ფრიდრიხ ტრაუგოტ ვალენი

**ფრიდრიხ ტრაუგოტ ვალენი** (დ. 10 აპრილი, 1899 – გ. 7 ნოემბერი, 1985) — შვეიცარიელი აგრონომი და პოლიტიკოსი, „ფერმერთა, მოვაჭრეთა და დამოუკიდებელთა პარტიის“ (BGB/PAI) წევრი, რომელიც დღეს ცნობილია როგორც „შვეიცარიის სახალხო პარტია“ (SVP/UDC).

1930-იან წლებში მან დაგეგმა შვეიცარიის თვითუზრუნველყოფა ძირითადი საკვები პროდუქტებით. მეორე მსოფლიო ომის დროს მან დიდი პირადი ძალისხმევით წამოიწყო ე.წ. „ნათესების ბრძოლა“ (ასევე ცნობილია მისი პატივსაცემად როგორც „ვალენის გეგმა“). ეს იყო სურსათით თვითუზრუნველყოფის პროგრამა სასიცოცხლო რესურსებისა და ნედლეულის დეფიციტის კომპენსირებისთვის, რაც ძირითადად გულისხმობდა ნათესი ფართობების გაფართოებას და მეცხოველეობის შემცირებას მარცვლეულის წარმოების სასარგებლოდ.

1958 წლის ივლისიდან 1959 წლის იანვრამდე იგი იყო გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის (FAO) გენერალური დირექტორის მოადგილე.

1958 წლის 11 დეკემბერს იგი არჩეულ იქნა ფედერალური საბჭოს წევრად, საიდანაც 1965 წლის 31 დეკემბერს გადადგა. 1961 წელს იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი.

## ბიოგრაფია
### განათლება და კარიერა
250px|მინი
ციურიხის ფედერალურ პოლიტექნიკურ სკოლაში (ETH) აგრონომიის შესწავლისა და პარკოსან მცენარეებზე სადოქტორო დისერტაციის დაცვის შემდეგ, იგი საზღვარგარეთ გაემგზავრა. გერმანიაში, ნიდერლანდებსა და ინგლისში ცხოვრების შემდეგ, 1923 წელს დასახლდა კანადაში. იქ დაქორწინდა ჰელენ როზალი ჰოპფზე. ხუთი წლის შემდეგ დაბრუნდა ციურიხში და ენერგიულად მიჰყო ხელი მარცვლეულის კულტურების პოპულარიზაციას, რომელიც, მისი აზრით, მეცხოველეობის სასარგებლოდ იყო უგულებელყოფილი. 1936-1941 წლებში იყო სასოფლო-სამეურნეო ჟურნალის Schweizerische Landwirtschaftliche Zeitschrift (მოგვიანებით Die Grüne) მთავარი რედაქტორი. 1940 წლის 15 ნოემბრის გამოსვლაში, მას შემდეგ, რაც შვეიცარია „ღერძის“ სახელმწიფოების ალყაში მოექცა, მან წარადგინა ნათესების გეგმა, რომელსაც 1935 წლიდან ამუშავებდა.

ფრიდრიხ ვალენი არის აგრონომი-ინჟინერი და ციურიხის პოლიტექნიკური სკოლის ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი. 1922-დან 1929 წლამდე იგი მოღვაწეობდა კანადაში, რის შემდეგაც დაინიშნა ციურიხ-ერლიკონის სოფლის მეურნეობის ფედერალური საცდელი სადგურის დირექტორად; ამ პოსტს იგი 1943 წლამდე იკავებდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი იყო ფედერალური საბჭოს რწმუნებული ნათესების გაფართოების საკითხებში და მის სახელს ატარებს „ვალენის გეგმა“.

1943-დან 1949 წლამდე იგი იყო ციურიხის პოლიტექნიკური სკოლის სოფლის მეურნეობის განყოფილების პროფესორი. 1949-დან 1958 წლამდე ხელმძღვანელობდა გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის (FAO) სასოფლო-სამეურნეო განყოფილებას რომში, მოგვიანებით კი იყო ამავე საერთაშორისო ორგანიზაციის ტექნიკური დახმარების პროგრამის ხელმძღვანელი. ვალენის შესახებ გადაღებულია სამი დოკუმენტური ფილმი: „ფრიდრიხ ტრაუგოტ ვალენი და ბრძოლა მინდვრებში (1940-1945)“, „ფრიდრიხ ტრაუგოტ ვალენი და ჩვენი სოფლის მეურნეობის განვითარება“ და „ფრიდრიხ ტრაუგოტ ვალენი: პოლიტიკოსი, ქრისტიანი, ადამიანი“.

პოლიტიკაში აქტიურად 1942 წელს ჩაერთო, როდესაც კანტონთა საბჭოს წევრად აირჩიეს. 1943-1951 წლებში იყო ETH-ის პროფესორი მცენარეთა კულტურების დარგში. 1949 წელს დაინიშნა FAO-ს სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის დირექტორად ვაშინგტონსა და რომში. 1958-1959 წლებში ეკავა FAO-ს გენერალური დირექტორის მოადგილის თანამდებობა.

### ფედერალური საბჭო
ვალენი ფედერალურ საბჭოში 1958 წლის 11 დეკემბერს აირჩიეს, როგორც ბერნის კანტონის წარმომადგენელი. თანამდებობიდან 1965 წლის 31 დეკემბერს გადადგა. მისი მმართველობის პერიოდში იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

*1959: იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი;

*1959: ფოსტისა და რკინიგზის დეპარტამენტი (დროებითი მოვალეობის შემსრულებელი);

*1960-1961: საზოგადოებრივი ეკონომიკის დეპარტამენტი;

1962-1965: პოლიტიკური დეპარტამენტი (საგარეო საქმეთა).

მისი ცნობადობა უფრო მეტად უკავშირდება მის საქმიანობას საბჭოში არჩევამდე და გადადგომის შემდეგ. მიუხედავად ამისა, მისი მინისტრობისას რამდენიმე მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება მიღეს. საერთაშორისო დონეზე, ვალენმა ხელი შეუწყო შვეიცარიის სრულუფლებიან გაწევრიანებას ევროპის საბჭოში (1963 წ.). იგი ასევე დაინტერესებული იყო შვეიცარიის, როგორც შუამავლის როლით გაეროში. 1962 წელს მისმა დეპარტამენტმა იკისრა საფრანგეთსა და ალჟირს შორის კონფლიქტის მოგვარება. მან ასევე მიაღწია მნიშვნელოვანი სესხების დამტკიცებას განვითარებადი ქვეყნების დასახმარებლად.

მისი ვადის მიწურულს, ვალენმა (აღმსარებლობით პროტესტანტმა) მკაფიო პოზიცია დაიკავა კონსტიტუციაში არსებული კონფესიური შეზღუდვების წინააღმდეგ, რომლებიც ზღუდავდა რელიგიურ თავისუფლებას (განსაკუთრებით კათოლიკეებისას) და ძაბავდა ურთიერთობას სხვა ქვეყნებთან.

### გადადგომის შემდეგ
1965 წელს გადადგომის შემდეგ, იგი კვლავ რჩებოდა პოლიტიკაში და აქტიურად მონაწილეობდა სხვადასხვა რეფერენდუმის კამპანიებში, მათ შორის: ქალთა საარჩევნო უფლების შემოღება (1971 წ.) და კონფესიური შეზღუდვების გაუქმება (1973 წ.).[5] მან უარი თქვა კერძო სექტორში მუშაობაზე. რამდენჯერმე წარმოადგინა ფედერალური საბჭო საზღვარგარეთ (მაგალითად, ირანის მონარქიის 2500 წლისთავზე). ვალენი ასევე იყო „ოთხი ბრძენის საბჭოს“ წევრი, რომელსაც იურის (Jura) საკითხის მშვიდობიანი მოგვარება ევალებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Friedrich Traugott Wahlen en la base de datos *Dodis* de los *Documentos Diplomáticos de Suiza*
* Perfil de Friedrich Traugott Wahlen con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები