open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მეოთხეული გეოლოგია

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|მყინვარების გაფართოება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში უკანასკნელი გამყინვარების დროს ([მეოთხეული სისტემა|მეოთხეული ეპოქა).]]
**მეოთხეული გეოლოგია** — გეოლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის მეოთხეულ სისტემას (პერიოდს). მეოთხეული გეოლოგიის გამოყოფა ცალკე დარგად განპირობებულია ამ სისტემის ნალექების ხასიათით, რაც განსაზღვრავს კვლევის მეთოდების თავისებურებებს. მეოთხეულ სისტემაში გაბატონებულია კონტინენტური წარმოშობის ნალექები: მყინვარული (მორენები და სხვ.), მყინვარულ-მდინარეული, მდინარეული, ტბიური, ეოლური და სხვ.; ზღვის სანაპიროებზე გვხვდება ზღვიური ნალექებიც. ლოკალურად (მაგ., კავკასიაში) დიდი მნიშვნელობა აქვს ვულკანურ წარმონაქმნებს. 

მეოთხეული წარმონაქმნები მჭიდრო კავშირშია თანამედროვე რელიეფის განვითარებასთან და ხშირად ქმნის მის გარკვეულ ელემენტებს ან ლანდშაფტებს: მაგ., მორენული ლანდშაფტი, ალუვიური ვაკეები, ბარხანები და სხვ. ამის გამო მეოთხეული გეოლოგია მჭიდროდ არის დაკავშირებული
გეოგრაფიულ დისციპლინებთან, განსაკუთრებით გეომორფოლოგიასთან. 

მეოთხეული პერიოდის ცოცხალი ბუნების თავისებურებები მეოთხეულ გეოლოგიას აკავშირებს ბოტანიკასთან, ზოოლოგიასთან, ანთროპოლოგიასა და არქეოლოგიასთან. მეოთხეულ ნალექებში პალეონტოლოგიური ნიშნების სიღარიბე ზღუდავს მეოთხეულ გეოლოგიაში პალეონტოლოგიური მეთოდის გამოყენებას, გამონაკლისია პალინოლოგიური მეთოდი, რომელიც კარგ მასალას გვაწვდის მეოთხეულ პერიოდში მცენარეული საფრისა და ჰავის ცვალებადობის შესახებ, აგრეთვე შედარებით დიდ სივრცეებზე ნალექების კორელაციისათვის. 

მეოთხეული გეოლოგიის კვლევაში დიდი მნიშვნელობა ქვს არქეოლოგიურ მეთოდსაც, რადგან ნალექებში გვხვდება ადამიანის მატერიალური კულტურის ნაშთები, რომელიც სწრაფ ევოლუციას განიცდიდა. წყებების შეფარდებითი ასაკის დათარიღების, ნალექების კორელაციისა და ტექტონიკური მოძრაობების დასადგენად განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება გეომორფოლოგიურ მეთოდს. 
იყენებენ აგრეთვე ტრადიციული სტრატიგრაფიულ ლითო-ფაციესურ, რადიოლოგიურსა და შედარებით ახალ, პალეომაგნიტურ მეთოდებს. მეოთხეული გეოლოგიის უმთავრეს სამეცნიერო პრობლემას გამყინვარებათა მიზეზების კვლევა წარმოადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Quaternary Research Association
* International Union for Quaternary Research 
* Irish Quaternary Association
* Cambridge Quaternary formally the Godwin Institute

## ლიტერატურა 
* ცაგარელი ა., ქსე, ტ. 6, გვ. 579, თბ., 1983;
* გერასიმოვი ი.პ., მარკოვი კ, კ., მეოთხეული გეოლოგია., თბ., 1952;
* Марков К. К., Лазуков Г. И., Николаев В. А., Четвертичный период, т. 1-3, М., 1965-67; 
* Флинт Р. Ф., Ледники и палеогеография плейстоцена, пер. с англ., М., 1963;
* Цейнер Ф., Плейстоцен, пер. с англ., М., 1963;
* Woldstedt P., Das Eiszeitalter, 2 Aufl., Bd 1-3, Stuttg., 1954-65.

კატეგორია:ისტორიული გეოლოგია
მუხათი

**მუხათი** — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (კოდის თემი). მდებარეობს ქვემო ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 620 მეტრი, თეთრიწყაროდან 33 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 524 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა თონეთი

**პატარა თონეთი** (ყოფ. *დვალთა*) — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (თონეთის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ალგეთის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1110 მეტრი, თეთრიწყაროდან 41 კილომეტრი, კოდა-გოხნარის (თბილისი–ფარცხისი–წალკის) ცენტრალური საავტომობილო გზიდან — მდინარე ალგეთის მარცხენა ნაპირიდან 3 კმ–ზე.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 59 ადამიანი.

## სახელწოდების შესახებ
სავარაუდოდ სოფელს ისტორიული სახელწოდება შეეცვალა საბჭოთა მმართველობის დასაწყისში, მიღებული პრაქტიკის შესაბამისად, როდესაც სოფელს მის ახლოს მდებარე შედარებით დიდი სოფლის (თონეთი) სახელს არქმევდნენ და აერთიანებდნენ ერთ კოლმეურნეობაში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
მოხისი (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)

**მოხისი** — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (თონეთის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1360 მეტრზე, თეთრიწყაროდან 52 კილომეტრის დაშორებით. სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ე. წ. აგარაკების ტერიტორიაზე დგას X-XI საუკუნეების სამების დარბაზული ეკლესია. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* გელაშვილი ი., გოგოლაძე თ., X-XI საუკუნეების უცნობი წარწერა მოხისი სამების ეკლესიიდან, „მრავალთავი: ფილოლოგიურ-ისტორიული ძიებანი“, ტ. 25, 2015. — გვ. 180-187.

## სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნაოსარი

**ნაოსარი** — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ორბეთის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, თეთრიწყაროდან 61 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
მსხალდიდი

**მსხალდიდი** — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში (ლისის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1140 მეტრი, მცხეთიდან 21 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 603 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*მსხალდიდის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფელკლინგერის მეტალურგიული ქარხანა

**ფელკლინგერის მეტალურგიული ქარხანა** () — ერთ-ერთი უძველესი და უდიდესი ყოფილი მეტალურგიული ქარხანა ევროპაში.  მდებარეობს გერმანიაში, ზაარლანდის მხარის ქალაქ ფელკლინგერში. 1994 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში და პირველი სამრეწველო ობიექტია, რომელსაც ეს სტატუსი მიენიჭა. 

1873 წელს, ჯულიუს ბუშმა, ფელკლინგერის მახლობლად, მდინარე საარის სანაპიროზე, მეტალურგიული ქარხნის მშენებლობა დაიწყო, მაგრამ დაუმთავრებელი დარჩა. 1881 წელს, კარლ როხლინგმა ახალი კონსტრუქცია ააშენა და უკვე ორი წლის შემდეგ, ლითონის გამოდნობაც დაიწყო. 

1986 წელს, ქარხანამ მუშაობა შეწყვიტა და დღეისათვის ის მუზეუმს წარმოადგენს, სადაც სტუმრებს ყოფილი საწარმოო არეალების დათვალიერება შეუძლიათ.

Voelklinger Huette-aussen-20-2013-gje.jpg
Voelklinger Huette-14-2014-gje.jpg
Voelklinger Huette-Geblaesehalle-12-2014-gje.jpg
Voelklinger Huette-Kokerei-06-2006-gje.jpg

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Völklinger Hütte 
* Initiative Völklinger Hütte
* Many Photos  (German only)
* European Route of Industrial Heritage

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
მესელის ორმოები

**მესელის ორმოები** () — მიტოვებული ორმოები გერმანიის სოფელ მესელში, ფრანკფურტიდან 35 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. გამოირჩევა ნამარხი ნაშთების დიდი რაოდენობით, რის გამოც ეს ტერიტორია სამეცნიერო და გეოლოგიური მნიშვნელობისაა. დიდი ხნის განმავლობაში იგი ნაგავსაყრელს წარმოადგენდა, მაგრამ ამჟამად, 1995 წლიდან, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი. ორმოებში მეცნიერული აღმოჩენები ამჟამადაც გრძელდება, რის გამოც მათ მრავალი ტურისტი აწყდება. 

აქ ასრებული კლოდვანი რელიეფი ეოცენის პერიოდში, 50 მლნ წლის წინ ჩამოყალიბდა. აღმოჩენილია ძუძუმწოვრების საკმაოდ კარგად შემონახული ნაშთბი, რომლებიც ხშირად მათ კუჭსაც შეიცავენ, შესაბამისად, არქეოლოგიური ძეგლი უნიკალურ ინფორმაციას იძლევა ძუძუმწოვართა განვითარების ადრეულ ეტაპებზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Messel Fossils 
* Missing Link Found at Messel Pit?
* Daily Mail article on fossils found at Messel pit; many colour photos

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
დესაუ-ვერლიცის სამეფო ბაღი

**დესაუ-ვერლიცის სამეფო ბაღი** () — ერთ-ერთი პირველი და უდიდესი ინგლისური ბაღები გერმანიასა და მთელ კონტინენტურ ევროპაში. პარკები შეიქმნა XVIII საუკუნეში, ლეოპოლდ III-ის რეგენტობით. დიდი მოგზაურობიდან დაბრუნებულმა ლეოპოლდმა, რომლის ფარგლებშიც მან იტალია, ნიდერლანდები, ინგლისი, საფრანგეთი და შვეიცარია მოიარა, ბაღების აგება თავის თავზე აიღო მეგობარ არქიტექტორთან - ფრიდრიხ ვილგერმან ფონ ერდმანსდორფთან ერთად. განმანათლებლობის იდეების ძლიერი გავლენის ქვეშ მყოფმა მეგობრებმა გადაწყვიტეს ბაროკოს სტილში აეგოთ ბუნებრივი ლანდშაფტის მსგავსი ბაღები, როგორებიც მათ ინგლისში ნახეს.

დღეისათვის, დესაუ-ვერლიცის კულტურული ლანდშაფტი 142 კმ²-ს მოიცავს და შუა ელბის ბიოსფერულ ნაკრძალში, საქსონია-ანჰალტის მხარეში მდებარეობს.

2000 წელს, იუნესკომ დესაუ-ვერლიცის სამეფო ბაღი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*Official site of the Wörlitz Park
*Official Site of Kulturstiftung Dessau-Wörlitz
*Description and fotos

კატეგორია:გერმანიის არქიტექტურა
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
მისაქციელი

**მისაქციელი** — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ახალუბანი, ნატახტარი). მდებარეობს მდინარე არაგვის მარჯვენა სანაპიროზე. ზღვის დონიდან 600 მეტრი, მცხეთიდან 15 კილომეტრი.

## ეტიმოლოგია
სახელი სოფელს უნდა შერქმეოდა ბუნებრივი მდებარეობის გამო. ძალის-წილკნის გზა ამ ადგილზე უხვევდა, „მიუქცევდა“ არაგვის პირისაკენ, ან ნატახტარ-მცხეთისაკენ (ნ. ბერძენიშვილი).

## ისტორია
მისაქციელი მოხსენიებულია 1392 წლის ქართლ-კახეთ-მესხეთის საკათალიკოსო მამულების სითარხნის გუჯარში. იგი სვეტიცხოვლის კუთვნილება იყო. XVIII და XIX საუკუნეების მიჯნაზე მეტად გაიზარდა დარიალ-არაგვის გზის მნიშვნელობა. მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე გამავალ გზაზე მისაქციელი ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პუნქტად იქცა. ბერი ეგნატაშვილის ცნობით ირანში წასვლის წინ გიორგი სააკაძე და ნუგზარ არაგვის ერისთავი მისაქციელში შეხვდნენ ერთმანეთს. 1788 წელს ერეკლე II-ის ვაჟმა ლევანმა მისაქციელთან სასტიკად დაამარცხა ლეკები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2100 ადამიანი.

## მეურნეობა
მეურნეობის მთავარი დარგები ყოველთვის იყო მემინდვრეობა, მებაღეობა, მევენახეობა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნავთიანი

**ნავთიანი** — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში (ირაგის თემი). მდებარეობს ბედენის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1400 მეტრი, თეთრიწყაროდან 13 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
რაიხენაუ (კუნძული)

**რაიხენაუ** () — კუნძული ბოდენის ტბაში, გერმანიის ქალაქი კონსტანცის სიახლოვეს. ცნობილია თავის ბენედიქტური მონასტრით, რომელიც 742 წელს აშენდა და დღემდე სამხრეთ გერმანიის მნიშვნელოვან კულტურულ და რელიგიურ ცენტრს წარმოადგენს. 2000 წელს, იუნესკო ის მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 

ჩრდილოეთ ევროპიდან იტალიაში მიმავალი თითქმის ყველა პილიგრიმი, გზად რაიხენაუს მონასტერს გაივლის. მთავარი ეკლესია აშენებულია წმინდა მარიამისა და წმინდა მარკოზის სახელზე, ხოლო მოგვიანებით აშენებული ორი ეკლესია წმინდა გიორგის, წმინდა პეტრესა და წმინდა პავლეს სახელზე. წმინდა გიორგის მონასტერი ცნობილია X საუკუნის ოტონიური რენესანსის ეპოქის ფრესკებით, რომლებზეც ქრისტეს სასწაულებია ასახული. 

სააბატოს მმართველთა ქვის შენობები ორი სართულისგან შედგება, რომლებზეც დაშნებულია XIV საუკუნის ხის სტრუქტურები, ერთ-ერთი უძველესი ხის ნაგებობები მთელ სამხრეთ გერმანიაში. 

დღეისათვის კუნძული ასევე ცნობილია ბოსტნეულის ვრცელი სავარგულებით.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## გალერეა

File:InselReichenau 20090709 MartinSteiger CCBYSA 001.jpg|აერო-ხედი
File:InselReichenau 20090709 MartinSteiger CCBYSA 002.jpg|აერო-ხედი
Image:Reichenau Sued-West Ufer.JPG|კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი
Image:St. Georg Reichenau.JPG|კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი
Image:StGeorgReichenau-pjt.jpg|წმინდა გიორგის ეკლესია
Image:Deutsche Alleenstrasse Reichenau.jpg|

## რესურსები ინტერნეტში
*Reichenau: monastic island
*History and images  
*Reichenau Abbey Church 
* 3 spherical panoramas of St. Georg Church 
* Saint George in Overzell in Circulo Romanico page
* Abacial de Santa Maria y San Marcos in Circulo Romanico page
* Iglesia de San Pedro y san Pablo in Circulo Romanico

კატეგორია:გერმანიის კუნძულები
კატეგორია:გერმანიის ტაძრები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
კატეგორია:VIII საუკუნის ეკლესიები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
აისაი

[მინი|250px|რუკაზე ნაჩვენებია აისაის მდებარეობა აიტის პრეფექტურაში ([2006 წ.).]]
 — ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს სამხრეთ ნაწილში, აიტის პრეფექტურაში. 2005 წლის 15 მარტის მონაცემებით აისაის ფართობია 66.63 კმ², ცხოვრობს – 65,597  კაცი, სიმჭიდროვე – 984 კმ².

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაქი აისაი

კატეგორია:ქალაქები (პრეფექტურა აიტი)
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
ჯორჯ უოლტერ ტირელი

**ჯორჯ უოლტერ ტირელი** ( დ. 30 მაისი 1883, უოტფორდი, დიდი ბრიტანეთი — გ. 20 ივლისი 1961, გლაზგო) — ინგლისელი გეოლოგი, პეტროგრაფი. 1906 წლიდან ასწავლიდა გლაზგოს უნივერსიტეტში.

ხელმძღვანელობდა შოტლანდიის სამეცნიერო ექსპედიციებს შპიცბერგენსა (1919) და ისლანდიაში (1924). ტირელის ძირითადი შრომები ეხება პეტროლოგიის, ვულკანოლოგიისა და მაგმური პროცესების ტექტონიკასთან კავშირის საკითხებს. 

იკვლევდა შოტლანდიის, დასავლეთ აფრიკის, აგრეთვე არქტიკისა და ანტარქტიდის ზოგიერთი რაიონის გეოლოგიურ აგებულებას. პირველმა აღწერა
შპიცბერგენის მყინვარები, გამოყო მყინვარის ახალი ტიპი – ბადისებრი მყინვარი.

## თხზულებები 
* The principles of petrology, 11 ed., Edinburg, 1950;
* Основы петрологии. Введение в науку о горных породах 2 изд., Л.—М.— Новосиб., 1933.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი გეოლოგები
ნიშაბური

**ნიშაბური** () — ქალაქი ჩრდილოეთ ირანში, ხორასან-რეზავის ოსტანში. მდებარეობს ნაყოფიერ ვაკეზე, ბინამუდის მთების მთისწინეთში, რეგიონულ დედაქალაქ მაშადის სიახლოვეს. 2006 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 270 972 ადამიანს. ქალაქის სახელწოდება სანსკრიტიდან მომდინარეობს (Nisha-Pur - ღამის ქალაქი), რადგან ერთ დროს ამ ტერიტორიას ინდოელი მმართველები მართავდნენ. 

რეგიონის ეკონომიკა სოფლის მეურნეობაზეა დამყარებული. მთავარი კულტურებია მარცვლეული და ბამბა.  

ნიშაპური მრავალი პოეტისა და ცნობილი ადამიანის სამშობლოა. მათ შორისაა პოეტი და მათემატიკოსი ომარ ხაიამი, რომელიც აქ 1048 წელს დაიბადა და დასაფლავებულია ქალაქიდან რამდენიმე მილში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნიშაბურის მაიორები  
* ნიშაბურის მმართველები 
* Ceramics of Nishapur and other centers
* World Gazetteer on Nishapur
*Neyshaburian e-newspaper  
*A useful weblog about Nishapur 

## სქოლიო 
კატეგორია:ირანის ქალაქები
კატეგორია:ირანის ისტორია
კატეგორია:ირანის ყოფილი დედაქალაქები
კატეგორია:ირანის უძველესი ქალაქები
The Best of Pink Floyd: A Foot in the Door

***The Best of Pink Floyd: A Foot in the Door*** — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერების კომპილაციური ალბომი, რომელიც გამოიცა 2011 წლის 7 ნოემბერს. იგი გამოვიდა კამპანიის *Why Pink Floyd...?* ფარგლებში. ალბომში შეტანილი სიმღერების რემასტერინგზე 2011 წელს ჯეიმზ გათრიმ იმუშავა.

სტორმ თორგერსონის მიერ შემუშავებული იქნა ალბომის გარეკანი. მასზე თავის მხრივ, გამოტანილია ჯგუფის ყველა ალბომის გარეკანები. ბუკლეტი ასახავს „ჯგუფის მსმენელის სხვადასხვა სტადიას“. ესენია მოსწავლე, სტუდენტი და კურსდამთავრებული, რომლებიც დადიან ჯგუფის ალბომების ყდებზე.

2018 წლის 26 სექტემბერს ალბომი აგრეთვე გამოიცა გრამფირფიტაზე.

## სიმღერების სია 
## ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტი
## სერტიფიცირებები
## რესურსები ინტერნეტში 
* Why Pink Floyd...? -  ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:პინკ ფლოიდის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:2011 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:ალბომები სტორმ თორგერსონის გარეკანის დიზაინით
კატეგორია:ები-როუდის სტუდიებში ჩაწერილი ალბომები
კატეგორია:ალბომები დეივიდ გილმორის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები ჯეიმზ გათრის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები ნიკ მეისონის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები რიჩარდ რაიტის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები როჯერ უოტერსის პროდიუსერობით
კატეგორია:Capitol Records-ის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:EMI Records-ის კომპილაციური ალბომები
შტრალზუნდი

**შტრალზუნდი** () — ქალაქი გერმანიის მეკლენბურგ-წინა პომერანიის მხარეში. მდებარეობს ბალტიის ზღვის სანაპიროზე, შტრელაზუნდის სრუტესთან, რომელიც კუნძულ რიუგენს კონტინენტისგან გამოყოფს. კუნძული და შტრალზუნდი ერთმანეთთან ორი ხიდითა და რამდენიმე ბორნითაა დაკავშირებული.

ქალაქის ფართობი 38.97²-ია, მოსახლეობა 58 027 (2007). ეკონომიკის მთავარ დარგებს გემთმშენებლობა, მეთევზეობა და ტურიზმი წარმოადგენს.

შუა საუკუნეებში, შტრალზუნდის არეალი დასდავლეთ სლავური რუგიის სამთავროს ნაწილი იყო, რომელიც თავის მხრივ 1168 წლიდან დანიის სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა. ამ დროისთვის, ქალაქის ადგილას მეთევზეთა პატარა სოფელი მდებარეობდა.

ქალაქ ვისმარის ისტორიულ ნაწილთან ერთად, 2002 წელს, იუნესკომ შტრალზუნდის ძველი ცენტრი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში
მინი|900პქ|მარცხნივ||შტრალზუნდის პანორამა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Satellite picture by Google Maps
* The "Stralsund Expedition" of 1715, depicted in Thomas Carlyle's "History Of Friedrich II of Prussia"

კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
ვისმარი

**ვისმარი** () — პატარა ნავსადგური და ჰანზის კავშირის ქალაქი ჩრდილოეთ გერმანიაში, მეკლენბურგ-წინა პომერანიის მხარეში, ბალტიის ზღვის სანაპიროზე. მდებარეობს ქალაქ ლიუბეკიდან 30 კმ-ით აღმოსავლეთით.  2005 წლის მონაცემებით, ვისმარის მოსახლეობა 45 414 ადამიანს შეადგენს.

XIII-XIV საუკუნეებში ვისმარი ჰანზის კავშირის წარმატებული ქალაქი იყო, მუშაობდა შალის მნიშვნელოვანი საწარმოები. მიუხედავად იმისა, რომ 1376 წელს შავმა ჭირმა ვისმარის 10 000 მცხოვრები იმსხვრეპლა, XVI საუკუნემდე ის მაინც განვითარებულ ქალაქად რჩებოდა.

იმის გამო, რომ ქალაქში მრავლადაა ჰანზის კავშირისდროინდელი აგურის ნაგებობები, მათ შორის გერმანული აგურის ეკლესიები, 2002 წელს იუნესკომ ის მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*Wismar City Panoramas - Panoramic Views and Virtual Tours
*Hochschule Wismar, University of Technology, Business and Design
*Evangelische Kirchengemeinden in Wismar 

კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
ცოლფერაინის სამრეწველო კომპლექსი

**ცოლფერაინის სამრეწველო კომპლექსი** () — ყოფილი სამრეწველო არეალი გერმანიაში, ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის მხარის ქალაქ ესენში. 2001 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ქვანახშირის პირველი მაღარო აქ 1847 წელს გაიხსნა და მოქმედება დაიწყო 1851 წელს. მარაგის ამოწურვის გამო, მაღარო 1986 წელს დაიხურა. 1950-იანი წლებიდან დაწყებული, ორი დეკადის განმავლობაში, ამ სახის მაღაროებს შორის ის პირველი იყო ევროპაში. შახტი № 12 1932 წელს გაიხსნა და აგებულია ბაუჰაუზის სტილში. მიჩნეულია არქიტექტურულ და ტექნიკურ შედევრად და „ყველაზე მშვენიერ ქვანახშირის მაღაროდ მსოფლიოში"..

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Webauftritt von Zollverein mit Lageplan des vollständigen Weltkulturerbes Zollverein 
* Fotoarchiv mit großer Auswahl von Bildern der Zeche Zollverein
* Weltkulturerbe der Unesco 
* Ein Septembertag in der Zeche Zollverein. 
* 360°-Panorama von Zollverein 

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
ოხოჯა

**ოხოჯა** — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (აგუბედიის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე ოხოჯის (ოქუმის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 230 მ, ოჩამჩირიდან 32 კმ, ტყვარჩელიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 8 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოტაფი

**ოტაფი** (ყოფილი *წყარხმული*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: მრამბა). მდებარეობს კოდორის ქედის სამხრეთ ბორცვიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 300 მ, ოჩამჩირიდან 32 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოტორონჯია

**ოტორონჯია** (ყოფილი *კირქლუქი*), სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (სომხური ათარის თემი), კოდორის ქედის სამხრეთ ბორცვიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 380 მ, ოჩამჩირიდან 45 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვარტბურგის ციხესიმაგრე

**ვარტბურგის ციხესიმაგრე** () — ციხესიმაგრე გერმანიის თიურინგიის მხარეში. მდებარეობს მთის წვერზე, ქალაქ აიზენახის მახლობლად, თიურინგიის ტყეში, ზღვის დონიდან 441 მეტრზე. 1999 წელს, იუნესკომ იგი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა როგორც „ფეოდალური პერიოდის თვალსაჩინო მონუმენტი მთლს ევროპაში". 

ციხესიმაგრე 1068 წელს აშენდა. გადმოცემის თანახმად, ნაგებობის სახელის ისტორია შემდეგნაირია: როდესაც მისმა დამფუძნებელმა, ლუდვიგ დერ სპრინგერმა პირველად დაინახა მთა, რომელზეც ახლა ის მდებარეობს, გაოცებულმა წამოიძახა -  "*Warte, Berg -- du sollst mir eine Burg werden!*" (მოიცადე, მთაო - შენ ჩემი ციხესიმაგრე გახდები!). შესაბამისად, სახელწოდება გერმანულ სიტყვათა თამაშია - (Berg) მთა და (Burg) ციხესიმაგრე. დამატებით, სპრინგერმა ბრძანა, რომ მისი მიწიდან მოეტანათ თიხა, რომელიც ამ ტერიტორიაზე არ მოიპოვებოდა, აეტანათ მთის წვერზე და სიმაგრე ზედ აეშენებინათ,  შედეგად მას შეეძლებოდა დაეფიცა, რომ ციხე მის მიწაზეა აშენებული. 

1440 წლამდე, ციხესიმაგრე თიურინგის საგრაფოს რეზიდენციას წარმოადგენდა. ოთხი წლის ასაკში, ვარტბურგში მამამისმა ელიზაბეტ უნგრელი გაგზავნა, რომელიც მომავალში თიურინგიის მმართველის, ლუდვიგ IV-ის მეუღლე უნდა გამხდარიყო. იგი აქ 1211 - 1228 წლებში ცხოვრობდა და მნიშვნელოვან საქველმოქმედო საქმნიანობას ეწეოდა. როდესაც ელიზაბეტის მეუღლე გარდაიცვალა, იგი მარბურგში გადავიდა, სადაც სამი წლის შემდეგ, 24 წლის ასაკში გარდაიცვალა. კათოლიკურმა ეკლესიამ იგი წმინდანად შერაცხა. 

1521  წლიდან 1522 წლის მარტამდე, ციხესიმაგრეს თავს აფარებდა მარტინ ლუთერი, როდესაც იგი რომის პაპმა ლეო X-მ განკვეთა. სწორედ ამ პერიოდში, ჯუნკერ ჯორჯის სახელით, ლუთერმა გერმანულად თარგმნა სახარება, რომელიც თანამედროვე გერმანულ ენაზე პირველ თარგმანს წარმოადგენს. 

1817 წლის 18 ოქტომბერს, ციხესიმაგრეში 450-მა სტუდენტმა პირველად გამართა ვარტბურგის ფესტივალი, როდესაც მათ ნაპოლეონზე გერმანიის ორი წლის წინანდელი გამარჯვება იზეიმეს. 

არსებობის მანძილზე, ციხესიმაგრე არაერთხელ გადაკეთდა, იცვლებოდა ფორმები, ძველი ნაწილები იცვლებოდა და იფარებოდა ახალი სტრუქტურებით. 1952 წლიდან 1966 წლამდე, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლებამ, ციხესიმაგრეს მასშტაბური რეკონსტრუქცია ჩაუტარა და ის XVI საუკუნის ფორმებს დაუბრუნა, განსაკუთრებით ის ოთახი, რომელშიც მარტინ ლუთერი ცხოვრობდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* History, architecture and tour of the Wartburg
* History and present 
* Pictures of the Wartburg
* http://www.wartburg.edu/about/wartburghistory/index.html 

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანიის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით
როლანდის ძეგლი (ბრემენი)

**როლანდის ძეგლი** — როლანდის ქანდაკება გერმანიის ქალაქ ბრემენში. აღიმართა 1404 წელს. მდებარეობს ქალაქის ბაზრის მოედანზე, კათედრალის წინ. სკულპტურაზე გამოსახული როლანდი, საღვთო რომის იმპერიის პირველი იმპერატორის, კარლოს დიდის რაინდი და რონსევალის ხეობის ბრძოლის გმირი იყო. ქანდაკება ქალაქის ნამდვილი მცველის სახით გვევლინება, მას ხელში ქარქაშიდან ამოღებული ხმალი უჭირავს, ფარზე კი იმპერიის სიმბოლო - ორთავიანი არწივია გამოსახული. 

ქანდაკების სიმაღლე 5.47 მეტრია, საყრდენი სვეტის კი 10,21 მ. გამოკვეთილია კირქვისგან. მისი მშენებლობა ეპისკოპოსმა დააფინანსა, რათა 1366 წელს დამწვარი ანალოგიური, ხისგან გამოკვეთილი ქანდაკება ჩაენაცვლებინათ. 

როლანდის ქანდაკებები საღვთო რომის იმპერიის მრავალ ქალაქში გამოჩნდა, როგორც ქალაქის თავისუფლების სიმბოლო. ბრემენის ქანდაკება ანალოგებს შორის უძველესია. 2005 წელს, ბრემენის რატუშასთან ერთად, იუნესკომ ქანდაკება მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* UNESCO World heritage listing

კატეგორია:გერმანიის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
კრისტალოგრაფია

thumb|right|270 პქ|ყინულის კრისტალები
**კრისტალოგრაფია** (კრისტალი და ბერძნ. γράφω – ვწერ) — მეცნიერება კრისტალებისა და ნივთიერების კრისტალური მდგომარეობის შესახებ. შეისწავლის კრისტალთა სიმეტრიას, აგებულებას, თვისებებსა და წარმოქმნას. კრისტალოგრაფია დამოუკიდებელი მეცნიერების სახით გამოიყო XVIII საუკუნის შუა წლებში. ბუნებრივ კრისტალთა დაწახნაგების გეომეტრიული კანონზომიერებების შემსწავლელ დარგად ჩამოყალიბდა *გეომეტრიული კრისტალოგრაფია*, რომელსაც საფუძვლად უდევს რამდენიმე ძირითადი ემპირიული კანონი. 

XIX საუკუნის ბოლოს შემუშავდა მოძღვრება კრისტალურ მესერზე; გაღრმავდა კრისტალთა ოპტიკურ თვისებების შესწავლა; ჩაისახა კრისტალთა ქიმიური თვისებების შემსწავლელი დარგი — კრისტალთქიმია. 
სტრუქტურული კრისტალოგრაფია შეისწავლის კრისტალთა აგებულებას რენტგენო-სტრუქტურული ანალიზის, ელექტრონოგრაფიისა და ნეიტრონოგრაფიის საშუალებით. გამოიყენება აგრეთვე ინფრაწითელი სპექტროსკოპიის, ბირთვული მაგნიტური რეზონანსის, ელექტრონული პარამაგნიტური რეზონანსისა და სხვა მეთოდები. 
თანამედროვე კრისტალოგრაფიაში მნიშვნელოვან მიმართლებას წარმოადგენს კრისტალთა ჩასახვისა და ზრდის პროცესების თეორია და ექსპერიმენტული შესწავლა. ამ მიმართულებით კვლევისას კრისტალოგრაფია ემყარება თერმოდინამიკას და იყენებს ფაზურ გარდაქმნათა და ზედაპირულ მოვლენათა ზოგად კანონზომიერებებს.
 
ინტენსიურად განვითარდა რეალური კრისტალის კრისტალოგრაფია, რომელიც შეისწავლის კრისტალის რეალურ სტრუქტურას, კრისტალის ზრდის ან მასზე სხვადასხვა ზემოქმედების შედეგად წარმოქმნილ დეფექტებსა და დისლოკაციებს. 
კრისტალთა მექანიკური, ოპტიკური, ელექტრულ და მაგნიტურ თვისებებს შეისწავლის კრისტალთფიზიკა. 

კრისტალოგრაფია შეისწავლის აგრეთვე სხვადასხვა მიკროსკოპული აგებულების მასალათა თვისებებს და ისეთ ნივთიერებებს, რომელთაც კრისტალური ნივთიერების მსგავსად ატომური მოწესრიგებულობა ახასიათებს (თხევადი კრისტალები, პოლიმერები). 
კრისტალოგრაფია აქტიურად შეიჭრა მოლეკულურ ბიოლოგიაში. 

საქართველოში კრისტალოგრაფიის კურსის კითხვა თსუ-ში დაიწყო 1919 წელს ალექსანდრე თვალჭრელიძემ; მასვე ეკუთვნის ქართულ ენაზე პირველი (1920 წ.) სახელმძღვანელო გეომეტრიულ კრისტალოგრაფიაში.

## ლიტერატურა 
* თვალჭრელიძე ა., გეომეტრიული კრისტალოგრაფია, თფ., 1920;
* პოპოვი გ.მ., შაფრანოვსკი ი.ი., კრისტალოგრაფია, თბ., 1951;
* ყიფშიძე ი., გეომეტრიული კრისტალოგრაფია, ტფ., 1935;
* ხარაშვილი გ., კრისტალოგრაფია, ნაწ. 1 - ლექციები გეომეტრიულ კრისტალოგრაფიაში, თბ., 1975; 
* Шубников А. В., Флинт Е. Е., Бокий Г. Б., Основы кристаллографии, М.— Л., 1940;
* Вайнштейн Б. Кристаллография, Кристаллография и научно-технический прогресс, там же, 1971, т. 16, в. 2, с. 261.

## რესურსები ინტერნეტში 
*American Crystallographic Association
*Learning Crystallography
*Crystal Lattice Structures 
*Vega Science Trust Interviews on Crystallography Freeview video interviews with Max Pertuz, Rober Huber and Aaron Klug.
*Commission on Crystallographic Teaching, Pamphlets
*Ames Laboratory, US DOE Crystallography Research Resources 
*International Union of Crystallography

კატეგორია:კრისტალოგრაფია
კატეგორია:მინერალოგია
ევოლუციური მოძღვრება

მინი|ცხენის არა წრფივი ევოლუციის ილუსტრაცია
**ევოლუციური მოძღვრება**  — თეორია ცოცხალი ბუნების ისტორიული განვითარების შესახებ ერთი ფორმის ორგანიზმთა მეორედ გარდაქმნის გზით. ევოლუციური მოძღვრების ამოცანაა სახეობათა ცვალებადობის დასაბუთება, ორგანიზმთა განვითარების მიზეზებისა და კანონზომიერებათა დადგენა მათი თავდაპირველი წარმოშობიდან დღემდე.

ევოლუციურ იდეებს ვხვდებით ჯერ კიდევ ძველ ბერძენ ფილოსოფოსთა და სწავლულთა შრომებში (ძვ. წ. VI-I ს.). მათ არ ჰქონდათ სათანადო მეცნიერული ცოდნა ბუნებაზე, ამიტომ მათი გამონათქვამები თუმცა ხშირად მახვილგონიერი იყო, დღევანდელი თვალთახედვით გულუბრყვილოა.

XVIII ს. ბევრმა მეცნიერმა მრავალი ფაქტი აღწერა ორგანიზმთა ცვალებადობისა და განვითარების შეხედულების სასარგებლოდ. 
XIX საუკუნის დასაწყისში ჟან ბატისტ ლამარკმა სცადა მწყობრი ევოლუციური მოძღვრების შექმნა, მაგრამ ფაქტობრივი მასალის უკმარობის გამო ვერ შეძლო თანამედროვეთა დარწმუნება. ამასთან, მისი შეხედულებანი მცდარ დებულებებსაც შეიცავდა.

მეცნიერულად დასაბუთებული ევოლუციური თეორია შექმნა ჩარლზ დარვინმა, რაც ჩამოაყალიბა წიგნში „სახეობათა წარმოშობა ბუნებრივი გადარჩევის გზით, ანუ უკეთ შეგუებული ჯიშების გადარჩენა სიცოცხლისათვის ბრძოლაში“ (1859). მან ბოლო მოუღო მანამდე 
გაბატონებულ მეტაფიზიკურ შეხედულებებს ბუნების უცვლელობაზე და დაამკვიდრა ორგანიზმთა ცვალებადობისა და განვითარების იდეა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ევოლუციური ბიოლოგია
ჰერმეტიზმი

მინი|250პქ|ჰერმეტიზმის სიმბოლო
**ჰერმეტიზმი** — ლათინურიდან პირდაპირი თარგმანი ნიშნავს საიდუმლოს, ფარულს ამოუცნობს. მას უწოდებენ მეცნიერებას, რომელიც სწავლობს ბუნების ამოუცნობი ძალებისა და ადამიანის ურთიერთკავშირს. ამ სიტყვის ფართო მნიშვნელობაა: მაგიური ძალების გამოვლენა ადამიანში და მისი მართვა, ტელეპათია, ასტროლოგია, და საერთოდ ადამიანის ფსიქიკური და ფიზიკური შესაძლებლობები, რომლებიც მეცნიერების მიერ ჯერჯერობით აუხსნელია. ჰერმეტიზმს ასევე უწოდებენ ოკულტიზმს.

ჰერმეტისტულ მეცნიერებებში მოიაზრება: ალქიმია, კაბალისტიკა, სხვადასხვა ტიპის მაგია, ასევე წინასწარმეტყველება, ნეკრომანტია, ასევე თეოლოგიური ფოლოსოფია ანუ თეოსოფია, რომელსაც შეისწავლის ელენე პეტრეს ასულ ბლავაცკაიასა და პოლკოვნიკ ოლკოტის მიერ დაარსებული თეოსოფიური საზოგადოება. ჰერმეტიზმი შეიცავს თეორიულ და პრაქტიკულ მხარეებს.

ჰერმეტიზმი განსხვავდება მისტიკისგან. თავისი ბუნებით მისტიკა არის სულიერი, ხოლო ჰერმეტიზმი კი უფრო პრაქტიკული და ნატურალისტური. ჰერმეტიზმი იკვლევს ადამიანის დამოკუდებულებას ბუნების საიდუმლო ძალებთან კონტაქტს. თუმცა მისტიკასა და ჰერმეტიზმს ბევრი საერთო ასპექტიც აქვთ.

არსებობს ჰერმეტიზმის შემდეგი სახეობები:

* უმაღლესი ჰერმეტიზმი: თეურგია, თაურმატურგია, ფსიქურგია;
* კლასიკური ჰერმეტიზმი: კაბალა, მაგია, ასტროლოგია, ალქიმია;
* ჰერმეტისული მედიცინა: ჰიპნოტიზმი და მაგნეტიზმი;
* პრაქტიკული ჰერმეტიზმი: ტელეპატია, ტელეფსიქია, ტელეკინეზი, ფსიქომეტრია;
* სახალხო ჰერმეტიზმი: ორაკული, მკითხაობა, მწვანე (მცენარეული) მაგია.

## ლიტერატურა
* Kevin van Bladel. The Arabic Hermes From Pagan Sage to Prophet of Science, Oxford University Press, 2009.

კატეგორია:მისტიკა
კატეგორია:ოკულტიზმი
ბრემენის რატუშა

**ბრემენის რატუშა** () — გერმანიის ქალაქ ბრემენის სენატის პრეზიდენტისა და მაიორის რეზიდენცია. წარმოადგენს აგურით ნაგებ, გოთიკური არქიტექტურის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ნიმუშს ევროპაში. 2004 წელს, ბრემენის როლანდის ქანდაკებასთან ერთად, იუნესკომ ის მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 

რატუშა მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, ბაზრის მოედანზე, როლანდის ქანდაკების წინ. მოედანზე მის მოპირდაპირე მხარეს ქალაქის კათედრალია. 

ქალაქის ძველი რატუშა 1405 - 1409 წლებში აშენდა. 1595 - 1612 ის გადააკეთეს და დაუმატეს ახალი ფასადი, რომლის არქიტექტურული ელემენტებიც გერმანულ რენესანსზეა დაყრდნობილი. 1909 - 1913 წლებში, მიუნხენელმა არქიტექტორმა გაბრიელ ფონ შეიდლმა რატუშა გააფართოვა და უკანა მხრიდან ნეო-რენესანსული სტილის ახალი ნაგებობა მიაბა.  მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, როდესაც ქალაქის 60% დაინგრა, ბრემენის მაცხოვრებლების სიმამაცის წყალობით, ნაგებობა თითქმის ხელუხლებელი გადარჩა - ნაგებობის კედლები დამცავი ფიცრებით დაფარეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*Official website of Bremen City Hall
*UNESCO World Heritage listing

კატეგორია:გერმანიის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
კატეგორია:რატუშები
რაინის ხეობა

**რაინის ხეობა** — ასე უწოდებენ ხეობას ზემო რაინის შუაწელზე, გერმანიაში, მდინარის 65 კმ-იან მონაკვეთს ქალაქ კობლენცსა და ბინგენს შორის. 2005 წელს, თავისი გეოლოგიური, ისტორიული, კულტურული და სამრეწველო მიზეზების უნიკალური კომბინაციის გამო, იუნესკომ ხეობა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

რეგიონის კლდოვანი რელიეფი დევონურ პერიოდში წარმოიქმნა და ფაციების სახელითაა ცნობილი. ესაა დანალექი, განმარხებული ნაშთების მატარებელი, კლდოვანი რელიეფი, რომელიც ძირითადად ფიქლებისგან შედგება. კარბონულ პერიოდში, რეგიონი დატბორილი იყო. ხეობა ამოიკვეთა ხმელეთის აწევის შედეგად, როდესაც მდინარე დაახლოებით 200 მეტრით დაბლა დარჩა. ამ მოვლენის ყველაზე მეტყველი მაგალითია კლდოვანი სანაპირო ლორელი.

ხეობას საკუთარი მიკროკლიმატი გააჩნია. კალთები დატერასებულია სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობისთვის, ძირითადად მევენახეობისთვის.

ხეობაზე ჯერ კიდევ პრეისტორიული ხანიდან ცენტრალური ევროპის მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზები გაედინებოდა, რის გამოც მდინარის ნაპირებზე განლაგებული პარტარა დასახლებები თანდათან გაიზარდა. ზოგიერთი მათგანი, დღესაცაა შემორჩენილი, როგორც ისტორიული ქალაქი. საღვთო რომის იმპერიაში, ხეობა სახელმწიფოს გული გახდა, კეთილდღეობის შენარჩუნების მიზნით აიგო მრავალი ციხესიმაგრე. ოცდაათწლიანი ომის ცენტრი სწორედ რაინის ხეობა იყო. ამ დროს მრავალი ციხესიმაგრე დაინგრა, რომლებიც დღეს რაინზე კრუიზში მყოფ ტურისტებს შორის დიდი პოპულარობით სარგებლობს.

ერთ დროს, ხეობაზე გადიოდა საზღვარი საფრანგეთსა და გერმანიას შორის, XIX საუკუნეში კი პრუსიის შემადგენლობაში შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* Article about the Middle Rhine Valley with nice photo gallery (German)

კატეგორია:გერმანიის გეოგრაფია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
პატრახუწა (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)

**პატრახუწა** — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (აგუბედიის თემი), აფხაზეთის სამხრეთ–აღმოსავლეთ მთისწინეთზე, მდინარე ოხოჯის (ოქუმის მარჯვენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 200 მ, ოჩამჩირიდან 30 კმ, აჩიგვარიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 12 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სასარგებლო წიაღისეულების გეოლოგია

thumb|right|300px|კარიერი, სადაც წიაღისეულს მოიპოვებენ
**სასარგებლო წიაღისეულების გეოლოგია** — გეოლოგიის განხრა, რომელიც შეისწავლის სასარგებლო წიაღისეულების ადგილმდებარეობას; აგრეთვე მათ აგებულებას, შედგენილობას, წარმოქმნის პირობებს, დედამიწის წიაღში მათ განლაგების კანონზომიერებებს. სასარგებლო წიაღისეულიების გეოლოგიის მთავარი ამოცანაა საფუძველი მოუმზადოს სასარგებლო წიაღისეულების გავრცელების პროგნოზირებას, ძიებას, შეფასებასა და ძებნის ადგილმდებარეობის საქმეს.

სასარგებლო წიაღისეულების შესახებ მოძღვრება ჩაისახა მას შემდეგ, რაც გაღვივდა ინტერესი საზოგადოების მიერ სასარგებლო წიაღისეულების მოთხოვნათა მიმართ. პირველი წარმოდგენები სასარგებლო წიაღისეულების წარმოქმნის შესახებ გვხვდება ძველი ბერძენი ფილოსოფოსების შეხედულებებში. ნეპტუნიზმის ფუძემდებელი თალესი მიიჩნევდა, რომ სამყაროს არსი ანუ მრავალფეროვან მოვლენათა და საგანთა პირველსაწყისი არის წყალი, ხოლო პლუტონისტი ჰერაკლიტე მატერიალისტური სამყაროს საფუძვლად ცეცხლს მიიჩნევდა.

ამრიგად, გეოლოგიაში წარმოიქმნა ორი წარმოდგენა, ერთის მიხედვით, ქანები და მათ შორის განლაგებული მინერალური ნივთიერებების წარმოქმნა წყლის აუზების ფსკერზე დაგროვებით არის განპირობებული (ნეპტუნიზმი); მეორე შეხედულებით, მათი წარმოქმნა დაკავშირებულია დედამიწის მიწისქვეშეთში არსებული სიცხით (პლუტონიზმი).

მეტად მნიშვნელოვანი შრომები სასარგებლო წიაღისეულების გეოლოგიის დარგში ეკუთვნით გეორგ აგრიკოლასა და რენე დეკარტს.

## ლიტერატურა 
* *Смирнов B. И.* Геология полезных ископаемых. — М.: Недра, 1982. — 668 с.
* *Ампилов Ю. П., Герт А. А.* Экономическая геология. — М.: Геоинформмарк, 2006. — 329 с. — ISBN 5-98877-010-X

კატეგორია:სასარგებლო წიაღისეულების გეოლოგია
რეკა (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)

**რეკა** — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, სამურზაყანოს დაბლობის გორაკ-ბორცვიან ჩრდილო-დასავლეთ ზოლში. თემის ცენტრი (სოფლები: საჩინო, ჯგერიანი). ზღვის დონიდან 100 მ, ოჩამჩირიდან 18 კმ, ტყვარჩელიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 8 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

სოფლის აღმოსავლეთ განაპირა ნაწილში დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი – დიდი ნაციხარი. გეგმით ოვალური ნაგებობა რთულ რელიეფზე მდებარეობს. იგი შედგებოდა ორი ნაწილისაგან. აღმოსავლეთი ნაწილი ძლიერ დანგრეულია. დასავლეთი ნაწილის შუაში აღმართულია XIV საუკუნის გეგმით სწორკუთხა საკურთხევლიანი ეკლესია, რომლის სამხრეთი მინაშენის ქვეშ კრიპტები იყო მოთავსებული. ეკლესიის კარ-სარკმლებს ჩუქურთმები ამკობდა. სოფლის ჩრდილო-დასავლეთ მხარეს მეორე ციხის ნანგრევებია. გალავანი კონტრფორსებით იყო გამაგრებული. დასავლეთ ნაწილში ჩართულია ნახევრად წრიული კოშკი. შუა ეზოში მცირე ზომის დარბაზული ეკლესიის ნანგრევებია. მესამე ციხე ჩრდილოეთიდან მომავალ გზას დარაჯობდა. სამივე ციხე ადრინდელ შუა საუკუნეებს მიეკუთვნება.

## სქოლიო
## ლიტერატურა
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პირველი ოხურეი

**პირველი ოხურეი**, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, სამურზაყანოს დაბლობზე. ოხურეის თემის ცენტრი (სოფლები:აყვარაში, ილორგანი, მეორე ოხურეი). ზღვის დონიდან 50 მ, ოჩამჩირიდან 17 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

## სქოლიო
## ლიტერატურა
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯეიმზ ჰოლი

**ჯეიმზ ჰოლი** (; დ. 12 სექტემბერი, 1811, ჰინგემი, მასაჩუსეტსის შტატი — გ. 7 აგვისტო, 1898, ბეთლიჰემი, ნიუ-ჰემფშირის შტატი) — ამერიკელი გეოლოგი და პალეონტოლოგი. 

## ბიოგრაფია
1832 წელს დაამთავრა ქალაქ ტროის (ნიუ-იორკის შტატი) პოლიტექნიკური სკოლა. 1843 წლიდან ხელმძღვანელობდა ნიუ-იორკის შტატის გეოლოგიურ სამსახურს. 

იკვლევდა ამერიკის შეერთებული შტატების და კანადის გეოლოგიურ აგებულებასა და პალეოზოური ერის ფაუნას. 1859 წელს პირველმა გამოთქვა აზრი, რომ ნაოჭა მთები დაკავშირებულია იმ რეგიონებთან, რომლებმაც გეოლოგიურ წარსულში განიცადეს ხანგრძლივი დაძირვა და სადაც ამავე დროს წარმოიქმნებოდა ნალექების სქელი წყებები. შემდგომ ჰოლის ეს დებულება დაედო საფუძვლად გეოსინკლკინების თეორიას. ავტორია აშშ-ის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ნაწილის სილურული და დევონური პერიოდების სტრატიგრაფიული სქემისა. 

ჰოლი იყო პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი საპატიო წევრი (1895).

## თხზულება 
* Paleontology of New York, v. 1—8, Albany — N. Y., 1847—1894.

## ლიტერატურა 
* Hovey Н. С., Life and work of J. Hall, "Journal of Geology", 1899, v. 23.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი გეოლოგები
კატეგორია:ამერიკელი პალეონტოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1811
კატეგორია:გარდაცვლილი 1898
სუკი

**სუკი** — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (ილორის თემი), შავიზღვისპირა დაბლობზე. ზღვის დონიდან 15 მ, ოჩამჩირიდან 5 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

## სქოლიო
## ლიტერატურა
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გროვ კარლ ჯილბერტი

**გროვ კარლ ჯილბერტი** ან **გილბერტი** ( დ. 6 მაისი 1843, როჩესტერი — გ. 1 მაისი 1918, ჯექსონი, მიჩიგანის შტატი) — ამერიკელი გეოლოგი და გეომორფოლოგი. 1862 წელს დაამთავრა როჩესტერის უნივერსიტეტი. მეცნიერებათა აკადემიის ეროვნული წევრი ვაშინგტონში (1883 წლიდან). 1893 და 1909 წლებში ამერიკის გეოლოგიური საზოგადოების პრეზიდენტი. 

ჯილბერტმა დაადგინა კორდილიერების სიღრმული აგებულება. პირველმა გამოყო ინტრუზიის განსაკუთრებული ფორმა და მისთვის შეიტანა სპეციალური სახელწოდება ლაკოლითი. გამოიკვლია მდინარეული პროცესები, მ.შ. მდინარეების მიერ ნატეხი მასალების გადატანა. შეისწავლა ასევე რელიეფის წარმომქმნელი ფორმები, მათი მოძრაობა და წყლისა და ქარის დამანგრეველი ზემოქმედება. 

რეგიონული ტექტონიკური კვლევების განზოგადების საფუძველზე ჯილბერტმა განარჩია დედამიწის ქერქის ორი ტიპის მოძრაობა — დედამიწის ვრცელი ტერიტორიების ნელი ხანგრძლივი აზევება-დაძირვა და სწრაფი ხანმოკლე დანაოჭება, რომელთაც შესაბამისად ეპეიროგენული და ოროგენული მოძრაობები უწოდა. გროვ კარლ ჯილბერტმა 1877 წელს შემოიღო ცნება ეროზია. ლონდონის გეოლოგიურმა საზოგადოებამ 1900 წელს დააჯილდოვა უოლასტონის მედლით. 1910 წელს ამერიკის გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ გადასცა ჩარლზ დეილის სახელობის მედალი. 

## თხზულებები 
* Report on the geology of the Henry Mountains, 2 еd., Wash., 1880;
* Lake Bonneville, Wash., 1890;
* An introduction to physical geography, 2 ed., N. Y., 1908 (совм. с A. P. Brigham);
* Glaciers and glaciation, Wash., 1910.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გროვ კარლ ჯილბერტი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* გროვ კარლ ჯილბერტი – ბიოგრაფია  
* გროვ კარლ ჯილბერტის შესახებ  

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი გეოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1843
კატეგორია:გარდაცვლილი 1918
საჩინო (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)

**საჩინო**, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (რეკის თემი), სამურზაყანოს დაბლობის გორაკ-ბორცვიან ჩრდილო-დასავლეთ ზოლში. ზღვის დონიდან 200 მ, ოჩამჩირიდან 22 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

## სქოლიო
## ლიტერატურა
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გეობაროთერმომეტრია

**გეობაროთერმომეტრია** (ბერძნ. gē - მიწა, baros - სიმძიმე, thermē - სითბო და metreō - ვზომავ) — მეთოდების ერთობლიობა, რომელიც აფიქსირებს მინერალებისა და ქანების ტემპერატურისა და წნევის მეთოდებს. გამოიყოფა ორი ძირითადი მიმართულება :
1). ტემპერატურისა (T) და წნევის (P) გაზომვა, რომლებიც დაკავშირებულია თანამედროვე გეოლოგიურ ობიექტებთან, მაგ., ვულკანური ამოფრქვევის პროდუქტებთან. მთავარი მეთოდებია გაზომვის ფიზიკური მეთოდები. ამ უკანასკნელს მიეკუთვნება ოპტიკური ან რადიოფიზიკური გამოკვლევები. 

2). მინერალთწარმოქმნის ტემპერატურისა (T) და წნევის (P) უძველესი (პალეო) განსაზღვრა. იგი გეოლოგიური გამოკვლევების მნიშვნელოვანი ატრიბუტია.

## ლიტერატურა 
* Лучицкий В. И. Петрография. Т.2. Горные породы. Л.: Госгеолиздат, 1949. С. 366;
* Ермаков Н. П., Долгов Ю. А. Термобарогеохимия. — М.: Недра, 1979.

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.mineral.spmi.ru/01brief/zavaritsky.html 
* http://alkaline2005.narod.ru

კატეგორია:გეოლოგია
კატეგორია:პეტროლოგია
სომხური ათარა

**სომხური ათარა** — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, კოდორის ქედის სამხრეთ ბორცვიან მთისწინეთზე. თემის ცენტრი (სოფლები:ალაფანკვარა, დეპეგინძე, ნაა, ოტორონჯია, ფსკალი). ზღვის დონიდან 230 მ, ოჩამჩირიდან 45 კმ, დაჩიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 20 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტამიში

**ტამიში** () — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, შავიზღვისპირა დაბლობზე, მდინარე დღამშის ნაპირას. თემის ცენტრი (სოფლები: ანუარხუ, ნაოჩი, ნაღბოუ, წკრიში). ზღვის დონიდან 10 მ, ოჩამჩირიდან 14 კმ. 1992-1993 წლის აფხაზეთის ომის შედეგად  ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ

## ტამიშის ბრძოლა
აფხაზეთის ომის დროს, 1993 წლის 2 ივლისს 05:00 საათზე, დაბა ტამიშთან აფხაზურმა მხარემ რუსეთის სამხედრო ხომალდით საზღვაო დესანტი გადმოსხა. დესანტი 600 კაცისგან შედგებოდა. გამთენიისას პირველი დარტყმა ტამიშში, ლაბრასა და ზემო კინთხში განლაგებულმა ქართულმა ქვედანაყოფებმა მიიღეს.

მნიშვნელოვანი დანაკარგი განიცადა „დუშეთის“, „შავნაბადასა“ და „ავაზას“ ბატალიონებმა. ქართულმა მხარემ რამდენიმედღიანი ბრძოლის შედეგად 300-მდე მებრძოლი დაკარგა. დიდი დანაკარგის მიუხედავად, ქართველმა ჯარისკაცებმა დესანტის მოგერიება და პოზიციების შენარჩუნება შეძლეს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დღამში (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)

**დღამში** — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (ჯგერდის თემი), მდინარე დღამშის ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 120 მ, ოჩამჩირიდან 28 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ. მისი ქართული დასახელებაა დღამიში. სახელწოდება წარმოებულია ზანურ-სვანური ტოპონიმების მაწარმოებლი -ში სუფიქსით. 1886 წელს ჯგერდის თემში შედიოდა *დღამიშის* სახელით. სოფლის სახელი აფხაზურ ყაიდაზეა გაფორმებული და „დღამშ-ი“ () ეწოდება.

## სქოლიო
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბერლინის მოდერნისტული შენობები

**ბერლინის მოდერნისტული შენობები** მოიცავს ექვს სოციალურ შენობას ბერლინის გარეუბანში, რომლებიც 1910 - 1933 წლებში, განაშენიანების ინოვაციური პოლიტიკის დროს, განსაკუთრებით ვაიმარის რესპუბლიკის პერიოდიშ აშენდა. ამ დროისთვის ბერლინი მნიშვნელოვანი სოციალური, პოლიტიკური და კულტურული ცენტრი იყო. სახლები იმ მშენებლობის რეფორმის ნათელი მაგალითებია, რომელიც მიზნად ისახავდა დაბალი შემოსავლების მქონე ადამიანებისთვის საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებას, რაც თავის მხრივ ქალაქის სხვაგვარად დაგეგმარებას მოითხოვდა. სახლები ასევე წარმოაჩენენ ურბანული დაგეგმარებისა და არქიტექტურის ტიპოლოგიის ახლებურ მაგალითებს, ისევე როგორც ტექნიკურ და ესთეტიკურ ინოვაციებს.

2008  წელს, ბერლინის მოდერნისტული შენობები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Notice sur le site de l'UNESCO

კატეგორია:გერმანიის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
რეგენსბურგი

**რეგენსბურგი** () — ქალაქი გერმანიაში, ბავარიის მხარეში. მდებარეობს მდინარე დუნაისა და რეგენის შერწყმის ადგილას. მის აღმოსავლეთით მდებარეობს ბავარიის ტყე. 2009 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 134 218 ადამიანს შეადგენს. რეგენსბურგის ფართო, შუა საუკუნეების ცენტრალური ნაწილი 2006 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## ისტორია
რეგენსბურგი გერმანიის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. საუკუნეების განმავლობაში, მას სახელს ხშირად უცვლიდნენ. მათ შორის უძველესია კელტური სახელი „*რადასბონა*". ქალაქის ტერიტორია ჯერ კიდევ ქვის ხანაში ყოფილა დასახლებული. 2006 წელს, რომაული ციხესიმაგრის სიახლოვეს აღმოაჩინეს კელტური სამარხები, რომლებიც ძვ. წ. 400 წლით თარიღდება.

მეორე მსოფლიო ომის დაბომბვები რეგენსბურგს სუსტად შეეხო, ამიტომ ქალაქის ძველი ნაწილი და შუა საუკუნეების არქიტექტურა თითქმის ხელუხლებელი გადარჩა.

## ძეგლები
***წმინდა პეტრეს კათედრალი** - აშენდა 1260 წელს, ფრანგული გოთიკური არქიტექტურის სტილში. მნიშვნელოვანი რესტავრაცია-გადაკეთება ჩაუტარდა 1525 წელსა და XIX საუკუნეში.
*'*ძველი კაპელა (*ალტეს კაპელა*)** - ღვთისმშობლის სახელობის ძველი, კაროლინგების პერიოდის ბაზილიკა, მისი ძირფესვიანი გადაკეთება როკოკოს სტილში XVIII საუკუნეში მოხდა. 
***წმინდა იაკობის ეკლესია** - მინის სახურავიანი ეკლესია, რომელიც 1090 წელს ირლკანდიელმა ბენედიქტელმა ბერებმა დააარსეს, რომანული სტილის ნამდვილი შედევრია. 
***პიერის ხიდი (*Steinerne Brücke*)*' - აშენებულია 1135 - 1146 წლებში, მისი სიგრძე 310 მეტრია.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* ქალაქის ოფიციალური საიტი
* ვირტუალური ტური რეგენსბურგში 

კატეგორია:ბავარიის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
აისლებენი

**აისლებენი** () — ქალაქი გერმანიის საქსონია-ანჰალტის მხარეში. ეს პატარა ქალაქი მთელ მსოფლიოშია ცნობილი, რადგან ის მარტინ ლუთერის სამშობლოა, აქედან გამომდინარეობს მისი გერმანული სახელიც ლუთერშდატდ-აისლებენი. 2009 წელს, ქალაქის მოსახლეობა 25 703 ადამიანს შეადგენდა.

აისლებენი ორად, ძველ და ახალ ქალაქადაა გაყოფილი. ახალი ქალაქი XIV საუკუნეში მაღაროელებმა ააშენეს.

## ისტორია 
აისლებენი პირველად მოხსენიებულია 997 წელს, როგორც ბაზარი, რომელსაც *ისლებია* ერქვა, ხოლო უკვე 1180 წლიდან იხსენიება როგორც ქალაქი. 1780 წლამდე ის ქალაქ მანსფელდის შემადგენლობაში შედიოდა, 1780 წლიდან კი საქსონიის საკურფიურსტოში. 1815 წლიდან პრუსიის შემადგენლობაში შევიდა, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კი საქსონია-ანჰალტის მხარეში.

## მარტინ ლუთერი 
პროტესტანტი რეფორმატორი მარტინ ლუთერი აისლებენში 1483 წლის 10 ნოემბერს დაიბადა. მამამისი, ჰანს ლუთერი, ქალაქის ბევრი სხვა მცხოვრების მსგავსად მაღაროელი იყო. მარტინი სულ ერთი წლის იყო, როცა ოჯახი საცხოვრებლად მანსფელდში გადავიდა, ცხოვრების უდიდესი ნაწილი კი ქალაქ ვიტენბერგში გაატარა, მაგრამ შემთხვევითობის თუ ბედის განგებით, თავის ბოლო ქადაგება, სადაც იგი აღესრულა კიდეც, სწორედ აისლებენში ჩაატარა (1546 წ.)

1996 წელს, ქალაქის მარტინ ლუთერთან დაკავშირებული მემორიალური ადგილები, ქალაქ ვიტენბერგის ანალოგიურ ადგილებთან ერთად, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი
*Luther Sites in Eisleben
*3D - model of the Birthplace Luther 

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
ვადენზეე

**ვადენზეე** (ნიდ. Waddenzee, , დან. Vadehavet) — ჩრდილოეთის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთი რაიონი. გადაჭიმულია კონტინენტურ ევროპასა და ფრიზის კუნძულებს შორის. ზღვის ეს რაიონი საკმაოდ თავთხელია, მოიცავს მიქცევა-მოქცევის არეალებს და ვეთლენდებს. გამოირჩევა განსაკუთრებული ბიომრავალფეროვნებით. 2009 წელს, ვადენზეეს ნიდერლანდური და გერმანული ნაწილი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

მკვლევარ მაიკლ ჰოგანის თანახმად, ვადენზეე მსოფლიოს იმ ზღვათა რიცხვს მიეკუთვნება, რომელთა სანაპირო ზოლიც ძირითადად ადამიანების მიერაა ფორმირებული, დამბებისა და ქვაფენილების სისტემების საშუალებით. სანაპიროს გასწვრივ, ზღვა გადაჭიმულია ნიდერლანდების ქალაქ დენ-ჰელდერიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, შემდეგ გერმანიის სანაპიროსთან მოიცავს დიდი მდინარეების ესტუარებს, შემდეგ კი მიემართება ჩრდილოეთისაკენ და მთავრდება დანიის ქალაქ ესბერგთან. სრული სიგრძე 500 კმ-ს შეადგენს, ხოლო ფართობი 10 000 კმ²-ს.

ზღვაში განლაგებულ კუნძულებს ვადენზეეს კუნძულებს ან ფრიზის კუნძულებს უწოდებენ. მათ შორისაა ნიდერლანდების კუთვნილი კუნძული ტექსელიც.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Landscape and Cultural Heritage in the Wadden Sea Region 
* History of human settlement, cultural change and interference with the marine environment
* Secretariat of The Trilateral Cooperation on the Protection of the Wadden Sea
* Official Tourist Information 
* The Wadden Sea at the UNESCO World Heritage Centre
* Wadden Sea World Heritage
* Association of the Wadden Sea Island Municipalities in the Netherlands, Denmark and Germany 

კატეგორია:ატლანტის ოკეანის ზღვები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნიდერლანდებში