open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალექსანდრე (მთვარის კრატერი)

**კრატერი ალექსანდრე** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მაკედონიის მეფისა და გეოგრაფის ალექსანდრე დიდის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 94.80 კმ, სიღრმე — 2.84 კმ.

თავისი არსებობის განმავლობაში კრატერი იმდენად განადგურდა, რომ ახლა ის უფრო მეტად მთებით გარშემორტყმულ დაბლობს წააგავს. კრატერის ზვინულის ნაშთები მდებარეობს მის ჩრდილო-დასავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ ნაწილებში, კრატერის აღმოსავლეთი ნაწილი ღიაა მიმდებარე ტერიტორიისთვის. ზვინულის შემორჩენილ მონაკვეთებს მართკუთხა ფორმა აქვს, ყველაზე მნიშვნელოვანი მწვერვალები ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილშია. რგოლის ნაშთების უდიდესი სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 1.45 კმ-ია. კრატერის თასის დასავლეთ ნაწილში ფსკერი შედარებით ბრტყელია და უფრო დაბალი ალბედო აქვს, თასის აღმოსავლეთ ნაწილში კი მრავალი პატარა კრატერია და უფრო მაღალი ალბედო აქვს, რომელიც აღმოსავლეთისკენ თანდათან იზრდება. კრატერის თასში ბევრი პატარა ბორცვია. კრატერის მოცულობა 8770.09 კმ³-ია.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-05
პრე-ნექტარული პერიოდი

**პრე-ნექტარული პერიოდი**, *ჰიპარქიული პერიოდი* (; 4.533 — 3.92 მლრდ. წლის წინ) — მთვარის გეოლოგიურ ისტორიაში პირველი პერიოდი. ის მთვარის ფორმირებიდან ნექტარის ზღვის აუზის გაჩენამდე გრძელდებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ მთვარის ცალკეულ ფრაგმენტებს 4.4 მილიარდ წელზე მეტი აბსოლუტური ასაკი მიენიჭათ, მსგავსი ასაკის ფრაგმენტების ჯგუფები (რომლებიც გარკვეულ მოვლენებს ასახავს) დაახლოებით 4.2 მილიარდი წლიდან ჩნდება. როგორც ჩანს, ამ მომენტამდე, ქანებში რადიოაქტიური საათები ძალიან ხშირად „ხელახლა იხვევოდა“ დარტყმისა და ენდოგენური ეფექტების შედეგად.

ამ პერიოდის გეოლოგიური სტრუქტურები ძლიერ დაზიანებულია, დამახინჯებული და დაფარულია, ხოლო მათგან უძველესი იმდენადაა განადგურებული, რომ ძლივს გაირჩევა. მათ შორისაა ერთ-ერთი უძველესი ჯერ კიდევ გარჩეული კრატერი — ჰიპარქე, რის გამოც ამ პერიოდს **ჰიპარქიულ პერიოდსაც** უწოდებენ.

ამ პერიოდის არაფორმალური დაყოფა არსებობს კრიპტიუსის ეპოქად (4.533–4.172 მილიარდი წლის წინ) და აუზების 9 ჯგუფად (4.172–3.92 მილიარდი წლის წინ), მაგრამ ის გეოლოგიაში არ გამოიყენება მათი უკიდურესად მიახლოებითი დათარიღების გამო.

## იხილეთ აგრეთვე
*სელენოქრონოლოგიური სკალა

## რესურსები ინტერნეტში
*Fernandes V. A., Fritz J., Weiss B., Garrick-Bethel and Shuster D. (2013) The bombardment history of the Moon as recorded by 40Ar-39Ar chronology. Meteor. and Planet. Sci. 48, 241–269. DOI: 10.1111/maps.12054.
*Fritz J., Bitsch B., Kührt E., Morbidelli A., Tornow C., Wünnemann K., Fernandes V.A., Grenfell L.J., Rauer H., Wagner R. and Werner S.C. (2014) Earth-like habitats in planetary systems. Planetary and Space Science 98, 254–267. https://dx.doi.org/ 10.1016/j.pss.2014.03.003i
*
*

კატეგორია:სელენოქრონოლოგიური სკალა
ქენან იმირზალიოღლუ

**ქენან იმირზალიოღლუ** (დ. 18 ივნისი, 1974, ბალა, ანკარა) — თურქი მსახიობი, წამყვანი და ყოფილი მოდელი.

1997 წელს „Best Model of the World“ (მსოფლიოს საუკეთესო მოდელი) კონკურსში თურქეთს წარმოადგენდა და პირველი ადგილი დაიკავა.

მან ითამაშა როგორც სერიალებში, ისე კინოში და გაითქვა სახელი სიმამაცით ცნობილი და შურისმაძიებელი პერსონაჟებით.

თურქეთში პოპულარობა მოიპოვა სერიალებში შესრულებული როლებით: Deli Yürek (1998–2002), Ezel (2009–2011) და Karadayı (2012–2015).
## ბიოგრაფია 
ქენან იმირზალიოღლუ დაიბადა 1974 წლის 18 ივნისს ანკარის ბალას რაიონის უჩემის სოფელში. თუმცა, ოფიციალურ საბუთებში დაბადების თარიღად მითითებულია 1974 წლის 10 აპრილი. მან 12 წლის ასაკამდე უჩემის სოფელში იცხოვრა.
### ოჯახი 
მისი ოჯახი განეკუთვნება აკქოიუნლუ სახელმწიფოს ბოზოლუს თურქმენთა ტაბანლას ტომს.

17-ე საუკუნის ბოლოს, ჯელალი აჯანყებების შედეგად, მათი ოჯახი ერზრუმის ჰორასანის მხარიდან გადაადგილდა და ბალას რაიონში დასახლდა, სადაც შექმნეს ბალას მუნიციპალიტეტი და უჩემის სოფელი.

ბაბუა — მუსთაფა ქემალი 1919 წლის 27 დეკემბერს ბალაში პირველად ჩამოსვლისას მას მასპინძლობდა და საკუთარ სახლში მიღება გაუკეთა.

მამა — მუსთაფა იმირზალიოღლუ, დედა — ილდიზ იმირზალიოღლუ, რომელიც Kırıkkale-ის რაიონის, კესკინის სოფელ იგდებელიდანაა.

სამ შვილიან ოჯახში ქენან იმირზალიოღლუ ყველაზე პატარაა; მისი უფროსი ძმა დერვიშია, უფროსი და — ზუბეიდე იასემინია.

ანკარის პარლამენტის ყოფილი წევრი იბრაჰიმ იმირზალიოღლუ ქენანის მამიდაშვილია. მისმა ოჯახმა ქენანს სახელი მსახიობი ქენან ფარსის გავლენით შეურჩია.

14 მაისს 2016 წელს ქენან იმირზალიოღლუ დაქორწინდა სინემ კობალზე, და ამ ქორწინებიდან 2020 წელს შეეძინათ ქალიშვილი ლალინი, ხოლო 2022 წელს — ლეილა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ეზელი youtube-ზე

კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:თურქი მოდელები
კატეგორია:თურქი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცნობილი ადამიანები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფრანსის ლუის კლარკის გაუჩინარება

]]

**ფრანსის ლუის კლარკი** (დ. 21 ივნისი, 1861 — გ. 1914 (?)) — მნიშვნელოვანი ამერიკელი მრეწველი. ცოლის სანტა-ბარბარას სადგურზე დატოვების შემდეგ უგზო-უკვლოდ გაუჩინარდა.

## კარიერა
1885 წელს ფრანსის ლუის კლარკმა C. & C. წისქვილი და მარცვლეულის შემნახველი (წყნარი ოკეანის სანაპიროზე არსებული უდიდესი ფქვილის წისქვილი) დააფუძნა. კლარკმა აგრეთვე საფუძველი ჩაუყარა ამერიკის თასის რბოლას და ლუი დავენპორტს მისი ცნობილი დავენპორტ-ჰოტელის აგებაში შეუწყო ხელი.

1898 წელს ფრანსის ლუის კლარკმა და მისმა მეუღლემ, ვინიფრედ კლარკმა, ცნობილი არქიტექტორი კირტლენდ კატერი დაიქირავეს და სპოკანის მეშვიდე ავენიუზე, ვაშინგტონში, ვილა ააგებინეს. ეს 1340 მ2 სახლი ამჟამად საოფისე ფართად გამოიყენება და უმეტესად თავდაპირველი იერსახე აქვს შენარჩუნებული. 1910 წელს კლარკმა ჰეიდენ-ლეიკში, აიდაჰოში, მეორე სახლი ააშენა, რომელსაც საზაფხულო საცხოვრებლად იყენებდა. ეს შენობა (*„ჰონისაკლ-ლოჯი“*) თავისი დროისათვის შტატის უძვირეს სახლს წარმოადგენდა. „*ჰონისაკლ-ლოჯი*“ სასტუმროდ გადაკეთდა და *„კლარკების სახლი“* დაერქვა. შენობის არქიტექტორი ბოსტონელი ჯორჯ კანინგ ველსი იყო.

1904 წლის 10 მაისს კლარკი „Chemung Mining Co vs Hanley“-ს საქმის მოპასუხეს წარმოადგენდა.

1906 წელს კლარკი სპოკანის *„Inland Railway Island Co.“*-ს ვიცე-პრეზიდენტი იყო.
## გაუჩინარება
1914 წლის 16 იანვარს, ფრანსის ლუის კლარკმა, მისმა მძღოლმა და მსახურმა მისის ვინიფრედ კლარკი მატარებლის სადგურამდე მიაცილეს. მატარებელი ღამის თორმეტის ნახევარზე გადიოდა. ფრანსისი ცოლს გამოემშვიდობა, შემდეგ კი საკუთარ ლიმუზინთან დაბრუნდა. აქ, ლიმუზინში ჩაჯდომის მაგივრად, მან მსახური და მძღოლი დაითხოვა და უცნობი მიმართულებით წავიდა. მის შესახებ ამ დროიდან დაზუსტებული ცნობები აღარ არსებობს. *„ნიუ-იორკ ტაიმზის“* სტატიის მიხედვით (რომელიც შემთხვევიდან ორ დღეში დაიწერა) „პოლიციას სჯეროდა რომ კლარკი ნავმისადგომიდან გადამხტარიყო და თავი მოეკლა“, რადგან სანტა-ბარბარას წყალში მისი ქუდი აღმოაჩინეს. სხეული დღემდე არაა ნაპოვნი. ვინიფრედმა ქმრის საქმიანობის გაძღოლა სცადა, მაგრამ 1922 წლისათვის ყველაფრის გაყიდვა მოუწია.
## სქოლიო
კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დაბადებული 1861
კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
პეარლ ტურნერის გაუჩინარება

**პეარლ ტურნერი** — სამი წლის ამერიკელი გოგონა რომელიც 19 ოქტომბერს, 1923 წელს, სკოტის ოლქში, არკანზასის შტატში, თეთრი მუხის მთის რაიონში მდგარი სააგარაკო სახლის ბაღიდან გაუჩინარდა. მიუხედავად მის პოვნაში ჩადებული დიდი ძალისხმევისა და შემთხვევის მთელ ქვეყანაში გახმაურებისა, ძებნამ არავითარი შედეგი არ გამოიღო და ტურნერი დღემდე დაკარგულად ითვლება. 

## გაუჩინარება
1923 წლის შემოდგომას, პარასკევ დღეს, როდესაც პეარლის მშობლები გოგონასთან ერთად დასასვენებლად იყვნენ წასულები, პეარლი ტყეში შევიდა და დაიკარგა. მახლობელი ქალაქებიდან ასობით მოხალისე მრავალი კვირის განმავლობაში ეძებდა ბავშვს, მაგრამ უშედეგოდ. არსებობს თეორია, რომ ის გაიტაცეს.
## შედეგი
პეარლის გაუჩინარებას მიეძღვნა წიგნები, აგრეთვე მრავალი Youtube-ის ვიდეო.
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
ჰიპარქე (მთვარის კრატერი)

**კრატერი ჰიპარქე** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი ასტრონომისა და გეოგრაფის, ჰიპარქეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 143.95 კმ, სიღრმე — 2.96 კმ.

თავისი არსებობის ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში, კრატერი მნიშვნელოვნად განადგურდა, რგოლი დაფარულია სხვადასხვა ზომის მრავალი კრატერით, ზვინულის დასავლეთი ნაწილი თითქმის მთლიანად განადგურებულია, რგოლის დასავლეთი ნაწილის ნაშთები ორი ფართო ნაპრალითაა გაჭრილი. კრატერის რგოლის საშუალო სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 1690 მ-ია, კრატერის მოცულობა დაახლოებით 20900 კმ³-ია. კრატერის თასის ფსკერი ნაწილობრივ დატბორილია და გასწორებულია ბაზალტური ლავით, მაგრამ თასის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი ამაღლებულია და გადაკვეთილია ქაოტურად განლაგებული ბორცვებითა და ქედებით. ცენტრალური მწვერვალის ადგილას არის რამდენიმე შემაღლება და თანამგზავრული კრატერის ჰიპარქ X-ის რგოლი დატბორილია ლავით.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-20
რაიეც-იესტრჟები

**რაიეც-იესტრჟები** () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. ქალაქი რაიეც-იესტრჟები ბლანსკოს რაიონში მდებარეობს. ქალაქი ოთხი მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება, ესენია: რაიეცი, იესტრჟები, ჰოლეშინი და კაროლინი.

## გეოგრაფია
რაიეც-იესტრჟები ქალაქ ბლანსკოდან ჩრდილოეთით 5 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი დრაჰანის მთიანეთშია გაშენებული. მის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილია სპალენას გორა, მისი სიმაღლე 529 მეტრია ზღვის დონიდან. რაიეც-იესტრჟებში მდინარე სვიტავას ერთვის პატარა მდინარე ბიკოვკა. 

## ისტორია
რაიეცი წერილობით წყაროებში პირველად 1141 წელს ოლომოუცის ეპისკოპოს ინდრჟიხ ზდიკის სიგელშია ნახსენები. მორავიის მარკგრაფ იობსტსა და მის ძმა პროკოპს შორის ბრძოლების დროს განადგურდა XIII საუკუნეში აგებული ორი ციხესიმაგრე. იესტრჟები ისტორიულ წყაროებში პირველად 1371 წელს ჩნდება, ამ წყაროს მიხედვით მას ბორჟიტოველი დიდგაროვნები ფლობდნენ.
მინი|რაიეც-ნად-სვიტავოუს ციხე
1570 წელს ბერნარდ დრნოვსკიმ ციხე აღადგინა და რენესანსის ეპოქის რეზიდენციად გადააკეთა. 1618 წელს დრნოვსკების ოჯახის ბოლო მამრობითი სქესის წარმომადგენელი გარდაიცვალა და ციხე მისი ქვრივის იოჰანა დრნოვსკას საკუთრება გახდა.

## ღირსშესანიშნაობები
რაიეც-იესტრჟების მთავარი ღირსშესანიშნაობა რაიეც-ნად-სვიტავოუს ციხეა. იგი ნეოკლასიკურ სტილში 1763–1769 წლებში აშენდა. დღეს ის სახელმწიფოს საკუთრებაა და ღიაა დამთვალიერებელთათვის. ციხესიმაგრეს აქვს ერთ-ერთი უდიდესი ბიბლიოთეკა ჩეხეთში, სადაც 60 000-ზე მეტი წიგნია დაცული. თავისი მაღალი ღირებულების გამო, ციხესიმაგრეს ჩეხეთის ეროვნული კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს.

რაიეცის ყველა წმინდანის სახელობის ეკლესია ისტორიულ წყაროებში პირველად 1350 წელს არის მოხსენიებული. მას 1574 წელს სამრეკლო დაამატეს. თავდაპირველად ტაძარი გოტიკური სტილის იყო, დღევანდელი ნაგებობა ბაროკოს სტილშია აღდგენილი. 

## ცნობილი ადამიანები
*ცირილ მეტოდეი ჰრაზდირა (1868–1926) — კომპოზიტორი, რეჟისორი და სბორმისტრი
*რუდოლფ ლუსკაჩი (1899–1971) — პროზაიკოსი და რომანისტი
*მილან ჰორალეკი (1931–2012) — ეკონომისტი და პოლიტიკოსი

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ მორავიის მხარის ქალაქები
ემილ კაუპი

**იოჰან ემილ კაუპი** (28 ოქტომბერი, 1875 — გაუჩინარდა 1930 წელს) — ფინელი კომპოზიტორი. მის მასწავლებლებში შედიოდა ჟან სიბელიუსი.

## ბიოგრაფია
1908 წელს კაუპიმ ქალი, ლიინა ლოვისა ლინდსტრომი მოიყვანა ცოლად.

დაწერა ორი ოპერა. პირველი - 1925 წელს, რომელსაც *„Päiväkummun pidot“* (*„ნადიმი სოლჰაუგში“*) დაარქვა, და რომელიც კრიტიკოსებმა დადებითად შეაფასეს.  მეორე - 1930 წელს, რომელსაც *„Nummisuutarit“* (*„მდელოს მეწაღეები“*) უწოდა, თუმცა მას მხოლოდ ნეგატიური გამოხმაურება მოჰყვა.  

1930 წლის ოქტომბერში, *„Nummisuutarit“*-ის პრემიერიდან ცოტა ხანში კომპოზიტორი გაუჩინარდა და სავარაუდოდ თავი მოიკლა. ის უკანასკნელად ტამპერეში, 24 ოქტომბერს ნახეს.
## კომპოზიციები
* 2 ოპერა
* 6 ოპერეტა
* ფონის მუსიკა
* 50 Lieder (აკადემიური სიმღერის ფორმა)
* 20 გუნდური ნამუშევარი
* 10 საფორტეპიანო ნამუშევარი
* კამერული მუსიკა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი 1930
კატეგორია:ფინელი კომპოზიტორები
ალფერაცი

მინი|ალფერაცის ლოკაცია ანდრომედეს თანავარსკვლავედზე (შემოხაზული)
**ალფერაცი**, *α ანდრომედესი* () — ანდრომედეს თანავარსკვლავედის ყველაზე ბრწყინვალე, მეორე ვარსკვლავიერი სიდიდის მოლურჯო ვარსკვლავი. ჩვენგან 40 პარსეკით ანუ 130 სინათლის წლის მანძილითაა დაშორებული, კარგად მოჩანს შემოდგომით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ანდრომედეს თანავარსკვლავედი
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში

**სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში** ტარდებოდა 1920 წლიდან 1991 წლამდე.

## ქრონოლოგიური ცხრილი 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ეროვნული ჩემპიონატები ჭადრაკში
კატეგორია:ჭადრაკი სსრკ-ში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის

**სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** ტარდებოდა 1927 წლიდან გარკვეული შესვენებებით 1991 წლამდე. 

## ქრონოლოგიური ცხრილი 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ჭადრაკი
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1991

**სსრკ-ის ქალთა 51-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში** გაიმართა 1991 წლის 14 სექტემბრიდან 9 ოქტომბრის ჩათვლით ლვოვში.
## გამორჩეული პარტიები 
**მატვეევა — ერნესტე**:
1. მf3 მf6 2. g3 d5 3. კg2 c5 4. d3 მc6 5. O-O g6 6. მbd2 კg7 7. e4 e6 8. exd5 მхd5 9. მe4 b6 10. c4 მde7 11. a3 O-O 12. ეb1 a5 13. ეe1 ეa7 14. ლe2 მf5 15. კg5 f6 16. კe3 მfd4 17. მхd4 მхd4 18. კхd4 ლхd4 19. მc3 ლd8 20. მb5 ეe7 21. b4 f5 22. bxc5 bxc5 23. ლe3 ლb6 24. მc3 ლd6 25. მd5 ეee8 26. მf4 კd4 27. ლd2 g5 28. მe2 კf6 29. ეed1 კd8 30. მc3 h6 31. მb5 ლd7 32. ლe3 კb6 33. ლe5 კa6 34. მd4 კa7 35. მc6 კb7 36. მe7+ ეхе7 37. ეхb7 ლd8 38. ეdb1 ეfe8 39. კc6 ეхb7 40. ეхb7 ეe7 41. ლf6 1-0
**მატვეევა — შუმიაკინა**:
1. მf3 d5 2. g3 მf6 3. კg2 კf5 4. O-O e6 5. c4 c6 6. d3 dxc4 7. dxc4 ლхd1 8. ეхd1 მbd7 9. მc3 h6 10. კf4 კc5 11. მa4 კe7 12. მd4 კg6 13. მb3 O-O 14. ეac1 a5 15. კd6 კхd6 16. ეхd6 ეfe8 17. მbc5 მхc5 18. მхc5 ეcb8 19. ეcd1 ეc8 20. f4 b5 21. b3 bxc4 22. bxc4 ეb2 23. ე6d2 ეb4 24. ეc1 მg4 25. a3 ეb6 26. e4 ეcb8 27. კf3 ეb1 28. ეdd1 ეхc1 29. ეхc1 მf6 30. g4 h5 31. h3 hxg4 32. hxg4 მe8 33. f5 exf5 34. exf5 კһ7 35. კхc6 g6 36. კхe8 ეхе8 37. მd7 ეd8 38. მf6+ მფg7 39. მхһ7 მფхһ7 40. c5 ეc8 41. c6 gxf5 42. gxf5 მფg7 43. ეc5 მფf6 44. მფf2 მfe7 45. მფe3 მfd6 46. მფd4 f6 47. ეd5+ მფc7 48. მфc5 ეe8 49. ეd7+ მфc8 50. ეf7 ეe3 51. a4 ეb3 52. ეхf6 ეb1 53. ეf8+ მფc7 54. ეf7+ მფc8 55. ეa7 1-0
**ერნესტე — სტრუჩკოვა**:
1. e4 e5 2. მf3 მc6 3. კb5 a6 4. კa4 მf6 5. O-O b5 6. კb3 კb7 7. d3 კd6 8. c3 O-O 9. კg5 h6 10. კһ4 ეe8 11. მbd2 კf8 12. a3 g5 13. კg3 d5 14. h4 dxe4 15. dxe4 g4 16. მһ2 h5 17. ლe2 კһ6 18. ეad1 ლe7 19. f3 კc8 20. fxg4 hxg4 21. კd5 მფg7 22. b4 მхd5 23. exd5 მd8 24. მхg4 f5 25. კхe5+ მფg6 26. h5+ მфһ7 27. ლd3 ეf8 28. მf3 კg7 29. d6 cxd6 30. კхd6 ლd7 31. მg5+ მфg8 32. კхf8 1-0
**გალიამოვა — ბორულია**:
1. მf3 c5 2. c4 მc6 3. მc3 e5 4. g3 g6 5. კg2 კg7 6. O-O მge7 7. მe1 d6 8. მc2 O-O 9. d3 კe6 10. მe3 ეb8 11. მed5 a6 12. a4 კхd5 13. cxd5 მb4 14. f4 ლc7 15. fxe5 კхe5 16. კһ6 ეfe8 17. e4 b5 18. axb5 axb5 19. ლf3 მc8 20. კһ3 მc2 21. კe6 ეe7 22. მхb5 ეхb5 23. ეa8 მd4 24. ლхf7+ ეхf7 25. ეхf7 მхе6 26. dxe6 ლd8 27. e7 1-0

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* ჟურნალი „64 — Шахматное обозрение“, N 23/24, 1991 წლის დეკემბერი.

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
ფიდე-ს პრეზიდენტების სია

აქ წარმოდგენილია **ფიდე-ს პრეზიდენტების სია** და მათი მმართველობის წლები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* FIDE-ს ისტორია

კატეგორია:ფიდე-ს პრეზიდენტები
კატეგორია:ჭადრაკი
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1990

**სსრკ-ის 50-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** გაიმართა 1990 წლის 12 აგვისტოდან 7 სექტემბრის ჩათვლით პოდოლსკში.

## გამორჩეული პარტიები 
**არახამია — პოპოვა**:

e4 e5 2. მf3 მc6 3. კb5 a6 4. კa4 მf6 5. O-O კe7 6. ეe1 b5 7. კb3 O-O 8. d4 d6 9. c3 კg4 10. კe3 კh5 11. მbd2 d5 12. კg5 dxe4 13. მxe4 exd4 14. მg3 კg6 15. cxd4 მh5 16. მe5 კxg5 17. მxc6 ლd6 18. მxh5 ლxc6 19. ლg4 კf6 20. მf4 ეad8 21. მe6 ლd7 22. h3 კe4 23. მxf8 ლxg4 24. hxg4 მფxf8 25. ეe2 კd3 26. ეd2 კe4 27. a4 c5 28. axb5 axb5 29. ეa5 კc6 30. ეa6 კd7 31. ეa7 კe8 32. ეc7 ეd6 33. ეe2 კd7 34. ეb7 c4 35. ეb8+ 1-0
**პოპოვა — ტაჟიევა**:

c4 e6 2. მc3 d5 3. d4 c5 4. e3 მf6 5. მf3 cxd4 6. exd4 მc6 7. cxd5 მxd5 8. კd3 კe7 9. O-O O-O 10. ეe1 მf6 11. a3 b6 12. კc2 კa6 13. b4 ეc8 14. b5 მb8 15. ლd3 ლc7 16. კb2 კb7 17. მe5 ეfd8 18. ეad1 მbd7 19. ლh3 მf8 20. კb3 კd6 21. ეc1 ლb8 22. მxf7 მფxf7 23. ეxe6 მxe6 24. ლxe6+ მფf8 25. ლf7# 1-0
**ერნესტე — შუმიაკინა**:

მf3 c5 2. g3 g6 3. კg2 კg7 4. O-O მc6 5. c4 d6 6. მc3 a6 7. d3 e5 8. მe1 მge7 9. მc2 ეb8 10. მe3 O-O 11. მed5 b5 12. ეb1 მxd5 13. მxd5 bxc4 14. dxc4 კf5 15. e4 კe6 16. ლa4 მb4 17. მe3 კd7 18. ლd1 მxa2 19. ლxd6 კe6 20. ლxc5 ლd3 21. ეa1 ეfc8 22. ლa5 მxc1 23. ეaxc1 ეxb2 24. მd5 კxd5 25. cxd5 ეxc1 26. ეxc1 კf8 27. ლe1 a5 28. კf1 ლd4 29. ეc4 კb4 30. ლe2 ეxe2 31. ეxd4 exd4 32. კxe2 a4 33. კc4 a3 34. f4 d3 35. მფf2 კc5+ 36. მფe1 კe3 37. e5 მფf8 38. e6 fxe6 39. dxe6 h5 40. h3 მფe7 41. კa2 მფd6 42. კb3 მფe7 43. კa2 მფf6 44. კc4 g5 45. fxg5+ კxg5 46. h4 კe3 47. კb3 მფe7 48. კa2 მფe8 49. კb3 მფf8 50. კa2 d2+ 51. მფe2 კf2 52. მფd3 კxg3 53. მფe2 კxh4 54. მფf3 მფe7 55. მფg2 მფf6 56. მფh1 მфe5 57. მфg2 კe7 58. მфh1 1/2-1/2
**ერნესტე — პრუდნიკოვა**:

e4 c5 2. მf3 მc6 3. d4 cxd4 4. მxd4 მf6 5. მc3 d6 6. კg5 e6 7. ლd2 a6 8. O-O-O კd7 9. f4 b5 10. მxc6 კxc6 11. ლe1 კe7 12. e5 მd5 13. კxe7 ლxe7 14. მe4 dxe5 15. fxe5 O-O 16. კd3 მf4 17. მფb1 მxd3 18. ეxd3 ეad8 19. მf6+ gxf6 20. ლh4 1-0

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* ჟურნალი „64 — Шахматное обозрение“, N 18, 1990 წლის სექტემბერი.
* ჟურნალი „64 — Шахматное обозрение“, N 20, 1990 წლის ოქტომბერი.

## რესურსები ინტერნეტში 
[ჩემპიონატის პარტიები](https://www.365chess.com/tournaments/URS-ch_(Women)_1990) საიტზე 365chess.com

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1989

**სსრკ-ის 49-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** გაიმართა 1989 წლის 14 ნოემბრიდან 10 დეკემბრის ჩათვლით ვოლჟსკში.

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
ალ-ფერგანი

**აბუ-ლ-აბას აჰმად იბნ მუჰამად ალ-ფერგანი** (; ; დაახლოებით 798 — 861) — IX საუკუნის ერთ-ერთი უდიდესი სპარსელი მეცნიერი, ცენტრალური აზიის ასტრონომი, მათემატიკოსი და გეოგრაფი. ფერგანის ველის მკვიდრი. ევროპაში იგი ლათინიზებული სახელით იყო ცნობილი, ალფრაგანუსი ().

## ბიოგრაფია 
მეცნიერის შესახებ ბიოგრაფიული ინფორმაცია და დაბადების ზუსტი ადგილი უცნობია, თუმცა, მისი ფსევდონიმით, ალფრაგანუსით თუ ვიმსჯელებთ, ის ფერგანას ველის მკვიდრი იყო. ცნობილია, რომ შუა საუკუნეებში ალ-ფერგანი ბაღდადში ცხოვრობდა და მუშაობდა „სიბრძნის სახლში“ (ალ-მამუნის აკადემია), რომელიც მმართველმა ალ-მამუნმა დააარსა. აკადემიაში მთელი ცენტრალური აზიიდან მოწვეულნი იყვნენ ცნობილი მეცნიერები და მეცნიერების მოღვაწეები. აკადემიაში ასევე მუშაობდნენ ასტრონომი და მათემატიკოსი ალ-ხვარაზმი, ფიზიკოსი ალ-კინდი, ექიმები აბუ ბაქრ არ-რაზი და ჰუნაინ იბნ იშაკი. ბაღდადში აშენდა ორი ობსერვატორია, რომლებიც აღჭურვილი იყო იმ დროის საუკეთესო ინსტრუმენტებით, რაც მეცნიერებს საშუალებას აძლევდა დაკვირვებოდნენ ვარსკვლავურ ცას და ჩაეტარებინათ მათემატიკური გამოთვლები. ასტრონომების ჯგუფმა: იაჰია იბნ აბუ მანსური, ალ-მარვარუდი, ჰაბაშ ალ-ჰასიბი და აჰმად ალ-ფარღანი, „სიბრძნის სახლის“ ხელმძღვანელის, მათემატიკოსისა და ასტრონომის ალ-ხვარიზმის ხელმძღვანელობით, მრავალი წლის განმავლობაში უამრავი აღმოჩენა გააკეთა, მათ შორის: დედამიწის მერიდიანის ზომის გამოთვლა, დედამიწის გარშემოწერილობის გამოთვლა, ზიჯდას (ვარსკვლავური ცის ცხრილის) შედგენა, რომელიც შეიცავდა ზუსტ კოორდინატებსა და ათასობით ციური სხეულის აღწერილობას.

IX საუკუნის შუა ხანებში ალ-ფერგანი კაიროში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც სიკვდილამდე ცხოვრობდა.

ის მუშაობდა ასტროლაბის დიზაინზე — მოწყობილობაზე, რომელიც ციურ სხეულებს ადგილმდებარეობისა და მათ შორის მანძილის დასადგენად იყო განკუთვნილი. მან ამ ინსტრუმენტზე სამეცნიერო ტრაქტატი დაწერა, 861 წელს კი კაიროს მახლობლად, რაუდას კუნძულზე ნილომეტრი აღადგინა. ეს მოწყობილობა, რომელიც ნილოსის წყლის შემცველობის გამოსათვლელად და წყალდიდობების პროგნოზირებისთვის გამოიყენებოდა, ასუანის კაშხლის დიზაინში გამოიყენეს და დღემდე არ დაუკარგავს აქტუალობა, რადგან ის ეგვიპტის დედაქალაქის ერთ-ერთ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს.

1998 წელს, იუნესკოს ეგიდით, მეცნიერის დაბადებიდან 1200 წლისთავი აღინიშნა.

## აღმოჩენები 
* მეცნიერულად დაამტკიცა, რომ დედამიწას სფეროს ფორმა ჰქონდა;
* მათემატიკურად დაამტკიცა და გამოთვალა წლის ყველაზე მცირე და დიდი დღეების სიდიდე (22 ივნისი და 23 დეკემბერი);
* დაადგინა, რომ მზეს გააჩნია ლაქები და იწინასწარმეტყველა 832 წლის მზის დაბნელება.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ალფრაგანუსი.

## ლიტერატურა
* *Матвиевская Г. П.* Учение о числе на средневековом Ближнем и Среднем Востоке. — Ташкент: Фан, 1967.
* *Розенфельд Б. А., Добровольский И. Г., Сергеева Н. Д.* Об астрономических трактатах ал-Фаргани. — Историко-астрономические исследования, 11, 1972, с. 191—210.
* *Richard Lorch (ed.)* Al-Farghānī on the Astrolabe. Arabic text edited with translation and commentary. Stuttgart, 2005.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 798
კატეგორია:გარდაცვლილი 861
კატეგორია:სპარსელი ასტრონომები
კატეგორია:სპარსელი მათემატიკოსები
კატეგორია:სპარსელი გეოგრაფები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1985

**სსრკ-ის 45-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** ჩატარდა 14 ნოემბრიდან 10 დეკემბრის ჩათვლით ერევანში.

## გამორჩეული პარტიები 
ახშარუმოვა — გაფრინდაშვილი:

d4 d5 2. c4 e6 3. მc3 კe7 4. c:d5 e:d5 5. კf4 მf6 6. e3 კf5 7. ლb3 მc6 8. ეc1 0-0 9. ლ:b7 მb4 10. ლ:c7 ლ:c7 11. კ:c7 ეac8 12. კf4 მe4! 13. a3 მ:c3 14. b:c3 მa2 15. ეa1 მ:c3 16. f3 g5! 17. კe5 მb1! 18. e4 ეc1 19. მფf2 d:e4 20. მg3 კg6 21. f:e4 ეd1 22. ეc8! კ:e4 23. კe2 ე:h1 24. მ:h1 კ:e4 25. მg3 კg6 26. d5 კc5 27. მფf3 ეe8 28. კb2 h5! 29. კc1 g4 30. მფf4 მc3 31. კc4 კd6 32. მფg5 ეe5 33. მფf6 ეf5! 0-1

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1982

**სსრკ-ის 42-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** ჩატარდა 1982 წლის 2-დან 12 დეკემბრის ჩათვლით ტალინში.

## გამორჩეული პარტიები 
ლიტინსკაია — ჩელუშკინა:

d4 მf6 2. c4 e6 3. მc3 c5 4. d5 e:d5 5. c:d5 d6 6. e4 g6 7. f3 კg7 8. კg5 0-0 9. ლd2 ეe8 10. მge2 a6 11. a4 მbd7 12. მg3 ლc7 13. კe2 ეb8 14. 0-0 c4 15. კe3 b5 16. a:b5 a:b5 17. ეa7 ლd8 18. ეfa1 მc5 19. კ:c5 d:c5 20. ეfa5 კd7 21. ლf4 b4 22. მd1 c3! 23. b:c3 b:c3 24. მ:c3 მh5! 25. ლd2 კd4 26. მფf1 ლh4 27. კd1 მ:g3 28. h:g3 ლh1 29. მფe2 ლ:g2 30. მფd3 c4. 0-1.

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1981

**სსრკ-ის 41-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** ჩატარდა 1981 წლის 22 სექტემბრიდან 18 ოქტომბრის ჩათვლით ივანო-ფრანკოვსკში.

## გამორჩეული პარტია 
იოსელიანი — გაფრინდაშვილი:

e4 c5 2. მc3 d6 3. მge2 მf6 4. g3 მc6 5. კg2 g6 6. d4 c:d4 7. მ:d4 კd7 8. მde2 კg7 9. 0-0 0-0 10. მd5 მ:d5 11. e:d5 მe5 12. h3 ეc8 13. მd4 ლb6 14. c3 ეfe8 15. მფh2 ლa6 16. ეfe1 b5 17. ლe2 მc4 18. მc6 კ:c6 19. d:c6 ე:c6 20. კ:c6 ლ:c6 21. f3 d5 22. კe3 a5 23. f4 e5 24. ლ:e5 ე:e5 25. ლ:e5 მ:e3 26. ე:e3 ე:e3 27. ლ:e3 d4 28. c:d4 ლc2+ 29. მფh1 ლ:b2 30. ლe8+ კf8 31. ეf1 ლ:a2 32. ლ:b5 ლe6 33. მფh2 კd6 34. ლd3 h5 35. h4 a4 36. მფg2 a3 37. d5 ლg4 38. ეf2 ლa4 39. ლc2 ლ:c2 40. ე:c2 მფf8 41. ეc6, ½-½.

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
ალფრაგანუსი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი ალფრაგანუსი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა სპარსელი ასტრონომისა და მათემატიკოსის ალ-ფერგანის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 20.5 კმ, სიღრმე — 1.79 კმ.

კრატერს აქვს თასის ფორმის ფორმა ბრტყელი ფსკერით, რომლის დიამეტრი დაახლოებით რგოლის დიამეტრის ნახევარია. რგოლს აქვს ციცაბო შიდა დახრილობა და ბასრი კიდე და შემორჩენილია მნიშვნელოვანი დაზიანების გარეშე. რგოლის სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 0.79 კმ-ია.

მორფოლოგიური მახასიათებლების მიხედვით, კრატერი მიეკუთვნება SOS ტიპს (სახელი დაერქვა ამ ტიპის ტიპიური წარმომადგენლის, სოზიგენესის კრატერის მიხედვით). კრატერის მოცულობა 255.69 კმ³-ია.

ალ-ფარგანის კრატერი მისგან ყველა მიმართულებით გავრცელებული სინათლის სხივების სისტემის ცენტრია. ამ სხივებიდან ერთ-ერთი გადის კირილის კრატერში და გრძელდება ფრაკასტოროს კრატერამდე.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-20
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1983

**სსრკ-ის 43-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** ჩატარდა 1983 წლის 16 ნოემბრიდან 12 დეკემბრის ჩათვლით ვილნიუსში. 

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
ალჰაზენი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი ალჰაზენი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა არაბი მათემატიკოსის, ფიზიკოსისა და ასტრონომის იბნ ალ-ჰაისამის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 34.65 კმ, სიღრმე — 2.10 კმ.

კრატერს აქვს მრავალკუთხა ფორმა და მნიშვნელოვნად დანგრეულია. მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ რგოლის სიმაღლე 940 მ-ს აღწევს, კრატერის მოცულობა დაახლოებით 700 კმ³-ია. თასის ფსკერი ბრტყელია, შესამჩნევი სტრუქტურების გარეშე. ჰანსენის კრატერისკენ მიმართული დაბალი ქედი კრატერის სამხრეთ ნაწილს ესაზღვრება.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-13
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1984

**სსრკ-ის 44-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** ჩატარდა 1984 წლის 15 ოქტომბრიდან 6 ნოემბრის ჩათვლით კიევში.

## გამორჩეული პარტიები 
ახშარუმოვა — მატვეევა:

d4 d5 2. c4 e6 3. მc3 კe7 4. c:d5 e:d5 5. კf4 c6 6. ლc2 მf6 7. e3 მh5 8. 0-0-0 მ:f4 9. e:f4 მd7 10. მf3 მf6 11. მe5 მg4 12. მ:g4 კ:g4 13. f3 კc8 14. კd3 ლd6 15. g3 კd7 16. ეhe1 0-0-0! 17. მb5 ლf6 18. მ:a7 მფb8 19. ლa4 კd6 20. კc2 ეhe8 21. ე:e8 ე:e8 22. ეd3 ეe1 23. კd1 ლe6 24. მფd2 ეh1 25. ეe3 ე:h2 26. კe2 ლf6 27. a3 h5! 28. მფc1 h4 29. კa6 ეh1! 30. მფc2 ლg6 31. მფb3 ეc1! 32. ლa5 ლc2 33. მფa2 ლb1 34. მფb3 ლc2 35. მფa2 ლd1 36. მ:c6 კ:c6. 0-1.

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
ჰერშელი

საკუთარი სახელი **ჰერშელი** () შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს:

## გვარი
* ჰერშელი, უილიამ (1738-1822) — ინგლისელი ასტრონომი;
* ჰერშელი, ჯონ (1792-1871) — ინგლისელი მეცნიერი, უილიამ ჰერშელის ვაჟი;
* ჰერშელი, კაროლინა (1750-1848) — გერმანელი წარმოშობის ბრიტანელი ასტრონომი ქალი, უილიამ ჰერშელის და;
* ჰერშელი, უილიამ ჯეიმსი (1833-1917) — ინგლისელი კოლონიური ჩინოვნიკი, თითის ანაბეჭდის აღების მეთოდის ფუძემდებელი, ჯონის ვაჟი და უილიამ ჰერშელის შვილიშვილი;
* ჰერშელი, იაკობ (1734-1792) — გერმანელი სამხედრო მუსიკოსი, ასტრონომების, უილიამ და კაროლინ ჰერშელების ძმა.

## ასტრონომია 
* ჰერშელი — დარტყმითი კრატერი მარსზე;
* ჰერშელი — დარტყმითი კრატერი სატურნის თანამგზავრ მიმასზე;
* ჰერშელი — კოსმოსის ინფრაწითელი დიაპაზონის შემსწავლელი ორბიტალური ობსერვატორია.
* ჰერშელი — დარტყმითი კრატერი მთვარეზე;
* ჯ. ჰერშელი — დარტყმითი კრატერი მთვარეზე.
* კ. ჰერშელი — დარტყმითი კრატერი მთვარეზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჰერშელი — ბოფორტის ზღვაში მდებარე კუნძული, რომელსაც ჯონ ჰერშელის სახელი ეწოდა.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 325

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 325** მიიღეს 1973 წლის 26 იანვარს, მას შემდეგ რაც უშიშროების საბჭომ აღიარა პანამის მთავრობის შეთავაზება, რომ იგი გააკეთებდა ყველაფერ საჭიროს საბჭოსა და ლათინური ამერიკის სამუშაო ჯგუფის შეხვედრის ჩასატარებლად. შესაბამისად, საბჭომ გადაწყვიტა სხდომების ჩატარება პანამაში, 1973 წლის 12-21 მარტს.

შეხვედრის დღის წესრიგი იყო: „ლათინურ ამერიკაში საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებისა და გაძლიერებისთვის მიღებული ზომების განხილვა, გაეროს ქარტიის დებულებებისა და პრინციპების შესაბამისად“.

საბჭომ სთხოვა გაეროს გენერალურ მდივანს, რომ ჩართულიყო მოლაპარაკებაში პანამის მთავრობასთან შესაბამისი კონფერენციის შეთანხმების დასადებად.

საბჭოს პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ რეზოლუცია ერთხმად მიიღეს, წინააღმდეგობების გარეშე.

## რესურსები ინტერნეტში
*[Text of the Resolution at undocs.org](https://undocs.org/S/RES/325(1973))

კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1973 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები პანამის შესახებ
კატეგორია:1973 წელი პანამაში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1980/1981

**სსრკ-ის 40-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** მიმდინარეობდა ალმა-ათაში 1980 წლის 25 დეკემბრიდან 1981 წლის 18 იანვრამდე. 

## გამორჩეული პარტია 
ლევიტინა — სემიონოვა:

მf3 d5 2. c4 c6 3. b3 კf5 4. g3 მf6 5. კg2 e6 6. 0-0 კe7 7. კb2 0-0 8. d3 h6 9. მbd2 a5 10. a3 მbd7 11. ლc2 კh7 12. კc3 b5 13. c:d5 c:d5 14. b4 ეc8 15. ლb3 a4 16. ლb2 ლc7 17. ეac1 ლb8 18. მe5 მ:e5 19. კ:e5 ლb7 20. მf3 ეfd8 21. კd4 მe8 22. ე:c8 ე:c8 23. ეc1 ე:c1 24. ლ:c1 f6 25. კc5 ლc8 26. მd4 კ:c5 27. b:c5 მc7 28. მc6 ლd7 29. მb4 კf5 30. ლe3 კg4 31. h3 კh5 32. კf1 კe8 33. c6 ლd6 34. ლb6 e5 35. ლb8 ლe7 36. e4 მფf7 37. მ:d5 მ:d5 38. e:d5 ლc5 39. ლd8 ლe7 40. c7 კd7 41. კg2 e4 42. d6 ლe6, 1-0.

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1979

**სსრკ-ის 39-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** მიმდინარეობდა თბილისში 1979 წლის 3-დან 30 დეკემბრის ჩათვლით. 

## გამორჩეული პარტია 
მინოგინა — ჩიბურდანიძე

d4 მf6 2. c4 g6 3. მc3 კg7 4. e4 d6 5. f3 0-0 6. მge2 c5 7. კe3 b6 8. ლd2 მc6 9. d5 მe5 10. მc1 e6 11. კe2 e:d 12. c:d a6 13. a4 ლc7 14. 0-0 ეb8 15. მ1a2 მe8 16. ეac1 ლe7 17. b4 f5 18. ეfd1 ლf7 19. e:f g:f 20. a5 c:b 21. მ:b4 b:a 22. მe6 ეb3 23. მ:a5 ეb8 24. მe6 ეb3 25. კd4 მg6 26. კc4 კ:d4+ 27. ლ:d4 ეa3 28. კa2 a5 29. ეc2 f4 30. მb5 ეe3 31. მd8 ლf5 32. კb1 კd7 33. მc7 მh4 34. მde6 ეf6 35. მ:e8 ეg6 36. ეf2 მ:f3+ 37. ე:f3 ე:g2+ 38. მფ:g2 ლg4+ 39. ეg3 ე:g3+ 40. h:g ლ:g3+ 41. მფf1 კb5+ 42. კd3, 1:0.

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1978

**სსრკ-ის 38-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** მიმდინარეობდა ნიკოლაევში 1978 წლის 2 ოქტომბრიდან 28 ოქტომბრის ჩათვლით. 
## გამორჩეული პარტია 
წერეთელი — სტერნინა (აღინიშნა სპეციალური პრიზით):

e4 e6 2. d4 d5 3. მd2 b6 4. მgf3 კb7 5. კd3 მf6 6. ლe2 კe7 7. 0-0 h6? 8. c3 d:e4 9. მ:e4 მbd7 10. ეe1 0-0? 11. მg3! ეe8 12. მe5 კf8 13. კb1 c5 14. ლc2 c:d4 15. მh5 g6 16. მ:g6 მe4 17. ე:e4 d3 18. ლ:d3 მc5 19. ეg4! f5 20. მe5+, 1-0.

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1977

**სსრკ-ის 37-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** მიმდინარებოდა 1977 წლის 1-დან 27 დეკემბრის ჩათვლით ლვოვში. 
## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
ბუჩოვიცე

**ბუჩოვიცე** () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. ქალაქი ბუჩოვიცე ვიშკოვის რაიონის ნაწილია.
ბუჩოვიცეს მუნიციპალიტეტი ხუთი ადმინისტრაციული ერთეულისგან შედგება, ქალაქ ბუჩოვიცეს გარდა მისი ინტეგრირებული ნაწილებია: ვიცემილიცე, კლობოუჩკი, მარეფი და ჩერნჩინი.

## გეოგრაფია
ბუჩოვიცე ქალაქ ვიშკოვიდან სამხეთით დაახლოებით 14 კილომეტრში, ხოლო რეგიონალურ ცენტრ ბრნოდან აღმოსავლეთით 26 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი ლიტენჩიცეს  ბორცვებსა და ზდანიცეს ტყის შორისაა გაშენებული, ქალაქის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილია რადლოვეცის გორა, მისი სიმაღლე 426 მეტრია ზღვის დონიდან. ბუჩოვიცეში მიედინება მდინარე ლიტავა. 
მინი|ბუჩოვიცის ციხის ზედხედი
## ისტორია
ბუჩოვიცე ისტორიულ წყაროებში პირველად 1322 წელს არის მოხსენიებული. ცნობილია, რომ აქ XIII საუკუნეში უკვე იდგა ქვის ტაძარი.  XIV საუკუნის ბოლოს ბუჩოვიცეში გაშენდა ვენახები და მას სავაჭრო ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.

XVI საუკუნეში ბუჩოვიცე აყვავდა და განვითარდა. მამულის მფლობელმა ბოსკოვიცელმა იან შემბერა ჩერნოჰორსკიმ აქ მორავიის ერთ-ერთი ყველაზე ბრწყინვალე რენესანსის ციხესიმაგრე ააგო. ოცდაათწლიანი ომის დროს, ბუჩოვიცე შვედეთის სამეფოს ჯარმა გაძარცვა და დაანგრია, თუმცა ციხესიმაგრის აღება შვედებმა ვერ მოახერხეს.

არქიტექტურულად ღირებული ნაგებობაა ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია. იგი ადრეულ ბაროკოს სტილში 1637–1641 წლებში აშენდა. 1748 წელს ინტერიერი ანტონ ერჰარდ მარტინელიმ გადააკეთა. 1826–1830 წლებში ეკლესია ნეოკლასიკურ სტილში აღადგინეს და გააფართოვეს.

ქალაქის მნიშვნელოვანი ისტორიული შენობაა ბუჩოვიცის მერია, ის 1772 წელს ააგეს. ბუჩოვიცეში იდგა 1853 წელს აგებული სინაგოგა, რომელიც 1966 წელს დაანგრიეს.

## ცნობილი ადამიანები
*მიროსლავ დოლეჟალი (1919–2009) — მსახიობი, პრაღის ეროვნული თეატრის დასის წევრი
*ბობ ფრიდლი (1947–2013) — მომღერალი
*იან პოდვესკი (1909–1994) — კომუნისტური რეჟიმის მიერ დევნილი კათოლიკე სასულიერო პირი
*მილოშ სოკოლა (1913–1976) — მევიოლინე და კომპოზიტორი
*ანტონინ სოუჩეკი (1888–1942) — ბუჩოვიცის გიმნაზიის პროფესორი, ქალაქის მერი 1931 წლიდან, დახვრიტეს ნაცისტებმა 1942 წლის 14 ივნისს
*ზდენეკ სუშეკი (1925–2015) — ევანგელისტი სასულიერო პირი და ბიბლიის მკვლევარი

## დაძმობილებული ქალაქები
* მალი-სლავკოვი, სლოვაკეთი

## ფოტოგალერეა 

Image:Budova radnice v Bučovicích.jpg|მერიის შენობა
Image:Bučovice-landscape hight-500m.jpg|ქალაქის პანორამული ხედი
Image:Kostel Bucovice 01.jpg|ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი
Image:Bučovice zámek (srpen 2023).jpg|ციხესიმაგრე
Image:Bučovice-Černčín, Marečkovo náměstí (3504).jpg|ჩერნჩინი

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ მორავიის მხარის ქალაქები
ჯ. ჰერშელი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი ჯ. ჰერშელი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანული წარმოშობის ბრიტანელი ასტრონომისა და ფიზიკოსის, ჯონ ჰერშელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 154.44 კმ,

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-04
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1987

**სსრკ-ის 47-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** გაიმართა 1987 წლის 30 ოქტომბრიდან 24 ნოემბრის ჩათვლით თბილისში.

## გამორჩეული პარტიები 
იოსელიანი — არახამია
1.ე4 с5 2.მf3 მс6 3.კb5 ლb6 4.მс3 ე6 5.კ:с6 bс 6.0—0 d5 7.d3 მf6 8.ეe1 კe7 9.b3 0—0 10.მa4 ლс7 11.с4 ეd8 12.ლe2 მd7 13.კa3 კf8 14.ეас1 d4 15.ე5 მb6 16.მ:с5 მd7 17.b4 მ:с5 18.bс ლa5 19.კb2 კ:с5 20.ლe4 ლ:а2 21.ეe2 კe7 22.მ:d4 ლа6 23.მ:с6 კb7 24.მ:e7+ მფf8 25.ლh4 ე:d3 26.ლ:h7 ლ:с4 27.ეee1 ლg4 28.ლg8+ მფ: ე7 29.ეс7+, 1:0.

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1976

**სსრკ-ის 36-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** მიმდინარებოდა 1976 წლის 1-დან 28 ოქტომბრის ჩათვლით თბილისში.

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1975

**სსრკ-ის 35-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** მიმდინარებოდა 1975 წლის 1-დან 31 ოქტომბრის ჩათვლით ფრუნზეში.

## გამორჩეული პარტია 
ბელავენეცი — ფომინა:

d4 e6 2. მd2 d5 3. მgf3 მf6 4. e3 c5 5. c3 კd6 6. კd3 ლc7 7. 0-0 0-0 8. d:c5 კ:c5 9. e4 მc6 10. ლe2 ეe8? 11. e5! მg4? 12. მb3 კe7 13. ეe1 f6 14. e:f6 კ:f6 15. h3 მge5 16. მ:e5 ლ:e5 17. კ:h7+ მფf8 18. კe3 b6 19. კg6 ეd8 20. მd4 მ:d4 21. კ:d4 ლ:e2 22. ე:e2 მფe7 23. ეae1, და თეთრებმა მოიგეს.

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1974

**სსრკ-ის 34-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** მიმდინარებოდა 1974 წლის 24 სექტემბრიდან 26 ოქტომბრის ჩათვლით თბილისში.

## გამორჩეული პარტია 
ფატალიბეკოვა — რანიკუ:

e4 d5 2. e:d5 ლ:d5 3. მc3 ლa5 4. მf3 კg4 5. h3 კh5 6. d4 მf6 7. კd2 c6 8. g4 კg6 9. მe5 ლb6 10. კc4 ლ:d4 11. ლe2 მbd7 12. მ:g6 h:g6 13. 0-0-0 ლe5 14. ლf3 e6 15. კb3 ლc5 16. ეhe1 კe7 17. კf4 0-0 18. g5 მd5 19. მe4 ლa5 20. კd2 ლa6 21. h4 მe5 22. ლh3 მc4 23. ეh1 კa3 24. h4 მ:b2 25. h:g6 მ:d1+ 26. მფ:d1 f:g6 27. ლ:e6+ ეf7 28. ლ:g6 ეd8 29. მf6+ ე:f6 30. g:f6 1-0

ცხრილი

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1973/1974

**სსრკ-ის 33-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** მიმდინარებოდა 1973 წლის 16 დეკემბრიდან 1974 წლის 14 იანვრის ჩათვლით თბილისში.

## გამორჩეული პარტიები 
ლიტინსკაია — გაფრინდაშვილი:

c4 მf6 2. მc3 d5 3. c:d5 მ:d5 4. g3 g6 5. კg2 მ:c3 6. b:c3 კg7 7. ეb1 მd7 8. მf3 0-0 9. 0-0 მb6 10. ლc2 კd7 11. c4 კa4 12. ლe4 კc6 13. ლf4 ლd6 14. d3 e5 15. ლh4 f6 16. მd2 მa4 17. კ:c6 ლ:c6 18. მb3 b6 19. კd2 f5 20. c5 b5 21. ლb4 a6 22. ეbc1 ლe6 23. ეc2 ეfe8 24. კe3 ეad8 25. ლa5 f4! 26. კc1 f3 27. e:f3 ლc6 28. f4 ე:d3 29. f:e5 ე:e5 30. კf4 ეe7 31. ლb4 მc3 32. მc1 მ:d5! 33. ლb1 მ:f4 34. g:f4 ეf3 35. მe2 ლc6 36. ლd1 ეa3 37. მg3 ე:a2 38. ე:a2 ლ:a2 39. ლd8+ მფf7 40. f5 ლc4 41. ლa8 ლ:c5 42. f:g6+ h:g6 43. ლ:a6 კd4 44. ლa2+ მფg7 45. h4 ეe5 46. ლd2 ეe3! 47. მფg2 ლd5+ 48. მფh2 ე:g3! 0-1

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
რეინერ გამა

**რეინერ გამა**, *რეინერ γ* () — ალბედოს დეტალი მთვარის ზედაპირზე. მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეზე, ქარიშხლების ოკეანის ცენტრალურ ნაწილში, რეინერის კრატერის დასავლეთით. რეინერის გამას ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია . საერთო ზომა დაახლოებით 70 კმ-ია. ამ სტრუქტურას აქვს უფრო მაღალი ალბედო, ვიდრე მთვარის ზღვის შედარებით ბნელ ზედაპირს, დიფუზური გარეგნობა დამახასიათებელი მორევებით და კონცენტრული ოვალების ფორმით. მასთან დაკავშირებული ალბედოს მახასიათებლები ვრცელდება აღმოსავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით, ქმნიან მარყუჟის მსგავს ნიმუშებს მთვარის ზღვაში.

ბოლო დრომდე, რეინერის გამას წარმოშობა საიდუმლო იყო. ისტორიულად, ის არ იყო დაკავშირებული რაიმე სპეციფიკურ ზედაპირულ სტრუქტურებთან. მსგავსი სტრუქტურები ახლახან აღმოაჩინეს ორბიტალურმა ზონდებმა ოცნებების ზღვასა და სანაპირო ზღვაში. Mare Melodies-ის სტრუქტურა მდებარეობს ზედაპირზე წერტილში, რომელიც დიამეტრალურად საპირისპიროა წვიმების ზღვის ცენტრისგან. ანალოგიურად, ოცნებების ზღვის სტრუქტურა აღმოსავლეთის ზღვის ცენტრის მოპირდაპირედ მდებარეობს. ამრიგად, მეცნიერები თვლიან, რომ ამ სტრუქტურის წარმოშობა დაკავშირებულია შეჯახებების სეისმურ ენერგიასთან, რამაც გამოიწვია ამ ზღვების ფორმირება. თუმცა, რეინერ გამას ანტიპოდურ წერტილში ასეთი მთვარის ზღვა არ არსებობს (თუმცა ციოლკოვსკის დიდი კრატერი ამ მდებარეობის ერთ-ერთი დიამეტრის ფარგლებში მდებარეობს).

რეინერ გამას ცენტრალური მახასიათებელი მაგნიტის ქვეშ ზედაპირზე ლითონის ნაფხეკების მიერ წარმოქმნილი ძალის ხაზების ნიმუშს წააგავს. დაბალი ორბიტის კოსმოსურმა ხომალდებმა აღმოაჩინეს შედარებით ძლიერი მაგნიტური ველი, რომელიც დაკავშირებულია ალბედოს თითოეულ ამ მახასიათებელთან. ზოგიერთი ვარაუდობს, რომ ეს მაგნიტური ველი და ეს ნიმუშები კომეტური შეჯახებების შედეგად ჩამოყალიბდა. თუმცა, ნამდვილი მიზეზი გაურკვეველი რჩება.

რეინერ გამას მაგნიტური ველის სიძლიერე, რომელიც 28 კმ სიმაღლეზე იზომება, დაახლოებით 15 ნტლ-ია. ეს მთვარეზე ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი ადგილობრივი მაგნიტური ანომალიაა. ამ ზედაპირული მახასიათებლის ველის სიძლიერე საკმარისია ზედაპირზე 360 კმ-ზე გადაჭიმული მინი-მაგნეტოსფეროს წარმოსაქმნელად, რაც ქმნის 300 კმ სისქის გაძლიერებული პლაზმის რეგიონს, რომელშიც მზის ქარი ამ ველის გარშემო მოძრაობს. ვინაიდან ცნობილია, რომ მზის ქარის ნაწილაკები მთვარის ზედაპირს აბნელებენ, ამ რეგიონში არსებული მაგნიტური ველი შესაძლოა პასუხისმგებელი იყოს ამ ალბედოს მახასიათებლის შენარჩუნებაზე.

ფრანჩესკო მარია გრიმალდის ადრეულ მთვარის რუკებში ეს მახასიათებელი არასწორად იქნა იდენტიფიცირებული, როგორც დარტყმითი კრატერი. მისმა კოლეგამ ჯოვანი რიჩოლიმ მას გალილეო გალილეის პატივსაცემად გალილეუსი უწოდა. სახელი მოგვიანებით ჩრდილო-დასავლეთით, კრატერ გალილეოში გადავიდა.

[500px|მინი|ცენტრი|[რეინერი (მთვარის კრატერი)|რეინერისა და მარიუსის კრატერების რაიონი]]

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Reiner Gamma
* 
* Overexposed 35mm Nikon camera image of Reiner Gamma from Apollo 17: AS17-158-23895
* Lunar Orbiter 4 image showing Reiner Gamma in upper left: IV-157-H1

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ალბედოს დეტალი
კატეგორია:კვადრანტი LQ-10
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1971

**სსრკ-ის 31-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** მიმდინარებოდა 1971 წლის 1 ოქტომბრიდან 2 ნოემბრის ჩათვლით სოჭში.

## გამორჩეული პარტია 
ლევიტინა — სკეგინა:

e4 c5 2. მf3 d6 3. d4 c:d4 4. მ:d4 მf6 5. მc3 a6 6. კc4 e6 7. კb3 b5 8. ლe2 კe7 9. კg5 0-0 10. 0-0-0 მ:e4!? 11. ლ:e4 კ:g5+ 12. f4 d5 13. მ:d5 e:d5 14. კ:d5 კ:f4+ 15. მფb1 ეa7 16. ლ:f4 ლ:d5 17. ლ:b8 ეe7 18. ლg3 კb7 19. ეhf1 ეd8? 20. ეd2 ლc4 22. b3 ლc5 23. მf5 ლ:c2+ 24. ე:c2 ე:d1+ 25. მფb2, 1-0

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1970

**სსრკ-ის 30-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** მიმდინარებოდა 1970 წლის 20 ნოემბრიდან 21 დეკემბრის ჩათვლით ბელცში. ჩემპიონატის დასასრულს ალა კუშნირმა და მაია რანიკუმ პირველი-მეორე ადგილები გაიყვეს, ორივემ 14 ქულა დააგროვა. მესამე ადგილზე გავიდა ნატალია კონოპლიოვა, 11½ ქულით. ჩემპიონის გამოსავლენად დაინიშნა დამატებითი მატჩი, სადაც გამარჯვებული ვერ გამოვლინდა. პარტია ფრედ, 3:3 დასრულდა (+2 −2 =2). პირველი დამატებითი პარტიის მოგების შემდეგ, ალა კუშნირი გახდა სსრკ-ს ჩემპიონი.

## გამორჩეული პარტია 
რანიკუ — კუშნირი:

e4 მf6 2. e5 მd5 3. c4 მb6 4. d4 d6 5. f4 კf5 6. მc3 d:e5 7. f:e5 e6 8. მc3 კg4 9. c5 მd5 10. კe2 კe7 11. 0-0 მ:c3? 12. b:c3 0-0 13. კd3! b6 14. კe4 c6 15. h3 კ:f3 16. ე:f3 b:c5 17. კe3! c:d4 18. c:d4 მd7 19. ლd3 f5 20. e:f6 მ:f6 21. კ:c6 ეc8 22. კa4! მd5 23. ე:f8+ კ:f8 24. კd2 g6 25. ეe1 ლd6 26. ლe4 კg7 27. კb3 მc7 28. მფh1 ეf8 29. d5! მ:d5 30. ლ:e6+ ლ:e6 31. ე:e6 ეd8 32. კg5 ეd7 33. ეe7 ე:e7 34. კ:e7 მფf7 35. კc5 მფe6 36. კ:a7 მფd6 37. g3 მc3 38. მფg2 h6 39. კc3 მb5 40. a4 მd4 41. კf7 g5 42. a5 მფc7 43. კd5 კf6 44. g4 მფb8 45. კd2 მe2 46. მფf3 მg1+ 47. მფe4 მ:h3 48. კc3 მf4 49. კc4 მg6 50. მფf5 მe5 51. კd5, 1-0

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
ჯონ ჰერშელი

**ჯონ ფრედერიკ უილიამ ჰერშელი** (; დ. 7 მარტი, 1792, სლაუ — გ. 11 მაისი, 1871, კოლინგვუდი, კენტის საგრაფო) — ბრიტანელი ასტრონომი, უ. ჰერშელის შვილი, ლონდონის სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების მრავალგზისი პრეზიდენტი. 

## ბიოგრაფია
1813 წელს დაამთავრა კემბრიჯის უნივერსიტეტი. ასტრონომიაში მუშაობა დაიწყო 1816 წლიდან. გააგრძელა და გააფართოვა მამის მიერ დაწყებული ასტრონომიული კვლევა. 1831 წელს შემოიღო ვარსკვლავიერი სიდიდეების სკალა, მსგავსი ინგლ. ასტრონომის ნ. პოგსონის მიერ 1856 წელს შემოღებული სკალისა. 1834-1838 წლებში კეთილი იმედის კონცხზე ჩაატარა სისტემატური დაკვირვებანი სამხრეთის ცის გამოსაკვლევად; დაკვირვებათა შედეგები გამოაქვეყნა. 1847 წელს აღმოაჩინა და შეისწავლა 3000-ზე მეტი ორჯერადი ვარსკვლავი (შეადგინა 11 კატალოგი), ვარსკვლავთა გროვები და ნისლეულები (1864 წელს გამოაქვეყნა 5079 ობიექტის კატალოგი). გაზომა მზიდან მოსული სითბოს რაოდენობა წვლილი შეიტანა ფოტოგრაფიის განვითარებაშიც (სახელდობრ, შემოიღო ტერმინები: „ნეგატივი“ და „პოზიტივი“). დაკრძალულია უესტმინსტერის სააბატოში, ი. ნიუტონის საფლავის ახლოს.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად მთვარის ერთ-ერთ კრატერს ეწოდა — ჯონ ჰერშელი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი ასტრონომები
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1968

**სსრკ-ის 28-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** მიმდინარებოდა 1968 წლის 1 ნოემბრიდან 3 დეკემბრის ჩათვლით აშხაბადში. 
შეჯიბრის დასაწყისი წარმატებით დაიწყო რიმა ბილუნოვასთვის, რომელმაც 7 პარტიიდან 6½ ქულა დააგროვა. მე-8 ტურიდან ლიდერობა ხელში ჩაიგდო ნანა ალექსანდრიამ, თუმცა მას კვალში მიჰყვებოდა ნატალია კონოპლიოვა, რომელმაც ზედიზედ 5 პარტია მოიგო და გალიდერდა. ბოლო ტურის წინ, ნანა ალექსანდრიას, ნატალია კონოპლიოვასა და ალა ჩაიკოვსკაიას 12½-12½ ქულა ჰქონდათ. საბოლოოდ, ბოლო ტურში გამარჯვების წყალობით, ალექსანდრიამ და ჩაიკოვსკაიამ 1-2 ადგილები გაინაწილეს, ორივეს 13½ ქულა დაუგროვდა. მესამე ადგილზე გავიდა მააია რანიკუ 13 ქულით. ჩემპიონის გამოსავლენად დაინიშნა დამატებითი მატჩი, სადაც ნანა ალექსანდრიამ დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა ანგარიშით 3½ : ½ და ქვეყნის ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა.

## გამორჩეული პარტია 
ალექსანდრია — კონოპლიოვა:

e4 c5 2. მf3 g6 3. d4 c:d4 4. მ:d4 მc6 5. მc3 კg7 6. კe3 მf6 7. კc4 0-0 8. კb3 d6 9. f3 კd7 10. ლd2 ლa5 11. 0-0-0 ეfc8 12. h4 მe5 13. მფb1 მc4 14. კ:c4 ე:c4 15. მb3 ლa6 16. e5 მe8 17. h5 ეac8 18. h:g6 h:g6 19. კh6 კ:e5 20. მd5 კf6 21. კg5 კg7 22. მ:e7+ მფf8 23. მ:c8 კf5 24. ეc1 ეa4 25. ეh6 ე:c8 26. კ:g7+ მფ:g7 27. ლc3+, 1-0

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
წინანდლის საჯარო სკოლა

**წინანდლის საჯარო სკოლა** — ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება კახეთის რეგიონში, თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინანდალში. სკოლა ახორციელებს სწავლას დაწყებით, საბაზო და საშუალო საფეხურებზე და სოფლის მთავარი საგანმანათლებლო ცენტრია.

## ისტორია
წინანდლის საჯარო სკოლა დაარსდა სავარაუდოდ 1927/1928 წლებში. მისი გახსნა უკავშირდება ალექსანდრე ჭავჭავაძის შთამომავალს, რომელმაც სოფელში არსებული მიწის ნაკვეთი სკოლისთვის გადასცა ადგილობრივებს.

## მდებარეობა და გარემო
სოფელი წინანდალი მდებარეობს თელავის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იგი ცნობილია ისტორიულ-კულტურული ობიექტებით, მათ შორის — ალექსანდრე ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმით და ყოველწლიური წინანდლის ფესტივალით, რაც ადგილობრივი საგანმანათლებლო და კულტურული გარემოს განვითარებას უწყობს ხელს.

## სასწავლო საქმიანობა და პროექტები
სასკოლო პროცესი მიმდინარეობს საქართველოს ეროვნული სასწავლო გეგმის შესაბამისად. სკოლა ჩართულია როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო საგანმანათლებლო ინიციატივებში. 2024 წელს სკოლის მასწავლებლის ხელმძღვანელობით მოსწავლეებმა მონაწილეობა მიიღეს საერთაშორისო პროექტში Knowing Each Other’s Culture.

იგივე წელს, თელავის მუნიციპალიტეტში დაწყებული სკოლამდელი მზადების ჯგუფების სიაში დასახელებული იყო წინანდლის საჯარო სკოლაც, რაც განხორციელდა „ხარისხიანი ადრეული განათლების ხელშეწყობის პროგრამის“ ფარგლებში.

## ინფრასტრუქტურა
2024 წელს წინანდლის საჯარო სკოლას ჩაუტარდა სარემონტო სამუშაოები, რის შედეგადაც შეიქმნა თანამედროვე სასწავლო ინფრასტრუქტურა. 

სკოლა აღჭურვილია:
*თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი საკლასო ოთახებით;
*კომპიუტერული ლაბორატორიით, რომელიც მოსწავლეებს აძლევს შესაძლებლობას ისწავლონ ინფორმაციული ტექნოლოგიები;
*სპორტული კომპლექსით, სადაც ტარდება როგორც ფიზკულტურის გაკვეთილები, ასევე ადგილობრივი სპორტული ღონისძიებები.

## საზოგადოებრივი ცხოვრება
სკოლა და მისი საზოგადოება აქტიურად მონაწილეობს მუნიციპალიტეტის ინიციატივებსა და საზოგადოებრივ ღონისძიებებში, მათ შორის — მონაწილეობით ბიუჯეტირებაში და ახალგაზრდულ აქტივობებში.

## ადმინისტრაცია და სტატისტიკა
2014 წლიდან, სკოლის დირექტორია ვენერა ჩიკვაიძე.

სტატისტიკის მიხედვით, სკოლაში სწავლობს დაახლოებით 298 მოსწავლე, ხოლო სასწავლო პროცესში ჩართულია დაახლოებით 38 მასწავლებელი.

## ფოტოგალერეა

ფაილი:Tsinandali Public School.jpg|წინანდლის საჯარო სკოლა – მთავარი ხედვა
ფაილი:Tsinandali Public School (53365).jpg|სკოლის შენობა, გვერდითი ხედით
ფაილი:Tsinandali Public School (11817).jpg|სკოლის ეზო და ფასადი
ფაილი:Tsinandali Public School (89045).jpg|სკოლის შენობა, საერთო ხედი
ფაილი:Tsinandali Public School (35195).jpg|სკოლის შენობის გვერდი
ფაილი:Tsinandali Public School (71128).jpg|სკოლის გარემო და ეზო

## ლიტერატურა
*სერგეი მაკალათია, *ალექსანდრე ჭავჭავაძე და მისი ეპოქა*, თბილისი, 1987.
*გიორგი ლეონიძე, *ალექსანდრე ჭავჭავაძე*, თბილისი, 1952.
*ნოდარ ასათიანი, *კახეთი — ისტორია და კულტურა*, თბილისი, 1994.

## სქოლიო
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის სკოლები
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1962 (დეკემბერი)

**სსრკ-ის 22-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** მიმდინარებოდა 1962 წლის 20 ნოემბრიდან 19 დეკემბრის ჩათვლით რიგაში.

## გამორჩეული პარტია 
ფილანოვსკაია — ვოლპერტი (აღინიშნა სპეციალური პრიზით)

e4 d5 2. e:d5 მf6 3. d4 მ:d5 4. კg4 5. კe2 e6 6. 0-0 კe7 7. c4 მb6 8. მe5 კ:e2 9. ლ:e2 ლ:d4? 10. ეd1 ლc5 11. b4! ლ:b4 12. კa3 ლa4 13. კ:e7 მფ:e7 14. მc3 ლe8 15. c5 მ6d7 16. მb5 ლc8 17. ეa:c1 მ:e5 18. მd6!! ლf8 19. ლ:e5 მd7 20. მf5+ მფd8 21. ლd4, 1-0

ცხრილი

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1962 (იანვარი)

**სსრკ-ის 21-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის** მიმდინარებოდა 1962 წლის 10 იანვრიდან 9 თებერვლის ჩათვლით ერევანში.

## გამორჩეული პარტია 
ტოგონიძე — ბიშარდი (აღინიშნა სპეციალური პრიზით):

c4 მf6 2. მc3 d6 3. g3 g6 4. კg2 კg7 5. e4 e5 6. მge2 მc6 7. d3 h6? 8. ეb1 კg4 9. f3 კe6 10. 0-0 ლd7 11. f4 კh3 12. f5! კ:g2 13. მფ:g2 0-0-0 14. b4 მe7 15. f:g6 f:g6 16. b5 ეdf8 17. ლa4 მფb8 18. კe3 b6 19. ეfc1 მh7 20. ეb3 მg5 21. მg1 ლg4 22. ეa3 მc8 23. მd5 ეf7 24. მb4! c5 25. b:c6 მh3 26. მd5 მ:g1 27. მფ:g1 ლe2 28. ეb1! ეhf8 29. c7+ ე:c7 30. კ:b6 მ:b6 31. ე:b6+ მფc8 32. ლa6+ მფd7 33. ლb5+ მფe6 34. მf4+! ე:f4 35. ლd5+ მფf6 36. ლ:d6+ მფf7 37. ლe6+, 1-0.

## ცხრილი 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში