გარდამავალი სახლი

**დომუს ტრანსიტორია** (*გარდამავალი სახლი*) — რომის იმპერატორ ნერონის (მმ. 54-68) პირველი სასახლე, რომელიც დაზიანდა ან განადგურდა რომის დიდი ხანძრის დროს, ახ. წ. 64, და შემდგომ თავიდან აშენდა მისი დომუს აურეას (ან *ოქროს სახლის*) სახით.
## ისტორია 
ეს „დომუსი“ განკუთვნილი იყო პალატინის სასახლის დასაკავშირებლად ყველა იმ იმპერიულ მამულთან, რომლებიც სხვადასხვა გზით იყო შეძენილი, და მათ შორის მოიაზრებოდა მეცენატის ბაღები, ჰორტი ლამიანი, ჰორტი ლოლიანი და ა.შ.

სვეტონიუსის მიხედვით (ნერონი 31.1): „მან ააშენა სასახლე, რომელიც გადაჭიმული იყო პალატინიდან ესკვილინამდე, რომელსაც თავდაპირველად უწოდა *დომუს ტრანსიტორია*, მაგრამ როდესაც ის დაიწვა მისი დასრულებიდან მოკლე ხანში და ხელახლა აშენდა, [უწოდა] ოქროს სახლი“. სავარაუდოდ, ის აშენდა ჩვენი წელთაღრიცხვით 60 წლიდან, ან ამ თარიღის ირგვლივ.
## განლაგება 
### ოპიანის ბორცვი 
კომპლექსის მთავარი შენობებიდან ერთ-ერთი, როგორც ფიქრობენ, მდებარეობდა ოპიანის ბორცვის დასავლეთ მხარეს, ტრაიანეს აბანოების ქვეშ.

სასახლის აგურის კედლების ქვედა ნაწილი თავდაპირველად მარმარილოთი იყო დაფარული, ხოლო ზედა ნაწილები მრავალგვარი ფრესკებით იყო მოხატული. პორტიკი წინ უძღოდა დომუსს სამხრეთ მხარეს. თითქმის ყველა სვეტი, იატაკი და მარმარილოს კედელი მოშორებულ იქნა, როდესაც ტრაიანემ შენობის ადგილას თავისი აბანოები ააშენა (ჩვ.წ.აღ. 104 წელს). დახვეწილი გუმბათიანი ოთახი, რომელიც ორ ცილინდრულ-თაღოვან დერეფანს აკავშირებდა, არქიტექტურულად მეტად შთამბეჭდავი იყო, და ჰქონდა მარმარილოთი მოპირკეთებული აუზები და მრავალფეროვანი *ოპუს სექტილეს* იატაკი, რომლის უდიდესი ნაწილიც ჯერ კიდევ ხელშეუხებლად შემოგვრჩენია ტაძრის ქვეშ.
### პალატინის ბორცვი 
სასახლის მთავარი ნაწილი სავარაუდოდ პალატინის ბორცვზე მდებარეობდა. ამ ვარაუდს ამყარებს ის, რომ ოთახების დიდი და ბრწყინვალედ მორთული ანსამბლი პალატინის ბორცვის ცენტრალურ ნაწილში, დომიციანეს სასახლის ქვეშ აღმოჩნდა. ეს ადგილი გათხრილ იქნა 1721 წელს, რომელი გათხრების დროსაც ის საგრძნობლად დაზიანდა. ქვედა სართულები შეიცავდა ჩაძირულ ბაღებს, ორ პავილიონს, ნიმფეუმს და ხელოვნების გალერეას. ამ ოთახების იქით იყო ძალიან დიდი საპირფარეშო (ლატრინე).

ამ ოთახებიდან ერთ-ერთში არის მდიდრული მარმარილოს იატაკი (რომელიც ნაპოვნია დომიციანეს *Cenatio Iovis*-ის ოვალური შადრევნის ოთახის ქვეშ), და მდიდრული ნიმფეუმი მარმარილოს სვეტებითა და ბრინჯაოს კაპიტელებით. დღეს ნიმფეუმის ერთი კუთხეა რეკონსტრუირებული.

ნერონის კრიპტოპორტიკუსი, რომელიც სასახლეს ახლომდებარე დომუს ტიბერიანასთან აკავშირებდა, ასევე კომპლექსის ნაწილი უნდა ყოფილიყო. ის 130 მ სიგრძისაა, მოზაიკური იატაკებითა და თაღის დახვეწილი სტუკოს მორთულობით, გაფორმებულია მცენარეული ელემენტებითა და კუპიდონებით. ის მდებარეობს ჰორტი ფარნესიანის ქვეშ, დომუს ტიბერიანას ერთ მხარეს.

მარმარილო და სხვა ნაწილები, რომლებიც ნანგრევებიდან გადაარჩინეს, შემდგომში დომუს აურეას (*ოქროს სახლის*), ნერონის მთავარი რეზიდენციის ნაწილი გახდა.

მოხატული ჭერები მითოლოგიური სცენებით დომუს ტრანსიტორიიდან, მეოთხე სტილის მხატვრობის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ნიმუშები (შესაძლოა მხატვარ ფამულუსის მიერ შესრულებული), გამოფენილია პალატინის მუზეუმში.

2019 წელს გამოცხადდა, რომ სასახლის ეს ნაწილი პირველად იქნება ხელმისაწვდომი საზოგადოებისთვის, მისი დახურვიდან თითქმის 70 წლის შემდეგ.
## გალერია

File:Palatine DSCF6828 12.jpg
File:Frammenti di tarsie marmoree dal triclinio della domus transitoria di nerone, 54-64 dc ca. 03.jpg|*ოპუს სექტილე* ტრიკლინიუმიდან (ანტიკვარიუმიდან)
File:Frammenti di tarsie marmoree dal triclinio della domus transitoria di nerone, 54-64 dc ca., teste 01.jpg|*ოპუს სექტილე* ტრიკლინიუმიდან (ანტიკვარიუმიდან)
File:Frammenti di tarsie marmoree dal triclinio della domus transitoria di nerone, 54-64 dc ca. 01.jpg|*ოპუს სექტილე* ტრიკლინიუმიდან (ანტიკვარიუმიდან)
File:Pannello con opus sectile parietale, età neroniana, dalla domus tiberiana.jpg|*ოპუს სექტილე* ტრიკლინიუმიდან (ანტიკვარიუმიდან)
File:Frammenti di tarsie marmoree dal triclinio della domus transitoria di nerone, 54-64 dc ca., teste 03.jpg|*ოპუს სექტილე* ტრიკლინიუმიდან (ანტიკვარიუმიდან)
File:Frammenti di tarsie marmoree dal triclinio della domus transitoria di nerone, 54-64 dc ca., danzatrici 05.jpg|მარმარილოს მოცეკვავე ტრიკლინიუმიდან

## ლიტერატურა
* The Architecture of the Roman Empire: An Introductory Study, Volume 1, William Lloyd MacDonald, p.23
## რესურსები ინტერნეტში
*
## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ანტიკური არქიტექტურა
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა
კატეგორია:ევროპის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები