არაგვის ერისთავები

**არაგვის ერისთავები** — ქართული თავადური და დიდებული საგვარეულო; გვარადქცეული თანამდებობა. აღმოსავლეთ საქართველოს (ქართლ-კახეთი) ყველაზე გავლენიანი საგვარეულო. ისინი იყვნენ არაგვის ერისთავები XVI-XVIII I ნახევარამდე. შემდგომში მათ არაგვის საერისთავო სათავადოდ აქციეს (თუმცა ეს შაბურისძეებმაც გააკეთეს თავისი მმართველობის დროს).''*XVI საუკუნიდან, სარგებლობენ რა საგარეო და საშინაო პირობების გართულებით, პატარა ლიახვის ხეობაში მცხოვრები აზნაური სიდამონისძენი* და ამიერიდან ორი საერისთავო ერთ საერისთავოდ –– არაგვის საერისთავოდ* რომელმაც ოსური ჯარით დაიპყრო დუშეთი და ბაზალეთი. ვახუშტი ბატონიშვილიც არაგვის ერისთავთა წინაპრად ასახელებს წარჩინებულ *ოს* *სიდამონს*,* XVI საუკუნიდან არაგვის ერისთავები უკვე დიდი და გავლენიანი თავადები იყვნენ, რომელთაც მეფის წინაშე სამოხელეო ვალდებულებები მოხსნილი ჰქონდათ. ფაქტია, რომ შაბურისძეების შემდეგ თანამდებობაზე ჩნდებიან ოსი ვანათელი აზნაურები არაგვის საერისთავოს გლეხთა აჯანყებაში 1743 წელს ამოხებულებმა მოკლეს არაგვის უკანასკნელი დე-ფაქტო მთავარი, ბეჟან არაგვის ერისთავი. ნადირ-შაჰმა თეიმურაზ II 1742-1743 წ. ერთგულების გამო (სიდამონ-ერისთავები ოსმალებს მიემხრნენ) დააჯილდოვა და არაგვი გადასცა. გვარები რუსიფიცრებული იყო ().]]

### სიდამონ-ერისთავების გერბი 
სიდამონიძეების გერბის აღწერა (საათის ისრის მიმართულებით):

გერბის ფარი ოთხ ნაწილად გაყოფილია:

#პირველ ნაწილში, შავ ფონზე — ოქროსფერი ციხე-სიმაგრე, რომელსაც ოქროსფერივე შუბები "იცავენ"; ციხე-სიმაგრის თავი მორთულია გვირგვინით.
#მეორე ნაწილში, ლურჯ ფონზე — ღრუბელიდან ანთროპოლოგიური ხელი უშვებს ოქროსფერ მშვილდის ისარს ხელს.
#მესამე ნაწილში, კვლავ შავ ფონზე — თეთრი გარეული ყვითელთვალა ტახი.
#მეოთხე ნაწილში, ლურჯ ფონზე — თეთრ ცხენზე ამხედრებული მხედარი; ცხენის აღკაზმულობა და მხედრის შუბიც — ოქროსფერი.

ცენტრში გამოსახულია ოქროსფერი დამოკლებული კლანჭიანი ჯვარი.

ამ უკანასკნელი განშტოებისთვის,  რუსეთის იმპერატორებს გერბი არ დამუტკიცებიათ. სამაგიეროდ გვაქვს მათი *საგვარეულო* გერბი, რომელიც ზემოთ არის აღწერილი.

## ცნობილი წარმომადგენლბი 
* ბეჟან არაგვის ერისთავი — არაგვის ერისთავი 1741-1743 წლებში. 1742 მიემხრო გივი ამილახვარის აჯანყებას. იმავე წელს აუჯანყდნენ და თავს დაესხნენ მისივე ყმები, მაგრამ სიკვდილს გადარჩა. 1743 წელს გლეხთა მორიგი გამოსვლების დროს მოკლეს.  
* ბარძიმ არაგვის ერისთვისშვილი — პოლიტიკური მოღვაწე, ქართლის მსაჯულთუხუცესი (მდივანბეგი) 1688-1692 წწ.;
* გიორგი სიდამონიძე —  ქართველი გენერალი ჩინეთის არმიაში. ჩინეთში ცნობილია, როგორც *სი და მა;*
* ვალერიან სიდამონ-ერისთავი — ქართველი მხატვარი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი (1938);
* კვიპრიანე სამთავნელი — XVIII საუკუნის პირველი ნახევრის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე (სამთავისის ეპისკოპოსი), მთარგმნელი. წარმოშობით დიდგვაროვანი, არაგვის ერისთავთა ოჯახისშვილი.
* ეფრემ II (სიდამონიძე) — ქართველი სასულიერო და საზოგადო მოღვაწე, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი და მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსი 1960-1972 წლებში;
* რაფიელ ერისთავი — ქართველი პოეტი, დრამატურგი, ლექსიკოლოგი, პუბლიცისტი, ისტორიკოსი და ეთნოგრაფი;
* კონსტანტინე სიდამონ–ერისთავი — ქართული წარმოშობის ამერიკელი იურისტი, პოლიტიკოსი, ნიუ-იორკის ვიცე-მერი (1967-1973 წწ.).

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბაგრატიონები
* ერისთავი

## ლიტერატურა 
* *ჯამბურია გ.,* ქსე, ტ. 1, გვ. 532-533, თბ., 1975;
* 
* *გუტნოვი ფ.*, ოსების გენეალოგიური ლეგენდები, როგორც ისტორიული წყარო, ორჯონიკიძე (ვლადიკავკაზი), 1989 (Гутнов Ф. Х. Генеалогические предания осетин как исторический источник, Орджоникидзе, 1989);
* *აბაევი ვ*., რჩეული ნაშრომები. ტ. I რელიგია, ფოლკლორი, ლიტერატურა. ვლადიკავკაზი, 1990. (Абаев В. И. Избранные работы. Т. I. Религия. Фольклор. Литература. Владикавказ, 1990) გვ.425;
* Toumanoff, Cyril (1967). *Studies in Christian Caucasian History*, p. 271. Georgetown University Press;
* Toumanoff, Cyrille, *Manuel de Généalogie et de Chronologie pour le Caucase chrétien (Arménie, Géorgie, Albanie)*, 1976 (გვ. 455).

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუსეთის იმპერიის დიდგვაროვანი ოჯახების საერთო გერბებინაწ. მე-16, გვ.2 (Общий гербовник дворянских родов Всероссийской империи);
*  // *Думин С. В., Чиковани Ю. К.*. Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского. — გვ. 198–201.
*  // *Думин С. В., Чиковани Ю. К.*. Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского. — გვ. 258–265.
* არაგვის-ერისთავი — ლევან ბერაია;
* ვახუშტი ბატონიშვილი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა (თ.ლომოური და ნ.ბერძენიშვილი რედაქციით), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, თბილისი, 1941 წ.  თ. 24,106,109,111,112;

## სქოლიო 

კატეგორია: საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
კატეგორია: ქართული გვარები
კატეგორია: ერისთავები
კატეგორია:არაგვის ერისთავები