open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სამარყანდის ოლქი

**სამარყანდის ოლქი** (ვილაეთი) () — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სამარყანდი. 

## ზოგადი მიმოხილვა
შეიქმნა 1938 წლის 15 იანვარს. მდებარეობს რესპუბლიკის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე ზარაფშანის შუა დინების აუზში. ფართობი 16.4 ათასი კმ². სამარყანდის ოლქის ჩრდილოეთ ნაწილში ნურათაუს და აქთაუს ქედები, ყიზილყუმის უდაბნოს ნაწილი; სამხრეთში — ზარფაშანის ქედის ჩრდილოეთ კალთები და ყარნაბჩულის სტეპი. ერთადერთი დიდი მდინარეა ზარაფშანი. სამარყანდის ოლქში განვითარებულია მანქანათსაშენი, ლითონდასამუშავებელი, ქიმიური, მსუბუქი და კვების მრეწველობა,  მექანიზებული სოფლის მეურნეობა. სოფლის მეურნეობაშ დიდი ადგილი უკავია სარწყავ მიწებს. აგებულია წყალსაცავები და საირიგაციო არხები. მოჰყავთ ბამბა, თამბაქო, მარცვლოვნები, კარტოფილი, ბოსტნეული, ხილი. აშენებენ მსხვილრქოსან საქონელს, ცხვარს, თხას. განვითარებულია მეაბრეშუმეობა. სამარყანდის ოლქს კვეთს სარკინიგზო მაგისტრალი კრასნოვოდსკ-ტაშკენტი. განვითარებულია საჰაერო მიმოსვლა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთის ოლქები
ყირმიზი-ბაზარი

**ყირმიზი-ბაზარი** ( — „წითელი ბაზარი“, ) — დაბა აზერბაიჯანში,  ხოჯავენდის რაიონში. ყარაბაღის ომის შემდეგ აკონტროლებს არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა, რომლის ადმინისტრაციული დაყოფის მიხედვით შედის მარტუნის რაიონის შემადგენლობაში. აზერბაიჯანის ადმინისტრაციული დაყოფით შედის ხოჯავენდის რაიონის შემადგენლობაში. 

## გეოგრაფია
სოფელზე გადის გზატკეცილი „ჩრდილოეთი-სამხრეთი“, რომელიც მთიანი ყარაბაღის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილებს აკავშირებს სტეფანაკერტთან.

## ისტორია
1992 წლის მაისის შემდეგ აკონტროლებდა სომხეთის შეიარაღებული ძალები, ხოლო ყარაბაღის ომის დასრულების შემდეგ არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ძალები. 

## რესურსები ინტერნეტში
*
* ყირმიზი-ბაზარი
 

კატეგორია:ხოჯავენდის რაიონის სოფლები
Tayanna

**ტეტიანა რეშეტნიაკი** (; დ. 29 სექტემბერი, 1984), უფრო მეტად ცნობილი სასცენო სახელით **Tayanna** — უკრაინელი მომღერალი, მსახიობი და კომპოზიტორი. იყო ჯგუფ „Горячий Шоколад“-ის („ცხელი შოკოლადი“) წევრი. გამოშვებული აქვს ორი სტუდიური ალბომი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:უკრაინელი ქალი მომღერლები
კატეგორია:უკრაინელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:უკრაინელი ქალი კომპოზიტორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შრი-ლანკის კულტურა

**შრი-ლანკის კულტურა** — შრი-ლანკის კულტურასა და ტრადიციებზე უდავოდ დიდ გავლენას ახდენს ინდური წეს-ჩვეულებები და ეროვნული მახასიათებლები, ამიტომ კუნძულის მკვიდრთა მხატვრობა, მუსიკა, არქიტექტურა და ხალხური ხელოვნება დიდწილად ინდურ ტრადიციებს მოგვაგონებს. კუნძულებზე პირველი ადამიანები უკვე არსებობდნენ ქვის ხანაში. შემდეგ, ცეილონში დასახლდა სინჰალური ტომები, რომლებიც ინდოეთიდან ჩამოვიდნენ ძვ.წ. 300 წლის შემდეგ, ბუდიზმი აღწევს კუნძულზე და ეს რელიგია ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ხდება და სერიოზულ კვალს ტოვებს შრი-ლანკის კულტურაში. შრი-ლანკის მოსახლეობას მიაჩნია, რომ სიწმინდეებს სამკურნალო თვისებები და ჯადოსნური ძალა აქვთ. მათი ასეთი წარმოდგენები და რწმენა იძლევა გარანტიას, რომ ბუდიზმი კუნძულის მთავარ რელიგიად დარჩება. იუნესკოსა და მსოფლიო მემკვიდრეობის სიის ნუსხაში ​​შედის შრი-ლანკის რამდენიმე ადგილი. "სიგირიას" კლდოვანი ციხე, რომელიც V საუკუნეში მოჭრილ კლდეში აიგო, მთავარი ღირებულება იყო სარკისებური ოთახი ფრესკა. მათი სიმაღლე 40 მეტრს აღწევდა, ხოლო სიგრძემ 140 მეტრს აჭარბებდა. "დამბულას" ოქროს მღვიმეების ტაძარს, რომელიც ჩვენს წელთაღრიცხვამდე I საუკუნიდან არის ცნობილი, დიდი მნიშვნელობა აქვს შრი-ლანკას კულტურაში, რადგან იგი ორი ათასწლეულზე მეტია მომლოცველთა ადგილია. წმინდა ტაძრების კომპლექსს სამხრეთ აზიის უდიდეს გამოქვაბულ სტრუქტურას უწოდებენ. შუა საუკუნეების დედაქალაქ "ცეილონ პოლონარუვაში" არის ქვის ეკლესია და ბუდას უზარმაზარი ქანდაკება. ქანდაკებების უზარმაზარ ზომას ხელი არ შეუშლია მოქანდაკეებისათვის, გადმოეცათ რეალიზმი და ღვთაების ადამიანური თვისებები. ცეილონის ჩაი ერთ-ერთ ყველაზე მაღალხარისხოვნად ითვლება და მისი ჯიშები საშუალებას აძლევს გურმანებსა და კოლექციონერებს ნამდვილი სიამოვნება ჰქონდეთ შრი-ლანკაში შვებულების დროს ან მათი დასვენების დროს. მათ ყოველთვის ჰქონდათ საპატიო ადგილი შრი-ლანკის კულტურაში. სამკაულები თავადაზნაურობის ეროვნული სამოსის დეკორაციად იქცა და მათ მოპოვებამ მოულოდნელი შემოსავალი მოუტანა მაღაროების მფლობელებს .

## რესურსები ინტერნეტში
https://hu.aroundtravels.com/articles-on-sri-lanka/culture-sri-lanka-tradition-features.html(https://hu.aroundtravels.com/articles-on-sri-lanka/culture-sri-lanka-tradition-features.html%5D)
მარია ტერეზა ჩიბო-მალასპინა

**მარია ტერეზა ჩიბო-მალასპინა** (; დ. 29 ივნისი, 1725, ნოველარა, იტალია — გ. 29 დეკემბერი, 1790, მოდენა, იტალია) — იტალიელი წარჩინებული ჩიბო-მალასპინათა საგვარეულოდან. მასასა და კარარას სუვერენული ჰერცოგინია 1731-1790 წლებში. მოდენისა და რეჯიოს კონსორტი ჰერცოგინია 1780-1790 წლებში როგორც ერკოლე III-ის პირველი ცოლი. მასას ჰერცოგინია მარია ბეატრიჩეს დედა.

## ბიოგრაფია 
მარია ტერეზა დაიბადა 1725 წლის 29 ივნისს ნოველარაში, ჩრდილოეთ იტალიაში. იგი იყო მასასა და კარარას ჰერცოგ ალდერანო I-ისა და მისი ცოლის, რიკარდა გონძაგას ასული. ვინაიდან იგი უფროსი შვილი იყო და ძმაც არ ჰყავდა, მარია ტერეზა თავიდანვე მამის პირველ მემკვიდრედ მოიაზრებოდა. 1731 წლის 18 აგვისტოს ალდერანო გარდაიცვალა, რა დროსაც ორივე საჰერცოგოს ტახტი ექვსი წლის მარია ტერეზამ დაიკავა.

1734 წლის 10 ნოემბერს, 9 წლის მარია ტერეზა მიათხოვეს გაფრანგებულ იტალიელ მთავარს, სუასონის გრაფ ევგენი სავოიელს, რომელიც სავოიის ჰერცოგ კარლო ემანუელე I-ის შთამომავალი იყო, კარინიანოს შტოდან. წყვილმა ერთმანეთთან შეხვედრა ვერც მოასწრო, რადგან ევგენი იმავე წლის 23 ნოემბერს, ქორწილიდან რამდენიმე კვირაში გარდაიცვალა. ვინაიდან ქორწინება კონსუმირებული არ იყო, რომის პაპმა იგი ანულირებულად სცნო და მარია ტერეზას ხელახალი ქორწინების შანსი მისცა.

1741 წელს იგი ცოლად გაჰყვა მოდენისა და რეჯიოს პრინც ერკოლეს, ჰერცოგ ფრანჩესკო III-ისა და ჰერცოგინია შარლოტ აგლაე ორლეანელის უფროს ძეს. წყვილს ერთობ უიღბლო ქორწინება ჰქონდა, რომელშიც მარია ტერეზამ სულ ორი ბავშვი გააჩინა, რომელთაგან მხოლოდ პრინცესა მარია ბეატრიჩემ მიაღწია ზრდასრულობამდე. ვინაიდან მათ მეტი შვილი აღარ უჩნდებოდათ, ოთხივე საჰერცოგოს მემკვიდრედ მარია ბეატრიჩე მოიაზრებოდა.

მარია ბეატრიჩეთი მალევე დაინტერესდა ავსტრიისა და საღვთო რომის იმპერატრიცა მარია ტერეზია, რომელმაც მათ მისი და თავისი შუათანა ძის, ლეოპოლდის დაქორწინება შესთავაზა, თუმცა მოდენელებმა უარი უთხრეს. მოგვიანებით, 1771 წლის 15 ოქტომბერს მარია ბეატრიჩე მარია ტერეზიას მეორე ვაჟზე, ფერდინანდ კარლზე დააქორწინეს, რითაც შეიქმნა ჰაბსბურგ-ესტეს დინასტია, რომელიც ერკოლეს შემდეგ მართავდა მოდენას.

1780 წლის 22 თებერვალს მისი მამამთილი გარდაიცვალა, ჰერცოგი ერკოლე III გახდა და მარია ტერეზაც მოდენისა და რეჯიოს ახალ ჰერცოგინიად გვევლინება. ამის შემდეგ მარია ტერეზამ საბოლოოდ მიატოვა ქმარი და ცალკე გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც გაატარა დარჩენილი ცხოვრება. იგი 1790 წლის 29 დეკემბერს, 65 წლის ასაკში გარდაიცვალა მოდენაში. მისი დაღუპვის შემდეგ მასასა და კარარას ახალი ჰერცოგინია მისი ასული გახდა.

## შვილები 
მარია ტერეზას შვილები მხოლოდ მეორე ქმრისგან ჰყავდა:

# მარია ბეატრიჩე (1750-1829), ცოლად გაჰყვა ერცჰერცოგ ფერდინანდ კარლ ავსტრიელს, რომელთანაც შეეძინა ათი შვილი;

# რინალდო ფრანჩესკო (1753), გარდაიცვალა ჩვილი;

## ლიტერატურა 
* Anne Mueller von der Haegen: Art & Architecture Tuscany, h.f. Ullmann, 2010. S. 43 f.
* Marco Castracane: Gli italiani e l'arte, 2011, S. 88 f.
* Provinzfaschismus in Italien: Politische Gewalt und Herrschaftsbildung in der Marmorregion Carrara, 1921-1924 Roger Engelmann Oldenbourg Verlag, 1992, S. 39

კატეგორია:დაბადებული 29 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1725
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1790
კატეგორია:იტალიელი დიდგვაროვნები
კატეგორია:ქალი მმართველები
კატეგორია:მოდენის ჰერცოგინიები
ვიოსა ოსმანი

**ვიოსა ოსმანი-სადრიუ** (; დ. 17 მაისი, 1982) — კოსოვოელი პოლიტიკოსი, იურისტი და პედაგოგი. კოსოვოს პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2020 წლის 5 ნოემბრიდან. კოსოვოს პარლამენტის თავმჯდომარე 2020 წლის 3 თებერვლიდან. პირველი ქალი ამ თანამდებობაზე. კოსოვოს პარლამენტის დეპუტატია 2010 წლიდან. იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი. 

თავისუფლად ფლობს ინგლისურ, თურქულ და სერბულ ენებს.

გათხოვილია, ჰყავს ტყუპები.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:კოსოვოს პრეზიდენტები
კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ევროპის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Underwater

**Underwater** — „ბეიტსის მოტელის“ პირველი სეზონის მეცხრე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში 2013 წლის 13 მაისს გავიდა.

## მოკლე შინაარსი
აბერნატი უფრო მკაცრ ზომებს მიმართავს, თუმცა ნორმამ არ იცის, მისგან რას ითხოვს. მის ბლერ უოტსონი ნორმანს წარმოსახვის უნარის გამოყენებისთვის ამხნევებს; ბრედლი და დილანი დაახლოვდებიან, ხოლო ემა მარიხუანას მიიღებს.

## სიუჟეტი
frameless|left|180px
ნორმანს ესიზმრება, რომ ბრედლის აბაზანაში ახრჩობს. მუქარის წერილის მიღების შემდეგ ნორმა გადაწყვეტს, რომ მოტელი გაყიდოს და სახლი ჰავაიში იყიდოს, სადაც ნორმანთან ერთად გადავა. ბლერ უოტსონს უნდა, რომ ნორმანმა მისი მოთხრობა გამოაქვეყნოს, თუმცა ამისთვის ნორმას ნებართვა სჭირდება.

ერთ-ერთი ტრიმერი სახელად განერი ემას მარიხუანის ნამცხვარს აძლევს; ემა ცდუნებას ვერ გაუძლებს და შეჭამს. დილანი ბრედლის მამამისის კაბინეტში შეაპარებს, სადაც იგი გაიგებს, რომ მამამისი ვიღაც ქალს ინიციალით „B“ სასიყვარულო წერილებს სწერდა.

frameless|right|180px
ბლერ უოტსონი გადაწყვეტს, რომ ნორმანის მოთხრობა ნორმას ნებართვის გარეშე გამოაქვეყნოს. ნორმას გაყიდვების მენეჯერი ეუბნება, რომ მისი საკუთრება ვერ გაიყიდება. უკან დაბრუნებულ ნორმას ჯეიკი მანქაში იარაღით დახვდება. ის ამბობს, რომ შელბის მისი 150 000 დოლარი მართებდა, რომელიც ნორმამ მომდევნო დღეს ნავსადგურზე უნდა მიუტანოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი მას და მის შვილებს მოკლავს. ნორმა თანხმდება.

## მსახიობები
### მთავარი
* ვერა ფარმიგა — ნორმა ბეიტსი
* ფრედი ჰაიმორი — ნორმან ბეიტსი
* მაქს ტირიოტი — დილან მასეტი
* ოლივია კუკი — ემა დეკოდი
* ნიკოლა პელცი — ბრედლი მარტინი

### მოწვევით
* ჯერ ბერნსი — ჯეიკ აბერნატი
* ნესტორ კარბონელი — ალექს რომერო
* ვინსენტ გეილი — გილ ტერნერი
* იენ ტრეისი — რემო უოლესი
* კიგენ კონორ ტრეისი — ბლერ უოტსონი

### ასევე მონაწილეობენ
* ალექსანდრ კალვერტი — რა'უფი
* კინენ ტრეისი — განერი
* მეტ ელისი — დენი
* მერსედეს დე ლა ზერდა — სამერი
* მეტიუ მაკოული — მეტ ბრაუნშტეინი
* დასტინ შვარცი — ყვავილის მიმტანი
* ფერა ავივა — მიღები

## შენიშვნები
* ამ ეპიზოდს 2,84 მლნ-მა ადამიანმა უყურა.

## მუსიკა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
1.9
ლუიჯი მერკანტინი

**ლუიჯი მერკანტინი** (დ. 20 სექტემბერი, 1821 — გ. 17 ნოემბერი, 1872, პალერმო) — იტალიელი პოეტი. ავტორია ძირითადად საომარი სიმღერებისა. მონაწილეობდა 1848-1849 წლების რევოლუციაში, ემხრობოდა ჯუზეპე გარიბალდის. დაწერა „გარიბალდის ჰიმნი“ (1860), რომელიც იტალიელი ხალხის ეროვნულ სიმღერად იქცა. ფართოდ გავრცელდა მისი ბალადა „საპრიელი მომკელი ქალი“ (1857).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 20 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1821
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1872
კატეგორია:იტალიელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:XIX საუკუნის იტალიელი პოეტები
მერკაპტანები

**მერკაპტანები**, *თიოსპირიტები*, *თიოლები* — სპირტების გოგირდოვანი ანალოგები, ზოგადი ფორმულაა RSH. მერკაპტანები სითხეებია, მათთვის დამახასიათებელია უსიამოვნო სპეციფიკური სუნი. მერკაპტანებს ძირითადად შეიცავს ცილების ლპობის პროდუქტები. მერკაპტანებს და მის ნაწარმებს იყენებენ ნატურალური და სინთეზური კაუჩუკის ვულკანიზაციისა და პლასტიკაციის დამჩქარებლად, ზოგიერთი სამკურნალო პრეპარატის სინთეზში, აგრეთვე ინსექტიციდებად.  მერკაპტანების ნარევს იყენებენ ოდორიზაციისთვის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანული ნაერთები
არცახის კომუნისტური პარტია

**არცახის კომუნისტური პარტია** () — პოლიტიკური პარტია ე.წ. „მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში. პარტიის ოფისი მდებარეობს სტეფანაკერტში. პარტიას არ არის წარმოდგენილი ე.წ. „ეროვნულ ასამბლეაში“.

## ისტორია
პარტიამ ვერ მოახერხა მანდატების მიღება 2005, 2010, 2015 და 2020 წლების არჩევნებში.

2005 წელს პარტიამ ვერ მოახერხა მანდატების მიღება. 2010 წელს პარტიამ არჩევნებში მეოთხე ადგილი დაიკვა, მაგრამ კვლავ ვერ შეძლო მანდატების მიღება..

პარტიის თავმჯდომარეა ჰრანტ მელკუმიანი. მან მიიღო მონაწილეობა 2007 წლის ე.წ. „საპრეზიდენტო არჩენებში“. მიიღო 554 ხმა (0.8%).

## შედეგები არჩევნებში
## სქოლიო
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები მთიან ყარაბაღში
გიორგი მერკვილაძე (ლიტერატურათმცოდნე)

**გიორგი მერკვილაძე** (დ. 1 იანვარი, 1904, ჯონია — გ. უცნობია) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე და კრიტიკოსი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1968), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1977).

## ბიოგრაფია
1947 წელს დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი, 1952 წელს — სკკპ ცკ-სთან არსებული საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემია. 1952-1953 წლებში იყო გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქტორი; 1953-1954 წლებში იყო გამომცემლობა „სახელგამის“ დირექტორი; 1972-1982 წლებში ალმანახ „კრიტიკის" მთავარი რედაქტორი; 1976 წლიდან რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტის საბჭოთა ლიტერატურის განყოფილების ხელმძღვანელი. პირველი ნარკვევები 1932 წელს გამოაქვეყნა, პირველი წიგნი „სოციალისტური რეალიზმის შესახებ“ 1954 წელს.  მისი კვლევის მთავარი საგანია უახლესი და თანამედროვე საბჭოთა ქართული ლიტერატურის აქტუალური პრობლემები (წიგნები „პოეზია და ხალხი“, 1956; „ლიტერატურა და ცხოვრება“, 1956; „თანამედროვე ქართული რომანი საზღვარგარეთ“, 1960). რუსულ ენაზე გამოსცა: „თვალთახედვა მხატვრისა“, 1963; „თანამედროვე ქართული რომანი“, 1965; „გრიგალას სიმღერა“- მ. გორკი. ცხოვრება და შემოქმედება", 1968; „რომანი და ეპოქა“, 1973; „ფიქრები პოეზიაზე“, 1975; „ლიტერატურა და თანამედროვეობა“,  1978; „წერილები თანამედროვე მწერლობაზე“, 1979; „შთაგონება მხატვრისა“, 1980 და სხვა). მან თარგმნა მ. გორკის, ა. იაკოვლევის, ვ. არდამატსკისა და სხვათა ნაწარმოებები.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
გ
ფრანც მერინგი

**ფრანც მერინგი** (დ. 27 თებერვალი, 1846 — გ. 29 იანვარი, 1919, ბერლინი) — გერმანელი მარქსისტი ფილოსოფოსი, ისტორიკოსი და პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
1866-1870 წლებში განათლება მიიღო ლაიფციგისა და ბერლინის უნივერსიტეტებში. 1882 წელს გახდა ფილოსოფიის დოქტორი. 1891 წლიდან იყო გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, იყო ამ პარტიის მემარცხენე-რევოლუციური ფრთის ლიდერი. იყო პარტიის გამოცემის, „Neue Zeit-ის“ თანამშრომელი. 1902-1907 წლებში რედაქტორობდა „Leipziger Volkszeitung-ს“. 

მერინგი იკვლევდა და აქვეყნებდა კარლ მარქსისა და ფრიდრიხ ენგელსის ნაშრომებს. მერინგის ნაშრომებია „ლეგენდა ლესინგის შესახებ“ (1893), „შუა საუკუნეების დასასრულის შემდეგდროინდელი გერმანიის ისტორია“ (1910).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1846
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:გერმანელი ისტორიკოსები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:მარქსისტები
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
მერკატორის პროექცია

**მერკატორის პროექცია** — ცილინდრული ტოლკუთხა კარტოგრაფიული პროექცია. ასეთი პროექცია გამოიყენებოდა ჯერ კიდევ 1511 წელს, ფართო გამოყენება მან ჰპოვა მას შემდეგ, რაც 1569 წელს გამოიყენა გერჰარდ მერკატორმა. მერკატორის პროექციაში ყველა ლოქსოდრომა გამოისახება რუკის მერიდიანის მიმართ ერთი და იგივე კუთხით გადახრილი წრფით. პროექცია გამოირჩევა იმით, რომ რუკებზე კუთხეები და ფორმები დაუმახინჯებელია, ხოლო მანძილი შენარჩუნებულია მხოლოდ ეკვატორზე. მას იყენებენ საზღვაო და საჰაერო ნავიგაციაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კარტოგრაფია
გიორგი მერკვილაძე (სპორტსმენი)

**გიორგი მერკვილაძე** (დ. 1 აგვისტო, 1898, შილდა — გ. 7 მაისი, 1987) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი, საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1943), საქართველოს სსრ დამსახურებული მასწავლებელი, საქართველოს სსრ ფიზკულტურის და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე (1967).

## ბიოგრაფია
1921–1925 წლებში იყო ქართული დივიზიის ინსპექტორი სპორტში. 1921–1987 წლებში მუშაობდა განათლების სისტემის ორგანოებში. აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოში უმაღლესი სპორტული განათლების, სპორტში სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობისა და, განსაკუთრებით, ბავშვთა შორის სპორტული მუშაობის ორგანიზაციისა და ფართოდ გაშლის საქმეში. 1933 წელს მისი უშუალო მონაწილეობით შეიქმნა ფიზკულტურის ფაკულტეტი; მისი თაოსნობით 1934 წელს თბილისში გაიხსნა საბჭოთა კავშირში პირველი სპორტული სკოლა. მისი სახელი ეწოდა მის მიერ დაარსებულ ბავშვთა სკოლა-ინტერნატს. 

ავტორია თხზულებებისა „ქართული მოძრავი თამაშობანი“ (1922), „ფიზიკური კულტურის მეთოდიკის საკითხები დაწყებით სკოლაში“ (1949), „ფიზიკური აღზრდა დაწყებით კლასებში“ (1980).

## ლიტერატურა
## პერიოდიკა 
* 
* *გოგელია, არჩილ.* გიორგი მერკვილაძე // „ლელო“, 24 სექტემბერი, 1983, № 183 (7494), გვ. 2.
* გიორგი მერკვილაძე // „ლელო“, 12 მაისი, 1987, № 92 (9503), გვ. 2.
* *გუგუშვილი, ნოდარ.* უკანასკნელი მოჰიკანი // „ლელო“, 12 მაისი, 1987, № 92 (9503), გვ. 2.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გ
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
იანგ ჭენ-ნინგი

**იანგ ჭენ-ნინგი** (; დ. 1 ოქტომბერი, 1922 — გ. 18 ოქტომბერი, 2025) — ჩინელი თეორიული ფიზიკოსი, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა სტატისტიკურ მექანიკაში, ინტეგრირებად სისტემებში, კონდენსირებული გარემოს ფიზიკასა და სხვა. 1957 წელს ჩინელ-ამერიკელ ფიზიკოსთან, ძუნდაო ლისთან ერთად მიიღო ნობელის პრემია ფიზიკის დარგში. 

## ბიოგრაფია
ჩინელი ფიზიკოსი იანგ ჭენ-ნინგი 1922 წლის 1 ოქტომბერს დაიბადა ანხოის პროვინციის უდიდეს ქალაქში, ხეფეიში. მამამისი კო ჩუან იანგი (楊克純; 1896-1973) იყო მათემატიკოსი, ხოლო დედამისი, მენგ ლო იანგი (羅孟華) დიასახლისი. ელემენტარული და საშუალო სკოლის განათლება მიიღო პეკინში. 1937 წლის შემოდგომაზე, იაპონელების ჩინეთში შეჭრის შემდეგ, ჯენ-ნინი ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ჰეფეიში. 1938 წელს გადავიდნენ კუნმინში, სადაც მდებარეობდა სამხრეთ-დასავლეთის ასოცირებული უნივერსიტეტი (ლიანდა). ამავე წელს, ჯენ-ნინმა ჩააბარა მისაღები გამოცდები და სწავლა დაიწყო ლიანდაში. 1942 წელს მიენიჭა ბაკალავრის ხარისხი. შემდეგი ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა სტატისტიკურ მექანიკაზე. 1944 წელს წინგუას უნივერსიტეტისგან მიიღო მაგისტრის ხარისხი. 

1946 წლიდან ედუარდ ტელერთან (1908-2003) ერთად სწავლობდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, სადაც 1948 წელს მიენიჭა დოქტორის ხარისხი. იგი ჩიკაგოს უნივესიტეტში, მომდევნო ერთი წლის განმავლობაში ენრიკო ფერმის ასისტენტად მუშაობდა. 1949 წელს, პრინსტონის ინსტიტუტმა მიიწვია კვლევების ჩასატარებლად, სწორედ ამ პერიოდში დაიწყო ძუნდაო ლისთან ერთად მუშაობა. 1952 წელს გახდა ინსტიტუტის მუდმივი წევრი, ხოლო 1955 წელს პროფესორი. 1963 წელს, პრინსტონის უნივერისტეტმა გამოაქვეყნა ჯენ-ნინის ელემენტარულ ნაწილაკებთან დაკავშირებული სამეცნიერო ნაშრომი. 1965 წელს სამუშაოდ გადავიდა სტონი ბრუკის უნივერსიტეტში, სადაც გახდა ახლად დაფუძნებული თეორიული ფიზიკის ინსტიტუტის პირველი დირექტორი. დღეს ეს ინსტიტუტი ცნობილია იანგ ჭენ-ნინგის თეორიული ფიზიკის ინსტიტუტის სახელწოდებით. 

1999 წელს გავიდა პენსიაზე და მიიღო ემერიტუს პროფესორის წოდება. 2010 წელს სტოუნი ბრუკის უნივერსიტეტმა, ჯენ-ნინის თავისი სამეცნიერო წვლილისთვის პატივი მიაგო და უნივერსიტეტის ახალ საერთო საცხოვრებელს მისი სახელი უწოდა.  

არის რამდენიმე სამეცნიერო საზოგადოების წევრი, მათ შორისაა: ამერიკული ფიზიკური საზოგადოება, მეცნიერების ჩინური აკადემია, სინიკას აკადემია, მეცნიერების რუსული აკადემია და სამეფო საზოგადოება. საპატიო დოქტორის ხარისხი მიღებული აქვს პრინსტონის უნივერსიტეტისგან (1958), მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტისგან, (1992) და ჰონგ კონგის ჩინური უნივერსიტეტისგან (1997). 

## ბიბლიოგრაფია
*Interpretation of Organic Spectra, Wiley, 2011 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კონსტანტინე ხუბერიანი

**კონსტანტინე ხუბერიანი** (დ. 28 მარტი, 1911, თბილისი — გ. უცნობია) — ქართველი მეცნიერი სამშენებლო მექანიკის დარგში, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1958), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1961).

## ბიოგრაფია
1932 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის საინჟინრო-სამელიორაციო ინსტიტუტი. 1931 წლიდან მუშაობდა ენერგეტიკისა და ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა საქართველოს სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში. 1959 წლიდან იყო ამავე ინსტიტუტის ნაგებობათა თეორიის განყოფილების გამგე. შექმნა ჰიდროტექნიკის ნაგებობათა და კონსტრუქციების გაანგარიშების ახალი ეფექტური მეთოდები. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მშენებლები
მაკარ ხუბუა

**მაკარ ხუბუა** (დ. 12 ოქტომბერი, 1890, უშაფათი — გ. 29 ივნისი, 1956, თბილისი) — ქართველი ირანისტი, საქართველო-სპარსეთის ურთიერთობათა მკვლევარი. 

## ბიოგრაფია
1925 წელს დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტი ლინგვისტური განხრით. 1931-1932 წლებში მივლინებული იყო ლენინგრადში, გაიარა ასპირანტურის კურსი ირანისტიკაში. იკვლევდა ჯერ თანამედროვე სპარსულ ლიტერატურას, შემდეგ სპარსული პოეტური ენისა და სტილის საკითხებს, აგრეთვე ქართულ-სპარსულ ენობრივ კონტაქტებსა და ისტორიულ ურთიერთობას. გამოქვეყნებული აქვს წერილები: „ქართულ-ირანული ურთიერთობიდან“ (1940), „სპარსული ბეითის სარითმო ელემენტები“ (1943), „პოეტური ენისა და სტილის საკითხები კლასიკურ სპარსულში“ (1950), „სპარსული სიტყვები მეგრულში“ (1952), და სხვა. პირველად თარგმნა და გამოაქვეყნა ირანელი მწერლის ჯამალზადეს ნოველები. განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის ირანელი მეფეების საქართველოში დაცული ბრძანებებისა და სხვა ისტორიული დოკუმენტების შესწავლა-გამოქვეყნებაში. საეტაპო მნიშვნელობისაა მისი ნაშრომი „საქართველოს მუზეუმის სპარსული ფირმანები და ჰოქმები“ (1949). ასევე ავტორია წიგნებისა „ზემოაჭარის ენობრივი მიმოხილვა“ (1932) და „მეგრული ტექსტები“ (1937).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
კატეგორია:ქართველი ირანისტები
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
ხუთასისთავი

**ხუთასისთავი** — სამხედრო მოხელე ძველ საქართველოში. თანამდებობის სახელი წარმოიშვა ლაშქრის ათეულად დაყოფის შემდეგ. იოანე ბატონიშვილის სჯულდების მიხედვით ხუთასისთავი ექვემდებარებოდა მინბაშს. ხუთასისთავები იყვნენ ათასისთავების დამხმარეები და მისი არყოფნისას ასრულებდნენ ათასისთავის ფუნქციას.

## ლიტერატურა
*სამართალი ბატონიშვილის დავითისა, თბილისი, 1964

კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
კატეგორია:საქართველოს სამხედრო ისტორია
ხუთპირანი

**ხუთპირანი** () — პარაზიტული უხერხემლოების თავისებური კლასი. მოიცავს მრავალ სახეობას. გავრცელებულია უმთავრესად ტროპიკებში, აქვს ჭიის მსგავსი, ხშირად ენისმაგვარი სხეული, რომლის სიგრძე 14 სმ-ს აღწევს. შედგება მოკლე, დაუნაწევრებელი წინა და გრძელი, დანაწევრებული უკანა ნაწილებისგან. წინა ნაწილზე პირის ხვრელია, რომელსაც აქეთ-იქით ორი წყვილი კაუჭი აქვს. სუნთქვის და სისხლის მიმოქცევის ორგანოები არ აქვს, ცალსქესიანები არიან. ზრდასრული ხუთპირიანები ქვეწარმავლებისა და ძუძმწოვრების ფილტვებსა და სასუნთ გზებში პარაზიტობენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კიბოსნაირნი
ხულა (შენობა)

**ხულა** — ქართული ტრადიციული შენობა, გამოიყენებოდა ხმელი ხილის, თხილის, წაბლის, კაკლის, სიმინდის, სხვადასხვა მარცვლოვანისა და თესლეულის შესანახად. არსებობდა ძელური, ფიცრული და მოწნული ხულები. ხულა ეზოში იდგა, როგორც დამოუკიდებელი, ერთსართულიანი და ერთსათავსიანი ნაგებობა. დახურული იყო ყავრის ან კრამიტის ორფერდა ან ოთხფერდა სახურავით, ჰქონდა ხის კარი. ხულასთან ერთად ერთ სახურავში ათავსებდნენ ბეღელსაც. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით ხულა ეწოდება მაგარნაჭუჭიან ხილს. სავარაუდოა, რომ ხულის სახელწოდება აქედან წარმოიშვა. დასავლეთ საქართველოში ხულას ხშირად ბეღლის სინონიმად იყენებდნენ.

## ლიტერატურა
**ჯავახიშვილი, ივ.*, მასალები საქართველოს შინამრეწველობისა და წვრილი ხელოსნობის ისტორიისთვის, ტ. 1. თბილისი, 1976
**რუხაძე, ჯ.* „ხალხური აგრიკულტურა დასავლეთ საქართველოში“, თბილისი, 1976

კატეგორია:სასოფლო-სამეურნეო შენობები
კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურა
ღინჯა ხულელი

**ღინჯა ხულელი** — ქართველი ავტორ-მთქმელი, მომღერალ-შემსრულებელი, მოხევე. ცხოვრობდა XIX საუკუნეში, უკრავდა ფანდურზე. მისი რეპერტუარის ნაწილი („აღზდეგ გმირთ-გმირო“ და სხვა) ჩაიწერა ალექსანდრე ყაზბეგმა. მანვე აქცია ის საკუთარი ნაწარმოების, „ელგუჯას“ ერთ-ერთ პერსონაჟად.

## ლიტერატურა
**ჩიქოვანი, მ*. ხალხური ზეპირსიტყვიერების ისტორია, ტ. 1. თბილისი, 1975
**ყაზბეგი, ა*. თხზულებათა სრული კრებული, ტ. 1. თბილისი, 1948

კატეგორია:ქართველი მომღერლები
დარვაზის ქედი

**დარვაზის ქედი** — მაღალმთიანი ქედი პამირის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ტაჯიკეთში. გაწოლილია დასავლეთ პამირში. გადაჭიმულია თითქმის 200 კმ-ზე ობიხინგოუს, ფანჯისა და ვანჩის მდინარეთაშუეთში, პეტრე პირველის ქედის სამხრეთით. აღმოსავლეთით უერთდება მეცნიერებათა აკადემიის ქედს. 50-ზე მეტი მწვერვალის სიმაღლე აღემატება 5000 მ-ს. დარვაზის ქედისა და მეცნიერებათა აკადემიის ქედების შესაყართან მდებარეობს ღარმოს პიკი. დარვაზის ქედი აგებულია ძირითადად გრანიტებითა და მეტამორფული ფიქლებით. ქედის სამხრეთი კალთა ციცაბოა, ჩრდილოეთი უფრო დამრეცი. ძლიერაა დანაწევრებული მდინარე ობიხინგოუს მარცხენა შემდინარეებით. კალთებზე უმეტესწილად სტეპური და ხე-ბუჩქნარიანი მცენარეულობაა (ჩრდილოეთ კალთაზეა ნეკერჩხალი, კაკალი, სამხრეთისაზე — ღვია, ნუში), რომელსაც ცვლიან სუბალპური და ალპური მდელოები. 4200–4400 მ ზემოთ თოვლი და მყინვარებია. დარვაზის ქედზე გვხვდება 50-ზე მეტი მყინვარი, რომელთა საერთო ფართობია 500 კმ²-ზე მეტი. სიდიდით გამოირჩევა გეოგრაფიული საზოგადოების მყინვარი. დარვაზის ქედზე ცნობილია დაახლოებით 70 უღელტეხილი. განვითარებულია ალპინიზმი. სახელწოდება შემოგვთავაზა 1878 წელს შუა აზიის რუსმა მკვლევარმა ვასილი ოშანინმა. 1957 წელს შედგა საქართველოს ალპური კლუბის ტრავერსი დარვაზის ქედზე ჯუმბერ მეძმარიაშვილის, ბექნუ ხერგიანის, ჭიჭიკო ჩართოლანის, ლევან ახვლედიანის, ზურაბ ახვლედიანის, ოთარ ხაზარაძის, თეიმურაზ კუხიანიძის, ილია გაბლიანის, გიორგი აბაშიძისა და რევაზ ხაზარაძის მონაწილეობით.  

## სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკეთის ქედები
ვლადიმერ მერკვილაძე

**ვლადიმერ მერკვილაძე** (დ. 25 დეკემბერი, 1919, ზემო ჭყეპი, ტყიბულის მუნიციპალიტეტი  — გ. უცნობია) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1978).

## ბიოგრაფია
1944 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი; 1946 წელს სკკპ ცკ-თან არსებული უმაღლესი პარტსკოლა, 1959 წელს სკკპ ცკ-თან არსებული საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემია. 1946-1961  წლებში იყო პარტიულ თანამდებობებზე. 1961-1970 წლებში საქართველოს ცკ-თან არსებული პარტიის ისტორიის ინსტიტუტის, სკკპ ცკ-თან არსებული მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის ფილიალის დირექტორი. 1970-წლიდან ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. 1968 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სკკპ ისტორიის კათედრის პროფესორი. 

იკვლევდა კომუნისტური პარტიის ეროვნული პოლიტიკური საბჭოს, ეროვნულ სახელმწიფოებრიობის მშენებლობის, პროლეტარული ინტერნაციონალიზმისა და სკკპ ქართული საბჭოთა ეროვნული სახელმწიფოებრიობის ისტორიის, სახელმწიფოთმცოდნეობის თეორიისა და პრაქტიკის აქტიურ პრობლემებს და სხვა. ავტორია ნაშრომისა „ინტერნაციონალიზმი“ (1977).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ვლადიმერ მერკვილაძის ბიოგრაფია (VII მოწვევა)

კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VII  მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
ვ
Bayraktar TB2

**Bayraktar TB2** () — თურქული საშუალო სიმაღლის გრძელვადიანი უპილოტო საბრძოლო საფრენი აპარატი, რომლის შესაძლებელია დისტანციურად მართვა ან ავტონომიურად ოპერირება. წარმოებულია თურქული კომპანია ბაიქარის მიერ, ძირითადად თურქეთის სამხედრო-საჰაერო ძალებისთვის. საფრენი აპარატი კონტროლდება და იმართება სახმელეთო კონტროლის სადგურში მყოფი ეკაპაჟის მიერ, მათ შორის იარაღის გამოყენებაც. ბაირაქტარი თურქულიდან ითარგმნება, როგორც „დროშას“ ან „დროშის მატარებელს“. აპარატის შექმნა და განვითარება დიდწილად სელჩუკ ბაირაქტარის სახელთანაა დაკავშირებული, რომელიც მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტის კურსდამთავრებულია. საფრენი აპარატი შედგება იმპორტირებული და რეგულირებული კომპონენტებისა და ტექნოლოგიებისგან, სადაც ძრავები წარმოებულია ავსტრიაში, სარაკეტო საკიდარი წარმოებულია დიდ ბრიტანეთში და ოპტოელექტრონიკა იმპორტირებულია კანადასა და გერმანიიდან. დღეისთვის იმპორტირებული კომპონენტების რიგი ნაწილი შეჩერებულია ყარაბაღში მიმდინარე მოვლენების ფონზე, მაგალითად, კანადას შეჩერებული აქვს სენსორების მიწოდება და ეს საკითხი ახლა კანადის მთავრობის განხილვის ქვეშაა.

## შექმნა 
„Bayraktar TB2“ პირველი გაფრენა შედგა 2014 წლის აგვისტოში. 2015 წლის 18 დეკემბერს ბაირაქტარის სარაკეტო ცდების ვიდეოჩანაწერი გამოქვეყნდა.

ბაიქარმა 2018 წლის მარტში კატართან გააფორმა ხელშეკრულება კატარის სამხედრო-საჰაერო ძალებისთვის ექვსი საფრენი აპარატის წარმოების შესახებ. 2018 წლის იანვარში, ბაიქარმა „Ukrspetsproject“–თან ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას უკრაინის არმიისთვის 12 მილიონი აშშ დოლარის ღირებულების 12 თურქული „Bayraktar TB2“ და 3 სახმელეთო კონტროლის სადგურის მიყიდვის შესახებ. უკრაინამ უპილოტო თვითმფრინავების პირველი პარტია 2019 წლის მარტში მიიღო.

## ოპერატორები 
* 
* 
* : 6 საფრენი აპარატი
* : 110 საფრენი აპარატი
* : 6 საფრენი აპარატი მიღებულია და უფრო მეტი შეკვეთილია

## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო უპილოტო საფრენი აპარატები
კატეგორია:თურქეთის უპილოტო სამხედრო საფრენი აპარატები
თურქმენეთის კალათბურთის ფედერაცია

**თურქმენეთის კალათბურთის ფედერაცია** — კალათბურთის ეროვნული მმართველი ორგანო თურქმენეთში.

დაარსდა 1998 წელს. არის საერთაშორისო კალათბურთის ფედერაციისა (FIBA) და FIBA Asia-ს წევრი. ფედერაცია აკონტროლებს თურქმენეთის კაც და ქალ კალათბურთელთა ეროვნულ ნაკრებებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:თურქმენეთის კალათბურთი
კატეგორია:თურქმენეთის სპორტული ორგანიზაციები
კატეგორია:ეროვნული საკალათბურთო ფედერაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
კვარაცხელიები

**კვარაცხელიები** — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია სამეგრელოში. საქართველოში ცხოვრობს 11 237 კვარაცხელია.

## რესურსები ინტერნეტში
* იუსტიციის სახლის მონაცემები 

## სქოლიო
*
დოლაბერიძეები

**დოლაბერიძეები** — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია მაღლაკში. საქართველოში ცხოვრობს 746 დოლაბერიძე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ქართული გვარების ისტორია
* იუსტიციის სახლის მონაცემები 

## სქოლიო
*
ზვიად კუკავა

**ზვიად კუკავა** (დ.  28 ოქტომბერი, 1978 ,  ზუგდიდი)  —  ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

2000 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.   2009-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ზუგდიდში დაბადებულები
კორნელი კუკულავა

**კორნელი კუკულავა** (დ.  16 ივნისი, 1949,  ჩოხატაური) — ქართველი პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.

1971 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტი.  2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი  (ჩოხატაურის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
*1986: საპატიო ნიშნის ორდენი
*1999: ღირსების ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ჩოხატაურში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
ნიკოლოზ ლალიაშვილი

**ნიკოლოზ (ნიკა) ლალიაშვილი** (დ.  17 დეკემბერი, 1973,  თბილისი)  —  ქართველი პოლიტიკოსი და ფილოლოგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.

1997 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 2005 წელს მიენიჭა სამეცნიერო ხარისხი „ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი“. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „გიორგი თარგამაძე — ქრისტიან-დემოკრატები“. 2019 წელს ტელეკომპანია „იმედის“ გენერალური დირექტორის მოადგილე, ხოლო 2020-2021 წლებში „იმედის“ გენერალური დირექტორი. 2022 წლიდან არის საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ყაზახეთის რესპუბლიკაში. 1997-2005 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში. მიღებული აქვს სამხედრო წოდება „პოლკოვნიკი“.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კობა კურდღელაშვილი

**კობა კურდღელაშვილი** (დ.  13 ივნისი, 1966,  კასპი)  —  ქართველი ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.

1992 წელს დაამთავრა საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი სოფლის მეურნეობის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის სპეციალობით.   2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი  (კასპის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:კასპში დაბადებულები
სინაურიძეები

მინი|გვარის გერბი
**სინაურიძეები** — ქართული გვარი. საქართველოში ცხოვრობს 521 სინაურიძე. „სინაურიძე“ იყო ქართველი მწერლისა და საზოგადო მოღვაწის, ანდრია სინაურის ნამდვილი გვარი. ქართულ საისტორიო საბუთებში სინაურიძეთა გვარი XVIII საუკუნიდან იხსენიება. ისინი თავად აგიაშვილთა ყმა გლეხები ყოფილან. გვარის ერთ-ერთი წარმომადგენელი გიორგი სინაურიძე აგიაშვილთა სათავადოში მოხელეთა შორის ჩანს. უნდა აღინიშნოს, რომ XVIII-XIX საუკუნეების ზოგიერთ საბუთში სინაურიძეთა ზოგი ოჯახი სინოურიძის გვარით იხსენიება. XIX საუკუნის 40-იანი წლების აღსარების მთქმელთა სიების მიხედვით, სინაურიძეებს უცხოვრიათ იმერეთის შემდეგ სოფლებში: გუმბრაში (ამ სოფელში სინაურიძეც იხსენიება და სინოურიძეც, ისინი ყველანი საეკლესიო გლეხები იყვნენ), ტყაჩირში (აქ სინოურიძეები იხსენიებიან, ისინი საბატონო გლეხები იყვნენ), ვაკისუბანში (ეს სოფელი ამჟამად ქუთაისის ნაწილია, აქაური სინოურიძეებიდან ზოგი საბატონო გლეხი იყო, ზოგიც - საეკლესიო), ინაშაურში (აქ სინაურიძეები საბატონო გლეხებად იხსენიებიან). იმერეთში ადგილს და ადგილს სახელად შემორჩენია სინაურიძეთა გვარის სახელი: "სინაურიძის მინდვრები" - ბუჩქნარი ადგილი სოფელ გუმბრაში, ამავე სოფელში ერთ უბანს "სინოურიძეების უბანი" ჰქვია, "სინაურიძის მიწები" - სახნავი ადგილი სოფელ ტყაჩირში, "სინოურღელე" - ღელე სოფელ წყალთაშუაში. ღმერთისა და საქართველოსათვის და ბაგრატიონთა ტახტის ძლიერებისათვის სინაურიძეთა გვარის მეომრები კომლზე კაცად გამოდიოდნენ იმერეთის სამეფო ლაშქრის შუაგულ, მეფისა ალმის მპყრობელთა სადროშოში.

## სქოლიო
*
პატარაიები

**პატარაიები** — ქართული გვარი. გავრცელებულია სამეგრელოში. საქართველოში ცხოვრობს 1854 პატარაია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ქართული გენეალოგია
* იუსტიციის სახლის მონაცემები 

## სქოლიო
*
დუბაის ოპერა

**დუბაის ოპერა** — 2000 ადგილიანი მრავალფორმატიანი საშემსრულებლო ხელოვნების ცენტრი, რომელიც მდებარეობს ქალაქ დუბაის ცენტრში. არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში. იგი შეიქმნა *Emaar Properties-* ის მიერ, საოპერო და თეატრალური სპექტაკლების, ბალეტის, კონცერტების, კონფერენციების, გამოფენების და სხვადასხვა ღონისძიებების ჩასატარებლად. ოპერის აშენების გეგმა შეიხმა მოჰამედ ბინ რაშიდ ალ მაქტუმმა  2012 წლის მარტში გამოაცხადა. ოპერის მშენებლობა დასრულდა 2016 წელს . იგი საზეიმოდ გაიხსნა 2016 წლის 31 აგვისტოს პლასიდო დომინგოს სპექტაკლით . პირველ სეზონზე გამოდიოდა ლეგენდარული ტენორი ხოსე კარერასი. წარმოდგენილი იყო ბიზეს ოპერა "მარგალიტის მაძიებლები"  . დუბაის ოპერის ფართობი 1,800 კვადრატული მეტრია. შენობაში სართულის დაქირავება შესაძლებელია ქორწილებისთვის, გალა სადილებისთვის, მოდებiს ჩვენებებისა და გამოფენებისaთვის. დუბაის ოპერა არის მთავარი ელემენტი და ნაწილი 20 მილიარდიანი პროექტისა *Opera District.* შენობის ექსტერიერი თანამედროვეა,  ინტერიერი ძველებური და ტრადიციული.  ოპერის შენობაში გაერთიანებულია, საოპერო დარბაზი, საკონცერტო დარბაზი და საგამოფენო სივრცე, დარბაზში  2000 ადამიანი ეტევა. თეატრის პროექტის კონსულტანტების გეგმის მიხედვით,  ის შეიძლება გარდაიქმნას ტრადიციულ თეატრად, საკონცერტო დარბაზად, საბანკეტოდ ან საგამოფენო სივრცედ. ჰიდრავლიკური ლიფტებისა და ვაგონების გამოყენებით 2000 ადგილიდან 900 – მდე სავარძლის გადაადგილება შეიძლება, სივრცე შეიძლება გამოყენებულ იქნას სხვა ღონისძიებებისთვის, ხოლო დამატებითი ადგილები ინახება თეატრის ქვემოთ მდებარე ავტოფარეხებში.  შენობაში სართულებს შორის არის ესკალატორები, რომელთაგან თითოეულში ბუფეტია განთავსებული, დღეისათვის ოპერის შენობა ველაზე თანამდროვეა მსოფლიოში.

დუბაის ოპერის დიზაინი შთაგონებულია  არაბული ტრადიციული იალქნიანი ხომალდების - დაუს ფორმით.ძირითად კორპუსში განთავსებულია მთავარი საოპერო სცენა, ორკესტრი და სავარძლები. ხოლო მოგრძო კორპუსში განლაგებულია მოსაცდელი  და პარკინგი.  შენობის ფასადი პოპულარულ მოცეკვავე შადრევნებს გადაჰყურებს. სახურავზე მდებარეობს რესტორანი, საიდანაც  ბურჯ ხალიფას ხედი იშლება.მსურველებს შეუძლიათ სახურავზე მდებარე ღია ბაღი მოინახულონ.

დუბაის ოპერა  მალევე გახდა ქალაქის განვითარებისა და მომავლისაკენ სწრაფვის სიმბოლო.

.2015 წლის იანვარში  *ჯასპერ ჰოუპი* , რომელიც იყო ლონდონის სამეფო ალბერტ ჰოლის აღმასრულებელი დირექტორი. დაინიშნა დუბაის ოპერის აღმასრულებელ დირექტორად.

პირველი მომღერალი, რომელიც არაბთა გაერთიანებული საამიროებიდან დუბაის ოპერის სცენაზე 2016 წლის 10 ოქტომბერს გამოვიდა, იყო *ჰუსეინ ალ ჯასმი*. 

2019 წლის ბოლოსათვის,  "ოპერის მოჩვენება" იყო სპექტაკლი, რომელიც ყველაზე ბევრჯერ გაიმართა დუბაის ოპერის სცენაზე. 

4 წლიანი მუშაობის განმავლობაში, დუბაის ოპერამ მიიღო მრავალი ჯილდო, მათ შორის საუკეთესო თეატრალური სპექტაკლისათვის.

## სქოლიო 
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროები
კატეგორია:დუბაის არქიტექტურა
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
კლოდ ფარერი

**კლოდ ფარერი** (დ. 27 აპრილი, 1876, ლიონი — გ. 21 ივნისი, 1957, პარიზი) — ფრანგი მწერალი, საფრანგეთის აკადემიის წევრი 1935 წლიდან. 

## ბიოგრაფია
1904 წელს გამოსცა ნოველების კრებული „თრიაქის კვამლი“. 1905 წელის რომანისთვის „ცივილიზებულნი“ მიიღო გონკურის პრემია. მისი სხვა რომანებია „კაცი, რომელმაც მოკლა“ (1907), „ახალი ადამიანები“ (1922), „მარტო კაცი“ (1942), „პატარა კუზენები“ (1953).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 27 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:ფრანგი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი რომანისტები
კატეგორია:ფრანგი ფენტეზი მწერლები
კატეგორია:ლიონელი მწერლები
კატეგორია:გონკურის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ფარეხი

**ფარეხი** — ცხვრის შესანახი შენობა. არსებობს საერთო ფარეხი, სადაც ყველა ასაკის და სქესის ცხვარს ინახავენ და სპეციალიზებული, რომელიც გათვალისწინებულია ერთი ასაკის და სქესის ცხოველისთვის. ფარეხის მასალად იყენებენ ხეს, აგურს, ქვას. საქართველოს სსრ-ში აშენებდნენ ფარეხებს 800-1500 ცხვრისთვის, ხოლო ზოგიერთ მეურნეობაში ასაწყობი ბლოკით შენდებოდა 2500 ცხვარზე გათვლილი ფარეხი, სადაც საკვების და წყლის მიწოდება და ნაკელის გამოზიდვა მექანიზებული იყო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სასოფლო-სამეურნეო შენობები
ფართინგი

[220პქ.px|მინიატიურა|მარჯვნივ|ფართინგი, 1831, [უილიამ IV. სპილენძი, 4,64 გ.]]

**ფართინგი** — ძველი ინგლისური მონეტა. იყო ყველაზე წვრილი ხურდა ფული და უდრიდა პენის 1/4-ს. 1921 წლამდე ჭრიდნენ ვერცხლისგან, 1921-1960 წლებში სპილენძისგან, შემდეგ კი ბრინჯაოსგან. მიმოქცევიდან ამოიღეს 1971 წელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს მონეტები
დიაპაუზა

**დიაპაუზა** — სვენების პერიოდი ცხოველთა განვითარებაში, რასაც თან სდევს ნივთიერებათა ცვლის მკვეთრ დაქვეითება და ფორმაწარმოქმნითი პროცესების შეჩერება. დიაპაუზის დროს იმატებს ორგანიზმის გამძლეობა მავნე გარეგანი ზემოქმედებისადმი. ყოველი ბიოლოგიური სახეობის დიაპაუზა შეესაბამება სასიცოცხლო ციკლის გარკვეულ ფაზას. ამის მიხედვით არსებობს ემბრიონული დიაპაუზა, ლარვული დიაპაუზა, ჭუპრობის დიაპაუზა, იმაგინალური დიაპაუზა. ზოგჯერ აღინიშნება საზაფხულო დიაპაუზა, ე.წ. ესტივაცია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბიოლოგიური განვითარება
კატეგორია:ცხოველთა ფიზიოლოგია
კატეგორია:ეთიოლოგია
ვახუშტი დიასამიძე

**ვახუშტი დიასამიძე** — ქართველი პოლიტიკოსი, XVI საუკუნის სამცხე-საათაბაგოს დიდგვაროვანი ფეოდალი. 

## ბიოგრაფია
მხარს უჭერდა ქართლის მეფის ლუარსაბ I-ის პოლიტიკას; თავის ძმასთან შერმაზან დიასამიძესთან ერთად XVI საუკუნის 30-40-იანი წლებში ჯავახეთისა და სამცხის მნიშვნელოვანი პროვინციები ლუარსაბ I-ს დაუმორჩილა, ლუარსაბმა კი იგი ლორის ბატონად დანიშნა; ათაბაგ ქაიხოსრო II-ის წაქეზებით ირანის შაჰმა თამაზ I-მა 1553 წელს მესხეთისა და სამცხის სოფლები და ქალაქები დაარბია, სხვა დიდებულებთან ერთად, ვახუშტი დაატყვევა და სიკვდილით დასაჯა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი

ვ
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
შერმაზან დიასამიძე

**შერმაზან დიასამიძე** — ქართველი პოლიტიკოსი, XVI საუკუნის სამცხე-საათაბაგოს დიდგვაროვანი ფეოდალი. 

## ბიოგრაფია
ძმასთან, ვახუშტი დიასამიძესთან ერთად მხარს უჭერდა ქართლის მეფის ლუარსაბ I–ის პოლიტიკას; ლუარსაბმა იგი ლორე–ბამბაკის ბატონად დასვა; ათაბაგ ქაიხოსრო II–ის თხოვნით ირანის შაჰი თამაზ I 1553 წელს სამცხე–საათაბაგოში შეიჭრა. დიასამიძე სხვა დიდებულებთან ერთად დაატყვევეს და ძმასთან ერთად სიკვდილით დასაჯეს; მისი მამული ქაიხოსროს გადაეცა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
შ
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
ლევან დიასამიძე

**ლევან დიასამიძე** (დ. 19 სექტემბერი, 1882, თბილისი — გ. 19 ნოემბერი, 1969) — ქართველი ინჟინერი, ჰიდრავლიკოსი, მეცნიერების და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1946).

## ბიოგრაფია
1912 წელს დაამთავრა ლოზანის საინჟინრო ინსტიტუტი. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ უმთავრესად მუშაობდა წყალსადენის სისტემაში; 1929-1935 წლებში იყო ნატახტრის წყალსადენის პროექტის ავტორი და მშენებლობის მთავარი ინჟინერი; 1945 წლიდან გარდაცვალებამდე საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის წყალმომარაგებისა და კანალიზაციის კათედრის გამგე. არის ავტორი სახელმძღვანელოებისა წყალსადენ-კანალიზაციის სპეციალობის სტუდენტებისთვის.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
ლ
კატეგორია:დაბადებული 19 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
დიატკოვო

**დიატკოვო** — ქალაქი რუსეთის ფედერაციაში, ბრიანსკის ოლქში. მდებარეობს ბრიანსკიდან 47 კმ-ზე. 1938 წლამდე იყო დაბა. მოსახლეობა შეადგენს 26775 ადამიანს (2018). ქალაქში მოქმედებს დიატკოვოს ბროლის ქარხანა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბრიანსკის ოლქის ქალაქები
დიასტოლა

**დიასტოლა** (ბერძ. ἡ διαστολή «გაფართოვება») — გულის პარკუჭების ან წინაგულების მოდუნება. სისტოლისა და დიასტოლის მონაცვლეობა შეადგენს გულის მოქმედების ციკლს. ადამიანის გულის ნორმალური რიტმის დროს წინა გულების დიასტოლის ხანგრძლივობა 0,7 წმ-ს შეადგენს, პარკუჭებისა — 0,5 წმ-ს.

პარკუჭების სისტოლის დროს წინაგულები დიასტოლის ფაზაშია, პარკუჭებსა და წინაგულებს შორის არსებული (მარცხნივ მიტრალური და მარჯვნივ სამკარიანი) სარქველი დახურულია, ხოლო აორტის და ფილტვის სარქველი ღიაა, შედეგად მარცხენა პარკუჭიდან სისხლი გადადის აორტაში, ხოლო მარჯვენა პარკუჭიდან ფილტვის არტერიაში.

პარკუჭების დიასტოლის დროს დგება წინაგულების სისტოლის ფაზა. სისხლი წინაგულებიდან ჩაედინება პარკუჭების მიმართულებით, კერძოდ, იხსნება მიტრალური სარქველი და სისხლი მარცხენა წინაგულიდან მიემართება მარცხენა პარკუჭისკენ, იხსნება სამკარიანი სარქველი და სისხლი მარჯვენა წინაგულიდან მიემართება მარჯვენა პარკუჭისკენ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გულ-სისხლძარღვთა სისტემა
დიატკოვოს ბროლის ქარხანა

**დიატკოვოს ბროლის ქარხანა** — სამრეწველო დაწესებულება რუსეთში, ქალაქ დიატკოვოში. აწარმოებს სუფრის მინის ჭურჭელსა და ბროლის ნაკეთობებს. დააარსა 1790 წელს ი. მალცოვმა. ცნობილი იყო დიატკოვოს გლეხური ჭურჭელი, მის მოხატულობაში ჭარბობდა მკვეთრი ფერები და ყვავილოვანი ორნამენტი. დიატკოვოს ქარხანამ ოქროს მედალი აიღო 1829 წელს რუსეთის იმპერიის მანუფაქტურის ნაკეთობათა I გამოფენაზე. 1835 წელს ქარხანასთან დაარსდა ბროლის მუზეუმი. ქარხანა განადგურდა მეორე მსოფლიო ომის დროს. აღდგა 1943 წელს. საბჭოთა პერიოდში ქარხანაში დასაქმებული იყო 5000 ადამიანამდე. ამჟამად დასაქმებულია დაახლოებით 200 ადამიანი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ეკონომიკა
მარღუზორი

**მარღუზორი** () — ტბა ტაჯიკეთში. მდებარეობს ჰისარის ქედის ჩრდილო კალთაზე, მდინარე შინგის ზემო დინების ხეობაში, ზღვის დონიდან 2139,2 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 1,16 კმ². წყალშემკრები აუზის ფართობი 178 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 45 მ. ტბას ერთვის 4 მდინარე, რომელთა სიგრძე არ აღემატება 4 კმ-ს. ფშანებით სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან დაკავშირებულია აზორჩაშმისა და ხურდაკის ტბებთან. მარჯვენა ნაპირზე გადის კლდეში ამოკვეთილი საავტომობილო გზა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
სამსონ ასათიანი

**სამსონ ასათიანი** (დ. 2 ივნისი, 1873 — გ. უცნობია) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, პოლკოვნიკი. დაამთავრა სასულიერო სემინარია. სამხედრო კარიერა დაიწყო 1892 წელს. სამხედრო კარიერის დაწყებიდან 5 წლის შემდეგ, 1897 წელს მიიღო პოდპორუჩიკის ჩინი. 1901 წელს მიიღო პორუჩიკის ჩინი. 1905 წელს გახდა შტაბს-კაპიტანი. ოთხი წლის შემდეგ, 1909 წელს გახდა კაპიტანი. 1912 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის ჩინი. 1916 წელს მიენიჭა პოლკოვნიკის ჩინი. 1913 წლიდან იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. 1917 წელს მიენიჭა წმინდა სტანისლავის მე-3 ხარისხის ორდენი, ამავე წელს მიიღო წმინდა ანას III ხარისხის ორდენი.

## რესურსები ინტერნეტში
* [სამსონ ასათიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98)]

კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
სამსონ
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
ბრუნეის კულტურა

**ბრუნეის კულტურა** — ბრუნეის ტერიტორიაზე არსებული კულტურა, რომელზეც ძლიერ გავლენას ახდენს მალაიური კულტურები და ისლამური რელიგია.  კულტურაზე გავლენას ახდენს ქვეყნის დემოგრაფიული შემადგენლობაც: მოსახლეობის ორ მესამედზე მეტი მალაიელია, ხოლო დანარჩენი ნაწილი არიან ჩინელები, ინდოელები და ძირძველი ჯგუფები, როგორიცაა დაიაკები, დუსუნები და კედაზანები .  მიუხედავად იმისა, რომ სტანდარტული მალაიური  არის ბრუნეის ოფიციალური ენა, უფრო ხშირად საუბრობენ ისეთ ენებზე, როგორიცაა ბრუნეი მალაიური  და  ინგლისური ენა .

ისლამი არის ბრუნეის ოფიციალური რელიგია და ბრუნეიმ შარიათის კანონი აამოქმედა 2014 წლიდან.

## ენა 
სტანდარტული მალაიური, ენა, რომელზეც ლაპარაკობენ ეთნიკური მალაიელები,  ამასთან, ბრუნეიში ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ენაა ბრუნეი მალაიური, რომელიც დიდად განსხვავდება სტანდარტული მალაიურისგან ისეთი საკითხებით, როგორიცაა გამოთქმა, ლექსიკა და სინტაქსი .  გარდა ამისა, არსებობს მრავალი სხვა მალაიური დიალექტი, რომელზეც ადგილობრივი მოსახლეობა საუბრობს,  მაგალითად, დაიაკები და იბანი .  ამგვარი მალაიური დიალექტების გამოყენება შემცირდა, რადგან ეთნიკურმა კულტურამ ასიმილაცია განიცადა კულტურასთან; ამ დიალექტების ზოგიერთ სახეობას გადაშენების საფრთხე ემუქრება. 

ბრუნეიში ასევე გამოიყენება ინგლისური ენა .  ჩინურ დიალექტებზე, როგორიცაა ჰოკინი, ჩვეულებრივ ლაპარაკობენ ჩინურ საზოგადოებაში,  თუმცა მათი გამოყენება მცირდება, რადგან ახალგაზრდა თაობამ დიალექტების ნაცვლად ჩინური მანდარინი  აირჩია.  მმართველი მონარქი გამოსახულია, როგორც  ქვეყანაში ისლამის დამცველი იმ სისტემის ქვეშ, რომელსაც მალაის ისლამურ მონარქია უწოდებენ,  მაშინ, როდესაც სახელმწიფოს რელიგიურ საქმეთა სამინისტრო ბრუნეიში ისლამს ოფიციალურად უწყობს ხელს. 

2014 წელს ბრუნეიმ საკამათოდ მიიღო შარიათის კანონი და გახდა აღმოსავლეთ აზიის პირველი ქვეყანა, რომელმაც ეს გააკეთა. 

ქრისტიანები და ბუდისტები ბრუნეიში არამუსლიმთა უდიდეს ნაწილს წარმოადგენენ. 

ბრუნეის სპორტსმენებმა მსოფლიო ასპარეზზე იასპარეზეს ისეთ შეჯიბრებში, როგორიცაა ოლიმპიური თამაშები, თანამეგობრობის თამაშები და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის თამაშები .   1996, 2000 და 2004 წლების ოლიმპიურ თამაშებში ბრუნეიმ გაგზავნა ერთი კონკურენტი სპორტსმენი, ხოლო 2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე მან გაგზავნა ორი სპორტსმენი, მათ შორის მისი პირველი ქალი ოლიმპიური წარმომადგენელი.  მიუხედავად იმისა, რომ 1990 წლის გამოშვების შემდეგ მან თანამეგობრობის თამაშებში სპორტსმენები გაგზავნა, ბრუნეის სპორტსმენებს ამ თამაშებზე მედლები ჯერ არ მიუღიათ.  1999 წლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის თამაშებს მასპინძლობდა ბრუნეი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Ministry of Culture, Youth and Sports, Brunei (in Malay)
* Brunei Culture on Asian- China Centre
* Culture and Tradition on Brudirect.com

## სქოლიო