კიანგეჰი (მდინარე)

**კიანგეჰის მდინარე** (მალ. *Sungai Kianggeh*) — მცირე მდინარე ბრუნეის მდინარის შენაკადი, რომელიც მიედინება ბრუნეის დედაქალაქის — ბანდარ სერი ბეგავანის — ტერიტორიაზე, ბრუნეის ტერიტორიაზე.

## ეტიმოლოგია 
მდინარის სახელწოდება, კიანგეჰი, შესაძლოა წარმოშობილი იყოს ჩინური სიტყვიდან *kiang*, რაც ნიშნავს „მდინარეს“, როგორც აღნიშნულია წიგნში *Dokumentasi*. თუმცა ასევე შესაძლებელია, რომ სახელწოდება მოდის რომელიმე პიროვნების სახელიდან, მაგრამ ამაზე ჯერჯერობით არ არსებობს დოკუმენტური ინფორმაცია.

## გეოგრაფია 
კიანგეჰის მდინარე წარმოადგენს მნიშვნელოვან მცირე მდინარეს Pusat Bandar-ის აღმოსავლეთ საზღვართან,Kampong Ayer-ის მახლობლად, და მასთან სარგებლობა შესაძლებელია ნავებით ახლომდებარე კილოდან. მდინარე მნიშვნელოვან კომუნიკაციის წერტილს წარმოადგენს Kampong Ayer-ის მოსახლეობისთვის და ფუნქციონირებს როგორც ხიდი Brunei–Muara District-სა და Temburong District-ს შორის, განსაკუთრებით 1996 წლიდან.

მდებარეობს სულ რაღაც ათი წუთის სავალზე Omar Ali Saifuddien Mosque-ისგან და დაკავშირებულია ხალხმრავალ Kianggeh Marketის ტერიტორიასთან; მდინარის სიახლოვეს მდებარეობს ასევე Kianggeh Muslim Cemetery. კიდევ ერთი თვალსაჩინო ადგილი კიანგეჰის ნაპირებთან არის დიდი, მაღალი საფლავის ქვა, რომელიც პატარა ბორცვზე დგას და მდინარის ხედს ფარავს.

## ისტორია 
1968 წელს კიანგეჰის მდინარიდან ყოველდღიურად 500 000 გალონის წყლის ტუმბვით Tasek Lama Reservoir-ში გადატანის საგანგებო გეგმა იქნა შემუშავებული წყლის დეფიციტის შესამცირებლად. ეს გეგმა განსაკუთრებით ეფექტიანი აღმოჩნდა მაღალი მოთხოვნის დროს, განსაკუთრებით სულთან Hassanal Bolkiah-ის კორნონაციის დროს. აღნიშნული დროებითი გადაწყვეტილებები, მიუხედავად მათი სასარგებლო თვისებისა, არ იყო განკუთვნილი მდგრადი წყლის მიწოდების ხაზის ნაცვლად, რომელიც გეგმაში იყო მდინარიდან Tasek Lama Reservoir-მდე.

იმავე წელს, განყოფილების დიზაინერების პროფესიული ნაკლებობის გამო, ბრუნეი თაუნში (ახლანდელ ბანდარ სერი ბეგავანში) 90 ფუტი სიგრძის კიანგეჰის ხიდი შეიქმნა და ააშენეს კონსულტანტი ინჟინრული კომპანიის მიერ, 330 000 აშშ დოლარის ღირებულებით.

1976 წელს კიანგეჰის მდინარის შესწორების კიდევ ერთი ეტაპი დასრულდა: აშენდა reinforced concrete ფერდობები და დამცავი ფილები, რაც $65,798 დაჯდა. 1977 წლის ანგარიშში გაჩნდა დამატებითი ღონისძიებები, რომლებიც საგანგებო წყლის მომარაგების უზრუნველსაყოფად იქნა გატარებული, მათ შორის კიანგეჰის მდინარეში საკონტროლო საპარაშუტო ნავის განლაგება. ეს ხომალდი მდინარის წყალს იყენებდა ხანძრის ჩასაქრობად ძირითად წყარო დანამატის სახით.

ანგარიშში ასევე აღნიშნულია $51,134 ღირებულების პროექტის დასრულება, რომელიც მოიცავდა brick flower boxes-ის და დამცავი ბეტონის ფილების აშენებას მდინარის სანაპიროზე, ბანდარ სერი ბეგავანში.

1986 წლისთვის კიანგეჰის მდინარე სულ უფრო გახდებოდა დატვირთული და იქ ჩამოყალიბდა მცირე მექანიკური ნავების ცენტრალური წერტილი, განსაკუთრებით Kampong Saba-ს ნახევარ განაკვეთიანი ნავის მფლობელებისთვის. ეს ოპერატორები ხშირად თავიანთ საქმიანობას კიანგეჰის მდინარის ბაზაზე კონცენტრირებდნენ, რომელიც ასევე გამოდგებოდა ერთგვარ გაჩერებად დილას გამყიდველებისთვის, რომლებიც ყოველდღიური საჭიროების ნივთებს ყიდდნენ.

ეს ტერიტორია გახდა ცოცხალი ბაზარი, სადაც გამყიდველები ერთმანეთში საქონლის გაცვლით ვაჭრობას ეწეოდნენ. ბაზრის გამყიდველები თანაარსებობენ მოკრძალებულ ხელნაკეთობების და ტანსაცმლის მაღაზიებთან ერთად სწრაფად მომდინარე წითელ-მოყავისფრო მდინარის ნაპირებზე, რომელთაგან ზოგიერთი ბიზნესი იყენებს უკანონო ტაილანდურ მკერავებს, რომლებიც სამთავრობო ტექსტილის ინდუსტრიებიდან მოკლებული სამუშაო ადგილის გამო გამოიჩინეს ინიციატივა წარმოების გაზრდისთვის.

## რეზიდენციის ხიდი 
რეზიდენციის ხიდი აშენდა დაახლოებით 1900 წელს და რეაბილიტაცია ჩაუტარდა 1990 წელს. იგი მდებარეობს მთავარ გზაზე, რომელიც აკავშირებს ჯალან რეზიდენსის ჯალან კიანგეჰთან და მის გარშემო არსებულ სოფლებთან კოტა ბატუსთან. ხიდი მთლიანად ბეტონითაა ნაგები. თავდაპირველად, იგი ააშენა ბრიტანულმა რეზიდენტმა ბრუნეიში სატრანსპორტო კავშირების გასამარტივებლად, რადგან ბრიტანელი მოხელეები იმ დროს ბინავდებოდნენ სუბოკში და მართავდნენ ბრუნეი თაუნის ტერიტორიას.

1990 წელს ხიდი რეაბილიტირდა, ხოლო მის გვერდზე ახალი ხიდი ააგეს მოძრაობის გასაადვილებლად, რის შედეგადაც გზა ორმხრივი მიმართულების გახდებოდა.

## გალერეა 

File:Brunei Town under Allied attack (AWM P00956.056).JPG|ბრუნეი თაუნი და კიანგეჰის მდინარე ალიანსის ბომბდამშენის დროს, 1945 წელი
File:Kampong Ayer (1960s).jpg|აეროფოტო პუსატ ბანდარის ცენტრისა (ცენტრი) და კამპონგ აერის (წინა პლანზე), კიანგეჰის მდინარის ხედი მარჯვნივ, 1960-იანი წლები
File:Canal side (8112158358).jpg|კიანგეჰის ბაზრის ხედი (მარჯვნივ) კიანგეჰის მდინარის ნაპირზე, 2009 წელი
File:Kampong Ayer 17 December 2023 04.jpg|კიანგეჰის მდინარის პირში, რეზიდენციის ხიდის ქვეშ, 2023 წელი
File:Bandar Seri Begawan 27 May 2023 12.jpg|კიანგეჰის მდინარის პირი, 2023 წელი

## სქოლიო