ბიოლუმინესცენტური სოკოების სია

ბიოლუმინესცენტური სოკოების ამ სიაში 125-ზე მეტი ცნობილი სახეობაა, რომლებიც ძირითადად ზომიერ და ტროპიკულ კლიმატში გვხვდება.
ისინი აგარიკალესის (Basidiomycota) რიგის წევრები არიან, 
მინი|ბიოლუმინესცენტური მიცენა როზეოფლავა|288x288პქ
რომელთაგან ერთი შესაძლოა გამონაკლისი ასკომიცეტი ქსილარიელების რიგის წარმომადგენელია.ყველა ცნობილი ბიოლუმინესცენტური აგარიკალესის სოკოს წარმომქმნელი, თეთრი სპორების მქონე აგარიკებია, რომლებიც ოთხ განსხვავებულ ევოლუციურ ხაზს მიეკუთვნებიან. ომფალოტუსი-ის ხაზი (რომელიც მოიცავს გვარებს ომფალოტუსი და ნეონოთოპანუსი) 12 სახეობას შეიცავს, არმილარია-ს ხაზი - 10, ხოლო მიცენოიდი-ის ხაზი (Favolachia, Mycena, Panellus, Prunulus, Roridomyces) - 50-ზე მეტ სახეობას. ახლახან აღმოჩენილი ლუცენტიპესი-ის ხაზი მოიცავს ორ სახეობას, მიცენა ლუცენტიპესი-ს და გერონემა ვირიდილუცენსი-ს, რომლებიც მიეკუთვნებიან ოჯახს, რომელსაც ჯერ ოფიციალურად არ აქვს სახელი მიცემული. არმილარია მელეა ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ლუმინესცენტური სოკოა, რომელიც გვხვდება აზიაში, ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და სამხრეთ აფრიკაში.
მინი|პანელუს სტიპტიკუსი ბიოლუმინესცენტური სოკოების დაახლოებით 125 ცნობილ სახეობას შორისაა.|284x284პქ

ახლად აღმოჩენილი ეოსციფელა-ს შტო, რომელიც წარმოდგენილია ეოსციფელა ლუციურცეოლატა-თი სამხრეთ ბრაზილიაში, ატლანტის ტროპიკული ტყეებიდან, სოკოვანი ბიოლუმინესცენციის გაგების მნიშვნელოვან გაფართოებას აღნიშნავს.

ბიოლიუმინსცენტური სოკოები ასხივებენ მომწვანო შუქს 520–530 ნმ ტალღის სიგრძეზე. სინათლის გამოსხივება უწყვეტია და ხდება მხოლოდ ცოცხალ უჯრედებში.სოკოვანი ბიოლუმინესცენციის კორელაცია უჯრედის სტრუქტურასთან არ არის აღმოჩენილი. ბიოლუმინესცენცია შეიძლება მოხდეს როგორც მიცელიუმში, ასევე ნაყოფში, როგორც პანელუს სტიპტიკუსი-სა და ომფალოტუს ოლეარიუსი-ში, ან მხოლოდ მიცელიუმსა და ახალგაზრდა რიზომორფებში. რორიდომიცეს რორიდუსი-ში ლუმინესცენცია ხდება მხოლოდ სპორებში, ხოლო კოლიბია ტუბეროზა-ში - მხოლოდ სკლეროციებში.

მიუხედავად იმისა, რომ სოკოვანი ბიოლუმინესცენციის ბიოქიმია სრულად არ არის დახასიათებული, ბიოლუმინესცენტური, უჯრედშორისი ექსტრაქტების მომზადებამ მკვლევარებს საშუალება მისცა, დაედგინათ სოკოვანი ბიოლუმინესცენციის ინვიტრო მოთხოვნები. ექსპერიმენტული მონაცემები მიუთითებს, რომ საჭიროა ორეტაპიანი მექანიზმი. პირველ ეტაპზე სინათლის გამოსხივების მქონე ნივთიერება (სახელწოდებით „ლუციფერინი“) აღდგება ხსნადი რედუქტაზას ფერმენტით NAD(P)H-ის ხარჯზე. მეორე ეტაპზე აღდგენილი ლუციფერინი იჟანგება უხსნადი ლუციფერაზით, რომელიც გამოყოფს ენერგიას მოლურჯო-მწვანე სინათლის სახით. აღმოჩნდა, რომ სოკოების ზრდაზე მოქმედი პირობები, როგორიცაა pH, სინათლე და ტემპერატურა, გავლენას ახდენს ბიოლუმინესცენციაზე, რაც მიუთითებს კავშირზე მეტაბოლურ აქტივობასა და სოკოვან ბიოლუმინესცენციას შორის.

ყველა ბიოლუმინესცენტურ სოკოს აქვს ერთი და იგივე ფერმენტული მექანიზმი, რაც მიუთითებს, რომ არსებობს ბიოლუმინესცენტური გზა, რომელიც წარმოიშვა სოკოს წარმომქმნელი აგარიკალესი-ის ევოლუციის ადრეულ ეტაპზე. ყველა ცნობილი ლუმინესცენტური სახეობა არის თეთრი ლპობის სოკო, რომელსაც შეუძლია ლიგნინის დაშლა, რომელიც უხვად გვხვდება ხეში. ბიოლუმინესცენცია ჟანგბადზე დამოკიდებული მეტაბოლური პროცესია და შესაბამისად, შესაძლოა უზრუნველყოფდეს ანტიოქსიდანტურ დაცვას ხის ლპობის დროს წარმოქმნილი რეაქტიული ჟანგბადის სახეობების პოტენციურად დამაზიანებელი ეფექტებისგან.

სოკოვანი ბიოლუმინესცენციის ფიზიოლოგიური და ეკოლოგიური ფუნქცია დანამდვილებით არ არის დადგენილი. ვარაუდობენ, რომ სიბნელეში, დახურული ტროპიკული ტყის კენწეროების ქვეშ, ბიოლუმინესცენტურ ნაყოფიერ სხეულებს შეიძლება უპირატესობა ჰქონდეთ, რადგან იზიდავენ საძოვრებს (მათ შორის მწერებს და სხვა ართროპოდებს), რომლებსაც შეუძლიათ მათი სპორების გაფანტვა. პირიქით, სადაც მიცელიუმი (და ვეგეტატიური სტრუქტურები, როგორიცაა რიზომორფები და სკლეროციები) ბიოლუმინესცენტური ქსოვილებია, არგუმენტი წამოყენებულია, რომ სინათლის გამოყოფამ შეიძლება შეაფერხოს საძოვრები.

ბიოლუმინესცენტური სოკოების შემდეგი სია ეფუძნება დენის დეჟარდინის და მისი კოლეგების მიერ 2008 წელს ჩატარებულ ლიტერატურულ კვლევას, გარდა ამისა, მას შემდეგ გამოქვეყნებული რამდენიმე ახალი სახეობის შესახებ ინფორმაციისა.
## რესურსები ინტერნეტში
*https://web.archive.org/web/20150503130127/http://video.nationalgeographic.com/video/magazine/150213-ngm-glowing-mushrooms?source=relatedvideo
*https://darksky.org/news/a-fungal-fairy-land-revisited/
*https://www.myconeer.com/t/bioluminescent
*https://digital.themushroom.pub/jun-2022/a-luminous-pursuit/

კატეგორია:სოკოები
კატეგორია:მცენარეები
კატეგორია:აზია
კატეგორია:ევროპა
კატეგორია:სოკოების გვარები