open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თავკვერის არქეოლოგიური ძეგლები

**თავკვერის არქეოლოგიური ძეგლები** — ადრინდელი შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის ტერიტორიაზე. მდებარეობს გლდანის მასივის III და IV მიკრორაიონებს შორის. გათხრილია 1975–1976 წლებში გლდანის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ (ხელმძღვ. ვარლამ ართილაყვა). გამოვლინდა 3 ბაზილიკური ეკლესიისა და რამდენიმე სხვა ნაგებობის ნაშთი, ორი სამარხი.

ეკლესიების კედლები ნაგებია კლდის ფლეთილი ქვით თიხის ხსნარზე და გადახურულია კრამიტით. ერთ-ერთი ეკლესიის ნანგრევებში აღმოჩნდა სასანიანი მეფის ხოსრო II-ის (ზეობდა 591-628 წლებში) ვერცხლის მონეტა. ნამოსახლარზე აღმოჩენილ ნაგებობათა კედლები ნაგებია რიყისა და კლდის ფლეთილი ქვებით. ზოგი მათგანის იატაკი მოპირკეთებული იყო ბრტყელი ფილაქნით. ნაგებობებში აღმოჩნდა მარანი, ქვევრები, პირგაშლილი დოქები, ბადიებისა და საღვინე ჭურჭლის ფრაგმენტები, რკინის სახვრეტი და წიდები. ერთ-ერთი ეკლესიის მინაშენის ძირში გათხრილია ფიქალი ქვით 2 ნაგები ქვაყუთის ტიპის სამარხი. მიცვალებულები ორივეში დაკრძალული იყვნენ ქრისტიანული წესით. სამარხები უინვენტარო იყო.

აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა პარალელებს პოულობს ურბნისის, ლოჭინისა და რუსთავის სინქრონულ მასალასთან და ადრინდელი შუა საუკუნეებით თარიღდება (V–VIII სს.).

## ლიტერატურა 
* Артилаква В., О работе Глданской археологической экспедиции, კრ.: Полевые археологические исследования в 1976 году, Тб., 1979.

კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
კესაი ნოტე

**კესაი ნოტე** (დ. 7 აგვისტო, 1950) — მარშალის კუნძულების პოლიტიკოსი, რომელიც 2000 წლიდან 2008 წლამდე ქვეყნის პრეზიდენტი იყო.

1979 წელს ლიტოკვა ტომეინთან ერთად არჩეული ნოტე ნიტიჯელას ორი ყველაზე დიდი ხნის მოღვაწე წევრიდან ერთ-ერთია. 1985 წლიდან 1986 წლამდე ის შინაგან საქმეთა მინისტრი იყო, ხოლო 1986 წლიდან 1987 წლამდე ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების მინისტრი. 1988 წლიდან ნიტიჯელას სპიკერის თანამდებობას იკავებდა, ხოლო 2000 წელს პრეზიდენტად აირჩიეს. ნოტე პირველი რიგითი მოქალაქეა, იროიჯლაპლაპის ან ტრადიციული ლიდერის ნაცვლად, რომელიც პრეზიდენტად აირჩიეს. ის გაერთიანებული დემოკრატიული პარტიის წევრია და პარლამენტმა ხელახლა აირჩია 2004 წლის იანვარში 20 ხმით, ხოლო ჯასტინ დე ბრუმმა მიიღო 9 ხმა.

2008 წლის 7 იანვარს, 2007 წლის ნოემბრის საყოველთაო არჩევნების შემდეგ, იგი დამარცხდა პარლამენტის მიერ ხელახალი არჩევისას, ლიტოკვა ტომეინგის წინააღმდეგ 18 ხმით 15-ის წინააღმდეგ.

ნოტე იაპონურ-მარშალული წარმოშობისაა, მან იაპონური წარმომავლობა მამის მხრიდან მემკვიდრეობით მიიღო. ნოტის ბაბუა ნიიგატას პრეფექტურის მკვიდრი იყო და მარშალის კუნძულებზე იაპონიის კოლონიური ეპოქის დროს დასახლდა და მარშალელი ცოლი შეირთო.

იგი იუსტიციის მინისტრი იყო 2020 წლიდან 2022 წლამდე.

2023 წლის თებერვალში, The Washington Post-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ნოტეს საქმეს მარშალის კუნძულების გენერალური პროკურორი იძიებს. 2023 წლის დეკემბერში, აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა ნოტეს გლობალური მაგნიტსკის აქტის თანახმად, ქრთამის აღების გამო აშშ-ში შესვლა აუკრძალა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Office of the President of the Marshall Islands (Official)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:დაბადებული 7 აგვისტო
კატეგორია:მარშალის კუნძულების პრეზიდენტები
კატეგორია:მარშალის კუნძულების პოლიტიკოსები
კასტენ ნემრა

**კასტენ ნემრა** (დ. 29 ივლისი, 1971) — მარშალის შტატის პოლიტიკოსი, რომელიც 2016 წლის იანვარში 17 დღის განმავლობაში იყო მარშალის კუნძულების პრეზიდენტი. იგი 2016 წლის იანვარში, 2015 წლის საყოველთაო არჩევნების შემდეგ, პრეზიდენტად აირჩიეს ნიტიჯელამ (პარლამენტი), რომელმაც პარლამენტის შვიდი ვადით მოქმედი წევრი, სენატორ ალვინ ჯეკლიკი, მცირე სხვაობით, 17-16 ხმით დაამარცხა. ის იყო ყველაზე ახალგაზრდა ადამიანი, ვინც ეს თანამდებობა დაიკავა და მეორე რიგითი ადამიანი. ის თანამდებობიდან მხოლოდ ორი კვირის შემდეგ, ოპოზიციამ უნდობლობის ვოტუმით გადააყენა, რადგან ის გემიდან გადავიდა და სენატორებთან, დენის მომოტაროსთან და დეიზი-ალიკ მომოტაროსთან ერთად, იროიჯ მაიკ კაბუას „აელონ კეინ ად“ პარტიაში გაწევრიანებას შეუდგა.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ნემრა დაიბადა 1971 წლის 29 ივლისს, ებეში, კვაჯალეინის ატოლზე, მარშალის კუნძულებზე, რომელიც იმ დროს წყნარი ოკეანის კუნძულების ტრასტის ტერიტორიის ნაწილი იყო. განათლება მიიღო მაჯუროს კათოლიკურ სკოლაში, „ასუმპშენის“ საშუალო სკოლაში. საგარეო საქმეთა მინისტრის რანგში მან ხაზი გაუსვა, რომ მარშალის კუნძულების მთავრობას და ხალხს „არ აქვთ განზრახვა გადაადგილდნენ“ ან გახდნენ კლიმატური ლტოლვილები. მან 2021 წლის აპრილში განაცხადა, რომ მარშალის კუნძულების მოსახლეობა კუნძულებზე დარჩენისთვის იმყოფება. ის ფინანსთა მინისტრად 2023 წლის ივნისში დაინიშნა.

## პირადი ცხოვრება
ნემრა დაქორწინებულია მარშალის კუნძულების ყოფილ პირველ ლედიზე, ტერი პოლ ნემრაზე. წყვილს ოთხი შვილი ჰყავს. ჯალუიტის ატოლის მკვიდრი ნემრა ფლობს როგორც ინგლისურ, ასევე მარშალის ენებს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:დაბადებული 29 ივლისი
კატეგორია:მარშალის კუნძულების პრეზიდენტები
კატეგორია:მარშალის კუნძულების პოლიტიკოსები
ფრანსისკო ლაგოს ჩასარო

**ფრანსისკო ლაგოს ჩასარო** (დ. 30 სექტემბერი, 1878 – გ. 13 ნოემბერი, 1932) — მექსიკის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი, დანიშნული აგუასკალიენტესის კონვენციის მიერ 1915 წლის 10 ივნისიდან 10 ოქტომბრამდე.

## ბიოგრაფია
ლაგოს ჩასარო იურიდიულ კარიერაზე სწავლობდა ვერაკრუსში, პუებლასა და მეხიკოში. 1909 წელს იგი შეუერთდა ანტირეარჩევნო მოძრაობას პრეზიდენტ პორფირიო დიასის წინააღმდეგ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ფრანცისკო ი. მადერო. 1911 წელს იგი აირჩიეს ვერაკრუსის ქალაქ ორიზაბას საკრებულოს წევრად. ის ასევე იყო ვერაკრუსის შტატის გუბერნატორი მადეროს პრეზიდენტობის დროს (1912 წლის თებერვალი-ნოემბერი). 1913 წელს მადეროს გარდაცვალების შემდეგ იგი შეუერთდა კონსტიტუციონალისტთა პარტიას. პრეზიდენტმა ვენუსტიანო კარანზამ ის კოაჰუილას იუსტიციის უმაღლესი სასამართლოს პრეზიდენტად დაასახელა.

1915 წელს, რევოლუციონერ ლიდერებს შორის განხეთქილებისას, ის პანჩო ვილას შეუერთდა. ის იყო ჩიხუახუაში პერიოდული გამოცემა „ვიდა ნუევას“ დამფუძნებელი და დირექტორი. ვილა ემილიანო საპატას შეუერთდა აგუასკალიენტესის კონვენციაში. მათ მხარდამჭერებთან ერთად შექმნეს კონვენციონალისტური პარტია, რომელიც კარანსას კონსტიტუციონალისტური პარტიის საპირისპიროდ გამოდიოდა. ლაგოსი გენერალ როკე გონსალეს გარსას პირადი მდივანი იყო, როდესაც ეს უკანასკნელი კონვენციონალისტებმა რესპუბლიკის პრეზიდენტად დანიშნეს.

ლაგოსი თავად გახდა პრეზიდენტი აგუასკალიენტესის კონვენციის უფლებამოსილებით, გონსალეს გარსას მემკვიდრეობით 1915 წლის 10 ივნისს. მომდევნო თვეში ის კონსტიტუციონალისტებმა დედაქალაქიდან გააძევეს და ტოლუკაში მთავრობა დააარსა. მალე მას კვლავ იქსტლაჰუაკაში გადასვლა მოუწია. იქ მისი კაბინეტი დაიშალა და მან ჯარისკაცების დიდი ნაწილი დაკარგა. მან ვილასთან დაბრუნება სცადა, მაგრამ ეს უკანასკნელი ახლა ჩრდილოეთისკენ იხევდა.

1916 წლის იანვარში კონვენცია დაიშალა. ლაგოს ჩასარო მანსანილიოდან, კოლიმიდან, თვითდაწესებულ ემიგრაციაში გაემგზავრა. ის კოსტა-რიკაში, ჰონდურასსა და ნიკარაგუაში ცხოვრობდა რევოლუციის დასრულების შემდეგ, 1920 წელს, ქვეყანაში დაბრუნებამდე. ის იურისტის პროფესიას დაუბრუნდა და სხვადასხვა სამთავრობო თანამდებობებზე მუშაობდა. გარდაიცვალა მეხიკოში 1932 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე
*მექსიკის პრეზიდენტი

## ლიტერატურა
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ნოემბერი
კატეგორია:მექსიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:მექსიკელი პოლიტიკოსები
თავნასყიდი

**თავნასყიდი** — გლეხთა კატეგორია შუა საუკუნეების საქართველოში, ეკონომიკურად დაბეჩავებული პირი, რომელსაც შეძლებული გამოიხსნიდა უკიდურესი გაჭირვებისაგან — ტყვეობიდან, დიდი ვალისაგან, სისხლის სამართლის დანაშაულისაგან. თავნასყიდი ფუნქციები სხვადასხვა იყო, ძირითადი — ფიზიკური შრომა — რაც მას მონის მდგომარეობასთან ათანაბრებდა.    

თავნასყიდობა წერილობით ფორმდებოდა, სადაც აღნიშნული იყო, რომ ახალი პატრონის გაჩენა საკუთარი „ნება-წადილით“ ხდებოდა და თავნასყიდობა არ იყო სამემკვიდრეო მოვლენა. თავნასყიდობა „ნებით“ ყმობის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე პირობა იყო. თავნასყიდი ფეოდალურ საზოგადოებაში ყველაზე დაბალ სოციალურ ფენაზე — „ნასყიდზე“ უფრო დაკნინებული კატეგორია იყო.

## ლიტერატურა 
* მეგრელაძე  დ., გლეხობის კლასობრივი ბრძოლა ფეოდალურ საქართველოში (XVII–XVIII სს.), თბ., 1979.

კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
თავმრგვალა

**თავმრგვალა** — ნასოფლარი ისტორიულ ქვემო ქართლში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, მდ. ქციის მარცხენა სანაპიროზე, სოფ. ნახიდურის (ყოფ. არახლოს) დასავლეთით. 

სახელწოდება „თავმრგვალა“ დაკავშირებული უნდა იყოს ნასოფლარის სიახლოვეს მდებარე კლდის მომრგვალებული თავებთან. ნასოფლარის ტერიტორიაზე, მდინარის მარცხენა ნაპირზე არის ხიდის ბურჯის ნაშთი, რომელსაც მდინარის ორივე ნაპირიდან გამოქვაბულები დაჰყურებს. ვარაუდობენ, რომ ისინი ყველაზე ინტენსიურად XIII–XIV საუკუნეებში გამოიყენებოდა.  

1392 წელს თავმრგვალა სხვა სოფლებთან ერთად დასახელებულია საკათოლიკოსო მამულების სითარხნის გუჯარში; 1654 წელს როსტომ ქართლის მეფის ბრძანებით გაარიგეს სადავო მიწები ნახიდურელებსა და სვეტიცხოვლის კუთვნილ, თავმრგვალელ ყმებს შორის; ეს დავა გაგრძელებულა მეფე ვახტანგ V-ის დროსაც. ამდროინდელ განჩინებაში სადავო მიწების საზღვრად დასახელებულია ჩაღათაშვილის საორაგულე. აქ იხსენიება გამოქვაბულებიც: „ქვაბები როგორც ჩაღათაშვილსა ჰქონია, ისრევე იმას ჰქონდეს და როდესაც ხიზნობა შეიქნას, არც ნახიდურელთ დაეჭიროსთ სახიზრათ“. 1665 წელს კათოლიკოსმა დომენტი III-მ მღვდელი გიორგი რამაზაშვილი და მისი ვაჟი თათრისაგან გამოისყიდა და თავმრგვალაში დაასახლა; 1722 კათოლიკოსმა დომენტი IV-მ ზაალ გედევანიშვილს უბოძა თავმრგვალას ნაცვლობა; 1772 ერთი საბუთიდან ჩანს, რომ მცირე ხნის წინ თავმრგვალა ლეკებს აუოხრებიათ.
## ლიტერატურა 
* ბახტაძე ნ., ქვემო ქართლის კლდის ძეგლები, თბ., 1991.
* ქართული სამართლის ძეგლები, დოლიძის გამოც., ტ. 3–4, თბ., 1970–72.
* Какабадзе С., Грузинские документы Института народов Азии, М., 1967.

კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ფერნანდო ლინდესი

**ფერნანდო მარია ხიმენეს-გვერვოს ლინდესი**.  (დ.16 მარტი, 2000).   — ესპანელი მსახიობი და მოდელი. დაიბადა მადრიდში. ფერნანდომ სახელი გაითქვა ისეთ სერიალებში მონაწილეობით, როგორიცაა „Skam España“, „Escándalo. Relato de una obsesión“ და „Élite“ (ელიტა).

## ბიოგრაფია
ფერნანდომ მუშაობა 2018 წელს დაიწყო, მას შემდეგ, რაც  „ტალანტების მაძიებელმა“ ინსტაგრამის საშუალებით „Skam España“-ს ქასთინგისთვის აღმოაჩინა. შერჩევის შემდეგ, ფერნანდომ სერიალის ოთხივე სეზონში მიიღო მონაწილეობა ალეხანდროს როლის შემსრულებლად. პარალელურად, ლინდესი მონაწილეობდა მოდის ჩვენებებზე ნიუ-იორკის, პარიზისა და ლონდონის პოდიუმებზე. 2019 წელს ფერნანდომ მთავარი როლი შეასრულა აიტანას სიმღერის „Nada sale mal“ მუსიკალურ კლიპში.

2022 წელს გამოცხადდა, რომ მსახიობი იქნებოდა ტელეარხ Telecinco-ს სერიალის „Escándalo. Relato de una obsesión“ მთავარი გმირი ალექსანდრა ხიმენესთან ერთად. სერიალში ფერნანდო ასახიერებს უგო რიბოს — ბიჭს, რომელსაც მასზე ბევრად უფროსი ქალი უყვარდება.
2023 წელს ლინდესმა მონაწილეობა მიიღო Versace-ს ჩვენებაზე მილანში. იმავე წელს ცნობილი გახდა, რომ მსახიობი შეუერთდა Netflix-ის სერიალ „Élite“-ის (ელიტა) მეშვიდე სეზონს, სადაც მერვე და დასკვნით სეზონამდე ხოელ კასტელიანოს როლს ასრულებდა.

2025 წელს Prime Video-ზე შედგა ფერნანდოს ფილმის, „Dímelo bajito“-ს პრემიერა, რომელიც ეფუძნება ავტორ მერსედეს რონის ტრილოგიას „Dímelo“. ფილმში ფერნანდო ტიაგო დი ბლანკოს როლს თამაშობს — ერთ-ერთ ძმას, რომელიც ტრილოგიის ერთ-ერთი მთავარი გმირია.

კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი
კატეგორია:ესპანელები
კატეგორია:მსახიობები
კატეგორია:მამაკაცი მსახიობები
ერიკ სტენშიე

**ერიკ ჰელგე ოსვალდ სტენშიე** ( დ. 2 ოქტომბერი, 1891, კალმარი — 11 იანვარი, 1984) ― შვედი პალეონტოლოგი, შვედეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1927). იკვლევდა უმეტესად სილურული და დევორული პერიოდის ჯავშნიან თევზებს და თევზისნაირებს. გამოიკვლია ოსტრაკოდერმების ნათესაობა ამჟამად მცხოვრებ მრგავლპირიანებთან და პლაკოდერმებისა ზვიგენისებრებთან. შეისწავლა შპიცბერგენის და გრენლანდიის თევზები, დაამტკიცა ძველი განოიდებისაგან თანამედროვე ზუთხისებრთა წარმოშობა. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:შვედი პალეონტოლოგები
ფერდინანდ თავაძე

**ფერდინანდ ნესტორის ძე თავაძე** (დ. 8 მაისი, 1912, ქ. გორი, — დ. 19 ნოემბერი, 1989, თბილისი) — ქართველი მეტალურგი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1947), პროფესორი (1947). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკდემიკოსი (1960). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1962).

დაამთავრა ლენინგრადის ინდუსტრიული ინსტიტუტი (1936). მუშაობდა იქვე, 1937 წლიდან — თბილისში, პ. მელიქიშვილის სახელობის ქიმიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მეტალურგიის ლაბორატორიაში. 1940–1945 წლებში იყო თბილისის ქიმიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი, 1945–1951 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მეტალურგიის ინსტიტუტის ლითონმცოდნეობის ლაბორატორიის გამგე, 1951–1987 წლებში — ამავე ინსტიტუტის დირექტორი (1991 წლიდან ინსტიტუტი ფ. თავაძის სახელობისაა). პარალელურად, 1948–1988 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ლითონთა ტექნოლოგიისა და ლითონმცოდნეობის კათედრის გამგე. ქართული ენციკლოპედიის დაარსების დღიდან გარდაცვალებამდე იყო მისი მთავარი სარედაქციო კოლეგიის წევრი. 

თავაძის ძირითადი შრომები ეხება შენადნობთა თეორიას; მაღალი სიმტკიცის თუჯის მიღებასა და სამსხმელო წარმოებას; ლითონების უწყვეტ ჩამოსხმას; უნიკელო, უჟანგავი, კრიოგენული, რადიაცია და მხურვალმედეგი ფოლადების ახ. კომპოზიციების, ძაფისებრი კრისტალების, თხელი აფსკებისა და დამცავი საფრის მიღებას, მათი თვისებების შესწავლას; ლითონთა კოროზიას; ბორის, მისი შენადნობებისა და ნაერთების მიღების შესწავლას; ძველ საქართველოში ლითონის ნაკეთობათა წარმოების ტექნოლ. დადგენას და ა.შ. ნაშრომთა ციკლისათვის „ლითონურ ნაკეთობათა ფიზიკურ-ქიმირუი თვისებების კვლევის მეთოდების შემუშავება“ მიენიჭა გ. ნიკოლაძის სახელობის პრემია (1976). დაჯილოდებულია ლენინის, შრომის წითელი დროშის, „ღირსების ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით. ფ. თავაძის შვილია მეტალურგი გიორგი (გოგი) თავაძე.

## ბიბლიოგრაფია 
* Бронзы древней Грузии, Тб., 1959 (თანაავტ. Т. Н. Сакварелидзе); 
* Нормальный и дислокационный рост кристаллов некоторых цветных металлов, М., 1965 (თანაავტ. Т. Л. Килитаури); 
* Коррозионная стойкость титановых сплавов, М., 1969 (თანაავტ. С. Н. Манджгаладзе); 
* Некоторые приложения теории капиллярности при физико-химическом исследовании расплавов, Тб., 1971 (თანაავტ.: Д. В. Хантадзе, Э. Г. Оникашвили); 
* Основные направления развития процесса непрерывного литья, М., 1982 (თანაავტ.: М. Я. Бровман, Ш. Д. Рамишвили, В. Х. Римен).
## ლიტერატურა
* ფერდინანდ თავაძე. ბიობიბლიოგრაფია, შემდგ. ზ. მახარაძე, ი. ცხვარიაშვილი, თბ., 1984.

## სქოლიო
კატეგორია:გორში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი მეტალურგები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
ფერდ
თავშესაფრის უფლება

**თავშესაფრის უფლება** — პოლიტიკური შეხედულებებისა და საქმიანობისათვის საკუთარ ქვეყანაში დევნილი მოქალაქის ან მოქალაქეობის არმქონე პირის უფლება, თავი შეაფაროს სხვა სახელმწიფოს და არ იქნეს დაბრუნებული თავისსავე სახელმწიფოში ან სხვა სახელმწიფოში, რომელიც მას დევნის.

საერთაშორისო სამართალში თავშესაფრის უფლება გულისხმობს აგრეთვე სახელმწიფოს უფლებას, პოლიტიკური თავშესაფარი მისცეს უცხოელს, რომელსაც დევნიან საკუთარ სახელმწიფოში. ეს საკითხი განმტკიცებულია საერთაშ. ორგანიზაციების შეთანხმებებით და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის აქტებით (1948, ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია; 1967, „დეკლარაცია ტერიტორიული თავშესაფრის შესახებ“). არ შეიძლება თავშესაფარი მიეცეთ: ა) სამხედრო დამნაშავეებს ან კაცობრიობის წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულთა ჩამდენთ და ბ) სისხლის სამართლის დამნაშავეებს. სახელმწიფო, რომელიც ამა თუ იმ პირს პოლიტიკურ თავშესაფარს აძლევს, მოვალეა, შეუქმნას მას უსაფრთხო ცხოვრების პირობები და არ გადასცეს იგი იმ სახელმწიფოს, რომელშიც შეიძლება მის მიმართ პოლიტიკური დევნა განხორციელდეს. 

საერთაშორისო სამართალში ტერიტორიული თავშესაფრის უფლების გარდა არსებობს დიპლომატიური თავშესაფრის უფლება, რომელიც გულისხმობს ამა თუ იმ პირისათვის თავშესაფრის მიცემას დიპლ. წარმომადგენლობისა და საკონსულო დაწესებულების ტერიტორიაზე, სამხედრო-საზღვაო ან საჰაერო ხომალდზე, სამხედრო ბაზის ტერიტორიაზე.

თავშესაფრის მიცემის საკითხს ყოველი სახელმწიფო დამოუკიდებლად წყვეტს. იგი კონსტიტუციური პრინციპია (საქართველოს კონსტიტუცია, მ.47; მ.73, ქვეპუნქტი „ნ"; საქართველოს კანონი „უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“. მ. 46). საქართველოში თავშესაფრის მიცემის საკითხს წყვეტს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საერთაშორისო სამართალი
ნიკოლოზ ტოგონიძე

**ნიკოლოზ ტოგონიძე** (დ. 24 აპრილი, 1971) — ყოფილი საბჭოთა და ქართველი ფეხბურთელი.

## კარიერა
ნიკოლოზ ტოგონიძემ პროფესიული საკლუბო კარიერა რუსთავის მედალურგში დაიწყო.

### სანაკრებო კარიერა
ნიკოლოზ ტოგონიძის დებიუტი საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში 1996 წლის 8 მაისს შედგა, როდესაც ნიკოლოზ ტოგონიძემ 22-ე წუთზე ირაკლი ზოიძე ჩაანაცვლა. 1997 წლის სექტემბრიდან ნიკოლოზ ტოგონიძე ნაკრების ძირითად შემადგენლობაში რეგულარულად ჩნდებოდა, თუმცა მოგვიანებით დავით გვარამაძესთან კონკურენცია მოუწია. ნიკოლოზ ტოგონიძის კარიერა ეროვნულ გუნდში 1999 წელს დასრულდა.

## რესურსები ინტერნეტში
~*
*
*

კატეგორია:დაბადებული 24 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:ქართველები
კატეგორია:ქართველი სპორტსმენები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
ანგელინა სტეპანოვა

**ანგელინა სტეპანოვა** (; დ. 23 ნოემბერი, 1905, ამურის ნიკოლაევსკი — 17 მაისი, 2000) ― რუსი მსახიობი, სტალინური (1952) და სსრკ სახელმწიფო პრემიის (1977) ლაურეატი, სსრკ სახალხო არტისტი (1960). 

## ბიოგრაფია
სწავლობდა სამხატვრო თეატრის III სტუდიაში. 1924 წლიდან ჩაირიცხა სამხატვრო თეატრის დასში. საუკეთესო როლებია ირინა (ჩეხოვის „სამი და“) ბეტსი ტვერსკაია („ანა კარენინა“), ლიდა (კორნეიჩუკის „პლატონ კრეჩეტი), დედოფალი ელისაბედი (შილერის „მარიამ სტიუარტი“) არკადინა („თოლია“) საბუროვა (ა. და პ. ტურების „ერთადერთი მოწმე“).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Angelina Stepanova IMDB

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი ქალი მსახიობები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:შრომის ვეტერანის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:სკკპ-ის XXII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:სკკპ-ის XXVII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე დაკრძალულები
დრაკონიქსი

**დრაკონიქსი** — (სახელწოდება ნიშნავს „დრაკონის ბრჭყალს“) გვიანი იურული პერიოდის ორნითოპოდი დინოზავრი. მისი ნაშთები 1991 წელს პორტუგალიაში, ლორინიის ფორმაციაში იპოვეს, სამეცნიერო აღწერა კი 2001 წელს ოქტავიო მატეუსსა და მიგელ ტელეს ანტუნესს ეკუთვნით.

## ეტიმოლოგია
დრაკონიქსის ტიპური სახეობა, რომელიც მხოლოდ ფრაგმენტული ნაშთებითაა ცნობილი, არის დრაკონიქს ლორეიროი (Draconyx loureiroi). გვარის სახელწოდება მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან draco („დრაკონი“) და ძველი ბერძნული ὄνυξ (onyx – „ბრჭყალი“). სახეობის სახელწოდება კი მიენიჭა პორტუგალიელი იეზუიტი მღვდლის, ჟოაო დე ლორეიროს პატივსაცემად, რომელიც პორტუგალიური პალეონტოლოგიის პიონერი იყო.

## აღმოჩენა
250px|მინი|ზომა ადამიანთან შედარებით
ჰოლოტიპი (ML 357) წარმოადგენს ჩონჩხს, რომელიც მხოლოდ ნაწილობრივი ნაშთების სახითაა აღმოჩენილი. იგი მოიცავს: ზედა ყბის ორ კბილს, კუდის სამ მალას, ერთ ჰემალურ რკალს (კუდის ქვედა მალა), მარჯვენა მხრის ძვლის დისტალურ ეპიფიზს (ქვედა დაბოლოება), მტევნის ერთ ფალანგსა და სამ ბრჭყალს, მარჯვენა ბარძაყის ძვლის დისტალურ ეპიფიზს, დიდი და მცირე წვივის ძვლების პროქსიმალურ და დისტალურ ეპიფიზებს, კოჭის ძვალს, ქუსლის ძვალს, ტერფის სამ და ნების ოთხ ძვალს, ასევე ტერფის ფალანგებს.  

ნამარხი 1991 წელს ვალე-დე-ფრადესში, ლორინიის მუზეუმის მკვლევარმა კარლოს ანუნსიასაომ აღმოაჩინა. ძვლის ქსოვილის შესწავლის (ჰისტოლოგიის) საფუძველზე დადგინდა, რომ მოცემულმა ეგზემპლარმა ზრდასრულობას 27-დან 31 წლამდე მიაღწია.  მოგვიანებით, პრაია-დუ-კანისალის მახლობლად ნაპოვნი მარცხენა ბარძაყის ძვალიც ამავე სახეობას მიაკუთვნეს. დრაკონიქსი მცირე ზომის, ორ ფეხზე მოსიარულე ბალახისმჭამელი დინოზავრი იყო. 2010 წლის მონაცემებით, მისი სიგრძე დაახლოებით 3,5 მეტრი, წონა კი 150 კილოგრამი უნდა ყოფილიყო.

## სისტემატიკა
250px|მინი|სპეკულაციური სასიცოცხლო რესტავრაცია
2001 წელს მატეუსმა და ანტუნესმა დრაკონიქს ლორეიროი (Draconyx loureiroi) ორნიტოფოდების ჯგუფს მიაკუთვნეს. ეს კლასიფიკაცია ეყრდნობა ზედა ყბის კბილების აგებულებას (მათ გარეთა მხარეს არსებულ ვერტიკალურ ქედს) და მოხრილ ბარძაყის ძვალს, რომელსაც კარგად განვითარებული მცირე ტროქანტერი (მცირე ციბრუტი) აქვს. მოგვიანებით, 2022 წელს გამოქვეყნებული ნაშრომის თანახმად, დრაკონიქსი სტირაკოსტერნების ჯგუფში გადაიყვანეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Mateus, O. & Antunes, M.T. (2001). "Draconyx loureiroi, a new Camptosauridae (Dinosauria: Ornithopoda) from the Late Jurassic of Lourinhã, Portugal". Annales de Paleontologie, 87(1): 61-73

## სქოლიო
კატეგორია:დინოზავრები ადგილმდებარეობის მიხედვით
კატეგორია:დინოზავრები
კატეგორია:გადაშენებული სახეობები
კატეგორია:გადაშენებული ცხოველები
ნი-კი

**ნიშიმურა რიკი** (დ. 9 დეკემბერი, 2005),  ცნობილი როგორც **ნი-კი** .  ნი-კი სამხრეთ კორეაში მოღვაწე იაპონელი მომღერალი და მოცეკვავე. ნი-კი არის ბოიბენდ Enhypen-ის წევრი Belift Lab-ის ქვეშ, რომელიც ჩამოყალიბდა 2020 წლის, რეალითი გადარჩენის შოუს, I-Land-ის მეშვეობით.

## კარიერა
### 2014–2019: ადრეული წლები და საქმიანობა დებიუტამდე
2014 წელს ნი-კიმ გაიარა კენტო მორის კომერციული აუდიენცია და იმავე წელს გადაიღეს Sony-ს DVD ფლეიერების რეკლამაში.

2016 წელს ნი-კი გამოჩნდა Tokyo Ska Paradise Orchestra-ს კონცერტზე, სადაც იცეკვა კომპოზიციაზე "Paradise Has No Border". ასევე მონაწილეობდა Legend Tokyo Chapter 5-ში, სადაც შეასრულა მაიკლ ჯექსონისადმი მიძღვნილი ნომერი (ქორეოგრაფი ტრევის პეინი). გარდა ამისა, ნი-კიმ მონაწილეობა მიიღო Nichii Sharyo-ს რეკლამაში ფსევდონიმით "Riki Jackson".

2017 წელს ნი-კი წარდგა მოცეკვავედ Yumi Katsura Grand Collection-ზე. მოგვიანებით, იმავე წელს, იყო ბავშვი-მოცეკვავე ჯგუფ Shinee-ს ტურნეზე (Shinee World 2017). 11 მარტს ნი-კი გამოჩნდა Yuzu-ს სიმღერის "タッタ" მუსიკალურ კლიპში.

### 2020–დღემდე: დებიუტი Enhypen-ში
2019 წელს ნი-კი გახდა Belift-ის სტაჟიორი (ტრეინი) სამხრეთ კორეაში. 2020 წელს ნი-კიმ მონაწილეობა მიიღო გადარჩენის შოუში I-Land, სადაც მეოთხე ადგილი დაიკავა და მოიპოვა ადგილი ჯგუფში Enhypen. 

2020 წლის 30 ნოემბერს მისი დებიუტი შედგა Enhypen-ის წევრის სტატუსით, მათი პირველი მინი-ალბომის (EP) Border: Day One გამოშვებით.

2022 წელს ნი-კი სტუმრის სტატუსით გამოჩნდა გადაცემაში &Team Gakuen

2023 წლის 14 მაისს ნი-კი იყო KCON Japan 2023-ის სპეციალური წამყვანი (MC) ჯგუფ ITZY-ს წევრ რიუჯინთან ერთად.

2024 წლის 31 დეკემბერს, 2024 წლის MBC Gayo Daejejeon WANNABE-ზე, ნი-კიმ Shinee-ს წევრ ტემინთან (Taemin) ერთად შეასრულა სიმღერა "Guilty".

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2005
კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი
კატეგორია:იაპონელები
კატეგორია:მოცეკვავეები
კატეგორია:მომღერლები
კატეგორია:სამხრეთკორეელი მუსიკოსები
შილა (სამოცდაათთაგანი)

**მოციქული შილა ** () — ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი. მართლმადიდებელ ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა  და  (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), კათოლიკურში — 13 ივლისი.

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
იერუსალიმის პირველ ეკლესიაში წმიდა შილა იყო კაცი პატივდებული და „შერაცხილი ძმათა შორის“ (საქმე, 15;22). 51 წელს იერუსალიმში გამართული მოციქულთა პირველი კრების შემდეგ უფლის მოწაფეებმა ანტიოქიელ ქრისტიანებს პავლესა და ბარნაბას ხელით წიგნი გაუგზავნეს და ამცნეს, რომ წარმართთაგან მოქცეულ ქრისტიანებს წინადაცვეთა და მოსეს სჯულის დამარხვა არ ევალებოდათ, შილა და იუდაც გააყოლეს, „რამეთუ... წინასწარმეტყუელნი იყვნეს, მრავლითა სიტყჳთა ნუგეშინისცეს ძმათა მათ და დაამტკიცნეს“. ანტიოქიაში მათ დიდხანს დაჰყვეს, შემდეგ ძმათაგან იუდა წარიგზავნა იერუსალიმში, შილამ კი „ჯერ-იჩინა დადგრომაჲ მუნვე“ და მოშურნედ შეეწეოდა წარმართთა მოციქულს მქადაგებლურ ღვაწლში. პავლესთან ერთად მან იმოგზაურა სირიაში, კილიკიაში, მაკედონიაში.

ქალაქ ფილიპეში მოციქულები შეიპყრეს, „მრავალი წყლულებაჲ დასდვეს მათ ზედა“ და საპყრობილეში გამოამწყვდიეს. „შუა ღამეს ოდენ“, როცა პავლე და შილა ლოცულობდნენ და გალობით ადიდებდნენ ღმერთს, მეყსეულად „ძვრაჲ იყო დიდი, ვიდრემდე საპყრობილე იგი საფუძვლითურთ შეიძრა და მუნქუესვე ყოველნი კარნი განეჴუნეს და ყოველთა კრულებანი განიჴსნნეს“. როცა საპყრობილის მცველს გამოეღვიძა და განხმული კარები იხილა, იფიქრა, ტუსაღები გაქცეულანო, მახვილი იხადა და თავის მოკვლა დააპირა, მაგრამ პავლე მოციქულმა „ჴმითა დიდითა“ გასძახა: „ნუ რას შეიმთხუევ ბოროტსა თავსა შენსა, რამეთუ ჩუენ ყოველნი აქა ვართ“. ნუგეშინისცემულმა მცველმა სანთელი მოითხოვა და, როცა ყველა პყრობილი ადგილზე დახვდა, „ძრწოლაჲ შეედვა და შეუვრდა პავლეს და შილას“. მან იკითხა: „უფალნო, რაჲ მიღირს მე ყოფად, რაჲთა ვცხონდე?“ პასუხად მიიღო: „გრწმენინ უფალი იესუ ქრისტე, და სცხონდე შენ და ყოველი სახლი შენი“. მან რწმენით მიიღო მადლმოსილი სიტყვები, იმ ღამეს თავისთან ისტუმრა მოციქულები, „განბანნა იგინი ნაგუემთა მათგან“ და მთელი სახლეულითურთ ნათელიღო (საქმე; 15,20-16,34).

პავლე და შილა ფილიპედან ამფიპოლში გაემგზავრნენ, მოვლეს აპოლონია და თესალონიკე, მრავალი წარმართი მოაქციეს და ეკლესიები განამტკიცეს. კორინთოში შილას ეპისკოპოსად დაასხეს ხელი. იგი კეთილად განაგებდა სამწყსოს, მრავალი სასწაულიც აღასრულა, შემდეგ კი მშვიდობით შეჰვედრა სული უფალს.

მოხსენიებულია ეპისკოპოს დოროთეოსის „საეკლესიო აღწერილში“, რომელშიც გვაუწყებს ქრისტეს მოწაფეთა შესახებ, თუ რომელი სად მოღვაწეობდა. დოროთეოსის „აღწერილნი“ ერთვის გიორგი მთაწმინდელის მიერ თარგმნილ დიდ სვინაქსარს. არსებობს იოანე ოქროპირის თხზულება, რომელშიც მოთხრობილია დოროთეოსის ამ შრომის შესახებ. ის შეტანილია კლარჯულ მრავალთავში (A 144, X ს., 173r-175r), გამოცემა, გვ. 385-387 - სრული არაა) და პარხლის მრავალთავში (A 95, XI, 78v-79r), ოღონდ ოქროპირის მოუხსენიებლად. სამივე თხზულება ერთი წარმომავლობისა ჩანს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული

## სქოლიო
კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
შპალი

thumb|რკინაბეტონის შპლები
[thumb|რელსების [სჭვალი|სჭვლების დახმარებით ხის შპლებზე დამაგრების (КД) ერთ-ერთი ვარიანტი]]
**შპალი** ( — საყრდენი) — საყრდენი რელსებისთვის განძელების ან რკინა-ბეტონის ნაწარმის სახით. რკინიგზის ლიანდაგში შპლები ჩვეულებრივ ლაგდება ლიანდაგის ზედნაშენის საბალასტე ფენაზე და უზრუნველყოფენ სარელსო ძაფების უცვლელ ურთიერთმდებარეობას, აღიქვავენ დაწოლას უშუალოდ რელსებიდან ან შუალედური სამაგრებიდან და გადასცემენ მას შპლისქვეშა საფუძველს (ჩვეულებრივ — საბალასტე ფენას, მეტროპოლიტენში — ბეტონის საფუძველს).

ლივერპული-მანჩესტერის რკინიგზის () დაგებისას გამოიყენებოდა ქვის ფილები, რომლებიც ემსახურებოდნენ საფუძველს რელსების დაგებისთვის. მოგვიანებით გამოჩნდნენ ხის შპლები, ხოლო უფრო შემდეგ სხვა ტიპის შპლებიც; თანაც ზუსტად ხე ხანგრძლივი დროის განმავლობაში იყო ყველაზე უფრო მეტად გავრცელებული მასალა შპლებისთვის.

## ხის შპლები 
thumb|გამოყენებაში ადრე არსებული ხის შპლები
მერქნის ჯიში შპლებისთვის შეიძლება იყოს სხვადასხვა (მაგალითად, წითელი ნეკერჩხალი ან ევკალიპტი), ზოგიერთ ქვეყნებში უპირატესობას აძლევენ მუხას, ხოლო ზოგიერთში, ეკონომიკური მიზეზების გამო, წიწვოვანი ჯიშების მერქანს, უპირატესად ფიჭვს, თუმცა ასეთი შპლები უფრო ადვილად ცვეთადია.

ფოლადის შპლები გამოიყენება მაროკოში, ალჟირში.

## შპლების მახასიათებლები, შპლების დაგება 
thumb|ლიანდაგი ხის შპლებზე
შპლის სიგრძე დამოკიდებულია ლიანდაგის სიგანეზე. პოსტსაბჭოთა სივრცეში იყენებენ რკინა-ბეტონის შპლებს სიგრძით 270 სანტიმეტრი და ხის შპლებს სიგრძით 275, 280 ან 300 სანტიმეტრი. ისრული გადამყვანების ქვეშ იგება სხვადასხვა სიგრძის უფრო გრძელი შპლები — ისრული გადამყვანის განძელები, რომელთა მაქსიმალური სიგრძე ადის ორი შპლის სიგრძემდე.

ევროპული სიგანის 1435 მმ-ან ლიანდაგებზე შპლების სიგრძე ჩვეულებრივ შეადგენს 260 სანტიმეტრს. ინდური სიგანის 1676 მმ-ან ლიანდაგებზე შპლების სიგრძე, რაც საინტერესოა, შეადგენს 275 სანტიმეტრს, როგორც პოსტსაბჭოთა სივრცეში, მიუხედავად ლიანდაგის სიგანეში 156 მმ-ანი განსხვავებისა.

ზოგიერთ შემთხვევაში შპლების ნაცვლად გამოიყენება მთლიანი ბლოკოვანი საფუძვლები ფილების ან ჩარჩოების სახით, დამზადებულები რკინა-ბეტონისგან ან ლითონისგან.

ლიანდაგებზე შპლების რაოდენობას ერთ კილომეტრზე ეწოდება *შპალების დაგების ეპიურა*. ეს მნიშვნელობა სხვადასხვა ქვეყნებში მერყეობს 1000-დან 2200 შპლებამდე ერთ კილომეტრში. პოსტსაბჭოთა სივრცეში სტანდარტული მაჩვენებელია 2000, 1840, 1600 ან 1440 შპალი ერთ კილომეტრში. ძირითადად გამოიყენება ეპიურა 1840 ცალი/კმ (46 ცალი შპალი 25 მეტრ ლიანდაგზე) პირდაპირ უბნებზე და 2000 ცალი/კმ მრუდ უბნებზე (50 ცალი შპალი 25 მეტრ ლიანდაგზე). ხის შპლების დასამზადებლად იხარჯება ძალიან ბევრი ტყის მასალა, მაგრამ ისინი, რკინა-ბეტონისგან განსხვავებით, უკეთ არბილებს ყანყალს; ყველაზე უფრო ხშირად გამოიყენება ტრამვაის ლიანდაგებზე.

## პლასტმასის შპლები 
thumb|პლასტმასის ჰიბრიდული შპლები KLP
1990-იანი წლიბიდან იაპონიის ზოგიერთ ჩქაროსნულ რკინიგზებზე დაიწყეს პლასტმასის შპლების დაგება.

## რესურსები ინტერნეტში
* Шпалы в Железнодорожном энциклопедическом словаре.
* ГОСТ 78-2004 Шпалы деревянные для железных дорог широкой колеи. Технические условия
* Живая история. Первые российские железнодорожные шпалы

## სქოლიო
კატეგორია:სალიანდაგო მეურნეობა
ზოე დე გრანდ მეიზონი

**ზოე დე გრან მეიზონი** (დ. 3 მაისი, 1995) — კანადელი მსახიობი. ცნობილია გრეისი ჯოჰანსენის როლით სერიალში „ობოლი შავი" და ეშლის როლით ფილმში „ცუდი თმის დღე". ახლახან განასახიერა ევლინ ევერნევერი The CW-ს მოზარდთა დრამა „რივერდეილი"-ს სერიალში.

## სამსახიობო კარიერა
### 2012-დღემდე: „ობოლი შავი" და „ცუდი თმის დღე"
2012 წელს გრანდ მეიზონმა პირველი სატელევიზიო გამოჩენა განახორციელა „იმედის გადარჩენა"-ში CTV Television Network-სა და NBC-ზე, სადაც ტარას როლი შეასრულა. იმავე წელს განასახიერა ბეთ პელუეი ფილმში „ოფიცერი და მკვლელი" Lifetime-ზე, რომელიც 2012 წლის 21 ივლისს გამოვიდა.

2013 წელს ოთხ ეპიზოდში ითამაშა ემილი მორლენდი კანადურ სერიალ „ითამაშაში". 2014 წლის მაისში სტუმრის როლი შეასრულა სერიალში „მოტივი", სადაც საშა კინგი განასახიერა. 2014 წელს გრანდ მეიზონი შეუერთდა სერიალის „ობოლი შავი" განმეორებად კასტს, სადაც გრეისი ჯოჰანსენის როლი შეასრულა.

2015 წლის მარტში განასახიერა ნიკოლეტ გრინი CBC Television-ის სერიალში „მარდოქ მისტერიები". იმავე წელს გამოსახა ანტაგონისტი ეშლი ფილმში „ცუდი თმის დღე". ასევე სტუმრად გამოჩნდა სერიალის „რუქი ბლუ" ეპიზოდში ABC-ზე, სადაც ჰეილი ჰილის როლი შეასრულა. 2015 წელს ითამაშა ფილმში „საშობაო საშინელებათა ამბავი", სადაც მოლი სიმონსი განასახიერა.

2015 წლის ივნისში გრანდ მეიზონი შეუერთდა ფილმის „ადამის ანდერძი" მთავარ კასტს კანადელ მსახიობ ლუკ ბილიქთან ერთად. ფილმი 2017 წლის 18 აპრილს გამოვიდა კანადაში. 2015 წლის სექტემბერში გრანდ მეიზონი შეუერთდა ფილმის „დილა შემდეგ" მთავარ კასტს, სადაც ტიგანის როლი შეასრულა, ფილმი 2016 წლის გაზაფხულზე გამოვიდა.

გრანდ მეიზონმა მთავარი როლი შეასრულა NB Thrilling Films-ის ტელეფილმში „17 წლის ფეხმძიმე". ფილმი ეხება სონია კლიფტონს (ჯოსი ბისეტი), ვეტერინარს, რომელიც აღმოაჩენს, რომ მას ქმარი ღალატობს. ის შეპყრობილი ხდება ამ ქალის, ჩელსის (გრან მეიზონი) გაცნობით, რომელიც აღმოჩნდება, რომ 17 წლისაა და ფეხმძიმედაა. სონია ჩელსის მფარველი ხდება. ფილმი Lifetime-ზე 2016 წლის 21 თებერვალს გამოვიდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული 3 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:დაბადებული 1990-იანები
კატეგორია:დაბადებული XX საუკუნე
კატეგორია:კანადელები
კატეგორია:კანადელი ქალები
კატეგორია:კანადელი მსახიობები
კატეგორია:კანადელი ქალი მსახიობები
სეულე სიმეონი

250px|მინი
**სეულე სიმეონი** (დ. 10 ოქტომბერი, 1970) — ვანუატუელი პოლიტიკოსი.

ვანუატუს ფრანკოფონური უმცირესობის წევრი სიმეონი სწავლობდა ლუი-ანტუან დე ბუგენვილის ლიცეუმში, მაგრამ უმაღლესი განათლება არ მიუღია.

2016 წლის საყოველთაო არჩევნებში სიმეონი აირჩიეს ეპი-აილენდის ოლქის პარლამენტის წევრად, როგორც ზომიერი პარტიების კავშირის (ფრანკოფონების ისტორიულად კონსერვატიული პარტია) წევრი. 26 ნოემბერს, მინისტრთა კაბინეტის გადაადგილების დროს, პრემიერ-მინისტრმა შარლოტ სალვაიმ სიმეონი ახალგაზრდობისა და სპორტის მინისტრად დანიშნა. ის ამ თანამდებობაზე დარჩა 2019 წლის 6 სექტემბრამდე, სანამ პარლამენტის სპიკერად არ აირჩიეს.

ის 2025 წლის არჩევნებში ლავერვოს პარტიიდან აირჩიეს და შემდგომში ვანუაკუ პატის შეუერთდა 2024 წლის ვანუატუანის საკონსტიტუციო რეფერენდუმის შედეგების შესაბამისად.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:ვანუატუს პრეზიდენტები
კატეგორია:ვანუატუელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ვანუატუს პოლიტიკა
ელადიო ვიქტორია

**ელადიო ვიქტორია ი ვიქტორია** (დ. 30 ივლისი, 1864 — გ. 27 ივლისი, 1939) — დომინიკელთა რესპუბლიკის დროებითი პრეზიდენტი 1911 წელს, ხოლო მოგვიანებით, კონსტიტუციური პრეზიდენტი 1912 წელს.

## საოჯახო და პოლიტიკური ცხოვრება
ელადიო ვიქტორია იყო ალეხანდრო ვიქტორიასა და ხოსეფა ვიქტორიას ვაჟი, რომლებიც ბანიდან წამოსული თეთრკანიანი კოლონიური წარმოშობის ოჯახიდან იყვნენ. მან მიიღო მეტსახელი „კიკი“ (Quiquí). მისი მმართველობის პერიოდში ვიქტორიები ქვეყნის ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ ოჯახად იქცნენ, რაც ტრუხილიოს ოჯახის შემთხვევის მსგავსი იყო.

ვიქტორიას დომინიკის მთავრობაში მნიშვნელოვანი თანამდებობები ეკავა თავის თანამებრძოლ ხოსე გაბრიელთან ერთად, მათ შორის აღსანიშნავია: განვითარებისა და საზოგადოებრივი სამუშაოების სახელმწიფო მდივანი, სახალხო განათლების მინისტრი, ფინანსთა და ვაჭრობის მინისტრი და სხვა თანამდებობები. მას ასევე ეკავა სენატორის თანამდებობა.

მისი მმართველობა მხოლოდ თერთმეტ თვეს გაგრძელდა და იგი აიძულეს გადამდგარიყო „უილსონის გეგმის“ (*„el Plan Wilson“*) გამო.

## კონსტიტუციური პრეზიდენტობა
პრეზიდენტ რამონ კასერესის მკვლელობის შემდეგ, 1911 წლის 19 ნოემბერს, კონგრესმა ელადიო ვიქტორია აირჩია დროებით პრეზიდენტად ორი თვის ვადით და დაავალა ახალი არჩევნების მოწვევა, რომელშიც თავადვე აირჩეულია კონსტიტუციურ პრეზიდენტად. მან ფიცი დადო და თანამდებობა 1912 წლის 27 თებერვალს დაიკავა.

იგი თავდაპირველად სარგებლობდა აშშ-ის მთავრობისა და ყოფილი პრეზიდენტის, ხუან ისიდრო ხიმენეს პერეირას მომხრეების მხარდაჭერით, თუმცა მას უპირისპირდებოდნენ კიდევ ერთი ყოფილი პრეზიდენტის, ორასიო ვასკესის მომხრეები. ეს უკანასკნელნი შეუერთდნენ დესიდერიო არიასის ძალებს, რამაც გამოიწვია ეროვნული მასშტაბის შეიარაღებული კონფლიქტი, რომელმაც მიიღო სახელწოდება „კიკისების ომი“ (Guerra de los Quiquises), რადგან ეს იყო ომი პრეზიდენტისა და მისი ძმისშვილის წინააღმდეგ. ღრმა კრიზისის ფონზე, 1912 წლის ოქტომბერში, პრეზიდენტმა ვიქტორიამ გამოაცხადა, რომ ქვეყანას მხოლოდ 1914 წლის ივლისამდე მართავდა, თარიღამდე, როდესაც მოკლული პრეზიდენტის, კასერესის კონსტიტუციური მანდატი უნდა დასრულებულიყო.

ხელისუფლების შესანარჩუნებლად ვიქტორიამ დიდი თანხები დახარჯა, თუმცა ამ ქმედებამ მისი მარცხი ვერ შეაჩერა. ამის გამო, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა, იმის შიშით, რომ ქვეყანაში თავის ინტერესებს დაკარგავდა, დომინიკელთა რესპუბლიკაში პოლიტიკური და სამხედრო ინტერვენცია განახორციელა. ეს პროცესი 1912 წლის 26 ნოემბერს პრეზიდენტ ვიქტორიას გადადგომით დასრულდა. მის ნაცვლად პრეზიდენტად აირჩიეს არქიეპისკოპოსი ადოლფო ალეხანდრო ნოელი, რომელიც მისი დის, ლუისა ორტენსია ვიქტორია ი ვიქტორიას მაზლი იყო. მან მოვალეობის შესრულება 1912 წლის 1 დეკემბერს დაიწყო. იგი პამელა მედინა სუეროს მეუღლე იყო. ელადიო ვიქტორია დაქორწინებული იყო ფრანსისკა მორალესზე და არა პამელა მედინა სუეროზე.

## ლიტერატურა
* *Presidentes y Mandatarios de la República Dominicana*. Cultural Hispanoamericana, Santo Domingo de Guzmán, 2003.

## რესურსები ინტერნეტში
* *Eladio Victoria y Victoria*. El Caribe, Santo Domingo de Guzmán, 10 de febrero de 2004. 

კატეგორია:დაბადებული 1864
კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივლისი
კატეგორია:დომინიკელთა რესპუბლიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:დომინიკელთა რესპუბლიკის პოლიტიკოსები
ლილი დონოჰიუ

**ლილი მარი დონოჰიუ** (დ. 19 იანვარი, 1998) — ამერიკელი მსახიობი. ყველაზე მეტად ცნობილია მარტი კულიჯის როლით Blumhouse-ის საშინელებათა ფილმში „შავი შობა" (2019) და ლიზა კრაუნის როლით Amazon Prime-ის სერიალში „დეიზი ჯოუნსი და შვეული" (2023).

## ადრეული ცხოვრება
დონოჰიუ დაიბადა სტემფორდში, კონექტიკუტში, მაიკლ და დოუნ ენ დონოჰიუს ოჯახში, და გაიზარდა სარასოტაში, ფლორიდაში. ჰყავს ტყუპი ძმა ლიამი. ახალგაზრდობაში, მსახიობობამდე დონოჰიუ მონაწილეობდა როგორც ჯილდოს მფლობელი ეროვნული დონის ნიჩბოსანი Sarasota Crew‑ში და მოცურავედ ახალგაზრდულ ოლიმპიადაზე.

## კარიერა
2017 წელს დონოჰიუ სტუმრად გამოჩნდა AMC-ის სერიალში „გააჩერე და გადაწვი". 2017-2019 წლებში სტუმრის როლები შეასრულა სერიალებში „გრეის ანატომია", „გოლდბერგები" და „ქალწული ჯეინი". „გრეის ანატომიის" გადაღებების შემდეგ ელენ პომპეო დონოჰიუს მენტორი გახდა.

2018 წელს გამოცხადდა, რომ დონოჰიუ Netflix-ის სტრიმინგ სერიალის „ბინძური ჯონის" მე-2 სეზონში ტრეისი ბროდერიქს განასახიერებდა, ბეტი ბროდერიქის ქალიშვილ კიმ ბროდერიქზე დაფუძნებულ პერსონაჟს კრისტიან სლეიტერთან და ამანდა პითთან ერთად. 2018 წლის 1 აგვისტოს გამოცხადდა, რომ დონოჰიუ Hulu-ს დრამის პილოტს „ნულზე ნაკლები" ჩაიწერდა ოსტინ ეიბრამსთან და კუპერ კოხთან ერთად, ბრეტ ისტონ ელისის ამავე სახელწოდების რომანის ეკრანიზაცია.

2019 წელს დონოჰიუმ კინოდებიუტი განახორციელა სოფია ტაქალის ფილმის „შავი შობის" გადაღებებში, სადაც მარტი კულიჯი განასახიერა. კასტი მოიცავდა ემოჯენ პუტსს, ელეზ შენონს, ბრიტანი ო'გრეიდის და ქარი ეულესს. მსახიობმა გამოაცხადა, რომ ოთხივე მთავარი მანდილოსანი კანდიდატი გავიდა მთავარ რაილი სტოუნის როლზე, რომელიც საბოლოოდ პუტსს მიეცა. 2021 წელს გამოჩნდა დამოუკიდებელ ფილმში „დოქტორ ბერდის რჩევები მოწყენილი პოეტებისთვის".

2023 წელს დონოჰიუ სტუმრად გამოჩნდა ლიზა კრაუნის როლში, კინოვარსკვლავი, რომელიც ექვსეულის ერთ-ერთ წევრზე გათხოვდება Amazon Prime Video-ს სტრიმინგ დრამაში „დეიზი ჯოუნსი და ექვსეული".

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:დაბადებული 1990-იანები
კატეგორია:დაბადებული XX საუკუნე
კატეგორია:ამერიკელები
კატეგორია:ამერიკელი ქალები
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები
ბეილი ოლტერი

**ბეილი ოლტერი** (დ. 27 მარტი, 1932 – გ. 16 თებერვალი, 1999) — მიკრონეზიელი პოლიტიკური ფიგურა. იგი აირჩიეს მიკრონეზიის კონგრესის სენატში პონაპეს ოლქიდან. 1983 წლიდან 1987 წლამდე ის იყო მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 1991 წლიდან 1996 წლამდე - მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების მესამე პრეზიდენტი.

ის ხელახლა აირჩიეს პრეზიდენტად 1995 წლის მარტის საპრეზიდენტო არჩევნებში. 1996 წლის ივლისში მას ინსულტი დაემართა, რის შედეგადაც მას უფლებამოსილება შეეზღუდა, მისი ვიცე-პრეზიდენტი ჯეიკობ ნენა ვადის ბოლო წელს მსახურობდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Official biography
*Third FSM president Bailey Olter dies.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:დაბადებული 27 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 თებერვალი
კატეგორია:მიკრონეზიის პრეზიდენტები
კატეგორია:მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების პოლიტიკოსები
ჯეიკობ ნენა

**ჯეიკობ ნენა** (დ. 10 ოქტომბერი, 1941 – გ. 6 ივლისი, 2022) — მიკრონეზიელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1996 წლიდან 1999 წლამდე მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების მეოთხე პრეზიდენტი იყო.

ნენა დაიბადა ლელუში, კოსრაეში. მან დაამთავრა გუამის კოლეჯი ბაკალავრის ხარისხით და მოგვიანებით დაამთავრა ჰავაის უნივერსიტეტი მანოაში, მაგისტრის ხარისხით. 1970 წლიდან 1977 წლამდე ის კოსრაეს რაიონული ადმინისტრატორის მოადგილე იყო. 1979 წლიდან 1983 წლამდე ის გახდა კოსრაეს პირველი არჩეული გუბერნატორი.   ნენა გარდაიცვალა საკრამენტოში, კალიფორნია, 2022 წლის 6 ივლისს, 80 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Official biography

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივლისი
კატეგორია:მიკრონეზიის პრეზიდენტები
კატეგორია:მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების პოლიტიკოსები
ლეო ფოლკემი

**ლეო ფოლკემი** (დ. 20 ნოემბერი, 1935 – გ. 12 თებერვალი, 2018) — მიკრონეზიელი პოლიტიკური ფიგურა. იგი დაიბადა პონპეიში. 1979 წლიდან 1983 წლამდე ის იყო პონპეის პირველი არჩეული გუბერნატორი, ხოლო 1997 წლის მაისიდან 1999 წლის მაისამდე - მიკრონეზიის ვიცე-პრეზიდენტი. შემდეგ ის იყო მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების მეხუთე პრეზიდენტი, თანამდებობას იკავებდა 1999 წლის 11 მაისიდან 2003 წლის 11 მაისამდე. 2003 წლის მარტში მან დაკარგა პარლამენტის ადგილი არჩევნების დროს, რამაც მას მეორე ვადით არჩევნის შანსი წაართვა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Official biography
*Government of FSM Biography of Leo Falcam

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:დაბადებული 20 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 თებერვალი
კატეგორია:მიკრონეზიის პრეზიდენტები
კატეგორია:მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების პოლიტიკოსები
კენოს აროი

**კენოს აროი** (დ. 17 აპრილი, 1942 – გ. 22 იანვარი, 1991) — ნაურუელი პოლიტიკოსი და 1989 წლის 17 აგვისტოდან 12 დეკემბრამდე, ნაურუს რესპუბლიკის პრეზიდენტი.

## წარსული
აროი იყო ნაურუს პარლამენტის წევრი, ნაურუს პარლამენტის თავმჯდომარე 1971 წლის იანვრიდან 1977 წლის იანვრამდე. იგი კაბინეტში 1977 წლის იანვარში დაინიშნა. 1978 წლის იანვარში ის იყო ფინანსთა მინისტრი ბერნარ დოვიიოგოს დროს. 

აროი ასევე იყო ფინანსთა მინისტრი ჰამერ დე რობურტის დროს 1979 წლის აპრილიდან 1986 წლის სექტემბრამდე და კვლავ 1986 წლის ოქტომბრიდან 1986 წლის დეკემბრამდე. პრეზიდენტად გახდომამდე, აროი ჩართული იყო ნაურუს ფოსფატის კორპორაციაში.

## ნაურუს პრეზიდენტი
კენან ადეანგის მხარდაჭერით, ჰამერ დე რობურტი სამხედრო სიტუაციაში აღმოჩნდა, რის შედეგადაც აროი 1989 წლის 17 აგვისტოს პრეზიდენტი გახდა. შემდეგ ადეანგი ფინანსთა მინისტრი გახდა. საპრეზიდენტო თანამდებობაზე ყოფნის დროს აროის ჯანმრთელობის პრობლემები შეექმნა და 1989 წლის ნოემბერში ინსულტის შემდეგ იმავე წლის დეკემბერში გამართულ არჩევნებში მონაწილეობა არ მიიღო. 1989 წლის 12 დეკემბერს იგი ბერნარდ დოვიიოგომ შეცვალა.

## პირადი
კენას აროი ეამვიტმვიტის ტომის წევრი იყო. აროი 1991 წლის 22 იანვარს გარდაიცვალა. მისი ქვრივი, მილიცენტ აროი, ნაურუს ფიჯიში უმაღლესი კომისრის თანამდებობას იკავებს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 იანვარი
კატეგორია:ნაურუს პრეზიდენტები
კატეგორია:ნაურუელი პოლიტიკოსები
რუბენ კუნი

**რუბენ კუნი** (დ. 30 მარტი, 1942 – გ. 21 სექტემბერი, 2014) — პოლიტიკური ფიგურა წყნარი ოკეანის ქვეყნიდან, ნაურუს შტატიდან და ნაურუს რესპუბლიკის პრეზიდენტი.

კარიერული წინსვლის შემდეგ, კუნი იურისტი იყო, სანამ პოლიტიკურ ფიგურად გახდებოდა.

ის იყო მინისტრი, რომელიც ეხმარებოდა ნაურუს პრეზიდენტს ლაგუმოტ ჰარისის კაბინეტებში 1978 და 1995–1996 წლებში. ის იყო ნაურუს პარლამენტის სპიკერი 1981 წლის აგვისტოდან 1986 წლის დეკემბრამდე.

ის იყო ფინანსთა მინისტრი ბერნარ დოვიიოგოსა და ლაგუმოტ ჰარისის დროს 1978 წლის იანვრიდან 1978 წლის მაისამდე და კვლავ ლაგუმოტ ჰარისის კაბინეტში 1995 წლის ნოემბრიდან 1996 წლის ნოემბრამდე.

## ნაურუს პრეზიდენტი
კუნმა შეცვალა კენან ადეანგი ნაურუს პრეზიდენტის თანამდებობაზე 1996 წლის 19 დეკემბრიდან 1997 წლის 13 თებერვლამდე, ხოლო მისი ადგილი დაიკავა კინზა კლოდუმარმა.

## პრეზიდენტობის შემდგომი პერიოდი
კუნი კვლავ იყო ფინანსთა მინისტრი ბერნარ დოვიიოგოს დროს 1998 წლის აგვისტოდან დეკემბრამდე. „წყნარი ოკეანის გადაწყვეტის“ თავშესაფრის პოლიტიკის ფარგლებში, ავსტრალიას ნაურუსთან აქვს შეთანხმება, რომელიც ავსტრალიაში ჩასული თავშესაფრის მაძიებლების კუნძულზე დაკავების საშუალებას იძლევა. კუნი წარმოადგენდა დაკავებულებს ქვეყნის უზენაეს სასამართლოში გამართულ საქმეში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 სექტემბერი
კატეგორია:ნაურუს პრეზიდენტები
კატეგორია:ნაურუელი პოლიტიკოსები
იგინიო ურიარტე

**იგინიო ურიარტე** (დ. 11 იანვარი, 1843 — გ. 21 აპრილი, 1909) — პარაგვაელი პოლიტიკოსი და პრეზიდენტი 1877 წლის 12 აპრილიდან 1878 წლის 25 ნოემბრამდე.

ის იყო ხუან ბაუტისტა ხილის ბიძაშვილი. ის იყო დეპუტატი პალატის პრეზიდენტი, და 1874 წელს აირჩიეს ვიცე-პრეზიდენტად. ხილის მკვლელობის შემდეგ, ურიარტე გახდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი ხილის ოთხწლიანი ვადის დარჩენილი პერიოდის განმავლობაში. ის იყო პარაგვაის ფინანსთა მინისტრი 1887 წლიდან 1889 წლამდე.

## იხილეთ აგრეთვე
*პარაგვაის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:პარაგვაის პრეზიდენტები
მარკოს მორინიგო

**მარკოს მორინიგო** (დ. 8 ოქტომბერი, 1848 — გ. 13 ივლისი, 1901) — პარაგვაელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1894 წელს იკავებდა პარაგვაის პრეზიდენტის თანამდებობას.

იგი დაიბადა 1848 წელს კუიკუიჰოში, პარაგუარი. 1881 წელს იგი პირველი ვადით აირჩიეს დეპუტატთა პალატაში, რომელ პოსტზეც ცხრა წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მსახურობდა.

1887 წელს მორინიგომ მონაწილეობა მიიღო „კოლორადოს პარტიის“ დაარსებაში და 1890 წელს აირჩიეს პარაგვაის ვიცე-პრეზიდენტად (პრეზიდენტ ხუან გუალბერტო გონსალესთან ერთად). მას შემდეგ, რაც გონსალესი გადაყენეს , იგი გახდა პრეზიდენტი 1894 წლის 8 ივნისს, მისი უფლებამოსილების ვადის კანონიერ დასრულებამდე 1894 წლის 25 ნოემბრამდე. 1895 წელს მორინიგო აირჩიეს სენატორად. იგი გარდაიცვალა 1901 წელს ასუნსიონში.

## იხილეთ აგრეთვე
*პარაგვაის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:პარაგვაის პრეზიდენტები
დევიდ იაკონო

**დეივიდ იაკონო** (დ. 20 ივნისი, 2002) — ამერიკელი მსახიობი. სატელევიზიო სერიალებიდან გამოჩნდა Amazon Prime-ის „ზაფხული როდესაც გავლამაზდიში" (2022–2023) და Netflix-ის „მკვდარი ბიჭი დეტექტივებში" (2024). დეივიდი ასევე ასრულებდა მთავარ როლებს ფილმებში „დარიჩინი" (2023) და „იურასიული სამყარო: აღორძინება" (2025).

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
იაკონო წარმოშობით ბრუკლინიდანაა, ნიუ-იორდიდან. მექსიკური, იტალიური და პუერტო-რიკოული წარმოშობისაა. სწავლობდა ფიორელო ჰ. ლაგვარდიას სახელობის საშუალო სკოლაში, „ზაფხული როდესაც გავლამაზდის" თანამსახიობ ლოლა ტუნგთან ერთად. 2020 წელს იაკონომ გამოთქვა სურვილი, შეესწავლა კინოწარმოება ვიზუალური ხელოვნების სკოლაში.

## კარიერა
იაკონო ბავშვობაში მოდელობდა ბეჭდური ჟურნალებისთვის და რეკლამებში. ექვსი წლის ასაკში კინოდებიუტი განახორციელა კრიმინალურ საშინელებათა ფილმში „აირჩიე", რომელიც 2011 წელს გამოვიდა. შემდეგ გამოჩნდა 2014 წლის კომედია-დრამაში „წმინდა ვინსენტი". სატელევიზიო დებიუტი განახორციელა 2015 წელს NBC-ის დრამის „შარავანდედი" და HBO-ს მინისერიალის „გამომიჩვენე გმირი" ეპიზოდებში.

მცირე სტუმრის რამდენიმე როლის შემდეგ, 2020 წელს იაკონომ პირველი მნიშვნელოვანი სატელევიზიო როლები მიიღო: გამოჩნდა Netflix-ის ალმანახის „სოციალური დისტანციის" ეპიზოდში, ასევე განმეორებადი როლი ჰქონდა ბო ორლოვის სახით მოზარდების დრამაში „გრანდ არმი" კვლავ Netflix-ზე და დაიწყო ელი ბრისკოს როლის თამაში HBO Max-ის სერიალში „ბორტგამცილებელი". გამოჩნდა Showtime-ის კრიმინალური დრამის „ბორცვზე ქალაქის" მეორე და მესამე სეზონებში ფაუსტ აქვინოს სახით.

2022 წელს იაკონომ კამ კამერონი განასახიერა Amazon Prime-ის რომანტიკულ სერიალში „ზაფხული როდესაც გავლამაზდი". კამ კამერონის როლი გაიმეორა ტელესერიალის მეორე სეზონშიც. მთავარი როლი შეასრულა (ედი) თრილერ ფილმში „დარიჩინი" ჰეილი კილგორთან ერთად, რომელიც ტრაიბეკის კინოფესტივალზე გამოვიდა.

„იურასიული პარკის" ფრენჩაიზის მეშვიდე ფილმში „იურასიული სამყარო: აღორძინება" იაკონომ ქსავიერის, კომიკური პერსონაჟის როლი შეასრულა.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 2002
კატეგორია:დაბადებული 2000-იანები
კატეგორია:დაბადებული XXI საუკუნე
კატეგორია:ამერიკელები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცები
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
შპალსაჟღენთი ქარხანა

thumb|შპლები გაჟღენთვამდე
**შპალსაჟღენთი ქარხანა** — სალიანდაგო მეურნეობის საწარმო მექანიზირებული საწარმოო პროცესებით, რომელზეც ხორციელება ხის შპლების, ხიდებისსა და ისრული გადამყვანების განძელების, კავშირგაბმულობის ხაზებისა და ავტობლოკირების ბოძების ანტისეპტიკებით გაჟღენთვა.

## საწარმოს შემადგენლობა 
შპალსაჟღენთ ქარხანებში არსებობენ:
* ნედლი პროდუქციის საწყობი
* გასაჟღენთი საამქრო სამანქანო განყოფილებით და სახარში ქვაბებით
* წყალგამწმენდი მოწყობილობები
* ანტისეპტიკების საწყობი
* მზა პროდუქციის საწყობი
* სატრანსპორტე მეურნეობა
* მისასვლელი ლიანდაგები საავტომობილო და რკინიგზის ტრანსპორტისთვის

## გასაჟღენთი საამქრო 
[thumb|ვაგონებში დატვირთული ახალი გაჟღენთილი შპალები ქალაქ ისტადის საწყობში, 2016 წ. [შვედეთი]]
გასაჟღენთი საამქროებში მდებარეობენ გასაჟღენთი ცილინდრები სიგრძით 23,5 მეტრი და დიამეტრით 2 მეტრი, ვაგონეტები, რომლებიც იტევენ 36—40 შპალს, სამანევრო ცილინდრი, რომლის დანიშნულებაა გასაჟღენთი ცილინდრების ანტისეპტიკებით შევსება გაჟღენთვის პერიოდში და ანტისეპტიკების მიღება მისი დამთავრების შემდეგ. გაჟღენთვის პროცესისას მერქნის მიერ შთანთქმული ანტისეპტიკის მოცულობის გასაზომად იყენებენ საზომებს. სამანევრო და გასაჟღენთი ცილინდრები, გასაჟღენთი ნარევის მოსამზადებელი რეზერვუარები და საზომები აღჭურვილია გველისებრი ტიპის ორთქლის გამაცხელებლებით.

## XXI საუკუნე 
thumb|ტრამვაის სალიანდაგო რგოლები.
XXI საუკუნეში ფართე გავრცელება მოიპოვა რკინა-ბეტონის შპლებმა. სხვადასხვა სახის ბოძები, ხიდის და ისრული გადამყვანის განძელები ასევე მზადდება რკინა-ბეტონისგან. ამ მიზეზების გამო ბევრი შპალსაჟღენთი ქარხანა გადაპროფილირდა და დაკავდა სარელსო-საშპლე რგოლების აწყობით რკინა-ბეტონის შპლებზე და რელსებზე.

## შპალსაჟღენთი ქარხანა საქართველოში 
საქართველოში გორის რკინიგზის სადგურზე არსებობს შპალსაჟღენთი ქარხანა, რომელიც ჯერ კიდევ XX საუკუნიდან დაწყებული დღევანდელ დღემდე დამთავრებული აწარმოებს ხის შპლების, ხიდისა და ისრული გადამყვანების განძელების გაჟღენთვას მთელი საქართველოს რკინიგზისა და მეტროპოლიტენის ობიექტებისათვის.

## იხილეთ აგრეთვე
* სალიანდაგო სამანქანო სადგური

## ლიტერატურა
* Шпалопропиточный завод // Железнодорожный транспорт: энциклопедия / гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая российская энциклопедия, 1994. — С. 500-501. — ISBN 5-85270-115-7.

## რესურსები ინტერნეტში
* Узкоколейные железные дороги шпалопропиточных заводов и полный список всех шпалопропиточных заводов на территории России и бывшего СССР
* Тульский шпалопропиточный завод
* Объединенные шпалопропиточные заводы

კატეგორია:სალიანდაგო მეურნეობა
კატეგორია:რკინიგზის ტრანსპორტის საწარმოები
ანდრეს ექტორ კარვალიო

**ანდრეს ექტორ კარვალიო** (დ. 11 იანვარი, 1862 — გ. 21 აპრილი, 1934) — პარაგვაელი პოლიტიკოსი.

ის იყო დეპუტატთა პალატის პრეზიდენტი. მოგვიანებით, 1898 წლიდან 1902 წლამდე, იყო ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 1902 წლის 9 იანვრიდან 1902 წლის 25 ნოემბრამდე იყო პარაგვაის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. ის იყო „კოლორადოს პარტიის“ წევრი.

## იხილეთ აგრეთვე
*პარაგვაის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:პარაგვაის პრეზიდენტები