open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ადაპტაციური სინდრომი

**ადაპტაციური სინდრომი**, *საერთო ადაპტაციური სინდრომი* ( „შეგუება“, „მორგება“,  „თავმოყრა“) — ცხოველებისა და ადამიანის ორგანიზმში სხვადასხვა გამღიზიანებლების გავლენით წარმოქმნილი საერთო დამცველობითი რეაქციების ერთობლიობა, რაც ხელს უწყობს დარღვეული წონასწორობის აღდგენას და მიმართულია ჰომეოსტაზის შესანარჩუნებლად. ეს რეაქციები ხელს უწყობს ორგანიზმში დარღვეული წონასწორობის აღდგენას და ემსახურება შინაგანი გარემოს მუდმივობის დაცვას — ჰომეოსტაზს. ადაპტაციური სინდრომის ცნება შემოიღო კანადელმა მეცნიერმა ჰ. სელიემ (1936). ადაპტაციური სინდრომის გამომწვევ ფაქტორებს (ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ტრავმა, მაიონიზებელი გამოსხივება, ტემპერატურის მკვეთრი ცვალვა ბადობა, ინფექცია, სისხლის დაკარგვა და სხვ.) სტრესორები ეწოდება, ხოლო მათი მოქმედებით გამოწვეულ ორგანიზმის მდგომარეობას — სტრესი. ადაპტაციური სინდრომის ძირითადი ნიშნებია თირკმელზედა ჯირკვლების ქერქის გადიდება და სეკრეციული მოქმედების გაძლიერება, ელენთისა და ლიმფური კვანძების შემცირება, ცვლილებები სისხლში, ნივთიერებათა ცვლის დარღვევა, სისხლის წნევის მკვეთრი დაცემა და სხვ.; ადაპტაციური სინდრომში განარჩევენ ორ ან სამ სტადიას. პირველი განგაშის სტადიაა. გრძელდება 6-იდან 48 სთ-მდე. ამ სტადიაში ორგანიზმი ცდილობს შეეგუოს მძიმე მდგომარეობას. თუ დამაზიანებელი მოქმედება არ არის ძლიერი, ვითარდება მეორე, ე. წ. რეზისტენტობის სტადია. ორგანიზმი ხდება მდგრადი არახელსაყრელი ფაქტორებისადმი, ძლიერდება დამცველი, ნერვულ-ჰუმორალური მექანიზმების მოქმედება და სტადიის ბოლოს უბრუნდება ნორმალურ მდგომარეობას. თუ დამაზიანებელი მოქმედება ძლიერია და ამავე დროს ხანვრძლივი, ორგანიზმი კარგავს რეზისტენტობას, დამცეელი მექანიზმების მოქმედება სუსტდება, შემგუებელი ჰორმონების (გლუკოკორტიკოიდების) გამოყოფა მცირდება და ვითარდება მესამე — გამოფიტვის სტადია. მდგომარეობა უარესდება და ორგანიზმი შეიძლება დაიღუპოს. 

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ბიოლოგია
აგრესინები

**აგრესინები** ( „შეტევა“, „თავდასხმა“) — ბაქტერიული წარმოშობის ნივთიერებანი (ცილები, პოლისაქარიდები). უკავშირდებიან სპეციფიკურ ანტისხეულებს, აფერხებენ ბაქტერიების ფაგოციტოზს, ააქტიურებენ ბაქტერიათა მავნე მოქმედებას და ასუსტებენ ორგანიზმის თავდაცვის უნარს. 

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ბიოლოგია
პონსის გამომცემლობა

**პონსის გამომცემლობა** (გერმ. Der Pons-Verlag) — გერმანული ლექსიკოგრაფიული გამომცემლობა. 

პონსი ეკუთვნის კლეტის ჯგუფს და მთავარი ოფისი მდებარეობს ქალაქ შტუტგარტში, რომელშიც სულ 50 თანამშრომელია დასაქმებული. გამომცემლობა პონსის სავაჭრო ნიშანს წარმოადგენს დიდი (მთავრული) მოხაზულობის მქონე ასოებით დაწერილ ფირმის სახელწოდებას *PONS*, რომელიც ლექსიკონების და 32 ენის სასწავლო სახელმძღვანელოებს. 

გერმანიის წიგნის ბაზარზე გამომცემლობა პონსის გაყიდული ლექსიკონების სავაჭრო წილი დაახლოებით 35 % შეადგენს. პონსის ერთადერთი და უპირატესი კონკურენტია სალექსიკონო წიგნის ბაზრის გაყიდვათა ლიდერი ლანგენშაიდტის გამომცემლობა, რომლის გაყიდვათა წილი დაახლოებით 55 % შეადგენს, მაშინ როცა სხვა ამავე პროფილის გამომცემლობები დანარჩენ 10 % იყოფენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ონლაინ-ლექსიკონი და პონსის გამომცემლობის ოფიციალური ვებგვერდი

კატეგორია:გამომცემლობები
კატეგორია:გერმანიის გამომცემლობები
კატეგორია:ენა
კლეტის ჯგუფი

**ერნსტ კლეტის სააქციო საზოგადოება** (გერმ. *Die Ernst Klett Aktiengesellschaft*), ან როგორც თავად საზოგადოების წარმომადგენლები მოიხსენიებენ პრესასა და ოფიციალურ დოკუმენტებში, - **კლეტის ჯგუფი** — სააქციო საზოგადოება გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, რომელიც როგორც ჰოლდინგური საზოგადოება ერთი დიდი საწარმოს ნაწილად აგირებს. 

*კლეტის ჯგუფს* ეკუთვნის სხვათა გამომცემლობათა შორის ერნსტ კლეტის გამომცემლობა, რომელიც 2010 წლის მდგომარეობით გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ყველაზე დიდ სასკოლო გამომცემლობას წარმოადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* www.klett-gruppe.de

კატეგორია:გამომცემლობები
კატეგორია:გერმანიის გამომცემლობები
ამირტისი

**ამირტისი** (ასევე **ამინირდისი**, **ამირტის II** და **ამირტაიოსი**) — ძველი ეგვიპტის ფარაონი, ეგვიპტის ოცდამერვე დინასტიის ერთადერთი წარმომადგენელი. არსებობს მოსაზრება, რომ ამირტისი დაკავშირებულია ოცდამეექვსე დინასტიასთან. მან დაასრულა აქემენიანთა პირველი ოკუპაცია და იმეფა 5 წელი, ძვ.წ. 404 წლიდან ძვ.წ. 399 წლამდე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ამირტისი (მცირე ინფორმაცია)
* ამირტის II (ენციკლოპედია ირანიცა)
* ამირტისი (ენციკლოპედია ბრიტანიკა)

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამერვე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 399
ნეფერიტ I

**ნეფერიტ I** (ასევე **ნეფაარუდ I**) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) და ეგვიპტის ოცდამეცხრე დინასტიის დამაარსებელი. იგი მეფობდა ძვ.წ. 398 წლიდან ძვ.წ. 393 წლამდე, გვიანი პერიოდის დროს. ნეფერიტი სახელმწიფოს ერთ-ერთ უკანასკნელ ადგილობრივ მმართველად ითვლება, რომელიც წარმოშობით მენდისიდან იყო. სწორედ მენდისი გახდა ეგვიპტის დედაქალაქი მისი მმართველობის დროს, ამავე ქალაქშია დაკრძალული მისი ნეშტიც.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფარაონი ნეფერიტ I
* ეგვიპტის ოცდამეცხრე დინასტია
* ხალხი: ეგვიპტის ფარაონები: ნეფერიტ I
* გვიანი პერიოდი: XXIX დინასტია: ნეფერიტი
* ეგვიპტე: ძველი ეგვიპტის მმართველები და ფარაონები: ნეფერიტ I

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეცხრე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 393
კოლო როჟე

**კოლო როჟე** (; დ. 3 სექტემბერი, 1943) — მადაგასკარელი პოლიტიკოსი. მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 2014-2015 წლებში.

2014 წლის 16 აპრილს დაინიშნა პრემიერ-მინისტრად. ამის შესახებ განცხადება გააკეთა პრეიზდენტის ადმინისტრაციის მდივანმა რალალა როჟემ. მისი პრემიერად დანიშვნის ძირითადი მოტივი იყო ქვეყნის ეკონომიკური კრიზისიდან გამოყვანა. კანდიდატურას მხარი დაუჭირა პარლამენტის 93 წევრმა.

მისი მთავრობა გადადგა 2015 წლის 12 იანვარს. მისი შემცვლელი გახდა ჟან რაველონარივო. 

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:დაბადებული 3 სექტემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფრანცისკ რავუნი

**ფრანცისკ რავუნი** (; დ. 2 დეკემბერი, 1942, ვოჰიპენო — გ. 15 თებერვალი, 2003, სოავინანდრიანა) — მადაგასკარელი იურისტი და პოლიტიკოსი. მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 1993-1995 წლებში.

პრემიერად აირჩია ეროვნულმა კრებამ 1993 წლის 9 აგვისტოს. თანამდებობა ეკავა 1995 წლის 30 ოქტომბრამდე პრეზიდენტ ალბერტ ზაფის მმართველობის პერიოდში.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
ალბერ კამილ ვიტალი

**ალბერ კამილ ვიტალი** (; დ. 18 ივლისი, 1952) — მადაგასკარის არმიის ოფიცერი, ბრიგადის გენერალი, პოლიტიკოსი და სამოქალაქო ინჟინერი. მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 2009 წლის 20 დეკემბრიდან 2011 წლის 2 ნოემბრამდე. ჟენევაში მადაგასკარის მუდმივი წარმომადგენელი გაეროში 2012 წლიდან. 

2009 წლის 20 დეკემბერს ვიტალი დასახელდა პრემიერ-მინსტრად პრეზიდენტ ანდრი რაძოელინას მიერ. მან ამ პოსტზე ეჟენ რეჟი მალაგაზა შეცვალა, ხოლო მის შემდეგ თანამდებობა ჟან ომერ ბერიზიკმა დაიკავა 2011 წლის 28 ოქტომბერს.

პრემიერ-მინისტრის პოსტის დატოვების შემდეგ, ვიტალი დაინიშნა ჟენევაში გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის შტაბ-ბინაში მუდმივ წარმომადგენლად. მან მუდმივი წარმომადგენლის რწმუნების სიგელები 2012 წლის აგვისტოში წარმოადგინა.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:დაბადებული 18 ივლისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აჰორისი

**აჰორისი** (ასევე **ჰაკორი**, **აკორისი**, **აქორისი**) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეცხრე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა გვიანი პერიოდის დროს. აჰორისი ძვ.წ. 393 წლიდან ძვ.წ. 380 წლამდე მეფობდა, მან წინამორბედი პსამუტი ტახტიდან ჩამოაგდო და მოტყუებით თავი ოცდამეცხრე დინასტიის დამაარსებლის ფარაონ ნეფერიტ I-ის შვილიშვილად გამოაცხადა, რითაც საკუთარი თავის ლეგიტიმაცია მოახდინა. აჰორისმა 13 წლის მანძილზე იმეფა, მისი მეფობა იმიითა მნიშვნელოვანი, რომ ეგვიპტეში მისი მმართველობის დროს უამრავი შენობა აიგო, ასევე წინამორბედი ფარაონების ძეგლების დიდ ნაწილს ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები.
## რესურსები ინტერნეტში 
* მეფე აჰორისი
* ფარაონი აქორისი

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეცხრე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 380
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ალფრედ კრენერის გამომცემლობა

**ალფრედ კრენერის გამომცემლობა** () — ქალაქ შტუტგარტში მდებარე გერმანული გამომცემლობა, რომელიც საქართველოში ცნობილია უფრო *კრიონერის* სახელით. 

## ისტორია 
ალფრედ კრენერის გამომცემლობა შტუტგარტში 1904 წელს დააარსა ალფრედ კრენერმა, ადოლფ ფონ კრენერის ვაჟმა. 1907 წელს გამომცემლობა გადავიდა ლაიფციგში. 1922 წელს გამომცემლობის დირექტორი ვილჰელმ კლემი (Wilhelm Klemm) გახდა. ნაციონალ-სოციალიზმის წლებში, 1937 წელს ვილჰელმ კლემს აეკრძალა პროფესიული საქმიანობა. გამომცემლობა ისევ მშობლიურ შტუტგარტს დაუბრუნდა. 1950 წელს გამომცემლობის სადავეებთან მოდიან არნო კლემი (Arno Klemm) და ვალტერ კორსი (Walter Kohrs). 1950-იან წლებიდან მოყოლებული 1970-იანი წლების შუა პერიოდამდე ლიტერატურის ისტორიკოსი გერო ფონ ვილპერტი (Gero von Wilpert) იყო კრენერის საგამომცემლო სახლის უფროსი ლექტორი. 1989 წელს კი გამომცემლობის ხელმძღვანელთა შორის იმა კლემიცაა (Imma Klemm); 2004 წელს გამომცემლობას სათავეში ჩაუდგნენ ელკე ლინზენმაიერი (Elke Linsenmayer) და ალფრედ კლემი (Alfred Klemm).

## პროგრამა 
გამომცემლობის პროგრამა მოიცავს წიგნები 500 სათაურს. განსაკუთრებული ყურადღებით სარგებლობს ავტორების შემოქმედების საერთო გამოცემა, ცნობარები და კლასიკოსები. გამომცემლობის ავტორებად მიჩნევიან, სხვა მრავალთა შორის, ვილჰელმ ვუნდტი (Wilhelm Wundt), დავიდ ფრიდრიც შტრაუსი (David Friedrich Strauß), ემილ დურკჰაიმი (Émile Durkheim), ფრიდრიც ნიცშე (Friedrich Nietzsche) (იხ. ნიცშეს გამოცემა), კარლ ჰაინემანი (Karl Heinemann), ერნსტ ჰეკელი (Ernst Haeckel), კარლ მარქსი (Karl Marx), ფრანკო ვოლპი (Franco Volpi), გერო ფონ ფილპერტი (Gero von Wilpert), ჰადუმოდ ბუსმანი (Hadumod Bußmann) და ფრიც მარტინი (Fritz Martini).

## ლიტერატურა 
* Dagmar Olzog, Johannes Hacker (გამომც.): *Dokumentation deutschsprachiger Verlage*. 14. Ausgabe, verlag moderne industrie, Landsberg am Lech 2001, ISBN 3-478-38764-7, გვ. 179.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალფრედ კრენერის საგამომცემლო სახლი ოფიციალური გვერდი
* ალფრედ კრენერის გამომცემლობა — ვენის ლიტერატურულ სახლთან

კატეგორია:გამომცემლობები
კატეგორია:გერმანიის გამომცემლობები
მარკ რავალომანანა

**მარკ რავალომანანა** (; დ. 12 დეკემბერი, 1949, იმერინკასინინა, მადაგასკარი) — მადაგასკარელი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. მადაგასკარის პრეზიდენტი 2002-2009 წლებში.  1999-2002 წლებში იყო დედაქალაქის მერი. 

2001 წლის ბოლოს დანიშნულ საპრეზიდენტო არჩევნებში დაიკავა პირველი ადგილი, მიიღო ხმების 46 %, ხოლო მოქმედმა პრეზიდენტმა დიდიე რაცირაკამ მხოლოდ 40 %. დაინიშნა მეორე ტური, თუმცა რავალომანანამ განაცხადა, რომ ხმების დათვლა ჩატარდა დარღვევებით და თავი პრეზიდენტად გამოაცხადა. რამდენიმე თვე გრძელდებოდა ბრძოლა რავალომანანასა და რაცირაკას მომხრეებს შორის. 2002 წლის 29 აპრილს უზენაესმა სასამართლომ რავალომანანა პრეზიდენტად გამოაცხადა და განმეორებით 2002 წლის 6 მაისს პრეზიდენტის ფიცი დადო. 5 ივლისს რაცირაკა ქვეყნიდან გაიქცა და კამათი ხელისუფლებისათვის დასრულდა. 

2009 წელს მისი ხელისუფლება დაამხო ოპოზიციის ხელმძღვანელმა ანდრი რაძოელინამ, რომლის მხარეზე აღმოჩნდა არმიაც. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* მადაგასკარის პრეზიდენტი

## ლიტერატურა
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:დაბადებული 12 დეკემბერი
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ესლინგერის გამომცემლობა

**ესლინგერის გამომცემლობა** (გერმ. Der Esslinger Verlag) — საბავშვო წიგნების გამომცემლობა გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში. ესლინგერის გამომცემლობის სრული სახელწოდებაა *Esslinger Verlag J. F. Schreiber GmbH* - შპს ესლიგერის გამომცემლობა ი. ფ. შრაიბერი.

ესლინგერის გამომცემლობის სათავო ოფისი მდებარეობს ქალაქ ნეკარის ესლინგერში და ეკუთვნის კლეტის ჯგუფს (Klett-Gruppe).

## ისტორია 
ესლინგერის გამომცემლობა 1988 წელს ჩამოყალიბდა 1831 წლიდან არსებული შრაიბერის გამომცემლობის (Schreiber-Verlag) ბაზაზე. თავის მხრივ, შრაიბერის გამომცემლობის დამფუძნებელი იყო იაკობ ფერდინანდ შრაიბერი (Jakob Ferdinand Schreiber - * 1809; † 1868). 2014 წლიდან მოყოლებული გამომცემლობა ეკუთვნის თინემანს და იწოდება თინემან-ესლინგერის გამომცემლობად (Thienemann-Esslinger Verlag).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ესლინგერის გამომცემლობა
* იაკობ ფერდინანდ შრაიბერის მუზეუმი 

კატეგორია:გამომცემლობები
კატეგორია:გერმანიის გამომცემლობები
ეშტორილი

220px|მინიატიურა|ეშტორილი
**ეშტორილი** (პორტუგ. Estoril) — ფრეგეზია (იგივე პორტი, სანავსადგურო რაიონი) და დასახლებული პუნტი პორტუგალიაში. შედის მუნიციპალურ ოლქში ცენტრით კაშკაიში.

მოსახლეობა — 23 769 ადამიანი (2001), ფართობი — 8,79 კმ².

მდებარეობს კაშკაის ყურეში ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე ლისაბონიდან 15 კმ-ის მანძილზე. დედაქალაქთან დაკავშირებულია ელექტრომატარებლით. 

ეშტორილი არის ერთ-ერთი მთავარი საკურორტო ქალაქი პორტუგალიაში. ფართოდ არის ცნობილი ეშტორილის კაზინო, რომელიც არეკლამირებს საკუთარ თავს, როგორც ევროპის ყველაზე დიდ კაზინოს. ეშტორილი ცნობილია, ასევე მისი პარკით. ნოემ,ბრის დასაწყისში აქ ყოველთვის ტარდება კინოფესტივალები.  
 
## ისტორია 
თანამედროვე ეშტორილის ადგილას პირველი დასახლებები გაჩნდა დაახლოებით 2 ათასი წლის წინ. დიდხანს ის წარმოადგენდა მხოლოდ მეთევზეთა პატარა დასახლებას. XIX - XX ს. ს. მიჯნაზე გარადიქმნა ეშტორილის მთელი მზიანი სანაპირო მსხვილ ტურისტულ ცენტრად.  

1975 წელს პორტუგალიის იეჰოვას მოწმეებმა მრავალწლიანი აკრძალვების შემდეგ აქ შეიძინეს 20-ოთაიანი შენობა, რომელიც წარმოადგენს იეჰოველთა მსოფლიო ორგანიზაციის ფილიალს. ეს ცენტრი პასუისმგებელია იეჰოვას მოწმეების მოღვაწეობაზე მადეირაზე, აზორის კუნძულებზე, ანგოლასა და სან-ტომეში.

აქაური კლიმატი სუბტროპიკულია და წააგავს ლისაბონის კლიმატს.

## ღირსშესანიშნაობები 
საინტერესო ადგილთა შორის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანია წმ. ანტონიას ეკლესია (პორტ. Igreja Santo António do Estoril).  იგი აგებულია XVI ს. დასაწყისში (აღდგენილია ორჯერ 1755 წ. მიწისძვირით განადგურების და 1927 წლის ხანძრის შემდეგ).

აღმოჩენილია რომაული ვილების ნანგრევები, რომელიც თარიღდება ძვ. წ. 1-ლი  ათასწლეულით.

## სპორტი 
ეშტორილს აქვს ფეხბურთისა და კალათბურთის კლუბები.

1990 წლიდან აქ ტარდება ჩოგბურთის ტურნირი „Estoril Open“ (1998 წლიდან აქ ტარდება ქალთა ტურნირებიც). მამაკაცთა ტურნირის გამარჯვებული მრავალი ცნობილი სპორტსმენია. მაგ: სერხი ბრუგერა (1991), ანდრეი მედვედევი (1993), ტომას მუსტერი (1995, 1996), ალექს კორეტჰა (1997),  კარლოს მოია (2000), ხუან კარლოს ფერერო (2001), დავიდ ნალბანდიანი (2002, 2006) და სხვ. 

ქალაქის მახლობლად მთიან პლატოზე ააგეს ავტოდრომი 1972 წ, რომელმაც 1984—1996  წ.წ. მან მიიღო პორტუგალიის გრან-პრი.

## ცნობილი ადამიანები 
* ლუიზა იზაბელ ალვარეს დე ტოლედო  

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ეშტორილში მრავალი ცნობილი ემიგრანტი ცხოვრობდა:

* ალექსანდრე ალიოხინი - მე-4 მსოფლიო ჩემპიონი ჭადრაკში (გარდაიცვალა ეშტორილში 1946 წელს);
* კაროლ II —  რუმინეთის მეფე 1930-1940 წწ. (გარდაიცვალა ეშტორილში 1953წ.);
* მიკლოშ ჰორტი — უნგრეთის რეგენტი 1920—1944 (გარდაიცვალა 1957წ.);
* ხუანი, ბარსელონას გრაფი — ესპანეთის პრინცი, სამეფო ტახტის ერთ-ერთი პრეტენდენტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ეშტორილის საიტი 
* ეშტორილი 
* ეშტორილი რუკაზე 
* ეშტორილი 
* ეშტორილი 
* ეშტორილ-კაზინო
* ეშტორილ-ფესტივალები

კატეგორია:პორტუგალიის ქალაქები
ავსტრალოპითეკები

მინიატიურა|„მისსის პლეზ“ — მდედრის თავის ქალა.
**ავსტრალოპითეკები** ( „სამხრეთისა“,  „მაიმუნი“) — ამომწყდარი ადამიანისმაგვარი მაიმუნი, რომელსაც მიაკუთვნებენ ჰომინიდების ოჯახს. ავსტრალოპითეკების ჩონჩხის ნაწილები აღმოჩენილია სამხრეთ და აღმოსავლეთ აფრიკაში XX საუკუნის 20-იან წლებში. ანთროპოლოგების აზრით ავსტრალოპითეკების სიმაღლე 120-130 სმ იყო, მასა 30-40 კგ, თავის ტვინის მოცულობა 500-600 სმ3. ისინი დადიოდნენ ორი ფეხით, საკვების მოსაპოვებლად იყენებდნენ ჯოხს, ქვებს. ავსტრალოპითეკების პროგრესული შტოს წარმომადგენლები — პრეზინჯანთროპები ამზადებდნენ მარტივ ქვის იარაღებს. 

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ავსტრალოპითეკები
კატეგორია:ადამიანის მსგავსი მაიმუნები
ანკოს რაიონი (ჩურკამპა)

**ანკოს რაიონი** () — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის  ჩურკამპის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 404 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა  9 373 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 34 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 275,03 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:უანკაველიკის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:ჩურკამპის პროვინციის რაიონები
აბსტინენცია

**აბსტინენცია** ( < ) — მავნე ჩვევებისგან თავშეკავება. აბსტინენციის ნიშნებია: საერთო სისუსტე, უსიამოვნო შეგრძნება მთელ სხეულში, თავის ტკივილი, გუნება-განწყობილების დაქვეითება, გულ-სისხლძარღვთა სისტემისა და საჭმლის მომნელებელი ორგანოების მოშლილობა. გრძელდება რამდენიმე დღე ან კვირა.

## იხილეთ აგრეთვე
* სექსუალური აბსტინენცია
* ალკოჰოლური აბსტინენცია
* ნარკოტიკული აბსტინენცია

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ფსიქოპათოლოგიური სინდრომები
ერნსტ კლეტის გამომცემლობა

**ერნსტ კლეტის გამომცემლობა** (გერმ. Die Ernst Klett Verlag GmbH) — სასკოლო წიგნების გამომცემლობა, რომლის სათავო ოფისი ქალაქ შტუტგარტში მდებარეობს.

ერნსტ კლეტის გამომცემლობას აქვს ფილიალები ლაიფციგში, გოთასა და დორტმუნდში. გარდა ამისა, კლეტის გამომცემლობა გერმანიის ექვს ქალაქშია წარმოდგენილი, სადაც პერმანენტულად ატარებს ე.წ. კლეტის შეხვედრებს თავის მუდმივ და პოტენციურ კლიენტებთან.

ერნსტ კლეტის გამომცემლობა 1897 წელს შტუტგარტში იქნა დაარსებული; 1995 წელს გარდაიქმნა კლეტის ჯგუფად. კლეტის ჯგუფს გარდა სასკოლო წიგნების გამომცემლობისა ასევე ეკუთვნის კლეტ-კოტას გამომცემლობა (Klett-Cotta Verlag), ესლინგერის გამომცემლობა (Esslinger Verlag), ფრიდრიხ ბერლინის გამომცემლობა (Friedrich Berlin Verlag) და ფრიდრიხის გამომცემლობა (Friedrich Verlag).

## ლიტერატურა 
* www.klett.de  ოფიციალური გვერდი

კატეგორია:გამომცემლობები
კატეგორია:გერმანიის გამომცემლობები
კატეგორია:ენა
კლეტ-კოტას გამომცემლობა

**კლეტ-კოტას გამომცემლობა** (გერმ. Klett-Cotta Verlag) — საგამომცემლო ერთობა კლეტის ჯგუფის საწარმოში. 

## ისტორია 
კოტას გამომცემლობა, რომელიც 1659 წლიდან არსებობდა კლეტის ჯგუფმა შეიძინა 1977 წელს. ერნსტ კლეტის გამომცემლობის (ერნსტ კლეტის საერთო გამომცემლობა) ბელეტრისტული და სამეცნიერო მთელი სუბსტანცია გადატანილი იქნა კლეტ-კოტას პროგრამაში.

## კლეტ-კოტას თემები 
გამომცემლობა გამოსცემს წიგნებისა და ჟურნალების საკმაოდ ფართო თემატურ სპექტრს: ლიტერატურიდან ფენტეზიმდე, აგრეთვე ლიტერატრუას ისტორიის, პოლიტიკისა და ფილოსოფიისა, თუ ფსოქთერაპიისა და ფსიქოლოგიის დარგებისთვის.

## ლიტერატურა 
* Peter Kaeding: *Die Hand über der ganzen Welt.* Johann Friedrich Cotta - Der Verleger der deutschen Klassik. Klett-Cotta, Stuttgart 2009, ISBN 978-3-7681-9712-0.
* Verlagsgemeinschaft Ernst Klett, J.-G.-Cotta'sche Buchhandlung Nachfolger, Thomas Weck (Hrsg.): *Das erste Jahrzehnt 1977 - 1987 / Klett-Cotta*. Ein Almanach,  Klett, Stuttgart 1987, ISBN 3-608-95502-X.
* Stephan Askani, Frank Wegner (გამომც.) *Cotta - »Das gelobte Land der Dichter«.* Briefe an die Verleger. Mit einem Vorwort von Brigitte Kronauer. Klett-Cotta, Stuttgart 2009. ISBN 978-3-608-93904-0

## რესურსები ინტერნეტში 
* კლეტ-კოტას გამომცემლობის ოფიციალური გვერდი 

კატეგორია:გამომცემლობები
კატეგორია:გერმანიის გამომცემლობები
ფრიდრიხ ბერლინის გამომცემლობა

**ფრიდრიხ ბერლინის გამომცემლობა** (გერმ. Friedrich Berlin Verlag) — სათეატრო გამომცემლობა გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში. სათავო ოფისი მდებარეობს ქალაქ ბერლინში. ფრიდრიხ ბერლინის გამომცემლობა წარმოადგენს შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებას. (მანამდე *ფრიდრიხ ბერლინის შეზღუდული პასუხისმგებლობის საგამომცემლო საზოგადოება*).

2009 წლიდან მოყოლებული გამომცელობასთან არსებობს საზოგადოება სახელწოდებით *კულტივერსუმი* (იხ. *kultiversum* ) და გააჩნია პლატფორმა კულტურის სფეროზე ინტერნეტში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სათეატრო გამომცემლობა

კატეგორია:გამომცემლობები
კატეგორია:გერმანიის გამომცემლობები
კატეგორია:თეატრი
კოტას გამომცემლობა

**კოტას გამომცემლობა** (გერმ. Cotta’sche Verlagsbuchhandlung) — გერმანიის ქალაქ ტიუბინგენში  1659 წელს დაარსებული გამომცემლობა, რომელიც 1889 წლამდე კოტას გამომცემელთა დინასტიის საკუთრებაში იყო, ხოლო შემდეგ 1956 წლამდე კი გამომცემელთა დინასტიის კრენერის საკუთარებაში გადავიდა. 1977 წელს, როცა კოტას გამომცემლობა კლეტმა იყიდა, იგი იქცა ერნსტ კლეტ - ი. გ. გოტას ე.წ. ლიბრარიად, რომელსაც მოკლედ *კლეტ-კოტასაც* უწოდებენ.

## ლიტერატურა 
* Ute Liebert: *Geschichte der Stuttgarter Kinder- und Jugendbuchverlage im 19. Jahrhundert*. Stuttgart 1984
* Liselotte Lohrer: *Cotta – Geschichte eines Verlags, 1659–1959*. Stuttgart 1959
* Peter Kaeding: *Die Hand über der ganzen Welt. Johann Friedrich Cotta - Der Verleger der deutschen Klassik*. Stuttgart 2009, Klett-Cotta, ISBN 978-3-7681-9712-0

## რესურსები ინტერნეტში 
* *კოტა – გამომცემლობის ისტორია*

კატეგორია:გამომცემლობები
კატეგორია:გერმანიის გამომცემლობები
Hoegaarden

**Hoegaarden** (ჰუხაარდენი; ნიდერლ. [ɦuˈʝardə(n)]) — ტრადიციული ბელგიური „თეთრი ლუდის“ მარკა. მომხმარებლის ბაზარზე ლუდი გამოტანილ იქნა ბელგიის ფლანდრიის სოფელ ჰუხაარდენში (Hoegaarden) დამკვიდრებული ლუდსახარში საწარმო „დე კლაუს“ (De Kluis) მიერ.

## ისტორია 
სოფელი ჰუხაარდენი ითვლება თანამედროვე ბელგიური თეთრი ლუდის აკვნად. ამ სახის ლუდის წარმოება საარქივო მასალების მიხედვით აქ დაიწყეს 1445 წლიდან. ამ დროს ადგილობრივი მონასტრის ბერები ხშირად ე.წ. „მონასტრის ლუდის“  ლუდის ხარშვით იყვნენ დაკავებულები. ეს ტრადიცია გაგრძელდა 1950 წლამდე.

## ადრე და ახლა
სოფელი უკვე შუა საუკუნეებიდან თავისი „თეთრი ლუდით“ იყო განთქმული. XIX საუკუნეში სოფელი ითვლიდა ცამეტ ლუდსახარშ და ცხრა სხვა ალკოჰოლური სასმელის სახდელ საწარმოს, 1957 წელს დაიხურა უკანასკნელი ადგილობრივი თეთრი ლუდის სახარში „ტომსინი“ (Tomsin). დაახლოებით ათი წლის შემდეგ რძის მწარმოებელმა ფერმერმა პიერ სელისმა (Pierre Celis), რომელიც ბავშვობიდან ლუდსახარში საწარმოს ახლოს ცხოვრობდა და ახალგაზრდობაშიც იქ მუშაობდა, გადაწყვიტა აღედგინა სოფლის ტრადიცია. მან დააარსა ლუდსახარში „დე სლაუსი“ საკუთარი ფერმის თივის შესანახ საბძელში.
მინიატიურა|ლუდი „ჰუხაარდენი“ თავისი ჭიქით

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბელგიური ლუდი

## სქოლიო 
კატეგორია:ლუდი
კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები
ათანასე აღმსარებელი

**ათანასე აღმსარებელი** (გ. 821) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 22 თებერვალი, ახალი სტილით — 6 მარტი.

ათანასე დაიბადა კონსტანტინეპოლში. მას ბავშვობიდანვე სურდა თავი უფლისთვის მიეძღვნა. როცა სრულწლოვანი გახდა, ნიკომედიაში მოციქულთა თავთა სახელობის მონასტერში წავიდა. მისი მსახურების ამბავი სამეფო კარზეც შეიტყვეს. ხატმებრძოლი იმპერატორის, ლეონ სომეხის (813-820) მმართველობისას მართლმადიდებელი სარწმუნოების დამცველი ათანასე აწამეს, დევნეს და შეავიწროვეს. ათანასე აღმსარებელი გარდაიცვალა 821 წელს.

## ლიტერატურა
* „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.

კატეგორია:IX საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 821
ფრიდრიხის გამომცემლობა

**ფრიდრიხის გამომცემლობა** (გერმ. Der Friedrich Verlag) — გამომცემლობა გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში. სათავო ოფისი მდებარეობს ქალაქ ჰანოვერის მახლობლად სოფელ ველბერში პატარა ქალაქ ზეელცესთან (ნიდერზაქსენში).

კლეტის ჯგუფის საწარმო გამოსცემს უპირატესად პედაგოგიკურ ჟურნალებს.

## ფრიდრიხის გამომცემლობის ჟურნალები 
### სკოლა 
პირველადი საფეხური:
* დაწყებითი სკოლის ჟურნალი 
* დაწყებითი სკოლა - გერმანული 
* დაწყებითი სკოლა - ინგლისური 
* დაწყებითი სკოლა - მათემატიკა 
* დაწყებითი სკოლა - ხელოვნება 
* დაწყებითი სკოლა - მუსიკა 
* დაწყებითი სკოლა - შრომა 
* დაწყებითი სკოლა - სპორტი 
* დაწყებითი სკოლა - რელიგია

#### ენები 
* გერმანულის სავარჯიშოები (ყველა საფეხურისთვის)
* გერმანულის გაკვეთილი (მეორადი საფეხურის II + უმაღლესი სასწავლებელი)
* გერმანული 5-10 (მეორადი I)
* ინგლისური 5-10
* ძველი ენების სწავლება სკოლაში (მეორადი II)
* ესპანური სკოლაში (მეორადი I+II)

#### მათემატიკა 
* მათემატიკის გაკვეთილი (მეორადის II წელი)
* მათემატიკის სწავლება (მეორადის I+II წელი)
* მათემატიკა 5-10 კლასებში (მეორადის I წელი)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფრიდრიხის გამომცემლობა
* ფრიდრიხის გამომცემლობა კლეტთან, საწარმოს სპეციალური ინფორმაციის ქვეგანყოფილება

კატეგორია:გამომცემლობები
კატეგორია:გერმანიის გამომცემლობები
კატეგორია:პედაგოგიკა
პერიპატეტიკოსთა სკოლა

მინი|არისტოტელეს (პერიპატეტიკოსთა) სკოლა — 1880 წლის ნახატი
**პერიპატეტიკოსთა სკოლა** ( — ვსეირნობ) — არისტოტელეს მიერ ლეიკეიონში დაარსებული სკოლა; სახელი დაერქვა არისტოტელეს ჩვეულების გამო — ესეირნა ლექციის დროს. პერიპატეტიკოსთა სკოლის ისტორიას 3 პერიოდად ყოფენ: პირველ პერიოდში სკოლა ემყარებოდა არისტოტელეს პრინციპებს (თეოფრასტე, ევდემელ როდოსელი და სხვა), II პერიოდში ცდილობნენ არისტოტელეს ტელეოლოგიზმის საპირისპიროდ მოვლენატა მატერიალურ ახსნას (სტრატონ ლამფსაკოსელი და სხვა), III პერიოდში კი ძირითადად არისტოტელეს კომენტირებას ეწეოდნენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ანტიკური სკოლები
ყუროს მყინვარი

**ყუროს მყინვარი** — მყინვარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის ჩრდილოეთ გამყოლი ქედის ერთ-ერთ შემადგენელ სუბმერიდიანულ განშტოებაზე, მდინარეების თერგისა და ხდის წყალგამყოფ ყუროს ქედზე. განლაგებულია მწვერვალ ყუროს აღმოსავლეთ კალთაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მყინვარები
კაა

**კაა** (ასევე **ჰორ კაა**) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) პირველი დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ადრეული სამეფოს პერიოდში. კაა დაახლოებით ძვ.წ. 2900-იან წლებში მეფობდა და 33 წელი იმეფა. ეგვიპტოლოგი მანეთონი მას **ბიენეხესის** სახელით მოიხსენებს და წერს, რომ ის 26 წლის მანძილზე მეფობდა. მანეთონის ნაშრომების სხვადასხვა ასლებში კაა მოხსენიებული ელინისტური სახელებით **უბიენთისი** და **ვიბენთისი**.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფარაონი კაა
* ფარაონ კაას სამარხი
* ჰორ კაას ბიოგრაფია
* ფარაონი კაა: პირველი დინასტიის უკანასკნელი ფარაონი?
* ადრეული სამეფოს პერიოდი, 1-ლი დინასტია, ფარაონი კაა

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის პირველი დინასტიის ფარაონები
სტრატონ ლამფსაკოსელი

**სტრატონ ლამფსაკოსელი** (; დ. ძვ. წ. 340 — გ. ძვ. წ. 270/268) — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი, პერიპატეტიკოსთა სკოლის თვალსაჩინო წარმომადგენელელი. 18 წელი ამ სკოლის მეთაური იყო. მისი მრავალი თხზულებიდან შემორჩენილია მხოლოდ ფრაგმენტები. სტრატონი პერიპატეტიკოსთა შორის გამოირჩევა მატერიალური პოზიციით, ღმერთისა და ტელეოლოგიის უარყოფით. „ყოველი არსებული“, მისი აზრით, „ბუნების მიერ არის შექმნილი“. რისიმე წარმოქმნის საფუძვლად მიიჩნევდა სითბოს და სიცივეს. სტრატონი ანგარიშს უწევდა დემოკრიტეს ატომისტიკას. აზროვნების საფუძვლად გრძნობადს თვლიდა, ბუნების მეცნიერულ კვლევაში დიდ ადგილს უთმობდა ექსპერიმენტს. დიდია მისი გავლენა ალექსანდრიული სკოლის მოაზროვნეებზე.

## ლიტერატურა
* *Диоген Лаертский*, О жизни, учениях и изречениях знаменитых философов, М., 1979, с. 222–224;

კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 340
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 268
კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის ბერძნები
აკორიის რაიონი

**აკორიის რაიონი** () — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის  უანკაველიკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 167 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა  27 713 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 52 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 535,1 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:უანკაველიკის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:უანკაველიკის პროვინციის რაიონები
ბანდერელები

250პქ|მინი|სტეპან ბანდერა
**ბანდერელები** () — უკრაინელი ნაციონალისტები. იბრძოდნენ საბჭოთა კავშირისა და ნაცისტური გერმანიის წინააღმდეგ. მათი მიზანი იყო დაპყრობილი ერების გათავისუფლება.
## ბანდერა და ბანდერელები
1929 წელს ვენაში უკრაინელ ნაციონალისტთა ორგანიზაცია (ოუნ) შეიქმნა. მისი მიზანი იყო ყველა უკრაინული მიწის გაერთიანება. 1938 წელს საბჭოთა ჩეკისტებმა როტერდამში მოკლეს ოუნ-ის დამაარსებელი პოლკოვნიკი ევგენი კონოვალეცი. ამის შემდეგ ოუნ-ის შიგნით უთანხმოება გამძაფრდა, რაც 1940 წელს ორგანიზაციის დაშლით დასრულდა. ორგანიზაციის ახალგაზრდულმა ფრთამ, რომელიც სტეპან ბანდერას გარშემო იყო შემოკრებილი, საკუთარი ორგანიზაცია შექმნა, სახელწოდებით ოუნ-რევოლუციური. მის წევრებს შემდგომში ბანდერელები უწოდეს. 1941 წლის 30 ივნისს გერმანელებმა ლვოვი აიღეს. იმავე დღეს ბანდერელებმა უკრაინის დამოუკიდებლობა გამოაცხადეს და დროებითი მთავრობა შექმნეს. მან სულ ორ დღეს იარსება. გერმანელებმა მისი წევრების უმრავლესობა დააპატიმრეს. სტეპან ბანდერა ზაკსენჰაუზენის საკონცენტრაციო ბანაკში მოათავსეს. პასუხად, ბანდერელებმა შეიარაღებული ბრძოლა გააჩაღეს როგორც ჰიტლერელი, ასევე რუსი დამპყრობლების წინააღმდეგ. 1943 წელს ბანდერელებს უამრავი ქართველი, შუააზიელი, აზერბაიჯანელი და სომეხი შეუერთდა.   წერდა სტეპან მუდრიკი. 1944 წლისთვის უპა-ს წევრთა რიცხვმა 480 ათასს მიაღწია. მის შეიარაღბაში იყო ტანკები, ქვემეხები და ნაღმტყორცნები. ის უკრაინის ტერიტორიის ერთ მესამედს აკონტროლებდა.
## ლიტერატურა
*ნიკა თევზაძე, ქართველები და ბანდერელთა მოძრაობა,  ჟურნალი ისტორიანი, სექტემბერი, №9, 2013

კატეგორია:საიდუმლო ორგანიზაციები
კატეგორია:უკრაინის ორგანიზაციები
ჩაპაევკის ტბა

**ჩაპაევკის ტბა** — ტბა საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1596 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 0,04 კმ², აუზის ფართობი 0,78 კმ², საშუალო სიღრმე 1,5 მ, მაქსიმალური სიღრმე 2,5 მ, მოცულობა 0,06 მლნ. მ³.

## სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის ტბები
ემანუელ რაკუტუვაჰინი

**ემანუელ რაკუტუვაჰინი** (; დ. 16 აგვისტო, 1938 — გ. 1 ივლისი, 2020) — მადაგასკარელი პოლიტიკოსი, მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 1995 წლის 30 ოქტომბრიდან 1996 წლის 28 მაისამდე.

პოლიტიკური კრიზისისა და მადაგასკარის მესამე რესპუბლიკის გამოცხადების კონტექსტში, 1995 წლის 30 ოქტომბერს რაკუტუვაჰინი ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად დაინიშნა იმ იმედით, რომ პრეზიდენტსა და მთავრობას შორის არსებული დაპირისპირება დასრულდებოდა, თუმცა მან საპარლამენტო რიგებში წესრიგის დამყარება ვერ შეძლო, ამიტომ 1996 წლის 17 მაისს ეროვნულმა ასამბლეამ 109 ხმით 15-ის წინააღმდეგ მას უნდობლობა გამოუცხადა.

როგორც პრეზიდენტ ალბერტ ზაფის ახლო მოკავშირე და პარტია „დემოკრატიისა და განვითარების ეროვნული კავშირის“ პრეზიდენტი, 2009 წლის 6 ოქტომბერს დაინიშნა მადაგასკარის ვიცე-პრეზიდენტად, რაც 2009 წლის პოლიტიკური კრიზისის მოგვარებას ისახავდა მიზნად.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:დაბადებული 16 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
პასკალ ჟოზეფ რაკუტუმავუ

**პასკალ ჟოზეფ რაკუტუმავუ** (; დ. 1 აპრილი, 1934— გ. 14 დეკემბერი, 2010) — მადაგასკარელი პოლიტიკოსი, მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 1997 წლის 21 თებერვლიდან 1998 წლის 23 ივლისამდე.

პასკალ ჟოზეფ რაკუტუმავუ დაიბადა ანტანანარივუში; იყო ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრი 1982-დან 1989 წლამდე და პრეზიდენტ დიდიე რაცირაკას სპეციალური მრჩეველი 1989-1993 წლებში. მაგრამ პოლიტიკური კრიზისის დროს, რომელიც წარმოიქმნა პრეზიდენტ რაცირაკასა და ოპოზიციის კანდიდატ მარკ რავალომანანას შორის, მან, როგორც გუბერნატორმა, მომხდარს მიუღებელი უწოდა და ნეიტრალური პოზიცია დაიკავა. საბოლოოდ, როდესაც რავალომანანამ გაიმარჯვა, რაკუტუმავუ სხვა გუბერნატორების მსგავსად არ დაუსჯიათ.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
იმიტაციის თამაში

**იმიტაციის თამაში** () — 2014 წლის ამერიკული, ისტორიული ფილმი, რომელიც ასახავს მათემატიკოსი და ლოგიკოსი ალან ტიურინგის მოღვაწეობას მეორე მსოფლიო ომის დროს. ალანი ცდილობდა გაეტეხა გერმანელების სამხედრო შიფრი „Enigma“, რომლითაც ისინი სარგებლობდნენ. ფილმმა მიიღო ოსკარი საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის.

## როლებში
*ბენედიქტ კამბერბეჩი — ალან ტიურინგი
*კირა ნაიტლი — ჯოან კლარკი
*მეთიუ გუდი — ჰიუ ალეგზანდერი
*ალენ ლიჩი — ჯონ კეინკროსი
*მეთიუ ბირდი — პიტერ ჰილტონი
*რორი კინერი — დეტექტივი ნოკი

## ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2014 წლის ფილმები
კატეგორია:ბიოგრაფიებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ფილმები მეორე მსოფლიო ომის შესახებ
კატეგორია:ფილმები ჰომოსექსუალიზმის შესახებ
კატეგორია:რეალურ მოვლენებზე დაფუძნებული ფილმები
რაქიტი

**რაქიტი** ( — ხერხემალი) — D ჰიპოვიტამინოზი, D ავიტამინოზი, ორგანიზმში D ვიტამინის ნაკლებობით გაპირობებული ჩვილ ბავშვთა დაავადება.

## დაავადების მოკლე აღწერა
ახასიათებს ნივთიერებათა ცვლის მოშლა. პირველად აღწერა ფ. გლისონმა 1650 წელს. რაქიტი ვითარდება ბავშვის საკვებში D ვიტამინის ნაკლებობის ან ორგანიზმში ამ ვიტამინის სინთეზის დარღვევის შედეგად, რასაც იწვევს ულტრაიისფერი სხივების ნაკლებობა. რაქიტის დროს სისხლში ქვეითდება ფოსფორისა და კალციუმის რაოდენობა, მატულობს ტუტე ფოსფატაზის აქტივობა, ქსოვილებში, სისხლის პლაზმასა და შარდში ციტრატების რაოდენობა კლებულობს, ხოლო ამინომჟავების რაოდენობა შარდში მატულობს. კალციუმის ნაკლებობას მოჰყვება პარათირეოიდული ჯირკვლების ფუნქციის გაძლიერება. ყველა ამ ცვლილების შედეგად ირღვევა კალციუმის ცვლა სისხლსა და ძვლის ქსოვილს შორის.

მინი|

## მიმდინარეობა და სიმპტომები
რაქიტის პირველი ნიშნები ჩვეულებრივ თავს იჩენს 2 თვის ასაკში. ბავშვი მოუსვენარი ხდება, ერღვევა ძილი, აწუხებს ოფლიანობა; მოგვიანებით ქვეითდება კუნთების ტონუსი, რის გამოც ბავშვს მუცელი უდიდდება, თავის ქალას ძვლები და ყიფლიბანდები ურბილდება; დიდდება შუბლისა და თხემის ბორცვები; ნეკნები რბილდება და მრუდდება, გულმკერდი ვიწროვდება (ქათმის გულმკერდი). მოგვიანებით დეფორმირდება ლულოვანი ძვლები. ირღვევა კბილების ამოჭრის ვადები და თანმიმდევრობა. მკურნალობის გარეშე რაქიტული ცვლილებები პროგრესულად ვითარდება; ჩონჩხის დეფორმაცია მთელი სიცოცხლის მანძილზე რჩება.

## პროფილაქტიკა
ბავშვის კვების რეჟიმის დაცვა; მზეზე და ჰაერზე ხანგრძლივი ყოფნა; 1,5 თვიდან მასაჟი და ვარჯიში; ზამთარში D ვიტამინის მიღება, თევზის ქონი და სხვა.

## მკურნალობა
D ვიტამინის და ციტრატების მიღება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაავადებები
კატეგორია:ვიტამინების ნაკლებობა
კონდოლის ნათლისმცემლის ეკლესია

**კონდოლის ნათლისმცემლის ეკლესია** — დარბაზული ტიპის სამნავიანი ბაზილიკა. მდებარეობს თელავის მუნიციპალიტეტის სოფ. კონდოლში. 

პირველად შესწავლილი იყო 1922 წლის 12 ნოემბერს, ხოლო აზომვითი სამუშაოები შესრულდა 1933 წლის 25 დეკემბერს. ეკლესია გარემონტდა XIX საუკუნეში. 

ეკლესია თავისი ფორმებით ვიწროა, სიგრძეში კი გრძელი. გაცილებით ვიწროა გვერდითა ნავები, რომელთაგან აღმოსავლეთი სარკმლები მრუდეთაა გაჭრილი. აღნიშნული შესაძლებელია გამოწვეული ყოფილიყო ძეგლის გადაკებისას გამოწვეული ცვლილებით. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. მიუხედავად იმისა რომ ეკლესია სიგრძეში საკმაოდ გრძელია მასში მხოლოდ ორი წყვილი სვეტია. თავისი ფორმებით კონდოლის ეკლესია წააგავს ხაშმისა და ხირსის ეკლესიებს.  

## ლიტერატურა
* პლ. იოსელიანი, Путевие заметки по Кахетии, 1846, გვ. 102.
* ჩუბინაშვილი გ., Архитектура Кахетии, ტ. 1, თბ., 1959

## რესურსები ინტერნეტში
* კონდოლის ნათლისმცემლის ეკლესია 

კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჩარლზ ლემი

**ჩარლზ ლემი** (; დ. 10 თებერვალი, 1775 — გ. 27 დეკემბერი, 1834) — ინგლისელი მწერალი. 1794 წელს გამოაქვეყნა პირველი სონეტები. 1801-02 წლებში გამოვიდა ლემის პიესა „ჯონ ვუდვილი“. თავის დასთან (მერი ლემი) ერთად გამოაქვეყნა „შექსპირის პიესების მიხედვით დაწერილი მოთხრობები“ (1807), „საბავშვო პოეზია“ (1808) და სხვა. მნიშვნელოვანია მისი ესეები უილიამ შექსპირისა და უილიამ ჰოუგართის შესახებ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1775
კატეგორია:გარდაცვლილი 1834
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
მოიის რაიონი

**მოიის რაიონი** () — რაიონი პერუში, უანკაველიკის რეგიონის  უანკაველიკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 162 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა  1 706 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 18 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 94,08 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:უანკაველიკის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:უანკაველიკის პროვინციის რაიონები
რენე ანდრიანარივუ

**რენე ტანტელი გაბრიუ ანდრიანარივუ** (; დ. 25 მაისი, 1954) — მადაგასკარელი პოლიტიკოსი, მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 1998 წლის 23 ივლისიდან 2002 წლის 31 მაისამდე; პრეზიდენტ დიდიე რაცირაკას მმართველობისას. 

რაცირაკას პირველი ვადით პრეზიდენტის პოსტზე ყოფნისას (მეორე რესპუბლიკა), ანდრიანარივუ მუშაობდა მთავრობაში მრეწველობის, ენერგეტიკისა და მაღაროების მინისტრად.

1996 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებში რაცირაკას გამარჯვების შემდეგ, ანდრიანარივუ გახდა ვიცე-პრემიერი ეკონომიკისა და ფინანსების მიმართულებით პრემიერ-მინისტრ პასკალ ჟოზეფ რაკუტუმავუს მთავრობაში 1997 წლის 27 თებერვლიდან. იგი იყო სამი ვიცე-პრემიერ-მინისტრიდან ერთ-ერთი პიეროტ რაჯაონარიველოსა და ერიზო რაზაფიმაჰალეოსთან ერთად. მომდევნო საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდა 1998 წლის მაისში. ანდრიანარივუ შერჩეულ იქნა ახალ პრემიერ-მინისტრად პრეზიდენტ რაცირაკას მიერ. ამ პოსტზე მან რაკუტუმავუ შეცვალა. 2002 წელს დიდიე რაცირაკასა და მარკ რავალომანანას შორის მიმდინარე საარჩევნო დავებისას, რის შედეგადაც რაცირაკა იძულებული გახდა ქვეყნიდან გაქცეულიყო, 22 თებერვალს რავალომანანას მიერ თავის პრეზიდენტად გამოცხადების საპასუხოდ, ანდრიანარივუმ რაცირაკას მიერ დაწესებული საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა. მომდევნო თვეებში ორი კონკურენტი მთავრობა კუნძულზე კონტროლის დამყარებისათვის იბრძოდა. 2002 წლის 27 მაისს რავალომანანას ძალები შეიჭრნენ ანტანანარივუში მდებარე პრემიერ-მინისტრის რეზიდენციაში — დედაქალაქის უკანასკნელ შენობაში, რომელსაც ჯერ კიდევ რაცირაკას მთავრობა აკონტროლებდა და ანდრიანარივუ დააკავეს. რეზიდენცია რავალომანანას პრემიერ-მინისტრმა, ჟაკ სილამ დაიკავა. საპასუხოდ, რაცირაკამ უარი განაცხადა ანდრიანარივუს გათავისუფლებამდე დაგეგმილ მოლაპარაკებებში მონაწილეობის მიღებაზე. ხოლო 24 დეკემბერს დამნაშავედ ცნეს სახსრების გაფლანგვისა და ძალაუფლების მითვისების ბრალდებებში და 12 წლის განმავლობაში შრომა მიუსაჯეს. ასევე, დაეკისრა 42 მილიარდი მალაგასური ფრანკის,

2007 წლის 11 ივნისს, საფრანგეთში, ანდრიანარივუ შეხვდა ყოფილ პრეზიდენტ ალბერტ ზაფის. წინა დღეებში ზაფი, ასევე, შეხვდა რაცირაკასა და ყოფილ ვიცე-პრემიერ პიეროტ რაჯაონარიველოს. ანდრიანარივუ და რაცირაკა კვლავ შეხვდნენ ზაფის 25 ივნისს.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:დაბადებული 25 მაისი
დომელშის ლუდსახარში

**დომელშის ლუდსახარში** (Dommelsche Bierbrouwerij), მდებარეობს ნიდერლანდების პროვინცია ჩრდ. ბრაბანტის საეკლესიო სოფელ დომელენში, სადაც 1744 წლიდან იწყება ლუდის წარმოება.

## ისტორია 
„დომელშის ლუდსახარშის“ ისტორია აითვლება 1702 წლიდან, როცა ვინმე იან ფან დეივენტერმა ლუდის წარმოებას მოკიდა ხელი. მის შემდეგ ლუდის საწარმომ რამდენიმე მესაკუთრე გამოიცვალა. მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში ახალგაზრდა მეპატრონის ვილჰელმუს სნიდერის (Wilhelmus Cornelis Snieders) ხელში წარმოების მოცულობა მკვეთრად გაიზარდა. დომელენში გამოხდილმა ლუდმა მთელ რეგიონში გაითქვა სახელი. იმ დროს ლუდის ტრანსპორტირება ხდებოდა გრუნტის გზებზე უზარმაზარი კასრებით. 1930 წლიდან საწარმო ატარებს ახალ სახელს: „სააქციო საზოგადოება დომელშის ლუდსახარში“ (N.V. Dommelsche Bierbrouwerij v/h W.C. Snieders), რომელიც ეკუთვნოდა სნიდერების ოჯახს. დიდი ხნის განმავლობაში ლუდსახარში იყო ნიდერლანდებში უძველესი საოჯახო ბიზნესი. 1968 წელს კომპანია შეისყიდა ბელგიურმა ლუდის კონცერნმა Brouwerij Artois-მა (შემდგომში - Interbrew). რასაც მოყვა ტრადიციული ძველი საფირმა მარკის „დომელშ“-ის შეცვლა „დომელს“-ით. ლუდმა ვერ გაუძლო ბაზრის კონკურენციას და ფაქტობრივად ნელ-ნელა გაქრა დახლებიდან. 1983 წლიდან წამოწყებულ იქნა ახალი სარეკლამო კომპანია, რათა ქვეყანაში კვლავ გაეხსენებინათ მივიწყებული ტრადიციული ლუდი.

„დომელშის“ გარდა სოფელ დომელში აწარმოებენ ნიდერლანდურ ლუდს „Hertog Jan“ და ბელგიურ „Jupiler“, „Brahma“ და „Leffe“-ს.

## ლუდის მარკები 
* Dommelsch Pilsener
* Dommelsch Oud Bruin

## რესურსები ინტერტენეტში 
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:ლუდი
კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები
შარლ რაბემანანძარა

**შარლ რაბემანანძარა** (; დ. 9 ივნისი, 1947; ანტანანარივუ) — მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 2007-2009 წლებში. მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 2007 წლის 20 იანვარს პრეზიდენტ მარკ რავალომანანას მეორე ვადით მმართველობის დასაწყისში. რავალომანანას პირველი ვადით მმართველობისას რაბემანანძარა იყო პრეზიდენტის სამხედრო კაბინეტის ხელმძღვანელი 2004 წელს, მოგვიანებით კი, 2005 წლის 28 ნოემბერს, დასახელდა შინაგან საქმეთა და ადმინისტრაციული რეფორმის მინისტრად. პრემიერ-მინისტრის პოსტის დაკავების შემდეგ, რაბემანანძარამ შეინარჩუნა შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობა ახალ მთავრობაში, რომელიც 2007 წლის 25 იანვარს ჩამოყალიბდა.

2007 წლის სექტემბრის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, იმავე წლის 27 ოქტომბერს რაბემანანძარამ ჩამოაყალიბა ახალი მთავრობა, რომელშიც შეინარჩუნა პრემიერ-მინისტრისა და შინაგან საქმეთა მინისტრთა თანამდებობები.

რაბემანანძარა რავალომანანას მსგავსად იმერინელია. იგი, აგრეთვე, არის მადაგასკარის არმიის გენერალი.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:დაბადებული 9 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მიხეილ გომიაშვილი

**მიხეილ (მიშა) გომიაშვილი** (დ. 23 მარტი, 1961, თბილისი — გ. 12 სექტემბერი, 2022, იქვე) — ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი.

მიხეილ გომიაშვილი დაიბადა 1961 წლის 23 მარტს. 1986 წელს დაასრულა საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 1994-2022 წლებში იყო მარჯანიშვილის თეატრის სამსახიობო დასში. მიღებული აქვს „ოქროს ნიღაბის“ საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალის გრან-პრი სპექტაკლებში „მამა“ და „ART-ხელოვნება“.

## ფილმოგრაფია 
* 1992: „ხაფანგი“ რეჟ. ალექსანდრე (ალეკო) ნინუა
* 1993: „ბედიანი“ რეჟ. გიორგი ლევაშოვ-თუმანიშვილი
* 2000: „სიყვარული ვენახში“ (გიორგი)  რეჟ. გიორგი შენგელაია
* 2000: „ძვირფასო მ.“ რეჟ. ოთარ შამათავა
* 2001: „ანთიმოზ ივერიელი“ (მავროკორდატი) რეჟ. გიული ჭოხონელიძე
* 2003: „ჭერი ანუ დაუმთავრებელი ფილმის მასალა“ რეჟ. რეზო ესაძე
* 2003: „არის ასეთი ქვეყანა“ რეჟ. ლევან ანჯაფარიძე
* 2003: „ყავა და ლუდი“ (კოკა ჯაფარიძე) რეჟ. ზაზა ბუაძე, ლევან კიტია
* 2003: „6 და 7 (მისტიკური დრამა, ადამი და ევას სულიერ ისტორიაზე)“ რეჟ. გენო ცაავა
* 2004: „მთვარიანი ველის სერენადა“ რეჟ. ზაზა ბუაძე
* 2005:„პირველი ღმერთის შემდეგ“  
* 2006: „ორი მუსიკოსი“ რეჟ. ნიკოლოზ ბეჟანიშვილი
* 2009:„კონფლიქტის ზონა (გასეირნება ყარაბაღში 2)“ (მამაო) რეჟ. ვანო ბურდული
* 2010: „რენე მიდის ჰოლივუდში“ (ავი) ალექსანდრე (ალეკო) ცაბაძე
* 2010: „უშენოდ მგონი მოვკვდები“ რეჟ. ლევან თუთბერიძე
* 2011: „დარჩი ჩემთან“ რეჟ. ზაზა ურუშაძე
* 2011: „აგვისტოს 5 დღე“ (ანტონ მედოევი, თათიას მამა) რეჟ. რენი ჰარლინი
* 2012: „ყველა წავიდა“ (დალაქი)  რეჟ. გიორგი ფარაჯანოვი
* 2014: „პრეზიდენტი“ რეჟ. მოჰსენ მაჰმალბაფი   
* 2017: „მტრები“ რეჟ. გიორგი ღაჭავა
* 2018: „კახეთის მატარებელი“ რეჟ. ლალი კიკნაველიძე

## პრიზები
* მესტიის მოკლემეტრაჟიანი და მთის ფილმების პირველი საერთაშორისო კინოფესტივალის პრიზი მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის ფილმში „კახეთის მატარებელი“, 2021

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი 
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:თბილისის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
მ
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:თბილისის მახათას მთის პანთეონში დაკრძალულები
კარმრაქარი

**კარმრაქარი** () — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 800 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 51 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 46 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.1 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
დეზირე რაკუტუარიძაუნა

**დეზირე რაკუტუარიძაუნა** (; დ. 19 ივნისი, 1934) — მადაგასკარელი პოლიტიკოსი და სამხედრო ოფიცერი – ვიცე-პოლკოვნიკი, მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 1977 წლის 1 აგვისტოდან 1988 წლის 12 თებერვლამდე; პრეზიდენტ დიდიე რაცირაკას მმართველობისას. მან ამ პოსტზე ჟიუსტინ რაკუტუნიაინა შეცვალა. ასევე, მონაწილეობდა 1996 წლის ნოემბრის საპრეზიდენტო არჩევნებში, რომელშიც 15 კანდიდატს შორის უკანასკნელი პოზიცია დაიკავა ხმათა 0,37%-ით, რამაც წერტილი დაუსვა მის პოლიტიკურ კარიერას.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:დაბადებული 19 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბელადი ჯოზეფი

250პქ|მინი|ბელადი ჯოზეფი 1877 წ.
**ბელადი ჯოზეფი** (დ. 3 მარტი, 1840, ორეგონი — გ. 21 სექტემბერი, 1904, ვაშინგტონი) — ნეზ პერსეს ინდიელთა ტომის ბელადი, იბრძოდა ამერიკელთა წინააღმდეგ. ამერიკულმა პრესამ მას „წითელი ნაპოლეონი“ უწოდა.

## ბრძოლა თავისუფლებისთვის
1860 წლიდან აგორებული ოქროს ციებ-ცხელება სულ უფრო ავიწროვებდა ინდიელებს. სულ რაღაც 2 წელიწადში 18 ათასი ახალმოსახლე დამკვიდრდა ნეზ პერსეს მიწაზე. ფედერალურმა ხელისუფლებამ ტომის ტერიტორია 10-ჯერ შეამცირა, 1875 წელს კი გადაწყვიტაა ინდიელთა გადასახლება აიდაჰოს მცირე რეზერვაციაში. ჯოზეფი ითვალისწინებდა არსებულ მდგომარეობას და აიდაჰოში გადასვლას დათანხმდა. მაგრამ უკმაყოფილო ახალგაზრდა ნეზ პერსელები თავს დაესხნენ ამერიკელთა დასახლებას. ნეზ პერსეს ომი დაიწყო. არმიის რეაგირების შიშით ჯოზეფმა უკან დაიხია და თავისი ტომი გახიზნა. 700 ნეზ პერსელიდან მეომართა რიცხვი 200-ს თუ აღწევდა, დანარჩენები ქალები, ბავშვები და მოხუცები იყვნენ. ჯოზეფი იმედოვნებდა ამერიკელებთან მოლაპარაკებას და კონფლიქტის მშვიდობიანად მოგვარებას, მაგრამ ტომის საბჭოზე უმრავლესობამ აიდაჰოს დატოვება და კანადაში გადასახლებას დაუჭირა მხარი. 1877 წლის გაზაფხულზე ნეზ პერსე თავის ისტორიულ ურთულეს მარშრუტს დაადგა. მათ წინ ედოთ 2600-კილომეტრიანი გზა. 2 თვე მიუძღვებოდა ჯოზეფი თავის ხალხს კანადისკენ, ტომმა დაახლოებით 1880 კილომეტრი გაიარა. მათ ფეხდაფეხ მისდევდა აშშ-ის 2000 ჯარისკაცი. ამ გზაზე ჯოზეფმა ყველა დიდ თუ პატარა ბრძოლაში დაამარცხა ამერიკელთა სამხედრო ძალები. 30 სექტემბერს ბაიარ-პოოს მთებში ინდიელებს თავს დაესხათ სამხედრო ძალები ნელსონ მაილსის მეთაურობით. მცირე ნაწილმა მოასწრო გაქცევა, უმეტესობა კი ხუთ დღიანი ბრძოლის შემდეგ დანებდა ამერიკელებს. ბელადი ჯოზეფი 1904 წლის 21 სექტემბერს კოლვინის რეზერვაციაში ვაშინგტონის შტატში გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
* მიხეილ ბარნოვი, წითელი ნაპოლეონი, ჟურნალი ისტორიანი, ოქტომბერი, №10, 2013

კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1840
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1904
კატეგორია:ინდიელები
ჯერ კიდევ ელისი (ფილმი)

**ჯერ კიდევ ელისი** () — ლიზა ჯენოვას ამავე სახელწოდების რომანზე დაფუძნებული 2014 წლის ამერიკული დრამატული ფილმი. ჯულიანა მური შესრულებული როლისთვის დაჯილდოვდა ოქროს გლობუსისა და ოსკარის ჯილდოებით.

## სიუჟეტი
ელის ჰოულენდი ბედნიერია ქორწინებაში, მას სამი ზრდასრული შვილი ჰყავს. იგი ლინგვისტიკის პროფესორია. ერთხელაც ელისი აღმოაჩენს, რომ სიტყვები ავიწყდება. მას ალცჰაიმერის დაავადების ადრეული სტადია აღმოაჩნდება.

## როლებში
*ჯულიანა მური — ელის ჰოულენდი
*კრისტენ სტიუარტი — ლიდია ჰოულენდი
*კეიტ ბოსუორთი — ანა ჰოულენდი
*ალეკ ბოლდუინი — ჯონ ჰოულენდი
*ჰანტერ პერიში — ტომ ჰოულენდი
*ვიქტორია კარტაგენა — პროფესორი ჰუპერი 
*სტივენ კუნკენი — ბენჯამინი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2014 წლის ფილმები
კატეგორია:დრამატული ფილმები
კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
ედიშერ ყიფიანი

**ედიშერ ლავრენტის ძე ყიფიანი** (დ. 21 ნოემბერი, 1924, თბილისი — გ.  29 დეკემბერი, 1972, იქვე) — ქართველი მწერალი.

## ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-ჰიდროლოგიის სპეციალობით. ლიტერატურაში მისი სამწერლო დებიუტი ამავე ხანებში შედგა. პირველი ნაწარმოებები გამოაქვეყნა ახალგაზრდულ გაზეთებსა და „ნიანგში“. 1951 წელს ჟურნალ „დროშაში“ დაიწყო მუშაობა. ჟურნალების ფურცლებზე აქვეყნებდა ნარკვევებსა და მოთხრობებს. მუშაობდა ჟურნალ „მნათობში“ პასუხისაგებ თანამდებობებზე.

მისი ნაწარმოებებია „მაღალი ჭერი“, „ათფურცლიანი რვეულები“, „გოგონა რომელსაც ზღვა უყვარს“, „მწვანე ფარდა“, „მეცხრე კარი“ და სხვა. მისი ბოლო ორ რომანია „ცაში ასროლილი ქუდები“ და „წითელი ღრუბლები“.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 357, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ე
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ანდრია ყარაშვილი

**ანდრია ნიკოლოზის ძე ყარაშვილი** (დ. 30 ნოემბერი, 1857, თბილისი — გ.  15 მარტი, 1925, იქვე) — ქართველი კომპოზიტორი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის პირველ გიმნაზიაში, 1873 წელს განათლების მისაღებად გაემგზავრა იტალიაში. 1877 წელს სწავლა განაგრძო კონსტანტინოპოლის სასულიერო სასწავლებელში, სადაც სხვა საგნებთან ერთად ეუფლებოდა ორგანზე დაკვრას და კომპოზიციას. 1878 წელს ჩავიდა პეტერბურგში და ჩაირიცხა კონსერვატორიის სავიოლინო კლასში. 1881 წელს იმპერატორ ალექსანდრე II-ის მოკვლასთან დაკავშირებით დაწყებული რეაქციების დაწყების გამო დატოვა პეტერბურგი და ვარშავაში გაემგზავრა. აქ იგი შევიდა კონსერვატორიაში და მეცადინეობდა პროფესორ ისიდორ ლოტოს კლასში, რომელიც წარმატებით დაამთავრა 1885 წელს და იქვე დატოვეს პროფესორის ასისტენტად.

ვარშავაში დაიწყო ა. ყარაშვილის შემოქმედებითი, საშემსრულებლო და პედაგოგიური მოღვაწეობა. ამიტომაცაა, რომ მის პირველ ნაწარმოებებში იგრძნობა პოლონური მუსიკის გავლენა. ა. ყარაშვილმა დიდი ამაგი დასდო მევიოლინეთა ქართული კადრების აღზრდას. მეოცე საუკუნის დამდეგს თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიაში დააარსა მოწაფეთა პირველი სიმებიანი კვარტეტი, რომელმაც შეასრულა კომპოზიტორის კვარტეტი „ლოთებო“, ალექსანდრე ჭავჭავაძის ტექსტზე „ლოთებო, ნეტავი ჩვენა“. მასვე ეკუთვნის სავიოლინო პიესები, საგუნდო სიმღერები — „პატარა მურია“, „მრავალჟამიერი“. საფორტეპიანო პიესა „საზანდარი“ (გუნდისთვის დაამუშავა ზ. ჩხიკვაძემ, შემდეგ — ზ. ფალიაშვილმა. გავრცელდა „სამშობლოს“ სახელწოდებით). მასვე ეკუთვნის პოპულარული რომანსები: „ისევ შენ“, „დავრდომილი“, „სნეული“ და სხვა.

ღვაწლმოსილ კომპოზიტორსა და საზოგადო მოღვაწეს ჩაფიქრებული ჰქონდა დაეწერა ოპერა „ვეფხისტყაოსანი“, მაგრამ არ დასცალდა — შემორჩენილია ნაწყვეტები ამ დაუმთავრებელი ოპერიდან. იგი იყო საქართველოს ფილარმონიული საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 354, თბ., 1994

 
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1857
კატეგორია:გარდაცვლილი  15 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1925
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები