მოსხოპსები

**მოსხოპსები** —  თერაფსიდების გადაშენებული გვარი, რომელიც გვადალუპიურ ეპოქაში, დაახლოებით 265-260 მილიონი წლის წინ ცხოვრობდა. ისინი მძიმე აღნაგობის მცენარეჭამიები იყვნენ და შესაძლოა, ნაწილობრივ წყალშიც ცხოვრობდნენ, როგორც ბეჰემოთები. მათ მოკლე, სქელი თავები ჰქონდათ და შესაძლოა, ერთმანეთს თავების შეჯახებით ეჯიბრებოდნენ. იდაყვის სახსრები მათ საშუალებას აძლევდა, უფრო ძუძუმწოვრების მსგავსი სიარულით ევლოთ და არა ხოხვით. მათი ნეშტი სამხრეთ აფრიკის კარუს რეგიონში იპოვეს, რომელიც ტაპინოცეფალუსის შეკრების ზონას მიეკუთვნება. თერაფსიდები, როგორიცაა მოსქოპსი, სინაფსიდები არიან, დომინანტური ხმელეთის ცხოველები პერმულ პერიოდში, რომელიც 252 მილიონი წლის წინ დასრულდა.
## აღწერა
მინი
მოსხოპსები მძიმე დინოკეფალიური სინაფსიდები იყვნენ, რომელთა სიგრძე 2.7 მეტრი იყო (8.9 ფუტი),  საშუალოდ 129 კგ (284 ფუნტი) წონა და მაქსიმალური სხეულის მასა 327.4 კგ (722 ფუნტი).  მათ ჰქონდათ პატარა თავები ფართო თვალბუდეებით და მძიმედ აგებული მოკლე კისრებით. ტაპინოცეფალიდების სხვა წევრების მსგავსად, თავის ქალას ჰქონდა პატარა ხვრელი ეპიფიზისთვის.  კეფა ფართო და ღრმა იყო, მაგრამ თავის ქალა უფრო ვიწრო იყო ზურგის კიდეში. გარდა ამისა, ფრთისებრი თაღები და ყბის კუთხოვანი რეგიონი მძიმედ აგებული ყბის კუნთებით. ამის და გრძელი გვირგვინიანი, მკვრივი კბილების გამო, ითვლება, რომ მოსქოპები ბალახისმჭამელი იყო, რომელიც იკვებებოდა საკვები ნივთიერებებით ღარიბი და მაგარი მცენარეულობით, როგორიცაა ციკადის ღეროები. სავარაუდოდ, საკვები ნივთიერებებით ღარიბი საკვების გამო, სავარაუდოა, რომ მათ დიდი ხნის განმავლობაში უწევდათ კვება. ტაქსონების ანატომია მათ საშუალებას აძლევდა უფრო ფართოდ გაეხსნათ იდაყვის სახსრები, რაც მათ საშუალებას აძლევდა იმ დროის ზოგიერთ სხვა ცხოველთან შედარებით უფრო მეტად ძუძუმწოვრების მსგავს პოზაში გადაადგილებულიყვნენ. ეს ხელს უწყობდა მათ მასიურ სხეულებს კვების დროს უფრო ადვილად ტარებაში და ასევე საშუალებას აძლევდა მათ მოკლე დროში აეკრიფათ სიჩქარე.  ასევე ვარაუდობდნენ, რომ მოსქოპები შესაძლოა წყალქვეშა ბინადრები იყვნენ. მოსქოპებს საკმაოდ სქელი თავის ქალები ჰქონდათ, რამაც გამოიწვია ვარაუდი, რომ ინდივიდები შეიძლება ერთმანეთს თავის დარტყმით ეჯიბრებოდნენ.2017 წელს გამოქვეყნებულმა კვლევამ მოგვიანებით დაადასტურა ეს მოსქოპს კაპენსისის თავის ქალის სინქროტრონული სკანირებით, რომელმაც გამოავლინა ცენტრალური ნერვული სისტემის მრავალი ანატომიური ადაპტაცია საბრძოლო ქცევისთვის. მათზე, სავარაუდოდ, ტიტანოსუჩიდები და უფრო დიდი თეროცეფალიური სახეობები ნადირობდნენ. 
## ადრეული აღმოჩენები
მოსხოპსების მასალა პირველად სამხრეთ აფრიკის ეკას ჯგუფში ( კარუს სუპერჯგუფის ნაწილი ) რობერტ ბრუმმა აღმოაჩინა . ვინაიდან გეოლოგიური ჰორიზონტი საეჭვო იყო, მისი წარმოშობა ეკას ჯგუფიდან მოიხსენიეს პარეიასაურუსის ნაშთების სიახლოვეს აღმოჩენის საფუძველზე . აღმოჩენილი მასალა მოიცავს ჰოლოტიპს (AMNH 5550) და შვიდ ტოპოტიპს (AMNH 5551-5557). პაქიოსტოზის ხარისხი ნიმუშების თავის ქალებში განსხვავდება და რობერტ ბრუმი თვლიდა, რომ ეს დაკავშირებული იყო სქესისა და ასაკის ვარიაციებთან. 1910 წელს მასალა გაიგზავნა ნიუ -იორკში, ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმში და აღწერილი იქნა 1911 წელს. 
## კლასიპიკაცია
მინი
მინი
მოსხოპსები ხასიათდება ძლიერ პაქიოსტოზური თავის ქალათი ფართო საფეთქლებს შორის რეგიონით და მნიშვნელოვნად შემცირებული საფეთქლის ფოსოებით. ნამარხებიდან ცნობილია ორი სახეობა, M. capensis და M. koupensis. კიდევ ორი ​​სახეობა იქნა მიკუთვნებული ( M. whaitsi და M. oweni ), მაგრამ მათი ნამდვილობა შესაძლოა საეჭვოდ იქნას მიჩნეული.  სინონიმებად მიჩნეული გვარებია Moschoides, Agnosaurus, Moschognathus და Pnigalion. Delphinognathus conocephalus შეიძლება წარმოადგენდეს ახალგაზრდა მოსხოპსებს , ამიტომ შესაძლოა სინონიმი იყოს. Delphinognathus ცნობილია მხოლოდ ერთი, ზომიერად პაქიოსტოზური თავის ქალადან.  მას აქვს კონუსური ფორმის ფოსო ფიჭვის ხვრელის გარშემო მდებარე პარიეტალურ ძვალზე. 

## ლიტერატურა
*საყვარაშვილი ნ., 8000 საინტერესო პაქტი რომელიც აუცილებლად უნდა იცოდე, გამომცემლობა „პალიტრა L“, თბ., 2017 გვ. 99
## სქოლიო
კატეგორია:გარდამავალი ფორმები