open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მესტიაჭალა

** მესტიაჭალა** — მდინარე საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, ლეხზირისა და ჭალაათის მყინვარებიდან. ერთვის მდინარე მულხრას მარჯვნიდან დაბა მესტიასთან. სიგრძე 11 კმ, აუზის ფართობი 152 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლის, მყინვარული და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის აპრილიდან ოქტომბრამდე, წყალმცირობა — ოქტომბრიდან აპრილამდე, ზამთარში — ყინულნაპირისი და თოში. საშუალო წლიური ხარჯი 7,29 მ³/წმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის მდინარეები
კატეგორია:მულხრას შენაკადები
არმანდ ჰამერი

მინი|220პქ|არმანდ ჰამერი
**არმანდ ჰამერი** (; დ. 21 მაისი, 1898 — გ. 10 დეკემბერი, 1990) — ამერიკელი მეცენატი და ქველმოქმედი. პირველი ამერიკელი მილიონერი, რომელიც დაეხმარა რუსეთის ბოლშევიკურ მთავრობას, მისი არსებობის პირველ წლებში.

## ლიტერატურა
* *Dark Side of Power: The Real Armand Hammer*, by Carl Blumay, Simon & Schuster, November 1992, 
* *Biographical Dictionary of American Business Leaders* (pp.&nbsp;533–36), by John N. Ingham, Greenwood Press, 1983, 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* *Booknotes* interview with Edward Jay Epstein on *Dossier: The Secret History of Armand Hammer*, January 5, 1997.

კატეგორია:ამერიკელი მეწარმეები
კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
მესტიის ჭედური ჯვარი

**მესტიის ჭედური ჯვარი** — საკურთხევლის წინა დასადგმელი ვერცხლის მოოქრული ჭედური ჯვარი XI საუკუნის პირველი ნახევრისა. იდგა სოფ. მესტიის ძველ ეკლესიაში, ამჟამად ინახება მესტიის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში. 

ჯვრის ზომებია 125 × 77 სმ. აკლია ქვედა ნაწილი, 3 ფირფიტა, რომელზედაც რელიეფის გარდა, ქტიტორული წარწერა უნდა ყოფილიყო. ჩვენამდე მოაღწია ჯვრის ნაწილმა, რომელზედაც გამოსახულია წმ. გიორგის ცხოვრების 9 სცენა. ჯვრის უკანა მხარე და გვერდები დაფარულია მცენარეული ორნამენტით. კომპოზიციები მაღალმხატვრული დონისაა;  სცენების გადმოცემაში მოღწეულია მონუმენტურობა. კომპოზიციური მთლიანობა, ფიგურები პლასტიკური, ელატიკური და მეტყველია, მოძრაობა - ბუნებრივი. ოსტატი დიდი ზომიერებით გადმოგვცემს როგორც ზოგად ფორმას, ასევე ცალკეულ დეტალებს. ჯვრის დეკორატიულ მორთულობაში, ოსტატი ამჟღავნებს სწრაფვას მოცულობისაკენ. მესტიის ჭედური ჯვარი ქართული ჭედური ხელოვნების ერთ-ერთი საუკეთესო და მნიშვნელოვანი ძეგლია.

## ლიტერატურა
* *Чубинашвили Г. Н.,* Грузинское чеканное искусство, Тб., 1959;

კატეგორია:შუასაუკუნეების ხელოვნება
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტი
სიმონ სოლოღაშვილი

**სიმონ ივანეს ძე სოლოღაშვილი** (დ. 1754 ― გ. 19 აპრილი, 1820) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (16 ივლისი, 1796), სმოლენსკის დრაგუნთა პოლკის ხელმძღვანელი (16 ივლისი, 1797 - 1798 წლის 19 სექტემბრამდე), ლეიბ გვარდიის ჰუსართა პოლკის მეთაური ( 16 ივლისი, 1797 - 19 სექტემბერი, 1798), სენატორი (1800 წლიდან), წმ. ალექსანდრე ნეველის, წმ. ვლადიმერის მეოთხე და მეორე ხარისხის, წმ. ანას პირველი ხარისხის (ალმასებით), წმ. იოანე იერუსალიმელის მეორე ხარისხის ორდენის (კომანდორთა) ჯვრით.

## ლიტერატურა
*მ.გოგიტიძე, ქართველი ოფიცრები რუსეთის იმპერიის არმიაში XVIII-XX სს.დისერტაცია ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. თბ., 2006.
*ალ. ბოშიშვილი, სიმონ სოლაღაშვილი, ჟურნ. "ისტორიანი", N15.

კატეგორია:რუსეთის სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული  1754
კატეგორია:გარდაცვლილი  19 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1820
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
სოლოღაშვილები

**სოლოღაშვილები**, *სოლაღაშვილები*, *სალაღაშვილები* ფეოდალური საგვარეულო XV-XIX საუკუნეების საქართველოში.

ვახუშტის მიხედვით სოლოღაშვილები არ არიან ბარათაშვილები და მათ - თავისი მამული და სასაფლაონი აქვთო. იოანე ბატონიშვილის მიხედვით  სოლოღაშვილები „არიან ძველადვე ახალციხელნი კალმახის ადგილის ერისთავის გვარისანი. ამათი წინა-პარი ვინმე გათათრდა და უწოდეს სულაღად, ხოლო ამის შთამამავლობისანი, რომელითაც მიიღეს მამადიანობა, მოვიდნენ საქართველოსა შინა მეფობასა ბაგრატისასა წელსა 1375-სა და მეფემან მიიღო თავადობისა ხარისხითა და უბოძა გვარადცა სოლოღას შვილობა და არიან მუნიდგან მცხოვრებნი სომხითსა, რომელნიმე გარდმოვიდნენ რუსეთს და დაშთნენ, ხოლო სხვანი ამათნი დაშთნენ ქართლსავე შინა და აწ არიან: 1) იესეს შვილები, 2) ზაზას შვილები და სხვანი ძმანნი ამათნი, ხოლო სხვანი სოლოღას შვილები, რომელნიცა არიან თათრად, ჰსცხოვრებენ ახალციხის ნაწილსა შინა ჩირდილის კერძო ადგილსა.“

გვარის ფუძემდებელი როგორც ჩანს სოლაღა/სოლოღა იყო, რომლის შთამომავლები XV საუკუნიდან ჩნდებიან ქართლის სამეფოში. სოლოღაშვილების სამფლობელო სასოლოღაშვილო XV საუკუნეში ყალიბდება და ძირითადად - ალგეთის, ვერის ხევში, ქალაქის პირის სოფლებში და ნაწილობრივ სომხითში ჰქონდათ.ასევე ყმები ჰყავდათ და მამულები ჰქონდათ თბილისშიც. საგვარეულოს მთავარი ციხესიმაგრეები იყო კოჯრის და ჭაპალას ციხეები, მოგვიანებით ციხე ააშენეს ბორბალოშიც. საგვარეულო მონასტრი და სასაფლაო იყო კაბენი.

სოლოღაშვილებს ქართლის სამეფო კარზე ეკავათ მეფის სახლთუხუცესის, დედოფლის სახლთუხუცესის, ბოქაულის, ყეენის მუღარიბის და მუსაიბის და სხვ. თანამდებობები, სოლაღაანთ სამემკვიდრეო სახელო დედოფლის სახლთუხუცესის თანამდებობა ყოფილა.

## ლიტერატურა
**ვახუშტი ბაგრატიონი* აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, ქართლის ცხოვრება ტ. IV,ტექსტი დადგენილი ყველა ძირითადი ხელნაწერის მიხედვით ს. ყაუხჩიშვილის მიხედვით, თბ., 1973.
**იოანე ბაგრატიონი* შემოკლებით აღწერა საქართველოს შინა მცხოვრებთა თავადთა და აზნაურთა გვარებისა, თბ., 1997;

კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
ალეფი

**ალეფ** — პირველი ასო მრავალ სემიტურ კონსონანტურ დამწერლობაში.

გამოითქმის როგორც [ʔ] (საერთაშორისო ტრანსკრიფცია).

კატეგორია:ებრაული ასოები
კატეგორია:არაბული ასოები
მესტიის უღელტეხილი

**მესტიის უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მწვერვალებს ულუთაუსა და სარიყოლს შორის. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3750 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. წარმოადგენს ფართო თოვლ-ყინულიან ჩადაბლებას, რომელზეც ბევრი დახურული ნაპრალია. ლეხზირის მყინვარს (მდინარე ენგურის აუზი) აკავშირებს ადირსუს მყინვართან (მდინარე ბაქსანის აუზი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
მესტუმრეთუხუცესი

**მესტუმრეთუხუცესი** — მესტუმრეთა უფროსი მოხელე ძველ საქართველოში. მესტუმრეთუხუცესი გაერთიანებულ საქართველოს სამეფოში ამირეჯიბს ექვემდებარებოდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
დალტონიზმი

thumb|დალტონიკს არ შეუძლია დაინახოს სურათზე გამოსახული ციფრი|150px
**დალტონიზმი** — თვალის მიერ ფერთა სრულფასოვანი აღქმის შეუძლებლობა, რომელიც თანდაყოლილი (გენის მუტაციით განპირობებული), ან შეძენილი (თვალის ბადურის ან მხედველობის ნერვის დაზიანებით გამოწვეული) დაავადებაა.

ჯანმრთელი თვალის ბადურაში კონცენტრირებულია სპეციალური რეცეპტორები (კოლბები), რომლებიც შეიცავენ წითელი, მწვანე და ლურჯი ფერისადმი მგრძნობიარე პიგმენტებს, რაც ჯამში ფერთა პალიტრას აყალიბებს. როდესაც პიგმენტები საკმარისი რაოდენობით არ არის წარმოდგენილი, ან დარღვეულია კოლბების სრულფასოვანი ფუნქციონირება, ყალიბდება დალტონიზმი.

განასხვავებენ დალტონიზმის შემდეგ ფორმებს:

* პროტანოპია - წითელი ფერის აღქმის უუნარობა;
* დეიტერანოპია - მწვანე ფერის აღქმის უუნარობა;
* ტრიტანოპია - ლურჯი ფერის აღქმის უუნარობა;

## რესურსები ინტერნეტში 
* დალტონიზმის ნიმუშები 
* დალტონიზმის ნიმუშები
* ფერების მხედველობის ტესტები და ფაქტები
* ონლაინ ტესტები საკუთარი თავისთვის

## სქოლიო
კატეგორია:გენეტიკური დაავადებები
კატეგორია:ოფთალმოლოგია
კატეგორია:ფერი
მესხეთი (წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი)

** მესხეთი** — წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა მესხეთისა და ქვედა მესხეთის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
ლეონელ ფერნანდესი

**ლეონელ ფერნანდესი** (დ. 26 დეკემბერი, 1953)  — დომინიკელი პოლიტიკოსი, დომინიკელთა რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1996-2000 და 2004-2012 წწ. 

დაიბადა სანტო-დომინგოში, მაგრამ ბავშვობა გაატარა ნიუ-იორკში, აშშ. იგი შეუერთდა დომინიკური განმათავისუფლებელ პარტიას 1973 წელს, როდესაც ხუან ბოშმა დატოვა იგი და შექმნა თავისი საკუთარი პარტია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Página Oficial del Dr. Leonel Fernández 
* Presidencia de la República Dominicana 
* Pa'lante Presidente con el Dr. Leonel Fernández 

კატეგორია:დომინიკელები
კატეგორია:დომინიკელთა რესპუბლიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფაკერების გაცნობა

**„ფაკერების გაცნობა“** () — ჯეი როუჩის 2004 წლის ფილმი ფილმი, რომელშიც მონაწილეობენ: რობერტ დე ნირო, ბენ სტილერი, დასტინ ჰოფმანი, ბარბარა სტრეიზანდი და სხვები.  2010 წელს გამოუშვეს ფილმის გაგრძელება „პატარა ფაკერები“.

## სიუჟეტი
გრეგ ფაკერმა როგორღაც მოახერხა საცოლის ოჯახთან საერთო ენის გამონახვა. ახლა კი მათ ნამდვილი გამოცდა ელოდებათ — სასიძოს მშობლების გაცნობა...

## პერსონაჟები
## რესურსები ინტერნეტში
*
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:2004 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული კომედიური ფილმები
კატეგორია:2004 წლის კომედიური ფილმები
კატეგორია:Universal Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:DreamWorks Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:ჯეი როუჩის ფილმები
მესხური დავითნის ქრონიკა

**„მესხური დავითნის ქრონიკა“** — მესხური მატიანე, საქართველოს ისტორიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წყარო. შეიცავს ცნობებს სამცხე-საათაბაგოსა და მეზობელი ქვეყნების პოლიტიკური ისტორიის შესახებ 1561 წლიდან  1587 წლამდე. თავ-ბოლო ნაკლულია. აღმოაჩინა დიმიტრი ბაქრაძემ პლატონ იოსელიანის არქივში. დაწერილია სხვადასხვა ავტორის მიერ. მოთავსებული იყო „დავითნში“ (ძველი აღთქმის ერთ-ერთი წიგნი). აქედან მიიღო სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ქრონიკები
მესხეთის დრამატული თეატრი

**მესხეთის დრამატული თეატრი** — XIX საუკუნის 60-იან წლებში მესხეთის სოფლებში იმართებოდა საქველმოქმედო სპექტაკლები, რომლებშიც მონაწილეობდნენ ცნობილი ქართველი მსახიობები. 1878 წელს ქ. ახალციხეში ადგილობრივი სცენისმოყვარეებმა წარმოადგინეს ზურაბ   ანტონოვის პიესა „მე მინდა კნეინა გავხდე“. იმავე წელს აქ ჩამოყალიბდა დასი, რომელშიც შედიოდნენ ს. მესხიშვილი, ე. ყორღანაშვილი, ნ. გამრეკელი, ს. ღოღობერიძე, მ. ალავერდაშვილი, ე. სავანელი, ა. მესხიძე და სხვები. სპექტაკლებში მონაწილეობდნენ მოწვეული მსახიობები: ვასო აბაშიძე, კონსტანტინე  ყიფიანი, ზ. მაჩაბელი, ნატო გაბუნია-ცაგარელი და სხვები. 

ახალციხეში პროფესიული თეატრის საფუძველი ჩეყარა 1936 წელს. სამამულო ომის პერიოდში (1941-იდან) თეატრმა დროებით  შეწყვიტა მუშაობა. 1942 წელს მუშაობა განაახლა. თეატრს სათავეში ჩაუდგა გ. აბრამიშვილი. 1945 წელს ახალციხეში გაიხსნა სახელმწიფო თეატრი (დირექტორი და მთავარი რეჟისორი მ. მეძმარიაშვილი): დაიდგა პოლიკარპე  კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“, გ. ქელბაქიანის „სევდიანი რომანი“, ი. გედევანიშვილის „სინათლე“, ავქსენტი  ცაგარელის „ციმბირელი“ და სხვა სპექტაკლები.

1950 წელს თეატრი დაიხურა, ხოლო 1967 წლის იანვარში კვლავ აღდგა და მესხეთის სახელმწიფო თეატრის სახელწოდება მიიღო (დირექტორი მ. მეძმარიაშვილი, მთავარი რეჟისორი ნ. დემეტრაშვილი, მთავარი მხატვარი ა. გოგოლაძე). დასი დაკომპლექტდა ძირითადად შ. რუსთაველის სახელობის საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტის და ს. ზაქარიაძის სახელეობის კულტსაგანმანათლებლო სასწავლებლის სამსახიობო ფაკულტეტის სტუდენტებით. სეზონი გაიხსნა ოთარ ჩხეიძის პიესით „თედორე“. თეატრის რეპერტუარშია: პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“, ალექსანდრე  ჩხაიძის „სიბრძნე სიკვდილისა“, გ. ბერიაშვილის „მეხდაცემული კაკალი“, ნ. დუმბაძის „მზიანი ღამე“, ა. გეწაძის „პაემანი ცაში“, ნ. კიკვიძის „ იდუმალა“, ო. იოსელიანის „მოჯადოებული მწვერვალი“, მ. შამხალოვის „დედამთილი“, ვ. კანდელაკის „მაია წყნეთელი“, 1982 წელს დასში ირიცხებიან ო. აწყურელი, თ. მაისურაძე, ლ. სულაშვილი, თ. რეხვიაშვილი, ტ. ალავიძე, ჯ. ოშხერელი, მ. თევზაძე, რ. ხატიძე, დ. ბერიძე, გ. მინდიკაური, გ. ხვიჩია, ზ. ბერძენიშვილი, ა. ქადაგიშვილი, ს. მელაძე, ო. წიტაიშვილი, თ. ნემსაძე, გ. გოგიძე და სხვ. 1971 წელს თეატრს მიენიჭა საქართველოს კომკავშირის პრემია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს თეატრები
არღუთაშვილები

**არღუთაშვილები** — ქვემო ქართლის წარჩინებული ქართული საგვარეულო. მხარგრძელების განშტოება. თავიდან აზნაურის ტიტულით სარგებლობდნენ. მათი მამულები ლორეს ხეობაში მდებარეობდა. მთავარი რეზიდენცია იყო ალავერდი. საგვარეულოს დამაარსებელი იყო ზაზა მხარგრძელის ძე შაჰანშა (არღუნი). 1783 წელს სანაინის აზნაური არღუთაშვილები „რომელ არიან მხარგრძელნი“ თავადობის ხარისხში აიყვანა გვარად — არღუთაშვილ-მხარგრძელობა და საგვარეულო გერბი უბოძა. ამის გარდა ერეკლე II-მ ითხოვა „ყოვლისა როსსიისა საიმპერატოროსა კარისაგან, რათა ღეროლდსაცა შინა როსსიისა კეთილშობილთასა აღრიცხულ იქმნას მხარგრძელად“.  1800 წლის 22 მარტს რუსეთის იმპერატორი პავლე I არქიეპისკოპოს იოსებ (ოსეფა) არღუთაშვილს აძლევს სიგელს და უმტკიცებს თავადობას და გვარადაც არღუთინსკი-დოლგორუკოვობას. არღუთაშვილები იყვნენ სანაინის ეპისკოპოსები - ტერ ღუქაზ, ტერ სარქის, ფარსეღ, სარქისი.

## ლეგენდა 
არღუთაშვილები სამეფო აზნაურები იყვნენ, ისტორიულ საბუთებში მათ შესახებ ცნობები მწირად მოგვეპოვება. ლეგენდის მიხედვით, არღუთაშვილები ჯუღიდან ყოფილან, ისინი მონღოლებში არღუნ ყაენთან ერთგული სამსახურის გამო დაწინაურდნენ. 1410 წელს არღუთაშვილების წინაპარი ვართაპედი შვილებით საქართველოში ჩამოვიდა, განაახლა სანაინის მონასტერი, მისი შვილი არღუთა საგვარულოს ფუძემდებელი მეფე კონსტანტინე I აზნაურის ხარისხით მიიღო.

## იხილეთ აგრეთვე 
* არღუთაშვილი
* მხარგრძელები

## ლიტერატურა 
* *ვახუშტი ბაგრატიონი* აღწერა სამეფოსა საქართველოსა,ქართლის ცხოვრება ტ.IV,ტექსტი დადგენილი ყველა ძირითადი ხელნაწერის მიხედვით ს. ყაუხჩიშვილის მიხედვით, თბ., 1973.
* *იოანე ბაგრატიონი* შემოკლებით აღწერა საქართველოს შინა მცხოვრებთა თავადთა და აზნაურთა, თბ., 1997.
* *ლეონ მელიქსეთ-ბეგი* საქართველოს მეფის ერეკლე II და რუსეთის იმპერატორის პავლე I სიგელები მხარგრძელთადმი, საისტორიო მოამბე, I, თბ, 1945.
* *პირთა ანოტირებული ლექსიკონი*, ისტორიული საბუთების მიხედვით, გამოსაცემად მოამზადეს: დ. კლდიაშვილმა, მ. სურგულაძემ, ე. ცაგარეიშვილმა, გ. ჯანდიერმა, ტ, I, თბ., 1991.
* *R. I. Ermerin* Annuaire de la Noblesse de Russie, contenant les prince de l`Empire, augmente d`un grand nombre de noties sur les familles allies, SPb.,1899.

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
Rapture of the Deep

***Rapture of the Deep*** — მძიმე როკ ჯგუფ Deep Purple-ის მეთვრამეტე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2005 წელს. ეს არის ჯგუფის რიგით მეოთხე სტუდიური დისკი, მას შემდეგ რაც კოლექტივს შეუერთდა სტივ მორსი. დონ ეირისთვის, რომელიც კლავიშებზე უკრავს, ეს არის რიგით მეორე ალბომი.

წინა ალბომმა, *Bananas* მიიღო დადებითი შეფასებები და მისი წარმატება ახალმა დისკმაც გაიმეორა. მას ჰქონდა დიდი წარმატება ევროპაში, კერძოდ რამდენიმე ქვეყნის საუკეთესო 20-ეულებში.

სიმღერა Wrong Man არის უეინ უილიამსის შესახებ, რომელიც ბავშვების მკვლელობების გამო იქნა გასამართლებული. იენ გილანი საკონცერტო შესრულებისას პირდაპირ უძღნის ამ სიმღერას მას.

ალბომის გამოცემას მოჰყვა მასშტაბური საკონცერტო ტურნე.

დისკის ყდა ეკუთვნის ტომ სუიკს.

## სიმღერების სია
#Money Talks – 5:32
#Girls Like That – 4:02
#Wrong Man – 4:53
#Rapture of the Deep – 5:55
#Clearly Quite Absurd – 5:25
#Don't Let Go – 4:33
#Back to Back – 4:04
#Kiss Tomorrow Goodbye – 4:19
#Junkyard Blues – 5:33
#Before Time Began – 6:30

### სპეციალური 2 დისკიანი ვერსია 
**დისკი 1** (სტუდიური ალბომი)

#Money Talks – 5:32
#Girls Like That – 4:02
#Wrong Man – 4:53
#Rapture of the Deep – 5:55
#Clearly Quite Absurd – 5:25
#Don't Let Go – 4:33
#Back to Back – 4:04
#Kiss Tomorrow Goodbye – 4:19
#MTV (შეზღუდული გამოცემის დამატება) – 4:56
#Junkyard Blues – 5:33
#Before Time Began – 6:30

**დისკი 2** (დამატებითი სიმღერები)

10 ოქტომბერი, 2005, კონცერტი ლონდონის Hard Rock კაფეში

# Clearly Quite Absurd (ახალი ვერსია)
# Things I Never Said (შეტანილია ორიგინალური ალბომის იაპონურ გამოცემაში)
# The Well-Dressed Guitar (ინსტრუმენტული დუბლი ალბომის Bananas სესიებიდან)
#* მისი ავტორია მორსი, მაგრამ აქ ავტორებად დასახელებულები არიენ გილანი, მორსი, გლოვერი, ეირი და პეისი
# Rapture of the Deep (საკონცერტო)
# Wrong Man (საკონცერტო)
# Highway Star (საკონცერტო) (გილანი, ბლეკმორი, გლოვერი, პეისი)
#* ავტორები არიენ გილანი, ბლეკმორი, გლოვერი, ლორდი და პეისი, მაგრამ აქ ავტორებად მხოლოდ გილანი, ბლეკმორი, გლოვერი და პეისი არიან ნახსენები.
# Smoke on the Water (საკონცერტო) (გილანი, ბლეკმორი, გლოვერი, პეისი)
#* ავტორები არიენ გილანი, ბლეკმორი, გლოვერი, ლორდი და პეისი, მაგრამ აქ ავტორებად მხოლოდ გილანი, ბლეკმორი, გლოვერი და პეისი არიან ნახსენები.
# Perfect Strangers (საკონცერტო)
#* ავტორები არიენ გილანი, ბლეკმორი და გლოვერი, მაგრამ აქ ავტორებად გილანი, მორსი, გლოვერი, ეირი და პეისი არიან ნახსენები

## პერსონალი 
* იენ გილანი - ვოკალი
* სტივ მორსი   - გიტარა
* დონ ეირი - ორგანი, კლავიშები
* როჯერ გლოვერი - ბას-გიტარა
* იენ პეისი - დასარტყმელი საკრავები

## ჩარტები
## სქოლიო 
კატეგორია:Deep Purple-ის ალბომები
კატეგორია:2005 წლის ალბომები
კატეგორია:Edel AG-ის ალბომები
მეტივური

**მეტივური** — ქართული ხალხური შრომის პოეზიის სახეობა; გუნდური სიმღერა, რომელსაც ასრულებდნენ მეტივეები ტივის  დაცურების დროს. როგორც ჟანრი უძველეს ხანაში უნდა იყოს გაჩენილი (სტრაბონისა და ჰეროდოტეს ცნობები საქართველოში მდინარეებზე ხე-ტყის ტრანსპორტირების შესახებ), თუმცა ჩვენამდე მოღწეული ტექსტების მნიშვნელოვანი ნაწილი სამრეწველო კაპიტალიზმის ეპოქაშია შექმნილი. მეტივურს ასრულებს 2 მეტივე ერთიმეორის შენაცვლებით, გაბმული ბანის ფონზე. ოღონდ მეტივის მელოდია თხრობითი ხასიათისაა და რეჩიტატივით ვითარდება. მეტივურში მთავარია პოეტური ტექსტი, რომელიც ნებისმიერი შეიძლება იყოს, იგი ზოგჯერ სიმღერის პროცესში იქმნება. ხშირია 2 მეტივის ერთმანეთთან გაშაირება, შეჯიბრი. შაირები მაღალი ოსტატობითა და იუმორით ხასიათდება. მეტივურის ნიმუშები ჩაიწერეს ზ. გულისაშვილმა, ვ. კოტეტიშვილმა, გ. კალანდაძემ და სხვებმა.

## იხილეთ აგრეთვე
*შრომის სიმღერები

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ფოლკლორი
კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
მეტეხის თეატრი

**მეტეხის თეატრი**, სახელმწიფო ახალგაზრდული დრამატული თეატრ-სტუდია. დაარსდა 1974 წელს შ. რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო-სარეჟისორო ფაკულტეტის კურსდამტავრებულთა ძალებით საქართველოს ალკკ ცკ-ისა და საქართველოს კულტურის სამინისტროს ინიციატივით, რეჟისორ ს. მრევლიშვილის ხელმძღვანელობით.  

პირველი სპექტაკლები გაიმართა მეტეხის ტაძარში (თბილისი). აქედან სახელწოდება — მეტეხის თეატრი. თეატრმა დადგა ს. მრევლიშვილის „მოდი, ვნახოთ ვენახი…“ და უ. შექსპირის „ჰამლეტი“ (1974), ვ. მაიაკოვსკის „ბაღლინჯო“ (1975), ნ. ოსტროვსკის „როგორ იწრთობოდა ფოლადი“ (1975), დ. კლდიაშვილის „უბედურება“ (1976), ა. ჩხიკვიშვილის „მოსაწყენი დღეების ქრონიკა“ (1976), ს. მრევლიშვილის „განკითხვის დღე“ (1976), „ლადო კეცხოველი“ (1976).

1980 წლისთვის დასში ირიცხებიან მსახიობები: ლ. ალიმბარაშვილი, თ. დათუაშვილი, გ. პატარიძე (საქართველოს დამსახურებული არტისტი), რ. ქვლივიძე, ჯ. ღუდუშაური, თ. ბიჭიაშვილი, თ. ნაცვლიშვილი, პ. ნოზაძე, თ. კოშკაძე, ზ. ცინცქილაძე და სხვები. რეჟისორები: ს. მრევლიშვილი, კ. გურგენიძე; მხატვრები: მ. ჭავჭავაძე, შ. შეყლაშვილი; კომპოზიტორი — მ. ოძელი. 1979 წლიდან მეტეხის თეატრი სპექტაკლებს მართავდა აგრეთვე „თეატრალურ კარავში“, სადაც წარმოადგინა „მწუხარის სახის რაინდი“. სერვანტესის მიხედვით (1979) და მ. ოძელის მიუზიკლი „შეშლილთა ხომალდი“ (1980). 1982 წელს მიენიჭა საქართველოს კომკავშირის პრემია.

1995 წელს თეატრმა გადაინაცვლა სხვა შენობაში, „ძველი სახლის" სახელით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის თეატრები
ოჯახის ბიზნესი (ფილმი)

***ოჯახის ბიზნესი*** (ინგლ. Family Business) არის სიდნი ლუმეტის გადაღებული ფილმი, ვინსენტ პატრიკის სცენარის მიხედვით. ფილმში მონაწილეობენ: შონ კონერი, დასტინ ჰოფმანი, მეთიუ ბროდერიკი, როზანა დესოტო და სხვები.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1989 წლის ფილმები
დიდი რეგიონი

**დიდი რეგიონი**  — ნეიტრალური სახელწოდება და ევროპის ადმინისტრაციაში ჰქვია სხვადასხვა სახელმწიფოს მოსაზღვრე რაიონებისაგან შემდგარ დიდ სივრცეს.

ცნება დიდი რეგიონი ლუქსემბურგის, ლოთარინგიის, ზაარის მხარის, რაინლანდ-პფალცისა და ვალონიის გეოგრაფიული სივრცის სახელწოდებად 2000 წლიდან დამკვიდრდა. ამგვარი შემოკლების მიზეზი გახდა ამ სივრცისთვის ახალი საერთო და ყველა მხარისთვის მისაღები სახელის შერჩევასთან დაკავშირებული სირთულე.

## ლუქსემბურგის, ლოთარინგიის, ზაარის მხარის, რაინლანდ-პფალცისა და ვალონიის (ევროპის) დიდი რეგიონი 
დიდი რეგიონი არის ევროპის ევროპის კავშირის ერთ–ერთი რეგიონთაგანი და პოლიტიკურად იგი ზაარ–ლორ–ლუქსის მთავარი სივრცისაგან წარმოდგა და წარმოადგენს 1998 წელს ზაარის მხარეს, ლოთარინგიას, ლუქსემბურგს, ტრირსა და დასავლეთ პფალცს შორის ხელშეკრულებით გაფორმებული კულტურული თანამშრომლობის ერთგვარ გაგრძელებას.

დიდი რეგიონი არ არის ამავე ტერიტორიაზე მდებარე ევრორეგიოს იდენტური ცნება.

## სახელი 
ევროპის დიდი რეგიონს დღემდე არ აქვს სპეციფიკური სახელი. ახალი სახელის შერქმევის ყველა მცდელობა ჯერჯერობით უშედეგოდ დამთავრდა და ამიტომაცაა რომ სახელწოდება „ლუქსემბურგის, ზაარლანდის, რაინლანდ–პფალცისა და ვალონიის დიდი ევროპული რეგიონი“ შემოკლებით უბრალოდ დიდი რეგიონად იწოდება.

ამ სივრცის კიდევ ერთი თავისებურება არის ისიც, რომ სიტყვა „დიდი რეგიონი“ ყოველთვის კონკრეტულ ქალაქთან ერთად მოიხსენიება; მაგ.; ლუქსემბურგი და დიდი რეგიონი.

## გალერეა 

სურათი:Ludwigskirche.jpg|ზაარბრუკენი: ლუდვიგის ეკლესია (ბაროკოს სტილი) (ფრიდრიხ–იოახიმ შტენგელი)
სურათი:Nancy Place Stanislas BW 2015-07-18 13-50-15.jpg|ნანსი: ამფრიტიტეს ჭა (იუნესკოს მსოფლიო კულტურის მემკვიდრეობის საგანძური) "პლას სტანისლასი"
სურათი:Trier Porta Nigra BW 1.JPG|ტრირი: პორტა ნიგრა
სურათი:Lüttich_Montagne.jpg|ლუტიხი: "მონტან დე ბუერენის" კიბე
სურათი:VoelklingerHuette1.JPG|ფოლკლინგენი: იუნესკოს მსოფლიო კულტურის მემკვიდრეობის საგანძური) ფოლკლინგენის უძველესი მეტალურგიული ქარხანა
სურათი:Ornain-bar-le-duc.jpg|ბარ-ლე-დუკი (ლოთარინგია) მდინარე ორნანთან
სურათი:Mainz_Gutenbergdenkmal_und_Dom.jpg|მაინცი: გუტენბურგის ძეგლი ტაძრის ფონზე 
სურათი:Cathedrale_metz_2003.jpg|მეცი: კათედრალური ტაძარი

## რესურსები ინტერნეტში 
* granderegion.net
* grossregion.lu
* plurio.net, დიდი რეგიონის კულტურის პორტალი   
* REMUS, დიდი რეგიონის მუზეუმის პორტალი  
* ლუქსემბურგი & დიდი რეგიონი - 2007 წლის ევროპის კულტურული დედაქალაქი  

კატეგორია:ევროპა
შონ კონერი

**სერ ტომას შონ კონერი** ( დ. 25 აგვისტო, 1930 — გ. 31 ოქტომბერი, 2020) — ოსკარის, ოქროს გლობუსის და BAFTA-ს მფლობელი შოტლანდიელი მსახიობი და პროდიუსერი. 1987 წელს მან მიიღო ოსკარი კატეგორიაში „საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლი“, ფილმისთვის „ხელშეუხებლები“.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:შოტლანდიელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 25 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ედინბურგში დაბადებულები
ენ ბოლეინი

**ენ ბოლეინი** (ინგლ. Anne Boleyn, ასევე იწერებოდა Bullen; დ. დაახლ. 1507 — გ. 19 მაისი, 1536, ლონდონი) — ინგლისის მეფე ჰენრი VIII-ის მეორე ცოლი. ელისაბედ I-ის დედა.

ენ ბოლეინისა და ჰენრი VIII-ის ქორწინება ინგლისში დიდ აურზაურთანაა დაკავშირებული. რომის პაპი არ სცნობდა ენისა და ჰენრის ქორწინებას კანონიერან, რის გამოც ჰენრი განუდგა რომს და ჩამოაყალიბა ახალი ინგლისური ეკლესია — ანგლიკანიზმი. ენ ბოლეინმა ჰენრის მომავალი დედოფალი ელისაბედი გაუჩინა. ჰენრის და ენს ურთიერთობა ნელ-ნელა დაეძაბათ, რადგან მეფეს ტახტის მემკვიდრედ ვაჟი უნდოდა. ენ ბოლეინმა კი ელისაბედის გარდა ბავშვი ვეღარ გააჩინა.

1536 წელს ჰენრის ენთან გაყრა და ჯეინ სეიმურთან ქორწინება მოუნდა. ენს ბრალდება შეუთითხნეს და სასამართლოს გადასცეს. მას ბრალი ედებოდა ღალატში. ენს ერთ-ერთ საყვარლად მისი ღვიძლი-ძმა, ჯორჯი დაასახელეს. სასამართლომ ჯორჯსაც და ენსაც სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა. 1536 წლის 19 მაისს დედოფალი ეშაფოტზე აიყვანეს და თავი მოჰკვეთეს. მისი სიკვდილით დასჯის შემდეგ, ელისაბედი ბუშად გამოაცხადეს. ცოტა ხანში, ჰენრიმ თავის რჩეულ ჯეინ სეიმურზე იქორწინა.  

## რესურსები ინტერნეტში 
* ენ ბოლეინი
* ენ ბოლეინი საილის ეკლესიაში  ნორფოლკი, ბრიტანეთი
* ენ ბოლეინის და სხვა ტიუდორების განძეულობა 

კატეგორია:ჰენრი VIII-ის ცოლები
კატეგორია:დაბადებული 1507
კატეგორია:გარდაცვლილი 1536
კატეგორია:ინგლისის დედოფლები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი მონარქები
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 მაისი
კატეგორია:ინგლისელი მონარქების დედები
მეურნე

**„მეურნე“** — ქართული ყოველკვირეული სასოფლო-სამეურნეო ჟურნალი. გამოდიოდა 1888–1898 წლებში თბილისსა და ქუთაისში. 

იბეჭდებოდა პოპულარული სტატიები მემინდვრეობის, მევენახეობის, მეღვინეობის, მეცხოველეობის, მეაბრეშუმეობის, ეკონომიკისა და სოფლის მეურნეობის სხვა საკითხებზე. პირველ წელიწადს გამოვიდა 50 ნომერი, სულ — 304.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* მეურნე

კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
განთიადი (დაბა)

**განთიადი** (; ყოფილი *პილენკოვო*; *ცანდრიფში*) — დაბა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, გაგრის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, მდინარე მეხადირის ნაპირზე საქართველო-რუსეთის საზღვართან. ზღვის დონიდან 40 მ., გაგრიდან 22 კმ. დაბაზე გადის თბილისი-სოჭის სარკინიგზო და საავტომობილო მაგისტრალები. დაბის სტატუსი მიენიჭა 1966 წელს.

## ისტორია
დაბის ადგილას ადრე აქ არსებობდა სოფელი ცანდრიფში, რომელიც XIX საუკუნის 30-იანი წლებიდან დასტურდება. სახელწოდებას საფუძვლად უდევს ჯიქების თავადური საგვარეულოს ცანბა ფუძე და „ცანბების მხარეს, საცხოვრისს“ ნიშნავს. ცანბები ადგილობრივ მოსახლეობასთან ერთად 1864 წელს მუჰაჯირობის გამო იძულებით გადასახლდნენ ოსმალეთის იმპერიაში. 1867 წელს მას პილენკოვო ეწოდა შავი ზღვის ოკრუგის უფროსის გენერალ დიმიტრი პილენკოს პატივსაცემად და 70-იან წლებში რუსები, მოლდაველები და სომხები ჩაასახლეს.

1917 წელს დაბის ტერიტორიაზე რკინიგზის მშენებლობის დროს აღმოჩნდა ძვ. წ. XIII-XIV საუკუნეების ბრინჯაოს ორი ცული.

XX საუკუნის 20-იან წლებამდე ტერიტორია მდინარე ბაღრიფსთასა და მდ. ფსოუს შორის შეადგენდა პილენკოვოს თემს, რომელიც სოჭის რაიონში შედიოდა. 1929 წელს ეს ტერიტორია მრავალწლიანი დავის შემდეგ საქართველოს სსრ-ს გადაეცა. 1948 წლის 23 ივნისს პილენკოვოს ქართული სახელი განთიადი ეწოდა. საბჭოთა პერიოდში დაბაში მდებარეობდა თამბაქოს საფერმენტაციო ფაბრიკა, საკონსერვო, ღვინის ქარხნები, ადგილობრივი მნიშვნელობის წვრილი საწარმოები. განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა, მევენახეობა. 1991 წელს დაბაში ითვლებოდა 3 საშუალო ზოგანსაგანმანათლებლო სკოლა, სკოლა-ინტერნატი, ბიბლიოთეკა, კინოთეატრი, კლუბები, საავადმყოფო, აფთიაქი და კავშირგაბმულობის განყოფილება.

1992-1993 წლების აფხაზეთის ომის შემდეგ, აფხაზეთის სეპარატისტულმა მთავრობამ განთიადს ცანდრიფში () დაარქვა.

## კურორტი
განთიადი ზღვისპირა კლიმატური კურორტია. ჰავა ნოტიო სუბტროპიკულია. იცის რბილი, უთოვლო ზამთარი (იანვრის საშალო ტემპერატურა 5,6&nbsp;°C) და ძლიერ თბილი ზაფხული (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 21,8&nbsp;°C). ნალექები 1550 მმ წელიწადში. მზის ნათების ხანგრძლივობა 2100 სთ წელიწადში. წყლის ტემპერატურა ზაფხულში 22-25&nbsp;°C. სამკურნალო ფაქტორია ზღვის ჰავა. სამედიცინო ჩვენება: გულ-სისხლძრღვთა, ნერვული სისტემისა და სუნთქვის ორგანოების არატუბერკულოზური დაავადებები. სეზონი — მთელი წელი.

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით დაბაში ცხოვრობდა 7358 ადამიანი.

## ისტორიული ძეგლები
განთიადში შემორჩენილია სამი ეკლესია:
*განთიადის ტაძარი — პირველი VI საუკუნის I ნახევრის ადრინდელი ფეოდალური ხანის ქვის ბლოკებით მოპირკეთებული სამნავიანი ბაზილიკის ნანგრევები;
*განთიადის ეკლესია;
*განთიადის ბერძნული ეკლესია.

## ლიტერატურა
* *ცხადაია პ., ხორავა ბ.,* „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო 
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის დაბები
მეფეთა სალარო

**„მეფეთა სალარო“** — ქართული მწერლობის ანონიმური ძეგლი. დიდაქტიკურ-მორალური ხასიათის იგავ-არაკების კრებული, რომელიც მოგვითხრობს მეფეთა და მმართველთა მაღალ დანიშნულებაზე, მათ უფლება-მოვალეობაზე. ავტორი სახელმწიფოს მართვისა და ქვეშევრდომთა მოვლაპატრონობის იდეალურ სურათს გვიხატავს. 28 თავისაგან შემდგარი თხზულება ერთადერთი ნაკლული ხელნაწერით არის მოღწეული (A — 617). „მეფეთა სალარო“  სპარსულიდან უნდა იყოს ნათარგმნი არა უგვიანეს XVII საუკუნისა, თხზულების წყარო უცნობია.

## ლიტერატურა
* *კეკელიძე კ.,* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1958;
**კობიძე დ.,* ქართულ-სპარსული ლიტერატურული ურთიერთობანი, ტ. 2, თბ., 1969;
**მიქაძე გ.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 622, თბ., 1983

კატეგორია:ქართული ქრონიკები
ბელგრადის წმინდა საბას ტაძარი

მინი|300პქ|წმ. საბას ტაძარი
**წმინდა საბას ტაძარი** () — სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის საკათედრო ტაძარი ბელგრადში. იგი უდიდესი ტაძარია ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე და ერთი-ერთი ყველაზე დიდი მსოფლიოში.

წმინდა საბას ტაძარი პირველი სერბი არქიეპისკოპოსისა და ეროვნული გმირის წმინდა საბას (1175-1236) სახელზეა ნაკურთხი და სწორედ იმ ადგილას ააგეს, სადაც სინან-ფაშამ 1595 წელს დააწვევინა წმინდა მოწამის ნეშთი. იქვე, ვრაჩარის გორაზე, ბელგრადის ცენტრის სამხრეთით სერბეთის ეროვნულ ბიბლიოთეკას უდევს ბინა და მთელი შემოგარენი ერთ პარკადაა გაშენებული, რომელსაც „სვეტოსლავსკი პლატო“, ანუ „წმინდა საბას პლატო“ ეწოდება.

## ისტორია 
მრავალი ათწლეული მოანდომეს სერბებმა ტაძრის არქიტექტურულ დაგეგმარებას და სხვადასხვა კონკურსების ჩატარების შემდეგ მშენებლობა1935 დაიწყო. მეორე მსოფლიო ომის დროს შეჩერებული მშენებლობა დრო და დრო განახლდებოდა ხოლმე, ტაძარზე გუმბათის დადგმა კი მხოლოდ 1989 წელს მოხერხდა.

წმინდა საბას მონასტრის ოფიციალური კურთხევა 2004 შედგა, თუმცა მშენებლობა დღემდე არ დასრულებულა. მშენებლობაში მთელი სერბული საზოგადოება იღებდა და იღებს მონაწილეობას, რის გამოც ამ სალოცავის აგებასა და მის შესრულებას ყოველთვის ერთ–ერთ დიდ ეროვნულ საქმედ განიხილავდნენ. წმინდა საბას მონასტერი ამ მხრივ სრულიად სერბთა ეროვნული კონსოლიდაციის სიმბოლოდაც აღიქმება.

## არქიტექტურული სტილი 
არქიტექტურული ძეგლის ავტორები (ალექსანდერ დეროკო და ბოგდან ნესტოროვიჩი) კლასიკური ბიზანტიური სტილისკენ იხრებიან. მათი უშუალო მაგალითი VI საუკუნის კეისარ იუსტინიანე I-ის დროს აგებული ბიზანტიის იმპერიის მთავარი სალოცავი აია-სოფიაა, რომელიც დღეს სტამბოლში მდებარეობს.

ცენტრალური გუმბათის მთავარი ნახაზი მაინც მნიშვნელოვნად განსხვავდება მისი ბიზანტიური ნიმუშისაგან, რადგან ამ შემთხვევაში ბაზილიკა არ ერყწმის ნაგებობის ცენტრალურ კორპუსს.

შუა საუკუნეების სერბეთის არქიტუქტურის გამოძახილს წარმოადგენს მთავარი გუმბათის ირგვლივ ჩართული კოშკები და ჯვროვანი ფორმის ფრთები, რომელიც რაშკის სკოლას (სტუდენიცის მონასტერი, დეჩანი) ახასიათებდა.

## ტაძრის განზომილებები 
არქიტექტურული ძეგლი თავისი განზომილებებით — 91 მ × 81 მ / 77 მ × 71 მ-ზე, ერთ–ერთი უდიდესია მსოფლიოში. მას უჭირავს 3500 მ²-დან 7570 მ²-მდე ფართობი, რითაც დაახლოებით შეესაბამება აია–სოფიას განზომილებებს. წმ. საბას მონასტრის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გუმბათის დიამეტრი 35/31 მ-ზეა, ხოლო ამავე გუმბათის გამყოფი ხაზი 65 მეტრ სიმაღლეზე.

## ლიტერატურა 
* ცხოვრება წმიდა საბასი, სერბეთის მთავარეპისკოპოსისა. საქართველოს საპატრიარქოს პრესცენტრი, რედაქტორი მღვდელი თეოდორე გიგნაძე, თბ., 2003.

## რესურსები ინტერნეტში
* English-language documentary of the Yugoslav „Filmske Novosti“ (1989) about the lifting of the Dome by IMG „Trudbenik“ via the lift-slab method (YouTube: Englisch)
*ოფიციალური ვებგვერდი  
*Webcam

კატეგორია:სერბეთის ტაძრები
მეფისენი

**მეფისენი** () — ხოჭოების გვარი ცხვირგრძელასებრთა ოჯახისა. გავრცელებული არიან ევროპის, აზიის, ჩრდილოეთ ამერიკის წიწვიან ტყეებში. ბევრი მათგანი აზიანებს წიწვოვანებს. ხოჭო იკვებება ყლორტების, ტოტებისა და ღეროების ქერქით, რაც იწვევს ფისის გამოჟონვას, რის გამოც ქერქქვეშ ღრღნის სავალებს, რის გამოც ხე ხმება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხოჭოები
მეფეტვია

**მეფეტვია** () — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა.

მისი სხეულის სიგრძე 17–20 სმ, ფრთების შლილი 26–32 სმ, მასა 38–56 გრამი. მსხვილი, დიდთავიანი, შედარებით მოკლებოლოიანი ფრინველია. ტანის ზედა ნაწილი, ფრთები, ბოლო მორუხო-მურაა, ქვედა მხარე ღია, მთელ ტანზე გასდევს ხშირი მუქი ფერის გრძივი ზოლები, საშემოდგომო შებუმბვლაში განვითარებულია სუსტი ზეთისხილისფერ-ჟანგმიწოვანი ბუმბულის ფენა. ნისკარტი უჩვეულოდ მასიურია, ამოზნექილი კეხითა და შესამჩნევი ნაპრალით ზედა და ქვედა ნაწილს შორის, რომელშიც მოჩანს სასის ბორცვი.

ბინადრობს პალეარქტიკის დასავლეთ ნაწილში დანიიდან, ბრიტანეთისა და კანარის კუნძულებიდან, აფრიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ახლო აღმოსავლეთამდე, შუა აზიის (სიმაღლეში 2600 მეტრამდე) მთისა და მთისწინეთის ზონაში, ჩრდილოეთ ირანში. საქართველოში თითქმის ყველგან გვხვდება. მკვიდრია ფრინველია, თუმცა ზოგჯერ ადგილობრივი მომთაბარეობები ახასიათებს (მთებში — ვერტიკალური); ბუდობის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ რაიონებიდან გადაფრენა ახასიათებს, კონცენტრირდებიან აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთში, კასპიისპირეთსა და კავკასიონისწინეთში. არამრავალრიცხოვანია. უპირატესობას ანიჭებს გამომშრალ ღია ლანდშაფტებს ბუჩქნარითა და ცალკეული ხეებით, საძოვრებს, მინდვრებს, ასტეპებულ მთისწინეთებს.

შემოდგომით და ზამთარში იკვებება ბალახოვანი მცენარეების მსხვილი და უხეში თესლებით, ბუდობის პერიოდში რაციონში ჭარბობს მწერები. ბუდობს მიწაზე; ჯამისებრი ბუდე განლაგებულია ღრმა ორმოში, შენიღბულია ბალახებით. დებს 4–5 მსხვილ კვერცხს. ბუდეს აშენებს და კრუხობს დედალი. ინკუბაცია 12–13 დღე გრძელდება. მამალი ბარტყების კვებაში მონაწილეობს მათი ბუდეში ყოფნის ბოლო დღეების გარდა. 9–12 დღეში ბარტყები ბუდეს ტოვებენ. მეფეტვიას სეზონზე გამრავლების ორი ციკლი ახასიათებს. გუნდებად მომთაბარეობა (ხშირად სხვა სახეობის თესლიჭამის ფრინველებთან ერთად) იწყება აგვისტო-სექტემბერში. სქესობრივი დიმორფიზმის არქონის, შეფერვის თავისებურებებისა და ნისკარტის აგებულებაში გრატას გვარის სხვა ფრინველებთან განსხვავების გამო ზოგჯერ მეფეტვიას ცალკე გვარში (*Miliaria*) გამოყოფენ.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:გრატა
კატეგორია:ევროპის ფრინველები
პრეზიდენტის მთელი მხედრიონი (ფილმი)

**პრეზიდენტის მთელი მხედრიონი** () — ამერიკული ფილმი, რომელშიც მონაწილეობენ: რობერტ რედფორდი, დასტინ ჰოფმანი, ჯეისონ რობარდსი და სხვები. ფილმი რეალურ ისტორიაზეა დაფუძნებული. ფილმი წარმოადგენს პაკულას პარანოიკული ტრილოგიის ბოლო ნაწილს, წინა ფილმები იყო „კლუტი“ (1971) და „პარალაქსის შეთქმულება“ (1974).

## სიუჟეტი
„ვაშინგტონ პოსტის“ ჟურნალისტებმა კარლ ბერნსტაინმა და ბობ ვუდვარდმა, ნიქსონის გუნდის წინასაარჩევნო მაქინაციების გულმოდგინე და საშიში გამოძიების შედეგად, მთელ ქვეყანას დაანახეს „ხალხის მსახურთა“ ჭეშმარიტი სახე. ფილმი გადაღებულია მათი წიგნის მიხედვით და მოგვითხრობს იმ პოლიტიკური სკანდალის შესახებ, რომელიც აშშ-ში 1972 წელს მოხდა. ამ ამბავს იცნობენ როგორც „უოტერგეიტის საქმეს“. მან პრეზიდენტი ნიქსონი გადადგომამდე მიიყვანა.

## როლებში
*დასტინ ჰოფმანი - კარლ ბერნშტაინი
*რობერტ რედფორდი - ბობ ვუდუორდი
*ჯეისონ რობარდსი - ბენჯამენ ბრედლი
*ჯეკ უორდენი - ჰარი როზენფილდი
*ჰელ ჰოლბრუკი - მარკ ფელტი
*ჯეინ ალეგზანდერი - ჯუდი ჰობეკი
*მარტინ ბალსამი - ჰოვარდ სიმონსი

## ჯილდოები
**ოსკარი**
#საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: ჯეისონ რობარდსი
#საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: უილიამ გოლდმენი 
#საუკეთესო მხატვრული გაფორმება: ჯორჯ ჯენკისი, ჯორჯ გეინსი 
#საუკეთესო ხმა: არტურ პიანტადოსი, ჯეიმზ ვები, ლეს ფრეშოლცი, დიკ ალეგზანდერი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:1976 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:პოლიტიკური ფილმები
კატეგორია:რეალურ მოვლენებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ალან პაკულას ფილმები
ალექსანდრე ბარიატინსკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ალექსანდრე ბარიატინსკი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ალექსანდრე ბარიატინსკი — თავადი, რუსი გენერალ-ფელდმარშალი, მეფისნაცვალი კავკასიაში;
* ალექსანდრე ბარიატინსკი — თავადი, დეკაბრისტი.
კომივოიაჟორის სიკვდილი

[thumb|222px|ყდა [პინგვინ ჯგუფისგან]]

**კომივოიაჟორის სიკვდილი** () არის ართურ მილერის სპექტაკლი, რომლის პრემიერა გაიმართა 1949 წლის 10 თებერვალს. სპექტაკლის რეჟისორი იყო ელია კაზანი. იგი მიჩნეულია ამერიკული თეატრის კლასიკად. კომივოიაჟორის სიკვდილი იყო პირველი სპექტაკლი, რომელმაც მოიგო სამი მნიშვნელოვანი ჯილდო: პულიცერის პრიზი საუკეთესო დრამასთვის, საუკეთესო სპექტაკლისთვის ტონის და ნიუ იორკის დრამა კრიტიკოსების ჯილდოები.

## პერსონაჟები 
**მთავარი პერსონაჟები**
* ვილი ლომენი - გამყიდველი
* ლინდა ლომენი - ვილის მეუღლე
* ბიფ ლომენი - ვილის და ლინდას ვაჟი
* ჰეფი ლომენი - ვილის და ლინდას ვაჟი
* ბენ ლომენი - ვილის უფროსი ძმა

**სხვა პერსონაჟები**
* ჰოვარდ ვაგნერი - უილის ბოსი
* ჩარლი - ლომენების მეზობელი
* ბერნანდი - ჩარლის შვილი
* სტენლი - ოფიციანტი
* მის ფორსითი - ქალი, რომელიც ბიფს და ჰეფის შეხვდა
* ლეტა - ქალი, რომელიც ბიფს და ჰეფის შეხვდა
* ბილ ოლივიერი - ბიფის წინა ბოსი
* ჯენი - ჩარლის მდივანი
* დეივ სინგლემენი - იღბლიანი გამყიდველი

## ფილმები 
* 1951 - რეჟისორი: ლასზლო ბენედეკი; როლებში: ფრედრიკ მარჩი, მილდრედ დუნოკი, კევინ მაქარტი, სერემონ მიჩელი;
* 1961 - რეჟისორი: ჰენს აბრამსონი; როლებში: კობჯორნ კნუდსენი (შვედურ ენაზე)
* 1966 - ტელეფილმი; რეჟისორი: ალექს სეგალი; როლებში: ლი ჯ. კობი, მილდრედ დუნოკი, ჯინ ვილდერი, ჯეიმზ ფარენტინო, კარენ სტილი, ჯორჯ სიგალი
* 1968 - რეჟისორი: ჯერარდ კლინგენბერგი; როლებში: ჰეინც რუჰმანი
* 1985 - ტელეფილმი; რეჟისორი: ფოლკერ შლონდორფი; როლებში: დასტინ ჰოფმანი, კეიტ რეიდი, ჯონ მალკოვიჩი, სტეპენ ლანგი, ჩარლზ დერნინგი, ჯონ პოლიტო
* 1996 - ტელეფილმი; რეჟისორი: დევიდ ტეკერი; როლებში: უარენ მიჩელი, როზმარი ჰარისი, ლაინ გლენი, ოუენ ტილი 
* 2000 - ტელეფილმი; რეჟისორი: კიკ ბრაუნინგი; როლებში: ბრაიან დენეჰი, ელიზაბეტ ფრანზი, რონ ელდარდი, ტედ კოჩი, ჰოუარდ ვიტი, რიჩარდ ტომპსონი

## რესურსები ინტერნეტში 
* კომივოიაჟორის სიკვდილი ინტერნეტ ბროდვეის მონაცემთა ბაზაში
* კომივოიაჟორის სიკვდილის განხილვა 

კატეგორია:1949 წლის სპექტაკლები
კატეგორია:პულიცერის პრემიის ლაურეატები
მეფისწყარო

**მეფისწყარო** — მთა საქართველოში, ვანისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. წარმოადგენს მესხეთის ქედის უმაღლეს მწვერვალს. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2850 მ. მდებარეობს მესხეთის ქედისა და მისი ჩრდილოეთი განშტოების — ლობოროტის ქედის შესაყართან, მდინარეების სუფსისა და წაბლარისწყლის სათავეებთან. პირამიდისებურია. აგებულია შუაეოცენური, ანდეიტურგანფენებიანი ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფ-კონგლომერატებით. მეფისწყაროს ძირი და ქვედა კალთები შემოსილია სუბალპური ლიხით, შუა და ზედა — ალპური მდელოებით.

მთის სამხრეთით ორი ტბაა: დიდი ჯაჯის და პატარა ჯაჯის ტბები. ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს კურორტი საირმე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გურიის მხარის მთები
კატეგორია:იმერეთის მხარის მთები
თვლადი სიმრავლე

**თვლადი სიმრავლე** — უსასრულო სიმრავლე, რომლის ელემენტები შეიძლება გადაინომროს ნატურალური რიცხვებით, ე. ი. შეიძლება დამყარდეს ურთიერთ ცალსახა თანადობა (ასახვა) ამ სიმრავლესა და ნატურალურ რიცხვთა სიმრავლეს ან მის რომელიმე ქვესიმრავლეს შორის. გეორგ კანტორმა დაამტკიცა, რომ თვლადია ყველა რაციონალური რიცხვის სიმრავლე და ყველა ალგებრული რიცხვის სიმრავლე. უსასრულო სიმრავლეს, რომელიც თვლადი არ არის, არათვლადი ეწოდება. მაგ., არათვლადია ყველა ნამდვილი რიცხვის სიმრავლე. ყოველი უსასრულო სიმრავლე შეიცავს თვლად ქვესიმრავლეს. სასრული ან თვლადი რაოდენობით თვლადი სიმრავლეების გაერთიანება არის თვლადი სიმრავლე.

## ექვივალენტური განმარტებები 
სიმრავლის თვლადობა შეიძლება რამდენიმე სხვადასხვა ექვივალენტური გზით განვმარტოთ.

#სიმრავლე *S* თვლადია, თუ არსებობს ასახვა: f\colon S \to \mathbb{N}. , რომლისთვისაც ფუნქციის თითოეულ მნიშვნელობას მხოლოდ ერთი არგუმენტი შეესაბამება.
#სიმრავლე *S* თვლადია, თუ არსებობს ფუნქცია: f\colon \mathbb{N} \to S.  , რომლისთვისაც *S* სიმრავლის თითოეული ელემენტისთვის ერთი მაინც არგუმენტი მოიძებნება, რომლებიც ამ ელემენტს შეესაბამება.
#სიმრავლე *S* თვლადია, თუ არსებობს ნატურალურ რიცხვთა სიმრავლის ისეთი ქვესიმრავლე, რომელშიც *S* სიმრავლე ურთიერთ ცალსახად აისახება.

ეს სამივე განმარტება ერთმანეთის ეკვივალენტურია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიმრავლეთა თეორია
ახტალა (სომხეთი)

**ახტალა** (, Պղնձահանք) — ქალაქი სომხეთში, ლორეს სიახლოვეს. მდებარეობს მდინარე დებედას ხეობაში, ახტალის ძველი სახელი იყო სპილენძის მადანი სომხურად პღნძაჰანქ. ახტალის მონასტერი ივანე I მხარგრძელს აუშენებია, გვიან შუა საუკუნეებში ახტალა თავად მელიქიშვილების მამული და საძვალე იყო. XVIII საუკუნის ბოლოს ერეკლე II აქ სპილენძს მოიპოვებდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*World Gazeteer: Armenia

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
მეფისნაცვალი

[მარჯვნივ|მინი|მეფისნაცვლის სასახლე [თბილისი|თბილისში.]]
**მეფისნაცვალი** — ადგილობრივი მმართველობის უფროსი რუსეთში XVIII საუკუნის ბოლოს — XIX საუკუნეში. ემელიან პუგაჩოვის ომით შეშინებულმა ეკატერინე II-ის მთავრობამ, ცენტრალიზაციის გაძლიერების მიზნით, 1775 წელს დააწესა მეფისნაცვლის თანამდებობა. იგი განაგებდა 2-3 გუბერნიას, აღჭურვილი იყო საგანგებო უფლებებით და მხოლოდ იმპერატორს ემორჩილებოდა. მეფისნაცვალი განაგებდა აგრეთვე დაქვემდებარებულ ტერიტორიაზე განლაგებულ ჯარს, ადგილობრივი მმართველობის ორგანოებსა და სასამართლოს. 1796 წელს პავლე I-მა გააუქმა მეფისნაცვლის თანამდებობა. XIX საუკუნეში მეფისნაცვლის ინსტიტუტი არსებობდა პოლონეთის სამეფოში (1815-1874).

კავკასიაში მეფისნაცალის თანამდებობა 1844-1845 წლებში შემოიღეს, რეზიდენცია თბილისში იყო. მეფისნაცვალი კავკასიაში განსაკუთრებული უფლებით სარგებლობდა — უშუალოდ ემორჩილებოდა ყველა უწყება. მასზე იყო დამოკიდებული მოსამსახურე პირების დანიშვნა, განთავისუფლება, დაჯილდოება. იგი ამავე დროს კავკასიაში მდგომი ჯარების მთავარსარდალიც იყო. სადავო საკითხები, რომელიც მეფისნაცვლის ფუნქციებს სცილდებოდა, განსახილველად იგზავნებოდა პეტერბურგში „კავკასიის საქმეების კომიტეტში“, კომიტეტის დასკვნას მოახსენებდნენ მეფეს საკითხის საბოლოო გადაწყევიტისათვის.

კავკასიის მეფისნაცვალები იყვნენ: მიხეილ ვორონცოვი (1844-1854), ნიკოლოზ მურავიოვი (1854-1856), ალექსანდრე ბარიატინსკი (1856-1862); დიდი მთავარი მიხეილ ნიკოლოზის ძე (1862-1882). 1882 წელს მეფისნაცვლობა გაუქმდა და მთავარმმართველობა აღდგა. 1905 წელს კვლავ შეიქმნა მეფისნაცვლის თანამდებობა და ილარიონ ვორონცოვ-დაშკოვი იყო 1905-1915 წლებში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* კავკასიის მეფისნაცვლები

კატეგორია:თანამდებობები რუსეთის იმპერიაში
მეფანდურე

**მეფანდურე**, ფანდურის დამკვრელი, ქართული ზეპირსიტყვიერების მცოდნე და შემსრულებელი, ზოგ შემთხვევაში ავტორ-მთქმელიც. ერთ ხალხურ ლექსში მეფანდურე ავტორ-მთქმელი ამბობს:

:„დავჯე, ლექსობა დავიწყი,
:ფანდურ ავიღი ჴელშია“.

## ლიტერატურა
** შანიძე ა.,* ქართული ხალხური პოეზია, ტ. 1, - ჴევსურული, ტფ., 1931;
**ჯავახიშვილი ივ.,* ქართული მუსიკის ისტორიის ძირითადი საკითხები, თბ., 1938;

კატეგორია:ქართული ხალხური მუსიკა
მეფრინველეობა

**მეფრინველეობა** — მეცხოველეობის დარგი, რომლის ამოცანაა სასოფლო-სამეურნეო ფრინველის მოშენება. მეფრინველეობის ძირითადი პროდუქტებია ხორცი და კვერცხი, თანაპროდუქტი — ფრთა-ბუმბული, აგრეთვე სასუქი-გუანო, ფრინველის მალმწიფალობა, მრავალნაყოფიანობა და აკლიმატიზაციის კარგი უნარი უზრუნველყოფის პროდუქტების სწრაფ წარმოებას და ეკონომიკურ ეფექტიანობას. დიდი სასურსათო მნიშვნელობა აქვს კვერცხს, რომლისთვისაც ამრავლებენ საკვერცხე მიმართულების ქათმებს. სახორცე მეფრინველეობაში იყენებენ ქათამს, ინდაურს, ბატს, იხვს და ნაწილობრივ ციცარსა და მწყერს. 

ფრინველის მოშინაურებას საფუძველი ჩაეყარა 3 ათასი წლის წინათ ინდოეთში, აქედან გავრცელდა ჯერ სპარსეთსა და ეგვიპტეში, ხოლო შემდეგ — მთელ მსოფლიოში. მეფრინველეობის განვითარებასთან ერთად ყალიბდებოდა სხვადასხვა მიმართულების ფრინველთა კულტურული ჯიშები: საკვერცხე, სახორცე, კომბინირებული, ძიძგილა, დეკორატიული და სხვა.

საქართველოში მეფრინველეობის დარგში ნაყოფიერ სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას ეწეოდა ნ. მკურნალი. მისი ხელმძღვანელობით მუშაობდა მეფრინველეობის საზოგადოების (1904) ამიერკავკასიის განყოფილება. მეფრინველეობაში გეგმიურ მეცნიერულ მუშაობას საფუძველი ჩაეყარა 30-იან წლებში პროფ. ი. ჯანდიერის ინიციატივითა და ხელმძღვანელობით.

## ლიტერატურა 
* *ანთაძე ნ.*, მეფრინველეობა, თბ., 1966;
* *მისივე,* სანაშენე მუშაობა მეფრინველეობაში, თბ., 1973;
* *ნიკიტინი ვ. პ.*, მეფრინველეობა, თბ., 1949;
* *Вожко П. Е.,* Производство яйц и мяса птицы в специализированных хозячствах, М., 1971;
* Промышленное птицеводство, М., 1978;

კატეგორია:მეფრინველეობა
მელიქი

**მელიქი** (არაბ. ملك — მალიქ, სომხ. Մելիք — მელიქ; არაბული სიტყვაა და მფლობელს, გამგებელს მეფეს ნიშნავს.) — ისლამამდე მელიქი ღასანიდებისა და ლახმიდების არაბული სახელმწიფოების გამგებელი, სამხრეთ-აღმოსავლეთ არაბეთის ზოგიერთი ტომისა და ცენტრალური არაბეთის ტომთა მეთაური იყო. ისლამის აღმოცენების შემდეგტერმინ „მელიქს“ არაბები იყენებდნენ უპირატესად არამუსლიმი გამგებლების მიმართ (მონარქის მნიშვნელობით) XIII-XVIII საუკუნეებში ამიერკავკასიაში ტერმინი „მელიქი“ ფეოდალთა ტიტულსა და თანამდებობას აღნიშნავდა. აზერბაიჯანსა და სომხეთში მელიქები ნახევრად დამოუკიდებელი მფლობელები იყვნენ. მონღოლობის დროს მელიქებად იწოდებოდნენ ადგილობრივი ქრისტიანი ფეოდალები, შაჰ-აბას I-ის დროს კი შაჰზე დამოკიდებული ფეოდალები. მელიქის თანამდებობამ კავკასიაშიც მოიკიდა ფეხი. საქართველოს ტერიტორიაზე არსებობდა მელიქების რამდენიმე სახლი — თბილისის მელიქ-მამასახლისები (ბებუთაშვილები), სომხითის მელიქები (მელიქიშვილები), გორის მელიქები, ლორის მელიქები (ლორის-მელიქიშვილები). მელიქები იყვნენ ყარაბაღის სახანოშიც — ე.წ. ხამსას მელიქები — მელიქ ბეგლარიანები გულისტანში, მელიქ ისრაელიანები ჯრაბერდში, მელიქ ჯალალიანები  ხაჩენში, მელიქ შაჰნაზარიანები ვარანდში, მელიქ ავანიანები დიძაკში.
## ლიტერატურა 
* მელიქის სახელო საქართველოში / ალექსანდრე ბოშიშვილი; რედაქტორი: აპოლონ თაბუაშვილი; ივ. ჯავახიშვილის სახ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი. საქართველოს ისტორიის ინსტიტუტი - ISBN 978-9941-445-47-7

კატეგორია:წოდებები
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
კატეგორია:არაბული სიტყვები და ფრაზები
კატეგორია:მელიქები საქართველოში
მეფყაში

**მეფყაში**, **მექფაში** ― მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიისა და რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს სვანეთის ქედზე, მდინარეების არშირის, ლასილისა (ენგურის მარცხენა შენაკადები) და ლასკადურის (ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3559 მ. აგებულია ქვედაიურული ქვიშაქვებითა და ფიქლებით. პირამიდისებური მოყვანილობისაა, რელიეფი კლდოვანია და მცირე მყინვარებიანი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
ბარბარას თერმები

[thumb|[მათეუს მერიანი|მერიანი-1646 წლის გრავიურა (ორიგინალს არ აქვს ფერი)]]
[thumb|ბარბარას თერმები [1611 წლამდე, მარცხნივ რიხარდის კოშკი]]
[thumb|ბარბარას თერმები [2007]]

**ბარბარას თერმები**, ან ბარბარას აბანო ტრირში — ერთ-ერთი ყველაზე დიდი რომაული აბანო, რომელიც ალპებს გადაღმა აუშენებიათ რომაელებს. 1986 წელს ეს ისტორიულ-კულტურული ძეგლი ტრირის სხვა რომაულ ხანიდან შემორჩენილ ღირსშესანიშნაობებთან ერთად იუნესკოს მსოფლიო კულტურის მემკვიდრეობის საგანძურის სიაში შეიტანეს.

ბარბარას აბანოები ძვ. წ. II საუკუნეშია აგებული. თავდაპირველად თერმების განზომილებები სავარაუდოდ 172 - 240 მ. უნდა ყოფილიყო. დღეს ამ სიდიდის მხოლოდ წარმოდგენაა შესაძლებელი. ამის მიზეზი კი ისაა, რომ ადგილობრივნი ამ ნაგებობას საუკუნეების განმავლობაში ნელ-ნელა შლიდნენ, რათა ეს ნაშალი სახლებისა თუ ეკლესიების ასაგებად გამოეყენებინათ. მოგვიანებით ბარბარას თერმები საერთოდ ააფეთქეს.

2000 წლიდან ეს ნანგრევები სარეკონსტრუციო სამუშაოების გამო ვიზიტორებისათვის დახურულია, 2009 წლისათვის აპირებენ გახსნან ეს მეტად საინტერესო ისტორიულ-კულტურული ძეგლი.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## ლიტერატურა 
* Heinz Cüppers: Die Barbarathermen. წიგნში: H. Cüppers (გამომც.): Die Römer in Rheinland-Pfalz. Lizenzausgabe, Nikol, Hamburg 2002, ISBN 3-933203-60-0 გვ. 616–620.
* Sabine Faust: Barbarathermen. წიგნში: Rheinisches Landesmuseum Trier (გამომც.): Führer zu archäologischen Denkmälern des Trierer Landes. Trier 2008, ISBN 978-3-923319-73-2 (Schriftenreihe des Rheinischen Landesmuseums Trier 35) გვ. 40-დან.
* Thomas Fontaine: Die Barbarathermen. წიგნში: Hans-Peter Kuhnen (გამომც.): Das römische Trier. Theiss, Stuttgart 2001 გვ. 102–113. ISBN 3-8062-1517-0 (Führer zu archäologischen Denkmälern in Deutschland 40).
* Klaus-Peter Goethert: Die Barbarathermen. წიგნში: Römerbauten in Trier. Führungsheft 20, Edition Burgen, Schlösser, Altertümer Rheinland-Pfalz, Schnell & Steiner, Regensburg 2003 ISBN 3-7954-1445-8 გვ. 76–105.
* Günther Stanzl, Michael Dodt: Die Barbarathermen in Trier. Ein neues Projekt der Bauforschung - Restaurierung und Präsentation. წიგნში: Die Denkmalpflege. Band 63, Nr. 1, Deutscher Kunstverlag, Berlin 2005, გვ. 39–54.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 360º- ბარბარას თერმების პანორამული ხედი 
* ინფორმაცია ბარბარას თერმების ისტორიის შესახებ
* ბარბარას თერმების რეკონსტრუქცია რომაელთა ხანაში 

კატეგორია:ტრირი
კატეგორია:გერმანიის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
კატეგორია:რომაული აბანოები
მექვიშიასებრნი

**მექვიშიასებრნი** () — თევზების ოჯახი ქორჭილასნაირთა რიგისა. აქვთ წაგრძელებული სხეული, რომლის სიგრძე 36 სმ აღწევს. გავრცელებული არიან ატლანტისა და წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში, აგრეთვე სამხრეთ აფრიკის სანაპიროებთან. შავ ზღვაში ბინადრობს ქვიშაქექია (Gymnammodytes cicerellus), რომელიც საქართველოში გაგრის ნაპირებთანაა ნაპოვნი. მექვიშიასებრნი ზღვის ფსკერის ქარავნული თევზებია. სამეურნეო მნიშვნელობა არა აქვთ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქორჭილასნაირნი
მეტაგენეზი

**მეტაგენეზი** (მეტა... და ...გენეზი) — ცხოველების გამრავლების ისეთი ფორმა, რომლის დროსაც უსქესო და სქესობრივი თაობები კანონზომიერად მონაცვლეობენ. მეტაგენეზი ახასიათებთ ნაწლავღრუიანებს (უსქესო პოლიპებისა და სქესობრივი მედუზების მონაცვლეობა), ღრუბლებს, რგოლოვან ჭიებს, გარსიანებს და სხვას. არსებითად ამავე ტიპისაა თაობათა მორიგეობა მცენარეებშიც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რეპროდუქცია
კატეგორია:მცენარეთა რეპროდუქცია
მექვიშიები

**მექვიშიები** () — ძუძუმწოვარი ცხოველების ქვეოჯახი მღრღნელების რიგისა. ცნობილია 10-12 გვარის 102 სახეობა. ყოფილ სსრკ-ში გვხვდება 2 გვარი: ჩვეულებრივი მექვიშიები (Meriones) და დიდი მექვიშიები (Rhombomys). მათი 9 სახეობიდან საქართველოში გვხვდება 3. გავრცელებული არიან სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში ბინადრობენ უდაბნოებსა და ველებზე. ცხოვრობენ კოლონიებად. იკვებებიან უმთავრესად მცენარეთა მიწისზედა ნაწილებით; მათი მრავალი წარმომადგენელი შავი ჭირის გამომწვევის მატარებელია. აზიანებს ნათესებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თაგვისებრნი