open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჟიჟიცკოე

**ჟიჟიცკოე** () — ტბა რუსეთში, კუნიის რაიონში, ფსკოვის ოლქის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 

ზედაპირის ფართობი 57,3 კმ², საშუალო სიღრმე 3,2 მ, მაქსიმალური სიღრმე 7,8 მ. ჩუდ-ფსკოვის ტბის კომპლექსის შემდეგ მეორე წყალსატევია ამ ოლქში. გამდინარეა. ტბის ნაპირები დამრეცია და დაბალი, ნაწილობრივ — დაჭაობებული. ტბაში 28 კუნძულია, რომელთა საერთო ფართობია 1,34 კმ². ფსკერი უსწორმასწოროა, ცენტრში — ლამია, დალამული ქვიშა, ცალკეული ქვები, ლიტორალში — ქვიშა, ქვიშა კენჭთან ერთად, ქვები, დალამული ქვიშა. იქთიოლოგიური ტიპის თვალსაზრისით კაპარჭინა-ფარგა-ცქიმურასებრია. მდიდარია თევზით. გვხვდება: ფარგა, კაპარჭინა, წერი, ნაფოტა, ქორჭილა, ჩვეულებრივი ბლიკა, ტბის ცქიმურა, თეთრულა, ჩვეულებრივი ჩიქვი, ფარფლწითელა, ლოქო, ლოქორია, ღლაბუტა, ლურჯი კაპარჭინა, კარჩხანა, ჭერეხი, ჩვეულებრივი ციმორი, ჩვეულებრივი ხლაკუნა, გველანა, ჩვეულებრივი ქაშაპი, Leucaspius delineatus, იდი, ჩვეულებრივი გველთევზა, სალამურა, Alburnoides bipunctatus, ქაშაპი, ჩვეულებრივი ქვაქვეშია.

ტბის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარე ნახევარკუნძულზე მდებარეობს ძველი ქალაქის — ჟიჟეცის დიდი ქალაქი. ტბის მიხედვით სახელი ეწოდა ძველი წელთაღრიცხვის III ათასწლეულის შუა ხანების ჟიჟიცკოეს არქეოლოგიურ კულტურას (გვიანდელი ნეოლითი). 1245 წელს ჟიჟიცკოეს ტბის სიახლოვეს ალექსანდრე ნეველმა გაანადგურა ლიტვის ჯარის ნაწილი.

## სქოლიო
კატეგორია:ფსკოვის ოლქის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ქაჰა

**ქაჰა** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992-2020 წლებში დე ფაქტოდ შედიოდა მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო 
კატეგორია:ლაჩინის რაიონის სოფლები
გიულაბირდი

**გიულაბირდი** (, ) — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992 წლიდან დე ფაქტოდ შედის მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.  

2020 წლის 9 ნოემბერს, მთიანი ყარაბაღის ომის დროს აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ გაავრცელა პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის განცხადება სოფლის განთავისუფლების შესახებ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ლაჩინის რაიონის სოფლები
ქოჩალოს ბაზილიკა

**ქოჩალოს ბაზილიკა** — არქიტექტურული ძეგლი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. ქალაქ ლაგოდეხის ჩრდილოეთით, მდინარე ნინოსხევის მარცხენა ნაპირზე, მთის ფერდზე. განეკუთვნება VI-VII საუკუნეებს.

ეკლესია ორნავიანი, უგუმბათო ნაგებობაა. აგებულია ნატეხი და რიყის ქვით დუღაბზე. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ცენტრალური ნავი აღმოსავლეთით ნახევარწიული ჩაწერილი აფსიდითაა დასრულებული, რომლის ღერძზე ერთი მაღალი, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. საკურთხეველი ნავისგან ორმაგი მხრებითაა გამოყოფილი, რომლის შიდა შვერილზე კამარის საბჯენი თაღია გადაყვანილი. საკურთხევლის სარკმლის ორივე მხარეს თითო მართკუთხა ნიშაა გაკეთებული. ტრაპეზი არ შემორჩა. ნავი დასრულებული იყო საბჯენის გარეშე გამართული ნახევარწრიული კამარით. გადახურვა ორფერდა ჰქონდა. გადახურული იყო კრამიტით. ნავის სამხრეთი კედელი ამჟამად ყრუა. ნავი ნახევარწრიული კამარითაა დასრულებული. ცალფერდა სახურავი კრამიტის იყო. ტაძარს სამხრეთიდან ქონია მინაშენი, რომლის მხოლოდ სამხრეთი კედლის აღმოსავლეთი ნაწილი იკითხება ამჟამად. დანარჩენი დანგრეული და მცენარეული საფარითაა დაფარული.

1614-1617 წლებში კახეთში სპარსეთის შაჰის, აბას I-ის ლაშქრობების შემდეგ ლაგოდეხი გაუდაბურდა, რამაც ისტორიული მეხსიერების გაქრობაც განაპირობა. სავარაუდოდ, ქოჩალოს ეკლესია ამ პერიოდიდანაა განადგურებული და უმოქმედო.

2019 წლის ივნისში ქოჩალოს ბაზილიკის გაწმენდითი სამუშაოების დროს უმნიშვნელოვანესი ქართული წარწერა გამოვლინდა. ასომთავრული ტექსტი X საუკუნის ბოლოსაა შესრულებული და ეკლესიისათვის მიწების შეწირვის შესახებ მოგვითხრობს. წარწერაში ჰერეთის მეფე ადარნასე და დედოფალი დინარია მოხსენებული. დღემდე მხოლოდ ნარატიული წყაროებით ცნობილი მეფე-დედოფალის მოხსენიების გარდა, უნიკალური აღმოჩენის განსაკუთრებულ მნიშვნელობას წარწერაში აღნიშნული საქართველოს ისტორიისთვის ამ დრომდე უცნობი რამდენიმე მმართველის სახელი და ისტორიული ჰერეთის უცნობი ტოპონიმი განსაზღვრავს.

## ლიტერატურა
* *დიღმელაშვილი ქ., ყვავაძე დ.,* ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ისტორიული ძეგლები, თბ., 2021, გვ. 35-37 ISBN 978-9941-8-3699-2

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
იუსტაინ გორდერი

**იუსტაინ გორდერი** (*Jostein Gaarder*) — ცნობილი ნორვეგიელი მწერალი, პუბლიცისტი, ფილოსოფიის გამავრცელებელი, საბავშვო მოთხრობებისა და წიგნების ავტორი. მისი წიგნები მრავალ ენაზეა ნათარგმნი და გამოცემული ათეულობით მილიონ ეგზემპლარად მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში.

გორდერის ყველაზე ცნობილ ნაწარმოებად „სოფის სამყარო“ იქცა, რომელსაც აქვს ქვესათაური „რომანი ფილოსოფიის ისტორიის შესახებ“. ეს რომანი 53 ენაზე იქნა გადათარგმნილი და დაბეჭდილი ეგზემპარების რაოდენობა ოცდაათ მილიონს აღწევს; მხოლოდ სამი მილიონი კი  გერმანიაში გაიყიდა.

ქართულად ნათარგმნია ასევე მისი „ფორთოხლის გოგონა“.

1997 წელს გორდერმა ცოლთან, სირი დანევიგთან ერთად დააფუძნა „სოფის პრემია“, რომელიც ყოველწლიურად გაიცემა „ეკოლოგიისა და განვითარების“ სფეროში მიღწევებისთვის. ფულადი ჯილდო კი ასი ათას აშშ დოლარს შეადგენს.

2005 წელს იუსტაინი დაჯილდოებულ იქნა ნორვეგიის წმინდა ოლაფის სახელობის სამეფო ორდერით და იმავე წლის ბოლოს მიიღო საპატიო წოდება თრინიტი-კოლეჯში (დუბლინი, ირლანდია).

## ბიბლიოგრაფია
### მხატვრული ლიტერატურა
* 1986 — Diagnosen og andre novelle
* 1987 — Barna fra Sukhavati
* 1988 — Froskeslottet
* 1990 — „ბანქოს საიდუმლო“
* 1991 — „სოფის სამყარო“
* 1992 — Julemysteriet 
* 1993 — Bibbi Bokkens magiske bibliotek 
* 1993 — I et speil, i en gåte 
* 1996 — Hallo? Er det noen her?
* 1996 — Vita Brevis 
* 1999 — Maya
* 2001 — Sirkusdirektørens datter
* 2003 — „ფორთოხლის გოგონა“
* 2006 — Sjakk Matt
* 2008 — Slottet i Pyreneene

### პუბლიკაციები
* 1982 — Verdens Religioner
* 1983 — Kristendommen («Христианство»)
* 1983 — «Allahu Akbar» Gud er størst. En bok om Islam (в соавторстве с Ингер Гордер, норв. Inger M. Gaarder)
* 1984 — Livssyn og etikk
* 1989 — Religionsboka («Религиозные книги»)
* 1990 — Etikk og livssyn i samfunnslære
* 2000 — Religion og etikk

## რესურსები ინტერნეტში
* გორდერის რადიო ინტერვიუ
* სოფის პრემია
* https://web.archive.org/web/20080518024917/http://www.tcd.ie/Communications/pressRelease.php?headerID=260&pressReleaseArchive=2006

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ნორვეგიელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ოსლოში დაბადებულები
ხალიდი (მომღერალი)

**ხალიდ დონელ რობინსონი** ( დ. 11 თებერვალი, 1998) — ამერიკელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი. მისი სადებიუტო სინგლი „Location“ გამოვიდა 2016 წლის ივლისში და აშშ-ის ბილბორდის ცხელი ასეულის ჩარტში მე-16 ადგილზე მოხვდა, ხოლო მოგვიანებით ამერიკული ამერიკის ხმისჩამწერი ასოციაციის (RIAA) მიერ სერტიფიცირებული იქნა პლატინის სტატუსით. მისი სადებიუტო სტუდიური ალბომი *American Teen* გამოვიდა 2012 წლის 3 მარტს. ხალიდს მიღებული აქვს გრემის ხუთი ნომინაცია.

## ადრეული წლები 
ხალიდ დონელ რობინსონი დაიბადა 1998 წლის 11 თებერვალს ფორტ-სტიუარტში, ჯორჯიის შტატში. მან ბავშვობა სხვადასხვა ქალაქებში გაატარა, მათ შორის ფორტ-კემპბელში (კენტუკი), უოტერტაუნსა (ნიუ-იორკი) და ჰეიდელბერგში (გერმანია). ვოლფი რამდენიმე წელი მუშაობდა ინჟინერ-მომმარაგებლად და საბოლოოდ გახდა აშშ-ის არმიის ანსამბლის წევრი. უმაღლეს სკოლაში ხალიდი ეუფლებოდა მუსიკას.

ხალიდმა მუსიკის შექმნა სკოლაში დაიწყო და თავისი ადრეული ნამუშევრები SoundCloud-ში გამოაქვეყნა. 2016 წლის ივლისში მან Twitter Emerging Artists-ის ჩარტში მეორე ადგილი დაიკავა.

2017 წელს ხალიდმა მიიღო VMA Award საუკეთესო ახალი არტისტისთვის. იმავე წლის 3 მარტს გამოსცა მისი სადებიუტო ალბომი *American Teen*. 2019 წელს გამოუშვა რიგით მეორე ალბომი *Free Spirit*.

## დისკოგრაფია 
* *American Teen* (2017) 
* *Free Spirit* (2019)

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მომღერლები და სიმღერების ავტორები
კატეგორია:RCA Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვარჯანაულის ხიდი

300px|მინი
**ვარჯანაულის ხიდი**, *ყასირ-მერე*, *მერ-ქოფრი* — არიქტექტურული ძეგლი ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარჯანაულში. მდებარეობს ქობულეთიდან 20­-ოდე კმ-ის მოშორებით, მდინარე კინტრიშის ხეობაში. კინტრიშის ნაკრძალიდან 7 კმ. ხიდი გზის პირასაა, დაახლოებით 5-7 მ-ის მანძილზე. 2008 წელს ხიდს ჩაუტარდა საკონსერვაციო სამუშაოები.

ხიდი მაღალია. აქვს მკვეთრად გამოხატული ნახევარწრიული მოხაზულობა. ნაგებია თლილი ქვის კვადრებითა და ყორე­ქვით კირის დუღაბზე. ხიდის ორივე მხარის შვერილი საპირე რკალისათვის გამოყენებულია თლილი ქვა, კირით ხსნარზე. საპირე ქვები ერთმანეთზე ვერტიკალურადაა მიწყობილი. თაღი და ხიდის ნაპირები „მოპირკეთებულია“ სუფთად თლილი ქვის კვადრებით. ხიდი ეყრდნობა ბურჯებს, რომლებიც ორივე ნაპირზე კლდეშია ჩაჭრილი. მეტად საყურადღებოა ისიც, რომ თაღის ქვედა პირისათვის განკუთვნილი ქვები რკალის წყობაში გამოყენებული ქვების სიმეტრიულადაა ჩალაგებული, ისე, რომ მთლიანი თაღი ერთ მონოლითად გამოიყურება. ამავე დროს ეს ქვებიც კარგადაა დამუშავებული და საპირე ქვებთან ერთად ძალიან სასიამოვნო ელფერს აძლევს მთლიან ნაგებობას. გამოირჩევა მსუბუქი კონსტრუქციებით და დახვეწილი პროპორციები. ორგანულად იწერება გარემოში და შთაბეჭდილებას ტოვებს მნახველზე. 

ხიდის ჰორიზონტალური სიგრძე ბურჯიდან ბურჯამდე 14,6 მ-ია, სავალი ზედაპირის სიგრძე — ­28,1 მ, სიგანე შუა წელზე — ­2,6 მ, ნაპირზე ბურჯებთან ­— 3,5 მ. სიმაღლე წყლის დონიდან თაღამდე­ — 7,9 მ, ხოლო თაღის ზედაპირამდე — 8,6 მ­-ია. ქარგლის ბუდეების ზომებია: 0,36 X 0,42 მ და 0,38 X 0,32 მ. ხიდის კამარა ერთ მხარეს ეყრდნობა კლდეს, ხოლო მეორე მხარეს ბურჯს, რომელიც დაუმუშავებული ქვის რეგულარული წყობითაა ამოყვანილი. ხიდის სავალი ნაწილი ნაპირებისაკენ დაქანებულია და ცენტრში ქმნის წყალგამყოფს ატმოსფერული ნალექების გადასაყვანად. ხიდის სავალი ნაწილი რიყის ქვებითაა მოკირწყლული.

## ლიტერატურა 
* *კახიძე ა., მამულაძე შ.,* აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ., 2016, გვ., 112

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში
კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტის ქვისთაღოვანი ხიდები
ჰანჩა

**ჰანჩა** () — ტბა პოლონეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ქალაქ სუვალკიდან ჩრდილოეთით. მდებარეობს შუა ევროპის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 227,3 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 3,04 კმ², საშუალო სიღრმე 38,7 მ, მაქსიმალური სიღრმე 108,5 მ. წარმოადგენს პოლონეთის უღრმეს ტბას. განლაგებულია ღარტაფში, რომელიც წარმოქმნილია მყინვარული ნაკადის მიერ. ტბის ნაპირები შემოფარგლულია მაღალი და ციცაბო კალთებით. ფსკერს მნიშვნელოვანი დახრილობა აქვს. ტბის სამხრეთი ნაპირიდან გამოედინება მდინარე ნემანის მარცხენა შენაკადი მდინარე შავი განჩა. მეზოტროფული ტბაა. სანაპირო მცენარეულობას მოკლებულია. მოქცეულია სუვალკის ლანდშაფტური პარკის ტერიტორიაზე, რომლის ფარგლებშია ჰანჩის ტბის ნაკრძალი, რომელიც შეიქმნა 1963 წელს. მდიდარია თევზით. გვხვდება სიგი, ჭაპალა, ცქიმურა, გველთევზა, ქარიყლაპია, ტბის კალმახი, ალპური ქვაქვეშია და სხვა. ჰანჩა დაივინგის ადგილია.

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ვახტანგ ფანჩულიძე

**ვახტანგ ფანჩულიძე** (დ. 5 ივნისი, 1956) — ქართველი მსახიობი. ცნობილია „ბურნუთას“ როლით ფილმში „სიყვარული ყველას უნდა“.

დაიბადა 1956 წლის 5 ივნისს. არ მიუღია სამსახიობო განათლება. კარიერა დაიწყო 1975 წელს, ბოლოს გადაიღეს ფილმში „რას ვხედავთ, როდესაც ცას ვუყურებთ?“ 2021 წელს.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 5 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
აკაკი წერეთლის სახლი

**აკაკი წერეთლის სახლი** — სახლ-მუზეუმი, მდებარეობს იმერეთში, საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ სხვიტორში. დაარსდა 1940 წელს. სასახლე რომელშიც, აკაკი წერეთელი დაიბადა და გარდაიცვალა, მისმა მამამ როსტომ წერეთელმა ააშენა 1834 წელს. სახლ-მუზეუმის ასაშნებლად გამოიყენეს კვერეთის კლდისა და ჭიათურის ქვები. სახლის მშენებლობაში ქართველებთან ერთად დიდი წვლილი მიუძღვით ბერძენ მშენებლებს, რომლებიც იმ პერიოდში საჩხერეში მუშობდნენ.

მუზეუმში დაცულია აკაკი წერეთლის, მისი ნათესავებისა და წინაპრების პირადი ნივთები — XIX საუკუნის ფრანგული, გერმანული, იტალიური წარმოების ავეჯი, ბიბლიოთეკა, სადაც ინახება სხვადასხვა პერიოდის ქართული, ფრანგული, რუსული გამოცემის წიგნები, აქსესუარები და ტანსაცმელი, სულხან-საბა ორბელიანის ლექსიკონი, პოეტისა და სხვა საზოგადო მოღვაწეების ხელნაწერები და პირველ ნახევარში გადაწერილი „ქართლის ცხოვრება“. 

აკაკი წერეთლის გარდაცვალების შემდეგ, მისი ცოლ-შვილი (პოლონური წარმოშობის ნატალია ბაზილევსკაია და ერთადერთი ვაჟი ალექსანდრე.) პარიზში გაემგზავრა, ხოლო სახლ-მუზეუმი საპატრონოდ კოტე აბდულიშვილს გადაეცა, რომელიც აკაკის საქმეთა მმართველი იყო. აკაკის სახლ-მუზეუმს ყურადღებას შექმნილ მწერალთა ფედერაციასთან ერთად, ადგილობრივი მოსახლეობაც აქცევდა.

პოეტის სახლ-მუზეუმის სარეაბილიტაციო სამუშაოები 2018 წლის 2 თვის განმავლობაში მიმდინარეობდა, სადაც ავთენტური იერსახით პოეტის საგვარეულო სახლი აღდგა, შეიცვალა შენობის აივანი და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
* აკაკი წერეთლის სახლი
* სახლ-მუზეუმის ფოტოგალერეა
* სახლ-მუზეუმის ისტორია

კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:1940 წელს დაარსებული მუზეუმები
ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი (საგურამო)

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი
**ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი** — ქართველი საზოგადო მოღვაწის, პუბლიცისტის, მწერლის ილია ჭავჭავაძის მუზეუმი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საგურამოში, რომელიც 1961 წელს დაარსდა გიორგი ლეონიძის მიერ.

შენობა ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით დუღაბზე. დახურულია თუნუქით. ჩრდილოეთის მხრიდან სახლ-მუზეუმი ორსართულიანია, სამხრეთის მხარეს კი სამსართულიანი, სახლ-მუზეუმის ასეთი მშენებლობა განპირობებულია იმით, რომ შენობა რელიეფის შესაბამისადაა აშენებული. აღმოსავლეთის მხარეს მიდგმული აქვს კარიბჭე და ქვის კიბე. სახლს ჩრდილოეთით და სამხრეთით ყველა სართულზე ფართო აივნები აკრავს, სარკმლებს აქვს ხისავე დარაბები, კარ-ფანჯრებიც ხისაა, სართულები ერთმანეთს უკავშირდება შიდა კიბეებით. თითოეული ოთახი განათებულია რამდენიმე ფანჯრით. პირველი სართული შიდა ოთახებს უკავია, რომელიც ოჯახის წევრებისთვის იყო განკუთვნილი, მეორე სართულზე მისაღები ოთახი, სასადილო და სათამაშო ოთახებია განლაგებული დერეფანთან ერთად. მესამე სართულზე კი საძინებელი. ეზოში მდებარეობს ილიას სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობები. 

მუზეუმის სტაციონარულ ექსპოზიციაში წარმოდგენილია მწერლის მომერიალური ნივთები, XIX საუკუნის ქართული კულტურის  წარმომადგენელთა ფოტოაპარატები, მწერლის ხელნაწერები, XIX საუკუნის ქართული და უცხოეთის სახვითი ხელოვნების ნიმუშები, რომელთა შორისაა: ფრანგი მხატვრის გარნიეს „ჟაკ დე მოლის მიღება ტამპლიერების ორდენში“, ლადო გუდიაშვილის, იაკობ ნიკოლაძის, უჩა ჯაფარიძის ნამუშევრები, საყოფაცხოვრებო ნივთები, ჭურჭელი, ავეჯი და სხვა. 

ილიას გარდაცვალების შემდეგ, მისმა ცოლმა ოლღა გურამიშვილმა საგურამოს სახლი წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას გადასცვა, სადაც ჯერ დაწყებითმა სკოლამ დაიწყო ფუნქციონირება, შემდეგ კი სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელი გახდა.

2018 წლის, საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა 
* ჯავახიშვილი ნ., ილია ჭავჭავაძის საგვარეულოს ისტორიიდან, „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები“ N 1 გვ. 13-21, თბ., 2017 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმის ოფიციალური ვებ-გვერდი 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
სოკრატეს სიკვდილი

**სოკრატეს სიკვდილი** () — ზეთის ფერწერული ნამუშევარი, შესრულებული ფრანგი ფერმწერის ჟაკ-ლუი დავიდის მიერ 1787 წელს. მასში აღწერილია ძველი ბერძენი ფილოსოფოსის, სოკრატეს სიკვდილის სცენა, სადაც ის კამათის შეუწყვეტლად საწამლავს (კერძოდ Conium maculatum-ს) ართმევს მედილეგეს. სოკრატეს ბოლო დღეები აღწერილია პლატონის დიალოგებში, როგორებიცაა აპოლოგია და კრიტონი, ხოლო სიკვდილი — ფედონში.

არსებობს სხვა ნახატი ამავე სახელით, მაგრამ ამ ნამუშევარში სოკრატე უკვე გარდაცვლილია. იგი შესრულებულია ჯამბეტინო ჩინიაროლის მიერ..

## რესურსები ინტერნეტში
*სოკრატეს სიკვდილის სხვადასხვა ფერწერული ნამუშევრები

## სქოლიო
კატეგორია:ჟაკ-ლუი დავიდის ნახატები
კატეგორია:1787 წლის ნახატები
გრენლანდიის ანტიციკლონი

**გრენლანდიის ანტიციკლონი**, *გრენლანდიის მაქსიმუმი* — მაღალი ატმოსფერული წნევის არე კუნძულ გრენლანდიის თავზე. არსებობს მთელი წლის განმავლობაში. ატმოსფეროს ზემოქმედების ერთ-ერთი ცენტრია. გრენლანდიის ანტიციკლონის ბევრად მძლავრ და ფართო ანალოგს წარმოადგენს ანტარქტიკის ანტიციკლონი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ანტიციკლონები
კატეგორია:გრენლანდიის გეოგრაფია
სანთის ციკლოპური ციხე

**სანთის ციკლოპური ციხე** — ციკლოპური ნაციხარ-ნაქალაქევი. მდებარეობს წალკის მუნიციპალიტეტის სოფელ სანთაში, სოფლის ჩრდილოეთით, მთის წვერზე და მის შუა სიმაღლეზე, დავაკებულ ფართობზე (პლატოზე). ადგილობრივი მოსახლეობა „ქოროღლის“ უწოდებს. 

მთის წვერზე ნაქალაქევის გვერდით ნასოფლარის კვალი ჩანს, რომლის ბოლოში პატარა ნიშია. ამ ნიშის მახლობლად აღმართული იყო „ერატიპა“, რომელიც რამდენიმე წლის წინათ გადააგორეს მთის უკანა მხარეს, ტბისკენ, სადაც ახლა გდია. ნაციხარი რამდენიმე ზღუდიდან შედგება. თითოეული რამდენიმე მეტრის სისქისაა. ქვედა ნაციხარი მთის დავაკებულ ფერდობზე მდებარეობს ისე, რომ ყველა მხრიდან კლდეები არტყია, გარდა უკანა ნაწილისა, საიდანაც შეიძლება მასზე ასვლა. 

ნაციხარი ოთხკუთხედის გეგმისაა სამი ცილინდრული კოშკითურთ ჩრდილოეთის მხრიდან, რომლებიც ერთსა და იმავე ზომისა არ არიან. ზღუდებიდან მეტ ნაკლებად კარგადაა დაცული ჩრდილოეთისა და დასავლეთისა, ხოლო აღმოსავლეთისა და სამხრეთისა სულ განადგურებულია. ოთხკუთხედის  ზომა შიგნით შემდეგია: სიგრძე 30 მეტრი, სიგანე 14 მეტრი; კედლის სისქე 2,5-3 მეტრი. ცილინდრული კოშკების დიამეტრი — 9 მეტრი, შიგნით — 2,7 მეტრი. 

„ქოროღლი“-ს შესახებ არსებობს ხალხური თქმულება, თითქოს იგი „ყაჩაღ-ქოროღლი"-ს აშენებული იყოს, მაგრამ ეს შეცდომაა, რამდენადაც XVI-XVIII საუკუნეების ფანტასტიური პერსონაჟი ქოროღლი ძველი დროის მეგალითური ციხის ამშენებელი ვერ იქნებოდა.

ციკლოპურ ციხეს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა   ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა 
* *მელიქსეთ-ბეგი ლ.*, მეგალითური კულტურა საქართველოში, თბ., 1938 წ., გვ. 55-56

## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
მაისი (ლაჩინი)

**მაისი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992-2020 წლებში დე ფაქტოდ შედიოდა მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
ახუნდოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ახუნდოვი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*მირზა ახუნდოვი — აზერბაიჯანელი მწერალი-განმანათლებელი
*რუჰულა ახუნდოვი   — აზერბაიჯანელი  პარტიული სახელმწიფო მოღვაწე
*სულეიმან სანი ახუნდოვი  — აზერბაიჯანელი მწერალი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბოლგარსკის სახლი-აგარაკი

300პქ|right
**ბოლგარსკის სახლი-აგარაკი** — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარიყულაში. მდებარეობს ეკატერინე გაბაშვილის ქუჩაზე. აგებულია XIX საუკუნის 90-იან წლებში. ეკუთვნოდათ პოლონური წარმოშობის თავად ბოლგარსკებს.

სასახლე  ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. სახლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ერთსართულიანი სამეურნეო ნაგებობებია. შესასვლელი მთავარ, ჩრდილოეთ ფასადის აივნიდან აქვს. თავდაპირველი ასიმეტრიული ფასადის აღმოსავლეთ კედელში წინ გამოწეულია ფანჩატურით დასრულებული კიბის უჭრედის კოშკური მოცულობა, რომელსაც დასავლეთიდან ორსართულიანი, ღიააივნიანი შენობა ეკვრის. ჰოლი პილასტრებზე დაყრდნობილი თაღით ორ ნაწილად იყოფა, აღმოსავლეთ ნაწილში ზედა სართულზე ასასვლელი ოთხმარშიანი კიბეა. გეგმით ორივე სართული ერთნაირია. შენობის წაგრძელებული ორსართულიანი ნაწილი გადახურულია კრამიტით. დასავლეთ მხარეს დიდი დარბაზისა და აივნის ქვემოთ სარდაფია.

შენობის კუთხეები და სარდაფის ფასადი მთლიანად რუსტებითაა გაფორმებული. ფასადებიდან აღსანიშნავია ჩრდილოეთისა, რომელზეც გვხვდება კიბის უჯრედის წინ წამოწეული კოშკური კიბე-აივანი, კარვისებური სახურავით დასრულებული ფანჩატური, აივნების ხის რიკულებიანი მოაჯირი. XX საუკუნეში შენობას აღმოსავლეთიდანგეგმით დაგრძელებული არქიტექტურულად უმნიშვნელო ორსართულიანი სახლი მიაშენეს.  სახლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ერთსართულიანი სამეურნეო ნაგებობებია. 

შენობას, ჯერ კიდევ საბჭოთა კავშირის დროს, კულტურის ძეგლის სტატუსი ჰქონია მინიჭებული, თუმცა, მოუვლელობის გამო სავალალო მდგომარეობაში ჩავარდა. „შიდა ქართლის კულტურული მემკვიდრეობის აღორძინებისა და განვითარების ფონდის“ ინიციატივით მოხდა ძეგლის აღდგენა. 

სასახლეს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები შიდა ქართლის მხარეში
ღმერთთა საბჭო

მინი|300x300პქ|მიუხედავად იმისა, რომ გაბში არსებული ამ სამსხვერპლოს (ძვ. წ I საუკუნე) დანიშნულება უცნობია, მასზე გამოსახული 12 ღმერთი შეესაბამება *Dii Complices*-ს.
**ღმერთთა საბჭო** (, ასევე Dii complices) — ძველი რომის პანთეონში არსებული მითოლოგიური საბჭო. მის შემადგენლობაში შედიოდა თორმეტი მთავარი ღმერთი. მათი მოოქროვილი ქანდაკებები განლაგებული იყო ფორუმში, მოგვიანებით კი *Deorum Consentium-ის* პორტიკში.

## შემადგენლობა 
ღმერთები ჩამოთვლილი იქნა პოეტ კვინტუს ენიუსის მიერ ძვ. წ. III საუკუნეში : 

* იუნონა, ვესტა, მინერვა, ცერერა, დიანა, ვენერა;
* მარსი, მერკური, იუპიტერი, ნეპტუნი, ვულკანუსი, აპოლონი.

ტიტუს ლივიუსი (XXII.10.9) მათ ექვს წყვილად ჰყოფს: იუპიტერი და იუნონა, ნეპტუნი და მინერვა, მარსი და ვენერა, აპოლონი და დიანა, ვულკანუსი და ვესტა, მერკური და ცერერა. ღმერთთა საბჭოს სამი წევრი შედიოდა კაპიტოლიუმის სამეულის შემადგენლობაში, კონკრეტულად: იუპიტერი, იუნონა და მინერვა.

## წარმოშობა 
ძვ. წ V საუკუნეში არსებული უამრავი მტკიცებულება მიუთეთებს ოლიმპიასა და იერონში (ბოსფორზე) არსებულ 12 ოლიმპიელის კულტზე. 12 ოლიმპიელის ბერძნული კულტის კვალი ძვ. წ VI საუკუნის ათენამდე მიდის. ნაკლებად სავარაუდოა, რომ იგი ცნობილი იყო მიკენის პერიოდში. ათენში 12 ოლიმპიელის სამსხვერპლოს მშენებლობას არქონტ პისისტრატოსს მიაწერენ (ძვ. წ 522–521 წწ). 

12 ღმერთისაგან შემდგარი ჯგუფი მოხსენიებულია უფრო ადრეულ წყაროებშიც, ვიდრე ბერძნული და რომაული. ბერძნულ ჯგუფს ანატოლიური, უფრო სწორად კი, ლიკიური ფესვები შეიძლება ჰქონდეს. 12 ხეთური ღმერთის ჯგუფი ცნობილია როგორც ლურსმული დამწერლობიდან, ასევე ხელოვნების ნიმუშებიდან. 12 ხეთური ღმერთი მამრობითი სქესისანი არიან და რაიმე ინდივიდუალური თავისებურება არ ახასიათებთ. მათ, შესაძლოა, გაგრძელება ნახეს ლიკიური ღმერთების ჯგუფში, რომელსაც რომის იმპერიის პერიოდში პატივს სცემდნენ. ძვ. წ. 400 წლისთვის ლიკიის ქალაქ ქსანფის ბაზარში არსებობდა 12 ღმერთისათვის მიძღვნილი ადგილი. ჰეროდოტე ასევე მოიხსენიებს 12 ღმერთის ეგვიპტურ კულტს, თუმცა ეგვიპტური წყაროები ამას არ ადასტურებს.

## ლიტერატურა 
* Васильев А. К. Consentes dii // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1895. — Т. XVI (31) : Конкорд — Коялович. — С. 34.
* Consentes dii // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885. — С. 320.

## სქოლიო
კატეგორია:რომაული მითოლოგია
ფრინველშტერი

**ფრინველშტერი** () — ოკეანის ფრინველი ქარიშხალასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 45–50 სმ, მასა 1 კგ-მდე, ფრთის შლილი 102–112 სმ. დედალ-მამალი ერთნაირადაა შეფერილი; არსებობს ფერითი მორფები. ღია მორფას თავი, კისერი და სხეულის ქვედა მხარე თეთრი აქვს, დანარჩენი შებუმბვლა ღია რუხია; შუალედურ და მუქ მორფებს თეთრი ფერი რუხით აქვთ ჩანაცვლებული სხვადასხვა ინტენსივობით, დანარჩენი ნაწილები მუქი ან მურა-რუხია. ბინადრობს არქტიკისა და წყნარი და ატლანტის ოკეანეების ბორეალური ზონების კლდოვან კუნძულებსა და მატერიკულ სანაპიროებზე. გამრავლების პერიოდში კვების ადგილებში ათასობით ფრინველშტერი იყრის თავს. დანარჩენ დროს ხშირად მარტოდ, წყვილებად ან მცირე გუნდებად ცხოვრობს. ჩინებულად ფრენს შტორმშიც, ახასიათებს დინამიკური ლივლივი. კარგად ცურავს, ყვინთავს 4 მეტრამდე სიღრმეზე. უპირატესად იკვებება კიბოსნაირებით, თავფეხიანებით, თევზით, ზღვის სარეწების ნარჩენებითა და ლეშით. გამრავლებას 6–12 წლის ასაკში იწყებს. მონოგამი ფრინველია. საბუდარი ორმო საფენის გარეშეა; დედალი 1 კვერცხს დებს. ინკუბაცია 49–53 დღე გრძელდება; ბარტყებს ორივე მშობელი კვებავს. ანტარქტიკულ ზონაში ბინადრობს გვარის მეორე წარმომადგენელი — ანტარქტიკული ფრინველშტერი (*F. glacialoides*).

## გალერეა 

Eissturmvogel02.jpg
Fulmarus glacialis MHNT ZOO 2010 11 42 Grímsey Island.jpg
Fulmarus glacialis chick.jpg
Eissturmvogel2.jpg

## სქოლიო 
კატეგორია:ფრინველშტერი
კატეგორია:ევროპის ფრინველები
რუჰულა ახუნდოვი

**რუჰულა ალი-ოღლუ ახუნდოვი** ( დ. 13 იანვარი [ძვ. სტ. 1 იანვარი]1897, სოფ. შუველიანი, ბაქოს მაზრა — გ. 1938 ) — აზერბაიჯანელი რევოლუციონერი, აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებისათვის ბრძოლის მონაწილე, პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, პუბლიცისტი, მეცნიერი. კომპარტიის წევრი 1919 წლიდან. 1917 აზერბაიჯანის „მემარცხენე“ ესერებია ჯგუფის წევრი.

1918 წელს რედაქტორობდა ბაქოს საბჭოს გაზეთ „იზვესტიას“ , ხოლო 1919 წლიდან არალეგალურ ბოლშევიკურ გაზეთ „კომუნისტს“. აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ 1920 წლიდან იყო აზერბაიჯანის კპ(ბ) ცენტრალური კომიტეტის განყოფილების გამგე, პარტიის ბაქოს კომიტეტის მდივანი, რესპუბლიკური გაზეთების „ბაკინსკი რაბოჩის“ და „კომუნისტის“ რედაქტორი. 1924-1930 წლებში — აზერბაიჯანის კპ (ბ) ცენტრალური კომიტეტის მდივანი, გამომცემლობა „აზერნეშრის“ დირექტორი, აზერბაიჯანის სსრ განათლების სახალხო კომისარი. 1930 წელს აირჩიეს საკავშირო კპ (ბ) ამიერკავკასიის სამხარეო კომიტეტის მდივნად. ახუნდოვი იყო პარტიის X–XVII ყრილობებისა და კომინტერნის  კონგრესის დელეგატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  13 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1897
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:აზერბაიჯანელი რევოლუციონერები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
გრენლანდიელი ესკიმოსები

[300პქ|მინი|მარჯვნივ|გრენლანდიელთა ოჯახი, [1917 წ.]]
**გრენლანდიელი ესკიმოსები** (თვითდასახელება — kalatdlit) — ესკიმოსური ხალხი, გრენლანდიის აბორიგენული მოსახლეობა. რაოდენობა გრენლანდიაში 50 ათ. კაცი, დანიაში — 7,1 ათ. (2006, შეფასება). ლაპარაკობენ გრენლანდიურ ენაზე, გავრცელებულია დანიური ენაც. უმთავრესად ლუთერანები არიან, 1% ტრადიციულ რწმენის მიმდევარია.

ძირითადად განსახლებული არიან კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე; გამოიყოფა რამდენიმე ასეული ადამიანისაგან შემდგარი ჯგუფები: აღმოსავლეთ გრენლანდიელები (ანგმასალიკი) — აღმოსავლეთ სანაპიროზე და პოლარული გრენლანდიელები (ყველაზე ჩრდილოეთით მცხოვრები აბორიგენული მოსახლეობა მსოფლიოში) — ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. მისდევენ ზღვის ნადირთრეწვას და მეთევზეობას, XIX საუკუნის ბოლოდან დაკავდნენ ვირთევზის სავაჭრო მრეწველობით, XX საუკუნის მეორე ნახევრიდან — კრევეტების. არსებობს ინტელიგენცია, მოსამსახურეები, ვითარდება პროფესიული ხელოვნება. ძლიერ აკულტურირებულები და მეტისირებულები არიან დანიელთა მიერ. შემორჩენილია ტრადიციული სარეწაო და სადღესასწაულო ტანისამოსი; პოლარულ გრენლანდიელებს აქვთ საცხოვრებლის თოვლისაგან აგების ტრადიცია (იგლუ).

## ლიტერატურა 
* ГРЕНЛАНДЦЫ  // Большая российская энциклопедия. Том 7. Москва, 2007, стр. 682.

კატეგორია:გრენლანდიელი ესკიმოსები
კატეგორია:ინუიტების ჯგუფები
კატეგორია:არქტიკის აბორიგენი ხალხები
კატეგორია:გრენლანდიის ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:გრენლანდიური კულტურა
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ყარაჩანლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ყარაჩანლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ყარაჩანლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონი;
* ყარაჩანლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარის რაიონი.
მუხამადმუროდ აბდურახმანოვი

**მუხამადმუროდ აბდურახმანოვი** (დ. 29 ნოემბერი, 1986) — ტაჯიკი ძიუდოისტი. იასპარაზე 2016 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე +100 წონით კატეგორიაში სადაც პირველ რაუნდში ალექს გარსია მენდოზასთან დამარცხდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი რიოს ოლიმპიადის ოფიციალურ ვებ-გვერდზე

კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:ტაჯიკი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფარსმის ციხე-სახლები

**ფარსმის ციხე-სახლები** — არქიტექტურული ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ფარსმის განაპირას, მისგან დასავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ციხე-სახლები ერთმანეთის გვერდიგვერდ, ღრმა უფსკრულის პირას დგანან. მათგან ერთი შვიდსართულიანია, ხოლო დანარჩენი ორი — ექვსართულიანი. ერთ-ერთ ექვსსართულიან ციხე-სახლს  ადგილობრივი მოსახლეობა „ციხეს“ უწოდებს. სამივე სახლი ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. 

შვიდსართულიანნი ციხე-სახლი წაგრძელებული ოთკუთხედია. პირველ, მეორე, მესამე და მეოთხე სართულებს შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდან აქვს. მეორე სართულზე სამხრეთ-დასავლეთის კედელში ორი სარკმელია, სამხრეთ-აღმოსავლეთისაში — ორი სათოფური. ასევე ორი სარკმელია მეოთხე სართულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში. მეხუთე სართულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედელში კარი და ერთი სათოფურია. მეექვსე სართულის ყველა კედელში თითო ორმაგი სალოდე ყოფილა. მეშვიდე სართული დანგრეულია. სართულებს შორის გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა დაფუძნებული. 

პირველი ექვსართულიანი ციხე-სახლის, ე. წ. „ციხის“ პირველ, მეორე და მესამე სართულებზე შესასვლელი ჩრდილოეთ-დასავლეთიდანაა. გადახურვა მხოლოდ პირველ და მეორე სართულებს შემორჩა. იგი ხის კოჭებზეა გამართული. 

მეორე ექვსსართულიანი ციხე-სახლის ყველა სართულს შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდან აქვს. პირველ სართულზე სამხრეთ-დასავლეთის კედელში ნიშია. მეორე სართულზე, იმავე მხარეს, სამი სარკმელია. მესამე სართულზე ჩრდილო-დასავლეთის კედელში ერთი სარკმელია, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთის კედელში — ორი ნიში და ორი სარკმელი. ყველა სართული გარდა მეხუთისა და მეექვსისა შიგნით შელესილია. 

ფარსმის ციხე-სახლებს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა   ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
საგარეჯოს პეტრე-პავლეს ეკლესია

მინი|საგარეჯოს პეტრე-პავლეს ეკლესია
**საგარეჯოს პეტრე-პავლეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი კახეთის მხარის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში საგარეჯოში. დგას ქალაქის დასავლეთით, ძველ სასაფლაოზე. აუგია დავითგარეჯის წინამძღვარს ონოფრე მაჭუტაძეს, რასაც ადასტურებს 1712 წლის გუჯარი: „აღვაშენე თვალზე საყდარი პეტრე-პავლესი და შევამკე პატიოსანი ხატითა შესამოსლებითა და წიგნებითა“. ონოფრე წინამძღვრად დაინიშნა 1690 წელს, ამრიგად ეკლესია აგებული უნდა იყოს  1690  წლიდან 1712 წლამდე პერიოდში. 

ეკლესია დარბაზულია. იგი საკმაოდ მოზრდილი, აზიდული პროპორციებისა. გარეთა კედლების წყობაში გამოყენებულია რიყისა და თლილი ქვა. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმელი და ჯვარია. ჯვრის მკლავების ბოლოებთან სხვადასხვა სკულპტურული გამოსახულებებია (კუდებგადანასკვული, ერთმანეთთან ზურგშექცეული გველეშაპი, ლომი, ჩიტები, ყურძნის მტევნები). პორტალის მორთულობაში მხოლოდ ფოთლოვანი მოტივია გამოყენებული, ამავე მოტივის გამოყენებითაა მოხაზული ტიმპანის შიგნით რელიეფური მედალიონების ჩარჩო. შუაში დიდ წრეს-მედალიონს, მის ორივე მხარეს კი თითო მომცრო წრეს ქმნის. სამივე წრეში გამოსახულებაა: შუაში-მაკურთხებელი პერსონაჟია, რომელსაც მარცხენა ხელით, მკერდის წინ, წიგნი უკავია, აქეთ-იქით კი ანგელოზებია. მარცხენა ფასადზე ანგელოზს მარცხენა ხელში ჯვარი უჭირავს, მარჯვენაში, დაზიანების გამო გაურკვეველია აღნიშნული საგანი. მარჯვენა ანგელოზსაც თითქოს ჯვარი და სამწერობელი უპყრია. ლენტის ორივე ბოლოში თითო მტევანია გამობმული. პეტრე-პავლეს ეკლესიას ისლამური გავლენაც ეტყობა. რასაც ფასადზე აღმართული ჯვრის „რვიანებიანი“ ჩარჩო გვამცნობს. ეკლესიის ცენტრში ორ დონეზე ადამიანის ორ-ორი სახეა გამოსახული (მზისა და მთვარის სიმბოლო), ამ ორი ადამიანის სახე ქვაშია ამოკაწრული. ეკლესია შემკულია ძველი ქართული წარწერებით. გიორგი ჩუბინაშვილის აზრით აქ ბერების საცხოვრებელი უნდა ყოფილიყო.

2006 წელს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანების საფუძველზე, ეკლესიას მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
დიკლოს ციხე-სახლი

**დიკლოს ციხე-სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიკლოს სამხრეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. სახლი იყო პლატო ოსორაულის კუთვნილებაში. 

სახლი სამსართულიანია. ნაგებია ფიქლით, რომლის წყობა როგორც წესი, მშრალია. 

პირველ სართულზე (5,2 X 4,8 მ) საქონლის სადგომია, შესასვლელი კი სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან აქვს. ამავე კედელში განთავსებულია ერთი სარკმელიც. სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედლებთან საქონლის ბაგებია მოწყობილი. პირველი სართულის ჭერში ამოჭრილია მეორე სართულზე ასასვლელი ხვრელი. იატაკზე ფიქალია მოგებული.

მეორე სართული რომლის ზომებია 5,1 X 4,6 მ. საცხოვრებელია. შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდან აქვს. სამხრეთ-დასავლეთ კედელში ორი სარკმელია დაყოლებული. სარკმლებს შორის არსებული ხვრელიდან კი შეიძლება პირველი სართულის კარის გაღება.  სამხრეთ-დასავლეთის კედელში ერთი ნიშია. ჩრდილო-აღმოსავლეთისაში კი — ორი. ჭერში დატანებულია მესამე სართულზე ასასვლელი ხვრელი. იატაკი დატკეპნილი მიწისაა. 

მესამე სართულზე, რომელიც იგივე ზომებისაა, როგორც მეორე სართული, შესასვლელი ჩრდილოეთ-დასავლეთიდანაა. ამავე კედელში და აგრეთვე ორ სხვა კედელშიც ორ-ორი სარკმელია დაყოლებული. დასავლეთის კედელში კი - ერთი. დასავლეთის კედლის სარკმლის ქვემოთ სათოფურია. იატაკი ისევე როგორც მეორე სართულზე დატკეპნილი მიწისაა. 

სართულებს შორის გადახურვა კოჭოვანია. სამხრეთ-დასავლეთი კედლის ფასადზე ამოკვეთილია სამი ჯვარი, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ კედლებში ჩაყოლებულია ორ-ორი თეთრი სამკუთხა ქვა. სახლს ფიქლის ორფერდა სახურავი აქვს. 

დიკლოს ციხე-სახლს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა   ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ნეძიხის ბზიანის კომპლექსი

**ნეძიხის ბზიანის კომპლექსი** — არქეოლოგიური, არქიტექტურული ძეგლი მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნეძიხში. მდებარეობს სოფლიდან ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, ტყეში. 1977 წელს გათხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. კომპლექსში შედის წმინდა გიორგის ეკლესია, დარბაზული ეკლესია, კოშკისა და ორი სწორკუთხა ნაგებობის ნანგრევები და გალავანი. 

ნეძიხის ბზიანის კომპლექსს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა   ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## წმინდა გიორგის ეკლესია 
წმინდა გიორგის ეკლესია ორნავიანია (9,5 X 7 მ), დგას კომპლექსის დასავლეთ ნაწილში. განეკუთვება VII-VIII საუკუნეებს. ნაგებია ფორმამიცემული ნატეხი ქვით. კონსტრუქციულ ნაწილებში, კარ-სარკმლებისა და კედლების გარე კუთხეების წყობაში შირიმის ნათალი ქვებია გამოყენებული. დაზიანებულია: მთლიანად დანგრეულია მთავარი ნავის სამხრეთ კედელი და განივი კედლების სამხრეთ ნახევარი, ჩამოშლილია მთავარი და ჩრდილოეთის ნავების კამარები. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. 

## დაბაზული ეკლესია 
დარბაზული ეკლესია (9,8 X 5,1 მ) დგას კომპლექსის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. განეკუთვნება X საუკუნეს. ნაგებია ტლანქად დამუშავებული ნატეხი ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. ეკლესიას სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების შუა ნაწილზე სწორკუთხა სადგომები აქვს მიშენებული. ეკლესია დაზიანებულია: ჩამოშლილია მინაშენების გადახურვების დიდი ნაწილი, მონგრეულია სამხრეთ მინაშენის კედლების ზედა ნაწილები და საფასადო წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი. ეკლესიის შესასვლელი სამხრეთ მინაშენიდანაა, რომელიც შიგნით თაღოვანია, ხოლო გარედან ბრტყელი გადახურვა აქვს. 

## სხვა ნაგებობები 
გალავანი გეგმით ტეხილი მოხაზულობისაა, ნაგებია ნატეხი ქვით. მისი დიდი ნაწილი დანგრეულია. მეტ-ნაკლებად შემორჩენილია სამხრეთ კედელი, რომელშიც ვიწრო შესასვლელია მოწყობილი. 

არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, ორნავიანი ეკლესიის მთავარი ნავის დასავლეთ ნაწილში აღმოჩნდა ორი ქვისსამარხი, ორი გვიანდელი ქვისსამარხი კი — ეკლესიის ნანგრევებში. ამავე ეკლესიის სამხრეთით გაითხარა ერთი აკლდამა და ქვის სამარხი. სამარხები უინვენტაროა. დაკრძალვის წესჩვეულებით და აღნაგობით ისინი განვითარებულ შუა საუკუნეებს მიეკუთვნება. აღმოჩნდა XIII-XIV საუკუნეების მოჭიქული ჯამისა და მოუჭიქავი თიხის ჭურჭლის ნატეხები. 

არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
სულთანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სულთანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სულთანი — ხელმწიფის ტიტული ზოგიერთ მაჰმადიანურ ქვეყანაში.
* სულთანი  — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონი
მანუ ჯინობილი

**ემანუელ (მანუ) დევიდ ჯინობილი მაკარი** (; დ. 28 ივლისი, 1977) — არგენტინელი პროფესიონალი კალათბურთელი. პროფესიონალურ კარიერაში გატარებული 23 სეზონის განმავლობაში გახდა ერთ-ერთი იმ ორ ადამიანს შორის, რომელმაც მოიგო ევროლიგის ტიტული, მოიპოვა ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის (NBA) ჩემპიონობა და ოლიმპიური ოქროს მედალი. ოთხგზის NBA-ს ჩემპიონი, ჯინობილი იყო სან-ანტონიოს წევრი. თანაგუნდელებთან - ტიმ დანკანთან და ტონი პარკერთან ერთად ის მოიხსენიება „დიდი სამის“ სახელით.

მანუ ჯინობილი პროფესინალი კალათბურთელების ოჯახში გაიზარდა. კარიერის ადრეული წლები არგენტინასა და იტალიაში გაატარა, სადაც მან მოიგო მრავალი ინდივიდუალური და გუნდური ჯილდო. განსაკუთრებით წარმატებული იყო მისი მოღვაწეობა იტალიის კლუბ ვირტუს ბოლონიაში. ის ორჯერ გახდა იტალიის ლიგის ყველაზე ღირებული მოთამაშე (MVP) და ევროლიგის ფინალის ყველაზე ღირებული მოთამაშე. 

## ოჯახი და პირადი ცხოვრება
მანუ ჯინობილი პროფესინალი კალათბურთელების ოჯახში გაიზარდა. მისმა დიდმა ძმამ, ლიანდრომ, კარიერა დაასრულა 2003 წელს, შვიდი წელი არგენტინის ეროვნულ ლიგაში ყოფნის შემდეგ. ხოლო მეორე ძმა, სებასტიანი თამაშობდა, როგორც არგენტინის ლიგაში, ასევე ესპანეთის ჩემპიონატში. მათი მამა, ჯორჯი, იყო კლუბის მწვრთნელი არგენტინაში, ბაია-ბლანკაში, სადაც ჯინობილმა ისწავლა თამაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
*  
* Manu Ginóbili at euroleague.net
* Manu Ginóbili  at legabasket.it 

კატეგორია:დაბადებული 28 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:არგენტინელი კალათბურთელები
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის მოთამაშეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ოლიმპიური ჩემპიონები არგენტინიდან
კატეგორია:ოლიმპიური თამაშების ოქროს მედალოსნები
შოლტოსნები

**შოლტოსნები** — ერთუჯრედიანი და მრავალუჯრედიანი ორგანიზმები, რომლებიც შოლტებით მოძრაობენ. 

## შოლტოსნები ბოტანიკაში
ბოტანიკაში შოლტოსნები () განიხილებოდა ტიპად, რომელიც შედგებოდა რამდენიმე კლასისგან; მათგან ზოგიერთს () ამჟამად მცენარეულ ორგანიზმებად არ მიიჩნევენ. დანარჩენი შოლტოსნების ნაწილი ბიოქიმიური და მორფოლოგიური განსხვავების საფუძველზე გამოყოფილია ცალკე განყენებად (ევგლენასნაირი წყალმცენარეები), ნაწილი კი- მწვანე და ოქროსფერი წყალმცენარეების განყენების კლასებად (ვოლვოქსისნაირი წყალმცენარეები და ქრიზომონადები).

## შოლტოსნები ზოოლოგიაში
ზოოლოგიაში შოლტოსნები () არის უმარტივესების კლასი. შედგება ორი ქვეკლასისგან (), რომლებშიც 3000-მდე სახეობაა. სხეულის წინა ბოლოზე 1-8, ზოგჯერ მეტი შოლტი აქვთ, რომელთაგან ერთ-ერთი უკანაა მიმართული, ზოგჯერ სხეულს ეკვრის და ქმნის ტალღისებურად მოძრავ აპკს (ტრიპანოსომებში). მათი სხეული დაფარულია თხელი გარსით - პელიკულით, ხშირად მთლიანი ქიტინოვანი ჯავშნით ან გარსით, რომელიც შედგება უჯრედისის ფირფიტებისგან. ბირთვი ჩვეულებრივ ერთია, ზოგჯერ - რამდენიმე ათეული. ოსმოსური წნევის რეგულაცია და უვარგის ნივთიერებათა გამოყოფა ხდება ვაკუოლებით. ზოგ შოლტოსანს აქვს სტიგმა (სინათლის შემგრძნობი ორგანოიდი), რომელიც შოლტის ძირში მდებარეობს. ასეთ შოლტოსნებს ახასიათებთ დადებითი ფოტოტაქსისი. უფრო ხშირად მრავლდებიან უსქესოდ, გასწვრივ გაყოფით. ზოგი გამრავლებისას გარდაიქმნება მკვრივგარსიან ცისტად და შემდეგ ერთხელ, ან რამდენჯერმე იყოფა. ზოგი შოლტოსნის გაყოფის შემდეგ წარმოქმნილი ინდივიდები ერთმანეთს არ სცილდებიან და ქმნიან კოლონიებს. სქესობრივად იშვიათად მრავლდებიან. ზიგოტისაგან ვითარდება ერთი, ან რამდენიმე ახალი ინდივიდი, ზოგჯერ - კოლონია. თავისუფლად მცხოვრები შოლტოსნები ბინადრობენ მტკნარ წყლებსა და ზღვებში; პარაზიტები - ცხოველებისა და ადამიანის სხეულში. ზოგი შოლტოსანი (ტრიპანოსოსმები, ლეიშმანიები, ლამბლიები და სხვა) ადამიანისა და შინაური ცხოველების დაავადებების გამომწვევია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები
ყალაჩა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ყალაჩა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ყალაჩა — მრგვალი კოშკი  აზერბაიჯანში   სოფელ ილისუსთან
*ყალაჩა — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონი
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2023

**რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2023** — რაგბის რიგით მე–10 მსოფლიო ჩემპიონატი, რომელიც 2023 წლის 8 სექტემბრიდან – 28 ოქტომბრამდე საფრანგეთში იმართება. ტურნირის გახსნისა და ფინალური მატჩები პარიზის ჩრდილოეთით, სენ-დენის კომუნაში მდებარე სტად დე ფრანსზე ჩატარდება. ჩემპიონატი უილიამ უებ ელისის მიერ სპორტის ამ სახეობის „გამოგონების“ მე-200 წლისთავს მიეძღვნება. ჩვეულებრივ, ტურნირი ექვსი კვირა გრძელდებოდა, მაგრამ 2021 წლის 23 თებერვალს მსოფლიო რაგბიმ დამატებითი კვირა დააანონსა, რათა მოთამაშეებს დასვენებისა და ძალების აღსადგენად მეტი დრო ჰქონოდათ. ეს ნიშნავს, რომ გუნდებს სულ მცირე ხუთი დასვენების დღე ექნებათ, რაც აღდგენასა და ტურნირისთვის მომზადებაში შეუწყობს ხელს. მსოფლიო ჩემპიონატს საფრანგეთი უკვე მესამედ უმასპინძლებს, მანამდე 2007 წლის ჩემპიონატი მიიღო, ხოლო 1991 წელს აღნიშნულ ტურნირს ინგლისთან, ირლანდიასთან, შოტლანდიასა და უელსთან ერთად უმასპინძლა.

ტურნირის მოქმედი ჩემპიონია სამხრეთი აფრიკა, რომელმაც 2019 წლის ფინალში ინგლისის ნაკრები ანგარიშით 32–12 დაამარცხა.

ჩემპიონატზე სადებიუტო გამოსვლა ექნება ჩილეს ნაკრებს, რომელიც არსებობის მანძილზე პირველად მოხვდა ტურნირის ფინალურ ეტაპზე.

## მასპინძელი ქალაქები და სტადიონები
ა სტადიონი/ადგილი გამოიყენებოდა 2007 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე.
ბ სტადიონი/ადგილი გამოიყენებოდა 1999 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

## მონაწილეები
## ტურნირის მსაჯები
მსოფლიო რაგბიმ შემდეგი 12 მსაჯის, შვიდი დამხმარე მსაჯის და ვიდეო მსაჯების შვიდკაციანი გაფართოებული სია დაასახელა, რომლებიც ტურნირის 48 მატჩს გაუძღვებიან:

დასახელებული შემადგენლობიდან უეინ ბარნსი, რეკორდულ, მეხუთე მსოფლიო თასზე იმსაჯებს, ამავდროულად ნიკა მაშუკელი არის პირველი ქართველი მსაჯი მსოფლიო თასზე და მეორე იარუსის ქვეყნების პირველი წარმომადგენელი პროფესიონალური რაგბის ჩამოყალიბების შემდეგ. მეთიუ კარლი, კარლ დიქსონი და ენდრიუ ბრეისი პირველად იმსაჯებენ რაგბის მსოფლიო თასზე, ხოლო ჯოი ნევილი იქნება პირველი ქალი მსაჯი კაცების რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

;მსაჯი
*  ნიკა ამაშუკელი (საქართველო)
*  უეინ ბარნსი (ინგლისი)
*  ნიკ ბერი (ავსტრალია)
*  ენდრიუ ბრეისი (ირლანდია)
*  მეთიუ კარლი (ინგლისი)
*  კარლ დიქსონი (ინგლისი)
*  ანგუს გარდნერი (ავსტრალია)
*  ბენ ო’კიფი (ახალი ზელანდია)
*  ლუკ პირსი (ინგლისი)
*  იაკო პეიპერი (სარ)
*  მატიე რეინალი (საფრანგეთი)
*  პოლ უილიამსი (ახალი ზელანდია)

;დამხმარე მსაჯი
*  კრის ბასბი  (ირლანდია)
*  პიერ ბრუსე (საფრანგეთი)
*  ჯეიმზ დოლმანი (ახალი ზელანდია)
*  კრეიგ ევანზი (უელსი)
*  ანდრეა პიარდი (იტალია)
*  კრისტოფ რიდლი (ინგლისი)
*  ჯორდან უეი (ავსტრალია)

;ვიდეო მსაჯი / სამართლიანი თამაშის შემოწმების ოფიცერი
*  ბრეტ კრონენი (ავსტრალია)
*  ტომ ფოლი (ინგლისი)
*  მარიუს იანკერი (სარ)
*  ბრაიან მაკნისი  (ირლანდია)
*  ჯოი ნევილი  (ირლანდია)
*  ბრენდონ პიკერილი (ახალი ზელანდია)
*  ბენ უაიტჰაუსი (უელსი)

## ჯგუფური ეტაპი
### ჯგუფი A
### ჯგუფი B
### ჯგუფი C
### ჯგუფი D
## პლეი-ოფის ეტაპი
### ცხრილი
### მეოთხედფინალი
----

----

----

### ნახევარფინალი
----

### ბრინჯაოს ფინალი
### ფინალი
## მაუწყებლობა
### შენიშვნა
## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
*
*მსოფლიო რაგბის ოფიციალური საიტი
მაკულატურა (რომანი)

**„მაკულატურა“** () — ლოს-ანჯელესელი მწერლის და პოეტის, ჩარლზ ბუკოვსკის უკანასკნელი რომანი, რომელიც გამოქვეყნდა ავტორის გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე, 1994 წელს. მასზე მუშაობა ბუკოვსკიმ 1991 წელს დაიწყო, თუმცა მუშაობის პროცესში ბევრი მოულოდნელი სირთულე შეხვდა, რამაც შეაფერხა მწერალი.

ჟანრობრივად რომანი გროტესკია, რომელიც კარგი ლიტერატურული ოსტატობითაა დაწერილი და სენტიმენტალური დასასრული აქვს. რომანში გადმოცემულია მწერლის თავისებური ხედვა ადამიანის დანიშნულებისა და მისი ცხოვრების ამაოებაზე, იგი აგებულია სიტუაციებად და სცენებად, თითოეულ სცენას კი მოულოდნელი დასასრული აქვს. „მაკულატურაში“ ბევრი მინიშნებები, სახელები და სიმბოლოებია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მაკულატურა: ჩარლზ ბუკოვსკი

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული რომანები
კატეგორია:1994 წლის რომანები
ვაზისუბნის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია

**ვაზისუბნის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის ცენტრში. განეკუთვნება VI საუკუნის მეორე ნახევარს. 

## აღწერა 
ეკლესია მოზრდილი სამნავიანი ბაზილიკაა. ნაგებია წესიერი ფორმის, საკმაოდ მოზრდილი რიყის ქვით. სამხრეთიდან, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან მიშენებული აქვს ერთიანი გარშემოსავლელი, რომლის გვერდის ნაწილების აღმოსავლეთის ბოლოში გეგმით ნახევარწრიული უსარკმლო აფსიდებია. ბაზილიკის შიდა სივრცე ორი წყვილი ბურჯით სამ ნავადაა გაყოფილი. შუა ნავი გვერდის ნავებზე სამჯერ განიერია. აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის წინ ღრმა ბემაა. ეკლესიის მთავარი ნავი კარგადაა განათებული კედლებში დატანებული სარკმლების მეშვეობით. ასევე თითი თაღოვანი სარკმელია სამკვეთლოსა და სადიაკვნეში.

ბაზილიკის შუა ნავი კოლოფა კამარითაა გადახურული, გვერდითა ნავები კი ნალისებრი კამარით, რომელიც დაყრდნობილია ოთხ ნახევარწრიულ სბჯენ თაღებზე.
ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს: სამხრეთიდან, ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან. მოგვიანებით ყველა კარი დაუვიწროებიათ, ჩრდილოეთისა კი სანახევროდ ამოუშენებიათ. ეკლესიის გარშემოსასვლელი ბაზილიკის გვერდით ნავებზე ორჯერ უფრო განიერია და სხმული კამარა ხურავს, რომელიც დაყრდნობილია ბაზილიკის კედლებზე მიდგმული სწორკუთხა ბოძებზე გადაყვანილ თაღებზე.

ნაგებობის ფასადები სადაა. მხოლოდ მთავარი ნავის გრძივი კედლებია მორთული შეღრმავებული დეკორატიული თაღებით. აღმოსავლეთის ფასადზე საკურთხევლის სარკმელი გაწყობილია რელიეფური სადა თავსართით. იგივე ფორმისაა გვერდითი პატარა სარკმლების თავსართებიც. ეკლესია გადახურულია კრამიტით. 

2011 წელს საქველმოქმედო ფონდ „ქართუს“ დაფინანსებით ეკლესიას ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები.

ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 25 მ-ზე შემორჩენილია გეგმით კვადრატული, რიყის ქვით ნაშენი ნაგებობა, რომელსაც სოფლის მოსახლეობა „მისალოცს“ უწოდებს. 

ვაზისუბნის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:VI საუკუნის ეკლესიები
თარხნიშვილების სასახლე

**თარხნიშვილების სასახლე**, *მარშლიანთ სასახლე* — არქიტექტურული ძეგლი შიდა ქართლის მხარეში, კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარიყულაში. მდებარეობს მთის ფერდობის გავაკებულ ადგილზე და სოფელ ახალქალაქის ქვედა უბანს გადაჰყურებს. აგებულია XIX საუკუნის 30-იან წლებში. კომპლექსის შემადგენლობაში შედის სასახლე და ორგუმბათიანი  აბანო.

თარხნიშვილების სასახლეს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## სასახლე 
სასახლე ორსართულიანია, პირველი სართული ნაგებია რიყის ქვით, მეორე კი აგურით. ასევე აგურისგანაა ნაშენი სწორკუთხა სარკმლების წირთხლები, თაღები, სვეტები, ტიხრები და შენობის კუთხეები. მთავარი შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. ამ მხარეს, პირველ სართულზე, შენობის შუა ნაწილში თაღებით გახსნილი ლოჯიაა, რომელშიც გვერდის ოთახებისა და დიდი დარბაზის კარები გამოდის. აღმოსავლეთის შუა ოთახში მეორე სართულზე ასასვლელი კიბეა. მეორე სართულს გარს აკრავს აივანი. მეორე სართულზე, ისევე როგორც პირველზე კედლებში ნიშები და ბუხარია. 

1965 წელს სასახლე გადაეცა სამხატვრო აკადემიას, რომელიც მას შემოქმედებით ბაზად იყენებს. რამდენიმე უპროექტო გადაკეთების შედეგად სასახლემ და აბანომ ძლიერ შეიცვალა პირვანდელი სახე. თავდაპირველი სახით შემორჩა მხოლოდ საზეიმო ოთახის ჭერი, კედლები მოხატულობის ნაშთებით და თაბაშირის სტალაქტიტებით მორთული ფრიზი.

## აბანო 
სასახლის ეზოში, მისგან ჩრდილოეთით, ნახევრად მიწაში ჩამჯდარი, აგურით აგებული აბანო დგას. იგი შედგება ორი, გეგმით კვადრატული გუმბათოვანი სათავსისაგან — გასახდელისა და სააბაზანოსაგან. სათავსები ერთმანეთს კარით უკავშირდება. ორივე ოთახის კედლებზე თაღები გადადის. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები შიდა ქართლის მხარეში
საბაწმინდის ეკლესია

მინი|300პქ|საბაწმინდის ეკლესიის ხედი
**საბაწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარდანახის სამხრეთ-დასავლეთით, დაახლოებით 700 მეტრზე. მონასტერი აერთიანებს ორ ეკლესიას — წმინდა საბას სახელობის დიდ გუმბათოვან ეკლესიას, რომლის სახელსაც მონასტრი ატარებს და მასთან ახლოს მდგარ სამეკლესიიან ბაზილიკას (წმინდა ნიკოლოზის სახელობისა), რომელიც ასევე ცალკე ატარებს ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსს. ჩანს რომ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაც ასევე მონასტრის ეკლესია იყო. 

საბაწმინდის ეკლესია განეკუთვნება XIII საუკუნის პირველ ნახევარს. ეკლესია გეგმით ჩახაზული ჯვრის ტიპისაა, რამდენადმე წაგრძელებული აღმოსავლეთ და დასავლეთ მკლავებით. ნაგებია ძირითადად აგურით, გარედან მთლიანად შირიმის ქვითაა მოპირკეთებული. მკლავების გადაკვეთაზე აღმართულია გუმბათი, რომელიც ეყრდნობა საკურთხევლის შვერილებსა და დასავლეთის ორ თავისუფლად მდგომ სწორკუთხა ბოძს. გუმბათის ყელის საფუძველი ხაზგასმულია შვერილი ზოლურით, რომელიც გამოყვანილია ნახევარწრიული ფორმის ლეკალური აგურის ორი რიგით. 

ეკლესიის შიდა სივრცეს საკურთხევლის სამი და გუმბათის ყელში გაჭრილი თორმეტი მაღალი სარკმლის გარდა, კიდევ სამი თაღოვანი სარკმელი აშუქებს, რომლებიც გაჭრილია სამხრეთის, დასავლეთისა და ჩრდილოეთის კედლების ღერძზე.

XX საუკუნის 80-იან წლებში ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები, რომლის დროსაც აღადგინეს გუმბათის ყელი და ლავგარდანი. 

საბაწმინდის ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კარდანახის ბაზილიკა

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები