open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ათენის მეორე საზღვაო კავშირი

300პქ|მინი|მარჯვნივ|ათენის მეორე საზღვაო კავშირის რუკა
**ათენის მეორე საზღვაო კავშირი** — ძველბერძნულ ქალაქ-სახელმწიფოთა სამხედრო-პოლიტიკური გაერთიანება ათენის ხელმძღვანელობით.

პელოპონესის ომში ათენის საბოლოო განადგურების შემდეგ (ძვ. წ. 404) ათენის პირველი საზღვაო კავშირი (ე.წ. დელოსის კავშირი) ოფიციალურად დაიშალა. ამის მიუხედავად, მეოთხედი საუკუნის შემდეგ, როდესაც ათენმა მეტ-ნაკლებად აღიდგინა თავისი საზღვაო კავშირები და სამხედრო ძალა, წამოიწყო ადრინდელი სამხედრო-პოლიტიკური ერთობის აღდგენის მცდელობა. ძვ. წ. 378 წელს ათენის სახალხო კრების დადგენილებით გამოცხადდა ახალი, ათენის მეორე საზღვაო კავშირის შექმნა, რომლის რელიგიურ ცენტრად დელოსი დარჩა. კავშირის ორგანიზაცია აშენდა ხაზგასმულად თანასწორუფლებიანობის საწყისებზე: ყველა საკითხი უნდა გადაწყვეტილიყო ერთობლივად — ათენის სახალხო კრებისა და საკავშირო საბჭოს (სინედრიონის) მიერ. მოკავშირეებთან არასასურველი კოლიზიების აცილების მიზნით, ათენელებს დაევალათ არ შეექმნათ მოკავშირე ქალაქების მიწებზე კლერუქიები, არ განეთავსებინათ ამ ქალაქებში თავისი გარნიზონი, არ გადაეხდევინებინა სკავშირო გამოსაღები — ფოროსი. კავშირში შევიდა 75-მდე ქალაქი. ახალი გაერთიანება ერთობ არამტკიცე აღმოჩნდა: ათენელები მალევე დაუბრუნდნენ საკუთარ დიდმპყრობელურ პოლიტიკას (მოხალისეობრივი შენატანის — სინტაქსისის — სახით აღადგინეს ფულადი გამოსაღების პრაქტიკა, მოკავშირეთა მიწებზე დაიწყეს კლერუქიების შექმნა და ა.შ.), და 357 წელს ქალაქების ნაწილი (ქიოსი, როდოსი, კოსი და ბიზანტიონი) განუდგნენ ათენს. ათენის მცდელობები, მორჩილებაში მოეყვანა აჯანყებულები (ე.წ. მოკავშირეთა ომი, 357–355), წარმატებით ვერ დასრულდა. ზომით ძლიერ შემცირებული ათენის მეორე საზღვაო კავშირი არსებობდა ძვ. წ. 338 წლამდე, სანამ ბერძნების დამმარცხებელი მაკედონელი მეფის, ფილიპე II-ის მოთხოვნით, იგი არ გაუქმდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბერძნულ ქალაქ-სახელმწიფოთა ფედერაციები
ოსტეოქონდრომა

მინი|ბარძაყის ძვლის ოსტეოქონდრომა
**ოსტეოქონდრომა** — ძვლოვანი და ხრტილოვანი ქსოვილისგან განვითარებული კეთილთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც ძვლის სიმსივნეების დიაგნოზების 10-15%ია.

ოსტეოქონდრომა ძირითადად ვითარდება ბავშვობის ასაკში, როცა ძვლის ინტენსიური ზრდა მიმდინარეობს. ყველაზე ხშირად წარმონაქმნი გვხვდება ბარძაყზე(30%), წვივზე(15-20%) და მხარზე(10-20%) . შედარებით იშვიათად ბეჭზე, მტევანზე,ტერფზე,მენჯსა და ხერხემალზე.

ექიმებმა ჯერ ზუსტად არ იციან, თუ რატომ და საიდან ვითარდება ოსტეოქონდრომა, ამიტომ დაავადების თავიდან აცილების რჩევებსაც ვერ იძლევიან. არსებობს ვარაუდი, რომ ოსტეოქონდრომის განვითარება შეიძლება უკავშირდებოდეს კონკრეტული გენის დაზიანებას. ასეთი გენია EXT 1(exostosin glycosyltransferase 1). ეს გენი ადამიანის მერვე ქრომოსომაშია ლოკალიზებული და პასუხისმგებელია მნიშვნელოვანი ცილების წარმოებაზე,სისხლის შედედების პროცესზე,სისხლძარღვის კედლის შექმნაზე და სიმსივნური უჯრედების წარმოქმნაზე. სწორედ ამ გენის დეფექტი შეიძლება იყოს ოსტეოქონდრომის, ანუ სიმსივნური წარმონაქმნის ფორმირების მიზეზი.

ოსტეოქონდრომის დიაგნოზი ყველაზე ხშირად აქვთ 10-30 წლის ასაკის ადამიანებს.

დაავადება თავდაპირველად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს , პროცესის განვითარებასთან ერთად, შეინიშნება რამდენიმე მიმანიშნებელი სიმპტომი:

-უმტკივნეულო, პატარა გამონაზარდი სახსრის მახლობლად. ყველაზე ხშირად მუხლის და მხრის სახსართან.

-ტკივილი მოძრაობის დროს, რადგან შეიძლება ოსტეოქონდრომა მდებარეობდეს მყესის ქვეშ.

-თუ სიმსივნე აწვება რომელიმე ნერვს, ვითარდედბა დაბრუჟების და ჩხვლეტის შეგრძნება კონკრეტულ კიდურზე.

-ძალიან იშვიათია, თუმცა ოსტეოქონდრომა ზოგჯერ ცვლის სიხლის მიმოქვევასაც, რაც გამოიხატოს პულსის ცვლილებით ან კიდურის ფერის შეცვლით.

-შეშუპება,ტკივილი და შეწითლება იმ შემტხვევაში, თუ შემთხვევით მოხდა ოსტეოქონდრომის მოტეხვა.

ოსტეოქონდრომის ყველაზე საშიში გართულებაა მისი ავთვისებიან ქონდროსარკომად გარდაქმნა. თუ წარმომაქმნის გარშემო, ხრტილოვანი საფარი 1,5 სმ-ზე მეტია, იმატებს მისი განვითატების რისკი.

ოსტეოქონდრომა საჭიროებს ქირურგიულ ოპერაციას.

##### რესურსები ინტერნეტში: 
https://radiopaedia.org/articles/osteochondroma

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:სიმსივნე
კატეგორია:ძვალი
კლერუქია

**კლერუქია** ( — მიწის ნაკვეთის, კლერის, ფლობა; <  – მიჩენილი მიწა და  – ფლობა) — სამხედრო-სამიწათმოქმედო დასახლება ძველ საბერძნეთში (უმთავრესად ათენში), რომელიც სახელმწიფოს მიერ იყო დაარსებული დაქვემდებარებულ ტერიტორიებზე. მის მაცხოვრებლებს — კლერუქებს მიჩენილი ჰქონდათ მიწები, სადაცვლოდ კი ამ დაქვემდებარებული ქალაქების გარნიზონში მსახურება ევალებოდათ. ამგვარ პრაქტიკას ძვ. წ. VI საუკუნეში სათავე დაუდო ათენმა, როდესაც მეგარისათვის წართმეულ კუნძულ სალამინზე რამდენიმე ასეული კლერუქი დაასახლა, შემდეგ კი ასეთი 4 ათასი კოლონისტი შეიყვანა კუნძულ ევბეაზე მსხვილი მიწათმფლობელებისათვის (ჰიპობოტებისათვის) ჩამორთმეულ მიწებზე. ათენის კლერუქიების სისტემამ თავის აპოგეას მიაღწია ძვ. წ. V საუკუნეში, დელოსის კავშირის შექმნის შემდეგ (ძვ. წ. 478/477), რომელიც მალევე ათენის სახელმიფოდ — არქედ გადაიქცა. ათენელმა სტრატეგმა კიმონმა კლერუქების დიდი პარტია შეიყვანა მის მიერ დაპყრობილ კუნძულ სკიროსზე, ხოლო პერიკლეს დროს ათენელი კოლონისტები გაჩნდნენ ნაქსოსზე, ანდროსზე, თრაკიის ქერსონესში, სამხრეთ იტალიასა და შავიზღვისპირეთში; მათმა საერთო რაოდენობამ 10 ათასს მიაღწია. პერიკლეს სიკვდილის შემდეგ 3 ათასამდე კლერუქი დაასახლეს აჯანყებულ და შემდეგ დამარცხებულ კუნძულ ლესბოსის მცხოვრებთა მიწებზე.

ათენელი კლერუქები ათენის მოქალაქის სტატუსს ინარჩუნებდნენ, მიჩენილ მიწებს კი სხვადასხვაგვარად განაგებდნენ: შეეძლოთ მასზე საკუთარი მეურნეობა გაეშენებინათ, ან ადგილობრივი მოსახლეობისათვის იჯარით მიეცათ (როგორც ეს ლესბოსზე მოხდა). დაქვემდებარებულ ქალაქთა მიწებზე კლერუქების შეყვანა ათენის სახელმწიფოს ერთდროულად ორი საკითხის გადაწყვეტის შესაძლებლობას აძლევდა: საკუთარ აგრარულ მოსახლეობას ჭარბი ნაწილისაგან ათავისუფლებდა და კონტროლის ქვეშ ჰყავდა თავისი მოკავშირეები. ასე გაგრძელდა ძვ. წ. V საუკუნის ბოლომდე, როდესაც ათენი პელოპონესის ომში დამარცხდა და საჭირო გახდა თავისი კლერუქები უკან გამოეხმო. 

ელინისტურ ეპოქაში (ძვ. წ. III–II სს.), კერძოდ პტოლემეების ეგვიპტეში, კლერუქები ეწოდებოდათ დაქირავებულ მებრძოლებს, რომლებიც სამხედრო სამსახურის სანაცვლოდ მმართველებისგან მიწებს იღებდნენ.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბერძნული კოლონიზაცია
ინდოეთის ოკეანის პორტებისა და ნავსადგურების სია

ქვემოთ მოცემულია **ინდოეთის ოკეანის პორტებისა და ნავსადგურების სია**.

 შრი-ლანკაში]]

, Navi Mumbai]]
, Gujarat]]
, Andhra Pradesh]]
, Kerala]]
, Tamil Nadu]]
, Mauritius]]
 in Sri Lanka]]

ინდოეთის ოკეანე
შერმაზანას საყდარი

**შერმაზანას საყდარი** — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფოლადაურში.

ეკლესია მცირე ზომის დარბაზული ნაგებობაა. ნაგებია ნატეხი სხვადასხვა სახის ქვით დუღაბზე. შესასვლელი დასავლეთი კედლის კუთხეშია გაკეთებული. აღმოსავლეთის და სამხრეთი კედლის სარკმლები თაღოვანია. შებრტყელებული ნახევარწრის ფორმის აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი, რომელზეც არასრული ნახევარსფერული კონქის საბჯენი თაღია გადაყვანილი. სარკმელი შედარებით მაღალზეა გაჭრილი და ზემოთ მხარეს ჩამოშლილია. სარკმლის ორივე მხარეს ფართო, თაღოვანი ნიშებია გაკეთებული, როგორც ჩანს ეს მცირე ეკლესიის ფუნქციას ასრულებდა სოფელში.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
რეინოს ფენომენი

მინი|რეინოს ფენომენი
**რეინოს ფენომენი,** იგივე რეინოს სინდრომი  არის პერიოდული ვაზოსპაზმითა და კიდურების იშემიით გამოწვეული მდგომარეობა,რომელიც ვითარდება სიცივის ან ემოციური სტიმულის საპასუხოდ. სინდრომი იწვევს კიდურების ნაწილების დამახასიათებელ სამფაზიან ცვლილებებს(სიფითრე,სილურჯე და სიწითლე). ცვლილებები უპირატესად ვითარება  მტევნის ან ტერფის თითებზე. 

რეინოს ფენომენი შეიძლება იყოს პირველადი,როგორც დამოუკიდებელი დაავადება გაღიზიანების  საპასუხოდ  და მეორადი,რომელიც თან სდევს სხვა ძირითად დაავადებას. მეორადი რეინოს ფენომენი ძირითადად გვხვდება შემაერთებელქსოვილოვანი სისტემური დაავადების ფონზე. 

მინი|რეინოს ფენომენის პირველი(სიფითრის)და მეორე სტადია(სილურჯის)

კვლევები აჩვენებს,რომ რეინოს ფენომენის სიმპტომები აღენიშნებათ მამაკაცთა 3-12,5%ს და ქალთა 6-20%ს. 

ალტ=|მინი|სისხლძარღვთა შევიწვროვება რეინოს ფენომენის დროს
კლასიკური შეტევის დროს პირველ ეტაპზე თითები უეცრად ფითრდება, იღებს მოთეთრო ფერს.(მკვდარი თითის სტადია) მოგვიანებით,მეორე სტადიაში კი სიფერმკრთალე სილურჯეში გადადის(ციანოზი).შემდეგი ეტაპი მოლურჯო ფერიდან მოწითალოში გადასვლაა.დაავადების მძიმედ მიმდინარეობისას ვითარდება ბუშტუკები თითების კანზე, ჩნდება ნეკროზული უბნებიც.

**ლიტერატურა**:

Diagnosis and management of Raynaud’s phenomenon

კატეგორია:რევმატოლოგია
კატეგორია:სინდრომები
ნინო აგაშენაშვილი

**ნინო (ნუნუ) აგაშენაშვილი** (დ. 1919, სოფ. საკრამულო, დუშეთის რაიონი  — გ. უცნობია) —  თანამდებობის პირი, მუშა

მუშაობდა თბილისის აბრეშუმის საქსოვ ფაბრიკაში. ქარხანაში პირველმა აითვისა ურთულესი ასორტიმენტის ფანზის ქსოვა. სწავლობდა მუშფაკში, დააწინაურეს ინსტრუქტორ-კონტროლიორად. მისი ლექსები ქარხნის გაზეთის გარდა თბილისის დიდ ჟურნალებსა და გაზეთებშიც იბეჭდებოდა („ლიტერატურული საქართველო“, 1938, №13), ზოგიერთი ლექსი რუსულადაც ითარგმნა. 1938 წლის 12 ივნისს აირჩიეს საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს I მოწვევის დეპუტატად, შემდეგ საქართველოს ალკკ კიროვის რაიკომის მდივნად. სტახანოველი მუშა.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  1919
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გიორგი ალავიძე

**გიორგი ალავიძე**   (დ. იანვარი, 1902, ფოთი — გ. უცნობია)  — ქართველი აგრონომი.

1922 წელს დაამთავრა ხაშურის გიმნაზია   და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

1927 წლიდან მუშაობდა ცხაკაიას რაიონში (ახლანდელი სენაკი) გლეხთა ახალგაზრდობის სკოლის გამგედ,  შემდეგ სამი წლის  განმავლობაში — ცხაკაიას ტექნიკუმში სუბტროპიკული კულტურების პედაგოგად. 1931-1932 წლებში  იყო ქობულეთის სუბტროპიკული ტექნიკუმის დირექტორის მოადგილე. 1934 წლამდე მუშაობდა ქობულეთის სასწავლო საბჭოთა მეურნეობის დირექტორად, ლიმონ-მანდარინის ტრესტის საბჭოთა მეურნეობის ქობულეთის ჯგუფის აგრონომ-ინსპექტორად. 1934 წელს გადაიყვანეს თბილისის ლიმონ-მანდარინის ტრესტში. გიორგი ალავიძე ხელს უწყობდა საქართველოში სუბტროპიკული მეურნეობების მოწყობას, ნარგავების მოვლის მოწინავე აგროტექნიკის გავრცელებას. 1938 წლის 12 ივნისს გალის რაიონიდან აირჩიეს საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. იმავე წლიდან — საქართველოს სსრ მიწათმოქმედების სახკომის მოადგილედ, შემდეგ მიწსახკომად. 1941 წელს მიიღეს კომუნისტური პარტიის რიგებში, 1945 წელს დაინიშნა საქართველოს სსრ ტექნიკური კულტურების კომისრად. 1946 წლის 10 თებერვალს სსრკ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად აირჩიეს, 1950 წელს — ტექნიკურ კულტურათა  მინისტრად. 1934 წელს გიორგი ალავიძე გაგზავნეს ამერიკის შეერთებულ შტატებში ციტრუსების აგროტექნიკისა და წარმოების, გადამუშავებისა და რეალიზაციის საკითხების გასაცნობად, 1958 წელს კი იტალიაში ლიმონისა და ფორთოხლის პერსპექტიული ჯიშების შესასწავლად, რომელიც წარმატებით დანერგა საქართველოში. 1959 წლიდან იგი ხელმძღვანელობდა საქართველოს ნიადაგთმცოდნეობის, აგროქიმიისა და მელიორაციის სამეცნიერო  კვლევით ინსტიტუტს. წერდა სტატიებს სუბტროპიკული კულტურებისა და სასოფლო-სამეურნეო საკითხების შესახებ. ციტრუსების მეურნეობაში ნაყოფიერი მუშაობისთვის მიღებული აქვს სსრკ ცენტრალური კომიტეტის „საპატიო ნიშნის“ ორდენი (1936). 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული  1902
კატეგორია: ფოთში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
გ
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
რემო ჰანს ლარგო

**რემო ჰანს ლარგო** (,  დ. 24 ნოემბერი, 1943,  ვინტერთური, ციურიხის კანტონი — გ. 11 ნოემბერი, 2020,  უეტლიბურგი, სანქტ-გალენის კანტონი) — გერმანულენოვანი შვეიცარიელი ექიმი და წიგნების ავტორი აღზრდის შესახებ.

## ცხოვრება
რემო ჰანს ლარგო მისივე მონათხრობის თანახმად პირველი 6 ასაკამდე არაფერი არ უსწავლია უნიათო მშობლებისა და მოძალადე პედაგოგებისაგან. 
 
ციურიხის უნივერსიტეტში მედიცინისა და კალიფორნიის, ლოს ანჯელესის უნივერსიტეტში პედიატრიის შესწავლის შემდეგ 1981 წელს დისერტაცია დაიცვა პედიატრიის განხრით, ხოლო 1978 წლიდან ხელმძღვანელობდა ციურიხის საუნივერსიტეტო პედიატრიულ კლინიკაში განყოფილებას „ზრდა და განვითარება“, 1987-დან 1993-მდე წლებში იყო პოლიკლინიკის უფროსი ხელმძღვანელი.

რემო ჰანს ლარგოს კალამს ეკუთვნის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი აგრეთვე არაერთი სამეცნიერო პოპულარული წიგნი, რომელთაც მას სახელი გაუთქვა როგორც ბესტსელერების ავტორს.    

 

რემო ჰანს ლარგო იყო ორი ქალიშვილის მამა. ცხოვრების უკანასკნელი წლები გაატარა თავის მეორე მეუღლესთან ერთად უეტლიბურგში, სადაც ის 2020 წლის ნოემბერს, 76 წლის ასაკში გარდაიცვალა. სიკვდილის შემდეგ გამოქვეყნებული ინტერვიუს შემდეგ გახდა ცნობილი, რომ რემო ჰანს ლარგოს ტვინში სისხლის გაჟონვა პირველად მოსვლია 31 წლის ასაკში, ხოლო მეორედ 52 წლის ასაკში და მესამედ კი 2020 წლის გაზაფხულზე.

## პუბლიკაციები 
* *Babyjahre. Die frühkindliche Entwicklung aus biologischer Sicht.* Carlsen, Hamburg 1993; überarbeitete Neuausgabe mit Untertitel *Entwicklung und Erziehung in den ersten vier Jahren:* Piper, München 2017, ISBN 978-3-492-30684-3.
* *Kinderjahre. Die Individualität des Kindes als erzieherische Herausforderung.* Piper, München 1999; überarbeitete Neuausgabe ebd. 2019, ISBN 978-3-492-31698-9.
* mit Monika Czernin: *Glückliche Scheidungskinder. Trennungen und wie Kinder damit fertig werden.* Piper, München 2003; überarbeitete Neuausgabe ebd. 2015 mit Untertitel *Was Kinder nach der Trennung brauchen:* ISBN 978-3-492-30498-6.
* mit Martin Beglinger: *Schülerjahre. Wie Kinder besser lernen.* Piper, München 2009; Taschenbuch ebd. 2010, ISBN 978-3-492-25848-7.
* *Lernen geht anders. Bildung und Erziehung vom Kind her denken.* Körber-Stiftung, Hamburg 2010; Piper, München 2012, ISBN 978-3-492-27411-1.
* mit Monika Czernin: *Jugendjahre. Kinder durch die Pubertät begleiten.* Piper, München 2011; Taschenbuch ebd. 2013, ISBN 978-3-492-30192-3.
* *Wer bestimmt den Lernerfolg: Kind, Schule, Gesellschaft?* Beltz, Weinheim 2013, ISBN 978-3-407-85983-9.
* *Das passende Leben. Was unsere Individualität ausmacht und wie wir sie leben können.* S. Fischer, Frankfurt am Main 2017; Taschenbuch ebd. 2019, ISBN 978-3-596-52240-8.
* *Zusammen leben. Das Fit-Prinzip für Gemeinschaft, Gesellschaft und Natur.* S. Fischer, Frankfurt am Main 2020, ISBN 978-3-10-397025-8.
## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი ექიმები
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი  11 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი    2020
ზურაბ აზარაშვილი

**ზურაბ აზარაშვილი**  (დ. 6 იანვარი, 1979, ბორჯომი) — ქართველი პოლიტიკოსი. 2021 წლის 30 დეკემბრიდან 2024 წლის მარტამდე იკავებდა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის თანამდებობას.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1979 წლის 6 იანვარს ბორჯომში. 

### განათლება
1995–1999 წლებში სწავლობა ESM ბიზნეს სკოლის საბაკალავრო პროგრამაზე - ბიზნეს ადმინისტრირება, ხოლო 2007-2009 წლებში - ESM ბიზნეს სკოლის ბიზნესის სამაგისტრო პროგრამაზე - ბიზნეს ადმინისტრირება.

### პროფესიული გამოცდილება
2000 წლის იანვრიდან 2000 წლის ივნისამდე მუშაობდა თიბისი ბანკი საკრედიტო სესხების ექსპერტის თანამდებობაზე, ხოლო იმავე წლის ივნისიდან ოქტომბრამდე იყო თიბისი ბანკი ბუღალტერი და 2000 წლის ოქტომბრიდან 2001 წლის ნოემბრამდე - თიბისი ბანკის  საკრედიტო მენეჯერი.
2002-2003 წლებში მუშაობდა ქართუ ბანკი საკორესპონდენტო ანგარიშების და დოკუმენტური ოპერაციების სპეციალისტად, 2003-2005 წლებში - ქართუ ბანკი პლასტიკური ბარათების პროცესინგის და მომსახურეობის უფროსი სპეციალისტად და 2005-2008 წლებში იყო ქართუ ბანკი პლასტიკური ბარათების პროცესინგის და მომსახურების განყოფილების უფროსი.
2008 წლიდან 2012 წლამდე ეკავა კორ სტანდარტ ბანკი საბარათე ოპერაციების განყოფილების უფროსის თნამდებობა, 2013-2014 წლებში - კორ სტანდარტ ბანკი ოპერაციების დირექტორი.
2014 წლიდან 2020 წლებში იყო ტერაბანკი კომერციული დირექტორი. 2020-2021 წლებში იყო თბილავიამშენის გენერალური დირექტორი.
2020 წლის მარტში დაინიშნა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სსიპ სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა“-ს გენერალურ დირექტორად.

### პოლიტიკური კარიერა
2021 წლის 27 დეკემბრამდე იკავებდა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის მოადგილის თანამდებობას, ხოლო 2021 წლის 27 დეკემბერს, პრემიერ-მინისრტმა ირაკლი ღარიბაშვილმა წარადგინა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის თანამდებობაზე.

ზურაბ აზარაშვილის მინისტრობის დროს განხორციელდა შემდეგი ძირითადი რეფორმები: 

აქციებს ოთხი თვის განმავლობაში სხვადასხვა ადგილზე გაიმართა. მშობლები ითხოვენ, რომ სახელმწიფომ დააფინანსოს საქართველოში მედიკამენტ ვოსორიტიდის შემოტანა, რომელიც მათი შვილებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია.

ჯანდაცვის სამინისტროს წარმომადგენლები, მათ შორის მინისტრი ზურაბ აზარაშვილი და მინისტრის მოადგილეები აქონდროპლაზიის დიაგნოზის მქონე ბავშვების მშობლებს აპრილის განმავლობაში რამდენჯერმე შეხვდნენ, თუმცა უშედეგოდ.

## პირადი ცხოვრება
ჰყავს მეუღლე და ხუთი შვილი. ფლობს ქართულ, ინგლისურ და რუსულ ენებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ზურაბ აზარაშვილი  — საქართველოს დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საიტი
* ზურაბ აზარაშვილი  — საქართველოს მთავრობის საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრები
კატეგორია:ბორჯომში დაბადებულები
ალექსანდრა ხავთასი

**ალექსანდრა ხავთასი** (დ. 14 ივლისი, 1922, თბილისი — გ. 	თებერვალი, 2007) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ნევროპათოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1949 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1950–1953 წლებში გაიარა კლინიკური ორდინატურის კურსი ნერვულ სნეულებათა კათედრაზე. 1954  წლიდან იუო შრომის ჰიგიენისა და პროფესიულ დაავადებათა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უმცროსი და უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ნევროლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელი, დირექტორის მოადგილე სამკურნალო დარგში. ავტორია 50 სამეცნიერო ნაშრომისა პროფესიული პათოლიგიის აქტუალურ საკითხებზე.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი     2007
კატეგორია:ქართველი ექიმები
მარტაბანის ყურე

**მარტაბანის ყურე** (ასევე ცნობილი როგორც **მოუტამის ყურე**) ― ყურე ანდამანის ზღვაში, ბირმის სამხრეთ ნაწილში. ყურეს სახელი ეწოდა ბირმის საპორტო ქალაქის, მოუტამას (წარსულში ცნობილი როგორც მარტაბანი), შესაბამისად. ყურეში მდინარეები: სიტაუნი, სალუინი და იანგონი ჩაედინება.

მარტაბანის ყურის სანაპირო ტალღებითაა გამორჩეული. მათი სიმაღლე 4-7 მეტრია. ყველაზე მაღალი ტალღები ყურის დასავლეთ ნაწილშია გაბატონებული. ყურე სახეობათა მრავალფეროვნებით გამოირჩევა, განსაკუთრებით, ზოლიან ვეშაპისებრთა სახეობებით.

2008 წელს რეგიონში ნავთობის რეზერვები აღმოაჩინეს. 2014 წლიდან ნავთობის მოპოვება *ზავტიკას განვითარების პროექტის* ფარგლებში დაიწყო, რომელიც ამერიკული, ბრიტანული, ფრანგული, ჩინური, ტაილანდური, ინდონეზიური და ინდური ნავთობკომპანიების საერთაშორისო კონსორციუმს წარმოადგენს. ნავთობს M6, M9 და M11 განყოფილებებში მოიპოვებენ. 

## სქოლიო
კატეგორია:მიანმარის წყალსატევები
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის ყურეები
კატეგორია:ანდამანის ზღვა
კატეგორია:ბენგალის ყურე
კატეგორია:მიანმარის რამსარის ძეგლები
ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი
**ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი** — საქართველოს სახელმწიფო ჯილდო, რომელსაც გასცემს საქართველოს პრეზიდენტი. შემოღებულია 2009 წლის 31 ივლისს. ენიჭება კულტურის, განათლების, მეცნიერების, ხელოვნების, სპორტისა და სხვა დარგის გამოჩენილ მოღვაწეებს საზოგადოებრივი ცხოვრების შესაბამის სფეროში გამორჩეული მიღწევებისათვის და საქართველოს წინაშე აღმატებული ღვაწლისათვის.

## აღწერა 
ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი არის ოქროსფერი ვარსკვლავი. ორდენის ავერსზე დიდ ვარსკვლავში არის თეთრი მინანქარი წითელი კონტურით, ბოლოები აქვს ოქროსფერი. ვარსკვლავის ფონი არის გაფორმებული დამუშავებული ოქროსფერი ორნამენტებით. ცენტრში, ოქროსფერ ფონზე გამოსახულია პრეზიდენტის რეზიდენცია, ზევიდან რელიეფურად (ამოწეული) — საქართველოს გერბი. ორდენს მეორე მხრიდან აქვს სამაგრი.

ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი და მისი ესკიზი დამზადებულია ლიეტუვის ზარაფხანაში.
* 2013 — სულ დაჯილდოვდა 154 პირი, მათ შორის: აკაკი ბობოხიძე, ვიტალი კლიჩკო, ზაალ უდუმაშვილი, აკაკი გოგიჩაიშვილი, გიორგი ლიფონავა, პავლე კუბლაშვილი, ნიკა ტაბატაძე, დავით კიკალიშვილი, ზურაბ ჭიაბერაშვილი, ელდარ შენგელაია, ნათია ბანძელაძე, ირმა ნადირაშვილი, ზაალ სამადაშვილი, ნიკა გვარამია, დავით კირკიტაძე, ბაიარ შაჰინი, ალექსანდრე ლუკაშენკო, ვიქტორ იანუკოვიჩი, სერჟ სარგსიანი, ალმაზბეკ ატამბაევი, ისლამ ქარიმოვი, მეჰრიბან ალიევა, დონალდ ტუსკი, მანანა მანჯგალაძე, ზურაბ დარჩიაშვილი, იაკობ ზაქარეიშვილი, გიორგი ტუღუში, შოთა მალაშხია, გიორგი კარბელაშვილი, გიორგი კანდელაკი, თამაზ ვაშაყმაძე , ალექსანდრე კვიტაშვილი. ვლადიმერ ხინჩეგაშვილი, ლაშა ტალახაძე, რევაზ ადამია, გიორგი ბურდული, ლევან მიქელაძე.
* 2017 — ელისო ვირსალაძე, კონსტანტინე ზალდასტანიშვილი.
* 2018 — „ოლიმპიურ თამაშებზე მოპოვებული გამარჯვებისა და მიღწეული წარმატებისათვის, ქართული სპორტის საერთაშორისო ავტორიტეტის ამაღლების საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის“ დაჯილდოვდნენ: ალექსანდრე ანპილოგოვი, გიორგი ასანიძე, ვახტანგ ბლაგიძე, დავით გობეჯიშვილი, ვლადიმერ გოგოლაძე, ზურაბ ზვიადაური, ლევან თედიაშვილი, ვაჟა კაჭარავა, გელა კეტაშვილი, კახი კახიაშვილი, მანუჩარ კვირკველია, ქეთევან ლოსაბერიძე, რევაზ მინდორაშვილი, რომან რურუა, ნინო სალუქვაძე, ვიქტორ სანეევი, რობერტ შავლაყაძე, ლაშა შავდათუაშვილი, რაფაელ ჩიმიშკიანი, ირაკლი ცირეკიძე, ლერი ხაბელოვი, შოთა ხაბარელი, დავით ხახალეიშვილი; ამ წელს ასევე დაჯილდოვდნენ: ირაკლი მენაღარიშვილი, თედო ჯაფარიძე, გურამ კაშია, მეუფე ისაია, თემურ ჩხეიძე, მანანა მენაბდე, ქეთი ხუციშვილი, ზურაბ კიკნაძე, გელა კანდელაკი, ლევან ჭოღოშვილი, სვენდ ვოგე.
* 2019 — ფოტოს ფოტიადისი, თენგიზ ცერცვაძე.
* 2020 — ანზორ ერქომაიშვილი.
* 2021 — გიორგი ალექსიძე.
* 2022 — ლექსო თორაძე, თენგიზ არჩვაძე, ტარიელ ხარხელაური, მიხეილ მუსხელიშვილი.
* 2023 — მურაზ მურვანიძე, ამირან გამყრელიძე.
* 2024 — გუჯი ამაშუკელი.
* 2025 — დიმიტრი ხვთისიაშვილი, ლია სტურუა, ჯემალ ბაღაშვილი, დავით მაღრაძე, გიორგი ჯაფარიძე.

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ფიზიკური პრობლემების ინსტიტუტი

**რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის პ. ლ. კაპიცას სახელობის ფიზიკური პრობლემების ინსტიტუტი** (რუს. **Институ́т физи́ческих пробле́м им. П. Л. Капицы РАН — ИФП**) — უნიკალური პროექტი, რომელიც 1934 წელს შეიქმნა პეტრე კაპიცას კვლევების ინგლისიდან საბჭოთა კავშირში გადმოსატანად. 
მინი|რმა-ის პ.ლ.კაპიცას სახელობის ფიზიკური პრობლემების ინსტიტუტი

რმა-ის სხვა ინსტიტუტებისაგან გამოირჩეოდა მცირე საშტატო განაკვეთით — პირველ წლებში შტატში 10-ზე ნაკლები მეცნიერ-თანამშრომელი იყო. XXI საუკუნის დასაწყისში მათი რიცხვი 50-მდე გაიზარდა. ამავდროულად, დიდია მსოფლიო მეცნიერებაში მისი პერსონალის წვლილი. ინსტიტუტის კედლებში ჩატარდა მრავალი ინოვაციური ექსპერიმენტი და აღმოჩენა დაბალი ტემპერატურის ფიზიკისა და პლაზმური ფიზიკის სფეროში (მუშაობა თერმობირთვულ რეაქციებზე). ინსტიტუტის სამი თანამშრომელი (პეტრე კაპიცა, ლევ ლანდაუ და ალექსეი აბრიკოსოვი)   დაჯილდოვდა ნობელის პრემიით ფიზიკის დარგში. ინსტიტუტის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებდა ფიზიკის დარგის ჟურნალების ორი რედაქცია: „ექსპერიმენტული და თეორიული ფიზიკის ჟურნალი“ და „წერილები ექსპერიმენტული და თეორიული ფიზიკის ჟურნალს“. 

დაარსების დღიდან 1946 წლამდე ინსტიტუტის თემატიკას წარმოადგენდა კვლევები დაბალი ტემპერატურის ფიზიკაში.

1945 წელს ინსტიტუტს მიენიჭა შრომის წითელი დროშის ორდენი.

1946 წლიდან 1955 წლამდე (როცა პეტრე კაპიცა არ იყო დირექტორი) ინსტიტუტში ჩატარდა მუშაობა ატომურ ფიზიკაში, მათ შორის აუცილებელი რიცხვითი გამოთვლები ჯგუფის - „ფენების“ (ხელმძღვანელი ლ. დ. ლანდაუ) მიერ წყალბადის ბომბისთვის, რომელშიც სსრკ უსწრებდა შეერთებულ შტატებს, სადაც ასეთი გამოთვლები გადაიდო გამოთვლითი ტექნოლოგიების განვითარებამდე. კაპიცას აგარაკის პატარა ლაბორატორიას ხუმრობით „ფიზიკური პრობლემების ქოხი“ უწოდეს.

1955 წლიდან პ. ლ. კაპიცას გარდაცვალებამდე, ინსტიტუტის მთავარი თემატიკა პლაზმის ფიზიკა გახდა. ინსტიტუტის ტერიტორიაზე აშენდა „ფიზიკის ლაბორატორია“, რომელშიც შეიქმნა „პლაზმური ხვრელების“ წარმოქმნის დანადგარები. მათი დემონტაჟი მოხდა 2004 წელს ინსტიტუტის შენობის კაპიტალურ რემონტთან დაკავშირებით.

2005 წელს ინსტიტუტმა შეიძინა რუსეთში ყველაზე დიდი, უწყვეტად მომუშავე კრიოგენული გამხსნელი მანქანა.

2023 წლის 20 ივლისს რუსეთის უკრაინაში შეჭრის ფონზე, ინსტიტუტი მოხვდა აშშ-ის სანქცირებულ ორგანიზაციათა სიაში, როგორც რუსეთის თავდაცვის სექტორის მხარდამჭერი.

## ინსტიტუტის დირექტორები
* 1934-1946 და 1955-1984 — აკადემიკოსი პეტრე კაპიცა
* 1946-1955 — აკადემიკოსი ანატოლი  ალექსანდროვი
* 1984-1990 — აკადემიკოსი ვიქტორ-ანდრია ბოროვიკ-რომანოვი
* 1990-2017 — აკადემიკოსი ალექსანდრე ანდრეევი
* 2017-2022 — აკადემიკოსი ვლადიმერ დმიტრიევი
* 2022 წლიდან — ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი ანდრეი კლეევი

## სქოლიო
კატეგორია:სამეცნიერო ინსტიტუტები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
კატეგორია:რუსეთის ინსტიტუტები
კატეგორია:საგანმანათლებლო დაწესებულებები
კატეგორია:სამეცნიერო და საგანმანათლებლო დაწესებულებები
კატეგორია:სამეცნიერო-კვლევითი ორგანიზაციები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტები ანბანის მიხედვით
მაკრიალის ხიდი

300px|მინი|მაკრიალის (ქემალფაშას) ხიდი
**მაკრიალის ხიდი**, *ქემალფაშის ხიდი* — ხიდი თურქეთში,  ქალაქ ქემალფაშის (მაკრიალი) ცენტრში, მდინარე მანელოღლუზე. ამჟამად იგი კარგადაა შემონახული. მის გვერდით თანამედროვე ხიდია აგებული. თაღოვანი ხიდის ბურჯები კლდოვან მასივებზეა ამოყვანილი. 

ხიდი თაღოვანია: თაღის სიგანე — 14,5 მ., ხიდის სიგანე — 2,85 მ., თაღის სიმაღლე ბურჯის ზედაპირიდან — 7,70 მ., ბორდიურის სიგანე — 18 სმ., ხოლო სიმაღლე — 62 სმ. ხიდში აშკარად გამოირჩევა ძველი და ახალი სტრუქტურები. არქაული ჩანს თვით თაღის კონსტრუქცია, ხოლო სარტყელი, ბორდიურები და სავალი არე გვიანდელი შეკეთების შედეგია.

## ლიტერატურა
* ისტორიული ჭანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2014, გვ. 75 ISBN 978-9941-0-6458-6.

კატეგორია:თურქეთის ხიდები
ირმა სოხაძე

**ირმა სოხაძე** (დ. 28 ნოემბერი, 1956, თბილისი) – ქართველი საესტრადო მომღერალი, კომპოზიტორი და მუსიკოსი. ევრაზიის ტელეაკადემიის წევრი და საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1988).

## ბიოგრაფია
ირმა სოხაძე დაიბადა 1956 წლის 28 ნოემბერს, ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის საფორტეპიანო და თეორიული ფაკულტეტები.

4 წლის ასაკში უკვე საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ბიგ-ბენდის, ხოლო 8 წლის საქართველოს სახელმწიფო ორკესტრ „რეროს” სოლისტი იყო.

1980 წლიდან 2004 წლამდე საქართველოს ტელევიზიის პირველ არხზე იყო მრავალი გადაცემის ავტორი, წამყვანი თუ პროდიუსერი. 1990-იან წლებში ჩატარებული მრავალი ტელემარათონის ავტორი და წამყვანი.

მომღერლის გამორჩეული ჰიტებია: „შეგირიგდები“, „შენ არავის გავხარ“, „როცა მიყურებ“ და „ვიყავით ერთად“.

ეწევა აქტიურ სასცენო  მოღვაწეობას, არის მრავალი სატელევიზიო, საესტრადო თუ ჯაზური საერთაშორისო ფესტივალის ლაურეატი, მრავალი საესტრადო საბავშვო სიმღერის, ლექსების, საბავშვო მიუზიკლებისა და ერთი მონოოპერის ავტორი.

## დისკოგრაფია 
### ალბომი: „შეგირიგდები“ (2004) 
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯილდოები

**აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯილდოები** — სახელმწიფო ჯილდოები, რომლებიც დაწესებულია აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მიერ. დადგენილია აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს მიერ 2020 წლის 18 აგვისტოს კანონით. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯილდოებს მიეკუთვნება ტბელ აბუსერისძის ორდენი და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მედალი.

პირი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯილდოთი ჯილდოვდება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის გადაწყვეტილებით. ჯილდო, როგორც წესი, ენიჭება საქართველოს მოქალაქეს, თუმცა ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის გადაწყვეტილებით შეიძლება დაჯილდოვდეს უცხოელი ან მოქალაქეობის არმქონე პირიც.

ტბელ აბუსერისძის ორდენი ატარებს XII-XIII საუკუნეების სახელმწიფო მოღვაწის და მწიგნობრის, ტბელი აბუსერისძის სახელს. ორდენით ჯილდოვდება პირი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის აღმშენებლობაში — მმართველობის, ეკონომიკის, ჯანდაცვის, განათლების, კულტურისა და მეცნიერების სხვადასხვა დარგის განვითარებაში — შეტანილი წვლილისათვის, გამორჩეული სახელმწიფოებრივი და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის. ორდენი სამი ხარისხისაა: I, II და III. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მედლით ჯილდოვდება პირი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკაში ღირსეული სამსახურისათვის.

## სქოლიო
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები
დისპარეუნია

**დისპარეუნია** — მტკივნეული სქესობრივი აქტი, რომელსაც სამედიცინო ან ფსიქოლოგიური მიზეზები იწვევს.

ტკივილი ყველაზე ხშირად შეიძლება იყოს გენიტალიის გარეგან ზედაპირზე ან მენჯის სიღრმეში, საშვილოსნოს ყელზე ძლიერად მიწოლის შემთხვევაში. სამედიცინო თვალსაზრისით, დისპარეუნია მენჯის ფსკერის დისფუნქციაა და ცხოვრების რაღაც ეტაპზე ზრდასრული ქალების 53%-ს აწუხებს, თუმცა სავარაუდოა, რომ ეს რიცხვი უფრო დიდი იყოს.

სქესობრივი აქტის დროს ტკივილი შეიძლება უამრავმა ფიზიკურმა, ფსიქოლოგიურმა, სოციალურმა თუ ურთიერთობასთან დაკავშირებულმა მიზეზმა გამოიწვიოს. როგორც წესი, დისპარეუნიას რამდენიმე მიზეზი ერთდროულად იწვევს. ტკივილმა შეიძლება იმოქმედოს ვულვის ან ვაგინის მცირე ნაწილზე, ან იყოს მთელ ზედაპირზე. ტკივილის გამომწვევი მიზეზის იდენტიფიცირებისთის მნიშვნელოვანია მისი ხანგრძლივობის, მდებარეობისა და ტიპის დადგენა. ტკივილი შეიძლება იყოს შეძენილი ან თანდაყოლილი. დისპარეუნიის სიმპტომები ასევე შეიძლება გამოვლინდეს მენოპაუზის შემდეგ. მკურნალობა ინიშნება გამომწვევი მიზეზის შესაბამისად.

## რესურსები ინტერნეტში
* დისპარეუნია, ანუ ტკივილი სექსის დროს

## სქოლიო
კატეგორია:სქესობრივი დარღვევები
კატეგორია:ტკივილი
კატეგორია:ვაგინა
ალექსანდრე კაველაძე

**ალექსანდრე კაველაძე** (დ. 18 აგვისტო, 1950, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ალერგოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, სამედიცინო ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი.
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1973 წელს. ავტორია 36 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება ალერგიულ დაავადებათა დიაგნოსტიკას და პათოგენეზის მკურნალობას. გამოქვეყნებული აქვს ერთი მონოგრაფია — „კვებითი ალერგია“ (1977).

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 134

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატები
კატეგორია:ქართველი ალერგოლოგები
მაქს ვერსტაპენი

**მაქს ემილიან ვერსტაპენი** (; დ. 30 სექტემბერი, 1997) — ბელგიელ-ნიდერლანდელი ავტომრბოლელი და ფორმულა ერთის 4-გზის (2021-2024) მსოფლიო ჩემპიონი. მაქსი ჩემპიონატში ნიდერლანდების სახელით ასპარეზობს და ამჟამად წარმოადგენს Оracle Red Bull Racing-ს, რომლის სახელითაც 4-ჯერ მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული. იგი არის ფორმულა 1-ის ყოფილი მრბოლელის, იოს ვერსტაპენის შვილი.

2015 წლის ავსტრალიის გრან პრიზე მაქსი 17 წლისა და 166 დღის ასაკში გახდა ფორმულა ერთის ისტორიაში ყველაზე ახალგაზრდა სპორტსმენი. 2015 წლის სეზონი მაქსმა Red Bull-ის დობილ გუნდში Scuderia Toro Rosso-ში გაატარა და ამავე გუნდში დაიწყო ასპარეზობა 2016 წლის სეზონშიც, თუმცა ოთხი რბოლის შემდეგ დააწინაურეს და Red Bull Racing-ში გადაიყვანეს დანიილ კვიატის შემცვლელად. მომდევნო რბოლაში ესპანეთის გრან პრიზე, Red Bull-ის სახელით მოასპარეზე მაქსი 18 წლის ასაკში გახდა ფორმულა ერთის გრან პრის ყველაზე ახალგაზრდა გამარჯვებული და პირველი ჰოლანდიელი, რომელმაც გრან პრი მოიგო. 2019 და 2020 წლის სეზონებში მაქსმა მესამე ადგილი დაიკავა, ხოლო 2021 წლის აბუ-დაბის გრან პრის მოგებით გახდა პირველი ჰოლანდიელი მსოფლიო ჩემპიონი და საერთო ჯამში ფორმულა ერთის 34-ე მსოფლიო ჩემპიონი.

## სარბოლო შედეგები 
### სარბოლო კარიერის შეჯამება 
### ფორმულა ერთის შედეგები 
(გასაღები) (რბოლები **მკვეთრი** შრიფტით ნიშნავს პოულ პოზიციას; რბოლები *კურსივის* შრიფტით ნიშნავს უსწრაფეს წრეს)

† არ დაასრულა, მაგრამ კლასიფიცირებული იყო სარბოლო მანძილის 90%-ზე მეტის დაფარვის გამო.
‡ მიენიჭა ნახევარი ქულა, რადგან რბოლისას ვერ დაიფარა სრული მანძილის 75%-ზე მეტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური ვებ-გვერდი 
* მრბოლელების ბაზა

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:სპორტსმენები ჰასელტიდან
კატეგორია:მონაკოში ემიგრირებული ჰოლანდიელები
კატეგორია:ჰოლანდიელი მრბოლელები
კატეგორია:ფორმულა ერთის ჰოლანდიელი მრბოლელები
კატეგორია:ბელგიური წარმომავლობის ჰოლანდიელები
კატეგორია:ფორმულა 1-ის რბოლის გამარჯვებულები
კატეგორია:ფორმულა 1-ის მსოფლიო ჩემპიონები
კატეგორია:კარტინგის მსოფლიო ჩემპიონატის მრბოლელები
კატეგორია:სსფ ფორმულა 3-ის ევროპული ჩემპიონატის მრბოლელები
კატეგორია:Toro Rosso-ს ფორმულა 1-ის მრბოლელები
კატეგორია:Red Bull-ის ფორმულა 1-ის მრბოლელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არაპენეტრაციული სექსი

[thumb|right|250px|[ფრანც ფონ ბაიროსის ნახატი, რომელზეც ნაჩვენებია თითაობის აქტი]]
**არაპენეტრაციული სექსი**, *სექსი პენეტრაციის გარეშე* — სექსუალური აქტივობა, რომელიც, როგორც წესი, არ მოიცავს სექსუალურ პენეტრაციას. მასში არ შედის ვაგინალური, ანალური და ორალური სექსუალური აქტივობების პენეტრაციული ასპექტები, თუმცა ის მოიცავს ბევრ სხვა სექსუალურ და არასექსუალურ აქტივობას, მათ შორის ე.წ. „მშრალ სექსს“, ორმხრივ მასტურბაციას, კოცნას ან ჩახუტებას. არაპენეტრაციული სექსის ზოგიერთი ფორმა ზოგჯერ მოიცავს პენეტრაციულ ასპექტებს, მაგალითად, სხეულში შეღწევას თითაობის — ე.წ. „ფინგერინგის“ — ან ორალური სექსის დროს.

ადამიანები არაპენეტრაციული სექსით სხვადასხვა მიზეზის გამო კავდებიან, მათ შორის პრელუდიის ან მთავარი თუ სასურველი სექსუალური აქტის სახით. ჰეტეროსექსუალი წყვილები შეიძლება არაპენეტრაციული სექსით დაკავდნენ „პენისი ვაგინაში“ ტიპის სექსის ალტერნატივის სახით, უბიწობის შესანარჩუნებლად ან ორსულობის თავიდან ასაცილებლად. ერთნაირსქესიანი წყვილები ასევე შეიძლება დაკავდნენ არაპენეტრაციული სექსით უბიწობის შესანარჩუნებლად — გეი კაცებმა ის შეიძლება ანალური პენეტრაციის ალტერნატივად გამოიყენონ.

მართალია, ზოგიერთი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია (სგგი) — როგორებიცაა, მაგალითად, ჰერპესი, პაპილომავირუსი და ბოქვენის ტილი — შეიძლება არაპენეტრაციული სექსის დროს გენიტალიების ერთმანეთზე ან სხეულზე ხახუნისას გავრცელდეს, მაგრამ არაპენეტრაციული სექსი მაინც უფრო მეტად უსაფრთხო სექსის ფორმად მიიჩნევა, რადგან მის დროს ნაკლებად სავარაუდოა, რომ სექსუალურ აქტივობაში სხეულის სითხეების მიმოცვლა მოხდეს (რაც სგგი-ს გავრცელების მთავარი მიზეზია), განსაკუთრებით ექსკლუზიურად არაპენეტრაციული ასპექტების შემთხვევაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* სექსი პენეტრაციის გარეშე

## სქოლიო
კატეგორია:სექსი
კატეგორია:მასტურბაცია
კატეგორია:სექსუალური აქტივობის ფორმები
ჰაპლოჯგუფი

მინი|260x260პქ|Y-DNA ჰაპლოჯგუფების მსოფლიო რუკა.
**ჰაპლოჯგუფი** — ალელების ერთობლიობა სხვადასხვა ქრომოსომულ რეგიონში, რომლებიც მჭიდროდ არიან დაკავშირებულნი და მიდრეკილნი არიან მემკვიდრეობით გადაცემაში. ტერმინი „ჰაპლოჯგუფი“ ფართოდ გამოიყენება მოსახლეობის გენეტიკის და გენეტიკური გენეალოგიის შემსწავლელ მეცნიერებაში. აღნიშნული საკითხების შესასწავლად, გენეტიკური გენეალოგია იყენებს ადამიანის დნმ-ის სამ ტიპს — იგრეკ დნმ-ს (Y-DNA), მიტოქონდრიულ დნმ-ს (mtDNA) და აუტოსომურ დნმ-ს. საქართველოში გავრცელებულია შემდეგი ჰაპლოჯგუფები: ჰაპლოჯგუფი G2 (35,3%), ჰაპლოჯგუფი J2 (31,8%), ჰაპლოჯგუფი R1a (10,6%) და ჰაპლოჯგუფი R1b (9,1%).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ენციკლობედია „ბრიტანიკა“
* ზოგადი ინფორმაცია 
* Y-DNA ჰაპლოჯგუფების სრული ხე (2018)

## სქოლიო 
კატეგორია:გენეტიკა
კატეგორია:ჰაპლოჯგუფები
კიმონი

**კიმონი** (; დ. ძვ. წ. 504 – გ. ძვ. წ. 449) — ბერძენ-სპარსელთა ომების პერიოდის ათენელი პოლიტიკური მოღვაწე და მხედართმთავარი. წარმოშობით იყო ფილაიდების დიდგვაროვანი საგვარეულოდან, მილტიადეს ვაჟი. იღწვოდა ერთის მხრივ ათენის მპყრობელური პოლიტიკის სამსახურში, ხოლო მეორეს მხრივ არისტოკრატიული ორიენტაციის სპარტისაკენ მიპყრობისათვის (ლაკონოფილი იყო). 478–477 წლებში მონაწილეობდა პავსანიას მეთაურობით სპარსელების წინააღმდეგ შავი ზღვის სრუტეებსა და კუნძულ კვიპროსთან განხორციალებულ სამხედრო მოქმედებებში. 476 წელს დაიპყრო სპარსელთა ციხესიმაგრე ეიონი თრაკიის სანაპიროზე, 469 წელს მდინარე ევრიმედონტის შესართავთან (მცირე აზიის სამხრეთი სანაპირო) გაანადგურა სპარსელთა არმია. მონაწილეობდა დელოსის კავშირის შექმნაში (478/477). 466–465 წლებში დაიმორჩილა ათენს განდგომილი კუნძული თასოსი. თუმცა აჯანყებული მესენიის წინააღმდეგ სპარტისათვის აღმოჩენილი წარუმატებელი დახმარების შემდეგ იგი განდევნეს ათენიდან და დიდი ხნის განმავლობაში იყო დევნილი (პლუტარქეს მიხედვით, 5 წელი ან, როგორც თანამედროვე მკვლევრები ვარაუდობენ, 10 წელი — 461-დან 451-მდე). დევნილობიდან დაბრუნების შემდეგ მეთაურობდა საზღვაო ექსპედიციას სპარსელების წინააღმდეგ, რომლის დროსაც დაიპყრო კუნძული კვიპროსი, მაგრამ მალევე ქალაქ კიტიონის ალყის დროს მიღებული ჭრილობით გარდაიცვალა.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 504
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 449
კატეგორია:ძველი ბერძენი მხედართმთავრები
არგენტინის პორტების სია

ქვემოთ მოცემულია არგენტინის პორტების სია.

## მდინარე პარანაზე
#სან-ლორენსო-პუერტო-ხენერალ-სან-მარტინის საპორტო კომპლექსი
#სან-ნიკოლას-დე-ლოს-აროიოსის პორტი
#როსარიოს პორტი
#სარატეს პორტი
#კამპანას პორტი

## რიო-დე-ლა-პლატაზე
#ბუენოს-აირესის პორტი
#ლა-პლატის პორტი
#სანტა-ფეს პორტი

## ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე
#მარ-დელ-პლატის პორტი
#ბელგრანოს პორტი
#ბაია-ბლანკის პორტი
#კომოდორო-რივადავიის პორტი (სან-ხორხეს ყურე)
#პუერტო-სან-ხულიანის პორტი
#უშუაიის პორტი (ბიგლის არხი)
#რიო-გალიეგოსის პორტი

## რესურსები ინტერნეტში
*Puertos Argentina - პორტების სია

კატეგორია:არგენტინის პორტები და ნავსადგურები
კატეგორია:პორტების სიები
პავსანია (მხედართმთავარი)

**პავსანია** (; დ. დაახლ. ძვ. წ. 510 – გ. ძვ. წ. 468) — სპარტელი მხედართმთავარი. აგიადების სამეფო საგვარეულოდან. ბერძენ-სპარსელთა ომების დროს თერმოპილესთან ლეონიდას დაღუპვის შემდეგ გახდა მისი მცირეწლოვანი ვაჟის პლისტარქეს რეგენტი. მეთაურობდა ბერძენთა არმიას, რომელმაც 479 წლის სექტემბერში პლატეის ბრძოლაში გაანადგური სპარსელთა ჯარი მარდონიოსის მეთაურობით. 478 წელს დაინიშნა ბერძნული ფლოტის სარდლად, ამ თანამდებობაზე შეცვალა მეფე ლეოტიქიდე. პავსინიას მეთაურობით ბერძნებმა უპირატესობა მოიპოვეს კვიპროსზე, ბოსფორის სრუტეში აიღეს ქალაქი ბიზანტიონი. ანტიკური ავტორების აზრით, ბიზანტიონში ყოფნისას ფარული კავშირები დაამყარა სპარსელთა მეფესთან. ამას გარდა, პავსანიას ქედმაღლურმა ქცევამ ხელი შეუწყო საერთობერძნულ კავშირში ჰეგემონიის სპარტელებიდან ათენელებზე გადასვლას. იგი გამოიძახეს სპარტაში და სარდლობიდან გაათავისუფლეს. თავისი ინიციატივით დაბრუნდა ბიზანტიონში და 471 წლამდე იგი საკუთარი ხელისუფლების ქვეშ ჰყავდა. შემდგომ გარკვეული ხანი ცხოვრობდა კოლონეში (ტროადა). 468 წელს ღალატის ეჭვით (მ. შ. ჰილოტებთან დანაშაულებრივი კავშირისთვის) გამოიძახეს სპარტაში ეფორების სასამართლოზე. მისი დაპატიმრების მცდელობის დროს დაიმალა სპარტის ათენას ტაძარში. სპარტის ხელისუფლებამ ტაძრის შესასვლელი ამოაქოლინა, პავსანია დაიღუპა დაუძლურების შედეგად. ზოგიერთი თანამედროვე მკვლევარი ბიზანტიონში პავსანიას მეორედ ჩასვლას და იქ ყოფნას ძლიერ ხანმოკლედ თვლის და მის სიკვდილს ძვ. წ. 476 წლით ათარიღებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 468
კატეგორია:ძველი ბერძენი მხედართმთავრები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
პავსანია

**პავსანია** () შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
* პავსანია — სპარტის მეფე;
* პავსანია — სპარტელი მხედართმთავარი;
* პავსანია — ფილიპე II მაკედონელის მკვლელი;
* პავსანია — ძველბერძენი მწერალი, გეოგრაფი, მოგზაური.
მავლა

**მავლა** (, მრ. რ. — موالي *მავალი*) — ისლამამდელ არაბეთში განთავისუფლებული მონა ან სამხედრო ტყვე, რომელსაც მფარველობდა ყოფილი ბატონი. ადრინდელ სახალიფოში ტერმინი „მავლა“ აღნიშნავდა არაბთა მიერ დაპყრობილ ქვეყნებში გამუსლიმანებულ პირს, რომელსაც რომელიმე არაბული ტომი მფარველობდა. მუსლიმურ ისტორიულ ლიტერატურაში მავლა ეწოდება აგრეთვე მფარველს, პატრონს. ტერმინი „მავლა“ იხმარება (როგორც სეიდის სინონიმი) მიმართვაში, მონარქთა (მაგ., მაროკოში — მაულია, მულაი) და სასულიერო წოდების საპატიო პირთა (აქედან მოლა) ტიტულებში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ისლამური ტერმინოლოგია
რამაზ ხალვაში

**რამაზ ხალვაში** (დ. 22 აპრილი, 1970, სოფ. ხიხაძირი) — ქართველი ფილოლოგი, ლიტერატურათმცოდნე.
## ბიოგრაფია
დაიბადა და საშუალო განათლება მიიღო ისტორიულ სოფელ ხიხაძირში. 1994 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, ქართული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით. 1995 წლიდან ეწევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც 2006 წლიდან ხელმძღვანელობს ქართული ფილოლოგიის საბაკალავრო, ქართული ლიტერატურათმცოდნეობის სამაგისტრო და ლიტერატურათმცოდნეობის სადოქტორო საგანმანათლებლო პროგრამებს. 2006-2013 წლებში იყო ბსუ ქართული ფილოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. 2013 წელს ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დააარსა და დღემდე მისი რედაქტორობით გამოდის ჟურნალი „ფილოლოგიური მაცნე“ .

## სამეცნიერო-პედაგოგიური მოღვაწეობა
საკვალიფიკაციო ნაშრომები დაიცვა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში პროფ. რევაზ სირაძის ხელმძღვანელობით:
* საკანდიდატო დისერტაცია: „სასწაულნი წმიდისა მთავარმოწამისა გიორგისნი“ და ქართული ლიტერატურული ტრადიცია“ (1998);
* სადოქტორო დისერტაცია: „ტბელ აბუსერისძის ცხოვრება და მოღვაწობა“ (2006).
პირველი გამოკვლევა დაბეჭდა 1992 წელს. გამოქვეყნებული აქვს 80-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. ავტორია წიგნებისა: „ტბელ აბუსერისძის სახისმეტყველება“ (1998), „გალობანი მწვალებელთა შეჩუენებისანი“ (2003), „ანდრია პირველწოდებული საქართველოში“ (2011), „წმინდა ტბელ აბუსერისძის ღვაწლი და თხზულებათა სრული კრებული“ (2024), „დავით აღმაშენებლის „გალობანი სინანულისანი“ (ტექსტი, ინტერტექსტი, სტროფობრივი ანალიზი)“ (2025). მისი რედაქციით და წინასიტყვაობით დაიბეჭდა „ვეფხისტყაოსნის“ სრული რედაქციის ბილინგვური გამოცემა (2014). თანაავტორია წიგნებისა „კლარჯეთი“ (2016), რომლის ავტორთა ჯგუფთან ერთად მიენიჭა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემია, და „ტაო“ (2020).
არის დიგიტალური ჰუმანიტარიის ერთ-ერთი პიონერი ქართულ საუნივერსიტეტო სივრცეში. 2012 წელს ფრანკფურტის გოეთეს უნივერსიტეტის პროფესორებთან იოსტ გიპერტთან და მანანა თანდაშვილთან ერთად დააარსა ბათუმის საერთაშორისო საზაფხულო სკოლა დიგიტალურ ჰუმანიტარიაში. უძღვება დიგიტალური ჰუმანიტარიის ცენტრს (2016 წლიდან) და ლინგვოკულტუროლოგიურ დიგიტალურ არქივს (2019 წლიდან) ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. მასვე ეკუთვნის სახელმძღვანელო „დიგიტალური ჰუმანიტარიის შესავალი“ (2018). 

## საზოგადოებრივი მოღვაწეობა
1996-1998 წლებში ხელმძღვანელობდა გაზეთ „რეზონანსის“ აჭარის ბიუროს. მისი ინიციატივით საფუძველი ჩაეყარა საეკლესიო დღესასწაულ „ტბელობას“ (2006), „ვეფხისტყაოსნის“ საერთაშორისო ფესტივალს (2019) და ტბელ აბუსერისძის მუზეუმს (2023) .

## რესურსები ინტერნეტში
* / Open Researcher and Contributor ID
## სქოლიო
კატეგორია:ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატები 
კატეგორია:ფილოლოგები 
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ლიტერატურათმცოდნეები 
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები 
კატეგორია:დაბადებული 22 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
რამაზ
ეფორები

250პქ|მინი|მარჯვნივ|სპარტის ეფორები, ლუდვიგ ლეფლერის ნახატი, 1862 წ.
**ეფორები** () — თანამდებობრივ პირთა კოლეგია ძველ სპარტაში. ანტიკური ტრადიციის თანახმად, ეფორების კოლეგია შეიქმნა მეფე თეოპომპეს დროს ძვ. წ. VIII საუკუნეში. ეფორებს მოქალაქეებისგან ირჩევდა აპელა, 5 კაცს ერთი წლის ვადით. ჰქონდათ აპელის მოწვევის, მისი თავმჯდომარეობის, კანონპროექტების შემოტანის უფლება; აცხადებდნენ ჯარის შეკრების შესახებ. ეფორები აკონტროლებდნენ ყველა ფინანსურ საკითხს, თვალყურს ადევნებდნენ მოზარდების აღზრდასა და ზრდასრული სპარტელების ქცევას; გერუსიასთან ერთად ახორციელებდნენ სასამართლო ფუნქციებს. ეფორატის ერთ-ერთი მთავარი მოვალეობა იყო სპარტის მეფეების მოქმედებებზე კონტროლის განხორციელება; შეეძლოთ მეფის გადაყენების ინიციირება. თავისი მოვალეობების შესრულების ვადაში ხელისუფლების არცერთი ორგანოს მიმართ არ იყვნენ ანგარიშვალდებულნი, ვადის ამოწურვისას კი ანგარიში უნდა ჩაებარებინათ მომავალი წლის ეფორების კოლეგიისათვის. კოლეგიის თავმჯდომარის სახელის მიხედვით იწოდებოდა წელიც. ეფორების კოლეგია გაუქმდა ძვ. წ. 227 წელს, მეფე კლეომენე III-ის რეფორმატორული საქმიანობის დროს, შემდგომში კვლავ აღდგა.

## სქოლიო 
კატეგორია:სპარტა
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის წოდებები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2564

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2564** — 2021 წლის 25 თებერვალს გაეროს უშიშროების საბჭომ 14 ხმით მიიღო რეზოლუცია 2564 იემენის შესახებ. რეზოლუცია მოითხოვდა იემენისათვის სანქციების დაწესებას. რეზოლუციის თანახმად, უშიშროების საბჭო განაახლებს იემენში დესტაბილიზაციის ფაქტორების აღკვეთას, მაგრამ ჰუსიტები არ ცნობენ ბოლო რეზოლუციას.

რუსეთმა კენჭისყრის დროს თავი შეიკავა.

## სქოლიო
2564
კატეგორია:2021 წელი იემენში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები იემენის შესახებ
კიფსელე

**კიფსელე** (; დ. დაახლ. ძვ. წ. 687 – გ. ძვ. წ. 627) — კორინთის ტირანი ძვ. წ. 657 წლიდან, კიფსელიდების დინასტიის ფუძემდებელი. მისი აღზევების საფეხური გახდა კორინთის ლაშქრის მეთაურის (პოლემარქის) თანამდებობა. ჯარზე, პირადი მეგობრების ჯგუფსა და მის დემაგოგიაზე მიპყრობილ უბრალო ხალხზე დაყრდნობით, დაამხო კორინთის მმართველი ბაკქიადების საგვარეულო და ქალაქის ერთპიროვნული მმართველი გახდა. დიდგვაროვანთა მნიშვნელოვანი ნაწილის ამოჟლეტის ან განდევნის შემდეგ, მათი ქონების კონფისკაცია მოახდინა და იგი თავის მომხრეებს დაუნაწილა. ახორციელებდა აქტიურ საგარეო პოლიტიკას, იონიისა და ადრიატიკის ზღვების სანაპიროებსა და კუნძულებზე შექმნა კოლონიათა მთელი რიგი. ამ დასახლებათა მმართველებად ნიშნავდა თავის ვაჟებს, ამგვარად შექმნა კორინთის საზღვაო სახელმწიფოს მსგავსი რამ. კიფსელეს მემკვიდრე გახდა მისი ვაჟი პერიანდრე. მამა-შვილის მმართველობისას კორინთმა მნიშვნელოვან აყვავებასა და ძლევამოსილებას მიაღწია.

## სქოლიო 
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 627
კატეგორია:კორინთის ტირანები
კატეგორია:ძვ. წ. VII საუკუნის ბერძნები
კატეგორია:არქაული ტირანები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ბედნიერების ინდექსი

**ბედნიერების ინდექსი**- (ანგარიში, რომელსაც აქვეყნებს გაერო) კვლევა, რომელიც შეისწავლის გლობალურ ბედნიერებას, მდგრადობასა და კეთილდღეობას მსოფლიოს 156 ქვეყანაში და აფასებს მათ იმის მიხედვით თუ, რამდენად ბედნიერად გრძნობს თავს ამ ქვეყნების მოსახლეობა. ასევე იგი აფასებს თუ, როგორ ზემოქმედებს ურბანული ცხოვრება ადამიანების ბედნიერებაზე. ბედნიერებისა თუ კეთილდღეობის გაზომვა ხდება შემდეგი მეთოდებით: გამოკითხვა, კითხვარი, სუბიექტური კეთილდღეობის ინდიკატორები, მდგრადობის ინდიკატორები, ცხოვრების ხარისხი, მშპ და სხვ. დღეისათვის ბედნიერების იდექსით პირველ ადგილზეა ფინეთი, მას მოსდევს დანია, ნორვეგია, ისლანდია და ნიდერლანდები. ბედნიერების ინდექსზე ზემოქმედება მოახდინა კორონავირუსის პანდემიამ. ცხოვრებით კმაყოფილების მიხედვით, კი პირველ ადგილზე კოსტა-რიკაა.

საქართველო

საქართველო ბედნიერების ინდექსით 2019 წლის მონაცემით მსოფლიოში 119-ე ადგილზეა, 2018 წელს კი 128-ე ადგილზე იმყოფებოდა. 2020- წლის მონაცემებით მისი შეფასებაა 4,89, რითიც ყველა მის მეზობელზე უკან იმყოფება.

ბიბლიოგრაფია

https://worldhappiness.report/ed/2020/

https://scholarworks.waldenu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1131&context=jsc

https://www.arabnews.com/node/1266416/offbeat

https://www.theglobaleconomy.com/Georgia/happiness/

წიგნი world happiness report edited by John Hellivell , Richard Layard  and Jeffrey Sachs
კატეგორია:ინდექსი
კატეგორია:საზოგადოება
პერიანდრე

**პერიანდრე** (; დ. ძვ. წ. 667 – გ. ძვ. წ. 585) — კორინთის ტირანი ძვ. წ. 627 წლიდან. კიფსელიდების დინასტიის წარმომადგენელი. მისი მმართველობის დროს კორინთმა მიაღწია უდიდეს ეკონომიკურ და პოლიტიკურ აყვავებას, გახდა მსხვილი სახღვაო სახელმწიფოს ცენტრი. პერიანდრემ განახორციელა მასშტაბური საგარეო ექსპანსია. მისი კონტროლის ქვეშ იყო იონიის ზღვის რიგი კუნძულები (მ.შ. კერკირა); აქტიური კონტაქტები ჰქონდა სიცილიაზე ადრე დაარსებულ კოლონიებთან. ურთიერთობები განავითარა მილეტთან და ლიდიასთან, სამხრეთში — ეგვიპტესთან. კონტინენტზე თავის ხელისუფლებას დაუმორჩილა ეპიდავრი. საბერძნეთში დიდი გავლენით სარგებლობდა. კორინთის ყელზე გაიყვანა ნავსათრევი გზა (დიოლკოსი), რამაც კორინთს საშუალება მისცა ბერძნული სამყაროს აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებს შორის ვაჭრობაში მონოპოლია მოეპოვებინა. მის დროს ფართო განვითარება პოვა კერამიკის წარმოებამ: ხარისხითა და მხატვრული შესრულებით შესანიშნავი კორინთული კერამიკა ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში გაბატონდა. ატარებდა არისტოკრატიის წინააღმდეგ მიმართულ პოლიტიკას და მხარს უჭერდა წვრილ გლეხობას; განახორციელა ფართო მშენებლობები, შემოიღო ბაჟი, დაქირავებულებისაგან შექმნა სამხედრო ნაწილები. თავის კარზე მიიწვია კულტურის მოღვაწეები (მ.შ. არიონი). პერიანდრე ძველი საბერძნეთის არქაიკული („ძველი“) ტირანიის ნათელი მაგალითია. თანამედროვეები მის პიროვნებასა და მოღვაწეობას სხვადასხვანაირად აფასებენ; ერთნი გადმოგვცემენ პერიანდრეს მიერ ჩადენილი მცეხური სისასტიკეების შესახებ, მეორენი აღწერენ როგორც ბრძენ და სამართლიან მმართველს და „შვიდ ბრძენს“ შორისაც კი ასახელებენ.

## სქოლიო 
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 585
კატეგორია:კორინთის ტირანები
კატეგორია:ძვ. წ. VII საუკუნის ბერძნები
კატეგორია:არქაული ტირანები
კატეგორია:ძვ. წ. VI საუკუნის ბერძნები
აღმატებულება

და მისი აღმატებულება ლიეტუვის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში გიედრიუს პუოჯუნასი.]]
**აღმატებულება** (*თქვენო აღმატებულებავ*, *მისი აღმატებულება*) — მიმართვის საპატიო ფორმა. გამოიყენება სუვერენული სახელმწიფოს პირველი პირებისთვის, საერთაშორისო ორგანიზაციის პირველი პირების, მოქმედი ელჩებისა და არისტოკრატიის წარმომადგენლისთვის მიმართვისას.  როგორც წესი, წოდების მიმღები მიმართვის ამ ფორმას ინარჩუნების სიცოცხლის ბოლომდე, თუმცა არსებობს შემთხვევები, როდესაც წოდება მიბმულია პიროვნების მიერ დაკავებულ თანამდებობასთან.

*აღმატებულება* მიმართვა, როგორც წესი, გამოიყენება სახელმწიფოს მეთაურთან, მთავრობის მეთაურთან, გუბერნატორთან, ელჩთან, ეპისკოპოსთან ან მსგავს პოზიციაზე მყოფ ადამიანთან მიმართებაში.

## სქოლიო
კატეგორია:მიმართვები
კორინთის ყელი

[250პქ|მინი|მარჯვნივ|[ნასას თანამგზავრული ფოტოსურათი]]

**კორინთის ყელი** — ყელი კორინთისა და სარონიკოსის ყურეებს შორის. აერთებს პელოპონესის ნახევარკუნძულს ცენტრალური საბერძნეთის რაიონებთან. სიგრძე 42 კმ, სიგანე 6,3-იდან 16 კმ-მდე. კორინთის ყელის დიდი ნაწილი უჭირავს ერანიის კირქვიან ჭიუხს. ჭარბობს ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტი. კორინთის ყელზე გადის რკინიგზა და საავტომობილო გზა, რომელიც ათენს კორინთთან აკავშირებს. გადაკვეთილია კორინთის არხით. ძვ. წ. 582 წლიდან ახ. წ. IV საუკუნის შუა ხანებამდე აქ 2 ან 4 წელიწადში ერთხელ იმართებოდა პოსეიდონისადმი მიძღვნილი ისთმოსური თამაშები; მის პროგრამაში შედიოდა გიმნასტიკური, საცხენოსნო, პოეტური და მუსიკალური შეჯიბრებები.

## სქოლიო 
კატეგორია:საბერძნეთის გეოგრაფია
კატეგორია:ხმელთაშუა ზღვა