ალბანეთის საგარეო ურთიერთობები

**ალბანეთის საგარეო ურთიერთობები** წარმოადგენს ალბანეთის ურთიერთობებს სხვა მთავრობებთან და ხალხებთან. ალბანეთი საგარეო პოლიტიკაში, დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან, ინარჩუნებს კომპლემენტარიზმის პოლიტიკას, რა დროსაც ცდილობს შეინარჩუნოს მეგობრული ურთიერთობა ყველა ქვეყანასთან. სახელმწიფოს, მსოფლიოს 115 ქვეყანასთან აქვს დიპლომატიური ურთიერთობა.

ალბანეთი 48-ზე მეტი სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრია, მათ შორის გაეროს, ნატოს, ევროპის საბჭოს, მსოფლიო ბანკის, მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის, საერთაშორისო სავალუტო ფონდის, ეუთოს, ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციისა და ფრანკოფონიის.

ალბანეთის საგარეო პოლიტიკის ძირითადი განსაზღვრელი ფაქტორებია, მისი გეოპოლიტიკური მდებარეობა, მოსახლეობა, ეკონომიკური კრიზისი და ალბანელების დიასპორა მთელ მსოფლიოში. ერი კონცენტრირებულია შეინარჩუნოს კარგი ურთიერთობები მის ბალკანელ მეზობლებთან, ასევე ხელმისაწვდომობა ევროატლანტიკურ უსაფრთხოების ინსტიტუტებზე და დაიცვას მჭიდრო კავშირები აშშ-სთან.

## ძირითადი მიზნები 
ალბანეთის საგარეო პოლიტიკის ძირითადი მიზნებია:
* გაწევრიანება ევროკავშირში
* კოსოვოს საერთაშორისო აღიარებაში დახმარება
* ჩამიდან ალბანელების გაძევების აღიარება
* საბერძნეთის ალბანელებისა და არნავიტების დახმარება
* იტალიის ალბანელებისა და არბერეშების დახმარება
* მაკედონიის ალბანელების, მონტენეგროს ალბანელებისა და სამხრეთ სერბეთის ალბანელების დახმარება
* ალბანური დიასპორის დახმარება

## ისტორია 
ალბანეთის მთავრობა შეშფოთებულია მეზობელ კოსოვოში განვითარებული მოვლენებით, განსაკუთრებით პოსტ-დეიტონის ხელშეკრულების შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ ეს რეგიონი სერბეთის მტკიცებით მისი პროვინციაა, ალბანეთმა 2008 წლის 18 თებერვალს აღიარა კოსოვოს დამოუკიდებლობა.

1991 წელს, ალბანური კომუნისტური რეჟიმის დაცემის შემდეგ, საბერძნეთსა და ალბანეთს შორის ურთიერთობები უფრო და უფრო დაიძაბა, რადგან გავრცელდა ინფორმაცია ალბანეთის ხელისუფლების მიერ ბერძენი ეთნიკური უმცირესობის არასათანადო მოპყრობა სამხრეთ ალბანეთში და ალბანელი თემის არასათანადო მოპყრობა ბერძნების მიერ ჩრდილოეთ საბერძნეთში. ალბანელი ეკონომიკური მიგრანტების უკანონო ტალღამ საბერძნეთში, უფრო გაამწვავა დაძაბულობა. კრიზისი ბერძნულ-ალბანურ ურთიერთობებში პიკს 1994 წლის აგვისტოში მიაღწია, როდესაც ალბანეთის სასამართლომ, ეთნიკური ბერძნული პოლიტიკური პარტიის *ომონიას* ხუთი წევრი (მეექვსე წევრი მოგვიანებით დაემატა) შეუფარდა პატიმრობა, ალბანური სახელმწიფოს წინააღმდეგ მოქმედების ბრალდებით. საბერძნეთი ამას ევროკაშირის ალბანეთისთვის დახმარების გაყინვით და ალბანეთთან საზღვრის ჩაკეტვით უპასუხა. 1994 წლის დეკემბერში, საბერძნეთმა ნაწილობრივ ნება დართო ევროკავშირის დახმარებას ალბანეთისთვის, ხოლო ალბანეთმა გაათავისუფლა ორი *ომონიას* დაკავებული წევრი, ასევე ბრალდებულებს შეუმცირა სასჯელი.

ორ ქვეყანას შორის არსებობს კიდევ სხვა მოსალოდნელი პრობლემები, რაც განპირობებულია ბევრი ალბანელი მუშის საბერძნეთში არსებობას, რომლებსაც არ მიუღიათ იურიდიული ნებართვა მუშაობაზე, საბერძნეთის მთავრობის დაპირების მიუხედავად. 1996 წელს, მხარეებმა ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას მშვიდობისა და მეგობრობის თაობაზე, განიხილეს ალბანელი ლტოლვილების სტატუსი საბერძნეთში და ბერძენთა უმცირესობის განათლების მიღება დედაენაზე სამხრეთ ალბანეთში.

დღეისთვის, მაღალი დონის ხშირი კონტაქტების შედეგად, რაც მთავრობებს და პარლამენტებს შორის ხშირი შეხვედრებია, ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობები განიხილება, როგორც გულითადი. საბერძნეთი, ალბანეთის ერთგული მხარდამჭერია მისი ევრო-ატლანტიკური ინტეგრაციის გზაზე. მას შემდეგ, რაც ალბანეთი 2009 წლის მაისში ნატოში შევიდა, დაიწყო ალბანურ-ბერძნული ურთიერთობების განვითარება ყველა ფრონტზე, განსაკუთრებით, 2013 წლის არჩევნებში ედი რამას გამარჯვების შემდეგ. დღეისთვის, საბერძნეთი ალბანეთის ყველაზე მნიშვნელოვანი მოკავშირეა ევროკავშირში და პარტნიორი ნატოში. ალბანეთის მთავრობის თხოვნით, დაახლოებით 250 ბერძენი სამხედრო პერსონალი განლაგებულია ალბანეთში, ქვეყნის შეიარაღებული ძალების გადამზადებასა და რესტრუქტურიზაციაში დახმარებისთვის, ნატოს პროგრამის ფარგლებში. ამჟამად გაშვებული დიდი პროექტები, ორ ქვეყანას შორის უფრო აღრმავებს ურთიერთობებს. ორი ქვეყანა ამჟამად ჩართულია იონიის სანაპიროს ტურისტული განვითარებისა და ტრანს-ადრიატიკული გაზსადენის (TAP) მშენებლობაზე, რამაც მკვეთრად დაუკავშირებს ორ ქვეყანას.

ტირანა ინარჩუნებს მეგობრულ ურთიერთობას მეზობელ მაკედონიის რესპუბლიკასთან, მიუხედავად ზოგიერთი ინციდენტებისა, სადაც მონაწილეობენ ეთნიკური ალბანელები. ტირანამ არაერთხელ მოუწოდა ალბანურ უმცირესობას, მონაწილეობა მიიღოს მაკედონიის მთავრობაში.

1990-იან წლებში, კომუნიზმის დაცემის და დემოკრატიული რეფორმების დაწყების შემდეგ, არალეგალური მიგრანტების დიდი ტალღები ალბანური პორტებიდან იტალიაში გადავიდა. სიტუაციამ დაძაბა ურთიერთობები ორ ქვეყანას შორის, რადგან იტალიას თავიდან უნდა აეცილა ჰუმანიტარული კრიზისი. დაძაბულობამ პიკს 1997 წლის 28 მარტს მიაღწია, როდესაც იტალიის სანაპირო დაცვის გემმა, თითქოს შემთხვევით დაეჯახა და ჩაძირა ალბანური გემი, რომელიც 120-130 ადამიანი გადაჰქონდა, რომელთაგან 75 დაიხრჩო. საბოლოოდ, ორივე ქვეყანამ დაიწყო ერთობლივი ოპერაციები, რომლის მიზანი უკანონო კონტრაბანდის შეჩერება იყო. იტალიამ ასევე ფინანსური დახმარება გაუწია ალბანეთის ეკონომიკის გასაუმჯობესებლად.

2011 წლის 14 იანვარს, ალბანეთმა ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას იტალიასთან კაპრალური საგარეო სტრატეგიაში.

## ქვეყნები, რომლებსაც გააჩნიათ დიპლომატიური ურთიერთობა ალბანეთთან 
შემდეგ ქვეყნებს გააჩნიათ დიპლომატიური ურთიერთობა ალბანეთთან:

*ევროპა: ავსტრია, ბელარუსი, ბელგია, ბოსნია და ჰერცეგოვინა, ბულგარეთი, ხორვატია, კვიპროსი, ჩეხეთი, დანია, ესტონეთი, ფინეთი, საფრანგეთი, გერმანია, საბერძნეთი, ვატიკანი, უნგრეთი, ისლანდია, ირლანდია, იტალია, კოსოვო, ლატვია, ლიეტუვა, ლუქსემბურგი, მაკედონია, მალტა, მოლდოვა, მონტენეგრო, ნიდერლანდები, ნორვეგია, პოლონეთი, პორტუგალია, რუმინეთი, რუსეთი, სან-მარინო, სერბეთი, სლოვაკეთი, სლოვენია, ესპანეთი, შვედეთი, შვეიცარია, თურქეთი, უკრაინა და გაერთიანებული სამეფო.

*ამერიკა: არგენტინა, ბრაზილია, კანადა, ჩილე, კოსტა-რიკა, კოლუმბია, კუბა, ეკვადორი, ჰონდურასი, მექსიკა, პანამა, პერუ, აშშ, ურუგვაი და ვენესუელა.

*აზია: ავღანეთი, სომხეთი, აზერბაიჯანი, ბანგლადეში, საქართველო, ჩინეთი, პაკისტანი, პალესტინის სახელმწიფო, ინდოეთი, ინდონეზია, ირანი, ისრაელი, იაპონია, იორდანია, ყაზახეთი, ჩრდილოეთი კორეა, ქუვეითი, ლაოსი, ლიბანი, მალაიზია, მონღოლეთი, ნეპალი, ომანი, ფილიპინები, კატარი, საუდის არაბეთი, შრი-ლანკა, სირია, სამხრეთი კორეა, ტაილანდი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები, ვიეტნამი და იემენი.

*აფრიკა: ალჟირი, ანგოლა, ბენინი, ბურკინა-ფასო, ეკვატორული გვინეა, ეგვიპტე, განა, ლიბია, მადაგასკარი, მალი, მავრიტანია, მაროკო, ნიგერია, სამხრეთი აფრიკა, ტუნისი, უგანდა, ზამბია და ზიმბაბვე.

*ავსტრალია და ოკეანეთი: ავსტრალია და ახალი ზელანდია.

## საერთაშორისო დავები 
ალბანეთის მთავრობა მხარს უჭერს ეთნიკური ალბანელების უფლებების დაცვას ქვეყნის ფარგლებს გარეთ, იყენებს მათ შემდგომი თავისი ძირითადი საგარეო პოლიტიკის მიზნის განსახორციელებლად და რეგიონული თანამშრომლობისთვის; ალბანელები კოსოვოში ცდილობენ მოიპოვონ სრული აღიარება დამოუკიდებლობის, რომელიც გამოაცხადეს სერბეთისგან; მაკედონიის რესპუბლიკის ალბანელები აპროტესტებენ დისკრიმინაციას განათლების, საჯარო სექტორში სამუშაო ადგილების სფეროსა და მთავრობაში წარმომადგენლობის არარსებობის გამო. აშშ-ის ხელმძღვანელობით, ალბანეთის ჯარების ნაწილი მონაწილეობდა ერაყსა და ავღანეთში შეჭრაში. ალბანეთის პოლიტიკა ძალიან ხელსაყრელია აშშ-სა და ევროკავშირისთვის.

## უცხოური დახმარება 
$30 მილიონის ღორებულების ალბანურ-ამერიკული საწარმო ფონდი (AAEF), დაიწყო თავისი ფუნქციონირება 1994 წელს, რომელიც აქტიურად აბანდებს ინვესტიციების ადგილობრივ ბიზნესში. AAEF მუშაობს კერძო სექტორის ძალისხმევისთვის, რომ იგი ხელი შეუწყოს ეკონომიკურ ტრანსფორმაციას. ამერიკული დახმარების პრიორიტეტები მოიცავს სოფლის მეურნეობის განვითარებისა და საბაზრო ეკონომიკის ხელშეწყობას, ასევე  დემოკრატიული ინსტიტუტების (მათ შორის, პოლიციის) წინსვლას და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებას.

## საერთაშორისო ორგანიზაციების წევრი 
ალბანეთის რესპუბლიკა შემდეგი საერთაშორისო ორგანიზაციების წევრია.

*ბისეკი
*border|21px ევროპის საბჭო
*ცენტრალური ევროპის ინიციატივა
* მსოფლიო საბაჟო ორგანიზაცია
*ეაპს
*იბიარდი
*ენერგეტიკის თანამეგობრობა
*border|21px FAO
*border|21px აესს
*აიბიარდი
*border|21px იკაო
*border|21px მუსი

*border|21px ICRM
*სგა
*იგბ
*აიფადი
*სსკ
*border|21px IFRCS
*border|21px შსო
*border|21px სსფ
*border|21px სსო
*ინტერპოლი
*border|21px სოკი
*სშკ
*იომი

*ISO (კორესპონდენტი)
*სსკ
*პკსკ
*მინგა
*
*border|21px ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაცია (დამკვირვებელი)
*ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაცია
*border|21px ფრანკოფონია
*ქიაო
*border|21px ეუთო
*მუდმივმოქმედი საარბიტრაჟო სასამართლო
*

*UNCTAD
*border|21px იუნესკო
*გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატი
*უნიდო
*მსოფლიო ტურიზმის ორგანიზაცია
*border|21px მსოფლიო საფოსტო კავშირი
*პმფ
*border|21px ჯმო
*ვიპო
*border|21px მმო
*მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია

## საგარეო ურთიერთობები სხვა ქვეყნებთან 
### აფრიკა
### ამერიკა
### აზია
### ევროპა
### ავსტრალია და ოკეანეთი
### არასამთავროები
### ყოფილი სახელმწიფოები
## იხილეთ აგრეთვე
* ალბანეთის დიპლომატიური მისიების სია
* დიპლომატიური მისიების სია ალბანეთში
* სავიზო მოთხოვნები ალბანეთის მოქალაქეებისთვის

## რესურსები ინტერნეტში
* საგარეო საქმეთა სამინისტრო (ოფიციალური გვერდი) 

;გაერთიანებული სამეფო
* FCO Profile 
; ესტონეთი
* ესტონეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო ალბანეთთან ურთიერთობებზე 
* ესტონეთის საელჩო ათენში ასევე აკრედიტებულია ალბანეთში 
;ხორვატია
* საგარეო საქმეთა სამინისტრო
;კოსოვო
* საგარეო საქმეთა სამინისტრო 
;თურქეთი
* ალბანეთის საელჩო თურქეთში
* თურქეთის საელჩო ალბანეთში
* თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო ალბანეთთან ურთიერთობებზე
;რუსეთი
*რუსეთის ფედერაციის საელჩო ტირანაში 
;ანალიზი
* Is there an Albanian question?, Chaillot Paper No. 107, February 2008, უსაფრთხოების კვლევის ევროკავშირის ინსტიტუტი
* Lani, Remzi and Fabian Schmidt. "Albanian Foreign Policy between Geography and History", *The International Spectator* 23, no.2 (1998): 79-103

## სქოლიო
კატეგორია:ალბანეთის პოლიტიკა
კატეგორია:ალბანეთის საგარეო ურთიერთობები