open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
არაკელ მირზოიანი

**არაკელ მირზოიანი** (; დ. 21 ოქტომბერი, 1989, ბაღრამიანი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი ძალოსანი.

## ადრეული ცხოვრება
არაკელ მირზოიანი დაიბადა 1989 წლის 21 ოქტომბერს, ბაღრამიანში, სომხეთის სსრ-ში. მისი მამა, ოკსენ მირზოიანი იყო ძალოსანი, რომელმაც სელში ჩატარებულ 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე ოქროს მედალი მოიპოვა, ხოლო შემდგომ გახდა სომხეთის ძალოსანთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი; დღესდღეობით ოკსენი არის სომხეთის ძალოსანთა ფედერაციის თავმჯდომარე. ადრეულ ასაკში არაკელმა მამის გზით სიარული დაიწყო. მისი ძალოსნობის კარიერა დაიწყო მაშინ, რომედაც 5 წლის ასაკში 20 კილოგრამი ასწია. ამის შემდეგ, აკარელმა მთელი თავისი ცხოვრება ძალოსნობას მიუძღვნა.

## კარიერა
მირზოიანმა მოიგო სხვადასხვა ახალგაზრდათა ჩემპიონატი. სომეხმა ძალოსანმა 2007 წლის ძალოსნობის ახალგაზრდულ ევროპის ჩემპიონატში ჯამში 257 კილოგრამის აწევით ვერცხლის მედალი მოიპოვა. ერთი წლის შემდეგ, ქალაქ დურესში, იგი გახდა ევროპის ჩემპიონი ჯამში აწეული 310 კილოგრამით. ამის შემდეგ მირზოიანი ასპარეზობდა 2008 წლის საერთაშორისო სტუდენტურ თამაშებში; ხსენებული ტურნირი ვერცხლის მედლით დაასრულა (ჯამში ასწია 312 კილოგრამი).

პროფესიონალურ კარიერაში არაკელ მირზოიანი 2008 წლის ძალოსანთა ევროპის ჩემპიონატზე ჯამში 336 კილოგრამის აწევით ევროპის ჩემპიონი გახდა. იმავე წელს იგი გაემართა გოიანგში რათა მონაწილეობა მიეღო 2009 წლის ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატში; აქ მან ჯამში 334 კილოგრამი ასწია და ვერცხლის მედალი დაისაკუთრა (პირველი ადგილი ოლიმპიურმა ჩემპიონმა ლიაო ჰუიმ დაიკავა). მოგვიანებით მირზოიანმა განაცხადა, რომ ოქროს მედლის მოპოვებაში ხელი ტრამვამ შეუშალა. 2010 წელს არაკელ მირზაიანმა წონითი კატეგორია შეიცვალა და ახლა უკვე 77 კილოგრამ კატეგორიაში ასპარეზობდა. ახალი წონის გამო მას მრავალი ჩემპიონატის გამოტოვება მოუხდა. საფრანგეთში ჩატარებულ 2011 წლის მსოფლიო ჩემპიონატში ჯამში აწეული 338 კილოგრამით მან მე-10 ადგილი დაიკავა. მოგვიანებით იგი წონით 69 კილოგრამ კატეგორიაში დაბრუნდა.

მირზოიანი ასპარეზობდა 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში. მიროზიანმა ვერ შეძლო ტოტალის დაფიქსირება და ამიტომ ტურნირს გამოეთიშა. რამდენიმე კვირის შემდეგ, სომხეთის ძალოსანობის ფედერაციის პრეზიდენტმა, სამველ ხაჩატრიანმა გამოაცხადა რომ მირზოიანს ფსიქოლოგიური პრობლემები ხელს უშლიდა ძალოსნობაზე კონცეტრაციაშო. ხაჩატრიანმა ვარჯიშზე ნახა რომ მირზოიანმა ატაცში 160 კილოგრამი, ხოლო აკვრაში 200 კილოგრამი ასწია. ხაჩატრიანმა აღნიშნა, რომ ასეთი ფსიქოლოგიური პრობლემებით პირზოიანს ასპარეზობის საშუალებას არ მისცემდა. მოგვიანებით მირზოიანმა გულშემატკივრებს ასეთი წარმოდგენისთვის ბოდიში მოუხადა და პირობა მისცა, რომ 2016 წლის რიოს ოლიმპიადაზე პრობლემებს მოაგვარებდა და უკეთეს შედეგს აჩვენებდა.

იგი 2016 წლის რიოს ოლიმპიადაზე ასპარეზობდა, თუმცა ტოტალის დაფიქსირება კვლავ ვერ მოახერხა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:სომეხი ძალოსნები
კატეგორია:ოლიმპიური მედალოსნები
კატეგორია:სომხეთის ოლიმპიური მედალოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ისრაელ მილიტოსიანი

**ისრაელ მილიტოსიანი** (, დ. 17 აგვისტო, 1968, ლენინაკანი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი კარიერადასრულებული ძალოსანი. 1989 წელს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება.

## ადრეული ცხოვრება
დაიბადა ლენინაკანში, სომხეთის სსრ-ში (ახლანდელი გიუმრი, სომხეთი), ქალაქში რომელიც ცნობილია მსოფლიო დონის ძალოსნებით. მილიტოსიანმა ძალოსნობაში ასპარეზობა 1980 წელს ვარდან მილიტოსიანის ზედამხედველობის ქვეშ დაიწყო და 1987 წელს შეუერთდა საბჭოთა ეროვნულ ნაკრებს.

## კარიერა
ისრაელ მილიტოსიანი იყო მისი დროის ერთ-ერთი საუკეთესო ძალოსანი. მილი ოლიმპიური დებიუტი შედგა 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში, სეულში. 67.5 კილოგრამ კატეგორიის სპორტსმენებს შორის მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა ჯამში აწეული 337.5 კილოგრამი წონით; იგი ოქროს მედალოსან ჯოაკიმ კუნზს მხოლოდ 2.5 კილოგრამით ჩამორჩა. დამარცხების მიუხედავად, მილიტოსიანმა ატაცში 155 კილოგრამის აწევით ახალი რეკორდი დააფიქსირა.

მომდევნო წელს 1989 წლის ძალოსანთა მსოფლიო ჩემპიონატსა და ამავე წლის ძალოსანთა ევროპის ჩემპიონატის მოგებით მილიტოსიანი გახდა ევროპისა და მსოფლიოს ჩემპიონი. ათენში გამართულ ძალოსანთა მსოფლიო ჩემპიონატზე მან ატაცში მსოფლიოს ახალი რეკორდი დაამყარა (158.5 კგ).

საბჭოთა კავშირის დაშლის მიუხედავად, ისრაელ მილიტოსიანმა და სხვა საბჭოთა სპორტსმენებმა ერთი გუნდის ქვეშ, სახელად გაერთიანებული გუნდი, იასპარეზეს 1992 წელს ბარსელონაში ჩატარებულ ოლიმპიურ თამაშებში. ატაცში მილიტოსიანმა 155 კილოგრამი აწია, ხოლო აკვრაში 182.5 კილოგრამი; ამით მას ჯამში 337.5 კილოგრამი გამოუვიდა და ამჯერად მოიპოვა ოლიმპიური ოქროს მედალი; მეორეადგილოსანს მან 10 კილოგრამით აჯობა. დღევანდელ დღემდე მილიტოსიანი რჩება უკანასკნელ სომეხად, რომელმაც ოლიმპიური ოქრო ძალოსნობაში მოიპოვა.

1992 წლის ოლიმპიადის შემდეგ, ისრაელ მილიტოსიანი მშობლიური სომხეთის სახელით ასპარეზობდა.

1994 წელს, ამავე წლის სოკოლოვში გამართულ ძალოსანთა ევროპის ჩემპიონატში, მან უკვე მესამედ გააუმჯობესა მსოფლიო რეკორდი ატაცში. სომხეთის დამოუკიდებელი რესპუბლიკის ისტორიაში მილიტოსიანი არის პირველი ძალოსანი რომელმაც მსოფლიო რეკორდი გააუმჯობესა. იგი სიმხეთს წარადგენდა 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე; აღნიშნული ოლიმპიადა მან მე-6 ადგილით დაასრულა.

ისრაელ მილიტოსიანმა ძალოსნობის კარიერა დაასრულა 1999 წელს. შემდგომ იგი ძალოსანთა მწვრთნელად მუშაობდა მშობლიურ გიუმრიში.

## პირადი ცხოვრება
ისრაელ მილიტოსიანი არის საბჭოთა-სომეხი ოლიმპიური მედალოსანის (ძალოსნობაში), ვარდან მილიტოსიანის ბიძაშვილი და კურსელი. ვარდანი იყო პირველი საბჭოთა-სომეხი ძალოსანი რომელმაც ოლიმპიური მედალი მოიპოვა, ხოლო უკანასკნელი - ისრაელ მილიტორიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Israel Militosyan at Lift Up
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:სომეხი ძალოსანი
კატეგორია:სომეხი სპორტსმენი
კატეგორია:ოლიმპიური მედალოსნები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შალვა ამირანაშვილის ქუჩა

**შალვა ამირანაშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  სამგორის რაიონში (ორხევის დასახლება); კახეთის გზატკეცილიდან გიორგი მუხაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 60-იან წლებში. უსახელო ქუჩას შალვა ამირანაშვილის სახელი დაერქვა 80-იან წლებში.

## ლიტერატურა 
ამირანაშვილი
რუსული ენა აზერბაიჯანში

**რუსული ენა აზერბაიჯანში** — ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ენაა. რომელზეც საუბრობენ როგორც ეთნიკური რუსები, ასევე აზერბაიჯანელები, უკრაინელები, ებრაელები და სხვა უმცირესობები. 1994 წლის მონაცემებით, აზერბაიჯანელთა 38% თავისუფლად საუბრობდა რუსულად, რომელსაც ჰქონდა მეორე ენის სტატუსი.

## ისტორია
რუსეთი სამხრეთ კავკასიაში მეცხრამეტე საუკუნის პირველ ნახევარში გაეცნო მოსახლეობას მისი კოლონიზაციის შემდეგ. მას შემდეგ, რაც ყაჯარები იძულებულნი გახდნენ დაეტოვებინათ თავიანთი ტერიტორიები კავკასიაში, რასაც მოიცავდა გულისტანის ხელშეკრულება, ხოლო ამავე ზავის თანახმად ეს ტერიტორიები რუსეთმა დაიკავა  1830 წლისთვის სკოლები ჩვეულებრივ იყო რუსულენოვანი, რუსულ ენაზე სწავლება არაპოპულარული იყო ეთნიკურ აზერბაიჯანელთა შორის 1887 წლამდე, მანამ, სანამ პირველი პირველი რუსულ-აზერბაიჯანული სკოლა არ დაარსდა დედაქალაქ ბაქოში. ამ სკოლის პროგრამები შეიქმნა იმისთვის, რომ ყველაფერი ყოფილიყო ისლამური მოსახლეობის კულტურული ფასეულობებისა და ტრადიციების შესაბამისი.  საბოლოოდ, 240 ასეთი სკოლა შეიქმნა, როგორც ვაჟებისთვის, ასევე გოგონებისთვის, მათ შორის 1901 წელს დაასრსდა ქალთა კოლეჯი, (კოლეჯი შეიქმნა სამხრეთ კავკასიის „გასაბჭოებამდე“).  პირველი რუსეთ-აზერბაიჯანული საცნობარო ბიბლიოთეკა გაიხსნა 1894 წელს. 1918 წელს, აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის ხანმოკლე პერიოდში, მთავრობამ აზერბაიჯანული ოფიციალურ ენად გამოაცხადა, მაგრამ სამთავრობო დოკუმენტებში რუსული ენის გამოყენება ნებადართული იყო, სანამ ყველა საჯარო მოხელე დაეუფლებოდა ოფიციალურ ენას.

საბჭოთა პერიოდში ბაქოში, რუსულ ენაზე სწავლებამ და პერსპექტივებმა, გაზარდა რუსულ ლიტერატურაზე წვდომა და სხვა ფაქტორებმა ხელი შეუწყო ბაქოს მოსახლეობის ინტენსიურ რუსიფიკაციას. რუსული ენის ფართო გამოყენებამ გამოიწვია „რუსულენოვანი აზერბაიჯანელების“ ფენომენი, ე.ი.  ეთნიკური აზერბაიჯანელების ქალაქური საზოგადოების ჩამოყალიბება, რომლებიც რუსულს მშობლიურ ენად თვლიდნენ. 1970 წელს 57 500 აზერბაიჯანელმა (1.3%-მა) რუსული მშობლიურ ენად მიიჩნია.

## რუსული ენა ხელოვნებაში
მეცხრამეტე საუკუნის მეორე ნახევრიდან აზერბაიჯანული ხალხური და პოპური სიმღერები რუსულ ენაზე იწერებოდა. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდგომ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგადაც კი, აზერბაიჯანელმა მომღერლებმა, განაგრძეს სიმღერების წერა და შესრულება რუსულ ენაზე. საბჭოთა პერიოდის განმავლობაში, „Azerbaijanfilm“-მა გადაიღო ათობით მხატვრული და დოკუმენტური ფილმი რუსულ ენაზე, მათ შორის ისეთი ცნობილი ფილმები, როგორიცაა „ტელეფონი“, „არ ინერვიულო“, „მე შენთან ვარ“, „ასიფი“, „ვასიფი“  და „გამოცდა“. რუსულ ფილმების  გადაღება ხდება აზერბაიჯანში პოსტსაბჭოთა პერიოდშიც.

## რესურსები ინტერნეტში
* Русский язык в Азербайджане: привычка, потребность или культура? BBC 2017
* Видео Русские в Азербайджане,или статус русского языка.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანი
კატეგორია:აზერბაიჯანის ენები
ხამტაი სიფანდონი

**ხამტაი სიფანდონი** (, დ. 8 თებერვალი, 1924 – გ. 2 აპრილი, 2025) — ლაოსელი გენერალი, ლაოსის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. კომუნისტური მოძრაობების პატეტ-ლაოსა და ლაოსის სახალხო-რევოლუციური პარტიის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. კეისონ ფომვიხანის მთავრობაში თავდაცვის მინისტრი. ლაოსის პრემიერ-მინისტრი 1991-1998 წლებში, ლაოსის სახალხო-რევოლუციური პარტიის თავმჯდომარე 1992-2006 წლებში და ლაოსის პრეზიდენტი 1998-2006 წლებში.

## ბიოგრაფია 
ხამტაი სიფანდონი დაიბადა ქვეყნის სამხრეთით მდებარე ტიამპასაკის პროვინციაში, გელხის ოჯახში, მდინარე მეკონგის სამდინარო არქიპელაგის ერთ-ერთ კუნძულზე. ახალგაზრდობაში მუშაობდა ფოსტალიონად. 1946 წლის დასაწყისში იგი შეუერთდა ლაო-ისარის ნაციონალისტურ მოძრაობას, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა საფრანგეთის კოლონიური რეჟიმის აღდგენას ლაოსში.

ხამტაი აქტიურად მონაწილეობდა სავანაკჰეტესა და ბოლოვენის პლატოზე მიმდინარე ანტიკოლონიურ წინააღმდეგობის მოძრაობაში. გამოირჩეოდა ენერგიული და რისკისშემცველი მოქმედების სტილით. იყო აჯანყებულთა ლიდერის სიტჰონ კომადამას თანამებრძოლი და მასავით პოლიტიკური ორიენტაცია აღებული ჰქონდა ვიეტნამისა და ხო ში მინისაკენ. ამ გავლენის შედეგად იგი კომუნისტურ პოზიციებზე გადავიდა. 1950 წლიდან იყო პატეტ-ლაოს წევრი.

დამოუკიდებელ ლაოსში სიფანდონი გამოდიოდა მეფის რეჟიმის წინააღმდეგ. პატეტ-ლაოს სამხრეთის სამხედრო ოლქში,  რომელიც იყო ლაოსის პროკომუნისტური ძალების მთავარი ბაზა, ეკავა პოლიტკომისრის თანამდებობა. იყო 1954 წლის ჟენევის ხელშეკრულებების შესრულების მონიტორინგის საერთაშორისო კომისიის წევრი.

1954 წელს გაწევრიანდა ინდოჩინეთის კომპარტიაში. 1955 წელს სახალხო-რევოლუციური პარტიის შექმნის შემდეგ გახდა მისი წევრი. იყო პარტიის დამაარსებლის კეისონ ფომვინხანის უახლოესი თანამებრძოლი. პოლიტიკურად ორიენტირებული იყო ვიეტნამის დემოკრატიულ რესპუბლიკაზე და სსრკ-ზე, იდეოლოგიურად კი იდგა მარქსიზმ-ლენინიზმის პოზიციაზე. 1957 წლიდან ლაოსის სახალხო-რევოლუციური პარტიის ცკ-ის წევრია. პარტიულ ხელმძღვანელობაში მუდმივად ეკავა მეორე-მესამე პოზიცია და კურირებდა პარტიის ძალოვან სტრუქტურებს, უსაფრთხოებასა და რადიოპროპაგანდას. 

1960 წელს დაიწყო სამოქალქო ომი ლაოსში. ხამტაი სიფანდონმა დაიკავა პატეტ-ლაოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსის თანამდებობა. 1966 წელს მიიღო ლაოსის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის მთავარსარდლის წოდება. ხელმძღვანელობდა სამეფო არმიის წინააღმდეგ მიმართულ სამხედრო ოპერაციებს. 1972 წელს სახალხო-რევოლუციური პარტიის მეორე ყრილობაზე ოფიციალურად შევიდა ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს რიგებში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:ლაოსის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ლაოსის პრეზიდენტები
კონსტანტინე ამირაჯიბის ქუჩა

**კონსტანტინე ამირაჯიბის ქუჩა**— ქუჩა თბილისში, ისნის  რაიონში (საბარგოს დასახლება); ნოე ხომერიკის ქუჩიდან ყვარლის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. ადრე საბარგოს დასახლების VI ქუჩა ერქვა, შემდეგ კონსტანტინე ამირაჯიბის სახელი ეწოდა.  

## ლიტერატურა 
ამირაჯიბი
ანაკლიის ქუჩა

**ანაკლიის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); გიორგი ჩიტაიას ქუჩიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის I ნახევარში. ადრე ბათუმის შესახვევი ერქვა. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ანაკლიის ქუჩა. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
ბაქსელი

**ბაქსელი** — არის აზერბაიჯანში GSM, UMTS და LTE სტანდარტის მობილური ოპერატორი. ის არის პირველი მობილური ოპერატორი, რომელმაც ოპერაციები დაიწყო ამ ქვეყანაში. 

## ისტორია
Bakcell დაარსდა 1994 წელს და გახდა პირველი კომპანია, რომელმაც უზრუნველყო მობილური მომსახურებები ქვეყანაში. თავდაპირველი სახელი იყო „Bakcell Motorola“. კომპანია მოიცავს მოსახლეობის 95%-ზე მეტს და ქვეყნის 82%-ს. მთლიანი ქსელი ოპტიმიზებულია EDGE ტექნოლოგიით, მაღალი სიჩქარის ინტერნეტით მომსახურების უზრუნველსაყოფად. 

დღეს 2000-ზე მეტი სადგური უზრუნველყოფს კომუნიკაციის  ხარისხს მთელს ქვეყანაში, მათ შორის მიუწვდომელ რეგიონებშიც კი. სწორედ ამ მუშაობის წყალობით, აქტიური აბონენტების რიცხვი 2.5 მილიონს აღემატება და ეს რიცხვი კვლავ იზრდება.

2009 წელს კომპანიას კასპიის ინტეგრაციის ბიზნეს კლუბის მიერ დასახელდა წლის სატელეკომუნიკაციო კომპანიად. 2010 წლის მარტში, ბაკსელს მიენიჭა აზერბაიჯანის ეროვნული ჯილდო, როგორც აზერბაიჯანის „ყველაზე სწრაფი მზარდი კომპანია“. 2010 წელს, ბაკსელს მიენიჭა პრიზები ნომინაციაში „წლის ტექნოლოგიის ლიდერი“ და „წლის CSR ლიდერი“ აზერბაიჯანული ბიზნეს ასოციაცის მიერ. Bakcell არის აზერბაიჯანის ეკონომიკის ერთ–ერთი უდიდესი ინვესტორი და ახორციელებს აქტიურ სოციალური პასუხისმგებლობის პროგრამას გაჭირვებული ბავშვების დასახმარებლად.

ბალანსის შევსება შესაძლებელია ფულადი ბარათების ხარჯზე, სპეციალურ საგადახდო პუნქტებში ან ბანკებში და მათ ბანკომატებში. კლასისა და ოქროს ტარიფებში კომპანიის აბონენტებს შეუძლიათ დარეკონ და მიიღონ ზარები და შეტყობინებები, ისარგებლონ ინტერნეტით, როუმინგული და კომპანიის მიერ შემოთავაზებული სხვა სერვისებით. Bakcell-ს როუმინგული სერვისები აქვს 211 ოპერატორის დახმარებით მსოფლიოს 120 ქვეყანაში.

## ბაქსელი და მანჩესტერ იუნაიტედი
2012-2018 წლების პარტნიორობის ხელშეკრულების ფარგლებში, Bakcell იყო როგორც მანჩესტერ იუნაიტედის პირველი ოფიციალური სატელეკომუნიკაციო და სამაუწყებლო პარტნიორი დსთ-ს ქვეყნებში. 

ის თავაზობდა ექსკლუზიური შინაარსის ფართო სპექტრს ამ გუნდის გულშემატკივრებსა და ქვეყანაში 3 მილიონზე მეტ Bakcell აბონენტს. Bakcell პირველი აზერბაიჯანული კომპანიაა, რომელიც პარტნიორობდა ცნობილ საფეხბურთო კლუბთან. 

ბაქსელი აქტიურადაა ჩართული სპორტის ამ სახეობაში, სწორედ ამ კომპანიის სახელს ატარებს ნეფთჩი ბაქოს სტადიონი, რომელიც დაახლოებით 15000 ადამიანს იტევს. სტადიონი აშენდა 2013 წელს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია: აზერბაიჯანი
ბაქსელ არენა

**ბაქსელ არენა** — საფეხბურთო სტადიონი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. 2013 წლის იანვრამდე სტადიონს ერქვა "მერვე კილომეტრი", თუმცა შემდგომ შეეცვალა სახელი. სტადიონი იტევს 15000-მდე მაყურებელს. 

## ისტორია
სტადიონის საერთო ფართი 22500 კვადრატული მეტრია. მისი მშენებლობა დაიწყო 2010 წლის მაისში. აღნიშნული სტადიონი გაიხსნა 2012 წლის 14 სექტემბერს. გახსნის ცერემონიალს ესწრებოდნენ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი და მისი მეუღლე მეჰრიბან ალიევა. სტადიონზე გაიმართა 2 ჯგუფური მატჩი, 2 მეოთხედფინალი და 2012 წლის მსოფლიო თასის ნახევარფინალი 17 წლამდელთა ასაკის გოგონებს შორის. მსოფლიო თასის დასრულების შემდეგ კი აქ გაიმართა აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის თამაშები. ასევე, აქ ჩატარდა უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის საკვალიფიკაციო მატჩი 2013 წლის 17 ივლისს, ნეფთჩიმ მიიღო ალბანეთის სკენდერბეუ.

2013 წლის იანვარში, აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაცისა და საკომუნიკაციო კომპანია ბაქსელს შორის შეთანხმების საფუძველზე, სტადიონს დაარქვეს ბაქსელ არენა. აღნიშნული კომპანია ჩართულია ფეხბურთის საქმიანობაში და აღსანიშნავია, რომ ბაქსელი 2014-2018 წლებში მანჩესტერ იუნაიტედის ოფიციალურ სპონსორს წარმოადგენდა დსთს ქვეყნებში. 

2013 წლის 7 ივნისს სტადიონზე გაიმართა აზერბაიჯანის ნაკრების პირველი ოფიციალური შეხვედრა. გუნდმა ითამაშა მსოფლიო თასის შესარჩევი მატჩი ლუქსემბურგის ეროვნულ ნაკრებთან.

## არქიტექტურა
15 ათასს ადამიანზე გათვლილ სტადიონს აქვს სამი შესასვლელი: საერთო, მედიისთვის განკუთვნილი და VIP, სტადიონზე სულ ხუთი სექტორია. ბუნებრივი ბალახის საფარი, უცხოეთიდანაა ჩამოტანილი და აკმაყოფილებს სრულად ფიფა-ს სტანდარტებს. ფეხბურთის მოედანზე დამონტაჟებულია გათბობის სისტემაც. 

სტადიონის შენობაში არის განთავსებული კაფე-ბარი, მედიის წარმომადგენლებისთვის გამოყოფილია ოთახი გათვლილი დაახლოებით 200 ჟურნალისტზე, დოპინგ ოთახები, საკონფერენციო დარბაზი, სტადიონის ტერიტორიაზე დამონტაჟებულია დიდი მონიტორებიც. სტადიონს აქვს თავისი ავტოსადგომი, გათვლილი დაახლოებით 300 მანქანაზე.

სტადიონის გასანათებლად დამონტაჟებულია ოთხი ლამპიონი და თანამედროვე ზოგადი განათების სისტემა. სტადიონის ზედა ნაწილის დახურვაზე, გამოყენებული იქნა სპეციალური სივრცითი სტრუქტურა, რომელზედაც იყო სპეციალური მემბრანული საფარი. ამ ტიპის საფარი რეზისტენტულია ხანძრისა და სხვა გავლენების მიმართ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბაქსელ არენა

კატეგორია: ფეხბურთის სტადიონები კატეგორია: აზერბაიჯანი
ღაფამა

**ღაფამა** — პოპულარული სომხური კერძი. ღაფამა საკმაოდ რთული კერძია, რომლის მომზადებაშიც ადრე მთელი ოჯახი მონაწილეობდა. ეს არის ძირძველი ტრადიციული სომხური კერძი, რომელზეც ბევრი ლეგენდაა. სომხური ღაფამა არის გოგრა, რომელშიც გულსართად გამოიყენება ბრინჯი, ჩირი, ფსტი, ზოგჯერ კი ნიგვზისა და თაფლის ნარევიც კი აქვს. 

უძველესი დროიდან დღემდე ეს კერძი სომხური საზეიმო სუფრების აუცილებელ ატრიბუტს წარმოადგენს. ღაფამა იმდენად უყვარს სომეხ ხალხს, რომ მას სიმღერაც კი მიუძღვნა. სომხურ ოჯახებში ამ კერძს დღესაც კი ხშირად ამზადებენ ახალი წლის, აღდგომის, ქორწილებისა და დაბადების დღეების სადღესასწაულო სუფრებითვის. 

სადღესასწაულო სუფრაზე ღაფამას საზეიმოდ დებენ და მღერიან: „ჰეი, ჯან ღაფამა, გემრიელო და არომატულო. ჰეი, ჯან ღაფამა, თაფლის გულსართის მქონე ღაფამავ“. ეს სიმღერა პოპულარობით სარგებლობს ჰარუთ პამბუკიანის შესრულებით სომხეთში.

ღაფამას კერძში გოგრა დედამიწის სიმბოლოა, ბრინჯი მთელ კაცობრიობას განასახიერებს, ჩირი, ნიგოზი და ფსტა კი სხვადასხვა რჯულისა და ეროვნების ადამიანებს გამოსახავს. სწორედ ეს არის ამ კერძის არსი. 

## მომზადება
ღაფამა დესერტის კერძია. უწინ ამ საჭმლის მომზადების რამდენიმე ვარიანტი არსებობდა: ზოგჯერ ღაფამას გულსართი ხორბლით, ხორცითა და ცოცხალი ხილით კეთდებოდა. თუმცა, სომხეთში დღეს  ყველაზე გავრცელებული რეცეპტის მიხედვით, ეს კერძი ბრინჯით, ჩირით, ფსტით, ნიგვზითა და თაფლით მზადდება. ამ კერძის მოსამზადებლად საჭიროა: ამ კერძის მოსამზადებლად საჭიროა: გოგრა; ბრინჯი – 0,5 კილოგრამი; გარგრის ჩირი – 100 გრამი; შავი ქლიავი – 100 გრამი; ნიგოზი – 100 გრამი; შაქარი; თაფლი; დარიჩინი; ცხიმი და ფსტა. სასურველია, გოგრას თხელი კანი ჰქონდეს – ამ შემთხვევაში ნაყოფი კარგად შეიწვება და წვნიანი იქნება. ღაფამას გული  საბოლოოდ ღუმელში უნდა მოიხარშოს გოგრასთან ერთად. გამოყენებული გოგრების სხვადასხვა მოცულობის და ღუმელის მახასიათებლების გათვალისწინებით, მომზადების დრო შეიძლება განსხვავდებოდეს. როგორც წესი, გამოცხობა ხდება 40 წუთიდან 1,5 საათამდე ტემპერატურა დაახლოებით 200 გრადუსამდე. როგორც წერი ამ დესერტს, ცივად მიირთმევენ წითელ ღვინოსთან ერთად. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Armeniapedia — Хапама
* Хапама-рецепт
* Хапама

კატეგორია: სომხეთი კატეგორია: კულინარია კატეგორია: კავკასია
ტოფიკ ბახრამოვის სტადიონი

**ტოფიკ ბახრამოვის სტადიონი** — საფეხბურთო სტადიონი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. თავდაპირველად სტალინის რესპუბლიკური სტადიონი. აღნიშნული სტადიონი გაიხსნა 1951 წლის 16 სექტემბერს. დღეს სტადიონი არის აზერბაიჯანული კლუბ ყარაბაღის საშინაო არენა, ასევე იგი წარმოადგენს აზერბაიჯანი ეროვნული ნაკრების სტადიონსაც. 

## ისტორია
აღნშნიშნული სტადიონის მშენებლობა დაიწყო 1939 წელს, მშენებლობა შეჩერებული იყო მეორე მსოფლიო ომის დროს. ომის შემდეგ მშენებლობა გაგრძელდა და საბოლოოდ 1951 წელს სპორტული ნაგებობა გაიხსნა. თავდაპირველად სტალინის რესპუბლიკური სტადიონი შეიქმნა 45 ათასი მაყურებლისთვის.

სტადიონი აშენდა გერმანელი სამხედრო ტყვეების მიერ. ზემოდან სტადიონი წააგავს ასო "C" -ს, რომელიც გვირგვინით იყო გადახრილი ორი მაღალი ქვის კოშკით იმ ბაზაზე, სადაც ამჟამად განთავსებულია გასახდელი ოთახები. სტადიონის ეს ფორმა ჩაფიქრებული იყო იმ მიზეზით, რომ სტადიონს თავდაპირველად სტალინის სახელი ერქვა. სტალინის გარდაცვალების შემდეგ, სტადიონი მთლიანად დასრულდა და მიიღო სრულ ფორმა. 

მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს სტადიონის მშენებლობაში: პროექტის ავტორები - არქიტექტორები ლეონარდ გონსორიოვსკი, ოლეგ ისაევი, ჯორჯ სერგეევი; მშენებლობის მენეჯერი იუ. რვინსკი; მცენარეთა წარმოების ინსტიტუტის დირექტორი, ბალახის საფარის სპეციალისტი ახუნდოვი; ინჟინერი ვ. პოლიკარპარვი; მუშები მანაფ სამედოვი, მამამედ მამედოვი, ასლან ჰასანოვი, დურგალი რაგიმ რაგიმოვი; მშენებლები სულეიმან გლიევი, იბრაჰიმ იბრაგიმოვი, ჯაბარ რაგიმოვი და სხვები.

## გახსნითი ცერემონია
1951 წლის 16 სექტემბერს, 13:30 მოხდა სტადიონის გრანდიოზული გახსნა, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო 8 ათასმა სპორტსმენმა, ასევე აზერბაიჯანის კომუნისტური, ცენტრალური კომიტეტის პირველმა მდივანმა მირჯაფარ ბაგიროვმა, გენერლებმა, ადმირალებმა, საბჭოთა კავშირის სხვა რესპუბლიკების დესპანებმა.

## ღონისძიებები
გარდა სპორტული აქტივობებისა, აღნიშნულ სტადიონზე ხშირად იმართება კონცერტები. აქ ჩატარდა: შაკირას, ელტონ ჯონის, ჯენიფერ ლოპესისა და ტარკანის კონცერტები. 

2012 წლის 16 აგვისტოს ტოფიკ ბახრამოვის სტადიონი გაიხსნა რეკონსტრუქციის შემდეგ. გახსნის ცერემონიალს ესწრებოდა პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი. სტადიონის სარეაბილიტაციოს სამუშაოები კორეულმა კომპანიამ Samhwa Telecom განახორციელა. რეაბილიტაციის შემდგომ, სტადიონის ადგილების რაოდენობა გაიზარდა 31200-მდე.

ამავე წლის სექტემბერ-ოქტომბერში სტადიონმა უმასპინძლა მსოფლიო ჩემპიონატის მატჩებს 17 წლამდე ასაკის გოგონებს შორის, მათ შორისა გახსნის მატჩსა და ფინალური თამაშს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ტოფიკ ბახრამოვის სტადიონი 

კატეგორია: აზერბაიჯანი კატეგორია: ფეხბურთი
მიხეილ თუმანიშვილის ქუჩა

**მიხეილ თუმანიშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერა); იაკობ ნიკოლაძის ქუჩიდან ვარაზისხევის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნეში. ქუჩის კონტური მონიშნულია თბილისის 1902 წლის გეგმაზე ანანურის შესახვევის პარალელურად (ანანურის შესახვევს შემდეგში შიო მღვიმელის სახელი ეწოდა). ეწოდებოდა ანანურის ქუჩა. 2011 წელს მიხეილ თუმანიშვილის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია: მთაწმინდის  რაიონის ქუჩები
ანაპის 414-ე ქართული დივიზიის ქუჩა

**ანაპის 414-ე ქართული დივიზიის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ზღვისუბანი); დავით გურამიშვილის გამზირიდან თბილისის ზღვამდე. დასახლების მთავარი მაგისტრალი. თემქის დასახლების ყოფილ „ე“ ქუჩას სახელი ეწოდა 1967 წელს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ელეფთერ ანდრონიკაშვილის ქუჩა

**ელეფთერ ანდრონიკაშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, გლდანის რაიონში (ავჭალა); მდინარე გლდანისხევიდან სხვიტორის ქუჩამდე. ადრე ვლადიმერ ლენინის სახელი ერქვა, შემდეგ – ვლადიმერ ულიანოვისა, 1994 წელს — სოლომონ ზალდასტანიშვილის, 1995 წელს ელეფთერ ანდრონიკაშვილის სახელი ეწოდა. ქუჩაზეა სააქციო საზოგადოება „სპეცჰიდრომშენი“. აქვს 1 გასასვლელი, 4 შესახვევი, 8 ჩიხი. 
## ელეფთერ ანდრონიკაშვილის გასასვლელი
**ელეფთერ ანდრონიკაშვილის გასასვლელი** — გასასვლელი თბილისში, გლდანი რაიონი (ავჭალა); ელეფთერ ანდრონიკაშვილის ქუჩიდან ამავე ქუჩის I შესახვევამდე.
## ლიტერატურა 
ანდრონიკაშვილი
ნიკოლოზ ანთელავას ქუჩა

**ნიკოლოზ ანთელავას ქუჩა** —ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); კუმისის ქუჩიდან ელენე ახვლედიანის ხევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში შეტანილია როგორც საპნის ქუჩა. 1960 წელს — პეტრე იბერის, 1994 წელს ნიკოლოზ ანთელავას სახელი ეწოდა. აქვს 1 შესახვევი. 

## ლიტერატურა 
ანთელავა
ანთიმოზ ივერიელის გასასვლელი

**ანთიმოზ ივერიელის გასასვლელი** — გასასვლელი თბილისში,  კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი); ერეკლე II-ის ქუჩიდან ზვიად გამსახურდიას სანაპირომდე. წარმოიქმნა XVII საუკუნის 40-იან წლებში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ეგზარქოსის შესახვევი, 1922 დაერქვა ავგუსტ ბებელის შესახვევი. 1962 მიეკუთვნა ანთიმოზ ივერიელის სახელი. გასასვლელის მახლობლად 1959 წელს,  სტამბის  დაარსების 250 წლისთავის აღსანიშნავად აღმართული სტელა მიგვანიშნებს, რომ აქ იყო ვახტანგ VI-ის მიერ თბილისში დაარსებული პირველი ქართული სტამბა (1709), სადაც დაიბეჭდა ოცზე მეტი დასახელების ასეულობით წიგნი, მათ შორის შოთა რუსთაველის ვეფხისტყაოსანი. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კრწანისის    რაიონის ქუჩები
ისმაილი

**ისმაილი** — აზერბაიჯანის ისმაილის  რაიონის ქალაქი და ადმინისტრაციული ცენტრი, მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთის ფერდობის ძირში, ქალაქ ბაქოდან 270 კილომეტრში და ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს მუსუსლის რკინიგზის სადგური.

## ისტორია
ისმაილის რაიონის ტერიტორია ჯერ კიდევ II საუკუნის დამდეგიდან ან ძვ.წ. I საუკუნის შუა ხანებიდან ალბანეთის ნაწილი იყო. აქ, მდინარე გირდიმანჩის აუზში ჩამოყალიბდა ძლიერი გირდიმანის სახელმწიფო.

ქალაქ ისმაილის 50 მკვიდრი ყარაბაღის ომის დროს დაიღუპა, ხოლო მათგან ორს მიენიჭა ეროვნული გმირის წოდება.  თავდაპირველად, რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო სოფელ ბასგალაში და მალევე გადავიდა ქალაქ ისმაილში. ქალაქის აღმასრულებელი ხელისუფლება შეიქმნა და ფუნქციონირებს 1991 წლის ნოემბრიდან. 

2009 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 1,504,000 ადამიანს. მიუხედავად იმისა, რომ ისმაილის მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი აზერბაიჯანელები არიან, აქ სხვა ეთნიკური ჯგუფებიც ცხოვრობენ კერძოდ: ლეზგები, რუსები, თათები,  ქურთები და მთიელი ებრაელები.

არსებობს მსუბუქი და კვების მრეწველობის საწარმოები, ქალაქში არის ასფალტის ქარხანა, ხოლო გრანიტი იპოვნეს და დანაღმეს ახლომდებარე მთებში. ტერიტორია ძლიერია სოფლის მეურნეობაში. კოლხოსი მათ. კალინინა სოფელ ივანოვკაში განთქმულია მიღწევებით, ფართოდ არის ცნობილი აზერბაიჯანის ფარგლებს გარეთ.

## ეკონომიკა
ქალაქში მეფრინველეობის ფერმა აშენდა 1978 წელს. ტერიტორია 9.7 ჰექტარია. 1986 წელს მისი საქმიანობა შეჩერდა. 2004 წლიდან ფუნქციონირებს, როგორც კერძო სექტორის საწარმო. ქარხანა აწარმოებს ქათმის ძეხვს. ამჟამად ფრინველთა რაოდენობა 60 ათასია. დასაქმებულია 75 ადამიანი. ქარხანა ფართოვდება და დაგეგმილი, პერსონალისა და თვითონ ფრინველთა რაოდენობის ზრდაც. 

ქალაქში აშენდა 1989 წელს აგურის ქარხანა, დასაქმებულია 90 ადამიანი. ქარხანა აწარმოებს წელიწადში დაახლოებით 6 მილიონ ერთეულს. ისმაილში არის ასევე ხალიჩის მწარმოებელი კომპანიაც, რომელიც ეკუთვნის აზერბაიჯანის წარმოების ასოციაციას. მისი საქმიანობა დაიწყო 1984 წელს. კომპანიაში დასაქმებულია 103 ადამიანი. გარდა აგურისა და ხალიჩის მწარმოებელი ქარხნისა ქალაქში ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესს საწარმოს წარმოადგენს ასფალტის ქარხანა. ქალაქში მოქმედებს ასევე ფარმაცევტული კომპანია, ღვინისა და კონიაკის ქარხანა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Исмаиллы в БСЭ
* Исмаиллы 

კატეგორია: აზერბაიჯანი კატეგორია: კავკასია
ანა ანტონოვსკაიას ქუჩა

**ანა ანტონოვსკაიას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  საბურთალოს რაიონში (დელისი); ვაჟა-ფშაველას გამზირიდან ძველ იპოდრომამდე, წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. 1974 წლიდან ანა ანტონოვსკაიას სახელი ჰქვია. 

## ლიტერატურა 
ანტონოვსკაია
იური ანუას ქუჩა

**იური ანუას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  საბურთალოს რაიონში (ვეძისი); დასაწყისი იური გაგარინის ქუჩიდან. შესახვევს 2006 წელს იური ანუას სახელი დაერქვა. 

## ლიტერატურა 
ანუა
ქრისტიანობა აზერბაიჯანში

**ქრისტიანობა აზერბაიჯანში** — ეთნიკური უმცირესობების რელიგია აზერბაიჯანში. რეგიონში ქრისტიანების რაოდენობა 280 000-450 000-ს შორის მერყეობს (მთლიანი მოსახლეობის 3.1% -4.8%) და უმეტესად რუსი, ქართველი და სომეხი ქრისტიანებისგან შედგება (თითქმის ყველა ქრისტიანი სომეხი ცხოვრობს მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში). ასევე არსებობს მცირე პროტესტანტული ქრისტიანული საზოგადოება, რომელთა უმეტესობას ისლამური წარმომავლობა აქვს.

## აღმოსავლური მართლმადიდებლობა
აზერბაიჯანში აღმოსავლეთ მართლმადიდებლური ქრისტიანობის მიმდევრები ძირითადად ეთნიკური რუსები და ქართველები არიან. აზერბაიჯანში რუსული მართლმადიდებლური თემები ეკუთვნის რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიას. აზერბაიჯანის მთელი ტერიტორია ექვემდებარება *ბაქოსა და აზერბაიჯანის რუსეთის მართლმადიდებლური ეპარქიის* იურისდიქციას, რომელიც მდებარეობს ბაქოს წმიდა მრევლის ქალთა საკათედრო ტაძარში.

აზერბაიჯანში აღმოსავლური მართლმადიდებლური ქრისტიანობის მიმდევრები მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში ძირითადად ეთნიკური სომხები არიან. ამჟამად სომხურ სამოციქულო ეკლესიას მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის გარეთ არ აქვს ურთიერთობები. ომის დაწყებამდე სომხებმა ჩამოაყალიბეს ყველაზე დიდი ქრისტიანული მოსახლეობა ქვეყანაში. დღეს აზერბაიჯანში სომხური ეკლესიები დახურულია, სომხების ემიგრაციისა და აზერბაიჯანული მხრიდან თავდასხმების შიშის გამო. მთიანი ყარაბაღის ომის დროს, რელიგიური დისკრიმინაციის წინააღმდეგ მიმართული კონსტიტუციური გარანტიების მიუხედავად, სომეხთა სამოციქულო ეკლესიის მიმართ ვანდალიზმის მრავალი ფაქტი დაფიქსირდა მთელი აზერბაიჯანის მასშტაბით. 1990 წლის აჯანყების შედეგად, წმინდა გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია დაიწვა, მაგრამ იგი აღადგინეს 2004 წელს, თუმცა მას აღარ იყენებენ.

## სხვა მიმართულებები
აზერბაიჯანში კათოლიკური ეკლესია მხოლოდ ერთია, რომელიც მდებარეობს ბაქოში და გაიხსნა 2007 წელს.

აქ თერთმეტი მალაკნური საზოგადოებაა. მალაკნები ქრისტიანული უმცირესობაა რეგიონში, რომლებიც, ისევე როგორც პროტესტანტები დასავლეთ ევროპაში, თავიანთ რწმენას ბიბლიაზე ამყარებენ და უარყოფენ ეკლესიის იერარქიას. მოსახლეობის 2,5% მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიას (1998 წლის მონაცემებით). აზერბაიჯანში რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიას აქვს ბაქოსა და კასპიის რეგიონის ეპარქია. აზერბაიჯანში რუსეთის ცნობილ ღირსშესანიშნაობებს შორისაა მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია, წმიდა მრევლის ქალთა საკათედრო ტაძარი და მე –20 საუკუნის დასაწყისში კომუნისტების მიერ დანგრეული ბაქოს ალექსანდრე ნეველის საკათედრო ტაძარი

აქ ასევე გვხვდება საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის წარმომადგენელი საზოგადოება და ეკლესიები.

## ლიტერატურა
*Adherents.com - Religion by Location: Azerbaijan 
*

## სქოლიო

კატეგორია:რელიგია აზერბაიჯანში
ვერიკო ანჯაფარიძის ქუჩა

**ვერიკო ანჯაფარიძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,   მთაწმინდის  რაიონში (ფიქრის გორა); იაკობ ნიკოლაძის ქუჩიდან ვარაზისხევის ქუჩამდე. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია დუშეთის I ჩიხის სახელით. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია, როგორც იაკობ ნიკოლაძის I ჩიხი. 1938 წელს — ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის, 1992 ვერიკო ანჯაფარიძის სახელი ეწოდა. ქუჩაზეა თეატრი „ვერიკო“ (დამაარსებელი კოტე მახარაძე), ვერიკო ანჯაფარიძისა და მიხეილ ჭიაურელის სახლ-მუზეუმი (მისამართი: ვ. ანჯაფარიძის 16). 

## ლიტერატურა 
ანჯაფარიძე
ეთერ კაკულიას ქუჩა

**ეთერ კაკულიას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (დოლაბაური); ქეთევან დედოფლის გამზირიდან დოლაბაურის III ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. აღნიშნულია ქალაქის 1851 წლის გეგმაზე როგორც სალდათის ქუჩა. რევოლუციამდე ამ ქუჩის მახლობლად იდგა ნიჟეგოროდის 44-ე დრაგუნთა პოლკის ყაზარმები. საბჭოთა ხელილისუფლების წლებში აქ წითელარმიელთა ნაწილები განლაგდნენ (აქვე იყო წითელარმიელთა კლუბიც). ამის გამო ქუჩას XX საუკუნის 30-იან წლებში წითელარმიელის ქუჩა დაერქვა. 2007 წელს ზურაბ ანჯაფარიძის სახელი ეწოდა. 2015 წლის 27 ნოემბერს ზურაბ ანჯაფარიძის ქუჩას და მასთან არსებულ პატარძეულის შესახვევს ეთერ კაკულიას სახელი დაერქვა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ზურაბ ანჯაფარიძის ქუჩა

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კაკულია
მოჰამედ ნაშიდი

**მოჰამედ ნაშიდი** (დ. 17 მაისი 1967, მალე, მალდივები) — მალდივის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. პრეზიდენტი 2008-2012 წლებში. ქვეყნის პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი. მალდივის პარლამენტის ყოფილი წევრი. მალდივების დემოკრატიული პარტიის დამაარსებელი და ამ პარტიის კანდიდატი 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე. მოჰამედ ნაშიდი აკრიტიკებდა წინამორბედი პრეზიდენტის მომუნ აბდულ გაიუმის მოღვაწეობას, რის გამოც იგი დააპატიმრეს.

2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებს წინ უძღოდა მომუნ აბდულ გაიუმის მიერ დემოკრატიული კონსტიტუციის ხელმოწერა, რაც გამოწვეული იყო ქვეყანაში მიმდინარე არეულობისა და საერთაშორისო ზეწოლის გამო. არჩევნების შედეგად მოჰამედ ნაშიდმა პირველ ტურში დამარცხების შემდეგ მეორე ტურში მიიღო ხმების 54 %, ხოლო მოქმედმა პრეზიდენტმა მომუნ აბდულ გაიუმმა — 46 %.

## ბიოგრაფია 
მოჰამედ ნაშიდი დაიბადა ქალაქ მალეში. აღმსარებლობით იგი სუნიტური ისლამის მიმდევარია. 2008 წლის 11 ნოემბერს იგი ქვეყნის პრეზიდენტი ხდება. 2012 წლის 7 თებერვალს ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკური კრიზისისა და საპროტესტო აქციების ფონზე რაშიდი გადადგა თანამდებობიდან. ამავე წლის ოქტომბრის თვეში ნაშიდი მცირე ხნით დააპატიმრეს და ბრალად წაუყენეს საპრეზიდენტო უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება. მიუხედავად ამისა, სასამართლომ მას უფლება მისცა ინდოეთში გამგზავრებულიყო 9 თებერვლამდე. შემდეგი მოსმენა უნდა გამართულიყო 10 თებერვალს, მაგრამ ნაშიდი სასამართლოში არ გამოცხადდა, გარკვეული პერიოდი თავს აფარებდა ინდოეთის საელჩოს მალეში, რის გამოც გამოსცეს მისი დაპატიმრების ხელახალი ორდენი. 2013 წლის მარტში  იგი კვლავ დააპატიმრეს, მაგრამ ერთი დღის შემდეგ გაათავისუფლეს.

2015 წლის თებერვალში იგი კვლავ დააპატიმრეს და ახლა ბრალი წაუყენეს 2012 წელს მალდივის უზენაესი სასამართლოს ყოფილი თავმჯდომარის აბდულა მოჰამედის დაპატიმრებასთან კავშირი.

2015 წლის მარტში სასამართლომ ნაშიდი დამნაშავედ ცნო, რადგან მან ხელი მოაწერა აბდულ მოჰამედის უკანონო დაპატიმრების ბრძანებას, რაც სასამართლომ შეაფასა როგორც ტერორიზმი და მიუსაჯა 13 წლით თავისუფლების აღკვეთა. Amnesty International-მა გამოთქვა ეჭვი, რომ ნაშიდის მიმართ სასამართლო არ იყო სამართლიანი და მის სასამართლო პროცესს სამართლიანობის შერჩევითი მიდგომა უწოდა. 2015 წელს Amnesty International-მა მოჰამედ ნაშიდი სინდისის პატიმრად აღიარა.

2016 წელს მოჰამედ ნაშიდს დიდმა ბრიტანეთმა მიანიჭა თავშესაფარი, სადაც იგი სამკურნალოდ გაემგზავრა.

2018 წლის 29 ივნისს მან უარი განაცხადა საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობაზე, რადგან თვლიდა, რომ არჩევნების სამართლიანობა დარღვეული იქნებოდა საარჩევნო კომისიის მიერ.

## ჯილდოები 
მოჰამედ ნაშიდი დაჯილდოებულია მრავალი საერთაშორისო პრიზით. 2009 წელს გადაეცა ანა ლინდის ჯილდო მალდივის რესპუბლიკაში დემოკრატიის დამკვიდრებისათვის. 2010 წელს გადასცეს დედამიწის ჩემპიონის ჯილდო. 2011 წელს მავრიკში ვიზიტის დროს გადაეცა მავრიკის უმაღლესი ჯილდო - ღირსების ორდენი. 2012 წელს გადაეცა ჯეიმზ ლოუსონის პრემია.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:მალდივების პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
არალეთის ქუჩა

**არალეთის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ღრმაღელე); ვაზიანის ქუჩიდან იფნის ქუჩამდე. უსახელო ქუჩას არალეთის ქუჩა დაერქვა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ზოგ ცნობარში არალეთის ნაცვლად მითითებულია არადეთის ქუჩა. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
არარატის ქუჩა

**არარატის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,   ჩუღურეთის რაიონში (ავლაბარი); გელათის ქუჩიდან არმაზის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 1 შესახვევი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია: ჩუღურეთის   რაიონის ქუჩები
დიმიტრი არაყიშვილის ქუჩა

**დიმიტრი არაყიშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ვაკის  რაიონში (ვაკე); ილია ჭავჭავაძის გამზირიდან ტიციან ტაბიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. მანამდე აქ იდგა აგურის ქარხნები, რაც ასევეა დატანილი თბილისის 1934 წლის გეგმაზეც. შემდეგ სამგორის ქუჩა დაერქვა. 1953 წელს დიმიტრი არაყიშვილის სახელი ეწოდა. აქვს 1 ჩიხი. 

## ლიტერატურა 
არაყიშვილი
გიურდასარი

**გიურდასარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —  	857 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
ოკსენ მირზოიანი

**ოკსენ მირზოიანი** (; დ. 11 ივნისი, 1961, ანგეღაკოთი, სომხეთის სსრ) — კარიერადასრულებული საბჭოთა სომეხი ძალოსანი. არის ევროპის, მსოფლიო და ოლიმპიური ჩემპიონი. 1984 წელს მიანიჭეს საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება, ხოლო 1998 წელს მიენიჭა სომხეთის დამსახურებული მწვრთნელის წოდება.

## ბიოგრაფია
ოკსენ მირზოიანი დაიბადა 1961 წლის 11 ივნისს სოფელ ანგეღაკოთში, სიუნიქის პროვინციაში სომხეთის სსრ-ში. 1965 წელს ოჯახი საცხოვრებლად სოფელ ბაღრამიანში, ვაღარშაპატის რეგიონში გადავიდა. 1977 წელს დაიწყო ძალოსნობაში ვარჯიში აშოტ ვილასიანას ზედამხედველობის ქვეშ.

1981 წელს მიროზიანი გახდა სსრკ-ის ძალოსანთა ეროვნული ნაკრების წევრი. 1983 წლის ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატისა და ამავე წლის ძალოსნობის ევროპის ჩემპიონატის მოგებით მირზოიანი გახდა ევროპიდა და მსოფლიო ჩემპიონი. ორივე ტურნირის მსვლელობისას მირზოიანმა მსოფლიო რეკორდები დაამყარა როგორც ატაცსა და აკვრაში, ისე მთლიან წონაში (56 კგ კატეგორიაში). 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის ბოიკოტის გამო, იმ წელს მირზოიანმა ვერ მიიღო აღნიშნულ ტურნირში მონაწილეობა. როგორც მსოფლიო ჩემპიონი, იგი ხსენებულ ოლიმპიადაზე ოქროს მედლის მოგების მთავარ ფავორიტად ითვლებოდა.

1988 წლის დასაწყისში მირზოიანის მეტოქემ, ნენო ტერზისკიმ დოპინგ ტესტი ჩააგდო რის გამოც ძალოსნობას ჩამოაცილეს. სეულში გამართულ 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაში მან მეორე ადგილი დაიკავა (პირველზე მიტკო გრაბლევი გავიდა). თუმცა გრაბლემაც ჩააგდო დოპინგ ტესტი და დისკვალიფიკაცია მიიღო ამისთვის. ამგვარად, ოლიმპიური ჩემპიონის ტიტული და ოლიმპიური ოქროს მედალი ოკსენ მირტოიანს გადაეცა.

1991 წელს ოკსენ მირზოიანმა ძალოსანის კარიერა დაასრულა. მოგვიანებით მუშაობა მწვრთნელად დაიწყო. იგი გახდა სომხეთის ძალოსანთა ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი. 1998-2004 წლებში იყო სომხეთის ძალოსანობის ფედერაციის თავმჯდომარე. 2004 წლის მდგომარეობით, მირზოიანი იყო სომხეთის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის ვიცე-პრეზიდენტი და ძალოსნობაში ერევნის სპორტ-სკოლის დირექტორი. 2013 წლის 9 მარტს მირზოიანი ხელახლა აირჩიეს სომხეთის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის ერთ-ერთ ვიცე-პრეზიდენტად.

## პირადი ცხოვრება
აკსენი წვრთნიდა შვილს, ევროპის ჩემპიონსა და მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონს არაკელ მირზოიანს, რომელმაც მამის მსგავსად ცხოვრება ძალოსნობას დაუკავშირა. არაკელი სომხეთისთის ასპარეზობდა ლონდონში გამართულ 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაში. ოკსენი აგრეთვე წვრთნიდა ძმისშვილ არაიკ მირზოიანს რომელიც აგრეთვე ძალოსანია.

## რესურსები ინტერნეტში
*Oksen Mirzoyan at Lift Up
*Sports-Reference.com 
*Oksen Mirzoyan  – Hall of Fame at Weightlifting Exchange
*databaseolympics.com

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:სომეხი ძალოსნები
კატეგორია:ოლიმპიური მედალოსნები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბაქოს სომხური ეკლესია

მინი|right|thumb|ეკლესია, 2013 წლის აპრილში
**წმიდა გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია**, ან **ბაქოს სომხური ეკლესია** (, ) — ძველი სომხური სამოციქულო ეკლესია ბაქოს ცენტრალურ შადრევანთა მოედანზე. აზერბაიჯანში, ბაქოში 1869 წელს დასრულდა ორი სომხური ეკლესიიდან ერთ-ერთი, რომელიც გადაურჩა საბჭოთა ანტირელიგიურ კამპანიას. დღესდღეობით ეს არის ერთადერთი სომხური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს ბაქოში. 

## ისტორია
ეკლესია აშენდა 1863-1869 წლებში, კარლ ჰიპიუსის დიზაინით ( გერმანელი არქიტექტორი1833—1880 წწ.). ეკლესია აკურთხა დანიელ შაჰნაზარიანცმა, შამახის ეპარქიის ეპისკოპოსმა, 1863 წლის ივნისში. მშენებლობა დაფინანსდა ჯავად მელიქიანცის მიერ (სომეხი ქველმოქმედი და ბაქოში მდებარე პირველი პარაფინის ქარხნის დამაარსებელი). ეკლესია ასევე აკურთხა 1869 წლის 4 მაისს მთავარეპისკოპოსმა ანდრეას ანდრეასიანმა. ეკლესიის გვერდით, ბაქოს სომეხთა ქველმოქმედმა საზოგადოებამ 1866 წელს დააარსა ქალთა სკოლა, ხოლო 1870 წელს კი ბიბლიოთეკა. 

1903 წელს რუსეთის მთავრობის გადაწყვეტილებამ  სომხური ეკლესიის ქონების ჩამორთმევის შესახებ, სომხებში წინააღმდეგობა გამოიწვია. ეკლესია გადაიქცა შეტაკების ადგილად 1903 წლის 2 სექტემბერს, შეტაკებაში მონაწილეობდნენ რუსების კაზაკთა ჯარისკაცები და სომეხთა ნაციონალისტი აქტივისტები. დაპირისპირება ღამით ძალადობაში გადაიზარდა, რამაც სომხების მხრიდან გამოიწვია 11 სომხის დაღუპვა, ხოლო 45-ის დაზიანება. 

1918 წლის 15 სექტემბერს ეკლესიას თავს დაესხნენ და გაძარცვეს ოსმალეთის შეიარაღებულმა ძალებმა. 1919 წლის 11 ივნისს ოსმალეთ-აზერბაიჯანული ჯარები შევიდნენ ეკლესიაში და აწარმოვეს იარაღის ჩხრეკა. მას შემდეგ, რაც იარაღი ვერ იპოვეს შიგნით, ჯარისკაცებმა ესროლეს ეკლესიის კედლებს.  

1920 წელს ეს ეკლესია გახდა აზერბაიჯანისა და თურქმენეთის სომხური სამოციქულო ეპარქიის საკათედრო ტაძარი.  იგი გადაურჩა საბჭოთა კავშირის 1920-იან და 1930-იანი წლების ათეისტურ პოლიტიკას, რამაც ბაქოში ორი სომხური ეკლესიის განადგურება გამოიწვია. ეკლესია ხელახლა გაიხსნა 1945 წელს და შედიოდა აზერბაიჯანის ეპარქიის შემადგენლობაში. 

### სომხების ვიზიტები
2010 წლის აპრილში ეკლესიას ეწვია კათალიკოსი გარეგინ II, სომეხთა სამოციქულო ეკლესიის წინამძღვარი. ეკლესიაში კათალიკოსი ლოცულობდა და მღეროდა შუა საუკუნეების საგალობლებს. მან იმედი გამოთქვა, რომ ეკლესია საბოლოოდ „გახსნის თავის კარს მორწმუნეთათვის“. ეს იყო პირველი შემთხვევა 1990 წლიდან მოყოლებული, როდესაც ეკლესიაში ლოცვა ისმოდა. 

2012 წლის აპრილში ეკლესიას ეწვია საპარლამენტო ასამბლეის სხდომაში მონაწილე სომხური დელეგაცია. 2017 წლის სექტემბრის ვიზიტის დროს სომხური დელეგაციის წევრებმა ეკლესია და მისი მიმდებარე ტერიტორია დახურეს.

## გალერეა

File:Армянская церковь в Баку. Охраняется государством. - panoramio.jpg
File:Armenian church in Baku 2a.jpg
File:Eglise armenienne bacou.jpg
File:Крещение.jpg

## ლიტერატურა
*de Waal, Thomas (2003). Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War. New York: New York University Press. ISBN 978-0-8147-1945-9.
*

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ეკლესიები
კატეგორია:სომხური სამოციქულო ეკლესია
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის დემოგრაფია

მთიანი ყარაბაღის ფილიალში]]
**მთიანი  ყარაბაღის რესპუბლიკის დემოგრაფია** მოიცავს მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მოსახლეობის რაოდენობის, სიმჭიდროვის, ეთნიკური შემადგენლობის, განათლების დონის, მოსახლეობის სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობის, ეკონომიკური მდგომარეობის, რელიგიური მიკუთვნებულობისა და სხვა ასპექტებს. 

2015 წლის აღწერილობით მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მოსახლეობა 150 932 ადამიანს შეადგენს, რომელთაგანაც 144 683 სომეხია. მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის სომეხი მოსახლეობის დიდი ნაწილი ქრისტიანია და სომხურ სამოციქულო ეკლესიას მიეკუთვნება. რეგიონში მართლმადიდებელი ქრისტიანებისა და ევანგელისტი ქრისტიანების დენომინაციების არსებობს. რეგიონში ცხოვრობენ იუდეველებიც.

## ისტორია
### XVIII საუკუნე
მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში დემოგრაფიული მდგომარეობის აღმნიშვნელი პირველი ნიმუშები XVIII საუკუნით თარიღდება. ირანის სომხეთში მოგზაურობის შემდეგ არქიმანდრიტმა მინას ტიგრანიანმა რუსეთის იმპერატორის, პეტრე I-ის ბრძანებით 1717 წლის 14 მარტს მოხსენება დაწერა. მისი თქმით, განძასარის მონასტრის პატრიარქის დაქვემდებარებაში 900 სომხური სოფელი იყო.

რუსეთის გენერალური მდივნის, პიოტრ პანინისადმი 1769 წელს მიწერილ წერილში საქართველოს მეფე ერეკლე II აღნიშნავს: „ხამსის რეგიონს 7 ოჯახი მართავს. იქ მხოლოდ სომხები ბინადრობენ“.

ყარაბაღისა და შუშას შესახებ საუბრისას რუსი დიპლომატი და ისტორიკოსი ს.მ. ბრონევსკი თავის ნაშრომში „ისტორიული ჩანაწერები“ აღნიშნავს, რომ ყარაბაღი დიდი სომხეთის შემადგენლობაშია და იქ 30 000 - 40 000 მებრძოლი კაცი ცხოვრობს.

### XIX საუკუნე
რუსეთიოს იმპერიის მოხელებიის მიერ 1823 წელს ჩატარებულ გამოკითხვაში ჩანს, რომ სპარსეთიდან სომხების მიგრაციამდე ახლად დაარსებულ სომხურ პროვინციაში სომხთა უმრავლესობა მთიანი ყარაბაღის ტერიტორიაზე, ანუ ყარაბაღის 5 სამელიქოს გაერთიანების (ხამსა) ტერიტორიაზე სახლობდა და ამ მიწების დემოგრაფიულ უმრავლესობას წარმოადგენდა. გამოკითხვაში მოსახლეობის ზუსტი რაოდენობა არა, მაგრამ სოფლების რაოდენობაა მოყვანილი.

### XX საუკუნე
აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის არსებობის პერიოდში აზერბაიჯანის ხელისუფლება მთიანი ყარაბაღის ავტონომიურ ოლქში დემოგრაფიული ბალანსის შეცვლას აზერბაიჯანელთა დასახლებით ცდილობდა.

საბჭოთა კავშირის დაშლამდე ცოტა ხნით ადრე მთიანი ყარაბაღის ავტონომიურ ოლქში სომეხი მოსახლეობის რაოდენობა 145 593 ადამიანს, ხოლო აზერბაიჯანელი მოსახლეობის რაოდენობა 42 871 ადამიანს შეადგენდა. გარდა ამისა, ოლქში რამდენიმე ათასი ქურთი, რუსი, ბერძენი და ასირიელი სახლობდა. მთიანი ყარაბაღის რეგიონის მთავარი სალაპარაკო ენა სომხურია. უნდა აღინიშნოს, რომ ყარაბაღელი სომხების ენა განსხვავდება სომხეთში მცხოვრებთაგან, რადგანაც მასზე რუსულმა თურქულმა და სპარსულიმა ენამ იქონია გავლენა.

### XXI საუკუნე
2000 წლამდე მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიგრაციის სალდო უარყოფითი იყო. 2001 წელს მოსახლეობის 95%-ს სომხები შეადგენდნენ, უმცირესობას კი ასირიელები, ბერძნები და ქურთები. 2007 წლის პირველი ნახევრის მონაცემებით, რეგიონში 1010 ბავშვი დაიბადა და 659 ადამიანი გარდაიცვალა. 

## იხილეთ აგრეთვე
* სომხეთის დემოგრაფია
* მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა

## სქოლიო
კატეგორია:მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა
კატეგორია:დემოგრაფია ქვეყნების მიხედვით
შიო არაგვისპირელის ქუჩა

**შიო არაგვისპირელის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); ადიგენის ქუჩიდან დოდო და კოტე ხიმშიაშვილების ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 70-იან წლებში. 1875 წელს ქუჩას ეწოდა ქალაქისთავის — იაზონ თუმანოვის (თუმანიშვილის) სახელი, რომელიც ამ რაიონში მიწის დიდ ნაკვეთს ფლობდა. მის სახელს ატარებდა რამდენიმე ქუჩა. 1900 წელს თუმანოვის III ქუჩას თამარის ქუჩა დაერქვა. როგორც ჩანს, თამარ მეფის პატივსაცემად. 1922 წელს შიო არაგვისპირელის სახელი ეწოდა. აქვს 1 შესახვევი (ყოფილი თამარის შესახვევი), 1 ჩიხი. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია: ჩუღურეთის   რაიონის ქუჩები
რიპსიმე ხურშუდიანი

**რიპსიმე ხურშუდიანი** (; დ. 27 ივლისი, 1987, ქასახი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი ძალოსანი.

## ადრეული ცხოვრება
რიპსიმე ხურშუდიანი დაიბადა 1987 წლის 27 ივლისს სოფელ ქასახში, ჰაციკის რეგიონში, სომხეთის სსრ-ში.

მან ძალოსნობაში ვარჯიში დაიწყო 15 წლის ასაკში, სომხეთის პატივსაცემი მწვრთნელის, სარმენ ესაიანის ზედამხედველობის ქვეშ.

## კარიერა
ძალოსნობის 2006 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ხურშუდიანმა მოიპოვა ვერცხლის მედალი. ამ გამარჯვებით იგი გახდა პირველი ქალი ძალოსანი რომელმაც სომხეთის დამოუკიდებელი რესპუბლიკის სახელით მოიპოვა მედალი ძალოსნობის ევროპის ჩემპიონატში. მომდევნო წელს, რიპსიმე ხურშუდიანი და მელინე დალუზიანი გახდნენ პირველი სომეხი ქალი ძალოსნები, რომლებმაც ევროპის ჩემპიონატი მოიგეს (იგულისხმება ძალოსანთა 2007 წლის ევროპის ჩემპიონატი). ხურდუშიანი 2007 წელს აგრეთვე გახდა ახალგარდზული მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული.

რიპსიმე ხურდუშიანი ასპარეზობდა 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში 75 კილოგრამ კატეგორიაში: ოლიმპიადა მან მე-11 ადგილით დაასრულა. იგი ოლიმპიადაზე გასაგზავნ ნაკრებში ტურნირის დაწყებამდე მცირე დროით ადრე მოხვდა (გაიგზავნა მელინა დალუზიანის შემცვლელად რადგან მან ჯანმრთელობის პრობლემის გამო ასპარეზობას ვერ მოახერხებდა). იგი არ იყო მზად ასეთ ტურნირზე ასპარეზობისათვის და ვერ მოახერხა სრული შესაძლებლობების ჩვენება.

2010 წელს ხურშუდიანმა ვერ შეძლო 75 კგ წონით კატეგორიაში მოხვედრა და იძულებული გახდა წონით კატეგორია შეეცვალა.

მან მონაწილეობა მიიღო ქალთა +75 კგ წონით კლასში, ლონდონის 2012 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე, თუმცა წონაში მხოლოდ 76 კგ იყო. მან ტურნირში ბრინჯაოს მედალი მოიგო (პირველ-მეორე ადგილი ტატიანა კაშირინამ და ზოუ ლულუმ დაიკავა). ატაცში 128 კგ, ხოლო აკვრაში 166 კგ ასწია და ჯამში 294 კგ დაუგროვდა. ხურშუდიანი თავდაპირველად გახდა არა მხოლოდ პირველი სომეხი ქალი, რომელმაც ძალოსნობაში ოლიმპიური მედალი მოიპოვა, არამედ გახდა პირველი სომეხი ქალი, რომელმაც ოლიმპიური მედალი მოიპოვა.

2016 წელს, ძალოსნობის საერთაშორისო ფედერაციამ (IWF) გამოაცხადა, რომ იგი იყო 11 ძალოსანიდან ერთ-ერთი, რომლებმაც ვერ შეძლეს დოპინგის ტესტირების გავლა. 2008 წელს მის სხეულში „სტანოზოლოლოს“ არსებობა გამოვლინდა და იგი ოფიციალურად გახდა დისკვალიფცირებული. 2012 წელს მისი ნიმუშების რეტესტში გამოვლინდა „დეჰიდროქლომეთეთილთესტოსტერონისა“ და „სტანოზოლოლის“ არსებობა. 2016 წლის ნოემბერში მას ჩამოართვეს ოლიმპიური მედალი.

## პირადი ცხოვრება
2012 წლის ოლიმპიადის დასრულების შემდეგ, ხურშუდიანი დაქორწინდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:სომეხი ძალოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სერგო ჩახოიანი

**სერგო ჩახოიანი** (; დ. 9 დეკემბერი, 1969, ლენინაკანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი ძალოსანი, რომელიც მოგვიანებით ავსტრალიის სახელით ასპარეზობდა.

## ბიოგრაფია
სერგო ჩახოიანი დაიბადა 1969 წლის 9 დეკემბერს, ლენინაკანში, სომხეთის სსრ-ში (ახლანდელი გიუმრი, სომხეთი), იქ სადაც სომეხი ძალოსნების უმრავლესობაა დაბადებული. იგი რამდენჯერმე იყო სომხეთის ჩემპიონი; მასვე ეკუთვნოდა რამდენიმე სომხეთის რეკორდი. ჩახოიანმა ვერცხლის მედალი მოიგო 1994 წლის ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატში; ხსენებულ ტურნირში მან ატაცში მსოფლიო რეკორდი დააფიქსირა. ისრაელ მილიტოსიანის შემდეგ, იგი გახდა პირველი სომეხი ძალოსანი რომელმაც მსოფლიო რეკორდი დააფიქსირა. ჩახოიანი მონაწილეობდა 1995 წლის ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატში; ხსენებულ ტურნირში, ატაცში, ვერცხლის მედალი მოიპოვა. იგი აგრეთვე მონაწილეობდა 1996 წლის ატლანტაში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიადაში, სადაც მან ატაცში ვერცხლის მედალი მოიგო. მან შეჯიბრში მეექვსე ადგილი დაიკავა.

1997 წლის დასაწყისში, მან დაიწყო ავსტრალიის სახელით ასპარეზობა. სერგო ჩახოიანი არის ოთხგზის ავსტრალიის ჩემპიონი და ავსტრალიისა და ოკეანეთის რეკორდების მფლობელი. 1999 წელს მონაწილეობდა ამავე წლის ძალოსანთა მსოფლიო ჩემპიონატში; ტურნირი მან მე-10 ადგილით დაასრულა. ჩახოიანმა სიდნეი 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის თამაშებში ხელახლა დაიკავა მეექვსე ადგილი. მან გააუმჯობესა ავსტრალიის რეკორდი ატაცში (175 კგ) და ტურნირი ბრინჯაოს მედლით დაასრულა. ბრისბანეში გამართულ „2001 წლის გუდვილის თამაშებში“ მან სამი ოქროს მედალი მოიპოვა; აღნიშნულ ჩემპიონატში დააფიქსირა (ამავე ტურნირის) ორი მსოფლიო და ერთი ავსტრალიის რეკორდი. მისი მსოფლიო რეკორდი ატაცში იყო 181.5 კგ. 2003 წელს მონაწილეობდა რუსეთის ჩემპიონატში, სადაც ატაცში მსოფლიო რეკორდი 182.5 კგ და ჯამში აწეული წონის აგრეთვე მსოფლიო რეკორდი 391.5 კგ დააფიქსირა. 2002 წლის ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. ოქროს მედალი მოიგო ატაცში.

2004 წლის ოლიმპიადაზე აწევის პირველი მცდელობისას მან 175 კილო ასწია. მეორე მცდელობაზე 175 კგ-ს აწევით მეოთხე ადგილს იკავებდა. მან ატაცში 207.5 კილოგრამის აწევა სცადა (ამ წონის აწევა მას ოლიმპიურ ოქროს მედალს მოუტანდა). მან ამ წონის აწევა ევრ შეძლო.

2005 წელს გახდა ავსტრალიისა და ოკეანეთის ჩემპიონი. ვარჯიშის დროს, სერგო ჩახოიანი ავად იყო და ასპირინი მიიღო; ეს დაშვებული არ იყო და ამიტომ ყატარში გამართულ მსოფლიო თასზე მას მონაწილეობის ნება არ დართეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Sports-Reference.com 
*Sergo Chakhoyan at Lift Up

კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:სომეხი ძალოსნები
კატეგორია:ავსტრალიელი ძალოსნები
კატეგორია:ოლიმპიური მედალოსნები
კატეგორია:ოლიმპიური ვერცხლის მედალოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები