open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სიას დინასტია

**სიას დინასტია** (ძვ. წ. 2070 - ძვ. წ. 1600 წლები; ) — ლეგენდარული დინასტია, ტრადიციული შეხედულებების თანახმად, მმართველობა ძველ ჩინეთში, ძვ. წ. 2070 წლიდან &nbsp; ძვ. წ. 1765 წლამდე.&nbsp; ჩინელი არქეოლოგები სიას დინასტიას ხშირად უკავშირებენ ერლიტოუს კულტურას. იმ ტერიტორიაზე, რომელზეც იდენტიფიცირებულია სიას დინასტია, ჯოუს ეპოქაში ძინის სამეფო წარმოიშვა.

## მითური წინარეისტორია 
ჩინური მითურ-ისტორიული ტრადიციების თანახმად, ჩინეთის სახელმწიფო დააარსა ყვითელმა იმპერატორმა — ხუან-დიმ, რომელმაც ძვ. წ. XXVII საუკუნეში, მძიმე ბრძოლების შედეგად შეძლო სხვადასხვა ტომთა ბელადების დამორჩილება და შექმნა თავის სახელმწიფო კუნლუნის მთაზე — მდინარე ხუანხეს აუზიდან შორეულ დასავლეთში.

მშვიდობის ჩამოვარდნის გამო, ხუან-დიმ ღმერთებს მსხვერპლი შესწირა, დანიშნა მმართველები და ქვეყნის მასშტაბით გამოსცა კანონები. ხუან-დის ჰყავდა 25 ვაჟი, აქედან 14-მა (ბიბლიური იაკობის მსგავსად) ახალ მოდგმას ჩაუყარა საფუძველი. ქვეყნის ტახტი ხუან-დი-სგან (ძვ. წ. 2698 — ძვ. წ. 2597) მემკვიდრეობით გადაეცა შაო-ხაო-ს, შემდეგ — ჩუნ-სუი-ს, შემდეგ დი-კუს, შემდეგ კი — დი-ჟის და საბოლოოდ იაოს, რომელიც, ალბათ ყველაზე სათნო და ბრძენი მმართველი იყო. მან გააერთიანა და მიიყვანა ქვეყანა ჰარმონიულ მდგომარეობამდე, დაამყარა ხალხთა შორის თანხმობა, მაღალ თანამდებობებზე გამოცდილი და პროფესიონალი კადრები დანიშნა. იაომ მემკვიდრედ სათნო შუნები (ძვ. წ. 2256 — ძვ. წ. 2205) აირჩია. ამისთვის იმპერატორმა ქვეყანა 12 ნაწილად დაჰყო და ყველგან მმართველებად შუმები დაადგინა.
thumb|left|200px|იუ დიდი

## იუ დიდი და სიას სახელმწიფოს დაარსება 
[thumb|მარჯვნივ|210პქ|ღვინის ჭიქა [ლუნშანის კულტურა|ლუნშანის კულტურიდან]]

შუნებისგან ძალაუფლება გადაეცა ხუან-დი პირდაპირ შთამომავალს, იუს, სიას გვარიდან, რომელიც ითვლება სიას დინასტიის დამააარსებლად. დინასტიის 17 მმართველი ქვეყანას სამ საუკუნენახევრის განმავლობაში მართავდა.

### სიას დინასტიის მმართველების სია 
ბევრი ისტორიკოსი სიას დინასტიას ლეგენდარულ დინასტიებს მიაკუთვნებს, თუმცა ეს დღემდე საკამათოა. ამ ეპოქის არც ერთი წერილობითი წყარო არ შემორჩენილა.

## ლიტერატურა 
# სიმა ციანი. ისტორიული ჩანაწერები. ტ. 1. 
# Douglas J. KEENAN (2002), «Astro-historiographic chronologies of early China are unfounded», *East Asian History*, 23: 61-68.
# Yun Kuen LEE (2002), «Building the chronology of early Chinese history», *Asian Perspectives: the Journal of Archaeology for Asia and the Pacific*, 41.1: 15-42.
# LI Xueqin (2002), «The Xia-Shang-Zhou Chronology Project», *Journal of East Asian Archaeology*, 4: 321—333.

კატეგორია:ჩინეთის დინასტიები
კატეგორია:დინასტიები
აბდულ ჰამიდი (პოლიტიკოსი)

**აბდულ ჰამიდი** (; დ. 1 იანვარი 1944) — ბანგლადეშის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. ბანგლადეშის პარლამენტის სპიკერი და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2013 წლის 14 მარტიდან, ხოლო პრეზიდენტი 24 აპრილიდან. შვიდი მოწვევის პარლამენტის წევრი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1944 წლის 1 იანვარს ბრიტანეთის ინდოეთის ქალაქ დაკაში. ახალგაზრდობაში იბრძოდა ბანგლადეშის დამოუკიდებლობისათვის, რის გამოც რამდენიმეჯერ დააპატიმრეს. 1971 წელს ბანგლადეშის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ქვეყნის პარლამენტის წევრად 7-ჯერ აირჩიეს. XX საუკუნის დასასრულს გახდა პარტია ავამი ლიგის ლიდერი.  2001 წლის ივლის-ოქტომბერში პირველად ჩაუდგა  პარლამენტს სათავეში, მეორედ 2009 წლის 25 იანვრიდან 2013 წლის 20 მარტამდე. 20 მარტს სინგაპურში სამკურნალოდ წასული პრეზიდენტი ზილურ რაჰმანი გარდაიცვალა, კონსტიტუციის თანახმად თანამდებობა აბდულ ჰამიდმა დაიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Parliament of Bangladesh 

კატეგორია:ბანგლადეშის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბანგლადეშის პარლამენტის სპიკერები
ანდრონიკე გაბისულავა

**ანდრონიკე გაბისულავა** — წალენჯიხის მონასტრის ბერი, მხატვარი.

ანდრონიკემ, მეორე ბერთან, ქვაბალია მახარებელთან ერთად, სამეგრელოს მთავრის ვამეყ I დადიანის (1384-1396) დავალებით კონსტანტინოპოლიდან ჩამოიყვანა მხატვარი კირ მანუელ ევგენიკოსი, რომელმაც შესანიშნავი ფრესკული მხატვრობით შეამკო წალენჯიხის მთავანგელოზთა ტაძარი. ამის შესახებ მოთხრობილია ტაძრის სვეტებზე მოთავსებულ საღებავით შესრულებულ ქართულ და ბერძნულ წარწერებში.

წალენჯიხის მხატვრობა პალეოლოგოსთა  ეპოქის ბიზანტიური ფერწერის ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია საქართველოში. გამოთქმულია მოსაზრება, რომ კირ მანუელ ევგენიკოსს ტაძრის მოხატვაში გაბისულავა ანდრონიკე და ქვაბალია მახარობელი ეხმარებოდნენ.

## ლიტერატურა
**თაყაიშვილი ე.*, არქეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნანი, ტ.II, 1914.

კატეგორია:ქართველი ბერები
კრისტოფ ვილიბალდ გლუკი

**კრისტოფ ვილიბალდ გლუკი** (, დ. 1714 წლის 2 ივლისს, ერასბახში — გ. 1787 წლის 15 ნოემბერს, ვენაში) — კლასიკური ეპოქის ავსტრიელი კომპოზიტორი, XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში განახორციელა იტალიური ოპერა-სერიისა და ფრანგული ლირიკული ტრაგედიის რეფორმა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ვენის კლასიკური სკოლა
კატეგორია:გერმანელი კომპოზიტორები
კატეგორია:კლასიკური ეპოქის კომპოზიტორები
კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორები
კატეგორია:ოპერის კომპოზიტორები
კატეგორია:ვენის ცენტრალურ სასაფლაოზე დაკრძალულნი
კატეგორია:დაბადებული 1714
კატეგორია:გარდაცვლილი 1787
მახარებელი ქვაბალია

**მახარებელი ქვაბალია** — წალენჯიხის მონასტრის  ბერი, მხატვარი — ოდიშის მმართველის, მანდატურთუხუცესისა და ერისთავთა ერისთავის ვამეყ I დადიანის მიერ ანდრონიკე გაბისულავასთან ერთად კონსტანტინოპოლში იყო წარგზავნილი, საიდანაც მათ ჩამოიყვანეს მხატვარი კირ მანუელ ევგენიკოსი. 

მანუელ ევგენიკოსმა მოხატა წალენჯიხის ტაძარი. (სხვა მისი ნამუშევარი არც ბიზანტიაშიდა არც საქართველოში ცნობილი არაა). ვამეყ დადიანის მმართველობის დროს, რომელიც მარი ბროსეს მიხედვით 1384-1396 წწ. უნდა განისაზღვროს (150 წლის წინათ შემოთავაზებული ეს თარიღი დღემდე საყოველთაოდ გაზიარებულია). მაშასადამე, მანუელ ევგენიკოსის მოღვაწეობა, წალენჯიხის მხატვრობა და შესაბამისად მახარებელი ქვაბალიას მოღვაწეობა XIV საუკუნის ბოლო მეოთხედით თარიღდება.

მახარებელი ქვაბალია, ისევე, როგორც მხატვარ მანუელ ევგენიკოსის მასთან ერთად ჩამომყვანი ანდრონიკე გაბისულავა, დასახელებულია ტაძრის ორ წარწერაში – ერთი ასომთავრულია, შესრულებული შავი საღებავით თეთრ ფონზე ტაძრის გუმბათქვეშა სვეტის ჩრდილო-დასავლეთის წახნაგზე, ხოლო მეორე ბერძნულია, შესრულებული მთავრული ასოებით, შავი საღებავით თეთრ ფონზე, იმავე სვეტის მეორე, დასავლეთის უფრო ფართო წახნაგზე. ქართული წარწერა ერთ ადგილას სამი სტრიქონის ფართობზე დაზიანებულია (ჩამოშლილია შელესილობის ფენა), ამიტომ მახარებლის და ანდრონიკეს ვინაობა გაურკვეველია, სამაგიეროდ ბერძნული წარწერის მიხედვით აშკარაა, რომ ორივენი ბერ-მონაზვნები ყოფილა.

სხვა ცნობები მახარებელ ქვაბალიას, ანდრონიკე გაბისულავას და მათ მიერ ჩამოყვანილ მხატვარ კირ მანოელ ევგენიკოსის შესახებ არ მოიპოვება. მაგრამ წალენჯიხის ტაძრის მხატვრობა პალეოლოგების ეპოქის, მონუმენტური მხატვრობის ერთ-ერთ შესანიშნავ ნიმუშად არის მიჩნეული.

## ლიტერატურა
*ე. თაყაიშვილი, არქეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნები, ტ.II, 1914 წ.

კატეგორია:ქართველი ბერები
The Verve-ის დისკოგრაფია

აქ წარმოდგენილი ბრიტანული ჯგუფი The Verve-ის დისკოგრაფია, რომელიც მოიცავს ოთხ სტუდიურ ალბომს, თოთხმეტ სინგლს, ორ კრებულსა და სამ EP-ს.

## სტუდიური ალბომები
## კრებულები და EP-ბი
## სხვა
**Voyager 1* (1993)
**Five by Five (Urban Hymns-ის პრომო)* (June 1997)
**The Video 96-98* (VHS - 1999)
**This is Music* (DVD - 2004)
**Tour Programme 2008* (Official tour book - 2008)

## სინგლები
## სქოლიო
Discography

კატეგორია:დისკოგრაფიები
სავოიარდი

**სავოიარდი** ( — „სავოიურები“, ასევე „ქალბატონის თითები“) — შაქრის ნამცეცებით დაფარული, მოგრძო ბრტყელი ფორმის ბისკვიტის ნამცხვარი. სავოიარდი იოლად იწოვს წყალს და ამის შედეგად ძალიან რბილი ხდება. სავოიარდი — მრავალი ფრანგული დესერტის განუყოფელი ნაწილია, კერძოდ კი, ეს ნამცხვარი გამოიყენება ტორტი-ნაყინების, შარლოტკისა და ტირამისუს მომზადების დროს.

## ისტორია 
სავოიარდი XV საუკუნის ბოლოს საფრანგეთის მეფის ვიზიტთან დაკავშირებით, სავოიის ჰერცოგების სასახლის კარზე იქნა გამოგონებული და სულ მალე სავოიის „ოფიციალური“ ნამცხვრის სტატუსიც მიიღო.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მადლენი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნამცხვარ სავოიარდის რეცეპტი 
* http://www.cooksa.ru/recipes/vypechka/pechene-savojardi.html  

კატეგორია:ნამცხვარი
კატეგორია:იტალიური დესერტები
Fun Lovin' Criminals-ის დისკოგრაფია

Fun Lovin' Criminals (ხშირად მოიხსენიებენ აკრონიმით - **FLC**) — ამერიკული ალტერნატიული ჰიპ-ჰოპისა და ალტერნატიული როკის შემსრულებელი ჯგუფი ნიუ-იორკიდან. მათი დისკოგრაფია მოიცავს 6 სტუდიურ ალბომს, მრავალ EP-ს და სინგლებს და 4 კრებულს.

## სტუდიური ალბომი
## კრებულები
## გახანგრძლივებულები
## სინგლები
## სქოლიო
კატეგორია:დისკოგრაფიები
კატეგორია:Fun Lovin' Criminals
ჰამფრი ბოგარტი

**ჰამფრი ბოგარტი** (; დ. 25 დეკემბერი, 1899 — გ. 14 იანვარი, 1957) — ამერიკელი მსახიობი. 1920-30-იან წლებში მოღვაწეობდა ბროდვეიზე. 1929 წლიდან დაიწყო კინოში მოღვაწეობა, 1941 წლიდან იქცა ერთ-ერთ პოპულარულ მსახიობად. 1999 წელს ამერიკის ფილმის ინსტიტუტმა ის ამერიკული კინოს ისტორიაში უდიდეს მსახიობ კაცად აღიარა.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* Bogie Online: ჰამფრი ბოგარტის ფანების გვერდი  
* ჰამფრი ბოგარტის გენეალოგია 
* ბოგარტი: ლეგენდის მიღმა (დოკუმენტური)  
* ბიბლიოგრაფია 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ნიუ-იორკელები
კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
ლაჟედუ-დუ-ტობოკალი

**ლაჟედუ-დუ-ტობოკალი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 305 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 423.785 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19,6 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
სოხუმის ეთერზეთოვანი კულტურების საცდელი სადგური

**სოხუმის ეთერზეთოვანი კულტურების საცდელი სადგური** ყოფილი სსრკ კვების მრეწველობის სამინისტროსი — დაარსდა 1937 წელს კელასურში (სოხუმის რაიონი). ჰქონდა სელექციის და ინტროდუქციის (გენეტიკის სექტორით), მიწათმოქმედების (მექანიზაციის სექტორით), ეკონომიკის, პროპაგანდისა და დანერგვის განყოფილებები; ბიოქიმიური, ტექნოლოგიური, აგროქიმიური, მცენარეთა დაცვის ლაბორატორიები. სადგურში ამუშავებდნენ ეთერზეთოვანი კულტურების ინტროდუქციის, აგროტექნიკის, ნედლეულის დამუშავების ტექნოლოგიურ საკითხებს. გამოყვანილია და წარმოებაშია დანერგილი ეთერზეთოვანი კულტურების მრავალი ჯიში და ჰიბრიდი. აქვს საყრდენი პუნქტი (ყვარლის რაიონი, სოფელი წიწკანაანთსერი) ექსპერიმენტული ბაზა (გულრიფშის რაიონი, სოფელი ვარჩა), ბიბლიოთეკა. გამოცემდა შრომებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ყოფილი სამეცნიერო ორგანიზაციები
ე
სოხუმის სუბტროპიკული კულტურების საცდელი სადგური

**ნ. ვავილოვის სახელობის მემცენარეობის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სოხუმის სუბტროპიკული კულტურების საცდელი სადგური** — დაარსდა 1926 წელს სოფელ გულრიფშში. სადგურს ჰქონდა ციტრუსოვანი კულტურების, სუბტროპიკული-ტექნიკური კულტურების, ბოსტნეულისა და მარცვლოვან-პარკოსანი კულტურების, საინტროდუქციო საკარანტინო სანერგე განყოფილებები, ბიოქიმიური, ციტოემბრიოლოგიური, აგრომეტერეოლოგიური, ფიზიოლოგიური, აგრომეტეროლოგიური, ფიზიოლოგიური, მცენარეთა იმუნიტეტის ლაბორატორიები. მუშაობის ძირითადი მიმართულება იყო ყოფილი სსრკ სუბტროპიკულ ზონაში მსოფლიოს მცენარეული კოლექციის შექმნა, ახალი ჯიშებისა და ფორმების მიღება-დანერგვა და სხვა. ჰქონდა დამხმარე ექსპერიმენტულიი მეურნეობა, 2 საცდელი პუნქტი, ბიბლიოთეკა. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ყოფილი სამეცნიერო ორგანიზაციები
სუბ
ბინდუსარა

**ბინდუსარა** — მაურიების სახელმწიფოს მეორე იმპერატორი, მეფობდა ძვ. წ. 298—272 წლებში ჩანდრაგუპტა მაურიას შემდგომ. ბერძნულ წყაროებში ის მოიხსენიება სახელით — ამიტროჰატი (ინდურად ამიტრაგჰატა) მისი ტიტულის მიხედვით, ესე იგი "საკუთარ მტერთა მკვლელი".   

= ბიოგრაფია = 

ბინდუსარამ მემკვიდრეობით მიიღო უზარმაზარი იმპერია, რომელიც აერთიანებდა ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ინდოეთს, ავღანეთის ნაწილს და ბელუჯისტანს. მან შეძლო იმპერიის კიდევ უფრო გაფართოება სამხრეთით, კარნატაკას ტერიტორიებამდე,  დაიმორჩილა თექვსმეტი სახელმწიფო და გახდა ორ ზღვას შუა — არაბეთის ზღვას და ბენგალიის ყურეს შორის მდებარე მიწების მპყრობელი. 

ბინდუსარა არ ებრძოდა მეგობრულად განწყობილ დრავიდულ სამეფოებს, როგორიცაა ჩოლა, პანდია და ჩერა. მხოლოდ კალინგას სამეფო (თანამედროვე ორისა) არ შედიოდა მის იმპერიაში და ის მისმა ვაჟმა აშოკამ დაიპყრო. 

ბინდუსარა თავის მამის მსგავსად მხარს უჭერდა ელინისტურ ეგვიპტესთან და სელევკიდების სირიასთან მჭიდრო ურთიერთობას. სტრაბონი გადმოგვცემს, რომ პატალიპუტრაში მივლინებული იყო სელევკიდების ელჩი — დეიმაქსი. საინტერესო ფაქტებზე გვიამბობს ათენიუს ნავკრატიელი სელევკიდების მეფე ანტიოქოსის და ინდოეთის მეფე ბინდუსარას ძღვენთა გაცვლის შესახებ. ბინდუსარას თხოვნით მიუმართავს ანტიოქოსისათვის — გაეგზავნა მისთვის ტკბილი ღვინო, გამხმარი ლეღვი და ფილოსოფოსი–სოფისტი. პასუხად, ანტიოქოსი შეპირებია მხოლოდ ღვინისა და გამხმარი ლეღვის გაგზავნას. 

ბინდუსარა მამისგან განსხვავებით არ ეწეოდა ჯაინიზმის მხარდაჭერას. ის მხარს უჭერდა ფილოსოფიურ-ასკეტურ მოძრაობას აჯივიკს. ეს იყო ანტიბრაჰმანული და ათეისტური ფილოსოფია. მამამისის მრჩეველი ფილოსოფოსი ჩანაკია აგრძელებდა მის სამეფო კარზე პრემიერ-მინისტრობას. 

მისი მმართველობის დროს ორჯერ აჯანყდა ქალაქი ტაქსილა. ქალაქის შემორიგება საბოლოოდ მოახერხა აშოკამ მამის სიკვდილის შემდეგ.

პურანის თანახმად ბინდუსარა მეფობდა 25 წელი. მამის სიკვდილის შემდეგ მის ვაჟებს შორის დაიწყო ხანგრძლივი ბრძოლა ძალაუფლებისათვის. ბოლოსდაბოლოს, პატალიპუტრას ტახტის მფლობელი გახდა აშოკა
 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მაურიების იმპერია — ინდოეთის ისტორია (კ.ა.ანტონოვა, გ.მ.ბონგარდ-ლევინ, გ.გ.კოტოვსკი )
     
კატეგორია:მაურიების დინასტია
შანგის დინასტია

მინიატიურა|მარცხნივ|შანგის დინასტია
**შანგის იმპერია** (), **ინის იმპერია** (), ან **შანგ-ინის იმპერია** — სახელმწიფო ფორმირება ძვ. წ. 1600-დან ძვ. წ. 1027-მდე წლებში, მდინარე ხუანხეს ჩრდილოეთის ველებზე. შანგის დინასტია წინ უძღოდა ჯოუს დინასტიას.

შანგის იმპერია არის პირველი ჩინური სახელმწიფო წარმონაქმნი, რომლის არსებობაც დასტურდება არა მხოლოდ არქეოლოგიური მასალებით, არამედ ზეპირი და წერილობით წყაროებითაც. შანგის იმპერიის ისტორიის ყველაზე სრულყოფილ აღწერას სიმა ციანის „ისტორიული ჩანაწერები” შეიცავს. გათხრების შედეგად იპოვნეს ძიაგუვენი — იეროგლიფური წარწერები კუს ბაკანსა და ცხოველის ძვლებზე, აგრეთვე ბრინჯაოს, ნეფრიტს, კერამიკასა და ქვის ნაწარმზე. დიდი აღმოჩენები გაკეთდა შანგის დინასტიის დედაქალაქის — ინსიუს (ჩინ.:))ტერიტორიაზე, რომელიც თანამედროვე ქალაქის ანიანის, ხენანის პროვინციაში მდებარეობს. უძველესი ქალაქი შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში.

## პოლიტიკური სტრუქტურა 
მოსახლეობის სხვადასხვა ფენებში პოლიტიკური სტატუსი იყო განსხვავებული. ვანი წარმოადგენდა საკრალურ ფიგურას და ჰქონდა დიდი ძალაუფლება. ის გარდაცვლილი წინაპრების პატივსაცემად ასრულებდა საზეიმო რიტუალ *დის*. მიიჩნეოდა, რომ მხოლოდ მას შეეძლო ყოფილიყო შუამავალი გარდაცვლილებსა და ცოცხლებს შორის. ტიტული ან ძმიდან ძმას ან ბიძიდან უფროს ძმისშვილს გადაეცემოდა, ხოლო ვან ი-დან მოყოლებული ძალაუფლება მამიდან უფროს შვილზე გადადიოდა. ვანის ახალგაზრდა ნათესავები, რომლებიც ვერ აცხადებდნენ ძალაუფლებაზე პრეტენზიას, შეადგენდნენ არისტოკრატულ კლანს.

გლეხებთან შედარებით, ვანის გარემოცვას (ადმინისტრაციული აპარატი, მებრძოლები) პრივილეგირებული სტატუსი ჰქონდა. თანამდებობის პირები იყოფოდა ადმინისტრატორებად, მცირე რანგის მენეჯერებად და სამხედრო წვრთნებსა და ნადირობაზე პასუხისმგებელ პირებად.

### ადმინისტრაციული დაყოფა 
შანგის სახელმწიფო დაიყო სტრუქტურულად უთანასწორო ნაწილებად:
# ზონა (რამდენიმე ათეული კილომეტრის რადიუსში), დედაქალაქით, რომელსაც უშუალოდ განაგებდა ვანი.
# რეგიონული მმართველობის ტერიტორიები, რომელთაც ვანი, მისი ოჯახის წევრებისა და ახლობლები მართავდნენ. ასეთი ტერიტორია იყო — ჯოუ.
# მეორე ზონა — დასახლებული უცხოური ტომებით.

### შანგის დინასტიის მმართველები 
ვან მეფეთა სამეფო სახელების გარდა, ჩინეთის ისტორიამ მათი ადრინდელი სახელებიც შემოინახა (მაგ, სიან ტუ :zh:相土, აგრეთვე, მოიხსენიება როგორც „ში ძინე”).

File:Ring with coiled dragon design.jpg|ჯადის დრაკონის ფორმის ბეჭედი
File:Jade deer.jpg|ჯადის გამოკვეთილი ირემი
File:Jade fish.jpg|ჯადის გამოკვეთილი თევზი
File:Jade tiger.jpg|ჯადის გამოკვეთილი ვეფხვი
File:Gefuding Gui.jpg|ბრინჯაოს ჭურჭელი
File:Yuefu You.jpg|ბრინჯაოს ჭურჭელი
File:Pou with four ram head.jpg|ბრინჯაოს ჭურჭელი — *pou*
File:Zun with animal mask.jpg|ბრინჯაოს სარიტუალო ჭურჭელი — *ზუნი*
File:Gong Fu Yi Gong.jpg|ბრინჯაოს ფართოყელიანი სარიტუალო ჭურჭელი წყლისთვის — *გუანგი*
File:Shang-Bronze1.jpg|ბრინჯაოს ქვაბი, სახელურითა და სახურავით
File:Ritual wine container in shape of owl, Shang Dynasty.jpg|გვიანი შანგი, ბრინჯაოს სარიტუალო ღვინის ჭურჭელი (ზუნი) უჩვეულო ფორმის ბუ, ხუფი გუმბათოვანი თავით
File:Hache Yue Musée Guimet 1107.jpg|ბრინჯაოს ცული — *yuè*
File:Shang-ZhouFace14-10thcenturyBCE.jpg|ქანდაკება, ძვ. წ. XIV–X საუკუნეები
File:China shang white pottery pot.JPG|თეთრი თიხა, ნაკვეთი გეომეტრიული ნიმუშით

კატეგორია:ჩინეთის დინასტიები
კატეგორია:დინასტიები
Fun Lovin' Criminals

'''Fun Lovin' Criminals** (ხშირად მოიხსენიებენ აკრონიმით - **FLC'*) — ამერიკული ალტერნატიული ჰიპ-ჰოპისა და ალტერნატიული როკის ჟანრის ჯგუფი ნიუ-იორკიდან. მათ სიმღერებში ხშირად ასახულია ნიუ-იორკის ცხოვრება. ისინი ეხებიან ისეთ თემებს, როგორიცაა ორგანიზებული კრიმინალი, წამალი, ძალადობა, სიღარიბე და პოლიტიკა. ყველაზე მეტად ცნობილნი არიან სიმღერით „Scooby Snacks“ რომელშიც გამოყენებულია ხმოვანი ფრაგმენტები კვენტინ ტარანტინოს ფილმებიდან, ასევე პოპულარულები სიმღერით „Love Unlimited“, რომელიც ეძღვნება ბარი უაიტს. ჰიუს გადმოცემით, მათ გაყიდეს 10 მილიონი ალბომი მსოფლიოს მასშტაბით.
ჯგუფმა მიიღო მსოფლიო აღიარება, განსაკუთრებით ევროპის ჩრდილო-დასავლეთით, 90-იანი წლების ბოლოს, როდესაც გამოუშვა პირველი ორი ალბომი.

## დისკოგრაფია
* *Come Find Yourself* (1996)
* *100% Colombian* (1998)
* *Mimosa* (1999)
* *Loco* (2001)
* *Welcome to Poppy's* (2003)
* *Livin' in the City* (2005)
* *Classic Fantastic'' (2010)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1993 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:ამერიკული ჰიპ-ჰოპ ჯგუფები
კატეგორია:ამერიკული ალტერნატიული როკ-ჯგუფები
სალიამი

**სალიამი** ( — ძეხვი) — იტალიური სანელებლიანი ძეხვი. ჩვეულებრივ მისი კანი ობის (penicillium) თხელი ფენითაა დაფარული. გამოიყენება საუზმედ და ბუტერბროდების დასამზადებლად. სალიამი გარკვეული სახეობის პიცების, სალათებისა და სხვა კერძების განუყოფელი ინგრედიენტია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნეაპოლიტანური სალიამი  

კატეგორია:ძეხვები
კატეგორია:იტალიური სამზარეულო
ფირან გუშნასპი

**ფირან გუშნასპი** (გ. 542) — ქართლისა და ალბანეთის მარზპანი დაახლოებით VI საუკუნის დამდეგიდან. წარმოშობით რეიდან იყო. განეკუთვნებოდა მიჰრანთა საგვარეულოს. ფირან გუშნასპი 518 წელს გაქრისტიანდა და გრიგორი ეწოდა, რის გამოც, მისი ცხოვრების ავტორის ცნობით, 3 წელი წყლიან ავზში გაატარა. 521 წელს ფირან გუშნასპმა კვლავ ძველი თანამდებობა დაიკავა. შემდეგ ბიზანტია-ირანის ომის (როგორც ჩანს 527-532 წწ.) დროს ფირან გუშნასპი ირანელთა ჯარს სარდლობდა და ბიზანტიელებმა დაატყვევეს. დაახლოებით 533/534 წელს ხოსრო I-ის ელჩმა ფირან გუშნასპი ირანში დააბრუნა. ფირან გუშნასპმა ქართლ-ალბანეთის მარზპანის პოსტი დაიკავა, მაგრამ რადგან ქრისტიანობა არ უარყო, მოგვების მოთხოვნით გადააყენეს და სიკვდილით დასაჯეს.

ფირან გუშნასპის მარტვილობის შესახებ უცნობი ავტორის მიერ სირიულ ენაზე შექმნილი ჰაგიოგრაფიული ძეგლი მნიშვნელოვანი წყაროა V-VI საუკუნეების საქართველოს ისტორიიისათვის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:იბერიის სამეფო
კატეგორია:გარდაცვლილი 542
კატეგორია:ქართლის მარზპანები
ფიჭვნარის განძი

**ფიჭვნარის განძი** — ქობულეთის ჩრდილოეთ უბანში — ფიჭვნარში 1948 წელს აღმოჩენილი ვერცხლის მონეტების განძი. შემორჩენილია 102 სინოპური დრაქმა, რომელთა ემისია ძვ. წ. IV საუკუნის შუა წლებში წარმოებდა. შუბლზე გამოსახულია ნიმფა სინოპეს მარცხნივ მიბრუნებული თავი, ზურგზე — მარცხნივ მიმართული, ფრთებგაშლილი, დელფინზე მჯდომი არწივი. მის ფრთებქვეშ მაგისტრატის, ხოლო გამოსახულების ქვემოთ ქალაქის სახელის აღმნიშვნელი ბერძნული შემოკლებული წარწერებია. აქვეა 58 ცალი კოლხური ნახევარდრაქმა (ადამიანისა და ხარის თავების გამოსახულებით). განძის სინოპური მონეტები მოჭრილია ძვ. წ. 350—245 წლებში. განძი ჩაფლული უნდა იყოს ძვ. წ. IV საუკუნის 50—40-იან წლებში. ფიჭვნარის განძის ნაწილი ინახება აჭარის სახელმწიფო მუზეუმში, ნაწილი კი სიმონ ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
გაიუს ფლამინიუსი

**გაიუს ფლამინიუსი** () (? — გ. ძვ. წ. 217) — რომის პოლიტიკური მოღვაწე პლებეების გვარიდან. ძვ. წ. 232 წელს სახალხო ტრიბუნი, ძვ. წ. 220 წელს ცენზორი, ძვ. წ. 223 და 218 წლებში კონსული. მთელი რიგი კანონების გატარებით ხელი შეუწყო რომის საზოგადოების დემოკრატიზაციას, რითაც ოპტიმატების დიდ უკმაყოფილებას იწვევდა. ეწეოდა აგრეთვე ფართო სამშენებლო საქმიანობას. რომში ააგო ფლამინიუსის ცირკი, ფლამინიუსის გზა, რომელიც რომს აკავშირებდა იტალიის ადრიატიკის სანაპიროსთან. ძვ. წ. 223 წელს გალიაში, მდინარე ადუაზე, ინსუბრების ტომები გაანადგურა. დაიღუპა ჰანიბალთან ბრძოლაში (მეორე პუნიკური ომი) ტრაზიმენუსის ტბასთან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რომაელი სახალხო ტრიბუნები
კატეგორია:რომის რესპუბლიკის კონსულები
კატეგორია:რომის ცენზორები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 217
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის რომაელები
კატეგორია:თანამდებობაზე გარდაცვლილი რომის კონსულები
ორნი გზაზე (ფილმი)

**ორნი გზაზე** () — 1967 წლის ბრიტანული ფილმი. ფილმის მთავარი გმირები არიან 12 წლიანი ქორწინების მქონე მეუღლეები, რომლებიც სამხრეთ საფრანგეთში მიემგზავრებიან. ფილმი იმ  დროისთვის ექსპერიმენტული იყო, რადგან არათანმიმდევრული თხრობის სტილი იყო გამოყენებული.

## როლებში
*ოდრი ჰეპბერნი — ჯოანა უოლესი
*ალბერტ ფინი — მარკ უოლესი
*ელეანორ ბრონი — კეთი მაქსველ-მანჩესტერი
*უილიამ დენიელსი — ჰოვარდ მაქსველ-მანჩესტერი
*კლოდ დოფინი — მორის დალბერტი
*ნადია გრეი — ფრანსუაზა დალბერტი
*ჟაკლინ ბისეტი — ჯეიკი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1967 წლის ფილმები
კატეგორია:რომანტიკული ფილმები
ფიფინეთი

**ფიფინეთი** — ისტორიული საქართველოს მხარის – ჰერეთის ერთ-ერთი დასახლებული პუნქტი (ახლანდ. ტოპონიმი  ფიფანი, ეწოდება მხოლოდ სასოფლო-სამეურნეო სავარგულს მდინარე თალაჩაის მარცხენა ნაპირზე, სოფელ თალის მახლობლად, ზაქათალის რაიონი, აზერბაიჯანი). წყაროებში პირველად XVI საუკუნის დასაწყისში მოიხსენიება. ამ დროს ფიფინეთი საეკლესიო ცენტრი იყო. ვახუშტი ბაგრატიონის ცნობით, XVI საუკუნეში, როდესაც აქ დაიწყო ლეკი მოსახლეობის დამკვიდრება, ფიფინეთს ჭარი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ტოპონიმები
კატეგორია:ჰერეთი
ბონიტუ (ბაია)

**ბონიტუ** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 851 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 641.229 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23,16 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ვირჯილიო ფოსატი

**ვირჯილიო ფოსატი** (; დ. 12 სექტემბერი, 1889, მილანი — გ. 29 ივნისი, 1916, მონფალკონე) — იტალიელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი.

ფეხბურთის კარიერა დაიწყო მილანის „ინტერნაციონალეში“ კლუბის დაარსებიდან ერთი წლის თავზე, 1908 წელს. ფოსატი იყო ინტერის პირველი კაპიტანი და პირველი მწვრთნელი. გუნდში გატარებული 6 წლის მანძილზე თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე. ამ პერიოდში გამართა 97 მატჩი და გაიტანა 4 გოლი. გუნდთან ერთად მოიგო 1909–10 წლების იტალიის ჩემპიონატი. ეს იყო ინტერის ისტორიაში პირველი ტიტული.

ფოსატი გამოდიოდა იტალიის ნაკრებშიც, სადაც მან 12 მატჩი გამართა და ერთი გოლი გაიტანა. ის იყო ინტერიდან პირველი მოთამაშე, ვინც ეროვნულ ნაკრებში იქნა მიწვეული.

ფოსატის ძმა — ჯუზეპეც ფეხბურთელი იყო და ინტერში თამაშობდა, სადაც 3 წლის მანძილზე 43 მატჩი გამართა ვირჯილიო ფოსატის საფეხბურთო კარიერას და შემდეგ სიცოცხლეს წერტილი დაუსვა პირველმა მსოფლიო ომმა. 1915 წელს ის წავიდა ფრონტზე, მას მიანიჭეს სამხედრო კაპიტნის წოდება. 1916 წელს დაიღუპა ავსტრია-უნგრეთის არმიასთან ბრძოლაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* figc.it 
* inter.it 

კატეგორია:დაბადებული  12 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:იტალიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:მილანის ინტერის მწვრთნელები
წინასწარმეტყველების მანქანა

**„წინასწარმეტყველების მანქანა“** () — ტერი გუდკაინდის მე-14 რომანი ეპიკური ფენტეზის ჟანრში. პირველი წიგნი სერიისა რიჩარდისა და კალანის შესახებ.

## წიგნის მნიშვნელოვანი პერსონაჟები 
* რიჩარდ რალი
* კალან ამნელი
* ზედიკუს ზულ ზორანდერი
* კარა
* ნიკი
* ნათან რალი
* ბენჯამინ მეიფერტი
* ჯიტი
* ლუდვიგ დრეიერი
* ვიკა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტერი გუდკაინდის ოფიციალური საიტი
* ჭეშმარიტების მახვილის ვიკი

კატეგორია:ამერიკული რომანები
კატეგორია:ჭეშმარიტების მახვილი
კატეგორია:ფენტეზი რომანები
კატეგორია:2011 წლის რომანები
ბრიუს სპენსი

**ბრიუს სპენსი** (; დ. 17 სექტემბერი 1945, ოკლენდი, ახალი ზელანდია) — ახალ ზელანდიელი მსახიობი. ძირითადად მონაწილეობას იღებს ავსტრალიურ ფილმებსა და სერიალებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* http://www.filmreference.com/film/14/Bruce-Spence.html

კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:ახალზელანდიელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 17 სექტემბერი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სუბეკვატორული სარტყელი

მინი|360პქ|გეოგრაფიული სარტყლები
**სუბეკვატორული სარტყლები** — გეოგრაფიული სარტყლები ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებში, ეკვატორულ და ტროპიკულ სარტყლებს შორის. დამახასიათებელია ჰაერის მასების სეზონური ცვლა: ზაფხულობით გაბატონებულია ეკვატორული ჰაერი, ზამთრობით კი ტროპიკული (პასატები). ეკვატორული მუსონური ჰავა ვლინდება გვალვიანი და წვიმიანი პერიოდების მორიგეობაში და განაპირობებს ბუნებრივი პროცესების სეზონურ რიტმულობას. საშუალო თვიური ტემპერატურები 15-დან 32°C-მდეა, ნალექები 250-დან 2000 მმ-მდე წელიწადში. ნალექების 90-95% მოდის წვიმიან პერიოდზე. ლანდშაფტური ზონები იცვლება მერიდიანული მიმართულებით: მუდმივად ნოტიო ტყე, სეზონურად ნოტიო ფოთოლმცვივანი ტყე, ნოტიო მაღალბალახოვანი სავანა და სავანური ტყე, ტიპობრივი სავანა, გაუდაბნოებული სავანა და ნათელი ტყე. მთაში სიმაღლებრივი სარტყლურობის ტყემდელოს და ტყესტეპის სპექტრებია, ნიადაგები ლატერიტულია. ცხოველთა სამყაროს ტიპური წარმომადგენლები არიან: მცოხნავი ჩლიქოსნები, მტაცებლები, მღრღნელები, ტერმიტები. ოკეანეში სუბეკვატორული სარტყლები შემოიფარგლება ჩრდილოეთის პასატური დინების საზღვრებით. წყლის საშუალო ტემპერატურა 25°C. სუბეკვატორული სარტყლების ლანდშაფტები ძლიერ გარდაქმნილია ადამიანის სამეურნეო საქმიანობით, განსაკუთრებით სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. ფართოდ არის გავრცელებული საპლანტაციო კულტურები, მისდევენ სასაძოვრო მეცხოველეობას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გეოგრაფიული სარტყლები
კატეგორია:გეოგრაფიული ტერმინები
მიხეილ ალოიანი

**მიხეილ (მიშა) სურენის ძე ალოიანი** (დ. 23 აგვისტო 1988, ბამბაკაშატი, სომხეთის სსრ) — რუსი მოკრივე, წარმოშობით ქურთ-იეზიდი, რუსეთის სამგზის ჩემპიონი (2009–2011), ევროპის ჩემპიონი (2010), მსოფლიო თასის მფლობელი (2008), მსოფლიო ჩემპიონი (2011), ოლიმპიურ თამაშთა პრიზიორი (2012). რუსეთის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (2010).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* პროფილი რუსეთის ბოქსის ფედერაციის საიტზე
* მიხეილ ალოიანისა და დავით აირაპეტიანის ინტერვიუ 2012 წლის ოლიმპიადის წინ
* სპორტული გზის დასაწყისი

## სქოლიო 
კატეგორია:იეზიდი მოკრივეები
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
როდეზია

**როდეზია** () — არაღიარებული ქვეყანა რომელიც ცივი ომის პერიოდში მდებარეობდა სამხრეთ აფრიკაში. 1965 - 1979 წლებში ის მოიცავდა ტერიტორიას რომელიც დღეისთვის ზიმბაბვეს სახელითაა ცნობილი. მისი დედაქალაქი იყო სოლსბერი. ის წარმოადგენდა ბრიტანეთის კოლონიის სამხრეთი როდეზიის დე ფაქტო სამართალ მემკვიდრე ქვეყანას.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Sons of Africa by Jeffrey Whittam - წიგნი
*Rhodesian Bush War historical research / განხილვა ფორუმი 
*როდეზიის ომის სურათები
*The Viscount disasters of 1978 and 1979 

კატეგორია:ბრიტანეთის კოლონიები
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერია
კატეგორია:ზიმბაბვეს ისტორია
*
კატეგორია:თვითაღიარებული ქვეყნები
ელექტროსადგური

**ელექტროსადგური** — სამრეწველო საწარმო, რომელიც პირველადი რესურსის ენერგიის გარდაქმნის ხარჯზე აწარმოებს ელექტროენერგიას, ხოლო ზოგ შემთხვევაში თბოენერგიასაც.

ენერგიის წყაროს მიხედვით არსებობს შემდეგი სახით ელექტროსადგურები:
*ატომური ელექტროსადგური;
*გეოთერმული ელექტროსადგური;
*თბოელექტროსადგური;
*მზის ელექტროსადგური;
*ქარის ელექტროსადგური;
*ჰიდროელექტროსადგური.

თბო და ატომური ელექტროსადგურები, შესაბამისად, ორგანულ და ბირთვულ საწვავზე მუშაობენ. ამ ენერგეტიკული რესურსების მარაგი თანდათან იწურება და ღირებულება მატულობს. ამ მხრივ, დიდი უპირატესობა აქვს ჰიდროელექტროსადგურებს, რომლებიც მდინარეების განახლებად ჰიდროენერგეტიკულ რესურსებს იყენებს. ცნობილია ელექტროენერგიის მიღების ხერხები სხვა განახლებადი ენერგიის წყაროებიდან, როგორებიცაა მზე, ქარი, ზღვის მიმოქცევა, ზღვის და ოკეანის ტალღები, გეოთერმული წყლები, ოკეანური დინებები და სხვა. 

თითქმის ყველა ტიპის ელსადგურზე ხდება პირველადი ენერგიის გარდაქმნა მექანიკურ ენერგიად. ამ ენერგიას მოძრაობაში მოყავს ე.წ „პირველადი ამძრავი“ — ტურბინა. ტურბინა თავის მხრივ აბრუნებს გენერატორს, რომელიც ტურბინის მექანიკურ ენერგიას გარდაქმნის ელექტრულ ენერგიად. გენერატორად, ჩვეულებრივ, გამოიყენება სამფაზა სინქრონული მანქანები. მათ მიერ გენერირებული სიმძლავრის ძაბვა, როგორც წესი, არ აღემატება 30 კვ-ს. ასეთი ძაბვით ელექტროენერგიის გადაცემა გამოიწვევს დიდ დანაკარგებს. ამიტომ, ელექტრულ სადგურებში დამონტაჟებულია ამწევი ტრანსფორმატორები, რომლებიც გადასაცემი ენერგიის ძაბვას ამაღლებენ 110÷1150 კვ-მდე.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* Identification System for Power Stations (KKS)
* Power station diagram 
* Largest Power Plants in the World
* Database of carbon emissions of power plants worldwide (Carbon Monitoring For Action: CARMA)
*Net vs Gross Output Measurement ‘’Archived from the original (pdf) on 21 October 2012*
*Measuring power generation *Archived from the original (pdf) on 2 October 2012''

კატეგორია:ელექტროსადგურები
სკრიპტორიუმი

მარცხნივ|მინი|სკრიპტორიუმი XV საუკუნის მინიატურა
მარჯვნი|მინი|სკრიპტორიუმი
**სკრიპტორიუმი** — გადამწერთა სახელოსნოები VI-XII საუკუნეებში დასავლეთ ევროპის მონასტრებში. სკრიპტორიუმებში იწერდნენ წიგნებს ეკლესიებისა და წარჩინებულთათვის. ცნობილი იყო ტურის, კორბის, ფულდის და სხვა სკრიპტორიუმები. აქ შემუშავდა შუა საუკუნის წიგნის წერის ძირითადი ტიპები. XII საუკუნის მიწურულიდან ქალაქების ამქრულმა სახელოსნოებმა სკრიპტორიუმების საქმიანობა თანდათან შეავიწროვეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შუა საუკუნეების ლიტერატურა
კატეგორია:შუა საუკუნეების ხელნაწერები
შუახევის მუნიციპალიტეტის დროშა

**შუახევის მუნიციპალიტეტის დროშა** — შუახევის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია შუახევის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ 2013 წლის 28 თებერვალს №1 დადგენილებით.

## აღწერილობა
დროშას სამ ნაწილად ყოფს მარჯვნივ გადაბრუნებული ვერცხლის ქობაშემოვლებული ლაჟვარდის ორთითასებრი ჰერალდიკური ჯვარი. დროშის მარჯვენა ნაწილი მეწამულია, დროშის დანარჩენი ორი ველი მწვანეა. პროპორცია არის 2:3

## რესურსები ინტერნეტში
* შუახევის მუნიციპალიტეტის დროშა და გერბი

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტი
იტალიის სერია B

**იტალიის სერია B** — მნიშვნელობით მეორე საფეხბურთო ლიგა იტალიაში. 2004–05 წლების სეზონიდან მონაწილეობას იღებს 22 გუნდი. ამჟამინდელი წესის მიხედვით, სამ გუნდს აქვს შესაძლებლობა გადავიდეს სერია A-ში, რომლებიც ჩაანაცვლებენ სერია A-ში ბოლო სამ ადგილზე გასულ კლუბებს. თუ გუნდი დაასრულებს ჩემპიონატს პირველ ან მეორე ადგილზე, ის ავტომატურად გადავა სერია A-ში, ხოლო მესამე სავარაუდო გადამსვლელი ირკვევა პლეიოფით — მესამე, მეოთხე, მეხუთე, მეექვსე, მეშვიდე და მერვე ადგილზე გასული კლუბები მართავენ ერთმანეთში შეხვედრებს, სადაც ირკვევა მათგან საუკეთესო კლუბი, რომელიც უნდა გადავიდეს სერია A-ში. სერია B-დან 4 კლუბი ქვეითდება ქვედა ლიგაში – სერია C-ში. ბოლო სამ ადგილზე გასული კლუბები ავტომატურად ქვეითდება დაბალ ლიგაში, ხოლო მეოთხე კლუბი ირკვევა ბოლოდან მეოთხე და მეხუთე ადგილზე გასულ კლუბებს შორის, რომლებიც გამართვენ ორ მატჩს – შინ და სტუმრად.

## სტატისტიკა კლუბების მიხედვით 
## ჩემპიონები რეგიონების მიხედვით 
## რესურსები ინტერნეტში 
*  
* 
* 
* Italy - List of Second Division (Serie B) Champions

კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო ტურნირები
კატეგორია:იტალიის ფეხბურთი
სკრუბერი

მარჯვნივ|მინი|სკრუბერი
**სკრუბერი** — აირთა ნარევიდან მყარი და აირისებრი მინარევების მოსაცილებელი აპარატი; ფართოდ იყენებენ კოქსის პროდუქტების დასაჭერად და მტვრისაგან სამრეწველო აირების გასაწმენდად, დასატენიანებლად და გასაცივებლად, აგრეთვე სხვადასხვა ქიმიურ-ტექნოლოგიურ პროცესში. სკრუბერს სასარგებლო წიაღისეულის გასარეცხ დოლურ მანქანასაც უწოდებენ.
სასარგებლო წიაღისეულის გასარეცხად გამოყენებული სკრუბერი ცილინდრული ან კონუსური ფორმის დოლია. მასში ჩასატვირთი მასალა დოლში შნეკის საშუალებით გადაადგილდება და წყლით გაირეცხება. წყლისა და მასალის მიწოდების  ხერხის მიხედვით სკრუბერი არის პირდაპირი დინებისა და წინაღდენიანი (მასალა და წყალი მოძრაობს საპირისპოროდ). სკრუბერის სახესხვაობაა ნიჩბიანი წისქვილი, რომლის დოლის შუაში ნიჩბებიანი მბრუნავი ლილვია.
სკრუბერის პარამეტრები: სიგრძე 3-10 მეტრი, დიამეტრი 1,5-4 მეტრი, წყლის ხარჯი 3-6 მ³/ტ, რეცხვის ხანგრძლივობა 2-12 წუთი, მწარმოებლურობა 25-დან 200 ტონამდე საათში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აირის დაბინძურების კონტროლის სისტემა
კატეგორია:ინდუსტრიული პროცესები
შუახევის მუნიციპალიტეტის გერბი

**შუახევის მუნიციპალიტეტის გერბი** — შუახევის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია შუახევის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ 2013 წლის 28 თებერვალს №1 დადგენილებით.

## აღწერილობა 
გერბის ფარის ზურმუხტოვან ველს სამ ნაწილად ყოფს ვერცხლის ქობაშემოვლებული ლაჟვარდის ორთითასებრი ჰერალდიკური ჯვარი, რომელზეც მოთავსებულია მცირე ფარი — მეწამულ ველზე ოქროს სამკოშკიანი ციხე-სიმაგრე. შუა კოშკი ოდნავ მაღალია, ციხე-სიმაგრის ქვევით გამოსახულია ოქროს ხიდი.

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია ჭიშკრით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-ზურმუხტოვანი ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავად ჩაწერილია დევიზი — „**შუახევი**“

## რესურსები ინტერნეტში
* შუახევის მუნიციპალიტეტის გერბი და დროშა

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური გერბები
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტი
ფოთის ბრძოლა

**ფოთის (ფასისის) ბრძოლა** — ბრძოლა ბიზანტიელებსა და ირანელებს შორის ეგრისის დიდი ომის (542-562 წწ.) დროს ქ. ფოთის სიმაგრესთან. გაიმართა 555 წელს. ირანელების ჯარის სარდალს ნახორაგანს იმედი ჰქონდა, რომ ხისგან აგებული სიმაგრის აღება არ გაუძნელდებოდა. მან მოულოდნელად ერთ ღამეში გადაიყვანა ჯარი მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს, რათა ფასისს სამხრეთიდან მისდგომოდა, სადაც რიონი არ დააბრკოლებდა. ბიზანტიელებმა ვერ შეძლეს ნავებით ჯარების გადაყვანა მდინარეზე, რომ ირანელებისათვის ფასისში შესვლა დაესწროთ, ამიტომ ხმელეთის გზით შევიდნენ ქალაქში და გამაგრდნენ.

ირანელების იერიში ფოთის სიმაგრეზე სრული მარცხით დამთავრდა. ირანელებმა ამ ბრძოლაში 10 000-ზე მეტი მეომარი დაკარგეს, რის შემდეგაც ქუთაისისა და მუხურისისაკენ დაიხიეს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:VI საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:ეგრისის დიდი ომის ბრძოლები
კატეგორია:ფოთის ისტორია
კატეგორია:555 წლის ბრძოლები
სტრატიგრაფიული სკალა

**სტრატიგრაფიული საკალა** — სკალა, რომელიც გვიჩვენებს დედამიწის ქერქის ამგები ქანების სტრატიგრაფიულ ქვედანაყოფთა თანამიმდევრობას და ურთიერთდაქვემდებარებას; ასახავს დედამიწის ქერქის განვითარების ისტორიის ეტაპებს. სტრატიგრაფიული სკალის ერთეულებია (უმსხვილესიადან უმცირესამდე): ეონოტემა (აერთიანებს რამდენიმე ჯგუფს), ჯგუფი (ერატემა), სისტემა, ზესექცია, სექცია, ქვესექცია, სართული, ქრონოზონა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გეოლოგია
კატეგორია:დედამიწის ქერქის აგებულება
სტრატეგოსი

მარჯვნივ|მინი|სტრატეგოსი
**სტრატეგოსი** — მხედართმთავარი ძველ ბერძნულ პოლისებში ძვ. წ. VI ს.-ძვ.წ. I საუკუნის შუა წლებში. ათენში ძვ. წ. 500 წლიდან 10 სტრატეგოსიდან შემდგარ კოლეგას ირჩევდნენ. ერთი სტრატეგოსი ჰოპლიტებს სარდლობდა, მეორე - ფლოტს, მესამე ქვეყანას იცავდა, ორი სტრატეგოსი პირეოსს. დანარჩენები რიგრიგობით ჯარს სარდლობდნენ. სტრატეგოსს ირჩევდა სახალხო კრება ერთი წლის ვადით ფილეების მიხედვით. შეიძლებოდა განმეორებითი არჩევაც, მაგალითად, პერიკლე ზედიზედ 15 წელს იყო სტრატეგოსად. სტრატეგოსი გასამრჯელოს არ იღებდა. იგი სათავეში ედგა აგრეთვე საერთო ბერძნულ სამხედრო-პოლიტიკურ კავშირებს. თანამედროვე გაგებით, სტრატეგოსი არის სარდალი, მსხვილი სამხედრო ოპერაციების ხელმძღვანელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძნული სამხედრო ტერმინოლოგია
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის წოდებები
სენეგალის ქალაქები

**სენეგალის&nbsp;ქალაქები** () — სენეგალის დასახლებული პუნქტების სია. ინტერნეტ-რესურსის *World Gazeteer* მიხედვით, სენეგალში 59 ისეთი ქალაქია, რომლებშიც 1 700-ზე მეტი კაცი ცხოვრობს.

## სენეგალის ქალაქების სია 
thumb|right|300px|სენეგალის რუკა

## რესურსები ინტერნეტში 
*

## სქოლიო 

კატეგორია:ქალაქების სიები ქვეყნების მიხედვით
ბარდა ფოკა

მინი|ბარდა ფოკასა და ბარდა სკლიაროსის ბრძოლა
**ბარდა ფოკა** (; დ. უცნობია — გ. 13 აპრილი, 989) — ბიზანტიის მხედართმთავარი, კაპადოკიელი დიდგვაროვანი, იმპერატორ ნიკიფორე II-ის ძმისშვილი. 970 წელს აჯანყდა იმპერატორ იოანე I ციმისხის წინააღმდეგ, მაგრამ დამარცხდა და გადაასახლეს. 978 წელს იმპერატორმა ბასილი II-მ გადასახლებიდან გამოიწვია და ბარდა სკლიაროსის აჯანყების ჩახშობა დაავალა. ფოკა ბარდას დამხმარედ მოუვიდა დავით კურაპალატის ჯარი, რომლის მეშვეობით მან სძლია სკლიაროსს. ბასილი II უნდობლად უყურებდა ფოკა ბარდას და არ აწინაურებდა. 987 წელს ფოკა ბარდა პროვინციული არისტოკრატიის მხარდაჭერით აჯანყდა და თავი იმპერატორად გამოაცხადა. აჯანყებამ ფართო ხასიათი მიიღო და მთელი მცირე აზია მოიცვა. ამჯერად ფოკა ბარდას დავით კურაპალატიც მიემხრო. აჯანყებულები შეეცადნენ კონსტანტინოპოლის ალყაში მოქცევას. ბასილი II-მ სძლია აჯანყებულებს 989 წლის 13 აპრილს აბიდოსთან. ფოკა ბარდა ბრძოლაში დაიღუპა, როგორც ვარაუდობენ, მოსყიდულმა მსახურმა მოწამლა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბიზანტიელები
კატეგორია:ბიზანტიელი მხედართმთავრები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 989
კატეგორია:ფოკები
სრინაგარი

მარჯვნივ|მინი|სრინაგარი
**სრინაგარი**— ქალაქი ინდოეთში, ჰიმალაიში. გაშენებულია ქაშმირის ხეობაში, მდინარე ჯელამის ნაპირზე, 1600 მეტრ სიმაღლეზე. ჯამუ და ქაშმირის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 1, 273, 312 კაცი (2011). მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო პუნქტი. ცნობილია შალების, ხალიჩების შინამრეწველური წარმოებით, ხესა და ლითონზე კვეთით. არის საფეიქრო და კვების მრეწველობის საწარმოები. ქალაქში განვითარებულია ტურიზმი, სრინაგარის ტერიტორია დაქსელილია არხებით, ქალაქის შიგნით უმთავრესად ნავებით მიმოდიან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჯამუ და ქაშმირის ქალაქები
ტანჟერი

**ტანჟერი** — ქალაქი და ნავსადგური ჩრდილოეთ მაროკოში, გიბრალტარის სრუტის სანაპიროზე. ტანჟერის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 850 000 ათასი კაცი (2012). ჩრდილოეთ მაროკოს სავაჭრო-სატრანსპორტო და სატრანზიტო ცენტრი. გააქვთ უმთავრესად ციტრუსები, ბოსტნეული კულტურები, თევზისა და ხილის კონსერვები. კვების, საფეიქრო, ცემენტის მრეწველობის საწარმოები. 1965 წელს ტანჟერის ნავსადგურში გამოეყო განსაკუთრებული ზონა, სადაც სავაჭრო ოპერაციები არ იბეგრება საბაჟო გადასახადებით. რკინიგზით უკავშირდება ქალაქ ფესს. ტანჟერის მახლობლად არის საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტი.

ქალაქი დააარსეს ფინიკიელმა კოლონისტებმა ძვ. წ. II ათასწლეულის ბოლოს. ძვ. წ. I საუკუნიდან რომს დაემორჩილა. V საუკუნეში დაიპყრეს ვანდალებმა, VI საუკუნეში ბიზანტიამ, VIII საუკუნის დასაწყისში კი არაბებმა. ქალაქი იყო ჩრდილოეთ მაროკოს ერთ-ერთი მთავარი ეკონომიკური და კულტურული ცენტრი. 1471 წელს მიიტაცა პორტუგალიამ. 1661 წელს გადავიდა ინგლისის ხელში, 1684 წელს კვლავ შეუერთდა მაროკოს და გახდა მაროკოს სახელმწიფოს ერთ-ერთი დედაქალაქი. 1912 წელს მაროკოს იმპერიალისტური დანაწილების შედეგად ტანჟერი თავისი მოსაზღვრე ტერიტორიით სპეციალური რეჟიმის ზონად გამოიყო. 1940-1945 წლებში დაიკავა ესპანეთმა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:მაროკოს ქალაქები
სვაზი

მარჯვნივ|მინი|სვაზი
**სვაზი** — ხალხი, ესვატინის (ყოფ. სვაზილენდი) ძირითადი მოსახლეობა. ცხოვრობენ აგრეთვე სვაზილენდთან მოსაზღვრე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. მოსახლეობის საერთო რაოდენობაა 2 მილიონზე მეტი. ენა — სვაზი, განეკუთვნება ბანტუ ენათა ოჯახს. უმრავლესობა ტრადიციულ რწმენებს — ბუნების ძალთა და წინაპართა კულტს აღიარებს, დანარჩენები ძირითადად ქრისტიანები არიან. სვაზი ხალხი ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის I ნახევარში. მათი ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება, მესაქონლეობა. მუშაობენ ბამბისა და ყავის პლანტაციებში. საშოვარზე დადიან სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აფრიკის ხალხები
კატეგორია:ესვატინი
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ბაიანოპოლისი

**ბაიანოპოლისი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში, ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონში. მიეკუთვნება ბაიას შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 863 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 3 342.64 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4,15 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
გუსტავ დორე

**პოლ გუსტავ დორე** (; 6 იანვარი 1832, სტრასბურგი — 23 იანვარი 1883, პარიზი) — ფრანგი გრაფიკოსი, მოქანდაკე და ფერმწერი. დორე ძირითადად ხის გრავიურებზე მუშაობდა.

## ცხოვრება და ხელოვნება 
გუსტავ დორე ხიდების მშენებლის, პიერ-ლუი-ქრისტეფორე დორეს ოჯახში დაიბადა, სტრასბურგში. მისი მხატვრული ნიჭი პატარაობიდანვე იწვევდა გარშემომყოფი ადამიანების გაოცებას, 10 წლის ასაკში შექმნა ილუსტრაციები დანტე ალიგიერის „ღვთაებრივი კომედიისთვის“, ხოლო 15 წლის ასაკში პირველად გამოქვეყნდა მისი ილუსტრირებული ნაწარმოები. გარკვეული დროის შემდეგ, 1841 წელს მისი ოჯახი საცხოვრებლად ბურში გადადის. ამ გადასვლამ დორეს სამხატვრო მოღვაწეობაზე ძალიან დიდი გავლენა იქონია. 1847 წელს დორე დედასთან ერთად ხელახლა ამჯერად პარიზში გადადის, სადაც გუსტავი შარლემანის ლიცეუმში ირიცხება. შემდეგ ახალგაზრდა მხატვარი ჰერაკლეს გმირობების საკუთარი სერიებით, მიმართავს „ჟურნალ პურ რირ“-ის მთავარ რედაქტორს და სამუშაოზე ირიცხება, სადაც ხელფასად 5000 ფრანკს იღებს. იმავე წლის ბოლოს გამოქვეყნდა ლითოგრაფიის ალბომი „ჰერაკლეს გმირობები“, გამოცემაში მიეთითა, რომ ამ ლითოგრაფიის ავტორი იყო 15 წლის თვითნასწავლი მხატვარი, რომელმაც ისინი კლასიკური შტუდიის გარეშე შეასრულა.

ცნობილია, რომ მხატვარი თავის სამუშაო დღეს სამ ნაწიალდ ყოფდა: დილა ეთმობოდა გრაფიკას, შუადღე — ფერწერას, საღამო — ისევ გრაფიკას.
დორემ მაინც ვერ შეძლო სამხატვრო განათლების მიღება, თუმცა დიდ დროს ატარებდა ლუვრში და ეროვნულ ბიბლიოთეკაში, სადაც ნახატებსა და გრავიურებს შეისწავლიდა.

## ნამუშევრების გალერეა 

სურათი:Paul Gustave Dore Andromeda.jpg|„ანდრომედა“
სურათი:Poucet10.jpg|„ცეროდენა“
სურათი:Little Red Riding Hood (136547615).jpg|„წითელქუდა“
სურათი:Little Red Riding Hood (136547330).jpg|„წითელქუდა“
სურათი:Munchausen by Gustave Dore (31030896).jpg|„ბარონი მიუნხჰაუზენი“
სურათი:Inferno Canto 6 lines 49-52.jpg|„საღვთო კომედია“
სურათი:Gustave Doré - Dante Alighieri - Inferno - Plate 9 (Canto III - Charon).jpg|„საღვთო კომედია (ჯოჯოხეთი)“ 
სურათი:Gustave Doré - Dante Alighieri - Inferno - Plate 22 (Canto VII - Hoarders and Wasters).jpg|„საღვთო კომედია“
სურათი:Paradise Lost 1.jpg|„დაკარგული სამოთხე“
სურათი:Gustave Doré - The Holy Bible - Plate I, The Deluge.jpg|„წარღვნა“
სურათი:Dore enigma.jpg|„ამოცანა“ ()
სურათი:Pantagruel01.jpg|„გარგანტუა და პანტაგრუელი“

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*Gustave Doré Digital Collection of Illustrations  from the University at Buffalo Libraries
*Doré's grave site at პერ-ლაშეზის სასაფლაო
*German FTP with Doré illustrations 
* Great Bible Tarot - deck based on biblical Gustave Dore illustrations 
*Dor2 Bible Gallery

## სქოლიო 
კატეგორია:ფრანგი მხატვრები
კატეგორია:პერ-ლაშეზის სასაფლაოზე დაკრძალულნი
კატეგორია:ფრანგი გრავიორები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადებული 6 იანვარი
პირველი აღმსარებელი: ლეგენდა მაგდა სირუსზე

**„პირველი აღმსარებელი: ლეგენდა მაგსა სირუსზე“** () — ტერი გუდკაინდის მე-15 რომანი ეპიკური ფენტეზის ჟანრში. „ჭეშმარიტების მახვილის“ სერიის წინარეისტორია.

## შესავალი 
წიგნის მოკლე აღწერა გამოქვეყნდა ავტორის საიტზე. ტექსტი იყო შემდეგნაირი:
:„პირველი აღმსარებელი ჭეშმარიტების მახვილის სერიების საძირკველია. ეს არის დიდი თავგადასავლის დასაწყისი.“

## წიგნის მნიშვნელოვანი პერსონაჟები 
* მაგდა სირუსი
* ჯადოქარი მერიტი
* ლოთეინი
* ბარაკუსი
* ტილი
* ისოდორი
* კვინი
* ალრიკ რალი
* სედლერი
* უხუცესი კადელი
* გაიმერი
* უესტონი
* ჰამბრუკი
* სულაჩანი
* ნაია მუნი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტერი გუდკაინდის ოფიციალური საიტი
* ჭეშმარიტების მახვილის ვიკი

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკული რომანები
კატეგორია:ჭეშმარიტების მახვილი
კატეგორია:ფენტეზი რომანები
კატეგორია:2012 წლის რომანები
ფოლკლენდის ბრძოლა

**ფოლკლენდის ბრძოლა** — საზღვაო ბრძოლა 1914 წლის 8 დეკემბერს გერმანიის კრეისერთა  ესკადრასა და ინგლისის ესკადრას შორის ფოლკლენდის კუნძულების მახლობლად პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918 წწ.) დროს. გერმანიის ესკადრა 8 დეკემბერს ინგლისის სამხედრო-საზღვაო ბაზაზე დარტყმის მიზნით პორტ-სტენლის მიადგა. გერმანელებისთვის მოულოდნელად იქ აღმოჩნდა ინგლისის ესკადრა. ბრძოლა რომელიც 4,5 საათს გრძელდებოდა, გერმანელთა სრული დამარცხებით დამთავრდა: მათი ყველა ხომალდი, მსუბუქი კრეისერისა და საჰოსპიტალო გემის გარდა, ჩაძირეს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის ბრძოლები
კატეგორია:გერმანიის ბრძოლები
კატეგორია:ინგლისის ბრძოლები
კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1914 წლის ბრძოლები
ფლანდრიის ბრძოლა

**ფლანდრიის ბრძოლა** — გერმანელთა მე-4 და მე-6 არმიების მარჯვენა ფრთის შეტევითი ოპერაცია, ინგლისისა და ბელგიის არმიებსა და საფრანგეთის საარმიო ჯგუფის წინააღმდეგ. მიმდინარეობდა 1914 წლის 20 ოქტომბრიდან 15 ნოემბრამდე პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918 წწ.) დროს.

გერმანელთა სარდლობის მიზანი იყო ლა-მანშზე გაბატონება, რითაც დაემუქრებოდა ინგლისის საექსპედიციო არმიის კომუნიკაციებს და აიძულებდა დიდ ბრიტანეთს უარი ეთქვა ომში მონაწილეობაზე. გერმანელთა გეგმა არ განხორციელდა, მათ ვერ შეძლეს მოკავშირეთა  ფრონტის გარღვევა. დასავლეთ ევროპის საომარ ასპარეზზე დასრულდა ომის მანევრული პერიოდი და ლა-მანშიდან შვეიცარიის საზღვრამდე ერთიანი პოზიციური ფრონტი დამკვიდრდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის ბრძოლები
კატეგორია:ბელგიის ბრძოლები
კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები
კატეგორია:გერმანიის ბრძოლები
კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1914 წლის ბრძოლები
ფონტენუის ბრძოლა

300px|მინიატიურა|ფონტენუის ბრძოლა
**ფონტენუის ბრძოლა** — ავსტრიის მემკვიდრეობისათვის 1740-1748 წლების ომის ერთ-ერთი ბრძოლა საფრანგეთის არმიასა და ინგლის-ნიდერლანდები-ჰანოვერის ჯარებს შორის 1745 წლის 11 მაისს ბელგიის სოფელ ფონტენუის რაიონში. ფრანგებმა მოიგერიეს მოწინააღმდეგის შეტევები, თვითონ გადავიდნენ შეტევაზე და მტერი უკუაქციეს. მოკავშირეებმა დაკარგეს 14 ათასამდე კაცი, ფრანგებმა — დაახლოებით 6 ათასი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის ომის ბრძოლები
კატეგორია:ბელგიის ბრძოლები
კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები
კატეგორია:ნიდერლანდების ბრძოლები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ბრძოლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1745 წლის ბრძოლები
სომიტები

250პქ|მინი|სომიტი
**სომიტები** — პირველადი სეგმენტები, მეზოდერმის სეგმენტები, რომელთა ერთობლიობა ადამიანისა და ცხოველების სხეულის სეგმენტაციას განაპირობებს. სომიტები უმეტესად ეწოდება სხეულის მეორეული ღრუს (ცელომის) მქონე ცხოველების ზურგის ზედა ნაწილის სეგმენტებს. ხერხემლიანი ცხოველებისა და ადამიანის ჩანასახის სომიტები გაწყობილია ქორდის გასწვრივ ორსავე მხარეზე. თითოეულ სომიტებს შეადგენს მიოტომი, სკლეროტომი და დერმატომი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ემბრიოლოგია
ორია

**ორია**, ოდია ან უტკალი () — ეთნიკური ჯგუფი ინდოეთში, შტატ ორისის ძირითადი მოსახლეობა. რაოდენობა — 31 მლნ. ადამიანზე მეტი. ენა — ორია, ეკუთვნის ინდოევროპული ენობრივი ოჯახის ინდოირანული შტოს ინდოარიული ჯგუფის აღმოსავლეთ ქვეჯგუფს. ორიის წინაპრები ძველად დასახლებული იყვნენ კალინგაში, შემდეგ შედიოდნენ მაურიების იმპერიის, გუპტის იმპერიის, ჰარშის (VII საუკუნე) შემადგენლობაში, XVI-XIX საუკუნეებში კი — დიდ მოგოლთა იმპერიაში. დამოუკიდებელ ინდოეთში ორიის ეროვნული ტერიტორია გამოყოფილია ცალკე შტატად. ორიის ხალხის 90%-ზე მეტი ცხოვრობს სოფლებში და დაკავებულია მიწათმოქმედებით (ძირითადად ბრინჯი და ფეტვი); აგრეთვე ამუშავებენ პალმებსა და ბეტელს. ორია — მარჯვე ოქრომჭედლები და ქვის მჭრელები არიან. რელიგიის მიხედვით დაახლოებით 95% ინდუისტია. ორიის ტაძრებს ბჰუბანეშვარში, პურსა და კონარაკში ინდური ხელოვნების საუკეთესო მაგალითებს მიაკუთვნებენ.

## ლიტერატურა 
* Народы Южной Азии. - М., 1963.

## რესურსები ინტერნეტში
* www.odia.org ორიის საიტი

კატეგორია:ინდოეთის ხალხები
კატეგორია:ინდოარიული ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ორია (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ორია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ორია — ეთნიკური ჯგუფი ინდოეთში
* ორია (ენა) — ორიას ენა
* ორია (დამწერლობა) — ორიას დამწერლობა
* ორია (იტალია) — პატარა იტალიური ქალაქი-სიმაგრე.
* ორია (ტბა) — ტბა ლიეტუვაში.
ფორთის ტაძარი

**ფორთის ტაძარი** —  X საუკუნის ჯვაროვან-გუმბათოვანი ტაძარი. მდებარეობს ისტორიულ სამცხეში (ახლა თურქეთის ფარგლებშია). პავლე ინგოროყვას მოსაზრების თანახმად დღევანდელი ფორთის ტაძარი სინამდვილეში ხანძთის ტაძარია. ეკლესიის წარწერაში მოხსენიებულია ხუროთმოძღვარი ამონა.

გეგმით სწორკუთხა შენობის აღმოსავლეთი აფსიდი კედლის სიბრტყეშია მოქცეული. შიგნით მკაფიოდ არის  გამოყოფილი მაღალი ჯვაროვანი შუა სივრცე და უფრო დაბალი ნაწილები კუთხეებში, ჯვრის მკლავებს შორის. აქვეა ორი თავისუფლად მდგარი გუმბათქვეშა ბურჯი და ბოძების კიდევ ერთი წყვილი დასავლეთ მკლავში. გარეგანი მასებით, პროპორციით ფორთის ტაძარი შუალედ საფეხურზე დგას ადრინდელი ფეოდალური ხანისა და XI-XIII საუკუნეების ქართულ ხუროთმოძღვრებას შორის. გუმბათს ამკობს დეკორაციული თაღები და ხერხისებრი კარნიზი, რომლის გამოც გუმბათის საბურავს ნახევრად დაკეცილი ქოლგის სახე აქვს. ფორთის ტაძრის მორთულობაში ჯერ კიდევ არ ჩანს შემდგომი პერიოდის არქიტექტურისათვის დამახასიათებელი სარკმლის სათაურები, ჩუქურთმები და გრეხილი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები საზღვარგარეთ
ტიგრაი

**ტიგრაი** — ხალხი ჩრდილოეთ ეთიოპიაში. დიდი ნაწილი კომპაქტურად ცხოვრობს ტიგრაის რეგიონსა და ერიტრეაში, რაოდენობა — დაახლოებით 10,139,400. ენა — ტიგრაი, განეკუთვნება სემიტური ენების სამხრეთ-პერიფერიულ ჯგუფს. რელიგია — ქრისტიანობა (ერიტრეას მართლმადიდებელი ეკლესია). განსახლების ძირითადი რაიონია ძველი ეთიოპიის აქსუმის სამეფოს ტერიტორია. ძირითადად მისდევენ მიწათმოქმედებას და მესაქონლეობას, აგრეთვე ხელოსნობასა და ვაჭრობას.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Orville Jenkins, "Tigrinya People Profile".

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:ერიტრეას ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები