open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კვანაფა (ჯირხვის თემი)

**კვანაფა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ჯირხვის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთზე. ზღვის დონიდან 160 მ, გუდაუთიდან 20 კმ, ზვანდრიფშიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 8 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მუგუძირხვა

**მუგუძირხვა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის მთისწინეთში, მიუსერის მაღლობზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ამბარა, არაშახუ, აფცხვა, გუგუნირხვა, ონდანირხვა, პაპწვა). ზღვის დონიდან 100 მ, გუდაუთიდან 18 კმ. სოფელში აღმოჩენილია შუა ბრინჯაოს ხანის ორმოსამარხი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ონდანირხვა

**ონდანირხვა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (მუგუძირხვის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში, მიუსერის მაღლობზე. ზღვის დონიდან 120 მ, გუდაუთიდან 16 კმ, ბარმიშიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 4 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოთხარა

**ოთხარა**,* უათჰარა* — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის მთისწინეთში. თემის ცენტრი (სოფლები: ბაჩა, გარფი, მამიჯირხვა, ჟაბნა). ზღვის დონიდან 180 მ, გუდაუთიდან 18 კმ, ზვანდრიფშიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 8 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოსიაარხუ

**ოსიაარხუ** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ყულანურხვის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 150 მ, გუდაუთიდან 3 კმ. 

## ეტიმოლოგია 
სახელწოდება აფხაზური წარმოშობისაა და ოსიების გვარის გორას ნიშნავს. როგორც ჩანს, ამ ადგილას ოსიების ქართულ გვარ უცხოვრია.

## სქოლიო
## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოქტომბერი (გუდაუთის მუნიციპალიტეტი)

**ოქტომბერი** (ყოფილი *ოქტიაბრსკოე-სოვეტსკოე*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ფსირცხის თემი), ზღვისპირა დაბლობზე. ზღვის დონიდან 110 მ, გუდაუთიდან 20 კმ, ახალი ათონიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 4 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სემერა

**სემერა** () — ქალაქი ეთიოპიაში. მდებარეობს ავაში-ასების საავტომობილო გზაზე, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ეთიოპიაში. 2007 წლიდან აფარის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია.

## ბიბლიოგრაფია
* Philip Briggs, Ethiopia: The Bradt Travel Guide, 3rd edition (Chalfont St Peters: Bradt, 2002), p. 345
* Matt Philips and Jean-Bernard Carillet, Ethiopia and Eritrea, third edition (n.p.: Lonely Planet, 2006), p. 221

კატეგორია:ეთიოპიის ქალაქები
კატეგორია:ეთიოპიის დასახლებული პუნქტები
თელავური სერიები

**„თელავური სერიები“** — ელექტრონული ჟურნალი და ამავე სახელწოდების დოკუმენტური ფილმების ციკლი.

## ინფორმაცია
დოკუმენტური ფილმების ციკლი „თელავური სერიები“ მზადდება 2009 წლიდან გიორგი ბეჟანიშვილისა და სტუდია „თვითმხილველის“ მიერ მედია-ორგანიზაცია გოუ ჯგუფის დაკვეთით. სერიები გამოდის მხოლოდ თვეში ერთხელ და ეხება თელავის და ზოგადად კახეთის ცხოვრებას, სხვადასხვა პიროვნებას. ელექტრონული ჟურნალი მზადდება თელავში, საინიციატივო ჯგუფის მიერ და დაფუძნებულია აბსოლუტურ ენთუზიაზმზე. იგი გამოდის თვეში ერთხელ - ყოველი თვის 12 რიცხვში. მისი წაკითხვა შესაძლებელია მხოლოდ ინტერნეტ-სივრცეში. ასევე მცირეოდენი მასალები ქვეყნდება და ბეჭდურად გამოიცემა გაზეთ „კახეთის ხმის“ ფურცლებზე.
                                        
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ელექტრონული პრესა
პრიმორსკოე

**პრიმორსკოე** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, შავი ზღვის ნაპირზე, თემის ცენტრი (სოფლები: არსაული, აძღაფშა, აჭანვა). ზღვის დონიდან 50 მ, გუდაუთიდან 7 კმ. სოფელში აღმოჩენილია შუა ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური ნაშთები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჟაბნა

**ჟაბნა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ოთხარის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთზე. ზღვის დონიდან 200 მ, გუდაუთიდან 21 კმ, ბარმიშიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რიაფში

**რიაფში** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აგარაკის თემი), შავი ზღვისპირა დაბლობზე, მდინარე რიაფშის ნაპირას. ზღვის დონიდან 40 მ, გუდაუთიდან 30 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სინირხვა

**სინირხვა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ჯირხვის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთზე. ზღვის დონიდან 100 მ, გუდაუთიდან 18 კმ, ზვანდრიფშიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სომხური ანუხვა

**სომხური ანუხვა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ანუხვის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთზე. ზღვის დონიდან 150 მ, გუდაუთიდან 22 კმ, უახლოესი რკინიგზის სადგური 4 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სომხური ხეობა

**სომხური ხეობა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ანუხვის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან ზღვისპირა დაბლობზე. ზღვის დონიდან 50 მ, გუდაუთიდან 16 კმ, ახალი ათონიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტვანაარხუ

**ტვანაარხუ** (ყოფილი *ტვანა*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (დურიფშის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 240 მ, გუდაუთიდან 15 კმ. შეიქმნა 1948 წელს სოფლების ქვემო ტვანაარჩხუს და ქვემო ტვანაარჩხუს გართიანებით და ეწოდა ტვანა. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არსენ III

**არსენ III** — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი XIII საუკუნის 20-30–იან წლებში. იმავდროულად მწიგნობართუხუცესის თანამდებობა ეჭირა. პატრიარქობიდან გადადგა და სიცოცხლის ბოლო წლები შიომღვიმის მონასტერში გაატარა. იგი იხსენიება გრიგოლ სურამელის  1247 ან 1249 წელს შედგენილ მღვიმისადმი „დაწერილში“, როგორც ქართლის „კათალიკოზ-მწიგნობართუხუცეს ყოფილი“ და „მწირობით წმიდასა უდაბნოსა მღუიმისსა შინა მყოფი“. მოიხსენიება ასევე 1270 წლის შიომღვიმეში ხელნაწერ კათოლიკოს-პატრიარქთა სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა 
* ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც., ტ. III, თბ., 1970
* ქართული ისტორიული საბუთების კორპუსი, I, თბ., 1984
* საქართველოს კათოლიკოს–პატრიარქები, რ. მეტრეველის რედაქციით, "ნეკერი", თბ., 2000, გვ. 56

კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
ფსირცხა

**ფსირცხა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთზე, შავიზღვისპირა გზატკეცილზე. თემის ცენტრი (სოფლები:ოქტომბერი, ციტრუსოვანი). ზღვის დონიდან 80 მ, გუდაუთიდან 21 კმ, ახალი ათონიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 7 კმ. შეიქმნა 1948 წელს სოფლების ცენტრალნოეს, კომსომოლსკოეს და კრასნოეს გაერთიანებით. 

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Guide Me Orion

„**Guide Me Orion**“ — ჯგუფ Flaming Youth-ის ერთადერთი სინგლი. იგი შეტანილია მის ერთადერთ სტუდიურ ალბომში  *Ark 2*. სინგლი გამოვიდა 1969 წელს. მასში აგრეთვე შეტანილია იმავე ალბომის კომპოზიცია *From Now On Immortal Youth*.

## სიმღერების სია 
#„Guide Me Orion“ - 3:09
#„From Now On“ (Immortal Invisible) - 3:22

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:Flaming Youth-ის სიმღერები
კატეგორია:1969 წლის სიმღერები
კატეგორია:1969 წლის სინგლები
ქვაბრუთა

**ქვაბრუთა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აჭანდარის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ჭბაართის ნაპირას. ზღვის დონიდან 180 მ, გუდაუთიდან 20 კმ., აჭანდარიდან 3 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო მწარა

**ქვემო მწარა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (მწარის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე მწარის ხეობაში. ზღვის დონიდან 250 მ, გუდაუთიდან 16 კმ., ჭირუთადან 1 კმ. 

## ისტორია
შეიქმნა 1948 წელს სოფლების სანაპცაცკიუღის და ატნაპცაცკიუღის გაერთიანებით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ყულანურხვა

**ყულანურხვა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე დოხვართის (ააფსთის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. თემის ცენტრი (სოფლები: აბგავერა, ადეიგვარა, არუთა, აჩკაწა, თამკვაჩ-იგვავერა, თასრაყვა, ოსიაარხუ, წვიშაარხუ). ზღვის დონიდან 150 მ, გუდაუთიდან 6 კმ. სოფელში აღმოჩენილია ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური ნაშთები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გალავანი (მცხეთის მუნიციპალიტეტი)

**გალავანი** (ძველი სახელი: **ბოკოწინი**) — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში, მუხრან-საგურამოს ვაკის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე თეზმის (მდინარე არაგვის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე, თემის ცენტრი (სოფლები: გალავანი, წინამძღვრიანთკარი და ზაქარო). ზღვის დონიდან 750 მეტრზე, მცხეთიდან დაშორებულია 18 კმ-ით.
## ისტორია
ისტორიულ წყაროებში ბოკოწინი პირველად XVI საუკუნეში იხსენიება. იგი მცხეთის საკათალიკოსოს კუთვნილი სოფელი ყოფილა. 

## ეტიმოლოგია
სოფელს სახელი გალავანი ეწოდა XX საუკუნის დასაწყისში, იქ შემორჩენილი XVII-XVIII საუკუნეების ციხე-გალავნის მიხედვით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 503 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*გალავნის ციხე-გალავანი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Moonshine (მაიკ რეზერფორდის სიმღერა)

**Moonshine**  — მაიკ რეზერფორდის სიმღერა. იგი შეტანილია მის სოლო-ალბომში  ''Smallcreep's Day'' და გამოცემულია სინგლის სახით 1980 წელს. სინგლი გამოსცა ლეიბლმა Charisma Records.

## სიმღერების სია
# Moonshine - 3:22
# Working in Line - 2:43

## რესურსები ინტერნეტში
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

კატეგორია:მაიკ რეზერფორდის სიმღერები
კატეგორია:1980 წლის სიმღერები
კატეგორია:1980 წლის სინგლები
კუმტაგის უდაბნო

მინი|250პქ|კუმტაგის უდაბნო
მინი|250პქ
**კუმტაგის უდაბნო** — მშრალი უდაბნო ჩრდილო-დასავლეთ ჩინეთში,  2002 წლიდან წარმოადგენს ეროვნულ პარკს. ჩრდილოეთით ესაზღვრება თაკლამაკანის უდაბნო, სამხრეთით და დასავლეთით - მთები. თავის მხრივ, კუმტაგის უდაბნო თაკლამაკანის უდაბნოს ნაწილს წარმოადგენს. მისი ფართობი  22 900 კმ²-ს შეადგენს. 

## რესურსები ინტერნეტში
*კუმტაგის უდაბნო

## სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის უდაბნოები
The Road (Mike + The Mechanics-ის ალბომი)

***The Road*** — ჯგუფ Mike + The Mechanics-ის მეშვიდე სტუდიური ალბომი. იგი გამოიცა 2011 წლის 11 აპრილს. დისკი გამოსცეს ლეიბლებმა Arista Records და Sony Music. მას შემდეგ, რაც გარდაიცვალა ჯგუფის ვოკალისტი პოლ იანგი, მოხდა კოლექტივის კიდევ ერთი რეორგანიზაცია - ვოკალისტ ენდრიუ როუჩფორდთან ერთად.

## სიმღერების სია
#The Road - 4:20 	
#Reach Out (Touch the Sun) - 4:03 	
#Try To Save Me - 3:47 	
#Background Noise - 4:15 	
#I Don't To Love - 4:34 	
#Heaven Doesn't Care - 3:37 	
#It Only Hurts For A While - 4:09 	
#Walking On Water - 3:41 	
#Hunt You Down - 3:44 	
#Oh No - 4:17 	
#You Can Be The Rock - 5:17

## პერსონალი 
* ენდრიუ როუჩფორდი და ტიმ ჰოვერი - წამყვანი და დამატებითი ვოკალი
* მაიკ რეზერფორდი - გიტარა, ბასი, პროგრამირება
* ენტონი დრენენი, ბენ უივერი, ჰიუგო ფლაუერი, ჯეიმი მოუზესი - გიტარები
* გერი უოლისი, ჰარი რეზერფორდი - დასარტყმელი საკრავები
* ბენ უივერი - ბას გიტარა
* ჯეიმი ნორტონი, ლუკ ჯები, ტობი ჩეპმენი - კლავიშებიანი საკრავები
* არნო კარსტენსი - ვოკალი
* ჯორჯ ჰიულეტი, პიტერ ადამსი - ორღანები
* ბეროუ ჰილზის სკოლის გუნდი - ვოკალები
* ბევერლი დაუნი, კრისტოფერ ნილი, ჰეზელ ფერნანდესი, მერი პირსი - დამატებითი ვოკალები
* ბენ რობინსი, ჰარი რეზერფორდი, მარტინ სეტონი - პროგრამირება
* გრეგ იაკობეკი - დიზაინი
* ჰარი რეზერფორდი - ხმის ინჟინერი, ხმის მიქსი
* დიკ ბითემი - მასტერინგი
* კერსტენ უინდჰორსტი, პედი ბოლზი - ფოტოგრაფია
* კრისტოფერ ნილი, გრემ სტეკი, მაიკ რეზერფორდი - პროდიუსერები

## რესურსები ინტერნეტში
*
*ინფორმაცია ალბომის შესახებ საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:2011 წლის ალბომები
კატეგორია:Mike + The Mechanics-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები მაიკ რეზერფორდის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები კრისტოფერ ნილის პროდიუსერობით
კატეგორია:Arista Records-ის ალბომები
ყიზილყუმი

მინი|250პქ|ყიზილყუმის სამხრეთი, უზბეკეთი.
მინი|250პქ|
**ყიზილყუმი** (უზბეკ: Qizilqum, ყაზახ. Қызылқұм *წითელი ქვიშა*) — მსოფლიოს სიდიდით მე-11 უდაბნო. მდებარეობს ცენტრალურ აზიაში, ყაზახეთის, უზბეკეთისა და ნაწილობრივ თურქმენეთის ტერიტორიაზე, მდინარეების - სირდარიასა და ამუდარიას შორის. მოიცავს 298 000 კმ² ტერიტორიას.

უდაბნო ძირითადად წარმოადგენს ზღვის დონიდან 300 მეტრზე მდებარე ვრცელ ვაკეს. ასევე მოიცავს მრავალ დეპრესიას და მაღლობს. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი ქვიშის დიუნებითაა დაფარული. წარმოდგენილია რამდენიმე ოაზისიც. მდინარეების გასწვრივ და ოაზისებში, სასოფლო-სამეურნეო დასახლებები მდებარეობს. ტემპერატურის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი მაისი შუა რიცხვებიდან სექტემბრის შუა რიცხვებამდე ფიქსირდება. მათ შორის მაქსიმალური 51.7 °C 1983 წლის ივლისში დაფიქსირდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ყიზილყუმი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* photos of Uzbekistan Nature Environment
* ფოტოები

კატეგორია:ყაზახეთის უდაბნოები
კატეგორია:უზბეკეთის უდაბნოები
კატეგორია:თურქმენეთის უდაბნოები
თასრაყვა (აბღარხუქის თემი)

**თასრაყვა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აბღარხუქის თემი), მდინარე დახვართის (ააფსთის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 150 მ, გუდაუთიდან 5 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰიპარქე

**ჰიპარქე** (; დაახლ. დ. ძვ. წ. 190, ნიკეა — გ. ძვ. წ. 120, როდოსი) — ძველი ბერძენი მეცნიერი – ასტრონომი, მათემატიკოსი და გეოგრაფი. ასტრონომიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ფუნდამენტური შრომები აქვს ასტრონომიაში. საკუთარი თეორიის საფუძველზე შეადგინა მზისა და მთვარის მოძრაობის, აგრეთვე მზის დაბნელების ცხრილები, დადგინა მანძილი მთვარემდე (საკმაოდ ზუსტად). ძვ.წ. 129-127 წლებში შეადგინა 850 ვარსკვლავის კატალოგი და შემოიღო ვარსკვლავთა ბრწყინვალების დაყოფა 6 კლასად. ვარსკვლავთა მდებარეობების ძველი (ძვ.წ. III ს) კატალოგთან შედარებით აღმოაჩინა პრეცესიის მოვლენა და გამოთვალა მისი სიდიდეც.

ძვ. წ. II ს. დასასრულს ჰიპარქემ გამოიგონა ასტრონომიული ხელსაწყო ასტროლაბი. განსაზღვრა ტროპიკული წელიწადის ხანგრძლივობა (ცდომილება დაახლოებით 6 წთ) და მისი სხვაობა ვარსკვალვიერ წელიწადთან (15 წთ). განსაზღვრა ეკლიპტიკის დახრა ეკვატორთან (ცდომილება 5 გრადუსი).

შემოიღო გეოგრაფიული კოორდინატები — განედი და გრძედი. ჰიპარქეს შრომები არ შემონახულა, ცნობები მათ შესახებ უმთავრესად პტოლემეს „ალმაგესტშია“.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი მათემატიკოსები
კატეგორია:ძველი ბერძენი ასტრონომები
კატეგორია:ძველი ბერძენი გეოგრაფები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 180
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 125
ლოპის უდაბნო

მინი|250პქ|უდაბნოს თანამგზავრული ფოტო
**ლოპის უდაბნო** — უდაბნო ჩინეთში, სინძიანის პროვინციაში. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბეიშანის მთები, დასავლეთით უერთდება თაკლამაკანის უდაბნოს. ფართობი დაახლოებით 100 კმ²-ია. ზაფხულის საშუალო ტემპერატურა 40-45&nbsp;°C-ია.

ლოპის უდაბნოზე გადიოდა აბრეშუმის გზა, სწორედ ამიტომ, ამ ტერიტორიას მრავალი ლეგენდა უკავშირდება.

## რესურსები ინტერნეტში
*Surveying the Lop Desert
*Lop Desert 
*The Silk Road: Two Thousand Years in the Heart of Asia - The Silk Road
*Wild West China: The Taming of Xinjiang
*Central Asia and Tibet - Surveying the Lop Desert

კატეგორია:ჩინეთის უდაბნოები
დავით III (კათოლიკოს-პატრიარქი)

**დავით III** —  საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი დაახლ. 1435/36–1438/39 წლებში. 

დავითმა სვეტიცხოვლის მსახურთუხუცეს დავით ქარცისძეს უწყალობა ლომისგულ სუნღულაძის მიერ მცხეთისთვის შეწირული მამული გორში და იქვე მცხეთის კუთვნილი გლეხები. მის პატრიარქობაში მეფე ალექსანდრე I დიდი 1438/1439 წ. სწირავს სვეტიცხოველს ატენის წინაუბანს, ლომიშვილებს მათი მამულით და კათოლიკოს-პატრიარქს მიმართავს: „კათალიკოზო დავით, ჩუენთვის წირვასა და ეკლესიის სამსახურსა ნუ დააკლებთ“.

კათოლიკოს-პატრიარქ დავითის ზეობაში  1438–1439 წლებში მიმდინარეობდა ფერარა-ფლორენციის საეკლესიო კრება, რომელზედაც ქართველმა დელეგატებმა — მეფის საერო წარმომადგენელმა და მიტროპოლიტმა გრიგოლმა — უარი განაცხადეს ხელი მოეწერათ რომის კათოლიკურ ეკლესიასთან უნიაზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქები
გორის მუნიციპალიტეტის დროშა

**გორის მუნიციპალიტეტის დროშა** — შექმნილია საქართველოს პარლამენტთან არსებული ჰერალდიკის საბჭოს მიერ. გორის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ. 

## აღწერილობა
დროშის ველი თეთრი ქობაშემოვლებული მეწამული ჯვრით გაყოფილია ოთხ ნაწილად. მეწამული ჯვარის გადაკვეთა ხდება დროშის მარჯვენა მხარეს დროშის 1/3-ზე. თეთრი ქობა წარმოადგენს დროშის სიმაღლის 1/5. ხოლო მეწამული ჯვრის მკლავების სიგანე დროშის 1/8-ს. დროშის პირველ და მეოთხე ნაწილი მეწამულია, ხოლო მეორე და მესამე ნაწილი ლაჟვარდის.  გორის დროშის პროპორციაა 2:3.

## რესურსები ინტერნეტში
* გორის მუნიციპალიტეტის დროშა და გერბი

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტი
შკვანა

**შკვანა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ხოფის თემი), ბზიფის ქედის სამხრეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 310 მ, გუდაუთიდან 22 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მუსონები

[border|right|300px|მინი|მუსონი ([ინდოეთი)]]
**მუსონები** (ფრანგ. mousson < არაბ. მაუსიმ – წელიწადის დრო) — ჰაერის მასების მდგრადი სეზონური გადატანა დედამიწის ზედაპირთან და ტროპოსფეროს ქვედა ნაწილში. მუსონების მიმართულება მკვეთრად იცვლება წელიწადის დროების მიხედვით. 

მუსონებს იწვევს კონტინენტისა და ოკეანეების ზედაპირზე ატმოსფერული წნევის მაღალი (ანტიციკლონი) და დაბალი (ციკლონი) არეების მდებარეობის სეზონური ცვალებადობა და ურთიერთქმედება. ყველაზე 
გამოკვეთილად თავს იჩენს ეკვატორული აფრიკის, სამხრეთ- და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ტროპიკულ ქვეყნებში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კლიმატოლოგია
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
შლარა

**შლარა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ბლაბურხვის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე მიუსერის ხეობაში. ზღვის დონიდან 130 მ, გუდაუთიდან 23 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფაუნა

მინი|250პქ|ფაუნა
**ფაუნა** (ლათ. fauna – ტყეებისა და ველების ქალღმერთი; ცხოველთა ჯოგების მფარველი) — ცხოველთა სახეობების ისტორიულად ჩამოყალიბებული ერთობლიობა ამა თუ იმ ტერიტორიაზე. წარმოშობის მხრივ, ფაუნა ერთიან და ერთგვაროვან სისტემას არ წარმოადგენს. 

ისტორიული განვითარების პროცესში იგი ყალიბდება სხვადასხვა წარმოშობის ცხოველთა ჯგუფებისაგან — ფაუნისტური კომპლექსებისაგან. თითოეულ ფაუნაში არჩევენ ე.წ. აბორიგენბს ანუ ცხოველებს, რომლებიც განვითარდნენ ადგილზე, და იმიგრანტებს, რომლებიც მოცემულ ტერიტორიაზე სხვა ადგილებიდან გადმოსახლდნენ.
 
ფაუნისტური კომპლექსების წარმოშობის დადგენა რთული ამოცანაა, ხშირად შეუძლებელიც. განარჩევენ ტუნდრის, ტაიგის, ნემორალურ, ტყის, ველის, ნახევრად უდაბნოს, უდაბნოს, პანთროპულ და სხვა ფაუნისტურ კომპლექსებს. ამა თუ იმ ფაუნის შემცველი კომპლექსების რაოდენობა სხვადასხვაა. მაგ.: ველის ზონის ფაუნას ქმნიან საკუთრივ ველის, კოსმოპოლიტურ სახეობათა სხვა ფაუნებში გაბატონებული კომპლექსების წარმომადგენლები.

უსურიის მხარის ფრინველების ფაუნაში შესაძლოა გაირჩეს აღმოსავლეთ ციმბირის ტაიგის, შორეული აღმოსავლეთის ფართოფოთლოვან ტყეებთან დაკავშირებულ სახეობათა, სამხრეთ ჩინეთის, ინდომალაიური, ზღვის სანაპირო ფორმების კომპლექსები. ამას გარდა აქ ბინადრობენ რელიქტური მესამეული სახეობები და გამყინვარების დროის რელიქტები.
 
ტერმინი ფაუნა იხმარება ასევე ცხოველთა ცალკეული სისტემატიკური ჯგუფების მიმართ (მაგ.; ორნითოფაუნა — ფრინველთა ფაუნა; ენტომოფაუნა — მწერების ფაუნა და ა.შ.), ან კიდევ დედამიწის ისტორიის ამა თუ იმ პერიოდის ცხოველთა სამყაროს აღსანიშნავად. ლაპარაკობენ აგრეთვე ნიადაგის, სარეწაო ცხოველთა ფაუნის სხვ. შესახებაც. ფაუნის შემადგენლობის, ისტორიული განვითარებისა და ჩამოყალიბების შესწავლა ზოოგეოგრაფიის ერთ-ერთი ძირითადი ამოცანაა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ზოოგეოგრაფია
ჩერქეზიხუ

**ჩერქეზიხუ** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ბლაბურხვის თემი), აფხაზეთის გორაკ-ბორცვიან მთისწინეთის ძირას. ზღვის დონიდან 160 მ, გუდაუთიდან 20 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ცოუხვა

**ცოუხვა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აბღარხუქის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, დოხვართისა და ჭბაართის ბორცვიან-ვაკე მდინარეთა შუეთში. ზღვის დონიდან 150 მ, გუდაუთიდან 15 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2011

**ევროვიზია 2011** ან **ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2011** — ევროვიზიის სიმღერის 56-ე საიუბილეო კონკურსი, რომელიც დიუსელდორფში (გერმანია) გაიმართა. ლენა მაიერ-ლანდრუტის გამარჯვებით გერმანიამ კონკურსის ჩატარების უფლება მიიღო.

საქართველოში კონკურსის მაუწყებელი პირდაპირ ეთერში იყო პირველი არხი.

## ფორმატი 
2011 წელს ფინალში 25 ქვეყანამ იასპარეზა („დიდი ხუთეულის“ ქვეყნები და თითო ნახევარფინალიდან ათ-ათი მონაწილე).

### წილისყრა 
2011 წლის 17 იანვარს დიუსელდორფში ჩატარდა წილისყრა, თუ როგორ გადანაწილდნენ ქვეყნები ნახერფინალებში. ისრაელმა მონაწილეობა მიიღო მეორე ნახევარფინალში, რადგანაც ქვეყანა ხსენების დღეს აღნიშნავდა.

### ნახევარფინალები 
#### I ნახევარფინალი 
* პირველი ნახევარფინალი ჩატარდა 2011 წლის 10 მაისს.
* ფინალში გავიდა 10 ქვეყანა.
* ამ ნახევარფინალში ხმებს ასევე აძლევდნენ * და *.

#### II ნახევარფინალი 
* მეორე ნახევარფინალი ჩატარდა 2011 წლის 12 მაისს.
* ფინალში გავიდა 10 ქვეყანა.
* ამ ნახევარფინალში ხმებს ასევე აძლევენ *,  და *.

### ფინალი 
* ფინალი ჩატარდა 2011 წლის 14 მაისს.
* მხოლოდ „დიდი ხუთეული“ ავტომატურად ხვდება ფინალში
* ფინალში 25 მონაწილეა (10-10 თითო ფინალიდან და „დიდი ხუთეული“).

## სქოლიო 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* ევროვიზიის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ევროვიზიის სიმღერის კონკურსები წლების მიხედვით
ციტრუსოვანი (გუდაუთის მუნიციპალიტეტი)

**ციტრუსოვანი**, *ამჟასარა* — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ფსირცხის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 50 მ, გუდაუთიდან 21 კმ, ახალი ათონიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კმ. შეიქმნა 1948 წელს სოფლების მინგრელსკოეს და გრეჩესკოეს გაერთიანებით. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ძიბზირი

**ძიბზირი** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აჭანდარის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ძიბზირის (ააფსთის აუზი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 250 მ, გუდაუთიდან 22 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წვიშაარხუ

**წვიშაარხუ** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ყულანურხვის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 100 მ, გუდაუთიდან 3,5 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭირუთა

**ჭირუთა** (ყოფილი *შუამთა*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე მწარის (ააფსთის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას. მწარის თემის ცენტრი (სოფლები:აძუსთა, ზემო მწარა, ქვემო მწარა). ზღვის დონიდან 360 მ, გუდაუთიდან 17 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯგიდირხვა

**ჯგიდირხვა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აჭანდარის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, ჭბაართისა და დოხვართის (ააფსთის აუზი) შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 160 მ, გუდაუთიდან 19 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰაფშირა

**ჰაფშირა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ლიხნის თემი), გუდოუსა და აძლაგარის შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 40 მ, გუდაუთიდან 3 კმ. სახელწოდება აფხაზურია და „თიხის კლდეს“ () ნიშნავს. 

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აქვაჩარხუ

**აქვაჩარხუ** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ჯირხვის თემი). ზღვის დონიდან 150 მ, შავი ზღვიდან 12 კმ, გუდაუთიდან 19 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Eldrine

**Eldrine** (ƎLDRINE ან *ელდრაინი*) — ქართული როკ-ჯგუფი, რომელმაც გაიმარჯვა ევროვიზიის შიდა შესარჩევ ტურში. ჯგუფმა 2011 წლის 10 მაისს წარადგინა საქართველო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე სიმღერით „One More Day“.

## შემადგენლობა 
* სოფიო ტოროშელიძე — მთავარი ვოკალი
* მიხეილ ჭელიძე — გიტარა
* ირაკლი ბიბილაშვილი —  ბას გიტარა
* დავით ჩანგოშვილი — დასარტყმელი საკრავები
* თამთა შეყილაძე — კეიბორდი, კლავიშებიანი საკრავები
* ბესარიონ ციხელაშვილი — *Dj BE$$*

ჯგუფის შემადგენლობაში ცვლილებები 2011 წლის 28 თებერვალს მოხდა. მთავარი ვოკალი თამარ ვადაჭკორია შეცვალა სოფიო ტოროშელიძემ..

## დისკოგრაფია 
*One More Day (2011, სინგლი)

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 
*ევროვიზია საქართველო 

## სქოლიო
კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
კატეგორია:ქართული როკ-ჯგუფები
ჯირხვა

**ჯირხვა** (ყოფილი *ხუდარა*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის ბორცვიანი მთისწინეთის ძირას. თემის ცენტრი (სოფლები: აფშანხვარა, აქვაჩარხუ, ახუწა, ბგარდვანი, კვანაფა, სინირხვა). ზღვის დონიდან 160 მ, გუდაუთიდან 13 კმ. 

სოფელ ჯირხვაში 1917 წლის დეკემბერში დაიწყო აფხაზეთში პირველად გლეხთა ბოლშევიკური შეიარაღებული რაზმების შექმნა ნესტორ ლაკობას ხელმძღვანელობით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გრიგოლ II

საკუთარი სახელი  **გრიგოლ II** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გრიგოლ II — დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი.
* გრიგოლ II — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი.
* გრიგოლ II — რომის პაპი.
* გრიგოლ II — ალექსანდრიის პატრიარქი.
ორდოსის უდაბნო

მინი|250პქ|ორდოსი
მინი|250პქ|უდაბნოში აღმოჩენილი ბრინჯაოს სტატუეტი. ბრიტანეთის მუზეუმი
**ორდოსის უდაბნო** — უდაბნო და სტეპური რეგიონი ჩინეთში, შიგა მონღოლეთის პროვინციაში. რეგიონის ნიადაგი თიხისა და ქვიშის ნარევს წარმოადგენს, რაც ხელსაყრელია სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობისათვის. მოიცავს 90 650 კმ² ტერიტორიას. მოიცავს ჩინეთის ორ უდიდეს უდაბნოს კუბუქსა და მაოუსუს.

უდაბნოს ესაზღვრება მდინარე იანძი. ჩრდილოეთით, გობის უდაბნოსგან გამოყოფს მთათა სისტემა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ორდოსის უდაბნო 

კატეგორია:ჩინეთის უდაბნოები
ძირფხარა

**ძირფხარა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (კალდახვარის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ბზიფის ნაპირას. ზღვის დონიდან 140 მ, გუდაუთიდან 26 კმ, ბზიფიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 4 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფიგურალური სიტყვა-თქმა

**ფიგურალური** ანუ **ხატოვანი** თქმა არის სიტყვა ან წინადადება, რომელიც ატარებს იდეას. ფიგურული თქმებია საქართველოში მაგალითად:წილი ნაყარია-რუბიკონი გადალახულია, ავგური ღიმილი, სიზიფეს შრომა და ასე შემდეგ.

ფიგურალური თქმები ბლომად მოიპოვება ძველ იგავ-არაკებში, ზღაპრებში, ანდაზებსა და ლექსებში. მათი ნაწილი წარმოიშვა შორეულ ეპოქაში, ნაწილი — ახლო საუკუნეებში. ფიგურალური თქმების მარაგას ამდიდრებდა სხვადასხვა დროის და ქვეყნების კულტურა.

ამ თქმებს ჰყავთ გარკვეული ავტორები. მათი წყაროა ლიტერატურული ნაწარმოებების, ისტორიულ პირთა (მწერალთა, მეცნიერთა, საზოგადო მოღვაწეთა თუ სხვათა) გამოთქმანი, წერილობითი ძეგლები. ზოგი თქმის წამოშობა დაკავშირებულია სხვადასხვა ხალხურ ჩვევებთან და რწმენებთან.

უძველესი ნაწარმოები, სადაც პირველად ვხვდებით ფიგურალურ თქმებს არის საბერძნეთის ეპოსის შედევრები: „ილიადა“, „ოდისეა“.

ფიგურალურ თქმებს ახასიათეთ უდიდესი ლაკონიურობა, აზრის გამომხატველობითობა.

ქართულ ენაში მრავალი ფიგურალური თქმა შემოსულია რუსული და ევროპული მწერლობიდან.

## ლიტერატურა
*ფიგურალურ სიტყვა-თქმათა კრებული გვ. 199, 1960.

კატეგორია:ფიგურალური სიტყვა-თქმა
Alea jacta est

**alea jacta est** („კამათელი გაგორებულია“) — ლათინური გამოთქმა, რომელიც ფიგურალურ გამოთქმად დამკვიდრდა. ეს სიტყვები ეკუთვნის იულიუს კეისარს რაც გადატანით ნიშნავს გაბედული ნაბიჯის  გადადგმას. მტიკცე გადაწყვეტილების მიღებას, ამ შემთხვევაში ომის გამოცხადებას (49 წელს).

## ლიტერატურა
ფიგურალურ სიტყვა–თქმათა კრებული, გვ. 18, 1960

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Divus Iulius*, paragraph 33
* Reference to Augustus playing Alea

კატეგორია:ფიგურალური სიტყვა–თქმები
კატეგორია:იულიუს კეისარი
კატეგორია:ციტატები
სტრუქტურა

**სტრუქტურა** (ლათ. *structūra* – აღნაგობა, განლაგება, წესრიგი) — ობიექტის მყარი კავშირების ერთობლიობა, რომელიც უზრუნველყოფს ობიექტის მთლიანაობასა და თავისთავის მიმართ იგივეობას, მისი ძირითადი თვისებების შენარჩუნებას სხვადასხვა გარეგანი და შინაგანი ცვლილებების დროს. 

ცნება „სტრუქტურა“ მეცნიერებისა და ფილოსოფიის ლიტერატურაში დიდი ხანია გამოიყენება ფორმის ცნების განსაზღვრის ერთ-ერთ ხერხად (ფორმა, როგორც შინაარსის სტრუქტურა, ორგანიზაცია). XX საუკუნეში სტრუქტურულ მიმართებათა ანალიზმა თვალსაჩინო ადგილი დაიკავა ენის, ეთნოგრაფიული ერთობის, ლიტერატურისა და ხელოვნების ნაწარმოებთა და სხვ. შესწავლაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფილოსოფიური ტერმინები
კატეგორია:მათემატიკური ტერმინები
მილეტის სკოლა

მინი|მილეტის ადგილმდებარეობა
**მილეტის სკოლა** — ძველი ბერძნული ფილოსოფიის პირველი გულუბრყვილო მატერიალისტური სკოლა. წარმომადგენლები არიან: თალესი, ანაქსიმანდრე, ანაქსიმენე (სახელწოდება მიიღო იონიის ქალაქ მილეტის მიხედვით). 

მილეტის სკოლით ფაქტობრივად იწყება ძველი ბერძნული ფილოსოფია, რადგან იგი თვალხილული მოვლენების მრავალფეროვნების მიღმა ეძიებდა მათგან განსხვავებულ საგანთა არსს. მილეტის სკოლა სამყაროს ცოცხალი მთელის სახით განიხილავდა. ცოცხალსა და არაცოცხალს, ფსიქიკურსა და ფიზიკურს განასხვავებდა მხოლოდ მეტ-ნაკლები გასულიერების მიხედვით. 

თვით გასულიერებას (სული) მილეტის სკოლა მიიჩნევდა პირველადი ნივთიერების ფაქიზ და მოძრავ სახეობად. 

მილეტის სკოლამ დიდი გავლენა მოახდინა ძველი ბერძნული მატერიალისტური ფილოსოფიის შემდგომ განვითარებაზე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფილოსოფია
ჰეკატეოს მილეტელი

thumb|250px|right|ჰეკატეოს მილეტელისეული მსოფლიოს გეოგრაფია
**ჰეკატეოს მილეტელი** (ძვ. ბერძნ. Ἑκαταῖος; დაახლ. დ. ძვ. წ. 550 — გ. ძვ. წ. 480) — ძველი ბერძენი ისტორიკოსი და გეოგრაფი. მილეტის წარჩინებულთა ოჯახიდან იყო. ბევრს მოგზაურობდა და პირველი დაინტერესდა სხვა ქვეყნების ისტორიით, რის გამოც მას პირველ ისტორიოგრაფად მიიჩნევენ. 

ავტორია 2 თხზულებისა. ერთია: „დედამიწის ირგვლივ“ („periodos, ges“, ერთ-ერთი პირველი გეოგრაფიული ნაწარმოები), რომელიც შედგებოდა 2 წიგნისაგან და შეიცავდა ევროპის, აზიის და ლიბიის აღწერილობას. 

მე-2 თხზულებაში „გენეალოგია“ („genealogia“) მოცემული იყო ძველი მითებისა და ლეგენდების კრიტიკა, თუმცა ეს კრიტიკული მიდგომა 
პრაგმატულ ხასიათს ატარებდა. ჰეკატეოს მილეტელმა პირველმა შეადგინა ხმელეთის დასახლებული ნაწილის კარტოგრაფიული გამოსახულება. ეს რუკა აღმოჩენილი არ არის, მაგრამ ჰეროდოტეს და სხვა ავტორთა აღწერილობით შესაძლებელი ხდება მის შესახებ წარმოდგენის შექმნა. 

ჰეკატეოს მილეტელის თხზულებიდან მხოლოდ 380 ნაწყვეტმა მოაღწია. წერდა იონიურ დიალექტზე, სადა ენით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ძველი ბერძენი გეოგრაფები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 550
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 480
კატეგორია:ძვ. წ. VI საუკუნის ბერძნები
კატეგორია:თურქეთში დაბადებულები
ბაჰრეინის საპროტესტო აქციები (2011)

**ბაჰრეინის საპროტესტო აქციები** – ანტისამთავრობო გამოსვლა ბაჰრეინში, დაიწყო 2011 წლის 14 თებერვალს.

გამოსვლების მიზეზად, რომელიც ეგვიპტეში გამართული დემონსტრაციებით არის ინსპირირებული, სახელდება უმუშევრობა და რელიგიური ნიშნით ადამიანის უფლებების დარღვევა. სამეფოს შიიტური უმრავლესობა დიდი ხანია უჩივის დისკრიმინაციას სუნიტური მონარქიის მიერ. დემონსტრანტებს რამდენიმე მოთხოვნა აქვთ, მათ შორის პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლება, სამუშაო ადგილების შექმნა, სუნიტური უმცირესობის მიერ შიიტების დისკრიმინაციისთვის ბოლოს მოღება და ბაჰრეინის მთავრობის არჩევა ხალხის და არა მეფის მიერ. 

## ქრონიკა 
* 14 თებერვალი – დაიღუპა დემონსტრანტი
* 16 თებერვალი – დაკრძალეს დემონსტრაციის დროს დაღუპულები. მანამაში კარვების ქალაქი გაიმართა.
* 17 თებერვალი – ხელისუფლებამ მთავარი მოედნის დემონსტრანტებისგან გაწმენდა დაიწყო. პოლიციამ ცრემლმდენი გაზი გამოიყენა. ისმოდა აფეთქებების ხმას. დაიღუპა ორი მომიტინგე. მანამის ცენტრალურ უბნებს ჯარი აკონტროლებს. აიკრძალა შეკრებები. 
* 18 თებერვალი – ათასობით ადამიანი დაესწრო საპროტესტო დემონსტრაციის დარბევის შედეგად დაღუპულთა დაკრძალვას. გნარისხებულ დემონსტრანტებს ხელთ ეპყრათ ბანერები და ანტისამთავრობო ლოზუნგებს გაჰყვიროდნენ.
* 19 თებერვალი – ბაჰრეინის მეფემ ჰამად ბინ ისა ალ-ხალიფამ თავის უფროს ვაჟს, კრონპრინც სალმას სთხოვა ეროვნული დიალოგის წარმართვა „ყველა პარტიასთან“, რათა გადაიჭრას პოლიტიკური კრიზისი, რაზედაც ოპოზიციამ უარი განაცხადა.
* 20 თებერვალი – ათასობით დემონსტრანტმა "მარგალიტის მოედანი" დაიკავა, რომელიც მანამის ცენტრში მდებარეობს. ბაჰრეინის პრინცმა ბრძანება გასცა მანამის ქუჩებიდან სამხედრო ტექნიკის გაყვანის შესახებ.
* 22 თებერვალი – შიიტური ოპოზიციის ათი ათასობით მომხრე დედაქალაქ მანამის ქუჩებშია მთავრობის გადადგომას მოითხოვს.  ჯერჯერობით ყველაზე მასშტაბური აქცია გაიმართა მიუხედავად მეფე ჰამად ბინ ისა ალ-ხალიფას მიერ გაცემული ბრძანებისა პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლების თაობაზე.
* 28 თებერვალი – ბაჰრეინში დემონსტრანტებმა დაბლოკეს პარლამენტის ზედა პალატის შესასვლელი, რის შედეგადაც ის დროებით დაიხურა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Live blog Bahrain  
* Bahrain Protests 2011  
* Bahrain Protests

## სქოლიო 
კატეგორია:2011 წელი ბაჰრეინში
კატეგორია:ბაჰრეინის ისტორია
ასტროლაბი

[მინი|მეფე [ვახტანგ VI პირადი ასტროლაბი (1716-1719). თითბერი]]
**ასტროლაბი** ( < ასტრო... და ) — უძველესი ასტრონომიული და გეოდეზიური ხელსაწყო. გამოიგონა ჰიპარქემ ძვ. წ. II საუკუნის დასასრულს. თავდაპირველად ასტროლაბი წარმოადგენდა ვერტიკალურ ჩამოსაკიდ ბრინჯაოს წრეს, რომლითაც ჰორიზონტზე ვარსკვლავთა სიმაღლეს საზღვრავდნენ, შემდეგ ასტროლაბს დაუმატეს ლიმბი — ჰორიზონტალური წრე გრადუსული დანაყოფებიანი და წყვილდიოპტრიანი უძრავი და მოძრავი *ალიდადა*, ხოლო XVII საუკუნის დასასრულს — ჭოგრი.

ასტროლაბი თანამედროვე კუთხსაზომი ხელსაწყოს — თეოდოლიტის წინამორბედია. საზღვაოსნო პრაქტიკაში ასტროლაბი შეცვალა სექსტანტმა. 
პრიზმულ ასტროლაბს დღესაც იყენებენ. მას აქვს ჰორიზონტულად დაყენებული ჭოგრი, ჭოგრის ობიექტივის წინ — ორწახნაგა პრიზმა და ვერცხლისწყლიანი ხელოვნური ჰორიზონტი. 

პრიზმული ასტროლაბით განისაზღვრება ადგილობრივი დრო და განედი. 

საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ს. ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში დაცულის ვახტანგ VI-ის დროინდელი ასტროლაბი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ასტრონომიული ხელსაწყოები
კატეგორია:ნავიგაცია
სლეში

**სლეში** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სლეში - მუსიკოსი
**Slash - ალბომი *სლეში*
**სლეში - სლეშის მიერ დაწერილი ავტობიოგრაფიული წიგნი
აფხაზური წარმართობა

**აფხაზური წარმართობა** — აფხაზ ხალხში გავრცელებული ტრადიციული რწმენა-წარმოდგენები, წარმართული რელიგია. უფრო მეტად იყო გავრცელებული წინაქრისტიანულ და წინაისლამურ პერიოდში, თუმცა ტრადიციული რელიგიური რიტუალები, რომლებიც ისლამსა და ქრისტიანობაშია შერწყმული, აფხაზეთში დღესაც სრულდება. აფხაზური წარმართობა მნიშვნელოვან მსგავსებას ამჟღავნებს როგორც ქართულ, ისე ჩრდილოკავკასიურ ტრადიციულ რწმენა-წარმოდგენებთან. არსებობს გადმოცემები, რომლის მიხედვითაც აფხაზებმა წარმართული სალოცავები დააარსეს ჩრდილოეთიდან მოსული წინაპრების სახელებზე. ეს გადმოცემები ჩრდილოკავკასიური ხალხების აფხაზეთის ტერიტორიაზე XVII-XVIII საუკუნეებში ჩამოსახლების პროცესს უკავშირდება. მაგალითისთვის, ამგვარი წარმართული სალოცავია ინალკუბას საფლავი ფსხუში. აფხაზები ხშირად წარმართულ სალოცავებს ძველი ქართული ეკლესიების ადგილებში ან ნაეკლესიარებში აწყობდნენ. 

აფხაზური წარმართული რელიგიის მთავარი ღვთაებაა ანცვა. სხვა ღვთაებები ცალკეულ სამეურნეო დარგებს განაგებენ. მაგალითისათვის:
* *ჯაჯა* (*Џаџа*) — ნაყოფიერების ქალღმერთი, მოსავლისა და მიწათმოქმედების მფარველი;
* *აითარი* (*Аиҭар*) — მეცხოველეობის ღმერთი;
* *ანანა-გუნდა* (*Анана-Гунда*) — ფუტკრებისა და მეფუტკრეობის მფარველი ქალღმერთი;
* *კვიკვინი* — სელისა და ბამბის მფარველი; 
* *ერიში* (*Эриш*) — რთვისა და ქსოვის ქალღმერთი;
* *აჟვეიფშა* (*Ажәыҧша*) — ნადირთა მბრძანებელი და მონადირეთა მფარველი;
* *აირგი* (*Аигр*) — ომის ღმერთი;
* *ძიძლანი* (*Ӡыӡлан*) — წყლის ქალღმერთი.

აფხაზური წარმართობისათვის დამახასიათებელია მთებისა და ხეების კულტი. ტრადიციულ სალოცავ ადგილებში დღესაც სრულდება ამ ღვთაებათა სადიდებელი ლოცვები და მსხვერპლშეწირვა. ამ რიტუალებში მონაწილეობენ როგორც ქრისტიანი, ისე ისლამის მიმდევარი აფხაზები. ამგვარი მსხვერპლშეწირვები ხშირად სათემო და საგვარეულო დღესასწაულებზე ხდება, ძირითადად წირავდნენ თხას. 

## სქოლიო 
*
ალპური

**ალპური** ( [აჭჾჷფსთა], ყოფილი „ალპიისკოე“) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (კოლხიდის თემი), მდინარე ბზიფის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 100 მ, შავი ზღვიდან 2 კმ, გაგრიდან 2 კმ. 

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 278 ადამიანი.

## ისტორია
ცნობილია XX საუკუნის დასაწყისიდან როგორც ალპური. 1948 წელს ეწოდა ალპური, ხოლო 1955 წელს დაუბრუნდა სახელი ალპური. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა უწოდეს აჩიფსთა (Аҽыҧсҭа), რაც „ირმის ხეობას“ ნიშნავს.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აყვარა

**აყვარა** ( [აყჿარა]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ბზიფის თემი), მდინარე ბზიფის მარჯვენა ნაპირზე, თბილის-სოჭის რკინიგზის ხაზზე. ზღვის დონიდან 120 მ, შავი ზღვიდან 10 კმ, გაგრიდან 11 კმ. 

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 1 164 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აჩმარდა

**აჩმარდა** ( [აჩჾმარდა]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ბაღნარის თემი), მდინარე ცანდრიფშის (ხოშუფსეს მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე, გაგრის ქედის დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 460 მ, შავი ზღვიდან 12 კმ, გაგრიდან 39 კმ. 

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 230 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხოფი

**ხოფი** (ყოფილი *ათვარხუ*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ეღრის (ააფსთის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირას. თემის ცენტრი (სოფლები: არხა, კვანაფა, შკვანა). ზღვის დონიდან 280 მ, გუდაუთიდან 18 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აციჯქვა

**აციჯქვა** ( [აცჷჯქჿა], აწიჯქვა, აწეიჯქვა) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ლიძავის თემი), მდინარე ბზიფის მარცხენა მხარეზე, თბილის-სოჭის რკინიგზის ხაზზე. ზღვის დონიდან 90 მ, შავი ზღვიდან 5 კმ, გაგრიდან 24 კმ. 

## ისტორია
1949 წელს ლიძავის სასოფლო საბჭოში შედიოდა. მისი ამჟამინდელი სახელია აციჯქუა (Ацыџьқəа).

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 454 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წანიგვართა

**წანიგვართა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აგარაკის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 150 მ, გუდაუთიდან 32 კმ, ბზიფიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 13 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბაღნარი

**ბაღნარი** ( [ხჷშჿჰა]; ყოფ. *ხრისტოფოროვო* — გადაერქვა 1944 წლის 15 იანვარს.) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში, მდინარეების სანდრიფშის და ჟეოფსის (მდინარე ხაშუფსის სათავეები) შესართავთან ახლოს. თემის ცენტრი (სოფლები: აჩმარდა, ველი, კლდეკარი, მენდელეევო). ზღვის დონიდან 230 მ, გაგრიდან 33 კმ. 

## ისტორია
ვ. კვარჭიას ცნობით, XIX საუკუნის 30-იან წლებში იხსენიება როგორც ხისხორიფშ. აფხაზთა მუჰაჯირობის შემდეგ, 70-იან წლებში, ეს მიწები მემამულე ხრისტოფოროვს
ებოძა და ხრისტოფოროვო ეწოდა. 1944 წელს გადაერქვა სახელი და ბაღნარი დაერქვა. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა ხიშვჰარიფშ//ხიშვჰა (Хышəҳарыҧшь, Хышəҳа) დაარქვეს.

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 320 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გამბელა

**გამბელა** () — ქალაქი დასავლეთ ეთიოპიაში. გამბელის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.  2005 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 31 282 კაცი, რომელთაგანაც 33,8% ანუაკოს ეთნიკური ჯგუფია, 26.1% – ორომო, 14% – ამჰარა, 10.4% – ნუერი, 6.5% – ტიგრაი, 4.3% – კამბაატა და 4.9% სხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის ქალაქები
ასოსა

**ასოსა** () — ქალაქი დასავლეთ ეთიოპიაში. ბენიშანგულ-გუმუზის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.  2005 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 20,226 კაცი, რომელთაგანაც 10,929 მამაკაცია და 9,297 ქალი. მოსახლეობის 54.92%  ქრისტიანია,  29.75% – მუსლიმი და  14.89% – პროტესტანტი.

ეთიოპიის სამოქალაქო ომის დროს ქალაქს აკონტროლებდა ორომოს გათავისუფლების სახალხო ფრონტი.

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის ქალაქები
ბზიფთა

**ბზიფთა** ( [ბზჷფთა], ყოფილი *ბზიფისხევი*, ბზიბტა, ყოფილი ბზისხევი) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ბზიფის თემი), მდინარე ბზიფის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 190 მ, შავი ზღვიდან 8 კმ, გაგრიდან 20 კმ. 

## ისტორია
აფხაზური ბზიფთა ქართულად ითარგმნება, როგორც ბზის ხევი. XX საუკუნის 40-იან წლებში ქართული სახელი ბზისხევი ერქვა. 1930 წელს კოლდახვარის ს/საბჭოში შედიოდა ბზიბის-ხევის, ხოლო 1949 წელს ბზიფის სასოფლო საბჭოში — ბზიფისხევის სახელწოდებით. 1955 წელს ბზიბტა ეწოდა.

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 351 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ადამა

**ადამა**, **ნაზრეთი** () — ქალაქი ცენტრალურ ეთიოპიაში. ორომიის რეგიონის დე-ფაქტო ადმინისტრაციული ცენტრი. 2005 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 228 623 კაცი. ქალაქში ცხოვრობენ მართლმადიდებლები, მუსულმანები და იუდეველები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Adama Chamber of Commerce 
* MSN Map - elevation = 2485

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის ქალაქები
ეთიოპიის ხალხთა რევოლუციურ-დემოკრატიული ფრონტი

**ეთიოპიის ხალხთა რევოლუციურ-დემოკრატიული ფრონტი** – ოთხი პოლიტიკური პარტიისაგან შემდგარი მმართველი  კოალიცია ეთიოპიაში. კოალიციის ლიდერია პრემიერ-მინისტრი მელეს ზენავი.

პარტიის შემადგენლობაში შედის ოთხი, ეთნიკური ჯგუფების მიხედვით ჩამოყალიბებული პოლიტიკური გაერთიანება:

# ტიგრაის განთავისუფლების სახალხო ფრონტი
# ამჰარის ეროვნულ-დემოკრატიული მოძრაობა
# ორომოს სახალხო-დემოკრატიული ორგანიზაცია 
# სამხრეთ ეთიოპიის ხალხთა დემოკრატიული მოძრაობა

2005 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ კოალიცია 547  ადგილიდან ეთიოპიის პარლამენტში ფლობდა 327 ადგილს, ხოლო 2010 წლის 23 მაისის არჩევნებზე – 499 მანდატს..

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1989 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ეთიოპიის პარლამენტი

**ეთიოპიის პარლამენტი** — ორპალატიანი საკანონმდებლო ორგანი ეთიოპიაში. შედგება ფედერაციის საბჭოსა და სახალხო წარმომადგენელთა საბჭოსაგან, რომელთაც შესაბამისად ეწოდებათ ზედა და ქვედა პალატა. 

* ***ფედერაციის საბჭო*** ( *— Yefedereshn Mekir Bet*) შედგება 112 წევრისაგან. კონსტიტუციის თანახმად ფედერაციის საბჭო დაკომპლექტებულია ეთიოპიის რეგიონების მიხედვით.

* ***სახალხო წარმომადგენელთა საბჭო*** ( *— Yehizbtewekayoch Mekir Bet*) შედგება 547 წევრისაგან და ფორმირდება მაჟორტარული საარჩევნო სისტემის საფუძველზე. გარდა ამისა 22 ადგილი დაჯავშნულია ეროვნული უმცირესობებისათვის. 

## რესურსები ინტერნეტში
* პარლამენტის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ეთიოპიის პოლიტიკა
ირაკლი ჯავახაძე

**ირაკლი ჯავახაძე** (დ. 3 მაისი, 1968, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მწერალი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა თბილისში 1968 წლის 3 მაისს. მშობლები: დედა - ნანა ღრუბელაშვილი (1941), მამა - ვახტანგ ჯავახაძე (1932). უცოლო. შვილი - მარიამი (1988).

1990 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის  ფაკულტეტი.

ირაკლი ჯავახაძის პირველი მოთხრობები: "დუელი", "თედორე", "შენ", "ჩვენს მაღაზიაში" დაიბეჭდა ჟურნალ "ცისკრის" 1990 წლის მეხუთე ნომერში.

1999 წელს საქართველოს რადიოში ირაკლი ჯავახაძის მოთხრობის მიხედვით რეჟისორმა ლევან ლორთქიფანიძემ განახორციელა რადიოსპექტაკლი "შავი სიის კავალრები"; ამავე ნაწარმოების მიხედვით რეჟიოსრმა ნუგზარ ლორთქიფანიძემ 2002 წელს ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის დრამატულ თეატრში დადგა სპექტაკლი.

ქართულად თარგმნილი აქვს სერგეი დოვლატოვის, ჩარლზ ბუკოვსკის და კვენტინ ტარანტინოს ნაწარმოებები.

როგორც ჟიურის წევრი, მონაწილეობდა ლიტერატურული კონკურსების: "გალას" (2007) და "საბას" (2010) ჟიურიში.

ირაკლი ჯავახაძის ჰობი ავტომობილის მართვა და მოგზაურობაა.

## გამოცდილება 
* 1990 - 1993 გაზეთი "მამული”, კორესპონდედნტი;
* 1993 - 1994 გაზეთი "ჯორჯიან თაიმსი”, მთავარი რედაქტორის მოადგილე;
* 1996 - 2000 "დილის გაზეთი”, განყოფილების რედაქტორი;
* 2000 - 2004 გაზეთი "ახალი ეპოქა”, განყოფილების რედაქტორი;
* 2005        ლიტერატურულ გაზეთ "პარნასის” მთავარი რედაქტორი;
* 2009 - ... "ლიტერატურული გაზეთი", მთავარი რედაქტორი.

## წიგნები 
* 1997 „პირველი“, გამომცემლობა „საქართვერლო“; 
* 1997 „შავი სიის კავალერები“, გამომცემლობა „საარი“; 
* 1998 „ალაბამა, ალაბამა, ალაბამა...“ , გამომცემლობა „საარი“ – ISBN 99928-39-06-6 
* 1999 „კავალერები”, გამომცემლობა „საარი“ – ISBN 99928-39-56-2
* 2002 „ობლიგაცია“ , გამომცემლობა „საარი“ – ISBN 99940-29-99-1
* 2010 „სამი ძველი მოთხრობა“ , გამომცემლობა „ინტელექტი“ – ISBN 978-9941-420-82-5

## თარგმანები 
* სერგეი დოვლატოვი – "ჩემოდანი" , ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2009 – ISBN 978-9941-403-91-0
* ჩარლზ ბუკოვსკის მოთხრობა "ტეხასის სამოთხეები", გაზეთი "პარნასი", 1998
* კვენტინ ტარანტინო – "რეზერვუარის ქოფაკები" (კინოსცენარი), იბეჭდებოდა გაზეთ "პარნასში" (Quentin Tarantino, Reservoir Dogs, 1992), თარგმანი რუსულიდან

## პრემიები 
* "კავალერები" (მოთხრობების კრებული) – ნომინაცია: "საუკეთესო პროზაული კრებული", თბილისის წიგნის ფესტივალი, 2002
 
## რესურსები ინტერნეტში 
* "ობლიგაცია" (წიგნი)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი დრამატურგები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ეთიოპიის სამოქალაქო ომი

**ეთიოპიის სამოქალაქო ომი** – შეიარაღებული კონფლიქტი ეთიოპიაში. დაიწყო 1974 წლის 12 სექტემბერს, მას შემდეგ, რაც დროებითმა სამხედრო-ადმინისტრაციულმა საბჭომ მოაწყო სამხედრო გადატრიალება და დაამხო იმპერატორ ჰაილე სელასიე I-ის მმართველობა. სამოქალაქო ომი გაგრძელდა 1991 წლამდე, მანამ სანამ ეთიოპიის ხალხთა რევოლუციურ-დემოკრატიულმა ფრონტმა და კიდევ სხვა პატრიოტულმა ორგანიზაციებმა არ დაამხეს კომუნისტური მმართველობა ეთიოპიაში. 

სამოქალაქო ომი მიმდინარეობდა 17 წლის განმავლობაში და სულ დაიღუპა 250 000 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამოქალაქო ომების სია
* ომი დამოუკიდებლობისათვის ერიტრეაში

## რესურსები ინტერნეტში 
*Ethiopian Civil War information page at onwar.com 

## სქოლიო 
კატეგორია:ეთიოპიის ისტორია
კატეგორია:XX საუკუნის სამოქალაქო ომები
კატეგორია:XX საუკუნის ომები
კატეგორია:1970-იანი წლების კონფლიქტები
კატეგორია:1980-იანი წლების კონფლიქტები
კატეგორია:1990-იანი წლების კონფლიქტები
კატეგორია:1970-იანი წლები ეთიოპიაში
კატეგორია:1980-იანი წლები ეთიოპიაში
კატეგორია:1990-იანი წლები ეთიოპიაში
კატეგორია:ცივი ომის კონფლიქტები
კატეგორია:სხვისი ომი
კატეგორია:ერიტრეის ომები
კატეგორია:იემენის ომები
პარმენიდე

მინი|პარმენიდე ელეელი
**პარმენიდე ელეელი** (ბერძნ. Παρμενίδης; დ. ძვ. წ. 540 ან ძვ. წ. 515 — გ. დაახლ. ძვ. წ. 450) — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი, ელეელთა სკოლის წარმომადგენელი.

იყო ქსენოფანე კოლოფონელის მოწაფე; იკვლევდა არსისა და არარსის, არსისა და აზრის დამოკიდებულებას. პარმენიდე ავტორია ფილოსოფიური
პოემისა „ბუნების შესახებ“, რომლის სრულ ტექსტს მხოლოდ VI ს-მდე მოუღწევია. პოემის ნაწილებია: პროლოგი, ჭეშმარიტების გზა და ცდუნების გზა.

უმთავრესია მეორე ნაწილი, რომელშიც პარმენიდე წინააღმდეგ ჰერაკლიტესი, ამტკიცებს არსისა და არარსის შეუთავსებლობას და ადგენს არსის არსებით ნიშნებს (ერთი, უცვლელი და სხვ.).

პარმენიდეს თვალსაზრისით, არსი სინამდვილის მეტაფიზიკური არსებაა, აზრის საგანია; აზრი არ არსებობს არსის გარეშე. პარმენიდეს ამ დებულებას იდეალიზმიც იყენებს და მატერიალიზმიც. პარმენიდემ ვერ შეძლო ბუნების მრავალფეროვნების ახსნა, არსის მეტაფიზიკა დაუპირისპირა ფიზიკას, როგორც ბუნების ფილოსოფიას. ბუნება პარმენიდესთვის არც არსია და არც არარსი, ის მათი ნარევია, „მოჩვენებაა“, ფიზიკური შედგენილობით კი ორელემენტოვანია (ცეცხლი, მიწა. პარმენიდემ ერთმანეთს მოწყვიტა არსი და მოვლენები, ერთი და მრავალი, მეტაფიზიკა და ფიზიკა, რადგან წინასწარ უარყო ერთიანობასთან მისასვლელი დიალექტიკური გზა.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*"Lecture Notes: Parmenides", S Marc Cohen, University of Washighton
*Parmenides and the Question of Being in Greek Thought
*Parallel text of three translations (two English, one German)
*Parmenides Bilingual Anthology (in Greek and English, side by side)
*Fragments of Parmenides

კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 540
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 450
ჩადური ენები

მინი|აფრაზიული ენების განაწილება
**ჩადური ენები არის** — აფრაზიული ოჯახის შემადგენლობაში. გავრცელებულია ცენტრალურ- და დასავლეთაფრიკულ ქვეყნებში, ნიგერიის ჩრდილოეთში, კამერუნში, დასავლეთ ჩადში და სამხრეთ ნიგერიაში. სხვა დანარჩენ აფრაზიულ ენებთან შედარებით ყველაზე ახლოს არის ეგვიპტურ ენასთან. საერთოდ არსებობს 150-ზე მეტი ენა და დიალექტი ამ ჯგუფში. გენეტიკურად ისინი იყოფიან შემდეგ ტოტებად:

* დასავლეთჩადური (სამხრეთ ნიგერიაში)
** ჰაუსა
** ანგასი, სურა, გერკა, ანკვე, მონტოლი;
** კარეკარე, ბოლევა, ნგამო, კანაკურუ (დერა);
** ბარდჟი, პაა (აფა); ბადე, ნგიზიმი;
** რონი (ფერი, ბოკოსი, შა, კულარე);

* ცენტრალურჩადური (ნიგერიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ჩრდილოეთ კამერუნში, ჩადში)
** ტარა, გაანდა;
** ბურა, მარგი, კილბა (ხიბა);
** ხიგი; ბატა;
** ლაამანგი (ხიდკალა) და სხვ.;
** ვანდალა (მანდარა), გამერგუ, პადუკუ, გლავდა;
** სუკური; მატაკამ, გისიგა;
** დაბა;
** გიდერ;
** კოტოკო (ლოგონე, ბუდუმა და სხვ.);
** მუსგუ; მასა და სხვ.;

* აღმოსავლურჩადური (ჩადი, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა)
** კერა, ნანჩერე, სომრეი, მოდგელი, სოკოროი, მუბი, ტუმაკი, ტუბური და სხვ.

## ფონეტიკა 
ჩადური ენების ფონეტიკა ხასიათდება თანხმოვნების სიმდიდრით. განსხვავდება ხმოვანთა სიგრძე.

კატეგორია:აფრაზიული ენები