რესურსები ინტერნეტში 
* როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციის საიტი
* Ростовская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* Ростовская область на Открытом портале Юга России 


კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
თხინვალი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

**თხინვალი**, *ახალსაყდარი* — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი თხინვალი). მდებარეობს ნასაკირალის სერის სამხრეთით, ზღვი დონიდან 80 მ. უახლოეს რკინიგზის სადგურ მერიიდან 4 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა, ჭიდაობის კლუბი. სოფელში მოდის გოგირდოვანი წყალი.

## ისტორია
თხინვალის ადრინდელი სახელწოდებაა ახალსაყდარი. ახალსაყდარი შედიოდა ხვარბეთის სასოფლო საზოგადოების შემადგენლობაში. XIX საუკუნეში სოფელში აშენდა წმინდა პანტელეიმონის სახელობის ხის ეკლესია. მისი მღვდელი იყო ილარიონ ქარცივაძე. 1910 წელს ტაძარი მოინახულა ეპიკოპოსმა ალექსანდრემ. ბოლო მღვდელი იყო რომანოზ ქინქლაძე, რომელიც 1924 წელს გადაასახლეს. ეკლესიის ფიცრებით ააშენეს სკოლა. 1930-იან წლებში სოფელს სახელი შეუცვალეს და ფართოდ გავრცელებული თხილის კულტურის გამო თხინვალი დაარქვეს. 1935 წელს შეიქმნა თხინვალის სასოფლო საბჭო, რომელიც მოცავდა სოფლებს თხინვალს, საღვთოს, მჭედუაურს, ჯაფარაულს და ზედუბანს. საბჭოთა პერიოდში თხილი გაიჩეხა და ჩაი გაშენდა. 1946 წლისთვის თხინვალში იყო 109 ჰა ჩაის, 69 ჰა ციტრუსის და 18 ჰა ტუნგის პლანტაცია, ხოლო 1977 წელს 116 ჰა ჩაისა და 36 ჰა ციტრუსის პლანტაცია.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა პედაგოგი გრიგოლ ბაბილოძე.

## გალერეა

ფაილი:Tkhinvali Ozu view.jpg|თხინვალის ხედი სოფელ ზედუბნიდან
Tkhinvali.jpg|დიდი სამამულო ომის მემორიალი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვაკიჯვარი

**ვაკიჯვარი** — სოფელი და კურორტი საქართველოში (გურიის მხარე), ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ვაკიჯვრის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ვაკიჯვარი, ფამფალეთი). 2014 წლის აღწერით სოფელში 597 მცხოვრებია.
## გეოგრაფია
ვაკიჯვარი მდებარეობს მდ. ნატანების მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 320 მ-ზე, ოზურგეთიდან 13 კმ-ის დაშორებით. სოფელში არის წითელი რკინის მადანი, აპატიტი. ქანი შეიცავს 7-10 ‰ აპატიტს, ხოლო 41-53 ‰ ფოსფორის ანჰიდრადს. საბადო აღმოაჩინა ინჟინერმა კრუგმა 1912 წელს. მას „ჩხიკვას“ საბადოს ეძახიან. „ჩიჩუას ხევის“ მარჯვენა მხარეზე მოიპოვება მაგნიტური რკინის საბადო, რომელიც პეგმატიტის ძარღვთან არის დაკავშირებული.   

სოფლის ერთ-ერთი უბანია თავვაკიჯვარი, რომელიც ცენტრიდან 3 კილომეტრითაა დაშორებული. თავვაკიჯვრიდან მიდის საცალფეხო გზა კურორტ ბახმარომდე.

## ისტორია
[thumb|მარცხნივ|ვაკიჯვარი, მხატვარი [ანტონ გოგიაშვილი, 1903.]]
ვაკიჯვრის მიდამოებში 1983 წელს კოლხეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ გათხარა გვიანდელი ბრინჯაოს – ადრეული რკინის ხანის მეტალურგიული სახელოსნო. გამოვლინდა წიდები, კერამიკა. ასევე თიხის საქშენი მილები. სოფელში აღმოჩენილია ასევე ძვ. წ. XII –XI საუკუნეების ბრინჯაოს ნივთების განძი.

1828 წლისთვის სოფელში იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ხის ეკლესია, რომლის სამრევლო შეადგენდა 35 კომლს. რუსეთის იმპერიის დროს შედიოდა ბახვის საზოგადოებაში და ეწოდებოდა ვაკე-ჯვარი. ბახმაროს აღმოჩენამდე ვაკიჯვარი სამკურნალო ადგილად ითვლებოდა. შემდეგ ვაკიჯვარმა, როგორც სააგარაკო ადგილმა, დაკარგა მნიშვნელობა. 1950-იან წლებში სოფელში აშენდა 250 ადამიანზე გათვლილი კულტურის სახლი.

სოფელში მდგარა შუა საუკუნეების (სავარაუდოდ X-X სს.) ეკლესია. მის საძირკველზე 2000 წელს ააგეს ახალი დარბაზული ეკლესია ჩრდილოეთით სწორკუთხა მინაშენით. ახალი ნაგებობის საპირე წყომაში ჩართულია ძველი ეკლესიის მოჩუქურთმებული ქვები. ეზოში დალაგებულია ძველი ეკლესიის სხვა არქიტექტურული დეტალები ტრაპეზის ქვა, არქიტრავის ნაწილი და სვეტი თავისი ბაზისით.

## მოსახლეობა
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის კურორტები
გურიანთა

**გურიანთა** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: გურიანთა, ციხისფერდი). 

მდებარეობს მდინარეების ბჟუჟისა და ნატანების შესართავთან ახლოს, მდინარე სავაციას ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 70 მ., ოზურგეთი-ურეკის საავტომობილო გზაზე, ოზურგეთიდან 5 კმ.

სოფელში არის საჯარო სკოლა, რკინიგზის სადგური „კახური“, კულტურის სახლი, მუზეუმი.

## ისტორია
გურიანთა დასახლებული იყო ახალი ქვის ხანაში. მდინარე სკურდუმის მარჯვნივ აღმოჩენილია ნეოლითური ნამოსახლარი. V-VIII სუაკუნეებში გურიანთის ტერიტორიაზე, მდინარეების სკურდუმისა და ნატანების შესართავთან არსებობდა ციხე-ქალაქი ვაშნარი. ვაშნარი ნიკოლოზ ბერძენიშვილის მოსაზრებით წარმოადგენდა მაშინდელი გურიის ცენტრს, ხოლო გურიანთის სახელწოდებიდან წარმოიშვა ტოპონიმი გურია.

გვიან ფეოდალურ ხანაში ვაშნარი წარმოადგენდა ნაკაშიძეთა სათავადოს ზამთრის რეზიდენციას. 1689-1717 წლების საბუთში იხსენიება ნაკაშიძეების აზნაური გიორგი მამულაიშვილი, რომელიც ციხისთავი იყო და გურიანთას განაგებდა. სოფლის ტერიტორიაზე ასევე იყო ხის ეკლესიები, კახურის წმინდა გიორგის ეკლესია და მონასტრის მთავარანგელოზთა ეკლესია. 1885 წელს გურიანთის სასოფლო საზოგადოებაში შეიქმნა სოფელი ეწერი, სადაც დაასახლეს 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის ვეტერანები. 1902 წელს გურიანთის სასოფლო საზოგადოება აერთიანებდა ორ სოფელს, მოსახლეობის რაოდენობა იყო 1895 ადამიანი. 1908 წელს გურიანთის სასოფლო საზოგადოებაში შედიოდა სამი სოფელი, ხოლო მოსახლეობა იყო 1311 ადამიანი. ცალკე სოფლებად იყო აღრიცხული გურიანთა და კახური.

1938 წელს გურიანთისგან გამოყოფილ იქნა და ცალკე სასოფლო საბჭოდ ჩამოყალიბდა ბაილეთი. 1946 წელს სოფელში აშენდა აგურის ქარხანა, რომელიც 50-60 ათას აგურს ამზადებდა წელიწადში. 1949 წელს ამუშავდა ჩაის ფაბრიკა, რომელიც ვაშნარის ნანგრევებზე აშენდა.

## მუზეუმი
სოფელ გურიანთის მემორიალური მუზეუმი დაარსდა 1983 წელს. მუზეუმის ექსპოზიციაში წარმოდგენილია სოფლის ისტორიის ამსახველი მასალები, მათ შორის: გურიანთა-ციხისფერდის უბანში მდინარე სკურდუმის ბორცვზე 1963 წელს გათხრების შედეგად აღმოჩენილი გვიანი ნეოლითის ხანის კაჟის, რიყისქვის იარაღები, ადრეფეოდალური ხანის ვაშნარის ციხე-ქალაქის მასალები. მუზეუმის ერთ დარბაზში წარმოდგენილია გურული სახლი, ციხისფერდში ნაპოვნი ქვის ვერძის ქანდაკება. დარბაზებში გამოფენილია სოფლის ისტორიის ამსახველი ფოტოები და ხელნაწერები.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
*პეტრე ნაკაშიძე — პუბლიცისტი
*ნიკოლოზ მეხუზლა — ფირალი
*ვასილ კვაჭანტირაძე — სნაიპერი
*გურამ შარაძე — ისტორიკოსი

## გალერეა

GeorgiaGuriateaplnatation.jpg|ჩაის პლანტაცია გურიანთაში, 1990-2000-იანი წლების მიჯნა
Bus stop in Gurianta.jpg|ავტობუსის გაჩერება გურიანთაში

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოზურგეთი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

**ოზურგეთი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი ოზურგეთი). მდებარეობს მდინარე ნატანების მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 80 მ. ოზურგეთიდან 2 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტო, გადის ოზურგეთი-ნატანები-ურეკის საავტომობილო გზა. სოფლის ტერიტორიაზე არის 1918 წელს ოსმალეთის წინააღმდეგ დაღუპულ მებრძოლთა საძმო სასაფლაო.

## ისტორია
მინი|300პქ|1918 წლის აპრილში ოსმალეთის წინააღმდეგ დაღუპულ მებრძოლთა სასაფლაო
სოფელი 1885 წელს დაარსდა და ეწოდა ეწერი. შედიოდა დვაბზუს სასოფლო საზოგადოებაში. სოფელში დაასახლეს რუსეთ-ოსმალეთის 1877-78 ომში მებრძოლი ყოფილი ჯარისკაცები და მათი ოჯახები. თითოეულ ოჯახს მისცეს სამი დესეტინა მიწა, სამი თუმანი ფული და გაათავისუფლეს გადასახადებისგან. 1896 წლისთვის სოფელში ცხოვრობდა 15 კომლი. განაშენიანება იყო მჭიდრო, ქალაქისთვის დამახასიათებელი. 1916 წლიდან მოიხსენიება სოფელი ოზურგეთად. 1918 წლის 11 აპრილს ვაშნარის ველზე გაიმართა ბრძოლა ოსმალეთის იმპერიისა და ამიერკავკასიის ჯარებს შორის ოზურგეთის დასაკავებლად. 1920 წელს გამოეყო დვაბზუს თემს და შევიდა ქალაქ ოზურგეთის თემში.

1930-იანი წლებიდან სოფელს ფილიპე მახარაძის პატივსაცემად მახარაძე ეწოდა. 1951 წელს სოფელში აშენდა 200 ადამიანზე გათვლილი კულტურის სახლის შენობა, ცენტრში დაიდგა იოსებ სტალინის მონუმენტი. 1983 წელს სოფელში, კერძო ნაკვეთში, აღმოჩნდა ადრე რკინის ხანის ბრინჯაოს შუბის პირი ირმის სტილიზებული გამოსახულებით. 1989 წელს სოფელს ოზურგეთი უწოდეს.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა საზოგადო მოღვაწე მაქსიმე შარაძე.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ციხისფერდი

**ციხისფერდი** — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, გურიანთის თემში. მდებარეობს მდინარე სკურდუმის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 80 მ. ოზურგეთიდან 7 კმ. სოფელში გადის ოზურგეთი-ურეკის საავტომობილო გზა და ნატანები-ოზურგეთის სარკინიგზო ხაზი. არის რკინიგზის ბაქანი და საჯარო სკოლა.

## ისტორია
thumb|ციხის ნანგრევები
ციხისფერდში, ერთ-ერთ პატარა კლდეზე აღმოჩენილია ზღვის ნიჟარები, რომელიც ადასტურებს, რომ მრავალი საუკუნის წინ აქ იყო ზღვა. სოფლის ძველი სახელწოდებაა ციხე. გვიან ფეოდალურ ხანაში წარმოადგენდა ნაკაშიძეების სამფლობელოს და იყო მათი საზაფხულო რეზიდენცია. XVII საუკუნის დასაწყისში მამია II გურიელმა ააშენა ციხე, რომელიც შემდგომ ნაკაშიძეთა ხელში გადავიდა. იმავე საუკუნეში მამუკა ნაკაშიძემ ააშენებინა და მოახატინა ციხის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია. XVII საუკუნეში ბეჟან ნაკაშიძისა და მისი მემკვიდრე გიორგის ბრძანებით მღვდელმა საბამ დაწერა „ციხის გულანი“, იგივე „გურიანთული გულანი“. 1720 წელს ბეჟან ნაკაშიძემ ეკლესიას შესწირა გარდამოხსნა. 1817 წელს მამია V გურიელმა რუსეთის ჯარის დახმარებით ციხე დაუნგრია ნაკაშიძეს. ამის შემდეგ რუსეთის იმპერიის ჯარი (ორასი ჯარისკაცი და ერთი ზარბაზანი) აქ დაბანაკდა. 1873 წელს დიმიტრი ბაქრაძემ ეკლესიაში ნახა მამუკა ნაკაშიძისა და მისი ოჯახის ფრესკები. 1907 წელს ციხის ეკლესიის სიძველეები აღწერა ექვთიმე თაყაიშვილმა. 1911 წლიდან იხსენიება ციხისფერდის სახელით. 1912 წელს სოფელში გაიხსნა საკრედიტო ამხანაგობა, რომელშიც 1500 ადამიანი იყო გაწევრებული და ბიბლიოთეკა.1908 წელს გაქურდეს ეკლესია, წაიღეს რამდნეიმე ხატი და სხვადასხვა ნივთი.

## მოსახლეობა
## ისტორიული ძეგლები
სოფლის სასაფლაოს ტერიტორიაზე, მთის ძირში, რომლის წვერზეც ციხეა განლაგებული, მდებარეობს გამოქვაბული. იგი წარმოადგენს კლდეში გამოკვეთილ ოთახს თაროვანი ჭერით. იატაკის ცენტრალურ ნაწილში სწორკუთხედის ფორმის ორმოა ამოკვეთილი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბაილეთი

**ბაილეთი** (ყოფ. *განახლება*) — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ახალსოფელი, ბაილეთი, ჭანიეთური). მდებარეობს ნასაკირალის სერის ჩრდილოეთ კლათაზე, მდინარე სუფსის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 60 მ. ოზურგეთიდან 9 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

## ისტორია
გამოღმა ბაილეთი გვიან ფეოდალურ ხანაში წარმოადგენდა ნაკაშიძეების სამფლობელოს. ხოლო XIX საუკუნეში შედიოდა გურიანთის სასოფლო საზოგადოებაში.

გურიანთას გამოეყო 1938 წელს და ჩამოყალიბდა ცალკე სასოფლო საბჭოდ, რომელსაც განახლება ეწოდა. 1950-იან წლებში სოფელში ამოქმედდა მცირე ელექტროსადგური და ჩაის ფაბრიკა 1979 წელს დაუბრუნდა ძველი სახელი. 1958-60 წლებში სოფელში გაყვანილ იქნა წყალსადენი, მოხდა სოფლის ელექტროფიკაცია, აშენდა ბიბლიოთეკა.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
*იასე რაჭველი (დ. 1860) — მწერალი და ჟურნალისტი
*ლიდია მეგრელიძე (დ. 1883) — საბავშვო მწერალი, ფემინისტი რევოლუციონერი

## იხილეთ აგრეთვე
*სილაური

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ახალსოფელი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

**ახალსოფელი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბაილეთის თემში (სოფლები: ახალსოფელი, ბაილეთი, ჭანიეთური). მდებარეობს მდინარე სუფსის ტაფობში, მის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 65 მ.

## ისტორია
გვიან ფეოდალურ ხანაში წარმოადგენდა ნაკაშიძეების სამფლობელოს. სოფელში იდგა წმინდა ნიკოლოზის ქვით ნაგები ეკლესია. სასაფლაოზე ალაგ-ალაგ იკითხება დუღაბის და ქვების ფრაგმენტები.

## მოსახლეობა
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კონჭკათი (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)

**კონჭკათი** — სოფელი გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, მამათის თემში (სოფლები: კონჭკათი, მამათი, ქვედა მამათი, შათირი). მდებარეობს მდინარე სუფსის მარჯვნივ, ზღის დონიდან 270 მ., ლანჩხუთიდან 17 კმ, მამათიდან 3 კმ. სოფელში იდგა მთავარანგელოზის ხის ეკლესია. სოფელი ჯვარისმამის კუთვნილებას წარმოადგენდა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კურგანის ოლქი

**კურგანის ოლქი** () — ოლქი რუსეთში. შედის რუსეთის ურალის ფედერალურ ოკრუგში.

* დაარსდა 1943 წლის 6 თებერვალს
* ფართობი - 71 500 კმ²
* ადმინისტრაციული ცენტრი - კურგანი.

## გეოგრაფია 
ოლქი მდებარეობს ურალსა და ციმბირს შორის, მდინარეების ტობოლისა და ისეტის აუზში. ესაზღვრება ჩრდილოეთიდან სვერდლოვსკის, დასავლეთიდან ჩელიაბინსკის, აღმოსავლეთიდან ტიუმენის ოლქები, სამხრეთიდან კი ყაზახეთი. მოსახლეობის 56,5 % ცხოვრობს ქალაქში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Правительство Курганской области — Официальный сайт
* Курганская областная Дума — Официальный сайт 
* Официальный сайт Администрации города Кургана и Курганской городской Думы
* Курганская область в справочнике-каталоге "Вся Россия" 
* Информационный портал г. Кургана
* "Вечерний Курган" - независимый новостной портал 
## სქოლიო
კატეგორია:კურგანის ოლქი
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
Magnum Photos

**Magnum Photos** — ფოტოგრაფთა საერთაშორისო გაერთიანება, რომელიც ჩამოაყალიბეს ანრი კარტიე-ბრესონმა, რობერტ კაპამ, ჯორჯ როჯერმა და დევიდ სეიმურმა, რომლებმაც ახალი ტიპის, დამოუკიდებელი ფოტორეპორტაჟის განვითარებას გაუხსნეს გზა. 1947 წელს მათ დააარსეს ფოტოგრაფთა გაერთიანება, რომელიც თანამედროვე ფოტოგრაფიაში ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ და გავლენიან სააგენტოდ რჩება.

## სააგენტოს შექმნა 
1947 წელს ნიუ-იორკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის (MOMA) რესტორანში რობერტ კაპას, ანრი-კარტიე ბრესონის, დევიდ სეიმურისა (მეტსახელად „შიმ“) და უილიამ ვანდევერტის სადილი ფოტოგრაფთა სააგენტოს შექმნით დასრულდა. სადილის განმავლობაში მეგობრების მიერ შესმული შამპანურის დიდი ბოთლის, „მაგნუმის“ პატივსაცემად სააგენტოს „მაგნუმი“ ეწოდა.

მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან ორი წლის შემდეგ, ანუ „მაგნუმის“ შექმნის დროს მისი დამფუძნებლები უკვე წარმატებული და ცნობილი ფოტოგრაფები არიან. მათ შემდგომში ფოტოჟურნალისტიკის ჟურნალისტებს უწოდებენ.

## ფოტოჟურნალისტიკის მუშკეტერები 
უნგრელი ემიგრანტი რობერტ კაპა ესპანეთის სამოქალაქო ომის ყველაზე ცნობილი ფოტოების ავტორია, პოლონელმა ინტელექტუალმა დევიდ სეიმურმა ბავშვებისა და ცნობილი ადამიანების ფოტოებით გაითქვა სახელი, ინგლისელმა ჯორჯ როჯერმა მეორე მსოფლიო ომის დროს 63 ქვეყანაში იმოგზაურა, ყოფილი სამხედრო ტყვე ანრი კარტიე-ბრესონი კი ფრანგი არტისტია. ისინი ერთიანდებიან, რომ შექმნან სააგენტო, რომელსაც თავად ფოტოგრაფები უხელმძღვანელებდნენ. ოთხივე ფოტოგრაფი გადაურჩა მეორე მსოფლიო ომს და მათი სურვილი, ენახათ, რა დარჩა ომისშემდგომი მსოფლიოსგან, სააგენტოს შექმნის განმსაზღვრელი ფაქტორი გახდა. 

„მაგნუმის“ დამფუძნებლების ძირითადი იდეა — ხელოვნებისა და ჟურნალისტიკის შერწყმაში გამოიხატებოდა.

რობერტ კაპას, რომელიც „მაგნუმის“ სულისჩამდგმელი იყო და მის „ინტელექტუალურ საყრდენადაც“ ითვლებოდა, მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში ფოტოგრაფების ფუნქციის სრულიად ახლებული ხედვა ჰქონდა. ამას იმდროინდელი ტექნიკური სიახლეებიც უწყობდა ხელს, კერძოდ კი პატარა ზომისა და პორტატიული აპარატების გამოშვება და მეტად მგრძნობიარე ფირების წარმოების დასაწყისი. ჯორჯ როჯერი იხსენებდა, რომ კაპა „მინიატურული აპარატების უნიკალურ თვისებებს ძალიან აფასებდა. ისინი მართლაც სწრაფი და ჩუმი იყო გადაღებისას... იგი ჩვენს მომავალს სწორედ პატარა აპარატებისა და დიდი იდეების შერწყმაში ხედავდა.“

## ლიტერატურა 
* ნ. ნიჟარაძე, დ. როსტომაშვილი: Magnum Photo.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:1947 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
მეკობრეობა სომალიში

[250px|thumb|right|"B-Wasy"-ს სომალელი მეკობრეების ფოტოკოლაჟი, შეიარაღებულნი [AKM-ის მოიერიშე შაშხანებით, RPG-7 ნაღმტყორცნებით და ნახევრადავტომატური პისტოლეტებით]]
thumb|right|250px|მეკობრეები აკავებენ ჩინური სათევზაო გემის — *Tian Yu No. 8*-ის ეკიპაჟს

**მეკობრეობა სომალის სანაპირო წყლებში** მუდმივ საფრთხეს უქმნის საერთაშორისო საზღვაო ტვირთზიდვას მოყოლებული 1990-იანი წლების დასაწყისიდან, როდესაც სომალის სამოქალაქო ომი დაიწყო. 2005 წლიდან, ბევრმა საერთაშორისო ორგანიზაციამ, მათ შორის საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციამ და მსოფლიო სასურსათო საბჭომ, გამოხატა თავისი შეშფოთება მეკობრეობის შემთხვევების ზრდასთან დაკავშირებით. მეკობრეები აქტიურობენ მაღალი ტვირთბრუნვის მქონე სანაპიროებთან და ხელს უშლიან ჰუმანიტარული ტვირთის გადატანას. მსოფლიო სასურსათო პროგრამების 90 % ხორციელდება საზღვაო გადაზიდვებით და გემები უკვე ესკორტირებას ითხოვენ. კენიის საგარეო საქმეთა მინისტრის განცხადებით, სომალელმა მეკობრეებმა 12 თვის განმვალობაში მოიპოვეს $150 მილიონი, 2008 წლის ნოემბრამდე.

## სქოლიო 
კატეგორია:სომალი

კატეგორია:ადენის ყურე
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
მელექედური

**მელექედური** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი მელექედური). მდებარეობს ნასაკირალის სერის სამხრეთით, მდინარე ნატანების მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 90 მ., ოზურგეთიდან 5 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

სოფელში ჩამოდის მდინარე დედაბერა, მდებარეობს ჭიხვარიას გამოქვაბული

## ისტორია
XVII საუკუნის მიწურულს მელექედურის ეკლესიაში მოღვაწეობდა მღვდელი გიორგი ჯაყელი, რომელმაც აღადგინა ეკლესია და მას შესწირა XVI-XVII საუკუნეებით დათარიღებული მარხვანი, ასევე ოთხთავი, სახარება, სამოციქულო, პარაკლიტონი და ზატიკი. ჯაყელმა ტაძარი გიორგი გურიელის შემწეობით ააგო. 1828 წლისთვის მელექედურში იდგა ასევე წმინდა გიორგის ხის ეკლესია, რომლის სამრევლო 33 კომლს აერთიანებდა. მელექედური შედიოდა დვაბზუს სასოფლო საზოგადოებაში. დვაბზუს თემს გამოეყო 1920 წელს და შეუერთდა ქალაქ ოზუგეთის თემს.

საბჭოთა პერიოდში მელექედურის ეკონომიკის წამყვანი დარგი იყო მეჩაიეობა. 1958 წელს გაშენებული იყო 200 ჰექტარი ჩაის პლანტაცია, 75 ჰექტარი სიმინდის, 35 ჰა ტუნგის პლანტაცია, 18 ჰა თუთის და 10 ჰა ხეხილის ბაღი. სოფელში აგრეთვე მისდევდნენ მეცხოველეობასა და მებოსტნეობას. 1950-იანი წლების ბოლოსთვის დასრულდა სოფლის ელექტროფიკაცია, აშენდა საზაფხულო თეატრი 500 ადამიანზე. 1960 წელს აშენდა საშუალო სკოლის ორსართულიანი შენობა. 1976 წელს მელექედურს გამოეყო ქვედა ნასაკირალი. 1977 წელს მელექედურის კოლმეურნეობა ფლობდა 200 ჰა ჩაისა და 8 ჰა ციტრუსის პლანტაციებს.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ:
*დათა მიქელაიშვილი — ფირალი
*ანტონი (თოთიბაძე) — საეკლესიო მოღვაწე
*გოგია ღლონტი — სახალხო გვარდიელი
*აკაკი მგელაძე — საბჭოთა პოლიტიკოსი და პარტიული მოღვაწე

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯოზეფ პულიცერი

thumb|right|ჯოზეფ პულიცერი
**ჯოზეფ პულიცერი**- (; დ. 10 აპრილი, 1847, მაკო, უნგრეთი — გ. 29 ოქტომბერი, 1911, ჩარლსტონი, სამხრეთი კაროლინა) — უნგრელ-ამერიკელი ჟურნალისტი, გაზეთის გამომცემელი და რედაქტორი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1847 წლის 10 აპრილს. მისი მამა იყო ვაჭარი, დედა კათოლიკე. მის სახელთანაა დაკავშირებული ამერიკაში ყველაზე პრესტიჟული ჟურნალისტური პრემია, რომელიც პულიცერის პრემიის სახელითაა ცნობილი. ჯილდო ენიჭება არა მხოლოდ ჟურნალისტური საქმიანობისთვის, არამედ ლიტერატურული და მუსიკალური ნაწარმოებებისთვისაც. პირველი პულიცერის პრემია მინიჭებულ იქნა 1917 წლის 4 ივნისს. ბოლო პერიოდში დაჯილდოების ცერემონიალი აპრილის თვეში იმართება. პრემიის ლაურიატების დასახელებას დამოუკიდებელი საბჭო ახდენს, რომლის ოფიციალურ ადმინისტრირებას კოლუმბიის უნივერსიტეტი აწარმოებს. ჯილდო დაფუძნებულია უნგრელი წარმოშობის ჟურნალისტისა და გამომცემლის ჯოზეფ პულიცერის მიერ. პრემია მხოლოდ აშშ-ში დაბეჭდილ და გამოცემულ სტატიებზე და ნაწარმოებებზე გაიცემა.

## რესურსები ინტერნეტში
** 

კატეგორია:ამერიკელი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული  10 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1847
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1911
ფამფალეთი

**ფამფალეთი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ვაკიჯვრის თემში (სოფლები: ვაკიჯვარი, ფამფალეთი). მდებარეობს მდინარეებს ბახვისწყალსა და ნატანებს შორის, ზღვის დონიდან 250 მ., ოზურგეთიდან 12 კმ, ვაკიჯვრიდან 1 კმ. სატრანსპორტო მიმოსვლით დაკავშირებულია ქალაქ ოზურგეთთან. სოფელში არის უბანი თიხნარა.

## სახელწოდება
ლეგენდის თანახმად სოფელს ფამფალეთი დაერქვა გოგაურას მთის ძირში მიწის ფამფალის (ეროზიის) გამო.

„რადგან მიწა ამ კუთხეში
ირყეოდა, ფამფალებდა
ეს სოფელი სწორედ მიტომ
იწოდება ფამფალეთად“

## მოსახლეობა
## ეკლესია
1828 წლისთვის სოფელში იდგა ხის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. მისი სამრევლო მოიცავდა 36 კომლს. დღეისთვის ფამფალეთის ცენტრში დგას თანამედროვე ეკლესია. სოფლის სასაფლაოზე შემორჩენილია ძველი ეკლესიის ტრაპეზის ქვა.

## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა მომღერალი, ხალხური სიმღერების შემსრულებელი ბესარიონ ინწკირველი, რევოლუციონერი ვანო ინწკირველი. სოფელში ცხოვრობდნენ აქვსენტი, მანასე და ლადიკო სალუქვაძეები, რომელთა შესაძებ შექმნილია ცნობილი ხალხური სიმღერა სამნი ძმანი გურულები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვიქტორ დოლიძე

**ვიქტორ ისიდორეს ძე დოლიძე** (დ. 30 ივლისი, 1890 — გ. 24 მაისი, 1933) — ქართველი კომპოზიტორი და პირველი ქართული კომიკური ოპერის ავტორი.

## ბიოგრაფია 
ვიქტორ ისიდორეს ძე დოლიძე დაიბადა ქ. ოზურგეთში 1890 წლის 30 ივლისს ღარიბი გლეხის ოჯახში. ის ბავშვობიდან იპყრობდა ყურადღებას შესანიშნავი სმენით, მეხსიერებითა და იმპროვიზაციული ნიჭით. მამამისი კარგად მღეროდა და უკრავდა გარმონზე. მიუხედავად ამისა, სერიოზულად არ ეკიდებოდა ვაჟის მუსიკალურ აღზრდას. 

1902 წელს დოლიძეების ოჯახი თბილისში გადასახლდა, სადაც ვიქტორი შეიყვანეს კომერციულ სასწავლებელში. პარალელურად იგი მანდოლინაზე დაკვრას სწავლობდა. მოკლე ხანში ისე დაეუფლა ამ საკრავს, რომ სასწავლებლის მოწაფეებისგან შეადგინა მანდოლინისა და გიტარის დამკვრელთა თვითმოქმედი წრე, რომელსაც თვითონ ხელმძღვანელობდა. 1910 წელს გამართულ კონკურსში მანდოლინაზე დამკვრელთა შორის დაიკავა პირველი ადგილი. 1912 წელს 22 წლის დოლიძე კიევში ჩავიდა და კომერციულ ინსტიტუტში განაგრძო მეცადინეობა. აქ მას გაუძლიერდა ინტერესი მუსიკისადმი და საბოლოოდ დარწმუნდა, რომ მისი მოწოდება მუსიკა იყო. პარალელურად სწავლობდა კიევის სამუსიკო სასწავლებელში ვიოლინოსა და კომპოზიციის კლასში. ვიოლინოზე დაკვრას სწავლობდა ცნობილ პედაგოგ ერდენკოსთან. იქვე მოისმინა მუსიკის თეორიული დისციპლინების კურსი. ხუთი წელი, რომელიც მან კიევში გააატარა მეტად სასარგებლო აღმოჩნდა მისი მუსიკალური განვითარებისთვის. ინსტიტუტი დაასრულა 1917 წელს.

1917 წელს სამშობლოში დაბრუნდა და შეუდგა შემოქმედებით მოღვაწეობას. კიევიდან დაბრუნებისთანავე მას დაებადა სურვილი დაეწერა ოპერა, რისთვისაც აირჩია ავქსენტი ცაგარელის ცნობილი პიესა „ხანუმა“. ერთი წლის მუშაობის შემდეგ მან შექმნა პირველი ქართული კომიკური ოპერა — „ქეთო და კოტე“. ოპერის პრემიერა შედგა 1919 წლის 11 დეკემბერს. ნაწარმოებმა კომპოზიტორს დიდი აღიარება მოუტანა. 1926 წელს სწავლობდა ოსურ მუსიკალურ ფოლკლორს. მან 200-მდე ოსური სიმღერა ჩაიწერა. 

დოლიძის ოპერებია „ლეილა“ (ცაგარელის პიესის, „ლეკის ქალი გულჯავარის“ მიხედვით, 1922), „ცისანა“ (ერთაწმინდელის მიხედვით, 1929), „ზამირა“ (ოსურ ხალხურ თემებზე, დაუმთავრებელი, 1931). 1925 წელს დოლიძემ შექმნა სიმფონიური ფანტაზია „ივერიადა“, ხოლო 1932 წელს სიმფონია „აზერბაიჯანი“ და საფორტეპიანო კონცერტი. ავტორია რამდენიმე რომანსისა. ოპერა „ლეილაში“ მთავარ გმირად ერეკლე II იყო გამოყვანილი, რის გამოც ის „მონარქიული სენტიმენტების“ გაძლიერებად ჩაითვალა და რეპერტუარიდან მოიხსნა.

ვიქტორ დოლიძე გარდაიცვალა 1933 წლის 24 მაისს, პარტახტიანი ტიფით. დაკრძალეს დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

## ლიტერატურა 
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“,  გვ. 125, თბ., 1994
**ჩხიკვაძე გ.* „საქართველოს საბჭოთა კომპოზიტორები“, თბილისი, 1956

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:XX საუკუნის კომპოზიტორები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ვიქტორ
კონჭკათი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

**კონჭკათი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: კონჭკათი, განთიადი). მდებარეობს ნასაკირალის სერის ჩრდილოეთით, მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 120 მ. ოზურგეთიდან 16 კმ, მერიიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 6 კმ. სოფელში არის საბავშვო ბაღი და საჯარო სკოლა.

## ისტორია
კონჭკათის ტერიტორია ხვარბეთის სასოფლო საზოგადოებაში შედიოდა. 1930-იან წლებში ის გამოეყო ხვარბეთს და ჩამოყალიბდა ცალკე სასოფლო საბჭოდ, რომელშიც შევიდა ასევე სოფელ ჭანიეთურის ერთი ნაწილი სოფელ განთიადის სახით. საბჭოთა პერიოდში კონჭკათში გავრცელებული კულტურები იყო ჩაი, ციტრუსები და ტუნგი.

## ისტორიული ძეგლები
სოფლის შუაში მდებარეობს რელიეფიდან ამოზიდული კლდოვანი გორა მთაზე, რომელსაც ადგილობრივები კატისციხეს ეძახიან

სოფლის განაპირას, ჩრდილოეთით, მაღალ გორაკზე დგას წმინდა გიორგის სახელობის დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
* არტემ არონიშიძე — სამხედრო მოღვაწე;
* ვასილ კვაჭანტირაძე — ქართველი სნაიპერი.

## გალერეა

Konchkati1.jpg|ციხია
Konchkati3.jpg|კატისციხე
Konchkati4.jpg|წმინდა გიორგის ეკლესია
Konchkati5.jpg|სოფლის ხედი წმინდა გიორგის ეკლესიიდან

## ლიტერატურა 
**ენვერ გოგუაძე*, „გურიანას ქუეყანა“ — ბათუმი, „ალიონი“ 2001
**კუპრეიშვილი ბ.* სოფელ კონჭკათის წმ. გიორგის დარბაზული ეკლესია // წელიწდეული IV-V გვ. 52-57 - 1999-2001 წწ.

## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საჭადრაკო ოლიმპიადა 1956

**XII საჭადრაკო ოლიმპიადა** გაიმართა 1956 წლის 31 აგვისტო — 24 სექტემბერს მოსკოვში, სსრკ.

საბჭოთა კავშირი პირველად მასპინძლობდა ოლიმპიადას. მოსკოვში 34 ქვეყნის ნაკრები შეიკრიბა. კვლავ არ თამაშობდნენ ამერიკელები. ქვეჯგუფებში ბრძოლას სიურპრიზები არ მოუტანია. მთავარ ფინალში ძირითადად ის გუნდები გავიდნენ, რომლებიც წარმატებით გამოვიდნენ წინა ოლიმპიადაზეც.

ფინალური ტურნირის ოთხი ტურის შემდეგ საბჭოთა და უნგრელ მოჭადრაკეებს ქულათა თანაბარი რაოდენობა, 11-11, ჰქონდათ. 10½ ქულა ჰქონდათ იუგოსლავიელებს და 9½ — არგენტინელებს. აღსანიშნავია, რომ მეოთხე ტურში საბჭოელებმა პირველი დამარცხება განიცადეს ოლიმპიადების ისტორიაში — წააგეს უნგრელებთან. მეხუთე ტურიდან მოყოლებული ოლიმპიური ჩემპიონები ჩემპიონურად ათამაშდნენ და დაწინაურდნენ. ხოლო როდესაც მეათე ტურში საბჭოელებმა იუგოსლავიელებიც დაამარცხეს, ჩემპიონობის საკითხი პრაქტიკულად გადაწყდა. 

დიდი ბრძოლა გაჩაღდა მეორე ადგილისათვის. საბოლოოდ კი იუგოსლავიელებმა მხოლოდ დამატებითი მაჩვენებლების (მეტი მოგებული და ფრედ დამთავრებული მატჩი) წყალობით დაიკავეს მეორე ადგილი. ოლიმპიადის გმირი გახდა დანიელი ბენტ ლარსენი, რომელმაც გამარჯვება მოიპოვა პირველ დაფაზე. მასთან ერთად ოლიმპიადაზე გამოჩნდა მრავალი ახალგაზრდა და პერსპექტიული მოჭადრაკე (ლაიოშ პორტიში, ფრიდრიკ ოლაფსონი, პალ ბენკო, ვოლფგანგ ულმანი და სხვები), რომლებიც შემდგომში ტონს აძლევდნენ მსოფლიო ჭადრაკს.

## ტექნიკური შედეგები 
მონაწილეობდა 33 ქვეყნის 34 ნაკრები გუნდი (კვლავ ცალკე გუნდად თამაშობდა ზაარის ნაკრები). ტურნირი ჩატარდა ორ ეტაპად.

### პირველი ეტაპი 
#### **I ჯგუფი** 
#### **II ჯგუფი** 
#### **III ჯგუფი** 
#### **IV ჯგუფი** 
## ფინალური ეტაპი 
### ფინალი A 
### ფინალი B 
### ფინალი C 
### ფინალური ტურნირის ცხრილი (A ფინალი) 
## (B ფინალი) 
## **(C ფინალი)** 
## ჩემპიონისა და პრიზიორების შემადგენლობა და შედეგები 
* '***: მიხეილ ბოტვინიკი 8½ (+6=7-0), ვასილი სმისლოვი 8½ (+5=7-1), პაულ კერესი 9½ (+7=5-0), დავით ბრონშტეინი 11 (+9=4-0), მარკ ტაიმანოვი 8½ (+6=5-0), ეფიმ გელერი 7½ (+7=1-2).
* ****: სვეტოზარ გლიგორიჩი 9½ (+6=7-3), ალექსანდრ მატანოვიჩი 11½ (+7=9-0), ბორისლავ ივკოვი 12 (+9=6-1), ნიკოლა კარაკლაიჩი 6 (+4=4-1), ბორისლავ მილიჩი 6 (+3=6-0), ბოჟიდარ ჯურაშევიჩი 5 (+4=2-0).
* ***': ლასლო საბო 11 (+6=10-1), გედეონ ბარცა 11½ (+9=5-2), პალ ბენკო 10 (+6=8-1), დიორდ სილადი 4½ (+4=1-4), მიკლოშ ბელი 6½ (+4=5-2), ლაიოშ პორტიში 6 (+4=4-0).

## საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით 
## ლიტერატურა 
* 
* Ю. Авербах, Б. Туров Шахматные олимпиады. Москва. изд. ,,ФиС’’ 1974
* Шахматы. Энциклопедический словарь. Москва. изд. ,,Советская Энциклопедия’’ 1990
* Шахматная Энциклопедия. Москва. 2004.
* Ханамирян Г. Всемирные шахматные Олимпиады. 1927-2006. Ереван: 2006

## რესურსები ინტერნეტში 
* შედეგები Olimpbase-ზე

12
ჩელიაბინსკის ოლქი

**ჩელიაბინსკის ოლქი** () — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი. შედის რუსეთის ურალის ფედერალურ ოკრუგში.
* დაარსდა 1934 წლის 17 იანვარს.
* ადმინისტრაციული ცენტრი - ჩელიაბინსკი.

## გეოგრაფია 
ჩელიაბინსკის ოლქს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება სვერდლოვსკის, სამხრეთიდან ორენბურგის და აღმოსავლეთით კურგანის ოლქები, დასავლეთიდან ბაშკირეთი, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ყაზახეთი.

## მოსახლეობა 
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
* რუსები – 82,3 %.
* თათრები - 5,7 %.
* ბაშკირები - 4,6 %.
* უკრაინელები – 2,14 %.
* ყაზახები - 1 %.
* გერმანელები - 0,8 %.
* ბელარუსები – 0,56 %.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩელიაბინსკის გუბერნატორის ოფიციალური საიტი 
* ჩელიაბინსკის ოლქის მთავრობა 
* ჩელიაბინსკის ოლქის ოფიციალური საიტი 
* Челябинская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* ფლორა და ფაუნა. ჩელიაბინსკის ოლქის წითელი წიგნი 
* Особо охраняемые природные территории Челябинской области
* ჩელიაბინსკის ოლქის გეოგრაფია 
* Краеведческий портал Челябинской области 
* Радиоактивное загрязнение Челябинской области 

კატეგორია:ჩელიაბინსკის ოლქი
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
კალინინგრადის ოლქი

**კალინინგრადის ოლქი** () — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი. შედის რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. არის რუსეთის ყველაზე დასავლეთით მდებარე და ფართობით ყველაზე პატარა ოლქი.

* ადმინისტრაციული ცენტრი — კალინინგრადი.

სამხრეთიდან ესაზღვრება ესაზღვრება პოლონეთი, ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ლიეტუვა, ხოლო დასავლეთით ბალტიის ზღვა.

## მოსახლეობა 
2002 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:

* რუსები – 82,37 %  
* ბელარუსები – 5,31 %  
* უკრაინელები – 4,94 %   
* ლიეტუველები - 2,06 % 
* სომხები - 0,88 %
* ბოშები - 0,15 %,

## რესურსები ინტერნეტში 
* კალინინგრადის ოლქის მთავრობა 
* კალინინგრადისა და კალინინგრადის ოლქის საინფორმაციო-ანალიტიკური პორტალი 
* Калининградская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* კალინინგრადის ოლქის დროშა და გერბი
* Калининградский городской портал 
* Фотогалерея довоенных достопримечательностей Калининградской области — фотографии кирх, замков и.т.д. 
* НАРВА-ЛД — фотографии Прибалтики 
* Указ Президиума Верховного Совета РСФСР "О переименовании населённых пунктов Калининградской области", 5 июля 1950 г., №745/3 
* სოვეტსკი - მეორე ქალაქი კალინინგრადის ოლქში 


კატეგორია:ანკლავები და ექსკლავები
გიორგი შენგელაია

**გიორგი შენგელაია** (დ. 11 მაისი, 1937, მოსკოვი — გ. 17 თებერვალი, 2020, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, კინორეჟისორი და სცენარისტი.  რუსთაველის პრემიის ლაურეატი (1985), საქართველოს სახალხო არტისტი (1985), საქართველოს ღირსების ორდენის კავალერი (1997), თბილისის საპატიო მოქალაქე (2015). რეჟისორ ელდარ შენგელაიას ძმა.  

## ბიოგრაფია
დაამთავრა საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1962 წლიდან მუშაობს კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“. პირველი ფილმი „ალავერდობა“ (1963) გადაიღო გურამ რჩეულიშვილის ამავე სახელწოდების ნოველის მიხედვით. ფილმში შენგელაიამ გამოხატა სულიერად ამაღლებული ახალგაზრდა გმირის პროტესტი დამახინჯებული ტრადიციების მიმართ. 1969 წელს გადაიღო ფილმი „ფიროსმანი“ მხატვარ ნიკო ფიროსმანის შესახებ. შენგელაიამ ქართული კინო გაამდიდრა ეროვნულ მასალაზე შექმნილი პოპულარული ჟანრებითაც. მას ეკუთვნის ვესტერნი „მაცი ხვიტია“ (1966), მიუზიკლი „ვერის უბნის მელოდიები“ და სათავგადასავლო ფილმი „ხარება და გოგია“ (1987).

## ფილმოგრაფია
*1962 — ალავერდობა
*1965 — ჯილდო
*1966 — მაცი ხვიტია
*1969 — ფიროსმანი
*1973 — ვერის უბნის მელოდიები
*1976 — ქვიშანი დარჩებიან
*1980 — სიყვარული ყველას უნდა
*1984 — ახალგაზრდა კომპოზიტორის მოგზაურობა
*1987 — ხარება და გოგია
*1996 — ორფეოსის სიკვდილი
*2000 — სიყვარული ვენახში
*2005 — მიდიოდა მატარებელი

## ჯილდოები
მიღებული აქვს  ამიერკავკასიისა და უკრაინის რესპუბლიკის კინოფესტივალის დიპლომი (1966), ბერგამოს (იტალია) მე–10 საერთაშორისო კინოფესტივალის პრიზი „დრაკონი“ და ფიპრეისის დიპლომი (1966), ჩიკაგოს მე–10 საერთაშორისო კინოფესტივალის დიდი პრიზი „ოქროს იუგო“ (1974), დიდი ბრიტანეთის კინოსტუდიის პრემია (1973), აზოლას საერთაშორისო კინოფესტივალის პირველი პრემია (1974), ფინეთის ხელოვნების აკადემიის პრიზი (1975), კინოხელოვნების საშუალებებით ესთეტიკური აღზრდის პრობლემებისადმი მიძღვნილი სიმპოზიუმის საპატიო დიპლომი (ერევანი 1977), სახალხო მეურნეობის მიღწევათა საკავშირო გამოფენის ბრინჯაოს მედალი (1980). შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია (1985) და სხვა პრიზები.

გარდაიცვალა 2020 წლის 17 თებერვალს, 82 წლის ასაკში. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

## ბიბლიოგრაფია
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*გიორგი შენგელაია  ეროვნულ ფილმოგრაფიაზე
*
*გიორგი შენგელაია, ფოტოგალერეა
*გიორგი შენგელაია - 70, რადიო თავისუფლება

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:დაბადებული 11 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2015)
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
გიორგი
კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ვლადიმირ-სუზდალის სამთავრო

**ვლადიმირ-სუზდალის სამთავრო** — X-XIII საუკუნეებში რუსეთის ფეოდალური სამთავრო მდინარეებს ოკასა და ვოლგას შუა. X საუკუნემდე ამ მიწაზე ცხოვრობდნენ ფინურ-უნგრული ტომები. X საუკუნის ბოლოს ამ ტერიტორიაზე კოლონიზაცია დაიწყეს სლოვენებმა და კრივიჩებმდა, რასაც შედეგად მოჰყვა ადგილობრივი ტომების გარუსება და ველიკორუსი ხალხის ჩამოყალიბება. X-XI საუკუნეებში გაჩნდა ქალაქები: როსტოვი, იაროსლავლი, მურომი, სუზდალი. სამტავროს ცენტრი იყო როსტოვი, რომელიც კიევის რუსეთის ძლიერების პერიოდში ემორჩილებოდა და ხარკს უხდიდა კიევის მთავრებს.

1054 წელს როსტოვის მიწა ერგო ვსევოლოდ იაროსლავის ძეს. 1108 წელს ვლადიმირ მონომახმა მდინარე კლიაზმაზე დააარსა ციხესიმაგრე ვლადიმირი. იური დოლგორუკის დროს სამთავრო გაძლიერდა, აშენდა რამდენიმე ქალაქი (გაამაგრეს მოსკოვი 1156); საფუძველი ჩაეყარა ვლადიმირ-სუზდალის სკოლას.  იური დოლგორუკის კიევში გამთავრების შემდეგ ვლადიმირ-სუზდალის მთავარი გახდა მისი ვაჟი ანდრია ბოგოლიუბსკი (1157-1174), რომელიც მამის პოლიტიკას განაგრძობდა და ვლადიმირ-სუზდალის სამთავროს რუსეთის  ცენტრად თვლიდა. მან გააფართოვა ქ. ვლადიმირი და იქ გადაიტანა მთავრის რეზიდენცია (ბოგოლიუბოვო,  ვლადიმირიდან 10 კმ-ზე). 1169 წელს ანდრიამ ილაშქრა კიევზე, დაიპყრო იგი და მთავრად დასვა თავისი ძმა გლები. 1170 წელს დროებით დაიმორჩილა ნოვგოროდიც. 

ანდრია ბოგოლიუბსკი ცდილობდა ვლადიმირი რუსეთის ქრისტიანობის ცენტრადაც ექცია.  ამგვარი პოლიტიკის შედეგი იყო საეკლესიო არქიტექტურისა და კულტურის აყვავება. 1174 წელს ანდრია ბოგოლიუბსკი შეთქმულმა ბოიარებმა მოკლეს. სამთავროში არეულობა დაიწყო. საბოლოოდ გაიმარჯვა ანდრიას ძმამ ვსევოლოდ დიდმა ბუდემ (1176-1212). იგი წარმატებით განაგრძობდა მამისა და ძმის პოლიტიკას. 1203 წელს მან კვლავ დაარბია კიევი, 1207 წელს დაიმორჩილა რიაზანი. ჟამთააღმწერლები მას „დიდს“ უწოდებდნენ. ვსევოლოდის საქმიანობა აისახა ცნობილ თხზულებაში „ამბავი იგორის ლაშქრობისა“.  მისი გარდაცვალების შემდეგ ვლადიმირ-სუზდალის სამთავროში კვლავ არეულობა დაიწყო. 1218 წელს ტახტზე ავიდა ვსევოლოდის შვილი იური. მან კვლავ განამტკიცა ვლადიმირ-სუზდალის სამთავროს ჰეგემონია რუსეთის სამთავროებს შორის, 1220 წელს დაამარცხა ვოლგის ბულგარები და 1221 წელს დააარსა ნიჟნი-ნოვგოროდი.

1238 წელს ბათო-ყაენის ურდოებმა ააოხრეს ვლადიმირ-სუზდალის სამთავრო, დაწვეს და დაანგრიეს ქალაქები. მაგრამ თატარ-მონღოლთა უღელმა ვერ შეძლო ვლადიმირ-სუზდალის სამთავროში ჩასახული პოლიტიკური და კულტურული ტრადიციების მოსპობა. ეს ტრადიციები XIV-XV საუკუნეებში გააგრძელა და განავითარა მოსკოვის სამთავრომ ერთიანი ცენტრალიზებული სახელმწიფოს შექმნის პროცესში. 

## ვლადიმირ-სუზდალის სამთავროს მმართველები 
## ლიტერატურა 
კატეგორია:კიევის რუსეთი
კატეგორია:ევროპის ყოფილი მონარქიები
კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
სვერდლოვსკის ოლქი

**სვერდლოვსკის ოლქი** () - რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი. შედის რუსეთის ურალის ფედერალურ ოკრუგში.

* დაარსდა 1934 წლის 17 იანვარს
* ფართობი - 194 300 კმ²
* ადმინისტრაციული ცენტრი - ეკატერინბურგი.

## გეოგრაფია 
ოლქს ესაზღვრება ჩრდილოეთიდან კომის რესპუბლიკა და ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგი, დასავლეთიდან პერმის მხარე, აღმოსავლეთიდან ტიუმენის, სამხრეთიდან კი კურგანისა და ჩელიაბინსკის ოლქები და ბაშკირეთი.

## მოსახლეობა 
2002 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
* რუსები – 89,23 %.
* თათრები - 3,75 %.
* უკრაინელები – 1,24 %.
* გერმანელები - 76 334 კაცი.
* ბაშკირები – 0,83 %.
* სხვა - 4,95 %.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გუბერნატორი ედუარდ როსელი 
* ოლქის მთავრობის ოფიციალური საიტი
* ოლქის კანონმდებლობა
* Свердловская область в справочнике-каталоге "Вся Россия" 
* Законодательное собрание Свердловской области 
* ეკატერინბურგის ადმინისტრაცია
* სვერდლოვსკის ოლქის ენციკლოპედია 
* Карты Свердловской области для приемников GPS (Garmin, ГИС Русса, Навител)
* Информационный сайт города Верхняя Пышма в Свердловской области 
* Все об озере Таватуй на сайте tavatuy.ru 

კატეგორია:სვერდლოვსკის ოლქი
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1710-1713)

thumb|250px|ომის მთავარი კამპანია - პრუტის ლაშქრობა**რუსეთ-ოსმალეთის ომი 1710-1713** - პოლტავასთან რუსეთის არმიის გამარჯვების შემდეგ (1709 წ.) შვედეთის მეფე კარლ XII ოსმალეთში გაიქცა. ავსტრიისა და საფრანგეთის დახმარებით მან შეძლო ოსმალეთის ჩაბმა (1710 წლის 20 ნოემბერი) რუსეთთან ომში. 1711 წელს  პეტრე I-მა მდინარე პრუტისაკენ გაილაშქრა, მაგრამ წარმატება ვერ მოიპოვა. ოსმალებმა რუსების ბანაკს ალყა შემოარტყეს. 12 (23) ივლისს დაიდო საზავო ხელშეკრულება, რუსეთის ჯარმა მოლდავეთიდან თავისუფალი გასვლის უფლება მიიღო, სამაგიეროდ რუსეთმა ოსმალეთს აზოვი  დაუბრუნა, თანაც რუსეთს დნეპრისა და აზოვის ზღვის სანაპიროებზე ციხესიმაგრეები უნდა მოეშალა. მაგრამ ომი 1713 წლამდე გაგრძელდა, რადგანაც ოსმალეთის სულთანმა ახალი მოთხოვნების წამოყენება მოინდომა. 1713 წელს ადრიანოპოლში დაიდო ხელშეკრულება, რომელმაც 1711 წლის ზავის პირობები გაიმეორა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები
კატეგორია:რუსეთის ომები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ომები
ვიტებსკის სამთავრო

**ვიტებსკის სამთავრო**, **სლავური სამთავრო** — მოიცავდა ტერიტორიას მდინარე დასავლეთ დვინის შუა წელზე. 1101 წელს გამოეყო პოლოცკის სამთავროს. XIII საუკუნის დამდეგს ექვემდებარებოდა სმოლენსკს, XIII საუკუნის მესამედში ლიეტუვამ დაიპყრო. XIII საუკუნის დასასრულს მას სმოლენსკის მთავრის მოხელეები მართავდნენ, XIV საუკუნის დასაწყისიდან მიეკუთვნა მთავარ იაროსლავ ვასელის ძეს, 1320 წლიდან გადავიდა მისი სიძის, ლიტვის მთავრის ალგირდასის მფლობელობაში, 1141 წელს გაუქმდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბელარუსის ისტორია
კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1686-1700)

thumb|250px|აზოვის აღება**რუსეთ-ოსმალეთის ომი 1686-1700** - გამოწვეული იყო 1686 წელს რუსეთის შესვლით ანტიოსმალურ "წმინდა ლიგაში" (ავსტრია, რეჩ პოსპოლიტა, ვენეცია). 1687 და 1689 წლებში მოეწყო რუსეთის ჯარის ლაშქრობები ყირიმზე, მაგრამ უშედეგოდ. 1695-1696 წწ. კი პეტრე I-მა აზოვის ლაშქრობები ჩაატარა. 1700 წელს კონსტანტინოპოლის საზავო ხელშეკრულებით რუსეთმა მიიღო აზოვი და აზოვის ზღვის სანაპირო მდინარე მიუსამდე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები
კატეგორია:რუსეთის ომები
კატეგორია:XVII საუკუნის ომები