open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნინო მაღნარაძე

**ნინო მაღნარაძე** (დ. 15 მარტი, 1916 — გ. 26 მაისი, 1992) — ქართველი ასტრონომი, მათემატიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია 
ნინო მაღრაძე დაიბადა 1916 წლის 15 მარტს, ქალაქ სენაკში. გარდაიცვალა 1992 წლის 26 მაისს. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი 1939 წელს. 1939-1942 წლებში იყო ასტრონომიის კათედრის ასპირანტი ცის მექანიკის სპეციალობით.

1941-1992 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მასწავლებლის, ასისტენტის, დოცენტის, პროფესორის თანამდებობებზე. მისი სამეცნიერო შრომები ეძღვნება ცის მექანიკის აქტუალურ საკითხებს. კერძოდ, იგი იკვლევდა ცვლადი მასის მქონე კოსმოსური სხეულების (მეტეორიტები, კომეტები, თანამგზავრები) მოძრაობას. მან შეიმუშავა ახალი ეფექტური მეთოდი ცვალებადმასიანი სხეულის მოძრაობის ამოცანების შესასწავლად - კოსმიური სივრცის ფრენის პირობებში. ეს მეთოდი საშუალებას იძლევა ამ ამოცანების არა მარტო ანალიზური ამონახსნის მიღებას, არამედ საკმაოდ ხელსაყრელია თანამედროვე ელექტრონულ-გამომთვლელ მანქანებზე რიცხვითი რეალიზაციისათვის. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1966), პროფესორი (1969). პირველი ქალი საქართველოში, რომელსაც ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიენიჭა.

## ლიტერატურა 
* საქართველოს მათემატიკოსები და მექანიკოსები: ბიოგრაფიული ცნობარი - ნოდარ მახვილაძე. თბ. 2016, გვ. 244-245.  საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული  აკადემია: ქართული ენციკლოპედიის ი. აბაშიძის სახელობის მთავარი სამეცნიერო რედაქცია: georgianencyclopedia.ge. საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.5, თბ. 2023, გვ. 589

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ქართველი ასტრონომები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი მეცნიერები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
რობინა ნაბანჯა

**რობინა ნაბანჯა** (დ. 17 დეკემბერი, 1969) — უგანდელი მასწავლებელი და პოლიტიკოსი. უგანდის პირველი ქალი და მოქმედი პრემიერ-მინისტრი. პარლამენტმა მისი კანდიდატურა ოფიციალურად 2021 წლის 21 ივნისს დაამტკიცა, რითაც მან რუჰაკანა რუგუნდა შეცვალა, რომელიც მოგვიანებით უგანდის პრეზიდენტის აპარატში განსაკუთრებულ დავალებათა ელჩად დაინიშნა. იგი გარდაცვლილი ჯონ კაიირას (რომელიც ფერმერიც იყო და მკერავიც) და ნზერემერი ნაკატოს ქალიშვილია.

2019 წლის 14 დეკემბრიდან 2021 წლის 3 მაისამდე, იგი უგანდის კაბინეტში ჯანდაცვის სახელმწიფო მინისტრის თანამდებობას იკავებდა. 

ამავდროულად, იგი მე-11 მოწვევის პარლამენტში (2021–2026 წლებში) კაკუმიროს ოლქის ქალთა წარმომადგენლად არჩეული პარლამენტის წევრია; ამავე მოვალეობას იგი მე-10 მოწვევის პარლამენტშიც (2016–2021 წლებში) ასრულებდა.

## სქოლიო
კატეგორია:უგანდელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:უგანდის პრემიერ-მინისტრები
ლიმფოციტური ჰიპოფიზიტი

მინი|ლიმფოციტური ჰიპოფიზიტი. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება კონტრასტით. საგიტალური ჭრილი.
**ლიმფოციტური ჰიპოფიზიტი** (ლათ. Hypophysitis lymphocytica) — ავტოიმუნური დაავადება, რა დროსაც ხდება ჰიპოფიზის ინფილტრაცია ლიმფოციტების მიერ და, შესაბამისად, ვითარდება ჰიპოფიზის ანთება (ჰიპოფიზიტი). შესაძლოა გამოწვეული იყოს ჰიპოფიზის ან ახლომდებარე პათოლოგიური მასებით, ინფექციით, გარკვეული მედიკამენტებით. აღსანიშნავია, რომ ლიმფოციტური ჰიპოფიზიტის სიხშირე 9-ჯერ მაღალია მდედრობით სქესში - ხშირად ორსულობის მესამე ტრიმესტრში ან მშობიარობის შემდეგ. შესაძლოა ასოცირებული იყოს ისეთ სხვა აუტოიმუნურ დაავადებებთან, როგორებიცაა ავტოიმუნური თიროიდიტი (ჰაშიმოტოს თიროიდიტი, გრეივის დაავადება), ვიტილიგო, სისტემური წითელი მგლურა, რევმატოიდული დაავადება და ა.შ. მკურნალობისათვის გამოიყენება კორტიკოსტეროიდები და საჭიროებისამებრ - ჰორმონები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Lymphocytic hypophysitis - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
იუნიუს ანიუს ბასუსი

**იუნიუს ანიუს ბასუსი** () — IV საუკუნის შუა პერიოდის რომის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, კონსული 331 წელს.

## ბიოგრაფია
318-331 წლებში ბასუსს ეკავა იტალიის პრეტორიანელთა პრეფექტის თანამდებობა. 331 წელს იგი დაინიშნა კონსულად ფლავიუს აბლაბიუსთან ერთად.

შესაძლოა, იუნიუსი ქრისტიანი ყოფილიყო. ბასუსმა ესკვილინის ბორცვზე ააგო ბაზილიკა (ე.წ. იუნიუს ბასუსის ბაზილიკა), რომელშიც შემორჩენილია მისი გამოსახულება. ასევე, მას აიგივებენ ბასუსთან, რომელიც მფარველობდა პოეტ პუბლილიუს ოპტატიანუს ფორფირიუსს.

მისი ვაჟი, იუნიუს ბასუსი, მოგვიანებით ქალაქ რომის პრეფექტი (პრეფექტუს ურბი) გახდა.

## ლიტერატურა
*Jones A. H. M. Iunius Bassus 14 // Prosopography of the Later Roman Empire (англ.) / A. H. M. Jones, J. R. Martindale, J. Morris. —  [2001 reprint]. — Cambridge: Cambridge University Press, 1971. — Vol. I: A.D. 260–395. — P. 154-155. — ISBN 0-521-07233-6.
*Elsner, J.R., Imperial Rome and Christian Triumph: The Art of the Roman Empire AD 100—450, Oxford University Press, 1998, p. 192. ISBN 0192842013,

კატეგორია:რომის იმპერიის პიროვნებები
ფლავიუს აბლაბიუსი

**ფლავიუს აბლაბიუსი** () — IV საუკუნის პირველი ნახევრის რომის იმპერიის გამოჩენილი სახელმწიფო მოღვაწე და 331 წლის კონსული.

## ბიოგრაფია
აბლაბიუსი წარმოშობით კრეტადან იყო. მშობლების სოციალური სტატუსი დაბალი იყო და ისინი წარჩინებულთა წრეს არ მიეკუთვნებოდნენ. როგორც ევნაპიუსი მოგვითხრობს, აბლაბიუსის დაბადებისას დედამისმა ვინმე ეგვიპტელი ასტროლოგისგან მიიღო წინასწარმეტყველება, რომ მან „შვა კაცი, რომელიც მეფეზე ოდნავ ნაკლები იქნებოდა“.

დროთა განმავლობაში აბლაბიუსი კრეტის ნამესტნიკის (მმართველის) აპარატის ოფიციალი (მოხელე) გახდა. აბლაბიუსის დაცემა დაახლოებით 337 წლის ზაფხულში მოხდა. ევნაპიუსი შემდგომ მოვლენებს ასე აღწერს:

ევნაპიუსი წერს, რომ აბლაბიუსს სიკვდილი იმის გამო ეწვია, რომ მან ფილოსოფოს სოპატრეს მკვლელობა მოაწყო. სინამდვილეში კი აბლაბიუსი მსხვერპლად შეეწირა ე.წ. „337 წლის ჟლეტას“, როდესაც კონსტანტინეს გარდაცვალების შემდეგ მოკლეს მისი თითქმის ყველა მამრობითი სქესის ნათესავი (ვაჟებისა და ორი ძმისშვილის გარდა), ისევე როგორც ბევრი გავლენიანი მოხელე.

ცნობილია, რომ აბლაბიუსს ჰყავდა ქალიშვილი ოლიმპია (ან ოლიმპიადა). ამიანე მარცელინუსი გვაუწყებს, რომ 360 წელს კონსტანციუს II-მ,მეფე არშაკ II სომეხი კავშირის განმტკიცების მიზნით, მასზე დააქორწინა „...ოლიმპიადა, პრეტორიუმის ყოფილი პრეფექტის, აბლაბიუსის ასული, რომელიც ოდესღაც მისი ძმის, კონსტანტის საცოლე იყო“. ასევე, შესაძლოა აბლაბიუსს ჰყოლოდა ვაჟი, სახელად სელევკუსი.

აბლაბიუსი ფლობდა ვრცელ მამულებს ბითინიაში, აგრეთვე სახლს კონსტანტინოპოლში. ერთი საუკუნის შემდეგ ამ სახლში გალა პლაციდია ცხოვრობდა. აბლაბიუსი ქრისტიანი იყო (ათანასე ალექსანდრიელი თავის ერთ-ერთ სააღდგომო ეპისტოლეში მას „ჭეშმარიტად ღვთისმოშიშს“ უწოდებს). იგი იყო იმპერატორ კონსტანტინესადმი მიძღვნილი ლექსებისა და, შესაძლოა, ზოგიერთი ეპიგრამის ავტორი. ცნობილია, რომ IV ან V საუკუნეში ასევე არსებობდა ვინმე ისტორიკოსი აბლაბიუსი, რომელმაც გოთების ისტორია დაწერა (მის მასალებს ხანდახან კასიოდორუსი და იორდანისი იყენებდნენ). შესაძლებელია მისი გაიგივება ფლავიუს აბლაბიუსთან.

## ლიტერატურა
*Parvis, Sara, Marcellus of Ancyra And the Lost Years of the Arian Controversy 325—345, Oxford University Press, 2006, ISBN 0-19-928013-4, pp. 138—140.
*Jones A. H. M. Fl. Ablabius 4 // Prosopography of the Later Roman Empire (англ.) / A. H. M. Jones, J. R. Martindale, J. Morris. —  [2001 reprint]. — Cambridge: Cambridge University Press, 1971. — Vol. I: A.D. 260–395. — P. 3-4. — ISBN 0-521-07233-6.
*Флавий Аблабий (англ.). — в Smith's Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology.
*Григорюк Т. В. 337 год: Кризис власти и «убийства принцев» // ВДИ. 2. 2012. С. 155—166

## რესურსები ინტერნეტში
* Евнапий. Жизнь философов и софистов.
* Либаний. Речь XLII. За Талассия.
* Зосим. Новая история. II. 40. 3.

## სქოლიო
კატეგორია:რომის კონსულები
კატეგორია:რომის იმპერიის პიროვნებები
ტენარონის კონცხი

**ტენარონის კონცხი** აქ აგრეთვე იყო ქალაქი ტენარონი () და მიწისქვეშა მღვიმე, სადაც გადიოდა ჰადესის გზა. აქედან ამოიყვანა ჰერაკლემ კერბერი, უზადო კითაროდი — არიონიც თავისი მითიური დელფინით ამ ადგილს მოადგა.

ძველად, ტენარონის კონცხი დაქირავებული ჯარისკაცების მთავარი ბაზარი იყო, სადაც შეიძლებოდა როგორც ცალკეული ჯარისკაცების, ასევე მთელი დანაყოფების დაქირავება მეთაურებით.

1941 წლის 27-დან 29 მარტამდე, ბრიტანული ფლოტი ამ კონცხთან იტალიის ფლოტს ებრძოდა, რამომლის დროსაც იტალიელებს მნიშვნელოვანი მარცხი მიადგათ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის კონცხები
კამარესის აკვედუკი

, კვიპროსი, აკვედუკი, რომელიც ცნობილია როგორც კამარესი.]]

**კამარესის აკვედუკი**, ასევე ცნობილია როგორც **ბექირ ფაშას აკვედუკი** — აკვედუკი ლარნაკასთან ახლოს, კვიპროსი. იგი მდებარეობს ლარნაკის გარეთ, ლიმასოლისკენ მიმავალ ძველ გზასთან. მისი მშენებლობა 1747 წელს დაიწყო. ტასოს მიკროპულოსმა იგი აღწერა, როგორც ყველაზე გამორჩეული წყალმომარაგების სისტემა, რომელიც კვიპროსში აშენებულა.

## ისტორია
აკვედუკი დაფინანსდა ებუბექირ ფაშას მიერ, რომელიც ლარნაკის ოსმალო გუბერნატორი იყო. ნაგებობა 1939 წლამდე ფუნქციონირებდა და იგი 75 თაღისგან შედგება.

აკვედუკის მშენებლობა 1747 წელს დაიწყო და 1750 წელს დასრულდა, რაც ჯამში 50 000 ქურუში დაჯდა და ეს თანხა ებუბექირ ფაშამ გადაიხადა. უცხოელი მოგზაურები მას ხშირად მიიჩნევდნენ როგორც კვიპროსში ოსმალეთის პერიოდში აგებულ ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ძეგლს. 1754 წელს ალექსანდრე დრამონდმა აღნიშნა:

, კვიპროსი, კარმარესის სახელობის აკვედუკი, ზოგადი ხედი 1973 წელს, ამ ტერიტორიაზე თანამედროვე განვითარების დაწყებამდე..]]

## ლიტერატურა
* .
* .
* .
* .
* .
* .

## სქოლიო
კატეგორია:კვიპროსის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:კვიპროსის ისტორია
ტენარონის კონცხი (მთვარე)

**ტენარონის კონცხი** () — მთიანი შემაღლება მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. იგი აღმოსავლეთის მხრიდან შეჭრილია ღრუბლების ზღვაში (კვადრანტებიː LQ-19, LAC-95). კონცხის სელენოგრაფიული კოორდინატებია . სახელი ეწოდა პელოპონესის ნახევარკუნძულზე უკიდურეს სამხრეთით მდებარე, ტენარონის კონცხის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1961 წელს).

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის კონცხები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-19
ჰერაკლიდე პონტოელი

**ჰერაკლიდე პონტოელი** (; დ. ძვ. წ. 385, ჰერაკლეა პონტიკა — გ. ძვ. წ. 322, ათენი) — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი, მექანიკოსი და ასტრონომი.

დაიბადა ჰერაკლეაში (დღევანდელი ერეგლი, თურქეთი), ბერძნულ კოლონიაში შავი ზღვის სანაპიროზე (პონტო). დიოგენე ლაერტელი იუწყება, რომ ჰერაკლიდემ მშობლიურ ქალაქში ადგილობრივი ტირანი მოკლა, თუმცა სხვა მხრივ ძალიან ექსტრავაგანტული ადამიანი იყო, მისტიფიკაციას აყოლილი. მოგვიანებით ათენში ჩასვლისას ის პითაგორელებთან, პლატონთან და არისტოტელესთან სწავლობდა.

ჰერაკლიდეს ნაშრომები, რომლებიც ანტიკურ ხანაში ძალიან პოპულარული იყო, არ შემორჩენილა. გვიანდელი ავტორების განცხადებებით თუ ვიმსჯელებთ, ის ეთიკურ, ფიზიკურ, გრამატიკულ და ესთეტიკურ თემებზე წერდა.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კონცხს დაარქვეს ჰერაკლიდე.

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები
კატეგორია:თურქეთში დაბადებულები
ფანერომენის ეკლესიის კატაკომბი

**ფანერომენის ეკლესიის კატაკომბი** — ლარნაკაში მდებარე კატაკომბა, კვიპროსი. იგი მდებარეობს ფანერომენის ეკლესიის გვერდით. კატაკომბები ეკუთვნის ხრისოლეონტისას მონასტერს.

## წინარე ისტორია
ფანერომენის ეკლესიის გარეთ, შენობის აღმოსავლეთ კედლიდან დაახლოებით 7 მეტრში, მდებარეობს კატაკომბის შესასვლელამდე მიმავალი კიბეები. ეს სამარხი 1870 წელს აღმოაჩინეს. სამარხების მომიჯნავე ეკლესიის შენობა 1920 წლით თარიღდება. ეს არის სადა თეთრი ეკლესია გუმბათითა და ორი სამრეკლოთი. ეკლესიის ქვეშ გადის კატაკომბების გვირაბების ქსელი, მათ შორის ორი დიდი სამარხი, რომლებიც ერთმანეთთან დერეფნით არის დაკავშირებული. კატაკომბები ეკუთვნის ხრისოლეონტისას მონასტერს. ეს არის კლდის მღვიმე ორი კამერით. სტრუქტურა მიანიშნებს, რომ ის ოდესღაც წარმართული სამარხი იყო და ფინიკიურ ხანას ეკუთვნოდა. წყაროები სამარხების ზუსტ თარიღზე ვერ თანხმდებიან და მონაცემები განსხვავდება ძვ. წ. IV საუკუნიდან ძვ. წ. 1200 წლამდე.

ადგილს სხვადასხვა მაგიურ თვისებებს მიაწერენ: მათ, ვისაც ღვთისმშობლისგან დახმარების თხოვნა სურდათ, შეეძლოთ ტანსაცმლის ნაჭრები ჭიშკარზე დაეტოვებინათ. სამარხები დღესაც გამოიყენება ღვთისმსახურებისთვის, შიგნით კი დიდი რაოდენობით შესაწირი და ღვთისმშობლის ხატებია ნაპოვნი. გარდა ამისა, ითვლება, რომ მომიჯნავე ეკლესია მას შემდეგ აშენდა, რაც ადგილობრივმა მცხოვრებმა ღვთისმშობელი სიზმარში ნახა, შემდეგ კი მისი ხატი სამარხების ადგილის სიახლოვეს იპოვა.

2012 წლის გათხრების დროს კატაკომბასთან დაკავშირებული კიდევ ორი სამარხი აღმოაჩინეს.

## სქოლიო
კატეგორია:კვიპროსის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:კვიპროსის ეკლესიები
კეტლინ ალკალა

**კეტლინ ალკალა** (; დ. 29 აგვისტო, 1954) — მოთხრობების კრებულის, ესეების კრებულისა და სამი რომანის ავტორი, რომელთა მოქმედებაც ამერიკის სამხრეთ-დასავლეთსა და მეცხრამეტე საუკუნის მექსიკაში ხდება. იგი ასწავლის შემოქმედებით წერას ვორქშოფებსა და სასწავლო პროგრამებზე ვაშინგტონის შტატსა და სხვა ადგილებში, მათ შორის: სიეტლის უნივერსიტეტში, ნიუ-მექსიკოს უნივერსიტეტსა და რიჩარდ ჰუგოს სახლში (Richard Hugo House).

## ადრეული ცხოვრება
ალკალა დაიბადა 1954 წელს კომპტონში, კალიფორნიის შტატში, მექსიკელი მშობლების ოჯახში. მისი წინაპრები ჩრდილოეთ მექსიკიდან, კერძოდ სონორასა და ჩიუაუას შტატებიდან იყვნენ; მისი ზოგიერთი დიდი ბებია-ბაბუა მექსიკის ქალაქ სალტილოში ცხოვრობდა. იგი პროტესტანტული აღმსარებლობით გაიზარდა. ალკალა საფრანგეთის სოფელ ნიერიდან (Nyer) წამოსული სეფარდი „კონვერსოების“ (გაქრისტიანებული ებრაელების) შთამომავალია და დღემდე ინარჩუნებს „კავშირს იუდაიზმთან“. მან ესპანეთის მოქალაქეობაზე განაცხადი მას შემდეგ შეიტანა, რაც ესპანეთის მთავრობამ მოქალაქეობის შეთავაზება დაიწყო იმ სეფარდი ებრაელებისთვის, რომლებიც ესპანური ინკვიზიციის დროს იყვნენ გაძევებულნი. მისი ბებია ოპატას ტომის ინდიელი და ირლანდიურ-მექსიკური წარმოშობის იყო.

## კარიერა
ალკალა ასევე არის ჟურნალ „The Raven Chronicles“-ის თანადამფუძნებელი და რედაქტორი. მისი რომანის, „ჩვეულებრივი სულების“ (Spirits of the Ordinary), მიხედვით დადგმული სპექტაკლი პორტლენდში (ორეგონის შტატი), „The Miracle Theatre“-ის მიერ იქნა წარმოებული. იგი იყო რიჩარდ ჰუგოს სახლის (Richard Hugo House) საბჭოს წევრი, ასევე გახლდათ ორგანიზაციების — „Con Tinta“-ს, „Field’s End“-ისა და „Centrum Writers Conference“-ის საკონსულტაციო საბჭოების წევრი. თავისი შემოქმედებისთვის იგი რამდენიმე ჯილდოს მფლობელია, მათ შორის 2007 წელს მიიღო „Artist Trust/Washington State Arts Commission“-ის სტიპენდია.

ალკალა ვაშინგტონის შტატში, ბეინბრიჯის კუნძულზე (Bainbridge Island) ცხოვრობს.

## ნამუშევრები
**Mrs. Vargas and the Dead Naturalist* (Calyx Books)
**Spirits of the Ordinary* (Chronicle; Harvest Books)
**The Flower in the Skull* (Chronicle; Harvest Books)
**Treasures in Heaven* (Chronicle; Northwestern University Press)
**The Desert Remembers My Name: On Family and Writing* (University of Arizona Press)
**The Deepest Roots: Finding Food and Community on a Pacific Northwest Island*

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები
იდალგოტიტლანი

**იდალგოტიტლანის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის ოლმეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 18 275 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებლის ტოლია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 011 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 18.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ვერაკრუსის შტატის შემადგენლობაში 1868 წლის 1-ელ დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია იდალგოტიტლანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 30070.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვერაკრუსის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ვერაკრუსის მუნიციპალიტეტები
სულიკო კუპრაძე

**სულიკო კუპრაძე** (დ. 3 ივნისი, 1943) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი. ვირუსოლოგი, იმუნოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

## ბიოგრაფია 
სულიკო კუპრაძე დაიბადა 1943 წლის 3 ივნისს, ქალაქ თბილისში. 1967–1970 წლებში იყო მოსკოვში ვირუსოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტი. 1970–1972 წლებში თბილისის სანიტარიისა და ჰიგიენის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1972–1978 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ცენტრალური სამეცნიერო–კვლევითი ლაბორატორიის განყოფილების გამგე. 1978–1990 წლებში მორფოლოგიის ინსტიტუტის განყოფილების გამგე. 1990 წლიდან სამედიცინო ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტის განყოფილების გამგეა. ავტორია 51 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება ინფექციების პრობლემას, პლაფერონის როლს ონკოლოგიაში, იმუნოლოგიაში. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები: „ვირუსული და მიკრობული ინფექციების მოდელირება უჯრედულ და ორგანულ კულტურებში“(თბ. „მეცნიერება“, 1985), „ექსპერიმენტული გრიპის მიმდინარეობა და მკურნალობა იმუნოდეპრესიის პირობებში“ (თბ. „მეცნიერება“, 1986). 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა – „ნეირამინიდაზის ფუნქციური მნიშვნელობა გრიპისა და პარაგრიპის ინფექციის დროს“, დაიცვა 1971 წელს.

## ლიტერატურა 
*  ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში:თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია,  თბ. 2000, გვ. 165

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:ქართველი მეცნიერები
პატრიკ ზიუსკინდი

**პატრიკ ზიუსკინდი** (; დ. 26 მარტი, 1949 ზიუსკინდის ცოლი გერმანელი გამომცემელი ტანია გრაფია, რომლისგანაც მწერალს ერთი ვაჟი ჰყავს. 

## რჩეული ნაშრომები
* *კონტრაბასი* (*Der Kontrabaß*) (პიესა, 1981)
* *სუნამო* (*Das Parfum*) (რომანი, 1985)
* *მტრედი* (*Die Taube*) (ნოველა, 1988)
* *ბატონი ზომერის ამბავი* (*Die Geschichte von Herrn Sommer*) (ნოველა, 1991)
* *სამი ისტორია და რეფფლექსია* (*Drei Geschichten und eine Betrachtung*) (მოთხრობები, 1996)
* *სიყვარულსა და სიკვდილზე* (*Über Liebe und Tod *) (ესსე, 2006)

## დამატებითი საკითხავი
*Delseit, Wolfgang and Drost, Ralf. *Patrick Süskind. Das Parfum. Erläuterungen und Dokumente*. Stuttgart: Reclam, 2000. .

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Patrick Süskind at German National Library
* Patrick Süskind at The Literary Encyclopedia

## სქოლიო
კატეგორია:პატრიკ ზიუსკინდი
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი რომანისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის გერმანელი რომანისტები
კატეგორია:მაგიური რეალიზმის მწერლები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები
ისმაელ ბუიო

**ისმაელ ბუიო** (, ; დ. 28 სექტემბერი, 1605, ლუდენი, საფრანგეთი — გ. 25 ნოემბერი, 1694, პარიზი) — ფრანგი კოპერნიკელი ასტრონომი. ის თავის ნაშრომებს ლათინიზებული გვარით ბულიალდუსი აწერდა ხელს. ის იყო პირველი, ვინც ჩამოაყალიბა უნივერსალური მიზიდულობის კანონი, როგორც „უკუკვადრატის კანონი“ (მიზიდულობის ძალა უკუპროპორციულია მანძილის კვადრატისა).

ისააკ ნიუტონის „ნატურალური ფილოსოფიის მათემატიკური საწყისების“ მესამე წიგნში იგი ეყრდნობოდა იოჰანეს კეპლერისა და ბუიოს დაკვირვებებით განსაზღვრულ პლანეტარული ორბიტების გაზომვებს. ედმუნდ ჰალეისადმი მიწერილ წერილში მან ბულიო მოიხსენია, როგორც მისი ერთ-ერთი წინამორბედი უკუკვადრატის კანონის აღმოჩენისა.

## ბიოგრაფია
ისმაელ ბუიო დაიბადა ასტრონომიის მოყვარულის, მდიდარი ჰუგენოტი ნოტარიუსის ოჯახში. ბუიო 21 წლის ასაკში კათოლიციზმი მიიღო და ხუთი წლის შემდეგ მღვდლად აკურთხეს. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ის სამეფო ბიბლიოთეკარად მუშაობდა, მოგზაურობდა სხვადასხვა ქვეყანაში და ყიდულობდა წიგნებს. ამავდროულად, სწავლობდა კოპერნიკის, გალილეოს და კეპლერის ნაშრომებს და გახდა სამყაროს ჰელიოცენტრული თეორიის ერთგული მხარდამჭერი. მერსენის, რომელიც იმ დროს ევროპული სამეცნიერო ცხოვრების კოორდინატორი იყო, საშუალებით ბუიო ახლოს გაეცნო ჰიუგენსს, გასენდის, პასკალს და იმ დროის სხვა გამოჩენილ მეცნიერებს.

1657 წელს ის მცირე ხანი მუშაობდა საფრანგეთის ელჩის მდივნად ჰოლანდიაში, შემდეგ კი დაუბრუნდა ბიბლიოთეკარის სამუშაოს. სიცოცხლის ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში ის პარიზში, სენტ-ვიქტორის სააბატოში აბატად მსახურობდა.

1633 წელს, გალილეოს სასამართლო პროცესის შემდეგ, ბუიომ შეაჩერა თავისი ასტრონომიული ნაშრომის, „ფილოლაუსის“, გამოცემა, რომელიც ჰელიოცენტრული პერსპექტივიდან იყო დაწერილი. 1639 წელს მან წიგნი ჰოლანდიაში გამოაქვეყნა ავტორის სახელის მითითების გარეშე.

ბუიოს ძირითადი ასტრონომიული ნაშრომი, რომელიც 1645 წელს გამოქვეყნდა, სახელწოდებით „ასტრონომია ფილოლაიკა“ (ფილოლაოსი იყო ძველი ბერძენი პითაგორელი ფილოსოფოსი, რომელიც დედამიწის მოძრაობის იდეას ემხრობოდა). მასში მან არა მხოლოდ მხარი დაუჭირა კეპლერის პირველ კანონს, რომლის მიხედვითაც პლანეტები ელიფსურად მოძრაობენ, არამედ ასეთი მოძრაობის შესაძლო მექანიზმიც წამოაყენა: უნივერსალური გრავიტაციული ძალა, რომელიც უკუპროპორციულია მანძილის კვადრატისა. თუმცა, ბუიომ სიფრთხილე გამოიჩინა და დარწმუნებით არ ამტკიცებდა, რომ ასეთი ძალა რეალურად არსებობდა.

ის აკვირდებოდა ცვლად ვარსკვლავებს და იყო პირველი, ვინც დაადგინა 11-თვიანი პერიოდი ვეშაპის მირას (1667) სიკაშკაშისთვის. მან თარგმნა თეონ სმირნელისა და პტოლემეოსის ასტრონომიული ნაშრომები. მან ასევე ჩაატარა კვლევა მათემატიკაში, ოპტიკასა და ფილოლოგიაში.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბულიალდუსი.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ასტრონომები
იასმინ ვაინალდუმი

მინი|ვაინალდუმი, 2016, chaos

**იასმინ ვაინალდუმი** (დ. 10 ივლისი, 1998) — ჰოლანდიელი მოდელი. ცნობილია თავისი თავდაჯერებული სიარულით პოდიუმზე.

მინი|ვაინალდუმი, chaos მოდის ბრენდისთვის

## ადრეული ცხოვრება
ვაინალდუმი დაიბადა ამსტერდამში, ნიდერლანდებში. იასმინის მამა სურინამიდანია, ხოლო დედა ნიდერლანდებიდან. ნიუ-იორკში 16 წლის ასაკში გადავიდა საცხოვრებლად.

## კარიერა
ვაინალდუმის სამოდელო დებიუტი შედგა 2014 წელს Elite Model Look კონკურსზე, სადაც მსოფლიო ფინალში იასმინი წარმოადგენდა ნიდერლანდებს და მოიგო კონტრაქტი Elite Model Management-ის ამსტერდამის ფილიალთან.. Elite Worldwide-თან და The Society-სთან ხელმოწერის შემდეგ, ვაინალდუმმა თავისი პოდიუმის დებიუტი გააკეთა Jean-Paul Gaultier Haute Couture F/W 15 შოუზე და ექსკლუზიურად იარა Prada-სთვის S/S 16 შოუს სეზონზე, სადაც შემდგომში დაჯავშნა S/S 16 კამპანია საშა პივოვაროვასა და ნატალია ვოდიანოვასთან ერთად. მისი პირველი ჟურნალის ყდა იყო I-D Magazine-ის 2016 წლის ზაფხულის გამოცემისთვის. 2018 წელს მან გააკეთა დებიუტი 2018 Victoria's Secret Fashion Show-ზე.

2017 წელს ვაინალდუმი შეირჩა Vogue Arabia-ს მიერ "11 მოდელად, რომლებიც უნდა იცნობდეთ".

2017 წლიდან 2019 წლამდე ვაინალდუმი მოხვდა Models-ის "Top 50" მოდელების სიაში  და ასევე იყო რანგირებული მის ყოფილ "Top Sexiest" სიაში.  2018 წელს ის რანგირებული იყო Business of Fashion-ის წლიურ სიაში 500 ადამიანისა, რომლებიც აყალიბებენ მოდის ინდუსტრიას.

2021 წელს ვაინალდუმმა იარა ერთადერთ შოუზე, რომელიც იყო Chanel S/S22 #PFW. ამის შემდეგ ის წავიდა შესვენებაზე პოდიუმიდან წელიწადზე მეტი ხნით. 2023 წლის ივლისამდე, სადაც ის დაბრუნდა პოდიუმზე Valentino Couture A/W23-სთვის. იასმინი არ დაბრუნებულა 2024 წლის მარტამდე, როდესაც იარა Moncler-თან ერთად.

## პირადი ცხოვრება
ვაინალდუმი ადრე ამერიკელი რეპერის G-Eazy-ის შეყვარებული იყო 2019 წელს, სანამ ის არ დაუკავშირდა ამერიკელ რეპერ მეგან ზი სტალიონს Instagram-ზე 2020 წელს.

2021 წლიდან მსახიობ თომას დოჰერთის შეყვარებული იყო.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:მოდელები
კატეგორია:ნიდერლანდელი მოდელები
კატეგორია:სურინამელები
კატეგორია:ქალი მოდელები
შარლ ჟოზეფ სენტ-კლერ დევილი

**შარლ ჟოზეფ სენტ-კლერ დევილი** (; დ. 26 თებერვალი, 1814, სენტ-ტომასი — გ. 10 ოქტომბერი, 1876, პარიზი) — ფრანგი გეოლოგი და მეტეოროლოგი. საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1857). ფიზიკოს-ქიმიკოსის, ანრი-ეტიენ სენტ-კლერ დევილის ძმა.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა პარიზის მაღაროების სკოლა. 1855 წლიდან მუშაობდა ჟან-ბატისტ არმან ლუი ლეონს ელი დე ბომონის ასისტენტად პარიზის კოლეჯ დე ფრანსის გეოლოგიის განყოფილებაში. 1874 წელს მან შეცვალა იგი განყოფილების ხელმძღვანელის თანამდებობაზე.

1852 წელს ის იყო საფრანგეთის მეტეოროლოგიური საზოგადოების () ერთ-ერთი დამფუძნებელი და მისი პირველი მდივანი და პრეზიდენტი. 1857 წელს იგი აირჩიეს საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრად, არმან დიუფრენოის ნაცვლად. 1872 წლიდან ის მსახურობდა საფრანგეთის ყველა მეტეოროლოგიური სადგურის გენერალურ ინსპექტორად, რითაც შექმნა მეტეოროლოგიური სადგურების ქსელი საფრანგეთიდან ალჟირამდე.

მან შეისწავლა ვულკანური ფენომენები, კერძოდ, ვულკანების მიერ კრატერებიდან ამოფრქვევის დროს და მის შემდეგ გამოყოფილი აირები, ვულკანის ფერდობებზე არსებული ნაპრალები, ლავის ნაკადები და პიროკლასტური ქანები. მან ასევე გამოიკვლია ატმოსფეროსა და ოკეანეში ტემპერატურის რყევები. მისი პირველი სამეცნიერო ნაშრომი მოიცავდა ანტილის კუნძულებზე ჩატარებული კვლევების სერიას, სადაც ის სეისმურ და ვულკანურ მოვლენებზე იყო ორიენტირებული. მან ასევე მოინახულა ვეზუვის მთა. წამოაყენა თეორია, რომ ვულკანური ამოფრქვევები გამოწვეულია ზღვის წყლით დედამიწის ქერქში ბზარებში შეღწევით; როდესაც ის ცხელ ქანებთან კონტაქტში შედის, ის იწვევს აფეთქებით მოვლენებს და ამოფრქვევებს, თეორიას, რომელსაც ადასტურებს ის ფაქტი, რომ ბევრი ვულკანი სანაპიროსთან ახლოს მდებარეობს. იმოგზაურა მთელ დასავლეთ ინდოეთში.

1859 წლის 30 ივლისს, მან და მკვლევართა ჯგუფმა პირველებმა დაასრულეს უმაღლესი მწვერვალის, გრან კომბინიზე (4,314 მ) (ახლანდელი კომბინ გრაფენეირი) ასვლა შვეიცარიის ვალეს ალპებში.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კონცხს დააქრვეს დევილი.

## შრომები
* «Etudes géologiques sur les îles de Teneriffe et de Fogo» (1846);
* «Voyage géologique aux Antilles et aux îles de Ténériffe et de Fogo» (1847); 
* «Recherches sur les principaux phénomènes de météorologie et de physique terrestre aux Antilles» (1861);
* «Sur les variations périodiques de la température» (1866); 
* «Coup d’oeil historique sur la géologie et sur les travaux i d’Elie de Beaumont» (1878).

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი გეოლოგები
დევილის კონცხი (მთვარე)

**დევილის კონცხი** () — მთიანი შემაღლება მთვარის ხილული მხარის ჩრდილოეთ ნაწილში. იგი მდებარეობს აგასისის კონცხის ჩრდილოეთით, მონბლანის მთების სამხრეთით, მონს-პიტონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით და კასინის კრატერის ჩრდილო-დასავლეთით (კვადრანტებიː LQ-05, LAC-25). კონცხის სელენოგრაფიული კოორდინატებია . სახელი ეწოდა ფრანგი გეოლოგისა და მეტეოროლოგის, შარლ ჟოზეფ სენტ-კლერ დევილის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის კონცხები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-05
არქერუზიას კონცხი (მთვარე)

**არქერუზიას კონცხი** () — მთიანი შემაღლება მთვარის ხილული მხარის ჩრდილოეთ ნაწილში. იგი ყოფს მოწმენდილობისა და სიწყნარის ზღვებს ერთმანეთისგან (კვადრანტებიː LQ-12, LAC-42). კონცხის სელენოგრაფიული კოორდინატებია . 

კონცხს სახელი (, (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1961 წელს).

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის კონცხები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-12
ჰერაკლიდეს კონცხი (მთვარე)

**ჰერაკლიდეს კონცხი** () — მთიანი შემაღლება მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. წარმოადგენს იურას მთების დასასრულს, შეჭრილს წვიმების ზღვაში და ქმნის ცისარტყელას ყურის სამხრეთ-დასავლეთ საზღვარს (კვადრანტებიː LQ-04, LAC-24). კონცხის სელენოგრაფიული კოორდინატებია . სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი ფილოსოფოსის, მექანიკოსისა და ასტრონომის, ჰერაკლიდე პონტოელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

## სატელიტური კრატერები
ჰერაკლიდეს კონცხი წარმოდგენილია შემდეგი სატელიტური კრატერებით:

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის კონცხები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-04
General Dynamics X-62 VISTA

მინი|General Dynamics F-16 VISTA MATV
**General Dynamics X-62 VISTA** ("Variable Stability In-flight Simulator Test Aircraft" — ცვალებადი სტაბილურობის საფრენი სიმულატორის სატესტო თვითმფრინავი) არის ექსპერიმენტული თვითმფრინავი, შექმნილი F-16D Fighting Falcon-ის ბაზაზე, რომელიც მოდიფიცირებულ იქნა General Dynamics-ისა და Calspan-ის ერთობლივი საწარმოს მიერ შეერთებული შტატების საჰაერო ძალებში (USAF) გამოსაყენებლად. თავდაპირველად აღნიშნული **NF-16D** სახელით, თვითმფრინავი გადაკლასიფიცირდა X-62A-ად 2021 წლის ივნისში Skyborg-მდე განახლების ფარგლებში სიმულაციის ავტონომიური კონტროლის სისტემით (SACS).
X-62A რჩება საჰაერო ძალების სატესტო მფრინავთა სკოლის სასწავლო გეგმაში, როგორც სავარჯიშო თვითმფრინავი სატესტო მფრინავებისთვის.
NF-16D VISTA არის Block 30 F-16D, დაფუძნებული ისრაელის საჰაერო ძალების ვერსიის კორპუსის კონსტრუქციაზე, რომელიც მოიცავს ზურგულ გაფართოებას, რომელიც გადის ფიუზელაჟის სიგრძეზე ფარდაგის უკან და მძიმე სადესანტო შასის, აღებულს Block 40 F-16C/D-დან. გაფართოება იცავს ცვალებადი სტაბილურობის აღჭურვილობისა და სატესტო ხელსაწყოების უმეტეს ნაწილს. მძიმე შასი საშუალებას იძლევა სიმულირდეს თვითმფრინავები უფრო მაღალი დაშვების ჩაძირვის მაჩვენებლით, ვიდრე სტანდარტული F-16.
VISTA თვითმფრინავს ოპერირებს აშშ საჰაერო ძალების სატესტო მფრინავთა სკოლა და ახორციელებს ტექნიკურ მომსახურებას Calspan ედვარდსის საჰაერო ბაზაზე. რეგულარულად გამოიყენება სტუდენტური სასწავლო ვარჯიშებში, სპეციალურ აკადემიურ პროექტებსა და საფრენი კვლევებში. 2 მაისს, საჰაერო ძალების მდივანმა ფრენკ კენდალ III-მ განაცხადა, რომ ენდობოდა ხელოვნურ ინტელექტს იარაღის გამოშვების შესაძლებლობით. საჰაერო ძალები გეგმავს 1000-ზე მეტ ხელოვნური ინტელექტით მართულ საბრძოლო თვითმფრინავს, რომელთაგან პირველი იმუშავებს 2028 წლისთვის.
## ტექნიკური მონაცემები
## სპეციფიკაციები
F-16-ის ორთოგრაფიულად პროეცირებული დიაგრამა.
მონაცემები USAF-ის ფაქტების ფურცლიდან[8] AerospaceWeb[9]
ზოგადი მახასიათებლები

ეკიპაჟი: 2 (პილოტი და უსაფრთხოების პილოტი)[10]
სიგრძე: 48 ფუტი 7 ინჩი (14.8 მ)
ფრთების შლილი: 32 ფუტი 2 ინჩი (9.8 მ)
სიმაღლე: 15 ფუტი 9 ინჩი (4.8 მ)
ფრთის ფართობი: 300 კვ. ფუტი (28 მ2)
აეროდინამიკი: NACA 64A204 ფესვი და წვერი
ცარიელი წონა: 18,238 ფუნტი (8,273 კგ)
მთლიანი წონა: 26,463 ფუნტი (12,003 კგ)
მაქსიმალური აფრენის წონა: 42,300 ფუნტი (19,187 კგ)
ძრავა: 1 × General Electric F110-GE-100 შემდგომი წვის ტურბოვენტილატორი, 16,600 lbf (74 kN) მშრალი ბიძგი, 28,200 lbf (125 kN) დამატებითი წვის ძრავით
შესრულება

მაქსიმალური სიჩქარე: 1,170 kn (1,350 mph, 2,170 კმ/სთ)
ზღვის დონეზე: Mach 1.2 (915 mph, 1,460 კმ/სთ)
სიმაღლეზე: Mach 2+
ბორნის დიაპაზონი: 2,800 nmi (3,200 mi, 5,200 კმ) 3× 370 US gallon (1,401 L) ჩასატვირთი ავზებით
სამსახურის ჭერი: 50,000 ft (15,000 მ) +
ასვლის სიჩქარე: 50,000 ft/min (250 მ/წმ)
ფრთის დატვირთვა: 88.2 lb/sq ft (431 კგ/მ2)
ბიძგი/წონა: 1.095
## სქოლიო
იან ჰეველიუსი

**იან ჰეველიუსი** (, , ; დ. 28 იანვარი, 1611, გდანსკი — გ. 28 იანვარი, 1687, იქვე) — პოლონელი ასტრონომ-დამკვირვებელი, სელენოგრაფიის ფუძემდებელი. ააგო ობსერვატორია გდანსკში; შეადგინა მთვარის ძველი დეტალური რუკები; აღმოაჩინა მთვარის ლიბრაცია (1647), მერკურის ფაზები, 4 კომეტა, პირველმა ზუსტად გაზომა მზის ბრუნვის პერიოდი. ამზადებდა ასტრონომიულ ინსტრუმენტებს. შეადგინა 1564 წლის ვარსკვლავის კატალოგი (1687), რომელიც უფრო ზუსტი იყო, ვიდრე ტ. ბრაჰეს კატლოგი. თხზულებაში „ცის მანქანა“ (1673) აღწერა თავისი ობსერვატორია. 

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დააქრვეს ჰეველიუსი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი ასტრონომები
ფრენელის კონცხი (მთვარე)

**ფრენელის კონცხი** () — მთიანი შემაღლება მთვარის ხილული მხარის ჩრდილოეთ ნაწილში. იგი მდებარეობს აპენინების ჩრდილოეთით და ჰყოფს მოწმენდილობისა და წვიმების ზღვებს. მთიანი კონცხის დასავლეთით მდებარეობს ფრენელის ნაპრალები (კვადრანტებიː LQ-12, LAC-41). კონცხის სელენოგრაფიული კოორდინატებია . სახელი ეწოდა ფრანგი ფიზიკოსისა და ინჟინრის, ოგიუსტენ ჟან ფრენელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის კონცხები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-12
აგარის კონცხი (მთვარე)

**აგარის კონცხი** () — მთიანი შემაღლება მთვარის ხილული მხარის აღმოსავლეთ ნაწილში. იგი მდებარეობს კრიზისების ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთით (კვადრანტებიː LQ-13, LAC-62). კონცხის სელენოგრაფიული კოორდინატებია . კონცხს სახელი (, ) უწოდა იოჰანეს ჰეველიუსმა აზოვის ზღვის ჩრდილოეთით მდებარე „აგარის“ () კონცხის მიხედვით. (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის კონცხები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-13
ლას-ჩოაპასი

**ლას-ჩოაპასის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის ოლმეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 81 080 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.7 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 508.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 23.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ვერაკრუსის შტატის შემადგენლობაში 1961 წლის 28 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ლას-ჩოაპასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 30061.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვერაკრუსის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ვერაკრუსის მუნიციპალიტეტები
მილდრედ ეიმსი

**მილდრედ ეიმსი** (; დ. 2 ნოემბერი, 1919 — გ. 20 ივლისი, 1994) — ამერიკელი მწერალი, რომელიც ქმნიდა საბავშვო ლიტერატურას (უფროსი ასაკის ბავშვებისთვის) და სამეცნიერო ფანტასტიკას. მისი სამეცნიერო-ფანტასტიკური ნაწარმოებები ხშირად ეხება პარანოიასთან დაკავშირებულ საკითხებს ან იდენტობის ძიების თემებს. მისი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი თინეიჯერული რომანი ამ ჟანრში არის „ანა უსასრულო ძალაში“ (1981), რომლის მიხედვითაც 1982 წელს ამავე სახელწოდების მხატვრული ფილმი გადაიღეს.

## ცხოვრება
მილდრედ ეიმსი დაიბადა ბრიჯპორტში (კონექტიკუტის შტატი), ედვარდ და ამელია (მილერი) უოლშების ოჯახში. თავისი პირველი მოთხრობა მან 9 წლის ასაკში დაწერა და მას „ცრემლიანი მელოდრამა“ უწოდა. პროფესიონალურ წერამდე ეიმსი მუშაობდა მოდისტად (ქუდების მკერავად), გამყიდველად და ტელეფონისტად. თავისი პირველი რომანი, „წარსული ზაფხულის ჩრდილები“ (Shadows of Summers Past), მან 1973 წელს გამოაქვეყნა.

## ნამუშევრები
* *Grandpa Jake and the Grand Christmas — 1990*
* *Who Will Speak for the Lamb? — 1989*
* *Conjuring Summer In — 1986*
* *Cassandra-Jamie — 1985*
* *The Silver Link, the Silken Tie — 1984*
* *Philo Potts, or, The Helping Hand Strikes Again — 1982*
* *Anna to the Infinite Power — 1981*
* *The Dancing Madness — 1980*
* *Nicky and the Joyous Noise — 1980*
* *The Wonderful Box — 1978*
* *What are Friends For? — 1978*
* *Without Hats, Who Can Tell the Good Guys? — 1976*
* *Is There Life on a Plastic Planet? — 1975*
* *Shadows of Summers Past - 1973*

## რესურსები ინტერნეტში
*
*The Encyclopedia of Science Fiction page 28.
*Mildred Ames Papers, Special Collections at the University of Southern Mississippi (de Grummond Children's Literature Collection)

## სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მწერლები
ბრაიან ანტონი

**ბრაიან ანტონი** () — რომანის „სამხრეთ სანაპირო: რომანის“ ავტორი.  „სამხრეთ სანპირო: რომანი“ დაფუძნებულია ანტონის პირადად მიღებულ ცოდნაზე მაიამის სანაპიროს აღორძინების შესახებ ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში. მისი ნაწერები ასევე შედის პაროდიულ რომანში "შიშველი მოვიდა მანატი", სადაც მან დაწერა ერთ-ერთი თავი. ის ასევე წერს არაბედითი ხასიათის სტატიებს სამოგზაურო ჟურნალებისთვის.

## წარსული
ბრაიან ანტონი დაიბადა დეტროიტში, მიჩიგანში, მაგრამ გაიზარდა ფრიპორტში, ბაჰამებში. მისი მშობლები ტრინიდადიდან არიან. მისი და არის ჯანინ ანტონი, ცნობილი ბაჰამელი მხატვარი. მისი ძმა რობერტ ანტონი არის ცნობილი კარიბული მწერალი. ბრაიან ანტონიმ სამართალი შეისწავლა ემორის უნივერსიტეტში და იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიიღო ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტში. მიუხედავად იმისა, რომ მან არასოდეს იმუშავა ადვოკატად, ის ცნობილია თავისი გამოქვეყნებული წიგნით „სამხრეთ სანაპირო: რომანი“. ბრაიან ანტონი ამჟამად ცხოვრობს მაიამის სანაპიროზე, ნიუ-იორკში და კი-უესტში.

## ლიტერატურა
### რომანები
*2008 – South Beach: The Novel
*1997 – Paradise Overdose
*1996 – Naked Came the Manatee

## რესურსები ინტერნეტში
* Official site of Brian Antoni

## სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მწერლები
ბენჯამინ აპელი

**ბენჯამინ აპელი** (; დ. 13 სექტემბერი, 1907 — გ. 3 აპრილი, 1977) — ამერიკელი რომანისტი, რომელიც სპეციალიზდებოდა დეტექტიურ და კრიმინალურ პროზაში, ხშირად რადიკალური პერსპექტივიდან.

აპელი დაიბადა ნიუ-იორკში, ლუის აპელისა და ბესი აპელის ოჯახში. იგი გაიზარდა მანჰეტენის უბანში, რომელსაც „ჯოჯოხეთის სამზარეულოს“ (Hell's Kitchen) უწოდებენ. სწორედ ამ გარემოში მიღებულ გამოცდილებას ეყრდნობოდა იგი საკუთარი რომანების წერისას. იგი 1925-დან 1927 წლამდე განათლებას პენსილვანიის უნივერსიტეტსა და ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში იღებდა, ხოლო 1929 წელს ლაფაიეტის კოლეჯში მეცნიერების ბაკალავრის ხარისხი (B.S.) მოიპოვა.

სანამ წერით დაიწყებდა თავის რჩენას, იგი მუშაობდა ბანკის კლერკად, ფერმერად, ქარხნის მუშად და ნიუ-იორკის საბინაო ინსპექტორად.

აპელმა 1936 წელს სოფი მარშაკზე იქორწინა; მათ სამი ქალიშვილი შეეძინათ.

## ნამუშევრები
1933 და 1935 წლებში აპელის ლიტერატურული აგენტი მაქსიმ ლიბერი იყო.

* *Brain Guy*, a.k.a. *The Enforcer* (1934)
* *Four Roads to Death*, a.k.a. *Gold and Flesh* (1935)
* *Runaround* (1937)
* *The Power-House* (1939)
* *The Dark Stain* (1943)
* *But Not Yet Slain* (1947)
* *Fortress in the Rice* (1951)
* ''Hell's Kitchen*, a.k.a. *Alley Kids* (1952)
* *Plunder* (1952)
* *Dock Walloper* (1953)
* *Sweet Money Girl* (1954)
* *Life and Death of a Tough Guy*, a.k.a. *Teen-Age Mobster* (1955)
* *We Were There in the Klondike Gold Rush* (1956)
* *The Raw Edge* (1958, with cover photo by David Attie)
* *The Funhouse*, a.k.a. *The Death Master* (1959)
* *Big Man, A Fast Man* (1961)
* *A Time of Fortune* (1963)
* *The Devil and W. Kaspar* (1977)
* *Brain Guy / Plunder'' (2005)

## სქოლიო
მარგოტ არნოლდი

**მარგოტ არნოლდი** (; დ. 16 მაისი, 1925 — გ. 22 სექტემბერი, 2016) უფრო მეტად ცნობილი ფსევდონიმით **მარგო არნოლდი** — ბრიტანული წარმოშობის ამერიკელი დეტექტიური ჟანრის მწერალი.

## ბიოგრაფია
პეტრონელ მარგარიტ მერი კრაუჩი დაიბადა 1925 წლის 16 მაისს დევონპორტში, დევონის საგრაფოში. მან 1947 წელს დაამთავრა ოქსფორდის უნივერსიტეტი ბაკალავრის ხარისხით, პრეისტორიული არქეოლოგიისა და ანთროპოლოგიის დიპლომით, ხოლო 1950 წელს იმავე უნივერსიტეტში მაგისტრის ხარისხი (M.A.) მოიპოვა.

როგორც დეტექტიური ჟანრის მწერალი, იგი ყველაზე მეტად ცნობილი იყო დოქტორ პენი სრინგისა და სერ ტობი გლენდაუერის სერიით. ნაწარმოებები მოგვითხრობს ინგლისში, ოქსფორდის უნივერსიტეტში მოღვაწე ანთროპოლოგისა და არქეოლოგის შესახებ.

იგი დიდი ხნის განმავლობაში ჰაიანისში (მასაჩუსეტსის შტატი) ცხოვრობდა. იგი გარდაიცვალა ნიუ-იორკში 2016 წლის სექტემბერში, 91 წლის ასაკში.

## ლიტერატურა
### ცალკეული რომანები
* *Portrait of Caroline* (1958)
* ''The Officers' Woman* (1972)
* *The Villa On the Palatine* (1975)
* *Marie, Voodoo Queen* (1981)
* *Affairs of State* (1982)
* *Love Among the Allies* (1985)
* *Desperate Measures* (1986)
* *Sinister Purposes* (1988)

### პენი სრინგისა და სერ ტობი გლენდაუერის სერიის წიგნები
# *Exit Actors, Dying* (1979)
# *Zadok's Treasure* (1979)
# *The Cape Cod Caper* (1980)
# *Death of a Voodoo Doll* (1982)
# *Death on the Dragon's Tongue* (1982)
# *Lament for a Lady Laird* (1982)
# *The Menehune Murders* (1989)
# *Toby's Folly* (1990)
# *The Catacomb Conspiracy* (1991)
# *The Cape Cod Conundrum* (1992)
# *Dirge for a Dorset Druid* (1994)
# *The Midas Murders* (1995)

## რესურსები ინტერნეტში
* Europa Publications.  *International Who's Who of Authors and Writers 2004.* Routledge, 2004.
* Klein, Kathleen G., ed. *Great women mystery writers: classic to contemporary.'' Greenwood Press, 1994.

## სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მწერლები
ჯოზეფ ეიმიელი

**ჯოზეფ ეიმიელი** (; დ. 3 ივნისი, 1937) — ამერიკელი ადვოკატი, რომანისტი და სცენარისტი. მან სწავლა ფილდსტონის სკოლაში ნიუ-იორკში და დაამთავრა ამჰერსტის კოლეჯი 1959 წელს; იურიდიულ მეცნიერებათა ბაკალავრის ხარისხი მიიღო იელის სამართლის სკოლაში 1962 წელს.

ამჰერსტის კოლეჯის არქივებსა და სპეციალურ კოლექციებში ინახება მისი ნაშრომები.

## ნამუშევრები
### სცენარები
* *Daughters of Darkness* (1971)
* *The Hunted* (1974)

### ნოველები
*
*
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
* Joseph Amiel (AC 1959) Papers from the Amherst College Archives & Special Collections

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მწერლები
ტვირთბრუნვა

**ტვირთბრუნვა** — ტრანსპორტის მუშაობის ეკონომიკური მაჩვენებელი (ტვირთების გადაზიდვის მოცულობის მაჩვენებელი), რომელიც ტოლია გარკვეულ დროში გადაზიდული ტვირთის მასის გადაზიდვის მანძილზე ნამრავლს.

ტვირთბრუნვა დამოკიდებულია გადაზიდვის მანძილზე და ტვირთის მასაზე, ის იზომება ტონა-კილომეტრებში. მაგრამ, თუ სხვადასხვა გემმა წლის განმავლობაში გადაზიდა 5 მილიონი ტონა ტვირთი საშუალო მანძილზე – 150 კმ-ზე, მაშინ წლიური ტვირთბრუნვა შეადგენს 5 × 150 = 750 მილიონ ტონა-კილომეტრს.

## სქოლიო
კატეგორია:ტრანსპორტი
კატეგორია:ეკონომიკური მაჩვენებლები
მიკრობიომი

**მიკრობიომი** (ბერძნ. micro — „მცირე“, bios — „სიცოცხლე“) — მიკროორგანიზმების ერთობლიობა, რომლებიც ბინადრობენ კონკრეტულ გარემოში, ან ამგვარი ერთობლიობის მიკროორგანიზმების გენების ერთობლიობა. იგი პირველად 1952 წლის სტატიაში იქნა გამოყენებული, რომელიც კანალიზაციის ჩამდინარე წყლებით წყლის დაბინძურებას ეხებოდა. საკუთარი მიკრობული ერთობლიობა (მიკრობიომი) გააჩნია ყველა ეკოსისტემას — დაწყებული ცალკეული ორგანიზმების ქსოვილებიდან და ორგანოებიდან, დასრულებული მთლიანი საცხოვრებელი გარემოთი. მიკრობიომი მონაწილეობს უმნიშვნელოვანეს ეკოსისტემურ პროცესებში და ხელს უწყობს როგორც მასპინძელი ორგანიზმის მეტაბოლიზმს ლოკალურ მასშტაბში, ისე საკვები ნივთიერებების ბიოგეოქიმიურ წრებრუნვას გლობალურ დონეზე .გენეტიკურად ყველაზე მრავალფეროვანია ნიადაგის მიკრობიომები, რომლებიც გავლენას ახდენენ მიწისზედა და მიწისქვეშა ბიომების, წყლის ეკოსისტემებისა და დედამიწის ატმოსფეროს ურთიერთქმედებაზე. ოკეანის მიკრობიომი გავლენას ახდენს პლანეტის კლიმატზე, მონაწილეობს აზოტისა და სხვა საკვები ნივთიერებების წრებრუნვაში.

## სხვადასხვა საცხოვრებელი გარემოს მიკრობიომი 
### ნიადაგის მიკრობიომი 
ნიადაგის მიკრობიომები დედამიწაზე გენეტიკურად ყველაზე მრავალფეროვანი ეკოსისტემებია, რომლებიც ბაქტერიების, არქეებისა და ეუკარიოტების რთულ ერთობლიობებს მოიცავს. ნიადაგი  ერთ გრამზე დაახლოებით 108—1010 მიკრობულ უჯრედს შეიცავს, ნიადაგის მიკროორგანიზმები სასიცოცხლო როლს ასრულებენ ბიოსფეროს გეოქიმიური შემადგენლობის შენარჩუნებაში. მიკროორგანიზმები ახდენენ ატმოსფერული აზოტის, ნახშირბადის ფიქსაციას იმ რაოდენობით, რაც საკმარისია ახალგაზრდა ნიადაგში აზოტის წრებრუნვის პროცესების დასაწყებად.აწარმოებენ ორგანულ ნივთიერებებს. ნიადაგი წარმოადგენს იმ მიკროორგანიზმების სახეობათა რეზერვუარს, რომლებიც  ხელს უწყობენ მცენარის ზრდას (სასარგებლო სიმბიონტები) ან აფერხებენ მას (პათოგენები), ასევე ცვლიან საკვები ნივთიერებებისა და ტოქსინების ბიოშეღწევადობას. ნიადაგის მიკრობიომი გავლენას ახდენს მიწისზედა და მიწისქვეშა ბიომების, წყლის ეკოსისტემებისა და დედამიწის ატმოსფეროს ურთიერთქმედებაზე და უზრუნველყოფს ნივთიერებათა წრებრუნვას.

ნიადაგის მიკრობიომის უმნიშვნელოვანეს წარმომადგენლებს შორის, რომლებიც მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანენ ნიადაგის მიკრობული საზოგადოების ფორმირებაში, არის Pseudomonas-ის გვარის ბაქტერიები (რომლებიც წარმოქმნიან სხვადასხვა ანტიბიოტიკებს, ლიზურ ფერმენტებს, მცენარეულ ჰორმონებს, ეთილენს, აუქსინებს და გიბერელინებს), Azotobacter, Clostridium, Rhizobium და Bradyrhizobium (რომლებიც ატომურ აზოტს შთანთქავენ), ასევე აქტინომიცეტები (Streptomyces) და სოკოები (Mycorrhizae).

## სქოლიო 
კატეგორია:ბიოლოგიური ტერმინები
ტონა-კილომეტრი

**ტონა-კილომეტრი** — განზომილების ერთეული, რომელიც გამოიყენება ტვირთების გადატანისას და ორი მაჩვენებლის გამაერთიანებელი: ტვირთების მასა ტონებში (რაოდენობა ტონა) და მანძილი კილომეტრებში. განზომილების ანალიზის მიხედვით ეს სიდიდეები მრავლდება, როგორც (*ML*), სადაც *M* — მასა, *L* — მანძილი.

ტონა-კილომეტრი (ტ*·*კმ) — დამხმარე ერთეული, რომელიც არ მიეკუთვნება ერთეულთა საერთაშორისო სისტემას (SI).

ტონა-კილომეტრების მოცულობის გაანგარიშება წელიწადში შეიძლება ვაწარმოოთ ერთი რომელიმე ხერხით:
# ∑(ერთი რეისის ტვირთის 1 ტონა · ერთი რეისის მანძილი კმ) წელიწადში.
# წელიწადში ტვირთების საერთო მოცულობა · წელიწადში მარშრუტის მანძილზე ტვირთების მოცულობის მიხედვით საშუალო წონა.

## გამოყენება 
გამოიყენება ორ შემთხვევაში:

# როგორც ტრანსპორტის მექანიკური ძალის შედარებითი (მაგრამ არა აბსოლუტური) შეფასება.
# როგორც სატრანსპორტო ხაზების ყველაზე უფრო მეტად შესაძლო გამტარუნარიანობის შეფასება.

ტონა-კილომეტრებში გამოსახული გამტარუნარიანობის მაჩვენებელი, — ტვირთბრუნვა. გადაყვანილ მგზავრთა რაოდენობის ანალოგიური მაჩვენებელი — მგზავრთა გადაყვანა. ისინი ხშირად გვხვდება სატრანსპორტო კომპანიების რეკლამებში.

## სქოლიო
კატეგორია:ტრანსპორტი
კატეგორია:საზომი ერთეულები
ელიოტ არნოლდი

**ელიოტ არნოლდი** (; დ. 13 სექტემბერი, 1912 — გ. 13 მაისი, 1980) —  ამერიკელი გაზეთის მხატვრული ჟურნალისტი, რომანისტი და სცენარისტი. დაიბადა ბრუკლინში, ნიუ-იორკში, გახდა მხატვრული ჟურნალისტი „New York World-Telegram“-ში და დაწერა ათობით რომანი.

## კარიერა
თავის წიგნებს შორის, ელიოტ არნოლდი, სავარაუდოდ, ყველაზე ცნობილია თავისი 1947 წლის რომანით "სისხლის ძმა", რომელიც ადაპტირებული იქნა აღიარებულ 1950 წლის კინოფილმად "მოტეხილი ისარი" და 1956 წლის სატელევიზიო სერიალად იმავე სახელწოდებით. პოპულარული ინდური საქორწინო კურთხევა დაფუძნებულია "სისხლის ძმის" ერთ ეპიზოდზე.  მისი 1949 წლის ბიოგრაფია ზიგმუნდ რომბერგის შესახებ გადაკეთდა 1954 წლის მიუზიკლ ფილმად "ღრმად ჩემს გულში"; მისი 1956 წლის რომანი "გადარჩენა!" ადაპტირებული იქნა 1964 წლის ფილმად "ფრენა აშიიდან" აშშ-ს საჰაერო ძალების საჰაერო სამაშველო სამსახურის შესახებ.

## პირადი ცხოვრება
არნოლდი დაქორწინდა მსახიობ გლინის ჯონსზე 1964 წლის 1 ოქტომბერს, ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში, რის შესახებაც მათ დანიშვნა გამოაცხადეს 24 ივნისს, თუმცა შემდგომში განქორწინდნენ 1973 წლის 4 იანვარს. არნოლდის მიერ დაწერილი "დაკვირვების ღამე" (1967) მას ეძღვნებოდა.

იგი გარდაიცვალა ნიუ-იორკში 1980 წლის 13 მაისს, სამოცდაშვიდი წლის ასაკში.

## გამოქვეყნებული წიგნები
* *Two Loves* (1934)
* *Personal Combat* (1936)
* *Only The Young* (1939)
* *Nose for News; The Way of Life of a Reporter* (1941)
* *Finlandia! The Story of Sibelius* (1941)
* *Commandos: A Novel* (1942; adapted into 1943 American war film *First Comes Courage*)
* *First Comes Courage* (1943)
* *Tomorrow Will Sing* (1945; also published as an Armed Services Edition)
* *Blood Brother* (1947; University of Nebraska Press; also published as an Armed Services Edition; adapted into 1950 American Western film *Broken Arrow*)
* *Everybody Slept Here* (1948)
* *Deep in My Heart, a Story Based on the Life of Sigmund Romberg* (1949)
* *Walk with the Devil* (1950)
* *The Time of the Gringo* (1953)
* *Broken Arrow* (1954)
* *White Falcon* (1955)
* *Rescue!* (1956; repressed as *Flight from Ashiya* in 1959)
* *Brave Jimmy Stone* (1962)
* *A Night of Watching* (1967)
* *Kind of Secret Weapon* (1969)
* *Code of Conduct: A Novel* (1970)
* *Forests of the Night* (1971)
* *Spirit of Cochise* (1972)
* *Proving Ground: A Novel* (1973)
* *Camp Grant Massacre: A Novel* (1976)
* *Quicksand: A Novel of the City* (1977)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Mainly previous page of browse report, under 'Arnold, Elliott, 1912–' without '1980'

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მწერლები
მგზავრთა გადაყვანა

**მგზავრთა გადაყვანა** — მგზავრთა გადაყვანის მოცულობის მაჩვენებელის გამოხატულება მგზავრ-კილომეტრებში და გამოითვლება, როგორც მგზავრთა რაოდენობის ნამრავლი გადაყვანის მანძილზე ტრანსპორტის ყველა სახეობის მიხედვით.

ტერმინი უფრო მეტად მიუთითებს ამა თუ იმ ტრანსპორტის ეფექტურობის შეფასებაზე, ვიდრე გადაყვანილ მგზავრთა რაოდენობაზე, მაგრამ არ იძლევა განმარტებას ამ გადაყვანის სიჩქარეზე და მისგან მიღებულ მოგებაზე.

მგზავრთა გადაყვანა იანგარიშება თითოეული კონკრეტული სატრანსპორტო საწარმოსთვის.

ასევე გამოიყენება მგზავრთა გადაყვანის ცნებები თითოეულ მიმართულებაზე (წყვილ რეისზე) განსაზღვრული ვადის განმავლობაში, **რკინიგზის სადგურის, ნავსაყუდელის, აეროპორტის** მგზავრთა გადაყვანა. ასეთ შემთხვევებში მგზავრთა გადაყვანა განისაზღვრება, როგორც ტერმინალში გავლილი მგზავრთა რაოდენობა (როგორც შემოსულები, ისე წასულები), ან რეისით მოსარგებლეები (რეისები მოცემულ მიმართულებაზე) გადაყვანის კილომეტრაჟის ჩაუთვლელად.

კატეგორია:საზოგადოებრივი ტრანსპორტი
კატეგორია:ეკონომიკური მაჩვენებლები
ინაიატ ხანის სიკვდილი

***„ინაიატ ხანის სიკვდილი“*** — მოგოლური მინიატურა მხატვარ ბალჩანდის მიერ. მისი დახატვა შეუკვეთა დიდ მოგოლთა იმპერატორმა, ჯაჰანგირმა.
## ისტორია
ავტობიოგრაფია *„ჯაჰანგირნამაში“* იმპერატორი ჯაჰანგირი იანაიტ ხანს თავის „ერთ-ერთ უახლოეს მსახურსა და ქვეშევრდომს“ უწოდებს, და მის სიკვდილსა და მინიატურის შექმნაზე მცირე ინფორმაციასაც გვაწვდის. ამ ნაშრომის მიხედვით, ინაიატ ხანი ოპიუმსა და ღვინოზე იყო დამოკიდებული, რამაც ფაღარათი და პერიოდული კრუნჩხვები გაუჩინა. ამ პრობლემებმა მისი მადა გააძლიერა. საბოლოოდ, კაქექსია და ედემა დაემართა, და განუზომლად დასუსტდა. იმპერატორმა ხანის მოვლა და მის გამოჯანმრთელებაზე ზრუნვა ჰაქიმს უბრძანა, თუმცა ყველანაირი მკურნალობა უშედეგო აღმოჩნდა.

ნახატი სამეფო კარის მხატვარ ბალჩანდს ეკუთვნის (მინიატურას აწერია: „ბალჩანდის, სამეფო კარის მსახურის შემოქმედება“). შემორჩენილია ის ჩანახატიც, რომელიც მინიატურის დახატვამდე შესრულდა, და ის ამჟამად ბოსტონის სახვითი ხელოვნების მუზეუმში ინახება.
## აღწერა
დაუძლურებული ინაიატ ხანი ჩარპაიზეა წამოწოლილი და ცარიელ სივრცეში უემოციოდ იყურება. ფეხები გასწორებული აქვს, თუმცა წელში გამართულია. მიყრდნობილია ორ ქვესადებსა და რამდენიმე პატარა ბალიშზე, რომლებიც თავთან, მუხლებქვეშ, ზურგთან და იდაყვებთან უწყვია. მის ფეხებქვეშ მესამე ქვესადებია მოქცეული. ილუსტრაციის მიხედვით შეგვიძლია ვიფიქროთ, რომ, სიკვდილის პირას მყოფი ხანი ჯერ კიდევ ცდილობს სამეფო კარის ეტიკეტის დაცვას - თავისი გასწორებული ხერხემლითა და პირდაპირი მზერით ის იმპერატორს ერთგულებასა და მორჩილებას უმტკიცებს.

ფონზე ვხედავთ მოლურჯო კედელს, რომელშიც ორი ნიშია ამოკვეთილი. ორივე მათგანში ბოთლებია შედგმული. მათ შორის ჩაბნელებული გასასვლელია დატანილი.
## სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის მხატვრობა
მეკაიაპანი

**მეკაიაპანის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის ოლმეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17 134 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.1 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 296.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 57.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ვერაკრუსის შტატის შემადგენლობაში 1868 წლის 1-ელ დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მეკაიაპანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 30104.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვერაკრუსის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ვერაკრუსის მუნიციპალიტეტები