ტაილანდის ეკონომიკა

― ტაილანდის კომერციული ცენტრი]]
**ტაილანდის ეკონომიკა** ექსპორტზეა დამოკიდებული. 2019 წელს ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის თითქმის 60% ექსპორტზე მოდიოდა. ტაილანდი ახალინდუსტრიალიზებული სახელმწიფოა, რომლის მშპ 2018 წელს 16.316 ტრილიონ ბატს (505 მილიარდი ამერიკული დოლარი) გაუტოლდა და მსოფლიო ბანკის მონაცემებით აზიაში მე-8 უდიდესი ეკონომიკის მქონე სახელმწიფოა. 2018 წლის მონაცემებით, ტაილანდის საშუალო ინფლაციის მაჩვენებელი 1.06%-ს შეადგენს და ქვეყნის მშპ-ს 7.5%-ით აჭარბებს. ქვეყნის ვალუტაა ტაილანდური ბატი, რომელიც 2017 წელს მსოფლიოში მეათე ადგილზე იყო გადახდების დროს გამოყენებული სიხშირით.

ქვეყნის მთლიან შიდა პროდუქტში წამყვანი პოზიცია მრეწველობისა და მომსახურების სექტორებს უკავია. ტაილანდში სოფლის მეურნეობის სექტორზე მშპ-ის 8.4% მოდის, უფრო ნაკლები, ვიდრე ვაჭრობისა და ლოჯისტიკის და კომუნიკაციების სექტორებზე, რომლებზეც 13.4% და 9.8% მოდის შესაბამისად. სამშენებლო და სამთომოპოვებით სექტორს 4.3% უკავია. მომსახურების სხვა სექტორები (მათ შორის ფინანსები, განათლება და სასტუმროსა და რესტორნების სექტორები) ქვეყნის მშპ-ის 24.9%-ს შეადგენს. ტელეკომუნიკაციები და ვაჭრობა მომსახურების შიგნით ეკონომიკური კონკურენტუნარიანობისა და ინდუსტრიული განვითარების ცენტრებია.

ტაილანდი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში მეორე უდიდესი ეკონომიკაა ინდონეზიის შემდეგ. 2018 წლისთვის ქვეყნის მშპ ერთ სულ მოსახლეზე 7 273.56 ამერიკული დოლარი იყო, რითიც სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებს შორის მხოლოდ სინგაპურს ჩამორჩებოდა. ტაილანდს მიმდინარე ანგარიშების დადებითი სალდო აქვს. 2018 წლისთვის მიმდინარე ანგარიშების სიჭარბე 37.989 მილიარდ ამერიკულ დოლარს გაუტოლდა. ამ მაჩვნებლით ქვეყანა მე-10 ადგილზეა მსოფლიოში. ტაილანდი საგარეო ვაჭრობის მოცულობით სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებიდან მხოლოდ სინგაპურს ჩამორჩება.

მსოფლიო ბანკი ტაილანდს „დიდი განვითარების წარმატებული ისტორიის ერთ-ერთ მაგალითად“ მიიჩნევს სოციალური და განვითარების ინდიკატორების მიხედვით. მიუხედავად იმისა, რომ ერთ სულ მოსახლეზე მთლიანი ეროვნული პროდუქტი საკმაოდ დაბალია (6 610 $) და ადამიანის განვითარების ინდექსით 83-ე ადგილზეა, ეროვნული ეკონომიკური და სოციალური განვვითარეობის საბჭოს ოფისის ახალი მიდგომის მიხედვით, 1988 წლიდან 2016 წლამდე პერიოდში ტაილანდში ეროვნული სიღარიბის ზღვარს მიღმა მყოფი მოსახლეობის პროცენტული წილი 65.26%-დან 8.61%-მდე შემცირდა.

ტაილანდი ერთ-ერთია იმ ქვეყნებს შორის, სადაც უმუშევრობის დონის მაჩვენებელი მინიმალურია. 2014 წლის პირველ კვარტალში უმუშევრობის დონე 1%-ს აღწევდა.

## ტაილანდის სამეფოს ბიუჯეტი
ტაილანდის სამეფოს ფისკალური 2017 წლის ბიუჯეტი 2.733 ტრილიონი ბატი იყო.

2018 წლის მაისში ტიალანდის კაბინეტმა ფისკალური 2019 წლისთვის 3 ტრილიონი ბატი დაამტკიცა, რაც წინა წელთან შედარებით 3.4%-ით მეტი იყო. საშუალო წლიური შემოსავლების დონედ 2.55 ტრილიონი ბატი განისაზღვრა. საერთი ჯამში, ეროვნული ბიუჯეტი 450 მილიარდი ბატის ღირებულების დეფიციტს განიცდის. კაბინეტმა დეფიციტი 2022 წლამდე მიიღო, რათა ეკონომიკის 3.5-4.5%-იანი ზრდა უზრუნველყოს.

## მაკროეკონომიკური მიმოხილვა
ქვემოთ მოცემულია ტაილანდის მთლიანი შიდა პროდუქტის მაჩვენებლები 1980-2012 წლებში:

წყარო: გარდა 2012 წლის მონაცემებისა, ყველა ინფორმაცია საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მსოფლიო ეკონომიკური მიმოხილვის მონაცცემთა ბაზიდანაა აღებული, (აპრილი, 2013)

2019 წლის ივნისში მონეტარული პოლიტიკის კომიტეტმა მშპ-ის 3.9%-იანი ზრდა გამოაცხადა, რაც ადრე 3.8%-ით იყო განსაზღრული.

### მშპ ერთ სულ მოსახლეზე
ქვემოთ მოცემულ ცხრილში ტაილანდის ერთ სულ მოსახლეზე მთლიანი შიდა პროდუქტის მაჩვენებლები აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებთანაა შედარებული. ინფორმაცია, თუკი სხვა წყარო არ არის მითითებული, ამერიკულ დოლარებშია მოცემული:

შენიშვნა: ეროვნული ეკონომიკური და სოციალური განვითარების საბჭოს ოფისის მონაცემებით, ტაიალნდის ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე 167 508 ბატიაა (5 390 აშშ $) 

## სტატისტიკა
მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის გლობალური კონკურენტუნარიანობის 2018 წლის ანგარიშის მიხედვით, ტაილანდს მსოფლიოს 140 სახელმწიფოს შორის 38-ე ადგილი ეკავა, ხოლო 2019 წლის ანგარიშის მიხედვით მსოფლიოს 141 სახელმწიფოს შორის მე-40 ადგილი უკავია. მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის 2019 წლის მონაცემებით, ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე 7 187.2 ამერიკულ დოლარს შეადგენს. ქვეყნის მშპ მსოფლიოს მშპ-ის 0.98%-ია. უმუშევრობის დონე 0.7%-ია, გლობალური გენდერული სხვაობის ინდექსი - 0.7, ჯინის კოეფიციენტი ― 36.5-ს უტოლდება, ხოლო განახლებადი ენერგიის მოხმარების წილი 22.9%-ია. 

ინსტიტუტების მაჩვენებლებით ტაილანდი 67-ე ადგილზეა: უსაფრთხოების დონით ქვეყანას 110-ე ადგილი უკავია, სოციალური კაპიტალის დონით ― 54-ე, ჩეკებისა და ბალანსების დონით ― 61-ე, საჯარო სექტორის საქმიანობით ― 51-ე, გამჭვირვალობით ― 85-ე, საკუთრების უფლებებით ― 65-ე, კორპორატიული მმართველობით ― 23-ე, მთავრობის სამომავლო ორიენტაციით ― 77-ე. 

ინფრასტრუქტურის მაჩვენებლებით ტაილანდს მსოფლიოს 141 სახელმწიფოს შორის 53-ე ადგილი უკავია: სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის მიხედვით ― 53-ე, ხოლო კომუნალური ინსფრასტრუქტურით ― 90-ე. საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ათვისების მიხედვით ტაილანდი 62-ე ადგილზეა. ქვეყანა მაკროეკონომიკურად საკმაოდ სტაბილურია, 43-ე ადგილზეა: ინფლაციის დონე 0.9%-ია, ხოლო ვალების დინამიკის ინდექსი 80-ს უტოლდება.

სასაქონლო ბაზრის მიხედვით ტაილანდი 84-ე ადგილზეა: შიდა კონკურენციით 65-ე ადგილს იკავებს, ხოლო ვაჭრობის ღიაობით ― 99-ს; შრომის ბაზრის მიხედვით ― 46-ე ადგილზეა: მოქნილობის ინდექსით 102-ე, ხოლო მერიტოკრატიისა და ინიციატივების მხარდაჭერით ― 22 ადგილს იკავებს.

ტაილანდში კარგადაა განვითარებული საფინანსო სისტემა (მე-16 ადგილი): სიღრმით მე-17, ხოლო სტაბილურობით 21-ე ადგილზეა. ბაზრის ზომით ქვეყანა მე-18 ადგილს იკავებს. ტაილანდში კარგადაა განვითარებული ბიზნესის დინამიკის მაჩვენებლები (21-ე ადგილი): ადმინისტრაციული მოთხოვნილებებით მე-18 ადგილს იკავებს, ხოლო სამეწარმეო კულტურით ― 33-ს.

## დამატებითი საკითხავი
*The economic history of Siam from the 16th to the 19th century, together with factors affecting the economic outlook for the twentieth, are presented in 
*Porphant Ouyyanont. 2017. A Regional Economic History of Thailand. ISEAS–Yusof Ishak Institute.
*Pasuk Phongpaichit and Chris Baker. “A History of Thailand”. Cambridge University Press.
*Pasuk Phongpaichit and Chris Baker. “A History of Ayutthaya.”
*Sompop Manarungsan. “Economic Development of Thailand: 1850-1950”
*David Feeny. “Political Economy of Productivity”
*Tomas Larsson. “Land and Loyalty.”
*James Ingram. “Economic Change in Thailand: 1850-1970.” 
*William Skinner. “Chinese Society in Thailand: An Analytical History.” Cornell University Press
*Jessica Vechbanyongratana and Thanyaporn Chankrajang: “A Brief Economic History of Land Rights in Thailand.”
*Panarat Anamwathana and Jessica Vechbanyongratana. 2021. "The economic history of Thailand: Old debates, recent advances, and future prospects."
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*Thai Ministry of Commerce
*Thailand Business News
*World Bank Summary Trade Statistics Thailand
*Tariffs applied by Thailand as provided by ITC's ITC Market Access Map, an online database of customs tariffs and market requirements

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის ეკონომიკა