თეთრი წეროსწვივა

**თეთრი წეროსწვივა** () — სოკოს სახეობა წეროსწვივას გვარისა. გავრცელების არეალი მოიცავს დედამიწის ყველა კონტინენტს, გარდა ანტარქტიდისა.

კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. გამოიყენება ახალი, გამშრალი და დაკონსერვებული. იზრდება შერეულ და წიწვოვან ტყისპირებში, ნაკაფიან ადგილებში, ნარგავებში, მდელოებზე, საძოვრებზე და ა.შ., ზაფხულიდან შემოდგომამდე. იგი მეტად წააგავს საჭმელ სახეობებს — წეროსწვივას () რბილობწითელა წეროსწვივასა () და *Macrolepiota mastoidea*-ს.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა იაკობ კრისტიან შეფერმა 1774 წელს როგორც *Agaricus excoriatus*. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა უკრაინელმა ბოტანიკოსმა და მიკოლოგმა სოლომონ ვასერმა 1978 წელს.

**სამეცნიერო სინონიმები**:
*  
* 
* 
* 
* 
* 

## აღწერა 
ქუდის დიამეტრი — 6-12 სმ, სქელხორციანი, თავდაპირველად კვერცხისებრი, შემდეგ გაშლილი, ქოლგის ფორმის, დიდი ზომის ყავისფერი ბორცვაკით ცენტრში. ზედაპირი მოთეთრო ან კრემისფერი, მქრქალი, ცენტრში მურა და გლუვი, დანარჩენი ზედაპირი დაფარულია წვრილი ქერცლებით, დახეთქილია. კიდეებთან ახასიათებს ფიფქისებრი ბოჭკოები.

ქუდის რბილობი — თეთრი, სასიამოვნო სუნითა და თხილის მსგავსი გემოთი. გაჭრისას ფერს არ იცვლის.

ფეხის სიგრძე — 6-12 სმ, სისქე — 0,6-1,2 სმ, ცილინდრული, თანაბარი, ძირში გასქელებული, ზოგჯერ მოხრილი. ფეხის ზედაპირი გლუვი, თეთრი, საყელოს ქვემოთ მოყვითალო ან მომურო, შეხებისას ოდნავ ყავისფერდება.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ხშირი, თავისუფალი, თანაბარი კიდეებით, თეთრი, სიბერეში კრემისფერიდან მომურომდე. ფირფიტები ძირში შეერთებულია რგოლით (ქმნიან კოლარიუმს).

სოკოს საბურველი: საყელო თეთრი, ფართე, გლუვი, მოძრავი ფეხის მიმართ, ვოლვის გარეშე.

სპორების მტვერი — თეთრი. სპორები — 12-15×8-9 მკმ, კვერცხისებრი. ფირფიტების ტრამა სწორი. ბაზიდიუმი — ოთხსპორიანი, გურზისებრი, 35-40×12-15 მკმ. ჰეილოცისტიდები — თითისტარისებრი, უფერული, თხელკედლიანი, 50×10 მკმ.

## ეკოლოგია და გავრცელება 
საპროტროფია. იზრდება შერეულ და წიწვოვან ტყისპირებში, ნაკაფიან ადგილებში, ნარგავებში, მდელოებზე , საძოვრებზე, ველებზე, გზის პირებზე, ერთეულებად ან ჯგუფებად.

გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპის თითქმის მთლიან ტერიტორიას, აზიას — თურქეთი, ირანი, სამხრეთი კავკასია, მცირე აზია (ყირგიზეთი, თურქმენეთი, უზბეკეთი), ციმბირი (ალთაის მხარე, ბურიატეთი, კრასნოიარსკის მხარე), ჩინეთი, შორეული აღმოსავლეთი (ხაბაროვსკის მხარე, პრიმორიეს მხარე), იაპონია, ჩრდილოეთ ამერიკას, სამხრეთ ამერიკას (ჩილე), ავსტრალიას, აფრიკასა (ალჟირი, მაროკო, ტუნისი, კენია, კონგო, ნიგერია, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა) და კუნძულებს — შრი-ლანკა, ფილიპინები და კუბა.

**სეზონი** — ზაფხულის შუა პერიოდიდან გვიან შემოდგომამდე.

## მსგავსი სახეობები 

ფაილი:Echinoderma asperum20061022wa.jpg| *Lepiota aspera* 
ფაილი:Lepiota clypeolaria a1 (3).JPG| *Lepiota clypeolaria*
ფაილი:Lepiota felina 20121021w.JPG|*Lepiota felina*
ფაილი:Lepiota ignivolvata 161110w.JPG|*Lepiota ignivolvata*
ფაილი:Macrolepiota clelandii 14635.jpg|*Macrolepiota clelandii*
ფაილი:Macrolepiota mastoidea BMa5 (1).JPG|*Macrolepiota mastoidea*
ფაილი:Macrolepiota procera P20.jpg|*Macrolepiota konradii*
ფაილი:Macrolep procera 031026w.jpg|*Macrolepiota procera*
ფაილი:2011-05-01 Chlorophyllum rachodes (Vittadini) Vellinga 144047 crop.jpg|*Macrolepiota rhacodes*
ფაილი:Chlorophyllum molybdites.jpg|*Chlorophyllum molybdites*

## კვებითი ღირებულება 
კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა, ფასობს ისევე როგორც წეროსწვივა (). ახასიათებს თხილის მსგავსი გემო. იხმარება ახალი, გამშრალი და დაკონსერვებული. აგრეთვე გამოიყენებენ ხორციან კერძებში.

გამოუცდელ მესოკოვეს შეიძლება აერიოს მომაკვდინებლად შხამიან სოკოში *Amanita virosa*, რომელიც მხოლოდ ტყეებში გვხვდება და გააჩნია ვოლვა.

## ადგილობრივი სახელწოდებები
ამ სოკოს საქართველოს ყველა რეგიონში აგროვებენ და *Macrolepiota*-ს ყველა სახეობას ერთი სახელით მოიხსენიებენ და ყველას საკვებად იყენებენ.

*ზემო იმერეთი — **წერესტო** 
* ლეჩხუმი — **ყაჩამაღალა**, **კანჭმაღალა**
*ოკრიბა — **წერესტო**, **წოროფსუა**
*აჭარა — **წოროსწივი**, **წვივოსწვივა**
*ფშავი — **წეროს წვივა**, **წერა-წუა**
*სამეგრელო — **წეროშ ბოკო**
*ქიზიყი — **წორასწო**
*სვანეთი — **ვიჯი ქორგოლ**

## გალერეა

ფაილი:Macrolepiota-excoriata-IMG 4539.jpg
ფაილი:Gomba.jpg
ფაილი:Belle-Ile - Champignon (6).JPG
ფაილი:MOs810, WG 2014 66 Puszcza Notecka West (Dobrojewo, gm. Skwierzyna, macrolepiota).JPG

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* Уду Ж. Грибы. Энциклопедия = Le grand livre des Champignons / пер. с фр. — М.: „Астрель“, „АСТ“, 2003. — С. 113. — ISBN 5-271-05827-1.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*

## სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:წეროსწვივა