open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ზუზანე კლატენი

მინი
**ზუზანე კლატენი** (; დ. 28 აპრილი 1962, ბად-ჰომბურგი, გერმანია, ქალიშვილობის გვარი: ქუანდტ) — გერმანელი მრეწველი, ქუანდტების დინასტიის მემკვიდრე, ბე-ემ-ვეს (12,5%) და ალტანას (100%) თანამფლობელი, მილიარდერი (13 მლრდ ევრო, 2012) და გერმანიის უმდიდრესი ქალი.

ზუზანე კლატენი არის ჰერბერტ და იოჰანა ქუანდტის ქალიშვილი. მამის გარდაცვალების შემდეგ 1982 წელს, მან მიიღო მემკვიდრეობით მისი ქონება, მათ შორის ბმვ-ს წილი. სკოლის დასრულების შემდეგ მან შეისწავლა სარეკლამო პროფესია ერთ-ერთ ცნობილ სარეკლამო კომპანიაში იანგი და რუბიქამი. შემდეგში იგი სწავლობდა ბიზნეს ეკონომიკას ბუკინგემის უნივერსიტეტში, ინგლისი. დოიჩე ბანკში პრაქტიკის გავლისა და ბიზნესის ადმინისტრაციის მასტერის ხარისხის მოპოვების შემდეგ (მენეჯმენტის განვითარების საერთაშორისო ინსტიტუტი, ლოზანა), გაიარა პრაქტიკა ბმვ-ს რეგენსბურგის ქარხანაში - ფსევდონიმით ზუზანე კანტი. იქ მან გაიცნო მომავალი მეუღლე იან კლატენი, მათ ყავთ სამი შვილი და ცხოვრობენ ქალაქ მიუნხენში.

2007 და 2008 წლებში, სუზანე ქუანდტი გახდა გამოძალვის მსხვერპლი.  მთავარი ბრალდებული გასამართლებული იქნა მიუნხენის რაიონულ სასამართლოში თაღლითობის და გამოძალვის მცდელობისთვის და მიესაჯა 6 წლით თავისუფლების აღკვეთა.

## ბიზნეს კარიერა 
1993 წელს ზუზანე კლატენი 31 წლის ასაკში გახდა სააქციო საზოგადოება ალტანას ბორდის წევრი, შემდეგში ამ ბორდის თავმჯდომარის მოადგილე. 1997 წელს მიიღო ძმასთან ერთად მიიღო მამის ანდერძი - ბმვს წილი. იგი არის ამ ავტოკოპმანიის თანამფლობელი (12,5%) და ბორდის წევრი, ასევე მის მფლობელობაშია სს ალტანა (100%), ქარის ტურბინების მწარმოებელი სს ნორდექსი (24,99%) და 2009 წელს 7,92% შეძენილი სს სგლ კარბონი - ნახშირბადის პროდუქტის სპეციალისტები (დღესდღეობით 27,27%).

2005 წლიდან იგი არის მიუნხენის ტექნიკური უნივერსიტეტის საბჭოს წევრი.

იგი არის პარტიების ქდპ-ს (ქრისტიან დემოკრატიული გაერთიანება) და თდპ-ს (თავისუფალი დემოკრატიული პარტია) ერთ-ერთი მსხვილი შემომწირველი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გერმანელ მილიარდერთა სია
* მსოფლიოს მილიარდერთა სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია სუზანე კლატენის შესახებ Who's Who-ში 
* Susanne Klatten, Der Fall der Muster-Erbin 
* http://www.welt.de/wirtschaft/article13381207/Milliardaerin-Klatten-aergert-den-Volkswagen-Konzern.html 

კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:დაბადებული 28 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რაინჰარდ მონი

**რაინჰარდ მონი** ( დ. 29 ივნისი 1921, გიუტერსლო, გერმანია, — გ. 3 ოქტომბერი 2009, შტაინჰაგენი, გერმანია) — გერმანელი მრეწველი, მილიარდერი (6,5 მლრდ — 2005), იყო გამომცემლობა „ბერტელსმანის“ მფლობელი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
მიხაელ ოტო

**მიხაელ ოტო** ( დ. 12 აპრილი 1943, კულმი, გერმანია) — გერმანელი მრეწველი, მილიარდერი (5,5 მლრდ — 2005), ფირმა „ოტო გზავნილება“-ს დამაარსებლის ვერნერ ოტოს ვაჟი და ამავე ფირმის დირექტორიის თავმჯდომარე. მისი აქტივები შეფასებულია 16,9 მილიარდი ამერიკული დოლარით. დაქორწინებულია. ჰყავს 2 შვილი. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პეტრე არველაძე

**პეტრე იაკობის ძე არველაძე** (დ. 1888, სოფ. ჭაგანი, ახლანდელი სამტრედიის რაიონი ― გ. 1919) — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე ამიერკავკასიაში. 

## ბიოგრაფია
1905-1907 წლებში ეწეოდა პარტიულ მუშაობას თბილისში. 1909 წელს აირჩიეს რსდმპ (ბ) თბილისის კომიტეტის წევრად. 1910 წელს დააპატიმრეს და გადაასახლეს ქ. ხარკოვში. I მსოფლიო ომის დროს არველაძე ეწეოდა პარტიულ მუშაობას სამხრეთ-დასავლეთ და თურქეთის ფრონტებზე. თვითმპყრობელობის დამხობის შემდეგ ხელმძღვანელობდა ქ. ალექსანდროპოლის (ახლანდელი გიუმრი) ბოლშევიკური ორგანიზაციის მუშაობას. 1917 წელს მონაწილეობდა ქ. თბილისში კავკასიის ბოლშევიკური ორგანიზაციებისI და კავკასიის არმიის II ყრილობების მუშაობაში. იყო ალექსანდროპოლის საბჭოს ჯარისკაცთა სექციის თავმჯდომარე. 1918 დამდეგს გაგზავნეს ბაქოში, სადაც იბრძოდა საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვებისათვის, იყო ბაქოს საკომსაბჭოს მდივანი. 1918-1919 წლებში მონაწილეობდა თეთრგვარდიელ კაზაკთა წინააღმდეგ ქ. ასტრახანის დაცვაში. იყო მე-11 არმიის ერთ-ერთი პოლკის კომისარი. დაიღუპა საბრძოლო პოსტზე.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული  1888
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ინგებურგ ჰერცი

**ინგებურგ ჰერცი** (გერმ.: Ingeburg Herz) (დ. 1922- გ. 30 სექტემბერი, 2015) — გერმანელი მრეწველი, მილიარდერი (5,1 მლრდ — 2005), ფირმა „ჩიბოს“ დამაარსებელის მაქს ჰერცის ქვრივი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გერმანელ მილიარდერთა სია
* მსოფლიოს მილიარდერთა სია

კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
კატეგორია:დაბადებული 1922
ვერნერ ოტო

**ვერნერ ოტო** ( დ. 13 აგვისტო 1909, ზეელო, გერმანია, — გ. 21 დეკემბერი 2011, ბერლინი) — გერმანელი მრეწველი, მილიარდერი (5,5 მლრდ — 2005), ფირმა „ოტო გზავნილება“-ს დამაარსებელი. ვერნერ ოტო და მისი ოჯახი მუდმივად იმყოფებოდნენ ყველაზე მდიდარი გერმანელების სიაში. 2010 წლის მდგომარეობით მისი აქტივები შეფასებული იყო 18,7 მილიარდი ამერიკული დოლარით. სამჯერ იყო დაქორწინებული. დარჩა 5 შვილი. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
რაინჰოლდ ვიურთი

**რაინჰოლდ ვიურთი** (გერმ.: Reinhold Würth) (დ. 20 აპრილი 1935, იორინგენი, გერმანია) - გერმანელი მრეწველი, მილიარდერი (5,05 მლრდ - 2005), მსოფლიოში სამონტაჟე და სამაგრი ტექნოლოგიების მაწარმოებელი ფირმა “ვიურთის” მფლობელი.

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანელ მილიარდერთა სია
* მსოფლიოს მილიარდერთა სია

კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ივანე აფხაზი

**ივანე ნიკოლოზის ძე აფხაზი** (დ. 1785 ― გ. 1831) — თავადი, რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1827).

## ბიოგრაფია
მდივანბეგ ნიკოლოზ აფხაზის და მეფე გიორგი XII-ის ნათლულის სოფიო ნიკოლოზ ასულ გურამიშვილის შვილი. 1800 წელს ჩაირიცხა ეგერთა მე-17 პოლკში, იბრძოდა ომარ-ხანის წინააღმდეგ (ნიახურის ბრძოლა, 1800). მონაწილეობდა ყარაბაღის (1805), ყარაბაბის (1808), ასლანდუზისა (1812) და ლენქორანის (1813) ბრძოლებში. 1820 წლიდან იყო ეგერთა 44-ე პოლკის უფროსი, 1822 წლიდან - იმერეთის, 1827 წლიდან აზერბაიჯანის პროვინციების (ყარაბაღი, ნუხა, შირვანი) მმართველი. თავი გამოიჩინა, როგორც ნიჭიერმა ადმინისტრატორმა. რუსეთ-ირანის 1826-1828 წლებისა და რუსეთ-ოსმალეთის 1828-1829 წლების ომების დროს ჩაშალა აგენტების ცდა რუსეთის წინააღმდეგ აეჯანყებინათ ამიერკავკასიის მაჰმადიანური პროვინციების მოსახლეობა. 1830 წელს დაინიშნა ჩრდილოეთ ოსეთის სამხედრო ექსპედიციის უფროსად და დიდი როლი შეასრულა ჩრდილოეთ ოსეთის რუსეთთან შეერთებაში. ერთხანს იყო ვლადიკავკაზის კომენდანტი, შემდეგ გაიწვიეს პოლონეთში (გარდაიცვალა გზაში).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი თავადები
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:დაბადებული  1785
კატეგორია:გარდაცვლილი 1831
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
ივანე
ფრიდრიხ კარლ ფლიკი

**ფრიდრიხ კარლ ფლიკი** ( ) (დ.  3 თებერვალი, 1927, ბერლინი —  გ. 5 ოქტომბერი, 2006, ავსტრია) — გერმანელ-ავსტრიელი მრეწველი, მილიარდერი (5,5 მლრდ — 2005), ფრიდრიხ ფლიკის ვაჟი. 

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანელ მილიარდერთა სია
* მსოფლიოს მილიარდერთა სია

კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
კატეგორია:დაბადებული  3 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
ეტრუსკული ენა

thumb|250px|ეტრუსკული ენის სავარაუდო გავრცელების არეალი იტალიაში ძვ. წ. VI საუკუნისთვის
**ეტრუსკული ენა** — იტალიის უძველესი მკვიდრების, ეტრუსკების, აწ უკვე მკვდარი ენა. ეტრუსკოლოგია არ იყო აქტუალური რამდენიმე ათეული წლის წინათ, თუმცა პირგის ბილინგვისა და ახალი ეპიგრაფიკული არტეფაქტების აღმოჩენამ ხელი შეუწყო ეტრუსკოლოგიის გამოცოცხლებასა და განვითარებას.

## ეტრუსკული ენის მიმართებების თეორიები სხვადასხვა ენებთან
ეტრუსკული ენის კავშირები ჯერჯერობით გაურკვეველია სხვა ენებთან მიმართებაში, თუმცა ზოგიერთი მეცნიერი (მაგ.: რისმაგ გორდეზიანი) პოულობს ლექსიკურ და გრამატიკულ თანხვედრებს ქართველურ ენებთან. პირველი, ვინც ეს მოსაზრება წამოაყენა იყო ვ. თომსენი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Etruscan News Online
* The Etruscan Texts Project 
* Etruscan and Early Italic Fonts 
* Etruscan News back issues 
* Etruscology at Its Best
* Viteliu: The Languages of Ancient Italy

## სქოლიო
კატეგორია:მკვდარი ენები
კატეგორია:ეტრუსკული ენა
კატეგორია:პრეინდოევროპელები
ნიახურის ბრძოლა

მინი|ფ. რუბო. ბრძოლა მდ. იორზე
მინი|1800 წ. ნოემბრის კამპანიის რუკა
**ნიახურის ბრძოლა**, *ივრის ბრძოლა*, — რუსებისა და ქართველების გაერთიანებული ლაშქრის ბრძოლა ავარიის მფლობელის ომარ-ხანის ლაშქრის წინააღმდეგ 1800 წლის  7 ნოემბერს. საისტორიო ლიტერატურაში ზოგჯერ კაკაბეთის ბრძოლის ან ივრის ბრძოლის სახელითაც იხსენიება. 

დაღესტნელ ფეოდალთა ეს ლაშქრობა დაკავშირებული იყო ირანის გამგებლის ბაბა-ხანის სამხედრო აქციასთან. ბაბა-ხანი ალექსანდრე ბატონიშვილთან (ერეკლე II-ის ძე) ერთად ცდილობდა ქართლ-კახეთის სამეფოს ჩამოშორებას რუსეთისაგან. გეგმის მიხედვით, დაღესტნელებსა და ყიზილბაშებს თბილისისათვის ორი მხრიდან უნდა შეეტიათ, მაგრამ შინაარეულობამ ირანში და შაჰის ახალმა პოლიტიკურმა მოსაზრებამ ხელი შეუშალა ამ გეგმის განხორციელებას: საქართველოს საზღვართან დაბანაკებული სპარსელთა ლაშქარი, რომელსაც ტახტის ახალგაზრდა მემკვიდრე აბას-მირზა მეთაურობდა, აიყარა და ირანს დაბრუნდა. დასახული მიზნის შესრულება ძირითადად მხოლოდ ომარ-ხანის 20 ათასიან ლაშქარს დაეკისრა. კახეთში, სადაც მოსალოდნელი იყო დაღესტნელთა შემოსევა, ჩამოყალიბდა ქიზიყელ მოხალისეთა რაზმი, რომელსაც იოანე და ბაგრატ ბატონიშვილები მეთაურობდნენ, ხოლო თბილისიდან მათ დასახმარებლად გაემართა რუსთა ორი ბატალიონი გენერლების ივანე  ლაზარევისა და ვასილი გულიაკოვის წინამძღოლობით. ნიახურის ბრძოლა გაიმართა მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე, სოფელ კაკაბეთის მახლობლად, ნიახურის მინდორზე. ბრძოლა დაღესტნელთა ლაშქრის სრული განადგურებით დამთავრდა. დაჭრილმა ომარ-ხანმა ორასიოდე მხედრითურთ ძლივს დააღწია თავი ტყვეობას. ქვეყანა აოხრებას გადაურჩა.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბრძოლების სია

## ლიტერატურა 
* *Ватейшвили Дж. Л.,* Из истории грузино-русского боевого содружества против иранской агрессии (Какабетское сражение  1800 г.), «მაცნე. ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია», 1972, №　4; 
* *Ватейшвили Дж. Л.,* К историографии Какабетского сражения,  მის წგნ.: Русская общественная мысль и печать на Кавказе в первой трети XIX   века, М., 1973;

კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:1800 წლის ბრძოლები
ლეონიდე აღლაძე

**ლეონიდე მიხეილის ძე აღლაძე** (დ. 18 ივლისი, 1897, თბილისი ―   გ. 1937, სიღნაღი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე. 

## ბიოგრაფია
თბილისის ვაჟთა მე-2 გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტში, 1916 წელს გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში. 1921 წლიდან იყო ქართულ წითელ არმიაში. 1924 წელს აქტიურად მონაწილეობდა აგვისტოს აჯანყების ჩახშობაში. 1925-1928 წლებში სწავლობდა ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემიაში. 1929-1933 წლებში იყო I ქართულ მსროლელი დივიზიის შტაბის უფროსი, 1933-1936 - დივიზიის მეთაური. 1936 წლიდან სწავლობდა სსრკ გენერალური შტაბის აკადემიაში. დაჯილდოებულია წითელი დროშის, წითელი ვარსკვლავისა და საქართველოს სსრ წითელი დროშის ორდენებითა და მედლებით. რეპრესირებულია, სიკვდილის შემდეგ რეაბილიტირებულია. 

## ლიტერატურა
**კალაძე ნ.,* ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 261, თბ., 1997
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია: წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:დაბადებული  18 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1897
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ლეონიდე
შოთა აღსაბაძე

**შოთა რევაზის ძე აღსაბაძე** (დ.  22 დეკემბერი [ძვ. სტ. 10 დეკემბერი], 1896, თბილისი — გ. 6 ივლისი, 1966, იქვე) — ქართველი რეჟისორი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1965). 

## ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისში გიორგი ჯაბადარის დრამატულ სტუდიაში, 1923 წლიდან კი მოსკოვში ვახტანგ მჭედლიშვილის ქართული დრამატულ სტუდიაში. 1927-1928 წლებში მუშაობდა თბილისის მუშათა თეატრებში, 1928-1939 წლებში რუსთაველის თეატრში, 1928-1947 წლებში ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრში. 1928 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. დადგმული აქვს სპექტაკლები: რუსთაველის სახელობის თეატრში ― ვლადიმერ  კირშონის „ლიანდაგი გუგუნებს“ (1928), ა. კორნეივუკის „პლატონ კრეჩეტი“ (1935), უილიამ შექსპირის „ოტელო“ (1937), თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში ― ზაქარია ფალიაშვილის  „აბესალომ და ეთერი“ (1937), ახუნდოვის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრი (ბაქო) ― რეინგოლდ გლიერის „შაჰსენემი“ (1936), ლენინგრადის მ. გორკის სახელობის დრამატულ თეატრში ― გიორგი მდივნის „ღირსება“ (1938). 

ავტორია საოპერო ლიბრეტოებისა - „ლადო კეცხოველი“ (კომპოზიტორი გრიგოლ კილაძე) და „პატარა კახი“ (კომპოზიტორი ივანე გოკიელი).

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. 

## ლიტერატურა
**კიკნაძე ვ.,* შოთა აღსაბაძე, თბ., 1968;
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 66,  თბ., 1994

კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ასლან აბაშიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **აბაშიძე, ასლან** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ასლან აბაშიძე — პოლიტიკური მოღვაწე
* ასლან აბაშიძე — გენერალი
დავით აწყურელი

**დავით მერაბის ძე აწყურელი** — (ნამდვილი გვარი *გამყრელიძე*; დ. 1863, აწყური, ახმეტის მუნიციპალიტეტი ― გ. 9 აპრილი, 1928, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) —  ქართველი მსახიობი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სამასწავლებლო სასწავლებელი. 1883 წელს ჩაირიცხა თბილისის დრამატულ დასში. სხვადასხვა დროს მუშაობდა ქუთაისის, თელავის და ბაქოს ქართულ თეატრებში. მონაწილეობდა თბილისის მუშათა თეატრების სპექტაკლებში განასახიერა კომედიური როლები. კავკაველი პეტუა, აკოფა (ავქსენტი ცაგარლის „ციმბირელი", „ხანუმა"), ისაია (გაბრიელ  სუნდუკიანის „ხათაბალა"), ჩინოვნიკი (ალექსანდრე ოსტროვსკის „ბედნიერი დღე"), რეპეტილოვი (ალექსანდრე  გრიბოედოვის „ვაი ჭკუისაგან"). დაწერა, გადმოაკეთა და თარგმნა 15-მდე პიესა.

## ლიტერატურა
* *გუნია ვ.,* ქართული თეატრი (1879-1889), თბ., 1889
## რესურსები ინტერნეტში
*

 
კატეგორია:დაბადებული 1863
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1928
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ასლანბეგ აბაშიძე

thumb|ასლანბეგ აბაშიძე
**ასლან იბრაჰიმის ძე აბაშიძე**, *ასლანბეგი* (დ. 1877 — გ. 1924) — ქართველი გენერალი (1918). ბათუმის სადროშოს გამგებელ სანჯაყ-ბეგ აბაშიძეთა შთამომავალი, მემედ აბაშიძის ძმა.

## ბიოგრაფია 
ახალგაზრდობიდან ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში. მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციაში, ხელმძღვანელობდა სამხედრო რაზმს. იბრძოდა რუსეთის იმპერიული ხელისუფლების წინააღმდეგ აჭარაში. რეაქციის წლებში იძულებული გახდა სტამბოლში წასულიყო, სადაც მიიღო სამხედრო განათლება ოსმალეთის იმპერიის უმაღლეს სამხედრო სკოლაში. 1917 წელს თებერვლის რევოლუციის შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა. მხარს უჭერდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკას და პრო-ქართულ ორიენტაციას აჭარაში. მონაწილეობდა ქართული ეროვნული არმიის ჩამოყალიბებაში. 1918 წელს ხელმძღვანელობდა ქართველ მუსლიმთა შეიარაღებულ რაზმებს. იმავე წელს დაინიშნა სამხედრო სამინისტროს დავალებათა ოფიცრად, მიენიჭა ჯერ პოლკოვნიკის, შემდეგ კი გენერლის ჩინი. იყო საქართველოს ერთადერთი გენერალი აჭარიდან. 1918 წლის ბოლოს მონაწილეობდა სომხეთთან ომში

საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ გადასახლდა თურქეთში, საიდანაც ცდილობდა აჭარაში ანტისაბჭოთა აჯანყების დაწყებას. ნოემბერ-დეკემბერში მცირე ხნით დაბრუნდა აჭარაში. იყო სტამბოლის ქართული სათვისტომოს ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. აქტიურად მონაწილეობდა 1924 წელს აჯანყების ორგანიზაციაში. მოკლეს სტამბოლში 1924 წელს, სავარაუდოდ მოწამლეს საბჭოთა კავშირის აგენტებმა. არის ავტორი მხედრული სიმღერისა „ასლანური“.

## ლიტერატურა
*
**სიხარულიძე, ი.,* გენერალი ასლან აბაშიძე, თბილისი, 1994;

კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:დაბადებული 1877
კატეგორია:გარდაცვლილი 1924
ასლანბეგ
კატეგორია:მოკლული ქართველები
ბანჯო

მინიატიურა|ოთხ სიმიანი ბანჯო
**ბანჯო** (ინგლ. banjo) — გიტარის მსგავსი სიმებიანი საბწკენი საკრავი. რგოლისებრ ტანზე გადაკრული აქვს ტყავის მემბრანა. საკრავი 4-9 სიმიანია, პლექტრის მეშვეობით ჟღერს მძაფრად, მკვეთრად და ადვილად ეხშობა ხმა. თანამედროვე ბანჯო შექმნილია დაახლოებით 1830 წელს ამერიკაში აფრიკელ შავკანიანთა საკრავის — ბანჯას რეკონსტრიქციის შედეგად (ბანჯო აშშ-ში შემოვიდა XVII საუკუნეში დასავლეთ აფრიკიდან). მას 5 სიმი აქვს. ყელზე აღნიშნულია კილოები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სიმებიან-ჩამოსაკრავი საკრავები
ბანჯული

**ბანჯული** (; 1973 წლამდე *ბათერსტი*) — გამბიის დედაქალაქი და საზღვაო ნავსადგური. გაშენებულია კუნძულ სენტ-მერიზე, მდინარე გამბიის შესართავში (დასავლეთი აფრიკა). დაახლოებით 34 388 ათასი მცხოვრები (2006). იგი გამბიის სიდიდით მეოთხე ქალაქია. 

## ისტორია
დააარსეს ინგლისელებმა 1816 წელს როგორც სავაჭრო პოსტი და მონებით მომარაგების ცენტრი. სახელი უწოდეს ბრიტანეთის კოლონიების მინისტრის ჰენრი ბათერსტის პატივსაცემად. 1965 წლის თებერვლიდან, გამბიის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, დედაქალაქია. ამჟამინდელი სახელი ქალაქმა მიიღო 1973 წელს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*გამბიის რეგიონები
*ბანჯულის ისტორია
*ტურისტული ინფორმაცია 
*აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ინფორმაცია

კატეგორია:გამბიის ქალაქები
კატეგორია:აფრიკის დედაქალაქები
ბაო-დაი

**ბაო-დაი** (დ. 22 ოქტომბერი, 1913 — გ. 30 ივლისი, 1997) — ვიეტნამის უკანასკნელი იმპერატორი (1926–1945). ტახტიდან გადადგა ვიეტნამის აგვისტოს რევოლუციის დროს 1945 წელს. რამდენიმე თვის განმავლობაში 1945–1946 წლებში იყო ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის მრჩეველი. 1946 წლის გაზაფხულზე გაიქცა სიანგანში (ჰონკონგი). 1949 წლის მარტში ხელი მოაწერა შეთანხმებას საფრანგეთთან, რომლის შედეგად საფრანგეთის ჯარების მიერ ოკუპირებულ ვიეტნამის ტერიტორიაზე შეიქმნა მარიონეტული სახელმწიფო მისი მეთაურობით. 1955 წლის 23 ოქტომბერს სამხრეთ ვიეტნამში ჩატარებული რეფერენდუმის შედეგად ბაო-დაიმ დაკარგა „ვიეტნამის სახელმწიფოს“ მეთაურის პოსტი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ვიეტნამის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული  22 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
ალექსანდრე ბანძელაძე

**ალექსანდრე ბანძელაძე** (დ. 27 თებერვალი, 1927, ტულუნი, ირკუტსკის ოლქი — გ. 13 ივნისი, 1992, თბილისი) — ქართველი ფერმწერი და გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1965).

## ბიოგრაფია 
1942–1947 სწავლობდა თბილისის სამხატვრო სასწავლებელში. 1963 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. შექმნილი აქვს ფერწერული პორტრეტები, მნიშვნელოვანი გრაფიკული ნაწარმოებები. ძირითადი ნამუშევრები: გ. ტაბიძის (1951), დ. ჭიჭინაძის (1952) და ნ. ჩიქოვანის (1957) პორტრეტები. ილუსტრაციების სერიები: "არსენას ლექსი" (16 ფურცელი, 1957 წელს მიიღო საკავშირო აკადემიის ვერცხლის მედალი), რ. კიპლინგის - "მაუგლი" (104 ილუსტრაცია, 1960) და სხვა. "არსენას ლექსი" (ტუში, 1964, წიგნის გაფორმების კალიგრაფიული, გრაფიკული და ილუსტრაციული გადაწყვეტისათვის 1966 წელს მიიღო პრიზი ბრნოს საერთაშორისო ბიენალეზე, ხოლო 1968 - მსოფლიოს საუკეთესო წიგნის გამოფენაზე ლაიფციგში). ბანძელაძემ მოხატა თბილისის დიდუბის ეკლესია (1979-1988). საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1993, სიკვდილის შემდეგ).

დაკრძალულია დიდუბის ეკლესიის გალავანში უწმინდესისა და უნეტარესის ილია მეორის ლოცვა-კურთხევით.
## ლიტერატურა 
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში 
* აკადემიის საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
ბაობაბი

**ბაობაბი** () — ხე ბომბაქსისებრთა ოჯახისა. იზრდება აფრიკის სავანებში. აქვს ძალზე მსხვილი ღერო, რომლის გარშემოწერილობა 25 მ-ს აღწევს, სიმაღლე 18-25 მ-ს. თათისებრ რთული ფოთლები გვალვიან პერიოდში სცვივა. ამ დროისთვის მწიფდება ნაყოფი, რომელიც კიტრს წააგავს. აქვს დიდი თეთრი ყვავილები. 

ცოცხლობს 4000-5000 წელს. ბაობაბის სქელი ქერქისაგან იღებენ ბოჭკოს და ამზადებენ თოკსა და უხეშ ქსოვილებს. ნაყოფის წვნიანი მომჟავო რბილობი იჭმება. აშენებენ ტროპიკებში.

## საქართველო
2021 წელს შეკვეთილის დენდროლოგიურ პარკში, რომელიც ბიძინა ივანიშვილს ეკუთვნის, გადმოსარგავად ბაობაბები იყიდეს. 2022 წლის წლის ნოემბერში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ კენიის ხელისუფლებამ შეაჩერა იმ ლიცენზიის მოქმედება, რომელიც ბაობაბების ამოძირკვას, მათ ტრანსპორტირებასა და ექსპორტს ითვალისწინებდა.  კენიელი ექსპერტების განცხადების მიუხედავად, რომლის თანახმადაც ბაობაბების ექსპორტს შესაძლოა უარყოფითი გავლენა ჰქონდეს ქვეყნის ეკოლოგიაზე, რომელიც გვალვას ებრძვის და ცდილობს ტყის განადგურებული საფარის აღდგენას, კენიის ხელისუფლებამ საქართველოში 8 ბაობაბის ექპორტის ნებართვა გასცა. 2024 წლის აგვისტოში დენდროლოგიურმა პარკმა გაავრცელა განცხადება, რომ კენიიდან გადარგული ბაობაბის რვავე ხე გახმა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბომბაქსისებრნი
ბარათაშვილები

**ბარათაშვილები** — ფეოდალური საგვარეულო XV-XIX საუკუნეების საქართველოში. გვარის ფუძემდებელი იყო ბარათა ქაჩიბაიძე (ქაჩიბაძე), რომლის შვილები XV საუკუნის II ნახევრის მოღვაწენი, ჯერ კიდევ ქაჩიბაძის გვარს ატარებდნენ, მათი შთამომავლები კი XV საუკუნის ბოლოდან უკვე ბარათაშვილებად იწოდებიან. ბარათაშვილების სამფლობელო საბარათიანო XV საუკუნის ბოლოსათვის ძირითადად ალგეთის, ქციისა და მაშავერის ხეობებს მოიცავდა (ამ ხეობებში სხვა ფეოდალებიც ფლობდნენ ყმა-მამულს). მათ ეკუთვნოდათ ასობით სოფელი, ჰყავდათ დაახლოებით 250-300 აზნაური და 2500-3000 კომლი გლეხი. სამფლობელოს ცენტრი სამშვილდე იყო. ციხესიმაგრეები და სასახლეები ჰქონდათ აგრეთვე დმანისში, დარბასჭალაში, ტბისში, ენაგეთში და სხვა. მათი საგვარეულო მონასტრები და სასაფლაო იყო ფიტარეთისა და გუდარეხის მონასტრები, დმანისის ღვთისმშობლისა და სოფ. ქედის ეკლესიები. 

ბარათაშვილები XVI-XVII საუკუნეებში ქართლის ხუთ დიდებულ თავადთა შორის ერთ-ერთი პირველნი იყვნენ და დიდ როლს ასრულებდნენ ქართლის სამეფოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ბარათაშვილების გვარის წარმომადგენლები იყვნენ მეწინავე სადროშოს — სომხით-საბარათიანოს სარდლები, მათ ხშირად ეჭირათ აგრეთვე სახლთუხუცესის, მდივანბეგებისა და სხვა სახელოები. XVI-XVII საუკუნეებში ბარათაშვილებს გამოეყვნენ და ცალკე ფეოდალურ საგვარეულოებად ჩამოყალიბდნენ გოსტაშაბიშვილები, გერმანოზიშვილები, ზურაბიშვილები, აბაშიშვილები, ორბელიშვილ-ყაფლანიშვილები, ფალავან-ხოსროშვილები, იარალიშვილები და იოთამიშვილები. თვით ბარათაშვილები XVII საუკუნის II ნახევრიდან დაქვეითდნენ და პირველობა ყაფლანიშვილებს დაუთმეს. 

ბარათაშვილების საგვარეულოს ცნობილი წარმომადგენლები იყვნენ ბარათა ბარათაშვილი, მიხეილ ბარათაშვილი, ნიკოლოზ ბარათაშვილი, სულხან ბარათაშვილი და სხვები.

## ლიტერატურა 
* *ჯამბურია გ.,* ქართული ფეოდალური ურთიერთობის ისტორიიდან, თბ., 1955;
* *ჯანაშია ს.,* ბარათაშვილთა გენეალოგიისათვის, შრომები, ტ. 2, თბ., 1952;
* *ჯამბურია გ.,* ქსე, ტ. 2, გვ. 198, თბ., 1977

*
მარიკა ბარათაშვილი

**მარიამ (მარიკა)  ბარათაშვილი** (დ. 7 აპრილი, 1908, მერევი — გ. 30 დეკემბერი, 2008) — ქართველი პოეტი, დრამატურგი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

## ბიოგრაფია
1945 წელს დაამთავრა თსუ-ს დაუსწრებელი პედაგოგიური სექტორის ფილოლოგიური ფაკულტეტი. 1965–1991 წლებში ჟურნალ „საქართველოს ქალის“ რედაქტორია. მისი პირველი ლექსი 1936 წელს გამოქვეყნდა, ლექსების პირველი კრებული - 1945 წელს. დიდი პოპულარობა მოიპოვა ბარათაშვილის პიესამ „ჭრიჭინა“ (1950, მარჯანიშვილის სახელობის თეატრი), რომელიც დადგა ბევრმა უცხოეთის თეატრმა, ითარგმნა რუსულ, უკრაინულ, იტალიურ, ესპანურ, ჩინურ და სხვა ენებზე. პიესის საფუძველზე გადაიღეს ფილმი ჭრიჭინა. აღსანიშნავია ბარათაშვილის ლექსთა კრებულები: „ლექსები“ (1948), „საპოვნელა“ (1958), „დღე დღევანდელი“ (1969), საბავშვო ლექსებისა და პოემების კრებულები „ნანული“ (1941), „სოფელა, თინა და ჭიანჭველები“ (1949) და სხვა. ჩვენი რესპუბლიკის თეატრების სცენაზე დაიდგა ბარათაშვილის პიესები „ჩემი ყვავილეთი“, „სართულები“, „მაღალი ოცნება“, „რატომ?“, „სიყვარულის წისქვილი“, „ჩქარი მატარებელი“ და სხვა.

## ჯილდოები
ბარათაშვილი დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით. მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება, საქართველოს სახელმწიფო, აკაკი წერეთლის, ვაჟა-ფშაველასა და გალაკტიონ ტაბიძის სახელობის პრემიები, ღირსების ორდენი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
მ
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
პუბლიუს კორნელიუს ტაციტუსი

**პუბლიუს** (ან **გაიუს**) **კორნელიუს ტაციტუსი** (; დ. 56 — გ. 117) — რომაელი ისტორიკოსი. დაიბადა სავარაუდოდ სამხრეთ გალიაში, წარჩინებულ ოჯახში. განათლების მიღების შემდეგ შევიდა სახელმწიფო სამსახურში. ეკავა პრეტორისა და კონსულის თანამდებობები. 98 წელს გამოსცა ტრაქტატი: „გერმანელების წარმოშობისა და გერმანიის ადგილმდებარეობის შესახებ“. შემდეგში, 98–116 წლებში შექმნა თავისი ორი მთავარი ნაწარმოები — „ისტორია“ () — 14 წიგნისაგან შემდგარი, მოიცავს 69–96 წლებს (ამ წიგნებიდან დღესდღეობით შენარჩუნებულია I–IVთავები) და „ანალები“ () — 16 წიგნისაგან შემდგარი, მოიცავს 14-68 წლებს.)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Works by Tacitus at Project Gutenberg
* Comprehensive links to Latin text and translations in various languages 
* Complete works, Latin and English translation

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი რომაელი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 56
კატეგორია:გარდაცვლილი 117
კატეგორია:I საუკუნის რომაელები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სულხან ბარათაშვილი

**სულხან გერმანოზის ძე ბარათაშვილი** (დ. 29 სექტემბერი  [ ძვ. სტ. 17 სექტემბერი], 1821, თბილისი ―  გ.   25 აგვისტო [ ძვ. სტ. 13 აგვისტო], 1866, სოხუმი) — ქართველი ისტორიკოსი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ოფიცრის ოჯახში.  სწავლობდა პეტერბურგის კადეტთა კორპუსში. საფუძვლიანად შეისწავლა ევროპული ენები და ისტორიის ლიტერატურა. 1840 წელს დაუახლოვდა მ. ბროსეს. 1841 წელს პეტერბურგიდან დაბრუნების შემდეგ გაზეთ "კავკაზში" გამოაქვეყნა წერილები საქართველოს ისტორიაზე. 1865–1871 წლებში პეტერბურგში დაიბეჭდა ხუთ წიგნად მისი "საქართველოს ისტორია", უძველესი დროიდან XIII საუკუნემდე. საქართველოს წარსული აქ განხილულია მსოფლიო ისტორიის ფონზე. ავტორი იზიარებდა თვალსაზრისს ისტორიის პროცესზე გეოგრაფიული გარემოს განმსაზღვრელი გავლენის შესახე, განიცდიდა ინგლისელი ისტორიკოსის ჰ. ბოკლის შეხედულებების გავლენას. უმთავრეს ყურადღებას უთმობდა პოლიტიკური მოვლენების გადმოცემას, მაგრამ არც ქვეყნის შინაგანი ისტორიის საკითხებს ტოვებდა უყურადღებოდ.

ქართულ ისტორიოგრაფიაში ახალი სიტყვა თქვა სულხან ბარათაშვილმა. იგი ქართული ისტორიის პერიოდიზაციის გააზრებისას არსებითად ევროპულ ტრადიციას ეყრდნობოდა. საქართველოს ისტორიის წერისას მან მოიმარჯვა პერიოდიზაციის პროგრესულ მოდელს - ისტორიის სამწვრიანი დაყოფა. სულხან ბარათაშვილმა პირველად დაყო ქართული ისტორია სამ პერიოდად: ძველი, შუა საუკუნეები და ახალი ისტორია. მისი თვალსაზრისით, ძველი ისტორია მთავრდებოდა და ახალი იწყებოდა IV საუკუნეში ქრისტიანობის გავრცელებით. ეს თარიღი ძალიან უახლოვდებოდა მსოფლიო ისტორიის პერიოდიზაციის იმ ვარიანტს, რომელიც მიჯნად ძველ ისტორიასა და შუა საუკუნეებს შორის იღებდა ქრისტიანობის ლეგიტიმაციას, მილანის ედიქტს.

შუა საუკუნეების დასარულად სულხან ბარათაშვილი იღებდა XV საუკუნის მიწურულს - ერთიანი საქართველოს დაშლას. ეს ფაქტი კვლავ უახლოვდება მსოფლიო ისტორიის პერიოდიზაციას (კონსტანტინოპოლის დაცემა 1453 წელს და გეოგრაფიული აღმოჩენები 1492 წელს).

## ლიტერატურა
* *ბარამიძე ა.,* ისტორიკოსი სულხან ბარათაშვილი, «მაცნე. ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია», 1971, № 4;
**Натадзе Г.,* Сулхан Баратов как историк Грузии, Тфл., 1934;

კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1821
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1866
ს
ოჯახი (ბიოლოგია)

**ოჯახი** () — ბოტანიკისა და ზოოლოგიის სისტემატიკური კატეგორია, რომელშიც აერთიანებენ საერთო წარმოშობის მონათესავე გვარებს. მაგალითად, წიფლისებრთა ოჯახში გაერთიანებულია გვარები: წიფელი, მუხა, წაბლი და სხვა; ძაღლისებრთა ოჯახში — გვარები: ძაღლი, მელა, ყარსაღი და სხვა. ზოგ ოჯახში თითო გვარია (ბროწეულისებრნი, იხვნისკარტასებრნი და სხვა). დიდ ოჯახებს ქვეოჯახებად ყოფენ. მონათესავე ოჯახებს რიგში აერთიანებენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბიოლოგიური სისტემატიკა
კატეგორია:მცენარეთა სისტემატიკა
ოჯახი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ოჯახი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ოჯახი -  ქორწინების თუ ნათესაობის საფუძველზე შექმნილი მცირე სოციალური ჯგუფი
* ოჯახი - ბიოლოგიის სისტემატიკური კატეგორია
* ოჯახი - 1985 წლის ქართული ფილმი
ბარათხევი

**ბარათხევი** ― მდინარე ადიგენის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ოცხის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 11 კმ, აუზის ფართობი 52,2 კმ². სათავე აქვს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2425 მ. მიედინება წიწვიანი და შერეული ტყეებით შემოსილ ღრმა და ვიწრო ხეობაში. მდინარე ოცხეს ერთვის აბასთუმნის ქვემოთ. აქვს 42 პატარა შენაკადი, რომელთა საერთო სიგრძეა 45 კმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ოცხის შენაკადები
ბარაკონი

**ბარაკონი** — ძველი ქართული გუმბათოვანი ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი უკანასკნელი მნიშვნელოვანი ძეგლი რაჭაში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, სოფელ წესთან. ბარაკონი მდინარეების, ლუხუნისა და რიონის შესართავთან მდებარეობს, რის გამოც მას სვეტიცხოველს ადარებენ.

## ისტორია
ბარაკონის ჩრდილო-დასავლეთით იდგა ადრე ფეოდალური ხანის ეკლესია, რომელიც რაჭის პირველმა ერისთავმა, რატი ლიპარიტის ძემ თავისი კარის ეკლესიად ააგო. ეკლესია ერთნავიან ბაზილიკას წარმოადგენდა, იგი ტუფის ქვით იყო ნაშენი. მას შიგნით ალებასტრის კანკელი ამშვენებდა. ძველი ეკლესია დღეს დანგრეულია, შემორჩენილია მხოლოდ საძირკვლის ქვები. როსტომ რაჭის ერისთავის ბრძანებით 1753 წელს ახალი ეკლესია ააგო ოსტატმა ავთანდილ შულავრელმა.

## არქიტექტურა
შენობა სწორკუთხაა, მინაშენთა გარეშე. გუმბათი ეყრდნობა საკურთხევლის კუთხეებსა და ორ ბოძს. ნაშენია სოფელ იწიდან მოზიდული ქვით და გარედან უხვადაა შემკული ჩუქურთმებით. მოგვიანებით გუმბათი გადაუხურავთ თუთიით, ამჟამად კი სპილენძის სახურავით არის გადახურული.  ფასადებზე ვხვდებით ზოგიერთ ძველებურ ელემენტს (აღმოსავლეთი ნიშები), უმეტესად ტრადიციულია ჩუქურთმის სახეებიც, მაგრამ მორთულობა მოკლებულია მთლიანობას და ორგანულად ვერ უკავშირდება არქიტექტურას.

## ციტატა
## გალერეა

File:Barakoni Interior.JPG|ინტერიერი
image:Barakoni2.jpg|ბარაკონის კედლის წარწერა
image:Barakoni Door.JPG|ბარაკონის კარი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ბარაკონი, მის შესახებ სტატიები 

## სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში
ალექსანდრე ბაჟბეუქ-მელიქიანი

**ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე ბაჟბეუქ-მელიქიანი** (*ბაჟბეუქ-მელიქოვი*) (დ. 12 სექტემბერი  [ძვ. სტ. 30 აგვისტო],  1891, თბილისი — გ. 20 ივლისი, 1966, იქვე) —  სომეხი   ქართველი ფერმწერი. ცხოვრობდა საქართველოში. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1961).

## ბიოგრაფია 
1906–1910 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხატვრო სასწავლებელში, პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში (1910–1912). ასწავლიდა თბილისის სახელოსნო სასწავლებელში (1922–1929), თბილისის სამხატვრო აკადემიაში (1929–1938). ბაჟბეუქ-მელიქიანის ნამუშევრებს ახასიათებს ფერწერილობა, დახვეწილი კოლორიტი, ლირიზმი და შინაგანი სითბო. მთავარი ნამუშევრები: „წისქვილი ორთაჭალაში“ (1930), ავტოპორტრეტი (1935, ორივე სომხეთის სურათების გალერეა, ერევანი), „მწვანე თუთიყუში“ (1933), სურათების ციკლი „ცირკი“ (1930-1940), „მიტოვებული“ (1942, ყველა კერძო კოლექცია), „საჩუქარი ფრონტისათვის“ (1944), „ქალიშვილი ყვავილით“ (1946, ორივე — საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი).
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:სომეხი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული          12 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1891
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ბარამგულანდამიანი

**„ბარამგულანდამიანი“** — XVIII საუკუნის ქართული ლიტერატურის ანონიმური ძეგლი. მომდინარეობს შუა საუკუნეების სპარსული ხალხური დასთანიდან, რომელსაც საფუძვლად დაედო სპარსი პოეტის ამინის (XVII ს.) რომანტიკული პოემა „ბაჰრამი და გულანდამი“. ცნობილია ამ დასთანის უზბეკური, ქურთული, ავღანური, ქართული ვერსიები. ქართული ვერსია ეკუთვნის ვახტანგ VI-ის კარზე მოღვაწე უცნობ ავტორს. ცოცხალი სასაუბრო ლიტერატურული ენით გამართული თარგმანი საკმაოდ ზუსტად მისდევს ორიგინალს. არსებობს „ბარამგულანდამიანის“ მოკლე და ვრცელი რედაქციები. 1773 წელს პეტერბურგში დაიბეჭდა „ბარამგულანდამიანის“ სიმონ ეგნატაშვილისეული რუსული თარგმანი.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული ლიტერატურა
ბარაქზაი

**ბარაქზაი** დურანის ეთნიკურ ჯგუფში შემავალი ავღანური ტომი. ცხოვრობენ ყანდარის აღმოსავლეთით, მდინარე არგასტანის ხეობაში, ჰილმენდეს ორივე ნაპირზე. ლაპარაკობენ დასავლეთ პუშტუს დიალექტზე. რელიგიით მუსლიმანები (სუნიტები) არიან. მთავარი საქმიანობაა მიწათმოქმედება. XVIII საუკუნეში დიდი როლი შეასრულეს დამოუკიდებელი ავღანური სახელმწიფოს შექმნაში.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ავღანეთის ხალხები
ბარამბო

**ბარამბო** (Melissa officinalis) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. ღერო და ფოთოლი შებუსული აქვს. ფოთლები ღეროზე განლაგებულია ერთმანეთის მოპირდაპირედ, კვერცხისებრი ფორმით. თეთრი ან მოვარდისფრო ყვავილები ფოთლის იღლიაში ყვავილედადაა შეკრებილი. კვერცხისებრი ფოთლის ორივე მხარე დაფარულია ეთეროვანი ზეთის შემცველი მბრწყინავი ჯირკვლებით, რომელიც მცენარეს ლიმონის სუნს აძლევს. ნაყოფი მწიფდება სექტემბერ-ოქტომბერში. მთელი მცენარე ნაზ-ბუსუსებიანია, განსაკუთრებით აყვავებამდელ ფაზაში. გრძელყუნწიანი ფოთლები კვერცხისებრ-გულისებრია, კიდეებში ბლაგვი, მსხვილი კბილებით, ღეროზე ერთიმეორის მოპირისპირედ არის განლაგებული. მოვარდისფრო-მოყვითალო თეთრი ყვავილები ფოთლების ყუნწების იღლიებში 3-10 ცალის რაოდენობით ცალმხრივა ჩხროებადაა განლაგებული ღეროს ზედა ნაწილში. 

ველურად იზრდება ევროპის სამხრეთ ნაწილში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, დასავლეთ აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. გვხვდება აგრეთვე უკრაინაში, კავკასიასა და შუა აზიაში. საქართველოში — მთის ქვედა სარტყელში, ტყის პირებსა და ბუჩქნარებში. ყვავის ივნის-აგვისტოს განმავლობაში.

ეთერზეთოვანი და თაფლოვანი მცენარეა. კულტივირებულია ძირითადად უკრაინაში. გამოიყენება ხალხურ მედიცინაში, როგორც ნერვების დამაწყნარებელი, საკვების მომნელებელი, მასტიმულირებელი, მადისმომგვრელი და პირღებინების შემაჩერებელი საშუალება. მედიცინაში მისი ეთერზეთი გამოიყენება, როგორც საგულე, რევმატიზმის საწინააღმდეგო, ნერვებდამაწყნარებელი და ოფლმდენი საშუალება. მასში არსებულ ეთერზეთს ლიმონის არომატი აქვს და ფართოდ გამოიყენება პარფიუმერიაში, ლიქიორ-არაყის წარმოებაში, მედიცინაში და კვების მრეწველობაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტუჩოსანნი
ჰორაციუსი

**კვინტუს ჰორაციუს ფლაკუსი** (; დ. 8 დეკემბერი, ძვ. წ. 65, აპულიის ვენუზია — გ. 27 ნოემბერი, ძვ. წ. 8, ტივოლი) — რომაელი პოეტი, განსაკუთრებით ცნობილი გახდა თავისი ოდებით.

## ბიოგრაფია 
ჰორაციუსი ჯერ კიდევ ბავშვი იყო, როცა მამამ ოჯახი რომში საცხოვრებლად გადაიყვანა, რათა მის შვილს საუკეთესო განათლება მიეღო. 18 წლის ჰორაციუსს იგი ათენში გზავნის ბერძნული ენისა და ფილოსოფიის შესასწავლად. 

იულიუს კეისრის მკვლელობის შემდეგ, ძვ. წ. 44 წელს ჰორაციუსი ლიბერატორთა არმიაში შედის და ბრძოლაში თავს გამოიჩენს. 21 წლისას ბრუტუსი ლეგიონის სარდლობას ჩააბარებს. ფილიპების ბრძოლაში ბრუტუსის ჯარი ოქტავიუსის (მომავალი იმპერატორის) ბანაკს აიღებს, თუმცა თავად მომავალი იმპერატორი გაქცევას მოახერხებს. მეორე ბრძოლაში კი იქტავიუსი იმარჯვებს. დამარცხებულთა შორისაა ჰორაციუსიც. მალე მათ გაატავისუფლებენ და პოეტი იტალიაში ბრუნდება, სადაც მამის გარდაცვალებისა და ქონების კონფისკაციის ამბავს შეიტყობს. გაღარიბებული ჰორაციუსი გადამწერის ადგილს შოულობს, თუმცა უარს არ ამბობს ავტორიტარიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაზე, რასაც უკვე არა ხმლით, არამედ კალმით წარმართავს. წერს ეპოდებსა და სატირებს, რომლებიც ოქტავიუსის წინააღმდეგაა მიმართული.

მალე ჰორაციუსი დაუმეგობრდება ვერგილიუსს, რომელიც მას წარუდგენს ოქტავიუსთან დაახლოებულ პირს, მეცენატს. ეს უკანასკნელი ჰორაციუსს თავის პროტექტორობას შესთავაზებს და აძლევს მამულს ტიბურთან (დღევანდელი ტივოლი) ახლოს. სულ მალე ჰორაციუსის პოპულარობა ლიტერატურულ წრეებში გაიზრდება.

ჰორაციუსი გარდაიცვლება თავისი პროტექტორის სიკვდილიდან 2 თვის შემდეგ, ძვ. წ. 8, 27 ნოემბერს.

## შემოქმედება 
### სატირები 
ჰორაციუსის სატირები ორ კრებულადაა გაერთიანებული, ერთში ათი პიესა შედის, მეორეში - რვა. სატირათა უმრავლესობა ავტოპორტრეტს წარმოადგენს და თვისუფალი ტონითაა დაწერილი. მათში მოცემულია პოლიტიკური, სოციალური, ეთიკური და ლიტერატურული საკითხების შესახებ პოლემიკები.

### ეპოდები 
ჰორაციუსს ეკუთვნის ჩვიდმეტი ეპოდი, რომელნიც მთლიანობაში 625 სტროფს ითვლის. თავად ავტორი მათ იამბებად მოიხსენიებდა. ეპოდების სტილი დაძაბულია, ტონი - საყვედურის. მათსი ადგილი აქვს როგორც ეროტიზმს ასევე პატრიოტულ თემატიკას.

### ოდები 
ჰორაციუსის ოდები 4 წიგნადაა დაწერილი, მათგან თითოეული შეიცავს 38, 20, 30 და 15 ოდას. ავტორი მათ ეგვიპტურ პირამიდებს ადარებდა. ოდები ჰორაციუსის ყველაზე მნიშვნელოვან და საერთოდ რომაული ლირიკის შედევრად ითვლება. შინაარსის მხრივ აქ ერთმანეთს ენაცვლება პირადული და საჯარო საკითხები, სიყვარული და პოლიტიკა, ბერძნული და ლათინური სამყარო, დახვეწილი მითოლოგია და უხეში რეალობა, ეპიკურიზმი და სტოიციზმი,

### ეპიტრები 
პირველი კრებული 20 ეპიტრს შეიცავს, მეორე კი მხოლოდ ორს. ამას ემატება ჰორაციუსის ცნობილი ეპიტრი *პოეტური ხელოვნება*. ისინი დაწერილია ჰექსამეტრით, ისევე, როგორც *სატირები*. ეპიტრები მიემართება კონკრეტულ ადამიანებს და ფიქტიურ წერილებს წარმოადგენს. მათი ტონი ნაკლებად სხარტი და შედარებით თავისუფალია.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰორაციუსისადმი მიძღვნილი გვერდი
* ჰორაციუსის ნაწარმოებები ინგლისურ და ლათინურ ენებზე
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რომაელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 65
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 8
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ალექსანდრე ბარამიძე

**ალექსანდრე ბარამიძე** (დ. 9 აპრილი [ძვ. სტ. 27 მარტი], 1902, სოფ. ჯუნჯუათი, ოზურგეთის მაზრა ― გ. 30 დეკემბერი, 1994, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე. ფილოლოგიის მეცნიერების დოქტორი (1936), პროფესორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1966).

## ბიოგრაფია 
ალექსანდრე გიორგის ძე ბარამიძე დაიბადა 1902 წლის 27 მარტს, სოფლის მღვდლის, გიორგი ბარამიძის, ოჯახში. თავდაპირველად ფოთის გიმნაზიაში სწავლობდა, ხოლო 1918-1920 წლებში — ხაშურის გიმნაზიაში. 1920 წელს შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტის სიტყვიერების განყოფილებაზე, რომელიც 1925 წელს დაამთავრა. 1925-1927 წლებში იქვე გაიარა ასპირანტურა. 1927 წლიდან დაიწყო სამეცნიერო მოღვაწეობა. 1927-1930 წლებში იყო დოცენტი თსუ-ში. 1944-1945 წლებში იყო ფაკულტეტის დეკანი, ხოლო 1945-1949 წლებში — პრორექტორი. 1946 წლის დეკემბერში არჩეულ იქნა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად. 1962-1970 წლებში იყო თსუ-ის ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრის გამგე, 1966 წლიდან - საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტის დირექტორი. 

მისი კვლევის ობიექტი იყო უპირატესად XI-XVIII საუკუნეების ქართული საერო მწერლობა. მნიშვნელოვანი გამოკვლევები მიუძღვნა შოთა რუსთაველს, ჩახრუხაძეს, შავთელს, თეიმურაზ I-ს, სულხან-საბა ორბელიანს, დავით გურამიშვილს, ბესიკსა და სხვებს. ერთ-ერთმა პირველმა გაარკვია „ამირანდარეჯანიანის“ ორიგინალურობის საკითხი, „რუსუდანიანის“ ლიტერატურული წყაროები. იკვლევდა ქართულ-სპარსულ ლიტერატურულ ურთიერთობებს. წვლილი მიუძღვის „ვისრამიანის“ ქართული თარგმანისა და „შაჰნამეს“ ქართული ვერსიების თავისებურებათა გარკვევაში. დაწერილი აქვს ფუნდამენტური ნაშრომი „ქილილა და დამანას“ ქართული ვერსიების შესახებ. მონოგრაფიული სისრულით გამოირჩევა მისი ნაშრომი „შოთა რუსთველი და მისი პოემა“ (1966). აკადემიკოს კ. კეკელიძესთან ერთად ავტორია ძველი ქართული მწერლობის ისტორიის სრული კურსისა. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით. მიღებული აქვს ი. ჯავახიშვილის, კ. კეკელიძისა და ი. ჭავჭავაძის სახელობის პრემიები.

დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში. ალექსანდრე ბარამიძის პირადი არქივი დაცულია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის საარქივო ფონდში. თბილისში არსებობს მისის სახელობის ქუჩა.

## ლიტერატურა 
*
* ლაცაბიძე თ., ნარკვევები ხაშურის რაიონის სახალხო განათლების ისტორიიდან, წიგნი III, ხაშურის პირველი საჯარო სკოლა, ხაშური, 2014
* ალექსანდრე ბარამიძე, ბიობიბლიოგრაფია, თბ., 1988.
* ლიტერატურული ძიებანი (ეძღვნება ალ. ბარამიძის დაბადების 80 წლისთავს), თბ., 1983.
* საიუბილეო კრებული (ალ. ბარამიძეს დაბადების 70 წლისთავზე), თბ., 1974.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 9 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი რუსთველოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ალექსანდრე
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
პავლე ნახიმოვი

**პავლე ნახიმოვი** (რუს.: Павел Степанович Нахимов; 23 ივნისი, 1802 – 28 ივლისი, 1855) — ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული ადმირალი რუსეთის საზღვაო ფლოტის ისტორიაში, ყველაზე უკეთ ცნობილი როგორც საზღვაო და სახმელეთო ძალთა მეთაური სევასტოპოლის ალყის პერიოდში ყირიმის ომის დროს.

## რესურსები ინტერნეტში
* დიდი რუსული ენციკლოპედია

კატეგორია:რუსეთის სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1802
კატეგორია:გარდაცვლილი 1855
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
გლაზგო

**გლაზგო** () — ქალაქი დიდი ბრიტანეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში (შოტლანდია), შუა შოტლანდიის დაბლობზე, მდინარე კლაიდის ნაპირას, შესართავიდან 35 კმ-ზე. გლაზგო კელტურად ნიშნავს „მშვენიერ მწვანე ადგილს“.

## ლიტერატურა 
* *The City of Glasgow*, The Third Statistical Account of Scotland, 1958, by J Cunnison and JBS Gilfillan
* *The Second City*, 1975, by Charles Oakley
* *Glasgow: The first 800 Years*, 1975, by Hugh Cochrane for Glasgow City Council
* *Glasgow: The Making of a City*, 1983, by Andrew Gibb
* *Strathclyde: Changing Horizons*, 1985, edited by John Butt and George Gordon
* *Glasgow*, The Buildings of Scotland, 1990, founding editor Sir Nikolaus Pevsner
* *Glasgow*, 2000, by Irene Maver

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Glasgow City Council
* Clyde Waterfront Regeneration 
* Tunnels Under Glasgow 
* Glasgow Central Quay
* Clyde Waterfront Heritage 
* Interactive Attractions Map of Central Glasgow 
* History of Glasgow Theatres

კატეგორია:შოტლანდიის ქალაქები
კატეგორია:ევროპის კულტურული დედაქალაქები
ბარანკოსი

**ბარანკოსი** () — ღრმა ღარი, რომელიც ვულკანური კონუსის ფერდობს სერავს. ბარანკოსები რადიალურად ეშვება მწვერვალიდან ძირისაკენ. წარმოიქმნება კალთების ჩამორეცხვის შედეგად.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეოლოგია
კონსტანტინე ბარამიძე

**კონსტანტინე მოსეს ძე ბარამიძე** (დ.  20 თებერვალი [ ძვ. სტ. 7 თებერვალი], 1914, თბილისი ―   გ.  8 ივნისი, 1978, იქვე) — ქართველი მეცნიერი ელექტრომექანიკისა და საწარმოთა ავტომატიზაციის დარგში. ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1952), პროფესორი (1954), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1974), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1962).

## ბიოგრაფია
1954-1972 წლებში მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო საწარმოთა ელექტროფიკაციისა და ავტომატიზაციის კათედრის გამგედ, 1973 წლიდან ამ ინსტიტუტის პრორექტორი. მისი შრომები ეხება სამთო საწარმოთა ავტომატიზაციისა და კიდული ბაგირგზების თეორიის საკითხებს, არის 16 გამოგონების ავტორი, მ. შ. ერთი (საშახტო ამწეებისა და საბაგირო გზების ამძრავი) დაპატენტებულია შვეიცარიაში, იტალიაში, იაპონიასა და სხვა ქვეყნებში. ბარამიძე დაჯილდოებულია "საპატიო ნიშნის" ორდენითა და მედლებით.
## ლიტერატურა
*ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 356, თბ., 1997

კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:დაბადებული  20 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1914
კატეგორია:გარდაცვლილი  8 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
ბარბარობა

**ბარბარობა** — ქრისტიანული წმინდანის, ბარბარეს (ბარბალეს) სახელობის დღესასწაული. ხალხური წეს-ჩვეულების თანახმად იმართებოდა 4-6 დეკემბერს (ძველი სტილით). 

ქრისტიანული ბარბარეს კულტი წარმოიშვა და გავრცელდა აღმოსავლეთის მართლმადიდებელთა შორის. მის სამშობლოდ ასახელებენ ეგვიპტეს, ბაალბექს, ფრიგიას. ბარბარეს უმთავრესად თაყვანს სცემდნენ როგორც ავადმყოფთა მკურნალსა და მფარველს. ევროპის კათოლიკურ ქვეყნებში მიაჩნდათ ცეცხლისა და ქარიშხლისაგან მფარველ წმინდანად და მის სახელზე ზარებს წირავდნენ, აგრეთვე იმ ხელოსანთა მფარველად, რომელთაც მუშაობისას თოფის წამლის გამოყენება სჭირდებოდათ.

ქართველების ერთ-ერთი უძველესი საახალწლო დღესასწაული. ქართლი ბარბარობის წინაქრისტიანული ხანის წარმოდგენებსაც შეიცავს. ქართველები ბარბოლს, ბარბლაშის (სვანეთი) და ბარბალეს სახით თაყვანს სცემდნენ ამავე სახელწოდების წინაქრისტიანული მზის ადგილობრივ ღვთაებას.

ღვთაება ბარბალეს ატრიბუტებს წარმოადგენდა წრიული საგნები და სხვადასხვა სოლარული ემბლემები (რკინისა თუ მწვანე რტოებით დამზადებული წრეები, კვირისტავები, გვერგვი, კალპი, გვირვინი და სხვა). მორწმუნე ქართველებს იგი წარმოდგენილი ჰყავდათ როგორც ქალების, ფურების და საერთოდ ბუნების ნაყოფიერების დედური ძალების მფარველი ასტრალური ქალღვთაება. ბარბარობაში ასახულია ქართველთა კოსმოგონიური წარმოდგენები, რადგან ეს დღეობა ითვლებოდა ზამთრის მზის ბუნიობის დღეობად. რიგი გადმონაშთებისა ასახავს ბარბალესა და ნიშხის, ე. ი. მზისა და ციური გველეშაპის ანუ ნათლისა და ბნელის კოსმოგონიურ ბრძოლას. ქართველთა ძველ კალენდარში ბარბალეს თვე უნდა ყოფილიყო წლის დასაწყისი თვე. ბარბარობასთან დაკავშირებული იყო სხვადასხვა რიტუალური ლოცვა-ვედრება, შესაწირავები: რძის ფაფა, ხაჭაპურები (სვანეთში), ლობიოს- და ნიგვზისგულიანი ჯვარდასახული ტაბლები, ე. წ. საბარბალო ტაბლები (ლეჩხუმში) და სხვა. ბარბარობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი რიტუალი იყო მეკვლეობა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბარბალე
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქრისტიანული დღესასწაულები
ბარბარიზმი

**ბარბარიზმი** (ბერძნ. barbaros — უცხო), ამა თუ იმ ენის ბუნებისათვის შეუფერებელი გამონათქვამი ან სიტყვა, რომელიც შექმნილია სხვა ენის წესის მიხედვით. მაგ., ქართულში „არ მაწყობს“ (შდრ. რუს. меня не устраивает), „თავისთან არის“ (он у себя), „ძირითადში“ (в основном), „ჯერჯერობით!“ (пока!). ბარბარიზმი ისეთი კალკია, რომელიც არღვევს მოცემული ენის სალიტერატურო ნორმას. ბარბარიზმად ითვლება აგრეთვე საჭიროების გარეშე გამოყენებული უცხო სიტყვა.

*მხატვრულ ლიტერატურაში* ბარბარიზმს მიმართავენ პერსონაჟის დასახასიათებლად, სოციალური გარემოს დასახატავად. სხვა ხალხთა ყოფის რეალიების, ადგილობრივი კოლორიტის გადმოსაცემად. ბარბარიზმების ხაზგასმული სიჭარბით ხმარებას *„მაკარონული მეტყველება“* ეწოდება. «ქართული ღვინო! ეტო გლუპოსტ! რა ღვინოა, ჰსწორეთ კლუკვენი კვასია! კლუკვას რა ჰქვიან? ძა… ძახველი» (გ. ერისთავი).

## იხილეთ აგრეთვე 
* ნასესხობა
* ინტერფერენცია
* კალკი

## ლიტერატურა
კატეგორია:სოციოლინგვისტიკა
ბარგისუხუცესი

**ბარგისუხუცესი** — მეფის აღალის, კერძოდ, მისი „სასაგებლე“ ნაწილის უფროსი შუა საუკუნეების საქართველოში. ეკუთვნოდა მსახურთუხუცესის უწყებას და უშუალოდ მესაწოლეთუხუცესს ექვემდებარებოდა. მგზავრობის დროს ბარგისუხუცესი აღალს წინ მიუძღოდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
ბარდა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბარდა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბარდა — მცენარის გვარი;
* ბარდა — ქალაქი აზერბაიჯანში.

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბარბიზონის სკოლა

[მინი|250px|[მილე, ჟან-ფრანსუა|ჟან ფრანსუა მილე, „მოსავლის ამღებნი“, 1857. ორსეის მუზეუმი.]]
**ბარბიზონის სკოლა** — XIX საუკუნის 30-60-იანი წლების რეალისტური პეიზაჟის ფრანგ მხატვართა ჯგუფი. სახელწოდება მიიღო ფონტენბლოს ტყესთან (პარიზის სამხრეთ-აღმოსავლეთით) მდებარე სოფელ ბარბიზონისაგან (Barbizon), სადაც დიდხანს მუშაობდა ჯგუფში შემავალი ზოგიერთი მხატვარი („ბარბიზონელები“). ბარბიზონის გარდა, ამ სკოლის მხატვრები მუშაობდნენ ილ-დე-ფრანსის, ნორმანდიის, ბურგუნდიის და სხვა რაიონებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რეალიზმი
უილიამ I დამპყრობელი

მინი|250პქ|უილიამ I დამპყრობელი
**უილიამ I დამპყრობელი** (, ; 1027 - 1087 9 სექტემბერი) — ინგლისის პირველი ნორმანი მეფე 1066 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე, 1087 წლამდე. 1035 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ასევე იყო ნორმანდიის ჰერცოგი უილიამ II-ის სახელით. რადგან ის უკანონო შვილი იყო ინგლისის დაპყრობამდე მას „უილიამ ნაბიჭვარს“ უწოდებდნენ.

## ადრეული ცხოვრება და ოჯახი 
უილიამი დაიბადა 1028 წელს (დაბადების ზუსტი თარიღი უცნობია. ზოგი ვერსიით, ის დაიბადა 1027 ან 1029 წელს.) ნორმანდიული ქალაქის, ფალეზის ციხეში. ის იყო ნორმანდიის ჰერცოგის, რობერტ I-ისა და ადგილობრივი გლეხი ქალის, არლეტის (იგივე ჰერლევის) უკანონო შვილი. ტრადიციულად, დედამისი ფალეზელი მებაღის შვილად მიიჩნევა, თუმცა ორდერიკ ვიტალისის მიხედვით, უილიამის პაპა, ფულბერი ჰერცოგის სასახლის კამერდინერი იყო. რობერტს ჰყავდა ქალიშვილიც, ადელაიდე, სავარაუდოდ ასევე არლეტისაგან. არლეტი რობერტის სიკვდილის შემდეგ გათხოვდა არლუინ დე კონტევილზე და ოთხი შვილი ჰყავდა, მათ შორის ოდო, მომავალი ბაიოს ეპისკოპოსი და რობერტი, რომელიც შემდეგ გახდა მორტენის გრაფი.

1035 წელს რობერტი წმინდა მიწის მოსალოცად გაემგზავრა და წასვლამდე ნორმანდიელი ბარონები აიძულა უილიამი ეცნოთ მის მემკვიდრედ. დაბრუნებისას, იგი ნიკეაში გარდაიცვალა და საჰერცოგო მცირეწლოვან უილიამს დაუტოვა.

## ნორმანდიის ჰერცოგი 
ნორმანდიის ჰერცოგს მრავალი გეგმა ჰქონდა მათ შორის ინგლისის დაპყრობაც. 1065 წელს ინგლისის მეფე ედუარდ აღმსარებელმა (1042-1066 წწ.) მას მეფედ გახდომა აღუთქვა. თუმცა სიკვდილის წინ პირობა დაარღვია და გვირგვინი გრაფ ჰაროლდ უესექსელს გადასცა. ამან განარისხა უილიამი, ვინაიდან იგი თვლიდა რომ ინგლისი ჩაიბარა. 1066 წლის 27 სექტემბერს ნორმანები ინგლისში, სამხრეთ სასექსში გადასხდანენ და ნორმანდიიდან ჯარის გადმოყვანის მიზნით ჰასტინგზის ციხე ააგეს. 14 ოქტომბერს ჰაროლდი 8 000 კაციანი ინგლისში შეიჭრა. ჰაროლდ უსექსელი ბრძოლაში დაიღუპა. ასევე დაიღუპნენ მისი ძმები გრიტი და ლეოთვინგი. უილიამს უესტმინსტერის სააბატოში გვირგვინი დაადგეს. მოგვიანებით ნორმანებმა ლონდონიც აიღეს. უილიამმა ქვეყნის მართვა ენერგიულად დაიწყო. უილიამის მმართველობის პერიოდში მრავალი ციხესიმაგრე აშენდა. 1070 წელს ჰასტინგსის ციხე ქვით მოპირკეთდა და ახალი სახე მიიღო, სანამ შტორმმა არ დააზიანა ციხის სამხრეთი ნაწილი. იგი იყო ნორმანდიის ჰერცოგიც და ინგლისის მეფეც. 1086 წელს გადასახადების გადიდების მიზნით უილიამმა მოსახლეობის აღწერა ჩაატარა. აღწერის შედეგად შედგენილ ნუსხას ხალხმა „საშინელი სამსჯავროს წიგნი“ უწოდა. გარდაიცვალა 1087 წელს. მის მოღვაწეობას აგრძელებდნენ უილიამ მეორე (1087-1100 წწ.) და ჰენრი I (1100-1135 წწ.). ამ უკანასკნელის მმართველობის დროს ნორმანდიის საჰერცოგოს ძლიერებამ პიკს მიაღწია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* უილიამ დამპყრობლის ილუსტრირებული ბიოგრაფია
* at Genealogics

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1027
კატეგორია:გარდაცვლილი 1087
კატეგორია:ნორმანდიის ჰერცოგები