open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რკინიგზის სიგნალიზაცია

[thumb|სიგნალების მართვის პოსტი სადგურ [ბიდეფორდი (სადგური)|ბიდეფორდში, ბიდეფორდის რკინიგზის მემკვიდრეობითი ცენტრი.]]
**რკინიგზის სიგნალიზაცია** — მოწყობილობებისა და ობიექტების ერთობლიობა, რომელიც უზრუნველყოფს რკინიგზის ლიანდაგებზე მოძრაობას.

რკინიგზის სიგნალიზაცია განკუთვნილია უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად და მოძრაობის დასარეგულირებლად რკინიგზის ტრანსპორტის ეფექტური გამოყენებისათვის. ამ ამოცანების გადასაწყვეტად გამოიყენება სხვადასხვა სიგნალები, ასევე მატარებელთა მოძრაობის მართვის სისტემები.

## ისტორია 
რკინიგზის ტრანსპორტის შექმნის მომენტიდან გაირკვა აუცილებლობა მოძრავი მატარებლების მემანქანეებს გადაცემოდა შეტყობინებები და მითითებები, მათი ეფექტურად გამოყენებისთვის და უსაფრთხო ექსპლოატაციისთვის. ასე იქნა გამოგონილი რკინიგზის სიგნალიზაცია სპეციალური ნაკეთობებისა და შეტყობინებების პირობითი ნიშნების გამოყენებით და მათი დახმარებით გადაცემული მითითებები. ამ სისტემას, რომლის დახმარებით ამა თუ იმ სიგნალებით ხორციელდება მატარებელთა მოძრაობის დაშვება და მითითება, სახელად ეწოდა სიგნალიზაცია. რუსეთის იმპერიის რკინიგზისთვის სიგნალიზაციის წესები განისაზღვრა გზათა მიმოსვლის სამინისტროს მიერ 1873 წლის წესდებაში სიგნალების შესახებ და 1883 წლის რკინიგზის მოვლა-შენახვის წესებში. ამ სახელმძღვანელო დოკუმენტების შესაბამისად სიგნალები იყვნენ სმენითები (ხმოვანები) — სასტვენები, პეტარდები, სასიგნალე რქოვანები, ზარები და ოპტიკურები — დროშები (წითელი და მწვანე), ფანრის ფერადი შუშები, სემაფორები (რკინიგზის შუქნიშნური სიგნალიზაცია) და სასიგნალო შუქები, რომლებიც ძირითადად მასობრივად გამოიყენებოდა. მაგალითად სადგურიდან მატარებლის გასვლაზე, მის მიერ სადგურის გავლაზე, მისი სადგურში შემოსვლაზე ნებართვა სიგნალიზირდებოდა განსაკუთრებული სახეობის აპარატის — სემაფორების დახმარებით.

სხვადასხვა ქვეყნებში დიდი რაოდენობით არსებული სარკინიგზო კომპანიების გამო, რომლებიც ექსპლოატაციას უწევენ რკინიგზებს, მთავარ როლს თამაშობს *სარკინიგზო სიგნალიზაციების* სტანდარტიზაცია. ქვეყნების ნაწილში ეს საკითხი გადაწყვეტილია სახელმწიფო დონეზე.

სურათი:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary b58 827-3.jpg|*რკინიგზის სიგნალიზაცია*, ილუსტრაცია ბროკჰაუზის და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონიდან (1890—1907).
სურათი:Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary b58 827-4.jpg|*რკინიგზის სიგნალიზაცია*, ილუსტრაცია ბროკჰაუზის და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონიდან (1890—1907).

## ლიტერატურა
* ЭСБЕ/Сигнализация железнодорожная
* ЭСГ/Сигнализация
* ЭСБЕ/Диск, железнодорожный сигнал

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
*
Furtum

**Furtum** — ქონებრივი უფლებების წინააღმდეგ მიმართული დელიქტი რომაულ სამართალში. მოიცავდა ქურდობას, მიტაცებას, მითვისებას, გაფლანგვას, სხივის ქონების განკარგვას ან სარგებლობას. არსებობდა აშკარა (Furtum Manifestum) და ფარული (Furtum nec manifestum) ქურდობა. აშკარა ქურდობის სასჯელის ნივთის ოთხმაგი ღირებულების ჯარიმა იყო, ხოლო ფარულის – ორმაგი. ქურდობად ითვლებოდა ნივთის პატრონის ნების საწინააღმდეგოდ განკარგვა.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:რომაული სამართალი
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 662

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 662** მიღებულია 1990 წლის 9 აგვისტოს. რეზოლუცია იხსენებს რეზოლუციებს 660 (1990) და 661 (1990). საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ ერაყის მიერ ქუვეითის ანექსია უკანონო იყო. 

საბჭომ მოუწოდა ყველა სახელმწიფოს და საერთაშორისო ორგანიზაციას არ ეღიარებინათ ანექსია, ასევე თავი შეიკავონ ნებისმიერი ქმედებებისგან, რომელიც შეიძლება წარმოადგენდეს ანექსიის არაპირდაპირ აღიარებას. მან ასევე მოსთხოვა ერაყს ქუვეითში შეჭრის შემდეგ მისი ქმედებების შეწყვეტა. 

## რესურსები ინტერნეტში
*[Text of the Resolution at undocs.org](https://undocs.org/S/RES/662(1990))

კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1990 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ერაყის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ქუვეითის შესახებ
კატეგორია:1990 წელი ერაყში
კატეგორია:1990 წელი ქუვეითში
Rapina

**Rapina** — ქონებრივი უფლებების წინააღმდეგ მიმართული დელიქტი რომაულ სამართალში. მოიცავდა სხვისი ქონების ძალადობით მიტაცებას, იგივე ძარცვას. Rapina-სთვის შემოღებული სარჩელი იწვევდა ერთი წლის გასვლამდე ოთხმაგ, ხოლო ერთი წლის გასვლის შემდეგ – უბრალოდ ჯარიმას. Rapina-ს სარჩელი გამოიყენებოდა მაშინ, როდესაც პირი ქმედებას ბოროტი განზრახვით ჩადიოდა. დელიქტის ეს სახე განხილულია იუსტინიანეს „ინსტიტუციებში“.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:რომაული სამართალი
თურქული ღვინო

**თურქული ღვინო** — თურქეთში წარმოებული ღვინო. თურქეთში ვენახის ფართობები შეადგენს დაახლოებით 500 ათას ჰექტარს. თურქეთი წელიწადში საშუალოდ 620 ათას ჰექტოლიტრს ღვინოს აწარმოებს. თურქეთში ფართოდაა გავრცელებული ქიშმიშის და სუფრის ყურძნის წარმოება. მევენახეობა გავრცელებულია ანატოლიაში, მარმარილოს ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე, იზმირის პროვინციაში. იზმირის ქიშმიში, რომელიც სულთანინილის ჯიშის ვაზისგნ იწარმოება, თურქეთის საექსპორტო პროდუქტია. სუფრის ყურძნის ჯიშებიდან პოპულარულია ჩაუში. ყურძნის ბადაგი გამოიყენება ჰალვის წარმოებაში.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:მრეწველობა თურქეთში
კატეგორია:თურქული სასმელები
კატეგორია:ღვინო ქვეყნების მიხედვით
სარკინიგზო პეტარდა

[thumb|სარკინიგზო პეტარდა ([ბელგია)]]
[thumb|სარკინიგზო პეტარდა ([ამერიკის შეერთებული შტატები|აშშ)]]
**სარკინიგზო პეტარდა** — პიროტექნიკური აღმომჩენი საშუალება, რომელიც გამოიყენება რკინიგზის ტრანსპორტზე ლოკომოტივის მემანქანისათვის ხმოვანი სიგნალის მისაცემად. 1841 წელს გამოიგონა ინგლისელმა გამომგონებელმა ედუარდ ალფრედ კოუპერმა.

## მოწყობილობა 
პეტარდას აქვს ლითონის კორპუსი, რომელიც შედგება ძირისგან, სახურავისგან, სამი შემოხვეული აალებადი კაფსულებიანი კოჭებისგან, რომლებიც ჩამოცმულია ლითონის ქინძისთავებზე. თავსახური ძირთან ერთად შეერთებულია დახვევის მეთოდით. პეტარდის რელსებზე დასამაგრებლად მის კონსტრუქციაში გათვალისწინებულია პლასტინის სახის ლითონის ზამბარა მოღუნული ბოლოებით.

პეტარდის ზამბარაზე არსებობს მარკირება, რომელიც გაკეთებულია დამღით, მწარმოებელ-დამამზადებლის სავაჭრო ნიშნით, დამზადების წელი (ბოლო ორი ციფრი) და ტექნიკური კონტროლის განყოფილების დამღა. პეტარდის ლითონის კორპუსი შეღებილია წითელი ფერით.

ფეთქებადი ნივთიერების სახით გამოიყენება დენთის ფხვნილი (რუსეთში — კვამლის საიარაღო დენთი ДРП-1, ГОСТ 1028-79).

პეტარდების გამოყენება ხდება ±50 °C-ის ტემპერატურაზე და 98 %-მდე ჰაერის შეფარდებითი სინოტივისას.

## დანიშნულება 
სარკინიგზო პეტარდა გამოიყენება შემდეგ შემთხვევებში:
* გაფრთხილება ან სტოპ-სიგნალი მკვეთრი ნისლისას, როდესაც სინათლის სიგნალების ვერ დანახვის ალბათობა მაღალია;
* გაფრთხილება მარშრუტის დაკავებული მონაკვეთის შესახებ ინციდენტის ან ავარიის მიზეზით;
* გაფრთხილება ხაზზე მიმდინარე გადაუდებელი სარემონტო სამუშაოების გამო;
* აუცილებლობის შემთხვევაში მოახლოებული მატარებლის სასწრაფოდ გაჩერება განსაკუთრებულ სიტუაციებში.
[thumb|სარკინიგზო პეტარდა ([რუსეთი)]]
გაფრთხილების საიმედოობის ასამაღლებლად და ყოველგვარი გარე ხმებისგან გაცემული სტოპ-სიგნალის განსასხვავებლად სარკინიგზო პეტარდები გამოიყენება სამ-სამი ცალი მიმდევრობით, რომლებიც ლაგდება რელსების თავზე 20 მეტრის ინტერვალით.

## მოქმედების პრინციპი 
პეტარდა ზამბარებით ჩამოეცმება რელსის თავზე და ამუშავდება მასზე რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობის გოგორწყვილების გადავლის შედეგად. ძალოვანი ზეწოლის შედეგად პეტარდის სახურავზე ხდება აალებადი კაფსულის გახეთქვა. მათი ამუშავების შედეგად აალდება დენთის მუხტი. მუხტის აფეთქებისას პეტარდის კორპუსი დეფორმირდება და იშლება დახვევის ნაკერები. პეტარდის აფეთქების ხმის დონე — არანაკლებ 100 დეციბელია.

კატეგორია:რკინიგზის სიგნალიზაცია
კატეგორია:პიროტექნიკური ნაკეთობები
კატეგორია:ხმოვანი სიგნალიზაცია
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 664

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 664** მიღებულია 1990 წლის 18 აგვისტოს. რეზოლუცია კიდევ ერთხელ ადასტურებს 660 (1990), 661 (1990) და 662 (1990) რეზოლუციებს. საბჭომ გაიხსენა ერაყის ვალდებულებები საერთაშორისო სამართლის წინაშე და გაეროს წესდების VII თავის შესაბამისად მოითხოვა, რომ ერაყმა დაუშვას და ხელი შეუწყოს მესამე ქვეყნების მოქალაქეების გამგზავრებას ერაყიდან და ქუვეითიდან. ასევე მოითხოვა საკონსულო და დიპლომატიური წვდომა მესამე ქვეყნების მოქალაქეებისთვის. 

საბჭომ მოითხოვა, რომ ერაყმა არ მიიღოს ისეთი ზომები, რომლებიც საფრთხეს შეუქმნის მოქალაქეების უსაფრთხოებას. კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ ქუვეითის ანექსია უკანონოა და მოითხოვა, რომ ერაყმა გააუქმოს ბრძანებები ქუვეითში საკონსულო და დიპლომატიური მისიების დახურვისა და მათი პერსონალის დიპლომატიური იმუნიტეტის მოხსნის შესახებ. ერაყის შეჭრის დროს ათასობით უცხოელი იმყოფებოდა ერაყსა და ქუვეითში. საბჭომ დაგმო ერაყის გადაწყვეტილება უცხო ქვეყნის მოქალაქეების სტრატეგიულ ობიექტებზე „ადამიანურ ფარებად“ გამოყენების შესახებ.

## სქოლიო
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1990 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები გაეროს საერთაშორისო სასამართლოს შესახებ
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 663

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 663** მიღებულია 1990 წლის 14 აგვისტოს. გაეროს წევრობის შესახებ ლიხტენშტაინის განაცხადის განხილვის შემდეგ, საბჭომ რეკომენდაცია გაუწია გენერალურ ასამბლეას ლიხტენშტაინის მიღებაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1990 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ლიხტენშტაინის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები გაეროს წევრობის შესახებ
ბლოკ-უბანი

**ბლოკ-უბანი** — გადასარბენის ნაწილი, რომელიც გამოიყენება, როგორც სიგნალიზაციის და კავშირგაბმულობის დამოუკიდებელი საშუალება, შემოსაზღვრული გამავალი შუქნიშნებით ან გამავალი შუქნიშნით და რკინიგზის სადგურით. გამოიყენება ავტობლოკირებისას ან ავტომატური სალოკომოტივე სიგნალიზაციის დროს.

ბლოკ-უბნის მეორე განსაზღვრებაა — ის ავტობლოკირებისას სადგურებს შორის გადასარბენის ნაწილია ან ავტომატური სალოკომოტივე სიგნალიზაციის დროს გამოიყენება, როგორც სიგნალიზაციისა და კავშირგაბმულობის დამოუკიდებელი საშუალება, შემოსაზღვრული გამავალი შუქნიშნებით (ბლოკ-უბნების საზღვრებით) ან გამავალი შუქნიშნით (ბლოკ-უბნის საზღვრით) და რკინიგზის სადგურის შესავალი შუქნიშნით, ასევე გამავალი შუქნიშნით და პირველი თანმხლები გამავალი შუქნიშნით (ბლოკ-უბნის საზღვრით).

## რესურსები ინტერნეტში
* РАЗДЕЛ 5. ТЕРМИНЫ, ПРИМЕНЯЕМЫЕ В ПРАВИЛАХ ТЕХНИЧЕСКОЙ ЭКСПЛУАТАЦИИ ЖЕЛЕЗНЫХ ДОРОГ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ

## სქოლიო
კატეგორია:რკინიგზის ავტომატიკა და ტელემექანიკა
იოჰან გაბრიელ დოპელმაიერი

**იოჰან გაბრიელ დოპელმაირი** (; დ. 27 სექტემბერი, 1677, ნიურნბერგი — გ. 1 დეკემბერი, 1750, იქვე) — გერმანელი ასტრონომი, მათემატიკოსი და კარტოგრაფი. ლეოპოლდინას საზოგადოების წევრი (1715 წლიდან), ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1730 წლიდან), სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრი (1740 წლიდან).

## ბიოგრაფია
იოჰან გაბრიელ დოპელმაიერი დაიბადა 1677 წლის 27 სექტემბერს ნიურნბერგში, ვაჭრის ოჯახში. 1696 წელს ალტდორფის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე ჩაირიცხა. თუმცა, მალევე ჰალეს უნივერსიტეტში გადავიდა, სადაც მათემატიკასა და ფიზიკას სწავლობდა. მოგვიანებით ნიურნბერგში მათემატიკის პროფესორი გახდა.

1730 წელს მან გამოაქვეყნა „Historische Nachricht von den Nurnbergischen Mathematicis und Kunstlern“, რომელიც შეიცავდა ბიოგრაფიულ ინფორმაციას ნიურნბერგელი რამდენიმე ასეული მათემატიკოსისა და ინსტრუმენტების შემქმნელის შესახებ.

ის მჭიდროდ თანამშრომლობდა ცნობილი კარტოგრაფიული გამომცემლობის დამფუძნებელ ი. ბ. ჰომანთან. დოპელმაიერმა მოამზადა მრავალი ასტრონომიული ცხრილი, რომლებიც ჰომანის ატლასებში გამოჩნდა, რომლებიც 1742 წელს Atlas Coelestis in quo Mundus Spectabilis-ში შეგროვდა... ატლასი შეიცავდა 30 ცხრილს, რომელთაგან 20 წარმოადგენდა ასტრონომიას მის ისტორიულ განვითარებაში, მათ შორის ნიკოლაი კოპერნიკისა და ტიხო ბრაჰეს კოსმოლოგიურ სისტემებს, პლანეტებისა და მზის სისტემის მოძრაობის ილუსტრაციას და მთვარის ზედაპირის დეტალურ რუკას, რომელიც ტელესკოპების მიღწევებზე იყო დაფუძნებული.

დოპელმაიერი გარდაიცვალა 1750 წელს ლეიდენის ქილების აკუმულატორიდან ძლიერი ელექტროშოკის შედეგად.

## ხსოვნა
მის პატივცასემად,
*მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს დოპელმაიერი;
*მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (12622) დოპელმაიერი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Galileo Project entry.
*The *Atlas Coelestis* (1742) of Johann Gabriel Doppelmayr.
**Atlas Coelestis* , Norimbergae, Heredi Homannianorum: 1742. Full digital facsimile at Linda Hall Library.
*Atlas novus coelestis, Norimberga 1742 da www.atlascoelestis.com

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ასტრონომები
კატეგორია:გერმანელი მათემატიკოსები
კონსტანტინოს ტასულასი

**კონსტანტინოს ტასულასი** (დ. 17 ივლისი, 1959) — ბერძენი პოლიტიკოსი და იურისტი. 2025 წლის 13 მარტიდან საბერძნეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებს. 2019 წლიდან 2025 წლამდე,ტასულასი საბერძნეთის პარლამენტის პრეზიდენტი იყო, პარტია „ახალი დემოკრატიის“ წევრი, ხოლო 2000 წლიდან 2025 წლამდე იოანინას პარლამენტის წევრი. 2014 წლიდან 2015 წლამდე ანტონის სამარასის მთავრობის დროს, ხანმოკლე დროით კულტურისა და სპორტის მინისტრის თანამდებობას იკავებდა.
## ადრეული ცხოვრება
ტასულასი დაიბადა იოანინაში, საბერძნეთში, 1959 წლის 17 ივლისს. სწავლობდა ათენის ეროვნული და კაპოდისტრიული უნივერსიტეტის ათენის იურიდიულ სკოლაში და 1981 წელს მიიღო სამართლის ხარისხი. ტასულასი ადვოკატად მუშაობდა ათენსა და ლონდონში.
## პოლიტიკური კარიერა
### ადრეული პოლიტიკური კარიერა (1981—1993)
ტასულასი ადრეული ასაკიდანვე შეუერთდა პარტია „ახალ დემოკრატიას“ და 1981 წლიდან 1990 წლამდე ვეტერანი პოლიტიკოსის, ევანგელოს ავეროფის ოფისის სპეციალურ მდივნად მუშაობდა. 1990 წელს მუნიციპალურ მრჩევლად აირჩიეს, ხოლო 1994 წელს ათენის კიფისიას რაიონის მერად.

1990 წელს დაინიშნა ექსპორტის მხარდაჭერის ორგანიზაციის ხელმძღვანელად, სადაც 1993 წლამდე მუშაობდა.
### საპარლამენტო მოღვაწეობა(2000—2025)
2000 წელს აირჩიეს იოანინას პარლამენტის წევრად. თანამდებობას ყველა შემდგომი არჩევნების განმავლობაში უწყვეტად იკავებდა. 2006 წელს დაინიშნა პარტია „ახალი დემოკრატიის“ საპარლამენტო წარმომადგენლად, რომლის გენერალური მდივნის თანამდებობაც 2010 წელს დაიკავა. 2007 წელს თავდაცვის მინისტრის მოადგილედ მუშაობდა, ხოლო 2014-2015 წლების პერიოდში სპორტისა და კულტურის მინისტრად.
### პარლამენტის თავჯდომარეობა (2019—2025)
2019 წლის არჩევნების შემდეგ, ტასულასი საბერძნეთის პარლამენტის პრეზიდენტად აირჩიეს 283 ხმით, რომელიც მიიღო როგორც „ახალი დემოკრატიის“ პარტიისგან, ასევე ოპოზიციური პარტიებისგან: „Syriza“, „KINAL“, „EL“ და „MeRA25“. საბერძნეთის კომუნისტურმა პარტიამ წარადგინა 15 „დამსწრე“ ამომრჩევლის კანდიდატურა, ხოლო ორმა დეპუტატმა (დიმიტრის ძანაკოპულოსმა და ეფი ახციოღლუმ) თავი შეიკავა. პირველი შემთხვევა იყო, როდესაც პარლამენტის თავმჯდომარე ღია კენჭისყრით აირჩიეს.
### საბერძნეთის პრეზიდენტი (2025 წლიდან დღემდე)
2025 წლის იანვარში, პრემიერ-მინისტრმა კირიაკოს მიცოტაკისმა დასამტკიცებლად პარლამენტს ტასულასის კანდიდატურა წარუდგინა. ტასულასმა მიიღო წარდგენა, რასაც ოპოზიციის მხრიდან კრიტიკა მოჰყვა.კენჭისყრის ოთხი რაუნდის შემდეგ, 2025 წლის 12 თებერვალს, ტასულასი პარლამენტის მიერ იქნა არჩეული მას შემდეგ, რაც 300 დეპუტატიდან 160-ის ხმა მოიპოვა.ფიცი 2025 წლის 13 მარტს დადო.
## პირადი ცხოვრება
ტასულასი დაქორწინებულია ფანი სტატოპოლუზე და ჰყავთ ორი შვილი.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:ბერძენი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საბერძნეთის პრეზიდენტები
მანუელ-ბენავიდესის მუნიციპალიტეტი

**მანუელ-ბენავიდესის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიუაუის შტატში, მექსიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1,178 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 26.4 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 5,032.18 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ჩიუაუის შტატის შემადგენლობაში 1937 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მანუელ-ბენავიდესი. სახელი ეწოდა მანუელ ბენავიდეს არმენდარისის (1858-1913) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 08042.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
დოპელმაიერის ნაპრალები

**დოპელმაიერის ნაპრალები** () — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-19, LAC-93). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ დოპელმაიერის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). დოპელმაიერის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-19
დევიდ კმორმაკპორი

**დევიდ კმორმაკპორი** (დ. 28 სექტემბერი 1935 — გ. 19 აგვისტო 2010) — ლიბერიელი პოლიტიკოსი და იმ სახელმწიფო საბჭოს პირველი თავმჯდომარე, რომელიც ლიბერიას მართავდა 1994 წლის 7 მარტიდან 1995 წლის 1 სექტემბრამდე, ლიბერიის პირველი სამოქალაქო ომის პიკის პერიოდში.

ბომის ოლქში დაბადებულმა კმორმაკპორმა დაამთავრა ლიბერიის უნივერსიტეტის ლუის ართურ გრაიმსის სამართლის სკოლა. მოგვიანებით იგი მსახურობდა ლიბერიის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის (Associate Justice) პოზიციაზე.

სამოქალაქო ომის დროს კმორმაკპორი არჩიეს სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარედ სამოქალაქო პირიდან. საბჭოში ასევე შედიოდნენ მეომარი ფრაქციების წარმომადგენლები, რაც ომის დასრულების მცდელობას წარმოადგენდა. ერთწლიანი პოლიტიკური ჩიხის შემდეგ, კმორმაკპორის საბჭო დაიშალა და მას ჩაენაცვლა სხვა საბჭო, რომელსაც სათავეში უილტონ სანკავულო ჩაუდგა.

მოგვიანებით კპორმაკპორი საცხოვრებლად შეერთებულ შტატებში გადავიდა და სტეიტენ-აილენდზე დასახლდა. იგი გარდაიცვალა ნიუ-იორკში 2010 წელს. პატივცემული დევიდ კმორმაკპორის ლიბერიის ეროვნული გარდამავალი მთავრობის (LNTG) ყოფილი თავმჯდომარის  დაკრძალვას აშშ-ში დაესწრო ლიბერიის მთავრობის მაღალი დონის დელეგაცია, რომელსაც სამართლებრივი რეფორმების კომისიის თავმჯდომარე და იუსტიციის ყოფილი მინისტრი, ფილიპ ბენქსი ხელმძღვანელობდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ლიბერიის პრეზიდენტი
*ლიბერიის ისტორია

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბერიის პრეზიდენტები
საქართველოს ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 2026

**საქართველოს LXXXIII ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** გაიმართა თბილისში, 2026 წლის 27 იანვრიდან 5 თებერვლის ჩათვლით. ტურნირის გამარჯვებული გახდა საერთაშორისო დიდოსტატი ნინო ბაციაშვილი, რომელმაც 9 შესაძლებლობიდან 7½ ქულა დააგროვა. ტურნირის მთავარი მსაჯი იყო ინგა ჭარხალაშვილი. 

## ცხრილი 
## რესურსები ინტერნეტში 
*საქართველოს 83-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
* საქართველოს ქალთა ჩემპიონატის პარტიები Chess.com-ზე

 კატეგორია:ჭადრაკი კატეგორია:საქართველოს ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
საქართველოს ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის 2026

**საქართველოს LXXXV ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის** გაიმართა თბილისში, 2026 წლის 27 იანვრიდან 5 თებერვლის ჩათვლით. ტურნირი წრიული სისტემით ჩატარდა და მასში 10 მოჭადრაკე მონაწილეობდა. ჩემპიონატის გამარჯვებული გახდა დიდოსტატი ბაადურ ჯობავა. ტურნირის მთავარი მსაჯი იყო ინგა ჭარხალაშვილი.

## ცხრილი 
## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოს 85-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
* საქართველოს ვაჟთა ჩემპიონატის პარტიები Chess.com-ზე

 კატეგორია:ჭადრაკი კატეგორია:საქართველოს ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
მეოკი

**მეოკის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიუაუის შტატში, მექსიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 44,853 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.3 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 429.79 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 104.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ჩიუაუის შტატის შემადგენლობაში 1821 წლის 7 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პედრო-მეოკი. სახელი ეწოდა პედრო მეოკი მანიონის (1838-1865) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 08045.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
გიგა ყუფარაძე

**გიგა ყუფარაძე** (დ. 23 აგვისტო, 1987, ქუთაისი) — ქართველი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2017). საქართველოს ჩემპიონი (2019).

## ბიოგრაფია 
გიგა ყუფარაძემ დიდოსტატის წოდება 2017 წელს მიიღო, მას შემდეგ რაც მესამე ნორმა ირანში, ფირდოუსის თასზე შეასრულა. 2019 წელს მან მოიგო საქართველოს ჩემპიონატი ვაჟთა შორის.

საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობდა 2018 წლის ბათუმის საჭადრაკო ოლიმპიადაზე (მეორე გუნდში) და 2019 წლის ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე. სხვადასხვა წლებში მონაწილეობდა მსოფლიო ჩემპიონატებში რაპიდსა და ბლიცში (2016, 2017, 2019, 2022).

2021 წლის იანვარში ყუფარაძემ გაიმარჯვა პრესტიჟულ ონლაინ ტურნირში — Titled Tuesday (Chess.com), სადაც უკან ჩამოიტოვა ისეთი მოჭადრაკეები, როგორებიც არიან ჰიკარუ ნაკამურა და ჯეფრი სიონგი.

გიგა ყუფარაძე ეწევა სამწვრთნელო მოღვაწეობასაც. მისი ერთ-ერთი მოსწავლე, ანასტასია კირთაძე, 2023 წელს 14 წლამდე გოგონათა შორის მსოფლიო ჩემპიონი გახდა.

2025 წლის საქართველოს ჩემპიონატში ყუფარაძემ მეორე ადგილი დაიკავა და გამარჯვებულ ლევან ფანცულაიას ნახევარი ქულით ჩამორჩა. 2026 წლის საქართველოს 85-ე ჩემპიონატში მან მე-9 ადგილი დაიკავა 4 ქულით.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გიგა ყუფარაძე — ფიდეს ჩანაწერი
* გიგა ყუფარაძე — პარტიების არქივი Chessgames.com-ზე
* გიგა ყუფარაძე — 365Chess.com

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ქართველი დიდოსტატები
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:ქუთაისელი სპორტსმენები
კატეგორია:საჭადრაკო მწვრთნელები
თორნიკე სანიკიძე

**თორნიკე სანიკიძე** (დ. 1 იანვარი, 1989) — ქართველი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2008). საქართველოს ჩემპიონი (2009).

## ბიოგრაფია 
თორნიკე სანიკიძემ საერთაშორისო ოსტატის წოდება 2005 წელს, ხოლო დიდოსტატის წოდება 2008 წელს მიიღო. 2009 წელს მან მოიპოვა საქართველოს ჩემპიონის ტიტული ვაჟთა შორის.

იგი იყო საქართველოს ახალგაზრდული და ძირითადი ეროვნული ნაკრების წევრი. მონაწილეობდა მსოფლიო ჩემპიონატებში იუნიორთა შორის (2005, 2007–2008 წწ.).

საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობდა შემდეგ ტურნირებში:
* 16 წლამდე ვაჟთა საჭადრაკო ოლიმპიადა (2003, დენიზლი).
* ევროპის გუნდური ჩემპიონატი (2009, ნოვი-სადი).
* 40-ე საჭადრაკო ოლიმპიადა (2012, სტამბოლი) — დააგროვა 4 ქულა 7-დან მესამე დაფაზე.
* 42-ე საჭადრაკო ოლიმპიადა (2016, ბაქო) — დააგროვა 3½ ქულა 6-დან.

2026 წლის თებერვალში, საქართველოს 85-ე ჩემპიონატში თორნიკე სანიკიძემ წარმატებით იასპარეზა და 5½ ქულით მეორე ადგილი (ვიცე-ჩემპიონობა) მოიპოვა, რითაც მხოლოდ ნახევარი ქულით ჩამორჩა ბაადურ ჯობავას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* თორნიკე სანიკიძე — ფიდეს ჩანაწერი
* თორნიკე სანიკიძე — პარტიების არქივი Chessgames.com-ზე
* თორნიკე სანიკიძე — 365Chess.com
* თორნიკე სანიკიძის შედეგები — OlimpBase.org

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ქართველი დიდოსტატები
კატეგორია:დაბადებული 1989
ქვემო კაპანახჩი

**ქვემო კაპანახჩი**, *ქვემო ქაფანახჩი* — ქალაქ გარდაბნის გარეუბანი, ყოფილი სოფელი (გარდაბნის მუნიციპალიტეტი).

მდებარეობს გარდაბნის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 290 მ-ზე, ქალაქ გარდაბნის დასავლეთ ნაწილში. XX საუკუნის II ნახევარში ქვემო კაპანახჩი ტერიტორიულად შეერწყა გარდაბანს, 1988 წელს კი სოფელი ოფიციალურად გაუქმდა და ქალაქს შეუერთდა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ლუკა პაიჭაძე

**ლუკა პაიჭაძე** (დ. 6 მარტი, 1991) — ქართველი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2012). საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (2017, 2020).

## ბიოგრაფია 
ლუკა პაიჭაძემ დიდოსტატის წოდება 2012 წლის სექტემბერში მიიღო. იგი არის საქართველოს ორგზის ჩემპიონი ვაჟთა შორის: პირველად ტიტული 2017 წელს მოიპოვა, ხოლო მეორედ — 2020 წელს. 2013 წელს გახდა საქართველოს ვიცე-ჩემპიონი.

2014 წელს პაიჭაძემ გაიმარჯვა ნონა გაფრინდაშვილის თასზე . 2021 წელს მან მოიპოვა მსოფლიო თასის საგზური, სადაც პირველ წრეში შამსიდინ ვოხიდოვთან დათმო პარტია.

საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობდა 2018 წლის ბათუმის საჭადრაკო ოლიმპიადაზე (მეორე გუნდში) და ევროპის გუნდურ ჩემპიონატებზე (2015, 2017, 2019). 2006 წლის ახალგაზრდულ ოლიმპიადაზე ნაკრებთან ერთად მოიპოვა ვერცხლის მედალი გუნდურ ჩათვლაში.

2026 წლის თებერვალში, საქართველოს 85-ე ჩემპიონატში ლუკა პაიჭაძემ 4 ქულით მე-7 ადგილი დაიკავა.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ლუკა პაიჭაძე — ფიდეს ჩანაწერი
* ლუკა პაიჭაძე — პარტიების არქივი Chessgames.com-ზე
* ლუკა პაიჭაძე — 365Chess.com

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ქართველი დიდოსტატები
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი
მატაჩის მუნიციპალიტეტი

**მატაჩის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიუაუის შტატში, მექსიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2,742 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.7 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 728.06 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 3.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ჩიუაუის შტატის შემადგენლობაში 1844 წლის 21 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მატაჩი. სახელწოდება მომდინარეობს ტარაუმარას ენიდან და „ბაგირის ხელს“ ნიშნავს. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 08043.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ბერნარდინო კაბალიერო

**ბერნარდინო კაბალიერო** (დ. 20 მაისი, 1839 — გ. 26 თებერვალი, 1912) — პარაგვაელი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი. იგი იყო გენერალი პარაგვაული ომის დროს. 1880 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ იგი პარაგვაის პრეზიდენტად დაინიშნა და ამ პოსტზე 1880 წლის სექტემბრიდან 1886 წლის ნოემბრამდე მსახურობდა. ვინაიდან მას ზედიზედ მეორე ვადით კენჭისყრის უფლება კონსტიტუციით შეზღუდული ჰქონდა, მან უზრუნველყო, რომ მისი მემკვიდრე მისი ახლო მეგობარი, პატრისიო ესკობარი გამხდარიყო. მან მონაწილეობა მიიღო მატო-გროსოს კამპანიაში. მოგვიანებით იგი უმაიტაში პრეზიდენტ ფრანსისკო სოლანო ლოპესის თანაშემწე გახდა, მისი ერთგული დარჩა და სამხედრო იერარქიაში სწრაფად დაწინაურდა. იგი ზურგის ოპერაციების სულ უფრო მნიშვნელოვანი ლიდერი ხდებოდა და საბოლოოდ კავალერიის გენერლის წოდებას მიაღწია. კაბალიერო იყო ყველაზე დიდი ცოცხალი ომის გმირი, რომელიც ბრაზილიელებმა 1870 წლის 8 აპრილს, სერო-კორას ბრძოლის შემდეგ, მდინარე აპას მახლობლად დაატყვევეს და 1871 წლის მაისში გაათავისუფლეს. პატიმრობის პერიოდში იგი ბრაზილიელებს დაუმეგობრდა, რამაც მოგვიანებით, მისი პოლიტიკური კარიერის დროს, გადამწყვეტი როლი ითამაშა მათგან სამხედრო და პოლიტიკური მხარდაჭერის მიღებაში.

## ომის შემდგომი პოლიტიკა
კაბალიერო ასუნსიონში დაბრუნდა და პოლიტიკაში ჩაება, სადაც შეუერთდა ლოპესის ერთგულთა ფრაქციას კანდიდო ბარეიროს ხელმძღვანელობით. იგი იყო ერთ-ერთი ლიდერი 1873 წლის მარტისა და ივნისის, ასევე 1874 წლის იანვრის ამბოხებებისა, რომლებიც მიმართული იყო პოლიტიკურად გავლენიანი ბენიგნო ფერეირას წინააღმდეგ, რაც საბოლოოდ ამ უკანასკნელის 1874 წლის თებერვალში ემიგრაციაში წასვლით დასრულდა. მისი პრეზიდენტობის დროს, ფინანსების მოზიდვის მიზნით, გაიყიდა მანამდე სახელმწიფოსა და მმართველი ლოპესების ოჯახის საკუთრებაში არსებული მიწების დიდი ნაწილი.

## შემდგომი პოლიტიკური ცხოვრება
კაბალიერომ 1886 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები გააყალბა, რათა თავისი ახლო მოკავშირის, პატრისიო ესკობარის გამარჯვება უზრუნველეყო. საპასუხოდ, მისმა პოლიტიკურმა ოპონენტებმა „ლიბერალური პარტია“ დააარსეს, ორი თვის შემდეგ კი კაბალიერომ მმართველი „კოლორადოს პარტია“ ჩამოაყალიბა. 1887 წლიდან 1904 წლამდე, როგორც ყოფილი პრეზიდენტი, იგი ასევე იყო პარაგვაის სენატის წევრი, 1894 და 1902 წლებში კი მისი თავმჯდომარეც გახლდათ.

კაბალიერო ინარჩუნებდა დიდ კონტროლს ქვეყანაზე, რადგან რჩებოდა არმიისა და „კოლორადოს პარტიის“ მეთაურად. მისი ფავორიტი კანდიდატები მართავდნენ ქვეყანას 1894 წლამდე, სანამ ხუან ბაუტისტა ეგუზკისამ ხუან გუალბერტო გონსალესი არ გადააყენა. კაბალიერომ 1902 წელს კიდევ ერთი გადატრიალების ორგანიზებას შეუწყო ხელი, რის შედეგადაც ხელისუფლებაში ხუან ანტონიო ესკურა მოიყვანა, თუმცა 1904 წლის რევოლუციის შემდეგ, როდესაც ესკურა დაამხეს, ძალაუფლება ლიბერალების ხელში გადავიდა.

სამხედრო დამსახურებებისა და პოლიტიკური მნიშვნელობის გამო, კაბალიერო დაკრძალულია გმირთა ეროვნულ პანთეონში. მის სახელს ატარებს პარაგვაის ქალაქი — ხენერალ ბერნარდინო კაბალიერო.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:პარაგვაის პრეზიდენტები
ნალეფსაო

**ნალეფსაო**, *ნალეფსავო*, *ნალეფსოუ*, *ნაესუ(უ)* — ქალაქ მარტვილის უბანი, ყოფილი სოფელი (მარტვილის მუნიციპალიტეტი).

მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე აბაშის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 210 მ-ზე, ქალაქ მარტვილის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სოფლის სახელწოდება ლეფსაიების (ი. ყიფშიძე, პ. ცხადაია, ა. შანიძე) ან ესიავების (ი. კეკელია) გვარს უკავშირდება. სამეგრელოს მთავარ დავით დადიანის დროს (1846-1853) მარტვილის მაზრის სოფლებს შორის ნალეფსოუს სახელითაა შეტანილი. XX საუკუნის II ნახევარში ნალეფსაო ტერიტორიულად შეერწყა მარტვილს (იმდროინდელ გეგეჭკორს), 1988 წელს კი სოფელი ოფიციალურად გაუქმდა და ქალაქს შეუერთდა.   

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
გაიოზ ნიგალიძე

**გაიოზ ნიგალიძე** (დ. 24 აპრილი, 1989) — ქართველი მოჭადრაკე, საერთაშორისო ოსტატი (2009). საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (2013, 2014).

## ბიოგრაფია 
გაიოზ ნიგალიძემ საერთაშორისო ოსტატის წოდება 2009 წელს მიიღო. მან ზედიზედ ორჯერ მოიპოვა საქართველოს ჩემპიონის ტიტული ვაჟთა შორის: 2013 და 2014 წლებში. 2014 წელს მას მიენიჭა დიდოსტატის წოდება.

საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობდა 2013 წლის ევროპის გუნდურ ჩემპიონატსა და 2014 წლის ტრომსეს საჭადრაკო ოლიმპიადაზე.

## დუბაის ინციდენტი და დისკვალიფიკაცია 
2015 წლის აპრილში, დუბაის ღია ტურნირზე, მე-6 ტურში ტიგრან ლ. პეტროსიანთან პარტიის დროს, ნიგალიძე თაღლითობაში (ე.წ. „ჩიტერობაში“) ამხილეს. მეტოქის ეჭვი გამოიწვია ნიგალიძის ხშირმა გასვლამ საპირფარეშოში ყოველი კრიტიკული სვლის წინ. შემოწმების შედეგად, საპირფარეშოს ერთ-ერთ კაბინაში იპოვეს სმარტფონი და ყურსასმენები, რომლებიც ტუალეტის ქაღალდში იყო დამალული. ტელეფონში გახსნილი იყო საჭადრაკო პროგრამა, რომელიც მიმდინარე პარტიის პოზიციას აანალიზებდა.

ინციდენტის გამო ნიგალიძე ტურნირიდან მოხსნეს. 2015 წლის დეკემბერში ფიდე-ს ეთიკის კომისიამ მას 3-წლიანი დისკვალიფიკაცია მიუსაჯა (2018 წლის სექტემბრამდე) და ჩამოართვა დიდოსტატის წოდება, თუმცა შეუნარჩუნა საერთაშორისო ოსტატის წოდება. ნიგალიძე აქტიურ ჭადრაკს 2019 წელს დაუბრუნდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გაიოზ ნიგალიძე — ფიდეს ჩანაწერი
* გაიოზ ნიგალიძე — პარტიების არქივი Chessgames.com-ზე
* გაიოზ ნიგალიძე — 365Chess.com

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:საერთაშორისო ოსტატები
კატეგორია:დაბადებული 1989
დავით ჯოჯუა

**დავით ჯოჯუა** (დ. 8 ივნისი, 1989, სამტრედია) — ქართველი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2009). საქართველოს ჩემპიონი (2016). ფიდეს უფროსი მწვრთნელი (2015).

## ბიოგრაფია 
დავით ჯოჯუა ადრეული ასაკიდანვე წარმატებით ასპარეზობდა საერთაშორისო ტურნირებზე. 1999 წელს ლიტოხოროში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე 10 წლამდე ჭაბუკთა შორის მან მესამე ადგილი დაიკავა. ანალოგიური შედეგი აჩვენა 2002 წელს ირაკლიონში 14 წლამდე ასაკობრივ ჯგუფში. 2005 წელს ჰერცეგ-ნოვიში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე 16 წლამდე ჭაბუკთა შორის მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა.

დიდოსტატის წოდება მას 2009 წლის აპრილში მიენიჭა. ნორმები შეასრულა არჩილ ებრალიძის მემორიალზე (2007), იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატზე ერევანში (2007) და ევროპის ინდივიდუალურ ჩემპიონატზე პლოვდივში (2008).

2016 წელს დავით ჯოჯუა გახდა საქართველოს ჩემპიონი ვაჟთა შორის. იგი წლების განმავლობაში იყო საქართველოს ნაკრების წევრი და მონაწილეობდა ევროპის ინდივიდუალურ ჩემპიონატებში (2002, 2008, 2015, 2017, 2018).

აქტიური სპორტული კარიერის პარალელურად, დავით ჯოჯუა ეწევა წარმატებულ სამწვრთნელო მოღვაწეობას. იგი იყო საქართველოს ქალთა ეროვნული ნაკრების კაპიტანი და მწვრთნელი.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* დავით ჯოჯუა — ფიდეს ჩანაწერი
* დავით ჯოჯუა — პარტიების არქივი Chessgames.com-ზე
* დავით ჯოჯუა — 365Chess.com

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ქართველი დიდოსტატები
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ქართველი მწვრთნელები
ქვაითი

**ქვაითი** — ქალაქ მარტვილის უბანი, ყოფილი სოფელი (მარტვილის მუნიციპალიტეტი).

მდებარეობს ტაბაკელის მთის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ნოღელის ხეობაში, ზღვის დონიდან 220 მ-ზე, ქალაქ მარტვილის აღმოსავლეთ განაპირა მხარეს. 

სოფლის სახელწოდება მეგრულ სიტყვა „ქვეეთს“ (ე. ი. ქვეითი) ან ადამიანის საკუთარ სახელ ქვაის უკავშირდება. წარსულში ქვაითი ეწოდებოდა იმ ადგილს, სადაც ახლა უბანი ერუხაიეა, თანამედროვე ქვაითის დანარჩენი ნაწილი კი ხუნწის შემადგენლობაში იყო. სამეგრელოს მთავარ დავით დადიანის დროს (1846-1853) მარტვილის მაზრის სოფლებს შორის ქვაითიცაა შეტანილი. XX საუკუნის II ნახევარში ქვაითი ტერიტორიულად შეეზარდა მარტვილს (იმდროინდელ გეგეჭკორს), 1988 წელს კი სოფელი ოფიციალურად გაუქმდა და ქალაქს შეუერთდა. 

ქვაითში, ადგილ ერუხაიეში, სასაფლაოს ტერიტორიაზე დგას XIX საუკუნის წმ. გიორგის სახელობის დარბაზული ეკლესია (ძლიერ დაზიანებულია), ხორიათის გორაზე კი — მცირე ზომის ეკლესიის ნანგრევები, რომლებსაც პ. ზაქარაია XIII საუკუნით ათარიღებს.    

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კონსტანტინე შანავა

**კონსტანტინე შანავა** (დ. 5 მაისი, 1985) — ქართველი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2006). მსოფლიო ჩემპიონი 16 წლამდე ჭაბუკთა შორის (2001).

## ბიოგრაფია 
კონსტანტინე შანავამ ადრეული ასაკიდანვე მიაღწია წარმატებებს საერთაშორისო ასპარეზზე. 2001 წელს ესპანეთში, ოროპესა-დელ-მარში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე 16 წლამდე ჭაბუკთა შორის, მან 11-დან 8,5 ქულა დააგროვა და მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა. დიდოსტატის წოდება მას 2006 წელს მიენიჭა ოლომოუცის, სტამბოლისა და ბაქოს ტურნირებზე შესრულებული ნორმების საფუძველზე.

საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობდა ორ საჭადრაკო ოლიმპიადაზე:
* 40-ე საჭადრაკო ოლიმპიადა (2012, სტამბოლი) — დააგროვა 6 ქულა 8-დან და სათადარიგო დაფაზე ინდივიდუალური ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა პირად ჩათვლაში. 
* 41-ე საჭადრაკო ოლიმპიადა (2014, ტრომსე) — დააგროვა 3 ქულა 7-დან.

2008 წელს საქართველოს 67-ე ჩემპიონატზე მესამე ადგილი გაიყო მიხეილ მჭედლიშვილთან ერთად. 2012 წელს პრესტიჟულ ტურნირზე Neckar-Open (გერმანია) პირველი ადგილი გაიყო ანდრეი იშტრატესკუსთან ერთად.

2026 წლის თებერვალში, საქართველოს 85-ე ჩემპიონატში კონსტანტინე შანავამ 4½ ქულით მე-5 ადგილი დაიკავა.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* კონსტანტინე შანავა — ფიდეს ჩანაწერი
* კონსტანტინე შანავა — პარტიების არქივი Chessgames.com-ზე
* კონსტანტინე შანავა — 365Chess.com
* კონსტანტინე შანავას შედეგები ოლიმპიადებზე — OlimpBase.org

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ქართველი დიდოსტატები
კატეგორია:დაბადებული 1985
უილიამ კატონივერი

უილიამ მაივალილი კატონივერი ( დ. 20 აპრილი, 1964) — ფიჯელი მთავარი (ბელადი) და პოლიტიკოსი, რომელიც ფიჯის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა 2021 წლიდან 2024 წლამდე. იგი 2013 წლიდან არის მაკუატას პროვინციის მთავარი, სადაც მან შეცვალა თავისი უფროსი ძმა, აისეა კატონივერი; მანამდე იგი ჩართული იყო ფიჯის დიდი ზღვის რიფის დაცვისა და კონსერვაციის ინიციატივებში.

კატონივერე 2020–2021 წლებში იყო Pine Group of Companies-ის თავმჯდომარე, რომელიც მოიცავს კომპანიებს: Fiji Pine Limited, Tropik Wood Industries Limited და Tropik Wood Products Limited. ის ასევე არის Fiji Airports-ის, Fiji Sugar Corporation-ისა და Rewa Rice Ltd.-ის დირექტორთა საბჭოს წევრი.

### პოლიტიკური კარიერა
პრემიერ-მინისტრმა ფრენკ ბაინიმარამამ 2021 წლის 21 ოქტომბერს კატონივერი ფიჯის რესპუბლიკის პრეზიდენტის პოსტზე წარადგინა. მან მიიღო ეს ნომინაცია, რის შემდეგაც პარლამენტი მეორე დღეს შეიკრიბა პრეზიდენტის ასარჩევად. კენჭისყრის შედეგად კატონივერმა 28 ხმა მოიპოვა და დაამარცხა მისი მეტოქე — SODELPA-ს დეპუტატი თეიმუმუ კეპა. პრეზიდენტად გახდომამდე კატონივერემ დატოვა ყველა ის დირექტორთა საბჭოს თანამდებობა, რომელიც მას მანამდე ეკავა.

## პრეზიდენტობის პერიოდი (2021–2024) 
კატონივერმა ფიცი დადო და 2021 წლის 12 ნოემბერს ფიჯის მე-6 პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა, ჯიოჯი კონროტეს შემდეგ. 57 წლის ასაკში იგი ყველაზე ახალგაზრდა პირია, ვისაც ოდესმე ეს თანამდებობა დაუკავებია. ის არის მეორე პრეზიდენტი, რომელიც ჩრდილოეთ ოლქიდან არის წარმოშობით (რატუ პენაია განილაუს შემდეგ).

2021 წლის 22 ნოემბერს, კატონივერმა გახსნა პარლამენტის ახალი სესია და წარმოთქვა მთავარი მოხსენება. მან მოუწოდა ფიჯის ყველა მოქალაქეს, ვისაც ეს უფლება აქვს, ჩაიტაროს COVID-19-ის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია და გააფრთხილა ფასების მოულოდნელი ზრდის შესახებ, რაც მოსალოდნელია საზღვრების 2021 წლის 1 დეკემბერს ხელახლა გახსნის მოლოდინში. ის ასევე მხარს უჭერს მთავრობის მიერ თანასწორობისთვის გაწეულ სამუშაოს.

2024 წლის 23 ოქტომბერს მან უარი თქვა პრეზიდენტობის მეორე ვადით წარდგენაზე. მისი ვადა 31 ოქტომბერს ახალი პრეზიდენტის არჩევისას დასრულდა.

### არჩევნების ისტორია
### 2021 წლის ფიჯის საპრეზიდენტო არჩევნები
კატონივერი ფიჯის პრეზიდენტის თანამდებობაზე FijiFirst-ის მთავრობის კანდიდატად პრემიერ-მინისტრმა ფრენკ ბაინიმარამამ წარადგინა, ხოლო თეიმუმუ კეპა ოპოზიციის უიპმა, ლინდა ტაბუიამ, დაასახელა. კენჭისყრის პირველივე ტურში კატონივერემ პარლამენტართა უმრავლესობის მხარდაჭერა მოიპოვა და ამით კეპა დაამარცხა. ასევე, ოპოზიციის ერთ-ერთმა დეპუტატმა — SODELPA-ს წევრმა მოსესე ბულიტავუმ, ხმა კატონივერს მისცა.

## პირადი ცხოვრება
კატონივერი დაიბადა 1964 წლის 20 აპრილს სუვაში, კოლონიური ომის მემორიალურ საავადმყოფოში, რატუ სოსო კატონივერისა და სამანუნუ ბოტეივივას ოჯახში, შვიდ შვილს შორის ყველაზე უმცროსი. მან დაწყებითი განათლება მიიღო Draiba Fijian School-ში, ხოლო საშუალო განათლება ბუას კოლეჯში 1981 წელს. კატონივერი წარმოშობით არის სოფელ ნადურიდან, ვანუა-ლევუზე. იგი დაქორწინებულია ფილომენა კატონივერზე; მათ ჰყავთ ორი შვილი და სამი შვილიშვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ფიჯის პრეზიდენტები
კატეგორია:პრეზიდენტები
ტიფონი (მოწყობილობა)

[thumb|ელმავალ [ВЛ10-ის ტიფონი]]
**ტიფონი** ან **ტაიფონი**, საყვირი — მაღალი სიმძლავრის პნევმატური ხმოვანი ხელსაწყო ცუდი მხედველობის დროს სიგნალების მისაცემად სხვადასხვა სახის სატრანსპორტო საშუალებებზე (ჩვეულებრივ გემებ ზე და ლოკომოტივებზე), ასევე — შუქურებზე და ნავიგაციური გარემოს ნიშნებზე.

როგორც წესი, ტიფონი წარმოადგენს ლითონის კორპუსს მასზე დამაგრებულ მემბრანების კრებულს, რომელიც ღიაა მოწოლილი ჰაერის წნევის მისაღებად და მისი მოქმედების შედეგად განიცდის რხევით მოძრაობებს. ეს რხევები მიეწოდება მიმართულ რუპორზე სარეზერვო კამერის გავლით, რაც საშუალებას იძლევა გრძელი და ხმამაღალი ხმოვანი სიგნალის გამოცემისა.

სახელწოდება მოდის შვედური საყვირისგან *Kockums Tyfon*, შემდგომში ლიცენზიურად მზადდებოდა აშშ-ში, როგორც *Leslie Tyfon*.

ყოფილი საბჭოთა კავშირის თანამედროვე თბომავლებზე და ელმავლებზე არსებობს ორი სიგნალი: **ტიფონი** გასაფრთხილებლად გამოუვალ სიტუაციებში და **სალოკომოტივე სასტვენი** რკინიგზის ნორმალური მუშაობის კოორდინაციისათვის, ჩვეულებრივ ხმოვან სასტვენთან ახლოს მდგარი მოწყობილობით. ორთქლმავლებზე იდგა მხოლოდ სასტვენი, რომელიც იკვებებოდა არა სამუხრუჭე მაგისტრალიდან, არამედ ქვაბიდან გაცილებით დიდი წნევით და მხოლოდ ორთქლის ერის დასასრულს დაიწყეს ტიფონების დაყენება.

## გალერეა 

სურათი:Supertanker Steam whistle, Merseyside Maritime Museum.jpg|ორთქლის სირენა სუპერტანკერიდან, საზღვაო მუზეუმში, ინგლისი
სურათი:VL11-226 and VL10-1535 freight trains.webm| ელმავალ ВЛ11-ის ტიფონის სამმაგი ხმა გასაჩერებელ პლატფორმასთან მიახლოებისას (მასთან ახლოს ჩავლისას ისმის საყვირი)
სურათი:Union Pacific 6916 horn.JPG|ტიფონი თბომავალის სახურავზე

## სქოლიო
კატეგორია:ხმოვანი სიგნალიზაცია
ბერნარდ დოვიიოგო

**ბერნარდ ანენ აუვენ დოვიიოგო** (დ. 14 თებერვალი, 1946 - გ. 9 მარტი, 2003) — ნაურუელი პოლიტიკოსი, რომელიც შვიდჯერ იყო ნაურუს პრეზიდენტი. ამ პერიოდში ის ასევე იყო პარლამენტის წევრი უბენიდეს საარჩევნო ოლქიდან.

## წარსული და ადრეული კარიერა
დოვიიოგო დაიბადა ნაურუში, 1946 წლის 14 თებერვალს. ის პირველად გახდა ნაურუს 18-ადგილიანი პარლამენტის არჩეული წევრი 1973 წელს. განსაკუთრებით ნაურუს პარლამენტში მუშაობის ადრეულ წლებში, დოვიიოგო ნაურუს დამოუკიდებლობის შემდეგ პირველი პრეზიდენტის, ჰამერ დე რობურტის მოწინააღმდეგედ ითვლებოდა. დოვიიოგომ დააარსა ნაურუს მედიისა და კომუნიკაციების ინსტიტუტი, რომელიც ფუნქციონირებდა 1984-დან 1996 წლამდე, მაგრამ ფინანსური სირთულეების გამო 1997 წელს დაიხურა.

## ნაურუს პრეზიდენტი
მან თავისი პირველი ვადა პრეზიდენტის თანამდებობაზე 1976 წლიდან 1978 წლამდე იმსახურა, ჰამერ დე რობურტის გაძევების შემდეგ. მომდევნო 25 წლის განმავლობაში, დოვიიოგო რამდენჯერმე იყო პრეზიდენტი, ექვსი წლის (1989–1995) და მხოლოდ რვა დღის (2003 წლის იანვარში) პერიოდით. ის იყო ნაურუს ყველაზე ახალგაზრდა პრეზიდენტი. 1980-იან წლებში მან მკვეთრად გააკრიტიკა საფრანგეთი და შეერთებული შტატები ნაურუში ბირთვული იარაღის ტესტირების გამო.

1990 წელს დოვიიოგოს მიენიჭა ახალი ზელანდიის 1990 წლის სამახსოვრო მედალი.

დოვიიოგომ ნაურუს ოფშორული ბანკები 2003 წელს დახურა, როდესაც აშშ-მ განაცხადა, რომ ისინი ფულის გათეთრებისთვის გამოიყენებოდა.

## გარდაცვალება
ბერნარდი თანამდებობაზე ყოფნისას გარდაიცვალა 2003 წლის 9 მარტს ვაშინგტონში, ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტის საავადმყოფოში, გულის გართულებებით, რაც გამოწვეული იყო დიაბეტით, ნაურუში გავრცელებული დაავადებით. მისი ბოლო ავადმყოფობის გაუარესების დროს, ის გაჭიანურებულ მოლაპარაკებებს აწარმოებდა შეერთებული შტატების მთავრობასთან, რამდენიმე კვირით ადრე კი შეერთებულ შტატებში იმყოფებოდა, სანამ გულის დაავადების გამო ვაშინგტონის საავადმყოფოში მკურნალობას გაივლიდა. მათ რვა შვილი ჰყავდათ: კლარა ავგუსტა ალეფაიო (ქალიშვილობის გვარი დოვიიოგო), რომელიც ნაურუს განათლების დეპარტამენტში მსახურობდა, მაგრამ ამჟამად ახალ ზელანდიაში ცხოვრობს; ვალდონ კაპე დოვიიოგო, რომელიც ნაურუს პარლამენტის სპიკერი იყო; ჯესაულენკო დოვიიოგო, რომელიც დიპლომატად და მოგვიანებით ნაურუს მეთევზეობისა და საზღვაო რესურსების ორგანოს დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარედ მუშაობდა; უმცროსი დოვიიოგო, რომელიც ნაურუს პოლიციის ძალებში პოლიციის კომისრად მსახურობდა; პიტერ ჯეისონ დოვიიოგო, რომელიც ნაურუს ფოსტაში მუშაობდა; დევიდ დოვიიოგო, რომელიც ნაურუს რესპუბლიკის საავადმყოფოში მუშაობს; ჯეფ დოვიიოგო, რომელიც ამჟამად ავსტრალიაში ცხოვრობს; და ზიტა დოვიიოგო, რომელიც ამჟამად ნაურუს იმიგრაციის ოფისში მსახურობს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული XX საუკუნე
კატეგორია:გარდაცვლილი XI საუკუნე
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:ნაურუს პრეზიდენტები
აბდულჰალიკ რენდა

**მუსტაფა აბდულჰალიკ რენდა** (დ. 29 ნოემბერი, 1881 - გ. 1 ოქტომბერი, 1957)  — ტოსკური წარმოშობის თურქი საჯარო მოხელე და პოლიტიკოსი, რომელიც 1938 წლის ნოემბერში, ათათურქის გარდაცვალებიდან ერთი დღის განმავლობაში თურქეთის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი იყო.

## ბიოგრაფია
რენდა დაიბადა იანინაში, ოსმალეთის იმპერიის (თანამედროვე საბერძნეთი) ჯანინის პროვინციაში. რენდა წარმოშობით ალბანელი იყო.  1902 წლიდან 1918 წლამდე ის ოსმალეთის იმპერიის რამდენიმე ქალაქში მსახურობდა ოლქის და პროვინციის გუბერნატორად. 1918 წელს ის ექვსი თვით მალტაში გადაასახლეს. დაბრუნების შემდეგ იგი ეკონომიკის სამინისტროში, შემდეგ კი შინაგან საქმეთა სამინისტროში მოადგილედ დაინიშნა.
ის კონიის გუბერნატორი გახდა, სანამ იზმირის პირველ გუბერნატორად დაინიშნებოდა მას შემდეგ, რაც თურქულმა ძალებმა ქალაქი ბერძნული ჯარების გასვლის შემდეგ დაიბრუნეს. რენდას იზმირის გუბერნატორად მუშაობის დროს, პოლიტიკოსმა რიზა ნურმა თანამემამულეთა სოლიდარობის მოტივით დაადანაშაულა იგი ალბანელების (ლტოლვილებისა და იმიგრანტების) წახალისებაში, რათა ანატოლიის სხვა რეგიონებიდან იზმირში გადასულიყვნენ, რასაც რენდა უარყოფს. 

1923 წლიდან ის ზედიზედ ხუთი ვადის განმავლობაში სივასის დეპუტატი იყო. მუსტაფა აბდულჰალიკი 1923 წლიდან 1935 წლამდე, ხოლო მოგვიანებით 1946 წლიდან 1948 წლამდე რამდენიმე კაბინეტში ფინანსთა და თავდაცვის მინისტრების თანამდებობებს იკავებდა. 1934 წლის გვარის შესახებ კანონის მიღების შემდეგ, რომელიც ყველა თურქეთის მოქალაქეს გვარის მიღებას ავალდებულებდა, მან გვარი „რენდა“ მიიღო. იგი თურქეთის დიდი ეროვნული კრების თავმჯდომარედ 1935 წლის 1 მარტს აირჩიეს და თანამდებობა 1946 წლის 5 აგვისტომდე ეკავა. ერთპარტიული მმართველობის ადრეულ პერიოდში მან ხაზი გაუსვა თურქეთის აღმოსავლეთ პროვინციებში ქურთების თურქიზაციის აუცილებლობას.  

აბდულჰალიკ რენდა გულის შეტევით გარდაიცვალა 1957 წლის 1 ოქტომბერს ერენკოიში, სტამბოლში. იგი დაკრძალეს ანკარაში, ჯებეჯი ასრის სასაფლაოზე.

## სომხების გენოციდი
სომხების გენოციდის დროს აბდულჰალიკ რენდა პასუხისმგებელი იყო ბითლისის ვილაიეთის სომხების დეპორტაციასა და მკვლელობაზე. მან ასევე 1914 წელს დასავლეთ მთიანეთში რუსული შეტევისგან თავდაცვას ორგანიზება გაუწია, თუმცა უშედეგოდ, რუსებმა სარაისთან ერთად ბაშკალეც აიღეს. 1916 წელს რენდა ალეპოს გუბერნატორი გახდა, სადაც მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სომხების დეპორტაციებში დაირ-ელ-ზავრის მიმართულებით, რაც მრავალი მათგანის სიკვდილით დასრულდა. მესამე არმიის მეთაურმა, გენერალმა ვეჰიბ-ფაშამ, ახსენა, რომ რენდამ მაზჰარის კომისიის წინაშე მიცემულ ჩვენებაში განაცხადა, რომ მან მუშის პროვინციაში ათასობით ადამიანი ცოცხლად დაწვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Biyografi.info - *Biography of Mustafa Abdülhalik Renda* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ოქტომბერი
კატეგორია:თურქეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:თურქეთის პოლიტიკა
ჩაკას მლაშე ტბა

**ჩაკას მლაშე ტბა** (; ფინინი: Chákǎ Yánhú; ) — მლაშე ტბა  ულანის ოლქში, ხაისის პრეფექტურაში, ცინხაიში, ჩინეთში. ტბა ოვალური ფორმისაა. მდებარეობს ცაიდამის აუზის აღმოსავლეთ ბოლოსთან ახლოს, პროვინციის დედაქალაქ სინინგის დასავლეთით, 298 კილომეტრში.

ჩაკას ტბა ცინხაის მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა და მარილის მთავარი საბადოა. 2018 წელს მას 3 მილიონზე მეტი ვიზიტორი ეწვია. ტბა ცნობილია თავისი ლურჯი წყლითა და ამრეკლავი ფსკერით და ფართოდ არის ცნობილი, როგორც „ცის სარკე“.

## კლიმატი
## გალერეა
## სქოლიო 
კატეგორია:ჩინეთის ტბები
სარკინიგზო გადასასვლელის მორიგე

thumb|სარკინიგზო გადასასვლელის მორიგე ხვდება ელექტრომატარებელს
**სარკინიგზო გადასასვლელის მორიგე** — მუშაკი, რომელიც უზრუნველყოფს მატარებლების და სატრანსპორტო საშუალებების (მათ შორის ცხენებით შებმულს ან სატვირთოს) უსაფრთხო მოძრაობას, ასევე შინაური პირუტყვის გავლას დაცულ სარკინიგზო გადასასვლელებზე.

## უფლებები და მოვალეობები 
სარკინიგზო გადასასვლელის მორიგე ვალდებულია უზრუნველყოს მატარებლების და სატრანსპორტო საშუალებების უსაფრთხო მოძრაობა, თვალყური ადევნოს შლაგბაუმების და შუქნიშნების სიგნალიზაციის გამართულობას. მატარებელთა მოძრაობის უსაფრთხოებაზე ხიფათის შემთხვევაში მატარებელს უნდა მისცეს გაჩერების ნიშანი. სარკინიგზო გადასასვლელის მორიგე ემორჩილება რკინიგზის ლიანდაგის ბრიგადირს.

მორიგე ვალდებულია მოუაროს სარკინიგზო გადასასვლელიდან ორივე მხარეს არსებულ ლიანდაგს 50 მეტრ სიგრძეზე, შეინახოს ის კარგ მდგომარეობაში (შეასწოროს ბალასტი, გაიტანოს ნაგავი და თოვლი და ა. შ.). ნახევრადავტომატიზირებულ გადასასვლელებზე მორიგე, ამას გარდა, თვითონ აღებს შლაგბაუმს. სარკინიგზო გადასასვლელის მორიგე ასევე უნდა შეხვდეს მატარებელს (იხ. სურათი), თვალი ადევნოს ჩავლილი სარკინიგზო შემადგენლობის ტექნიკურ გამართულობას და უზრუნველყოს მისი უსაფრთხო გავლა რკინიგზის გადასასვლელზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* სარკინიგზო გადასასვლელი

## სქოლიო
კატეგორია:რკინიგზის პროფესიები
ფრედერიკ პიტჩერი

**ფრედერიკ უილიამ პიჩერი** (დ. 5 თებერვალი, 1967) — ნაურუელი პოლიტიკოსი და დიპლომატი, რომელიც ნაურუს პრეზიდენტის თანამდებობას 2011 წლის 10-დან 15 ნოემბრამდე იკავებდა.

2007 წლის დეკემბერში პიჩერი ნაურუს ფინანსთა მინისტრად დაინიშნა, რათა პრეზიდენტ მარკუს სტივენის ადმინისტრაციაში ემსახურა. პიჩერი ნაურუს პრეზიდენტი 2011 წლის 10 ნოემბერს გახდა, მისი წინამორბედის, ყოფილი პრეზიდენტის, მარკუს სტივენის გადადგომის შემდეგ. მან პარლამენტის ნდობის ვოტუმი წააგო და საპრეზიდენტო არჩევნები 2011 წლის 15 ნოემბერს, ხელისუფლებაში მხოლოდ 6 დღის შემდეგ დაკარგა.

პიჩერი ნაურუს მუდმივი წარმომადგენელი გაეროს ჟენევის ოფისში 2025 წლის იანვარში გახდა. 2025 წლის მაისში ის ნაურუს ელჩი შვეიცარიაში გახდა.

## ადრეული კარიერა და წარსული
პიჩერი 1988 წლიდან 1991 წლამდე სწავლობდა მაკქუორის უნივერსიტეტში, სიდნეიში, ავსტრალიაში. მან მიიღო ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი წყნარი ოკეანის კვლევების მიმართულებით. იგი 2004 წელს ნაურუს პარლამენტში უბენიდეს ოლქიდან აირჩიეს. 28 მარტს ადეანგმა უბრძანა პიჩერს და კიდევ ერთ მინისტრს, კირენ კეკეს, დაეტოვებინათ ადგილები პარლამენტში, რადგან ორივეს ჰქონდა ორმაგი - ნაურუს და ავსტრალიის მოქალაქეობა. ორივე მინისტრმა უარი თქვა ამაზე და ადეანგმა შეაჩერა სხდომა.
ს შეხვედრა ჩენ შუი-ბიანისთან]]

## ნაურუს პრეზიდენტი
2011 წლის 10 ნოემბერს, ნაურუს მოქმედმა პრეზიდენტმა, მარკუს სტივენმა თანამდებობა დატოვა კორუფციის ბრალდებების გამო. სტივენმა ბრალდებებს „უსაფუძვლო და ბოროტი“ უწოდა.

## პარლამენტის გარეთ
ყოფილი პრეზიდენტი პიტჩერი 2013 წლის ივნისში ჩატარებულ არჩევნებში პარლამენტის ხელახლა არჩევისას დამარცხდა. ის კვლავ დამარცხდა 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნებში.

პიტჩერმა თავისი რწმუნებათა სიგელები გაეროს ჟენევის ოფისის გენერალურ დირექტორს 2025 წლის 28 იანვარს გადასცა და ნაურუს მუდმივი წარმომადგენელი გახდა ამ ოფისში. პიტჩერმა შვეიცარიის პრეზიდენტ კარინ კელერ-სუტერს, როგორც ნაურუს ელჩმა შვეიცარიაში, 2025 წლის 3 მაისს გადასცა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Rede von F. Pitcher bei den United Nations 21. Mai 2001 (Video)
* Rede von F. Pitcher bei "International Conference on Financing for Development" am 21. Mai 2002

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:მამაკაცები
კატეგორია:დიპლომატები
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:ნაურუელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ნაურუს პრეზიდენტები
ლორან სენ-სირი

მინი
ლორან სენ-სირი (ფრანგული გამოთქმა: [lɔʁɑ̃sɛ̃ siʁ]) ჰაიტელი პოლიტიკოსი და ბიზნესმენი. ამჟამად ჰაიტის გარდამავალი საპრეზიდენტო საბჭოს მე-4 თავმჯდომარე 2025 წლის 7 აგვისტოდან. საბჭოს წევრი, რომელიც წარმოადგენს კერძო სექტორს და ადრე მუშაობდა სადაზღვევო ინდუსტრიაში.

## ბიოგრაფია
სენ-სირი ჰაიტის მულატების უმცირესობის წევრი. სენ-სირი მდიდარი ბიზნესმენი და მრავალი წლის განმავლობაში მუშაობდა ჰაიტის სადაზღვევო ინდუსტრიაში. მუშაობდა როგორც პერსონალური დაზღვევის დირექტორი Alternative Insurance Company-ში 2009 წლიდან 2021 წლამდე, შემდეგ კი გახდა კომპანიის ბიზნეს განვითარების აღმასრულებელი დირექტორი და ამავდროულად ხელმძღვანელობდა შიდა აუდიტის კომიტეტს.  ასევე იყო ჰაიტის ამერიკული ვაჭრობის პალატის პრეზიდენტი და ჰაიტის ვაჭრობისა და ინდუსტრიის პალატის პრეზიდენტი.
ლორან სენ-სირი იაპონიის პრემიერ-მინისტრ შიგერუ იშიბასთან შეხვედრაზე იაპონიაში, 2025 წლის ოქტომბერში
სენ-სირი მუშაობდა გარდამავალი პერიოდის უმაღლეს საბჭოში, რომელიც ისახავდა მიზნად ხელი შეეწყო ეროვნულ დიალოგსა და არჩევნების ორგანიზებას, 2023 წლიდან 2024 წლამდე.  სექტემბერში ის გახდა პირველი სამშვიდობო სტიპენდიანტი Yale Jackson School of Global Affairs-ში. მისი ვადა ამოიწურება 2026 წლის 7 თებერვალს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰაიტიელი პოლიტიკოსები
საუსილიოს მუნიციპალიტეტი

**საუსილიოს მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიუაუის შტატში, მექსიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29,862 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.6 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3,044.34 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 9.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ჩიუაუის შტატის შემადგენლობაში 1896 წლის 2 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია საუსილიო. სახელი ეწოდა რეგიონის ტერიტორიაზე არსებული წნორების სიმრავლის მიხედვით. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 08062.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები