open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სახელმწიფო სახელმწიფოში

**სახელმწიფო სახელმწიფოში** — პოლიტიკური ვითარება ქვეყანაში, როდესაც შინაგანი ორგანოები („ღრმა სახელმწიფო“), როგორიცაა შეიარაღებული ძალები და სამოქალაქო ხელისუფლება (დაზვერვა და პოლიცია), არ ექვემდებარებიან სამოქალაქო პოლიტიკური ხელმძღვანელობას. ტერმინი, როგორც ბევრი სხვა პოლიტიკაში, მომდინარეობს ბერძნულიდან (*κράτος εν κράτει*, *კრატოს ენ კრატეი*, მოგვიანებით მიღებული ლათინურში, როგორც *imperium in imperio* ან *status in statu*).

ზოგჯერ, ეს ტერმინი ეხება სახელმწიფო კომპანიებს, მიუხედავად იმისა, რომ იმყოფებიან ხელისუფლების დაქვემდებარებაში, მაგრამ მოქმედებენ დე-ფაქტო როგორც კერძო კორპორაციები. ზოგჯერ, ტერმინი ეხება კომპანიას, რომელიც ფორმალურად კერძოა, თუმცა მოქმედებს დე-ფაქტო როგორც „სახელმწიფო სახელმწიფოში“.

გარკვეული პოლიტიკური დებატები იმის შესახებ, რომ ეკლესია უნდა გაემიჯნოს სახელმწიფოს გამომდინარეობს იქიდან, რომ თუ არ დარეგულირდება ეს საკითხი, ეკლესია შეიძლება იქცეს ერთგვარ სახელმწიფოდ სახელმწიფოს შიგნით, ხოლო სახელმწიფოს ბუნებრივი სამოქალაქო ძალაუფლება განისაზღვრება არალეგიტიმურად.

*Imperium in imperio* იყო ოჰაიოს პირველი სახელმწიფო დევიზი, რომელიც ასახავდა მის დიდი ზომებს და გავლენას აშშ-ს ადრეულ წლებში. დევიზის არაპოპულარულობის გამო, ორი წლის შემდეგ იგი შეცვალეს.

## სახელმწიფოში სახელმწიფოს სავარაუდო შემთხვევები 
* – დაზვერვის და უსაფრთხოების დეპარტამენტი 
* – ჯარი 1940-იან 1980-იან წლებში
* – კამერუნის განვითარების კორპორაცია
* – მუსლიმი ძმები
* – შეიარაღებული ძალების უმაღლესი საბჭო
* – ფრანკისტური ესპანეთის ჯარი
* – United Fruit Company
* – United Fruit Company
* – იაპონიის იმპერიის ჯარი და კვანტუნის არმია
* – ფინანსთა სამინისტრო
* – ისლამური რევოლუციის დაცვის ჯარი
* – SAVAK (უსაფრთხოების სამსახური)
* – Propaganda Due
* – პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაცია
* – პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაცია
* – ჰეზბოლა
*25პქ მესამე რაიხი – შუცშტაფელი
*25პქ მესამე რაიხი – ვერმახტი
* – ორგანიზაციისა და სახელმძღვანელო დეპარტამენტი, სახელმწიფო უსაფრთხოების დეპარტამენტი
* – კორეის სახალხო არმია
* – დაზვერვის სამსახური
* – Iglesia ni Cristo
* – უშიშროების ფედერალური სამსახური
* – ჩეკა, ნკვდ, კგბ
* – ღრმა სახელმწიფოს ფარგლებში: 
**კონტრგერილა 
**ერგენექონი 
**რუხი მგლები
**ჟანდარმერიის სადაზვერვო ორგანიზაცია
**სპეციალური ძალები
* – MI5, City of London Corporation
* – 
**შეერთებული შტატების დაზვერვის თანამეგობრობა 
**სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსი
**ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო
**ეროვნული უშიშროების სააგენტო
*25პქ ვაიმარის რესპუბლიკა – რაიხსვერი

## იხილეთ აგრეთვე
*მეხუთე კოლონა

## სქოლიო
კატეგორია:პოლიტიკური გეოგრაფია
კატეგორია:კორუფცია
კატეგორია:ავტორიტარიზმი
აბადი (აღდაში)

**აბადი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 716 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

კატეგორია:აღდაშის რაიონის სოფლები
აბიშბეილი

**აბიშბეილი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, აღჯაბადის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
*  
 

კატეგორია:აღჯაბადის რაიონის სოფლები
ბაგრატ მამფალი

[მინი|ბაგრატიონების გვარის გენეალოგიური ხე [ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით]]
**ბაგრატ მამფალი** (გ. 911) — ძე სუმბატ არტანუჯელისა, ანთიპატისა. დარჩა ძეები: აშოტ, დავით ერისთავთერისთავი, ადარნასე (ბერობაში ბასილი) და გურგენ ერისთავი.

## საისტორიო წყაროები
ვახუშტი ბატონიშვილის გენეალოგიური ხის მიხედვით ბაგრატ მამფალი გარდაიცვალა 909 წელს.

ე. თაყაიშვილის მიერ გამოცემული „სუმბატ დავითის ძის ქრონიკა ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა შესახებ“ გვეუბნება: „§ 53. და გარდაიცვალა ბაგრატ მამფალი არტანუჯელი, ძე სუმბატისა, ქორანიკონსა რკთ (═129, ე. ი. 909), თუესა აპრილსა კ (═20), დღესა აღვსებისა, და დაუტევნა ძენი ოთხნი: ადარნასე, რომელი იგი მონაზონ იქმნა და ბასილი სახელ ედვა მას, გურგენ ერისთავი, აშოტ და დავით.“

მატიანეს მიხედვით ბაგრატ მამფალი გარდაიცვალა რ~კ~თ (129) ქორონიკონს, „კ“ (20) აპრილს, აღვსება (აღდგომა) დღეს.

*აღდგომა დღე ძვ. სტ. 20 აპრილს იყო: 895, 900, 979 წლებში.
*აღდგომა დღე ძვ. სტ. 21 აპრილს იყო: 827, 911, 922 წლებში.

საისტორიო წყაროებში მოხსენიებული დღეები და წლები წარმოდგენილია ძველი აღიცხვის წესით, რაც ასტრონომიული კალენდრის მიხედვით 1-ით მეტს ნიშნავს. მაშასადამე ასტრონომიული კალენდრის შესაბამისად, ისტორიული 20 აპრილი ექვივალენტურია ასტრონომიული 21 აპრილის, რაც სააღდგომო გამოთვლებით შეესაბამება ასტრონომიულ 911 წელს, ხოლო ისტორიული გაანგარიშებით ის 910 წელია. იქიდან გამომდიანარე რომ ქორინიკონი 1 იანვარს არ იწყებოდა, არამედ რამდენიმე თვის დაგვიანებით, შესაბამისად პერიოდი 1 იანვრიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით წარმოადგენდა ორი ქორონიკონის ნაწილს (ერთის ბოლოს და მეორის დასაწყისს).

ბაგრატ მამფალი, გარდაიცვალა ასტრონომიული კალენდრით 911 წლის 21 აპრილს, აღდგომა დღეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* მამფალი
* გვარამ მამფალი

## ლიტერატურა
დავით სუმბატის ძის ქრონიკა, „ცხოვრება და უწყება ბაგრატონიანთა“

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 911
კატეგორია:ტაო-კლარჯეთის სამეფოს ბაგრატიონები
ადამ ადამოვიჩი

**ადამ ადამოვიჩი** (; დ. 9 მარტი, 1968 — გ. 9 თებერვალი, 2012) — ამერიკელი კონცეპტ-არტისტი, რომელსაც მონაწილეობა მიღებული აქვს Bethesda Softworks-ის ვიდეო თამაშების. *The Elder Scrolls IV: Oblivion*, *Fallout 3*  და *The Elder Scrolls V: Skyrim*-ის შექმნაში.

ადამოვიჩი იყო პოლონური წარმოშობის და იზრდებოდა ლონგ-აილენდში, ნიუ-იორკი. 2012 წლის 9 თებერვალს ადამ ადამოვიჩი 43 წლის ასაკში ფილტვის კიბოს გართულების შედეგად გარდაიცვალა..

## ცნობილი ნამუშევრები
**Nightcaster: Defeat the Darkness* (2001), Microsoft Corporation
**NightCaster II: Equinox* (2002), Jaleco
**Goblin Commander: Unleash the Horde* (2003), Jaleco
**The Elder Scrolls IV: Oblivion* (2006), Bethesda Softworks
**Fallout 3* (2008), Bethesda Softworks
**The Elder Scrolls V: Skyrim* (2011), Bethesda Softworks
**Fallout 4* (2015), Bethesda Softworks

## რესურსები ინტერნეტში
*Bethesda Softworks tribute page
*Adam Adamowicz's *Skyrim* concept images
*The Vault - Fallout wiki
*MobyGames entry
*Adam Adamowicz's post-apocalyptic *Fallout 3* concept art 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ილუსტრატორები
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:ZeniMax Media
კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 თებერვალი
სან-ფრანსისკუ-დუ-გლორია

**სან-ფრანსისკუ-დუ-გლორია** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 095 მეტრზე. მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მურიაეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 178 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31.46 კმ²-ზე. ფართობი 164 613 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
PlayStation Official Magazine (ბრიტანეთი)

***PlayStation Official Magazine*** — ბრიტანული ვიდეო თამაშების ჟურნალი, რომელიც მოიცავს სიახლეებსა და მიმოხილვებს მხოლოდ PlayStation-ის სერიის კონსოლების, კერძოდ PlayStation 3, PlayStation 4-ისა და PlayStation Vita-ს შესახებ. შეიქმნა 2006 წელს. მეშვიდე ნომერიდან მოყოლებული (ივნისი, 2007), ჟურნალი გამოდის Blu-ray დისკთან-თან ერთად, რაზეც განთავსებული არის დემო თამაშები და PlayStation-თან დაკავშირებული კონტენტები. ჟურნალს მიღებული აქვს რამდენიმე ჯილდო, მათ შორის წლის ჟურნალის ტიტული სხვადასხვა გამომცემლებისგან.

## იხილიეთ აგრეთვე
* *Official U.S. PlayStation Magazine*
* *Official PlayStation Magazine (ირლანდია)*
* *PlayStation: The Official Magazine*
* *PlayStation Official Magazine (ავსტრალია)*

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* PlayStation Official Magazine-ის პროფილი Twitter-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანული ვიდეო თამაშების ჟურნალები
კატეგორია:გაუქმებული ბრიტანული კომპიუტერული ჟურნალები
კატეგორია:ჟურნალები დაარსებული 1995 წელს
კატეგორია:ჟურნალები დაარსებული 2006 წელს
კატეგორია:ჟურნალები გაუქმებული 2004 წელს
კატეგორია:ყოველთვიური ბრიტანული ჟურნალები
კატეგორია:PlayStation-ის ჟურნალები
ქომილო

**ქომილო** (; ყოფ. *მურადქოი*) — სოფელი თურქეთში, მდებარეობს რიზეს პროვინციაში. რიზედან 62 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩამლიჰემშინიდან 5 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 241 ადამიანი ცხოვრობს. 

სოფლის მოსახლეობა ძირითადად ლაზებისაგან შედგება. მათ 2015 წელს დაიწყეს ხელმოწერების შეგროვება რათა სოფელს დაბრუნებოდა ისტორიული სახელი. მოსახლეობის უმრავლესობამ აღნიშნული წერილი გადაგზავნა რიზეს პროვინციის გუბერნატორთან. სოფელს ოფიციალურად ეწოდა „ქომილო“. იგი პირველი ლაზური სოფელია, რომელმაც ისტორიული სახელი დაიბრუნა.

სოფლის ეკონომიკა ეფუძნება სოფლის მეურნეობასა და მეცხოველეობას.

## ისტორია
ქომილო (ქომილო) არის ამ დასახლების ცნობილი უძველესი სახელწოდება. იგივე ფორმით შევიდა თურქულშიც. მართლაც, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში იგი მოხსენიებულია როგორც ქომილო (كومیلو).

სოფელ ქომილოს მდებარე ლაზეთის რეგიონი ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს.  1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულის თანახმად, ქომილო ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას რაიონს ეკუთვნოდა. მოსახლეობა შედგებოდა 20 ოჯახისგან, სულ 150 პირისგან. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობად აღრიცხულია 20 ცხვარი, 67 თხა, 45 ძროხა და 5 ხარი.

კულტურის ისტორიკოსმა ნიკო მარმა 1910 წელს ლაზისტანის რეგიონში ჩატარებული კვლევითი ექსპედიციისას სოფლის სახელი დაწერა როგორც „ქომილო“.ნიკო მარი აღნიშნავს, რომ ათინას რაიონში იყო 69 სოფელი, რომელთაგან 64-ში ლაპარაკობდნენ ლაზურ ენაზე. ქომილოც იყო ერთ-ერთი სოფელი, სადაც ლაზურად ლაპარაკობდნენ.ნიკო მარის მიერ მოწოდებული ინფორმაციის თანახმად, ადგილობრივი დიალექტით ხალხი სოფლის სახელს წარმოთქვამდა როგორც „ჩომილო“. სოფელი ქომილო პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში ჩავარდა. ქართველი ენათმეცნიერი იოსებ ყიფშიძე რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზისტანის რეგიონში მოგზაურობისას სოფლის სახელს წერდა ქართულად ქომილო (ქომილო) და რუსულად ქომილო (Комило), და აღნიშნავდა, რომ სოფელში 40 ოჯახში 281 ადამიანი ცხოვრობდა.

სოფელი ქომილო 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში რიზეს პროვინციის ათინას რაიონის არდეშენის თემის ერთ-ერთი სოფელი იყო. ვინაიდან ქომილო არ იყო თურქული სახელწოდება, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა მურატად. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს სოფელი ჩაირდუზუს მოსახლეობა 463 ადამიანისგან შედგებოდა, რომელთაგან 115 ადამიანი წერა-კითხვის მცოდნე იყო. ამ დროს სოფელი ჩამლიჰემშინის რაიონის ცენტრალურ თემს ეკუთვნოდა. სოფელში მცხოვრები ადამიანების მიერ 2015 წელს შეტანილი განაცხადის შედეგად სახელწოდება ქომილო დაუბრუნდა სოფელს. სოფლის რწმუნებული აღნიშნავს, რომ ქომილო ლაზურად ნიშნავს „ქალღმერთს“.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩამლიჰემშინის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ვიაჩესლავ მალცევი

**ვიაჩესლავ მალცევი** (; დ. 7 ივნისი, 1964, სარატოვი, სსრკ) — რუსი პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე, ბლოგერი. სამჯერ აირჩიეს სარატოვის ოლქის დუმის დეპუტატად. 2016 წელს სახალხო თავისუფლების პარტიიდან კენჭს იყრიდა სახელმწიფო დუმაში, თუმცა, ვერ მოახერხა ხუთპროცენტიანი ბარიერის გადალახვა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* გვერდი ВКонтакте-ში
* არხი YouTube-ზე
* გვერდი Twitter-ზე

კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:რუსი ვიდეობლოგერები
კატეგორია:რუსი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მაქსიმ გოლოპოლოსოვი

[მინი|მაქსიმ გოლოპოლოსოვი [2011 წლის 25 ნოემბერს.]]
**მაქსიმ გოლოპოლოსოვი** (; დ. 1 ნოემბერი, 1989, მოსკოვი, სსრკ) — რუსი ვიდეობლოგერი. ინტერნეტ-შოუ „+100500“-ის ავტორი, რომელიც, თვითონ მაქსისმის სიტყვებით, რეი უილიამ ჯონსონის „=3“-ის რუსული ვერსიაა. ამ დროისთვის YouTube-ის რუსულ სეგმენტში იკავებს მესამე ადგილს გამომწერთა რიცხვით, მსოფლიო რეიტინგში კი მე-100 ადგილს. ასევე არის ინფორმაციულ-გასართობი საიტის, CarambaTV.ru-ს დამაარსებელი.

## რესურსები ინტერენტში 
* არხები YouTube-ზე
** +100500
** „MoranDays“
* შოუს გვერდი  CarambaTV.ru-ზე
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:რუსი ვიდეობლოგერები
კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
აბასხანლი

**აბასხანლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსუს რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა —   	 	636 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
 

კატეგორია:აღსუს რაიონის სოფლები
აბჟითი

**აბჟითი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ბელაქანის რაიონში.   
## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

 
კატეგორია:ბელაქანის რაიონის სოფლები
აბადი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**აბადი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

## აზერბაიჯანი
* აბადი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდაშის რაიონში.

## ირანი
* აბადი — ქალაქი ირანში, ბუშირის ოსტანში;
* აბადი — სოფელი ირანში, ჰორმაზაგანის ოსტანში;
* აბადი — სოფელი ირანში, ხუზისტანის ოსტანში.

## პაკისტანი
*აბადი — სოფელი პაკისტანში, სინდის პროვინციაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* აბადი-როხასი, ვერონიკა — ეკვადორის ვიცე-პრეზიდენტი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ვარსკვლავის ატმოსფერო

250px|მინი|მზის ატმოსფეროს ფენები დაბნელების დროს, 11 აგვისტო, 1999 წ. საფრანგეთი
**ვარსკვლავის ატმოსფერო** — ვარსკვლავის გარე რეგიონი, ვარსკვლავის ბირთვის, რადიაციული ზონისა და კონვექციის ზონის მაღლა. იყოფა განსხვავებული მახასიათებლების მქონე რამდენიმე რეგიონად: 

*ფოტოსფერო, ატმოსფეროს ყველაზე ქვედა და ცივი ფენა, ერთადერთი ხილვადი ნაწილი. 
*ფოტოსფეროს ზემოთ მდებარეობს ქრომოსფერო. ატმოსფეროს ეს ნაწილი თავდაპირველად ცივდება, შემდეგ კი გაცხელებას იწყებს და ფოტოსფეროზე ათჯერ მეტად ცხელდება. 
*ქრომოსფეროს ზემოთ მდებარეობს გარდამავალი რეგიონი, სადაც ტემპერატურა სწრაფად იზრდება, დაახლოებით 100 კმ-ის მანძილზე. 
*ვარსკვლავის ატმოსფეროს სულ ზედა ნაწილია კორონა — გაიშვიათებული პლაზმა, რომლის ტემპერატურაც ერთ მილიონ კელვინზე მეტია. მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავთა უმეტესობას გააჩნია როგორც გარდამავალი ზონა, ისე კორონა, თუმცა მათ არ ფლობს ყველა ჩამოყალიბებული ვარსკვლავი. როგორც ირკვევა, კორონა მხოლოდ ზოგიერთ გიგანტს და სუპერგიგანტს აქვს. ვარსკვლავური ასტროფიზიკის გადაუჭრელ პრობლემად რჩება საკითხი, თუ როგორ აღწევს კორონა ასე მაღალ ტემპერატურას. ამის პასუხი მაგნიტურ ველებშია, თუმცა გაურკვეველი რჩება ზუსტი მექანიზმი.

მზის სრული დაბნელების დროს, შესაძლებელი ხდება მისი ფოტოსფეროსა და ატმოსფეროს სხვა ფენების დანახვა.. ამ დროს, მზის ქრომოსფერო მოვარდისფრო რკალად მოჩანს, კორონა კი ფოჩებიან ჰალოდ. ქრომოსფერო ასევე მოჩანს ბინარული გიგანტი ვარსკვლავების დაბნელების დროს.

## სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური ასტრონომია
აკაიაკა

**აკაიაკა** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პონტი-ნოვას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 920 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 38,47 კმ²-ზე. ფართობი 101 886 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
გაური (ქალაქი)

200px|მინი|გაური. დასავლეთ ბენგალი
200px|მინი|ქალაქში შესასვლელი ისტორიული ჭიშკარი
**გაური**  (ბანგლა. গৌড়) ან ლაკხნაუტი — ისტორიული ქალაქი. მდებარეობს თანამედროვე ინდოეთის დასავლეთ ბენგალის შტატის მალდას რაიონის ტერიტორიაზე. 

ლეგენდები ამტკიცებენ, რომ ქალაქი დაარსებულია ლაქშმანის მიერ. ამიტომ მისი ძველი სახელწოდებაა „ლაქშმანავატი“, რომელიც თანდათანობით გარდაიქმნა სახელწოდებად ლაკხნაუტი. ის დაკავშირებულია სახელმწიფო გაუდადეშასთან. VII საუკუნეში არჩევნების გზით აირჩიეს ბენგალის პირველი ბუდისტი მმართველი გოპალა, რომელმაც დააარსა პალას იმპერია. იმპერიამ 4 ასწლეული იარსება. ქალაქი განსაკუთრებით აყვავდა სენას დინასტიის პერიოდში. 

გაურის ისტორიის მეტნაკლებად დოკუმენტირებული პერიოდი დაიწყო 1198 წლიდან, მუსლიმთა დაპყრობების შემდეგ. მუსლიმმა დამპყრობლებმა ქალაქი ბენგალიის დედაქალაქად აქციეს მომდევნო სამასი წლის განმავლობაში. XIV ს. შუა ხანებში წარმოიქმნა დამოუკიდებელი ბენგალის სასულთნო და დედაქალაქი გადაიტანეს ახალ ადგილას. ახალი დედაქალაქის ასაშენებლად სულთნებმა დაანგრიეს გაური და გაიტანეს ყველაფერი, რისი გატანაც შეიძლებოდა. 1453 წელს გაური ახალი სახეწოდებით - ჯანათაბადი - კვლავ დედაქალაქი გახდა. 1539 წელს შერ-შაჰმა დაანგრია გაური. 1565 წელს ბენგალიის დედაქალაქი გადატანილ იქნა ქალაქ თანდაში. 1575 წელს აქბარის გენერალმა მუნიმ-ხანმა მოახდინა გაურის ოკუპირება. მოგვიანებით გავრცელდა ქალაქის ტერიტორიაზე ეპიდემია, რომლის შემდეგ ქალაქი ჩაკვდა. ადგილი დღემდე გორაკებითა და ჯუნგლებით არის დაფარული.  
## გალერეა

Firoz minar side view.JPG|''Fფიროზის მინარეთი'
Gumti gateway at Gaur, Malda.jpg|Mმავზოლეუმი
Lucochuri Darwaja.JPG|გაურისჭიშკარი
Great Golden Mosque.JPG|ბარადუარ-მეჩეთის ჭიშკარი
Barasona Mosjid.JPG|ბარადუარ-მეჩეთის გარე ხედი'  
Baraduari.JPG|ბარადუარ-მეჩეთის შიდა ეზო

## რესურსები ინტერნეტში
*გაური. ბანგლაპედია
*ბრიტანეთის მუზეუმის კოლექცია

კატეგორია:შუა საუკუნეების ქალაქები
კატეგორია:აზიის დაკარგული ქალაქები
პირველი ლიგა 2012-2013

**პირველი ლიგა 2012-2013** — საქართველოს პირველი ლიგის ოცდამეოთხე სეზონი. დაიწყო 2011 წლის 25 აგვისტოს და დასრულდა 2012 წლის 27 მაისს.

## ფორმატი 
გუნდები გაიყვნენ ორ ჯგუფად: A და B. თითოეულში 12 გუნდი. ჯგუფებში პირველ ადგილზე გასული გუნდები აღზევდნენ უმაღლეს ლიგაში, ბოლო ადგილზე გუნდები დაქვეითთდნენ მეორე ლიგაში.

## მონაწილე გუნდები
### ჯგუფი A 
### ჯგუფი B 
## შედეგები 
### A ჯგუფი 
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!width=40|
!width=155|კლუბი
!width=40|თ
!width=40|მ 
!width=40|ფ
!width=40|წ  
!width=40|გტ 
!width=40|გშ 
!width=40|+/-
!width=40|**ქ**
|-style="background: #D0F0C0;"
|  1.
|align="left"|ცხინვალი
| 30
| 25
| 2
| 3
| 82
| 15
| +67
| **77**
|-
|  2.
|align="left"|ლოკომოტივი თბილისი
| 30
| 19
| 6
| 5
| 70
| 29
| +41
| **63**
|-
| 3.
|align="left"|შუქურა ქობულეთი
| 30
| 19
| 4
| 7
| 56
| 25
| +31
| **61**
|-
| 4.
|align="left"|კოლხეთი ხობი
| 30
| 18
| 3
| 9
| 53
| 37
| +16
| **55**
|-
| 5.
|align="left"|სამტრედია
| 30
| 13
| 7
| 10
| 59
| 48
| +11
| **46**
|-
| 6.
|align="left"|სამგურალი წყალტუბო
| 30
| 10
| 3
| 17
| 39
| 55
| -16
| **33**
|-
|7.
|align="left"|ალგეთი მარნეული
| 30
| 5
| 10
| 15
| 37
| 52
| -15
| **25**
|-
|8.
|align="left"|მერცხალი ოზურგეთი
| 30
| 6
| 2
| 22
| 34
| 91
| -57
| **20**
|-
|9.
|align="left"|ჩხერიმელა ხარაგაული
| 30
| 4
| 6
| 20
| 29
| 74
| -45
| **18**
|-
|10
|align="left"|ლიახვი აჩაბეთი
| 30
| 4
| 6
| 20
| 29
| 74
| -45
| **18**
|-
|11
|align="left"|ადელი ბათუმი
| 30
| 4
| 3
| 23
| 27
| 75
| -48
| **15**
|-style="background: #FFCCCC;"
|12
|align="left"|აიეტი
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| 0
| **0**
|-style=

## იხილეთ აგრეთვე 
* უმაღლესი ლიგა 2012-2013
* საქართველოს თასი 2012-2013

კატეგორია:პირველი ლიგის სეზონები
ალექსეევკა (აღსთაფა)

**ალექსეევკა ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსთაფის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
ვარსკვლავიერი ქარი

NGC 6565, გაზის ღრუბელი, რომელიც ძლიერი ვარსკვლავიერი ქარების შედეგად შეგროვდა.]]
**ვარსკვლავიერი ქარი** — ვარსკვლავის ატმოსფეროს ზედა ნაწილიდან ამოტყორცნილი გაზის ნაკადი. ახალგაზრდა ვარსკვლავებისათვის დამახასიათებელია ქარის ბიპოლარული ნაკადები. 

სხვადასხვა სახის ვარსკვლავებს სხვადასხვა ტიპის ქარები ახასიათებთ.

მთავარი მიმდევრობის შემდგომი ვარსკვლავები, რომლებიც სიცოცხლის დასასრულთან ახლოს არიან, დიდი ოდენობით ვარსკვლავიერ ქარს გამოაფრქვევენ დაბალი სიჩქარით (10 კმ/წმ). მათ შორის არიან წითელი გიგანტები, სუპერგიგანტები და ასიმპტომურ გიგანტთა ჯგუფის ვარსკვლავები. მიჩნეულია, რომ ამ ქარებს მართავს ვარსკვლავის ატმოსფეროს ზედა ნაწილში მტვრის კონდენსირებაზე მოქმედი რადიაციული წნევა.

O და B-ტიპის მასიურ ვარსკვლავებს შედარებით დაბალი მასის, მაგრამ დიდი სიჩქარის (2000 კმ/წმ) ქარები ახასიათებთ. ამ ქარებს მართავს მძიმე ელემენტების (ნახშირბადი, აზოტი) შთანმთქმელ რეზონანსულ ხაზებზე მოქმედი რადიაციული წნევა. მსგავსი მაღალენერგიული ვარსკვლავიერი ქარები წარმოქმნის ვარსკვლავიერი ქარის ბუშტებს. 

G-ტიპის ვარსკვლავებს, მათ შორის მზესაც, ახასიათებთ ვარსკვლავიერი ქარები, რომლებსაც წარმოქმნის ცხელი, მაგნიტიზებული კორონა. ეს ქარები ძირითადად შედგება მაღალენერგიული ელექტრონებისა და პროტონებისაგან, რომელთაც შესწევთ უნარი, კორონის მაღალი ტემპერატურის წყალობით, გაექცნენ ვარსკვლავის გრავიტაციას.

მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავთა ქარები ძლიერ გავლენას ვერ ახდენს დაბალი მასის მქონე ვარსკვლავების, მათ შორის მზის ევოლუციაზე. თუმცა, უფრო მძიმე მასის მქონე, მაგალითად O-ტიპის ვარსკვლავების შემთხვევაში, ქარები მასის სერიოზულ დანაკარგებს განაპირობებს — ხშირ შემთხვევაში ვარსკვლავი საკუთარი მასის 50%-ს კარგავს. ამ ყველაფერს, რა თქმა უნდა, სერიოზული გავლენა აქვს ვარსკვლავის ევოლუციის ბოლო სტადიაზე. გმსგავსი გავლენის ხილვა შესაძლებელია საშუალო მასის მქონე ვარსკვლავების შემთხვევაშიც, რომლებიც სიცოცხლის მიწურულს თეთრი ჯუჯები ხდებიან ძირითადად იმის გამო, რომ ვარსკვლავიურმა ქარებმა მათ ის მასა დააკარგვინეს, რომელიც სუპერნოვად გარდაქმნისთვის იყო საჭირო.

## იხილეთ აგრეთვე
*მზისიერი ქარი

## სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური ასტრონომია
უფურეთი

**უფურეთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*უფურეთი (მცხეთის მუნიციპალიტეტი) — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში,
*უფურეთი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი) — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში.
ალახანჩალი

**ალახანჩალი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  დაშქესანის  რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა   —  	 586   კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

 

 
კატეგორია:დაშქესანის რაიონის სოფლები
პირობითი ალბათური განაწილება

ალბათობის თეორიასა და სტატისტიკაში, ორი ერთობლივად განაწილებული შემთხვევითი *X* და *Y* ცვლადისთვის, *Y*-ის პირობითი ალბათური განაწილება *X*-ის პირობით წარმოადგენს *Y*-ის ალბათურ განაწილებას, როცა *X* იღებს გარკვეულ მნიშვნელობას.
## დისკრეტული განაწილებები
დისკრეტული შემთხვევითი ცვლადებისთვის, *Y*-ის პირობითი ალბათური განაწილების ფუნქცია იმ პირობით, რომ *X*-მა მიიღო *x* მნიშვნელობა, მოიცემა შემდეგნაირად:
:p_{Y|X}(y\mid X = x)=\Pr(Y = y \mid X = x) = \frac{\Pr(X=x, Y=y)}{\Pr(X=x)},
სადაც \Pr(X=x, Y=y) \equiv \Pr(X=x \cap Y=y) *X*-ის და *Y*-ის ერთობლივი ალბათობაა.

## უწყვეტი განაწილებები
უწყვეტი შემთხვევითი ცვლადებისთვის, *Y*-ის პირობითი ალბათური სიმკვრივის ფუნქცია იმ პირობით, რომ *X*-მა მიიღო *x* მნიშვნელობა, მოიცემა შემდეგნაირად:
:f_{Y|X}(y \mid X=x) = \frac{f_{X, Y}(x, y)}{f_X(x)}, 
სადაც f_{X, Y}(x, y) წარმოადგენს *X*-ისა და *Y*-ის ერთობლივ ალბათურ სიმკვრივეს, ხოლო f_X(x) კი *X*-ის მარგინალური სიმკვრივეა.

## ლიტერატურა
* Billingsley, Patrick (1995). Probability and Measure (3rd ed.). New York: John Wiley and Sons.

კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:ალბათობის თეორია
მარგინალური ალბათური განაწილება

ალბათობის თეორიასა და სტატისტიკაში, შემთხვევითი ცვლადების ერთობლიობის რაიმე ქვესიმრავლეში მყოფი შემთხვევითი ცვლადის **მარგინალური ალბათური განაწილება** წარმოადგენს პირობითი ალბათური განაწილების საპირისპირო ცნებას და განიმარტება როგორც ამ შემთხვევითი ცვლადის „უპირობო“ ალბათური განაწილება, აღნიშნული ქვესიმრავლიდან სხვა შემთხვევითი ცვლადების მნიშვნელობათა მითითების გარეშე.

## დისკრეტული განაწილებები 
ორი დისკრეტული შემთხვევითი ერთობლივად განაწილებული *X* და *Y* ცვლადისთვის, *X*-ის მარგინალური ალბათური მასის ფუნქცია მოიცემა შემდეგნაირად:

:p_X (x) = \Pr(X=x) = \sum_{y} \Pr(X=x,Y=y) = \sum_{y} \Pr(X=x|Y=y) \Pr(Y=y),

სადაც \Pr(X=x,Y=y) წარმოადგენს *X*-ისა და *Y*-ის ერთობლივ ალბათობას, ხოლო \Pr(X=x|Y=y) კი *X*-ის ალბათობაა *Y*-ის პირობით.

## უწყვეტი განაწილებები
ანალოგიურად, ორი უწყვეტი შემთხვევითი ერთობლივად განაწილებული *X* და *Y* ცვლადისთვის, *X*-ის მარგინალური ალბათური სიმკვრივის ფუნქცია მოიცემა შემდეგნაირად:

:f_{X}(x)=\int _{y}f_{X,Y}(x,y)\,\operatorname {d} \!y=\int _{y}f_{X|Y}(x|y)\,f_{Y}(y)\,\operatorname {d} \!y,

სადაც f_{X,Y}(x,y) წარმოადგენს *X*-ის და*Y*-ის ერთობლივ ალბათურ სიმკვრივეს, ხოლო f_{X|Y}(x|y) *X*-ის პირობითი ალბათური სიმკვრივეა *Y*-ის პირობით.

## ლიტერატურა
* Everitt, B. S. (2002). The Cambridge Dictionary of Statistics. Cambridge University Press. ISBN 0-521-81099-X.

კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:ალბათობის თეორია
ორატორიუსი

**ორატორიუსი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პონტი-ნოვას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 493 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 50.44 კმ²-ზე. ფართობი 89 068 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ალხანლი

**ალხანლი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ფუზულის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა   — 2 139   კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
## სქოლიო
კატეგორია:ფუზულის რაიონის სოფლები
ალნაბათი

**ალნაბათი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  გადაბეის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა   —  	 	1 295  კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

 

კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
ბაღბანლარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ბაღბანლარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ბაღბანლარი — სოფელი აზერბაიჯანში, ბილიასუვარის რაიონში.
*ბაგბანლარი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალაქ განჯაში.
*ბაღბანლარი — სოფელი აზერბაიჯანში, სამუხის რაიონში.
## იხილეთ აგრეთვე
*ბაღბანლი
ალბათური განაწილების ფუნქციის ბირთვი

ალბათობის თეორიასა და სტატისტიკაში, **ალბათური განაწილების ბირთვი** წარმოადგენს ალბათური სიმკვრივის ან ალბათური მასის ფუნქციის ისეთ ფორმას, რომელიც არ შეიცავს განსაზღვრის არის ცვლადებზე არადამოკიდებულ წევრებს, ანუ ისეთ წევრებს, რომლებიც ნორმალიზაციის მუდმივის როლს თამაშობს. 

## მაგალითი 
განვიხილოთ ნორმალური განაწილების ალბათური სიმკვრივის ფუნქცია:

f(x|\mu,\sigma^2) = \frac{1}{\sqrt{2\pi\sigma^2}} e^{-\frac{(x-\mu)^2}{2\sigma^2}}

მისი ნორმალიზაციის მუდმივაა \frac{1}{\sqrt{2\pi\sigma^2}}, რადგან ის არაა დამოკიდებული x-ზე. შესაბამისად, ბირთვი იქნება e^{-\frac{(x-\mu)^2}{2\sigma^2}}. ეს ფაქტი ჩაიწერება შემდეგნაირად:

p(x|\mu,\sigma^2) \propto e^{-\frac{(x-\mu)^2}{2\sigma^2}}

სადაც \propto პროპორციულობის აღმნიშვნელი სიმბოლოა. შევნიშნოთ, რომ

e^{-\frac{(x-\mu)^2}{2\sigma^2}} = e^{-\frac{x^2-2x\mu+\mu^2}{2\sigma^2}} = e^{-\frac{x^2-2x\mu}{2\sigma^2}}e^{-\frac{\mu^2}{2\sigma^2}} \propto e^{-\frac{x^2-2x\mu}{2\sigma^2}}

რის გამოც განხილული ალბათური სიმკვრივის ფუნქციის ბირთვად გამოდგება ეს უკანასკნელიც. მაშასადამე, 

p(x|\mu,\sigma^2) \propto e^{-\frac{x^2-2x\mu}{2\sigma^2}}

## ლიტერატურა
* Li, Qi; Racine, Jeffrey S. (2007). Nonparametric Econometrics: Theory and Practice. Princeton University Press. ISBN 0691121613.

კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:ალბათობის თეორია
ნორმალიზაციის მუდმივა

ალბათობის თეორიაში, **ნორმალიზაციის მუდმივა** წარმოადგენს ისეთ მუდმივას, რომელზეც უნდა გამრავლდეს არა-უარყოფითი ფუნქცია, რათა ამ უკანასკნელის ინტეგრალი განსაზღვრის არეზე 1-ს გაუტოლდეს, ანუ, აღნიშნული ფუნქციისგან მიღებულ იქნას ალბათური სიმკვრივის ფუნქცია ან ალბათური მასის ფუნქცია.

## მაგალითი
განვიხილოთ რაიმე ფუნქცია

:g(x)=e^{-x^2/2}, x\in(-\infty,\infty). 

გვაქვს, რომ

:\int_{-\infty}^\infty g(x)\,dx=\int_{-\infty}^\infty e^{-x^2/2}\,dx=\sqrt{2\pi\,}.

შემდგომ, განვმარტოთ ფუნქცია  \varphi(x)  როგორც

:\varphi(x)= \frac{1}{\sqrt{2\pi\,}} g(x) = \frac{1}{\sqrt{2\pi\,}} e^{-x^2/2}, 

რომლისთვისაც ცხადია, რომ

:\int_{-\infty}^\infty \varphi(x)\,dx=\int_{-\infty}^\infty \frac{1}{\sqrt{2\pi\,}} e^{-x^2/2}\,dx=1 .

მაშასადამე,  \varphi(x)  წარმოადგენს ალბათური სიმკვრივის ფუნქციას (კერძოდ, სტანდარტული ნორმალური განაწილების ფუნქციას), ხოლო  \frac{1}{\sqrt{2\pi\,}}  სიდიდე კი g(x) ფუნქციის **ნორმალიზაციის მუდმივაა**. ამასთან, g(x) ფუნქცია  \varphi(x)  ალბათური სიმკვრივის ფუნქციის ბირთვს წარმოადგენს.

## ლიტერატურა
* Feller, William (1968). An Introduction to Probability Theory and its Applications (volume I). John Wiley & Sons. ISBN 0-471-25708-7.

კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:ალბათობის თეორია
პიერ შოდერლო დე ლაკლო

**პიერ შოდერლო დე ლაკლო**  (დ. 18 ოქტომბერი, 1741 — გ. 5 სექტემბერი 1803) — ფრანგი კლასიკოსი მწერალი, რომელსაც ოფიცრის წოდება ჰქონდა.

## ბიოგრაფია
1779 წელს დე ლაკლო საქმიანი მისიით კუნძულ ექსნიზე გაგზავნეს. აქ იგი დიდ დროს უთმობდა წერას და დარწმუნდა, რომ ლიტერატურული მოწოდება ჩიხში მოქცეულ მის სამხედრო კარიერას ჯაბნიდა. 1783 წელს დე ლაკლო გაგზავნეს როშელში იარაღის ქარხნის ასაშენებლად, სწორედ იქ გაიცნო თავისი მეუღლე, მარი-სულანჟ დიუპრე. 1786 წელს დაქორწინდნენ და სამი შვილი შეეძინათ.

## შემოქმედება 
1781 წელს დე ლაკლომ დაასრულა რომანი სახიფათო კავშირები  და გამომცემელ დიურან ნევესის მიმართა. ნაწარმოები ოთხ ნაწილად უნდა გამოქვეყნებულიყო, წიგნმა ელვისებურ წარმატებას მიაღწია. პირველად ორიათასი ტირაჟი გამოიცა და ორი წლის განმავლობაში, ეს წიგნი ათჯერ გამოიცა.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1741
კატეგორია:ფრანგი  მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1803
კატეგორია:ფრანგი გენერლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ფრანგი რომანისტები
კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორები
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ფრანგი მასონები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ფუზული (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ფუზული** შეიძლება აღნიშნავდეს:

## პიროვნება
*ფუზული — თურქულენოვანი შიიტი პოეტი.

## ადგილი
*ფუზული — ქალაქი აზერბაიჯანში, ფუზულის რაიონში.
*ფუზული — სოფელი აზერბაიჯანში, სამუხის რაიონში.
*ფუზული — სოფელი აზერბაიჯანში, შამქორის რაიონში.
ზეიგარნიკის ეფექტი

**ზეიგარნიკის ეფექტი** — ფსიქოლოგიური ეფექტი, რომელიც მდგომარეობს იმაში, რომ ადამიანს დასრულებულ მოქმედებებზე უკეთ შეწყვეტილი ამახსოვრდება. მოცემულ კანონზომიერებას ზეიგარნიკი სწავლობდა მეხსიერების მოტივაციური კომპონენტის დარღვევების ჩარჩოებში, შემდგომში კი ეფექტი მის სახელს დაუკავშირდა. გამოკვლევები ამ სფეროში ბლუმა ვულფოვნა ზეიგარნიკის სადიპლომო ნაშრომის თემა იყო. 

დაუსრულებელი მოქმედებების აღდგენის ფენომენს იკვლევდა აგრეთვე კურტ ლევინი. მისი ველის თეორიის თანახმად მეხსიერებაში დარჩენილი კვალი აღმატებულად ხელმისაწვდომია დაძაბვის, — რომელიც წარმოიქმნება მოქმედების დასაწყისში — შენარჩუნების პირობებში და არ განიმუხტება სავსებით მოქმედების დაუსრულებლობის შემთხვევაში. მის ექსპერიმენტებში ბავშვების შემოქმედებით საქმიანობას წყვეტდნენ და მათ სხვა რამ საქმეს სთავაზობდნენ. არარეალიზებული პოტენციალის ნარჩენის არსებობის შემთხვევაში ბავშვები პირველივე შესაძლებლობის გაჩენისას ცდილობდნენ დაესრულებინათ დაუმთავრებელი საქმე.

საშუალოდ დაუსრულებელი მოქმედებების აღდგენის ხარისხი ექსპერიმენტის ჯანმრთელ მონაწილეებთან 90%-ით აღემატებოდა დასრულებული მოქმედებების აღდგენის ხარისხს. შიზოფრენიით დაავადებულებთან (მარტივი ფორმა) 10%-ით, ეპილეფსიით დაავადებულებთან — 80, ხოლო ასტენიური სინდრომის მქონეებთან — 20%-ით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Das Behalten erledigter und unerledigter Handlungen
* ზეიგარნიკის ეფექტი 

კატეგორია:ფსიქოლოგია
კატეგორია:ფსიქოლოგიის კანონები
კატეგორია:მეხსიერება
სენადორ-ფირმინუ

**სენადორ-ფირმინუ** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 660 მეტრზე. მიეკუთვნება ზონა-და-მატის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უბას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 230 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 43.42 კმ²-ზე. ფართობი 166 495 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ალფოუთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ალფოუთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ალფოუთი  — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში.
*ალფოუთი — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში.
*ალფოუთი — სოფელი აზერბაიჯანში, ბილიასუვარის რაიონში.
*ალფოუთი — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში.
*ალფოუთი — სოფელი აზერბაიჯანში, გოქჩაის რაიონში.
*ალფოუთი — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში.
*ალფოუთი — სოფელი აზერბაიჯანში, ყაზახის რაიონში.
*ალფოუთი — სოფელი აზერბაიჯანში, უჯარის რაიონში.
ალფოუთი (გოქჩაი)

**ალფოუთი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, გოქჩაის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2 065 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

 

კატეგორია:გოქჩაის რაიონის სოფლები
მონტმორილონიტი

**მონტმორილონიტი** — თიხოვანი მინერალი, რომელიც ეკუთვნის შრეებრივი მინერალების ქვეკლასს. აქვს ძლიერ გაჯირჯვების უნარი და მკვეთრად გამოხატული სორბციული თვისებები. გამოირჩევა ფენების დასტის სიმეტრიული აგებულებით მსგავსად პიროფილიტისა. წარმოქმნის მჭიდრო თიხოვან მასებს. მონოკლინური სისტემის კრისტალები მოჩანს მხოლოდ ელექტრონული მიკროსკოპის ქვეშ, გვხვდება იშვიათად. ფერი თეთრიდან ვარდისფრამდეა ნაცრისფერ-ლურჯი ელფერით, წაბლისფერი, წითელი, მომწვანო (მინარევების შესაბამისად).  

სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 1-1,5. სიმკვრივე 1,8 კგ/მ³. მონტმორილონიტი ტუტე გარემოს პირობებში ალუმინსილიკატების გამოფიტვის ტიპური პროდუქტია. ბენტონიტის მთავარი შემადგენელი კომპონენტი; შედის აგრეთვე ნიადაგის, თიხნარი კაჭარის და სხვა დანალექი ქანების შემადგენლობაში. მონტმორილონიტის მსგავსი ქანები ნაპოვნია პლანეტა მარსზე. სახელწოდება „მონტმორილონიტი“ წარმოსდგება საფრანგეთის არონდისმან — მონმორიიონის სახელიდან. მონტმორილონიტი სასარგებლო წიაღისეულია. გვხვდება საქართველოშიც. აღსანიშნავია, რომ მონტმორილონიტი თიხოვანი მინერალის — გუმბრინის მთავარი ქანმაშენი მინერალია. 

## სქოლიო
კატეგორია:თიხოვანი მინერალების ჯგუფი
კატეგორია:მაგნიუმის მინერალები
კატეგორია:ნატრიუმის მინერალები
კატეგორია:კალციუმის მინერალები
კატეგორია:დესიკანტები
კატეგორია:გეოტექნიკური ინჟინერია
კატეგორია:სამკურნალო თიხა
კატეგორია:მღვიმური მინერალები
კატეგორია:ლუმინესცენციური მინერალები
აბლახი

**აბლახი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, გოიგოლის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
* 

 
კატეგორია:გოიგოლის რაიონის სოფლები
აბასქულულარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**აბასქულულარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* აბასქულულარი — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში;
* აბასქულულარი  — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.
აბასქულულარი (გორანბოი)

**აბასქულულარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 495 კაცი.

 
კატეგორია:გორანბოის რაიონის სოფლები
აბდულაბადი

**აბდულაბადი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  არანის რეგიონის ჰაჯიყაბულის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2 838 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
 

 
კატეგორია:ჰაჯიყაბულის რაიონის სოფლები
ერების საპყრობილე

**ერების საპყრობილე** — ფრანგი მწერლის და მოგზაურის, ასტოლფ დე კიუსტინის მიერ გამოყენებული დამახასიათებელი ფრაზეოლოგიზმი ავტორიტარული რუსეთის იმპერიისადმი. ასტოლფ დე კიუსტინი რუსეთის იმპერიას 1839 წელს ეწვია ნიკოლოზ I-ის მოწვევით. კიუსტინმა 1843 წელს გამოსცა ნაშრომი სახელად „რუსეთი 1839 წელს“ რომელშიც იგი ახასიათებდა რუსეთის იმპერიას და საზოგადოებას რამაც უდიდესი კრიტიკა გამოიწვია რუსულ და რუსოფილურ წრეებში. კიუსტინმა დაახასიათა რუსეთი როგორც „ერების საპყრობილე“ რომელიც წარმოადგენდა ჩამორჩენილ საზოგადოებას რომელსაც არ გააჩნდა სამართლებრივი სისტემა, სადაც სამოქალაქო საზოგადოება არ არსებობდა და იყო აზიური ტიპის მონარქიული რეპრესიული სისტემა. მან რუს იმპერატორს უწოდა „საპყრობილეს ზედამხედველი“. ვლადიმერ ლენინი ერთ-ერთი იყო რომელიც ახასიათებდა რუსეთს მსგავსი ტერმინით.

## ლიტერატურა
*Astolphe-Louis-Léonor Marquis de Custine (1843) La Russie en 1839

კატეგორია:პოლიტიკური ტერმინები
კატეგორია:რუსეთის იმპერია
კალკულუსი

**კალკულუსი** (ლათ. *calculus*, სიტყვასიტყვით „პატარა კენჭები გამოიყენებული დათვლისთვის“ ან *აღრიცხვა*) — ცვლილების მათემატიკური შესწავლა, მაგალითად, როგორც გეომეტრია შეისწავლის ფორმებს და ალგებრა შეისწავლის ოპერაციებს და მათ გამოყენებას განტოლებების ამოხსნისთვის. მას გააჩნია ორი ძირითადი დარგი, დიფერენციალური აღრიცხვა (განაკვეთების სიჩქარის ცვლილება ფერდობების მოსახვევებში) და ინტეგრალური კალკულუსი (დაკავშირებელი რაოდენობების და ფართობების დაგროვებით მოსახვევების ქვემოთ და შორის); ეს ორი დარგი ერთმანეთთან დაკავშირებულია კალკულუსის ფუნდამენტური თეორემებით. ორივე დარგი იყენებს ფუნდამენტურ ცნებებს დაახლოების უსასრულო მიმდევრობას და უსასრულო მწკრივს კარგად განსაზღვრული ლიმიტით. როგორც მიღებულია, თანამედროვე კალკულუსი შემუშავდა XVII საუკუნეში ისააკ ნიუტონის და გოტფრიდ ლაიბნიცის მიერ. დღეს კალკულუს იყენებენ მეცნიერებაში, საინჟინრო მეცნიერებასა და ეკონომიკაში, რომელსაც შეუძლია გადაჭრას ბევრი პრობლემა, რასაც ელემენტარული ალგებრა მარტო ვერ შეძლებს.

კალკულუსი თანამედროვე მათემატიკური განათლების ნაწილის. კალკულუსი კარიბჭეა სხვა, უფრო მოწინავე მათემატიკურ კურსებში, რომელიც შეისწავლის ფუნქციებს და ლიმიტებს, რომელსაც ფართოდ ეწოდება მათემატიკური ანალიზი. კალკულუს ისტორიულად ეწოდება „უსასრულოდ მცირეების გამოთვლა“. 

## სქოლიო
კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:კალკულუსი
ჯუჯა ვარსკვლავი

[250px|მინი|[GJ 1214 — ტიპური წითელი ჯუჯა ვარსკვლავი. მხატვრული წარმოდგენა]]
250px|მინი|ჯუჯა ვარსკვლავთა კლასიფიკაცია
**ჯუჯა ვარსკვლავი** — შედარებით პატარა ზომისა და დაბალი ნათების მქონე ვარსკვლავი. მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავთა უმეტესობა ჯუჯა ვარსკვლავებია. ტერმინი პირველად 1906 წელს გამოიყენეს, როდესაც დანიელმა ასტრონომმა ეინარ გერცშპრუნგმა შენიშნა, რომ ჰარვარდის სქემაში K და M კლასიფიკაციის ვარსკვლავები შესაძლებელი იყო დაყოფილიყო ორ განსხვავებულ ჯგუფად. ერთმანეთისგან გარჩევის მიზნით, ასტრონომმა მათ „გიგანტები“ და „ჯუჯები“ უწოდა. ჯუჯა ვარსკვლავები მზეზე მკრთალებია, გიგანტები კი კაშკაშები. ამჟამად, ვარსკვლავთა უმეტესობა კლასიფიცირებულია მორგან-კინანის სისტემით; გამოიყენება ასოები O, B, A, F, G, K და M — მიმდევრობა ცხელიდან ცივი ვარსკვლავებისაკენ, სადაც O-ტიპი ყველაზე ცხელია, M კი ყველაზე ცივი. ტერმინ „ჯუჯას“ გაგება მოგვიანებით გაფართოვდა და მოიცვა შემდეგიც:

**ჯუჯა ვარსკვლავი* როგორც წესი აღნიშნავს მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავს, რომლის ნათების კლასიც არის V.
**მთავარი მიმდევრობის ყველაზე დაბალმასიანი ვარსკვლავებია *წითელი ჯუჯები*.
***ყვითელი ჯუჯები* არიან დაახლოებით მზის მასის მქონე მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავები (მათ შორის მზეც).
***ნარინჯისფერი ჯუჯები* არიან K-ტიპის მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავები.
**ცისფერი ჯუჯა* — ჰიპოთეტური კლასი ძალიან დაბალი მასის ვარსკვლავებისა, რომელთა ტემპერატურაც იზრდება სიცოცხლის მიწურულს, რის შემდეგაც ტოვებენ მთავარ მიმდევრობას.
**თეთრი ჯუჯა* — ვარსკვლავი, რომელიც შედგება ელექტრონ-დეგენერირებული მატერიისაგან; წარმოადგენს ბოლო საფეხურს იმ ვარსკვლავების ევოლუციისა, რომელთაც არასაკმარისი მასის გამო ნეიტრონულ ვარსკვლავად ან სუპერნოვად გადაქცევა ვერ შესძლეს; ასე ემართებათ დაახლოებით 9 მზის მასაზე ნაკლების მქონე ვარსკვლავებს.
***შავი ჯუჯა* — თეთრი ჯუჯამ, რომელიც იმდენად გაცივდა, რომ ხილვად სინათლესაც კი ვეღარ ასხივებს.
**ყავისფერი ჯუჯა* — სუბვარსკვლავური ობიექტი, არასაკმარისად მასიური იმისათვის, რომ წყალბადი ჰელიუმად გარდაქმნას, მაგრამ საკმარისად მასიური იმისათვის, რომ წარმოქმნას მძიმე წყალბადი (დეიტერიუმი). ამ ვარსკვლავების მასა დაახლოებით 0,08 მზის მასას ან 13 იუპიტერის მასას შეადგენს.

## სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური ასტრონომია
კატეგორია:ვარსკვლავები
მსხლების მინდორი

**მსხლების მინდორი** — ნანა ექვთიმიშვილის სადებიუტო რომანი, რომელიც 2015 წელს გამოსცა ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ. რომანი მოგვითხრობს თბილისში არსებული ერთ-ერთი სკოლა-ინტერნატის შესახებ, იქ მხცოვრებ მოზარდებსა და ბავშვებზე, მათ ბედსა და ცხოვრებაზე.

ავტორს რომანისთვის 2016 წელს გადაეცა პრემია „საბა“, ნომინაციაში წლის დებიუტი. 2016 — "ილიაუნის ლიტერატურული პრიზი" 2016 წ. (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლიტერატურული პრემია): 2014-2015 წლების საუკეთესო ქართული რომანისათვის. ჟიურის განმარტება: "ჯილდო გადაეცემა ავტორს ადამიანთა მარგინალიზაციის გაბედული აღწერისთვის, ძალადობის ფსიქოსოციალური და ფიზიკური ასპექტების წარმოჩენისთვის, ექსპრესიული თხრობისა და სიუჟეტურ-კომპოზიციური მთლიანობისათვის, ქალთა ხმის რეპრეზენტაციისათვის ლიტერატურაში." 
2016 — პრემია ლიტერა (საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროსა და საქართველოს მწერალთა სახლის მიერ დაარსებული ლიტერატურული პრემია): წლის საუკეთესო დებიუტისთვის ჟიურის განმარტება: ჟიურის არჩევანი შეჩერდა წიგნზე, რომელშიც "მონიშნულია საწყისი წერტილი იმ მძიმე მემკვიდრეობისა, რომელიც გვერგო და ძალიან მძიმედ, ხშირად ნატურალისტურადაა აღწერილი ყოფა, სატკივარი იმ ადამიანების, იმ თემისა, რომელთა ხმაც თითქმის ვერ აღწევს ჩვენამდე." 

## რესურსები ინტერნეტში
*Facebook-ის ოფიციალური პროფილი 
*თამაში მსხლების მინდორში  Molly Bloom's Day-ზე
*დინამიკა ცოდვის მინდორზე — რადიო თავისუფლება
## სქოლიო
კატეგორია:2015 წლის რომანები
კატეგორია:ნანა ექვთიმიშვილის რომანები
თბილისის ჰურიათა ბაგინი

მინი|1782 წლის თბილისის რუკა
მინი|1785 წლის თბილისის რუკა
**თბილისის ჰურიათა ბაგინი** — თბილისში, ფეთხაინის უბანში მდგარი ერთ-ერთი პირველი ებრაული სალოცავი — სინაგოგა.

## ისტორია
თბილისის ერთ-ერთ ძველ უბანს დღემდე შემორჩა ფეთხაინის ანუ ბეთხაინის სახელი. შოთა ბოსტანაშვილი აღნიშნავს, რომ სასაფლაოს ერთ-ერთი განმარტება ებრაულ წყაროებში გვხვდება შემდეგი სახით: „*ბეთ-ხაიმ* — სახლი სიცოცხლისა, ან ცხოვრებისა“. გადმოცემის თანახმად, თბილისის ფეთხაინის უბანში ებრაელთა სასაფლაო მდებარეობდა და ამ სასაფლაოზე ებრაული სალოცავიც იდგა. ამას ადასტურებს 1785 წლის რუსი ოფიცრის პიშჩევიჩის და 1782 წლის თბილისის გეგმები, რომლებზედაც N44-ით აღნიშნულია სინაგოგა. იგი დაახლოებით დღევანდელი გომის ქუჩის II ჩიხთან იდგა, ბეთლემის მაცხოვრის შობის და კლდისუბნის წმინდა გიორგის ეკლესიებს შორის. როგორც „მოკლე ებრაულ ენციკლოპედიაში“ ვკითხულობთ: „1795 წ. სპარსეთის შახის აღა-მაჰმად-ხანის ჯარმა მთლიანად ააოხრა თბილისი და ქალაქის მოსახლეობის დიდი ნაწილი ამოწყვიტა. იმ დროს სინაგოგაც დაიწვა, რომელიც რუსი ოფიცრის პიშჩევიჩის მიერ 1785 წელს შედგენილი ქალაქის გეგმის თანახმად გოგირდის აბანოების უბანში მდებარეობდა“. ზაქარია ჭიჭინაძე წიგნში „ქართველთ ებრაელნი საქართველოში“ წერს: „თფილისის ურიები ძველთაგანვე აქ მრავლად სცხოვრობდნენ... ძველად ებრაელნი თფილისში სცხოვრობდნენ სიონის ახლოს, ბეთხაინის აღმართზედ, დღესაც მათი ძველი თორა ამ კუთხეში სძევს. ამბობენ, რომ ძველი ბეთხაინი ამ კუთხეს ერქვაო, რადგან აქეთ ებრაელთა სასაფლავო იყო და ებრაელთა ბეთხაინიც ამას ნიშნავსო“.

## ლიტერატურა
* მ. ქუთათელაძე, „თბილისის ტაძრები“, ტ. I, თბ., 2010 გვ. 30-31
კატეგორია:თბილისის სინაგოგები
ბანტოიდური ენები

**ბანტოიდური ენები** — აფრიკის ენების კლასიფიკაციის მიხედვით, ბენუე-კონგოს ენების სავარაუდო ნაწილი. ტერმინი პირველად გოტლიბ კრაუზემ 1895 წელს ბანტუე ენების მსგავსი ლექსიკონის მქონე ენების აღსანიშნავად გამოიყენა. 1963 წელს, ჯოზეფ გრინბერგმა თავის ნაშრომში „აფრიკის ენები“ ამ ტერმინში ბანტუს ენები გააერთიანა მასთან ახლოს მყოფ სხვა ენებთან. ბანტოიდური ენები დღემდე ამ განმარტებით გამოიყენება. ბანტოიდური ენები არ ქმნიან კოგერენტულ ჯგუფს.

ბანტოიდური ენების სამხრეთულ და ჩრდილოეთურად დაყოფის შეთავაზება მოხდა 1989 წელს ვილიამსონის მიერ. ამ წინადადების მიხედვით მამბილოიდური, დაკოიდური, ხოლო მოგვიანებით ტიკარული ენები დაჯგუფდა როგორც ჩრდილოეთ ბანტოიდური. ყველა სხვა დანარჩენი ბანტოიდური ენა გაერთიანდა სამხრეთულ ჯგუფში. აღნიშნული კლასიფიკაცია Ethnologue-ს მიერაც გამოიყენება. 

სამხრეთ-ბანტოიდური ჯგუფის არსებობა საყოველთაოდ აღიარებულია, თუმცა ჩრდილოეთ ბანტოიდური ჯგუფის სისწორე დავის საგანს წარმოადგენს. დაკოიდური ენები ხანდახან საერთოდ ბანტოიდური ჯგუფის გარეთ განიხილება.

## ლიტერატურა 
* Blench, Roger [1987] 'A new classification of Bantoid languages.' Unpublished paper presented at  17th Colloquium on African Languages and Linguistics, Leiden.
* Williamson, Kay (1989) 'Niger–Congo Overview'. In: *The Niger–Congo languages*, ed.  by John Bendor-Samuel, 3&ndash;45. University Press of America.
* Williamson, Kay & Blench, Roger (2000) 'Niger–Congo', in Heine, Bernd and Nurse, Derek (eds) *African Languages – An Introduction.* Cambridge: Cambridge University press, pp.&nbsp;11–42.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Kirill Babaev, Reconstructing Bantoid Pronouns 
* Journal of West African Languages: Bantoid languages 

## სქოლიო 
კატეგორია:ნიგერ-კონგოს ენები
აჟილი

**აჟილი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  არანის რეგიონის იმიშლის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
*

 

კატეგორია:იმიშლის რაიონის სოფლები
აღბულაგი (ისმაილი)

**აღბულაგი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი შირვანის რეგიონის  ისმაილის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა   —  372  კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

 

 
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
ბადელი

**ბადელი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  გობუსტანის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა   —  	977  კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

 

კატეგორია:გობუსტანის რაიონის სოფლები
ბილიჩენი-ვეკი

**ბილიჩენი-ვეკი** () — სოფელი მოლდოვაში, სინჯერეის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 119 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 087 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
* სინჯერეის რაიონი

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სინჯერეის რაიონის სოფლები
ნევმირებული საგალობლები

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ნევმირებული საგალობლები, X-XI სს.
**ნევმირებული საგალობლები**, X-XI სს. (საქართველოს ეროვნული არქივის ფონდი #1446, ხელნაწერი #172, 2 ფ. ეტრატი; ფრაგმენტი; ზომა: 143x105; ნუსხური; მელანი – ყავისფერი; სათაური და საზედაო გრაფემები – სინგურით.) — ულამაზესი კალიგრაფიით გადაწერილი ეტრატის 2 პატარა ფურცელი ქართული სანოტო ნიშნების უნიკალურ სისტემას ინახავს. ამგვარი სანოტო სისტემა მხოლოდ რამდენიმე ძველ ქართულ ხელნაწერშია შემონახული (მიქაელ მოდრეკილის ჰიმნები, ნევმირებული ძლისპირი და სხვა). გადმოცემის მიხედვით, ამ ნოტების ამოცნობა ცალკეულ გვარებში შემონახული ზეპირი ტრადიციის საფუძველზე მეცხრამეტე საუკუნის ჩათვლით ხერხდებოდა. დღეისათვის, ეს ტრადიცია დაკარგულია და გაშიფვრის არაერთგზისი მცდელობის მიუხედავად, ამ ეტაპზე ამოკითხვა შეუძლებელია.

## ლიტერატურა 
* „UNESCO-ს მსოფლიო მეხსიერების რეესტრი. საქართველოს ეროვნულ არქივში დაცული ხელნაწერები“. თბილისი, 2016. რედაქტორ-შემდგენელი ქეთევან ასათიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ნევმირებული საგალობლები, X-XI საუკუნეები  - საქართველოს ეროვნული არქივი

http://www.unesco.org/new/en/communication-and-information/memory-of-the-world/register/full-list-of-registered-heritage/registered-heritage-page-8/the-oldest-manuscripts-preserved-at-the-national-archives-of-georgia/
http://www.archives.gov.ge/ge/page/erovnuli-arqivis-rva-xelnaweri-iuneskos-msoflio-mexsierebis-saertashoriso-reestrshi-sheitanes 

კატეგორია:საგალობლები
კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნულ არქივში დაცული ხელნაწერები
კატეგორია:X საუკუნის ხელნაწერები
აღთაფა

**აღთაფა** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, ჯაბრაილის რაიონში. 

ყარავაღის პირველი ომის დროს სოფელი სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა დაიკავეს. 2020 წლის 20 ოქტომბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა, ყარაბაღის მეორე ომის დროს, სოფელი სომხური ოკუპაციისგან გაათავისუფლეს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ჯაბრაილის რაიონის სოფლები
ანბანდიდი სახარება

მინი|ანბანდიდი სახარება, IX საუკუნე|320x320პქ
**ოთხთავი, IX საუკუნე** (საქართველოს ეროვნული არქივის ფონდი #1446, ხელნაწერი #107) 192 ფურცელი; ეტრატი; ზომა: 317x237; ასომთავრული; მელანი – ყავისფერი, გამშვენებული საზედაო გრაფემები შიგადაშიგ – სინგურით; ზოგან ნაწერი გაცხოველებულია; თავიდან ბოლომდე ნაწერი ასომთავრულით, ორ სვეტად; ზედა არშიები ნაწილობრივ მოჭრილია ისე, რომ დაკარგულია ზედა რვეულებრივი აღრიცხვის კვალი. კარგად ჩანს განკანონების ხაზები და წერტილები. ხელნაწერს  ნაწილობრივ შემორჩენილი აქვს ყდის დაფები; ატყვია ადრინდელი – ტყავის საკეტების კვალი; აქვს ტყავის დასამაგრებელი ხის სოლები. მარცხნივ|მინი|270x270პქ|ანბანდიდი სახარება, IX საუკუნე. გოლგოთის ჯვარიხელნაწერი გრაფემათა განსაკუთრებული სიდიდის გამო სამეცნიერო წრეებში ცნობილია ანბანდიდი სახარების სახელით. ანბანდიდი სახარება უძველეს ქართულ ხელნაწერთა სულ რამდენიმე ნიმუშს შორისაა, გამოირჩევა შესრულების სისადავის, დახვეწილობის, სიძველის, ტექსტის რედაქციულობის, მატერიალური და სულიერი ღირებულების თვალსაზრისით.
ხელნაწერის გაფორმებას მკაცრად ორგანიზებული ჩარჩო, ხელნაწერში ჩართული გოლგოთის ჯვარი (96r), დეკორირებული და სინგურით შემკული საზედაო გრაფემები, აქცენტირებული დასასრულები წარმოადგენს.

ანბანდიდი სახარება ოთხთავის შემცველ  იმ იშვიათ ხელნაწერთა რიგშია (ოპიზის (913 წ.), ჯრუჭის (936 წ.), პარხლის (973 წ.), თევდორესი (X ს.) და გაბრიელ პატარაის (X ს.)) , რომლებიც თავიდან ბოლომდე ნაწერია ასომთავრულით. გაუხეშებულ, დალაქავებულ, თუმცა დღემდე მაინც კარგად მოღწეულ ეტრატის ხელნაწერს საკმაოდ დიდ გეოგრაფიულ სივრცეში მოგზაურობის კვალი ეტყობა. სახარება ჩვენი ინტელექტუალური საგანძურის უძვირფასეს ნაწილს წარმოადგენს და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ადგილი უჭირავს ზოგადად ხელნაწერის ისტორიის შესწავლის საქმეში. 

ხელნაწერს შიგადაშიგ ახლავს XVII-XVIII სს.-ში შესრულებული მინაწერები, ხოლო ბოლოში დართული აქვს საკმაოდ მოზრდილი სულთა მატიანე, რომელიც გვიან შუა საუკუნეებს განეკუთვნება და ჯერ კიდევ შესწავლას მოითხოვს.

ანბანდიდი სახარება მსოფლიო კულტურის მონაპოვარია და ხელნაწერი წიგნის განვითარების უმნიშვნელოვანეს საფეხურს წარმოადგენს. უდიდესია მისი როლი უძველესი თარგმანებისა და დეკორირების ელემენტების განვითარების ისტორიაშიც.

ხელნაწერი 2015 წელს იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მეხსიერების საერთაშორისო რეესტრში. 

## ლიტერატურა 
* „UNESCO-ს მსოფლიო მეხსიერების რეესტრი. საქართველოს ეროვნულ არქივში დაცული ხელნაწერები“. თბილისი, 2016. რედაქტორ-შემდგენელი ქეთევან ასათიანი.

* „ქართული მოხატული ხელნაწერები და ისტორიული საბუთები“. თბილისი, 2016. რედაქტორ-შემდგენელი ქეთევან ასათიანი.
* „ანბანდიდი“, სახარება-ოთხთავის IX საუკუნის ხელნაწერი. ტექსტი გამოსაცემად მოამზადა მანანა მაჩხანელმა. თბილისი, 2010.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Oldest Manuscripts Preserved at the National Archives of Georgia
* ეროვნული არქივის რვა ხელნაწერი იუნესკოს მსოფლიო მეხსიერების საერთაშორისო რეესტრში შეიტანეს 

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნულ არქივში დაცული ხელნაწერები
კატეგორია:IX საუკუნის ხელნაწერები
აბაზალი

**აბაზალი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონში ჯალილაბადის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 771 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ჯალილაბადის რაიონის სოფლები
აბდულაუშაღი

** აბდულაუშაღი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ქალბაჯარის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქალბაჯარის რაიონის სოფლები
ბინომი

**ბინომი** ალგებრაში მრავალწევრია, რომელიც არის ორი ალგებრული გამოსახულების ჯამი ან სხვაობა, სადაც ალგებრული გამოსახულება მონომია (ერთწევრი). ეს არის მრავალწევრის უმარტივესი სახე მონომის შემდეგ. მაგალითად:

:a+b, \ a-b, \ a^2+b^2, \ 3b-4b^3

## სქოლიო
კატეგორია:ალგებრა