ბეთიულ ქაჩარი

**ბეთიულ ქაჩარი** ( დ. 1983) — თურქი-ამერიკელი ასტრობიოლოგი მედისონში უისკონსინის უნივერსიტეტის დოცენტი.  ხელმძღვანელობს NASA-ს ასტრობიოლოგიური კვლევის ცენტრს, რომლის საქმიანობას წარმოადგენს სიცოცხლის არსებითი ატრიბუტების, მისი წარმოშობის შესწავლა.

## განათლება და კარიერა 
ბეთიულ ქაჩარი დაიბადა  სტამბოლში. ის იყო პირველი ქალი იყო ოჯახში, რომელმაც  მიიღო ფორმალური განათლება. სწავლობდა ქიმიას მარმარას უნივერსიტეტში. მიიღო ჰოვარდ ჰიუზის სამედიცინო ინსტიტუტის სტუდენტური სტიპენდია ზაფხულში ემორის უნივერსიტეტში ორგანულ ქიმიაში კვლევების ჩასატარებლად.  ბეთული 2004 წელს  დაბრუნდა ემორის უნივერსიტეტში და საბოლოოდ,  2010 წელს გახდა  დოქტორის ხარისხის მფლობელი  ბიომოლეკულურ ქიმიაში ფერმენტების სტრუქტურასა და ფუნქციას შორის ურთიერთობის სფეროში. დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ ქაჩარი სიცოცხლის წარმოშობის შესწავლაზე გადავიდა. 2010 წელს გახდა NASA-ს  სტიპენდიატი ჯორჯიის ტექნოლოგიების ინსტიტუტში. ბეთიულ ქაჩარი 2011 წელს გახდა NASA-ს  სტიპენდიატი და  2013 წელს მიიღო დაფინანსება NASA-ს ასტრობიოლოგიის ინსტიტუტისა და ეგზობიოლოგიის დეპარტამენტისგან. 2014 წლიდან ჰარვარდის უნივერსიტეტში ხელმძღვანელობდა დამოუკიდებელ კვლევით ჯგუფს ორგანული და ევოლუციური ბიოლოგიის დეპარტამენტის მეცნიერ-თანამშრომლის რანგში. 2015 წელს მიიღო ტემპლტონის სახელობის სტიპენდია და გახდა Harvard Origins ინიციატივის წევრი. 2019 წელს ქაჩარი დაინიშნა NASA-ს ადრეული კარიერის ფაკულტეტის მეცნიერ-თანამშრომლად. 2020 წელს  მიიღო Scialog სტიპენდია კვლევისთვის სამყაროში სიცოცხლის შესახებ Research Corporation and Science Advancemen-ისგან.

## კვლევები 
ქაჩარის კვლევა მოიცავს სიცოცხლის წარმოშობას, ადრეულ ევოლუციას, სამყაროში სიცოცხლეს და ევოლუციის მოლეკულური მექანიზმების გაგების საშუალებას.  ამჟამად ხელმძღვანელობს NASA-ს ასტრობიოლოგიის ცენტრს მოლეკულურ პალეობიოლოგიაში, იკვლევს უცხო პლანეტებს და უძველეს სიცოცხლეს.  ბეთიულ ქაჩარი  პირველი თურქი ქალი და ყველაზე ახალგაზრდა მეცნიერია, რომელიც ხელმძღვანელობს NASA-ს კვლევით ცენტრს. მან პირველმა აღადგინა უძველესი გენი თანამედროვე მიკრობული გენომის ფარგლებში. თანამედროვე კომპონენტების ევოლუციური ისტორიის რეკონსტრუქციით და შესწავლით შემოიღო ტერმინი „პალეოფენოტიპი“, შემდეგ  დააკავშირა  მათი ფენოტიპები ბიოსიგნატურებთან, კლდის ჩანაწერებზე ცვლილებების გასაგებად,  შესაბამისად, გეოლოგიურ და ეკოლოგიურ კონტექსტში. 2020 წელს მან წამოაყენა წინადადება პრებიოტიკური ქიმიის, პროტოსპერმიის შესაძლო გამოყენების შესახებ, ქიმიური კომპონენტების გაგზავნით, რომლებსაც შეუძლიათ სიცოცხლის წარმოქმნა სხვა პლანეტარულ სხეულში. მისმა კვლევითმა ჯგუფმა განსაზღვრა "ევოლუციური გაჩერება", როგორც ევოლუციური მექანიზმი, რომელიც ხელს უშლის მოდულს მიაღწიოს მწარმოებლურობის ლოკალურ პიკს და ამით აკისრებს გენეტიკურ ტვირთს, ანუ ორგანიზმი, რომელიც შეჩერებული მოდულის მატარებელია,  შეგუებისას  დანახარჯს განიცდის  იმ ორგანიზმთან შედარებით, რომლის მოდულის მწარმოებლურობა ოპტიმალურია. 

ბეთიულ ქაჩარი უისკონსინში მედისონის უნივერსიტეტის ბაქტერიოლოგიის კათედრის  პროფესორია. ასევე არის   ტოკიოს ტექნოლოგიის ინსტიტუტში დედამიწისა და სიცოცხლის მეცნიერებების ინსტიტუტის ასოცირებული პროფესორი. მას უწოდებენ NASA-ს ასტრობიოლოგიის ინსტიტუტის  "გამოჩენილ წევრს". წამყვანი მკვლევარის რანგში მიიღო გრანტი 9 მილიონ აშშ დოლარზე მეტი  დაფინანსებით.

## საზოგადოებრივი საქმიანობა 
ბეთიულ ქაჩარი  ერთადერთი ასტრობიოლოგიური  მასობრივი საინფორმაციო  ქსელ  SAGANet-ის თანადამფუძნებელია,  რომელიც სამსახურს უწევს მასწავლებლებსა და სტუდენტებს ასტრობიოლოგიურ კვლევებში მთელი მსოფლიოს მასშტაბით.  2011 წელს ქაჩარი გახდა Blue Marble Space Science Institute-ის წევრი. მანამდე მუშაობდა ELSI Origins Network-ის გლობალური მეცნიერების კოორდინატორად, რომელიც მიზნად ისახავს გააფართოვის ახალგაზრდა მეცნიერებისა და მკვლევარების მონაწილეობა სიცოცხლის წარმოშობის სფეროში. 2020 წელს SXSW-ის ყოველწლიურ ღონისძიებაზე, ახალგაზრდა მეცნიერმა განიხილა უცხო პლანეტებზე სიცოცხლის ძიების საკითხი.  2020 წელს ბეთიულ ქაჩარი გახდა  „გაერო—ქალები თაობათა თანასწორობისთვის“ კომპანიის პარტნიორი, რათა მხარი დაეჭირა მთელ მსოფლიოში გოგონებისა და ქალთა განათლებისთვის.
## ჯილდოები 
მეცნიერის პატივსაცემად ასტრონომების მიერ 2010 წელს WISE კოსმოსური ტელესკოპის მეშვეობით აღმოჩენილ ასტეროიდს უწოდეს 284919 ქაჩარი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:თურქი აკადემიკოსები
კატეგორია:თურქი ქიმიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ქიმიკოსები
კატეგორია:ფილოსოფიის დოქტორები
კატეგორია:ქალი მეცნიერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები