open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ახალქალაქის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

**ახალქალაქის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ქალაქ ახალქალაქში. 

მუზეუმი დაარსდა 1956 წელს. 1973 წელს გაიხსნა პირველი ექსპოზიცია. მუზეუმში ორი განყოფილებაა. 2020 წლისთვის ფონდში იყო 4 ათასზე მეტი ექსპონატი, რომელთა უმრავლესობა ასახავს ჯავახეთის ისტორიის წარსულსა და თანამედროვეობას. აქ დაცულია მხარისთვის დამახასიათებელი ყოფის (ხალხური ავეჯისა და სამოსელის ნიმუშები, ფარდაგები) და ეთნოგრაფიის მასალები (XIX–XX საუკუნეების დასაწყისი), აგრეთვე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მოპოვებული მასალა (გვიანი ბრინჯაოს ხანიდან შუა საუკუნეების ჩათვლით. მუზეუმი ატარებს შემგროვებლობით მუშაობას, ლექცია-მოხსენებებს, თანამშრომლები მონაწილეობენ საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ეთნოგრაფიული განყოფილების მიერ გამართულ სამეცნიერო სესიებში, ეწყობა გამოჩენილ მოღვაწეთა საიუბილეო გამოფენები. მუზეუმს უკავია 321 კვ.მ ფართობი, საექსპოზიციო სივრცეს — 245 კვ. მ., საცავს – 32 კვ. მ.

## რესურსები ინტერნეტში
*ახალქალაქის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:1956 წელს დაარსებული მუზეუმები
ლიხნის განძი (1952)

**ლიხნის განძი** — კოლხური ცულების განძი (35 ც.), აღმოჩნდა 1952 წელს საქართველოში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლიხნში. თარიღდება ძვ. წ. XVII-XIV საუკუნეებით. დაცულია საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აფხაზური ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტში.

## ლიტერატურა
*ქორიძე დ., კოლხური კულტურის ისტორიისათვის, თბ., 1965; 
*Трапш М. М., Труды, т. 1, Сух., 1970.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლიხნის განძი

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ლიხთა

**ლიხთა** — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. აფხაზეთის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე, ზღვის დონიდან 2406 მ. მთის კალთები დაფარულია სუბალპური და ალპური  მდელოებით.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლიხთა 

კატეგორია:გულრიფშის მუნიციპალიტეტის მთები
ლიხნის განძი (1983)

**ლიხნის განძი** — ქართული ვერცხლისა და ბიზანტიური ოქროს მონეტების განძი. აღმოჩენილია 1983 წელს საქართველოში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლიხნში, შუა საუკუნეების სასახლის კომპლექსის გათხრების დროს. მოთავსებული იყო თიხის კოჭობში. ბიზანტიური მონეტები ჩაღრმავებული ტიპისაა და მოჭრილია იმპერატორების – კონსტანტინე X-ის (1059–67) – 9 ც., მისი მეუღლის, ევდოკიას – 1 ც., რომანოზ IV დიოგენისა (1067–71) – 17 ც. და კონსტანტინე IX მონომახის (1042–55) სახელით – 1 ც. (ვერცხლი) (სულ 28 ც). ყველა მათგანი მოჭრილია კონსტანტინოპოლის ზარაფხანაში.
43 მონეტა ქართულია. მიეკუთვნება ბაგრატ IV-ს (1027–72) – 31 ც. და გიორგი II-ს (1072–89) – 12 ც.

## ლიტერატურა
*დუნდუა გ., ჯალაღანია ი., ქართული ნუმიზმატიკური ლექსიკონი, თბ., 2009; 
*ქორიძე დ., კოლხური კულტურის ისტორიისათვის, თბ., 1965; 
*Трапш М. М., Труды. т. 1, Сух. 1970; 
*Шамба С. М., Монетное обращение на територии Абхазии (V в. до н. э. – XIII в. н. э.), Тб., 1987.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლიხნის განძი

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
სილვანი ბარტონი

**სილვანი ბარტონი** () — დომინიკელი პოლიტიკოსი, დომინიკის მოქმედი პრეზიდენტი 2023 წლის 2 ოქტომბრიდან. დომინიკის რესპუბლიკის პირველი ქალი და პირველი ინდიელი პრეზიდენტი.

სილვანი ბარტონი გათხოვილია და ჰყავს 2 შვილი. 2023 წლის აგვისტოში 58 წლის იყო, ამიტომ დაიბადა დაახლოებით 1964 ან 1965 წელს. მას აქვს მაგისტრის ხარისხი პროექტების მენეჯმენტში და ბაკალავრის ხარისხი სოფლის მეურნეობაში.

## სქოლიო
კატეგორია:დომინიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:პირველი ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შანელ ტერერო

**შანელ ტერერო მარტინესი** (ესპ. Chanel; დ.28 ივლისი, 1991, კუბა) — ესპანელ-კუბელი მომღერალი, მოცეკვავე და მსახიობი, რომელიც მუშაობდა რამდენიმე სასცენო მიუზიკლში. მან ესპანეთი 2022 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე წარადგინა, მას შემდეგ, რაც შიდაშესარჩევი კონკურსი Benidorm Fest 2022 მისი სადებიუტო სინგლით "SloMo" მოიგო. ევროვიზია 2022-ზე მან 459 ქულით მესამე ადგილი დაიკავა, რაც საუკეთესო ადგილია ესპანეთისთვის 1995 წლის კონკურსის შემდეგ.

## კარიერა 
შანელი ჰავანაში, კუბაში დაიბადა, მაგრამ სამი წლის ასაკში ოლესა დე მონსერატში, კატალონიაში, ესპანეთში გადავიდა საცხოვრებლად. მისი ოჯახის ნაწილი წარმოშობით ესპანელია.
შანელი სამსახიობო კარიერის დასაწყებად მადრიდში გადავიდა. 2010-იან წლებში მან მონაწილეობა მიიღო სასცენო მიუზიკლებში, როგორიცაა Mamma Mia!, Flashdance, Elguardespaldas და El rey león.
2010 წელს ის იყო შაკირას მოცეკვავე MTV Europe Music Awards-ზე სპექტაკლისთვის.
ის ასევე იყო მოცეკვავე ესპანურ შოუში "Tu cara me Sonya" Antena 3-ზე.

შანელმა მონაწილეობა მიიღო Benidorm Fest-ში 2022 წელს სადებიუტო სინგლით "SloMo". მისი სპექტაკლის ქორეოგრაფი იყო კაილ ჰანაგამი,, რომელიც ასევე მუშაობდა ჯენიფერ ლოპესთან, ბრიტნი სპირსთან და ბლექპინკთან, სხვა შემსრულებლებთან ერთად. მან მოიგო პირველი ნახევარფინალი 2022 წლის 26 იანვარს, და ასევე ფინალი 29 იანვარს. სწორედ ამ გამარჯვებით ის გახდა ესპანეთის წარმომადგენელი იტალიის ქალაქ ტურინში, 2022 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. ევროვიზიის ფინალში სიმღერამ მესამე ადგილი დაიკავა, რაც 1995 წლის შემდეგ ესპანეთის საუკეთესო შედეგი იყო. კონკურსის შემდეგ სიმღერა გავიდა ესპანეთის სინგლების ჩარტში და მოიპოვა სამმაგი პლატინის სერთიფიკატი.
2023 წლის 14 და 15 აპრილს შანელმა მონაწილეობა მიიღო LOS40 Primavera Pop-ის ფესტივალზე.[27] მან შეასრულა თავისი სინგლები "Toke", "SloMo" და მისი ახალი სინგლი "Clavaíto".
2023 წლის 19 მაისს მან გამოუშვა თავისი მეოთხე სინგლი სახელწოდებით "P.M.". 2023 წლის 23 ივლისს მან დაანონსა თავისი ახალი სინგლი, საერთო ჯამში მეხუთე, სახელწოდებით "Ping Pong".
2023 წლის 18 აგვისტოს პერფორმანსი გამართა პროექტ Água-ს პირველი კონცერტზე და წარადგინა სამი ახალი სიმღერა: "House Party", "Lucky Me" და "Loka".

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დომინიკის პრეზიდენტი

**დომინიკის პრეზიდენტი** — დომინიკის სახელმწიფოს მეთაური, რომელსაც პარლამენტი ირჩევს 5 წლის ვადით. თანამდებობა ოფიციალურად დაარსდა 1978 წელს.

## დომინიკის პრეზიდენტების სია 
## რესურსები ინტერნეტში
*Official site of the President's Office, Commonwealth of Dominica
*World Statesmen - Dominica

*
კრისტიანე ლიხტენფელდი

**კრისტიანე ლიხტენფელდი** (დ. 1944, ნოიშტეტენი, გერმანია) — გერმანელი სლავისტი და მთარგმნელი. 

დაამთავრა ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის სლავისტიკის ფაკულტეტი. თარგმნის რუსული, პოლონური, ქართული ენებიდან. გერმანულ ენაზე ნათარგმნი აქვს: მ. ჯავახიშვილის „კვაჭი კვაჭანტირაძე“ (1986, 1991), ო. ჭილაძის „რკინის თეატრი“ (1988), „აველუმი“ (1998), ი. ჭავჭავაძის „კაცია-ადამიანი?!“ (1996), თ. ჭილაძის „სამოთხის კვარტეტი“ (რადიოპიესა, 1996, 2000).

ლიხტენფელდმა ნომინაციაში – ქართული ნაწარმოების საუკეთესო უცხოური თარგმანი – 2015 წელს წელს მიიღო ლიტერატურული პრემია „საბა“ ო. ჭილაძის რომანის „გზაზე ერთი კაცი მიდიოდა“ გერმანული თარგმანისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლიხტენფელდი კრისტიანე

კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:გერმანელი მთარგმნელები
გია ლობჟანიძე

**გია ვარდენის ძე ლობჟანიძე** (დ. 11 მაისი, 1957, თბილისი) — ქართველი ქირურგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (1998). საქართველოს სამედიცინო-ბიოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1996). 

## ბიოგრაფია
1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი; 1982–1983 წლებში მუშაობდა გარდაბნის რაიონულ საავადმყოფოში ქირურგად. 1983–2002 წლებში იყო თსსი-ის საფაკულტეტო ქირურგიის კათედრის თანამშრომელი. 2002–2006 წლებში — თსსუ-ის ქირურგიის №4 კათედრის პროფესორი; 2006–2009 წლებში — თსსუ-ის მედიცინის ფაკულტეტის კერძო ქირურგიის მიმართულების სრული პროფესორი; 1998–2002 წლებში — თსსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანი; 2002–2004 წლებში — თსსუ-ის ცენტრალური კლინიკის დირექტორი; 2009–2012 წლებში — პ. შოთაძის სახელობის სამედიცინო აკადემიის ქირურგიის დეპარტამენტის სრული პროფესორი; 2010 წლიდან — თსუ-ის მედიცინის ფაკულტეტის სამეცნიერო კვლევებისა და განვითარების დეპარტამენტის უფროსი; 2012 წლიდან ამავე ფაკულტეტის ზოგადი ქირურგიული კათედრის გამგე, პროფესორი; 2018–2019 წლებში — აკადემიკოს ო. ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრის გენერალური დირექტორი; 2012 წლიდან – შპს საქართველოს დაზღვეულ მედიკოსთა სააგენტოს გენერალური დირექტორი.

1999–2009 წლებში – საქართველოს ექიმთა ასოციაციის პრეზიდენტი; 2009 წლიდან — ამავე ასოციაციის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე.

## შრომები
ლობჟანიძის სამეცნიერო ნაშრომები ეხება თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვან და გასტროეზოფაგურ რეფლუქსურ დაავადებებს, ქირურგიულ ინფექციებს, კუჭის რეზექციის შემდგომ გართულებებს და სხვ.
*კუჭის წყლული, თბ., 1998; თორმეტგოჯა ნაწლავის პოსტბულბალური წყლულები, თბ., 1998.

## ჯილდოები და მედლები
მიღებული აქვს სახელმწ. ჯილდოები, მ. შ. ღირსების ორდენი (2011).

ლობჟანიძე არის ქ. ატლანტის (აშშ) საპატიო მოქალაქე (1991). 

## რესურსები ინტერნეტში
*ლობჟანიძე გია ვარდენის ძე 

კატეგორია:დაბადებული 11 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
თედორე ლობჟანიძე

**თედორე დომელას (დომენტის) ძე ლობჯანიძე** (დ. 4 თებერვალი, 1906, სოფელი ღები, რუსეთის იმპერია – გ. 10 იანვარი, 1975, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ეკონომისტი. ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1966), პროფესორი (1970). 

## ბიოგრაფია
1933 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის 26 ბაქოელი კომისრის სახელობის კომუნისტური უნივერსიტეტი. 1933-1946 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1946-1950 წლებში იყო თსუ-ის პოლიტეკონომიის კათედრის თანამშრომელი, 1968-1973 წლებში ეკავა პროფესორის თანამდებობა, 1973 წლიდან იყო ამავე კათედრის კონსულტანტი.

ლობჟანიძე მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია, რომლებიც ეხება კაპიტალისტურ კვლავწარმოებისა და სოციალიზმის გეგმაზომიერი განვითარების პრობლემებს. მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში (1939-1945). მიღებული აქვს საბრძოლო ჯილდოები.

## შრომები
*გონებრივ და ფიზიკურ შრომას შორის არსებითი განსხვავების დაძლევის პრობლემა სსრ კავშირში, თბ., 1959; 
*შრომის მიხედვით განაწილება და მატერიალური დაინტერესების პრინციპი კომუნიზმის გაშლილი მშენებლობის პერიოდში, თბ., 1966.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლობჯანიძე თედორე დომელას (დომენტის) ძე 

კატეგორია:დაბადებული 4 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
ჯემალ პაჭკორია

**ჯემალ პაჭკორია** (დ. 1935, თბილისი — გ. 1997) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

1959-1963 წლებში იყო კომკავშირულ სამუშაოებზე. 1963-1964 წლებში მუშაობდა თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ასფალტ-ბეტონის ქარხნის დირექტორად. 1964-1966 წლებში იყო სამშენებლო ტრესტ „საქჰიდროენერგომშენის“ საწარმოო კომბინატის დირექტორი. 1966-1969 წლებში მუშაობდა საქართველოს კპ თბილისის საქალაქო კომიტეტის მშენებლობის განყოფილების ინსტრუქტორად. 1969-1975 წლებში ქალაქ თბილისის ლენინის რაისაბჭოს აღმასკომის კეთილმოწყობის სამმართველოს უფროსად, თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ. 1975-1979 წლებში იყო თბილისის სატრანსპორტო გაერთიანების უფროსის მოადგილე მშენებლობის დარგში. 1979-1981 წლებში საქართველოს პროფკავშირების კაპიტალური მშენებლობის სამმართველოს უფროსი. 1981-1983 წლებში ტრესტ „საქკურორტმშენის“ მმართველი. 1983-1996 წლებში მუშაობდა საქართველოს კვების მრეწველობის სამინისტროს თბილისის რძის კომბინატში დირექტორის მოადგილედ მშენებლობის დარგში. მონაწილეობდა მედიცინის მუშაკთა პროფკავშირებისა და სატრანსპორტო გაერთიანების ადმინისტრაციული შენობების (თბილისში), სატრანსპორტო, საკურორტო დანიშნულებისა და სხვა საწარმოო ობიექტების მშენებლობაში. მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. თბ., 2017, გვ. 478

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
ლორის-მელიქიშვილები

მინი|344x344პქ|გრაფ ლორის-მელიქოვების გერბი; დევიზი რუსულად – „ძმბისა და ქრისტესთვის ბრძოლით“.
**ლორის-მელიქიშვილები**, *ლორის-მელიქოვები* — სომხური მონოფიზიტობის მიმედვარი წარჩინებული საგვარეულო საქართველოში. ისინი XVI საუკუნიდან სომხეთიდან ქართლის სამეფოში მოვიდნენ და ლუარასაბ I სამსახურში ჩადგნენ. აქ ისინი აზნაურის ტიტულით სარგებლობდნენ და ბოლომდე აზნაურებად დარჩნენ, თუმცა სხვა ქართულ ფეოდალურ საგვარეულოებთან შედარებით უპირატესობაში იყვნენ, რაც შაჰ-აბასს უკავშირდება. სწორედ მან მელიქ ნაზარსა და მელიქ დაის XVII საუკუნის დამდეგს ფირმანი (ანუ სიგელი) უბოძა, რომლის ძალითაც მათ ლორეს მხარე სამემკვიდროდ და შეუვალად მიიღეს. ისინი აგრეთვე მემკვიდრეობით ფლობდნენ ლორის ქალანთრის თანამდებობას. შაჰთაგან ნაბოძები აქ ნახსენები და სხვა ფირმანები ლორის მელიქისშვილებმა 1795 წელს აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევების შედეგად დაკარგეს. ლორის მელიქები სომხითს მელიქების (მელიქიშვილები) მსგავსად მუსლიმები იყვნენ და სწორედ მუსულმანობის გამო შაჰმა მათ მიანიჭა პრივილეგიები. მოგვიანებით, ლორის მელიქებმა მონოფიზიტობა მიიღეს და სამსახური ქართლის სამეფოში, ლორეს მხარის ბოქაულის თანამდებობაზე განაგრძეს. ამ დროს გაჩნდა ორმაგი გვარიც, რომელშიც გაერთიანებული იყო თანამდებობა (მელიქის შვილი, ანუ მელიქიშვილი) და მოღვაწეობის ადგილი (ლორე). გვარი ლორის მელიქიშვილი XIX საუკუნეში დამყარებული რუსული ადმინისტრაციის შედეგად, რუსული ვარიანტი ლორის-მელიქოვით () შეიცვალა.  1877-1878 წწ. რუსეთ-ოსმალეთის ომში თავის გამოჩენისათვის მიხეილ ლორის-მელიქიშვილს 1878 წლის 16 აპრილს რუსეთის იმპერატორმა ალექსანდრე II გრაფობა და ახალი გერბი უბოძა. მეცნიერებაში მიღებულია მოსაზრება, რომ სომხითის მელიქი და ლორის მელიქი ერთი საგვარეულოს ორი შტოა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ლორის-მელიქიშვილები
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
კატეგორია:მელიქები საქართველოში
პაულ გუსტავ ფიშერი

**პაულ გუსტავ ფიშერი** (დ. 22 ივლისი, 1860, კოპენჰაგენი — გ. 1 მაისი, 1934, გენტოფტე, დანია) — დანიელი მხატვარი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა კოპენჰაგენში, პოლონური წარმომავლობის ებრაულ ოჯახში. მისი მამა თავდაპირველად მხატვარი იყო, მაგრამ შემდეგ წარმატებული მეწარმე გახდა საღებავების და ლაქების წარმოებაში. პაულ ფიშერმა ხატვა ჯერ კიდევ პატარაობაში, მამის ხელმძღვანელობით დაიწყო. ფორმალური სამხატვრო განათლება კოპენჰაგენში, დანიის სამეფო ხელოვნების აკადემიაში მიიღო, სადაც ორი წელი გაატარა. 

ფიშერმა რეპუტაცია მოიპოვა მას შემდეგ, რაც თავისი ნახატი გამოაქვეყნა „Ude og Hjemme“-ში. შემდეგში ის თანამშრომლობდა ახალგაზრდა დანიელ ნატურალისტებთან. მისი ადრეული ნახატები ასახავს ქალაქურ ცხოვრებას, რის გამოც მას „კოპენჰაგენის მხატვარს“ ეძახდნენ.

1891-1895 წლებში პარიზში ყოფნის შემდეგ მის სურათებში ფერები უფრო ნათელი და მდიდრული გახდა. მალევე ის გახდა ცნობილი ქალაქის მხატვარი, რომელიც არა მარტო კოპენჰაგენის, არამედ სკანდინავიის, იტალიისა და გერმანიის ქალაქურ სცენებს ხატავდა. განსაკუთრებით პოპულარული იყო 1890-1910 წლებში.

## გალერეა

ფაილი: Paul_Gustave_Fischer_-_Neapolitan_Street_Scene_-_Неаполитанская_уличная_сцена.jpg | 
ფაილი: Fischer_Paul_(Danish)_1860_to_1934_A_Street_Scene_In_Winter,_Copenhagen_SND_1901.jpg|
ფაილი: Portrait_of_Inge_(artist's_daughter),_1933,_by_Paul_(Gustav)_Fischer.jpg |
ფაილი: Paul_Fischer_Kgs_Nytorv_1888.jpg|
ფაილი: Paul_Fischer_-_Knippelsbro_da_jeg_var_dreng_-_1924.png|
ფაილი: Paul_Gustav_Fischer_-_Interieur_1914.jpg|
ფაილი: Paul_Fischer_-_Højbro_Plads,_København.jpg|
ფაილი: Paul_Fischer_A_View_Of_Kongens_Nytorv,_Copenhagen.jpg|

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1860
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:დანიელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
სმითის ზღვა

**სმითის ზღვა** () — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის აღმოსავლეთ კიდეზე. დაარქვეს მე-19 საუკუნის ბრიტანელი ასტრონომის, უილიამ ჰენრი სმითის სახელი. ზღვის აუზი ჩამოყალიბდა ნექტარიამდელ პერიოდში, ხოლო მიმდებარე წარმონაქმნები - ნექტარიანულ პერიოდში. ზღვის სუბსტანცია, გვიანი იმბრიული პერიოდის ბაზალტები, ალუმინით მდიდარი, ერატოსთენესის პერიოდის ბაზალტებითაა დაფარული.

აღწერა
ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ნეპერის კრატერი, ხოლო სამხრეთ ნაწილში კესტნერის კრატერი. კრატერი შუბერტი მდებარეობს ზღვიდან ჩრდილო-დასავლეთით.

სმიტის ზღვაში არის რამდენიმე დაბალი ქედი, რომელთაგან ზოგიერთმა მიიღო სახელები: დანას ქედი ჩრდილოეთ ზღვაზე და კლოოსას ქედი აღმოსავლეთით.

ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ნაპიერის კრატერი, ხოლო სამხრეთ ნაწილში — კესტნერის კრატერი. ზღვის ჩრდილო-დასავლეთით არის შუბერტის კრატერი.

სმიტის ზღვაში რამდენიმე დაბალი ქედია, რომელთაგან ზოგიერთი დასახელებულია: დანის ქედი ზღვის ჩრდილოეთით და კლოსის ქედი აღმოსავლეთით.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Smythii.
* Mare Smythii at lunar.arc.nasa.gov

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-13
კასპიური შურთხი

**კასპიური შურთხი** () — ფრინველი ხოხბისებრთა ოჯახიდან, ქათმისნაირთა რიგისა. გავრცელებულია საქართველოში, თურქეთში, სომხეთში, აზერბაიჯანსა და ჩრდილოეთ ირანის ალბორზის მთებში.

კასპიური შურთხი ბინადრობს 1800–3000 მეტრ სიმაღლეზე ზღვის დონიდან, შიშველ კლდოვან და ალპური მცენარეულობით დაფარულ ადგილებზე. ბუდობს შიშველ გრუნტზე და დებს 6–9 მომწვანო კვერცხს, რომელზეც მხოლოდ დედალი შურთხი კრუხობს სამ კვირაზე მეტი ხნის განმავლობაში. კასპიური შურთხები იკვებებიან მცენარეთა კვირტებით, ყლორტებით, თესლით, კენკრით, ბოლქვებით, იშვიათად მწერებით. კასპიური შურთხები ჯგუფებად ცხოვრობენ თითქმის მთელი წლის განმავლობაში გამრავლების პერიოდის გარდა.

## აღწერა 
კასპიური შურთხის სიგრძე 56–63 სანტიმეტრია, ფრთების შლილი 95-დან 105 სანტიმეტრამდე მერყეობს. ფრინველის წონა 1,8 კილოგრამიდან 2,9 კილოგრამამდეა. მისი ბუმბული შეფერილია ნაცრისფერი, ყავისფერი და შავ-თეთრი ფერებით, მაგრამ ამ სახეობის შურთხი ღია ნაცრისფერი ჩანს თითქმის ნებისმიერი მანძილიდან. მკერდი ღია ნაცრისფერია, ყელისა და კისრის მხარეს თეთრი ლაქა აქვს, კისერი კი მუქი ნაცრისფერი.

ფრენის დროს კასპიური შურთხის შეფერილობა ძირითადად თეთრია, რადგან ბუმბულის შიდა მხარე და კუდის ქვედა მხარე თეთრი ფერის აქვს. მამალი და დედალი შურთხები შეფერილობით მსგავსია, ახალგაზრდა ასაკში ზომით მომცრო და მდუმარეა. შეფერილობით გამოირჩევა სამი სხვადასხვა კასპიური შურთხი, რომელიც განსხვავდება მისი გავრცელების მიხედვით, დასავლეთით გავრცელებული კასპუური შურთხი მუქი შეფერილობისაა, ხოლო აღმოსავლეთით მისი შეფერილობა თანდათან ღია ხდება. 

კასპიურ შურთხს აქვს მკვეთრი და ჟღერადი სტვენის ხმა, აღსანიშნავია რომ კასპიური შურთხის სტვენის ხმა განსხვავდება კავკასიური შურთხის ხმისგან. 

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:შურთხი
ლოგუნოვ-თავხელიძის კვაზიპოტენციალური მეთოდი

**ლოგუნოვ-თავხელიძის კვაზიპოტენციალური მეთოდი** — კვაზიპოტენციალური მეთოდი, ველის კვანტურ თეორიაში შემოიღეს ა. ლოგუნოვმა და ა. თავხელიძემ (1962). ამ მიდგომით ხორციელდება ბეტა-სოლპიტერის კოვარიანტულ განტოლებაში ერთდროიან ტალღურ ფუნქციებზე გადასვლა ისე, რომ, ერთი მხრივ, შენარჩუნებული იყოს ველის კვანტური თეორიის ინფორმაცია და მეორე მხრივ, ერთდროიან ტალღურ ფუნქციებს მიეცეს კვანტური მექანიკისთვის დამახასიათებელი ფიზიკური ინტერპრეტაცია. პირველ ეტაპზე ლოგუნოვ-თავხელიძის კვაზიპოტენციალური მეთოდი დაიწერა მხოლოდ სკალარული (უსპინო) ნაწილაკებისთვის. მიუხედავად ამისა, განტოლება გამოიყენებოდა ფიზიკურად საინტერესო როგორც ბმული მდგომარეობების, ასევე გაფანტვის (დრეკადი და არადრეკადი) ამოცანების შესასწავლად. მართალია, რეალურ ამოცანებში ნაწილაკთა სპინების გათვალისწინება აუცილებელია, მაგრამ კვაზიპოტენციალური განტოლების ამ ვარიანტის შემოთავაზება იმ დროს იყო მნიშვნელოვნად წინ გადადგმული ნაბიჯი ბმული მდგომარეობის სპექტრის მნიშვნელოვანი ნაწილის შესასწავლად, ასევე გაფანტვის ამპლიტუდების ანალიზური თვისებების დასადგენად დიდ ენერგიებსა და დიდ გადაცემულ იმპულსებზე კვეთების მოდელირებისათვის.

ორი ფერმიონის სისტემისათვის რეგულარული კვაზიპოტენციალური მეთოდი განვითარდა 1969 წლიდან, როდესაც ა. ლოგუნოვის და ა. თავხელიძის სამეცნიერო სკოლის მოწაფეებმა (ვ. გარსევანიშვილი, ა. კვინიხიძე, რ. ფაუსტოვი, ა. ხელაშვილი, ო. ხრუსტალიოვი და სხვ.) შეძლეს ჩიხური მდგომარეობიდან გამოსვლა და დაძლიეს მთავარი სირთულე – თავისუფალ ფერმიონთა გრინის ორდროიანი ფუნქციის პროექციული თვისებების გამო მიდგომის ისეთი მოდიფიცირება, რომ შესაძლებელი გახდა უზოგადესი სამგანზომილებიანი განტოლების მიღება, საიდანაც გარკვეული მიახლოებების დაშვებით შეიძლება მივიღოთ ამ დარგში ცნობილი ყველა 3-განზომილებიანი განტოლება. გარეგნულად ის წააგავს ბრეიტის განტოლებას, მაგრამ შინაარსით მისგან მკვეთრად განსხვავდება კავშირით ველის კვანტური თეორიის კატეგორიებთან. ამავე დროს ასიმპტოტიკური ყოფაქცევა უსასრულობაში აქვს სწორი, თავისუფალი ე.წ. კლეინის პარადოქსისგან, ანუ გაჟონვისგან უსასრულო ჯებირში.

## ლიტერატურა
*Инклюзивные процессы с большими поперечными импульсами в подходе составных частиц, „Элемент, частицы и атомное ядро‟, 1977, т. 8; 
*Хелашвили А. А., Квазипотенциальное уравнение для системы двух частиц со спином 1/2; 
*Preprint of JINR, P2 4327, Dubna, 1969; 
*Logunov A. A., Tavkhelidze A. N. Quasioptical Approach in Quantum Field Theory, Nuovo Cimento, 1963, 29, №2.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლოგუნოვ-თავხელიძის კვაზიპოტენციალური მეთოდი

კატეგორია:ფერმიონები
ანატოლი ლუგანოვი

**ანატოლი ალექსის ძე ლოგუნოვი** (; დ. 30 დეკემბერი, 1926, სოფელი ობშაროვკა, სამარის ოლქი, რსფსრ — გ. 1 მარტი, 2015, მოსკოვი, რუსეთის ფედერაცია) — რუსი ფიზიკოსი-თეორეტიკოსი. სსრკ და რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიების აკადემიკოსი (1972; წევრ-კორესპონდენტი 1968), სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი (1974–91), მეცნიერების ორგანიზატორი, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრი (1996). ფიზიკა-მათიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1959), პროფესორი (1961). 

## ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა მოსკოვის მ. ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკური ფაკულტეტი, სადაც 1956 წლამდე გააგრძელა მუშაობა. ეწეოდა აქტიურ სამეცნიერო-ორგანიზატორულ საქმიანობას. 1974-2015 წლებში იყო მაღალი ენერგიების ფიზიკის ინსტიტუტის (IHEP, პროტვინო) დირექტორი და სამეცნიერო ხელმძღვანელი, 1977-1992 წლებში — მოსკოვის მ. ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი.

ლუგანოვის სამეცნიერო ინტერესების სფეროა ველების კვანტური (მ. შ. აქსიომატური) თეორია, მაღალი ენერგიების ფიზიკა, გრავიტაციის თეორია. ა. თავხელიძესთან, ლ. სოლოვიოვთან, ნ.ჩერნიკოვთან და სხვებთან ერთად შეიმუშავა ახ. მიდგომა და გამოიყვანა დისპერსიული თანაფარდობები ელემენტარული ნაწილაკების მონაწილეობით მიმდინარე პროცესებისთვის. ა. თავხელიძესთან და ლ. სოლოვიოვთან ერთად, გამოიყვანა სასრული ენერგიებისთვის ჯამთა შესაბამისი წესები, რაც შემდგომში გახდა დუალურობის კონცეფციისა და სიმთა თეორიის საფუძველი; მ. მესტვირიშვილთან და სხვებთან ერთად წამოაყენა პრინციპულად ახ. მიდგომა მაღალენერგეტიკული არადრეკადი პროცესების კვლევებში – ინკლუზიური გაზომვის, ანუ ინკლუზიური რეაქციის კონცეფცია. ა. თავხელიძესთან ერთად შეიმუშავა ახალი მეთოდი ორი რელატივისტური ნაწილაკის ამოცანის შესასწავლად.

ლუგანოვი არის სამეცნიერო ნაშრომების, მონოგრაფიებისა და რამდენიმე სახელმძღვანელოს ავტორი და თანაავტორი; არის სახელმწიფო (1973; ა. თავხელიძესთან და სხვებთან ერთად), ასევე მრავალი საერთაშორისო სამეცნიერო პრემიის ლაურეატი. მჭიდრო სამეცნიერო ურთიერთობა ჰქონდა მრავალ ქართველ ფიზიკოსთან.

მიღებული აქვს სსრკ და სხვა ქვეყნების სახელმწიფო ჯილდოები.

## შრომები
*Релятивистская теория гравитации, М., 1989 (თანაავტ. М.А.Мествиришвили); 
*Общие принципы квантовой теории поля, М., 2006 (თანაავტ.); 
*Релятивистская теория гравитации, М., 2012.

## ლიტერატურა
*Анатолий Алексеевич Логунов. К 70-летию со дня рождения. Протвино,1996; 
*Герштейн С. С., Академик А. А. Логунов. Траектория жизни, Наукоград, 2015.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლოგუნოვი ანატოლი ალექსის ძე

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ფიზიკოსები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
მიხეილ ლოზინსკი

**მიხეილ ლეონიდის ძე ლოზინსკი** (დ. , პეტერბურგი, რუსეთის იმპერია — გ. 1 თებერვალი, 1955, იქვე) — რუსი პოეტი, მთარგმნელი. 

## ბიოგრაფია
1916 წელს გამოსცა ლექსების კრებ. „მთის წყარო“. 1917 წლიდან ლოზინსკი ძირითადად მხატვრული თარგმანის სფეროში იღვწოდა. თარგმნა რ. როლანის „კოლა ბრუნიონი“ (1932), დანტეს „ღვთაებრივი კომედია“ (1939-1945, სტალინური პრემია, 1946), შექსპირის, სერვანტესის, მოლიერის, ფირდოუსის, საიათნოვასა და სხვათა თხზულებები. სხვა ქართველ ავტორებთან ერთად თარგმნა ნ. ბარათაშვილის „ფიქრნი მტკვრის პირას“ და „მერანი“ (კრებ. „ქართველი რომანტიკოსები“, 1940).

## რესურსები ინტერნეტში
*ლოზინსკი მიხეილ ლეონიდის ძე

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი პოეტები
კატეგორია:რუსი მთარგმნელები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
იუნ ფოსე

**იუნ ოლაფ ფოსე** (დ. 29 სექტემბერი, 1959) ― ნორვეგიელი ავტორი და დრამატურგი, 2023 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურაში. პრემია მიენიჭა „მისი ინოვაციური პიესებისა და პროზისთვის, რომელიც (გამო)უთქმელსაც ხმას ანიჭებს“. ჰენრიკ იბსენის შემდეგ ნორვგიელი დრამატურგებიდან ყველაზე მეტჯერ ფოსეს პიესებია დადგმული. მას ხშირად „ახალ იბსენადაც“ მოიხსენიებენ, რადგანაც ფოსეს ნაშრომებში XIX საუკუნეში იბსენის მიერ დამკვიდრებული დრამატული ტრადიციების თანამედროვე გაგრძელებას ხედავენ.

## ბიოგრაფია
იუნ ფოსე ჰიოუგესუნში, ნორვეგიაში დაიბადა და სტრანდებარმში აღიზარდა. მწერლის შემოქმედებაზე დიდი გავლენა იქონია შვიდი წლის ასაკში მომხდარმა შემთხვევამ, როდესაც კინაღამ დაიღუპა. ჩაირიცხა ბერგენის უნივერსიტეტში, სადაც შედარებით ლიტერატურას სწავლობდა. ლიტერატურული კარიერა ნიუნორსკიზე წერით დაიწყო, რომელიც ერთ-ერთია ნორვეგიული ენის ორი წერითი სტანდარტიდან. მისი სადებიუტო რომანი „წითელი, შავი“ 1983 წელს გამოქვეყნდა. პირველი პიესა, *Og aldri skal vi skiljast*, 1994 წელს დაიბეჭდა და დაიდგა. მისი შემოქმედება მოიცავს რომანებს, მოთხრობებს, პოეზიას, საბავშვო წიგნებს, ესეებსა და პიესებს. ფოსეს ნაშრომები თარგმნილია ორმოცზე მეტ ენაზე. რომანებზე მუშაობის გარდა ფოსე სხვა ავტორთა ნაშრომებსაც თარგმნის.

## რესურსები ინტერნეტში
*Jon Fosse's "Night Sings Its Songs" at Words Without Borders 
*
*
*Jon Fosse  at Doollee.com
*Vincent Rafis, *Mémoire et voix des morts dans le théâtre de Jon Fosse*, Les presses du réel, Dijon, 2009.
*Andrew Dickson: "Jon Fosse: 'The idea of writing another play doesn't give me pleasure'", *The Guardian*, 12 March 2014. Retrieved 22 August 2014.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:XX საუკუნის ნორვეგიელი რომანისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ნორვეგიელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ნორვეგიელი დრამატურგები
კატეგორია:XXI საუკუნის ნორვეგიელი დრამატურგები
კატეგორია:ნორვეგიელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ნორვეგიელი მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის ნორვეგიელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ნორვეგიელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:ბერგენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურაში
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანდრო კოტარია

**ანდრო კოტარია** (დ. 14 იანვარი, 1919 — გ. 22 მაისი, 2007, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, კლიმატოლოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1991). 

## ბიოგრაფია 
1938 წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე. 1941–45 წლებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. დემობილიზაციის შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1948 წელს ჰიდროლოგია-კლიმატოლოგიის სპეციალობით. 1949 წლიდან მუშაობა დაიწყო საქართველოს კურორტოლოგიის ინსტიტუტში; 1952 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის ჰიდროლოგია-კლიმატოლოგიის კათედრაზე.

საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1953 წელს თემაზე: „ბრიზები დასავლეთ საქართველოში“, ხოლო სადოქტორო დისერტაცია 1977 წელს თემაზე: „ზოგადი მეტეოროლოგია და კლიმატოლოგია“.

კოტარიას მეცნიერული შრომები ძირითადად ეხება ბრიზული ცირკულაციის ცალკეულ პარამეტრებს, მის გავლენას მეტეოროლოგიური ელემენტების დღეღამურ რეჟიმსა და კლიმატურ პირობებზე, ვერტიკალურ სტრუქტურაზე და სხვა. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა კოლხეთის ჭაობების ამოშრობასთან დაკავშირებით კლიმატური ცვლილების საკითხებს. კოტარიას გამოქვეყნებული აქვს 60-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომები, მ.შ. ორტომიანი სახელმძღვანელო ზოგად მეტეოროლოგიაში. 

1975 წელს მიენიჭა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო პრემია.

## თხზულებები
* ზოგადი მეტეოროლოგია, და კლიმატოლოგია, ნაწ. 1, კლიმატოლოგიის საფუძვლები, თბ., 1973;
* მეტეოროლოგიურ დაკვირვებათა კლიმატოლოგიური დამუშავების მეთოდები, ლექციებისა და პრაქტიკული მეცადინეობების კურსი, თბ., 1987
* Некоторые вопросы вертикального развития бризовой циркуляции Черноморского побережья Грузии, ჩообщения АН ГССР, 1958;
* К вопросу о климатологическом расчете суммарной радиации в условиях сложного рельефа Грузии, იქვე, 1961, т. 26.

## ლიტერატურა
* ზაქარიაძე ე., დიდი სამამულო ომის ვეტერანები თბილისის უნივერსიტეტში, თბ., 1985;
* შველიძე ზ., თბილისის უნივერსიტეტის წარგზავნილები დიდ სამამულო ომში, თბ., 1975;
* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ., 2003.

კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:საბჭოთა გეოგრაფები
კატეგორია:ქართველი კლიმატოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ივანე ლოლაშვილი

**ივანე ალექსანდრეს ძე ლოლაშვილი** (დ. 26 დეკემბერი, 1918, სიღნაღი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა — გ. 20 მაისი, 1984, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1973). 

## ბიოგრაფია
1972 წლიდან იყო შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტის ძველი ქართული ლიტერატურის განყოფილების ხელმძღვანელი. იკვლევდა V-XVIII საუკუნეების ქართული ლიტერატურისა და ფილოსოფიის აზრის ისტორიულ საკითხებს. ლოლაშვილის ძირითადი ნაშრომებია „რუსთაველი და თამარის ისტორიკოსთა ვინაობის პრობლემა“ (1961); „ძველი ქართველი მეხოტბენი“ (I–II, 1957–64); „არეოპაგიტიკის პრობლემები“ (1972); „ფსევდოდიონისესა და პეტრე იბერიელის იდენტურობის პრობლემა ქართულ და ევროპულ მეცნიერებაში“ (1973); „არსენ იყალთოელი“ (1978). „თამარ მეფის აკლდამა გელათში“ (1971) და სხვ. 1968 წელს გამოსცა იოანე პეტრიწის „სათნოებათა კიბე“ ვრცელი გამოკვლევითა და კომენტარებით.

## ლიტერატურა
*კუტიბაშვილი ზ., ივანე ლოლაშვილი, თბ., 1992.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლოლაშვილი ივანე ალექსანდრეს ძე

კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
მოსკოვის ზღვა

**მოსკოვის ზღვა** () — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 

მოსკოვის ზღვა არის ერთ-ერთი იმ ორი ზღვიდან, რომელიც მდებარეობს მთვარის უკანა მხარეს. მეორე არის ოცნებების ზღვა. მოსკოვის ზღვა მდებარეობს დარტყმის შედეგად წარმოშობილი დიდი მოსკოვის აუზის შიდა რგოლში. ეს რაიონი მთვარის ზედაპირის საშუალო დონიდან თითქმის ერთი კილომეტრით დაბალა მდებარეობს. მოსკოვის ზღვა გაწოლილია მოსკოვის აუზის კიდეებიდან რვა კილომეტრით ქვემოთ. სხვადასხვა დიამეტრის კრატერების გავრცელებულობის თვალსაზრისით, მოსკოვის აუზი ნექტარის ზღვის მსგავსია, რაც იძლევა იმის ალბათობას, რომ მოსკოვის აუზის წარმომქმნელი დარტყმა ნექტარულ პერიოდში მოხდა. დარტყმის შედეგად წარმოიქმნა კრატერი, რომელიც მოიცავს მოსკოვის ზღვას და შეესაბამება მოსკოვის აუზის 430 კმ დიამეტრის შუა რგოლს. 

1972 წლის 17 ივლისს მოსკოვის ზღვის მიდამოში დიდი მეტეორიტი დაეცა, ეს მოვლენა დააფიქსირა აპოლო 12-ის, აპოლო 14-ის, აპოლო 15-ისა და აპოლო 16-ის ექსპედიციების მიერ დადგმულმა სეისმურმა სადგურებმა. 

## სახელწოდება
მოსკოვის ზღვა პირველად გამოჩნდა მთვარის უკანა მხარის პირველ რუკაზე, რომელიც შეადგინა გეოდეზიის, აეროფოტოგრაფიისა და კარტოგრაფიის ცენტრალურმა კვლევითმა ინსტიტუტმა და სახელმწიფო ასტრონომიულმა ინსტიტუტმა. აღნიშნული რუკა ეფუძნება 1959 წლის 7 ოქტომბერს კოსმოსურ სადგურ ლუნა-3-ის მიერ გადმოცემულ ფოტოებს. მასზე სახელი დატანილი იყო რუსულად — «Море Москвы» და ლათინური ტრანსლიტერაციით — More Moskvy. 1961 წლის 22 აგვისტოს, ნ.პ. ბარაბაშოვის, ა.ა. მიხაილოვისა და ი. ნ. ლიპსკის „მთვარის უკანა მხარის ატლასის“ საფუძველზე, ლათინური ვერსია „Mare Moscoviense“ ოფიციალურად დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა.

## კრატერები
მოსკოვის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ტიტოვის კრატერი. ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეზე არის კომაროვის კრატერი, ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთით არის თანამგზავრული კრატერი „E“, ჩრდილო-დასავლეთით არის ტერეშკოვას კრატერი, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით არის ბელიაევის კრატერი.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Moscoviense.

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-15
დაიწყეთ გამოძიება

**დაიწყეთ გამოძიება** () — დოვჟენკოს კინოსტუდიაში 1986-1987 წლებში გადაღებული ორ ნაწილიანი სატელევიზიო ფილმი. ფილმის რეჟისორია ანდრეი ბენკენდორფი.

## სიუჟეტი
ოთხი ძველი ამხანაგი — სსრკ შინაგან საქმეთა სამინისტროს პროკურატურის თანამშრომლები, რომლებიც სსრკ-ის სხვადასხვა რესპუბლიკებში მუშაობენ, წელიწადში ერთხელ ერთად იკრიბებიან, რომ პატივი მიაგონ დაღუპული ამხანაგის ხსოვნას. შეხვედრისას ისინი თავიანთი პრაქტიკიდან საინტერესო საქმეების შესახებ უამბობენ ერთმანეთს და განიხილავენ სიტუაციებს გამოძიების მსვლელობიდან. 

ფილმი შედგება ორი ორსერიიანი ფილმისგან: „ვერსია“ და „ცილისწამება“.

## როლებში
*ბოგდან სტუპკა — ალექსანდრე სტასენკო, უფროსი გამომძიებელი
*არმენ ჯიგარხანიანი ლევონ ჯანგიროვი, გამომძიებელი
*ევალდ ჰერმაკულა — ლეპიკი
*ტატიანა ლავროვა — ანისიმოვა
*ნიკოლაი ზასუხინი — პეტრე ცარკოვი
*ლიუდმილა კუდრიავცევა — ოქსანა ივაშჩენკო, კოლმეურნეობის თავ-რე
*მიხეილ როგოვი — ვლადიმერ ბუდკო, ტექნოლოგი
*ოლექსი გორბუნოვი — უფროსი ლეიტენანტი აგეევი
*ნიკოლაი გრინკო — ალექსეი ფედინი
*იური იაკოვლევი — ანტონ ზვიაგინცევი
*ანატოლი რომაშინი — საზონოვი
*სვეტლანა ნემოლიაევა — ნინა ვაშჩენკო
*მარის ლიეპა — ხრუნინი
*ვსევოლოდ საფონოვი — ვლადიმერ მელნიკოვი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:1987 წლის ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:რუსულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დეტექტიური ფილმები
გრიგოლ ლოლაძე

**გრიგოლ მათეს ძე ლოლაძე** (დ. 11 აპრილი, 1911, გორი, რუსეთის იმპერია — გ. 5 აგვისტო, 1971, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი  გეოგრაფი, გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი. 

## ბიოგრაფია
1938 წელს დაამთავრა თსუ-ის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეოგრაფიის სპეციალობით. მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. 1930-1939 წლებში მუშაობა დაიწყო თბილისის გეოფიზიკურ ობსერვატორიაში მეტეოროლოგიის ქსელის და თბილისის ობსერვატორიის გამგედ, 1964 წელს მუშაობდა მაღალმთიანი მეტეოსადგურების უფროსად. ამავე წელს აირჩიეს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მეცნიერებათა ისტორიის ეროვნული ასოციაციის სწავლულ მდივნად. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები, რომლებიც ეხება საქართველოში მეტეოროლოგიისა და კლიმატოლოგიის განვითარების ისტორიას.

დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით, გდრ-ის ოქროს, შილერის ბრინჯაოს, კოპერნიკის ბრინჯაოს (პოლონეთი) მედლებით.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლოლაძე გრიგოლ მათეს ძე

კატეგორია:დაბადებული 11 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:გორში დაბადებულები
კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა კანდიდატები
გრიგოლ
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
ნექტარის ზღვა

**ნექტარის ზღვა** () — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეზე, ნაყოფიერებისა და სიწყნარის ზღვებთან ახლოს, რომელთაც უკავშირდება სიმკაცრის ყურით. ზღვის აღმოსავლეთ კიდეზე არის პირენეს მთები, ხოლო მისი ცენტრალური ოლქის სამხრეთით — კრატერი როსი. ზღვის დიამეტრი დაახლოებით 340 კმ-ია, ხოლო ფართობი — 101&nbsp;000 კვადრატული კილომეტრი.

ზღვის აუზი გაჩნდა 3.8–4.2 მილიარდი წლის წინ და ამ მოვლენით დაიწყო მთვარის გეოლოგიური ისტორიის ნექტარული პერიოდი. შემდგომში ამ აუზის ცენტრალური ნაწილი ლავით დაიტბორა. ნექტარის ზღვის თანამედროვე ლავის საფარი (როგორც მთვარის სხვა ზღვების უმეტესობისა) ჩამოყალიბდა გვიანიმბრიულ ეპოქაში. ლავის ფენის სისქე დაახლოებით 1000 მეტრია. თეოფილეს კრატერი, რომელიც მდებარეობს ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, უფრო ახალგაზრდაა: ის თარიღდება ერატოსთენეს პერიოდით. ზღვის დასავლეთ კიდეზე რამდენიმე გრაბენია.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Nectaris.

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-20
ორთქლის ზღვა

**ორთქლის ზღვა** () — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეს, მოწმენდილობის ზღვის სამხრეთ-დასავლეთ კიდესა და წვიმების ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეს შორის. მისი ფართობი დაახლოებით 55 ათასი კმ²-ია. ზღვას სახელი დაარქვა იტალიელმა ასტრონომმა ჯოვანი ბატისტა რიჩოლიმ.

ორთქლის ზღვას აქვს რღვევების შესამჩნევი სისტემა. უზარმაზარი (დაახლოებით 200 კმ სიგრძის) არიდეოსის ნაპრალი, რომელიც გადის იულიუს კეისრის კრატერის სამხრეთით, გრძელდება ორთქლის ზღვის ფსკერამდე. მის პარალელურად არის კიდევ ერთი შედარებით მოკლე — ჰიგინუსის ნაპრალი, რომლის შუაშია ჰიგინუსის კრატერი. ორთქლის ზღვის სამხრეთ ნაწილში, ტრისნეკერის კრატერთან, არის ღრმა, ვიწრო ნაპრალები, რომლებიც სხვა მიმართულებით მიდის.

ორთქლის ზღვის სანაპიროებზე ჩანს სამი კარგად შემონახული კრატერი: მანილიუსი, ბოშკოვიჩი და აგრიპა.

ორთქლის ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთით არის ჰემეს მთები, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთით — აპენინები.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Vaporum.

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-12
ქაფის ზღვა

**ქაფის ზღვა** () — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ნაყოფიერების ზღვის აღმოსავლეთით და ტალღების ზღვის სამხრეთ-დასავლეთით. მისი დიამეტრი 139 კილომეტრია. შედიოდა საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის მთვარის ზედაპირის ობიექტების პირველ ოფიციალურ ნომენკლატურაში, რომელიც გამოქვეყნდა ბლაგისა და მიულერის მიერ 1935 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ ქაფის ზღვის მიმდებარე აუზი ჩამოყალიბდა ნექტარულ პერიოდში, ის თავად ცოტა მოგვიანებით, გვიან იმბრიულ პერიოდში უნდა ჩამოყალიბებულიყო. ზღვის დასავლეთ (მარჯვნივ) კიდეზე არის კრატერი „პტი“ (1976 წლამდე — თანამგზავრული კრატერი Apollonius W).

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Spumans.

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-13
გველების ზღვა

**გველების ზღვა** () — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის ხილული მხარეს. მისი დიამეტრი 150 კილომეტრია. მდებარეობს კრიზისების ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ეიმარტის კრატერთან. ჩამოყალიბდა ნექტარულ პერიოდში. მთვარის ზღვების უმეტესობის მსგავსად, გველების ზღვა არის ვაკე, რომელიც ამოვსებულია ბაზალტის გაქვავებული ლავით, რის გამოც იგი მუქი ჩანს. ცენტრის სოლენოგრაფიული კოორდინატებია , სიგრძე 145.99 კმ.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Anguis.

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-13
შეცნობილი ზღვა

**შეცნობილი ზღვა** () — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის ხილული მხარეს, ქარიშხლების ოკეანის ჰიპოთეტურ აუზში.

ქარიშხლების ოკეანის მრავალი სხვა ნაწილის მსგავსად, ეს ზღვაც დაფარულია გვიან იმბრიულ ეპოქაში ამოფრქვეული ლავით.

ჩრდილო-დასავლეთიდან ზღვა შემოიფარგლება რიფეის მთებით, რომლებიც დიდი კრატერების ნაშთებია.

შეცნობილ ზღვას ასე ეწოდა, რადგან სწორედ აქ დაეშვა არაერთი ხელოვნური თანამგზავრი: რეინჯერ 7, სერვეიორ 3, აპოლო 12, აპოლო 14. იმის გამო, რომ ზღვის რელიეფი კარგად იყო შესწავლილი კოსმოსური აპარატების დასაჯდომად, ზღვასაც „შეცნობილი“ ეწოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Cognitum.

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-19
შემცდარი

„**შემცდარი**“ — ირლანდიელი რომანისტისა და კინორეჟისორის, ნილ ჯორდანის რომანი, რომელიც გამოქვეყნდა 2011 წელს  ჯონ მიურეის მიერ დიდ ბრიტანეთში და Soft Skull Press-ის მიერ აშშ-ში. მან მოიგო როგორც Irish Book Award, ასევე Kerry Group Irish Fiction Award-ი.

## მოკლე შინაარსი
რომანი მოთხრობილია კევინ ტანდერის თვალთახედვით, რომელიც იზრდება 1960-იანი წლების დუბლინში, ბრემ სტოკერის სახლის მეზობლად. კევინს ჰყავს ორეული, ჯერალდი, რომელშიც ხშირად ცდებიან. ჯერალდი ცხოვრობს უფრო დახვეწილ პალმერსტონის პარკში და სწავლობს ბელვედერის კოლეჯში. თხრობა იწყება ჯერალდის დაკრძალვით, სადაც კევინი შეხვდება ჯერალდის ქალიშვილ ემილის. რომანის დარჩენილი ნაწილი ემილისათვის დაწერილი ახსნის ფორმას იღებს იმის შესახებ, თუ როგორ იყო გადაჯაჭვული მისი და მამამისის ცხოვრება წლების განმავლობაში.

## გამოცემის ისტორია
* 2011, დიდი ბრიტანეთი, ჯონ მიურეი, , გამოცემის თარიღი 06 იანვარი 2011
* 2011, დიდი ბრიტანეთი, ჯონ მიურეი, , გამოცემის თარიღი 06 იანვარი 2011  
* 2011, დიდი ბრიტანეთი, ჯონ მიურეი, , გამოცემის თარიღი 23 ივნისი 2011
* 2011, აშშ, Soft Skull Press, , გამოცემის თარიღი, 20 დეკემბერი 2011

## სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის წიგნები
ჰერინგის სხეულები

**ჰერინგის სხეულები** ან **ნეიროსეკრეტორული სხეულები** — სტრუქტურები, რომლებიც გვხვდება ჰიპოფიზის უკანა წილში. ისინი წარმოდგენილნი არიან ჰიპოთალამური აქსონების ტერმინალებში, სადაც დროებით ინახება ჰორმონები. ისინი ნეიროსეკრეტორული ტერმინალებია.

ანტიდიურეზული ჰორმონი (ADH) და ოქსიტოცინი, ორივე მათგანი ინახება ჰერინგის სხეულებში, თუმცა არა ერთდროულად, ცალკეულ ჰერინგის სხეულში.

გარდა ამისა, ჰერინგის თითოეული სხეული  შეიცავს ATP და ნეიროფიზინს. ნეიროფიზინები შემაკავშირებელ ცილებს წარმოადგენენ, რომელთაგან ორი ტიპი არსებობს: ნეიროფიზინი I და ნეიროფიზინი II, რომლებიც უკავშირდებიან შესაბამისად ოქსიტოცინს და ADH-ს. ნეიროფიზინი და ჰორმონი ქმნის კომპლექსს, რომელიც ითვლება ერთ ცილად და ინახება ნეიროჰიპოფიზში. ჰიპოთალამუსის მიერ სტიმულირებისას, სეკრეტორული გრანულები ათავისუფლებენ  ჰორმონებს სისხლში. სუპრაოპტიკური ბირთვების ბოჭკოები მონაწილეობენ ADH-ის სეკრეციაში; პარავენტრიკულური ბირთვები კი ოქსიტოცინის.[3]

აღნიშნული ანატომიური სტრუქტურა პირველად აღწერა პერს თეოდორ ჰერინგმა 1908 წელს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰისტოლოგია
კატეგორია:ნეიროფიზიოლოგია
კატეგორია:ნერვული სისტემა
მსოფლიო დრო

**მსოფლიო დრო** — გრინვიჩის ობსერვატორიის ძველ ადგილსამყოფელზე გამავალი, ე. წ. საწყისი (ნულოვანი) მერიდიანის საშუალო მზისიერი დრო.

## ისტორია
წინათ ყოველ ქალაქში თავისი საკუთარი ადგილობრივი დროის მიხედვით ცხოვრობდნენ. ეს დასაშვები იყო იმ დროს, როცა ტრანსპორტი, კავშრიგაბმულობა, ეკონომიკა, ქალაქებსა და ქვეყნებს შორის ურთიერთობა არ იყო საკმარისად განვითარებული. შემდგომში, საზოგადოებრივი ცხოვრების ყოველმხრივ განვითარებასთან ერთად, სულ უფრო და უფრო ძნელი ხდებოდა ასეთ მდგომარეობასთან შეგუება. ამიტომ ჯერ კიდევ მე-19 საუკუნეში დაიდო საერთაშორისო შეთანხმება, რათა მთელი დედამიწის ზურგზე ერთი დრო, სახელდობრ, გრინვიჩის ობსერვატორიაზე გამავალი მერიდიანის ანუ ნულოვანი მერიდიანის შესაბამისი დრო შემოეღოთ

## ლიტერატურა
*ხარაძე ე., „ასტრონომიის საფუძვლები“ : 2 ტომად : ტომი I, 1991, გვ. 115-116

კატეგორია:დროის გაზომვა
ბაზოფილური უჯრედი

მინი|წინა ჰიპოფიზის ჯირკვლის მიკროანატომია, რომელზეც ნაჩვენებია ქრომოფობები, ბაზოფილები და აციდოფილები.
**წინა ჰიპოფიზის ბაზოფილი -** წარმოადგენს წინა ჰიპოფიზის უჯრედის ტიპს, რომელიც აწარმოებს ჰორმონებს.

მას უწოდებენ ბაზოფილს, ვინაიდან ის არის ბაზოფილური (ადვილად იკავშირებს ფუძეებს) და ჩვეულებრივ იღებება შედარებით მკვეთრ ლურჯ ან მეწამულ ფერად.

აღნიშნული ბაზოფილების შემდგომი კლასიფიკაცია ხდება მათ მიერ წარმოქმნილი ჰორმონების მიხედვით. (როგორც წესი, შეუძლებელია ამ ტიპის უჯრედების განსხვავება შეღებვის სტანდარტული ტექნიკის გამოყენებით.)

წარმოიქმნება მხოლოდ ორსულობისას განვითარებადი ემბრიონის მიერ.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰისტოლოგია
მეტაგალაქტიკა

**მეტაგალაქტიკა** (მეტა... და გალაქტიკა), **დაკვირვებადი სამყარო** — ჩვენი გალაქტიკისა და მის გარეთ მდებარე ყველა დაკვირვებადი გალაქტიკის ერთობლიობა და მათ მიერ მოცული სივრცე. თანამედროვე ტელესკოპებით დაკვირვებისათვის მისაწვდომ გალაქტიკათა რაოდენობა შეფასებულია დაახლოებით ერთი მილიარდით, მეტაგალაქტიკის რადიუსი კი — 10-15 მლრდ სინათლის წლით. სხვა სიტყვებით მეტაგალაქტიკა მთელი სამყაროს ის ნაწილია, რომლის დაკვირვება და შემეცნება ხორციელდება თანამედროვე ხერხებითა და იარაღებით. ამდენად მეტაგალაქტიკის ზომები და მასში შემავალ გალაქტიკათა რიცხვიც მატულობს იარაღების სიმძლავრის ზრდასა და მეთოდების დამუშავებასთან ერთად. მიუხედავად ამისა, ჯერ შემჩნეული არაა მის თანამედროვე საზღვრებზე გალაქტიკათა სიხშირის სისტემატური კლება, რაც შეიძლებოდა ახსნილიყო მეტაგალაქტიკის კიდეებთან მიახლოებით.

მეტაგალაქტიკის ცნება შემოღებულ იქნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. ამავე პერიოდში დაიწყო მისი კვლევაც. დამტკიცდა, რომ ჩვენი გალაქტიკა შემოსაზღვრული ვარსკვლავთა სისტემაა, ხოლო მის მიღმა „გაფანტულია“ სხვა ასევე განმხოლოებული გალაქტიკები. ისინი გროვებად ერთიანდებიან. მაგალითად ჩვენი გალაქტიკა შედის გალაქტიკების ადგილობრივ სისტემაში, რომელიც ათეულ სხვა გალაქტიკასთან ერთად კიდევ უფრო დიდ სისტემაში შედის. გალაქტიკებს შორის სივრცეში არსებობს ცალკეული ვარსკვლავები, აირი, კოსმოსური მტვერი, კოსმოსური სხივები, ელექტრომაგნიტური გამოსხივება. ნივთიერების საშუალო სიმკვრივე მეტაგალაქტიკაში არ აღემატება 10-30 გ/სმ3.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გალაქტიკები
ნოა კირელი

**ნოა კირელი** (ებრ: נועה קירל; დ. 10 აპრილი, 2001) — ისრაელელი მომღერალი-სიმღერების ავტორი, მსახიობი, მოდელი, ტელეწამყვანი და რეალითი სატელევიზიო შოუ "Got Talent"-ის ჟიურის წევრი ისრაელში. მან MTV ევროპის მუსიკალური ჯილდო საუკეთესო ისრაელელი მომღერლის ჯილდო ხუთჯერ 2017 წლიდან 2022 წლამდე მოიგო. მან ისრაელი ევროვიზია 2023-ზე სიმღერით "Unicorn" წარადგინა და მესამე ადგილი დაიკავა.

## ბიოგრაფია
ნოია კირელი დაიბადა ისრაელის ქალაქ რაანანაში.ის ილანას და ამირ კირელების უმცროსი შვილია. მას ჰყავს ორი უფროსი ძმა, ნივ კირელი და ოფრი კირელი.
2020 წლის თებერვალში კირელი გაიწვიეს ისრაელის თავდაცვის ძალებში (IDF) და მსახურობდა ჯარისკაცად. ორწლიანი სავალდებულო სამსახური 2022 წლის 14 თებერვალს დასრულა.
მას ურთიერთობა ჰქონდა ისრაელელ მოდელთან და მსახიობ ტომერ ჰაკოენთან 2021 წლის ოქტომბრიდან 2023 წლის დასაწყისამდე. 2023 წლის 28 ივლისიდან მან დაიწყო შეხვედრა ისრაელელ ფეხბურთის მეკარესთან დანიელ პერეცთან.

## კარიერა
2015 წელს მან თავისი პირველი სიმღერა "Medabrim?" YouTube-ზე შეასრულა. მისი წარმატების შემდეგ, იმ წელს მან გამოუშვა კიდევ ერთი სიმღერა სახელად Killer.
Israeli Kids' Choice Awards-ზე 2016 წლის ბოლოს ნოა კირელმა მიიღო ჯილდო „წლის მომღერალი". 2017 წლის ნოემბერში მან წარმოადგინა ისრაელი 2017 წლის MTV Europe Music Awards-ზე, საერთაშორისო შემსრულებლის კატეგორიაში.
2018 წლის 28 თებერვალს, ის პირველად გამოჩნდა Israel's Got Talent-ში, სადაც კირელი ოთხი ჟიურის წევრიდან ერთ-ერთი იყო - 16 წლის კირელი ყველაზე ახალგაზრდა ადამიანი გახდა,რომელიც მეგაშოუს ჟიური იყო. ის ამვე შოუს მეორე სეზონის ჟიურის წევრიც იყო.
2020 წლის ივნისში კირელმა გააფორმა კონტრაქტი ამერიკულ ლეიბლ Atlantic Records-თან. 2021 წლის 14 ივლისს მან გამოუშვა თავისი პირველი საერთაშორისო სინგლი, "Please Don't Suck". 

## ევროვიზია 2023
2022 წლის 11 ივლისს ნოა კირელი ისრაელის საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა(Kan11), ისრაელის წარმომადგენლად აირჩია ევროვიზია 2023-ზე.
კირელის საევროვიზიო სიმღერა, "Unicorn" 2023 წლის 8 მარტს გამოვიდა. სიმღერის შესრულების გარდა, ის სიმღერის თანაავტორი და კომპოზიტორიცაა. ის ევროვიზია 2023-ის პირველ ნახევარფინალში მონაწილეობდა და ფინალში გადავიდა. მან ფინალში 362 ქულით მესამე ადგილი დაიკავა და პროფესიონალი ჟიურისგან მეორე ყველაზე მეტი ხმა მიიღო.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ისრაელელი მომღერლები
კატეგორია:ევროვიზია 2023
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აციდოფილური უჯრედი

მინი|წინა ჰიპოფიზის ჯირკვლის მიკროანატომია, რომელზეც ნაჩვენებია ქრომოფობები, ბაზოფილები და აციდოფილები.
სახელწოდება **„აციდოფილი“** გამოიყენება წინა ჰიპოფიზის ჯირკვალში ორი სხვადასხვა ტიპის უჯრედის აღსანიშნად, რომლებიც კარგად იღებება მჟავა საღებავებით.

* სომატოტროპები, რომლებიც სეკრეტირებენ ზრდის ჰორმონს (პეპტიდური ჰორმონი)
* ლაქტოტროპები, რომლებიც სეკრეტირებენ პროლაქტინს (პეპტიდური ჰორმონი)

სტანდარტული შეღებვის ტექნიკის გამოყენებისას, შეუძლებელია მათი  განსხვავება ერთმანეთისგან (თუმცა ისინი შეიძლება განირჩეოდნენ ბაზოფილებისა და ქრომოფობებისგან) და, შესაბამისად, იდენტიფიცირებულნი არიან უბრალოდ "აციდოფილებად".

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰისტოლოგია
სომატოტროპული უჯრედი

**სომატოტროპები** (ბერძნულიდან sōmat ნიშნავს "სხეულს" და tropikós -"მოქცევას ან ცვლილებას") — უჯრედები წინა ჰიპოფიზის ჯირკვალში, რომლებიც წარმოქმნიან ზრდის ჰორმონს (სომატოტროპინი).

## სტრუქტურა 
სომატოტროპული უჯრედები შეადგენენ წინა ჰიპოფიზის უჯრედების დაახლოებით 30-40%-ს.  ისინი სომატოტროპინ-რილიზინგ ჰორმონის (GHRH, ან სომატოკრინინი) საპასუხოდ გამოყოფენ ზრდის ჰორმონს (GH) ან ინჰიბირებულნი არიან GHIH-ით (სომატოსტატინი). ორივე მათგანი ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზური პორტალური სისტემის ვენით და მეორადი წნულით ხვდება ჰიპოფიზში.

## კლინიკური მნიშვნელობა 
### ჰორმონის დეფიციტი 
როდესაც სომატოტროპინის დონე ორგანიზმში დაბალია, ექიმმა შეიძლება დანიშნოს ადამიანის ზრდის ჰორმონი, როგორც პრეპარატი.

სომატოტროპის სეკრეციის ნაკლებობამ მომწიფებამდე ან ახალი ძვლოვანი ქსოვილის ზრდის დასრულებამდე შეიძლება გამოიწვიოს ნანიზმი.

### ჰორმონის სიჭარბე 
ზრდის ჰორმონის ჭარბი რაოდენობა ჩვეულებრივ გამოწვეულია სომატოტროპული უჯრედების მიერ ჰორმონის ჭარბი სეკრეციის გამო წინა ჰიპოფიზის ჯირკვალში. სომატოტროპინის ჭარბმა სეკრეციამ მომწიფებამდე  ან ახალი ძვლოვანი ქსოვილის ზრდის დასრულებამდე შეიძლება გამოიწვიოს გიგანტიზმი, დაავადება, რომელიც ხასიათდება სხეულის ჭარბი ზრდით (მაგ. 7 ფუტზე მეტი სიმაღლის) და უჩვეულოდ გრძელი კიდურებით. სქესობრივი მომწიფების შემდეგ ზრდის ჰორმონის ჭარბმა სეკრეციამ შეიძლება გამოიწვიოს აკრომეგალია - დაავადება, რომელიც იწვევს ხელების, თავის, ყბის და ენის არანორმალურ ზრდას. აკრომეგალიასთან დაკავშირებული ზოგიერთი სიმპტომი მოიცავს: ძლიერ ოფლიანობას, ცხიმიან კანს, დიაბეტს, მაღალ არტერიულ წნევას, შარდში კალციუმის მატებას, და ფარისებრი ჯირკვლის შეშუპებას და ართრიტს.

## სხვა ცხოველები 
მსხვილფეხა რქოსანთა სომატოტროპინი გვხვდება პირუტყვის ჰიპოფიზში, სტრუქტურით განსხვავდება ადამიანის ჰიპოფიზის ზრდის ჰორმონისგან და ბიოლოგიურად არააქტიურია ადამიანში. მსხვილფეხა რქოსანთა სომატოტროპინი არეგულირებს წარმოებული რძის მოცულობას. ძროხის რეკომბინანტულ სომატოტროპინს (rBST) იყენებენ ძროხებში რძის წარმოების გასაზრდელად.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰორმონები
კატეგორია:ჰისტოლოგია
კატეგორია:ციტოლოგია
ლაქტოტროპული უჯრედი

**ლაქტოტროპული უჯრედი** (ასევე ცნობილია, როგორც პროლაქტინის უჯრედი, ეპსილონის აციდოფილი, ლაქტოტროპი, ლაქტოტროფი, მამოტროფი, მამოტროფი) — უჯრედი წინა ჰიპოფიზის ჯირკვალში, რომელიც წარმოქმნის პროლაქტინს ჰორმონალური სიგნალების საპასუხოდ, დოფამინისა (რომელიც არის მაინჰიბირებელი და თირეოტროპინ-რილიზინ ჰორმონები) და ესტროგენის ჩათვლით (განსაკუთრებით ორსულობის დროს), რომლებიც ასტიმულირებენ ამ უჯრედებში ჰორმონის სინთეზს და სეკრციას. დოფამინის მაინჰიბირებელი ეფექტები აჭარბებს TRH-ის მასტიმულირებელ ეფექტს არაორსულ, სქესობრივად მომწიფებულ მდედრებში, რომლებშიც არ მიმდინარეობს ლაქტაცია.

პროლაქტინი მონაწილეობს სარძევე ჯირკვლების მომწიფებაში და  რძის გამოყოფაში ოქსიტოცინთან, ესტროგენთან, პროგესტერონთან, გლუკოკორტიკოიდებთან და სხვა ჰორმონებთან ერთად. 

პროლაქტინის უჯრედები აციდოფილურია ჰემატოქსილინისა და ეოზინის შეღებვისადმი და შეადგენენ წინა ჰიპოფიზის ჯირკვლის უჯრედთა დაახლოებით 20%-ს. თუ ეს უჯრედები განიცდიან სიმსივნურ ტრანსფორმაციას, ისინი წარმოშობენ პროლაქტინომას, ჰიპოფიზის ადენომას.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰისტოლოგია
კატეგორია:ჰორმონები