open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მაუი

მინი|200პქ|მდებარეობა
thumb|200px|მაუის თანამგზავრული ფოტო.
**მაუი** (Maui) — სიდიდით მეორე კუნძული ჰავაის კუნძულებში 1885,5 კმ² ფართობით, ხოლო მე-17 აშშ-ის კუნძულებს შორის. მაუი ჰავაის შტატის ნაწილია და ასევე მაუის საგრაფოს უდიდესი კუნძულია. ამავე საგრაფოს ეკუთვნის ასევე კუნძულები ლანაი, კაჰოოლავე და მოლოკაი. ოთხ კუნძულს ერთად უწოდებენ მაუი-ნუის. 2010 წლისთვის კუნძულზე ცხოვრობდა 144 444 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official site of Maui County
* Maui at the Open Directory Project 

კატეგორია:ჰავაის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ურბან II

thumb|200px|ურბან II
**ურბან II** () (საერო სახელი *ედ (ოდო) დე შატიიონ დე ლაჟერი*, ; დ. 1042 — გ. 29 ივლისი, 1099) — რომის პაპი 1088 წლის 12 მარტიდან 1099 წლის 29 ივლისამდე. აგრძელებდა გრიგოლ VII-ს პოლიტიკას. 1095 წელს მის მიერ მოწვეულ კლერმონის საბჭოზე პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა გამოაცხადა მუსულმანთა წინააღმდეგ, რისთვისაც ლაშქრობის მონაწილეებს ცოდვების მიტევებას შეჰპირდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფრანგი პაპების სია

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 1042
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1099
კატეგორია:ფრანგი პაპები
კლერმონის საეკლესიო კრება

thumb|300px|პაპი ურბან II მიმართავს ყრილობის მონაწილეებს.
**კლერმონის საეკლესიო კრება** — საეკლესიო კრება, რომელიც რომის პაპმა ურბან II-მ მოიწვია საფრანგეთის ქალაქ კლერმონში (ამჟამად კლერმონ-ფერანი) 1095 წლის 18 ნოემბერს სასულიერო-ადმინისტრაციული და სასულიერო-პოლიტიკური საკითხების გადასაწყვეტად. კრებას დაესწრო დიდი რაოდენობით კათოლიკე სასულიერო პირი და ასევე მრავალი საერო პირიც (ძირითადად რაინდები). კრებამ ეკლესიიდან განდევნა საფრანგეთის მეფე ფილიპ I, რომელმაც ცოლი მიატოვა და ხელმეორედ იქორწინა 1092 წელს. კრების დასრულების შემდეგ ურბან II-მ საკუთარ სიტყვაში 26 ნოემბერს საზოგადოებას ჯვაროსნული ლაშქრობისკენ მოუწოდა ღვთის ქალაქის (იერუსალიმის) მუსულმანებისგან გასანთავისუფლებლად, შეჰპირდა რა ამით მათი ცოდვების განტევებას, ვალების ჩამოწერას და სხვ.

## რესურსები ინტერნეტში
*Medieval Sourcebook:  Five versions of Urban's sermon
*Council Of Clermont - Paradoxically, the Crusades Enlarge the Life and Culture of Western Europe

კატეგორია:კათოლიციზმი
კატეგორია:ჯვაროსნული ლაშქრობები
კატეგორია:საეკლესიო კრებები
კლაუსტროფობია

**კლაუსტროფობია** ( და ) — ჩაკეტილი სივრცის შიში. 

კლაუსტროფობიით დავადებული ხალხი ვარდებიან პანიკაში ან უბრალოდ განიცდიან შიშს ჩაკეტილ სივრცეში, როგორიცაა ლიფტი, მატარებელი, ან თუნდაც კარავი. ბრბოში ყოფნის შიშიც კლაუსტროფობიის ფორმაა. მათ სამკურნალოდ ძირითადად უნიშნავენ ანტიდეპრესანტებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აგორაფობია

კატეგორია:ფობიები
აგორაფობია

**აგორაფობია** (ბერძნ. αγοραφοβία - „სივრცის შიში“, — αγορά *აგორა* – „სივრცე“, „ბაზარი“ და φόβος *ფობოს* – „შიში“) არის შიში გახსნილი სივრცის მიმართ.
აგორაფობიით შეპყრობილი ხალხი განიცდის შიშს დიდ მოედნებში, ცარიელ ქუჩებში, ან გახსნილ მდელოში. გახსნილი სივრცის გარდა, აგორაფობიკებს ასევე ეშინიათ ხალხმარავალი ადგილების. თვით სიტყვა აგორას (ბერძნ. αγορά) პირველი მნიშვნელობაა ბაზარი, რაც ხალხმრავლობასთან იყო გაიგივებული. ეს ხალხი უსაფრთხოდ თავს მარტო შენობაში გრძნობენ, სადაც სრულიად მარტო ან ცოტა ხალხი არის. ყოველგვარი საზოგადოებრივი ადგილები მათ აშინებთ, ისინი მარტო მოგზაურობასაც ვერ ახერხებენ ამ შიშის გამო.
აგროფობია შეიძლება გამოწვეული იყოს ნერვული დარღვევისა ან ფსიქიკური დაავადების შედეგად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კლაუსტროფობია

კატეგორია:ფობიები
პოლ ვალერი

**პოლ ვალერი** (; დ. 30 ოქტომბერი, 1871, სეტი, საფრანგეთი — გ. 20 ივლისი, 1945, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი პოეტი, ესეისტი და ფილოსოფოსი.

## ბიოგრაფია
პოლ ვალერი დაიბადა 1871 წლის 30 ოქტომბერს საფრანგეთის ქალაქ სეტში. მამამისი ფრანგი იყო, დედა კი იტალიელი. 1892 წლიდან დაუახლოვდა პარიზის ლიტერატურულ წრეებს, სადაც გაიცნო სტეფან მალარმე, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა მის ინტელექტუალურ განვითარებაზე. პოლ ვალერის ლიტერატურული მოღვაწეობა 1889-90 წლებიდან დაიწყო, სიმბოლისტურ ჟურნალებში გამოქვეყნებული ლექსებით. მათ მოჰყვა „ლეონარდო დავინჩის მეთოდის შესავალი“ და „საღამო ბატონ ტესტთან“, მაგრამ 1900 წლიდან მოყოლებული თავს ანებებს ლიტერატურულ საქმიანობას და წლების მანძილზე კარჩაკეტილად ცხოვრობს აბსოლუტურ მდუმარებაში, რომელსაც 1917 წელს არღვევს „ნორჩი პარკას“-(მიჩნეული ვალერის ყველაზე მნიშვნელოვან პოემად) გამოქვეყნებით. ამ წიგნმა მას ჭეშმარიტი პოეტის სახელი მოუხვეჭა მეგობრებსა და პოეზიის მოტრფიალეთა შორის. 1920 წელს აქვეყნებს ”ოდებსა” და ლირიკულ პოემებს, რომელებიც შემდეგ გაერთიანდნენ კრებულში ”ხიბლლი”. ამას მოჰყვა დიალოგები: ”ევპალინოსი, ანუ ხუროთმოძღვარი” და ”სული და როკვა” (1923 წ.) ესეების ორი ტომი ”ნარევი-1” (1924 წ.) და ”ნარევი-2” (1930 წ.), აგრეთვე მრავალი მომცრო წიგნი და ლიტერატურულ-ფილოსოფიური ხასიათის ფრაგმენტები. 1925 წელს ვალერი არჩეულ იქნა საფრანგეთის აკადემიის წევრად, სადაც დაიკავა ანატოლ ფრანსის ადგილი. პოლ ვალერი შედარებულია სპინოზასა და დეკარტთან, რადგან მათი ბიოგრაფიული მსგავსებანი თუ სულიერი სივრცე არაერთ წერტილში ავლენს მსგავსებას და ზოგან იკვეთება კიდეც. მას უწოდეს ”ახალი გოეთე”, სერჯო სოლომიმ მასზე დაწერა: ”თანამედროვეობის ყველაზე მაღალი და მნიშვნელოვანი ხმა მე ვალერისგან მესმის”. როდესაც რაინერ მარია რილკემ ვალერის ”ზღვის სასაფლაო” თარგმნა - აღნიშნა, რომ ჭეშმარიტად აღფრთოვანებული, როგორიც იგი ვალერის შემოქმედებითაა ძალზე იშვიათად თუ ყოფილა. რილკე: ”მე მგონია, თავისი ცხოვრების რომელიღაც ეპიზოდში ამ დიდმა პოეტმა დათრგუნა ყოველივე წარმავალი არსებითისა და მარადიულის გულისთვის, -იმდენად ნათელი ჩანს იქ, სადაც სხვები მხოლოდ სიცხადის ხარჯზე თუ აღწევენ სიღრმეს...” ასევე რილკემ აღნიშნა: ”თუ არა ვცდები, ის სწავლობდა მათემატიკას და იმდენად ღრმა და საფუძვლიანი ცოდნა შეიძინა ამ დარგში, რომ სხვა ფრანგ სწავლულებზე ადრე შეეძლო გაეგო და ჩამოეყალიბებინა აინშტაინის მნიშვნელობა”. მასთან მეგობრობდნენ: ანდრე ჟიდი, ანრი ბერგსონი და ალბერტ აინშტაინი, რომელთა დაჟინებითაც მან არაერთი სტატია გამოაქვეყნა. პოლ ვალერი გარდაიცვალა პარიზში 1945 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* www.paulvalery.org  
* Ressources sur Paul Valéry.  

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მწერლები
კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსები
კატეგორია:სიმბოლისტი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1871
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:ფრანგი ჟურნალისტები
კატეგორია:ფრანგი პოეტები
კატეგორია:ეპისტემოლოგები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ფილოსოფოსები
კატეგორია:საფრანგეთის აკადემიის წევრები
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი ესეისტები
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ესეისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მამა გაბრიელი

**გაბრიელი (ურგებაძე)**, (ერისკაცობაში **გოდერძი ვასილის ძე ურგებაძე**, მართლმადიდებლურ ეკლესიაში — **წმ. ღირსი მამა გაბრიელი აღმსარებელი-სალოსი**; დ. 26 აგვისტო, 1929, თბილისი — გ. 2 ნოემბერი, 1995, მცხეთა) — ქართველი სასულიერო პირი (არქიმანდრიტი) და მართლმადიდებელური ეკლესიის წმინდანი (ხს. დღე — 2 ნოემბერი).

## ბიოგრაფია 
[[ფაილი:Monk Gabriels Blood.jpg|thumb|150px|left|სინჯარა, რომელშიც გადმოცემით მამა გაბრიელის უხრწნელი სისხლია შენახული. მას უპირობო დახვრეტის მუხლი მიუყენეს. კომუნისტური რეჟიმის მესვეურები მისგან მოითხოვდნენ, ეღიარებინა, რომ ყოველივე ეკლესიის დავალებით ჩაიდინა, სანაცვლოდ კი სიცოცხლის შენარჩუნებას სთავაზობდნენ. ხანგრძლივი ტანჯვა-წამების მიუხედავად, გაბრიელ ბერს პოზიცია არ შეუცვლია. პირიქით, მორიგ დაკითხვაზე ლენინი კვლავ მხეცად მოიხსენია, რის გამოც ის კვლავ სცემეს და აწამეს. ეს ამბავი უცხოეთის პრესისთვის არ დარჩენილა შეუმჩნეველი და ევროპისა და ამერიკის ჟურნალ-გაზეთებით ფართოდ გავრცელდა.. მორწმუნეთა გადმოცემით, მამა გაბრიელის საფლავზე  ჩაუქრობელი კანდელიდან აღებული ზეთი სასწაულებრივი კურნების თვისებით არის ცნობილი, როგორც საქართველოში, ისე მის საზღვრებს გარეთ.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ღვაწლით შემოსილნი — ბერი გაბრიელი
* www.gabrielberi.ge
* По святым местам Грузии 
* Диадема Старца — Воспоминания о грузинском подвижнике отце Гаврииле 
* Архимандрит РАФАИЛ (Карелин) — Тайна спасения

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი არქიმანდრიტები
კატეგორია:ქართველი ბერები
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი წმინდანები
ბუნდესრატი (გერმანიის იმპერია)

**ბუნდესრატი** იყო გერმანიის იმპერიის წევრი სახელმწიფოების წარმომადგენლობა, რომელიც არ ირჩეოდა, არამედ იქმნებოდა იმპერიაში შემავალი სახელმწიფოების არისტოკრატებისაგან და თავისუფალი ქალაქების წარმომადგენლებისაგან. ბუნდესრატში მთავარ როლს პრუსია თამაშობდა, ამ პალატაში არსებული 58 ადგილიდან 17 მას ეკუთვნოდა და ვეტოს უფლებაც გააჩნდა.

კატეგორია:გერმანიის იმპერია
უნიტარიზმი

**უნიტარიზმი** — სახელმწიფოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მართვის თვალსაზრისით მსოფლიოს ქვეყნები ძირითადად ორ ჯგუფად იყოფა: უნიტარულ და ფედერაციულ სახელმწიფოებად.

უნიტარულ ქვეყნებში არსებული ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები უშუალოდ ემორჩილებიან ცენტრალურ ხელისუფლებას. ამ ქვეყნებში არც ერთ მის ნაწილს თითქმის არავითარი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნის სტატუსი 
არ აქვს. აქ არსებობს ერთიანი კონსტიტუცია, მოქალაქეობა და უმაღლესი ორგანოების ერთიანი სისტემა. ქვეყნის უმნიშვნელოვანესი შემადგენელი ნაწილი არის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დანაყოფი, რომელიც ძირითადად 
იმართება ცენტრალური მთავრობის მიერ მიღებული კანონის საფუძველზე.

უნიტარულ სახელმწიფოში ადმინისტრაციული დაყოფა ადმინისტრაციული ფუნქციის განსახორციელებლად გამოიყენება. თანამედროვე სახელმწიფოებში უნიტარული დაყოფისას ზოგიერთ ერთეულს შესაძლებელია განსხვავებული სამართლებრივი სტატუსი ჰქონდეს ან ავტონომიით სარგებლობდეს. ასეთი ერთეულები ტერიტორიულ ავტონომიებად მოიხსენიებიან.

განასხვავებენ ცენტრალიზებულ და დეცენტრალიზებულ უნიტარულ სახელმწიფოებს.

უნიტარული ქვეყნებია: ფინეთი, საბერძნეთი, ისლანდია, შვედეთი, ჩეხეთი, ირლანდია, ირანი, სამხრეთ კორეა, სომხეთი და ა.შ. უნიტარულ სახელმწიფოთა შორის აღსანიშნავია ზოგიერთი ქვეყანა, რომელიც ხელისუფლების მმართველობის მაღალი დეცენტრალიზაციით ხასიათდება. მაგ. უკრაინა, ფილიპინები, პალაუ და ა.შ.

## ლიტერატურა 
* ''L' Unitarisme'', Bernard Roussel, 1995

კატეგორია:სახელმწიფო მმართველობის ფორმები
აკროფობია

[thumb|ხედი [ტორონტოს ტელეანძა|ტორონტოს ტელეანძის გამჭვირვალე იატაკიდან]]
**აკროფობია** (ბერძნ. ἄκροφοβία „მწვერვალის შიში“ — ἄκρος *აკროს* — „მწვერვალი, უკიდურესი“ და φόβος *ფობოს* — „შიში“) — სიმაღლის შიში. 
აკროფობიით შეპყრულ ხალხს ეშინიათ მაღალ ადგილებზე ასვლის, როგორიცაა შენობა, ან თუნდაც ხე. სიმაღლეზე მათ ემართებათ პანიკური შიში, და დიდი ღელვის გამო ვერ ახერხებენ დაბლა ჩამოსვლას. სიმაღლეზე ყოფნისას, მათ იქიდან გამოხტომის ძლიერი სურვილი უჩნდებათ, მიუხედავად იმისა რომ ისინი შეიძლება არ იყვნენ სუიციდით შეპყრობილნი.

კატეგორია:ფობიები
ნეკროფობია

**ნეკროფობია** ( — „მკვდრის შიში“ —  *ნეკროს* — „მკვდარი“ და  *ფობოს* — „შიში“) არის შიში სიკვდილის ან მკვდრების მიმართ. ნეკროფობიას ასევე **თანატოფობიას** უწოდებენ ( *თანატოს* — „სიკვდილი“).

## იხილეთ აგრეთვე 
* ნეკროლოგია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ყველაფერი ნეკროფობიის შესახებ

კატეგორია:ფობიები
ალგოფობია

**ალგოფობია** არის არანორმალური და მუდმივი შიში ტკივილის მიმართ, რომელიც გაცილებით ძლიერია ვიდრე ნორმალური ადამიანი განიცდის.
ალგოფობია თვითგანადგურებადი ან ციკლური ფობიაა. ადამიანი რომელიც იტანჯება აგროფობიით განიცდის ფსიქოლოგიურ ტკივილს ამ ფობიისგან, რომელიც აღძვრის შიშს და იწვევს უფრო მეტ ტკივილს, და ასე გრძელდება დამანგრეველი ციკლი.

კატეგორია:ფობიები
ექსპო-67

[მინი|[ხაბიტატ 67, გამოფენის დროს აშენებული საცხოვრებელი კომპლექსი]]
**ექსპო-67** — მსოფლიო ექსპოზიცია, რომელიც 1967 წელს ჩატარდა მონრეალში, კანადა, კანადის კონფედერაციის 100 წლისთავზე. ექსპოზიცია ყველაზე წარმატებული მსოფლიო გამოფენა გახდა XX საუკუნეში, 50 მილიონზე მეტი დამთვალიერებელით 62 მონაწილე ქვეყნიდან. მან ასევე რეკორდი დაამყარა ერთ დღეში მოსული მნახველებით — გამოფენის გახსნიდან მესამე დღეს აქ 569 ათასი დამთვალიერებელი მოვიდა.

1967 წლის ექსპოზიციის ჩატარება თავდაპირველად საბჭოთა კავშირში იყო გამიზნული ოქტომბრის რევოლუციის 50 წლის თავზე, თუმცა რაღაც მოსაზრებების გამო საბჭოთა კავშირმა ღონისძიება გააუქმა, რის გამოც საორგანიზაციო კომიტეტმა მასპინძლად კანადა აირჩია.

გამოფენას მრავალი გამოჩენილი ადამიანი დაესწრო, მათ შორის იყვნენ ბრიტანეთის დედოფალი ელისაბედ II, აშშ-ის პრეზიდენტი ლინდონ ჯონსონი, პრინცესა გრეის კელი, რობერტ კენედი და ჟაკლინ კენედი, საფრანგეთის პრეზიდენტი შარლ დე გოლი, ბინგ გროსბი და მარლენ დიტრიხი.

გამოფენის ძირითადი ღირსშესანიშნაოებები იყო საბჭოთა და ამერიკული პავილიონები. გამოფენას განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმო საბჭოთა პრესამ და ტელევიზიამ. ექსპოზიციის დასრულების შემდეგ საბჭოთა პავილიონი თავიდან ააწყვეს და გამოფინეს ვედეენხას ტერიტორიაზე, ამერიკული პავილიონი 1970-იან წლებში ხანძარმა იმსხვერპლა, თუმცა ის მოგვიანებით აღადგინეს. საბჭოთა პავილიონი ასევე ყველაზე მეტ დამთვალიერებელს იზიდავდა (სულ 12 მილიონი).

## წყაროები
*
*
*
*
*

კატეგორია:მსოფლიო გამოფენები
კატეგორია:მონრეალი
რინგო სტარი

**რიჩარდ პარკინ სტარკი**, იგივე **რინგო სტარი** (დ. 7 ივლისი, 1940, ლივერპული, ინგლისი) — ინგლისელი მუსიკოსი, მომღერალი, სიმღერების ტექსტების ავტორი და მსახიობი. მან ჯერ კიდევ ადრეულ ასაკში დაიწყო მუშაობა როკ-ჯგუფში Rory Storm and The Hurricanes. 1960 წელს ის „The Beatles-ის“ კონცერტს დაესწრო ჰამბურგში. 1962 წელს ჯგუფის წევრი გახდა და რინგო სტარის სახელით გაეცნო მსოფლიოს. ჯგუფის დაშლის შემდეგ სოლო კარიერაც განაგრძო და კინოშიც მოსინჯა ბედი. პირველი ცოლი, მორინ კოქსი, 1965 წელს შეირთო. მისგან სამი შვილი — ზაკი, ჯეისონი და ლი ეყოლა. 1981 წელს კი ჯეიმზ ბონდის ყოფილი გოგონა, მსახიობ ბარბარა ბახთან იქორწინა. რინგოს უფროსი ვაჟი, ზაკი, მამის მსგავსად მუსიკოსია და უკრავდა ჯგუფებში Oasis და The Who.

## დისკოგრაფია 
;სტუდიური ალბომები
* *Sentimental Journey* (1970)
* *Beaucoups of Blues* (1970)
* *Ringo* (1973)
* *Goodnight Vienna* (1974)
* ''Ringo's Rotogravure* (1976)
* *Ringo the 4th* (1977)
* *Bad Boy* (1978)
* *Stop and Smell the Roses* (1981)
* *Old Wave* (1983)
* *Time Takes Time* (1992)
* *Vertical Man* (1998)
* *Ringo Rama* (2003)
* *Choose Love* (2005)
* *Liverpool 8* (2008)
* *Y Not* (2010)
* *Ringo 2012* (2012)
* *Postcards from Paradise* (2015)
* *Give More Love* (2017)
* *What's My Name'' (2019) 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* რინგო სტარი და All-Starr Band
* რინგო სტარის გვერდი საიტზე Drummerworld
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:რინგო სტარი
კატეგორია:ინგლისელი დრამერები
კატეგორია:ინგლისელი როკ-დრამერები
კატეგორია:ინგლისელი მუსიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი ბარიტონები
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი სიმღერების ავტორები და მომღერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრები
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები
კატეგორია:The Beatles-ის წევრები
კატეგორია:Plastic Ono Band-ის წევრები
კატეგორია:Apple Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:EOne Music-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Mercury Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Parlophone-ის შემსრულებლები
კატეგორია:RCA Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Vee-Jay Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Atlantic Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბაკალავრი-რაინდები
კატეგორია:პრაიმტაიმის ემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:მსოფლიო მუსიკის ჯილდოს გამარჯვებულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გეოგრაფიული ატლასი

[მინი|260 პქ|მსოფლიოს რუკა (შედგენილია [აბრაჰამ ორტელიუსის მიერ)]]
**ატლასი** — რუკების სისტემატიური კრებული, რომელსაც თან ერთვის განმარტებითი ტექსტი, გამოდის წიგნივით აკინძული ან ერთად თავმოყრილ ცალ-ცალკე ფურცლებად. ტერმინი ატლასი შემოტანილია აღორძინების ეპოქის ფლამანდრიელი კარტოგრაფის გერჰარდ მერკატორის მიერ.

## რესურსები ინტერნეტში
*ატლასი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:კარტოგრაფია
კატეგორია:ატლასები
დეარგ-დუე

**ჯარეგ-დუე** — საზარელი ქალი-არსება ირლანდიიდან, რომლის სახელიც "სისხლის წითელ მწოველს" ნიშნავს. ვამპირის ეს ნაირსახეობა, რომელსაც კელტების ხანას უკავშირებენ, დღემდე თავზარს სცემს ადგილობრივ მოსახლეობას. ასეთი არსების სავარაუდო ადგილსამყოფელის გაუვნებელყოფის ერთადერთი საშუალებაა, საფლავზე ქვების დახვავება.

დეარგ-დუეს შესახებ ყველაზე ცნობილი თქმულებაა ლამაზი ქალის შესახებ, რომელიც სავარაუდოდ უოთერფორდშია დაკრძალული, ეკლესიის ეზოში, "წელში მოხრილი ხის" გვერდით. წელიწადში რამდენიმეჯერ იგი ამოდის საფლავიდან და თავის უნარს იმისათვის იყენებს, რომ ადამიანი შეაცდინოს და შემდეგ - მოკლას.

კატეგორია:ვამპირები
დანაგი

**დანაგი** — ვამპირი ფილიპინებიდან, რომელსაც უკავშირდება კუნძულებზე მცენარე ტაროს გახარება მრავალი წლის წინ. ისტორიულად, დანაგი ადამიანებთან თანამშრომლობდა, მაგრამ მათი მეგობრობა დასრულდა მაშინ, როდესაც ქალმა თითი გაიჭრა და დანაგმა ჭრილობა მოუწოვა; ამ დროს კი მას ისე მოეწონა გემო, რომ „მსხვერპლს“ სისხლი სულ გამოაცალა.

კატეგორია:ვამპირები
განდეგილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**განდეგილი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* განდეგილი — ქართველი პოეტი და პროზაიკოსი
* განდეგილი — ილია ჭავჭავაძის პოემა
* განდეგილი — უნათესაო ადამიანი
ინტელექტი

**ინტელექტი** (ლათ. Intellectus — გაგება, შემეცნება, გონება) — პიროვნების თვისება, რომელიც აზროვნების უნარის, აზროვნების ფსიქოლოგიურ საფუძველს წარმოადგენს.

ინტელექტი- არსებობს ორი სახის ადამიანური და ხელოვნური. ადამიანური ინტელექტი ენის გაგების უნარი, უნარი გადაიტანოს ვერბალური აღწერა მოქმედებაში და იმოქმედოს საკუთარი კულტურის, წესების შესაბამისად. ზოგიერთი მეცნიერი თვლის, რომ ადამიანს მრავალმხრივი ინტელექტი აქვს.

ხელოვნური ინტელექტი კომპიუტერული მეცინერებების სპეციალური სფერო, რომელიც მიმართულია ადამიანის შემეცნებითი პროცესების მოდელირებისკენ. ხელოვნურმა ინტელექტმა დიდი გავლენა იქონია კოგნიტური ფსიქოლოგიის განვითარებაზე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:შემეცნება
იამაგატის პრეფექტურა

მინი|იამაგატის პრეფექტურა
**იამაგატა** (იაპ. 山形県) – პრეფექტურა იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი შეადგენს 6,1 ათას  კმ²-ს, მოსახლეობა —   1,223,000 კაცს (2004 წლის მონაცემებით). ადმინისტრაციული ცენტრია  ქალაქი იამაგატა. ზედაპირი უმთავრესად ბორცვიანი და დაბალმთიანია, სიმაღლე 989 მეტრამდე. ზღვის სანაპიროზე, განსაკუთრებით პრეფექტურის სამხრეთ ნაწილში ვაკეებია. იამაგატა აგრარულ-ინდუსტრიული რაიონია. მთავარი კულტურაა ბრინჯი. მოჰყავთ აგრეთვე ქერი, პარკოსანი და ტექნიკური კულტურები. განვითარებულია მესაქონლეობა, თევზჭერა (ქალაქი სიმონოსეკი ქვეყნის ერთ-ერთი უდიდესი თევზსაჭერი ნავსადგურია). განვითარებულია ქიმიური, მეტალურგიული, მანქანათმშენბებლობის, კვების, მინა-კერამიკული მრეწველობა. ცენტრებია სიმონესეკი, უბე, ივაკუნი და სხვა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის პრეფექტურები
კლასიკური იაპონური ენა

**კლასიკური იაპონური ენა** (იაპ. 中古日本語 chūko nihongo), უფრო ზუსტად გვიანდელი ძველიაპონური — ჰაიანის პერიოდის იაპონური ენის განვითარების პერიოდი (794-1185).  მან შეცვალა ძველიაპონური ენა.

თუმცა ძველიაპონური იეროგლიფებსა და დამწერლობას ჩინურისგან ითვისებს, გვიანდელ ძველ პერიოდში ორი ახალი დამწერლობის სისტემა აღმოცენდა: ჰირაგანა და კატაკანა. ამ განვითარებამ დამწერლობა გაამარტივა და ახალი ეპოქა შემოიტანა ლიტერატურაში, ისეთი კლასიკური ნაწარმოებებით, როგორიცაა გენძის ამბავი, ბამბუკის მჭრელის ამბავი, ისეს ამბები და მრავალი სხვა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იაპონოლოგია
* გამოცდა იაპონურ ენაში უცხოელთათვის
* აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი

კატეგორია:იაპონური ენა
ვაიმარის რესპუბლიკა

**ვაიმარის რესპუბლიკა** () — გერმანიის სახელმწიფოს ისტორიული დასახელება 1919-1933 წლებში, კონსტიტუციური კრების საპატივსაცემლოდ, რომელიც გაიმართა ქალაქ ვაიმარში. ოფიციალურად სახელმწიფოს ერქვა ისევ „გერმანიის იმპერია“ (გერმ. Deutsches Reich). 1933 წელს ჰიტლერის ხელისუფლებაში მოსვლის შედეგად ვაიმარის რესპუბლიკამ შეწყვიტა არსებობა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გერმანიის ცენტრისტული პარტია
* ფრანც ფონ პაპენი
* ვაიმარის კონსტიტუცია

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Constitution of the German Reich (Weimar constitution) of 11 August 1919 
* Weimar Republic World History Database  
* PSM Data Bank 
* historical documents (German) 

კატეგორია:ვაიმარის რესპუბლიკა
იბარაკი (ქალაქი)

მინიატიურა|200პქ|იბარაკი
**იბარაკი** () — ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე, ოსაკის პრეფექტურაში. მოსახლეობა 2007 წლის აღწერით შეადგენს 268.151 მცხოვრებს. ქალაქში მდებარეობს მეტალურგიული, ელექტრომანქანათსაშენი, კაბელის, ქიმიური და კვების მრეწველობის საწარმოები.

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 5, გვ. 66-67, თბ., 1980

კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
ბერნჰარდ ფონ ბიულოვი

**თავადი ბერნჰარდ ფონ ბიულოვი**, სრული სახელი **ბერნჰარდ ჰაინრიხ კარლ მარტინ ფონ ბიულოვი** (; დ. 3 მაისი, 1849 ― გ. 28 ოქტომბერი, 1929) — გერმანელი სახელმწიფო მოღვაწე,  გერმანიის იმპერიის  რაიხსკანცლერი და პრუსიის მინისტრ-პრეზიდენტი 1900-1909 წლებში. 1897-1900 წლებში იყო გერმანიის იმპერიის საგარეო საქმეთა სახელმწიფო მდივანი. 

## ბიოგრაფია 
ბიულოვის პოლიტიკა ასახავდა გერმანიის იმპერიალიზმის სწრაფვას მსოფლიოს ხელახალი გადანაწილებისათვის. 1897 წელს ბიულოვმა რაიხსტაგში განაცხადა, რომ გერმანია მოითხოვს თავისთვის „ადგილს მზის ქვეშ“. ამ პოლიტიკის ეტაპები იყო საზღვაო ფლოტის გამალებული მშენებლობა, კონცესიის მიღება ბერლინ-ბაღდადის რკინიგზის მშენებლობაზე, გერმანიის მონაწილეობა იხეტუანთა აჯანყების ჩახშობაში ჩინეთში და მაროკოს პირველი კრიზისის პროვოცირება. ბიულოვის მთავრობის პოლიტიკამ ხელი შეუწყო გერმანიის იზოლაციას, ინგლისსა და რუსეთთან წინააღმდეგობის გამწვავებას, რუსეთ-საფრანგეთ-ინგლისის დაახლოვებას და ანტანტის შექმნას.

საშინაო პოლიტიკაში ბიულოვი იცავდა ბურჟუაზიისა და იუნკრების ინტერესებს. მის მიერ შექმნილმა რეაქციულმა ძალების ბლოკმა 1907 წელს დააფინანსა მთავრობის ღონისძიებანი აფრიკაში ჰერეროს და ჰოტენტოტების ტომთა აჯანყების ჩასახშობად („ჰოტენტოტური ბლოკი“).

ბიულოვი გადადგა თანამდებობიდან 1909 წელს მას შემდეგ, რაც რაიხსტაგმა უარყო მთავრობის მომზადებული ბიუჯეტი.

იტალიაში საგანგებო ელჩის პოსტზე ყოფნისას 1914-1915 წლებში ბიულოვი უშედეგოდ ცდილობდა არ დაეშვა იტალიის გადასვლა ანტანტის მხარეს.

## ლიტერატურა
* Gooch, G.P. *Before the war: studies in diplomacy* (vol 1 1936) online long chapter von Bulow pp 187-204; also on Britain's Landsdowne; France's Théophile Delcassé
*
* Bülow, Bernhard, Fürst von. *Imperial Germany* (1916) online
* Bülow, Bernhard, Fürst von. ''Letters ; a selection from Prince von Bülow's official corresponcence as Imperial Chancellor during the years 1903-1909''  online
*

## რესურსები ინტერნეტში
*Chancellor Von Bulows Memoirs, Vol.I. In English at archive.org
*Chancellor Von Bulows Memoirs, Vol.II. In English at archive.org
*Chancellor Von Bulows Memoirs, Vol.IV. In English at archive.org

კატეგორია:გერმანიის იმპერია
კატეგორია:გერმანიის კანცლერები
კატეგორია:გერმანიის რაიხსკანცლერები
კატეგორია:გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანელი დიპლომატები
კატეგორია:დაბადებული 3 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1849
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1929
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
ლეო ფონ კაპრივი

გრაფი **ლეო ფონ კაპრივი** (;დ. 24 თებერვალი, 1831 ― გ. 6 თებერვალი, 1899) — გერმანელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი, გერმანიის იმპერიის მეორე რაიხსკანცლერი 1890-1894 წლებში.

## ლიტერატურა
*  pp 56–117
* Sempell, Charlotte. "The Constitutional and Political Problems of the Second Chancellor, Leo Von Caprivi," *Journal of Modern History,* (September 1953) 25#3 pp 234–254, in JSTOR
* Sontag, Raymond James. *Germany and England: Background of Conflict, 1848–1894* (1938) ch 9

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის იმპერია
კატეგორია:გერმანიის კანცლერები
კატეგორია:გერმანიის რაიხსკანცლერები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1831
კატეგორია:გარდაცვლილი 1899
კატეგორია:დაბადებული 24 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 თებერვალი
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
თეობალდ ფონ ბეთმან ჰოლვეგი

**თეობალდ ფონ ბეთმან ჰოლვეგი** (; დ. 29 ნოემბერი, 1856 ― გ. 2 იანვარი, 1921) — გერმანელი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, გერმანიის იმპერიის რაიხსკანცლერი 1909-1917 წლებში.

## პოლიტიკური მოღვაწეობა 
* 1905-07 წლებში: პრუსიის შინაგან საქმეთა მინისტრი. 
* 1907-09 წლებში: გერმანიის იმპერიის შინაგან საქმეთა სახელმწიფო მდივანი და რაიხსკანცლერის მოადგილე. 
* 1909-17 წლებში: გერმანიის იმპერიის რაიხსკანცლერი და პრუსიის მინისტრ-პრეზიდენტი. ეყრდნობოდა კონსერვატორებს და კათოლიკურ ცენტრისტულ პარტიას („შავ-ცისფერ ბლოკს“). აქტიური როლი შეასრულა პირველი მსოფლიო ომის მომზადებასა და გაჩაღებაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Reflections on the world war* საიტზე archive.org

კატეგორია:გერმანიის იმპერია
კატეგორია:გერმანიის კანცლერები
კატეგორია:გერმანიის რაიხსკანცლერები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1856
კატეგორია:გარდაცვლილი 2  იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
ფრედერიკ ბაზილი

**ჟან ფრედერიკ ბაზილი** (, დ. 6 დეკემბერი, 1841 — გ. 28 ნოემბერი, 1870) — ფრანგი იმპრესიონისტი.

ფრედერიკ ბაზილი დაიბადა შეძლებული პროტესტანტული ბანკირის ოჯახში. ის პროფესიით ექიმი იყო, მაგრამ მასზე დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა გუსტავ კურბეს ხელოვნებამ და მან გადაწყვიტა მხატვარი გამხდარიყო.
1862 წელს ის იწყებს სწავლას გლეირის სასწავლებელში, სადაც მან კლოდ მონე გაიცნო. ბაზილი ასევე კარგად მეგობრობდა პოლ სეზანთან, ალფრედ სისლეისა და ოგიუსტ რენუართან. ის პოზიორობდა მონეს ცნობილ სურათ „საუზმე მდელოზე“. ასევე ბაზილს ჰყავს გამოსახული მონე ტილოზე „იმპროვიზებული ჰოსპიტალი“.

ფრედერიკ ბაზილმა დიდი გავლენა განიცადა გუსტავ კურბეს, ეჟენ დე ლა კრუას, ჟან ბატისტ კამილ კოროსა და ედუარდ მანესი. მისი პორტრეტები გამოირჩევა კეთილშობილებითა და სულიერებით. განსაკუთრებული სიყვარულითაა შესრულებული რენუარის პორტრეტი (1867 წ.). ასევე აღსანიშნავია ტილო „ოჯახის წრეში“, სადაც მან მთელი თავისი ოჯახის წევრები შეკრიბა.
სურათ „სახელოსნო ლა კორდამინის 9-ში“ მხატვარმა გადმოსცა მეგობრული დამოკიდებულება. ტილოზე გამოსახულია მისი სახელოსნო, სადაც ის თავის მეგობრებთან ერთადაა; ერთი პიანინოზე უკრავს, დანარჩენი კი ალბათ ხელოვნებაზე საუბრობენ. 
ფრედერიკ ბაზილმა მონაწილეობა მიიღო პრუსია-საფრანგეთის ომში, სადაც ის 1870 წელს დაიღუპა.

## გალერეა 

სურათი:Atelier Bazille.jpg|სახელოსნო ლა კორდამინის 9–ში, პარიზი, 1870 წ.
სურათი:Frédéric Bazille - Renoir.jpg|რენუარის პორტრეტი, 1867 წ.
სურათი:Frédéric Bazille 001.jpg|ოჯახის წრეში, 1868 წ.
სურათი:Frédéric Bazille 003.jpg|ვარდისფერი კაბა, 1864 წ.
სურათი:Frédéric Bazille 002.jpg|სოფლის ხედი, 1868 წ.
სურათი:Bazille, Frédéric ~ La Toilette, 1869-70, Oil on canvas Musee Fabre, Montpelier.jpg|ტუალეტი, 1869–1870 წწ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
* Brockhaus
* Universalis

კატეგორია:ფრანგი მხატვრები
კატეგორია:იმპრესიონისტი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 6 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1841
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1870
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
შიდსის მსოფლიო დღე

thumb|შიდსთან ბრძოლის მსოფლიო დღის ემბლემა
[thumb|left|67 [მეტრი|მ სიმაღლის „პრეზერვატივი“ ობელისკზე ბუენოს-აირესში შიდსთან ბრძოლის მსოფლიო დღის აღსანიშნავად.]]
**შიდსთან ბრძოლის მსოფლიო დღე** () ყოველწლიურად 1 დეკემბერს აღინიშნება და შიდსის პანდემის მიმართ საზოგადოებაში ცნობიერების ამაღლებას ემსახურება. შიდსმა მსოფლიოში 2007 წლისთვის 25 მილიონი იმსხვერპლა, ხოლო დაახლოებით 38,6 მილიონი ვირუსმატარებელია, რაც მას ყველაზე დესტრუქციულ ეპიდემიად აქცევს ისტორიაში. მიუხედავად ბოლო დროს ანტირეტროვირუსული მკურნალობის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებისა მსოფლიოს მრავალ რეგიონში, 2005 წელს შიდსის ეპიდემიამ 3,1 მილიონი ადამიანი იმსხვერპლა; მათ შორის 570.000 ბავშვი იყო. შიდსი, რომელიც ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსით (აივი) გამოწვეული დაავადებაა, XX საუკუნის ბოლოს და XXI საუკუნის დასაწყისში გახდა ერთ-ერთი ყველაზე გლობალური საჯარო ჯანდაცვის პრობლემა. მილიონობით ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა ამ დაავადებამ, რამაც გამოიწვია პანდემია, რომელიც დღემდე აქტუალურია. შიდსთან ბრძოლის მსოფლიო დღე, რომელიც ყოველწლიურად 1 დეკემბერს აღინიშნება, სწორედ ამ გლობალური პრობლემისადმი საზოგადოების ყურადღების მისაქცევად და მის წინააღმდეგ ბრძოლისთვის მსოფლიო თანამეგობრობის გაერთიანების მიზნით დაწესდა.

აივ ინფექცია პირველად 1981 წელს აღწერეს აშშ-ში, როდესაც ჰომოსექსუალ მამაკაცებში იშვიათი დაავადებების გაზრდილი შემთხვევები გამოვლინდა. მალევე გაირკვა, რომ დაავადების გამომწვევი მიზეზი ახალი ვირუსი იყო, რომელმაც სწრაფად გავრცელდა მთელ მსოფლიოში. შიდსის ეპიდემია განსაკუთრებით მძიმედ დაეცა აფრიკის კონტინენტს, სადაც დაავადება უპირატესად სქესობრივი გზით გადაეცემოდა.

**შიდსთან ბრძოლის მსოფლიო დღის მიზნები და მნიშვნელობა**

შიდსთან ბრძოლის მსოფლიო დღის დაწესების მთავარი მიზანია საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება აივ ინფექციის საფრთხის შესახებ, სტიგმის დაძლევა, ინფიცირებული პირების მხარდაჭერა და დაავადების წინააღმდეგ ბრძოლისთვის რესურსების მობილიზება. ამ დღეს მსოფლიო მასშტაბით ტარდება სხვადასხვა სახის ღონისძიებები, რომლებიც მიმართულია აივ ინფექციის პრევენციის, მკურნალობისა და დაავადებულთა მხარდაჭერის პროგრამების პოპულარიზაციისკენ.

**შიდსთან ბრძოლის გლობალური ძალისხმევა**

ბოლო ათწლეულების განმავლობაში მნიშვნელოვანი პროგრესი იქნა მიღწეული შიდსთან ბრძოლაში. ანტირეტროვირუსული თერაპიის ხელმისაწვდომობის გაზრდამ შეამცირა აივ ინფექციით გამოწვეული სიკვდილიანობა და გააუმჯობესა ინფიცირებული პირების ცხოვრების ხარისხი. ამასთანავე, გაძლიერდა პრევენციული ღონისძიებები, როგორიცაა უსაფრთხო სექსის პრაქტიკის პოპულარიზაცია და ტესტირების ხელმისაწვდომობის გაზრდა.

**გამოწვევები და მომავალი**

მიუხედავად მიღწეული პროგრესისა, შიდსის ეპიდემია კვლავ სერიოზულ გამოწვევად რჩება. მრავალ ქვეყანაში, განსაკუთრებით განვითარებად ქვეყნებში, აივ ინფექციის მაღალი მაჩვენებელია, ხოლო მკურნალობა ხელმისაწვდომი არ არის ყველა პაციენტისთვის. ასევე, სტიგმა და დისკრიმინაცია კვლავ დიდი პრობლემაა აივ ინფიცირებული პირებისთვის.

მსოფლიო შიდსის დღის აღნიშვნის იდეა 1988 წელის შიდსის პრევენციის პროგრამით ჯანდაცვის მინისტრების სამიტზე გაჩნდა. მას შემდეგ ეს იდეა მრავალმა მთავრობამ, საერთაშორისო და საქველმოქმედო ორგანიზაციამ მიიღო მთელ მსოფლიოში.

## სქოლიო 
კატეგორია:შიდსი
კატეგორია:ცნობიერების დღეები
კატეგორია:გაეროს დღეები
ნანტი

**ნანტი** () — ქალაქი საფრანგეთის დასავლეთ ნაწილში, ატლანტის ლუარის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, მდინარე ლუარის შესართავთან. 
## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
კარლ გუცკოვი

**კარლ ფერდინანდ გუცკოვი**, *გუცკო* (; დ. 17 მარტი, 1811, ბერლინი — გ. 16 დეკემბერი, 1878, ზაქსენჰაუზენი) — გერმანელი მწერალი და დრამატურგი, თანამედროვე გერმანული სოციალური რომანის ფუძემდებელი, XIX საუკუნის შუა წლების ლიტერატურული მოძრაობის — „ახალგაზრდა გერმანიის“ აქტიური წევრი.

გუცკოვი ხელმოკლე ოჯახში გაიზარდა: მამამისი სამშენებლო მუშა იყო. ბერლინის უნივერსიტეტში თეოლოგიასა და ფილოსოფიას სწავლობდა, სადაც ჰეგელისა და შლაიერმახერის ლექციებს ისმენდა. მოგვიანებით ჰაიდელბერგსა და მიუნხენში სწავლობს. თავდაპირველად ჟურნალისტად მუშაობდა. 1838-1842 წლებში ჟურნალ „ტელეგრაფ ფიურ დოიჩლანდის“ რედაქტორი იყო.  ყურადღება მიიქცია სატირული რომანით „მაჰა გურუ, ღმერთის ამბავი“ (Maha Guru, Geschichte eines Gottes, 1833). 1835 წელს გამოაქვეყნა „ეჭვნეული ვალი“ (Wally, die Zweiflerin). რომანი იყო ქორწინების არსებულ ტრადიციებზე რელიგიურ სკეპტიციზმით შეზავებული თავდასხმა, რომელმაც საფუძველი დაუდო „ახალგაზრდა გერმანიის“ მეამბოხე მოძრაობას. თავად გუცკოვი 3 თვით დააპატიმრეს, მისი თხზულებები აკრძალეს. გათავისუფლების შემდეგ გამოაქვეყნა ტრაგედიების სერია, მათ შორის „ვერნერი, ანუ გული და სამყარო“ (Werner or Heart and World, 1840), რომელიც დიდხანს იყო გერმანული თეატრების რეპერტუარის ნაწილი, ასევე „ტარტუფის მოდელი“ (Das Urbild des Tartüffe, 1844) და „ურიელ აკოსტა“ (Uriel Acosta, 1846). 1847 წელს დრეზდენის სამეფო თეატრის ლიტერატურული კონსულტანტი გახდა. 1850 წელს გამოაქვეყნა „სულიერების რაინდის“ პირველი წიგნი, რომელიც თანამედროვე გერმანული სოციალური რომანის დასაბამად ითვლება. მისი უკანასკნელი მნიშვნელოვანი თხზულება „რომის ჯადოქარი“ (Der Zauberer von Rom, 1858-1861) სამხრეთ გერმანიაში რომის კათოლიკეთა ცხოვრებას ეხება.    

საქართველოში განსაკუთებული პოპულარობით სარგებლობდა გუცკოვის პიესა „ურიელ აკოსტა“, რომელიც 1880-იანი წლების დასაწყისში საქართველოში საგასტროლოდ ჩამოსულმა მოსკოვის მცირე თეატრმა წარმოადგინა. 1887 წელს ჟურნალ „თეატრში“ პიესის ქართული თარგმანი დაბეჭდა იოსებ ბაქრაძემ, სცენაზე წარმოადგინა ქუთაისის დრამატულმა დასმა (ურიელის როლს ასრულებდა კოტე მესხი). ქართული თეატრალური ხელოვნების ისტორიაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია „ურიელ აკოსტას“ კოტე მარჯანიშვილისეული დადგმა (1929, პიესის მთარგმნელი ვალერიან გაფრინდაშვილი, რეჟისორი გრიგოლ სულიაშვილი, მხატვარი პეტრე ოცხელი, ქორეოგრაფი დავით მაჭავარიანი, კომპოზიტორი თამარ ვახვახიშვილი, მთავარ როლებს ასრულებდნენ უშანგი ჩხეიძე და ვერიკო ანჯაფარიძე), რომელმაც ქართული თეატრის აღორძინებას დაუდო სათავე. 

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*Works by Karl Gutzkow at Zeno.org 
*Works by Karl Gutzkow at Project Gutenberg

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:გერმანელი დრამატურგები
კატეგორია:დაბადებული 1811
კატეგორია:გარდაცვლილი 1878
კატეგორია:ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:იენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ბერლინელი მწერლები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი რომანისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი დრამატურგები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
ურიელ აკოსტა

[250px|thumb|[უშანგი ჩხეიძე ურიელ აკოსტას როლში, ქუთაისი 1929, ნახატი პეტრე ოცხელი]]
**ურიელ აკოსტა** ან **ურიელ და კოსტა** (Uriel da Costa; დ. დაახ. 1585 – გ. აპრილი, 1640) — პორტუგალიელი ებრაელი ფილოსოფოსი და სკეპტიკოსი.

აკოსტას დაბადების სახელი იყო გაბრიელ და კოსტა. დაიბადა პორტოში. მისი ოჯახი იუდაიზმიდან კათოლიკობაზე მოექცა ებრაელთა დევნის თავიდან ასაცილებლად. მამამისი ღრმად მორწმუნე კათოლიკე გახდა და მღვდლად მსახურობდა. თავად ურიელ აკოსტაც თავდაპირველად სამღვდელოებას მისდევდა. თუმცა მან იცოდა საკუთარი ებრაული წარმომავლობის შესახებ და სტუდენტობის პერიოდში იუდაიზმზე დაბრუნებას ფიქრობდა. მამის გარდაცვალების შემდეგ, მან ფრთხილად დაიწყო მისი მიზნის ოჯახისთვის განდობა. შედეგად, 1617 წელს მთელმა ოჯახმა იუდაიზმზე მოქცევა გადაწყვიტა და პორტუგალიიდან ამსტერდამში გადაიხვეწა, რომელიც იმხანად სეფარდული დიასპორის ცენტრი ხდებოდა.

თუმცა ნიდერლანდებში ჩასვლისთანავე აკოსტას გული აუცრუვდა იქ გავრცელებული იუდაიზმის პრაქტიკაზე. მისი აზრით, რაბინთა მმართველობა ზედმიწევნით იყო ჩაფლული რიტუალიზმში და კანონების მიმდევრობაში. 1624 წელს გამოქვეყნებულ წიგნში "ფარისეველთა ტრადიციების კვლევა", მან სულის უკვდავობის ფუნდამენტური იდეა კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა. აკოსტას რწმენით, ეს იდეა ბიბლიურ იუდაიზმში არ იყო ხაზგასმული, არამედ უფრო რაბინების ფორმულირებას ჰგავდა. ამ ნაშრომში ასევე მითითებული იყო რაბინისტული იუდაიზმის ბიბლიური იუდაიზმიდან გადახრები. მისი აზრით, რაბინისტული  იუდაიზმი მექანიკური ცერემონიებისა და პრაქტიკის ნაკრები იყო და სულიერი და ფილოსოფიური კონცეფციები სრულიად გამოსცლოდა.

ამ წიგნმა საზოგადოებაში დიდი წინააღმდეგობა გამოიწვია. ის სახალხოდ დაწვეს. აკოსტა ამსტერდამის რაბინისტული მმართველობის სხდომაზე დაიბარეს იუდაიზმისა და ქრისტიანობის მკრეხელობისთვის განსასჯელად. მას მნიშვნელოვანი ჯარიმა დაეწესა იუდაიზმიდან განდევნასთან ერთად.

## რესურსები ინტერნეტში
* ურიელ აკოსტას ტრაგიკული ცხოვრება 

კატეგორია:ებრაელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:პორტუგალიელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1640
დიუსელდორფი

**დიუსელდორფი** (გერმ. '''') — ქალაქი გერმანიაში, ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის დედაქალაქი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გერმანიის დიდი ქალაქების სია

კატეგორია:ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიის ქალაქები
კატეგორია:გერმანიის ფედერალური მხარეების დედაქალაქები
დორტმუნდი

**დორტმუნდი** () — ქალაქი გერმანიაში, ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიაში. 

## იხილეთ აგრეთვე
*გერმანიის დიდი ქალაქების სია

კატეგორია:დორტმუნდი
ერთიანი რუსეთი

**ერთიანი რუსეთი** ( „ედინაია როსია“) — რუსეთის ფედერაციის პოლიტიკური პარტია, რომელიც საკუთარ თავს ცენტრისტულად მოიხსენიებს. დაარსდა 2001 წლის აპრილში იური ლუჟკოვის, ევგენი პრიმაკოვისა და მინტიმერ შაემიევის პარტია „სამშობლო - სრულიად რუსეთისა“ და „რუსეთის ერთობის პარტიის“ (სერგეი შოიგუსა და ალექსანდრ კარელინის მეთაურობით) გაერთიანებით.

2003 წლის საპარლამენტო არჩევნებში „ერთიანმა რუსეთმა“ პარტიული ხმებით 37 % დააგროვა. 2005 წლის იანვრისთვის კი 450-დან 305 ადგილი ეჭირა, რაც მას კონსტიტუციური უმრავლესობის სტატუსს ანიჭებს. 2009 წელს მან ქვეყნის ადგილობრივ არჩევნებში გაიმარჯვა და სადეპუტატო მანდატების 80% მოიპოვა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* პარტიის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:2001 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ლესბოსის ღვინო

მინი|კუნძული ლესბოსი
**ლესბოსის ღვინო** — ეგეოსის ზღვაში ბერძნული კუნძული ლესბოსიდან არის. კუნძულს ღვინის წარმოების ხანგრძლივი ისტორია აქვს, რომელიც ძვ. წ. VII საუკუნით თარიღდება, როდესაც ის ჰომეროსმა პირველად მოიხსენია საკუთარ ნაწარმოებში. ამ პერიოდში ეს კუნძული ბერძნულ ბაზარზე ღვინის გასაღებაში კუნძულ ხიოსს ეჯიბრებოდა. აპოკრიფულ წერილებში ნახსენების პოეტი საფოს ერთ-ერთი ძმა, როგორც ვაჭარი, რომელიც ლესბოსის ღვინოს ყიდდა ეგვიპტეში ბერძნულ დასახლება ნაუკრატისში. ყველაზე გავრცელებული ლესბოსური ღვინო ცნობილი იყო სახელით პრამნიული. ლესბოსური ღვინის პოპულარობა რომის პერიოდშიც გაგრძელდა და მას დიდად აფასებდნენ ეგეოსის სხვა ღვინოებთან ერთად ხიოსიდან, თასოსიდან და კოსიდან.

## სქოლიო 
კატეგორია:ღვინოები
ჰირამი აჰმედ ფაშას მეჩეთი

thumb|აჰმედ ფაშას მეჩეთი დღეს.
**ჰირამი აჰმედ ფაშას მეჩეთი** (თურქ: Hırami Ahmet Paşa Mescidi) — ყოფილი მართლმადიდებლური ეკლესია, რომელიც ოსმალებმამეჩეთად გადააკეთეს. პატარა ეკლესია, ერთ-ერთი წმინდა იოანე ნათლისმცემლისადმი მიძღვნილი 36 ეკლესიიდან კონსტანტინოპოლში, იყო ამავე სახელობის მონასტრის ნაწილი. ის, ასევე, ყველაზე მცირე დღემდე შემორჩენილი კონსტანტინოპოლის ბიზანტიური ეკლესიაა და არასდროს შეუსწავლიათ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Byzantium 1200 - Saint John the Baptist en to Trullo

კატეგორია:სტამბოლის მეჩეთები
კატეგორია:კონსტანტინოპოლის ეკლესიები
ფრიდონ თოდუა

**ფრიდონ თოდუა** (დ. 9 იანვარი, 1944, ზუგდიდი, საქართველოს სსრ — გ. 7 ოქტომბერი, 2017) —  ქართველი ექიმი, თანამდებობის პირი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი.
## ბიოგრაფია
დაიბადა 1944 წელს ზუგდიდში. 1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1968-1991 წლებში მუშაობდა ალექსანდრე ვიშნევსკის სახელობის ქირურგიის ინსტიტუტში რიგითი ექიმიდან წამყვანი განყოფილების ხელმძღვანელამდე.   

1991  წელს თბილისში დააარსა კლინიკო-დიაგნოსტიკური ცენტრი, რომელსაც შემდგომში კლინიკური მედიცინის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის სტატუსი მიენიჭა და 2017 წლამდე იყო მისი უცვლელი დირექტორი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1984), პროფესორი (1989), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (2001). 1995-2017 წლებში იყო „საქართველოს რადიოლოგთა ასოციაციის“ და „ტელემედიცინის ასოციაციის“ პრეზიდენტი, საქართველოს სამედიცინო აკადემიის აკადემიკოსი.

1998-2017 წლებში — ჟურნალ „საქართველოს რადიოლოგიის მაცნე“ მთავარი რედაქტორი, საქართველოს ჯანმრთელობის სამინისტროს რეზიდენტურის პროგრამდირექტორი სპეციალობაში „რადიოლოგია“, სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის და ივ.ჯავახიშვილის სახ. სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო რადიოლოგიის კათედრების გამგე. 2001 წლიდან საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მთავარი რადიოლოგია. 2005 წელს არჩეულია საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პერზიდენტად და საზოგადოებრივი ტელევიზიის სამეურვეო საბჭოს წევრად.

2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი  (ზუგდიდის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“. 

ფრიდონ თოდუა   ევროპის, ამერიკისა და რიგი საერთაშორისო რადიოლოგიური და ქირურგიული ასოციაციების წევრია. ასევე, საქართველოს სწავლულ ექსპერტთა საბჭოს, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში სახელმწიფო პრემიების მიმნიჭებელი კომიტეტის, სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის პროფესორთა საბჭოს, ჯანმრთელობის სამინისტროს მრჩეველთა საბჭოს, სამედიცინო ეთიკის და სხვა მრავალი საბჭოსა და კომისიის წევრი. არის რამდენიმე ქართული და უცხოური სამეცნიერო ჟურნალის სარედაქციო კოლეგიის წევრი.

500-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, 8 მონოგრაფიის და 15 გამოგონების ავტორი. 200-ზე მეტი საერთაშორისო სამეცნიერო ფორუმის მონაწილე. 15 სადოქტორო და 44 საკანდიდატო დისერტაციის სამეცნიერო ხელმძღვანელი.

არის საბჭოთა კავშირის (1988) და საქართველოს (1996) სახელმწიფო პრემიების ლაურეატი მეცნიერების დარგში. დაჯილდოებულია მრავალი ორდენითა და მედლით. არის თბილისის საპატიო მოქალაქე.

## რესურსები ინტერნეტში
*

 

კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ქართველი რადიოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:გარდაცვლილი  7 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1998)
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ზუგდიდში დაბადებულები
კაბენის მონასტერი (ახალგორის მუნიციპალიტეტი)

მინი|მარჯვნივ|კაბენის მონასტერი
მინი|მარჯვნივ|კაბენის მონასტერი
**კაბენის მონასტერი** — IX საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, მონასტერი ახალგორის მუნიციპალიტეტში სოფელ ყანჩავეთის მახლობლად. XIII საუკუნეში საფუძვლიანად გადაუკეთებიათ. განირჩევა რამდენიმე სამშენებლო ფენა. თავდაპირველად „თავისუფალი ჯვრის“ ტიპის გუმბათოვანი ნაგებობა ყოფილა, უძველეს ფენას მიეკუთვნება რვაწახნაგა ყელზე აღმართული გუმბათი, ნალისებრი ფორმის აფსიდი, 4 გუმბათქვეშა თაღი და საყრდენების ნაწილი. საშენ მასალად გამოყენებულია თეთრი, ნასვრეტებიანი ტუფი (კონსტრუქციულ ელემენტებში) და რიყის ქვა. კვადრატიდან წრეზე გადასვლა ხდება ტრომპებით. გუმბათსა და გუმბათის ყელზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები, რომლებიც, საღებავებით შესრულებული სამხრეთ ფასადის წარწერაში მოხსენებულ პირთა მიხედვით, IX საუკუნის დასაწყისს მიეკუთვნება. 1908 წლისთვის მონასტერი დანგრეული იყო. მონასტერში ინახებოდა ყანჩავეთის ტყავის სახარება.

2006 წლის 7 ნოემბერს მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
**Меписашвили Р. С., Цинцадзе В. Г.,* Архитектура нагорной части исторической провинции Грузии - Шида-Картли, Тб., 1975;
**Чубинашвили Г. Н.,* Архитектурные памятники VIII   и IX  веков в Ксанском ущелье, «ქართული ხელოვნება», 1942, ტ. 1;

## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ ოსეთის დროებით ადმინისტრაციულ ერთეულში
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
კაბერის წმინდა გიორგის ეკლესია

**კაბერის წმინდა გიორგის ეკლესია** —  არქიტექტურული ძეგლი შიდა ქართლის მხარეში კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გოსტიბედან 1 კმ-ზე. ნასოფლარ კაბერის ტერიტორიაზე. ასომთავრული წარწერის თანახმად ეკლესია აგებულია 1014–1027 წლებში. შენობა დაზიანებულია: კამარა ჩანგრეულია, გადარჩენილია მხოლოდ კონქი და დასავლეთ კედელი, ლავგარდანი აღარ აქვს. 

ეკლესია დარბაზულია (12,7 X 11,9 მ), ნაგებია არათანაბარი ზომის უხეში რუხი ფერის ქვით; ინტერიერის კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია კარგად დამუშავებული კვადრები, ხოლო კედლები ამოყვანილია წვრილი ქვით და შელესილია. შიგნიდან თაღოვანი, გარედან არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ოდნავ შემაღლებული ნალისებრი აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, გვერდებზე — სწორკუთხა ნიშები. კამარა ეყრდნობოდა ქვემოთკენ მომრგვალებულ კონსოლებზე შეკიდულ საბჯენ თაღებს. გადარჩენილი სატრიუმფო და დასავლეთ კედლის თაღები ოდნავ შეისრული ფორმისაა. სამხრეთ კედელში გაჭრილია ორი სარკმელი. დარბაზის ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში სარკოფაგია. ეკლესიის კედლებზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები.

აღმოსავლეთ ფასადის კედელს განსაკუთრებულ მხატვრულ ელფერს ანიჭებს მოსაპირკეთებელი ქვების წყობა. აქ სარკმლის სათაურზე გამოსახულია სამი რელიეფური ჯვარი. დასავლეთ ფასადის ცენტრში ჩადგმულია ღია ყვითელი ფერის ოთხკუთხა ქვა, რომელსაც შემოვლებული აქვს ამობურცული განიერი ლილვი. ქვაზე შვიდსტიქონიანი ასომთავრული სამშენებლო წარწერაა, რომელშიც გარდა ეკლესიის აშენების თარიღისა და აღმშენებლის ასად სანივაჯის ძისა ნახსენები არიან გიორგი მეფე და მელქისედეკ კათალიკოსი, სოფრონ ბედიელი მთავარეპისკოპოსი. წარწერიანი ქვის გასწვრივ, ვიწრო სწორკუთხა ყვითელ ქვაზე ამოკვეთილია შეღრმავებული ჯვარი. ასეთივე ჯვარია ფასადის ქვედა ნაწილის მარჯვენა კუთხეში, მოზრდილ ქვაზე. ლავგარდანი შედგენილი იყო ირიბად ჩაკვეთილი სიბრტყისა და ვიწრო თაროსაგან.

ეკლესიას ორი მინაშენი აქვს: ჩრდილოეთით — სამკვეთლო, სამხრეთით — ეგვტერი. სამკვეთლო ეკლესიას უკავშირდება სამხრეთ კედელში გაჭრილი კარით. ოდნავ შემაღლებულ ნალისებრ აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი ნიშია. სარკმელს ვიწრო თავსართი აქვს. სამკვეთლოში იატაკი აყრილია და საფლავის ქვები ჩანს. ეგვტერი ეკლესიის სამხრეთ კედლის მთელ სიგრძეზე მოგვიანებით მიუშენებიათ. მას აღარ აქვს კამარა და კედლების ნაწილი. თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია, ეკლესიის კარის პირდაპირ. აფსიდი ნახევაწრიულია. ეგვტერის კამარის ქუსლს ქმნის ეკლესიის სამხრეთ კედლის გასწვრივ აგებული ქვიშაქვის დაბალი ხუთმალიანი თაღი.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიის და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ. 
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:XI საუკუნის ეკლესიები
გრიგოლ კაბისოვი

**გრიგოლ არსენის ძე კაბისოვი** (დ. 8 მარტი, 1914, ჯავა — გ. 11 მარტი, 1975, ქ. ცხინვალი) — ოსი მსახიობი და რეჟისორი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

## ბიოგრაფია 
1941 წელს დაამთავრა ლენინგრადის ნ. ოსტროვსკის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი. 1941 წლიდან მოღვაწეობდა ცხინვალის კ. ხეთაგუროვის სახელობის სახელმწიფო დრამატულ თეატრის ოსურ დასში ჯერ როგორც მსახიობი, ხოლო მოსკოვის სამხატვრო თეატრის ორწლიანი სარეჟისორო კურსების დამთავრების შემდეგ — როგორც რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. მისი დადგმებიდან აღსანიშნავია მიხეილ შოლოხოვის „სასიძო კაცი“, დ. თუაევის „ფასის ოცნება“ და „ობლების დედა“. გრიგოლ ბერძენიშვილის „მშვიდობის მტრედები“, ვალერიან კანდელაკის „მაია წყნეთელი“ და სხვა. დაჯილდოებულია მედლებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ოსი მსახიობები
კატეგორია:ოსი რეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1914 
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1975
კატეგორია:ჯავის რაიონში დაბადებულები
კაბიწი

**კაბიწი** — მარცვლეულის საწყაო ახლო და შუა აღმოსავლეთის ქვეყნებში. საქართველოში ფართოდ იყო გავრცელებული VI-XVI საუკუნეებში, იშვიათად ხმარობდნენ XVII-XVIII საუკუნეებშიც. XIII-XV საუკუნეების I ნახევარში კაბიწი საშუალოდ შეადგენდა 10 კგ. XV საუკუნის II ნახევარში და XVI საუკუნეში — 17,8 კგ. XVIII საუკუნის დასაწყისში კაბიწი სამკოდიანი (90 კგ) საწყაო იყო და თაღარს შეესაბამებოდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია: მასის საზომი ერთეულები
თაღარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**თაღარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* თაღარი — ნატურალური გადასახადი
* თაღარი — მარცვლეულის საწყაო
*თაღარი — თიხის ჭურჭელი
თაღარი (ერთეული)

**თაღარი** — მარცვლეულის საწყაო ირანსა (XIII საუკუნიდან) და საქართველოში (XVIII-XIX საუკუნეებში). ირანში თაღარი 100 თავრიზულ მანს (83,2 კგ) შეადგენდა, საქართველოში კი — 30 ლიტრას  (დაახლოებით 90-100 კგ).

## ლიტერატურა
კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
ოქროსფერი წყალმცენარეები

**ოქროსფერი წყალმცენარეები** () — უმდაბლესი მცენარეების ტიპი, აერთიანებს თავისუფლად მცხოვრებ ან მიმაგრებულ ერთუჯრედიან, კოლონიურ, იშვიათად მრავალუჯრედიან ფორმებს. მათი სხეულის სიგრძე 2 სმ აღწევს. ოქროსფერი წყალმცენარეებს მოოქროსფრო-ყვითელ ან რუხ შეფერვას აძლევს ქლოროპლასტში არსებული ქლოროფილი და ყვითელი პიგმენტი — ფიკოქრიზინი. ასიმილაციის პროდუქცია ლეიკოზინი, ნაწილობრივ — ცხიმი. ოქროსფერი წყალმცენარეები ავტოტროფული ორგანიზმებია, ზოგიერთი მათგანი იყენებს მზა ორგანულ ნივთიერებებსაც. ოქროსფერი წყალმცენარეების ერთუჯრედიანი ფორმების უმრავლესობა აქტიურად მოძრაობს შოლტებით ან ფსევდოპოდიუმებით. მრავლდებიან დაყოფით და ზოოსპორებით. რამდენიმე სახეობა მრავლდება სქესობრივადაც. ზოგჯერ ქმნიან კაჟოვან ცისტებს. ძირითადად მტკნარი წყლის ორგანიზმებია, იშვიათად ვხვდებით ზღვის ფორმებსაც. 

## ლიტერატურა 
* *ნ. ა. კომარნიცი, ლ. ვ. კუდრიშოვი, ა. ა. ურანოვი*, „მცენარეთა სისტემატიკა“, გვ. 38, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, თბ., 1973

კატეგორია:ოქროსფერი წყალმცენარეები
პიროფიტული წყალმცენარეები

**პიროფიტული წყალმცენარეები** () — უმდაბლეს მცენარეთა განყოფილება. ძირითადად მოძრავი, ზოგჯერ უძრავი, ერთუჯრედიანი, კოლონიური, იშვიათად ძაფნაირი ორგანიზმებია. ნაწილი უჯრედებისა შიშველია, ზოგჯერ დაფარულია მრავალკუთხიანი ფარებისაგან შემდგარი ორნაწილიანი ჯავშნიანი გარსით. პიროფიტული წყალმცენარეებს აქვთ 1 ან 2 შოლტი. ქრომატოფორები შეიცავს a და c ქლოროფილს და მოყავისფრო პიგმენტებს. პიროფიტული წყალმცენარეები ავტოტროფული და ჰეტეროტროფული ორგანიზმებია; სამარაგო პროდუქტია სახამებელი, იშვიათად ზეთი. ზოგიერთ აქვს მფეთქავი ვაკუოლი და თვალაკი. გამრავლება ხდება დაყოფით, ზოოსპორებით, აპლანოსპორებით. სქესობრივი პროცესი იშვიათია. პიროფიტული წყალმცენარეები ცხოვრობენ მტკნარ წყალში და ზღვაში. იწვევენ წყლის „აყვავებას“.
## ლიტერატურა 
* *ნ. ა. კომარნიცი, ლ. ვ. კუდრიშოვი, ა. ა. ურანოვი*, „მცენარეთა სისტემატიკა“, გვ. 38, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, თბ., 1973

კატეგორია:პიროფიტული წყალმცენარეები
ევგლენასნაირი წყალმცენარეები

მინი|250პქ|*Euglena viridis*
**ევგლენასნაირი წყალმცენარეები** () — ერთუჯრედიანი, უფრო იშვიათად კოლონიური წყალმცენარეები, ვეგეტაციურ მდგომარეობაში მოძრავები, შიშვლები და მწვანე ფერის არიან. სახამებელი არ გააჩნიათ. სქესობრივი პროცესი, ისიც საეჭვოდ, ჯერჯერობით აღნიშნულია მხოლოდ რამდენიმე წარმომადგენელში.

## ლიტერატურა 
* *ნ. ა. კომარნიცი, ლ. ვ. კუდრიშოვი, ა. ა. ურანოვი*, „მცენარეთა სისტემატიკა“, გვ. 38, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, თბ., 1973

კატეგორია:ევგლენოზოები