open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბარკაჩის შადრევანი

300px|მინი
**ბარკაჩის შადრევანი** () — ბაროკოს სტილის შადრევანი, რომელიც მდებარეობს ესპანური კიბეების ძირში, რომის ესპანეთის მოედანზე. პაპმა ურბან VIII-მ 1623 წელს პიეტრო ბერნინის დაავალა შადრევნის აშენება, რაც იყო პაპის ადრინდელი პროექტის ნაწილი - რომის ყველა მთავარ მოედანზე შადრევნის აღმართვა. შადრევანი დასრულდა 1627-1629 წლებს შორის პიეტროს მიერ, შესაძლოა მისი შვილის ჯოვანი ლორენცო ბერნინის დახმარებით, განსაკუთრებით მამის გარდაცვალების შემდეგ 1629 წლის 29 აგვისტოს.

## აღწერა
300px|მინი
ბარკაჩის შადრევანი,  ჩანს ესპანური კიბეების მწვერვალიდან. სკულპტურული შადრევანი შექმნილია ნახევრად ჩაძირული გემის სახით, რომლის გვერდებიდან წყალი გადმოედინება პატარა აუზში. წყალი მოდის აკვა ვერჯინედან, ძვ.წ. 19 წლის აკვედუკიდან. ბერნინიმ ეს შადრევანი ააშენა ქუჩის დონეზე ოდნავ დაბლა, აკვედუკიდან წყლის დაბალი წნევის გამო. წყალი მოედინება შადრევნის შვიდი წერტილიდან: ცენტრალური ბალუსტრიდან, ორი ნავის შიგნით მზის ფორმის ადამიანის სახეებიდან და ოთხი ნავის გარედან.
ლეგენდის თანახმად, როდესაც მდინარე ტიბრი 1598 წელს ადიდდა, წყალმა პატარა ნავი შეიტანა მოედან დი სპანიაზე. როდესაც წყალმა უკან დაიხია, ნავი დარჩა მოედნის ცენტრში და სწორედ ამ მოვლენამ შთააგონა ბერნინის შემოქმედება. შადრევანი მორთულია ბარბერინის ოჯახის პაპის გერბით, რაც შეხსენებაა პაპ ურბან VIII-ის წარმომავლობაზე.

## დაზიანება და რესტავრაცია
2007 წლის 15 მაისს ოთხმა ნასვამმა ტურისტმა დიდი სახრახნისით დააზიანა მონუმენტური შადრევანი, მიაყენა მას ღრმა ნაკაწრი, რამაც გამოიწვია პაპის გერბის მნიშვნელოვანი ნაწილის მოწყვეტა. კარაბინერებს, რომლებიც ადგილზე მიცვივდნენ, თავს დაესხა ოთხ ვანდალი, მაგრამ მაინც მოახერხეს მათი დაკავება და შემდგომი ზიანის თავიდან აცილება.

შადრევნის რესტავრაცია რამდენჯერმე განხორციელდა, ბოლო - 2014 წელს, კერძო შემოწირულობით €209,960 ოდენობით. გახსნიდან რამდენიმე კვირაში, შადრევანი დაზიანდა 2015 წლის 19 თებერვალს ჰოლანდიელი ფეხბურთის ჰულიგანების ჯგუფის მიერ, რომლებიც რომში იმყოფებოდნენ როტერდამში დაფუძნებული კლუბის ფეიენორდის მხარდასაჭერად ევროპის ლიგის მატჩზე რომას წინააღმდეგ. ჯგუფი, სავარაუდოდ ალკოჰოლისა და ნარკოტიკების ზემოქმედების ქვეშ, შევიდა შადრევანში და შიგნით ბოთლები და ნაგავი ჩაყარა, შემდეგ კი პოლიციას დაუპირისპირდა.

## პოპულარულ კულტურაში
300px|მინი
ინგლისელ პოეტს ჯონ კიტსს შეეძლო შადრევნის წყლის დამამამშვიდებელი დინების ხმის გაგონება თავისი სიკვდილის სარეცელიდან. მან თქვა, რომ ეს ახსენებდა XVII საუკუნის პიესას *ფილასტერ*, ან *სიყვარული სისხლად იღვრება* (1611) სტრიქონებს და იყო მისი ეპიტაფიის წყარო: „აქ განისვენებს ერთი, ვისი სახელიც წყალში ჩაიწერა“.

ჯეს უოლტერი იყენებს შადრევანს, როგორც სიუჟეტის მექანიზმს, ნაწარმოებში *მშვენიერი ნანგრევები*.

## რესურსები ინტერნეტში
* Web gallery of Art
* Roma-SPQR
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
პიაცა ნავონა

300px|მინი
**პიაცა ნავონა** () — საჯარო ღია სივრცე რომში, იტალია. გაშენებულია I საუკუნის დროინდელი დომიციანეს სტადიონის ადგილზე და მიჰყვება სტადიონის ღია სივრცის ფორმას წაგრძელებული ოვალის სახით. ძველი რომაელები იქ დადიოდნენ თამაშების საყურებლად და აქედან გამომდინარე ცნობილი იყო როგორც „Circus Agonalis“ („შეჯიბრების არენა“).

XVII საუკუნეში ის გახდა ბაროკოს დიზაინის საჩვენებელი ადგილი, მათ შორის ბერნინისა და ბორომინის ნამუშევრების ჩათვლით. ოთხი მდინარის შადრევანი დგას სანტ-ანიეზეს ეკლესიის წინ.

## ისტორია
ამჟამად პიაცა ნავონას მიერ დაკავებული სივრცე თავდაპირველად იყო დომიციანეს სტადიონი, აშენებული იმპერატორ ტიტუს ფლავიუს დომიციანუსის მიერ 80 წელს. დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ, სტადიონი დაინგრა და სამშენებლო მასალებისთვის იყენებდნენ. დღეს მხოლოდ რამდენიმე ნაშთია შემორჩენილი.

XV საუკუნის ბოლო წლებში საჯარო სივრცედ გამოცხადებული პიაცა ნავონა გადაიქცა ბაროკოს რომაული არქიტექტურისა და ხელოვნების მნიშვნელოვან ნიმუშად ინოკენტი X-ის პონტიფიკატის (1644-1655 წწ.) დროს. აქ წარმოდგენილია მნიშვნელოვანი სკულპტურული ქმნილებები: ცენტრში დგას ცნობილი შადრევანი ოთხი მდინარის შადრევანი (1651) შესრულებული ჯოვანი ლორენცო ბერნინის მიერ, რომელსაც თავზე ადგას დომიციანეს ობელისკი, ჩამოტანილი ნაწილებად მაქსენციუსის ცირკიდან; სანტ-ანიეზე-ინ-პიაცა-ნავონას ეკლესია ფრანჩესკო ბორომინის, ჯიროლამო რაინალდის, კარლო რაინალდისა და სხვების ავტორობით შესრულებული; პამფილის სასახლე, აგებული ასევე ჯიროლამო რაინალდის მიერ, რომელიც მოიცავს ბორომინის მიერ დაპროექტებულ და პიეტრო და კორტონას მიერ ფრესკებით მოხატულ გრძელ გალერეას.

პიაცა ნავონას აქვს კიდევ ორი შადრევანი. სამხრეთ ბოლოში მდებარეობს მოროს შადრევანი აუზითა და ოთხი ტრიტონით, რომლებიც შექმნილია ჯაკომო დელა პორტას მიერ (1575), რომელსაც 1673 წელს ბერნინიმ დაამატა მავრის ქანდაკება, რომელიც დელფინთან ჭიდაობს. ჩრდილოეთ ბოლოში არის ნეპტუნის შადრევანი (1574), ასევე ჯაკომო დელა პორტას მიერ შექმნილი; ნეპტუნის ქანდაკება ანტონიო დელა ბიტას მიერ დაემატა 1878 წელს  მოროს ჩანჩქერთან ბალანსის შესაქმნელად.

თავისი ისტორიის განმავლობაში, მოედანი მასპინძლობდა თეატრალურ ღონისძიებებსა და სხვა დროებით აქტივობებს. 1652 წლიდან 1866 წლამდე, სანამ ფესტივალი არ გაუქმდა, აგვისტოს ყოველ შაბათ-კვირას მოედანი წყლით ივსებოდა პამფილის ოჯახის საზეიმო ღონისძიებების ფარგლებში. მოედნის დონე XIX საუკუნეში აიწია, ხოლო 1869 წელს ბაზარი გადაიტანეს ახლომდებარე კამპო დე ფიორიზე. ყოველ წელს დეკემბრის პირველი კვირიდან იანვრის პირველ კვირამდე მოედანზე იმართება საშობაო ბაზრობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Virtual Tour of Piazza Navona
* Bernini Fountains Video Introduction
*High-resolution 360° Panoramas and Images of Piazza Navona  Art Atlas 
* Piazza Navona audio guide 

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კონტის კოშკი

**კონტის კოშკი** () —  შუა საუკუნეების გამაგრებული კოშკი რომში, იტალიაში, რომელიც მდებარეობს კოლისეუმისა და რომის ფორუმის მახლობლად. კოშკი იყო ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი ნაგებობა, რომელიც დომინირებდა შუა საუკუნეების რომში.

## ისტორია
იგი 1238 წელს რიჩარდ კონტის მიერ აშენდა, რომელიც იყო პაპ ინოკენტი III-ის ძმა, როგორც გამაგრებული რეზიდენცია მისი ოჯახისთვის, კონტი დი სენისთვის, იმპერიული ფორუმების ოთხი აფსიდის პორტიკის ერთ-ერთ ეკსედრაზე, ნერვას ფორუმის მახლობლად. კოშკი იდგა მეტოქე ოჯახის, ფრანჯიპანების ტერიტორიის საზღვარზე. ამჟამად 29 მეტრის სიმაღლისაა, მაგრამ ოდესღაც იყო 50-60 მეტრი სიმაღლის და მისი ზომის გამო მიიღო მეტსახელი „ტორე მაჯორე“ (მთავარი კოშკი). იგი თავდაპირველად დაფარული იყო ტრავერტინით, რომელიც მოპოვებული იყო იმპერიული ფორუმების ნანგრევებიდან, თუმცა ეს საფარი შემდგომში მოხსნეს მე-16 საუკუნეში პორტა პიას მშენებლობისთვის, რომელიც მიქელანჯელომ დააპროექტა. 

ზედა სართულები განადგურდა მიწისძვრების სერიის შედეგად, რომელიც დასრულდა 1348 წლის მიწისძვრით, რის შემდეგაც ის მიტოვებული იყო 1620 წლამდე, სანამ ის ხელახლა ააშენა პაპის პალატამ. სხვა მიწისძვრებმა 1630 და 1644 წლებში გამოიწვია ზიანი, რომელიც შეაკეთეს მე-17 საუკუნის ბოლოს პაპ ალექსანდრე VIII-ის მიერ, რომელმაც კოშკს ორი საყრდენი დაამატა.

მინი|კონტის კოშკი დანახული ლარგო კორადო რიჩიდან

მე-19 საუკუნეში ვია კავურის და მე-20 საუკუნის დასაწყისში ვია დეი ფორი იმპერიალის გახსნის შემდეგ, კოშკი იზოლირებული დარჩა სხვა შენობებისგან. 1937 წელს კოშკი ბენიტო მუსოლინიმ აჩუქა არდიტებს (იტალიელ შტურმოვიკებს), რომლებმაც შეინარჩუნეს მასზე მფლობელობა 1943 წლამდე. კოშკში მდებარეობს გენერალ ალესანდრო პარიზის მავზოლეუმი, რომლის ნეშტიც დაცულია ძველ რომაულ სარკოფაგში. 

## ლიტერატურა
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
არჯენტარიის ბაზილიკა

**არჯენტარიის ბაზილიკა** () — პორტიკი სვეტებით, რომლებიც გასდევს ვენერა გენეტრიქსის ტაძარს იულიუს კეისრის ფორუმზე რომში, იტალიაში. სახელი მხოლოდ კონსტანტინეს ეპოქის გვიანდელ წყაროებში გვხვდება. 

## ისტორია
შენობა აშენდა ტრაიანეს დროს, კაპიტოლიუმის ბორცვის ფერდობების ადაპტირების მიზნით, მას შემდეგ რაც კაპიტოლიუმსა და კვირინალის ბორცვს შორის არსებული ხეობის მოცილება მოხდა.

## დიზაინი
ის ქედზე უფრო მაღლა მდებარეობდა და შესასვლელი ორი კიბით იყო მოწყობილი პორტიკის სამხრეთ-დასავლეთ ბოლოში. პორტიკს ჰქონდა ტუფის ქვებისგან დამზადებული სვეტების ორი რიგი და მისი ნავები დაფარული იყო ცილინდრული თაღებით, რომლებიც ნაწილობრივ შემორჩენილია.რადგან ბაზილიკა შეზღუდულ სივრცეში აშენდა, მას აქვს არასწორი გეგმარება, რომელიც გარს უვლის ტაძარს და სავარაუდოდ გრძელდება თანამედროვე არქეოლოგიური არეალის გარეთ, ტრაიანეს ფორუმის სამხრეთ-დასავლეთ ექსედრასთან ახლოს.

## ნაშთები
ბათქა, რომელიც ფარავდა შენობის უკანა კედელს და დღემდე შემორჩენილია, შეიცავს რამდენიმე გრაფიტის, რომელთაგან ზოგიერთი ციტირებს „ენეიდას“ სტრიქონებს. ეს დეტალი იძლევა ვარაუდის საშუალებას, რომ ბაზილიკაში მდებარეობდა სკოლა, რომელიც მოხსენიებულია ტრაიანეს ფორუმისა და ავგუსტუსის ფორუმის შესახებ გვიანდელ წყაროებში. 

## ლიტერატურა
*Filippo Coarelli, *Guida archeologica di Roma*, Verona, Arnoldo Mondadori Editore, 1984.
*

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
ჯულიუს ნიერერეს საერთაშორისო აეროპორტი

**ჯულიუს ნიერერეს საერთაშორისო აეროპორტი**  (IATA: **DAR**, ICAO: **HTDA**) — ტანზანიის უდიდესი ქალაქისა და ყოფილი დედაქალაქის დარ-ეს-სალამის საერთაშორისო აეროპორტი. მდებარეობს კიპავის უბანში, ილალის რაიონში, დარ-ეს-სალამის ოლქი, ტანზანია. აეროპორტს აქვს ფრენები აფრიკის, აზიის, ევროპისა და ახლო აღმოსავლეთის მიმართულებებით. მას ეწოდება ქვეყნის პირველი პრეზიდენტის ჯულიუს ნიერერეს სახელი.

## ისტორია
2005 წლის ოქტომბერში, დარ-ეს-სალამის საერთაშორისო აეროპორტს (DIA) გადაერქვა სახელი და ეწოდა „მუალიმუ ჯულიუს კამბარაგე ნიერერეს საერთაშორისო აეროპორტი“, ხოლო 2006 წლის 1 ნოემბერს „იჯულიუს ნიერერეს საერთაშორისო აეროპორტი“. 1980 წლიდან 2004 წლამდე აეროპორტით სულ 9 501 265 მგზავრმა ისარგებლა, საშუალოდ 2 770 ადამიანი დღეში.

2013 წლის აპრილში ტანზანიის აეროპორტების ადმინისტრაციამ 275 მილიარდი ტანზანიური შილინგის კონტრაქტი გააფორმა ნიდერლანდების კომპანია BAM International-თან III ტერმინალის პირველი ფაზის მშენებლობისთვის, რომლის გამტარუნარიანობაც წელიწადში 3,5 მილიონი მგზავრი იქნება. 2015 წლის ნოემბერში მეორე ფაზის კონტრაქტიც BAM-ს გადაეცა 110 მილიონი აშშ დოლარის ღირებულებით, რაც დამატებით წელიწადში 2,5 მილიონი მგზავრის მომსახურების საშუალებას იძლევა. III ტერმინალის დასრულების შემდეგ, მოსალოდნელია, რომ II ტერმინალი მხოლოდ შიდა რეისების მგზავრებს მოემსახურება.

ახალი III ტერმინალი აშენდა ადგილობრივი დაფინანსებით და ამოქმედდა 2019 წლის აგვისტოში. 2022 წლის ოქტომბერში გამოცხადდა, რომ II ტერმინალი მალე განახლდება ტანზანიის მთავრობის მიერ. 2022 წლის თებერვალში ტანზანიის აეროპორტების ადმინისტრაციამ განაცხადა ჯულიუს ნიერერეს საერთაშორისო აეროპორტში (JNIA) ოთხვარსკვლავიანი სასტუმროსა და კომერციული კომპლექსის განვითარების გეგმების შესახებ.

## ტერმინალები
დარ-ეს-სალამის აეროპორტში არის სამი ტერმინალი.

I ტერმინალი არის პატარა ტერმინალი, რომელიც ემსახურება ჩარტერულ და კერძო ფრენებს. მას აქვს წლიური გამტარუნარიანობა 500 000 მგზავრის მომსახურებისთვის. ამ პატარა ტერმინალის საერთაშორისო აეროპორტის ფუნქცია შეუწყდა 1984 წელს II ტერმინალის დასრულების შემდეგ.

II ტერმინალი გამოიყენება ადგილობრივი და რეგიონული დაგეგმილი ფრენებისთვის. მისი გამტარუნარიანობაა 1,5 მილიონი მგზავრი. 2024 წელს გამოცხადდა, რომ ტერმინალი მნიშვნელოვანი რეკონსტრუქციისთვის მზადდება, მისი გარდაქმნისთვის თანამედროვე ეროვნულ ჰაბად Air Tanzania-სთვის, რომელსაც ექნება უნარი მოემსახუროს 3,5 მილიონამდე მგზავრს.

III ტერმინალი ყველაზე ახალი ტერმინალია, რომელიც გაიხსნა 2019 წლის აგვისტოში. იგი გამოიყენება საერთაშორისო ფრენებისთვის. ტერმინალი შედგება ორი ფაზისგან, I და II ფაზისგან. ტერმინალში არის 58 ბიზნესი, რომლებიც კატეგორიზებულია საცალო ვაჭრობის, საოპერაციო მანქანებისა და მომსახურების მიწოდების მიხედვით.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:ტანზანიის აეროპორტები
ვლადისლავ გოროდეცკი

**ვლადისლავ  გოროდეცკი** (ნამდვილი სახელი - **ლეშეკ დეზიდერი ვლადისლავ გოროდეცკი**, ; დ. 23 მაისი [4 ივნისი]   – გ.  3 იანვარი , 1930) — პოლონური წარმოშობის რუსი არქიტექტორი, რომელიც ძირითადად მუშაობდა უკრაინაში (კიევში), ხოლო 1920 წელს ემიგრაციის შემდეგ — პოლონეთსა და თეირანში (სპარსეთი).

## ბიოგრაფია 
ვლადისლავ გოროდეცკი დაიბადა 1863 წლის მაისში პოდოლიის დიდგვაროვან ოჯახში, სოფელ შელუდკში (ამჟამად ვინიციის ოლქის ნემირივის რაიონში). 1890 წელს დაამთავრა პეტერბურგის საიმპერატორო სამხატვრო აკადემია. იმავე წელს გადავიდა კიევში, სადაც 30 წელი ცხოვრობდა. ნ. დემინის მიხედვით, ვ. გოროდეცკი არის ერთ-ერთი არქიტექტორი, რომელმაც უდიდესი წვლილი შეიტანა კიევის არქიტექტურული იმიჯის ჩამოყალიბებაში. 

გოროდეცკი იყო კიევის მახლობლად მდებარე ცემენტის ქარხნის მფლობელი და თავისი პროექტების უმეტესობას საკუთარი ბეტონით ასრულებდა.

გოროდეცკის უყვარდა მოგზაურობა. 20 წლის განმავლობაში გოროდეცკიმ მან ხუთი ექსკურსია მოაწყო ციმბირის, შუა აზიის, სპარსეთისა და ავღანეთის სხვადასხვა ადგილებში. 1911 წელს აისრულა თავისი დიდი ხნის ოცნება და იმოგზაურა ტროპიკულ აფრიკაში. მოგზაურობის შთაბეჭდილების ქვეშ გამოსცა თავისი ცნობილი წიგნი  „აფრიკის ჯუნგლებში. მონადირის დღიური.“ ამ წიგნის პირველი შეზღუდული გამოცემა (500 ეგზემპლარი) 1914 წელს გამოვიდა.

1920 წელს ემიგრაციაში წავიდა პოლონეთში. 1928 წელს, ამერიკულმა კომპანიამ, რომელმაც ინვესტიცია ჩადო გოროდეცკის საქმიანობაში პოლონეთში, მიიწვია იგი  სპარსეთის რკინიგზის მშენებლობის სინდიკატის მთავარ არქიტექტორად და ის გადავიდა თეირანში. 1930 წლის 3 იანვარს ვლადისლავ გოროდეცკი გარდაიცვალა. დაკრძალულია თეირანში, დოლაბის რომაულ კათოლიკურ სასაფლაოზე.
ფაილი:Stamp of Ukraine s1355-60.jpg|გოროდეცკის პატივსაცემად 2014 წელს გამოცემული უკრაინის საფოსტო მარკა
ფაილი:House with Chimaeras RU.JPG|სახლი ქიმერებით
ფაილი:Караимская кенасса.jpg|კარაიმის კენესა
ფაილი:Тегеран вокзал.jpg|რკინიგზის სადგური თეირანში

## ხსოვნა 
არქიტექტორის პატივსაცემად,  დამოუკიდებლობის მოედნიდან ქიმერებიან შენობამდე მიმავალ ყოფილი ნიკოლაევსკაიას ქუჩას ეწოდა არქიტექტორ გოროდეცკის სახელობის ქუჩა.

2004 წელს კიევის პასაჟში დაიდგა ვლადისლავ გოროდეცკის ძეგლი. ერთ დროს არქიტექტორი ადგილობრივ ყავის მაღაზიებს ხშირად სტუმრობდა. მოქანდაკე ვლადიმერ შჩურმა  გამოსახა იგი ყავის ფინჯანთან ერთად მჯდომარე მაგიდასთან, რომელზეც დევს გოროდეცკის მიერ დაწერილი წიგნი  „აფრიკის ჯუნგლებში. მონადირის დღიური.“ არქიტექტორი ასევე იყო გულანთებული მონადირე, მოგზაური და ამ ჩანაწერებში აღწერა საკუთარი შთაბეჭდილებები კენიაში საფარის შესახებ. წიგნის მდიდრული გამოცემა გამოვიდა 1914 წელს.

## ლიტერატურა 
* *Малаков, Дмитро*. Архітектор Городецький. Киев: Кий, 1999. ISBN 966-7161-30-7
* *A. Маслюков, М. Ганцева* «Киев в стиле модерн».
* *Юнаков О.* Архитектор Иосиф Каракис. — Нью-Йорк: Алмаз, 2016. — 544 с. — ISBN 978-1-68082-000-3.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 4 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1863
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1930
კატეგორია:არქიტექტორები მიმდინარეობების მიხედვით
ალიოშა მირცხულავა

**ალექსანდრე "ალიოშა" მირცხულავა** (დ. 12 მაისი, 1911, სოფ. ხორგა, სენაკის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 9 ივნისი, 2009, თბილისი, საქართველო) — ქართველი და საბჭოთა პარტიული მოღვაწე. საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი 1953 წლის აპრილიდან სექტემბრამდე.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა სოფელ ხორგაში, ქუთაისის გუბერნიაში. დაამთავრა ზუგდიდის პედაგოგიური ტექნიკუმი 1930 წელს. 1932 წელს ხობის კომკავშირის რაიკომის მდივანია; 1932–1933 წლებში საქართველოს კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის ინსტრუქტორი; 1933 წელს მცხეთის კომკავშირის პირველი მდივანი; 1935 წელს ხონის კომკავშირის პირველი მდივანი; 1937 წელს საქართველოს კომკავშირის ცკ-ის მეორე მდივანი; 1937–1941 წლებში საქართველოს კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი; 1941–1943 წლებში აფხაზეთის კომპარტიის მეორე მდივანი; 1943–1947 წლებში აფხაზეთის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე; 1947–1950 წლებში უმაღლესი პარტიული სკოლის სტუდენტი; 1950–1952 წლებში საკავშირო კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ინსტრუქტორი; 1953 წელს საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი.

1953–1980 წლებში სამეურნეო პასუხისმგებელ სამუშაოზეა: იყო ჩაქვის ჩაის მეურნეობის დირექტორი, „საქპურტრესტის“ მმართველის მოადგილე, გაერთიანება „საქთამბაქოს“ ტრესტის მმართველი მსუბუქი მრეწველობის სამინისტროში.

1941–1945 წლებში დიდი სამამულო ომის პერიოდში, იყო ამიერკავკასიის სამხედრო საბჭოს წევრი, ამავე პერიოდში მუშაობდა ჯერ აფხაზეთის კომკავშირის პირველ მდივნად და შემდგომ აფხაზეთის კომპარტიის საოლქო კომიტეტის მეორე მდივნად, ასრულებდა მთავარსარდლობის დავალებებს და ამითი ხელს უწყობდა ჩრდილო კავკასიის განთავისუფლებას ოკუპანტებისაგან.

## ჯილდოები და წოდებები 
* ღირსების ორდენი
* შრომის ვეტერანი
* სამამულო ომის ვეტერანი
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი
* სამამულო ომის I ხარისხის ორდენი
* ლენინის ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის პირველი მდივნები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVIII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
ყირიმული თათრული სახელმწიფო აკადემიური მუსიკისა და დრამის თეატრი

მინი|270x270პქ
**ყირიმული თათრული სახელმწიფო აკადემიური მუსიკისა და დრამის თეატრი** () — ყირიმის ტერიტორიაზე ერთადერთი თურქულენოვანი თეატრალური დაწესებულება.

## ისტორია 
1901 წელს პირველი მუდმივმოქმედი ყირიმელი თათრების თეატრალური შენობა გაიხსნა, სადაც იმ პერიოდში ყველა როლს, მათ შორის ქალებისასაც, მხოლოდ მამაკაცები ასრულებდნენ.

1922 წლიდან დაიწყო თეატრის ინტენსიური განვითარების პერიოდი, რომელსაც თეატრმცოდნეები „ყირიმელი თათრული რენესანსის ეპოქად“ მოიხსენიებენ. რეპერტუარში შედიოდა შექსპირის, მოლიერის, იფჩის, ლატიფ-ზადეს, გოლდონის, ბომარშეს, ტოლსტოის და ტრენიოვის ნაწარმოებები. თეატრში მოღვაწეობდნენ გამორჩეული მსახიობები, რეჟისორები და დრამატურგები, რომლებმაც საფუძველი ჩაუყარეს იმ უნიკალურ ეროვნულ თეატრალურ სკოლას, რომლის ტრადიციებსაც დღეს აგრძელებს ყირიმული თათრული აკადემიური მუსიკისა და დრამის თეატრი.

1930-იან წლებში **შსსკ**-ის მიერ რეპრესიების მსხვერპლი გახდა თეატრთან დაკავშირებული არაერთი კულტურის მოღვაწე ყირიმული თათრული ნაციონალიზმის ბრალდებით, მათ შორის თეატრის პირველი დირექტორი უ.იფჩი, დრამატურგი ა.ლატიფ-ზადე და სხვები.

მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე დასის ბევრი მამაკაცი გაიწვიეს ფრონტზე, მათ შორის თეატრის თანამშრომლები ს.ჯეტერე და ა.ძემილევი.

1942 წელს, ოკუპაციის პერიოდში, გერმანულმა ადმინისტრაციამ გორკის სახელობის ყირიმის დრამატული თეატრის მუშაობა ახალი „სიმფეროპოლის რუსული დრამისა და კომედიის თეატრის“ სახელწოდებით განაახლა და კვლავ გახსნა ყირიმელი თათრული მუსიკალური და დრამის თეატრი. დაიდგა ომამდელი ეროვნული და კლასიკური რეპერტუარი და საკონცერტო პროგრამები. სპექტაკლებში მონაწილეობდნენ მსახიობები დ.ტრუპჩუ, ს.ერეჯეპოვა და სხვები, დადგმებს კი რეჟისორი გ.ისმაგილოვი ხელმძღვანელობდა. 1943 წელს თეატრალური დასის ნაწილი გერმანულ-რუმინულ ჯარებთან ერთად რუმინეთში გადაასახლეს, რის გამოც ისინი მოგვიანებით საბჭოთა კავშირში დევნას დაექვემდებარნენ.

დეპორტაციის შემდეგ, მიუხედავად იმისა, რომ 1956 წელს ცეკვის ანსამბლი „ჰაითარმა“ აღდგა, თეატრი არ აღუდგენიათ. პროფესიულ საქმიანობას მოწყვეტილმა თეატრის შემოქმედებითმა მუშაკებმა თავიანთი ადგილი იპოვეს უზბეკეთის, აზერბაიჯანის, ყაზანისა და კავკასიის რესპუბლიკების თეატრალურ დასებში. ყირიმში თეატრის აღორძინება დაიწყო მხოლოდ 1989 წლის დასაბამში, მასობრივი რეპატრიაციის შემდეგ, ყირიმელი თათარი კულტურის მოღვაწეების ი.ბახშიშის, ს.ოსმანოვის, ა.დიტანოვას და სხვათა ძალისხმევით.

აღორძინებულ თეატრს გადაეცა ძერჟინსკის სახელობის შინაგან საქმეთა სამინისტროს კულტურის სახლი მენდელეევის ქუჩაზე, რომელიც თავდაპირველად აშენდა შსსკ-ის თანამშრომლების კლუბად ყირიმელი არქიტექტორის ვ.ი.კოვალსკის პროექტით. საგულისხმოა, რომ თავად კოვალსკი 1924-1925 წლებში მუშაობდა ყირიმული თათრული თეატრის დეკორატორად[7]. 1977 წლამდე ამ შენობაში ფუნქციონირებდა ყირიმის რეგიონალური უკრაინული მუსიკალური და დრამატული თეატრი.

2002 წელს თეატრს მიენიჭა აკადემიური სტატუსი.

2020 წელს ყირიმელ თათრულ თეატრში ჩატარდა საიუბილეო კონცერტი, რომელიც მიეძღვნა დაწესებულების არსებობის 30 წლისთავს. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ყირიმული თათრული კულტურა
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
ნულიესი

**ნულიესი** (; ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ტარაგონის პროვინციის ალტ-კამპის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 10,60 კმ². მოსახლეობა — 509 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ტარაგონის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ნულიესის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ტარაგონის მუნიციპალიტეტები
ოლექსი ვადატურსკი

**ოლექსი  ვადატურსკი** (დ. 8 სექტემბერი, 1947, ბენძარი, ოდესის ოლქი — გ. 31 ივლისი, 2022, მიკოლაივი, მიკოლაივის ოლქი) — უკრაინელი მეწარმე სოფლის მეურნეობის დარგში. უკრაინის გმირი (2007).

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1947 წლის 8 სექტემბერს უკრაინის სსრ ოდესის ოლქში, ბალტსკის რაიონის სოფელ ბენძარში, კოლმეურნეების ოჯახში.

1971 წელს დაამთავრა  ლომონოსოვის სახელობის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი.

მან კარიერა დაიწყო ტრიკრატსკის მარცვლეულის პროდუქტების ქარხანაში  მთავარ ენერგეტიკოს ინჟინრად, შემდეგ მუშაობდა მთავარ ინჟინერად.

1980 წლიდან 1991 წლამდე იყო წარმოების განყოფილების უფროსი, ნიკოლაევის მარცვლეული პროდუქტების რეგიონალური განყოფილების უფროსის მოადგილე.

1991 წლიდან იკავებდა სასოფლო-სამეურნეო საწარმო ნიბულონის მუდმივი გენერალური დირექტორის თანამდებობას, რომლის მთავარ საქმიანობას წარმოადგენდა სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოყვანა უცხოური ტექნოლოგიებით და მაღალი ხარისხის იმპორტირებული აღჭურვილობის გამოყენებით და მეცხოველეობის განვითარება.  

2018 წლის 1 ნოემბერს რუსეთმა სანქციები დაუწესა 322 უკრაინის მოქალაქეს, მათ შორის იყო ოლექსი ვადატურსკი. 

2020 წლის ივნისში ჟურნალმა Forbes Ukraine ვადატურსკის ქონება 450 მილიონ აშშ დოლარად შეაფასა.

2022 წლის 31 ივლისს ალექსეი ვადატურსკი და მისი მეუღლე დაიღუპნენ, როდესაც რუსული რაკეტა მათ სახლს მოხვდა მიკოლაივის მასიური დაბომბვის დროს.  უკრაინის პრეზიდენტის აპარატის უფროსის მრჩეველმა მიხაილო პოდოლიაკმა განაცხადა, რომ რაკეტა მოხვდა საძინებელ ოთახს და გამოთქვა მოსაზრება, რომ ეს იყო განზრახ მკვლელობა.

## ოჯახი 
ოლექსი ვადატურსკის ჰყავდა მეუღლე და ვაჟი ანდრეი — უკრაინის VIII მოწვევის სახალხო დეპუტატი პეტრო პოროშენკოს ბლოკის პარტიიდან  .

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:უკრაინის გმირები
კატეგორია:მეწარმეები დარგებისა და ქვეყნების მიხედვით
სპადის სასახლე

**სპადის სასახლე** () — მდებარეობს რომის რეგოლას რაიონში,  იტალიაში. ძალიან ახლოს მდებარეობს პალაცო ფარნეზესთან და აქვს ბაღი, რომელიც გამოდის ტიბრის მდინარისკენ. პალაცოში განთავსებულია დიდი სამხატვრო კოლექცია, გალერეა სპადა (Galleria Spada). კოლექცია თავდაპირველად შეგროვდა XVII საუკუნეში კარდინალ ბერნარდინო სპადასა და მისი ძმის ვირჯილიო სპადას მიერ, ხოლო შემდგომ დაემატა მათი ძმისშვილისშვილის, კარდინალ ფაბრიციო სპადას მიერ.
250px|მინი|Palazzo Spada-ს ფასადი.

## ისტორია
1540 წელს ეს პალაცო შეუკვეთა კარდინალმა ჯიროლამო კაპოდიფერომ, არქიტექტორად კი დაიქირავა ბარტოლომეო ბარონინო კაზალე მონფერატოდან. გარე და შიდა მხატვრული სტუკოს მდიდრული დეკორი შესრულდა ჯულიო მაცონისა და მისი გუნდის მიერ.

პალაცო ცოტა ხნით ეკუთვნოდა მინიანელის ოჯახს, მაგრამ 1632 წელს ის შეიძინა კარდინალმა სპადამ, რომელმაც შენობის მოდიფიკაციები დაავალა ფრანჩესკო ბორომინის. ბაროკოს სტილის არქიტექტორმა ბორომინიმ შექმნა ილუზიის ნამდვილი შედევრი პერსპექტივის ილუზია, რომელიც მდებარეობს თაღებიან ეზოში: თანდათანობით შემცირებული სვეტების რიგები და მაღლავზე ამავალი იატაკი ქმნის ვიზუალურ ილუზიას გალერეის, რომელიც გეგონება 37 მეტრი სიგრძისაა, თუმცა რეალურად მხოლოდ 8 მეტრია. ამის ბოლოს ჩანს ცხოვრების ზომის ქანდაკება სინამდვილეში კი ის მხოლოდ 60 სანტიმეტრია. ბორომინის ამ ილუზიის შესაქმნელად დაეხმარა მათემატიკოსი.
300px|მინი|ფრანჩესკო ბორომინის მიერ შექმნილი ილუზიური პერსპექტივის გალერეა. დერეფანი ბევრად მოკლეა, ხოლო ქანდაკება — გაცილებით პატარა, ვიდრე ჩანს.
პალაცოს ფასადის და ეზოს მხარეს არსებულ ფრონტონებზე წარმოდგენილია მანიერისტული სტუკოს ქანდაკებათა დეკორი ნიშებში ჩასმული ქანდაკებები, ხილისა და ყვავილების გირლანდები, გროტესკები და სიმბოლური გამოსახულებები რელიეფში, რომლებიც მეზონინის პატარა ფანჯრებს შორისაა განთავსებული. ეს დეკორაცია რომში ერთ-ერთ ყველაზე მდიდრულ და დახვეწილ ფასადად მიიჩნევა ჩინკვეჩენტოს (მე-16 საუკუნის) არქიტექტურაში.

ფასადის დეტალები: გიგანტური ქანდაკება პომპეუს დიდისა რომელიც შეცდომით მიაჩნდათ იმ ქანდაკებად, რომლის ფერხთითაც იულიუს კეისარი დაიღუპა — აღმოაჩინეს 1552 წელს, ორი რომაული სახლის საერთო კედლის ქვეშ. ქანდაკების თავგადაჭრა იგეგმებოდა, რათა ორივე მხარეს შორის საკუთრების დავა გადაეჭრათ, რამაც კარდინალი კაპოდიფერო იმდენად შეძრა, რომ ჩაერია ამ საქმეში და მიმართა პაპ იულიუს III-ს. პაპმა ქანდაკება შეიძინა და შემდეგ კარდინალს აჩუქა.
250px|მინი|ფასადის დეტალები.
## გალერია
პალაცოში მდებარეობს გალერეა სპადა, კარდინალ სპადას კოლექცია, რომელიც მოიცავს ოთხ გალერეას მე-16 და მე-17 საუკუნეების მხატვრების ნამუშევრებით. კოლექციაში წარმოდგენილია ანდრეა დელ სარტოს, ნიკოლო ტორნიოლის, გვიდო რენის, ტიციანის, იან ბრეუგელ უფროსის, გუერჩინოს, რუბენსის, დიურერის, კარავაჯოს, დომენიკინოს, კარაჩების, სალვატორ როზას, პარმიჯანინოს, ფრანჩესკო სოლიმენას, მიქელანჯელო ჩერკუოცის, პიეტრო ტესტას, ჯამბატისტა გაიულის, ასევე ორაციო და არტემიზია ჯენტილესკის ნამუშევრები.

## საჯარო ხელისუფლება
პალაცო სპადა 1927 წელს შეიძინა იტალიის სახელმწიფომ და დღეს მასში მდებარეობს იტალიის სახელმწიფო საბჭო (Consiglio di Stato), რომელიც თავის სხდომებს მართავს მდიდრად მოხატულ და სტუკოთი მორთულ დარბაზებში.

კატეგორია:რომი
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალია
მეტრონიის კარიბჭე

300px|მინი|მეტრონიის კარიბჭე
**მეტრონიის კარიბჭე** () — კარიბჭე ავრელიანეს კედელში რომელიც მდებარეობს რომში,იტალია. კარიბჭე მდებარეობს კედლის სამხრეთ ნაწილში, აღმოსავლეთით მდებარე სან ჯოვანის კარიბჭისა და სამხრეთით მდებარე ლათინური კარიბჭეს შორის. 

X საუკუნის განმავლობაში, ამ ჭიშკრის მიღმა იყო ჭაობიანი ტერიტორია, რომელსაც პრატა-დეციი ან დეცენიე ეწოდებოდა შუა საუკუნეების ბოლოს ჭიშკარი დაიხურა და შესასვლელი აგურით ამოაშენეს.

თანამედროვე ეპოქაში მზარდი სატრანსპორტო მოძრაობის გამო, თავდაპირველი ჭიშკრის გვერდით ოთხი მთავარი გასასვლელი შეიქმნა. საუკუნეების განმავლობაში ჭიშკრის გარშემო მიწის დონე მნიშვნელოვნად აიწია, რის გამოც თავდაპირველი გასასვლელი ნაწილობრივ მიწისქვეშ აღმოჩნდა.

## ისტორია
კარიბჭე მეტრონია არის ავრელიანის კედლების ერთ-ერთი ნაკლებად ცნობილი ჭიშკარი რომში, იტალია. აშენებული იმპერატორ ავრელიანეს მმართველობის დროს III საუკუნეში (271-275 წწ.), ჭიშკარი თავდაპირველად ქალაქის გაფართოებული გამაგრების ნაწილი იყო, ერთროულად გარე საფრთხეებისგან დასაცავად პოლიტიკური არასტაბილურობისა და რომის იმპერიაზე გარე ზეწოლის პერიოდში.

ჭიშკარმა სახელი მიიღო ვია მეტრონიისგან, ძველი რომაული გზისგან, რომელსაც ის ემსახურებოდა, თუმცა გზის სახელის წარმოშობა გაურკვეველი რჩება. ისეთი გამორჩეული ჭიშკრებისგან განსხვავებით, როგორიცაა სან-ჯოვანის კარიბჭე ან მაჯორეს კარიბჭეზე, მეტრონიის კარიბჭე უფრო პრაქტიკული ფუნქცია ჰქონდა, ძირითადად გამოიყენებოდა ადგილობრივი ტრანსპორტისთვის და მიმდებარე სასოფლო-სამეურნეო მიწებზე წვდომისთვის.

შუა საუკუნეების პერიოდში, ჭიშკრის გამოყენება შემცირდა ქალაქის ზომის შემცირებასთან ერთად და ავრელიანის კედლის ბევრი ჭიშკარი ნაწილობრივ დაზიანდა. ადრეული თანამედროვე პერიოდისთვის, პორტა მეტრონია ძირითადად დამარხული იყო დანალექებისა და ურბანული განვითარების გამო,მიწის დონის ზემოთ მხოლოდ მისი თაღის ზედა ნაწილი ჩანდა.

XX საუკუნეში, განსაკუთრებით ბენიტო მუსოლინის ურბანული დაგეგმარების ძალისხმევის დროს 1930-იან წლებში, რამდენიმე ძველი რომაული ძეგლის, მათ შორის ავრელიანის კედლების ნაწილების გათხრები და რესტავრაცია განხორციელდა. კარიბჭე მეტრონია ნაწილობრივ გაითხარა და აღდგა, თუმცა ის კვლავ ერთ-ერთ უფრო მოკრძალებულ ისტორიულ ჭიშკრად რჩებოდა.

დღეს პორტა მეტრონია მდებარეობს პიაცალე მეტრონიოსთან ახლოს, გარშემორტყმული თანამედროვე ტრანსპორტითა და ურბანული ინფრასტრუქტურით. მიუხედავად იმისა, რომ ის აღარ ასრულებს თავდაცვით ან სატრანსპორტო როლს, ის რჩება რომის მრავალშრიანი არქიტექტურული და სამხედრო ისტორიის ნიმუშად.

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*Roma Segreta: Porta Metronia in Italiano
*RomeArtLover Short article on the Porta Metronia
*

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის კარიბჭეები
მალტის სასახლე

250px|მინი|Palazzo Malta პალაცო მაგისტრალე
**მალტის სასახლე** ()  — ასევე ცნობილი როგორც პალაცო დი მალტე ან პალაცო დელ'ორდინე დი მალტე, არის სოვერენული სამხედრო ორდენის, მალტას ორდენის, ორი შტაბ-ბინის უმნიშვნელოვანესი ვილა მალტაზე. მალტას ორდენი არის რომის კათოლიკური საერო რელიგიური ორდენი და საერთაშორისო სამართლის სუვერენული სუბიექტი. პალაცო მდებარეობს რომში, იტალიაში, მხოლოდ რამდენიმე წუთის სავალზე ესპანური საფეხურებიდან. იტალიურმა მთავრობამ პალაცოს გაცემულ სუვერენიტეტს ექსტრატერიტორიულ სტატუსი მიენიჭა. პალაცო მალტე მალტეს ორდენის საკუთრებაა 1630 წლიდან.

250px|მინი|დაფა შესასვლელთან
## კონტექსტი
1798 წლის 12 ივნისს ნაპოლეონ ბონაპარტის მიერ ხელმძღვანელობდნენ ფრანგული ძალები, რომლებიც მალტის კუნძულზე გამოჩნდნენ. მალტა იყო იორუალის წმინდა იოანეს ორდენის (რომელსაც ასევე ეწოდება მალტას ორდენი) ბაზა. ორდენს კუნძული 1530 წელს გადასცა ჩარლზ V, წმინდა რომის იმპერატორმა. ნაპოლეონმა კუნძული დატოვა მნიშვნელოვანი გარზით და სპეციალურად შერჩეული ადმინისტრაციით. მალტელი აჯანყების შემდეგ, ბრიტანელმა ლორდმა ნელსონმა მიიღო მოწვევა და 1800 წლის 5 სექტემბერს დაამხო საფრანგეთის ძალები მალტაზე. მალტა გახდა ბრიტანეთის კოლონია 1814 წლის 30 მარტს, პარიზის შეთანხმების მიხედვით.

ამგვარად, მალტას ორდენი დარჩა ტერიტორიის გარეშე და ფაქტობრივად გაუქმდა. თუმცა, 1834 წელს იგი აღდგენილ იქნა ახალი სახელწოდებით "სოვერენული სამხედრო ჰოსპიტალიორი ორდენი წმინდა იოანესის იერუსალიმის, როდოსისა და მალტას" ან უბრალოდ "სოვერენული სამხედრო ორდენი მალტე" (SMOM). ახალი შტაბ-ბინები შეიქმნა პალაცო მალტაში. 1869 წელს პალაცო მალტე და ორდენის სხვა შტაბი, ვილა მალტე, გაიღო ექსტრატერიტორიულ სტატუსზე. დღეს ისინი 110 ქვეყნიდან არიან აღიარებული როგორც სუვერენული სუბიექტის დამოუკიდებელი შტაბ-ბინა, რომელთანაც დამყარებულია მუტუალური დიპლომატიური ურთიერთობები.

## ისტორია
მშენებლობა, რომელიც ახლა პალაცო მალტე ეწოდება, მე-16საუკუნეში შეიძინა მალტაზე დაბადებულმა იტალიელმა არქეოლოგმა ანტონიო ბოზიომ, რომლის ბიძა იყო წმინდა იოანეს ორდენის წარმომადგენელი წმინდა საყდარში. როდესაც ბოზიო 1629 წელს გარდაიცვალა, მან მშენებლობა ორდენს დაუტოვა, და მას შემდეგ იგი გახდა ორდენის ელჩის საცხოვრებელი წმინდა საყდარში. როდესაც კარლო ალდობლანდინი გახდა ელჩი, მან პალაცო გააფართოვა და მიაღწია დღევანდელ ზომებს. მთავრობისა და ადმინისტრაციული მოვალეობის უმრავლესობა ასევე შესრულებულია ამ შენობაში.
250px|მინი|Palazzo di Malta-ს ეზო

1720-იან წლებში, გრანდ-მასტერმა ანტონიო მანოელ დე ვილენამ დაგეგმა კარლო გიმაჩ-ისთვის პალაცოს რესტავრაცია და დამატებითი დეკორაციები. ეს ინფორმაცია დაფიქსირდა გრანდ-მასტერისა და რომში ორდენის ელჩის, ჯიანბატისტა სპინოლას შორის გაცვლილი წერილებით. რესტავრაციამ მოიცვა დიდი აუზის დამატება ეზოში. შენობა დარჩა ელჩობის რანგში, სანამ მთელი ორდენი 1834 წელს არ გადაიტანა თავისი შტაბ-ბინა იქ.

მეთიუ ფესტინგი, რომელიც მსახურობდა ორდენის პრინცად და გრანდ-მასტერად, ცხოვრობდა ამ შენობაში 2008 წლიდან მისი გადადგომამდე 2017 წელს, რაც ვატიკანთან კონფლიქტის შედეგი იყო.

## არქიტექტურა
შენობა აგებულია აშლარური ბლოკებით, და მისი ზედა ნაწილი ჩამოყალიბებულია კორბელირებული კორნიშით.

## სქოლიო
კატეგორია:რომი
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალია
რესპუბლიკის დღე (იტალია)

მინი|300პქ
**იტალიის რესპუბლიკად გამოცხადების დღე** () — იტალიის ეროვნული დღესასწაული, დაფუძნებული იტალიის რესპუბლიკის გამოცხადების პატივსაცემად. იგი აღინიშნება ყოველწლიურად 2 ივნისს და არის ძირითადი დღესასწაული, რომელიც ტარდება რომში. ეს დღე ძალიან მნიშვნელოვანია იტალიელი ქალებისთვის, რადგან მათ პირველად მიეცათ ოფიციალურად ხმის მიცემის უფლება. 

## ისტორია
1946 წლის 2 და 3 ივნისს იტალიაში ჩატარდა რეფერენდუმი, სადაც იტალიელებს უნდა აერჩიათ სახელმწიფო მმართველობის ფორმა - რესპუბლიკა ან მონარქია. რეფერენდუმი ჩატარდა მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან, ფაშიზმის და დიქტატურის დამხობიდან ერთი წლის შემდეგ. სამეფო ოჯახის წევრები გააძევეს ქვეყნიდან, მათი ფაშისტური რეჟიმთან კავშირის გამო. ეს იყო იტალიაში პირველი საყოველთაო ოფიციალური კენჭისყრა. დაახლოებით 60 % ხმა მოდიოდა რესპუბლიკაზე, რაც ნიშნავდა, რომ იტალიელებმა საბოლოოდ გადაწყვიტეს უარი ეთქვათ მონარქიაზე. რეფერენდუმის შედეგი ოფიციალურად დამტკიცდა 1946 წლის 18 ივნისს, როდესაც უზენაესმა სასამართლომ გამოაცხადა იტალიის რესპუბლიკის დაბადება.

## დღესასწაულის ცერემონია
ოფიციალური დღესასწაულის ცერემონია მოიცავს ეროვნული დროშის აღმართვას, ეროვნული ძეგლის წინ და გვირგვინის დადებას „უცნობი ჯარისკაცის“ ძეგლთან რესპუბლიკის პრეზიდენტის მიერ, უმაღლესი სახელმწიფო მოხელეების თანდასწრებით. ჰიმნის შესრულების შემდეგ, რომის ცაზე გაივლის „ევროფაიტერები“, რომლებიც ჰაერში აფრქვევენ იტალიის დროშის ფერებს. ოფიციალური დღესასწაულები ტარდება ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე. მთელ მსოფლიოში იტალიის საელჩოები აწყობენ ცერემონიებს, რომელზეც მიიწვევენ სახელმწიფოს მეთაურებს.

## სამხედრო აღლუმი
### ისტორია 
სამხედრო აღლუმში მონაწილეობს ქვეყნის ყველა შეიარაღებული ძალა, რესპუბლიკის, ეროვნული სახანძრო სამსახურის, სამოქალაქო თავდაცვისა და იტალიის წითელი ჯვრის ძალები. პირველად, სამხედრო აღლუმი შევიდა ოფიციალური ცერემონიების წესრიგში 1950 წელს. სამხედრო აღლუმში მონაწილეობს გაეროს, ნატოს, ევროკავშირის წარმომადგენლები.

### თემატიკა 
აღლუმს ყოველწლიურად სხვადასხვა თემატიკა აქვს: 
*2003 წელს — „შეიარაღებული ძალები საერთაშორისო უსაფრთხოების სისტემაში ხალხთა მშვიდობიანი და დემოკრატიული განვითარებისთვის“.
*2004 წელს — „სამშობლოს შეიარაღებული ძალები“.
*2010 წელს — წლისთავი: „რესპუბლიკა და მისი შეიარაღებული ძალები მონაწილეობენ იტალიის სამშვიდობო მისიებში“.
*2011 წელს — „იტალიის გაერთიანების 150 წლისთავი“.
*2012 წელს — აღლუმი მიეძღვნა ემილიაში მიწისძვრის მსხვერპლს. 
*2013 წელს — აღლუმი მიეძღვნა რთულ ვითარებაში მყოფი ოჯახების და ფირმების „სოციალურ საკითხს“. 
*2014 წელს — აღლუმი მიეძღვნა ევროპის საბჭოს იტალიის პრეზიდენტობის სემესტრის დაწყებას.
*2015 წელს — აღლუმი მიეძღვნა დიდი ომის ასწლეულს. 
*2024 წელს — აღლუმის თემა: „რესპუბლიკის დასაცავად. სამშობლოს სამსახურში“.

## ლიტერატურა
*  
* 
* 
* 
* 
* 
*  
*  

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ეროვნული დღესასწაულები
კატეგორია:იტალიის ისტორია
ჩესტიოს ხიდი

**ჩესტიოს ხიდი** ან **წმინდა ბართლომეს ხიდი** () — ფაბრიციუსის მეზობელი ხიდის შემდეგ ანტიკური რომის უძველესი შემონახული ხიდია. იგი აერთებს ტიბრის მარჯვენა სანაპიროს (ქალაქის ტრასტევერის უბანს) ტიბერის კუნძულთან, რომელიც ამ ადგილას მდინარეს ორ არხად ყოფს. კუნძულის მეორე მხარეს მდებარეობს ასევე ანტიკური ხიდი — ფაბრიციუსის ხიდი.

ტიბერის კუნძულზე, მეფე ტარკვინიუს გორდის მმართველობის დროს (ძვ. წ. 534-509 წწ.), მდებარეობდა კურნიშის ტაძარი. მოგვიანებით, შუა საუკუნეებში, აქ გაჩნდა საავადმყოფო, უსახლკაროთა თავშესაფარი და ეკლესია წმინდა ბართლომეს სახელით (San Bartolomeo). XV საუკუნიდან ხიდი სწორედ ამ ეკლესიის პატივსაცემად წმინდა ბართლომეს სახელით მოიხსენიება.

## ისტორია
ნაგებობა აშენებულია ძვ. წ. 62-27 წლებში (სხვა მონაცემებით — ძვ. წ. 46 ან 44 წელს), სავარაუდოდ ლუციუს ცესტიუსის მიერ, რომელიც იყო ცნობილი პირამიდა ცესტიუსის შემქმნელის, გაიუს ცესტიუს ეპულონის ძმა. გვიანი ანტიკურობის პერიოდში ხიდი შეიცვალა და მიიღო ახალი სახელი — Pons Gratiani (ლათ. გრატიანუსის ხიდი).

დღევანდელი ქვის ხიდის მხოლოდ დაახლოებით ერთი მესამედი შედგება უძველესი მასალებისგან, რადგან ხიდი მთლიანად განახლდა 1888-1892 წლებში, მრავალი წინამორბედი რესტავრაციის შემდეგ.

ცესტიუსის ხიდი ნაწილობრივი დაზიანების შემდეგ კვლავ აღადგინეს იმავე სამშენებლო მასალის მეორედ გამოყენებით იმპერატორ ანტონინ პიუსის მმართველობის დროს, 152 წელს. ნაგებობაზე დამაგრდა წარწერა, რომელიც ამ რეკონსტრუქციას მიეძღვნა. მოგვიანებით, 370 წელს, როგორც V საუკუნის ლათინელი ისტორიკოსი პოლემიუს სილვიუსი წერს, ხიდი კვლავ რესტავრირებულია და ხელახლა მიძღვნილია როგორც Pons Gratiani (ლათ. გრატიანუსის ხიდი) იმპერატორ ვალენტინიანე I-ისა და ვალენსის, ასევე ვალენტინიანეს ვაჟის — გრატიანეს პატივსაცემად.

ხიდზე და მის მოაჯირზე, მარმარილოს პანელებზე, შესრულებული იყო სამახსოვრო წარწერები იმპერატორთა სახელებით. IV საუკუნის ხიდი, სავარაუდოდ, მიჰყვებოდა წინა ნაგებობის ძირითად კონტურებს. XIX საუკუნის რეკონსტრუქციამდე ხიდი იყო 48 მეტრი სიგრძისა, ცენტრალური თაღის განივი გაწევა შეადგენდა 23,65 მეტრს, ხოლო სიგანე — 8.2 მეტრს.

კიდევ ერთი რესტავრაცია ჩატარდა 1191-1193 წლებში. XVIII და XIX საუკუნეებში ხიდს ხშირად უწოდებდნენ Ponte Ferrato (იტალ. „პონტე ფერრატო“ — „რკინის ხიდი“) მდინარეზე დამაგრებული მრავალი ჯაჭვის გამო, რომლებითაც ფიქსირდებოდა წისქვილები.

## დღევანდელი ხიდი
1888–1892 წლებში ტიბრის არხის სანაპიროს დროს, მდინარის გასწვრივ კედლებისა და ბულვარების აშენებამ მოითხოვა რომაული ხიდის დანგრევა და ახალი ხიდის რეკონსტრუქცია. უძველესი ხიდი, რომელსაც ორი პატარა თაღი ჰქონდა ფართო ცენტრალური სიმაღლის ორივე მხარეს, უბრალოდ არ იყო საკმარისი. მის ნაცვლად აშენდა ახლანდელი ხიდი, სამი დიდი თაღით, ხოლო ხელახლა გამოიყენეს ორიგინალური მასალის დაახლოებით ორი მესამედი.

დღევანდელი სტრუქტურის ორი მესამედი თარიღდება ამ პერიოდით, სტრუქტურის მხოლოდ მესამედია აშენებული წინარეთანამედროვე მასალისგან. მე-19 საუკუნის აღდგენის შემდეგ, ხიდი იყო 80,4 მეტრი (264 ფუტი) სიგრძით, თავდაპირველი ცენტრალური თაღით, რომელიც გვერდით იყო ორი სხვა თაღით თანაბარი სიგრძით.  იტალიური სახელწოდება „წმინდა ბართლომეოს ხიდი“ მომდინარეობს ტიბრის კუნძულზე მდებარე სან ბართლომეო ალ იზოლას („წმინდა ბართლომეოს კუნძული“) ეკლესიისა და მცირე ბაზილიკისგან.

## სქოლიო
აკვა-პაოლას შადრევანი

**პაოლას წყაროს შადრევანი** (), — ცნობილი როგორც Il Fontanone („დიდი შადრევანი“) ან Mostra dell'Acqua Paola — მონუმენტური შადრევანი, რომელიც მდებარეობს იანიკულუმის ბორცვზე, სან პიეტროს ეკლესიასთან მონტორიოში, რომში, იტალიაში. იგი აშენდა 1612 წელს პაპ პავლე V-ის მიერ აღდგენილი პაოლას წყლის აკვედუკის დასასრულის აღსანიშნავად და სახელი სწორად მისგან მიიღო. ეს იყო პირველი დიდი შადრევანი მდინარე ტიბრის მარჯვენა სანაპიროზე.

## ისტორია
პაოლას წყაროს შადრევანი შთაგონებული იყო  ფელიჩეს წყაროს შადრევნის პოპულარობით, რომელიც აშენდა 1585-1588 წლებში პაპ სიქსტუს V-ის მიერ. რომის პაპმა პავლე V-მ გადაწყვიტა აღედგინა და გაეფართოებინა იმპერატორ ტრაიანეს მიერ აშენებული  ტრაიანეს წყალი (აკვედუკი), რათა შეექმნა სუფთა სასმელი წყლის წყარო მაცხოვრებლებისთვის, რომლებიც აიღო გორაკი წყლისთვის, მლაშე წყაროებიდან ან დაბინძურებული ტიბრიდან. მან შეაგროვა ხარჯები თავისი პროექტისთვის, ღვინოზე გადასახადის დაწესებით, რამაც გამოიწვია პროტესტის გრძნობა მოქალაქეებში. ამ გადასახადიდან და სხვა წყაროებიდან დაფინანსებამ, მას საშუალება მისცა შეეძინა წყაროს წყლის უფლება, რომიდან არც თუ ისე შორს, ბრაჩანოს ტბის მახლობლად, როგორც შადრევნის წყარო.

შადრევანი დააპროექტა ჯოვანი ფონტანამ, რომლის ძმაც მუშაობდა ფელიჩეს წყაროს შადრევანის მშენებლობაზე. მათ გამოიყენეს თეთრი მარმარილო, მინერვას რომაული ტაძრის ახლომდებარე ნანგრევებიდან ნერვას ფორუმში და ააშენეს მასიური კარიბჭე ხუთი თაღისგან წყლის მისასვლელად. შადრევნის თავზე არის პაპის დიადემა და გასაღებები, არწივისა და დრაკონის ბორგეზეს ოჯახის გერბის ზემოთ, რომელსაც ანგელოზები უჭერენ მხარს. წარწერა პოეტური თვალსაზრისით ადიდებს პაპ პავლეს უბნის მცხოვრებლებისთვის წყლის მიტანისთვის.

ფელიჩეს წყაროს შადრევნისგან განსხვავებით, რომელსაც ბიბლიურ თემებზე უამრავი ქანდაკება ჰქონდა,  პაოლას წყლის თემა იყო წყალი. ხუთი უხვი ნაკადი თაღებიდან ხუთ მარმარილოს აუზში იღვრებოდა. 1690 წელს კარლო ფონტანამ დააპროექტა დამატებითი ნახევარწრიული აუზი წყლისთვის, რომელიც გადმოვიდა მარმარილოს აუზებიდან. მარმარილოს ბოძები დააყენეს, რათა კოჭებს არ მოსრწყათ თავიანთი ცხოველები შადრევანში, მაგრამ აუზი მაცდური იყო მრავალი ადგილობრივი მცხოვრებისთვის, რომლებიც წყალში იბანდნენ. 1707 წელს გამოიცა განკარგულება, რომელიც მოსახლეობას უკრძალავდა შადრევანში ბანაობას.

შადრევნის ფორმა იყო შთაგონება მოგვიანებით ტრევის შადრევნისთვის.

2019 წელს, ფენდის მიერ დაფინანსებულმა კამპანიამ გადაიხადა შადრევნის ნაწილობრივი განახლება. მსახიობმა კარლო ვერდონემ გაიხსენა ის ფაქტი, რომ რომში იზრდებოდა, გამოთქმა „შენ ისეთივე კარგი ხარ, როგორც აკვა პაოლას წყალი“ („vali como l'acqua Paola“) შეურაცხყოფად იგულისხმებოდა, ბრაჩანოს ტბიდან მომდინარე წყალი მაშინ უხარისხოდ ითვლებოდა.

## მუსიკაში
ამერიკელმა კომპოზიტორმა ჩარლზ ტი გრიფმა დაწერა პიანინოსთვის სახასიათო ნაწარმოები სახელწოდებით „აკვა პაოლას შადრევნები“, როგორც მისი რომაული ესკიზების ნაწილი, თხზ. 7 (შედგენილია 1915–16). გრიფი არასოდეს ყოფილა რომში ან იტალიაში. პირიქით, მისი კრებულის ნაწარმოებები შთაგონებულია უილიამ შარპის ლექსების კრებულით Sospiri di Roma (1891).

## კინოში
პაოლო სორენტინოს ფილმი „The Great Beauty“ იხსნება სცენით, რომელიც მიმდინარეობს შადრევნის წინ.

## სქოლიო
ლატერანის ობელისკი

მინი
**ლატერანის ობელისკი** () — რომის ერთ-ერთი ობელისკი.  მსოფლიოში ყველაზე დიდი ორიგინალური ძველი ეგვიპტური ობელისკია, რომელიც ვერტიკალურად დგას (მას ზომით მხოლოდ ასუანის ობელისკი აღემატება, რომელიც არასოდეს დასრულებულა და ჰორიზონტალურად იწვა ასუანის კარიერში).

## ისტორია და აღწერა
ობელისკის შექმნა დაიწყო დაახლოებით 3500 წლის წინ ფარაონი თუტმოს III-ის ბრძანებით. თუმცა, თავდაპირველად, ობელისკის ზომები მშენებლებს ძალიან დიდად მოეჩვენათ და ის დარჩა კარიერში ჩაფლული. თუტმოს III-ის შვილიშვილმა, ფარაონმა თუტმოს IV-მ ბრძანა, რომ ობელისკზე მუშაობა გაგრძელებულიყო. მის დროს დასრულდა და დამონტაჟდა ეგვიპტის კარნაკში, ამონის ტაძრის აღმოსავლეთით. მაშინვე ობელისკზე ამოკვეთეს ეგვიპტური იეროგლიფებით დაწერილი წარწერა, რომელიც მოკლედ მოგვითხრობს მის შექმნის ისტორიას და ახსენებს ორივე ფარაონს.
მინი
ახ. წ. 357 წელს, რომაელმა იმპერატორმა კონსტანტინე II-მ ორგანიზება გაუწია ძველი (იმ დროისთვის უკვე თითქმის ორ ათასი წლის) ობელისკის გადატანას რომში ალექსანდრიიდან (სადაც ის კარნაკიდან გადაიტანა რამდენიმე წლით ადრე იმპერატორმა კონსტანტინემ) ხმელთაშუა ზღვის გავლით საზღვაო გზით, რაც იმ დროისთვის საკმაოდ რთული ამოცანა იყო. რომში ობელისკი დამონტაჟდა დიდი ცირკის ტერიტორიაზე.

რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ, დიდი ცირკი მიტაოვეს, ობელისკი დაეცა და დაიმსხვრა სამ ნაწილად, ხოლო დროთა განმავლობაში დაიფარა ნიადაგის ფენით. ობელისკი მიწიდან ამოიღეს მხოლოდ ათასი წლის შემდეგ, 1580-იან წლებში, რომის პაპის სიქსტუს V-ის ბრძანებით, რომელმაც ორგანიზება გაუწია ძველი ობელისკების ძიებას, აღდგენას და აღმართვას მთელ რომში. ამ სამუშაოებს, პაპის მითითებით, ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი დომენიკო ფონტანა.

აღდგენის შემდეგ, ობელისკი, რომელიც დაახლოებით 4 მეტრით შემცირდა, 1588 წელს დამონტაჟდა ლატერანის ბაზილიკისა და ლატერანის სასახლის წინა მოედანზე – იმ დროის რომის პაპების რეზიდენცია. ამ ადგილზე ადრე მდგარი  მარკუს ავრელიუსისა ძველი რომაული ცხენოსანი ძეგლი გადაიტანეს კაპიტოლიუმის ბორცვზე.

თუტმოსის იეროგლიფები, რომელიც მოიცავს ობელისკის მთელ „სხეულს“, დღემდე შემორჩა და კარგად იკითხება. დომენიკო ფონტანამ შეცვალა ძველი საფუძველი ახლით, მიუხედავად იმისა, რომ ძველი საფუძველი 1580-იან წლებში ჯერ კიდევ არსებობდა და დგას თავის თავდაპირველ ადგილზე. იმავე ეპოქაში, თავდაპირველი საფუძვლიდან გადაიწერა მასზე გამოსახული პოეტური მიძღვნა, რომელიც აღწერს იმპერატორ კონსტანტინეს მიერ ობელისკის გადატანას და დამონტაჟებას. ამის წყალობით, მიძღვნის ტექსტი შემორჩა ჩვენს დრომდე. მოგვიანებით, თავდაპირველი საფუძველი დაიკარგა.

ახალ საფუძველზე არის წარწერა, რომელიც მოკლედ მოგვითხრობს ობელისკის ისტორიას და ახსენებს კონსტანტინეს (მაგრამ არა კონსტანტინე II-ს), აქვეა დომენიკო ფონტანას ხელმოწერა.

ობელისკის ზედა ნაწილზე დომენიკო ფონტანამ დააყენა რთული ფორმის ზედა ნაწილი ოთხი ბრინჯაოს ლომით და ჯვრით, რომელიც ამჟამად იქაა.

ობელისკის სიმაღლეა 32 მეტრი, დომენიკო ფონტანას მიერ დამატებული ჯვრით და საფუძვლით – 45,7 მეტრი.

## ლიტერატურა
*Strudwick, Helen, ed. (2006). The Encyclopedia of Ancient Egypt. New York: Metro Books. p. 499. 
*Richardson, Lawrence (1992). A New Topographical Dictionary of Ancient Rome. p. 273. 
*Gorringe, Henry H. (1882). Egyptian obelisks. pp. 127–129. doi:10.11588/diglit.33567#0239.

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი ეგვიპტური ობელისკები
ვიმინალის ბორცვი

300px|მინი
**ვიმინალის ბორცვი** (; ) — რომის ცნობილი შვიდი ბორცვიდან ყველაზე პატარა. თითის ფორმის მწვერვალი, რომელიც მიმართულია რომის ცენტრისკენ, ჩრდილო-დასავლეთით კვირინალის ბორცვსა და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ესკვილინის ბორცვს შორის. აქ მდებარეობს რომის ოპერის თეატრი და რკინიგზის სადგური ტერმინი.

ვიმინალის ბორცვის თავზე არის ვიმინალის სასახლე, რომელშიც განთავსებულია შინაგან საქმეთა სამინისტროს შტაბ-ბინა; ამჟამად ტერმინი Il Viminale ნიშნავს შინაგან საქმეთა სამინისტროს.

ლივიუსის ცნობით, გორაკი პირველად გახდა ქალაქ რომის ნაწილი, კვირინალის გორასთან ერთად, რომის მეექვსე მეფის სერვიუს ტულიუსის მეფობის დროს, ძვ. წ. VI საუკუნეში. გორაკის სახელწოდება მომდინარეობს ლათინურიდან viminalis, vimen-იდან („მოქნილი ყლორტი, osier“).

მოგვიანებით, დიოკლეტიანეს მეფობის დროს, ახალი წელთაღრიცხვით 298-305 წლებში, აბანოები აშენდა ვიკუს ლონგუსის ბოლოს, ვიმინალესა და კვირინალეს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში
*Samuel Ball Platner, *A Topographical Dictionary of Ancient Rome*: Viminal Hill

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:რომის შვიდი ბორცვი
ფოკასის სვეტი

ფოკას სვეტი (იტალ. Colonna di Foca) — რომაული მონუმენტური სვეტი რომის ფორუმში, იტალია, რომელიც აშენდა მაშინ, როდესაც რომი აღმოსავლეთ რომის იმპერიის ნაწილი იყო ოსტროგოთების სამეფოსგან მისი დაპყრობის შემდეგ.

## ისტორია
აღმოსავლეთ რომის იმპერატორის ფოკას პატივსაცემად 608 წლის 1 აგვისტოს, ეს იყო რომაული ფორუმის ბოლო არქიტექტურული მონუმენტის დადგმა, 1300 წელზე მეტი ხნის მშენებლობის შემდეგ. ფლუი კორინთის სვეტი დგას 13,6 მ (44 ფუტი) სიმაღლეზე თეთრ მარმარილოს ცოკოლზე. სტილისტური თვალსაზრისით, სვეტი, სავარაუდოდ, დამზადებულია II საუკუნეში უცნობი ნაგებობისთვის და მოგვიანებით გამოყენებულია ამ ძეგლისთვის. ანალოგიურად, სოკლიც მეორედ იქნა გამოყენებული — თავდაპირველად იგი გამოიყენებოდა დიოკლეტიანესადმი მიძღვნილი ქანდაკების საყრდენად. მისი პირველი წარწერა გადაშალეს, რათა ადგილი გამოეთავისუფლებინათ მოგვიანებით გაკეთებული ტექსტისთვის.

სვეტის საფუძველი აღმოაჩინეს 1813 წელს და მასზე წარწერა იყო ლათინურ ენაზე

ზუსტად არ არის ცნობილი, რა განსაკუთრებულ შემთხვევას უკავშირდება ეს პატივისცემის ნიშნად გადადგმული ნაბიჯი. თუმცა ცნობილია, რომ ფოკასმა ფორმალურად გადასცა პანთეონი პაპ ბონიფაცე IV-ს, რომელმაც იგი ხელახლა აკურთხა ყველა მოწამისა და ღვთისმშობლის (Sancta Maria ad Martyres) სახელით. სვეტის კაპიტელზე სმარაგდუსმა, რავენის ეგზარქოსმა, დაამაგრა „ბრწყინვალე“ მოოქროვილი ქანდაკება ფოკასის (რომელიც, სავარაუდოდ, დიდი ხნით არ დარჩენილა იქ).

ეს ქანდაკება, როგორც ზოგჯერ აცხადებენ, პაპის მადლიერების გამოხატულება კი არ იყო, არამედ უფრო იმპერიული სუვერენიტეტის სიმბოლო რომზე — რომელიც ლომბარდების ზეწოლის ფონზე სწრაფად იკლებდა. ასევე, ეს იყო სმარაგდუსის პირადი მადლიერების გამოხატულება იმპერატორ ფოკასის მიმართ, რომელმაც ის ხანგრძლივი გადასახლებიდან გამოიხსნა და რავენაში ძალაუფლება დაუბრუნა.

610 წლის ოქტომბერში ფოკა ჩამოაგდეს და მოკლეს; მისი ქანდაკებები ყველგან ჩამოაგდეს.

ძეგლი დღეს შემორჩენილია თავდაპირველ ადგილას (in situ). მისი იზოლირებული, თავისუფლად მდგომი პოზიცია ნანგრევებს შორის ყოველთვის აქცევდა მას ფორუმში ღირშესანიშნაობად და ხშირად ჩნდება ვედუტებსა და გრავიურებში. მიწის დონის აწევამ სილისა და ნამსხვრევების გამო ძირი მთლიანად დამარხა იმ დროისთვის, როდესაც ჯუზეპე ვასიმ და ჯამბატისტა პირანესიმ მე-18 საუკუნის შუა ხანებში სვეტის გრავიურა და გრავიურა გააკეთეს. აგურის კვადრატული საძირკველი თავდაპირველად არ ჩანდა, ფორუმის დღევანდელი დონე არ იყო გათხრილი მის ადრინდელ აგვისტოს მოპირკეთებამდე 19-მდე.

## სქოლიო
არტაშეს ლალაიანცი

**არტაშეს ა. ლალაიანცი** (; მოღვაწეობდა XIX საუკუნის მეორე ნახევარში) — სომეხი ფოტოგრაფი, მოღვაწეობდა ამიერკავკასიაში. ჰქონდა ფოტოგრაფიული სახელოსნოები ტფილისში, ალექსანდროპოლსა და ყარსში.

## ბიოგრაფია
არტაშეს ლალაიანცის ბიოგრაფიული დეტალები ძალზედ მწირია. გადარჩენილი ფოტოები ვარაუდობენ, რომ მან დააარსა თავისი პირველი სტუდია ალექსანდრაპოლში 1890-იანი წლების დასაწყისში და მალევე ყარსსა და ტფილისში. სამეწარმეო პრაქტიკოსი, ის იყო იმ დროის ერთ-ერთი ყველაზე ნაყოფიერი და პოპულარული ფოტოგრაფი რეგიონში. ლალაიანცის სტუდიები ემსახურებოდნენ ყარსის და ალექსანდროპოლის საშუალო და მაღალ კლასებს. მათი პორტრეტები დღეს დიდ ისტორიულ და ეთნოგრაფიულ ინტერესს იწვევს. ფოტოგრაფს მიღებული აქვს მონაწილეობა არაერთ გამოფენაში და 1894 წელს თბილისსა და მოსკოვში გამართულ ფოტოგამოფენაზე რუსული „ფოტოგრაფიული წრის“ პრიზით დაჯილდოვდა.

მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნამუშევარია, ალბათ, „სცენების ალბომი ყარსიდან და ყარსის პროვინციიდან“, რომელიც გამოიცა 1900 წელს, პეტერბურგში. ეს პუბლიკაცია ფრანგულ, სომხურ და რუსულ ენებზე დაიბეჭდა ორტონიანი ოფსეტური ტექნიკით და გაიყიდა ტფილისში, ისევე როგორც რუსეთის იმპერიის რამდენიმე სხვა ქალაქში. იგი მოიცავს უამრავ ექსკლუზიურ ფოტოს, რომელიც ასახავს ყარსის მრავალკულტურული მოსახლეობის ცხოვრების წესს და მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი სომხური არქიტექტურული ძეგლების არჩევანს.

როგორც ლალაიანცის მოღვაწეობის ბოლო პერიოდის ფოტოებიდან ჩანს, მან კარიერა ტფილისში დაასრულა, ბოლშევიკურ რევოლუციამდე. ალექსანდრაპოლელი ფოტოგრაფი სენეკერიმ ლალაიანცი, სავარაუდოდ, არტაშესის ახლო ნათესავი იყო.

## რესურსები ინტერნეტში
*Artashes Lalayants 1890 - 1900s // Database of Armenian photo-media practitioners

კატეგორია:სომეხი ფოტოგრაფები
ლალაიანცი

გვარ **ლალაიანცის** () ცნობილი მატარებლები არიან:

*არკადი ლალაიანცი (1910-1993) — საბჭოთა სამთო ინჟინერი;
*არტაშეს ლალაიანცი — რუსეთის იმპერიაში მოღვაწე სომეხი ფოტოგრაფი.
*ვალენტინ ლალაიანცი (1913-2000) — საბჭოთა მხატვარი-მულტიპლიკატორი, მულტიპლიკაციური ფილმების რეჟისორი;
*ისააკ ლალაიანცი (1870-1933) — რუსი რევოლუციონერი, ბოლშევიკი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ლალაიანი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ჯომო კენიატას საერთაშორისო აეროპორტი

**ჯომო კენიატას საერთაშორისო აეროპორტი** (IATA: **NBO**, ICAO: **HKJK**) — საერთაშორისო აეროპორტი კენიაში, რომელიც ემსახურება ქვეყნის დედაქალაქსა და უდიდეს ქალაქ ნაირობის. კენიაში სხვა სამი მნიშვნელოვანი საერთაშორისო აეროპორტია: კისუმუს საერთაშორისო აეროპორტი, მოის საერთაშორისო აეროპორტი და ელდორეტის საერთაშორისო აეროპორტი. აეროპორტი მდებარეობს ემბაკასის რაიონში, ნაირობის ცენტრალური ბიზნეს რაიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 18 კილომეტრში და რეგულარულად სრულდება ფრენები 50-ზე მეტი ქვეყნის მიმართულებით. თავდაპირველად აეროპორტს **ემბაკასის აეროპორტი** ერქვა, თუმცა 1978 წელს კენიის პირველი პრეზიდენტისა და პრემიერ-მინისტრის ჯომო კენიატას საპატივმცემლოდ აეროპორტს სახელი შეეცვალა. 2016 წელს აეროპორტმა 7 მილიონზე მეტი მგზავრი გაატარა, რაც მას მგზავრთა რაოდენობის მიხედვით, აფრიკის კონტინენტზე მეშვიდე ყველაზე დატვირთულ აეროპორტად აქცევს.

ჯომო კენიატას საერთაშორისო აეროპორტის საფოსტო კოდია 00501.

## რესურსები ინტერნეტში
* კენიის აეროპორტების ადმინისტრაცია – ჯომო კენიატას საერთაშორისო აეროპორტი

## სქოლიო
კატეგორია:კენიის აეროპორტები