Cortinarius orellanus

***Cortinarius orellanus*** — სოკოს სახეობა აბლაბუდიანი სოკოების გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპის კონტინენტს, აგრეთვე დაფიქსირებულია ბრიტანეთის კოლუმბიაში (კანადა).

მომაკვდინებლად შხამიანი სოკოა. შეიცავს მიკოტოქსინ ორელანინს, რომელიც იწვევს თირკმელების უკმარისობას. იზრდება ფართოფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა შვედმა მიკოლოგმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1838 წელს როგორც *Cortinarius orellanus*.

**სამეცნიერო სინონიმები**:
* *Cortinarius orellanus* Fr. 1838, var. *orellanus*
* *Cortinarius orellanus* var. *rutilans* (Quél.) Moënne-Locc. & Reumaux 2005
* *Cortinarius orellanus* var. *tristis* Moënne-Locc. & Reumaux 1991
* *Cortinarius rutilans* Quél. 1898
* *Dermocybe orellana* (Fr.) Ricken 1915

## აღწერა 
ქუდის დიამეტრი 3-8 სმ-მდე აღწევს, ნორჩობაში ამოზნექილია, შემდგომში ბრტყლად ამოზნექილი. ახასიათებს ბლაგვი ბორცვაკი ცენტრში. ზედაპირი მშრალია, ხავერდოვან-ბოჭკოვანი ან ქეჩისებრ-ქერცლისებრი, წითელ-ყავისფერი ყვითელ-მურამდე.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, შეზრდილი ფეხთან, შედარებით მეჩხერი, ნორჩობაში ფირფიტები ნარინჯისფერ-ყავისფერია, ასაკთან ერთად ოდნავ მუქდება.

რბილობი — მოყვითალო, რბილი ან ოდნავ მომჟავო გემოთი. ახასიათებს სუსტად გამოხატული ბოლოკის სუნი.

ფეხის სიგრძე 4-9 სმ-მდე აღწევს, სისქე — 1-2 სმ-მდე, ცილინდრულია ან ძირში ოდნავ შევიწროებული, ღია-ყვითელი ბოჭკოვანი ზედაპირით.

სპორების ფხვნილი — ჟანგისფერ-ყავისფერი. სპორები — 8,5-12×5,5-6,5 მკმ, ელიფსისებური ან ნუშისებრი, მეჭეჭებიანი ზედაპირით.

ფაილი:Corellanus.jpg
ფაილი:2013-10-16 Cortinarius orellanus 1b.jpg
ფაილი:C. orellanus jung.jpg
ფაილი:Cortinarius orellanus (1).JPG
ფაილი:Cortinarius orellanus sezione.jpg
ფაილი:Cortinarius orellanus 2.JPG
ფაილი:Cooke-Illustrations of British Fungi-Pl.787.jpg
ფაილი:Bresadola Cortinarius orellanus.png|ილუსტრაცია

## ტოქსიკურობა
მომაკვდინებლად შხამიანი სოკოა. შეიცავს მიკოტოქსინ ორელანინს, რომელიც იწვევს თირკმელებში შეუქცევად ცვლილებებს, რაც ხშირად ლეტალურად მთავრდება. სპეციფიკური ანტიდოტი არ არსებობს, მკურნალობა განისაზღვრება დიალიზით ან თირკმლის გადანერგვით. მოწამვლის სიმპტომები სოკოს მიღებიდან რამდენიმე დღის შემდეგ ვლინდება.

1952 წელს, პოლონეთის ქალაქ ბიდგოშჩში აღნიშნული სოკოთი 102 ადამიანი მოიწამლა, მათგან თერთმეტი გარდაიცვალა. და ავსტრიაში.

## ეკოლოგია და გავრცელება 
გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპის კონტინენტს, აგრეთვე დაფიქსირებეულია კანადაში, კერძოდ ბრიტანეთის კოლუმბიაში. სოკო შეყვანილია პოლონეთის, შვეიცარიის, გერმანიის, დანიის, ნიდერლანდების, ნორვეგიისა და შვედეთის გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში.

იზრდება ფართოფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, როგორც დაბლობებზე, ასევე მთიან ადგილებში. მიკორიზას ქმნის მუხასთან, ფიჭვთან, რცხილასთან, წიფელთან და არყთან.

**სეზონი** — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

### მსგავსი სახეობები 

ფაილი:Cortinarius.balaustinus2.-.lindsey.jpg|*Cortinarius balaustinus*
ფაილი:Cortinarius.bataillei.-.lindsey.jpg|*Cortinarius bataillei*
2008-07-22 Cortinarius brunneus (Pers.) Fr 39248.jpg|*Cortinarius brunneus*
ფაილი:Cortinarius.cagei3.-.lindsey.jpg|*Cortinarius cagei*
 ფაილი:2010-10-07 Cortinarius callisteus (Fr.) Fr 117639.jpg|*Cortinarius callisteus*
Cortinarius.caninus3.-.lindsey.jpg|*Cortinarius caninus*
 ფაილი:Cortinarius cinnabarinus.jpg|*Cortinarius cinnabarinus*
 ფაილი:2009-12-01 Cortinarius cinnamomeus (L.) Fr 67448.jpg|*Cortinarius cinnamomeus* 
 ფაილი:Corrugated Cort.jpg|*Cortinarius corrugatus* 
Cortinarius cotoneus a la festa del bolet de Cal Rosal 2018.jpg|*Cortinarius cotoneus*
2006-09-01 Cortinarius croceus (Schaeff.) Gray 15147.jpg|*Cortinarius croceus*
ფაილი:Cortinarius distans 45842.jpg|*Cortinarius distans*
ფაილი:Cortinarius erythraeus 156580.jpg|*Cortinarius erythraeus*
ფაილი:Cortinarius.fasciatus.-.lindsey.jpg|*Cortinarius fasciatus*
ფაილი:Cortinarius.huronensis2.-.lindsey.jpg|*Cortinarius huronensis*
 ფაილი:Hairy Cort.jpg|*Cortinarius laniger*
 ფაილი:2013-08-16 Cortinarius limonius (Fr.) Fr 358352.jpg|*Cortinarius limonius*
Orangerandiger Hautkopf Cortinarius malicorius.jpg|*Cortinarius malicorius*
ფაილი:2013-10-01 Cortinarius psittacinus M.M. Moser 394204.jpg|*Cortinarius psittacinus* 
ფაილი:Cortinarius rubellus 01.jpg|*Cortinarius rubellus*
Cortinarius sanguineus (38313906482).jpg|*Cortinarius sanguineus*
ფაილი:2012-10-19 Cortinarius semisanguineus (Fr.) Gill 273429.jpg|*Cortinarius semisanguineus* 
 ფაილი::Cortinarius smithii 292837.jpg|*Cortinarius smithii* 
ფაილი:Cortinarius.tubarius2.-.lindsey.jpg|*Cortinarius tubarius*
 ფაილი:Cortinarius uliginosus G2.1.jpg|*Cortinarius uliginosus*
2012-12-14 Laccaria proxima (Boud.) Pat 293247.jpg|*Laccaria proxima*
 

## ლიტერატურა 
* 
*Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:შხამიანი სოკოები
კატეგორია:აბლაბუდიანი სოკოები