open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შავულა

**შავულა**, **შავი ჭოვილო** () — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 21–24 სმ, მასა შეადგენს 50–80 გ-ს, ფრთის შლილი — 41–46 სმ. ნისკარტი მოკლეა, ფერად შავი. სხეულის ზედა მხარე მოყავისფროა, აყრია წვრილი ლაქები. თავსა და კისერზე რუხ-ყავისფერი მორთულობა აქვს. კუდი ძირში თეთრია, ბოლოში — შავი. ფრენის დროს ქვევიდან თეთრი კუდი, შავი ფრთები და კუდს იქით ოდნავ გაცილებული ფეხები ჩანს. ბუდობს ზაფხულში, სკანდინავიიდან ციმბირამდე წიწვოვან ტყეებში. უპირატესობას ანიჭებს გაშლილ და ნოტიო ტყეებს, აგრეთვე ჭაობებს. გადაფრენა ახასიათებს. ზამთარს ზომიერ სარტყლებში ატარებს, მაგრამ წლის უმეტეს დროს ცენტრალურ აფრიკასა და სამხრეთ აზიაში გვხვდება. აქტიურია შებინდებისას. დამახასიათებელია მუდმივად მოძრავი კუდი. ხშირად ზის ხეებზე. იკვებება წყლის მწერებით, კიბოსნაირებითა და მცირე ზომის თევზებით. მეჭვავიასნაირთა უმრავლესობისაგან განსხვავებით, შავულა ბუდეს მიწაზე არ იკეთებს, არამედ იკავებს შაშვისებრთა მიტოვებულ ბუდეებს, უმთავრესად ბოლოშავასას. დედალი დებს 3–4 კვერცხს; ბარტყები გამოჩეკიდან მალევე ტოვებენ ბუდეს და მშობლებთან კიდევ მცირე ხნით რჩებიან. შავულას სიცოცხლის ხანგრძლივობა 8–11 წელს შეადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუსეთის ხერხემლიანი ცხოველები: შავულა  
* შავულა საიტზე Ecosystema.Ru 
* შავულა IUCN-ის საიტზე 
* შავულას ვიდეოებისა და ფოტოების ნაკრები საიტზე Internet Bird Collection 

## სქოლიო 
კატეგორია:ჭოვილო
მელიტონ ქარცივაძე

**მელიტონ ქარცივაძე** იგივე **ოსმან ბეი** — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს დამოუკიდებლობის იდეისთვის აქტიური მებრძოლი. საზღვარგარეთ მოქმედი ორგანიზაციის „საქართველოს განთავისუფლების კომიტეტის“ წევრი. 

## ბიოგრაფია
რამდენიმე წელი კონსტანტინოპოლში ცხოვრობდა. იგი სარწმუნოებით მაჰმადიანი ქართველი იყო. იგი იძულებული გახდა ოსმალეთში გახიზნულიყო, რადგან ბათუმის ფოსტის ექსპროპრიაციისთვის მთავრობას პასუხისგებაში ჰყავდა მიცემული. მიხაკო წერეთელთან ერთად პირველი წყალქვეშა ნავით საქართველოში ჩამოვიდა. საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის წევრები (1914-1918 წლებში) საქართველოს დამოუკიდებლობის აღსადგენად აქტიურად იბრძოდნენ. ქართული ლეგიონის მიზნებსა და საქართველოს დამოუკიდებლობის მხარდაჭერას იზიარებდა გერმანიის კონსული ოსმალეთში ოტო ფონ ლოსოვი, რომელმაც პრაქტიკულად ხელი შეუწყო საქართველოს დამოუკიდებლობის იდეის მომწიფებას. მიუხედავად იმისა, რომ ლეგიონი დამოუკიდებლობის აღდგენამდე დაიშალა, გერმანელები მაინც არ წყვეტდნენ საქართველოს მხარდაჭერას:კრესენშტაინის მეთაურობით საქართველოში შემოვიდა გერმანიის სამხედრო დანაყოფი, რომელმაც ხელი შეუწყო საქართველოს სახელმწიფოებრიობის განმტკიცებას, ლეგიონის ყოფილი წევრების მიერ საქართველოს რეგულარული არმიის ხელშეწყობასა და ინსტიტუციების განვითარებას. საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენისა და განმტკიცების შემდგომ, 1918 წლის ივლისში, საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტი დაიშალა, ხოლო მისმა წევრებმა საქართველოს ახლად დაბადებულ სახელმწიფოში განაგრძეს მოღვაწეობა. საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ (1918 წლის 26 მაისი) ქართული სახელმწიფოს მშენებელთა რიგებში ჩადგა. ანგორაში მუსტაფა ქემალ ათათურქის მთავრობასთან საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დიპლომატიური კორპუსის წევრი იყო. მას, ზია-ბეგ აბაშიძესთან, ერთად სამხედრო ატაშეს პოსტი ეკავა.

## ლიტერატურა 
*სცსა, ფ. 1861, აღწ. 3, საქ. 230; დ. შალი - კაშვილი, დღიურები, ვ. ნოზაძის თარგმანი, ჟურ. „კავკასიონი“, XVI-XVII, პარიზი, 1972/1973; გ. შარაძე,
*ქართული ემიგრანტული ჟურნალისტიკის ისტორია, ტომი IV, თბ., 2003.

კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
მ
კატეგორია:ქართველი ნაციონალისტები
ალექსანდრე ტაბატაძე

**ალექსანდრე ტაბატაძე** (*ფსევდონიმი გოკიელი*) (დ. 15 მარტი, 1934, სოფ. გოკიო, ახლანდ. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი, საქართველოს სსრ, სსრკ. — გ. 2004, ქ. გორი) — ქართველი მწერალი. 1957 წელს დაამთავრა ქალაქ  გორის  პედინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. იყო კორესპონდენტი და ლიტერატურის მუშაკი გაზეთებში: „სტალინელი“ და „ზარია ვოსტოკა“. დააარსა გაზეთები „შთაგონება“ და „ყაყაჩო“, აგრეთვე იყო მათი რედაქტორი. 1968 წლიდან არის საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი.

## ბიბლიოგრაფია
*ერთხელ : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1990. - 101გვ.
*ადიდებულა მტკვარი : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, საქართველო, 1990. - 156გვ.
*მწარე სიმართლე : იუმორისტული ლექსები (ავტორი). - თბილისი, საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა, 1987. - 63გვ.
*სიყვარულის წელიწადი : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1986. - 58გვ.
*შემოდგომის გაზაფხული : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, საბ. საქართველო, 1985. - 222გვ.
*დღემდე : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1985. - 69გვ.
*ისე ახლოს ხარ : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, საქ. კპ ცკ-ის გამ-ბა, 1984. - 47გვ.
*შენ გეკითხები : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1983. - 63გვ.
*მეოცნებე ჭუკი : ლექსები სკოლამდელთათვის (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1982. - 43გვ.
*განწყობილება : ლექსები. ადიდებული მტკვარი; განწყობილება; ციკლიდან "2000 წელს დასაწერი ლექსები"; პასუხი (ავტორი). - თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1980. - 95გვ.
*პასუხი : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1979. - 67გვ.
*გულწრფელი თოვლი : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1979. - 59გვ.
*ორი მეთევზე : მოთხრობები სკოლამდელთათვის (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1976. - 39გვ.
*უცოდველი მიწა : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1972. - 52გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
სანერწყვე ჯირკვლები

ძუძუმწოვრების **სანერწყვე ჯირკვლები** მიეკუთვნება ეგზოკრინულ ჯირკვლებს. ადამიანს სამი დიდი: ყბაყურა, ყბისქვეშა და ენისქვეშა და ასობით მცირე სანერწყვე ჯირკვალი აქვს. არსებობს სეროზული, ლორწოვანი და შერეული ტიპის სანერწყვე ჯირკვლები. 

სეროზული სეკრეციისას სინთეზირდება ცილა-ფერმენტი ალფა-ამილაზა, რომელიც შლის სახამებელს მალტოზად და გლუკოზად, ხოლო ლორწოვანი სეკრეციისას სინთეზდება ცილა მუცინი, რომელიც საპოხი ნივთიერების როლს ასრულებს. 

ადამიანში ყოველდღიურად 0.5-დან 1 ლიტრამდე ნერწყვი გამოიყოფა. ნერწყვის სეკრეცია (სალივაცია) კონტროლდება პარასიმპათიკური სტიმულაციებით; ამ დროს აცეტილქოლინი, აქტიური ნეიროგადამტანი ნივთიერება, უკავშირდება მუსკარინულ რეცეპტორს ჯირკვლებში და იწვევს ნერწყვის გამოყოფას. 

## სტრუქტურა 
### ყბაყურა ჯირკვლები 
მარჯვნივ|მინი|სანერწყვე ჯირკვლები: 1) ყბაყურა ჯირკვალი, 2) ყბისქვეშა ჯირკვალი, 3) ენისქვეშა ჯირკვალი. 
წყვილი ყბაყურა ჯირკვალი არის ყველაზე დიდი სანერწყვე ჯირკვლები, რომლებიც ქვედა ყბის ტოტს ეხებიან. ის მოთავსებულია ქვედა ყბის უკანა ტოტსა და საფეთქლის ძვლის დვრილისებრ მორჩს შორის. ყბაყურა ჯირკვალი სეროზული ტიპის ჯირკვალია, რომელიც ასინთეზებს ალფა-ამილაზას (პტიალინს). მისი სადინარი შეიჭრება პირის კარიბჭეში და იხსნება მესამე დიდი ძირითადი კბილის დონეზე.

### ყბისქვეშა ჯირკვლები 
ყბისქვეშა ჯირკვლები წყვილი სანერწყვე ჯირკვალია, რომელიც ქვედა ყბის ქვეშ მდებარეობს და იკავებს ორმუცელა კუნთის წინა და უკანა მუცლებს. მას ძირითადად ლორწოვანი სეკრეცია ახასიათებს, თუმცა შერეული სახის ჯირკვლად მიიჩნევენ. განსხვავებით ზემოთხსენებული ორი ჯირკვილისა, არ აქვს გამოყოფილი მთავარი სადინარი და მისგან გამოსული 8-20 მილაკი იხსნება პირის ღრუში, ენისქვეშა ნაოჭებსა და კორძებში. ნერწყვის რეზერვუარის 5% მოდის სწორედ ენისქვეშა ჯირკვლებზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Salivary gland at the Human Protein Atlas
* Illustration at merck.com 
* Illustration at .washington.edu 
* Medical Encyclopedia Medline Plus: Salivary gland

## სქოლიო 
კატეგორია:ადამიანის ანატომია
ალექსანდრე მიხაილოვი

**ალექსანდრე მიხაილოვი** (დ. 1874, ბორჩალოს მაზრ — გ. უცნობია) — ქართველი მასწავლებელი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი. ეროვნებით ბერძენი.

## ბიოგრაფია
უმაღლესი განათლება რუსეთში მიიღო. წლების განმავლობაში ეწოდა პედაგოგიურ საქმიანობას. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ ხელმძღვანელობდა საქართველოში მცხოვრებ ელინთა (ბერძენთა) ეროვნულ საბჭოს. 1918 წელს  საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის მიერ ბერძენთათვის გამოყოფილი კვოტით შევიდა პარლამენტში. 1919 წლის თებერვლის დამფუძნებელი კრების არჩევნებში კენჭს იყრიდა ელინთა დემოკრატიული პარტიიდან, იყო საარჩევნო სიის მესამე ნომერი, თუმცა დამფუძნებელი კრების წევრის მანდატი ვერ მოიპოვა. სხვა ბიოგრაფიული მონაცემები არ იძებნება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1874
კატეგორია:ქართველი მასწავლებლები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკური მოსამსახურეები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრები
დიმიტრი ერისთავი (სამხედრო პირი)

**დიმიტრი ალექსის ძე ერისთავი** (; დ. 1797 — გ. 9 ოქტომბერი, 1858, სანქტ-პეტერბურგი) — ქართული წარმოშობის რუსი მწერალი და სამხედრო მოხელე.

არაგვის ერისთავთა საგვარეულოს რუსეთში დამკვიდრებული შტოს წარმომადგენელი, საქართველოდან 1724 წელს გადასახლებული ოთარ გიორგის ძის შვილიშვილი. განათლება მიიღო ცარსკოე-სელოში, სადაც სწავლობდა ალექსანდრე პუშკინთან ერთად. 1820 წლიდან მსახურობდა არმიაში, შემდეგ ირიცხებოდა იმპერატორის პირადი კანცელარიის მე-2 განყოფილებაში და საზღვაო უწყებაში. 1856 წლიდან ერისთავი იყო ფლოტის გენერალ-აუდიტორი. 

მონაწილეობა მიიღო „სამხედრო-ისტორიული ლექსიკონის“ პირველი ტომის (რომელიც გამოდიოდა გენერალ ლ. ლ. ზედელერის რედაქციით) შედგენაში. ავტორია ბიოგრაფიული ნარკვევებისა რუს ისტორიულ მოღვაწეებზე, სტატიებისა უკრაინის, საქართველოსა და კავკასიის ისტორიის შესახებ. 1842 წელს გამოსცა მონუმენტური ნაშრომი — „ისტორიული ლექსიკონი რუსეთის ეკლესიის წმინდანთა შესახებ“. მიღებული აქვს პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის დემიდოვის სახელობის პრემია.

## ლიტერატურა 
* Эристов, Дмитрий Алексеевич, Русский биографический словарь А. А. Половцова, т. 24, 1912. — с. 278.
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1797
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1858
კატეგორია:რუსი პუბლიცისტები
კატეგორია:ქართველები რუსეთში
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
დავით ჭიჭინაძე

**დავით ჭიჭინაძე** (დ. 7 ივლისი, 1965, თბილისი) — ქართველი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
დავით ჭიჭინაძე 1982–1987 წლებში სწავლობდა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი, ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ჰიდროტექნიკის ფაკულტეტზე, პროფესიით მშენებელ ჰიდროტექნიკოსი. 2000 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი.

1987–1999 წლებში კერძო ბიზნესით იყო დაკავებული. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“. 2013–2014 წლებში შპს „დმპ“-ის დამფუძნებელი. 2014 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების დროს მუშაობდა თბილისის ისნის რაიონის მაჟორიტარობის კანდიდატის საარჩევნო შტაბის ხელმძღვანელად. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის ავლაბრის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო “. იდეოლოგიური უთანხმოების გამო 2018 წელს დატოვა პარტია „ქართული ოცნება-დემოკრატიული საქართველო".

2019 წლის 22 ივნისს დააარსა პარტია „სახალხო ტრიბუნა“.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 31 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ქართველი ჰიდროტექნიკოსები
კატეგორია:ქართველი ბიზნესმენები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
დ
საქართველოს მომარაგების და შრომის სამინისტრო

**მომარაგების და შრომის სამინისტრო** — სახელმწიფო ორგანო, რომელიც 1918 წლის მაისიდან მიწათმოქმედების სამინისტროსთან ერთად არსებობდა, მინისტრი ნოე ხომერიკი, რომელმაც ამ მიმართულებით თავის მოადგილედ გიორგი ერაძე დანიშნა. 1919 წლის ბოლოს შრომისა და მომარაგების სამინისტრო ცალკე უწყებად ჩამოყალიბდა და სამინისტროს ხელმძღვანელად გიორგი ერაძე დაინიშნა, მის მოადგილეებად კი — ივანე ჭავჭანიძე და ილია გოლდმანი. სამინისტრო მომარაგებისა და შრომის რეგულაციის მიმართულებით აქტიურად მუშაობდა, თუმცა ხშირად ოპოზიციის კრიტიკის მთავარი ადრესატი სოციალ-დემოკრატიულ მთავრობაში სწორედ მომარაგების მინისტრი იყო. მას ოპოზიცია არაკომპეტენტურობას სწამებდნენ და გამოცდილების არმქონედ მოიხსენიებდა, თუმცა ფაქტია, მთავრობაშიც და საკანონმდებლო ორგანოშიც დიდი ნდობით სარგებლობდა. სამინსიტროს დაქვემდებარებაში არსებული ორივე ძირითადი მიმართულება ძალზე პრობლემურად იდგა დამოუკიდებლობის პერიოდში. შრომის საკითხების მოგვარება სამინისტრომ პროფკავშირებთან ერთად, სატარიფო პალატის და შრომის კომისიების (საბჭოების) საშუალებით, მნიშვნელოვნად გადაჭრა. 1920-1921 წლების ბიუჯეტის თანახმად, შრომის სამინისტროს დაფინანსება 32 მილიონ მანეთს
აღემატებოდა, სამინისტროს ბიუჯეტი ძირითადად მუშათა შემწეობებს, მუშათა ჯილდოებს, კომისიების მუშაობაზე და ადმინისტრაციულ ხარჯებს ხმარდებოდა. სამინისტროს, სატარიფო პალატის, შრომის კომისიებისა და დამფუძნებელი კრების შესაბამისი კომისიის ეფექტიანი მუშაობის შედეგად მიღებულ იქნა შრომის ეფექტიანი კანონმდებლობა, რომელიც მოიცავდა: 8 – საათიან სამუშაო დროს, შრომის პირობების მონიტორინგს, დავების ეფექტურად გადაწყვეტის მექანიზმებს, ქალთა და არასრულწლოვანთა შრომის რეგულაციას. მომარაგების მიმართულებით სამინისტრო, საქართველოს გარშემო არსებული ვითარებიდან და ზოგადად მსოფლიოში მიმდინარე პროცესებიდან გამომდინარე, დიდ პრობლემებს სწყდებოდა. საბჭოთა და თეთრგვარდიელთა რუსეთის მიერ საქართველოსათვის დაწესებულმა სასურსათო ბლოკადამ, საერთაშორისო კომუნიკაციების მოშლამ საქართველო მძიმე სასურსათო კრიზისის წინაშე დააყენა,
სამინისტროს მცდელობები მიეღო სტაბილური სასურსათო მარაგები, ხშირად უშედეგოდ სრულდებოდა. მომარაგების სამინისტროს ბიუჯეტი 1920 წლისთვის ქვეყნის ბიუჯეტის 29%-ს აღემატებოდა და მისი მნიშვნელოვანი ნაწილი არა მხოლოდ სურსათის, არამედ ნავთობ პროდუქტების, სხვა მასალებისა და იარაღის შესყიდვაზე იხარჯებოდა. მომარაგების სამინისტრო ებრძოდა ქვეყნის შიგნით არსებული მარცვლეულის სპეკულანტების ხელში ჩავარდნასა და კონტრაბანდის სახით ქვეყნიდან გატანას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
ვარლამ მოსეშვილი

**ვარლამ მოსეშვილი** (დ. 1871, გუბი — გ. 1943, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ფარმაკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი. 1898 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1910-1911 წლებში მივლინებული იყო პარიზში. 1918 წელს აირჩიეს ხარკოვის უნივერსიტეტის ფარმაკოლოგიის კათედრის პროფესორად. 1918 წელს თბილისიის უნივერსიტეტის პროფესორთა საბჭომ ქართული უნივერსიტეტის პროფესორად მოიწვია. 1918-1919 წლებში ასრულებდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანის მოვალეობას. 1920 წელს აირჩიეს ფარმაციის კათედრის გამგედ, ხოლო მოგვიანებით სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანად. 1930-1943 წლებში ხელმძღვანელობდა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის ფარმაკოლოგიის კათედრას. ვარლამ მოსეშვილი იკვლევდა სანარკოზო ნივთიერებების მოქმედებას, მცენარეული წარმოშობის სამკურნალო ნივთიერებების გავლენას გულ-სისხლძარღვთა და კუჭ-ნაწლავის სისტემებზე და სხვა. დაწერა ზოგადი ფარმაკოლოგიის სახელმძღვანელო. 

## ლიტერატურა
**გაიპარაშვილი ზ., ლილულაშვილი მ.*, „ტფილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორთა საბჭოს ოქმები 1917-1926“, თბილისი, 2006

კატეგორია:დაბადებული 1871
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
კატეგორია:ქართველი ფარმაკოლოგები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები
ჯუზეპე მოტა

**ჯუზეპე მოტა** (; დ. 29 დეკემბერი, 1871 – გ. 23 იანვარი, 1940) —  შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, პრეზიდენტი, დიპლომატი. 

## ბიოგრაფია
ერთა ლიგაში შვეიცარიის  დელეგაციის მუდმივი თავმჯდომარე. ის იყო შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1911-1940) წლებში და ერთა ლიგის პრეზიდენტი (1924-1925). წმინდა მიქაელის კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, ჯუზეპე მოტა სამართლის სპეციალობას ფრაიბურგის, მიუნხენის და ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტებში დაეუფლა.

1893 წელს იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორის დიპლომი მიიღო. 1895 წლიდან ადვოკატად და ნოტარიუსად მუშაობდა. 1911 წლის დეკემბერში ფედერალური საბჭოს წევრად აირჩიეს. 1920 წლის 16 მაისის რეფერენდუმზე ხალხმა, ნეიტრალიტეტის შენარჩუნების პირობით, ერთა ლიგაში შესვლას მხარი დაუჭირა. 1924 წელს ჯუზეპე  მოტა ერთა ლიგის გენერალური ასამბლეის თავმჯდომარედ აირჩიეს. ჯუზეპე მოტა ხუთჯერ იყო შვეიცარიის პრეზიდენტი სხვადასხვა დროს: 1915, 1920, 1927, 1932 და 1937 წლებში. ქართული ემიგრაციული პრესა დადებითად აფასებდა ჯუზეპე მოტას საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლებისთვის მხარდაჭერას როგორც საქართველოში, ასევე, მთავრობის ემიგრაციაში ყოფნის პერიოდში. გაზეთი „დამოუკიდებელი საქართველო“ წერდა: 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1871
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1940
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ოხოტური ჭოვილო

**ოხოტური ჭოვილო** () — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 29–32 სმ. ნისკარტი ოდნავ ზევითაა აღუნული, ორფეროვანია — წვერი შავი, ხოლო შუა და ძირი ყავისფერი ან მორუხოა. ფეხები მოკლეა, ყვითელი ფერის. სამი თითი აპკითაა გადაბმული. საქორწინო შეფერილობაში ზურგი შავია, აყრია თეთრი ლაქები. თავის გვერდები მურაა მუქი მურა ლაქებით. სხეულის ქვედა ნაწილი თეთრია. ბუდობს რუსეთში, ოხოტის ზღვის სანაპიროებსა და კუნძულ სახალინზე. იზამთრებს ტაივანზე, ხაინანზე, ფილიპინებში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის სანაპიროებზე. ზრდასრული ფრინველების მიგრაცია გამრავლების სეზონის დასრულებისთანავე იწყება — ივლის-აგვისტოში, მოზარდები სექტემბერში მიგრირებენ. სახლობს ლაგუნების დაჭაობებულ სანაპიროებზე. იკვებება მცირე ზომის თევზებით, წყლის და იშვითად ხმელეთის მწერებით. ბუდობს ტბებთან, მდინარეებთან და ჭაობებთან ახლოს, ტყეების განაპირა მხარეებში. ბუდეს ხეებზე აკეთებს, მიწიდან 2–4 მ სიმაღლეზე. დანამდვილებით ცნობილია მისი ბუდეების არსებობს სახალინის ყურეებში. ორივე მშობელი იღებს მონაწილეობას ბუდის შენებაში, კრუხობაში და ბარტყების გამოკვებაში. ძალიან იშვიათი და ნაკლებად შესწავლილი ფრინველია. საერთო რაოდენობა 1000-ზე ნაკლებია.

## ლიტერატურა 
* Dominic Couzens: Seltene Vögel – Überlebenskünstler, Evolutionsverlierer und Verschollene. Haupt Verlag, Bern 2011, ISBN 978-3-258-07629-4.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუსეთის ხერხემლიანი ცხოველები: ოხოტური ჭოვილო

## სქოლიო 
კატეგორია:ჭოვილო
ჭრელი ჭოვილო

**ჭრელი ჭოვილო** () — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 36 სმ. სხეულის ზედა მხარე შეფერილია ლაქებიან რუხ-ყავისფრად, ხოლო ქვედა — ბევრად ღიად. შეწყვილების პერიოდში მეტად მკაფიო მოხატულობა ახასიათებს: მუქი ლაქები ზურგზე, ქვედა მხარეც ლაქებიანია. გრძელი და ვიწრო ნისკარტი ფერად რუხია, წვრილი ფეხები კი — ნარინჯისფერი ან ყვითელი. გავრცელებულია ტაიგის ზონაში, ალასკიდან და ბრიტანეთის კოლუმბიიდან ლაბრადორამდე, ნიუფაუნდლენდამდე და ახალ შოტლანდიამდე. ბუდობს ტუნდრაში, ჭაობიან ადგილებში აბ წიწვოვან ტყეებში, როგორც წესი მცირე ტბებისა და ტბორების სიახლოვეს. ზამთარში გადაფრენა ახასიათებს ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში. ზოგჯერ შეინიშნება ჩრდილოეთ ევროპაში. ჩვეულებრივ გვხვდება მარტოხელა ფრინველის სახით, გამონაკლისია გადაფრენის პერიოდი, რა დროსაც ისინი ქმნიან მსხვილ გუნდებს. იკვებება უხერხემლოებით, მცირე ზომის თევზებითა და ქვეწარმავლებით, აგრეთვე მცენარეული საკვებით, მათ შორის კენკრით. სანაპირო რეგიონებში ნისკარტის საშუალებით ქვიშასა და შლამში ეძებს ნადავლს. ბუდეს ხეების და ბუჩქების ქვეშ აკეთებს, რომელიც წარმოადგენს ერთგვარ ორმოს. დედალი დებს 3–4 კვერცხს.

## ლიტერატურა 
* Colin Harrison & Alan Greensmith: Vögel. Dorling Kindersly Limited, London 1993,2000, ISBN 3-8310-0785-3
* Bryan Richard: Vögel. Parragon, Bath, ISBN 1-4054-5506-3

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუსეთის ხერხემლიანი ცხოველები: ჭრელი ჭოვილო 

კატეგორია:ჭოვილო
ეროვნული ლიგა 2019

**Crystalbet ეროვნული ლიგა 2019** — საქართველოს უმაღლესი ლიგის 31-ე გათამაშება. ჩემპიონატს ჩემპიონის რანგში შეხვდა „საბურთალო“. ტიტულს მე-17-დ დაეუფლა თბილისის „დინამო“.

## ფორმატი 
ჩემპიონატში მონაწილეობდა 10 გუნდი, ერთმანეთთან გუნდები ოთხ თამაშს თამაშობდნენ. საბოლოო ჯამში თითო გუნდმა 36 მატჩი ითამაშა. ტურნირი დაიწყო 1 მარტს და დასრულდა 1 დეკემბერს. 

ტურნირის გამარჯვებული ჩემპიონთა ლიგაზე მონაწილეობას დაიწყებს I შესარჩევი ეტაპიდან. მეორე და მესამე ადგილზე გასული გუნდები და საქართველოს თასის გამარჯვებული მონაწილეობას მიიღებს ევროპის ლიგაზე I შესარჩევი რაუნდიდან. თუ თასის გამარჯვებული გახდება გუნდი ჩემპიონატის ცხრილის პირველი სამეულიდან, ევროპის ლიგაზე მონაწილეობის საშუალება მიეცემა ჩემპიონატის IV-ადგილოსან გუნდს.

## მონაწილე კლუბები 
## ცხრილი
## სეზონის სტატისტიკა
### ბომბარდირი
### მშრალი მატჩები
## პლეი-ოფი
----

## რესურსები ინტერნეტში
* ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებ-გვერდი
* ჩემპიონატის წესები 

კატეგორია:ეროვნული ლიგის სეზონები
კატეგორია:უმაღლესი ლიგის სეზონები
კატეგორია:2019 წელი ქართულ ფეხბურთში
ყვითელფეხა ჭოვილო

**ყვითელფეხა ჭოვილო** () — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. წააგავს დიდ ჭოვილოს. მისი სხეულის სიგრძეა 23–25 სმ, ნისკარტისა — 3–4 სმ. ზრდასრულებს ყვითელი ფეხები აქვთ, სიგრძით 5–7 სმ. ფრთის შლილი 58–64 სმ შეადგენს, იწონის 60-დან 100 გ-მდე. დედალ-მამალი ერთნაირად არიან შეფერილი. თავი ღია რუხი ან მოთეთროა წვრილი, მუქი ლაქებით. სხეული ზევიდან მორუხო-ყავისფერია, ქვევიდან — თეთრი. კისერი და მკერდი მუქ ყავისფერ ზოლებიანია, კუდი — თეთრი. ნეოარქტიკული სახეობაა. ბინადრობს ალასკისა და კვებეკის ტაიგის ტყეებში ტბორებთან ახლოს. ბუდეს მიწაზე იკეთებს, ჩვეულებრივ ღია, მშრალ ადგილებში. გადამფრენია, ზამთარში მიგრირებს აშშ-ის სანაპიროებზე მექსიკის ყურეში და სამხრეთ ამერიკაში. უმთავრესად იკვებება მწერებით, რომელსაც მიწის და წყლის ქვეშ იჭერს, აგრეთვე მცირე ზომის თევზებითა და თესლებით. საკვების ძიების დროს დარბის და სწრაფი მოძრაობებით იჭერს ნადავლს. ზოგჯერ წყალზეც დარბის. გამრავლების პერიოდში მონოგამური წყვილები ახასიათებს. ბუდეს წარმოადგენს ბალახებში კარგად შენიღბული ორმო. დედალი ჩვეულებრივ დებს 4 კვერცხს, ისინი ფერად რუხი ან ღია ზეთისხილისფერია ყავისფერი ლაქებით. ინკუბაცია 22–23 დღე-ღამე გრძელდება. ორივე მშობელი იღებს მონაწილეობას კრუხობაში და ბარტყების გამოკვებაში. 22–23 დღის ბარტყები უკვე დამოუკიდებლები არიან. სქესობრივ სიმწიფეს 2 წელში აღწევენ.

## ლიტერატურა 
* Richard Sale: A Complete Guide to Arctic Wildlife, Verlag Christopher Helm, London 2006, ISBN 0-7136-7039-8

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუსეთის ხერხემლიანი ცხოველები: ყვითელფეხა ჭოვილო 

## სქოლიო 
კატეგორია:ჭოვილო
დიდი ჭოვილო

**დიდი ჭოვილო**, **მწვანეფეხა მენაპირე** () — ფრინველი ჩიხუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 35 სმ-მდე, ფრთის შლილი 68–70 სმ, მასა 280 გ-მდე. აქვს გრძელი, რუხ-მწვანე ფეხები და გრძელი, ძლიერი და ოდნავ აღუნული ნისკარტი. სხეულის ზედა მხარე ყავისფერ-რუხია, ხოლო ქვედა თეთრი. არ გამოიხატება სქესობრივი დიმორფიზმი. მისი ბუნებრივი მტრები მტაცებელი ფრინველები არიან. საერთოდ, მშიშარა და ფრთხილი ფრინველია, კარგად ცურავს და ყვინთავს. ბინადრობს მცირე წყალსატევებთან ახლოს, მაგალითად ჭაობებთან და საგუბარებთან. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ევროპასა (ისლანდიის გარდა) და აზიაში. ზამთარში გადაფრენა ახასიათებს ხმელთაშუაზღვისპირეთში, დასავლეთ და სამხრეთ აფრიკაში; საქართველოში გვხვდება გადაფრენისას. იკვებება ჭიაყელებით, კიბოსნაირებით, მწერებით და მათი ლარვებით. თავისი ნისკარტის წყალობით ადვილად იჭერს თევზს წყალში. გამრავლების პერიოდი მაისიდან ივლისამდე გრძელდება. ბუდე მიწაზე არსებული ჩაღრმავებაა, რომელიც ბალახითაა ამოფენილი. დედალი დებს 4–5 მოზრდილ კვერცხს; კრუხობს ორივე მშობელი 25 დღის განმავლობაში. ცხოვრების პირველივე დღიდან აქტიურები არიან.

## გალერეა 
>
Tringa nebularia - Laem Phak Bia.jpg|ზამთრის შეფერილობა
Tringa nebularia0.jpg|მოზარდი
Tringa nebularia MWNH 0205.JPG|კვერცხი
Tringa nebularia (Marek Szczepanek).jpg|საკვების ძიებაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* Береговики // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Позвоночные животные России: Большой улит
* Большой улит на сайте Ecosystema.Ru
* Большой улит на сайте клуба «Бумеранг»
* Большой улит на сайте «Птицы Киргизии»

## სქოლიო 
კატეგორია:ჭოვილო
კატეგორია:აფრიკის ფრინველები
ტარიელ ჟღენტი

**ტარიელ ჟღენტი** (დ. 23 თებერვალი, 1945, თბილისი — გ. 29 აგვისტო, 2023) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი (სასტენდო და ტყვიის სროლა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1973).

## ბიოგრაფია
ევროპის ორგზის ჩემპიონი პირად პირველობაში (1973, 1981) და ხუთგზის ჩემპიონი გუნდურ ჩათვლაში (1972, 1973, 1974, 1981, 1984). ორგზის მეორე პრიზიორი (1975, 1982 — ორივე გუნდურში), საბჭოთა კავშირის სამგზის ჩემპიონი (1968, 1978, 1983) და საბჭოთა კავშირის ხალხთა V სპარტაკიადის მესამე პრიზიორი (1971). მსოფლიოს ოთხგზის რეკორდსმენი. 1973 წელს დაამყარა მსოფლიოს აბსოლუტური რეკორდი (200 შესაძლებლიდან 200 ქულა). საქართველოს ნაკრების მთავარი მწვრთნელი (1984-იდან).  

1971 წლის მაისში მოსკოვში გამართულ „ლოკომოტივის“ ცენტრალური საბჭოს პირველობაზე სასტენდო სროლაში უშეცდომოდ დაამსხვრია 46 წყვილი სამიზნე და ახალი საკავშირო რეკორდი დაამყარა.

1971 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. იგი წლების განმავლობაში მუშაობდა თბილისის ლიქიორ-არყის ქარხანაში. შემდეგ, გაერთიანება „კრისტალში“ მეღვინედ. იყო „მონკავშირის“ (თბილისი) წევრი.

2019 წელს მიენიჭა „სპორტის რაინდის“ საპატიო წოდება. გარდაიცვალა 2023 წლის 29 აგვისტოს, 78 წლის ასაკში.

## ძირითადი შედეგები 
## ლიტერატურა 
* 
* *კალანდაძე ბ.*, ქართული ღვინისა და ალკოჰოლური სასმელების მატიანე, გვ. 378, თბ.: პეტიტი, 2008

## პერიოდიკა 
* 
* 
* საქართველოს მესტენდურეების პირველი ადგილი და საკავშირო რეკორდი // „ლელო“, 27 მარტი, 1976, № 60 (5610), გვ. 1.
* თასი თბილისში. უკანასკნელი გასროლა სიბნელეში // „ლელო“, 30 მარტი, 1976, № 62 (5612), გვ. 1.
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტარიელ ჟღენტი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ტარიელ ჟღენტი — ქართული სპორტი 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:ქართველი მსროლელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
ტ
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
იზაბელა სტიუარტი

**იზაბელა სტიუარტი** (, ; დ. 1426 — გ. 13 ოქტომბერი, 1494), აგრეთვე ცნობილია როგორც **იზაბელა შოტლანდიელი** — სტიუარტთა დინასტიის წარმომადგენელი. შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ I-ისა და დედოფალ ჯოან ბეფორტის ქალიშვილი. ბრეტანის ჰერცოგინია 1442-50 წლებში როგორც ჰერცოგ ფრანსუა I-ის მეორე ცოლი. 

## ბიოგრაფია 
იზაბელა დაიბადა 1426 წლის შემოდგომაზე. იგი იყო შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ I-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ჯოან ბეფორტის მეორე შვილი და ქალიშვილი. მას ერთი უფროსი და ჰყავდა, სახელად მარგარეტი. როგორც ცნობილია, იზაბელა გაცილებით უფრო ლამაზი იყო, ვიდრე მარგარეტი, რომელიც ცოლად საფრანგეთის მეფე ლუი XI-ს გაჰყვა, რის შემდეგაც ბრეტანის ჰერცოგმა ჟან V-მ თავისი უფროსი დაქვრივებული ვაჟისთვის, ფრანსუასათვის საცოლედ იზაბელა მოითხოვა. ბრეტანის ჰერცოგმა ამასთან დაკავშირებით განაცხადა: "მე ვიხილე უმშვენიერესი მარგარეტი და შევიტყვე, რომ მისი უმცროსი და კიდევ უფრო მშვენიერია. ჩემი ახლობლები ჩავიდნენ შოტლანდიაში, რათა ის აქ ჩამომიყვანონ. იგი სწორედ ისაა ვინც მე მჭირდება, მე სხვა არავინ მინდა. მათ ჭკვიან ქალებს ბევრი სიკეთე მოაქვთ ჩვენთვის." იზაბელასა და ფრანსუას საქორწინო კონტრაქტი 1441 წლის 19 ივლისს გაფორმდა, 1442 წლის 29 აგვისტოს კი ჟან V გარდაიცვალა, რის გამოც ჰერცოგი იზაბელას საქმრო გახდა. 

იზაბელა და ფრანსუა I 1442 წლის 30 ოქტომბერს დაქორწინდნენ შატო დე ორაიში. ამას ქალაქ რენში გამართული რვა დღიანი საზეიმო ღონისძიებები მოჰყვა. 

1445 წელს მისი დის, მარგარეტის გარდაცვალებამ საშინლად იმოქმედა იზაბელაზე, რომელმაც წიგნიც კი დაწერა, სახელად ''Livre d'Isabeau d'Escosse'', რომელიც დღემდეა შემორჩენილი. იზაბელას მამისაგან მემკვიდრეობით გამოჰყვა პოეტობის ნიჭი. 

1450 წელს იზაბელას ქმარიც გარდაიცვალა, რის გამოც ვინაიდან მათ ვაჟი არ ჰყავდათ ტახტზე მათი ქალიშვილი მარგარიტა და მისი ქმარი ფრანსუა II ავიდნენ. ვინაიდან დაქვრივებისას იზაბელა ჯერ კიდევ ახალგაზრდა იყო, საფრანგეთის მეფე შარლ VII-მ მას შესთავაზა ცოლად ნავარის მეფეს გაჰყოლოდა, თუმცა მან უარი განაცხადა. მისმა ძმამ, შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ II-მ დიდი დრო და ენერგია დახარჯა, რათა როგორმე იზაბელა შოტლანდიაში დაებრუნებინა, სადაც მას მეორედ გაათხოვებდნენ, თუმცა იგი კვლავ ბრეტანში რჩებოდა. მან თავისი სიცოცხლის უკანასკნელი წლები სწორედ ბრეტანში გაატარა, სადაც იგი 1494 წლის 13 ოქტომბერს, დაახლოებით 40 წლის ასაკში გარდაიცვალა. 

## შვილები 
# მარგარიტა (1443-1469), ცოლად გაჰყვა ბრეტანის ჰერცოგ ფრანსუა II-ს, თუმცა შვილები არ ჰყოლია;
# მარი (1444-1506), ცოლად გაჰყვა როანის ვიკონტსა და პოროეტის გრაფ ჟან II-ს;

## ლიტერატურა 
* Alison Weir, Britain's Royal Families
* Annie Forbes Bush Memoirs of the Queens of France
* MacDougall, Norman James III Revised Edition John Donald Edinburgh 2009

კატეგორია:დაბადებული 1426
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1494
კატეგორია:სტიუარტები
კატეგორია:ბრეტანის ჰერცოგინიები
კატეგორია:შოტლანდიის პრინცესები
ელეანორ სტიუარტი

**ელეანორ სტიუარტი** (, ; დ. 1433 — გ. 20 ნოემბერი, 1480), აგრეთვე ცნობილია როგორც **ელეონორ შოტლანდიელი** — სტიუარტთა დინასტიის წარმომადგენელი. შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ I-ისა და დედოფალ ჯოან ბეფორტის შუათანა ქალიშვილი. ავსტრიის ერცჰერცოგინია 1449-80 წლებში როგორც ერცჰერცოგ სიგიზმუნდ I-ის პირველი ცოლი. 

## ბიოგრაფია 
ელეანორი დაიბადა 1433 წელს. იგი იყო შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ I-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ჯოან ბეფორტის მეექვსე შვილი. მამის მსგავსად, ელეანორსაც ძალიან უყვარდა ლიტერატურა, განსხვავებით თავისი უფროსი დისგან, საფრანგეთის დოფინ მარგარეტისაგან. 

მას შემდეგ რაც მისი უფროსი და, პრინცესა მარგარეტი საფრანგეთის დოფინ ლუი დე ვალუას გაჰყვა ცოლად, ელეონორიც მას თან გაჰყვა და შარლ VII-ის სამეფო კარზე ცხოვრობდა საფრანგეთში. მიუხედავად 1445 წელს მარგარეტის გარდაცვალებისა, ელეანორი კვლავ საფრანგეთში განაგრძობდა ცხოვრებას. 1447 წელს დედოფალ მარია ანჟუელს კამპანია გაუწია მონ სენ-მიშელში პილიგრიმობისას. 

1449 წლის 12 თებერვალს ახალგაზრდა ელეანორი ცოლად ავსტრიის ერცჰერცოგ სიგიზმუნდ ჰაბსბურგს შერთეს. ამ დროისათვის სიგიზმუნდი მხოლოდ ზემო ავსტრიას მართავდა, თუმცა 1450 წლიდან მისი მმართველობა ტიროლის საგრაფოზეც გავრცელდა. 

1455-58 და 1467 წლებში ელეანორი ავსტრიას მართავდა როგორც რეგენტი. ამ დროს ელეანორის პატრონაჟით გერმანელებმა ჯოვანი ბოკაჩოს ნაწარმოებები. 

ელეანორი ლიტერატურის დიდი მოტრფიალე იყო და ხელს უწყობდა უცხოური ლიტერატურის გერმანულად თარგმნას. ცნობილია, რომ იგი ხშირად თავადვე თარგმნიდა. ელეანორმა ფრანგულიდან გერმანულზე თარგმნა ისეთი ცნობილი ნაწარმოებები, როგორებიცაა *მეფის ვაჟ გალისიის ისტორია*, *სახელად პონტუ* და *მშვენიერი სიდონია*. როგორც ცნობილია, გერმანელები XVI საუკუნემდე სწორედ ელეანორას შედგენილი ფრანგულ-გერმანული ლექსიკონით სარგებლობდნენ. 

თავისი თარჯიმნული შემოქმედების წყალობით, იგი ძალიან ცნობილი და პოპულარული ქალი გახდა XV საუკუნის ევროპაში. იგი ასევე დიდ ძალაუფლებას ფლობდა სამეფო კარზე. ცნობილია, რომ ერცჰერცოგი სიგიზმუნდი, პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებს სწორედ ელეანორის რჩევებზე დაყრდნობით იღებდა. 

ელეანორმა და ელიზაბეთ ნასაუ-ცვაიბრიუხენელმა ერთად შექმნეს ახალი პროზისა და ნოველების მიმდინარეობა გერმანულ ლიტერატურაში. 

1480 წლის 20 ნოემბერს ელეანორი მშობიარობას გადაჰყვა, რა დროსაც მან ვაჟი გააჩინა, სახელად ვოლფგანგი, რომელიც ჩვილობაშივე დაიღუპა. 

## ლიტერატურა 
*  Jiri Louda et Michael MacLagan, Les Dynasties d'Europe, Bordas, 1995 ISBN 2-04-027115-5.
* Hamann, Brigitte (szerk.): Habsburg lexikon, Új Géniusz, Budapest, 414 oldal, 1990. ISBN 9630278383
* Wacha, Brigitte (szerk.): A Habsburgok. Egy európai dinasztia története, Gulliver Kiadó, Budapest, 1995.

კატეგორია:დაბადებული 1433
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1480
კატეგორია:სტიუარტები
კატეგორია:ავსტრიის ერცჰერცოგინიები
კატეგორია:მშობიარობის დროს გარდაცვლილები
კატეგორია:შოტლანდიის პრინცესები
ჭოვილო-განდეგილი

**ჭოვილო-განდეგილი** (, ლათ. *solus*-იდან — „მარტოხელა“, „განდეგილი“) — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 18–23 სმ, ფრთის შლილი 50 სმ, მასა 36–65 გ. მკერდი თეთრია, სხეული თავიდან კუდამდე ყავისფრადაა შეფერილი. გავრცელებულია ალასკისა და კანადის ტყის ზონაში. ახასიათებს მიგრაცია ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, განსაკუთრებით, ამაზონის აუზსა და კარიბებში. იშვიათად შეინიშნება დასავლეთ ევროპაში. ჭოვილო-განდეგილი არ არის ჯოგური ფრინველი, ჩვეულებრივ მარტოა მიგრაციის დროსაც, თუმცა იშვიათად მცირე რაოდენობით იკრიბებიან გამოსაკვებ ადგილებში. ძირითადად მტკნარწყლოვან წყალსატევებს ეტანება. დედალი დებს 3–5 კვერცხს. იყენებს მგალობელ ბეღურათა ბუდეებს, მაგალითად შაშვისებრებისას. გამოჩეკვიდან მალევე ბარტყები ბუდიდან ძირს ხტებიან. იკვებება უხერხემლოებით, ზოგჯერ მცირე ზომის ბაყაყებითაც.

მოიცავს ორ ქვესახეობას:
* *T. s. cinnamomea*, (Brewster, 1890): მრავლდება ალასკასა და დასავლეთ კანადაში;
* *T. s. solitaria*, (Wilson, 1813): მრავლდება აღმოსავლეთი ბრიტანეთის კოლუმბიიდან ლაბრადორამდე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Solitary sandpiper - *Tringa solitaria*  — USGS Patuxent Bird Identification InfoCenter
* Solitary sandpiper species account — Cornell Lab of Ornithology

## სქოლიო 
კატეგორია:ჭოვილო
რუბენ ფლეიშერი

**რუბენ სემიუელ ფლეიშერი** (; დ. 31 ოქტომბერი, 1974) — ამერიკელი კინორეჟისორი და პროდიუსერი. ცნობილი გახდა სადებიუტო ფილმით „ზომბილენდი“. აგრეთვე მისი მეტნაკლებად ცნობილი ნამუშევრებია „მოასწრო 30 წუთში“ (2011), „განგსტერებზე მონადირენი (2013), „ორი ღამის ამბავი“ (2014), „მარტორქების მაღაზია“ (2017)

2018 წელს გახდა კომერციულად წარმატებული ფილმის „ვენომის“ რეჟისორი.

რუბენ ფლეიშერი დაიბადა ვაშინგტონში, 1974 წლის 31 ოქტომბერს. უესლიანის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ გადავიდა სან-ფრანცისკოში, სადაც მუშაობა დაიწყო პროგრამისტად. სანამ კინორეჟისორი გახდებოდა, დაკავებული იყო სარეკლამო და მუსიკალური ვიდეოების გადაღებებით.  

2017 წლის მაისში ცნობილი გახდა, რომ ფლეტჩერი იქნებოდა „ზომბილენდის“ მეორე ნაწილის რეჟისორი.

### ფილმები 
## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:საშინელებათა ფილმების რეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი პროდიუსერები
კატეგორია:ამერიკელი ტელეპროდიუსერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ვაშინგტონში დაბადებულები
ლუდვიგ იორანსონი

**ლუდვიგ იორანსონი** ((; ; ; დ. 1 სექტემბერი, 1984) — სამი გრემის მფლობელი შვედი კომპოზიტორი, დირიჟორი და ჩანაწერის პროდიუსერი. შექმნილი აქვს მუსიკა ფილმებისთვის: „სადგური ფრუტვეილი“, „ქრიდი“, „ქრიდი 2“, „ვენომი“ და „შავი პანტერა“, ისევე როგორც სატელევიზიო სიტკომებისთვის: „საზოგადოება“, „ბედნიერი დასასრული“ და „ახალი გოგონა“. 

როგორც პროდიუსერი ხშირად თანამშრომლობდა ჩაილდიშ გამბინოსთან. იორანსონი არის გამბინოს სინგლის „This Is America“ პროდიუსერი, რისთვისაც გადაეცა გრემის ორი ჯილდო. საერთო ჯამში მიღებული აქვს გრემის ექვსი ნომინაცია. 2019 წელს მიიღო ოსკარი საუკეთესო ორიგინალური მუსიკისთვის. 

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:კინოკომპოზიტორები
კატეგორია:ტელეკომპოზიტორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ზუზანა ჩაპუტოვა

**ზუზანა ჩაპუტოვა** (; დ. 21 ივნისი, 1973, ბრატისლავა, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი პოლიტიკოსი, ადვოკატი და აქტივისტი. სლოვაკეთის პრეზიდენტი 2019 წლის 15 ივნისიდან 2024 წლის 15 ივნისამდე. იგი არის არასაპარლამენტო პოლიტიკური პარტიის პროგრესული სლოვაკეთის დამფუძნებელი წევრი და თავმჯდომარის მოადგილე.

ზუზანა ჩაპუტოვა მონაწილეობდა სლოვაკეთის 2019 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში და პირველ ტურში 40,57 %-ით დაიკავა პირველი ადგილი. მეორე ტურში მიიღო ხმების 58,40 % და გახდა ქვეყნის ისტორიაში პირველი პრეზიდენტი ქალი, რომელიც თანამდებობას დაიკავებს 2019 წლის 15 ივნისს.

1991 წელს სწავლა დაიწყო ბრატისლავაში მდებარე კომენსკის სახელობის უნივერსიტეტის სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1996 წელს. სწავლის დასრულების შემდეგ იგი მუშაობდა ქალაქ პეზინოკის ადგილობრივ თვითმმართველობაში, ჯერ იურიდიულ განყოფილებაში ასისტენტად, შემდეგ კი ქალაქის მერის მოადგილედ.

2001-2017 წლებში მუშაობდა ერთ-ერთ სამოქალაქო ორგანიზაციაში, ხოლო 2010 წლიდან იყო ამავე ორგანიზაციის იურისტი.

2017 წელს დააარსა პოლიტიკური პარტია პროგრესული სლოვაკეთი და 2018 წლის იანვარში პირველივე კონგრესზე აირჩიეს პარტიის ვიცე-ხელმძღვანელად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:სლოვაკეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:სლოვაკი პოლიტიკოსები
კატეგორია:სლოვაკი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ევროპის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:პირველი ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოტოკარ ჩერნინი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ოტოკარ ჩერნინი
**ოტოკარ ჩერნინი** (; დ. 26 სექტემბერი, 1872, ბოჰემია, ავსტრია-უნგრეთის იმპერია — გ. 4 აპრილი, 1932, ვენა, ავსტრია) — ავსტრიელი პოლიტიკური მოღვაწე, გრაფი. 1903 წელს ჩეხეთის სეიმის დეპუტატად აირჩიეს შოვინისტური გერმანული პარტიიდან. 1912 წლიდან იყო ავსტრია-უნგრეთის რაიხსრატის ზედა პალატის წევრი. 1916 წლის დეკემბრიდან 1918 წლის აპრილამდე საგარეო საქმეთა მინისტრი; ჰაბსბურგების მონარქიის კრიზისის სიღრმეში გაცნობიერებული, მიისწრაფოდა კომპრომისულ ზავისაკენ ანტანტასთან და ამ მიზნით საიდუმლო მოლაპარაკებები გამართა საფრანგეთთან (მოლაპარაკების შესახებ ინფორმაცია მოგვიანებით პრესამ შეიტყო, რამაც ჩერნინის გადადგომა გამოიწვია). 1920–1923 წლებში ავსტრიის ეროვნული საბჭოს წევრი იყო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ავსტრიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 26 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1872
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
ეროვნული ლიგა 2020

**ეროვნული ლიგა 2020** — საქართველოს უმაღლესი ლიგის 32-ე გათამაშება.
## ფორმატი 
ჩემპიონატში მონაწილეობას იღებს 10 გუნდი, ერთმანეთთან გუნდები ოთხ თამაშს თამაშობენ. საბოლოო ჯამში თითო გუნდმა 36 მატჩი უნდა ითამაშოს.

ტურნირის გამარჯვებული ჩემპიონთა ლიგაზე მონაწილეობას დაიწყებს I შესარჩევი ეტაპიდან. მეორე და მესამე ადგილზე გასული გუნდები და საქართველოს თასის გამარჯვებული მონაწილეობას მიიღებს კონფერენციების ლიგაზე I შესარჩევი რაუნდიდან. თუ თასის გამარჯვებული გახდება გუნდი ჩემპიონატის ცხრილის პირველი სამეულიდან, ევროპის ლიგაზე მონაწილეობის საშუალება მიეცემა ჩემპიონატის IV-ადგილოსან გუნდს.

## ცხრილი
## პლეი-ოფი 
----

## რესურსები ინტერნეტში
* ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებ-გვერდი
* ჩემპიონატის წესები 

კატეგორია:ეროვნული ლიგის სეზონები
კატეგორია:უმაღლესი ლიგის სეზონები
კატეგორია:2020 წელი ქართულ ფეხბურთში
Marvel Entertainment

**Marvel Entertainment, LLC** (ადრე **Marvel Enterprises** და **Toy Biz, Inc.**) — ამერიკული გასართობი კომპანია, დაფუძნებული 1998 წელს ნიუ-იორკში. ჩამოყალიბდა **Marvel Entertainment Group, Inc.**-ისა და ToyBiz-ის შერწყმით. Marvel Entertainment-ს სრულად ფლობს The Walt Disney Company. მის შემადგენლობაშია კომპანიები Marvel Comics, Marvel Animation და Marvel Television.

2009 წელს Marvel Entertainment 4 მილიარდ აშშ დოლარად შეიძინა Walt Disney Company-მ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:Marvel Entertainment
კატეგორია:აშშ-ის გასართობი კომპანიები
კატეგორია:1998 წელს დაარსებული გასართობი კომპანიები
კატეგორია:1998 წელს დაარსებული მედიაკომპანიები
კატეგორია:The Walt Disney Company-ის შვილობილი კომპანიები
გიბრალტარის ფეხბურთის ასოციაცია

**გიბრალტარის ფეხბურთის ასოციაცია (GFA)** — გიბრალტარის ფეხბურთისა და ფუტსალის მმართველო ორგანო. დაარსდა 1895 წელს. 2013/14 წლებში უეფას შეჯიბრებებში (შესარჩევებში) წარმოდგენილი იყო ახალგაზრდული გუნდებით, აგრეთვე ძირითადითაც. 2013 წლის 24 მაისს ასოციაცია ოფიციალურად გახდა უეფას წევრი. აქამდე ასოციაციას ჰქონდა მცდელობა, რომ გამხდარიყო ფიფას წევრი 1997 წელს. 2016 წლის 13 მაისს ასოციაცია ფიფას 66-ე კონგრესზე, რომელიც გაიმართა მექსიკაში, ოფიციალურად გახდა ფიფას წევრი და მიიღო მონაწილეობა ფიფა-ს მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე, რომელიც ვერ დაძლია.

ასოციაცია დაარსდა გიბრალტარში მოთამაშე კლუბებისაგან, 1901 წელს შეიქმნა ეროვნული ნაკრები.

## გაწევრიანება უეფასა და ფიფაში
### უეფა
2012 წლის 21 მარტს ასოციაციამ მოითხოვა გამხდარიყო უეფას წევრი. უეფამ გიბრალტარს მისცა „მაპი“, სადაც მოცემული იყო თუ როგორ უნდა განვითარებულიყო სპორტული განათლება და ფინანსები. 2013 წლის მაისში ჩატარდა კენჭისყრა, წევრთა უმრავლესობამ მხარი დაუჭირა ასოციაციის მიღებას უეფაში, მოწინააღმდეგე იყო მხოლოდ ორი ქვეყანა: ბელარუსი და ესპანეთი. გიბრალტარი არის უეფას ყველაზე პატარა ქვეყანა მოსახლეობის მხრივ, აზერბაიჯანისა და სომხეთის, რუსეთისა და საქართველოს მსგავსად, გიბრალტარი და ესპანეთი ერთმანეთს არ შეხვდებიან შესარჩევი ციკლის პერიოდში. გაწევრიანების შემდეგ გიბრალტარი ოფიციალურად იღებს მონაწილეობას ევროტურნირებზე უეფას ჩემპიონთა და ევროპის კონფერენს ლიგაზე, აგრეთვე ნაკრებმა იასპარეზა ერთა ლიგის D დივიზიონში.

### ფიფა
2016 წლის 13 მაისს გიბრალტარი გახდა ფიფას 211-ე წევრი, ამავე დღეს მისი წევრი კოსოვოც გახდა, რომელიც 210-ე წევრად გამოცხადდა, რადგანაც კოსოვოს საკითხი უფრო ადრე იქნა განხილული.

## რესურსები ინტერნეტში
* უეფას ოფიციალური ვებ-გვერდი

კატეგორია:ფიფა-ს წევრი ასოციაციები
კატეგორია:უეფა-ს წევრი ასოციაციები
ვენომი (ფილმი)

**ვენომი** () — 2018 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფილმი, დაფუძნებული Marvel Comics-ის ამავე სახელწოდების პერსონაჟზე. წარმოებულია Columbia Pictures-ის, Marvel Entertainment-სა და Tencent Pictures-ის მიერ. ფილმის დისტრიბუტორია Sony Pictures Releasing, რეჟისორი — რუბენ ფლეიშერი, სცენარისტი — სკოტ როზენბერგი, ჯეფ პინკნერი და კელი მარსელი, მონაწილეობენ ტომ ჰარდი (ედი ბრუკი/ვენომი), მიშელ უილიამსი, რიზ აჰმედი, სკოტ ჰეიზი და რიდ სკოტი. ფილმში მოთხობილია ჟურნალისტ ედი ბროკის შესახებ, რომელსაც შეერწყმება უცხოპლანეტელი სიმბიოტი, რომლის სახეობა ცდილობს დედამიწის დაპყრობას. 

Sony-მ პროექტზე მუშაობა დაიწყო, მას შემდეგ რაც ვენომის პერსონაჟი გამოჩნდა ფილმში „ადამიანი ობობა 3“ (2007). სხვადასხვა ვარიანტების განხილვის შემდეგ, 2017 წლის მარტში დაიწყო ახალ ვერსიაზე მუშაობა. სცენარისტებად მოიწვიეს როზენბერგი და პინკნერი. ფლეტჩერი და ჰარდი შემოუერთდნენ იმავე წლის მაისში. გადაღებები დაიწყო ოქტომბერში, ატლანტაში, ნიუ-იორკში და სან-ფრანცისკოში. ფილმის შთაგონების წყაროდ იქცა კომიქსები „Venom: Lethal Protector“ (1993) და „Planet of the Symbiotes“.

„ვენომის“ პრემიერა შედგა 2018 წლის 1 ოქტომბერს ლოს-ანჯელესში. ფილმმა მიიღო უარყოფითი შეფასებები კინოკრიტიკოსებისგან. კრიტიკა ძირითადად შეეხეო სცენარს, თუმცა ზოგიერთებმა შეაქეს ჰარდის შესრულება. საერთო მიმოხილვების საიტზ Rotten Tomatoes-ზე ფილმის საერთო რეიტინგია 28% (287 მიმოხილვაზე დაყრდნობით). მიუხედავად უარყოფითი შეფასებებისა, იგი წარმატებული აღმოჩდა კომერციულად, მთლიანი შემოსავალი შეადგენს 855 მილიონ აშშ დოლარს, რითაც იქცა 2018 წლის მეექვსე ყველაზე შემოსავლიან ფილმად. 2020 წლის 2 ოქტომბრისთვის დაგეგმილია ფილმის გაგრძელების გამოშვება.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2018 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების ფილმები მონსტრებზე
კატეგორია:2010-იანი წლების სამეცნიერო ფანტასტიკური საშინელებათა ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების სუპერგმირული ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების სამეცნიერო ფანტასტიკური მოქმედებითი ფილმები
კატეგორია:2018 წლის 3D ფილმები
კატეგორია:2018 წლის საშინელებათა ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული მოქმედებითი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური მოქმედებითი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური საშინელებათა ფილმები
კატეგორია:ამერიკული სუპერგმირული ფილმები
კატეგორია:Columbia Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:რუბენ ფლეიშერის ფილმები
კატეგორია:IMAX-ის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ვენომზე
კანონი და სამართალი

**კანონი და სამართალი** — პოლიტიკური პარტია საქართველოში, რომელიც 2019 წლის 10 მარტს დაფუძნდა. პარტიის ლიდერია თაკო ჩარკვიანი. პარტიის თანადამაარსებლები არიან: უფლებადამცველი მიხეილ რამიშვილი და ირაკლი ღლონტი. იყო კოალიციის „ძალა ერთობაშია“ წევრი. პარტია არის პროევროპული. „სტრატეგია აღმაშენებელთან“ ერთად შექმნილ ბლოკში მიიღო მონაწილეობა 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებში.

## ისტორია
2019 წლის 10 მარტს, გაერთიანების „კანონი და სამართალი“ დამფუძნებელი ყრილობა გაიმართა. პარტია იყო კოალიცია „ძალა ერთობაშიას“ წევრი. 2020 წლის 27 ივლისს გიორგი ვაშაძის „ახალ საქართველოსთან“ ერთად დატოვა კოალიცია და განაცხადა, რომ მასთან ერთად მიიღებდა არჩევნებში მონაწილეობას.

2024 წლის 3 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ პარტიამ ხელი მოაწერა საქართველოს პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის მიერ შექმნილ „ქართულ ქარტიას“.

## პარტიის თავმჯდომარეები
## შედეგები არჩევნებში 
### ადგილობრივი 
## რესურსები ინტერნეტში
* თაკო ჩარკვიანმა პარტია „კანონი და სამართალი“ დააფუძნა

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:2019 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
გია ვოლსკი

**გიორგი (გია) ვოლსკი** (დ. 18 იანვარი, 1957, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი და ეკონომისტი. საქართველოს 3 მოწვევის (2012, 2016, 2020) პარლამენტის წევრი

## ბიოგრაფია
გია ვოლსკი დაიბადა 1957 წლის 18 იანვარს, ქალაქ თბილისში.  1978 წელს  დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტი.

1978-1979 წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ-ის ვაჭრობის სამინისტროს საინფორმაციო-გამოთვლითი ცენტრში. 1979-1984 წლებში კი იყო საქართველოს სსრ ვაჭრობის სამინისტროს ეკონომისტი. 1984-1986 წლებში მუშაობდა კალინინის რაიკომის მდივნად და ინსტრუქტორად. 1986-1989 წლებში იგი იყო თბილისის ქალაქკომში ინსტრუქტორი. 1990-1991 წლებში აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს დამოუკიდებელი პროფკავშირების კონფედერაციის ჩამოყალიბებაში და აქვე მუშაობდა საორგანიზაციო განყოფილების გამგედ.

1991-2004 წლებში გია ვოლსკი მუშაობდა საქართველოს მთავრობის წარმომადგენლის მოადგილედ რუსეთის ფედერაციაში, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის საერთაშორისო ურთიერთობების განყოფილების გამგის მოადგილედ, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში საქართველოს მუდმივი წარმომადგენლობის უფროს მრჩეველად, აგრეთვე საგარეო საქმეთა სამინისტროს გაერო-ს სამმართველოს უფროსად, გაერო-ში საქართველოს მუდმივი წარმომადგენლის მოადგილედ, საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის თანაშემწედ საგანგებო საკითხებში.

2004-2006 წლებში გია ვოლსკი იყო კონფლიქტების მოგვარების საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე, აგრეთვე საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საგანგებო დავალებათა ელჩი. 2007-2011 წლებში იყო საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და საქართველოში გაერო-ს განვითარების ფონდის პროექტების მონაწილე. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“, ფრაქცია „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარე, ევროპასთან ინტეგრაციის და საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტების წევრი, საქართველოს პარლამენტის ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის საკითხთა დროებითი კომისიის თავმჯდომარე; საპარლამენტო დელეგაციის წევრი ევროკავშირის, ეუთო-ს, აღმოსავლეთის პარტნიორობის, ნატო-ს საპარლამენტო ფორუმებზე.

2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ჩუღურეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“, აგრეთვე საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე. მაჟორიტარულ არჩევნებში ხმათა 57,32% მიიღო (12 479 ხმა).

2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის დიდუბისა და ჩუღურეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. მხარი დაუჭირა კანონპროექტს „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“.

დაოჯახებულია. ჰყავს ორი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი ვოლსკი Facebook-ზე
* გიორგი ვოლსკი  — ქართული ოცნების საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჭაკუნი

**ჭაკუნი**, *ჭაკუნობა* — ქართული ეროვნული სპორტის სახეობა, გავრცელებული იყო ძველად გურიაში. თამაშში მონაწილეობდა ორი გუნდი. მოთამაშეთა მიზანი იყო სპეციალური ჩოგნებით - ჭაკუნებით - ბურთის გატანა მეტოქის ლელოში.  

ჭაკუნობის შესახებ პირველი წერილობითი ცნობები XIX საუკუნის დასაწყისით თარიღდება. გურიაში გამართულ ბაზრობაზე იმართებოდა ბურთაობა, ჯირითობა, ჭაკუნობა, ბაწარზე ხტომა და სხვა. გურიის ყოველ სოფელს თუ მის უბანს შერჩეული ჰქონდა გარკვეული სათამაშო მოედანი. სათამაშოდ ირჩევდნენ ბალახით დაფარულ ვაკე და მოწმენდილ ადგილს. მაგალითად, ლანჩხუთში ჭაკუნის სათამაშო მოედანი „ჟორდანიების მინდვრით“ იწყებოდა და ღელესთან თავდებოდა. დაახლოებით 400-500 მეტრზე გაჭიმული მოედნის თავსა და ბოლოში ლელო იყო მონიშნული. აცანაში ჭაკუნობას თამაშობდნენ მოვაკებულ ადგილას, რომელსაც ხალხი „ქინქლაისოულს“ უწოდებდა. მისი სიგრძე ნახევარ კილომეტრს აღწევდა და ორივე ლელო ამ მოედნის თავსა და ბოლოში ღელეებზე გადადიოდა.

ჭაკუნი ეწოდებოდა თამაშის ძირითად იარაღს - სპეციალურ ჩოგანს. ჭაკუნის სიგრძე დაახლოებით ერთი მეტრი იყო. ის მოთამაშის სიმაღლეზე იყო მორგებული. ჭაკუნას თხილის, შინდის, ბროწეულის, თუთის ტოტებისგან აკეთებდნენ. მას მსხვილი და მოღუნული ძირი ჰქონდა. თუ მოთამაშე საჭირო მოყვანილობის ტოტს ვერ მიაგნებდა, სწორ ტოტს მოჭრიდა, ბოლოს ცეცხლზე გაუწრთობდა და მოღუნავდა. ამ მდგომარეობაში თოკით დაამაგრებდა, რამდენიმე ხნის შემდეგ თოკს მოხსნიდა და ასე ხელოვნურად მიღებული ბოლომოღუნული ჭაკუნით თამაშს შეუდგებოდა.

თამაშში გამოყენებული ბურთი მუშტისოდენა იყო. სცოდნიათ ბურთის საქონლის ბეწვისგან, ხისგან, მატყლისგან დამზადება, რომელსაც გარედან ტყავი ჰქონდა გადაკრული. ბურთის მასალას ჯერ თბილ წყალში დაასველებდნენ, ხელით კარგად მოთელავდნენ, საჭირო ფორმას მისცემდნენ და მზეზე გაახმობდნენ. საბოლოოდ მიიღებდნენ საკმაოდ მაგარ და ამავე დროს დრეკად ბურთს, რომელიც თავისუფლად უძლებდა ჭაკუნის ძლიერ შემორტყმას. ხანდახან ხმარობდნენ ცაცხვის ან მუხის კუნძისგან, წიფლის სოკოსგან გამოთლილ, გამოხარშულ ბურთსაც. იშვიათ შემთხვევაში ბურთს ჩვრებისაგან ამზადებდნენ, მას გარედან ტყავი ჰქონდა გადაკრული. ბურთის ნაცვლად აქა-იქ სათანადო ზომის ქვასაც ხმარობდნენ.

თამაში იწყებოდა ბურთის აგდებით მოედნის შუა ადგილას. თამაში შეზღუდული არ იყო არც დროით და არც გატანილი ბურთების რაოდენობით - თამაშობდნენ დაღლამდე, დაღამებამდე ან წინასწარ დათქმული რაოდენობის ლელოს გატანამდე. თამაში ითხოვდა მეტისმეტ სიფრთხილეს, სიმარდეს, თვალმჭრელობას. შესაძლო იყო მაგარი ბურთი მოთამაშეს მუხლს ქვემოთ კოჭებში მოხვედროდა და ფეხი დაეზიანებინა. გამარჯვებად ითვლება არა მარტო ლელოს გატანა, არამედ ისიც, თუ რომელ მხრიდან რამდენი „კოჭამოგდებული“ იქნებოდა. გურიაში ქალები ჭაკუნობით ქალებიც ერთობოდნენ. გავრცელებული ყოფილა აგრეთვე ე. წ. შერეული ჭაკუნობა: ერთი გუნდი ჭაკუნით თამაშობდა, მეორე კი ფეხით. როგორც კი რომელიმე მხარე ლელოს გაიტანდა, როლები იცვლებოდა

თამაში გავრცელებული იყო სამეგრელოსა და სვანეთშიც.

## ლიტერატურა
**წულაძე ა.,* „ეთნოგრაფიული გურია“ — თბილისი, 2009
* „მასალები გურიის ეთნოგრაფიული შესწავლისათვის“ — თბილისი, ,მეცნიერება”, 1980.
**რობაქიძე ალ.* „ქართული ხალხური სპორტის შესახებ“ — თბილისი, 1955.
* *ჩხატარაიშვილი ქ.,* „გურიის სამთავროს შეერთება რუსეთთან“ — თბილისი, „მეცნიერება“ 1985;

## რესურსები ინტერნეტში
*ჭაკუნობა  
*ჭაკუნობა 

კატეგორია:ქართული ხალხური თამაშები