ალფა და ბეტა მამაკაცი

***ალფა მამრი*** და ***ბეტა მამაკაცი***, ან უბრალოდ ***ალფა*** და ***ბეტა***, ფსევდომეცნიერული ტერმინებია მამაკაცებისთვის, რომლებიც მიღებულია ეთოლოგიაში ალფა და ბეტა ცხოველების აღნიშვნიდან, გამოიყენება მანოსფეროში . ტერმინი ბეტა გამოიყენება, როგორც დამამცირებელი ტერმინი, თვითიდენტიფიკატორი, მანოსფერული თემების წევრებს შორის, განსაკუთრებით ინკელებში, რომლებიც თავდაჯერებულები არიან ან ტრადიციულად მამაკაცურები არიან და ქალები ყურადღებას არ აქცევენ.

## ისტორია 
ტერმინები გამოიყენებოდა მხოლოდ ცხოველთა ეთოლოგიაში 1990-იან წლამდე, განსაკუთრებით მდედრთან შეჯვარების პრივილეგიებთან დაკავშირებით, მათ აქვთ შესაძლებლობა, დაიკავონ ტერიტორია ან იერარქია მათ ნახირში, ან ფარაში საკვების მოხმარების თვალსაზრისით. ცხოველთა ეთოლოგიაში ბეტა აღნიშნავს ცხოველს, რომელიც ექვემდებარება საზოგადოების მაღალი რანგის წევრებს, ამის გარეშე კი მას არ აქვს საკვების მიღებისა და გამრავლების უფლება.                                              
                                                                                                                                      
1982 წლის წიგნში „Chimpanzee politics: power and sex among apes“ პრიმატოლოგისტმა და ეთოლოგმა ფრანს დე ვალმა თქვა, რომ  მისი დაკვირვებები შიმპანზეებზე შეგვიძლია შევადაროთ ადამიანების ცხოვრებას. ამ წიგნის შემდგომი ზოგი კომენტარი , Chicago tribune-ის ჩათვლით, საუბრობს პარალელზე ცხოველთა და ადამიანთა იერარქიაზე. 1990-იან წლებში მედიამ დაიწყო ტერმინი ალფას გამოყენება, ძირითადად მათ უწოდებდნენ გამორჩეულ და წარმატებულ ბიზნესმენებს. ჟურნალისტი ჯესი სინგალი New york-ის გაზეთში წერს ტერმინების შესახებ, ხოლო 1999 წელს მან დაწერა ნაომი ვულფის გამოთქმული აზრის, მაშინდელი პრეზიდენტის კანდიდატის ალ გორეს შესახებ:„ვულფი ამბობდა, რომ ალ გორე არის ნამდვილი ბეტა მამაკაცი, რომელსაც ოვალურ კაბინეტში ჭირდება ალფა მამრი, სანამ მას საზოგადოება დაინახავს, როგორც საუკეთესო ძაღლი.“ სინგალი ასევე იხსენიებს ნეილ სტრასუს 2005 წლის ბესთსელერ წიგნს, სახელად „თამაში“ , მას იხსენიებს ალფა მამრის იდეის გავრცელებისათვის.

## ტერმინის გამოყენება
ტერმინი „ალფა მამრი“ ხშირად არასწორად გამოიყენება ნებისმიერ დომინირებულ მამაკაცზე, განსაკუთრებით მოძალადეებზე. თუმცა, მხოლოდ დომინანტური ქცევა მეორე ნახევრისთვის არ განიხილება, როგორც რომანტიკული საქციელი. მოსაზრება, რომ არსებობს დომინანტური იერარქია ადამიანებში, რომელიც შედგება ალფა მამრისა და ბეტა ადამიანებისგან,
ხშირად უარყოფილია Mainstream მედიაში პრეტენზიები იმის შესახებ რომ მათ სურთ ალფა მამრები, ექსპერტები განიხილავენ, როგორც სტერეოტიპული, და მას მკვლევარები არ უჭერენ მხარს და მიიჩნევენ რომ, არ შეიძლება ადამიანთა ზოგადი კლასიფიკაცია იერარქიის მიხედვით, რადგან ადამიანის ქცევა და საზოგადოება ბევრად უფრო რთული გასარჩევია ვიდრე პრიმატებისა და ადამიანები ხშირად იღებენ დომინანტურ როლს ზოგიერთ სიტუაციაში.   ბეტა ზოგჯერ გამოიყენება თვითიდენტიფიკატორ მამაკაცებშიც, რომლებიც არ განასახიერებენ ჰეგემონურ მამაკაცობას. მას ხანდახან იყენებენ მანოსფერიანელები , როგორც დამამცირებელი ტერმინი და უწოდებენ ისეთ ადამიანებს, რომლებიც არიან ფემინისტები ან მათთვის, რომლებიც იქცევიან როგორც "white knight". ზოგიერთი მანოსფერული ჯგუფის წევრი ბეტას უწოდებს სხვა მანოსფერულ ჯგუფებს. მაგალითად, ორგანიზაციის Men going their own way(MGTOW) წევრები მას დასამცირებლად უწოდებენ incels.

## ალფა ფაქსი ბეტა ფაქსი
მანოსფეროში ტერმინი ალფა ფაქსი, ბეტა ფაქსი გულისხმობს ჰიპერგამიის ან „დაქორწინების“ სექსუალურ სტრატეგიას ქალებში, რომლითაც ისინი უპირატესობას ანიჭებენ ალფა მამრებს და აქვთ სექსუალური კავშირი მათთან. მაგრამ ასევე არიან ნაკლებად მიმზიდველ ბეტა მამაკაცებთან, მაგრამ მხოლოდ ფინანსური მიზეზების გამო, მაგრამ ამ დროს ასევე კავშირი აქვთ ალფა მამრებთან. ჯინგი ამ რწმენას განმარტავს, როგორც დასავლური სამყაროს ახალგაზრდა კაცების  მცდელობა, გაუმკლავდნენ თავიანთ შეზღუდული ეკონომიკას 2007-2008 წლების ფინანსური კრიზისის შემდეგ, პოსტფემინისტურ კულტურაში პოპულარულ ოქროს მაძიებელ ქალებზე გენდერული ესენციალისტური
ცნებების მიმართვით.
                                                                                                               
## ბეტა ორბიტერი
ბეტა ორბიტერი არის მამაკაცი, რომელიც ხარჯავს დროსა და ძალისხმევას ქალებთან ურთიერთობისთვის, იმ იმედით, რომ საბოლოოდ მასთან რომანტიკული ურთიერთობით დაკავდება. ტერმინმა მედიის ყურადღება 2019 წელს, ბიანკა დევინსის მკვლელობით დაიმსახურა. კაცმა მოკლა 17 წლის ბიანკა დევინსი და გამოაქვეყნა მისი სხეულის სურათები სათაურით: ბოდიში, თქვენ მოგიწევთ სხვა ვიღაცის პოვნა ორბიტაზე." 

## ბეტა აჯანყება
ტერმინი ბეტა აჯანყება ან ინსელის აჯანყება ძირითადად გამოიყენებოდა ინცელებში, რათა გამოეხატა ინკელების აჯანყება, რომლებიც არიან ქალებისთვის შეუმჩნეველნი. ის ასევე ზოგჯერ გამოიყენება მოძრაობის აღსაწერად, რათა დაამხოს ის, რასაც ისინი თვლიან მათთვის საწინააღმდეგოდ, მაგალითად ფემინისტური ფენა.
2018 წლის ავტომობილით შეტევა ტორონტოში, კანადაში, სავარაუდოდ ჩადენილი იყო მამაკაცის მიერ, რომელმაც თავის ფეისბუქის გვერდზე, თავდასხმის წინ გამოაქვეყნა, რომ „ინკელის დაჯანყება უკვე დაიწყო“.
მედია საშუალებებმა გამოიყენეს ტერმინი ბეტა აჯანყება, რათა აღენიშნათ მანოსფერული თემის წევრების მიერ ჩადენილი ძალადობის აქტები, განსაკუთრებით კი ინკელებისა.

## სქოლიო
## სქოლიო