open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
წყალსადენის ქუჩა

**წყალსადენის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს გლდანის რაიონში (ღრმაღელე); რკინიგზიდან თენგიზ შეშელიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. აქ გადის ნატახტარ-ბულაჩაურ-თბილისის წყალსადენის ტრასა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გლდანის რაიონის ქუჩები
რუსლან პოღოსიანი

**რუსლან პოღოსიანი** (დ. 12 ივლისი, 1982, თბილისი) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს პარლამენტის ორი მოწვევის (2012, 2016)   წევრი.
## ბიოგრაფია
დაიბადა 1982 წლის 12 ივლისს. დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 2004-2007 წლებში იყო შპს „ალეკოს“ იურისტი. 2012-2016 წლებში იყო  საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
ჯიროლამა ორსინი

**ჯიროლამა ორსინი** (; დ. 1504 — გ. 1569) — ორსინთა საგვარეულოს წარმომადგენელი. პარმის პირველი ჰერცოგინია 1545-1547 წლებში როგორც პიერო ლუიჯი ფარნეზეს მეუღლე. 

## ბიოგრაფია 
ჯიროლამა დაიბადა 1504 წელს რომში, პაპის ოლქში. იგი იყო ადგილობრივი დიდებულის, ლუდოვიკო ორსინისა და მისი მეუღლის, ჯულია კონტის ქალიშვილი. 1513 წელს იგი დაინიშნა რომის პაპ პავლე III-ისა და მისი საყვარლის, სილვია რუფინოს უკანონო ვაჟზე, კასტროს ჰერცოგ პიერო ლუიჯი ფარნეზეზე. მათი ქორწინება 1519 წელს შედგა ვალენტინოში. წყვილს სულ ხუთი შვილი შეეძინა, რომელთაგან ყველა გადარჩა, რაც იმ ეპოქაში დიდი იშვიათობა იყო. მიუხედავად უსიყვარულო ქორწინებისა, ჯიროლამა ერთგული და მორჩილი ცოლი იყო, რითაც იგერიებდა პიერო ლუიჯის ფეთქებად და ბრუტალურ ხასიათს. 

1534 წელს ჯიროლამას მამამთილი რომის პაპად აირჩიეს, რომელმაც 1537 წელს პიერო ლუიჯის კასტროს, ხოლო უკვე 1545 წელს პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგობა უბოძა, რითაც ჯიროლამა პარმის პირველი ჰერცოგინია გახდა. 1547 წელს პიერო ლუიჯი ფარნეზე მოკლეს, რის შემდეგაც ტახტი მათმა ვაჟმა, ოტავიო ფარნეზემ დაიკავა. ამის შემდეგ ჯიროლამამ სამუდამო დატოვა პარმა და პიაჩენცაში გადასახლდა, სადაც გაატარა დარჩენილი ცხოვრება და გარდაიცვალა 1569 წელს.

## შვილები 
# ალესანდრო (1520-1589), კარდინალი;
# ვიტორია (1521-1602), ცოლად გაჰყვა ურბინოს ჰერცოგ გუიდობალდო დელა როვერეს, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
# ოტავიო (1524-1586), პარმის ჰერცოგი. ცოლად შეირთო კარლ V-ის ასული მარგარეტ ავსტრიელი, რომელთანაც შეეძინა მომავალი ჰერცოგი ალექსანდრე;
# რანუციო (1530-1565), კარდინალი;
# ორაციო (1532-1553), კასტროს ჰერცოგი. ცოლად შეირთო ანრი II-ის ასული დიანა ფრანგი, რომელთანაც შეეძინა შვილები;

## ლიტერატურა 
* vergleiche Artikel „Pier Luigi Farnese“ in Wikipedia in Italienisch.
* Emilio Nasalli Rocca: „I Farnese“, dall´Oglio editore, 1969, S. 62.
* Dante Zucchelli e Renzo Fedocci, Il Palazzo Ducale di Parma, Artegrafica Silva, Parma 1980.
* Emilio Nasalli Rocca: I Farnese. dell'Oglio editore, 1969.
* Giovanni Drei: I Farnese, grandezza e decadenza di una dinastia italiana. La Libreria dello Stato, Roma 1954.

კატეგორია:დაბადებული 1504
კატეგორია:დაბადებული 1569
კატეგორია:პარმის ჰერცოგინიები
ბარიუმის ჰიპოქლორიტი

**ბარიუმის ჰიპოქლორიტი** — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით Ba(ClO)2. გამოიყენება როგორც გამწმენდი საშუალება და მისგან იღებენ ქლოროპიკრინს.

## მიღება
*მიიღება ბარიუმის ჰიდროქსიდისა და ქლორის რეაქციით:
::\mathsf{2Ba(OH)_2 + 2Cl_2 \ \xrightarrow{}\ Ba(ClO)_2 + BaCl_2 + 2H_2O }

## ლიტერატურა
*Chemical Encyclopedia / Editorial Board.: Knunyants IL and others. - M .: Soviet Encyclopedia, 1988. - T. 1. - 623 p.
*Handbook of chemical / Editorial Board.: Nikolsky BP and others. - 3rd ed., Rev. - L. : Chemistry, 1971. - T. 2. - 1168 s

კატეგორია:ბარიუმის ნაერთები
კატეგორია:ჰიპოქლორიტები
კატეგორია:მარილები
მეთილის ჰიპოქლორიტი

**მეთილის ჰიპოქლორიტი** — ორგანული ჰიპოქლორიტი, ქიმიური ფორმულით CH3ClO. არის არასტაბილური ნაერთი, რომელიც წარმოიქმნება მეთანოლის და  ქვექლოროვანი მჟავის რეაქციით. პირველად ასინთეზეს 1880 წელს.

:\mathrm{CH_3OH + HClO \longrightarrow CH_3OCl + H_2O}

მეთილის ჰიპოქლორიტი დედამიწის ატმოსფეროში ფორმირდება ClO- სა და CH3OO- ს შორის რეაქციით და ითვლება ოზონის ერთ-ერთ გამანადგურებელ ნივთიერებად არქტიკისა და ანტარქტიდის რეგიონებში.

:\mathrm{CH_3OO + ClO \longrightarrow CH_3OCl + O_2}

## სქოლიო 
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
კატეგორია:ჰიპოქლორიტები
პიერო ლუიჯი ფარნეზე

**პიერო ლუიჯი ფარნეზე** (; დ. 19 ნოემბერი, 1503 — გ. 10 სექტემბერი, 1547) — ფარნეზეების დინასტიის წარმომადგენელი. პარმისა და პიაჩენცის პირველი ჰერცოგი 1545-1547 წლებში. რომის პაპ პავლე III-ის უკანონო ვაჟი. 

## ბიოგრაფია 
პიერო ლუიჯი დაიბადა 1503 წლის 19 ნოემბერს რომში. იგი იყო კარდინალ ალესანდრო ფარნეზესა და მისი საყვარლის, სილვია რუფინის უფროსი, უკანონო ვაჟი. 1534 წელს მამამისი რომის პაპად აირჩიეს პავლე III-ის სახელით. მამა მას გულუხვად ასაჩუქრებდა, 1537 წელს კი კასტროს ჰერცოგობაც უბოძა. 1538 წელს იგი პაპის ელჩი იყო საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-ის კარზე, რა დროსაც იმპერატორისაგან მან ნოვარას მარკგრაფობა მიიღო. პაპმა თავისი ნეპოტიზმური დამოკიდებულება განსაკუთრებით მაშინ გამოამჟღავნა, როდესაც 1545 წელს პიერო ლუიჯის პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგობა უბოძა. სწორედ ამის შემდეგ იწყება ფარნეზეების ორასწლოვანი მმართველობა პარმაში. 

პიერო ლუიჯის ჰერცოგად დანიშვნას მტრულად შეხვდნენ პარმელები, რასაც საბოლოოდ აჯანყება და მისი ქალაქიდან გაძევება მოჰყვა. პარალელურად პიაჩენცა იმპერატორის ჯარებმა დაიკავეს, თუმცა პიერო ლუიჯი ბრძოლას არ წყვეტდა და პარმაზე რამდენიმე იერიში მიიტანა. იგი ერთ-ერთი ასეთი იერიშისას, 1547 წლის 10 სექტემბერს მოკლეს, 43 წლის ასაკში. ამის შემდეგ ტახტი მისმა ვაჟმა, ოტავიომ დაიკავა, რომელსაც პარმელებმა ქალაქის კარიბჭე უბრძოლველად გაუხსნეს. 

## ოჯახი 
1519 წელს პიერო ლუიჯიმ ცოლად შეირთო რომაელი დიდებულის, ლუდოვიკო ორსინისა და მისი ცოლის, ჯულია კონტის ქალიშვილი ჯიროლამა ორსინი, რომელთანაც შეეძინა ხუთი შვილი:

# ალესანდრო (1520-1589), კარდინალი;
# ვიტორია (1521-1602), ცოლად გაჰყვა ურბინოს ჰერცოგ გუიდობალდო დელა როვერეს, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
# ოტავიო (1524-1586), პარმის ჰერცოგი. ცოლად შეირთო კარლ V-ის ასული მარგარეტ ავსტრიელი, რომელთანაც შეეძინა მომავალი ჰერცოგი ალექსანდრე;
# რანუციო (1530-1565), კარდინალი;
# ორაციო (1532-1553), კასტროს ჰერცოგი. ცოლად შეირთო ანრი II-ის ასული დიანა ფრანგი, რომელთანაც შეეძინა შვილები;

## ლიტერატურა 
* Williams, George L. "Papal Genealogy: The Families and Descendants of the Popes". McFarland & Co Inc, 2004. 76. ISBN 0-7864-2071-5
*  Giovanni Drei, I Farnese, Parma, 1950
*  Knight, Charles. "Farnese", Biography: Or, Third Division of "The English Encyclopedia", Vol. 2, 1867
*  Dall'Orto, G., 'Un avo poco presentabile', Babilonia, 162, January 1998

კატეგორია:დაბადებული 19 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1503
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1547
კატეგორია:ფარნეზეები
კატეგორია:პარმის ჰერცოგები
კატეგორია:რომში დაბადებულები
მუხათის შესახვევი

**მუხათის შესახვევი** — შესახვევი თბილისში. მდებარეობს კრწანისის რაიონში (ხარფუხი); იაკობ ცურტაველის ქუჩიდან თელეთის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კრწანისის რაიონის ქუჩები
ტუტე ლითონის ნიტრატი

**ტუტე ლითონის ნიტრატი** — ქიმიური ნაერთი, რომელიც შედგება ტუტე ლითონისა (ლითიუმი, ნატრიუმი, კალიუმი, რუბიდიუმი და ცეზიუმი) და ნიტრატის იონისგან. მათგან კომერციულად ძირითადად ორი მათგანი ნატრიუმის და კალიუმის მარილები გამოიყენება. არიან თეთრი, წყალში კარგად ხსნადი, მსგავსი დნობის ტემპერატურების მქონე ნივთიერებები.

## სქოლიო
კატეგორია:ტუტე ლითონები
კატეგორია:ნიტრატები
ხაშმის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

**ხაშმის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია** — არქიტექტურის ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ხაშმში, ჩოლოყაშვილების სასახლის კომპლექსის ტერიტორიაზე. 

ეკლესია დარბაზულია (10,1X6,2 მ). ნაგებია წვრილი რიყის ქვით და აგურით კირის სქელ დუღაბზე. კარ-სარკმელთა თაღების, კედლების გაფორმებისა და კარნიზებისთვის გამოყენებულია ქართული აგური. დახურულია კრამიტით. შესასლელი ორია - სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ამჟამად სამხრეთის ამოქოლილია. ტაძარი განათებულია აღმოსავლეთის და სამხრეთის ფართო სარკმლით და დასავლეთის კედელში კარის თავზე გაკეთებული საკარე ღიობით. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდაა, რომლის კონქი მხრებზე გადასულ შეისრულ თაღს ეყრდნობა. ტაძრის შეისრული კამარა გრძივი კედლების შუაში იმპოსტებსა და კაპიტელებზე დაყრდნობილ შეისრულ თაღს ეყრდნობა. ასეთივე თაღია დასავლეთის კედლის კუთხეებში. იატაკი აგურისაა. საკურთხევლის მხრებზე შემორჩენილია მცენარეული აჟურის მქონე ფილები. ასეთივე დეკორის მოჩარჩოება აქვს კანკელის წინ, სამხრეთ კედელზე გამოსახულ წმინდა ნიკოლოზის ფრესკას. ტაძარი გაჯითაა შელესილი, რის გამოც ტაძრის იმპოსტებისა და კაპიტელთა პროფილირება ნაწილობრივ დაკარგულია. კარ-სარკმლები და კანკელი ხისაა. ტაძარი დასავლეთის მხრიდან მოქცეულია ჩოლოყაშვილთა ციხე-გალავანში.

2012 წელს ეკლესიაში ხის იატაკი დააგეს, ააგეს ხის კანკელი  და შენობა კრამიტით გადახურეს. 

## იხილეთ აგრეთვე 
*ჩოლოყაშვილების სასახლის კომპლექსი

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სახელმწიფო უშიშროების სამინისტრო

**გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო უშიშროების სამინისტრო** (*Ministerium für* ***Sta**ats**si**cherheit*), შემოკლებით **შტაზი** () — გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის (ე. წ. აღმოსავლეთ გერმანიის) სპეცსამსახური. შტაზის ცენტრალური სამმართველო მდებარეობდა აღმოსავლეთ ბერლინში, ნორმანენშტრასეზე. ასევე მისი ცნობილი ცენტრი იყო ლიხტენბერგში და მისი მრავალი ფილიალი გაფანტული იყო მთელ ქალაქში.  *შტაზის დევიზი იყო *„პარტიის დროშა და დაშნა“* (), რაც გერმანიის გაერთიანებულ სოციალისტურ პარტიასთან პირდაპირ კავშირზე მიანიშნებდა. ადრეულ წლებში ამ ორგანიზაციის სახელწოდება ასევე იყო *სახელმწიფო უშიშროების სამსახური* ().

სამინისტრო შეიქმნა 1950 წლის თებერვალში. 1989 წლის ნოემბერში სახელწოდება გადაერქვა: *ეროვნული უშიშროების სამსახური'', ხოლო ერთი თვის შემდეგ გაუქმდა. შტაზის დიდი ხნის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ერიხ მილკე, რომელიც ერიხ ჰონეკერის მსგავსად 1989 წლის ოქტომბერში ჩამოაცილეს გერმანიის გაერთიანებული სოციალისტური პარტიის ხელმძღვანელობას და გარიცხეს პარტიიდან. 

1992 წელს შეიქმნა შტაზის დოკუმენტებზე წვდომის უზრუნველმყოფი ორგანო. გერმანიის ხელახლა გაერთიანების ხელშეკრულების თანახმად, შტაზისთან თანამშრომლობა მიჩნეულია საჯარო ორგანოებში სამსახურიდან გათავისუფლების მიზეზად.

## ლიტერატურა
* GIESEKE, Jens. Stasi : Tajná policie NDR v letech 1945-1990. Praha: Ikar, 2013. ISBN 978-80-249-2105-1.
* SCHELL, Manfred; KALINKA, Werner. Stasi : nekonečný příběh : osoby a fakta. Praha: Naše vojsko, 2005. ISBN 80-206-0770-6.

## რესურსები ინტერნეტში
*  on Al Jazeera English
* 
* Stasi Mediathek Behörde des Bundesbeauftragten für die Stasi-Unterlagen Archive with records from the Stasi Records Agency (in German)

კატეგორია: გერმანიის ისტორია
კატეგორია: პოლიციური სახელმწიფო
გიორგი მუხაძის ქუჩა

**გიორგი მუხაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს სამგორის რაიონში, ორხევის დასახლებაში; თენგიზ ჩანტლაძის ქუჩიდან გიორგი მუხაძის ჩიხამდე და სოსო ღვინიაშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში.  ადრე ბესიკის ქუჩის სახელით მოიხსენიებოდა. 1973 წელს გიორგი მუხაძის ქუჩა ეწოდა. აქვს 1 ჩიხი. 

## ლიტერატურა
მუხაძე
ჩოლოყაშვილების სასახლის კომპლექსი

**ჩოლოყაშვილების სასახლის კომპლექსი** — არქიტექტურის ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ხაშმის სამხრეთ-დასავლეთით 1,5 კმ-ზე. მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირზე, ნასოფლარ ყარაბულახის ტერიტორიაზე. მის ტერიტორიაზე 2001 წლიდან მამათა მონასტერია განთავსებული. კომპლექსის შემადგენლობაში შედის XVIII საუკუნის ბოლო პერიოდის ციხე-გალავანი 3 კოშკით; წმინდა ნიკოლოზის სახელობის XVIII საუკუნის დარბაზული ეკლესია, XIX საუკუნის სასახლე, რომელიც თადეოზ ჩოლოყაშვილს აუშენებია და მარანი. 

ციხე-გალავანი ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით დუღაბზე. სამხრეთ-დასავლეთ, სამხრეთ-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეებში ჩართულია წრიული კოშკები, ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში კი სასახლე დგას. სამხრეთის კოშკები მცირე ზომისაა და სამსართულიანია. შესასვლელები პირველი სართულის დონეზე აქვთ ეზოს მხრიდან, თუმცა მეორე სართულზეც აქვთ კარი, რომლიდანაც გალავნის საბრძოლო ბილიკზე ხდებოდა გასვლა. მესამე სართული საბრძოლო ბანია. კოშკები ქონგურებით სრულდება.

სასახლე დგას ციხე-გალავნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ის თადეოზ ჩოლოყაშვილის აშენებულია XIX საუკუნის ბოლოსათვის. სასახლე ორსართულიანია. ეზოს მხრიდან ორივე სართულზე აივნებით. ამჟამად სასახლე სახეცვლილია, კომუნისტების პერიოდში სხვადასხვა დანიშნულებით გამოყენების გამო. სასახლე ნაგებია რიყის ქვისა და აგურის წყობების მონაცვლეობით კირ-დუღაბზე. შესასვლელი ეზოს მხრიდან აქვს. დანარჩენი მხრიდან სარკმლებითაა გახსნილი.

კარის ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა. ნაგებია ნატეხი ქვით დუღაბზე. კარ-სარკმელთა თაღების, კედლების გაფორმებისა და კარნიზებისთვის გამოყენებულია ქართული აგური. დახურულია კრამიტით.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ხაშმის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დიანა ფრანგი

**დიანა ფრანგი** (, ; დ. 25 ივლისი, 1538, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 11 იანვარი, 1619, პარიზი, საფრანგეთი) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ანრი II-ის უკანონო ქალიშვილი. ანგულემის, კასტროსა და მონმორანსის ჰერცოგინია. 

## ბიოგრაფია 
დიანა დაიბადა 1538 წლის 25 ივლისს პარიზში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-ის უფროსი ვაჟის, დოფინ ანრი დე ვალუასა და მისი იტალიელი საყვარლის, ფილიპა დუჩის ერთადერთი საერთო და უკანონო ქალიშვილი. დედამისი წარმოშობით პიემონტელი ჯარისკაცის ქალიშვილი იყო, რომელიც იტალიური ომების პირობებში ფრანგების მხარეს გადავიდა და საფრანგეთში გადასახლდა. აღსანიშნავია, რომ მას სახელი მამის კიდევ ერთი საყვარლის, დიანა დე პუატიეს პატივსაცემად დაარქვეს. 

1547 წელს მამამისი ტახტზე ავიდა ანრი II-ის სახელით და ფორმალურად მოახდინა მისი ლეგიტიმაცია. 1552 წლის 14 თებერვალს ანრიმ იგი პარმის ჰერცოგ ოტავიო ფარნეზეს ძმას, კასტროს ჰერცოგ ორაციო ფარნეზეს მიათხოვა. მათი ქორწინება ხანმოკლე აღმოჩნდა, რადგან 1553 წელს ორაციო გერმანელებმა მოკლეს ესდინთან ბრძოლისას. დაქვრივებულ დიანას მისგან შვილი არ დარჩენია, რის გამოც 1559 წელს იგი მეორედ დაქორწინდა საფრანგეთის კონეტაბლ ან დე მორმორანსის უფროს ვაჟ ფრანსუა დე მონმორანსზე. 

საფრანგეთის რელიგიური ომების განმავლობაში იგი დედოფალ ეკატერინე მედიჩის უჭერდა მხარს და ქმართან ერთად აქტიურად გამოდიოდა კათოლიკური მხარის დასაცავად. აღსანიშნავია, რომ ისინი კათოლიკური ფრაქციის ერთ-ერთი ლიდერები იყვნენ და მხარს უჭერდნენ წმინდა ბართლომეს ღამესაც. 

1579 წელს დიანა მეორედ დაქვრივდა. მას არც ფრანსუასგან დარჩა შვილი, თუმცა მესამედ აღარ გათხოვილა. ამის შემდეგ დიანა თავისი ნახევარ-ძმის, საფრანგეთის მეფე ანრი III-ის ფავორიტი ხდება, რის გამოც, 1582 წელს მისგან საჩუქრად მიიღო ანგულემის ჰერცოგინიობა. 1589 წელს, ანრის გარდაცვალებით შეწყდა ვალუას დინასტია, რის გამოც ტახტზე დიანას ნახევარ-და, მარგარიტა ვალუა ადის თავის ქმართან, ნავარის მეფე ანრი IV ბურბონთან ერთად. იგი ანრი IV-ის კარზე დიდი პატივისცემითა და ავტორიტეტით სარგებლობდა, რაც 1599 წელს, ანრისა და მარგარიტას განქორწინების შემდეგაც გაგრძელდა. 

ცნობილია, რომ ანრი IV-მ თავისი უფროსი ვაჟის, მომავალი მეფე ლუი XIII აღსაზრდელად სწორედ დიანას მიაბარა, რომელიც იგი მუსიკალურ ინსტრუმენტებზე დაკვრას ასწავლიდა. ამის გამო ლუის იგი ძალიან უყვარდა. მას შემდეგ, რაც 1610 წელს ტახტი ლუი XIII-მ დაიკავა დიანას გავლენები კიდევ უფრო გაიზარდა. 

უკანასკნელი წლები მშობლიურ პარიზში გაატარა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1619 წლის 11 იანვარს, 80 წლის ასაკში. 

## ლიტერატურა 
* Considerations on "Les Amours de I. du Bellay" , Robert V. Merrill, Modern Philology, Vol. 33, No. 2 (Nov., 1935), 133.
* Helge Gamrath, Farnese: Pomp, Power and Politics in Renaissance Italy, (L'Erma di Bretschneider, 2007), 70.
* Kenneth Meyer Setton, The Papacy and the Levant, 1204-1571, Vol. IV, (The American Philosophical Society, 1984), 596.
* Janine M Lanza, From Wives to Widows in Early Modern Paris: Gender, Economy, and Law, (Ashgate Publishing, 2007), 29.
* Jeanice Brooks, Courtly Song in Late Sixteenth-Century France, (University of Chicago Press, 2000), 12.

კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1538
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1619
კატეგორია:ვალუები
სუვერენულ სახელმწიფოთა კავშირი

მინი|წითლად აღნიშნულია ის რესპუბლიკები, რომლებიც იყვნენ მზად შესულიყვნენ სუვერენულ სახლემწიფოთა კავშირში; შავით — სახელმწიფოები, რომელთაც უარი განაცხადეს ხელი მოეწერათ ახალ საკავშირო ხელშეკრულებაზე.
**სუვერენულ სახელმწიფოთა კავშირი**, ***(სსკ)*** () — არშემდგარი საკავშირო სახელმწიფო, განახლებული კავშირი სსრკ-ს ტერიტორიაზე. პროექტის თანახმად, უნდა შენარჩუნებულიყო ერთიანი სახელმწიფო სუვერენული რესპუბლიკებით. თავდაპირველად იგეგმებოდა როგორც „საბჭოთა სუვერენული რესპუბლიკების კავშირის“ ფედერალური სახელმწიფოს დაარსება.

## ისტორია
პირველად ახალი საკავშირო ხელშეკრულების იდეა ასახული იყო რეზოლუციაში „საკავშირო ხელშეკრულებაზე“ (), რომელიც მიღებულ იქნა საკავშირო რესპუბლიკების უმაღლესი საბჭოს მიერ 1988 წლის 16 ნოემბერს.

1990 წლის დეკემბერში დაისვა სსრკ-ს რეორგანიზაციის საკითხი.

3 დეკემბერს სსრკ-ს უმაღლესმა საბჭომ მხარი დაუჭირა პრეზიდენტ მ. გორბაჩოვის საკავშირო ხელშეკრულების პროექტის კონცეფციას და გადასცა სსრკ-ს სახალხო დეპუტატთა IV კრებაზე განსახილველად.

24 დეკემბერს შემდგარ სსრკ-ს სახალხო დეპუტატთა IV კრებაზე მიღებულ იქნა რომ აუცილებელი იყო შენარჩუნებულიყო სსრკ, როგორც განახლებული ფედერალური თანაბარუფლებიანი, სუვერენულ რესპუბლიკათა კავშირი.

იმავე დღეს სსრკ-ს პრეზიდენტის მ. გორბაჩოვის დაჟინებული თხოვნით, საბჭოთა კავშირის ისტორიაში დაინიშნა პირველი და უკანასკნელი საკავშირო საბჭოთა კავშირის შენარჩუნების რეფერენდუმი. 

რეზოლუციის მისარებად ხმა მისცა 1677-მა დეპუტატმა, წინააღმდეგი — 32, თავი შეიკავა — 66.

1991 წლის 17 მარტს რეფერენდუმი შედგა, რომელზეც სსრკ-ს განახლებას მხარი დაუჭირა მოქალაქეთა უმრავლესობამ, 6 რესპუბლიკის (ლიტვა, ესტონეთი, ლატვია, საქართველო, მოლდავეთი და სომხეთი) გამოკლებით, რადგანაც აღნიშნული ქავეყნების ძალაუფლების უმაღლესი ორგანოების მიერ უარყოფილ იქნა მათ ქვეყნებში რეფერენდუმის ჩატარება, რადგანაც მანამდე გამოცხადებული ჰქონდათ ქვეყნის დამოუკიდებლობა.

## რესურსები ინტერნეტში
*საქართველოს თავისი გზა აქვს : რესპუბლიკის პრეზიდენტი ბ-ნი ზვიად გამსახურდია პასუხობს გაზეთ „გრუზია-სპექტრის“ მთავარი რედაქტორის შეკითხვებს, გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, №233 (253), 1991
* За кулисами августа, *Московские новости*, № 32, 2001.
* Оценки, выводы и предложения Федеральной Службы Безопасности Российской Федерации
* Владимир БУТКЕВИЧ. Была ли УКРАИНА действительно связана СОЮЗНЫМ ДОГОВОРОМ 1922 года?
* «Многое сложилось бы иначе…» // Красная звезда, 16 Августа 2003 года
* Протоколы «новоогаревских мудрецов». Стенограмма заседания Подготовительного комитета по доработке проекта нового Союзного договора от 24 мая 1991 года (фрагменты)
* Протоколы «новоогаревских мудрецов» (II)

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია
დიდი ხეივნის ქუჩა

**დიდი ხეივნის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ორთაჭალა); გია გულუას ქუჩიდან ცოლიკაურის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის II ნახევარში ხეივნის ქუჩის სახელწოდებით, რაც ამ მიდამოებში არსებულ ხეივნებთან არის დაკავშირებული. სახელი დაერქვა 1958 წელს. 1994 წელს დიდი ხეივნის ქუჩის მონაკვეთს გია გულუას ქუჩა ეწოდა.

აქვს 1 შესახვევი.

## სქოლიო 
კატეგორია:კრწანისის რაიონის ქუჩები
დიდხევის დაღმართი

**დიდხევის დაღმართი** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩიდან ნოე ჟორდანიას სანაპირომდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. თავდაპირველად ამ ადგილას იყო „დიდი ხევი“ რომელზედაც გადიოდა წყლის მზიდავებისათვის მტკვარზე ჩასასვლელი საგანგებო ბილიკი. შემდეგ ხევი ამოავსეს და წარმოიქმნა ქუჩა, რომელსაც დიდხევის დაღმართი დაარქვეს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
ვახტანგ მოსიძის ქუჩა

**ვახტანგ მოსიძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა); კირილე უკლებას ქუჩიდან მთაწმინდის შესახვევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე იყო მთის შესახვევი. 50-იან წლებში ბესიკის II შესახვევი დაერქვა. 2001 წელს ვახტანგ მოსიძის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა
მოსიძე
როსტომ მუსხელიშვილის ქუჩა

**როსტომ მუსხელიშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი); ამაღლების ქუჩიდან კოჯრის ქუჩამდე. კოჯრის ქუჩის ყოფილი შესახვევი. ქუჩას როსტომ მუსხელიშვილის სახელი დაერქვა 1996 წელს. აქვს 1 ჩიხი.

## ლიტერატურა
მუსხელიშვილი
დარკვეთის ქუჩა

**დარკვეთის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); ვლადიმერ ლუბოვსკის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იანი წლების დასაწყისში. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
დიღომბარის ქუჩა

**დიღომბარის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); ლამის ქუჩიდან მნთობის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 80-იან წლებში. თბილისის 1924 წლის გეგმაზე აღნიშნულია ორი ქუჩა: ერთი — დიღმის, მეორე — ბარისახოს სახელით. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც დიღომ-ბარისახოს ქუჩა, შემდეგ ეს ქუჩები გაერთიანდა და შემოკლებით „დიღომბარის“ ქუჩა ეწოდა. აქვს ერთი შესახვევი (ყოფილი დიღომბარისახოს ჩიხი). 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
იონა ვაკელის ქუჩა

**იონა ვაკელის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); შალვა ნუცუბიძის ქუჩიდან ალექსანდრე ყაზბეგის გამზირამდე. უსახელო ქუჩას 1975 წელს — ლავრენტი ქართველიშვილის, 1993 წელს — იონა ვაკელის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა
ვაკელი
შოთა მიქატაძის ქუჩა (გლდანი)

**შოთა მიქატაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს გლდანის რაიონში (გლდანის მასივი); თიანეთის გზატკეცილიდან მიხეილ ხერგიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე დავით გურამიშვილის სახელი ერქვა. შოთა მიქატაძის სახელი ეწოდა 1981 წელს. 

## ლიტერატურა
მიქატაძე
გრიგოლ მუხაძის ქუჩა

**გრიგოლ მუხაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ვაკის რაიონში (ვაკე); ნიკო ბერძენიშვილის ქუჩიდან არჩილ მიშველაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე ზაქარია ფალიაშვილის შესახვევი ერქვა, 60-იან წლებში გრიგოლ მუხაძის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
მუხაძე
არჩილ მიშველაძის ქუჩა

**არჩილ მიშველაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ვაკის რაიონში (ვაკე); ილია ჭავჭავაძის გამზირიდან ძმები კიკნაველიძეების ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. 1955 წლამდე პარკის, შემდეგ მიხეილ ჯავახიშვილის სახელი ერქვა. 1995 წელს არჩილ მიშველაძის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა
მიშველაძე
ვაზისუბნის ქუჩა

**ვაზისუბნის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (ვეძისი); ტაშკენტის ქუჩიდან ბუდაპეშტის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. 60-იან წლებამდე პერეკოპის ქუჩა ერქვა, შემდეგ — ალექსანდრე ინაშვილისა. ვაზისუბნის ქუჩა დაერქვა 70-იან წლებში. 2001 ქუჩის პირველ მონაკვეთს გაბრიელ ისაკაძის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საბურთალოს რაიონის ქუჩები
სიმონ ვირსალაძის ქუჩა

**სიმონ ვირსალაძის ქუჩა** — ქუჩა მთაწმინდის რაიონში (გარეთუბანი); გიორგი ათონელის ქუჩიდან მარი ბროსეს ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის I ნახევარში. 1841 წელს შედგენილი თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ინჟინრის ქუჩა (ამ ტერიტორიაზე განთავსებული იყო სამხედრო უწყების დაწესებულებები).

## ლიტერატურა
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
მიხეილ ხვინგიას ქუჩა

**მიხეილ ხვინგიას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); ცოტნე დადიანისა და ზესტაფონის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. ადრე ტურბინის ქუჩა ერქვა იქ არსებულ მექანიკურ საამქროთა გამო. 1995 წელს მიხეილ ხვინგიას სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა
ხვინგია
ეფრემ ეშბას ქუჩა

**ეფრემ ეშბას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ვაზისუბანი). დასაწყისი ნიკოლოზ მუსხელიშვილის ქუჩიდან. უსახელო ქუჩას ეფრემ ეშბას სახელი ეწოდა 1983 წელს.

## ლიტერატურა
ეშბა
გურამ საღარაძის ქუჩა

**გურამ საღარაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩიდან მოსე თოიძის  შესახვევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის 1867 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც წყალასაწევი ქუჩა, 1934 წლის გეგმაზე — როგორც წყალსაქაჩი ქუჩა. 1965-2023 წლებში ატარებდა დავით სულიაშვილის სახელს. 2023 წელს თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილებით ქუჩას მსახიობ გურამ საღარაძის სახელი ეწოდა. შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
საღარაძე
სურამის ქუჩა

**სურამის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ოქროსუბანი); კოტე ფოცხვერიშვილის ქუჩიდან თამარ მეფის გამზირამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში, შეტანილი თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
ვეძისის ქუჩა

**ვეძისის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს საბურთალოს რაიონში. 

ქუჩას სახელი ეწოდა უბან ვეძისის მიხედვით. უბანი მდებარეობს თბილისის დასავლეთ ნაწილში, მტკვრის მარჯვენა მხარეს. სახელი წარმოსდგება ქართული სიტყვიდან „ვეძა“, რაც, სულხან-საბა ორბელიანის მიხედვით, „მომჟაო წყაროს“ ნიშნავს. XX საუკუნის 30-იან წლებში ამ ტერიტორიაზე იყო ორი სოფელი — ქვემო ვეძისი და ზემო ვეძისი (ქალაქს შემოუერთდა 40-50-იან წლებში).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საბურთალოს რაიონის ქუჩები
რამაზ დავითაშვილის ქუჩა

**რამაზ დავითაშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); ლამის ქუჩიდან მნათობის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის I ნახევარში. 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია როგორც თვითნებობის ქუჩა, თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია შრომის ქუჩის სახელწოდებით. 1995 წელს რამაზ დავითაშვილის სახელი ეწოდა. აქვს ორი გასასვლელი. 

## ლიტერატურა 
დავითაშვილი
ლიახვის ქუჩა

**ლიახვის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ღრმაღელე). დავით გურამიშვილის გამზირიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. ყოფილ მეთორმეტე ქუჩას ლიახვის ქუჩა 50-იან წლებში ეწოდა. აქვს ერთი ჩიხი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ილია სუხიშვილის ქუჩა

**ილია (ილიკო) სუხიშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს სამგორის რაიონში (ვარკეთილი-3); ვიქტორ კუპრაძისა და დიმიტრი ალექსიძის ქუჩებს შორის. ადრე უსახელო ქუჩა იყო. 1985 წელს ილია სუხიშვილის სახელი ეწოდა. 2007 წელს ილია სუხიშვილის სახელი დაერქვა ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებულ სკვერსაც.

## ლიტერატურა
სუხიშვილი
ალექსანდრე ჩიკვაიძის ქუჩა

**ალექსანდრე ჩიკვაიძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი). შოთა ყავლაშვილის ქუჩიდან იეთიმ გურჯის ქუჩამდე. 

## ისტორია
1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შტანილია ახალი ქუჩის სახელწოდებით. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც სურბ-ნიშანის ქუჩა. სახელწოდება უკავშირდება იქვე მდგარ სურბ-ნიშანის ეკლესიას, რომელიც 1703 (ზოგი წყაროთი 1701) წელს ძველი მართლმადიდებლური ეკლესიის ნანგრევებზე აუშენებიათ სომეხ გრიგორიანელებს. ქუჩას 1925 წელს აკოფ აკოფიანის სახელი ეწოდა. 2007 წელს ეწოდა სულთნიშნის ქუჩა. 2017 წლის 10 ოქტომბერს ქუჩას მიენიჭა ალექსანდრე ჩიკვაიძის სახელი.

ქუჩაზე და შესახვევში შემორჩენილია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აქვს ერთი შესახვევი (ყოფილი სურბ-ნიშანის, 1925 წლიდან — აკოფ აკოფიანის შესახვევი).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კრწანისის რაიონის ქუჩები
სიმონ სხირტლაძის ქუჩა

**სიმონ სხირტლაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); ადამ მიცკევიჩის ქუჩიდან საირმის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე ბელოსტოკის ქუჩა ერქვა. მწერალ სიმონ სხირტლაძის სახელი 1993 წელს ეწოდა. 

## ლიტერატურა 
სხირტლაძე
ვერთერის ეფექტი

**მიმბაძველობითი სუიციდი**, იგივე **ვერთერის ეფექტი** — სხვისი სუიციდის მიბაძვა, როდესაც ადამიანი თვითმკვლელობას ცდილობს ტელევიზორში ან სხვა მედიასაშუალებაში გაშუქებული სხვისი თვითმკვლელობის შემდეგ.

ფართოდ გაშუქებული სუიციდის შემდეგ აგორებული მიმბაძველობითი თვითმკვლელობები ვერთერის ეფექტის სახელით არის ცნობილი, გოეთეს რომანის, „ახალგაზრდა ვერთერის ვარამის“ გამო.

დამცავი ფაქტორების არარსებობის შემთხვევაში, გახმაურებული სუიციდი გამომწვევის როლს ასრულებს მგრძნობიარე ან ადვილად შტაგონებად ადამიანთა თვითმკვლელობისთვის. ამას სუიციდის გადადებას უწოდებენ. დროგამოშვებით ვრცელდება სკოლებში, საზოგადოებაში, ცნობილი ადამიანის სუიციდის შემთხვევაში კი ქვეყნის მასშტაბით. ამას კი სუიციდის ჯგუფს უწოდებენ; ეს უკანასკნელი გამოწვეულია თვითმკვლელობასთან დაკავშირებული ქცევების სოციალური სწავლებით ან მიმბაძველობითი სუიციდებით.

## ისტორია
მედიასა და სუიციდს შორის არსებული კავშირის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეულ შემთხვევას წარმოადგენს გოეთეს რომანი „ახალგაზრდა ვერთერის ვარამი“. 1774 წელს გამოქვეყნებიდან მალევე, ახალგაზრდა მამაკაცებმა მთავარი პერსონაჟის მიბაძვა დაიწყეს, იცვამდნენ ყვითელ შარვლებსა და ლურჯ პიჯაკებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვერთერის ეფექტი 

კატეგორია:ჟურნალისტური ეთიკა
კატეგორია:თვითმკვლელობის ტიპები
ლიბანის ქუჩა

**ლიბანის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს გლდანის რაიონში (ავჭალა). დავით სარაჯიშვილის ქუჩიდან უწერის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე ერქვა ვახტანგ გორგასლის სახელი. 70-იან წლებში ლიბანის ქუჩა ეწოდა. ადრე გრძელდებოდა ყოფ. ჭრებალოს I შესახვევამდე. აქვს ერთი შესახვევი და ერთი ჩიხი. სახელი ეწოდა ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლიბანის მიხედვით.

## სქოლიო 
კატეგორია:გლდანის რაიონის ქუჩები
კონსტანტინე სტანისლავსკის ქუჩა

**კონსტანტინე სტანისლავსკის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, დიდუბის რაიონში (დიდუბე); რაფიელ აგლაძის ქუჩიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში და კონსტანსტინე სტანისლავსკის სახელი ეწოდა. ქუჩაზეა „დიდუბის წისქვილქარხანა“.

=ლიტერატურა=

სტანისლავსკი
ლიკანის ქუჩა

**ლიკანის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილის ქუჩიდან ეროსი მანჯგალაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. ადრე სამხრეთის ქუჩა ერქვა. დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. 50-იან წლებში ლიკანის ქუჩა ეწოდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
აკაკი სურგულაძის ქუჩა

**აკაკი სურგულაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); ცოტნე დადიანის ქუჩიდან ეროსი მანჯგალაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის დასასრულს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც კონდუქტორის ქუჩა. 1961 წელს — ალექსი გეგეჭკორის, 1993 წელს აკაკი სურგულაძის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა
სურგულაძე
ჯოჯოოობა

**ჯოჯოობა** — ხალხური დღესასწაული თბილისში. იმართებოდა აღდგომის შემდეგ პირველ სამშაბათს. თბილისელი ქალები, განსაკუთრებით კი ქალიშვილები, შაქრის რამდენიმე ნატეხით ქალაქის ძველ უბანში — ავლაბარში, უფრო ზუსტად, ავლაბრის სამხრეთით, მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე მდებარე ძაღლის უბანში მიდიოდნენ, სადაც მდინარის კბოდეზე იმართებოდა ჯოჯოობა. მორწმუნე ქართველი მანდილოსნები ლოცულობდნენ და სურვილების შესრულებას ევედრებოდნენ მამაზეციერს. ლოცვა-ვედრების შემდეგ ისინი შაქრის ნატეხებს ქარაფიან ნაპირზე მობინადრე „ჯოჯოებს“. მიუხედავად იმისა, რომ ამ რიტუალს მრავალი მლოცველი ასრულებდა, ამ დღესასწაულის წარმოშობა XIX საუკუნეში ქალაქელებს აღარ ახსოვდათ. ეს იყო ერთ-ერთი ძველი თბილისური წეს-ჩვევა, რაც შთამომავლობამ რაღაც სახელცვლილებით შემოინახა. ჯოჯოობის წარმოშობის შესახებ შემორჩენილი გადმოცემის თანახმად ძალიან დიდი ხნის წინ აქ, ამ ადგილზე ცხოვრობდა ერთი უცხო კაცი, რომელიც სასწაულებს ახდენდა, მაგალითად ხელის ერთი მოსმით თუ შეხებით ადამიანის ტანზე გამოყრილ ჭორფლებს აქრობდა. მაგრამ რა კავშირი იყო ძაღლის უბნის ჯოჯოსა და იმ სასწაულმოქმედ ადამიანს შორის, ამ საკითხზე გადმოცემებით არაფერია ცნობილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დღესასწაულები
ალექსანდრე სუვოროვის ქუჩა

**ალექსანდრე სუვოროვის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); ლამისყანის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში და ალექსანდრე სუვოროვის სახელი ეწოდა. 

## ლიტერატურა 
სუვოროვი
ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის ქუჩა

**ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); ლიკანის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. თბილისის 1943 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც მუშკორის ქუჩა. 1992 წელს ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
სუმბათაშვილ-იუჟინი
გრიგოლ სხულუხიას ქუჩა

**გრიგოლ სხულხუას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); გიორგი ჩიტაიას ქუჩიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის დასასრულს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც მსროლელთა ქუჩა, 60-იან წლებში გრიგოლ სხულუხიას სახელი დაერქვა.

## ლიტერატურა
სხულუხია
ვეძინის III გასასვლელი

**ვეძინის III გასასვლელი** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა); ვეძინის ქუჩიდან ელიზბარ ზედგენიძის ქუჩამდე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
ვეძათხევის ქუჩა

**ვეძათხევის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); ლოჭინის ქუჩიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის I ნახევარში. 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია როგორც ტიტველი მთის ქუჩა, ასევეა თბილისის 1934 წლის გეგმაზეც. 40-იან წლებში ვეძათხევის ქუჩა დაერქვა. აქვს ერთი შესახვევი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
სულხან-საბას ქუჩა

**სულხან-საბას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი); დასაწყისი გიორგი ლეონიძის ქუჩიდან. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე აღნიშნულია როგორც ირაკლის შესახვევი (ადრე ამ ადგილებში მეფე ერეკლე II-ის ბაღები იყო). ამ ქუჩაზე სეირნობდნენ მეფისნაცვლის სასახლის სეფექალები, ამიტომ XIX საუკუნის 80-იანი წლებიდან დაერქვა ფრეილინის (ფრეილინა — სეფექალი) ქუჩა. 1923 წელს — საბა-სულხანის, 1948 წელს სულხან-საბას ქუჩა ეწოდა. ძირითადად განაშენენიანებულია ძველი თბილისის ბურჟუაზიის წარმომადგენელთა სახლებით. ქუჩის ბოლოში აღმართულია სკულპტურული კომპოზიცია „ცოდნის სვეტი“ (მოქანდაკე ვახტანგ ონიანი, არქიტექტორი ვახტანგ აბრამიშვილი). სვეტი დაიდგა 1981 წელს იმ ადგილას, სადაც ადრე ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების შენობა იყო.  

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
ვანის ქუჩა

**ვანის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს დიდუბის რაიონში (დიდუბე), აკაკი წერეთლის გამზირიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. ადრე  ტრანსპორტის ქუჩა ერქვა. 50-იან წლებში ვანის ქუჩა დაერქვა. ქუჩაზეა სააქციო საზოგადოება „თელასი“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დიდუბის რაიონის ქუჩები
სერგო სურგულაძის ქუჩა

**სერგო სურგულაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს კრწანისის რაიონში (ზემო ფონიჭალა); რკინიგზიდან მარნეულის გზატკეცილამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. 

## ლიტერატურა
სურგულაძე
ვეძინის I გასასვლელი

**ვეძინის I გასასვლელი** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში. ვეძინის ქუჩიდან ელიზბარ ზედგენიძის ქუჩამდე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
ვეძინის ქუჩა

**ვეძინის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში. დიმიტრი ყიფიანის ქუჩიდან კოტე მესხის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ერქვა ხევის I შესახვევი, 1900 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ვეძისის ქუჩა ამავე სახელწოდების ექვსი გასასვლელით. თბილისის ქუჩების 1926 ცნობარში შეტანილია როგორც ვეძინის ქუჩა (ექვსი გასასვლელით), 1972 წელს ცნობარში ვეჯინის ქუჩად იხსენიება. აქვს ოთხი გასასვლელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
თენგიზ სტურუას ქუჩა

**თენგიზ სტურუას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს სამგორის რაიონში (ლილოს დასახლება). დასაწყისი მეფრინველეთა ქუჩიდან. ქუჩას თენგიზ სტურუას სახელი დაერქვა 2001 წელს.

## ლიტერატურა
სტურუა
შოთა მიქატაძის ქუჩა

**შოთა მიქატაძის ქუჩა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*შოთა მიქატაძის ქუჩა  — ქუჩა თბილისში, გლდანის რაიონში
*შოთა მიქატაძის ქუჩა   — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში
რამაზ დავითაშვილის I გასასვლელი

**რამაზ დავითაშვილის I გასასვლელი** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); რამაზ დავითაშვილის ქუჩიდან სიღნაღის ქუჩამდე.

## ლიტერატურა
დავითაშვილი
აკაკი წერეთლის ქუჩა (მთაწმინდა)

**აკაკი წერეთლის ქუჩა** — ქუჩა მთაწმინდის რაიონში (ოქროყანა). დასაწყისი თბილისის ქუჩიდან.

## ლიტერატურა 
წერეთელი
აკაკი წერეთლის ქუჩა (სამგორი)

**აკაკი წერეთლის ქუჩა** — ქუჩა სამგორის რაიონში (ვარკეთილის დასახლება). მეგობრობის გამზირიდან ზემო სამგორის არხამდე.

## ლიტერატურა 
წერეთელი
აკაკი წერეთლის ქუჩა

**აკაკი წერეთლის ქუჩა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*აკაკი წერეთლის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონი.
*აკაკი წერეთლის ქუჩა  — ქუჩა თბილისში, სამგორის რაიონი.
ორდე დგებუაძის ქუჩა

**ორდე დგებუაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს  ჩუღურეთის რაიონში; დიმიტრი უზნაძის ქუჩიდან ნიკოლოზ ბარათაშვილის სანაპირომდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ერქვა გადასასვლელი ქუჩა. 1900 წელს  ტექნიკური ქუჩა ეწოდა. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 70-იან წლებში ორდე დგებუაძის სახელი დაერქვა.

## ლიტერატურა 
დგებუაძე
როსტომაშვილი

საკუთარი სახელი ** როსტომაშვილი ** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით როსტომაშვილი — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, დიპლომატი, სტალინის რეპრესიების მსხვერპლი
* ივანე როსტომაშვილი — ქართველი პედაგოგი, ჟურნალისტი, მწიგნობარი, ენციკლოპედისტი
* მიხეილ როსტომაშვილი — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ალექსანდრე ყაზბეგის ქუჩა (მთაწმინდა)

**ალექსანდრე ყაზბეგის  ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ოქროყანა). ილია ჭავჭავაძის ქუჩიდან ბესიკის ქუჩამდე.

## ლიტერატურა 
ყაზბეგი
ცოლიკაურის ქუჩა

**ცოლიკაურის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ორთაჭალა). გია გულუას ქუჩიდან დიმიტრი გულიას ქუჩამდე. თავდაპირველად ხეივნის II ქუჩა ერქვა. 2017 წელს რევმატოლოგ ვლადიმერ წითლანაძის სახელი ეწოდა. 2018 წელს წითლანაძის ქუჩას და მასთან არსებულ სამ შესახვევს ცოლიკაურის სახელი მიენიჭა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ვლადიმერ წითლანაძის ქუჩა

## სქოლიო 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
მიხეილ ხერგიანის ქუჩა

**მიხეილ ხერგიანის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, გლდანის რაიონში (გლდანი). ანდრია რაზმაძის ქუჩიდან კონსტანტინე მარჯანიშვილის ქუჩამდე. თიანეთის გზატკეცილის პარალელური ქუჩა. ქუჩას მიხეილ ხერგიანის სახელი ეწოდა XX საუკუნის 70-იან წლებში.

## ლიტერატურა 
ხერგიანი
გაიათი

**გაიათი** () — აზერბაიჯანელთა ხალხური ცეკვა.

ეს არის წყვილის ცეკვა, რომელსაც კაცი და ქალი ასრულებენ სწრაფი ტემპით. მოძრაობა ხდება წრეში.

მამაკაცი, რომელიც არწივის ამსახველია, მუხლებზე ეცემა, ხტომა მიდის, ცეკვავდა მოკლე ნაბიჯებით და ხელებისა და სხეულის ძლიერი, მკვეთრი მოძრაობებით. როდესაც ცეკვა პარალელურად ტარდება, წყვილი არ ეხება; ქალი მშვიდად ცეკვავს.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
ორგანომეტალური ქიმია

**ორგანომეტალური ქიმია** — შეისწავლის ორგანომეტალურ ნაერთებს, რომლებიც შეიცავენ მინიმუმ ერთ ქიმიურ ბმას ორგანული მოლეკულის ნახშირბად ატომსა და ლითონს შორის. ნაერთებში გვხვდება ტუტე, ტუტემიწა და გარდამავალი ლითონები, ასევე ზოგჯერ მეტალოიდებიც, როგორებიცაა: ბორი, სილიციუმი, კალა და ა.შ.

## რესურსები ინტერნეტში
* MIT OpenCourseWare: Organometallic Chemistry
* Rob Toreki's Organometallic HyperTextbook
* web listing of US chemists who specialize in organometallic chemistry

## სქოლიო
კატეგორია:ორგანომეტალური ქიმია
კატეგორია:ორგანული ქიმია
ძმები ხერხეულიძეების ქუჩა

**ძმები ხერხეულიძეების ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (ავლაბარი); ალექსანდრე ბოროდინის ქუჩიდან ავთანდილ კვეზერელი-კოპაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ბაიდარის შესახვევი ერქვა, შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში, ასევეა დატანილი თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. თბილისის ქუჩების 1955 წლის ცნობარში შეტანილია როგორც ქუჩა, 1960 წლის ცნობარში — როგორც ძმები ხერხეულიძეების ქუჩა.

## ლიტერატურა 
ხერხეულიძეები
რომან კაკულია

**რომან კაკულია** (დ. 19 მაისი, 1961, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ინჟინერი და პოლიტიკოსი. 
## ბიოგრაფია
დაიბადა 1961 წლის 19 მაისს. 1984 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიების ფაკულტეტი. 1984-1991 წლებში მუშაობდა რუსთავის მეტალურგიულ ქარხანაში. 1991 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების დაგეგმვისა და ორგანიზების სპეციალობით. 1991-1993 წლებში იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროს საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების დეპარტამენტის მთავარი სპეციალისტი. 1993-1995 წლებში იყო სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროს საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების დეპარტამენტის პროექტების კოორდინაციისა და მარკეტინგის სამმართველოს უფროსი. 1995-1997 წლებში — სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროს საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე. 1997-2005 წლებში იყო სოფლის მეურნეობის სამინისტროს საერთაშორისო ურთიერთობების დეპარტამენტის უფროსი. 2006-2015 წლებში იყო ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის აპარატის ევროკავშირის პროგრამების კოორდინაციის დეპარტამენტის უფროსი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.  
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
ლელო საქართველოსთვის

**ლელო საქართველოსთვის** — ცენტრისტული პოლიტიკური პარტია საქართველოში, რომელიც 2019 წლის 22 დეკემბერს დაფუძნდა. არის ევროკავშირის ALDE-ს პარტიათა ალიანსის სრულფასოვანი წევრი.

## ისტორია 
პოლიტიკური გაერთიანება ლელო საქართველოსთვის 2019 წლის 22 დეკემბერს დაფუძნდა, როდესაც საზოგადოებრივი მოძრაობა „ლელო“, შენების მოძრაობა და ახალი მემარჯვენეები გაერთიანდა. ლელოსთან გაერთიანების შემდეგ ორივე პარტიამ არსებობა შეწყვიტა. რომელიც თითქმის 5 თვე გაგრძელდა. 2021 წლის 19 აპრილს, ევროკავშირის პრეზიდენტის, შარლ მიშელის შუამავლობით, ოპოზიციის ნაწილსა და ქართულ ოცნებას შორის შეთანხმება შედგა, რის შედეგადაც 12 ოპოზიციონერი დეპუტატი, მათ შორის ლელოს 4 წევრი, პარლამენტში შევიდა.

2024 წლის 3 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ პარტიამ ხელი მოაწერა საქართველოს პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის მიერ შექმნილ „ქართულ ქარტიას“.

## იდეოლოგია 
„ლელო“ ცენტრისტულ პოლიტიკურ პოზიციებს იკავებს. ხაზარაძის თქმით, ბიზნესი უნდა იყოს მაქსიმალურად თავისუფალი სახელმწიფოს ჩარევისაგან. იმავე დროს, ლელო: *„ემხრობა ბიზნესის სოციალურ პასუხისმგებლობას, ღირსეულ და დაცულ შრომას, მინიმალური ხელფასის დაწესებას, ბავშვთა შიმშილის დამარცხებას, განვითარებაზე ორიენტირებულ სახელმწიფოს და მწვანე პოლიტიკას“*.

## ლიდერები 
პოლიტიკურ გაერთიანებას მართავს პოლიტიკური საბჭო

* პარტიის თავმჯდომარე — მამუკა ხაზარაძე
* პოლიტსაბჭოს თავმჯდომარე —  ბადრი ჯაფარიძე
* გენერალური მდივანი —  ირაკლი კუპრაძე
* საგარეო მდივანი — გრიგოლ გეგელია
* პოლიტიკური მდივანი — სალომე სამადაშვილი
* აღმასრულებელი მდივანი — დეა მეტრეველი
* საპარლამენტო მდივანი — ლანა გალდავა

## შედეგები არჩევნებში
### საპარლამენტო 
### ადგილობრივი 
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:2019 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
კემბა უოკერი

**კემბა ჰადლი უოკერი** (; დ. 8 მაისი, 1990, ბრონქსი, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი პროფესიონალური კალათბურთის მოთამაშე. ამჟამად თამაშობს ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის (NBA) კლუბ ბოსტონ სელტიქსში. უოკერი 2011 წლის დრაფტზე ჩარლოტ ბობკატსმა პირველი რაუნდის მე-9 არჩევნად აირჩია. აღიზარდა ბრონქსში, ნიუ-იორკში. 2008 წელს რაისის საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ კოლეჯის კალათბურთის სათამაშოდ კონეკტიკატ ჰანკსს შეუერთდა. 2011-12 წლების სეზონში იყო NCAA-ს მეორე საუკეთესო მექულე რის გამოც წლის ბოლოს NCAA-ს ყველა-ამერიკელის წლის პირველ გუნდში მოხვდა; აგრეთვე მოიპოვა ყველაზე გამორჩეული მოთამაშის ჯილდო. არის 3 სამ გზის NBA All-Star მატჩის მონაწილე.

## პირადი ცხოვრება
კემბა არის პოლ და ანდრეა უოკერების შვილი. მისი დედა წარმოშობით სანტ-კრუსიდანაა, აღზრდილია ანტიგუაში, ანტიგუელი მშობლების ოჯახში; მისი მამა პოლი ანტიგუელია. კემბას ჰყავს ორი ძმა: აკილი და კეია; აგრეთვე ჰყავს და სახელად შარიფა.

უოკერი აღიზარდა საკ-ვერნის სახლში, სანდვივში.

## მიღწევები
### NBA
* 3× NBA All-Star (2017, 2018, 2019)
* NBA-ს ყველა-მოთამაშის მესამე გუნდი (2019)
* 2× NBA-ს სპორტული ჯილდო (2017, 2018)

### კოლეჯი
* NCAA ჩემპიონი (2011)
* ბობ კოუზის ჯილდო (2011)
* ლუთ ოლსენის ჯილდო (2011)
* NCAA ფინალური ოთხის ყველაზე გამორჩეული მოთამაშე (2011)
* კონსესუსის პირველი გუნდის ყველა-ამერიკელი (2011)
* დიდი აღმოსავლეთის ტურნირის MVP (2011)
* NCAA ფინალური ოთხის ყველა-ტურნირის გუნდი (2011)
* ყველა-დიდი აღმოსავლეთის პირველი გუნდი (2011)
* ყველა-დიდი აღმოსავლეთის მესამე გუნდი (2010)
* ყველა-დიდი აღმოსავლეთის ყველა-ახალბედის გუნდი (2009)

## რესურსები ინტერნეტში
* UConn Huskies bio 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის მოთამაშეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლითიუმის ნიტრატი

**ლითიუმის ნიტრატი** — არაორგანული ნივთიერება, ტუტე ლითონის ნიტრატი, ქიმური ფორმულით LiNO3. წყალში არის კარგად ხსნადი, გახსნისას წარმოქმნის ლითიუმის ნიტრატის ტრიჰიდრატს. გამოიყენება წითელი ფერის ფეიერვერკებში.

## წარმოება
ლითიუმის ნიტრატი მიიღება ლითიუმის კარბონატისა და აზოტმჟავას რეაქციით:
:Li2CO3 + 2 HNO3 → 2 LiNO3 + H2O + CO2
რეაქციის დასრულების ამოცნობა შესაძლებელია pH ინდიკატორით, ანუ არის თუ არა მთლიანი მჟავა განეიტრალებული. სხვა მხრივ რეაქცის დასრულებაზე მიუთითებს აირი ნახშირორჟანგის გამოყოფის შეწყვეტა.

## ტოქსიკურობა
ლითიუმის ნიტრატმა შეიძლება დააზიანოს თირკმელები, ცენტრალური ნერვული და გულ-სისხლძარღვთა სისტემები.  კანზე, თვალებზე და ლორწოვან გარსებზე ზემოქმედებამ, შეიძლება გამოიწვიოს მათი გაღიზიანება.

## ლიტერატურა
*
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:ნიტრატები
კატეგორია:ლითიუმის ნაერთები
ჰელმუტ მოლტკე (უმცროსი)

**ჰელმუტ იოჰანეს ლუდვიგ გრაფ ფონ მოლტკე** (; დ. 25 მაისი, 1848, ბინდორფი, მეკლენბურგ-შვერინი, გერმანიის კონფედერაცია — გ. 1916, ბერლინი, გერმანიის იმპერია), ასევე ცნობილი როგორც **ჰელმუტ ფონ მოლტკე უმცროსი** — გერმანელი გენერალი, გერმანიის არმიის გენერალური შტაბის ხელმძღვანელი 1906-1914 წლებში. გენერალ-ფილდმარშალ ჰელმუტ კარლ ბერნჰარდ ფონ მოლტკეს ძმისშვილი. 

## ადრეული კარიერა
ჰელმუტ ფონ მოლტკე დაიბადა ბიენდორფში, მეკლენბურგ-შვერინიში. სახელი დაარქვეს მისი ბიძის, ჰელმუტ კარლ ბერნჰარდ ფონ მოლტკეს, გერმანის გაერთინების და საფრანგეთ-პრუსიის ომის გმირის, პატივსაცემად. საფრანგეთ-პრუსიის ომის დროს მსახურობდა მე-7 გრენადირთა პოლკში. 1875-1878 წლებში სწავლობდა სამხედრო აკადემიაში. 1880 წელს გახდა გერმანიის არმიის გენერალური შტაბის წევრი. იყო ბიძამისის პირადი ადიუტანტი, რომელიც გერმანიის არმიის გენერალური შტაბის ხელმძღვენელი იყო 1871-1888 წლებში.

## გენერალურ შტაბში დანიშვნა
1904 წელს მოლტკე გახდა კვარტირმაისტერ-გენერალი და, შესაბამისად, ერმანიის არმიის გენერალური შტაბის ხელმძღვენელის მოადგილე. საბოლოოდ 1906 წელს ალფრედ ფონ შლიფენის გადადგომის შემდეგ. მასთან ერთად თანამდებობაზე განიხილებოდნენ ჰანს ფონ ბეზელერი, კარლ ფონ ბელოვი და კოლმარ ფონ დერ გოლტცი.

## ლიტერატურა
* Craig, Gordon A. *The politics of the Prussian army 1640-1945* (1955). Online free to borrow
* Foley, Robert T. "Preparing the German Army for the First World War: The Operational Ideas of Alfred von Schlieffen and Helmuth von Moltke the Younger." *War & Society* 22.2 (2004): 1-25. online

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1848
კატეგორია:დაბადებული 25 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივნისი
კატეგორია:გერმანელი გენერლები
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
კატეგორია:გერმანიის გენერალური შტაბის ხელმძღვანელები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
რუბიდიუმის ნიტრატი

**რუბიდიუმის ნიტრატი** — არაორგანული ნივთიერება და ტუტე ლითონის ნიტრატი, ქიმური ფორმულით  RbNO3. არის წყალში ძალიან კარგად ხსნადი მარილი.

## წარმოება
*რუბიდიუმის ნიტრატი მიიღება რუბიდიუმის ჰიდროქსიდისა და აზოტმჟავას რეაქციით:
:RbOH + HNO3 -> RbNO3 + H2O
*სხვა გზით მას იღებენ მეტალი რუბიიუმისა და აზოტმჟავისგან.
:2Rb + 2HNO3 -> 2RbNO3 + H2 ^

## ლიტერატურა
*Лидин Р.А. и др. Химические свойства неорганических веществ: Учеб. пособие для вузов. — 3-е изд., испр. — М.: Химия, 2000. — 480 с. — ISBN 5-7245-1163-0.
*Плющев В. Е., Степин Б. Д. Химия и технология соединений лития, рубидия и цезия. — М.: «Химия», 1970. — 408 с.
*Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др. — 2-е изд., испр. — М.-Л.: Химия, 1966. — Т. 1. — 1072 с.
*Справочник химика / Редкол.: Никольский Б.П. и др. — 3-е изд., испр. — Л.: Химия, 1971. — Т. 2. — 1168 с.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიტრატები
კატეგორია:ლითიუმის ნაერთები
ცეზიუმის ნიტრატი

**ცეზიუმის ნიტრატი** — არაორგანული ნივთიერება, ტუტე ლითონის ნიტრატი, ქიმური ფორმულით CsNO3. 

## სინთეზი
ცეზიუმის ნიტრატი მიიღება, ცეზიუმის კარბონატისა და აზოტმჟავას რეაქციით:

: \mathrm{Cs_2CO_3 + 2 \ HNO_3 \longrightarrow 2 \ CsNO_3 + 2 \ CO_2 \uparrow + \ H_2O}

## თვისებები
ცეზიუმის ნიტრატი გაცხელებით იშლება, მიიღება ცეზიუმის ნიტრიტი და ჟანგბადი:

: \mathrm{2 \ CsNO_3 \rightarrow 2 \ CsNO_2 + O_2}

ცეზიუმი ასევე ქმნის ორ უჩვეულო მჟავა ნიტრატს, რომელიც შეიძლება ჩაიწეროს როგორც, CsNO3 · HNO3 და CsNO3 · 2HNO3 (შესაბამისად მათი დნობის ტემპერატურებია 100 ° C და 36–38 ° C).

## სქოლიო
კატეგორია:ნიტრატები
კატეგორია:ლითიუმის ნაერთები
ტვიშის ქუჩა

**ტვიშის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (მეტრომშენებელთა დასახლება). მდებარეობს მესხეთის ქუჩიდან თედორე უშაკოვის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნეში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
ელენე ლუხუტაშვილი

**ელენე ლუხუტაშვილი** (დ. 9 ოქტომბერი, 1929, თელავი — გ. 22 დეკემბერი, 2019, იქვე ) — ქართველი თვითნასწავლი ხელოვანი, მხატვარი. თელავის საპატიო მოქალაქე (2018).

## ბიოგრაფია 
ხატვით ბავშვობაში დაინტერესდა. სამხატვრო მუშაობა მატერიალური მდგომარეობის გამო (დედამისი დაავადდა, მამამ ოჯახი მიატოვა და თვითონ თავშესაფარში რამდენჯერმე მოხვდა) ქუჩაში დაყრილი ნივთებისგან დაიწყო. აქედან მოყოლებული სურათებს ქმნიდა შუშის ბოთლების, ჭურჭლის, თიხის ნამტვრევებით, ქვებით, ცემენტისა და ქვიშის გამოყენებით, კანფეტების ქაღალდებისგან. ნახატებზე გამოსახავდა საქართველოს მეფეებს, ბიბლიურ სიუჟეტებს, ცხოველებს, აგრეთვე შიშველ ქალებს ბუნებაში. 1990-იან წლებში ორჯერ აქვს მიღებული მონაწილეობა საფრანგეთში გამართულ ჯგუფურ გამოფენებში. შექმნილი აქვს 500-მდე ნამუშევარი. 2016 წელს საქართველოს ეროვნულ ბიბლიოთეკაში ელენე ლუხუტაშვილის პერსონალური გამოფენა მოეწყო.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 9 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:თელავში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:თელავის საპატიო მოქალაქეები (2018)