ვაიომია ტიუსი

მინი|110x110პქ| **ოფიციალური ოლიმპიური **
**ვაიომია ტიუსი** (დ. 29 აგვისტო, 1945) — ამერიკელი ყოფილი მძლეოსანი, სპრინტერი და პირველი ადამიანი, რომელმაც შეინარჩუნა ოლიმპიური ტიტული 100 მეტრზე სპრინტში (ვაიომიას შემდეგ, ეს გაიმეორეს კარლ ლუისმა, გეილ დევერსმა, შელი-ენ ფრეიზერ-პრაისმა, უსეინ ბოლტმა და ელეინ ტომპსონ-ჰერამ).

## ადრეული ცხოვრება 
ვაიომია ტიუსი გაიზარდა რძის ფერმაში. იგი იყო ოთხი შვილიდან უმცროსი და ოჯახში ერთადერთი გოგონა. ტიუსს მამამ ურჩია სპორტში ჩართვა. საშუალო სკოლაში ტიუსი კალათბურთს თამაშობდა. შემდეგ მან ბედი სიმაღლეზე ხტომაში სცადა, სანამ სპრინტზე გადავიდოდა. ეს მოხდა მას შემდეგ, რაც 1960 წელს ტენესის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საზაფხულო კლინიკის ტრეკზე მიიწვიეს. 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ის იყო თერთმეტი სპორტსმენიდან ერთ-ერთი, რომელსაც გახსნის ცერემონიაზე ოლიმპიურ დროშა ეკავა. 1985 წელს იგი შეიყვანეს აშშ-ის ოლიმპიური დიდების დარბაზში.

1999 წელს მისმა მშობლიურმა ქალაქმა გრიფინმა, ჯორჯიაში, პატივი მიაგო მას ვაიომია ტიუსის ოლიმპიური პარკის გახსნით. 2010 წლის ბრიდერის მსოფლიო თასზე წარმოდგენილი იყო ორი წლის მხიარული სარბოლო ცხენი, რომელსაც მისი სახელი ერქვა. 2018 წელს მან გამოაქვეყნა მემუარები *Tigerbelle: Wyomia Tyus-ის ამბავი*, თანაავტორ ელიზაბეტ ტერზაკისთან ერთად; ის დეივ ზირინის *Edge of Sports* სერიის ნაწილია.

## პირადი ცხოვრება 
ტიუსი გაიზარდა ძირითადად თეთრკანიანთა სამეზობლოში და ადრეულ ასაკში იცოდა მისი რასისა და რასობრივი სეგრეგაციის შესახებ. იგი იძულებული იყო ყოველდღე ერთი საათი ავტობუსით ემგზავრა სკოლაში, მიუხედავად იმისა, რომ საფეხმავლო დისტანციაზე ჰქონდა თეთრკანიანების სკოლა. მის სამეზობლოში რასობრივი განხეთქილება ასევე ხელს უშლიდა ტიუსს ეთამაშა თეთრკანიან გოგოებთან, რომლებიც იქვე ცხოვრობდნენ და რადგან უახლოესი შავკანიანი ოჯახი ცხოვრობდა თითქმის ერთი მილის მოშორებით, ტიუსი დროის უმეტეს ნაწილს უთმობდა სპორტს ძმებთან და მეზობელ თეთრკანიან ბიჭებთან ერთად. ტიუსმა დაიწყო ვარჯიში მწვრთნელთან, ედ ტემპლთან ერთად, თუმცა ცუდმა შეფასებებმა, სწავლის ჩვევებმა და ზოგადად გაკვეთილებისადმი ინტერესის ნაკლებობამ თითქმის გააქრო მისი ვარჯიშის გაგრძელებისა და 1964 წლის ოლიმპიადაზე დასწრების შანსი. მისი აზრით, ტემპლთან ვარჯიში დაეხმარა მას განვითარებასა და წარმატებებში მის სპორტულ, აკადემიურ და პროფესიულ ცხოვრებაში. იგი ვაიომიას ასწავლიდა შრომით პოზიტიური აღიარებისა და იმ პრობლემების შესახებ,  რომელიც მოდის შავკანიან სპორტსმენობასთან ერთად.. 

1968 წლის დეკემბერში ტიუსი თავის მაშინდელ შეყვარებულთან ერთად ჯორჯიიდან კალიფორნიაში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც მუშაობდა შემცვლელ მასწავლებლად. იგი 1969 წელს დაქორწინდა არტ სიმბურგზე და მუშაობდა მრავალ სამსახურში, სანამ 1971 წელს მასწავლებელი გახდებოდა. ტიუსმა ეს სამსახური დატოვა ერთ წელიწადში, რათა პირველ შვილთან ერთად სახლში დარჩენილიყო. ტიუსის პირველი ქორწინება დასრულდა 1974 წელს და 1978 წელს დაქორწინდა დუან ტილმანზე, რომელთანაც შეეძინა მეორე შვილი, ვაჟი.

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Tigerbelles Olympic Tradition
* 
* 
* 1968 Olympic Funky dance
* Wyomia Tyus Olympic Park 

## სქოლიო 
კატეგორია:1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო
კატეგორია:ამერიკელი სპორტსმენები
კატეგორია:ამერიკელი ქალები
კატეგორია:ოლიმპიელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ჯორჯიაში დაბადებულები