open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ოსკარ შმერლინგი

**ოსკარ ივანეს ძე  შმერლინგი** () — გერმანული წარმოშობის ქართველი  ფერმწერი და გრაფიკოსი.

## ბიოგრაფია 
სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში (1884 წლიდან), მიუნხენში (1891–1892). 1893 წელს თბილისში დაბრუნდა. იყო ჯერ თბილისის სამხატვრო სასწავლებლის, შემდეგ კი ფერწერისა და ქანდაკების სკოლის დირექტორი (1902–1918). 1921 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ახლად დაარსებულ თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. შმერლინგი ქართული კარიკატურის ერთ-ერთი ფუძემდებელია. 1901 წლიდან მისი კარიკატურები იბეჭდებოდა „ცნობის ფურცლის“ სურათებიან დამატებაში. თანამშრომლობდა ჟურნალებში: „ეშმაკის მათრახი“, „ტარტაროზი“, „შურდული“, „ბზიკი“, „ეშმაკის მახე“, „სოფლის ალიაქოთი“ და იმ დროს თბილისში გამომავალ სხვა იუმორისტულ ჟურნალ-გაზეთებში. დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული წიგნის ილუსტრაციის განვითარების საქმეში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ნახატები საბავშვო წიგნებისათვის (იაკობ გოგებაშვილის „დედა ენა“, გრავირებულია გ. ტატიშვილის მიერ; „თავდადებულნი ქართველნი“, 1895; „იავნანამ რა ჰქმნა“, 1904; ზღაპრები, ქართველ ქალთა წრის გამოცემა, 1905 და სხვა).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ციფრული ბიბლიოთეკა „ივერიელი“ — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 13 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1863
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
მანჰაიმი

thumb|250პქ|მანჰაიმი
**მანჰაიმი** — ქალაქი და ნავსადგური გერმანიაში, მდინარე რაინის მარჯვენა ნაპირზე, მდინარე ნეკარის შესართავთან, ბადენ-ვიურტემბერგის მხარეში. 307.879 ათ. მცხოვრები (2004). დიდი სატრანსპორტი კვანძი და სამრეწველო ცენტრი. ნავსადგური, ქ. ლუდვიგს-ჰაფენთან ერთად ქმნის სამრეწველო აგლომერაციას. განვითარებულია მანქანათმშენებლობა (მ. შ. ავტომშენებლობა, ელექტროტექნიკა, ფოლადის კონსტრუქციების წარმოება), ქიმიური, ცელულოზის, საფეიქრო, კვების მრეწველობა. მანჰაიმის რაიონში დიდი ნავთობგადასამუშავებელი ქარხანაა. მანჰაიმში არის კომერციული და თეატრალურ-მუსიკალური უმაღლესი სკოლები; საინჟინრო სასწავლებელი, გამოყენებითი ოპტიკის ინსტიტუტი და სხვ. მანჰაიმი პირველად იხსენიება 766. ქალაქია 1607-იდან.

thumb|250პქ|Wasserturm
thumb|250პქ|მანჰაიმის გერბი

## იხილეთ აგრეთვე
*გერმანიის დიდი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* Rhein-Neckar Metropoliten Region Visitors' Site
* Verkehrsverbund Rhein-Neckar (Rhine-Neckar Transport)
* Gourmet Guide Mannheim 
* Parks in Mannheim
* Bertha Benz Memorial Route

კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის ქალაქები
ულმი

**ულმი** () — ქალაქი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის მხარეში. ნავსადგური მდინარე დუნაიზე. გაწოლილია მდინარეების ბლაუსა და ილერის შესართავის მახლობლად. 2017 წლის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 125,596 ადამიანს. მნიშვნელოვანი სარკინიგზო კვანძი. საერთო და სატრანსპორტო მანქანათმშენებლობა, რადიოტექნიკის, საფეიქრო, სამკერვალო, ქაღალდის მრეწველობა. მუზეუმები.

ცნობილია 854 წლიდან. შუა საუკუნეებში მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი იყო. XII საუკუნეში მიიღო თავისუფალი საიმპერიო ქალაქის უფლება. XVI საუკუნეში რეფორმაციის ერთ-ერთი ცენტრია. ოცდაათწლიანი ომის 1618-1648 შემდეგ მისი ეკონომიკური მნიშვნელობა დაეცა. ხუროთმოძღვრული ძეგლები: გოტიკური ტაძარი (1377-1529), რატუშა (XIV-XVI სს.), რენესანსის ხანის მარცვლის შესანახი სახლი (კორნჰაუზი, 1594, არქიტექტორები კ. შმიდი, გ. ბუხმიულერი), XVI-XVII სს. მრავალი საცხოვრებელი სახლი. თანამედროვე ნაგებობათაგან გამოირჩევა ულმის მხატვრული კონსტრუირების უმაღლესი სკოლის შენობა (ფუნქციონალიზმი, სტილი; 1953-55, არქიტექტორი მ. ბილი).

## რესურსები ინტერნეტში
* Official website of the city
 

## სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის ქალაქები
აბულაძე

საკუთარი სახელი **აბულაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ავთანდილ აბულაძე — მათემატიკოსი და ლინგვისტი, ქართულენოვანი ვიკიპედიის ერთ-ერთი დამაარსებელი
* ალექსანდრე აბულაძე — ბიოქიმიკოსი
* ბიძინა აბულაძე — მწერალი
* გიორგი აბულაძე — იურისტი, პოლიტიკოსი
* დიმიტრი აბულაძე — მეან-გინეკოლოგი
* ვახტანგ აბულაძე — მწერალი, პოლიტიკოსი
* ზურაბ აბულაძე — საქართველოს პარლამენტის წევრი
* თენგიზ აბულაძე — კინორეჟისორი
* თენგიზ აბულაძე — სახელმწიფო მოხელე, გენერალ-მაიორი
* ივანე აბულაძე — მოჭიდავე
* ივანე აბულაძე — მხატვარი
* ილია აბულაძე — ფილოლოგი
* იუსტინე აბულაძე — ფილოლოგი, ირანისტი
* კალენიკე აბულაძე — ფიზიოლოგი
* ლალი აბულაძე — პედიატრი
* პროკოფი აბულაძე — პოეტი, სამხედრო პირი
* სავლე აბულაძე — პედაგოგი, მწერალი
* სპირიდონი (აბულაძე) — საეკლესიო მოღვაწე
* ცისანა აბულაძე — თურქოლოგი

*
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
აბულეთისძე

საკუთარი სახელი **აბულეთისძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ივანე აბულეთისძე — კახეთის დიდგვაროვანი ფეროდალი XII საუკუნის I ნახევარში;
* მოდისტოს აბულეთისძე — მღვდელმთავარი XII საუკუნის I ნახევარში;
* ქირქიშ აბულეთისძე — კახეთის დიდგვაროვანი ფეოდალი XII საუკუნის II ნახევარში;
* ძაგან აბულეთისძე — კახეთის დიდგვაროვანი ფეროდალი;
* ძაგან აბულეთისძე — კახეთის დიდგვაროვანი ფეროდალი.

## იხილეთ აგრეთვე
* აბულეთისძენი — ფეოდალური საგვარეულო საქართველოში

*
აბუსერისძე

საკუთარი სახელი **აბუსერისძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აბუსერ აბუსერისძე — XI საუკუნის შუა წლების პოლიტიკური მოღვაწე
* გრიგოლ აბუსერისძე — XI საუკუნის შუა წლების პოლიტიკური მოღვაწე
* ვანენი აბუსერისძე — XIII საუკუნის ქართული კულტურის მოღვაწე
* ივანე II აბუსერისძე — XIV საუკუნის საქართველოს ამირსპასალარი
* ტბელი აბუსერისძე — XIII საუკუნის მწერალი და ასტრონომი
 
## იხილეთ აგრეთვე
* აბუსერისძენი — დიდებულთა საგვარეულო შუა საუკუნეების საქართველოში
* აბუსერიძე — გვარი საქართველოში

*
კატეგორია:ქართული გვარები
აგლაძე

საკუთარი სახელი **აგლაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*  — აგრონომი
* დავით აგლაძე — ზოოტექნიკოსი
* ვლადიმერ აგლაძე — ქვის მხატვრულად დამუშავების ოსტატი
* თამაზ აგლაძე — ქიმიკოსი და ტექნოლოგი
* ილია აგლაძე — პუბლიცისტი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი
* ლავრენტი აგლაძე — ქვის მხატვრულად დამუშავების ოსტატი
* ლეონიდ აგლაძე — სამხედრო მოღვაწე
* ნეოფიტე აგლაძე — ქვის მხატვრულად დამუშავების ოსტატი
* ნიკოლოზ აგლაძე — ქვის მხატვრულად დამუშავების ოსტატი
* რაფიელ აგლაძე — ელექტროქიმიკოსი


კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ადამია

საკუთარი სახელი **ადამია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალიო ადამია — მწერალი
* ალექსანდრე ადამია — ფეხბურთელი
* გიორგი ადამია — თერაპევტი
* გიორგი ადამია — ფეხბურთელი
* გენო ადამია — გენერალ-მაიორი
* ვაჟა ადამია — ექიმი, პოლიტიკოსი
* ილია ადამია — არქიტექტორი
* მარინა ადამია — კომპოზიტორი
* ნოე ადამია — საბჭოთა კავშირის გმირი
* რევაზ ადამია — ბიოლოგი, პოლიტიკოსი
* რეზო ადამია — მხატვარი
* რობერტ ადამია — ინჟინერი
* შოთა ადამია — გეოლოგი
* ჯემალ ადამია — იურისტი, პოლიტიკოსი


კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ავალიანი

საკუთარი სახელი ** ავალიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით ავალიანი — პუბლიცისტი, მთარგმნელი
* დიმიტრი ავალიანი — რუსი პოეტი
* ვლადიმერ ავალიანი — მეცნიერი ხე-ტყის დამუშავების დარგში
* იოანე ავალიანი — სასულიერო და საზოგა­დო მოღვაწე
* ლადო ავალიანი — მწერალი
* ლავრენტი ავალიანი — საბჭოთა კავშირის გმირი
* ლევან ავალიანი — ბავშვთა ქირურგი
* სერგი ავალიანი — ფილოსოფოსი
* სიმონ ავალიანი — ისტორიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ადარნასე

საკუთარი სახელი **ადარნასე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ადარნასე — ქართლის ერისმთავარი (VII საუკუნის I ნახევარი);
* ადარნასე — ქართლის ერისმთავარი და კურაპალატი (VIII საუკუნის II ნახევარი);
* ადარნასე — ტაო-კლარჯეთის მთავრის, აშოტ I დიდის, მამა (VIII საუკუნის II ნახევარი);
* ადარნასე შავლიანი — აფხაზეთის მთავარი 887 წლამდე;
* ადარნასე I — აშოტ დიდის უფროსი ძე (IX საუკუნის II ნახევარი);
* ადარნასე II — ქართველთა მეფე 888-923 წლებში
* ადარნასე III — ბაგრატიონთა ტაოს შტოს წარმომადგენელი (X საუკუნის II ნახევარი);
* ადარნასე IV — კურაპალატი (X საუკუნის II ნახევარი);
* ადარნასე პატრიკი — ჰერეთის მეფე (X საუკუნის I ნახევარი).
ალექსიძე

საკუთარი სახელი **ალექსიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე ალექსიძე — პირველი პროფესიონალი მოცეკვავე
* ალექსანდრე ალექსიძე — ლიტერატურათმცოდნე, ბიზანტინოლოგი
* გიორგი ალექსიძე — ბალეტმაისტერი
* გოგი ალექსიძე — გენერალ-მაიორი
* გურამ ალექსიძე — აგრონომი, ენტომოლოგი
* დიმიტრი ალექსიძე — რეჟისორი, პედაგოგი, თეატრალური მოღვაწე
* ზაზა ალექსიძე — ისტორიკოსი, ფილოლოგი
* ირინე ალექსიძე — ბალეტის მსახიობი
* ლევან ალექსიძე — მეცნიერ-იურისტი
* ლელა ალექსიძე — ფილოსოფოსი
* მერაბ ალექსიძე — გეოფიზიკოსი, მათემატიკოსი
* ნელი ალექსიძე — მოქანდაკე
* ნიკოლოზ ალექსიძე — ენტომოლოგი
* ნიკოლოზ ალექსიძე — ისტორიკოსი, რელიგიათმცოდნე
* ნუგზარ ალექსიძე — ბიოქიმიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ალხაზიშვილი

საკუთარი სახელი **ალხაზიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გივი ალხაზიშვილი — მწერალი, გამომცემელი
* იაკობ ალხაზიშვილი — რუსეთის არმიის ინფანტერიის გენერალი
* ივანე ალხაზიშვილი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
* ილია ალხაზიშვილი — მწერალი, საზოგადო მოღვაწე
* ნიკოლოზ ალხაზიშვილი — პოლიტიკოსი 
* შალვა ალხაზიშვილი — კრიტიკოსი, ხელოვნებათმცოდნე

კატეგორია:ქართული გვარები
ალექსი-მესხიშვილი

საკუთარი სახელი ** ალექსი-მესხიშვილი ** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აპოლონ ალექსი-მესხიშვილი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
* არონ ალექსი-მესხიშვილი — ქართული კულტურის მოღვაწე რუსეთში
* ბარბარე ალექსი-მესხიშვილი — მსახიობი
* გიორგი ალექსი-მესხიშვილი — სამხედრო პირი
* გოგი ალექსი-მესხიშვილი — თეატრის მხატვარი
* დავით ალექსი-მესხიშვილი (დავით რექტორი) — მეცნიერი, მწიგნობარი, პედაგოგი 
* ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი — არქიტექტორი
* ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი — ექიმი 
* იოანე ალექსი-მესხიშვილი — მწიგნობარ-გადამწერი
* იური ალექსი-მესხიშვილი — მსახიობი
* ლადო ალექსი-მესხიშვილი — მსახიობი და რეჟისორი
* ნიკოლოზ ალექსი-მესხიშვილი — მთარგმნელი, პუბლიცისტი
* ნინო ალექსი-მესხიშვილი — დრამისა და ესტრადის მსახიობი
* ნინო ალექსი-მესხიშვილი — თეატრის მსახიობი
* სარდიონ ალექსი-მესხიშვილი — კრიტიკოსი, მთარგმნელი, სამხედრო ექიმი
* შალვა ალექსი-მესხიშვილი — ადვოკატი და პოლიტიკური მოღვაწე

## იხილეთ აგრეთვე
* მესხიშვილი

*
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ამირანაშვილი

საკუთარი სახელი **ამირანაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ამირან ამირანაშვილი — ქართველი მსახიობი
* ამირან ამირანაშვილი — ქართველი მსახიობი 
* მედეა ამირანაშვილი — ქართველი მომღერალი
* პეტრე ამირანაშვილი — ქართველი მომღერალი
* შალვა ამირანაშვილი — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ამაშუკელი

საკუთარი სახელი **ამაშუკელი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე ამაშუკელი — პოლკოვნიკი
* გუჯი ამაშუკელი — მოქანდაკე
* ელგუჯა ამაშუკელი — მოქანდაკე
* ვასილ ამაშუკელი — კინორეჟისორი და ოპერატორი
* ზაქარია ამაშუკელი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
* თამარ ამაშუკელი — ხელოვნებათმცოდნე
* ნელი ამაშუკელი — მთარგმნელი, ფილოლოგი
* ნოდარ ამაშუკელი — ინჟინერი
* რევაზ ამაშუკელი — პოეტი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ამირაჯიბი

საკუთარი სახელი **ამირაჯიბი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* კონსტანტინე ამირაჯიბი — მეცნიერი სოფლის მეურნეობის დარგში
* მიხეილ ამირაჯიბი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი
* სოფიო ამირაჯიბი (არღუთინსკი–ამირაჯიბისა) — მთარგმნელი

## იხილეთ აგრეთვე
* ამირეჯიბი — გვარი საქართველოში 
* ამირეჯიბი — თანამდებობა ძველ საქართველოში

კატეგორია:ამირეჯიბები
კატეგორია:ქართული გვარები
ამირეჯიბი

საკუთარი სახელი **ამირეჯიბი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბარბარე ამირეჯიბი — კომპოზიტორი, პიანისტი, პედაგოგი
* გიორგი ამირეჯიბი — გენერალ-მაიორი
* გიორგი ამირეჯიბი — ინჟინერ-მშენებელი, პუბლიცისტი
* ელენე ამირეჯიბი (ამირაჯიბი-სტავინსკა) — კინორეჟისორი
* თენგიზ ამირეჯიბი — პიანისტი
* რიჩარდ ამირეჯიბი — ექიმი
* რუსა ამირეჯიბი — საზოგადო მოღვაწე
* სიმონ ამირეჯიბი — ბაქტერიოლოგი, ჰიგიენისტი
* ქუცნა ამირეჯიბი — პოლიტიკური მოღვაწე, დიპლომატი
* შალვა ამირეჯიბი — პოეტი, პუბლიცისტი
* ცაცა ამირეჯიბი — თეატრისა და კინოს მსახიობი
* ჭაბუა ამირეჯიბი — ქართველი მწერალი

## იხილეთ აგრეთვე
* ამირაჯიბი — გვარი საქართველოში 
* ამირეჯიბი — თანამდებობა ძველ საქართველოში

კატეგორია:ამირეჯიბები
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ანდღულაძე

საკუთარი სახელი **ანდღულაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აკაკი ანდღულაძე — პოლიტიკური აქტივისტი
* გიორგი ანდღულაძე — რუსეთის არმიის გენერალი
* გიორგი ანდღულაძე — მომღერალი
* დავით ანდღულაძე — მომღერალი
* დავით ანდღულაძე — რეჟისორი
* ვასილ ანდღულაძე — თერაპევტი
* ლია ანდღულაძე — ფილოლოგი, სახელმწიფო მოხელე, პოლიტიკოსი
* ნიკოლოზ ანდღულაძე — სამხედრო პირი, „გიორგის იარაღის“ კავალერი
* ნოდარ ანდღულაძე — მომღერალი
* რობერტ ანდღულაძე — აგრარიკოს-ეკონომისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ანტონი

საკუთარი სახელი **ანტონ** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანტონ I — საეკლესიო და საზოგადო მოღვაწე
* ანტონ II — აღმოსავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი
* ანტონ გენათელი — გელათის მთავარეპისკოპოსი
* ანტონ გნოლისთავისძე — პოლიტიკური და საეკლესიო მოღვაწე
* ანტონ მარტყოფელი — მარტყოფის მონასტრის დამაარსებელი
* ანტონ ქუთათელი — საეკლესიო და სახელმწიფო მოღვაწე
* ანტონ ცაგარელ-ჭყონდიდელი — საეკლესიო მოღვაწე
ალექსანდრე

საკუთარი სახელი **ალექსანდრე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე მაკედონელი — ძველი ბერძენი მხედართმთავარი
* ალექსანდრე (ოქროპირიძე) — ქართველი საეკლესიო და საზოგადო მოღვაწე
* ალექანდრე I — იმერეთის მეფე
* ალექსანდრე I, დიდი — საქართველოს მეფე (1412-1442)
* ალექსანდრე I — კახეთის მეფე (1476-1511)
* ალექსანდრე II — იმერეთის მეფე (1484-1510)
* ალექსანდრე II — კახეთის მეფე (1574-1605)
* ალექსანდრე III — იმერეთის მეფე (1639-1660)
* ალექსანდრე IV — იმერეთის მეფე (1683-1695)
* ალექსანდრე V — იმერეთის მეფე (1720-1751)
* ალექსანდრე ბაქარის ძე — ქართლის სამეფო ტახტის პრეტენდენტი
* ალექსანდრე იესეს ძე — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე XVIII საუკუნის I ნახევარში
* ალექსანდრე ლუარსაბის ძე — სამხედრო მოღვაწე
* ალექსანდრე ქართველი — შეერთებულ შტატებში მოღვაწე ქართველი ავიაკონსტრუქტორი

ამ სახელით ცნობილია აგრეთვე რამდენიმე პაპი:
* ალექსანდრე III (პაპი) — რომის პაპი
* ალექსანდრე IV (პაპი) — რომის პაპი
* ალექსანდრე VI (პაპი) — რომის პაპი
* ალექსანდრე VII — რომის პაპი

* ალექსანდრე I (რუსეთი) — რუსეთის იმპერატორი
* ალექსანდრე II (რუსეთი) — რუსეთის იმპერატორი
* ალექსანდრე III (რუსეთი) — რუსეთის იმპერატორი
* ალექსანდრე I იაგელონი — ლიტვის დიდი მთავარი
* ალექსანდრე I კარაგეოგიევიჩი — იუგოსლავიის მეფე
* ალექსანდრე კეთილი — მოლდავეთის მთავარი
არჩილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **არჩილ** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* არჩილ I — ქართლის მეფე V საუკინის 20-30 წლებში
* არჩილ II — საქართველოს მეფე, პოეტი
* არჩილ სტეფანოზის ძე — ქართლის ერისთავი VII საუკუნეში
ანჯაფარიძე

საკუთარი სახელი **ანჯაფარიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი (გიზო) ანჯაფარიძე — იურისტი, პოლიტიკოსი
* ეთერ ანჯაფარიძე — პიანისტი
* ვერიკო ანჯაფარიძე — მსახიობი
* ზურაბ ანჯაფარიძე — მომღერალი
* ივანე ანჯაფარიძე — სამხედრო პირი
* ირაკლი ანჯაფარიძე — ნიადაგთმცოდნე
* კახაბერ ანჯაფარიძე — იურისტი, საქართველოს პარლამენტის წევრი
* ლევან ანჯაფარიძე — თერაპევტი
* ლევან ანჯაფარიძე — რეჟისორი
* მერი ანჯაფარიძე — კინორეჟისორი 
* მიხეილ ანჯაფარიძე — სამხედრო პირი
* ოთარ ანჯაფარიძე — ვირუსოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
აღნიაშვილი

საკუთარი სახელი **აღნიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ვლადიმერ აღნიაშვილი — პედაგოგი, ფოლკლორისტი, ეთნოგრაფი
* ლევან აღნიაშვილი — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე
* ნიკოლოზ აღნიაშვილი — სამხედრო პირი
* ნიკოლოზ აღნიაშვილი — აგრონომი, პუბლიცისტი
* პეტრე აღნიაშვილი — საბჭოთა პარტიული, სამხედრო და სახელმწიფო მოხელე

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ასათიანი

საკუთარი სახელი **ასათიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

## ა 
* აკაკი ასათიანი — პოლიტიკური მოღვაწე
* ალექსანდრე ასათიანი — პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე
* ანთეოს ასათიანი — ჰიგიენისტი
* არჩილ ასათიანი — ფიზიოლოგი
## ბ 
* ბეჟან ასათიანი — ჟურნალისტი - (Q134493493)

## გ 
* გიორგი ასათიანი — დოკუმენტური კინოს რეჟისორი და ოპერატორი
* გრამიტონ ასათიანი — გინეკოლოგი
* გურამ ასათიანი — ლიტერატურათმცოდნე, კრიტიკოსი
* გურამ ასათიანი — ფილოსოფოსი
## ე 
* ეკატერინე ასათიანი — მწერალი, საზოგადო მოღვაწე
## ვ 
* ვალერი ასათიანი — ფილოლოგი, სახელმწიფო მოხელე
* ვახტანგ ასათიანი — საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი
* ვლადიმერ ასათიანი — სოციალისტური შრომის გმირი
* ვლადიმერ ასათიანი — ბიოქიმიკოსი

## თ 
* თეიმურაზ ასათიანი — მოქანდაკე
* თინათინ ასათიანი — ფიზიკოსი

## ი 
* ირინა ასათიანი — ქართველი მწერალი
* იოველ ასათიანი — ქართველი ეკონომისტი, მეცნიერი, პედაგოგი და სამხედრო პირი (Q134498235)

## კ 
* კახი ასათიანი — სპორტსმენი, ბიზნესმენი
## ლ 
* ლადო ასათიანი — პოეტი
* ლევან ასათიანი — ლიტერატურათმცოდნე
* ლევან ასათიანი — ეკონომისტი, იურისტი
* ლევან ასათიანი — გეოგრაფი, დიპლომატი
* ლევან ასათიანი — ქიმიკოსი
* ლიანა ასათიანი — მსახიობი
* ლუკა ასათიანი — საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე
## მ 
* მაია ასათიანი — ჟურნალისტი, ტელეწამყვანი
* მაკა ასათიანი — ჟურნალისტი
* მამია ასათიანი — მწერალი
* მიხეილ ასათიანი — მწერალი, პუბლიცისტი
* მიხეილ ასათიანი — ფსიქიატრი და ფსიქოთერაპევტი
## ნ 
* ნინო ასათიანი — არქიტექტორი, ხელოვნებათმცოდნე
* ნინო ასათიანი — ბალეტის მოცეკვავე (Q55104248)
* ნოდარ ასათიანი — ისტორიკოსი
* ნუგზარ ასათიანი — სპორტსმენი (ფარიკაობა, ხმალი)

## რ 
* რევაზ ასათიანი — ინჟინერ-ეკონომისტი
* როზეტა ასათიანი — ეკონომისტი
* რუსუდან ასათიანი — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი და პედაგოგი (Q134498272)

## ს 
* სამსონ ასათიანი — სამხედრო პირი
* სოსიპატრე ასათიანი — პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე
## შ 
* შოთა ასათიანი — პოლიციის გენერალ-მაიორი

## ჯ 
* ჯუმბერ ასათიანი — ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (Q134498184)

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ანდრონიკაშვილი

საკუთარი სახელი **ანდრონიკაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აბელ ანდრონიკაშვილი — კახეთის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე
* ალექსანდრე ანდრონიკაშვილი — სამხედრო მოღვაწე
* ანა ანდრონიკაშვილი — მოწყალების და 
* ბორის ანდრონიკაშვილი — მსახიობი, მწერალი, სცენარისტი
* გიორგი ანდრონიკაშვილი — მთარგმნელი, მწერალი
* გოგი ანდრონიკაშვილი — ინჟინერი
* ეთერ ანდრონიკაშვილი — მხატვარი  
* ელეფთერ ანდრონიკაშვილი — ფიზიკოსი
* ელო ანდრონიკაშვილი — მსახიობი, პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე
* ზაალ ანდრონიკაშვილი — მარტყოფის მოურავი
* ზაქარია ანდრონიკაშვილი — ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* თამაზ ანდრონიკაშვილი — კახეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* თამაზ ანდრონიკაშვილი — აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე
* იასე ანდრონიკაშვილი — საზოგადო მოღვაწე
* იასტო ანდრონიკაშვილი — სასულიერო და საზოგადო მოღვაწე
* ივანე ანდრონიკაშვილი — აგრონომი, საზოგადო მოღვაწე
* ივანე ანდრონიკაშვილი — რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი
* ილია ანდრონიკაშვილი — ექიმი, მწერალი
* იოსებ ანდრონიკაშვილი — ინჟინერი, საზოგადო მოღვაწე
* კირა ანდრონიკაშვილი — კინომსახიობი, რეჟისორი
* კირა ანდრონიკაშვილი — კინომსახიობი
* კონსტანტინე ანდრონიკაშვილი — პოლიტიკური მოღვაწე, პუბლიცისტი
* კონსტანტინე ანდრონიკაშვილი — რეჟისორი
* კონსტანტინე ანდრონიკაშვილი (ანდრონიკოვი) — ქართული წარმოშობის ფრანგი დიპლომატი, თეოლოგი
* ლუარსაბ ანდრონიკაშვილი — მეცნიერი-იურისტი, საზოგადო მოღვაწე
* მალხაზ ანდრონიკაშვილი — ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოების პოლიტიკური მოღვაწე
* მარგარიტა ანდრონიკაშვილი — მუსიკოსი
* მერაბ ანდრონიკაშვილი (ენდრონიკაშვილი) — XVIII საუკუნის სამხედრო მოღვაწე
* მზია ანდრონიკაშვილი — ენათმეცნიერი, ირანისტი
* ნიკოლოზ ანდრონიკაშვილი — მსახიობი, პედაგოგი
* ნინო ანდრონიკაშვილი — მსახიობი
* ოთარ ანდრონიკაშვილი — რეჟისორი
* პაატა ანდრონიკაშვილი — ქართლ-კახეთის სამეფოს სამხედრო მოღვაწე
* რევაზ ანდრონიკაშვილი — ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე
* რევაზ ანდრონიკაშვილი — რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენატი
* ქაიხოსრო ანდრონიკაშვილი — ქართლ-კახეთის სამეფოს სახელმწიფო მოღვაწე, მდივანბეგი, დიპლომატი, მწერალი
* ქეთევან ანდრონიკაშვილი — ქართლ-კახეთის მეფის გიორგი XII-ის პირველი მეუღლე
* ქეთევან ზურაბიშვილი-ანდრონიკაშვილისა — მსახიობი

## იხილეთ აგრეთვე
* ანდრონიკაშვილები — თავადური საგვარეულო საქართველოში

*
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
აშოტი

საკუთარი სახელი **აშოტ** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

## ბაგრატიონთა დინასტია 
* აშოტ I დიდი — ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა დინასტიის მამამთავარი (†826, 29 იანვარს; დამარხულია არტანუჯის ეკლესიაში).

### ტაოს შტო 
* აშოტ II (†885, უძეოდ);
* აშოტ III (†869, უძეოდ);
* აშოტ IV კურაპალატი, ქართველთა ზედა მთავარი (მერჩული), (†954);
* აშოტ V (†954, უძეოდ).

### კლარჯეთის შტო 
* აშოტ II კეკელა (†867);
* აშოტ III კუხი, ერისთ. ერისთავი, მაშენებელი ტბეთის ტაძრისა (†918, უშვილოდ);
* აშოტ IV კისკასი, პატრიკი (კონსტ.); ირთავს აფხაზთა მეფის გიორგი II-ის ქალს (†939 ივნისში, უძეოდ).

## ბაგრატუნების დინასტია 
* აშოტ I — სომხეთის მეფე
* აშოტ II — სომხეთის მეფე
* აშოტ III — ანისის მეფე

## სქოლიო
ამილახვარი

საკუთარი სახელი **ამილახვარი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე ამილახვარი — პოლიტიკური მოღვაწე
* ალექსანდრე ამილახვარი — რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი, ემიგრანტი
* ამირინდო ამილახვარი — ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* ანა ამილახვარი — საზოგადო მოღვაწე
* ანდუყაფარ ამილახვარი — ქართლის მსხვილი ფეოდალი
* ბარძიმ ამილახვარი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* გივი ამილახვარი — ქართლ-კახეთის პოლიტიკური მოღვაწე
* გივი ამილახვარი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* გივი ამილახვარი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
* გიორგი ამილახვარი — იურისტი, პოლიტიკოსი
* დემეტრე ამილახვარი — ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* დიმიტრი ამილახვარი — საფრანგეთის არმიის ოფიცერი
* ვახტანგ ამილახვარი — რუსეთის იმპერიის არმიის კორნეტი
* თამარ ამილახვარი — შაჰ აბას I-ის ცოლი
* იასე ამილახვარი — ქართლ-კახეთის სამეფოს სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე
* ივანე ამილახვარი — რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი
* იოთამ ამილახვარი — XVII საუკუნის ქართლის დიდი ფეოდალი
* ოთარ ამილახვარი — ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* ნიკოლოზ IX (ამილახვარი) — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* ნინო ამილახვარი — სასულიერო პირი, იღუმენია
* პაპუნა ამილახვარი — XVII საუკუნის ქართლის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე
* რევაზ ამილახვარი — ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე

## იხილეთ აგრეთვე
* ამილახვრები — ფეოდალური საგვარეულო საქართველოში

*
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კარლსრუე

**კარლსრუე** () — ქალაქი გერმანიაში, მდინარე რაინის მახლობლად (უკავშირდება არხით), ბადენ-ვიურტემბერგის მხარეში.  285,812 ათ. მცხოვრები (2006). დიდი სატრანსპორტო კვანძი, სამდინარო ნავსადგური. გერმანიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილის საწვავის განმანაწილებელი ცენტრი (ნავთობი კარლსრუეში მიდის მარსელიდან წყლის გზითა და ნავთობსადენით). ნავთობსახდელი ქარხანა, სატრანსპორტო და ელექტრო მანქანათმშენებლობა, ლითონდასამუშავებელი, ქიმიური, პოლიგრაფიული, კვების მრეწველობა. კარლსრუედან 10 კმ-ზე არის ატომური კვლევის ცენტრი (ლეოპოლდსჰაფენი). უნივერსიტეტი, სახვითი ხელოვნების სახელმწიფო აკადემია, ბადენის მხარის მუზეუმი (სიძველეთა კოლექცია), სამხატვრო მუზეუმი.

ქალაქი გაშენებულია რადიალურ-წრიული გეგმით. ბაროკოს სტილის სასახლიდან (1752-82, არქიტექტორი ლ. ფ. დე ლა გეპიერი, ფ. ა. კესლაუ) ჩრდილოეთისკენ მარაოსებრ იშლება საპარკო ხეივნები, ხოლო სამხრეთისკენ - ქალაქის ქუჩები. XIX საუკუნის I მესამედში არქიტექტორმა ფ. ვაინბრენერმა კარლსრუეში ააგო კლასიცისტური შენობები.

## გალერეა 

Karlsruhe-Schloss Gottesaue-12-2021-gje.jpg
Karlsruhe-Evangelische Stadtkirche-08-2022-gje.jpg
Karlsruhe-Kunsthalle-08-2022-gje.jpg
Karlsruhe-Marktplatz-06-2022-gje.jpg
Karlsruhe-Rathaus-10-Turm-2022-gje.jpg
Karlsruhe-Marienbrunnen-Emil Wachter-04-2022-gje.jpg
Karlsruhe-Klinikum-34-Haus V-2021-gje.jpg
Karlsruhe-Durlacher Allee-20-Nr 19-21-2021-gje.jpg

## იხილეთ აგრეთვე
*გერმანიის დიდი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Map of Karlsruhe 
* List of English websites 
* City wiki of Karlsruhe (English and German)
* Karlsruhe Nuclide Chart

## სქოლიო
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგის ქალაქები
ახვლედიანი

საკუთარი სახელი **ახვლედიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აზიზ ახვლედიანი — ლიტერატურათმცოდნე, ფოლკლორისტი
* ალექსანდრე ახვლედიანი — მეცნიერი. მშენებლობისა და სამთო მექანიკის დარგის სპეციალისტი
* ალექსანდრე ახვლედიანი — საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი
* ალექსანდრე ახვლედიანი — პოლკოვნიკი 
* არდევან ახვლედიანი — მეან-გინეკოლოგი
* არმაზ ახვლედიანი — პოლიტიკოსი
* გივი ახვლედიანი — სპორტსმენი
* გიორგი ახვლედიანი — ენათმეცნიერი
* გიორგი ახვლედიანი — ჟურნალისტი, პოლიტიკოსი
* გიორგი ახვლედიანი — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
* გიორგი ახვლედიანი — მსახიობი
* გიორგი ახვლედიანი — ნიადაგთმცოდნე
* გიორგი ახვლედიანი — მწერალ აკა მორჩილაძის ნამდვილი სახელი 
* დავით ახვლედიანი — არქიტექტორი
* დარია ახვლედიანი — მწერალი, პოეტი
* დიმიტრი ახვლედიანი — ექიმი, პუბლიცისტი
* ევსევი ახვლედიანი — პედაგოგი, ჟურნალისტი, სამხედრო პირი
* ელენე ახვლედიანი — ფერმწერი, გრაფიკოსი, თეატრისა და კინოს მხატვარი
* ერლომ ახვლედიანი — მწერალი, სცენარისტი
* ვახტანგი (ახვლედიანი) — მღვდელმთავარი
* ვლადიმერ ახვლედიანი — ენათმეცნიერი, ფილოლოგი
* ვლადიმერ ახვლედიანი — სამხედრო პირი
* თეა ახვლედიანი — დიპლომატი, საქართველოს სახელმწიფო მინისტრი შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში
* იასონ ახვლედიანი — სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი
* იუვენალ ახვლედიანი — სამხედრო პირი
* მაია ახვლედიანი — ფილოლოგი, პოლიტიკოსი
* ნიკოლოზ ახვლედიანი — ფეხბურთელი
* პლატონ ახვლედიანი — მსახიობი
* სოლომონ ახვლედიანი — პედაგოგი, პუბლიცისტი
* ხარიტონ ახვლედიანი — ისტორიკოსი

## იხილეთ აგრეთვე
*ალექსანდრე ახვლედიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)
*გიორგი ახვლედიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

*
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ამბროლაური

**ამბროლაური** — ქალაქი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმის და ქვემო სვანეთის მხარის და ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 2047 ადამიანი (2014 წ.). ქალაქში არის ღვინის ქარხანა, სასამართლო, სპორტული დარბაზი, საავადმყოფო, თეატრი, მუზეუმი, ნიკორწმინდის ეპარქიის რეზიდენცია.

## გეოგრაფია
გაშენებულია რიონის და კრიხულის შესართავთან, ზღვის დონიდან 550 მ სიმაღლეზე, ტყიბულიდან 43 კმ., ქუთაისიდან 96 კმ, თბილისიდან 240 კმ. რელიეფი მთაგორიანია, ჰავა ნოტიოა. იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და შედარებით მშრალი, ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 11,2&nbsp;°C, იანვრისა -0,3&nbsp;°C, აგვისტოსი 22,1&nbsp;°C. ნალექები 1075 მმ წელიწადში.

## ისტორია
წერილობით წყაროებში ამბროლაური XVII საუკუნიდან იხსენიება. იგი იმერეთის მეფეთა ერთ-ერთი რეზიდენცია იყო. აქ იდგა სამეფო სასახლე, რომლის კომპლექსიდან ეკლესიის და კოშკის ნანგრევებია შემორჩენილი. 1930 წლიდან წარმოადგენდა ამბროლაურის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 1937 წლამდე ეწოდებოდა ენუქიძე. ქალაქად გამოცხადდა 1966 წელს. საბჭოთა პერიოდში ამბროლაურის საქალაქო საბჭო მოიცავდა ასევე სოფლებს ახალსოფელი, გორი, ზემო კრიხი, იწა, ქვემო კრიხი, შუა კრიხი და ძირაგეული. 2014-2017 წლებში გამოყოფილი იყო ამბროლაურის მუნიციპალიტეტიდან, როგორც ცალკე ადმინისტრაციული ერთეული. მოქმედებდა საშენი მასალის და ხის საწარმოები, სამკერვალო, საკონდიტრო, ღვინისა და საკონსერვო ქარხნები, კინოთეატრი. სრულდებოდა საჰაერო რეისები თბილისი-ამბროლაური.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 2047 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
აბაშა

**აბაშა** — ქალაქი საქართველოში, აბაშის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარეებს აბაშასა და ნოღელას შორის, ზღვის დონიდან 23 მ სიმაღლეზე. ქალაქ თბილისიდან მდებარეობს დაახლოებით 258 კმ-ში. ქალაქად გამოცხადდა 1964 წელს. ქალაქში არის რკინიგზის სადგური, სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. აბაშაში არის ჭყონდიდის ეპარქიის რეზიდენცია.

## სახელწოდება
სიტყვა აბაშა არაბულიდან მომდინარეობს, ლეგენდის თანახმად არაბებს მდინარის გადალახვა სურდათ, მაგრამ ის ადიდებულა და ერთმანეთს უყვიროდნენ „აბა - შა“, ე. ი. უკან დავიხიოთო. „ქართლის ცხოვრებაში“ მემატიანე ჯუანშერის ცნობის მიხედვით VIII საუკუნეში მურვან ყრუს ლაშქარში მყოფი 23 000 ეთიოპიური წარმოშობის აბისინიელი (აბაშელი, აბისინია—აბაშეთი) ქვეითი ერთმა ადიდებულმა მდინარემ დაახრჩო, ხოლო მეორე მდინარემ კი წაიღო 35 000 ცხენი. ამის გამო ერთ მდინარეს აბაშა, მეორეს კი ცხენისწყალი ეწოდა.

## ისტორია
სოფლები აბაშა, კვათანა და საკაჭარავო XIX საუკუნის დასაწყისში შედიოდა საჭილაოს სამოურავოში. ტერიტორიის ჩამოყალიბება ურბანულ ცენტრად დაკავშირებულია 1870 წელს თბილისი-ფოთის რკინიგზის გაყვანასთან, როდესაც გაიხსნა რკინიგზის სადგური აბაშა. რკინიგზის სადგურის მიმდებარე ტერიტორიას ეწოდა ახალი აბაშა და მან მოიცვა ყოფილი სოფლები აბაშა, კვათანა, კაპანა, ნოღოხაში და საკაჭარავო. 1923 წლიდან მიენიჭა დაბის სტატუსი. 1930 წლიდან გახდა რაიონის ცენტრი. 1938 წელს ჯერ კიდევ ცალკე სოფლად იხსენიებოდა ნოღოხაში. 1963 წლიდან აბაშას მიენიჭა ქალაქის სტატუსი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 4941 ადამიანი.

## ცნობილი ადამიანები
აბაშაში დაიბადნენ:
* რადიშ თორდია — ფერმწერი;
* ნიკოლოზ იოსელიანი ― ზოოტექნიკოსი;
* კონსტანტინე კაპანელი ― მწერალი;
* მიტროფანე კორძახია — გეოგრაფი;
* მიხეილ მოსტკოვი — ჰიდროტექნიკოსი;
* ზვიად ნადარეიშვილი — პოლიტიკოსი, უზენაესი საბჭოს წევრი;
* გიორგი ქვილითაია — ფეხბურთელი;
* ტერენტი ჭანტურია ― მოქანდაკე.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ქალაქები
კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
ახალი ათონი

**ახალი ათონი** () (ყოფ. ***ფსირცხა*** - გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს.) — ქალაქი და ზღვისპირა კლიმატური კურორტი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კოლხეთის დაბლობზე, შავი ზღვის ნაპირას, მდინარე ფსირცხის შესართავში. ზღვის დონიდან 50 მ. გუდაუთიდან დაშორებულია 7 კმ-ით, ხოლო სოხუმიდან — 18 კმ-ით.

## სახელწოდება
სახელი მომდინარეობს ახალი ათონის მონასტრის სახელწოდებიდან. VI საუკუნის ბიზანტიელი ავტორების ცნობით ადრე მის ადგილზე ქალაქი *ტრაქეა* მდებარეობდა. მისი ეს სახელწოდება ძველი ქართული „უღაღის“ (გაუვალი ადგილის) ბერძნული თარგმანია. შუა საუკუნეებში მას ანაკოფია ეწოდებოდა. ამ სახელით „ქართლის ცხოვრებაში“ იგი VIII საუკუნის ამბებთან დაკავშირებით მოიხსენიება. 1875 წელს ათონის მთის ძირას, ძველი ანაკოფიის ადგილას დაარსდა ახალი ათონის მონასტერი (აქედან წარმოსდგება ქალაქის სახელი). XIX საუკუნიდან მას ფსირცხა ეწოდება, თუმცა ზოგიერთ რუკაზე კვლავ შემონახულია მისი სახელწოდება ანაკოფია.

## ისტორია
1938 წლის 16 ნოემბერს საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით კურორტი ფსირცხა გამოეყო ფსრიცხის სასოფლო საბჭოს, გარდაიქმნა დაბად და შეიქმნა ფსირცხის სადაბო საბჭო.

1948 წელს ფსირცხას ახალი ათონი ეწოდა. 1952 წელს შეიქმნა ახალი ათონის რაიონი, რომელიც მომდევნო წელს კვლავ გუდაუთის რაიონს შეუერთდა. ქალაქად გამოცხადდა 1987 წელს. მოსახლეობა 4,3 ათასი (1989 წ.).

ივერიის მთის თავზე შემორჩენილია ანტიკური ტაძრისა და ძველი ციხესიმაგრის ნანგრევები. ამავე მთის ძირას არის ახალი ათონის მღვიმე, რომლებიც მასობრივი ტურიზმის ობიექტია. აქ არის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.

## ლიტერატურა
* ცხადაია პ., ხორავა ბ., აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი, თბ., 2016

## სქოლიო 
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის ქალაქები
ავალიშვილი

საკუთარი სახელი **ავალიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბაბო ავალიშვილ-ხერხეულიძე — მსახიობი
* ბიძინა  ავალიშვილი — მოქანდაკე
* გია ავალიშვილი — მსახიობი
* გიორგი  ავალიშვილი — მწერალი, პოლიტიკური მოღვაწე
* გიორგი ავალიშვილი — მწვრთნელი, სპორტსმენი (კალათბურთი)
* ესტატე ავალიშვილი — ჟურნალისტი, პოლიტიკური აქტივისტი
* ზაქარია ავალიშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის მაიორი
* ზურაბ ავალიშვილი — იურისტი, ისტორიკოსი, დიპლომატი
* იაკობ ავალიშვილი — მღვდელი, კალიგრაფი
* ივანე ავალიშვილი — პედაგოგი, პუბლიცისტი
* ივანე ავალიშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
* იოანე IX (ავალიშვილი) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი, კალიგრაფი, მხატვარი
* იოსებ ავალიშვილი — მათემატიკოსი, პედაგოგი
* იოსებ (ოსინკა) ავალიშვილი — ქიმიკოსი
* კონსტანტინე ავალიშვილი — სამხედრო პირი, ჟოკეი (ცხენოსანი)
* ნიკოლოზ ავალიშვილი — ჟურნალისტი, მთარგმნელი, თეატრალური მოღვაწე
* სალომე ავალიშვილი — ექიმ-პარაზიტოლოგი
* სიმონ ავალიშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი
* შიო (ავალიშვილი) — სასულიერო პირი

## იხილეთ აგრეთვე
* ავალიშვილები — თავადური საგვარეულო საქართველოში

*
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბაღდათი

**ბაღდათი** (ყოფ. მაიაკოვსკი) — ქალაქი საქართველოში, ბაღდათის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ბაღდათში არის თეატრი, ვლადიმერ მაიაკოვსკის სახლ-მუზეუმი, მოქმედებს ბაღდათის წმინდა გიორგისა და წმინდა თამარ მეფის ტაძრები.

## გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ხანისწყალზე, ქუთაისი-აბასთუმნისა და ვანი-ზესტაფონის საავტომობილო გზების კვეთაზე. ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 200 მეტრზე, თბილისიდან 232 კილომეტრი, რიონის რკინიგზის სადგურიდან 19 კმ მანძილზე.

ბაღდათში ჰავა ზღვის ნოტიო სუბტროპიკულია, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და შედარებით ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 14 °C, იანვრის 4,4 °C, ივლისის — 23 °C. აბსოლუტური მინიმუმი — -18 °C, აბსოლუტური მაქსიმუმი — 42 °C. ნალექების რაოდენობა 1500 მმ წელიწადში.

## ისტორია
ბაღდათი ისტორიულ წყაროებში პირველად XVII საუკუნის I ნახევარში იხსენიება, თუმცა არქეოლოგიური მასალა ადასტურებს, რომ დასახლება აქ უკვე შუა ფეოდალურ ხანაში ყოფილა. 1703 წელს ოსმალებმა დაიკავეს და აქ ჯერ ხის, შემდეგ ქვითკირის ციხე ააგეს, რომელშიც 100 იანიჩარისგან შემდგარი გარნიზონი იდგა. ამ დროს ბაღდათი პატარა ქალაქად იქცა. ის ახალციხის საფაშოს თურქობისა და იმერლების ბაზარსა და სავაჭრო პუნქტს წარმოადგენდა. 1737 წელს ბაღდათის ციხის გარნიზონი ასი კაცისაგან შედგებოდა და ძირითადად ტყვეთა სყიდვით იყო დაკავებული.

რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს, 1770 წლის 2 ივლისს სოლომონ I-მა და გენერალმა ტოტლებენმა ოსმალები ბაღდათიდან გააძევეს. მას შემდეგ, რაც იმერეთი რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა, ბაღდათის მნიშვნელობა დაკნინდა, ბაზარი და ვაჭრობა გაქრა. 1820-იან წლებში მისი სამოქალაქო მოსახლეობა 30 ოჯახი იყო, ხოლო ციხეში 100-კაციანი გარნიზონი იდგა. 1830-იან წლებში ციხე უკვე მიტოვებული იყო. 1905 წლის რევოლუციის დამარცხების შემდეგ, 1906 წლის 10 იანვარს ბაღდათი გადაწვა სადამსჯელო რაზმმა.

1926 წლისთვის ბაღდათის თემი შედგებოდა 13 სოფლისგან და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 11 409 ადამიანს. 1930 წელს ბაღდათის თემი ობჩის, საკრაულას და წითელხევის თემებთან ერთად გამოყოფილ იქნა ქუთაისის მაზრიდან, გაერთიანდა ერთ რაიონში და რაიონის ცენტრად გამოცხადდა სოფელი ბაღდათი. 1940 წელს ბაღდათს ეწოდა მაიაკოვსკი. 1981 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი. საბჭოთა პერიოდში მაიაკოვსკიში მოქმედებდა ღვინის და საკონსერვო ქარხნები, ავეჯისა და მეფრინველეობის ფაბრიკები. 1990 წელს ეწოდა ბაღდათი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 3707 ადამიანი.

## ცნობილი ადამიანები
ბაღდათში დაიბადა და ბავშვობის წლები გაატარა ვლადიმერ მაიაკოვსკიმ, სწორედ მის პატივსაცემად ეწოდებოდა ქალაქს და რაიონს 1940-1990 წლებში მაიაკოვსკი.

## ფოტოგალერეა

ფაილი:Baghdati Town Center.jpg|ქალაქის ცენტრი
ფაილი:Baghdati Cathedral 1.jpg|ბაღდათის საკათედრო ტაძარი
ფაილი:Baghdati Park.jpg|პარკი ქალაქის ცენტრში
ფაილი:Mayakovsky House Museum 1.jpg|ვ. მაიაკოვსკის სახლ-მუზეუმი
ფაილი:Khanistskali in Baghdati 1.jpg|მდ. ხანისწყალი ბაღდათში

## იხილეთ აგრეთვე
*ბაღდათის ციხე

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:იმერეთის მხარის ქალაქები
გალი

**გალი** (, ) — ქალაქი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. ქალაქად გამოცხადდა 1932 წელს. ქალაქი მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ერისწყლის ორივე ნაპირზე. არქანჯელო ლამბერტის რუკაზე (1654) გოგიელის სახელით არის აღნიშნული. იგი ამ დროს ოდიშის სამთავროში შედიოდა. 1906 წელს სამურზაყანოს ცენტრი ოქუმიდან გალში გადაიტანეს, 1928-1930 წლებში მაზრის ცენტრი იყო. გალში არის რკინიგზის სადგური, ჩაის და ეთერზეთების ქარხნები, თეატრი, მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.

## დემოგრაფია 
## სქოლიო 
კატეგორია:გალის მუნიციპალიტეტის ქალაქები
გარდაბანი

**გარდაბანი** (ყოფ. *ყარაია*) — ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს გარდაბნის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 310 მ, თბილისიდან 39 კმ. ქალაქად გამოცხადდა 1969 წელს. ჰავა მშრალი სუბტროპიკულია. გარდაბანში არის რკინიგზის სადგური, გარდაბნის თბოელექტროსადგური, celik energy, პლანტას სასათბურე მეურნეობა, სხვა მცირე საწარმოები.

## ისტორია
კავკასიის მხარის ხუთვერსიან რუკაზე სოფელ მიხაილოვკის (დღეს უკვე ქალაქ გარდაბნის სამხრეთი ნაწილი) ჩრდილოეთით დატანილია სოფელი ყარა-ტაპა (Кара-тапа — „შავი გორაკი“). საბჭოთა პერიოდში ის ატარებდა სოფელ ყარაიას სახელს, რომელიც წარმოადგენდა ყარაიის რაიონის (შემდგომში გარდაბნის რაიონი) ადმინისტრაციულ ცენტრს. 1947 წლის 18 მარტს სოფელს დაარქვეს სახელი გარდაბანი. სოფელმა გარდაბანმა სტატუსი ჯერ დაბად შეიცვალა, ხოლო 1969 წლის ივლისში გამოცხადდა ქალაქად.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 10 753 ადამიანი.

## გალერეა 

სურათი:Gardabani church.JPG|გარდაბნის ღვთისმშობლის შობის სახელობის ეკლესია
სურათი:Gardabani Cultural Centre.JPG|გარდაბნის კულტურის სახლის ფასადი

## სქოლიო 
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის ქალაქები
თეთრიწყარო

**თეთრიწყარო** (ყოფილი ***აღბულაღი***, გადაერქვა 1940 წლის 9 ოქტომბერს) — ქალაქი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. მდებარეობს გომერის ქედის კალთაზე, მდინარე ჭივჭავის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1180 მეტრ სიმაღლეზე, თბილისიდან 57 კმ. ქალაქის სიახლოვეს არის თეთრი წყაროს ნასოფლარი, სამშვილდის ნაქალაქარი.

## ისტორია
თეთრიწყაროს ადგილზე მდებარეობდა ისტორიული სოფელი გარისი, შემორჩენილია სამონასტრო კომპლექსი პირღებული, რომლის ეკლესიაც XII საუკუნეშია აგებული. რუსეთის იმპერიის დროს მოიცავდა ორ სოფელს — აღბულაღს, სადაც იდგა ქართველთა პოლკი და კონსტანტინეს, სადაც ცხოვრობდნენ სამხედრო სამსახურიდან გადამდგარი ჯარისკაცები.  1940 წელს ეწოდა თეთრიწყარო. ქალაქად გამოცხადდა 1966 წელს.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 3093 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის ქალაქები
ლაგოდეხი

**ლაგოდეხი** — ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 5918 (2014 წ.).

## ისტორია
ლაკუასტის ხევი პირველად იხსენიება VIII ს-ში, როდესაც ერისმთავარმა არჩილმა აქ ციხესიმაგრე ააგო. XI ს-ში აქ იყო ჰერეთის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მონასტერი. სოფელი ლაგოდეხი შედიოდა სიღნაღის მაზრაში. 1930 წლიდან გახდა ლაგოდეხის რაიონის ცენტრი. ქალაქად გამოცხადდა 1962 წელს.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 5918 ადამიანი.

## ფოტოგალერეა

სურათი:Azeri-GeorgiaBorderZaqatala.jpg|
სურათი:Lagodekhi, Georgia.jpg

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:კახეთის მხარის ქალაქები
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
თერჯოლა

**თერჯოლა** — ქალაქი საქართველოში, იმერეთის მხარეში, თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ჩხარის ორივე ნაპირზე, ზღვის დონიდან 170 მეტრ სიმაღლეზე. ზესტაფონიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 14 კილომეტრი, თბილისიდან 198 კმ. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVII ს-ში. ქალაქად გამოცხადდა 1983 წელს. თერჯოლაში არის ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები, სპორტის სასახლე.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 4644 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:იმერეთის მხარის ქალაქები
მარტვილი

**მარტვილი** (ყოფილი *გეგეჭკორი*; *ჭყონდიდი*, *ნაოღალევი*) — ქალაქი საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ნოღელასა და აბაშას შორის, ზღვის დონიდან 170 მ., აბაშიდან 33 კმ. ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. მარტვილში არის ჭყონდიდის ეპარქიის კათედრა და რეზიდენცია.

## ისტორია
ქალაქის ძველი სახელწოდბაა ჭყონდიდი. ფეოდალურ ხანაში მარტვილის მონასტერის მიხედვით სოფელსაც მარტვილი ეწოდა. 1930 წლიდან გახდა რაიონული ცენტრი. 1936 წლის 19 მარტს ალექსი გეგეჭკორის პატივსაცემად ეწოდა გეგეჭკორი. 1956 წელს მიენიჭა დაბის, ხოლო 1964 წელს ქალაქის სტატუსი. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა ჩაის, საკონსერვო, ყველ-კარაქის, ღვინის, ხე-ტყის გადამამუშავებელი ქარხნები, მეფრინველეობის ფერმა. 1985 წელს გაიხსნა საბაგირო გზა ქალაქის ცენტრიდან მარტვილის მონასტრამდე. 1991 წელს კვლავ დაუბრუნდა სახელწოდება მარტვილი.

## დემოგრაფია
## ცნობილი ადამიანები
**მარტვილში დაიბადნენ:**
*გიორგი ჭყონდიდელი — ღირსი გიორგი ჭყონდიდელი (1118). საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი.
*სერგი ჭილაია — ქართველი მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე, საქართველოს მწერალთა კავშირის პირველი მდივანი.

** მარტვილში მოღვაწეობდნენ:**
*იოანე მინჩხი — X საუკუნის ქართველი ჰიმნოგრაფი.
*სტეფანე სანანოიძე — X საუკუნის ქართველი ჰიმნოგრაფი.
*ალექსი შუშანია — მღვდელმონაზონი ალექსი, საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი.

## დაძმობილებული ქალაქები 
## გალერეა 

სურათი:Martvili45.jpg|
სურათი:Martvili44.jpg
სურათი:Martvili monastery4.jpg|
სურათი:Martvili monastery6.jpg
სურათი:Martvili monastery.jpg|
სურათი:Martvili monastery5.jpg

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ქალაქები
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
მარნეული

**მარნეული** (1947 წლამდე **ბორჩალო**) — ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. მარნეულში არის რუსთავის ეპარქიის რეზიდენცია. ქალაქში რვა საჯარო სკოლაა, მათ შორის ერთი ქართულენოვანი. 

## სახელწოდება
სახელწოდება მარნეული მოხსენებულია XVII საუკუნის ისტორიულ წყაროებში.  ამასვე მოწმობს ვახუშტი ბაგრატიონის (XVIII ს-ის დასაწყისი) და   ცნობილი მოგზაურის იოჰან გიულდენშტედტის ჩანაწერები (1772), ვახუშტი ბაგრატიონის მიხედვით, მარნეულის ძველი სახელი ლომთაგორა ყოფილა (წყაროებში პირველად იხსენიება   XIII  საუკუნეში), რომელიც დიდ დასახლებად იქცა ლომთაგორა-მარნეულის, ჭანდარ-სანდარისა და სარვანის გაერთიანების შედეგად. 

სახელწოდება მარნეული ქართული წარმოშობისაა და მას რამდენიმე ახსნა მოეპოვება. სიტყვა მარანი VIII საუკუნიდან  არსებობს და აღნიშნავს ღვინის დასაყენებელ და შესანახ ადგილს. ასევე, მარნეული არის მცენარის სახეობაც. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, მარნეულის არის მარნას (მცენარე) რტოსგან.

## ბუნება
მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ალგეთის ნაპირებზე. მარნეულში ზომიერად თბილი სტეპის ჰავაა. იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურა 12&nbsp;°C, იანვარში 0&nbsp;°C, ივლისში 23,9&nbsp;°C. აბსოლუტურ მინიმუმი — 25&nbsp;°C, აბსოლუტურ მაქსიმუმი 40&nbsp;°C. ნალექები 500 მმ წელიწადში.

## ისტორია
დიდ დასახლებად იქცა სოფლების: ლომთაგორა-მარნეულის, ეკლესიის, ჭანდარ-სანდარისა და სარვანის გაერთიანების შედეგად. უძველესი დასახლებაა ლომთაგორა (წყაროებში პირველად იხსენიება XIII საუკუნეში), რითაც ბოლოვდებოდა მეგალითური (ციკლოპური) ციხეების მწკრივი მდინარე ალგეთის მარჯვენა მხარეს. იყო მნიშვნელოვანი ციხესიმაგრე და საგზაო კვანძი. XVII საუკუნეში ირანის შაჰმა აბას I-მა აქედან აყრილი მკვიდრი ქართული მოსახლეობის ნაცვლად ამ ადგილას ბორჩალუს თურქმანული ტომი დაასახლა, შემდგომში, დასახლებასაც ბორჩალო ეწოდა. 1947 წელს აღადგინეს ძველი ქართული სახელწოდება მარნეული. ქალაქად გამოცხადდა 1964 წელს.

მარნეულის ტერიტორიაზე შემორჩენილია მეგალითური ხანის ციხის ნაშთები და ადრინდელი ფეოდალური ხანის ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 20 211 ადამიანი.

## გალერეა 

ფაილი:Marneuli Self Government.JPG|მარნეულის მუნიციპალიტეტის თვითმმართველობის შენობაზვიად ავალიანის ფოტო
ფაილი:St George Church, Marneuli 1.jpg|წმინდა გიორგის ეკლესია
ფაილი:Marneuli Church.JPG|მარნეულის დავით აღმაშენებლის სახელობის ეკლესია
ფაილი:Marneuli Cultural Centre.JPG|მარნეულის კულტურის სახლი
ფაილი:Marneuli Imam Ali Mosque.JPG|იმამ-ალის მეჩეთიზვიად ავალიანის ფოტო
ფაილი:Marneuli Main Street.JPG|მარნეულის მთავარი ქუჩა
ფაილი:Marneuli Tea House.JPG|ჩაის სახლი მარნეულში
ფაილი:Marneuli Imam Husein Mosque Facade.JPG|მარნეულის იმამ-ჰუსეინის მეჩეთის ფასადი

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის ქალაქები
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
ნინოწმინდა

**ნინოწმინდა** — ქალაქი საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, ახალქალაქის პლატოს უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ხანჩალის ტბის აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 1940 მ სიმაღლეზე. ნინოწმინდა ახალციხიდან დაშორებულია 91 კმ-ით, თბილისიდან წალკის გავლით 161 კმ-ით, ხოლო ახალციხის გავლით 320 კმ-ით.

## გეოგრაფია
ნინოწმინდაში მთიანეთის სტეპის ჰავაა. ზამთარი ცივი, მცირეთოვლიანია, ზაფხული — ხანგრძლივი და გრილი. იანვრის საშუალო ტემპერატუა — 10,6 °C, აგვისტოს 13,1 °C. ნალექები 733 მმ წელიწადში, მაქსიმალური ივნისში — 116 მმ, მინიმალური დეკემბერში - 30 მმ. თოვლის საბურველის ხანგრძლივობა 100 დღე.

## ისტორია
სოფელი 1840-იან წლებში გააშენეს რუსეთიდან გადმოსახლებულმა დუხობორებმა და უწოდეს ბოგდანოვკა.  ქალაქად გამოცხადდა 1983 წელს. 1991 წელს ეწოდა ნინოწმინდა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 5144 ადამიანი.

## რელიგია
ნინოწმინდაში მოქმედებს სუბ-სარქისის სახელობის ეკლესია, რომელიც აგებულია 1884 წელს. ეკლესია ექვემდებარება სომხური სამოციქულო ეკლესიის საქართველოს ეპარქიას.

ნინოწმინდაში არის ახალქალაქისა და კუმურდოს ეპარქიის რეზიდენცია. 2001 წლიდან ფუნქციონირებს ღვთისმშობლის ხარების სახელობის დედათა მონასტერი.

## განათლება და ჯანდაცვა
ქალაქში მოქმედებს ერთი კერძო საბავშვო ბაღი. ასევე საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა ნინოს სახელობის ობოლ და მზრუნველობამოკლებულ ბავშვთა პანსიონატი. ქალაქში 4 საჯარო სკოლაა. ქალაქში მოქმედებს ერთი პოლიკლინიკა.

## კულტურა და სპორტი
ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები: ნინოწმინდის მოსწავლე-ახალგაზრდობის სასახლე, ნინოწმინდის სახალხო თეატრი, კინოკლუბი, საბრძოლო დიდების მუზეუმი და სპორტული სკოლა.

2009 წელს ნინოწმინდასა და პოლონეთის ქალაქ გოსტინს შორის გაფორმდა დეკლარაცია თანამშრომლობის შესახებ.

## სქოლიო 
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის ქალაქები
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
ოჩამჩირე

**ოჩამჩირე** () — ქალაქი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, სოხუმიდან 58 კმ., ზუგდიდიდან 51 კმ. ოჩამჩირე სარკინიგზო კვანძია, აქედან რკინიგზის განშტოება მიემართება სამრეწველო ქალაქ ტყვარჩელისაკენ. 

## ისტორია
1855 წელს წარმოადგენდა ვრცელ, მაგრამ ნაწილობრივ დასახლებულ პუნქტს. ცხოვრობდნენ აფხაზები, ბერძნები, რუსები და თურქები. აქ მდებარეობდა აფხაზეთის მთავარ მიხეილ შარვაშიძის რეზიდენცია, ხოლო ოჩამჩირიდან 3 საათის სავალ მანძილზე მდებარეობდა მისი სანადირო ნაკრძალი. იყო კოდორის მაზრის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქად გამოცხადდა 1926 წლის 10 ნოემბერს. 1991 წელს მისი მოსახლეობა შეადგენდა 20,6 ათას ადამიანს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ქალაქები
ონი

**ონი** — ქალაქი დასავლეთ საქართველოში. გაშენებულია მდინარე რიონის მარცხენა ნაპირზე, ღრმა ხეობაში. ონის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ზღვის დონიდან 830 მეტრი, თბილისიდან 210 კილომეტრი. 2656 მცხოვრები (2014).

ქალაქის ტერიტორია მნიშვნელოვნად გაფართოვდა მდინარე რიონის მარცხენა ნაპირის გასწვრივ საყრდენი კედლის აგების შემდეგ. გაყვანილია წყალსადენი. ქალაქზე გადის ოსეთის სამხედრო გზა. ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. ონში არის ნიკორწმინდის ეპარქიის რეზიდენცია.

## გეოგრაფია 
ქალაქს უჭირავს ვაკის ვიწრო ზოლი მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადებს — ჯეჯორასა და ღარულას შორის.

ონში ზომიერად ნოტიო ჰავაა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი თბილი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურა 10&nbsp;°C, იანვარი — 1&nbsp;°C, ივლისი 20,4&nbsp;°C, აბსოლუტური მინიმალური — 27&nbsp;°C, აბსოლუტური მაქსიმალური 38&nbsp;°C. ნალექები 1000—1100 მმ წელიწადში.

## ისტორია 
ონი წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XV–XVI საუკუნეებში. მეცნიერებაში გამოთქმული მოსაზღების თანახმად, ონი დააარსა იბერიის მეფე ფარნაჯომმა (ძვ. წ. II ს.). შუა საუკუნეებში გაიზარდა ფეოდალური ქალაქის — ონის ეკონომიკური მნიშვნელობა; აქ თავს იყრიდა ჩრდილოეთი კავკასიიდან, ქართლიდან, იმერეთიდან და ქვემო რაჭიდან მომავალი გზები. იმერეთის სამეფოს რუსეთთან შეერთების (1810) შემდეგ იყო დაბა; წარმოადგენდა რაჭის მნიშვნელოვან სავაჭრო პუნქტს, განვითარებული იყო ხელოსნობა. 1846 წლიდან იყო ქუთაისის გუბერნიის რაჭის მაზრის ადმინისტრაციული ცენტრი. ონის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ბრინჯაოს ცულები (ბრინჯაოს ხანა), აგრეთვე კოლხური თეთრის (ძვ. წ. VI–III სს.) განძი. ქალაქში შემონახულია შუა საუკუნეების ციხის გალავანი და სინაგოგა.

ვახუშტი ბაგრატიონი ონის შესახებ წერს:

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 2656 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* ქართლის ცხოვრება. ტომი IV. ბატონიშვილი ვახუშტი. აღწერა სამეფოსა საქართველოსა. გვ. 767. სახელმწიფო გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“. თბილისი 1973.

## სქოლიო
კატეგორია:ონი
კატეგორია:ბრინჯაოს ხანა საქართველოში