open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლევან გოკიელი

**ლევან პეტრეს ძე გოკიელი** (დ.  3 დეკემბერი [ძვ. სტ. 20 ნოემბერი], 1901, ქუთაისი — გ. 3 იანვარი, 1975, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი და ლოგიკოსი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1961), 
მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1944). ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1935), პროფესორი (1936). 

## ბიოგრაფია
1924 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1935-1948 წწ. მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკის ინსტიტუტში, 1948-1953 წწ. კი – ამავე აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტში. გოკიელი იყო საქართველოს მათემატიკის საზოგადოების პრეზიდენტი (1967-1970), აგრეთვე რამდენიმე საერთაშორისო სამეცნიერო ორგანიზაციის წევრი. 
მისი ძირითადი შრომები ეხება მათემატიკის ფილოსოფიურ და ლოგიკურ, მათემატიკის ისტორიის, აგრეთვე ლოგიკისა (დიალექტიკური ლოგიკა) და მისი ფილოსოფიის დაფუძნების საკითხებს. 

ლევან გოკიელმა შეიმუშავა ე.წ. „ძირეული დასკვნების“ თეორია, რომელიც, მისი აზრით, საფუძვლად უნდა დაედოს ერთიან ლოგიკას;
ამ თეორიის საფუძველზე მან ახსნა მათემატიკური და ლოგიკური პარადოქსები. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და მედლებით.

## ბიბლიოგრაფია
*სიმრავლეთა თეორიის დაფუძნების საკითხები, ტფ., 1934; 
*მათემატიკური ანალიზის შესავალი, თბ., 1938; 
*მათემატიკის საფუძვლები, თბ., 1957; 
*О природе логического, Тб., 1958; 
*Логика, т. 1–2, Тб., 1965–67.

## ლიტერატურა
*ჭოღოშვილი გ., ლევან გოკიელი, თბ., 1976.

კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი კათოლიკეები
ლევან
ინგუშური ენა

**ინგუშური ენა** () — ნახურ-დაღესტნური ენათა ოჯახის ნახური ჯგუფის ვაინახური ქვეჯგუფის ენა. გავრცელებულია ძირითადად ინგუშეთის რესპუბლიკაში, რუსეთში. ინგუშეთის რეპუბლიკაში რუსულთან ერთად გააჩნია ოფიციალური ენის სტატუსი. მასზე 405 ათასი კაცი ლაპარაკობს რუსეთში და უზბეკეთში. საკუთარი ორიგინალური დამწერლობა ენას არ გააჩნია, იყენებს ანბან კირილიცას. 

ინგუშურ ენას ენათესავება ჩეჩნური ენა, რომელთანაც საერთო დიალექტი ქისტურიც გააჩნია, ასევე ახლოს დგას საქართველოში მოლაპარაკე ბაცბების ბაცბურ ენასთან.

## ინგუშური ანბანი
XX საუკუნის დასაწყისში ინგუშურ ენას გააჩნდა არაბულზე დაფუძნებული დამწერლობა. 1917 წლის მესამე რუსული (ოქტომბრის) რევოლუციის შემდეგ არაბული ლათინურმა შეცვალა, ხოლო 1938 წელს ლათნური რუსულმა კირილიცამ შეცვალა.

1928 წლის ინგუშური ანბანი: **A a, Æ æ, Ä ä, B b, C c, Č č, D d, E e, F f, G g, H h, Ꜧ ꜧ, I i, J j, K k, L l, M m, N n, Ņ ņ, O o, Ö ö, P p, Q q, R r, S s, Š š, T t, U u, Ü ü, V v, X x, X́ x́, Y y, Z z, Ž ž, Ch ch, Čh čh, Gh gh, Kh kh, Ph ph, Qh qh, Th th.**

1948 წელს ინგუშური ანბანი შეიცვალა კირილიცით.

*თანამედროვე ინგუშური ანბანი*

## ლიტერატურა
**იმნაიშვილი დ.*, „ძირითადი და თანდებულიანი ბრუნვები ინგუშურსა და ჩაჩნურში“, „ენიმკის მოამბე“, ტ. 12, 1942

## სქოლიო
კატეგორია:ინგუშური ენა
სერო-პინტადო

**სერო-პინტადო** () — მთა სამხრეთ ამერიკაში. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან 3 660 მეტრია. მთაზე გაივლის სახელმწიფო საზღვარი ვენესუელასა და კოლუმბიას შორის.

## რესურსები ინტერნეტში
*"Cerro Pintado, Colombia/Venezuela". Peakbagger.com. 

კატეგორია:ვენესუელის მთები
კატეგორია:კოლუმბიის მთები
სერა-იმერი

**სერა-იმერი** (Serra Imeri) — მთა სამხრეთ ამერიკაში, ეკვატორისგან სულ ოდნავ ჩრდილოეთით. მასზე გაივლის სახელმწიფო საზღვარი ბრაზილიასა და ვენესუელას შორის. მთის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2 500 მეტრია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Peakbagger listing

კატეგორია:ბრაზილიის მთები
კატეგორია:ვენესუელის მთები
ვენესუელის ცენტრალური უნივერსიტეტი

მინი|250პქ|ცენტრალური ბიბლიოთეკა
მინი|250პქ|საუნივერსიტეტო ქალაქის ხედი ბიბლიოთეკიდან
მინი|250პქ|ძველი კორპუსი, 1911 წ.
**ვენესუელის ცენტრალური უნივერსიტეტი** () — ვენესუელის მთავარი საჯარო უნივერსიტეტი. მდებარეობს კარაკასში. დაარსდა 1721 წელს და იგი პირველი უნივერსიტეტია ქვეყანაში და ერთ-ერთი უძველესი დასავლეთ ნახევარსფეროში. მისი მთავარი კორპუსი — სიუდად-უნივერსიტარია-დე-კარაკასი  (*Ciudad Universitaria de Caracas*) 2000 წლიდან შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

მისი კურსდამთავრებულია მრავალი პრეზიდენტი, მწერალი, პოეტი, მეწარმე თუ მეცნიერი, რომელთაც უმნიშვნელოვანესი როლი შეასრულეს ვენესუელის ისტორიაში.

## ყოფილი სტუდენტები 
*ფრანსისკო დე მირანდა (1750-1816), სამხედრო მოღვაწე
*ანდრეს ბელიო (1781-1865), მწერალი და ფილოლოგი
*მიგელ ოტერო სილვა (1908-1985), მწერალი
*ალი პრიმერა (1942-1985), მომღერალი

### ვენესუელის პრეზიდენტები 
*რომულო ბეტანკური
*რომულო გალიეგოსი
*რაულ ლეონი
*რაფაელ კალდერა
*კარლოს ანდრეს პერესი
*ლუის ერერა კამპინსი
*ხაიმე ლუსინჩი

## პროფესორები
*პოლ დედეკერი (1921-2007)
*გასტონ დიელი (1912-1999)
*ტობიას ლასერი (1911-2006)
*უმბერტო ფერნანდო მორანი (1924-1999)
*არტურო უსლარ პიერტი (1906-2001)

## გალერეა

## იხილეთ აგრეთვე
*კარაკასის საუნივერსიტეტო ქალაქი

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* ცენტრალური ადმინისტრაცია 
* UCV Foundation 
* Consejo Nacional de Universidades de Venezuela 

კატეგორია:ვენესუელის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ანკოკო

მინი|250პქ|კუნძულის 1905 წლის რუკა (ნაჩვენებია წრეში)
**ანკოკო** () — სამდინარო კუნძული ვენესუელაში, ბოლივარის შტატში. ფართობი შეადგენს 28 კმ²-ს. მდებარეობს მდინარე კუიუნისა და ვენამუს შერწყმის ადგილას, ვენესუელისა და გაიანის სახელმწიფო საზღვრის იმ მონაკვეთზე (გაიანა-ესეკიბა), რომელსაც დაჟინებით მოითხოვს ვენესუელა. 

გაიანის ტერიტორიებზე პრეტენზიის მქონე ვენესუელამ ანკოკოს ოკუპაცია 1966 წელს მოახდინა და განაცხადა, რომ ის მისი განუყოფელი ნაწილია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Disputa por el Esequibo  
* Base Militar Isla Anacoco, Bolívar, Venezuela
* Fronteras: La Maldición de Anacoco

კატეგორია:ვენესუელის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
კოროკორო (კუნძული)

**კოროკორო** () — კუნძული სამხრეთ ამერიკაში, მდინარე ამაკუროს შესართავისა და მდინარე ბარიმის დელტის სიახლოვეს. მისი ფართობი 690 კმ²-ია. კუნძულზე გაივლის ვენესუელასა და გაიანას შორის სახელმწიფო საზღვრის უკიდურესი ჩრდილოეთი მონაკვეთი. 

კუნძულის უდიდესი ნაწილი ვენესუელას ეკუთვნის, მაგრამ ეს უკანასკნელი გაიანის კუთვნილ წილსაც მოითხოვს, ისევე როგორც მთლიანად დასავლეთ გაიანის ტერიტორიას.

## რესურსები ინტერნეტში
*www.marinetraffic.com
*Isla Corocoro: Venezuela

კატეგორია:ვენესუელის კუნძულები
კატეგორია:გაიანის გეოგრაფია
ზასეთა

**ზასეთა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ჩასავლის თემი).   

მდებარეობს მდინარე ჯეჯორის (რიონის აუზი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1480 მეტრზე, ჯავიდან 40 კმ-ის, ხოლო ონიდან 24 კმ-ის დაშორებით. 1922-1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში. ოლქის გაუქმების შემდეგ, 1990-2006 წლებში მიეკუთვნა ონის რაიონს (მუნიციპალიტეტს), თუმცა რჩებოდა სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტული რეჟიმის კონტროლს ქვეშ. 1989 წლის აღწერით იყო 145 მცხოვრები.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იტალიის გერბი

**იტალიის გერბი** — იტალიის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. მიღებულია 1948 წლის 5 მაისს.

## ისტორია 
იტალიის ეროვნული სიმბოლოს იტალიის გერბის მიღების გადაწყვეტილება მიღებული იქნა ალჩიდე დე გასპარის მთავრობის მიერ 1946 წლის ოქტომბერში. გერბის დიზაინი არჩეული იქნა საჯარო კონკურსის გზით, რომლის მთავარი პირობა იყო პოლიტიკური სიმბოლოების აკრძალვა გერბის დიზაინში.

საჯარო კონკურსში გამარჯვებული გახდა რომის ხელოვნების ინსტიტუტის პროფესორი. 1948 წლის თებერვალში იტალიის პარლამენტმა მიიღო ახალი გერბი და დაამტკიცა იმავე წლის 5 მაისს იტალიის პრეზიდენტმა ენრიკო დე ნიკოლამ.

## აღწერა 
გერბზე გამოსახულია ხუთქიმიანი ვარსკვლავი წითელი კიდეებით, დადებული კბილანა ბორბალზე, რომლის მარჯვნივ დგას ზეთისხილის რტო, ხოლო მარცხნივ მუხის რტო. მწვანე რტოები ერთმანეთზე გადაბმულია წითელი ლენტით, რომელსაც დიდი თეთრი ასოებით გასდევს  წარწერა „*იტალიის რესპუბლიკა“* () .

### მნიშვნელობა 
ძირითადი ელემენტი —  ხუთქიმიანი ვარსკვლავი — იტალიის უძველესი სიმბოლო, რაც ნიშნავს ერის დაცვას ცნობილი, როგორც *Stellone d’Italia*. ხუთქიმიანი ვარსკვლავი 1890 წლიდან ასევე გამოიყენებოდა იტალიის სამეფოს გერბზე.

კბილანა ბორბალი — ნიშნავს კონსტიტუციის პირველ მუხლს, სადაც ნათქვამია:

*„იტალია — დემოკრატიული რესპუბლიკა, დაფუძნებული შრომით.“*

* ზეთისხილის რტო — აღნიშნავს მსოფლიოს.  როგორც წერია კონსტიტუციის 11 მუხლში:

* „იტალია უარყოფს ომს, როგორც აგრესიის ინსტრუმენტს“*

* მუხის რტო —  ნიშნავს იტალიელი ხალხის ძალას და ღირსებას.

ზეთისხილი და მუხა ერთადა ახასიათებს იტალიის პეიზაჟს.

## გერბის ისტორია 

ფაილი:Coat_of_arms_of_the_Kingdom_of_Italy_(1870).svg|იტალიის სამეფოს გერბი, 1870 წ.
ფაილი:Great coat of arms of the king of italy (1890-1946).svg|იტალიის სამეფოს გერბი, 1870-1929 / 1944-1946.
ფაილი:Lesser_coat_of_arms_of_the_Kingdom_of_Italy_(1929-1943).svg|იტალიის გერბი, 1929-1944
ფაილი:Coat of Arms of the Italian Social Republic.svg| იტალიის სოციალისტური რესპუბლიკის გერბი, 1943-1945

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის დროშა
*იტალიის ჰიმნი

## რესურსები ინტერნეტში 
* იტალიის რესპუბლიკის გერბი 
* იტალიის გერბის ისტორია *Heraldry of the World*  

კატეგორია:იტალიის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:გერბები ვარსკვლავის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
ვენამოს მთა

**ვენამოს მთა** () — მთა გაიანა-ვენესუელის სახელმწიფო საზღვარზე. მთის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1890 მეტრია და წარმოადგენს გაიანის უკიდურეს დასავლეთ წერტილს. სახელი ეწოდა მდინარე ვენამუსგან, რომელიც მის შორიახლოს მიედინება.

## რესურსები ინტერნეტში
*Mountains of Guyan: Mount Roraima, Acarai Mountains, Mount Ayanganna, Monte Caburaí, Mount Venamo, Pacaraima Mountains, Kanuku Mountains

კატეგორია:ვენესუელის მთები
კოლუმბის არხი

მინი|250პქ|კოლუმბის არხი ტრინიდადის სამხრეთ ნაპირთან
**კოლუმბის არხი** — ვიწრო სრუტე კუნძულ ტრინიდადის სამხრეთ ნაპირსა და კონტინენტურ ვენესუელას შორის. არხი ერთმანეთთან აერთებს პარიის ყურესა და ატლანტის ოკეანეს. მეორენაირად მას „გველის პირს“ () უწოდებენ.

## რესურსები ინტერნეტში
*Boca de Serpiente - Wikimapia

კატეგორია:ვენესუელის გეოგრაფია
კატეგორია:ტრინიდადი და ტობაგოს გეოგრაფია
საპროლეგნიასნაირნი

**საპროლეგნიასნაირნი**   ()   — უმდაბლესი სოკოების რიგი ოომიცეტების კლასისა.  კარგად განვითარებული უუჯრედო მიცელიუმი აქვთ. მისი წვრილი წვრილი ჰიფები  რიზოიდების საშუალებით სუბსტრატშია ჩაშვებული. უსქესო გამრავლების ორგანო ზოოსპორანგიუმია, სქესობრივისა — ოოგონიუმი და ანთერიდიუმი. უფრო ცნობილი გვარებია საპროლეგნია () და ახლია (), რომლებიც საპროფიტულად ცხოვრობენ მწერების ლეშზე ან პარაზიტობენ თევზებზე. ხშირად იწვევენ მათ სიკვდილს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ოომიცეტები
ნალჩიკი

**ნალჩიკი** (, , ) — ქალაქი რუსეთის ფედერაციაში, ყაბარდო-ბალყარეთის დედაქალაქი და ყველაზე დიდი ქალაქი ყაბარდო-ბალყარეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. ქალაქის მოსახლეობა 265 162 ადამიანია (2017).

## დედაქალაქის ისტორია 
ქალაქის სახელის წარმოშობის შესახებ რამდენიმე ვერსია არსებობს. ყველაზე სარწმუნოდ ითვლება, რომ ქალაქმა თავისი სახელწოდება მიიღო მთის ფორმისაგან, რომლის ტერიტორიაზეც არის გაშენებული. ნალჩიკი ყაბარდო-ბალყარეთის ენაზე ითარგმნება როგორც ნალი. გეოგრაფიულად ქალაქი გაშენებულია მთის გარშემო, ნალის ფორმით. ამიტომაც, ქალაქის ემბლემას ნალი წარმოადგენს.

ციხე-ქალაქი ნალჩიკი დაარსდა 1818 წელს (ზოგიერთი მონაცემით, პირველი დასახლება დათარიღებულია 1724 წლით). სამხედრო დასახლება ციხე-ქალაქში გაჩნდა 1838 წლიდან, ამ დროისთვის იქ 2300 ადამიანი ცხოვრობდა.

1921 წლიდან ნალჩიკი ყაბარდოს ცენტრია, 1922 წლიდან — ყაბარდო-ბალყარეთის ავტონომიური ოლქის ცენტრია, ხოლო 1936–1991 წლებში ყაბარდო-ბალყარეთის ავტონომიური რესპუბლიკის დედაქალაქი. 1991 წლიდან ქ. ნალჩიკი ყაბარდო-ბალყარეთის რესპუბლიკის დედაქალაქია.

## ეთნიკური შემადგენლობა (2010) 
## დაძმობილებული ქალაქები 
*  **ამანი**, **იორდანია**
*  **კაისერი**, **თურქეთი**
*  **რენო**, **ნევადა**, **აშშ**
*  **ვლადიკავკაზი**, ჩრდილოეთ ოსეთი, **რუსეთი**

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* ყაბარდო-ბალყარეთის რესპუბლიკის მთავრობის პორტალი
* ქალაქის რუკა 

## სქოლიო 
კატეგორია:ყაბარდო-ბალყარეთის ქალაქები
პალესტინის სახელმწიფო

**პალესტინა** (), ოფიციალურად **პალესტინის სახელმწიფო** () — ნაწილობრივ აღიარებული სახელმწიფო ახლო აღმოსავლეთში. პალესტინას დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გაეროს წევრი 193 ქვეყნიდან 157 აღიარებს. პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაციამ პალესტინის სახელმწიფოს დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1988 წლის 15 ნოემბერს ალჟირში ეროვნული საბჭოს სხდომაზე. ის არის არაბული ქვეყნების ლიგის წევრია.

სახელმწიფო შედგება ორი ერთმანეთისაგან დაშორებული ტერიტორიისაგან, რომლის ერთი ნაწილი მდებარეობს იორდანიის საზღვართან – მდინარე იორდანეს დასავლეთი ნაპირი ფართით 5655 კმ² და მოსახლეობით 3 256 906 ად. (2023 წ.), ხოლო მეორე ნაწილი ეგვიპტის საზღვართან – ღაზის სექტორი ფართით 365 კმ² და მოსახლეობით 2 226 544 ად. (2023 წ.).

2011 წლის 23 ნოემბრიდან პალესტინის სახელმწიფო იუნესკოს წევრი ქვეყანაა.

2012 წლის 29 ნოემბერს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო რეზოლუცია, რომლის თანახმადაც, პალესტინამ გაეროს „არაწევრი სახელმწიფოს“ სტატუსი შეიძინა. პალესტინისათვის საერთაშორისო სტატუსის მინიჭებას გაეროს გენერალურ ასამბლეაში ჩატარებულ კენჭისყრაზე ხმა მისცა 138-მა წევრმა ქვეყანამ, 9 ქვეყნის ელჩი იყო წინააღმდეგი, 41-მა კი თავი შეიკავა.

2013 წლის 6 იანვარს პალესტინის ლიდერმა მაჰმუდ აბასმა განკარგულება გასცა, პალესტინის ადმინისტრაციას ოფიციალურად დაერქვას სახელმწიფო პალესტინა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Cross, Tony (24 September 2011). "After Abbas's UN Bid Are Palestinians Closer To Having a State?". Radio France Internationale. Retrieved 2011-9-28.
* Recognition of a Palestinian state Premature Legally Invalid and Undermining any Bona Fide Negotiation Process 
* Political Statement accompanying Palestinian  Declaration of Independence 
* Permanent Observer Mission of Palestine to the United Nations 
* Palestine in Ottoman Times
* International Recognition of a Unilaterally Declared Palestinian State: Legal and Policy Dilemmas , by Tal Becker

## სქოლიო

კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნები
კატეგორია:აზიის ქვეყნები
კატეგორია:არაბულენოვანი ქვეყნები
კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით
ბუჩივაკოას მუნიციპალიტეტი

**ბუჩივაკოას მუნიციპალიტეტი** () — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ფალკონის შტატში. წარმოადგენს ფალკონის შტატის 25 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 2 657 კმ². 2001 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ბუჩივაკოას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 25 000 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 7,63 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია კაპატარიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვენესუელის მუნიციპალიტეტები
* ფალკონის შტატი

კატეგორია:ფალკონის შტატის მუნიციპალიტეტები
გრან-საბანა

[მინი|250პქ|[ტეპუი კუკენანი]]
[მინი|250პქ|[სახელმწიფო საზღვარი ბრაზილია-ვენესუელას შორის]]
**გრან-საბანა** () — მნიშვნელოვანი ბუნებრივი ატრაქცია ვენესუელაში. მდებარეობს ბოლივარის შტატის სამხრეთ ნაწილში, ვენესუელა-ბრაზილიის საზღვარზე, კარაკასიდან 1 400 კმ-ის მოშორებით. არეალის კლიმატი ტროპიკული ტენიანია, საშუალო წლიური ტემპერატურით 28 °C, რომელიც ხშირად, ღამით 13 °C-მდე ეცემა. რეგიონის ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქია სანტა-ელენა-დე-უაირენი, მუნიციპალური დედაქალაქი, რომელიც ბრაზილიის საზღვრიდან 5 კმ-ითაა დაცილებული. მისი მოსახლეობა 12 000 ადამიანია.

გრან-საბანა გაწოლილია პლატოზე, რომლის საშუალო სიმაღლეც ზღვის დონიდან 1 000 მეტრს შეადგენს და გამოირჩევა უზარმაზარი მაგიდა მთებით (ტეპუი), რომელიც დრამატულად გამოირჩევიან მიმდებარე ვაკეებისგან. ტეპუიებს შორის უმაღლესია რორაიმა (2 810 მ), რომელზეც გაივლის სახელმწიფო საზღვარი სამი ქვეყანას — ვენესუელას, ბრაზილიასა და გაიანას შორის. 

გრან-საბანა რამდენიმე ადგილობრივი ხალხითაა დასახლებული, რომელთა შორის უმრავლესობას პემონები შეადგენენ. რეგიონის ტერიტორიის ძირითად ნაწილს წარმოადგენს კანაიმის ეროვნული პარკი, რომელიც 1962 წლის 12 ივნისის დეკრეტით შეიქმნა. 1975 წელს კანაიმის ეროვნული პარკის თავდაპირველ 10 000 კმ² ფართობს კიდევ 30 000 კმ² დაემატა, რის შედეგადაც ის მსოფლიოში სიდიდით მე-6 ეროვნული პარკი გახდა. 

რეგიონის მთავარ ღირსშესანიშნაობებს მნახველთათვის წარმოადგენს ანხელი — მსოფლიოს უმაღლესი ჩანჩქერი, რორაიმას მთა, რომელმაც 1912 წელს ართურ კონან დოილს ნოველა „დაკარგული ქვეყნის“ დაწერა შთააგონა, ასევე სხვა მრავალი მთა და ჩანჩქერი.  

არეალში გავრცელებულია მრავალი უნიკალური სახეობის მცენარე, რომელიც შეგუებულია მის სპეციფიკურ, ზოგჯერ სასტიკ გარემოს.

## გალერეა

ფაილი:Gran Sabana paisaje.jpg|გრან-საბანის პეიზაჟი
ფაილი:Río Yuruaní.jpg|მდინარე იურუანი
ფაილი:Auyan Tepui 01.JPG|აუიანტეპუი
ფაილი:Roraima3 (79).JPG|რორაიმას მთა
ფაილი:Roraima Elefante.jpg|კლდოვანი ფორმაცია
ფაილი:Tepuy Gran Sabana.jpg|პტარი ტეპუი
ფაილი:Tramen Ilu Karaurin tepuys.jpg|ტეპუი ტრამენი
ფაილი:Wadakapiapo Yuruani tepuy 2010.jpg|ტეპუი ვადაკა-პიაპო და ტეპუი ოურუანი
ფაილი:Lluvia Acopan.JPG|ტეპუი სოროკოპანი
ფაილი:Gran Sabana Quebrada de Jaspe I (1).JPG|მდინარე კებრადა-დელ-ხასკე

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.lagransabana.travel/en/ 
* http://www.lagransabana.com/ 

კატეგორია:ვენესუელის გეოგრაფია
კატეგორია:ბოლივარის შტატი
კამაგუანის მუნიციპალიტეტი

**კამაგუანი** — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, გუარიკოს შტატში. წარმოადგენს გუარიკოს შტატის 15 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია კამაგუანი, ფართობი 1 164 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით კამაგუანის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 24 675 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 15,50 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვენესუელის მუნიციპალიტეტები
* გუარიკოს შტატი

კატეგორია:გუარიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები
ანდრეს-ელოი-ბლანკოს მუნიციპალიტეტი (ლარა)

**ანდრეს-ელოი-ბლანკოს მუნიციპალიტეტი** () — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ლარას შტატში. წარმოადგენს ლარას შტატის 9 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 708  კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ანდრეს-ელოი-ბლანკოს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 49,812 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია სანარე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ვენესუელის მუნიციპალიტეტები
* ლარას შტატი

კატეგორია:ლარას შტატის მუნიციპალიტეტები
ანდრეს-ბელიოს მუნიციპალიტეტი (მირანდა)

**ანდრეს-ბელიოს მუნიციპალიტეტი** — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. წარმოადგენს მირანდას შტატის 21 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 114 კმ². 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ანდრეს-ბელიოს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 25 208 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 220 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია სან-ხოსე-დე-ბარლოვენტო.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვენესუელის მუნიციპალიტეტები
* მირანდას შტატი

კატეგორია:მირანდას შტატის მუნიციპალიტეტები
ბარუტის მუნიციპალიტეტი

**ბარუტას მუნიციპალიტეტი** — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. წარმოადგენს მირანდას შტატის 21 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 93.9 კმ². 2001 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ბარუტის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 260 853 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 2,778 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია ნუესტრა-სენიორა-დელ-როსარიო-დე-ბარუტა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვენესუელის მუნიციპალიტეტები
* მირანდას შტატი

კატეგორია:მირანდას შტატის მუნიციპალიტეტები
პარამოსი

[მინი|230პქ|პარამოსი ([ვენესუელა).]]
**პარამოსი**, *პარამო* () — ნეოტროპიკული ეკოსისტემა. წარმოადგენს ტროპიკული ანდების (ცენტრალური და სამხრეთ ამერიკის) მაღალმთის ქსერომორფულ მცენარეულობას (ტყის ზედა საზღვარსა და მუდმივ თოვლს შორის), რომელსაც ქმნის რთულყვავილოვანთა ოჯახის ენდემური Espeletia-ს გვარის სახეობები. გადაჭიმულია კორდილიერა-დე-მერიდიდან (ვენესუელა) ხუანკაბამბას ღრმულამდე (პერუ). აგრეთვე არსებობს ორი ცალკე ოლქი კოსტა-რიკასა და კოლუმბიაში. ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი პარამოსი მდებარეობს სუმაპასაში (კოლუმბია). პარამოსის საერთო ფართობი უდრის 35 000–77 000 კმ².
[მინი|მარცხნივ|220პქ|პარამოსი ([ეკვადორი).]]
არის ტბები. პარამოსის დიდი ნაწილი (57 %) ვრცელდება კოლუმბიის ტერიტორიაზე.

პარამოსის სარტყლის ქვედა ნაწილში (ზღვის დონიდან 3300-4000 მ) გაბატონებულია აგრეთვე ბუჩქნარი, ზედა ნაწილში კი (ზღვის დონიდან 4000-4500 მ) ნახევრად ბუჩქები, როზეტიანი  და ბალიშა ბალახოვანი მცენარეები. ყვავილოვან მცენარეთა გავრცელების ზედა საზღვარია ზღვის დონიდან 4700-4800 მ, მის ზემოთ კი უკვე იწყება მყინვარული მთები, რომელიც დაფარულია უმდაბლესი მცენარეებით (ძირითადად ლიქენებით). მსგავსი მცენარეულობა გავრცელებულია აღმოსავლეთ აფრიკის მთებში, რომლისთვისაც დამახასიათებელია რთულყვავილოვანთა ოჯახის Senecio-ს გვარი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Organización para la Educación y la Protección Ambiental 
* Fundación Ecuatoriana de Estudios Ecológicos
* El Páramo, ecosistema de alta montaña 
* paramo.be website of Wouter Buytaert 
* Geoökologische Untersuchungen im PNN Puracé / Kolumbien. Ein Ansatz zur Optimierung der Erfassung von Geo- und Bio-Ressourcen in hochandinen Ökosystemen
* Lateinamerika-Nachrichten. Auf mindestens einem Auge blind

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეობოტანიკა
კატეგორია:ბიომები
ლანდერის მუნიციპალიტეტი

**ლანდერი** — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. წარმოადგენს მირანდას შტატის 21 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 478 კმ². 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ლანდერის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 144 459 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 228,0 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია ოკუმარე-დელ-ტუი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვენესუელის მუნიციპალიტეტები
* მირანდას შტატი
.

კატეგორია:მირანდას შტატის მუნიციპალიტეტები
პედრო-გუალის მუნიციპალიტეტი (მირანდა)

**პედრო-გუალი** — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მირანდას შტატში.წარმოადგენს მირანდას შტატის 21 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 925 კმ². 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით პედრო-გუალის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 23 870 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 19,4 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია კუპირა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვენესუელის მუნიციპალიტეტები
* მირანდას შტატი

კატეგორია:მირანდას შტატის მუნიციპალიტეტები
იტალიის დროშა

thumb|260px|იტალიის დროშა

**იტალიის დროშა** — იტალიის რესპუბლიკის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო, რომელიც წარმოადგენს სამფეროვან ქსოვილს. ფერები განლაგებულია ვერტიკალურად, შემდეგი თანმიმდევრობით: მწვანე, თეთრი, წითელი.დროშის ამჟამინდელი ვერსია გამოიყენებოდა 1946 წლის 9 ივნისიდან და ოფიციალურად მიღებულ იქნა 1948 წლის 1 იანვარს.

## დროშის ისტორია 
იტალიის დროშა მიღებული იქნა ნაპოლეონ ბონაპარტის მიერ და დიზაინით ახლოს იყო საფრანგეთის დროშასთან. პირველად გამოყენებული იქნა 1797 წელს.

კატეგორია:იტალიის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
იტალიის ტბების სია

მინი|250პქ|1930-იანი წლების ტურისტული სარეკლამო პოსტერი
მოცემულია **იტალიის ტბების სია**:

## ტბები ფართობით >10 კმ² 
## რესურსები ინტერნეტში
*Italian lakes 
*LIMNO - database della qualità dei laghi italiani  

კატეგორია:იტალიის ტბები
საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო

**საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო** — საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც შექმნილია „სახელმწიფო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე 2004 წლის 19 ივლისს. სააგენტოს შექმნამ, პრაქტიკულად, საფუძველი დაუდო ქვეყანაში ახლებური სარეგისტრაციო სისტემის ჩამოყალიბებას. 

1998 წელს მიღებულ სამოქალაქო კოდექსში სახელმწიფომ უძრავი ქონების მონაცემთა ერთიან ბაზაში — საჯარო რეესტრში თავმოყრა გაითვალისწინა. დარგის ადმინისტრირების მიზნით, მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტი შეიქმნა. ამ ნაბიჯით საქართველოში რეფორმის პირველი ეტაპი დაიწყო. მიუხედავად ამისა, ტექბიუროები, რომელიც თვითმმართველობების დაქვემდებარებაში იყო, ინერციით კვლავ განაგრძობდნენ არსებობას და ბინებსა და ინდივიდუალურ საცხოვრებელ სახლებზე საკუთრების უფლებას არეგისტრირებდნენ. სახეზე იყო ფუნქციათა დუბლირება, ანუ ერთი და იგივე ფუნქციას რეალურად სხვადასხვა უწყებები ასრულებდნენ, ისე, რომ მათ შორის არ არსებობდა არანაირი კოორდინაცია. 2004 წელს მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტი, მოგვიანებით კი ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროებიც გაუქმდა. უძრავ ქონებაზე უფლებათა რეგისტრაციისთვის ახალი უწყება — საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი — საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო შეიქმნა. 

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო
კატეგორია:2004 წელს დაარსებულები საქართველოში
იან ჩერსკი

**იან ჩერსკი** (, Ivan Dementyevich Chersky; ) (დ. 15 მაისი [ძვ. სტ. 3 მაისი],1845 — გ. 7 ივლისი [ძვ. სტ. 25 ივნისი], 1892) — პოლონელი გეოგრაფი, გეომორფოლოგი, გეოლოგი და პალეონტოლოგი. ციმბირის გამოჩენილი მკვლევარი. ეროვნებით პოლონელი. ივანე ჩერსკიმ დიდი წვლილი შეიტანა გეომორფოლოგიის როგორც მეცნიერების განვითარების საქმეში. იყო თვითნასწავლი მეცნიერი, რომელმაც რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოებისგან მიიღო სამი ოქროს მედალი.

## ბიოგრაფია
იან ჩერსკის ცხოვრების შესახებ მეტად მცირე ცნობები მოგვეპოვება. იგი დაიბადა 1845 წლის 3 მაისს. 10 წლისას მამა გარდაეცვალა. მამის გარდაცვალების შემდეგ მისი აღზრდა ითავა მისმა დედამ, რომელმაც უზრუნველყო პატარა იანის საშინაო პირობებში განათლების მიღება. ახალგაზრდობიდანვე საკმაო ნიჭი გამოავლინა და ფლობდა ოთხ უცხო ენას (გერმანულს, ფრანგულს, ინგლისურსა და ლათინურს).
ბელორუსის ეროვნული ბიბლიოთეკის ცნობით იგი საკმაოდ კარგად უკრავდა ფორტეპიანოზე და მშვენივრად ხატავდა. 1860 წლიდან იგი აგრძელებს
სწავლას ვილნიუსში. პოლონეთის აჯანყებაში მონაწილეობისათვის (1863-1864 წწ.) ჯარისკაცად განაწესეს და ქალაქ ომსკში გააგზავნეს. გრიგოლ პოტანინის გავლენით ქალაქ ომსკის მიდამოებში დაიწყო გეოლოგიური და პალეონტოლოგიური გამოკვლევები. 1885 წლიდან ამნისტირებულია, პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის მოწვევით გადავიდა პეტერბურგში.

1873-1976 წწ. შეისწავლა საიანი, ხოლო 1877-1880 წწ. ბაიკალის ტბის სანაპიროს გეოლოგია. 1881-1882 წწ. იკვლევდა მდინარეების სელენგისა და ქვემო ტუნგუსკის აუზს. 1878 წელს იან ჩერსკიმ წამოწია რელიეფის ევოლუციური განვითარების თეორია. ერთ-ერთმა პირველმა შემოგვთავაზა ციმბირის პალეოტექტონიკური სქემები, რომელიც ავსტრიელმა გეოლოგმა ედუარდ ზიუსმა გამოიყენა და განავითარა თავის შრომაში „დედამიწის სახე“. 1891 წელს მოაწყო ექსპედიცია მდინარეების კოლიმისა და ინდიგირკის რაიონში. 1871 წელს გადავიდა ირკუტსკში. 1886 წელს მძიმედ დაავადდა. გარდაიცვალა 1892 წლის 25 ივნისს, კოლიმაში ჩატარებული ექსპედიციის დროს. დაასაფლავეს მდინარე ომოლნის სიახლოვეს.

იან ჩერსკის სახელი ეწოდა მთიან ქვეყანას რუსეთში, ქედებს, მთას, დასახლებასა და სხვა. 1995 წელს გამოვიდა ბელორუსის საფოსტო მარკა, რომელიც იან ჩერსკის მიეძღვნა.

## თხზულებები
* О результатах исследования озера Байкал, СПБ. 1886 (Записки Русского геогр. общества, т. 15, № 3);
* К геологии внутренней Азии, в кн.: Труды Санкт-Петербургского общества естествоиспытателей, т. 17, в. 2, СПБ, 1886.

## რესურსები ინტერნეტში
## ლიტერატურა
* Обручев В. А., Иван Дементьевич Черский, в кн.: Люди русской науки, т. 1, М.—Л., 1948; 
* Ревзин Г. И., Подвиг жизни Ивана Черского, М.—Л., 1952;
* И. Д. Черский. Неопубликованные статьи, письма и дневники, под ред. С. В. Обручева, Иркутск, 1956; 
* Пармузин Ю. П., Иван Дементьевич Черский, в сборнике: Отечественные физико-географы и путешественники, М., 1959.

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი გეოგრაფები
კატეგორია:პოლონელი გეოლოგები
კატეგორია:პოლონელი მოგზაურები
კატეგორია:რუსი გეოგრაფები
კატეგორია:რუსი გეოლოგები
კატეგორია:პოლონელი პალეონტოლოგიები
იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

სიაში მოცემულია იტალიის მუნიციპალიტეტები რომელთა მოსახლეობაც 50 000 კაცს აჭარბებს. შედეგები ემყარება 1981, 1991 და 2001 წლების იტალიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მიერ ჩატარებულ აღწერის მონაცემებს და ოფიციალური დემოგრაფიული ბალანსის მონაცემებს 2010 წლის 31 დეკემბრისათვის.
[thumb|150px|[რომი]]
[thumb|150px|[მილანი]]
[thumb|150px|[ნეაპოლი]]
[thumb|150px|[ტურინი]]
[thumb|150px|[პალერმო]]
[thumb|150px|[გენუა]]
[thumb|150px|[ბოლონია]]
[thumb|150px|[ფლორენცია]]
[thumb|150px|[ბარი (იტალია)|ბარი]]
[thumb|150px|[კატანია]]
[thumb|150px|[ვენეცია]]
[thumb|150px|[ვერონა]]
[thumb|150px|[მესინა]]
[thumb|150px|[პადუა]]
[thumb|150px|[ტრიესტი]]
[thumb|150px|[ბრეშა]]
[thumb|150px|[ტარანტო]]
[thumb|150px|[პრატო]]
[thumb|150px|[პარმა]]
[thumb|150px|[რეჯო-დი-კალაბრია]]

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ქალაქების სია ქვეყნების მიხედვით
ტრიესტი

**ტრიესტი** (; ; ; ; ) — ქალაქი და საზღვაო ნავსადგური ჩრდილო-აღმოსავლეთ იტალიაში. მდებარეობს ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე, სლოვენიის საზღვართან. ქალაქის მოსახლეობა 2009 წლის მონაცემებით შეადგენს 205 374 კაცს. 1918 წლამდე შედიოდა ავსტრია-უნგრეთის იმპერიაში. 

## გალერეა 

ფაილი:Stadtzentrum Triest.jpg| ხედ
ფაილი:Trieste Canal-Grande.jpg| არხი
ფაილი:San Giusto 09.jpg| საკათედრო
| შუქურა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტრიესტი - ფოტოგრაფიული სახელმძღვანელო - (იტალიური) - (pdf)                

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
მაწანწალა რასმუსი (1981 წლის ფილმი)

**მაწანწალა რასმუსი** () — 1981 წლის შვედური ფილმი, რომელიც ასტრიდ ლინდრენის მოთხრობის მაწანწალა რასმუსის მიხედვითაა გადაღებული. რეჟისორი ოლლე ჰელბომია.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:1981 წლის ფილმები
კატეგორია:შვედური ფილმები
კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:შვედურენოვანი ფილმები
ჩაკაოს მუნიციპალიტეტი (მირანდა)

**ჩაკაოს მუნიციპალიტეტი** — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. წარმოადგენს მირანდას შტატის 21 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 12 კმ². 2001 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ჩაკაოს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 64 629 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 5,385.8 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია ჩაკაო.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვენესუელის მუნიციპალიტეტები
* მირანდას შტატი

კატეგორია:მირანდას შტატის მუნიციპალიტეტები
სემიუელ ფინლი ბრიზ მორზეს სახელობის მედალი

**სემიუელ ფინლი ბრიზ მორზეს სახელობის მედალი** () — ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოების მედალი, რომელიც დაწესდა 1902 წელს. 
დიზაინი შემუშავებულია ლაურა ფრეიზერის მიერ. 
მედალს ანიჭებენ „გეოგრაფიულ მეცნიერებაში ნოვატორობისა და მიღწევებისათვის“.

სემიუელ ფინლი ბრიზ მორზე იყო მხატვარი, აგრეთვე გამომგონებელი. ევროპაში მოგზაურობის შედეგად მორზემ გამოიგონა ელექტრომაგნიტური მბეჭდავი ტელეგრაფი (1836). შექმნა ასევე ე.წ. მორზეს ანბანი.

## მიმღებები
სემიუელ ფინლი ბრიზ მორზეს სახელობის მედლით სხვადასხვა დროს დაჯილდოვდნენ:

* 1928: ჯორჯ უილკინსი
* 1945: არჩერ ჰანტინგტონი
* 1952: გილბერტ გროსვენორი
* 1966: ჩარლზ ჰიჩკოკი
* 1968: უილმა ფაირჩილდი
* 1986: ჯონ უივერი
* 1991: ალექსანდერ მელამიდი
* 1999: დონალდ ლოიდ-ჯონსი
* 2001: დუგლას მაკმანისი
* 2004: რონალდ აბლერი
* 2008: ჯონ გულდი
* 2008: რიჩარდ ნოლტე

## იხილეთ აგრეთვე
* ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოება

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოება
კატეგორია:აშშ-ის მედლები
კატეგორია:აშშ-ის ჯილდოები
იტალიის ეროვნული პარკების სია

**ეროვნული პარკები იტალიაში** ქვეყნის მთლიანი ტერიტორიის დაახლოებით 5 %-ს იკავებს. პარკებს იტალიის გარემოს სამინისტრო მართავს ().

## ეროვნული პარკების სია
## რესურსები ინტერნეტში
* Accessibilità dei parchi italiani alle persone disabili 
* Le ultime notizie dagli enti gestori delle aree protette 

## ლიტერატურა
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ეროვნული პარკები
ალტა-მურჯიის ეროვნული პარკი

**ალტა-მურჯია** () — ეროვნული პარკი სამხრეთ იტალიაში, აპულიის რეგიონში. გადაჭიმულია მურჯიის გეოგრაფიულ არეალში. დაარსდა 2004 წელს. პარკის ფართობი 677,39 კმ²-ია. 

წარსულში ეს ტერიტორია ტყით ყოფილა დაფარული, ახლა კი მხოლოდ აქა-იქ, განცალკევებით მდგომი მოგზაურთა მუხა თუ შეგვხვდება. მეორე მხრივ, წარმოდგენილია მრავალი სახეობის ბალახეული და ბუჩქები. ასევე გავრცელებულია სოკოს მრავალი სახეობა, რომელთა უდიდესი ნაწილიც საკვებად ვარგისია.

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Pages by the Park Authority on Parks.it
*Documentary film about the Sassi di Matera and the Murgia, Roba Forestiera, 44 min., 2004
*Website containing many images of Alta Murgia National Park 

კატეგორია:იტალიის ეროვნული პარკები
კატეგორია:2004 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
მადალენას არქიპელაგის ეროვნული პარკი

**მადალენას არქიპელაგის ეროვნული პარკი** () — სახმელეთო-საზღვაო ეროვნული პარკი იტალიაში, კუნძულ სარდინიის სანაპიროზე. სულ მოიცავს 201,46 კმ² ფართობს და 180 კმ სიგრძის სანაპირო ზოლს. ეს რეგიონი მოიცავს ლა-მადალენას მუნიციპალიტეტის ყველა კუნძულს. ტერიტორია ასევე იქნება ბოჩე-დი-ბონაფიკოს საერთაშორისო საზღვაო პარკის ნაწილი, რომელიც უახლოეს მომავალში შეიქმნება.

thumb|left|px180|კუნძული სპარჯი

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*Pages by the Park Authority on Parks.it

კატეგორია:იტალიის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1994 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ტოსკანის არქიპელაგის ეროვნული პარკი

**ტოსკანის არქიპელაგის ეროვნული პარკი** — ვრცელი საზღვაო პარკი იტალიაში. მოიცავს 56 766 ჰექტარ ზღვასა და 17 887 ჰექტარ ხმელეთს. მის შემადგენლობაში შედის არქიპელაგის შვიდი მთავარი კუნძული (ელბა, ჯიგლიო, კაპრაია, მონტეკრისტო, პიანოზა, ჯიანუტრი, გორგონა), ზოგიერთი მომცრო კუნძული და კლიფები.

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Pages by the Park Authority on Parks.it

## ლიტერატურა
* *Yearbook of the Italian Parks 2005*, edited by Comunicazione in association with Federparchi and the Italian State Tourism Board ISBN 88-7585-011-9

კატეგორია:იტალიის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1997 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ასპრომონტეს ეროვნული პარკი

**ასპრომონტეს ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი იტალიაში, აპენინების სამხრეთ ნაწილში, კალაბრიის რეგიონში. 

გადაჭიმულია ზღვის სიახლოვეს და ის მოიცავს მწვერვალებს, რომელთა სიმაღლეს 2 000 მეტრამდე აღწევს. 

პარკის ტერიტორიას მრავალი მდინარე გადაკვეთს. გავრცელებულია ცხოველთა და ფრინველთა მნიშვნელოვანი სახეობები, მათ შორისაა მგელი, მიმინო, ზარნაშო და ა. შ. ტერიტორიის უდიდეს ნაწილში დომინირებს ტყეები ან პლაჟის ხეები, სოჭი, შავი ფიჭვი, ქვის მუხა, წაბლი და ხმელთაშუაზღვისპირეთის ბუჩქნარი. 

ხმელთაშუა ზღვით შემოსაზღვრული პარკი ასევე მდიდარია ისტორიული, ხელოვნების და არქეოლოგიური ფასეულობებით.

მინი|250პქ|მარცხნივ|ჩანჩქერი მაეზანო

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Pages by the Park Authority on Parks.it

## ლიტერატურა
* *Yearbook of the Italian Parks 2005*, edited by Comunicazione in association with Federparchi and the Italian State Tourism Board ISBN 88-7585-011-9

კატეგორია:იტალიის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1989 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ბრეშა

**ბრეშა** () — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. მდებარეობს ალპების ძირში. ქალაქის მოსახლეობა 2011 წლის მონაცემებით შეადგენს 197,250 კაცს. ის ლომბარდიის სიდიდით მეორე ქალაქია, მილანის შემდეგ.

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
პრატო

**პრატო** () — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, ტოსკანის რეგიონის, პრატოს პროვინციაში. ქალაქის მოსახლეობა 2009 წლის მონაცემებით შეადგენს 186,710 კაცს.

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
ჯორჯ დევიდსონის სახელობის მედალი

**ჯორჯ დევიდსონის სახელობის მედალი** () — ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოების მედალი. 
ენიჭებათ წყნარ ოკეანეში და მის მოსაზღვრე ტერიტორიებზე განხოციელებული განსაკუთრებული მიღწევებისათვის და გამოკვლევებისათვის.
1946 წელს ამერიკის გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ ჯორჯ დევიდსონის ქალიშვილის ელენორ კემპბელ დევიდსონისაგან მემკვიდრეობით მიიღო $5000.
შედეგად დაწესდა მედალი, რომელსაც ჯორჯ დევიდსონის სახელი ეწოდა. 
მედალი შემუშავებულია 1951 წელს ამერიკელი მოქანდაკის პოლ მენშიპის მიერ.

ჯორჯ დევიდსონი იყო გეოგრაფი და გეოდეზისტი. გამოკვლევებს უმთავრესად წყნარ ოკეანეში ატარებდა. 
იყო კალიფორნიის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1907 წელს მან გამოაქვეყნა შრომა „სან-ფრანცისკოს ყურის აღმოჩენა“ (ინგლ. *The Discovery of San Francisco Bay*).

სხვადასხვა დროს ჯორჯ დევიდსონის სახელობის მედლით დაჯილდოვდნენ: ჯორჯ კრესი, რეიმონდ ფოსბერგი, ჰიროში იშიდა და სხვ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოება

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოება
კატეგორია:აშშ-ის მედლები
კატეგორია:აშშ-ის ჯილდოები
იუნესკოს წევრი ქვეყნების სია

**იუნესკო** გაეროს სპეციალიზებული სააგენტოა. მისი მიზანია მშვიდობისა და საერთაშორისო უშიშროების ინტერესებისათვის ხელი შეუწყოს განათლებისა და კულტურის გავრცელებას, მეცნიერების განვითარებას, ადამიანის უფლებებისა და ძირითად თავისუფლებათა პატივისცემას რასის, სქესის, ენისა და რელიგიის მიუხედავად.

2011 წლის ოქტომბრის მონაცემებით, იუნესკოს  წევრია 193 სახელმწიფო და 8 ასოცირებული წევრი გარდა დამოუკიდებელი ქვეყნებისა იუნესკოს წევრები არიან  *დამოკიდებული ტერიტორიებიც*.
2011 წლის 31 ოქტომბერს, პალესტინამ მიიღო იუნესკოს წევრის სტატუსი, რომელიც ოფიციალურად ძალაში შევა იუნესკოს წესდების რატიფიკაციის შემდეგ.

## წევრების სია 
სიაში წარმოდგენილია იუნესკოს 193 წევრი სახელმწიფო და მათი გაწევრიანების თარიღი:
*  (27 იანვარი 1972)
*  (27 ივლისი 1956)
*  (21 აპრილი 1954)
*  (7 ნოემბერი 1962)
*  (26 ოქტომბერი 1983)
*  (6 მარტი 1980)
*  (14 იანვარი1983)
*  (3 აპრილი 1981)
*  (12 ნოემბერი 1974)
*  (22 იანვარი 1980)
*  (4 ნოემბერი 1946)
*  (10 ნოემბერი 1960)
*  (20 დეკემბერი 2000)
*  (18 ოქტომბერი 1976)
*  (28 მარტი 1962)
*  (8 ოქტომბერი 2007)
*  (9 თებერვალი 1993)
*  (27 მაისი 1992)
*  (7 სექტემბერი 1993)
*  (15 ნოემბერი 1960)
*  (12 დეკემბერი 1994)
*  (27 ოქტომბერი 2011)
*  (30 იანვარი 1953)
*  (14 ნოემბერი 1949)
*  (26 ნოემბერი 1956)
*  (16 ივლისი 1976)
*  (25 იანვარი 1978)
*  (23 იანვარი 1950)
*  (28 იანვარი 1949)
*  (16 ნოემბერი 1946)
*  (6 აპრილი 1993)
*  (6 მარტი 1962)
*  (1 იანვარი 1949)
*  (5 ივნისი 2003)
*  (17 ნოემბერი 1960)
*  (29 სექტემბერი 1980)
*  (2 ნოემბერი 1962)
*  (8 ნოემბერი 1956)
*  (4 ნოემბერი 1946)
*  (17 აგვისტო 1993)
*  (21 ოქტომბერი 1991)
*  (9 ნოემბერი 1962)
*  (12 მაისი 1954)
*  (20 აპრილი 1972)
*  (1 ივლისი 1997)
** მათ შორის: 
*  (8 ნოემბერი 1947)
*  (26 ოქტომბერი 1993)
*  (10 თებერვალი 1994)
*  (25 ნოემბერი 1946)
*  (6 ივლისი 1951)
*  (2 აპრილი 1962)
*  (9 ნოემბერი 1964)
*  (22 სექტემბერი 1980)

## ყოფილი წევრები
*  — 2011 წლიდან. 

; შენიშვნები

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკო
* მსოფლიო მემკვიდრეობა
* მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტი 
* არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობა
* მსოფლიოს მეხსიერება

## სქოლიო 
კატეგორია:იუნესკო
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციების წევრი სახელმწიფოები
ქრომი

**ქრომი** (; ქიმიური სიმბოლო — Cr) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეოთხე პერიოდის, მეექვსე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მეექვსე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, VIბ) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია 24, ატომური მასა — 51.996, tდნ — 1907 °C, tდუღ — 2671 °C, სიმკვრივე — 7.15 გ/სმ3. მაგარი მოვარდისფრო-თეთრი ფერის ლითონი.

## ისტორია 
1766 წელს ეკატერინბურგის მახლობლად იქნა აღმოჩენილი მინერალი, რომელმაც მიიღო სახელწოდება „ციმბირული წითელი ტყვია“, PbCrO4. თანამედროვე სახელია &nbsp;— კროკოიტი. 1797 წელს ფრანგმა ქიმიკოსმა ლუი ვოკლენმა შეძლო მისგან გამოეყო ახალი ძნელად დნობადი ლითონი (ალბათ ვოკლენმა პირველად მიიღო ქრომის კარბიდი).

## სახელწოდების წარმომავლობა 
სახელწოდება ელემენტმა მიიღო ბერძნული &nbsp;— ფერისაგან, საღებავი&nbsp;— მისი ნაერთების მრავალშეფერილობის გამო.

## ბუნებაში 
ქრომი საკმაოდ გავრცელებული ელემენტია (0,02 მასური წილი, %). ქრომის ძირითადი ნაერთია — ქრომიტი ქრომული რკინა FeO·Cr2O3. მნიშვნელობით მეორე მინერალია კროკოიტი  PbCrO4.

### საბადოების მდებარეობა 
ქრომის ყველაზე დიდი საბადოები მდებარეობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, (პირველი ადგილი მსოფლიოში), ყაზახეთში, რუსეთში, ზიმბაბვეში, მადაგასკარზე. საბადოები განლაგებულია თურქეთის, ინდოეთის, სომხეთის ტერიტორიაზეც, ასევე ბრაზილიაში, ფილიპინებზე.
ქრომის მადნების მთავარი საბადოები რუსეთში ცნობილია ურალზე (დონსკის და სარანოვსკის).

ყაზახეთში ქრომის დაზვერილი მარაგი შეადგენს 350 მლნ. ტონაზე მეტს (მეორე ადგილი მსოფლიოში). ქრომის პიკოლინატი შედის დასუსტების საშუალებების შემადგენლობაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* :კატეგორია:ქრომის ნაერთები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქრომი Webelements-ზე
* ქრომი ქიმიური ელემენტების პოპულარულ ბიბლიოთეკაში 
* ქრომის საბადოები 
* ქრომის თვისებები

## სქოლიო
Madly in Anger with the World Tour

**Madly in Anger with the World Tour** იყო ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის 2003-2004 წლებში გამართული საკონცერტო ტურნე, ჩატარებული მათი მერვე სტუდიური ალბომის, *St. Anger*, მხარდასაჭერად, რომელიც გამოვიდა 2003 წლის 5 ივნისს.

ალბომის *St. Anger* გამოშვების შემდეგ მეტალიკამ ჩაატარა რამდენიმე კონცერტი როგორც მათი ტურნეს Summer Sanitarium Tour 2003 ნაწილი; ეს კონცერტები იყო პირველი, სადაც ჯგუფი ახალ ბასისტთან, რობერტ ტრუჰილოსთან ერთად წარდგა მაყურებლის წინაშე. მსოფლიო ტურნე კი მხოლოდ 2003 წლის 6 ნოემბერს დაიწყო ტოკიოში, რომელიც 2004 წლის 28 ნოემბერს დასრულდა სან-ხოსეში.

ტურნეს ყოველი კონცერტი პროფესიონალურად იწერებოდა და წარმატებით იყიდებოდა საიტზე livemetallica.com, რაც ტურნეს სიახლეს წარმოადგენდა.

2004 წლის 6 ივნისს დრამერმა ლარს ულრიხმა თავი ცუდად იგრძნო Download Festival-ის წინ, რის გამოც ჯგუფს მოუწია დროებით მისი ჩანაცვლება მოხალისეებით, რომელთა შორისაც იყვნენ დეივ ლომბარდო სლეიერიდან, ჯოი ჯორდისონი Slipknot-იდან და ფლემინგ ლარსენი, ულრიხის დასარტყმელი ინსტრუმენტების ტექნიკოსი.

ტურნე განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა სკანდინავიაში, რამაც გამოიწვია მეტალიკის მთელი ძველი კატალოგის გამოჩენა ჩარტებში.

სიმღერების სია მრავალფეროვნებით გამოირჩეოდა ტურნეს დროს. ჯგუფმა ძველი სიმღერები ფართოდ წარმოადგინა ტურნეში, ხოლო სიმღერები ახალი ალბომიდან *St. Anger* შემცირებული რაოდენობით, ზოგჯერ, მხოლოდ ერთი სიმღერითაც კი შემოიფარგლებოდა. იშვიათი შესრულების ნახვაც შეიძლებოდა ტურნეში, მაგალითად, რამდენიმე სიმღერა ალბომიდან *...And Justice for All*, ადრე მიჩნეული მეტად რთულად და ხანგრძლივად საკონცერტო შესრულებისთვის. ერთ-ერთი ასეთია Dyers Eve, რომლის დებიუტი სცენაზე შედგა 2004 წლის ხუთ მარტს ლოს-ანჯელესში, 16 წლის შემდეგ მისი ჩაწერიდან.

ჟურნალ Pollstar-ის ცნობით, Madly in Anger with the World Tour იყო 2004 წლის მეოთხე ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ტურნე: ჯგუფს მოუტანა 160 500 000 აშშ-ის დოლარი ბილეთების გაყიდვიდან.

## სიმღერების სია 
## პერსონალი 
* ჯეიმზ ჰეტფილდი&nbsp;— წამყვანი ვოკალი, რიტმული გიტარა;
* კირკ ჰემეტი&nbsp;— წამყვანი გიტარა;
* ლარს ულრიხი&nbsp;— დასარტყმელი საკრავები;
* რობერტ ტრუჰილო&nbsp;— ბას-გიტარა, დამატებითი ვოკალი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მეტალიკის ოფიციალური საიტი
* 
* MetOnTour.com
* LiveMetallica.com
* სტატია ნიუ-იორკერში

## სქოლიო 
კატეგორია:მეტალიკის ტურნეები
კატეგორია:2003 წლის საკონცერტო ტურნეები
კატეგორია:2004 წლის საკონცერტო ტურნეები
მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობა

მინი|400პქ|ლათინთა იმპერია და მისი მიმდებარე სახელმწიფოები
**მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობა** — ჯვაროსნული ლაშქრობა 1202-1204 წწ. დაიგეგმა ეგვიპტის წინააღმდეგ, მაგრამ ვენეციელი ვაჭრების მზაკვრული გეგმის წყალობით იგი ბიზანტიის საწინააღმდეგოდ შემობრუნდა. თეობალდ III-ის გარდაცვალების შემდეგ სათავეში ჩაუდგა ბონიფაციუს I მონფერატელი.

## წინარე ისტორია 
XIII საუკუნის დამდეგს ბიზანტიის სამეფო კარზე დიდი არეულობა სუფევდა. 1204 წელს თამარ მეფემ ფრიად თამამი გადაწყვეტილება მიიღო - საბაბად გამოიყენა ბიზანტიის იმპერატორ ალექსი ანგელოსის მოხელეთა მიერ თამარისგან დასაჩუქრებული ბერების გაძარცვა და ბიზანტიის კუთვნილ სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავი ზღვისპირეთში ჯარი გაგზავნა. ქართულმა ჯარმა დაიპყრო ტერიტორია და იქ ტრაპიზონის საკეისრო დააარსა. თამარმა ტრაპიზონის მეფობა საქართველოში აღზრდილ ალექსი კომნენოსს ჩააბარა.

## ისტორია 
იმავე 1204 წელს ჯვაროსნებმა კონსტანტინოპოლი აიღეს და იქ ლათინთა იმპერია დააარსეს. რომლის პირველი იმპერატორიც გახდა ბოლდუინ I ფლანდრიელი. ბონიფაციუს მონფერატი გახდა თესალონიკის მეფე. ლათინთა იმპერიამ 1261 წლამდე იარსება. ამ ლაშქრობის შემდეგ ჯვაროსანთა პოზიციები ახლო აღმოსავლეთში ძლიერ შესუსტდა. იერუსალიმი ეგვიპტელი არაბების ხელში რჩებოდა. ევროპის მონარქებმა შემდეგი დარტყმა ეგვიპტისაკენ მიმართეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* E.L. Skip Knox. The Fourth Crusade 
* Introduction to the Fourth Crusade
* Medieval Sourcebook: The Fourth Crusade 1204: Collected Sources

## სქოლიო 
კატეგორია:ჯვაროსნული ლაშქრობები
კატეგორია:მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობა
ლივორნო

**ლივორნო** (. ტრადიც. Leghorn) — საპორტო ქალაქი იტალიაში, ტირენიის ზღვაზე, ტოსკანის დასავლეთ სანაპიროზე. წარმოადგენს ლივორნოს პროვინციის დედაქალაქს და 2009 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 160 000 ადამიანს შეადგენს.

## ისტორია
იტალიური რენესანსის ხანაში ლივორნო „იდეალურ ქალაქთან“ ასოცირდებოდა. დღეისათვის ის თავის ისტორიას აცოცხლებს მის გარშემო არსებულ სტრუქტურებში, რომლებიც გადაკვეთილია არხებით და გარს არტყავს გამაგრებული კედლები. არეულ-დარეული ქუჩები, რომლებიც ვენეციის რაიონს ამშვენებს და მედიჩების პორტი, რომელსაც მაღლიდან კოშკები და ციხესიმაგრეები გადმოჰყურებს, ქალაქის ცენტრისკენ მიემართება. XVI საუკუნის მიწურულს არქიტექტორ ბერნარდო ბუონტალენტის მიერ დაპროექტებულმა ლივორნომ XVII საუკუნის ბოლოს ქალაქდაგეგმარების დიდი ექსპანსია განიცადა. ამ პერიოდში, ძველის ციხესიმაგრეების ნაცვლად ახლები აშენდა, ამავე პერიოდს მიეკუთვნება ქალაქის კედლები და სანავიგაციო არხების სისტემა.

1580-იან წლებში, ტოსკანის ჰერცოგმა ფერდინანდ I-მა ლივორნო *პორტო-ფრანკოდ* გამოაცხადა, რაც იმას ნიშნავდა, რომ აქ ვაჭრობის პროცესში ჩართული საქონელი გადასდახადებისგან თავისუფლდებოდა. 1590 — 1603 წლებში ძალაში იყო *რეჯი-ლივორნოს* კანონები, რომლებიც ეხმარებოდა კომერსანტებს და აცხადებდა რელიგიურ თავისუფლებას. ამ კანონბების დამსახურებით, ლივორნო გახდა კოსმოპოლიტი ქალაქი და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პორტი მთელს ხმელთაშუა ზღვაზე. ვაჭრობის მიზნით ლივორნოში გადასახლდა მრავალი უცხოელი, მათ შორის იყვნენ ფრანგები, ჰოლანდიელები, ინგლისელები და ებრაელები. ესპანეთიდან ასევე გადმოსახლდნენ მორისკები (ესოანელი მუსლიმანები). 1606 წლის 19 მარტს, ჰერცოგმა ფერდინანდ I მედიჩიმ ლივორნოს ქალაქის სტატუსი მიანიჭა.

ნაპოლეონის ომების პერიოდში, აიკრძალა ვაჭრობა ბრიტანეთთან, რამაც ლივორნოს ეკონომიკა უძლიერესად დააზარალა. 1868 წელს, ქალაქი ახლადშექმნილი იტალიის სამეფოს შემადგენლობაში შედის და კარგავს თავისუფალი პორტის სტატუსს, რაც ქალაქის მნიშვნელობას აკნინებს.

## კულტურა
პოლიტიკურად, ლივორნო იტალიის ერთ-ერთი ყველაზე მემარცხენე ქალაქია. სწორედ აქ დაარსდა 1921 წლის იანვარს იტალიის კომუნისტური პარტია.

ლივორნოსგან ეწოდა სახელი ქათმის ერთ-ერთ ჯიშ ლეგჰორნს.

## დაძმობილებული ქალაქები
## გალერეა

File:Livorno FossoReale.JPG|ფოსო-რეალე
File:Veduta di Livorno dal Mastio di Matilde.JPG|ლივორნოს ხედი
File:Livorno-Fortezzavecchia2.JPG|ძველი ციხესიმაგრე
File:Livorno-Fortezzanuova3.JPG|ახალი ციხესიმაგრე
File:Livorno Duomo.JPG|ლივორნოს ეკლესია
File:Castello Sonnino.jpg|ბარონ სიდნეო სონინოს ციხესიმაგრე
File:Livorno, Monumento dei quattro mori a Ferdinando II (1626) - Foto Giovanni Dall'Orto, 13-4-2006 01.jpg|Monumento dei Quattro Mori
File:Livorno02.jpg|რესპუბლიკის მოედანი

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში
* Municipal website 
* Port of Livorno website
* Photographic map of Livorno city  
* Ferdinando I De Medici, Document Inviting Jewish Merchants to Settle in Livorno and Pisa, in Italian, Manuscript on Vellum, Florence, Italy, 10 June 1593 (fac-simile) 
* Livorno Video Tour

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
კალიარი

მინი|290პქ|კალიარის აერო ხედი
**კალიარი** (; სარდ. Casteddu) — ქალაქი იტალიაში, კუნძულ სარდინიის დედაქალაქი. მისი სარდინიული სახელწოდება *კასტედუ* ციხესიმაგრეს ნიშნავს. 2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 156 000 ადამიანს შეადგენს, ხოლო მეტროპოლიური არეალის — 480 000 -ს. 

ხანგრძლივი ისტორიის მქონე უძველესმა ქალაქმა მრავალი ცივილიზაციის მმართველობის ქვეშ გამოიარა. ის იყო სარდინიის სამეფოს დედაქალაქი (რომელიც 1861 წელს იტალიის სამეფო გახდა) 1324 — 1720 და 1798 — 1815 წლებში. ქალაქში მდებარეობს კალიარის უნივერსიტეტი და სარდინიის რომანულ-კათლიკური არქისაეპისკოპოსო, შესაბამისად ის რეგიონის მნიშვნელოვანი კულტურული, საგანმანათლებლო, პოლიტიკური და ხელოვნების ცენტრია, ცნობილია არტ-ნუვოს არქიტექტურითა და მრავალი მონუმენტით. ამავე დროს, ის სარდინიის ეკონომიკური და ინდუსტრიული კვანძია, რომელსაც გააჩნია ერთ-ერთი უდიდესი ნავსადგური მთელს ხმელთაშუა ზღვაზე, საერთაშორისო აეროპორტი და შემოსავლების ერთ-ერთი უდიდესი მაჩვენებელი იტალიაში, რითაც ის ჩრდილოეთის ისეთ ქალაქებს უტოლდება, როგორებიცაა ტურინი, ვიჩენცა და გენუა. 

კალიარი მდებარეობს სარდინიის მერიდიანულ ზონაში. მის სამხრეთით იშლება კალიარის ყურე, აღმოსავლეთით — შვიდი ძმის მთები (*monti dei Sette Fratelli*), დასავლეთით — კაპოტერის მთები, ჩრდილოეთით კი კამპიდანოს ვაკე. იგი იტალიის მასშტაბით მე-8 და სამხრეთ იტალიის ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქია. 

კალიარის კლიმატი ტიპური ხმელთაშუაზღვიურია, ძალიან ცხელი ზაფხულით. ივლისის ტემპერატურა ხშირად  40 °C-ს უტოლდება. წვიმიანი სეზონი გრძელდება ოქტომბრიდან მარტამდე. ზამთრის საშუალო ტემპერატურა 10 °C-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში
* Official website 
* Casteddu.com (English)
* Official Tourism Agency website 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
პეტრე მეუდაბნოე

**პეტრე მეუდაბნოე**, *პეტრე ამიენელი*  — ფრანგი ასკეტი ბერი, რომელსაც მიეწერება პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის ორგანიზება. დაიბადა დაახლოებით 1050 წელს ამიენში. თავდაპირველად იყო სამხედრო მოღვაწე, მაგრამ შემდეგ მიატოვა საერო ცხოვრება და ბერად აღიკვეცა. ამ პერიოდში ქრისტიანულ სამყარო შეპყრობილი იყო ჯვაროსნული ლაშქრობის იდეებით.

იერუსალიმში ყოფნის დროს საკუთარი თვალით იხილა ქრისტიანთა დამცირება და გაუსაძლისი ყოფა. უკან დაბრუნებისას  იურუსალიმის პატრიარქმა მას რომის პაპთან წერილი გაატანა, რომელშიც პატრიარქი პაპს და ევროპის მონარქებს შველას თხოვდა. პაპმა დახმარება აღუთქვა. პაპისაგან დაიმედებულმა მეუდაბნოემ მთელი საფრანგეთი საბრძოლო მოწოდებებით შემოიარა.

ჯვაროსნების მიერ იერუსალიმის აღების შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში, ჩავიდა პიკარდიაში და იუიში 1099 წელს დააარსა ავგუსტინელთა მონასტერი, სადაც გარდაიცვალა 1115 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე
* პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა

## რესურსები ინტერნეტში
* Peter the Hermit

კატეგორია:გარდაცვლილი 1115
კატეგორია:პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა
სალერნოს ყურე

[მინი|250პქ|სალერნოს ყურის ხედი [ამალფის სანაპიროდან]]
**სალერნოს ყურე** () — ყურე ტირენიის ზღვაში, სამხრეთ-დასავლეთ იტალიის სალერნოს პროვინციის სანაპიროზე. ამ ზოლის ჩრდილოეთი ნაწილი წარმოადგენს ტურისტებში პოპულარულ ამალფის სანაპიროს, რომელიც მოიცავს ქალაქებს: ამალფის, მაიორის და პოზიტანის, აგრეთვე ქალაქ სალერნოს. მისი ფართობი  2 450 კმ²-ია. 

სალერნოს ყურე ნეაპოლის ყურისგან გამოყოფილია სორენტინის ნახევარკუნძულით, სამხრეთით კი ესაზღვრება სილენტოს სანაპირო.

## რესურსები ინტერნეტში
*სალერნოს ყურე, ფოტოები და ინფორმაცია

კატეგორია:იტალიის ყურეები