აბდელ რაჰმან ალ-ირიანი

**აბდულ რაჰმან იაჰია ალ-ერიანი** (არაბული: عبد الرحمن الإرياني, რომანიზებული: *ʿAbd ar-Rahmān Yaḥyā al-Iryānī*; დ. 10 ივნისი, 1910 – გ. 14 მარტი, 1998) იყო იემენელი პოლიტიკოსი, რომელიც იემენის არაბული რესპუბლიკის (ჩრდილოეთ იემენი) მეორე პრეზიდენტი იყო 1967 წლის 5 ნოემბრიდან 1974 წლის 13 ივნისამდე. თავდაპირველად იემენის მუტავაკილის სამეფოს დროს ოპოზიციური ჯგუფის „თავისუფალი იემენის მოძრაობის“ ლიდერი, საბოლოოდ იგი იბრაჰიმ ალ-ჰამდიმ დაამხეს და გადასახლებაში გარდაიცვალა.

## ადრეული ცხოვრება
აბდელ ალ-რაჰმან ალ-ირიანი 1910 წელს სოფელ ირიანში დაიბადა. მისი მამა, იაჰია ალ-ირიანი, იემენის მუტავაკილის სამეფოს მთავარი მოსამართლე და შარიათის დიდად პატივცემული მკვლევარი იყო. დედამისი, სალვა ალ-ირიანი, სოფელში თავისი საქველმოქმედო საქმიანობით იყო ცნობილი.

აბდ ალ-რაჰმანმა განათლება თავის სოფელ ირიანში დაიწყო 16 წლის ასაკამდე, შემდეგ კი დედაქალაქ სანაში გაემგზავრა, რათა იქ ცნობილ შარიათის სკოლაში ესწავლა. რამდენიმე წლის შემდეგ მან დაამთავრა სკოლა და დაიწყო მუშაობა იმამის სასამართლოში, სადაც 1937 წლამდე მუშაობდა, სანამ პირველად არ დაინიშნა მოსამართლედ.

„ჰაარეცის“ ჟურნალისტ იოსი მელმანის, ჟურნალ „მიშპაჩას“ ჟურნალისტ დორიტ მიზრაჰის და ყოველკვირეულ გაზეთ „ჰაოლამ ჰაზეჰში“ გამოქვეყნებული სტატიის თანახმად, არსებობს მოსაზრებები, რომ ალ-ირიანი დაიბადა ზაქარია ჰადადის სახელით იემენელ ებრაულ ოჯახში, იბში.

## ალვაზირის გადატრიალებაში მონაწილეობა
ალ-ერიანი აქტიურად ეწინააღმდეგებოდა იემენის სამეფოს მეფეებს და ეხმარებოდა თავისუფალი იემენის მოძრაობას რესპუბლიკის დამყარებაში. 1948 წლის თებერვალში მან მონაწილეობა მიიღო ალვაზირის გადატრიალებაში იემენის იმდროინდელი მმართველის, იაჰია ჰამიდუდინის წინააღმდეგ, რომლის მიზანიც კონსტიტუციური მონარქიის დამყარება იყო. რევოლუციის წარუმატებლობის შემდეგ, რომელიც მხოლოდ 12 დღეს გაგრძელდა, იგი დაახლოებით 7 წელი იმყოფებოდა ციხეში. 1955 წელს ალ-ირიანს თავის მოკვეთით სიკვდილით დასჯა მიესაჯა თავისუფალი იემენის მოძრაობასთან მისი საქმიანობისთვის. თუმცა, სიკვდილით დასჯამდე რამდენიმე წუთით ადრე, მეფე აჰმედ ბინ იაჰიამ მას სასჯელი გადაუვადა. მან სულ 15 წელი გაატარა ციხეში 1962 წელს გათავისუფლებამდე.

## ჩრდილოეთ იემენის პრეზიდენტის თანამდებობაზე ყოფნის ვადა
აბდულ რაჰმან ალ-ირიანი ეწინააღმდეგებოდა ეგვიპტისა და საუდის არაბეთის ჩარევას იემენის საქმეებში და თავის ორ კოლეგასთან, აჰმად მუჰამედ ნუმანთან და მოჰამად ალ-ზუბაირისთან ერთად, ხელმძღვანელობდა ძლიერ მოძრაობას ჩრდილოეთ იემენის სამოქალაქო ომში ეგვიპტის ჩარევის წინააღმდეგ რესპუბლიკელებსა და როიალისტებს შორის. ის 1966 წელს ნუმანთან ერთად ეგვიპტეში დააკავეს, სანამ მათი პარტნიორი ალ-ზუბაირი უფრო ადრე მოკლეს.

1970 წელს მან სამეფო რეჟიმის მხარდამჭერებთან ეროვნული შერიგების შეთანხმებას მიაღწია და საუდის არაბეთთან ოფიციალური ურთიერთობები დაამყარა. 1972 წელს მან სამხრეთ იემენთან ქვეყნის ორი ნაწილის გაერთიანების შესახებ შეთანხმებას მიაღწია, რაც 1990 წლის გაერთიანების საფუძველს წარმოადგენდა. ასევე, მისი რეჟიმის დროს იემენში პირველად ჩატარდა საპარლამენტო არჩევნები და მუდმივი კონსტიტუცია.

1974 წელს იბრაჰიმ ალ-ჰამდის მიერ მოწყობილი გადატრიალების შემდეგ, ალ-ერიანი სირიაში გადასახლდა. საბოლოოდ, ის 1998 წელს დამასკოში გარდაიცვალა.

## რესურსები ინტერნეტში
* История президентов Йемена 

კატეგორია:მამაკაცები
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:იემენელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:იემენის პრეზიდენტები

## სქოლიო