open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბუჯის მღვიმე

**ბუჯის მღვიმე** — მღვიმე საქართველოში. მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. წარმოადგენს მრავალსართულიანი, მშრალი და წყლიანი დერეფნების სისტემას. ერთ-ერთი შესასვლელი აქვს ადგილ ქვაჯირკთან. მღვიმეს ქვედა სართული მუდმივად წყლიანია, გვხვდება ტბები, ნაღვენთი წარმონაქმნები. დერეფნების ჯამური სიგრძე დაახლოებით 700 მ-ია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მღვიმეები
ბუძგორი

**ბუძგორი** — მწვერვალი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს შოდა-კედელას ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3226 მ. აგებულია ქვედაცარცული თიხაფიქლებით, კარბონატული ქვიშაქვებითა და მერგელებით. ბუძგორის ჩრდილოეთ კალთაზე სათავე აქვს მდინარე რიონის მარჯვენა შენაკადს — რუბოძალს, ხოლო სამხრეთ კალთაზე ჩაბალახის მარჯვენა და საკაოს მარცხენა შენაკადებს. მწვერვალი გაშიშვლებულია, კალთებზე ალპური და სუბალპური მდელოებია გავრცელებული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
ბჭე

**ბჭე**, ძველ ქართულ სამართალში — სადავო საქმის გამრჩევი, მოსამართლე. ბჭეებს ჩვეულებრივ მოდავე მხარეები ირჩევდნენ. ისინი შეიძლებოდა მეფეს ან ადგილობრივ მოხელესაც დაენიშნა. ბჭეთა რაოდენობა მოდავეების სურვილზე იყო დამოკიდებული. ისინი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ბჭეებს ან ცალ-ცალკე დაასახელებდნენ, ანდა ერთობლივ ამოირჩევდნენ. ბჭეები უმთავრესად სამოქალაქო საქმეებს არჩევდნენ, მთაში კი მძიმე სისხლისსამართლებრივ საქმეებსაც. საქმის გარჩევისას ისინი ჩვეულებითი სამართლით ხელმძღვანელობდნენ. სასამართლო პროცესი საჯაროდ მიმდინარეობდა, გადაწყვეტილებათა უმეტესობა წერილობით არ ფორმდებოდა. რაკი ბჭეები მოდავეთა სურვილით იყვნენ არჩეული, მათი გადაწყვეტილება მხარეებს უყოყმანოდ უნდა აღესრულებინათ. სადავო საქმის ამ წესით გარჩევას ზოგჯერ „ყაბულობით სამართალს“ უწოდებდნენ; გადაწყვეტილება ჩვეულებრივ საბოლოო იყო და გასაჩივრებას არ ექვემდებარებოდა. VIII—XVIII საუკუნეებში ტერმინები „მსაჯული“, „ბჭე“ და „მოსამართლე“ ერთნაირი შინაარსით იხმარებოდა, მნიშვნელობა არ ჰქონდა იმას, ვინ არჩევდა საქმეს — მოდავეთა მიერ ამორჩეული პირი თუ მოხელე მოსამართლე. XVIII საუკუნიდან კი ქართლ-კახეთში „ბჭე“ მხოლოდ ჩვეულებითი სამართლის მიხედვით მხარეთა მიერ ამორჩეული მოსამართლის აღმნიშვნელი ტერმინია. ქართლ-კახეთისაგან განსხვავებით, იმერეთის სამეფოში ბჭე ეწოდებოდა საქმის გამრჩევ ყოველ პირს, მხარეთა სურვილით ამორჩეულს თუ მოსამართლეობის ფუნქციის მქონე სპეციალურ მოხელეს და თვით მეფესაც კი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ბღავანა

**ბღავანა** () — ქუდიანი სოკო ხრაშუნა სოკოების გვარისა. ბრტყლად ამოზნექილი ქუდი მოწითალო-ვარდისფერი ან წითელია. ზედაპირი ზოლიანკიდეებიანია, მშრალი და პრიალა. რბილობი თეთრია. მოყვითალო თეთრი ფირფიტები დროთა განმავლობაში ყვითლდება. ფეხი — თეთრი, ცილინდრულია. იზრდება ერთეულ ეგზემპლიარებად ტენიან ფოთლოვან და წიწვიან  ტყეებში. საჭმელად მხოლოდ დამწნილებულს იყენებენ.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხრაშუნა სოკოები
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
ამულიუსი

**ამულიუსი** (ლათ. Amulius) — რომაულ მითოლოგიაში ალბა-ლონგას მეფე, ენეასის შთამომავალი.

ამულეუსმა წაართვა თავის უფროს ძმას ნუმიტორს ძალაუფლება და ამოწყვიტა მისი ვაჟები, ხოლო ერთადერთი ქალიშვილი რეა სილვია აქცია ვესტას ქურუმად. რეა სილვიამ მარსთან კავშირით დაბადა რომულუსი და რემუსი, ამულიუსმა ბრძანა მსისი ჩამოხრჩობა და ბავშვების ტიბრში გადაყრა, მაგრამ ისინი მარსმა გადაარჩინა. როდესაც ბავშვები გაიზარდნენ, მოკლეს ამულიუსი და ტახტი კვლავ ნუმიტორს დაუბრუნეს.

კატეგორია:რომაული მითოლოგია
კატეგორია:მითური მეფეები
კატეგორია:უზურპატორები
ვესტა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ვესტა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ვესტა — ქალმერთი რომაულ მითოლოგიაში; ბერძნულ მითოლოგიაში მას ჰესტია შეესაბამება.
* 4 ვესტა — ასტეროიდი, რომელსაც ქალმღერთის პატივსაცემად დაარქვეს.
ვესტა

**ვესტა** () — რომაელების ცეცხლის, ოჯახური კერიის, ქალაქის თემის მფარველი ქალღმერთი. ვესტას კულტი ერთ-ერთი უძველესი ინდო-ევროპული კულტია და ოდითგანვე იყო რომში გავრცელებული. იგი მტკიცედ იყო დაკავშირებული ისეთ სიწმინდეებთან, როგორიცაა პალადიუმი, რომელიც ენეოსმა ჩამოიტანა და ვესტას ტაძარში ინახებოდა, როგორც რომის სიძლიერის სიმბოლო და რეგიუმი — მეფის საცხოვრებელი.

რომის დაარსების თქმულებებიდან ჩანს, რომ ვესტას კულტი რომზე ძველია, იგი ჯერ კიდევ ალბა-ლონგაში იცოდნენ. რომის ლეგენდარული დამაარსებლის, რომულუსის დედაც ვესტას ქურუმი იყო.

ვესტას ტაძარი ააშენა რომის მეორე მეფემ ნუმა პომპილიუსმა პალატინის გორაზე. პლუტარქე დაწვრილებით აღწერს ამ ტაძარს, რომლის ცენტრშიც წმინდა ცეცხლი ენთო. პლუტარქე მიიჩნევს, რომ იგი მზის სიმბოლოა, რომელიც სამყაროს ცენტრშია.

მინი|left|ვესტას ტაძარი, გადაღებულია 1850-იან ან 1860-იან წლებში
ვესტას ქურუმებს 6–10 წლის ასაკში არისტოკრატიული ოჯახების ქალიშვილებიდან არჩევდნენ და მათ 30 წლის მანძილზე უნდა შეენარჩუნებინათ ქალწულობა. წინააღმდეგ შემთხვევაში მათ ცოცხლად მარხავდნენ. ვესტას ქალწულები ტაძარში მარადიულ ცეცხლს ინარჩუნებდნენ, რომელიც სახელმწიფოს ძლიერების და სტაბილურობის სიმბოლო იყო, მონაწილეობდნენ რიტუალებში და ამზადებდნენ ფქვილის, მარილისა და სამსხვერპლო ცხოველების ფერფლისგან მსხვერპლშესაწირ ნარევებს (mola salsa).

თუმცა ცეცხლის ჩაქრობა ცუდ ნიშნად ითვლებოდა, მაგრამ ყოველი წლის პირველ დღეს ცეცხლს აქობდნენ და თავიდან ანთებდნენ წმინდა ხის ხეზე ხახუნით. მისგან ინთებოდა კურიების ცეცხლიც. ითვლებოდა, რომ ყოველ ცეცხლში არის ქალღმერთის სულის ნაწილი. ამასთან ერთად ტაძარში შენახული წმინდა ბზაც იცვლებოდა. კერძო სახლებში ვესტას ეძღვნებოდა შესასვლელი — ვესტიბიული.

შემდგომში ვესტას აიგივებდნენ დედამიწასთან, რომლის ბირთვშიც ცეცხლია. ვესტას ასევე პენატებს აკუთვნებდნენ, რადგან მაგისტრატუსები, როდესაც მოვალეობის შესრულებას იწყებდნენ, მსხვერპლს სწირავდნენ პენატებს და ვესტას.

ვესტას გამოსახავდნენ თავსაფრით დაფარული სახით, თასით, ჩირაღდნით, სკიპედრით და პალადიუმით.

ვესტას დღესასწაული — ვესტალია, აღინიშნებოდა 9 ივნისს. დღესასწაულზე რომაელი ქალები ფეხშიშველები მიდიოდნენ ვესტას ტაძარში და მსხვერპლს სწირავდნენ მას. ამ დღეს არ ამუშავებდნენ ვირებს, რადგან, თქმულების თანახმად, ვირის ყროყინმა გააღვიძა ქალღმერთი, როდესაც პრიაპუსი მის გაუპატიურებას აპირებდა.

ვესტას მსახურობა გრძელდებოდა 382 წლამდე, სანამ გრაციანუსმა არ შეწყვიტა იგი და არ ჩააქრო წმინდა ცეცხლი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ვესტა

კატეგორია:რომაული ქალღმერთები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
რეა სილვია

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|"[მარსი (ღმერთი)|მარსი და რეა სილვია", პეტერ პაულ რუბენსი]]
**რეა სილვია** - რომაულ მითოლოგიაში რომის ლეგენდარული დამაარსებლის რომულუსის დედა.

რეა სილვია იყო ალბა-ლონგას მეფის ნუმიტორის ასული. როდესაც ნუმიტორს ძალაუფლება მისმა უმცროსმა ძმამ ამულეუსმა წაართვა, მან რეა სილვია ვესტას ქურუმი გახადა, რათა მას არ ყოლოდა ჩამომავლობა. რამდენიმე ხნის შემდეგ გაირკვა, რომ იგი ფეხმძიმედ იყო. ეს ვესტას ქურუმების წესის უხეში დარღვევა იყო. ამისთვის ქალი დაამწყვდიეს და მასთან არავის უშვებდნენ.

კატეგორია:რომაული მითოლოგია
კატეგორია:ძვ. წ. VIII საუკუნის რომაელები
ფაუსტული

[thumb|300px|[რომულუსი|რომულუსის და რემუსის ფაუსტულუსის მიერ შეფარება, ზეთი პეტრო და კორტონა.]]

**ფაუსტული** - რომაულ მითოლოგიაში ალბა-ლონგელი მწყემსი, რომელმაც პალატინის ბორცვზე იპოვა ჩვილები რომულუსი და რემუსი, რომლებსაც ძუ მგელი ლუპა აწოვებდა ძუძუს. მან მის მეუღლესთან აკა ლარენციასთან ერთად აღზარდა ბავშვები, (ზოგიერთი ვერსიით ლარენცია იყო მეძავი). 

მოგვიანებით გვარი ფაუსტული მიითვისა ერთმა რომაულმა ოჯახმა. ამაზე მეტყველებს სექსუს პომპეუს ფაუსტულის მიერ ქრისტეშობამდე 140 წელს მოჭრილი მონეტა, რომელზეც ერთ მხარეს გამოსახულია ფაუსტული, ხოლო მეორე მხარეს ბავშვები რომლებიც მგელს ძუძუს წოვენ. 

## ლიტერატურა 
* ტიტუს ლივიუსი, *რომის დაარსების ისტორია* I, 3-5.

კატეგორია:რომაული მითოლოგია
ლარენცია

**ლარენცია** — რომაული მითოლოგიის თანახმად მწყემსი ფაუსტულის მეუღლე, ვინც გაზარდა ჩვილი რომულუსი და რემუსი. ზოგი ანტიკური ისტორიკოსიი მიიჩნევდა რომ ლარენცია მსუბუქი ყოფაქცევის ქალი იყო, ასეთ ქალებს კი ეძახდნენ lupa-ს რაც ლათინურად ძუ მგელს ნიშნავს. აქედან, მათი ვარაუდით, წარმოიშვა ლეგენდა ძუ მგელზე.

## ლიტერატურა
**ტიტუს ლივიუსი*; რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან 1. 4

კატეგორია:რომაული მითოლოგია
ნუმიტორი

**ნუმიტორი** — ალბა-ლონგას ლეგენდარული მეფე, რომულუსის და რემუსის პაპა.

ნუმიტორს ტახტი მისმა ძმამ ამულეუსმა წაართვა და მოკლა მისი ვაჟები, ხოლო ქალიშვილი რეა სილვია კი ვესტას ქურუმად აქცია.

კატეგორია:რომაული მითოლოგია
სილვიუსი

**სილვიუსი** ( — „ტყისა“) — რომაულ მითოლოგიაში ასკანიუსის ვაჟი, სხვა ვერსიით ენეასისა და ლავინიას ძე. ძველი ტრადიციის მიხედვით როდესაც ენეასი გარდაიცვალა ლავინიამ ტყეს შეაფარა თავი რათა ასკანუსს მისთვის არ ევნო. სწორედ ამიტომ მისი სახელი ტყეს ნიშნავს. ლეგენდარული კაპეტუსის მამა. მითის მიხედვით 29 წლისა გახდა ალბა-ლონგას მეორე მეფე და მეფობდა 39 წლის განმავლობაში.

გავრცელებული მითოსის თანახმად, ენეასის უფროსმა ძემ, იულუსმა (ასკანიუსმა) დააარსა რა ალბა-ლონგა, ქალაქ ლავინიაში სამეფო ტახტი სილვიუსს დაუთმო. იულიუსის გარდაცვალების შემდეგ სილვიუსი ალბა ლონგაშიც გამეფდა და სილვიუსთა სამეფო მოდგმის მამამთავარი შეიქნა. სწორედ ამ მოდგმის ჩამომავლები იყვნენ რომის ფუძემდებლები, რომულუსი და რემუსი. 

## ლიტერატურა 
* ანა ფერარი, კლასიკური მითოლოგიის ლექსიკონი, გამომცემლობა „TEA“, 1994, ISBN 8878195391
* ნანა ტონია, ზურაბ კიკნაძე, მითოლოგიური ენციკლოპედია ტომი II, გამომცემლობა „ბაკმი“, 2012 წ., ISBN 978-9941-426261

კატეგორია:რომაული მითოლოგია
ყარსი

**ყარსი** (ძვ. ქართულ წყაროებში **კარი**, , , , ) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, ყარსის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი, ყოფილი სანჯაკის ცენტრი თურქულ ვილაიეთ ერზრუმში. 2012 წლის მონაცემებით, ყარსის მოსახლეობა 78,100 ადამიანს შეადგენდა. ყარსის მერი არის მურთაზა ქარაჩანთა. განვითარებულია ხალიჩების და უხეში ქსოვილების წარმოება, მერძევეობა, მეცხვარეობა, მოქმედებს კარაქისა და რძის ქარხნები.

## ეტიმოლოგია
„ყარსი“ ქართული სახელია, მაგრამ ისე გადაკეთებულია ჯერ სომხურად და მერმე თურქულად, რომ მას დღეს ქართულად ვეღარ ვცნობთ. ძველად ქალაქს ერქვა კარ-ი, მრავლობითი რიცხვის ფორმა კარ-ნი. ეს ქართული სიტყვის ფორმა სომხური გამოთქმით გახდა კარ-ს (გაბატონდა ბრალობითი ბრუნვის ფორმა ლოკატივის მნიშვნელობით), შემდეგ პირველი ბგერა კ თურქულ გამოთქმაში ყ-დ შეიცვალა და მივიღეთ ყარს-ი“.

## ისტორია
ყარსი უძველესი ქალაქია. ქართულ წყაროებში მოხსენიებულია „კარის“ სახელწოდებით. X-XI საუკუნეებში იყო სომხური სახელმწიფოს ვანანდის სამეფოს დედაქალაქი. 1065 წლიდან დაეუფლა ბიზანტიის იმპერია. 1068 წელს კარი იბერიის თემის შემადგენლობაში შევიდა. 1074 წელს, იბერიის თემის გამგებელმა, გრიგოლ ბაკურიანის-ძემ, კარის ციხე-ქალაქი და მისი მიმდგომი ქვეყანა გადასცა გიორგი II-ს. დიდი თურქობის დროს, 1074-80 წლებში ქართველებმა კლავ დაკარგეს კარი და ამჯერად ის ყარსის საამიროს ცენტრად იქცა. 1205 წელს ყარსი აიღო საქართველოს სამეფომ. ყარსი სამეფო ქალაქად გამოცხადდა და მის მმართველად ივანე ახალციხელი დაინიშნა. ყარსის აღებას საქართველოსთვის სამხედრო და სტრატეგიული მნიშვნელობა ჰქონდა. 1226 წელს ყარსის აღება სცადა ხვარაზმის სამეფომ, მაგრამ უშედეგოდ. 1238 წელს მონღოლებმა აიღეს. 1386 წელს აიღო თემურ-ლენგმა. XVI საუკუნიდან შევიდა ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში მოექცა. რუსეთ-ოსმალეთის ომების დროს იყო ძლიერი ციხესიმაგრე და ერთ-ერთი მთავარი ბოიექტი კავკასიის სამხედრო მოქმედებების ასპარეზზე. 1807 წელს რუსეთის იმპერიის მცდელობა, აეღო ყარსი, უშედეგოდ დასრულდა. 1828 წელს ყარსი რუსებმა შტურმით აიღეს, მაგრამ სამშვიდო ხელშეკრულებით ოსმალეთს დაუბრუნეს. 1855 წელს ხუთთვიანი ალყის შემდეგ ყარსი რუსეთს დანებდა, მაგრამ სამშვიდო ხელშეკრულებით ის კვლავ ოსმალეთმა შეინარჩუნა. 1878 წელს ყარსი რუსეთის იმპერიას გადაეცა სან-სტეფანოს საზავო ხელშეკრულებით. რუსეთის იმპერიაში ყარსი იყო ყარსის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1918 წლის მაისში ყარსი ისევ აიღო ოსმალეთის იმპერიამ და გამოაცხადა ყარსის რესპუბლიკა, მაგრამ პირველ მსოფლიო ომში ოსმალეთის დამარცხების შემდეგ ყარსი სომეხმა დაშნაკებმა დაიკავეს. 1921 წელს ყარსის ზავით თურქეთის რესპუბლიკას დაუბრუნდა.

## მოსახლეობა
## იხილეთ აგრეთვე
*ანისი
*ყარსის ხელშეკრულება
*ვანანდის სამეფო
*ყარსის ხელშეკრულება

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* 700+ pictures of city, Kümbet Camii, Kale and Ani
* Kars Governor's Office
* Kars News
* Kars Guide and Photo Album by Luc Wouters 
* VirtualANI - A history and description of the city of Kars

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
კატეგორია:სომხეთის ყოფილი დედაქალაქები
გაგელები

**გაგელები** — XII-XIII საუკუნეების საქართველოს დიდებულ ფეოდალთა საგვარეულო, მხარგრძელთა განშტოება. გვარის ფუძემდებელი იყო ზაქარია გაგელი, ვარამ მხარგრძელის ძე, რომელმაც თამარ მეფისაგან მიიღო სამამულოდ (სამემკვიდრეოდ) გაგის ციხე და იწოდა გაგელად. 

გაგელები ფლობდნენ გაგს და მის მხარეს ციხეებითა და ქალაქებითურთ (შამქორი, ტავუში, კაწარეთი, ტერუნაკანი, ერგევანქი, ქარჰერძი, გარდმანი, ზეგამი, ნორბერდი, მაწნაბერდი და სხვა). ეს იყო ე. წ. „ქუემოთი სანაპირო“ მხარე, რომლის ფარგლები აღწევდა განძამდე და მისი მფლობელები, ამგვარად, მონაპირეები იყვნენ. გაგელები განსაკუთრებით დაწინაურდნენ და გაძლიერდნენ ზაქარია გაგელის ძის ვარამ (ვაჰრამ) გაგელის დროს, რომელმაც გაგის მამულთან ერთად დაიმკვიდრა მსახურთუხუცესობა და მიიღო აგრეთვე მამული შიდა ქართლში — თეძმის ხეობაში. XIII საუკუნის 50-იანი წლებიდან გაგელთა სახლი დამცრობილა: მეფეს მსახურთუხუცესობა გრიგოლ სურამელისთვის გადაუცია. როგორც ჩანს, გაგელებს დაუკარგავთ გაგი და მასთან ერთად - გაგელობაც. XIII საუკუნის 40-იანი წლების მოღვაწე ვარამის ძე აღბუღა უკვე გაგელად აღარ იხსენიება და გაგელების ხსენება ამ დროიდან ქრება წყაროებში. აღბუღა იძულებული გამხდარა ხელი მიეყო მამულების დაყიდვისათვის, სახელდობრ, ორთაღებისათვის (საკრედიტო-სავაჭრო კორპორაცია) მიუყიდია მისი მამისათვის მეფის მიერ ნაწყალობევი სოფელი ხოვლე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
ბრიჯიტ რაილი

**ბრიჯიტ ლუიზ რაილი** ( CH CBE; 24 აპრილი, 1931, ლონდონი) — ინგლისელი მხატვარი, ოპ-არტის აქტიური პროპონენტი.

## ცხოვრება და შემოქმედება
thumb|მარცხნივ|200px|„მოძრაობა წრეებში“, 1960
განათლება ჩელტენჰემის ქალთა კოლეჯში მიიღო; ხელოვნებას ჯერ გოლდსმითის კოლეჯში, შემდეგ კი ხელოვნების სამეფო აკადემიაში სწავლობდა, სადაც მის ჯგუფში ასევე იყვნენ პიტერ ბლეიკი და ფრენკ აუერბახი. რაილიმ კოლეჯი ადრე დატოვა ავადმყოფი მამის გამო; მცირე ხანში თავადაც სულიერი დეპრესია დაემართა. გამომჯობინების შემდეგ რამდენიმე სამსახურს იცვლის, მათ შორის ხელოვნების მასწავლებლის და უოლტერ თომპსონის სარეკლამო კომპანიაში ხელოვნების განყოფილების თანამშრომლისას.

გვიან 1950-იან წლებში რაილი იწყებს მკვეთრად გამოხატული საკუთარი ხელწერის ნამუშევრების შექმნას, რაზეც გავლენა სხვადასხვა წყაროებს მოუხდენია. ჟორჟ სიურას პოინტილისუტური სამუშევრები მასში ოპტიკური ეფექტებისადმი ინტერესს აღვივებს. ვიქტორ ვასარელის ნახატები, რომელიც მის დიზაინში შავ-თეთრ ხაზებს იყენებდა 1930-იანი წლებიდან ასევე ძლიერ გავლენას ახდენს რაილის ადრეულ ნაშრომებზე. მის გვიანდელ ნამუშევრებში შეინიშნება ფუტურისტების, განსაკუთრებით კი ჯაკომო ბალას, გავლენაც.

ამ პერიოდში იწყებს რაილი შავ-თეთრი ნახატების შექმნას, რომელიც დღეს მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია. ეს ნამუშევრები წარმოადგენს გეომეტრიული ფორმების მრავალფეროვნებას, რომლებიც მოძრაობის ან ფერის შეგრძნებას იწვევს. ადრეულ 1960-იანებში მისი ნამუშევრები მნახველში ზღვის ავადმყოფობის ან სიმაღლიდან ვარდნის შეგრძნებას იწვევს. ამ სტილის ნამუშევრებისგან შედგებოდა მისი პირველი სოლო გამოფენა ლონდონში 1962 წელს ვიქტორ მასგრეივის Gallery One-ში, ისევე როგორც მრავალრიცხოვან გვიანდელ გამოფენებში.

## ლიტერატურა
* *Riley, Bridget,* Malen um zu sehen. Gesammelte Schriften 2002. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Bridget Riley website
*The Pace Gallery

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
გაგი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **გაგი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გაგი — ციხესიმაგრე ქვემო ქართლში
* გაგი — პროვინცია საქართველოში
გაგის ციხე

**გაგი**, *აღჩაყალა*, *აღჯაყალა* ( — თეთრი ციხე) — ციხესიმაგრე ქვემო ქართლში. მისი ნანგრევები შემორჩენილია მდინარე დებედის ქვემო წელის მარჯვენა ნაპირის ვაკეზე, სოფ. კუშჩის (მარნეულის მუნიციპალიტეტი) მახლობლად.

წყაროებში პირველად იხსენიება XI საუკუნეში. სომეხი ისტორიკოსის — ვარდანის (XIII ს.) ცნობით ციხესიმაგრე აუგია ანისის მეფე გაგიკ I-ს (990-1020). ციხის ნანგრევები მოწმობს, რომ იგი გაცილებით უფრო ძველი ნაგებობაა და გაგიკ I-ს, როგორც ჩანს, მხოლოდ განუახლებია.

ციხე მდებარეობდა სავაჭრო მაგისტრალზე. აგებული იყო ველზე ამართულ კლდოვან ბორცვზე, რომელიც საცხოვრებლად გამოყენებული ყოფილა ადრინდელი ბრინჯაოს ხანიდან. გაგის ციხე საქართველოს სახელმწიფოს ფორპოსტს წარმოადგენდა სამხრეთ-აღმოსავლეთში. გაგის მფლობელთაგან მოდის XII-XIII საუკუნეების ფეოდალური საგვარეულო გაგელები. XIV საუკუნის წყაროებში გაგის ციხე აღარ იხსენიება. XV საუკუნიდან კი გვხვდება უკვე აღჯაყალის სახელწოდებით.

აღჯაყალა გვიანდელი შუა საუკუნეებში სომხითის მთავარი ციხესიმაგრე იყო. იდგა სტრატეგიულად მნიშვნელოვან მაგისტრალზე, რომელიც საქართველოს აკავშირებდა ახლო აღმოსავლეთთან, კერძოდ, ირანთან. აღჯაყალა სამხრეთიდან იცავდა თბილისის მისადგომებს. ირანელი მმართველები დაჟინებით ცდილობდნენ აღჯაყალის ხელში ჩაგდებას, დებედის ველზე მომთაბარეთა დასახლებას, აქ ქართულ ფეოდალური მეურნეობის აღმოფხვრას და ქართლის სამეფოს სამხრეთ მისადგომების მოშლას. ირანის შაჰების პოლიტიკა შეუპოვარ წინააღმდეგობას ხვდებოდა ქართველი მეფეების მხრივ, რომლებმაც, საბოლოოდ შეინარჩუნეს აღჯაყალა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
გაგი (მხარე)

**გაგი** — ისტორიული პროვინცია (სანაპირო) საქართველოში, ცენტრი გაგის ციხე. გაგი დაახლოებით ემთხვეოდა ძველი გარდაბნის მხარეს და XIII საუკუნის დასაწყისისათვის მოიცავდა ტერიტორიას მდინარე დებედიდან ქ. შამქორამდე (აზერბაიჯანი), მდინარე მტკვარსა და განჯის მთებს შორის. გაგის პროვინციაში მოხდა საქართველოს ლაშქრის პირველი ბრძოლა მონღოლებთან, რომელთაც მალე გაგის ციხე დაიკავეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
როი ელდრიჯი

[მინი|როი ელდრიჯი, [ნიუ-იორკი|ნიუ-იორკში 1946 წელს]]
**როი დეივიდ ელდრიჯი** ( დ. 30 იანვარი, 1911 — გ. 26 თებერვალი, 1989) — სვინგის პერიოდის ჯაზის შემსრულებელი საყვირზე. მას ხშირად მოიხსენიებენ როგორც დამაკავშირებელს ლუი არმსტრონგის ხანის სვინგის მუსიკასა და დიზი გილესპის ხანის ბებოპთან.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ჯაზის შემსრულებლები
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
ბენდეის წერტილები

**ბენდეის წერტილები** (Benday Dots) — პოინტილიზმის მსგავსი ბეჭდვის პროცესი, რომელსაც სახელი ილუსტრატორი ბენჯამინ (ბენ) დეის გამო ეწოდა. ეფექტზე, ფერსა და სასურველ ოპტიკურ ილუზიაზე დაყრდნობით, მცირე შეფერადებული წერტილები ერთმანეთთან ახლო, შორი-შორს ან ერთმანეთზე იხატება. მაგენტას წერტილები, მაგალითისთვის, შორიშორს ჯდება ვარდისფერის მისაღებად. 1950-იან და 60-იან წლებში კომიქსების წიგნები ბენდეის წერტილებს იყენებდა ოთხი ძირითადი ფერისგან (ცისფერი, წითელი, ყვითელი და შავი) სხვადასხვა შეფერილობისა და ტონის მისაღებად იაფი ხერხებით.

ბენდეის წერტილების გამოყენება პიკს აღწევს ამერიკელი მხატვარი როი ლიხტენშტეინის დროს, რომელმაც ეს წერტილები მის ნამუშევრებში და სკულტურებში უზომოდ გაზარდა. ბენდეის წერტილების მთავარი დამახასიათებელი თვისებაა ერთნაირი ზომა და დისტრიბუცია სპეციფიკურ არეებში. ამგვარი წერტილების ნახატზე გადასატანად მხატვარს სჭირდება გამჭვირვალე გადასატანი ფურცლის დადება. ამგვარი ფურცლები დიდი რაოდენობით იყოდებოდა სხვადასხვა ზომისა და სიხშირის წერტილებით, რაც მხატვარს სამუშაოდ მრავალფეროვანი ტონალობის გამოყენების საშუალებას აძლევდა. გადასატანი მასალა იჭრებოდა სასურველი ტონალური არის ფორმით - მაგ. ჩრდილი ან ფონი და ზედაპირი და ეკვრებოდა ნახატის დანიშნულ ადგილს სამხატვრო დანით. ბეჭდვისას ფოტოგრაფიული რეპროდუქციის წარმოებისას ბენდეის გადამტანით მონიშნული არე ქმნიდა სასურველ ტონალურ შეფერილობას საბეჭდ პლატაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სახალისო ფოტო ეფექტები: ბენდეის წერტილები

კატეგორია:ბეჭდვის ტექნოლოგია
კატეგორია:მხატვრობა
ოტოკარ I (შტაიერმარკა)

**ოტოკარ I** *იგივე* ოტაკარ I (გერმ.: Ottokar I.; Otakar I.) (* ???; † 1074, რომი) პირველად მოხსენიებულია 1048 წელს, როგორც გრაფი ქიმგაუში. 1056 წელს ველს-ლამბახის გრაფების შტოს უმემკვიდრეოდ გადაშენების შემდეგ იგი კარანტენის მარკგრაფი გახდა. მისი რეზიდენცია მდებარეობდა შტაირის ციხე-სიმაგრეში, რომლის მიხედვითაც ოტოკარის სამფლობელოებს შტაიერმარკა ეწოდა. ოტოკარ I-ის მეუღლე იყო ვილიბირგ ფონ ეპენშტაინი, კერნტენის ჰერცოგის ადალბერო ფონ ეპენშტაინის ასული, რომელთანაც შეეძინა მემკვიდრე ოტოკარ II.

კატეგორია:გარდაცვლილი 1074
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
პფალც-ცვაიბრიუკენი

მინი|220პქ|გერბი
**პფალც-ცვაიბრიუკენი** () — ვიტელსბახების დინასტიის საჰერცოგო, რომელიც 1444 წელს პფალცის შტოს „ზიმერნ-ცვაიბრიუკენის“ გაყოფის შედეგად წარმოიშვა. 1410 წელს კურფიურსტ რუპრეხტ III ფონ დერ პფალცის შვილებმა მამის მამული გაიყვეს და პირველ ჰერცოგს და პფალცგრაფ შტეფან I-ს ჰუნსრიუკთან, დონერსბერგთან და ფორდერპფალცთან ერთად მისი მეუღლის ფელდენცის საგრაფოც ერგო და ამ მიწების გაერთიანებით წარმოიშვა პფალც-ცვაიბრიუკენის საჰერცოგო, რომელმაც საფრანგეთის რევოლუციამდე იარსება.

ჰერცოგ შტეფანის რეზიდენცია თავდაპირველად ქალაქ მაიზენჰაიმში იყო, რომლის განადგურების შემდეგ (1477) ცვაიბრიუკენში გადავიდა და აქ 1793 წლმადე დარჩა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ცვაიბრიუკენის გრაფებისა და ჰერცოგების სია

## ლიტერატურა
* Hans Ammerich: *Landesherr und Landesverwaltung. Beiträge zur Regierung von Pfalz-Zweibrücken am Ende des Alten Reiches.* Minerva Verl., Saarbrücken 1981 (Veröffentlichungen der Kommission für Saarländische Landesgeschichte und Volksforschung 11).
* Charlotte Glück-Christmann (Hrsg.): *Die Wiege der Könige. 600 Jahre Herzogtum Pfalz‑Zweibrücken.* Zweibrücken 2010.

კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია
ოტოკარ II (შტაიერმარკა)

**ოტოკარ II** *იგივე* ოტაკარ II (*გერმ.:* Ottokar II., Otakar II.) (* 1082; † 1122) იყო გრაფი ტრაუნგაუში და ქიმგაუში და შტაიერმარკის მარკგრაფი. მისი მშობლები იყვნენ მარკგრაფი ოტოკარ I და ვილიბირგ ფონ ეპენშტაინი, კერნტენის ჰერცოგის ადალბეროს ასული. მისი მეუღლე იყო ავსტრიის ბაბენბერგტა დინასტიის მარკგრაფის ლეოპოლდ III-ის ერთ-ერთი და. 

ოტოკარ II-ემ შტაირთან დააარსა გარსტენის ბენედიქტელთა მონასტერი. 1122 წელს მან მემკვიდრეობით (დედის ხაზით) მიიღო ეპენსტაინთა საგვარეულო მამულები კერნტენში, რამაც მისი როგორც მარკგრაფის პოლოტიკური წონა კიდევ უფრო აამაღლა. ოტოკარის მემკვიდრე იყო ლეოპოლდ I.

კატეგორია:შტაიერმარკის მარკგრაფები
კატეგორია:დაბადებული 1082
კატეგორია:გარდაცვლილი 1122
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ლეოპოლდ I (შტაიერმარკა)

**ლეოპოლდ I** იგივე „ლიუტპოლდ ძლიერი“ (; დ. ??? — გ. 24 ოქტომბერი 1129) — შტაიერმარკის მარკგრაფის ოტოკარ II-ის ვაჟი და მემკვიდრე. იგი იყო ტრანგაუელთა დინასტიის წარმომადგენელი. 

ლეოპოლდ I-მა  1129 წელს გრაცის მახლობლად დააარსა ავსტრიის უძველესი რაინის ცისტერციანელთა მონასტერი. მისი მეუღლე იყო ბავარიელი პრინცესა სოფი, რომელთანაც შეეძინა მემკვიდრე ოტოკარ III.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შტაიერმარკის მარკგრაფები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1129
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ოტოკარ IV (შტაიერმარკა)

**ოტოკარ IV** *იგივე* ოტაკარ IV (*გერმ.:* Ottokar IV.; Otakar IV.)  (* 1163; † 8 მაისი 1192) - იყო შტაიერმარკის მარკგრაფის ოტოკარ III-ის ვაჟი და მემკვიდრე. იგი იყო ტრანგაუელთა დინასტიის ბოლო წარმომადგენელი. 

1180 წელს გელნჰაუზენის რაიხსტაგზე შტაიერმარკა ბავარიის საჰერცოგოს გამოეყო და ოტოკარს მისმა ბიძამ, იმპერატორმა ფრიდრიხ ბარბაროსამ ჰერცოგის ტიტული უბოძა. ოტოკარ IV 1170-1183 წლებში დააარსა ქალაქი ფიურსტენფელდი. 1186 წელს სანქტ-გეორგის მთაზე ქალაქ ენსის მახლობლად  ერთმანეთს შეხვდნენ ოტოკარ IV და ავსტრიის ბაბენბერგი ჰერცოგი ლეოპოლდ V და საზეიმოდ გააფორმეს სამემკვიდრეო ხელშეკრულება - ე.წ. "გეორგენბერგის მტკიცება", რომელიც იმპერატორმა ჰაინრიხ VI-ემაც დაამტკიცა. ოტოკარ IV-ემ მის მემკვიდრედ ლეოპოლდ V დატოვა და 1192 წელს უშვილოდ გარდაიცვალა. ტრაუნგაუების დინატრია მასთან ერთად ამოწყდა.

კატეგორია:შტაიერმარკის მარკგრაფები
კატეგორია:დაბადებული 1163
კატეგორია:გარდაცვლილი 1192
ოტოკარ III (შტაიერმარკა)

მინი|მარჯვნივ|200პქ|ოტოკარ III
**ოტოკარ III** *იგივე* ოტაკარ III ( დ. 1124 — გ. 1164) — შტაიერმარკის მარკგრაფი. მამის ლეოპოლდ I-ის სიკვდილის შემდეგ იგი მარკგრაფი გახდა. 1160 წელს მან დააარსა ზემერინგის და 1163 წელს ფორაუს მონასტრები. მან მემკვიდრეობით მიიღო უზარმაზარი მამულები უნტერშტაიერმარკაში (*დღ.* სლოვენია), პეტაუს მარკა და პიტენის საგრაფო (*დღ.* ქვემო ავსტრია). ოტოკარ III-ის მმართველობის ჟამს გრაცი შტაიერმარკის ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა. 

ოტოკარი დაიღუპა 1164 წელს ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს. მას დარჩა მემკვიდრე ოტოკარ IV, ტრანგაუელთა დინასტიის ბოლო წარმომადგენელი.

## ლიტერატურა
* Heinz Dopsch: *Otakar III*. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 19, Duncker & Humblot, Berlin 1999, ISBN 3-428-00200-8, S. 640
* Franz Xaver Pritz: *Geschichte der steirischen Ottokare in ihrer Vorfahren, bis zum Aussterben dieses Stammes im Jahre 1192.* 1844 
* Friedrich Hausmann: *Die steirischen Otakare, Kärnten und Friaul.* In: Gerhard Pferschy (Hrsg.): *Das Werden der Steiermark, Festschrift zur 800. Wiederkehr der Erhebung zum Herzogtum.* Verlag Styria, Graz 1980
* Fritz Posch: *Die Besiedlung des Grazer Bodens und die Gründung und früheste Entwicklung von Graz.* In: *850 Jahre Graz.* Styria, Graz 1978
* Rudolf Reichel: *Steirische Landesgeschichte.* Leuschner & Lubensky, Graz 1884

კატეგორია:შტაიერმარკის მარკგრაფები
კატეგორია:დაბადებული 1124
კატეგორია:გარდაცვლილი 1164
ადალბერო ფონ ეპენშტაინი

**ადალბერო ფონ ეპენშტაინი** () (დ.  *დაახ.* 980 —  გ. 29 ნოემბერი 1039) — კერნტენის ჰერცოგი 1012–1039 წლებში. 

სალიურ დინასტიასთან დაპირისპირებისა და საღვთო რომის იმპერატორის ჰაინრიხ II-ის წინააღმდეგ მოწყობილი წარუმატებელი აჯანყების შემდეგ ადალბერო ფონ ეპენშტაინი იძულებული გახდა უარი ეთქვა ყველა მის მიერ დაკავებულ თანამდებობაზე და სამფლობელოებზე. იგი იმპერიიდან გაძევებულ იქნა და ემიგრაციაში გარდაიცვალა. 

მისი მეუღლე იყო ბეატრიქსი (გ. 1125), შვაბების ჰერცოგის ჰერმან II-ის ასული. ადალბეროს ასული ვილიბირგი ცოლად ჰყავდა შტაეირის მარკგრაფს ოტოკარ I-ს.

## ლიტერატურა
* Wolfram, Herwig (2006). Conrad II, 990-1039: Emperor of Three Kingdoms (Denise A. Kaiser, trad.). Pennsylvania University Press.

კატეგორია:კერნტენის ჰერცოგები
კატეგორია:დაბადებული   980
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1039
ჯაჭვის ხიდი (ქუთაისი)

**ჯაჭვის ხიდი** — უძველესი  ქუთაისის ხიდებს შორის. აქ არის აღმოჩენილი V საუკუნის ხიდის ნაშთი. დღევანდელი ხიდის ძირითადი საყრდენები 1770-იანი წლებისაა, მათზე თავდაპირველად ხის ხიდი ააგეს, რომელიც არქიელის ხიდად იწოდებოდა. 1850-იან წლებში ჯაჭვებზე დაკიდებული ხის ფერმის აგების შემდეგ ხიდს დღევანდელი სახელი შეერქვა. 1869 წელს ფურგონების გადასვლისას ხიდი ჩაწყდა, იგი 1884-1885 წლებში ქალაქის ხარჯით აღადგინეს. ინგლისში, გარნერის მიერ დამზადებული ლითონის ფერმა ინჟ. გ. ზალსკიმ დაამონტაჟა (ახალი ხიდი სამეფო ხიდადაც იწოდებოდა). ახლანდელი ხიდი 1995 წელსაა აღდგენილი.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
## სქოლიო
კატეგორია:ქუთაისის ხიდები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ოქროს ჩარდახი

მინიატიურა|ოქროს ჩარდახი
მინიატიურა|ოქროს ჩარდახი და მიმდებარე სკვერი

**ოქროს ჩარდახი** — იმერეთის მეფეთა რეზიდენცია ქუთაისში, მდინარე რიონის მარცხენა სანაპიროზე, დღევანდელი რუსთაველისა და თეთრ ხიდებს შორის.

თავდაპირველი რეზიდენციის შესახებ ცნობები მხოლოდ მოგზაურთა თხზულებებმა შემოინახა. იტალიელი მოგზაურის ამბროჯიო კონტარინის ცნობით, XV საუკუნის II ნახევარში აქ იმერეთის მეფის, ბაგრატ II-ის სასახლე იდგა. XVII საუკუნეში რუს ელჩებს, ტოლოჩანოვსა და იევლევს, სამეფო კომპექსი დახვდათ. კომპლექსის ზოგი ნაგებობა, მათი ცნობით, მეფე გიორგი III-ის (1605-1638) აშენებული და მეფე ალექსანდრე III-ის (1639-1660) შეკეთებული იყო. რეზიდენციას რამდენიმე ძირითადი ნაგებობა ჰქონდა: წმ. გიორგის კარის ეკლესია, დიდი სახლი, მცირე სახლი და სასადილო პალატი. ეზოს შუაში, დიდი ჭადრების ქვეშ, რომელთაგან ერთი დღემდეა შემორჩენილი, იდგა ჩარდახი - მაგიდა ოთხ სვეტზე დაყრდნობილი სახლინებლით. გალავნის კედელში ჩართული იყო სამრეკლო და მეფის სალაროსა და სასახლის მცველებისათვის განკუთვნილი კოშკი. 

სამეფო რეზიდენცია არაერთხელ დაზიანდა XVII ს-ში, ლევან II დადიანის თავდასხმების დროს, და 1770-იანი წლებისთვის უკვე მიტოვებული იყო. იგი ნაწილობრივ მეფე სოლომონ II-მ აღადგინა. XIX საუკუნეში რეზიდენციის ნაგებობათაგან მცირე სახლი, კარის ეკლესია და სამრეკლო იყო გადარჩენილი. 1810 წლიდან ოქროს ჩარდახი რუსეთის ხაზინის საკუთრება გახდა. 1830 წელს სამეგრელოს მთავარს, ლევან დადიანს მიაკუთვნეს, შემდეგ თუმანიშვილებმა და აკოფაშვიოლება იყიდეს. 1851 წლიდან ოქროს ჩარდახი ქუთაისის გიმნაზიის ინსპექტორის საცხოვრებლად განაწესეს. 1891 წლიდან შენობა სასწავლო უწყებამ შეიძინა გიმნაზიის თანამშრომლების ეკლესიად.

რეზიდენციის ნაგებობათაგან დღეს შემორჩენილია მხოლოდ ერთი — ე.წ. მცირე სახლი. წაგრძელებული მართკუთხა გეგმის ორსართულიანი შენობის კედლები ნატეხი და რიყის ქვითაა ამოყვანილი, წყალდიდობისგან დასაცავად გამიზნული პირველი სართული ყველა მხრიდან თაღებით არის გახსნილი (თაღები ოთხ რიგად განლაგებულ 12 ბურჯს ეყრდნობა). მეორე სართულის დიდი დარბაზის კედლებს XVI-XVII სს-ში ბატალური სცენები ამკობდა. ნაგებობა XIX საუკუნეში გადაკეთდა, ხოლო საბოლოო სახე 1960-იან წლებში მიიღო.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოქროს ჩარდახი, saunje.ge
## სქოლიო
კატეგორია:ქუთაისის არქიტექტურა
კატეგორია:სამეფო რეზიდენციები
კატეგორია:საქართველოს სასახლეები
კატეგორია:იმერეთის მხარის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ელ გრეკო

**ელ გრეკო** (El Greco, შესაძლოა კასტილიური და ვენეციური ენების კომბინაციით "ბერძენი"; *1541 — 7 აპრილი, 1614) — ესპანური რენესანსის მხატვარი, ფერმწერი, მოქანდაკე და არქიტექტორი. როგორც წესი, საკუთარ ნამუშევრებს ბერძნული ასოებით აწერდა ხელს სრული სახელით: დომენიკოს თეოტოკოპულოს (Δομήνικος Θεοτοκόπουλος), რითაც ხაზს უსვამდა მის ბერძნულ წარმოშობას.

დაიბადა კრეტაზე, რომელიც იმ პერიოდში ვენეციის რესპუბლიკის ნაწილი იყო. 26 წლის ასაკში ვენეციაში გაემგზავრა სასწავლებლად, რაც იმ ხანად ჩვეული მოვლენა იყო ბერძენი მამაკაცებისთვის, რომელთაც უკეთესი განათლების მიღება სურდათ. 1570 წელს ის რომში გადადის, სადაც სახელოსნოს ხსნის და ნამუშევართა მთელ სერიას ქმნის. იტალიაში ყოფნის პერიოდში განავრცო ელ გრეკომ თავისი სტილი ვენეციური რენესანსის მანიერიზმის ელემენტებით. 1577 წელს ის ტოლედოში, ესპანეთი, გადადის, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე რჩება. სწორედ ტოლედოში შექმნა მან თავისი საუკეთესო ნამუშევრები.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* El Greco&nbsp;– Biography, Style and Artworks
* El Greco&nbsp;– The Complete Works 
* El Greco

## სქოლიო 
კატეგორია:ბერძენი მხატვრები
კატეგორია:ესპანელი მხატვრები
კატეგორია:რენესანსის მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ქუთაისის ოპერის თეატრი

**ქუთაისის ოპერის თეატრი** — თეატრი ქუთაისში. 1969 წელს გაიხსნა 1940-იანი და 1960-იანი წლების რეკონსტრუქციების შედეგად სახემიღებულ შენობაში, რომელიც 1946 წელს ხანძრის შედეგად თითქმის განდაგურებულ ხარაზოვის ცნობილ თეატრსა და ძმები ოცხელების სახლს მოიცავს (წმ. ნინოს ქ. N17).

ქართული სათეატრო წარმოდგენები ქალაქში 1861 წლიდან იმართებოდა, კირილე ლორთქიფანიძის, დიმიტრი ბაქრაძისა და აკაკი წერეთლის თაოსნობით. მუდმივი დასი, რომელიც კოტე მესხმა 1880 წელს ჩამოაყალიბა, მეორე გილდიის ვაჭრის სტეფანე ხარაზიშვილის მიერ საგანგებოდ თეატრისათვის აგებულ შენობაში განთავსდა. 

ქუთაისის თეატრში სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ: ლ. მესხიშვილი, კოტე მარჯანიშვილი, ალექსანდრე იმედაშვილი, ვასო აბაშიძე, უშანგი ჩხეიძე, ვერიკო ანჯაფარიძე, შ. ღამბაშიძე და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ქუთაისის ოპერის თეატრი

კატეგორია:ოპერის თეატრები
კატეგორია:ქუთაისის თეატრები
გაგიდა

**გაგიდა** — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში. მიედინება სამურზაყანოს დაბლობზე. წარმოიქმნება მდინარეების ხუმუშქურისა და კირის შეერთებით. სიგრძე 6,3 კმ, აუზის ფართობი 270 კმ². ერთვის შავ ზღვას სოფელ გაგიდასთან. საზრდოობს წვიმის წყლით. მთავარი შენაკადებია ოჯოგორა (მარჯვნივ) და ოკვინორე (მარცხნივ).

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
კატეგორია:შავ ზღვაში ჩამდინარე მდინარეები
გაგიდის ტბა

**გაგიდის ტბა** — ტბა საქართველოში, გალის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს შავი ზღვის ნაპირზე. ტბის სარკის ფართობია 0,03 კმ², აუზის ფართობი 3,2 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2 მ. საზრდოობს წვიმის წყლით. ერთვის სამი პატარა ნაკადი. ნაპირები ლელქაშიანია. მდიდარია თევზით (კობრი, ლოქო და სხვა).

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტბები
დავით ბებუთოვი

250px|thumb|დავით ბებუთოვი
**დავით იოსების ძე ბებუთოვი** (ბებუთაშვილი) (დ. 1793, თბილისი – გ. 1867, ვარშავა) ― გენერალ-ლეიტენანტი. 

## ბიოგრაფია
1811 წელს ხერსონის პოლკში ჩაირიცხა იუნკრად. 1814 წელს მონაწილეობდა რუსეთის არმიის საზღვარგარეთის ლაშქრობაში. 1829 წლიდან კავკასიაში მსახურობდა. 1832 წელს მონაწილეობა მიიღო ჩაჩნეთის სამხედრო ექსპედიციაში. 1834 წელს ფელდ-მარშალ თ. პასკევიჩის ხელქვეით მყოფი კავკასიის პოლკების ნაკრებთან ერთად პოლონეთში გაემგზავრა. 1838 წელს პოლკოვნიკობა მიიღო. 1853-1856 წლებში მონაწილეობდა ყირიმის ომში. შემდეგ პოლონეთში მსახურობდა. აქვე მიიღო გენერალ-მაიორის, შემდეგ გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. სიცოცხლის ბოლო წლებში ქ. ვარშავის სამხედრო კომენდანტი იყო.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 2, გვ. 262, თბ., 1977

კატეგორია:დაბადებული 1793
კატეგორია:გარდაცვლილი 1867
კატეგორია:ბებუთაშვილები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
გაგრიფში

**გაგრიფში** — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში. იწყება არაბიკის მასივის სამხრეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 1725 მ სიმაღლეზე. ერთვის შავ ზღვას ქალაქ გაგრის ჩრდილო-დასავლეთით. სიგრძე 9,5 კმ. საზრდოობს ძირითადად წვიმისა და მიწისქვეშა წყლებით.

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
კატეგორია:შავ ზღვაში ჩამდინარე მდინარეები
გადილი

**გადილი** — მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, სვანეთის კავკასიონზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4162 მ. გადილი აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. მთის კალთაზე არის თანამედროვე გამყინვარება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
გაგიდა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **გაგიდა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გაგიდა — მდინარე აფხაზეთში
* გაგიდა — სოფელი გალის მუნიციპალიტეტში
* გაგიდა — ტბა აფხაზეთში
გადრეკილი

**გადრეკილი**, **ლეჩქის სერი** — მთა საქართველოში, გურიის მხარეში, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ განშტოება ლეჩქისსერზე, მდინარე ბახვისწყლის სათავესთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2505 მ. კალთები შემოსილია წიფლნარ-მუქწიწვიანი ტყეებით, თხემი და მწვერვალები — სუბალპური მდელოებით. გადრეკილი აღმართულია კურორტ ბახმაროს აღმოსავლეთით და მის ირგვლივ ერთ-ერთ უმაღლეს მთას წარმოადგენს. დამსვენებლებში მთა ცნობილია „მზის ამოსავალი გორის“ სახელწოდებით, რადგანაც გადრეკილიდან კარგად ჩანს მზის ამოსვლა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*
*მარშრუტი ბახმაროდან

კატეგორია:გურიის მხარის მთები
ცვაიბრიუკენის გრაფებისა და ჰერცოგების სია

1170 წელს პირველად მოხსენიებული **ცვაიბრიუკენი** 1182 წლიდან დამოუკიდებელი საგრაფოა. 1366 წელს უკანასკნელმა გრაფმა საგრაფო პფალცის კურფიურსტს მიჰყიდა.

## ვალრამიდები
* 1182 – 1237 – ჰაინრიხ I - Heinrich I.
* 1237 – 1282 – ჰაინრიხ II - Heinrich II.
* 1282 – 1309 – ვალრამ I - Walram I.
* 1309 – 1311 – სიმონ I – Simon I.
* 1311 – 1366 – ვალრამ II - Walram II.
* 1366 – 1394 – ებერჰარდ I – Eberhard I.

## ვიტელსბახები
* 1394 – 1399 – რუპრეხტ II - Ruprecht II. 
* 1399 – 1410 – რუპრეხტ III - Ruprecht III.
* 1410 – 1459 – შტეფან I – Stephan I.
* 1459 – 1489 – ლუდვიგ I - Ludwig I. 
* 1489 – 1514 – ალექსანდერ I - Alexander I. 
* 1514 – 1532 – ლუდვიგ II - Ludwig II.
* 1532 – 1569 – ვოლფგანგ I – Wolfgang I.
* 1569 – 1604 – იოჰან I - Johann I.
* 1604 – 1635 – იოჰან II - Johann II.
* 1635 – 1652 – იოჰან III კაზიმირი - Johann III. Kasimir
* 1652 – 1660 – კარლ I გუსტავი - Karl I. Gustav
* 1660 – 1697 – კარლ II - Karl II.
* 1697 – 1718 – კარლ III - Karl III.
* 1718 – 1731 – გუსტავ სამუელ ლეოპოლდი - Gustav Samuel Leopold
* 1731 – 1735 – ქრისტიან III - Christian III.
* 1735 – 1775 – ქრისტიან IV - Christian IV.
* 1775 – 1795 – კარლ IV - Karl IV.
* 1795 – 1825 – მაქსიმილიან I - Maximilian I.

კატეგორია:გერმანიის ისტორია
გავაზი

საკუთარი სახელი **გავაზი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გავაზი — ისტორიული სოფელი კახეთში
* გავაზი — სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში
* გავაზი — სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში
გავაზური

**გავაზური** — ძველი ქართული ატმის ჯიში. ნაყოფი მომრგვალო-ბირთვისებრია, მსხვილი, საშუალოდ 180 გ იწონის; სახრავია, აქვს ყვითელი, სქელი კანი; რბილობი მკვრივია, ყვითელი, წვნიანი, ტკბილი. არომატული, ოდნავ მწკლარტე. მწიფდება შუა სექტემბერში, ტრანსპორტაბელურია. სუფრისა და საკონსერვო ჯიშია. აქვს კლონური სახესხვაობები. ხე ინტენსიურად იზრდება. მოსავალს დარგვიდან მესამე-მეოთხე წელს იძლევა. საშუალო მოსავლიანობა — 110 ც/ჰა-ზე. გავრცელებულია კახეთში, უმთავრესად ყვარლის რაიონში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ატმის ჯიშები
გავარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **გავარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გავარი — ქალაქი სომხეთში
* გავარი — უღელტეხილი ჯავახეთის ქედზე
ვასილ ბებუთოვი

**ვასილ იოსების ძე ბებუთოვი** (ბებუთაშვილი; დ. 1789 ან 1791, თბილისი ―   გ.   1858, იქვე) — ინფანტერიის გენერალი. იოსებ ბებუთაშვილის ვაჟი.

## ბიოგრაფია
აღიზარდა პეტერბურგის I კადეტთა კორპუსში. 1809-1811 წლებში მსახურობდა საქართველოს მთავარმართებელთან. მონაწილეობდა 1812 წლის საფრანგეთ-რუსეთის ომში. 1817 წელს თან ახლდა ალექსი ერმოლოვს სპარსეთში ელჩობისას. 1825 წელს იმერეთის მმართველად დანიშნეს. 1828 გენერალ ივანე პასკევიჩთან ერთად მონაწილეობდა ახალციხის აღებაში, რის შემდეგ ახალციხის მმართველად დაინიშნა. 1843 წელს გენერალ-ლეიტენანტის ჩინით სარდლობდა დაღესტნის ჯარებს. 1847-1853 წლებში ამიერკავკასიის მხარის მთავარი სამმართველოს უფროსი და თავმჯდომარე იყო. 1853-1856 წლებში მონაწილეობდა ყირიმის ომში. მისი მეთაურობით რუსეთის ჯარებმა ბრწყინვალე გამარჯვებები მოიპოვეს ოსმალებზე ბაშკადიკლარის (1853 წლის 19 ნოემბერი) და ქურუქ-დარის (1854 წლის 24 ივლისი) ბრძოლებში. 1857 წელს ბებუთოვი სამსახურიდან გადადგა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1858
კატეგორია:დაბადებული 1789
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ვასილ
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
გავარის უღელტეხილი

**გავარის უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდისა და ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ჯავახეთის ქედზე, მთა დალიდაღის ჩრდილოეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2712 მ. აგებულია ახალგაზრდა დოლერიტული და ბაზალტური ლავებით. დაფარულია ალპური და სუბალპური მდელოებით. უღელტეხილზე გადადის საცალფეხო ბილიკი, რომელიც აერთებს მადათაფის ტბის აუზს მდინარე მაშავერის აუზთან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის უღელტეხილები
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის უღელტეხილები
უესტმინსტერის სასახლე

**უესტმინსტერის სასახლე** (), ან უბრალოდ **პარლამენტი** მდებარეობს ლონდონში, ინგლისი, სადაც გაერთიანებული სამეფოს პარლამენტის ორი პალატა (ლორდთა და თემთა) იკრიბება. სასახლე მდებარეობს მდ. თემზის ჩრდილოეთ სანაპიროზე ქ. ვესტმინსტერის საგრაფოში, უაითჰოლში სხვა სამთავრობო ნაგებობების სიახლოვეს.

1834 წელს, შუა საუკუნეების ნაგებობათა კომპლექსი დაანგრიეს და მის ნაცვლად ახალი, დღევანდელი სასახლე ააშენეს. მას შეუნარჩუნდა ძველი სტილი და სტატუსი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* Palace of Westminster Square 360 Image
* Westminster Hall – A Virtual Experience 
* "A Victorian Novel in Stone"

კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:ლონდონის სამეფო ნაგებობები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გაერთიანებულ სამეფოში
გავეთი

**გავეთი** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, წმ. გიორგის სახელობის ერთნავიანი დარბაზული ეკლესია მესხეთში, ასპინძის მუნიციპალიტეტში, სოფ. თმოგვის მიდამოებში.   ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. 

აგებულია XIII-XIV საუკუნეების მიჯნაზე. საერთო მხატვრული კონცეფციით, ფასადების ხასიათით, კარ-სარკმელთა დეკორითა და ცალკეული მოტივებით საფარა-ზარზმის ხუროთმოძღვრულ წრეს მიეკუთვნება. გავეთის სამხრეთ ფასადზე აღსანიშნავია ქართული ხუროთმოძღვრებისათვის სრულიად უცხო ფორმა - მუზარადისებრი მოხაზულობის თაღები (ისლამური ელემენტი).

ფაილი:Gaveti.sarkmeli.jpg|გავეთი. სარკმლის დეტალი 
ფაილი:Gaveti 2.jpg|გავეთი

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
ცხენბურთი

**ცხენბურთი** — ქართული ეროვნული საცხენოსნო თამაში. ფეოდალურ ეპოქაში იყენებდნენ როგორც სამხედრო-ფიზიკური აღზრდის საუკეთესო საშუალებას. შემდგომში შემუშავდა და დაიხვეწა თამაშის წესები, დადგინდა შეჯიბრების პირობები. განსაკუთრებით პოპულარულია დასავლეთ საქართველოში. 

ცხენბურთს თამაშობს ორი გუნდი 6-6 მხედრის შემადგენლობით (ერთი მეკარეა). საასპარეზო სწორი მინდვრის სიგრძეა 150—300 მ, სიგანე — 75—120 მ; მინდვრის კუთხეებში დამაგრებულია დროშები. კარის სიგრძეა 6 მ, სიმაღლე — 3,5 მ, მის წინ შემოხაზულია 10—20 მ საჯარიმო მოედანი. შუა მინდორში სიგანეზე გავლებულია ხაზი 5 მ-იანი დიამეტრის მქონე ცენტრალური წრით. თამაშის ძირითადი ინვენტარია მკვრივი ბურთი და ხის ჩოგნები, რომლებსაც ბოლოში დამაგრებული აქვს ბადიანი რკალი. თამაშის მიზანია ბურთის გატანა მეტოქის კარში ისე, რომ მხედარი ბურთს ეხებოდეს მხოლოდ ჩოგნით. თამაში გრძელდება 20 წუთი (სუფთა დრო; არ ჩაითვლება გვერდითი ხაზიდან ბურთის შემოტანის, საჯარიმო და სადავო გათამაშების დრო). პირველი 10 წუთის შემდეგ ეწყობა 15-წუთიანი შესვენება. თამაშის ყოველი ნახევრის დაწყებისა და გატანილი ბურთის შემდეგ მსაჯს (ისიც ცხენზე ზის) ბურთი თამაშში შეჰყავს მინდვრის ცენტრში მაღლა აგდებით. თანამსაჯები მოქმედებენ გვერდითი ხაზების გასწვრივ. თამაში მიმდინარეობს სწრაფ ტემპში, საინტერესო ტაქტიკური კომბინაციებით და რთული ტექნიკის ილეთების გამოყენებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ხალხური თამაშები
გავიალი

**გავიალი** () — ქვეწარმავლების კლასი ნიანგების რიგისა. აქვთ გრძელი და ვიწრო დინგი. გვარის ერთადერთი სახეობა განგის გავიალი (), რომლის სიგრძე 6 მ-დეა, ბინადრობს ინდოეთისა და ნეპალის მდინარეებში. იკვებება უმთავრესად თევზით, აგრეთვე ფრინველით და მცირე ზომის ძუძუმწოვრებით. ჭამს ლეშსა და ადამიანის გვამსაც. ცოცხალ ადამიანს არ ერჩის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნიანგები
ჰანს-გერტ პეტერინგი

thumb|140px|ჰანს-გერტ პეტერინგი
**ჰანს-გერტ პოტერინგი** (Hans-Gert Pöttering; დ.15 სექტემბერი, 1945, ბერსენბრუკი, ქვემო საქსონია) — გერმანელი კონსერვატორი (CDU) პოლიტიკოსი, ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტი 2007-2009 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* [ჰანს-გერტ პეტერინგი ევროპის პარლამენტი(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%94%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98)ს საიტზე]

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ევროპარლამენტის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რაგა

**რაგა** (ინგლ. **Ragga**) იგივე **რაგამაფინი** - არის დენსჰოლ მუსიკის ან რეგის ქვე-ჟანრი, რომელშიც ინსტრუმენტები ძირითადად ელექტრონულია; ხოლო სემპლინგი მასში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კომპონენტია.

## ცნობილი შემსრულებლები 
* Tonton David
* Beenie Man
* Yellowman
* Sizzla
* Anthony B.
* Bounty Killer
* Cutty Ranks
* Buju Banton
* Elephant Man
* Vybz Kartel
* Capleton
* Tony Rebel
* Mr. Vegas
* შონ პოლი
* Daddy Freddy
* Barrington Levy
* Supercat
* T.O.K.
* Shaggy

*
კატეგორია:დენსჰოლი
კატეგორია:იამაიკური მუსიკალური ჟანრები
ის და მისი კატა

, აგრეთვე ცნობილი სახელწოდებით „Their Standing Points“ — 5 წუთიანი, OVA ფორმატის ნაწარმოები კატისა და მისი პატრონი გოგოს ურთიერთობის შესახებ, რომელიც კატის ხედვის პერსპექტივიდანაა მოთხრობილი. ეს არის მაკოტო შინკაის პირველი ნაწარმოები, რომელიც მას თითქმის სრულად თავისი ხელით აქვს გაკეთებული. მუსიკა ამ ფილმისთვის მისმა მეგობარმა და კოლეგამ კომპანია minori-დან, Tenmonმა დაწერა, გახმოვანებაში კი მისი დაქალი (და შემდგომში მისი ცოლი) ეხმარებოდა. თავიდან ეს ნაწარმოები CD დისკებზე ვრცელდებოდა, მაგრამ ამჟამად მათი ბეჭვდვა შეწყვეტილია, და ფილმი იყიდება Voices of a Distant Starის DVD გამოცემის კომპლექტში.

## სეიუ (ახმოვანებენ) 
* მისი კატა – მაკოტო შინკაი
* ის – მიკო შინოჰარა

## ჯილდოები 
* 2000 – „DoGA CG Animation contest“, გრან–პრი

## რესურსები ინტერნეტში 
*  
* 

კატეგორია:ანიმე:OVA
Tenmon

**Tenmon** (იაპ. 天門) — იაპონელი ანიმე-კომპოზიტორი. დაიბადა ტოკიოში 1971 წელს. ნამდვილი სახელი - **აცუში შირაკავა** (იაპ.白川 篤史)

ვიდეო–თამაშების გამომშვებ კომპანია Minori-ში მუშაობისას მან გაიცნო მაკოტო შინკაი და ამ დრომდე არის მისი ფილმების უცვლელი კომპოზიტორი. მისი დებუტი შედგა შინკაის პირველივე მოკლემეტრაჟიან ფილმში, „ის და მისი კატა“ და მუსიკამ ფილმებისათვის შორეული ვარსკვლავის ხმები და The Place Promised in Our Early Days კი ის ანიმე–კომპოზიტორთა შორის ერთ–ერთი ყველაზე პოპულარული გახადა.

## ნამუშევრები 
ტენმონმა შექმნდა საუნდტრეკები:
* *She and Her Cat* (1999)
* *Voices of a Distant Star* (2001)
* *Mizu no Kakera* (2001)
* *Tenshi no Kakera* (2003)
* *Haru no Ashioto* (2004)
* *The Place Promised in Our Early Days* (2004)
* *Ef - a fairy tale of the two* (2006)
* *5 Centimeters per Second* (2007)
* *Ef - a tale of memories* (2007)
* *Ef - a tale of melodies* (2008)
* *Eden* They Were Only Two, On The Planet* (2009)
**Children Who Chase Lost Voices* (2011)
**Tsurezure Children* (2017)

## რესურსები ინტერნეტში 
* *(იაპონური)* Tenmon's official website 

კატეგორია:იაპონელი კომპოზიტორები
კატეგორია:ანიმეს კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალექსანდრე ბეგალიშვილი

**ალექსანდრე გრიგოლის ძე ბეგალიშვილი** (დ. 15 იანვარი, 1923, თბილისი ― გ. 26 ნოემბერი, 1989, იქვე) ― ქართველი მუსიკოს-შემსრულებელი (ალტი), საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1952), სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1952), თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის დოცენტი (1968).

## ბიოგრაფია 
1944 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია სავიოლინო კლასი (ხელმძღვანელი პროფესორ ლ. იაშვილი). 1944–1967 წლებში უკრავდა საქართველოს სახელმწიფო სიმებიან კვარტეტში, რომლის სხვა წევრებთან ერთად სიმებიანი კვარტეტების საერთაშორისო კონკურსზე პრაღაში ლაურეატის წოდება მიენიჭა (1952).

ბეგალიშვილი იყო საქართველოს ფილარმონიისა და რადიოს სოლისტი. ქართველ კომოზიტორების, აგრეთვე კლასიკოსთა ნაწარმოებების ინტერპრეტატორი; ქართველი კომპოზიტორების მიერ ალტისათვის დაწერილი მრავალი ნაწარმოების პირველი შემსრულებელი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ალექსანდრე
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
საქართველოს რაგბის კავშირი

**საქართველოს რაგბის კავშირი** დაფუძნდა 1991 წლის 27 მაისს. რაგბის საერთაშორისო საბჭოში (IRB) გაერთიანდა 1992 წლის 27 თებერვალს.

## 2021 წლის კრიზისი 
2020 წლის 30 დეკემბერს ჩატარებულ არჩევნებში არჩეულ კანდიდატს, ირაკლი აბუსერიძეს საჯარო რეესტრმა უარი კავშირის წესდების საფუძველზე უთხრა. რეესტრის განმარტებით, არჩევნები კავშირის ბოლო კრებიდან, გასული წლის 24 თებერვლიდან, 30 დღეში უნდა ჩატარებულიყო. რეალურად კი იგი 10 თვის შემდეგ, 30 დეკემბერს გაიმართა. გარდა ამისა, მათ ირაკლი აბუსერიძეს დამატებითი დოკუმენტების წარდგენა მოსთხოვეს. გადაწყვეტილებას მორაგბეთა აქციები მოჰყვა. ამის შემდეგ ჩაინიშნა ახალი არჩევნები, სადაც მხოლოდ ერთი კანდიდატი, სოსო ტყემალაძე იღებდა მონაწილეობას.

## რაგბის კავშირის პრეზიდენტები 
## რესურსები ინტერნეტში
* საქართველოს რაგბის კავშირის ოფიციალური საიტი
* რაგბი. საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტროს ოფიციალური საიტი.
* ქართული რაგბის ისტორია
* რაგბი , სპორტის სახეობის აღწერა

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს რაგბის კავშირი
კატეგორია:რაგბი საქართველოში
კატეგორია:ევროპის რაგბის ფედერაციები
კატეგორია:მსოფლიოს რაგბის ფედერაციები
ლელო (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ლელო** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ლელო — სპორტული გაზეთი
* ლელო — სარაგბო კლუბი

;აგრეთვე
* ლელობურთი — ქართული ხალხური გუნდური თამაში
* ლელო საქართველოსთვის — პოლიტიკური პარტია საქართველოში
კლოდ სორელი

**კლოდ სორელი** (დ. 15 ან 17 აპრილი, 1948, ბეზიე – გ. 7 აპრილი, 2025) – ფრანგი მორაგბე. თამაშობდა „ბეზიეში“. იყო ამავე გუნდის მწვრთნელი და ამ რანგში, 1980-იან წლებში, სამჯერ გახდა საფრანგეთის ჩემპიონი. 1997-2003 წლებში სათავეში ედგა საქართველოს ნაკრებს, რომელმაც მისი ხელმძღვანელობით მოიპოვა ევროპის ერთა თასი (2001) და მსოფლიოს თასის გათამაშების ფინალური ეტაპის საგზური (2003, ავსტრალია), შვიდკაცა რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატში კი X ადგილი დაიკავა (2001, არგენტინა). საქართველოს ნაკრებამდე წვრთნიდა მაროკოს ეროვნულ გუნდს. სამწვრთნელო კარიერა დაასრულა 2012 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Georgia Profile 
*rwc2003 profile 

## სქოლის სია 
კატეგორია:ფრანგი მორაგბეები
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 აპრილი
ოლეგ ლიპარტელიანი

**ოლეგ ლიპარტელიანი** (დ. 26 აპრილი, 1953, ლენტეხი — გ. 12 ივლისი, 2003, მცხეთა) — ქართველი მორაგბე. გარემარბი, შუამარბი.

თამაშობდა თბილისის „ლოკომოტივსა“ (1973–1983) და ქუთაისის „აიაში“ (1984–1990). სსრკ სამგზის ჩემპიონი (1987, 88, 89), მეორე (1984) და ორგზის მესამე (1978, 85) პრიზიორი. სსრკ თასის სამგზის მფლობელი (1978, 1987, 1990), საქართველოს ჩემპიონი (1990). ბოლო წლებში იყო გუნდის კაპიტანი და მოთამაშე-მწვრთნელი. საქართველოს ნაკრების კაპიტანი პირველ მატჩში ზიმბაბვესთან (1989) და გუნდის პირველ უცხოურ ტურნეში (1990). საქართველოს ნაკრებში ითამაშა 3 მატჩი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოლეგ ლიპარტელიანი

კატეგორია:ქართველი მორაგბეები
კატეგორია:დაბადებული 26 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
ბენევენტო

**ბენევენტო** — ქალაქი სამხრეთ იტალიაში, კამპანიის ოლქში, ნეაპოლიდან 50კმ-თი ჩრდილოეთით. ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 130 მეტრის სიმაღლეზე. 

## ისტორია 
## ღირსშესანიშნაობები 
კატეგორია:იტალიის ქალაქები