open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჯანფრანჩესკო I გონძაგა

thumb|right|ჯანფრანჩესკო I გონძაგა
**ჯანფრანჩესკო I გონძაგა** (; დ. 1395 — გ. 25 სექტემბერი, 1444) — მანტუის მბრძანებლის ფრანჩესკო I გონძაგას ვაჟი და მემკვიდრე 1407 წლიდან. 1433 წელს იმპერატორმა ზიგისმუნდმა მას მარკიზის ტიტული უბოძა. 1410 წელს ჯანფრანჩესკო გონძაგამ იქორწინა პაოლა მალატესტაზე († 1449), რიმინის ჰერცოგის გალეოტო მალატესტას ასულზე, რომელტანაც შეეძინა შვილები:

* ლუიჯი III (1414—1478), მანტუის მარკიზი
* კარლო (გ. 1456)
:: ∞ 1437 — ლუჩია დ’ესტე
* ლუჩია
* ლეონელა
* მარგერიტა (გ. 1439)
:: ∞ 1435 — ლეონელო დ’ესტე
* ჯანლუჩიო (1421—1448)
* ალესანდრო (გ. 1466)
:: ∞ აგნესა და მონტეფელტრო, ურბინოს გრაფის გუიდო და მონტეფელტროს ქალიშვილი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გონძაგას დინასტია

## რესურსები ინტერნეტში 
* [Treccani](http://www.treccani.it/enciclopedia/gianfrancesco-i-gonzaga-marchese-di-mantova_(Dizionario_Biografico))

კატეგორია:დაბადებული 1395
კატეგორია:გარდაცვლილი   25 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1444
კატეგორია:გონძაგა
ფრანჩესკო IV გონძაგა

thumb|right|ფრანჩესკო IV გონძაგა
**ფრანჩესკო IV გონძაგა** (; დ. 7 მაისი, 1586 — გ. 22 დეკემბერი, 1612) —   მანტუისა და მონფერატოს ჰერცოგის ვინჩენცო I-ის ვაჟი და მემკვიდრე, როდესაც ეს უკანასკნელი 1612 წლის 18 თებერვალს გარდაიცვალა.

მამის სიკვდილიდან 10 თვის შემდეგ თვითონ ფრანჩესკოც გარდაიცვალა, ისე რომ მამრობითი სქესის მემკვიდრე არ დაუტოვებია. ჰერცოგი ფრანჩესკოს უმცროსი ძმა კარდინალი ფერდინანდო გონძაგა გახდა და იძულებული იქნა საეკლესიო ცხოვრება მიეტოვებინა.

1608 წლის 19 თებერვალს ფრანჩესკო IV-ემ იქორწინა სავოიის ჰერცოგის კარლო ემანუელე I-ის ასულ მარგარეტეზე (1589–1655), რომელთანაც შეეძინა შვილები:

* მარია (1609–1660) — მანტუისა და მონფერატოს მემკვიდრე
::   1627 — კარლო II გონძაგა, ნევერისა და რეთელის ჰერცოგი.
* ლუიჯი (1611–1612)
* ელეონორა (1612–1612)

## იხილეთ აგრეთვე 
* გონძაგას დინასტია

კატეგორია:დაბადებული 7 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1586
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1612
კატეგორია:გონძაგა
არტიუ-არნო დე კოსე

**არტიუ-არნო დე კოსე, გრაფი დე ბრისაკი, გრაფი დე სეკონდინი** (; დ. 1512 — გ. 15 იანვარი 1582) — ფრანგი სამხედრო მოღვაწე, საფრანგეთის მარშალი.

კოსე-ბრისაკი, ცნობილი უფრო **ბარონ დე გონორის** () სახელით, საფრანგეთის მარშლის შარლ I დე კოსე, გრაფ დე ბრისაკის (1505-1563 უმცროსი ძმა იყო. იგი საფრანგეთის მეფის შარლ IX-ის სამსახურში იდგა და თავი გამოიჩინა ჰუგენოტების წინააღმდეგ ომებში, რისთვისაც მეფემ 1567 წელს მარშლობა უბოძა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Treccani
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები
კატეგორია:დაბადებული 1512
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1582
რობერ IV დე ლა მარკი

**გრაფი რობერ IV დე ლა მარკი**  (ფრანგ.: Robert IV de La Marck), (* 15 იანვარი, 1512, სედანი; † 1556), ბუიონის ჰერცოგი და სედანის ბატონი. მისი მშობლები იყვნენ რობერ III დე ლა მარკი და გიიომეტა ფონ ზაარბრიუკენი. 1547 წელს რობერ IV საფრანგეთის მარშალი გახდა. 1538 წელს იქორწინა ფრანსუაზა დე ბრეზე, გრაფინია დე მოლევრიერზე, რომელიც დიანა დე პუატიეს ასული იყო და მასთან 9 შვილი შეეძინა. 1556 წელს რობერ IV იმპერატორ კარლ V-ის ბრძანებით მოწამლეს.

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები
კატეგორია:დაბადებული  1512
კატეგორია:გარდაცვლილი 1556
რობერ III დე ლა მარკი

**გრაფი რობერ III დე ლა მარკი, სენიორ დე ფლორანჟი ** (ფრანგ.: Robert III de La Marck, seigneur de Fleuranges) (* დაახ. 1490, სედანი; † 1537), საფრანგეთის მარშალი.

რობერ III გრაფ რობერ II დე ლა მარკის ვაჟი იყო. 1513 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ნოვარასთან ბრძოლაში, რომელშიც მამამისი სიკვდილისაგან დაიხსნა. 1525 წელს პავიასთან ბრძოლაში იგი ტყვედ ჩავარდა, თუმც მალე გაათავისუფლეს და გამოჩენილი მამაცობისათვის 1526 წელს მარშლობა უბოძეს. რობერ III 1537 წელს გარდაიცვალა.

რობერ III-ეს ეკუთვნის ცნობილი მემუარები, რომლებიც აღწერენ ეპოქას 1419 წლიდან 1521 წლამდე. მემუარები პირველად 1753 წელს გამოიცა.
## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1537
იშხანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **იშხანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* იშხანი — თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა
* იშხანი — მონასტერი ტაოში

იხილეთ აგრეთვე:

* იშხნის საეპისკოპოსო
* იშხნის ჭედური ჯვარი
* იშხანიკი
მორალიზმი

**მორალიზმი** მორალის ფილოსოფიაა. რელიგიური ფუნდამენტალიზმისგან განსხვავებით, მორალისტი რელიგიურ დოქტრინებს არ მიჰყვება, არამედ მისაღები პირობებისა და მოქმედებების ჩარჩოებს ადგენს გარკვეული უნივერსალური ჰუმანისტური ეთიკის მიხედვით.

მერიამ-ვებსტერის სიტყვათა განმარტებითი ლექსიკონის თანახმად *მორალიზმი* მორალის კითხვის, ”ჭკუის სწავლების” ჩვევაა, ადამიანის ქმედების რაიმე საყოველთაოდ მიღებული ნორმების ჩარჩოებში მოქცევის მცდელობაა, როგორც წესი, გაზვიადებული მნიშვნელობით (განსაკუთრებით პოლიტიკაში).

## იხილეთ აგრეთვე 
*უნივერსალიზმი
*სეკულარული ჰუმანიზმი

კატეგორია:ეთიკა
დელა როვერე (დინასტია)

**დელა როვერე** იტალიური არისტოკრატული საგვარეულო იყო, რომელიც განსაკუთრებით აღორძინების ხანაში დიდ როლს თამაშობდა იტალიის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ამ საგვარეულომ წარმოშვა 2 პაპი და ურბინოს ჰერცოგები.

* ფრანჩესკო დელა როვერე (1414-1484, პაპი სიქსტ IV
* ჯულიანო დელა როვერე (1443-1513), პაპი იულიუს II

ფრანჩესკო დელა როვერე უბრალო წარმოშობის იყო. ნათესაობა ტურინელ დელა როვერეებთან, ვივონოს გრაფებთან, რომელსაც ფრანჩესკო ისაკუთრებდა, სიმართლეს არ შეესაბამება.

## ოჯახობრივი კავშირები
: * ლეონარდო დი სავონა.
:: * ფრანჩესკო დელა როვერე (1414-1484), პაპი სიქსტ IV.
:: * რაფაელო დელა როვერე.
::: * ლეონარდო დელა როვერე -22.02.1472 – რომის პრეფექტი, 30.03.1472 - სორას ჰერცოგი ∞ ჯოვანა დ’არაგონია დი ნაპოლი.
::: * ჯულიანო დელა როვერე (1443-1513), პაპი იულიუს II.
::: * ჯოვანი დელა როვერე († 1501), სინიორე დი სინიგალია ∞ ჯოვანა და მონეტფელტრო, ურბინოს ჰერცოგის ფედერიკო და მონტეფელტროს ასული.
:::: * ფრანჩესკო მარია I დელა როვერე (1490-20.10.1538), ურბინოს ჰერცოგი 1508 წლიდან ∞ ელეონორა გონძაგა († 1570), მანტუის მარკიზის ფედრიკო I გონძაგას ასული.
::::: * გუიდობალდო დელა როვერე (1517-1574), ურბინოს ჰერცოგი ∞ 1) 1534 - ჯულია ვარანო († 17.02.1547), ჰერცოგინია დი კამერინო. ∞ 2) ვიტორია ფარნეზე, პარმას ჰერცოგის პიერ ლუიჯი ფარნეზეს ასული.
:::::: * ფრანჩესკო მარია II დელა როვერე (20.02.1549-28.04.1631), ურბინოს ჰერცოგი 1574-1621 და 1623 წლებში. 1623 წელს საჰერცოგო პაპს გადასცა. ∞ 1) 1570 - ლუკრეცია დ’ესტე (1535-1598), ფერარას ჰერცოგის ერკოლე II-ის ასული. გაეყარა 1576 წელს. ∞ 2) ლივია დელა როვერე, თავისი გარე ბიძაშილი.
::::::: * ფრანჩესკო უბალდო დელა როვერე (1605-1625), ურბინოს პრინჩიპე ∞ კლაუდია დე’ მედიჩი (1604-1648), ტოსკანას დიდი ჰერცოგის ფერდინანდო I-ის ასული.
:::::::: * ვიტორია დელა როვერე (07.02.1622-06.03.1694) ∞ ტოსკანას დიდი ჰერცოგი ფერდინანდო II, რომელმაც 1644 წელს მემკვიდრეობით მიღებულ ურბინოზე უარი თქვა.
::::: * ჯულიო  დელა როვერე († 1578), კარდინალი
:::::: * იპოლიტო დელა როვერე († 1620, (იკანონო შვილი), სან-ლორენცოს მარკიზი
::::::: * ჯულიო დელა როვერე († 1636)
::::::: * ლივია დელა როვერე ∞ ფრანჩესკო მარია II დელა როვერე, ურბინოს ჰერცოგი
::::: * ჯულია დელა როვერე († 04.04.1563 ∞ 1549 - ალფონსო დ’ესტე (1527-1587), მარკიზი დი მონტეკიო, ფერარას ჰერცოგის ნიკოლო III დ’ესტეს ვაჟი.

სურათი:Della_Rovere_Family_Tree.jpg

კატეგორია:სამეფო ოჯახები
იჯარეთი

საკუთარი სახელი **იჯარეთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* იჯარეთი — სოფელი ადიგენის მუნიციპალიტეტში
* იჯარეთი — ქართული ხუროთმოძღვრება სოფელ იჯარეთში
იჯარეთის მონასტერი

**იჯარეთი** — ტაძარი სოფელ იჯარეთის განაპირას, სამხრეთ საქართველოში (ისტორიულ სამცხეში), ადიგენის მახლობლად.

მდინარე ქვაბლიანის მარჯვენა მხარეს შემორჩენილია კომპლექსის ნაშთები (ეკლესია, საძვალე, გალავანი და სხვა). განსაკუთრებით სამრეკლო — საქართველოში ამ ტიპის ნაგებობათა ერთ-ერთი უძველესი ნიმუში. სამრეკლოს ქვედა სართული გახსნილ გასასვლელს კი არ წარმოადგენს, როგორც ეს გუდარეხსა და ზარზმაშია, არამედ დახურულ, ოთხივე მხარეს კედლებით შემოზღუდულ დამოუკიდებელ სამლოცველოს.

შენობის ზემო, მე-2 იარუსი — ღია მალებისაგან შედგენილი ფანჩატური, მთლიანად დანგრეულია. იჯარეთის სამრეკლო თავისი ერთადერთი გადარჩენილი აღმოსავლეთის ფასადის მიხედვით XIII საუკუნის I ნახევრის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლთა ჯგუფს მიეკუთვნება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
იყალთო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **იყალთო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* იყალთო — სოფელი თელავის მუნიციპალიტეტში;
* იყალთო — ქართული მართლმადიდებლური მონასტერი.
კლდეკარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **კლდეკარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კლდეკარი — მწვერვალი და ხელოვნური კარის მსგავსი გასასვლელი თრიალეთის ქედის თხემზე;
* კლდეკარი — სოფელი გაგრის მუნიციპალიტეტში;
* კლდეკარი — ციხესიმაგრე თრიალეთში;
* კლდეკარი — ადმინისტრაციული ერთეული ფეოდალურ საქართველოში;
* კლდეკარი — ქალაქ გორის სალიტერატურო-პუბლიცისტური ჟურნალი;
* კლდეკარი — ტელევიზია.
ოდრი ჰეპბერნი

**ოდრი ჰეპბერნი**, ნამდვილი სახელი **ოდრი კეთლინ რასტონი** (/ˈɔːdri ˈhɛpˌbɜrn/, ; დ. 4 მაისი, 1929 — გ. 20 იანვარი, 1993) — ოსკარის მფლობელი ბრიტანელი მსახიობი, მოდელი და ჰუმანიტარი.

## ბიოგრაფია 
ოდრი კეთლინ რასტონი დაიბადა ბრიუსელში (ბელგია) და ერთადერთი შვილი იყო ინგლისელ-ირლანდიელი ბანკირის ჯოსეფ ენთონი რასტონისა და ფრანგ და ინგლისელ მეფეთა ჩამომავალი ჰოლანდიელი არისტოკრატის ბარონესა ელა ვან ჰეემსტას ოჯახში. მამამისმა მოგვიანებით საკუთარ გვარს დაამატა ჰეპბერნი, და შედეგად ოდრი ჰერპერნ-რასტონი გახდა. მას დედის ჰოლანდიელ დიდგვაროვანზე პირველი ქორწინებიდან ორი ნახევარძმა, ალექსანდრე და იან ქარლეს ვან უფროდი ჰყავდა.

ჰეპბერნი გამოირჩეოდა თავმდაბლობით, სიკეთით, ენამახვილობითა და მომხიბლავი პერსონით, რომლის ცხოვრებისეული ფილოსოფია სხვების საკუთარი თავის წინ დაყენება იყო. ხასიათის ეს თვისება მან განსაკუთრებით ცხოვრების მეორე ნახევარში გამოამჟღავნა იუნისეფთან თანამშრომლობის წლებში.

## ფილმოგრაფია 
## იხილეთ აგრეთვე 
* ოდრი ჰეპბერნი (საფოსტო მარკა)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* ოდრი ჰეპბერნის ბიოგრაფია, WHO'S WHO.

კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 4 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:იუნისეფის კეთილი ნების ელჩები
სვანური ენა

**სვანური ენა** (სვან. ლუშნუ ნინ) — ქართველურ ენათა ოჯახის ენა. იგი მშობლიური ენაა საქართველოს ჩრდილო-დასავლეთში, ძირითადად სვანეთში მცხოვრები სვანი ხალხისთვის. სვანურად დაახ. 30 000 ადამიანი საუბრობს მესტიისა და ლენტეხის მუნიციპალიტეტებში, ენგურის, ცხენისწყლისა და კოდორის ხეობის გასწვრივ მდებარე დასახლებებში. სვანურად მოსაუბრე ადამიანთა ნაწილი აფხაზეთის რეგიონში ცხოვრობს, რაც დაახ. 2500 ადამიანი უნდა იყოს, თუმცა იქ არსებული სოციალურ-პოლიტიკური ვითარება მათი რიცხვის ზუსტად დადგენას თითქმის შეუძლებელს ხდის.

სვანური ენა ოჯახურ და არაოფიციალურ სოციალურ ურთიერთობაში გამოიყენება. მას წერილობითი სტანდარტი ან ოფიციალური სტატუსი არ გააჩნია. სვანურად მოსაუბრეთა უმრავლესობა ასევე ფლობს ქართულსაც, ქვეყნის ოფიციალურ ენას. სვანურის ფორმალური სწავლება არ არსებობს და ამ ენაზე მოსაუბრეთა რაოდენობა დღითი დღე კლებულობს გაუარესებული ეკონომიკური ვითარებით სვანი მოსახლეობის ქვეყნის სხვა რეგიონებში გაფანტვის გამო. სვანური ენა ამჟამად გაქრობის საშიშროების ქვეშ დგას, ვინადან ახალი თაობის უმეტესობა მას თავისუფლად უკვე ვეღარ ფლობს.

## ისტორია 
სვანური ყველაზე გამორჩეული (განსხვავებული) წევრია ქართველურ ენათა შორის, და დანარჩენი სამი ენის (ქართული, ლაზური და მეგრული) ცოდნით მისი გაგება შეუძლებელია. მიიჩნევენ, რომ სვანური ქართველურ ენებს გაემიჯნა ძვ. წ. II ათასწლეულიდან, დაახ. ათასი წლით ადრე, ვინემ მას დანარჩენი ორი ენაც გამოეყოფოდა. ეს ფაქტი შესაძლოა განპირობებული იყოს სვანი მოსახლეობის შედარებით მიუვალ გეოგრაფიულ პირობებში განსახლებით, რაც სხვა ქართველურ ტომებთან აქტიურ ურთიერთობას გარკვეულწილად ზღუდავდა.

## სვანური ანბანი
დ. ბაქრაძის სიტყვებით ქართული დამწერლობის საფუძველზე პირველი ანბანი შექმნა მღვდელმა ადამ ქარდავამ.

## ფონეტიკა
სვანურ ენას აქვს ქართულისაგან მცირედ განსხვავებული ფონეტიკა. კერძოდ კი, ჩვეულიბრივ ხმოვნებთან ერთად გააჩნია უმლაუტიანი და გრძელი ხმოვნები, ასევე მეგრული და ლაზური ენებისთვის დამახასიათებელი შუალედური ხმოვანი. ასევე, გარდა ამისა ახასიათებს ძვ. ქართულისთვის დამახასიათებელი ბგერები — ჲოტა და ჴარი.

* **ხმოვნები**

* **თანხმოვნები**

## დიალექტები 
სვანური ენა შემდეგ დიალექტებად და სუბ-დიალექტებად იყოფა:
*ზემოსვანური (დაახ. 15 000 მოსაუბრე)
**ბალსზემოური: უშგული, კალა, იფარი, მულახი, მესტია, ლენჯერი, ლატალი.
**ბალსქვემოური: ბეჩო, ცხუმარი, ეცერი, ფარი, ჭუბერი, ლახამი, ლათა, აჟარა.
*ქვემოსვანური (დაახ. 12 000 მოსაუბრე)
**ლაშხური: ჟახუნდერი, ჩიხარეში, ცანა.
**ლენტეხური: ხელედი, ლენტეხი, ხოფური, რცხმელური.
** ჩოლურული: ჩოლური.

## ლექსიკა 
* გამარჯობა — ხოჩა ლადეღ
* საღამო მშვიდობისა — ხოჩა ნა̈ბოზ
* როგორ ხართ? — მაგუ̂ა̈რდ ხა̈რი?
* თქვენ როგორ ხართ? — სგა̈ჲ იმჟი ხა̈რი? სგა̈ჲ მაგუ̂ა̈რდ ხა̈რი?
* კარგად ვარ — ხოჩა̄მდ ხუ̂არი
* ცუდად ვარ — ხოლა̄მდ ხუ̂არი
* მადლობა — მაჴუ̂მარ
* მე/შენ/ის — მი/სი/ეჯა(ი) 

**რიცხვები**

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვ. თოფურია, სვანური ენის სახელმძღვანელო, თბ., 2008
* სვანური ენის ეთნოლოგიური მოკვლევა
* სვანური მონაცემთა ბაზაში TITUS 
* სვანური, მსოფლიოს დამწერლობები და ენები.
* სვანეთი, სვანური ენა, სვანური სიმღერები 

კატეგორია:სვანური ენა
კატეგორია:სვანეთი
გარდამავალი პერიოდის ეკონომიკა

**გარდამავალი პერიოდი ეკონომიკაში** აღნიშნავს გეგმური ეკონომიკიდან თავისუფალ საბაზრო ურთიერთობებზე გადასვლის პროცესს. ყოფილი საბჭოთა ბლოკის ქვეყნები მოიაზრება გარდამავალ ეკონომიკურ სივრცეში. ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა, კამბოჯა და ვიეტნამიც ასევე ხშირად ამ სიაში ერთიანდება. ეს ეკონომიკები და მათი დინამიკა ინტენსიური შესწავლის საგანია ეკონომიკური განვითარების პროპონენტთა მიერ მსოფლიო ბანკსა და მრავალ უმსხვილეს ეკონომიკურ კვლევით ინსტიტუტებში.

## გარდამავალი ეკონომიკის ინდიკატორები 
კერძო საკუთრებაზე უფლებების არსებობა საბაზრო ეკონომიკის საბაზისო ელემენტია და, შესაბამისად, ამ უფლებათა დაკანონება გარდამავალი პროცესის მთავარი ინდიკატორია.

ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკს (EBRD) ჩამოყალიბებული აქვს გარდამავალ პერიოდში პროგრესის გამოთვლის ინდიკატორები. კლასიფიკაციის სისტემა თავდაპირველად ამ ბანკის 1994 წლის გარდამავალი პერიოდის ანგარიშში გამოქვეყნდა, თუმცა მომდევნო წლების ანგარიშებში ის რამდენიმეჯერ შესწორდა და დაიხვეწა. ეს ინდიკატორებია:

* ფართომასშტაბიანი პრივატიზაცია
* მცირე ზომის საწარმოთა პრივატიზაცია
* მთავრობისა და სამეწარმეო რესტრუქტურიზაცია
* ფასთა ლიბერალიზაცია
* სავაჭრო და საგარეო გაცვლითი სისტემების რეორგანიზაცია
* კონკურენციის წახალისების პოლიტიკა
* საბანკო რეფორმა და საპროცენტო განაკვეთების ლიბერალიზაცია
* ფასიანი ქაღალდების ბაზრებისა და არასაბანკო ფინსნსური ინსტიტუტების განვითარება
* ინფრასტრუქტურის რეფორმა

## ქვეყნები გარდამავალი ეკონომიკით 
ზემოთაღნიშნეული კლასიფიკაციით ამჟამად გარდამავალ ეკონომიკათა სიაში 25 ქვეყანა მოიაზრება:

**აზია**
* ვიეტნამი
* კამბოჯა
* ლაოსი
* მონღოლეთი
* ჩინეთი

**ცენტრალური/აღმოსავლეთ ევროპა**
* ალბანეთი
* ბოსნია და ჰერცეგოვინა
* ბულგარეთი
* ჩრდილოეთი მაკედონია
* მონტენეგრო
* რუმინეთი
* სერბეთი
* ხორვატია

**თანამეგობრობის ქყვენები (დსთ)**
* აზერბაიჯანი
* ბელარუსი
* თურქმენეთი*
* მოლდოვა
* რუსეთი
* საქართველო
* სომხეთი
* ტაჯიკეთი
* უკრაინა
* უზბეკეთი
* ყაზახეთი
* ყირგიზეთი

შენიშვნა: *თურქმენეთი გამოვიდა თანამეგობრობიდან 2005 წლის 26 აგვისტოს და მხოლოდ ასოცირებული წევრია.

## გარდამავალი პერიოდი საქართველოში 
საქართველოს ეროვნული ხელისუფლების ეკონომიკური დოქტრინა, რომელსაც უნდა უზრუნველეყო საბჭოთა სისტემაში მთლიანად ინტეგრირებული ცენტრალიზებულად გეგმვადი ეკონომიკური სისტემიდან დამოუკიდებელი ქვეყნის სოციალურად ორიენტირებულ საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლა გარდამავალ პერიოდში, წარმოდგენილი იქნა „მრგვალი მაგიდის“ 1990 წლის უზენაესი საბჭოს საარჩევნო პროგრამაში და 1991 წელს საქართველოს პრეზიდენტის არჩევნებზე ზვიად გამსახურდიას პროგრამაში.

კატეგორია:ეკონომიკა
კონტრაბასი

350px|thumb|5-სიმიანი კონტრაბასი სხვადასხვა მხრიდან
**კონტრაბასი** () — სიმებიან-ხემიანი მუსიკალური საკრავი. ვიოლინოს ოჯახში ყველაზე დიდი ზომის (დაახლოებით 2 მ) და დაბალი ჟღერადობისა. აქვს კვარტაზე აწყობილი 4 სიმი. არსებობს 3- და 5-სიმიანი კონტრაბასიც. უკრავენ ფეხზე დამდგარი. კონტრაბასი უპირატესად საორკესტრო და საანსამბლო საკრავია. ზოგჯერ იხმარება სოლ შესრულებისთვისაც (ცნობილი ვირტუოზები: ჯ. ბოტეზინი, იტალია, XIX საუკუნე; ს. კუსევიცკი, რუსეთი, XX საუკუნე; ფ. გერტოვიჩი, სსრკ და სხვა). კონტრაბასი ეწოდება აგრეთვე დაბალი რეგისტრის მუსიკალური საკრავების ყოველგვარ ნაირსახეობას (კონტრაბას-ტრომბონი, კონტრაბას-ტუბა, კონტრაბას-ბალალაიკა და სხვა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიმებიან-ხემიანი საკრავები
ბიუჯეტი

**ბიუჯეტი** (ძვ. ნორმანდიულიდან *budget* - საფულე) — განსაზღვრული პირის (ოჯახის, ბიზნესის, ორგანიზაციის, სახელმწიფოს და ა.შ.) შემოსავლებისა და გასავლების ჩამონათვალი, რომელიც განისაზღვრება კონკრეტული დროის პერიოდით, ჩვეულებრივ ერთი წლით. ბიუჯეტი ეს არის უმნიშვნელოვანესი, როგორც მიკროეკონომიკაში, ასევე მაკროეკონომიკაში (სახელმწიფო ბიუჯეტი). ბიუჯეტის შესწავლით დაკავებულია ვრცელი ეკონომიკური მეცნიერება, სახელწოდებით - ფინანსები.

## სახელმწიფო ბიუჯეტი 
სახელმწიფო ბიუჯეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს უმნიშვნელოვანეს ფინანსურ დოკუმენტს. იგი წარმოადგენს ყველა უწყების, სახელმწიფო სამსახურების, სამთავრობო პროგრამების, ყველა ფინანსური ინფორმაციის ჩამონათვლის ერთობლიობას. მასში განსაზღვრულია მოთხოვნა, რომელიც ექვემდებარება შესრულებას სახელმწიფო ხაზინის მხრიდან, ისევე როგორც მითითებულია წყაროები და მოცულობა ყველა მოსალოდნელი შემოსავლისა სახელმწიფო ხაზინაში.

სახელმწიფო ქმედებას ბიუჯეტის ფორმირების, განხილვის, დამტკიცების, შესრულების და შესრულების შესახებ ანგარიშის შედგენისა და დამტკიცების საქმეში ეწოდება **საბიუჯეტო პროცესი**. 

საქართველოს საბიუჯეტო სისტემა მოიცავს შემდეგ ბიუჯეტებს:
* სახელმწიფო ბიუჯეტი
* ა/რ ბიუჯეტი
* მუნიციპალური (ადგილობრივი) ბიუჯეტი

საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ყველა **შემოსულობა** და **გადასახდელი** სრულდება სახელმწიფო ხაზინის სისტემის მეშვეობით.

თუ ბიუჯეტის დაგეგმილი შემოსავალი აჭარბებს გასავალ ნაწილს, მაშინ საუბრობენ **საბიუჯეტო პროფიციტზე**.
თუ ბიუჯეტის დაგეგმილი გასავალი აჭარბებს შემოსავალ ნაწილს, მაშინ საუბრობენ **საბიუჯეტო დეფიციტზე**. როდესაც ბიუჯეტის შესრულებისას, დეფიციტის დონე აჭარბებს ბიუჯეტის დამტკიცებისას დადგენილ ზღვარს, ანუ ვაკვირდებით მოსალოდნელი შემოსავლების მნიშვნელოვან შემცირებას, მაშინ წარმომადგენლობითი სახელისუფლებო ორგანო (აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოს წინადადების საფუძველზე) იღებს გადაწყვეტილებას - აამოქმედოს კანონით გათვალისწინებული მექანიზმი, რომელიც შეამცირებს გასავლის (ხარჯვითი ნაწილის) მოცულობას. ხარჯვითი ნაწილის ასეთ მოჭრას ეძახიან **სეკვესტრს**.

## კომპანიის ბიუჯეტი 
ბიზნესის ბიუჯეტი ბიზნესის ფინანსების მიმოხილვაა. მასში მოცემულია ძირითადი ინფორმაცია როგორც კომპანიის ფინანსების ამჟამინდელი მდგომარეობის შესახებ (შემოსავლებისა და ხარჯების ჩათვლით), ასევე გრძელვადიანი ფინანსურ მიზნებზე, როგორიცაა გაფართოება, ახალი თანამშრომლების დამატება თუ სხვა.

ბიუჯეტი ასევე გამოიყენება სამომსავლო გეგმებისა და მოლოდინების განსასაზღვრად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფინანსები
* მაკროეკონომიკა
* ბიზნესგეგმა

## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

## სქოლიო
კატეგორია:ფინანსები
ალეკ გინესი

**სერ ალეკ გინესი**, ( დ. 2 აპრილი, 1914, ლონდონი — გ. 5 აგვისტო, 2000) — ინგლისელი მსახიობი და რეჟისორი.

## ბიოგრაფია
თეატრალური განათლება მიიღო ფ. კომპტონის კერძო სტუდიაში. ლონდონის თეატრ „ოლდ ვიკში“ გინესმა განასახიერა ჰამლეტის, რიჩარდ II-ის (შექსპირის „ჰამლეტი“, „რიჩარდ II“), ხლესტაკოვის (გოგოლის „რევიზორი“), ხოლო სხვა თეატრებში დიმიტრი კარამაზოვის (დოსტოევსკის „ძმები კარამაზოვების“ მიხედვით) და სხვა როლები. დადგა სპექტაკლები: შექსპირის „მეთორმეტე ღამე“ და „ჰამლეტი“.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* გინესის გამოსვლები თეატრალურ არქივში, ბრისტოლი 

კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული  2 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი  5 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
შარლ II დე კოსე

**შარლ II დე კოსე** (; დ. 1550 — გ. ივნისი, 1621) — ბრისაკის ჰერცოგი, საფრანგეთის მარშალი.

შარლ II დე კოსე-ბრისაკის მამა შარლ I დე კოსე, გრაფი დე ბრისაკი (1505-1563) და ბიძა არტიუ-არნო დე კოსე, გრაფი დე ბრისაკი, ბარონი დე გონორიც (1512-1582) საფრანგეთის მარშლები იყვნენ.

იგი კათოლიკურ ლიგას მიემხრო, რისთვისაც ჰერცოგ დე მაიენმა ის 1594 წელს პარიზის გუბერნატორად დანიშნა. თუმცა მალე შარლ დე კოსემ ქალაქი ანრი IV-ს გადასცა, რისთვისაც საფრანგეთის მარშლის ტიტული მიიღო. 1611 წელს ლუი XIII-ემ იგი საფრანგეთის პერის რანგში აამაღლა და ჰერცოგობა უბოძა. 1621 წელს იგი სენ-ჟან დ’ანელის ალყის დროს ბრძოლაში დაიღუპა.

## ლიტერატურა
* Charles II de Cossé, dans Louis-Gabriel Michaud, Biographie universelle ancienne et moderne : histoire par ordre alphabétique de la vie publique et privée de tous les hommes avec la collaboration de plus de 300 savants et littérateurs français ou étrangers, 2e édition, 1843-1865 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები
კატეგორია:დაბადებული 1550
კატეგორია:გარდაცვლილი 1621
როდოლფო გონძაგა

მინი|200პქ|როდოლფო გონძაგა
**როდოლფო გონძაგა** (;დ. 18 აპრილი, 1452 — გ. 6 ივლისი, 1495) —   მანტუის მარკიზის ლუიჯი III-ეს ვაჟი და კასტილიონესა და სოლფერინოს ბატონი. 1480 წელს მან იქორწინა კატერინა პიკო დელა მირანდოლაზე. მათი შთამომავლები იყვნენ შემდგომში კასტილიონეს მარკიზები და ჰერცოგები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გონძაგას დინასტია

## რესურსები ინტერნეტში
* [Treccani](http://www.treccani.it/enciclopedia/rodolfo-gonzaga_(Dizionario_Biografico))

კატეგორია:გონძაგა
კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1452
კატეგორია: გარდაცვლილი 6 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1494
ჯანფრანჩესკო გონძაგა

მინი|250პქ|ჯანფრანჩესკო გონძაგა
**ჯანფრანჩესკო გონძაგა** (; დ. 4 ოქტომბერი, 1446 — გ. 28 აგვისტო, 1496) — მანტუის მარკიზის ლუიჯი III გონძაგას ვაჟი და საბონედას გრაფი. ჯანფრანჩესკოს მეუღლე იყო ანტონია დელ ბალცო, ალტამურას პრინჩიპეს პირო დელ ბალცოს ასული. მათი შთამომავლები იყვნენ შემდგომში საბონედას ჰერცოგები და ბეძოლოს პრინჩიპეები.

## ლიტერატურა
*Isabella Lazzarini: GONZAGA, Gianfrancesco. In: Mario Caravale (Hrsg.): Dizionario Biografico degli Italiani (DBI). Band 57: Giulini–Gonzaga. Istituto della Enciclopedia Italiana, Rom 2001

## რესურსები ინტერნეტში
*History of Sabbioneta 

კატეგორია:დაბადებული 4 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1446
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1496
კატეგორია:გონძაგა
საბჭოთა ანექსიის არ ცნობის დოქტრინა

**საბჭოთა ანექსიის არ ცნობის დოქტრინა** (ინგლ. *Non-recognition of the Soviet Annexation*) — დასავლეთის სახელმწიფოების მიერ საბჭოთა კავშირის მიერ ბალტიის ქვეყნების - ლიეტუვის, ლატვიისა და ესტონეთის მიმართ საბჭოთა ანექსიის არ ცნობის დოქტრინა.

## ბალტიის ქვეყნების საერთაშორისო სტატუსი
1939 წელს საბჭოთა კავშირმა მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის შესაბამისად მოახდინა ბალტიის ქვეყნების ოკუპაცია და ანექსია. 1940 წლის 23 ივლისს აშშ-ს ხელისუფლებამ სტიმსონის დოქტრინა განავრცო ბალტიის რესპუბლიკებზეც, რაც გულისხმობდა ესტონეთის, ლატვიისა და ლიეტუვის საბჭოთა ანექსიისა და სსრკ-ში ჩართვის არ ცნობას. ამავე დროს აშშ-მა შეინარჩუნა ამ ქვეყნების დამოუკიდებელი საელჩოები აშშ-ში შემდგომი 50 წლის განმავლობაში, ანუ 1990 წლის ჩათვლით.

1959 წელს აშშ-ის კონგრესის მიერ 14 ივნისი გამოაცხადა „ბალტიის დამოუკიდებლობის დღედ“. 1975 წელს კონგრესმა მიიღო რეზოლუცია, რომლის მიხედვითაც ევროპის სახელმწიფოების საზღვრების უცვლელობის პრინციპი არ ვრცელდებოდა იმ ქვეყნებზე, რომელთაც ეხებოდათ „არ ცნობის“ დოქტრინა.

ბალტიის ქვეყნების დამოუკიდებლობას ოკუპაციის პერიოდში მხარს უჭერდნენ აგრეთვე სხვა ქვეყნებიც. ესტონეთის ემიგრირებული მთავრობა ჩამოყალიბდა შვედეთში 1953 წელს. ესტონეთის დამოუკიდებლობის აღდგენისა და ესტონეთის პრეზიდენტის არჩევის შემდეგ, 1992 წლის 8 ოქტომბერს ემიგრაციაში მყოფმა მთავრობამ, პრეზიდენტ ჰაინრიხ მარკის სახით, ხელისუფლება გადასცა ახალარჩეულ ლენარტ მერის.

## სსრკ მიერ ბალტიის რესპუბლიკების ანექსიის უსამართლობის ცნობა 
1989 წლის 2 დეკემბერს მალტაში გაიმართა სსრკ პრეზიდენტის მიხეილ გორბაჩოვისა და აშშ პრეზიდენტის ჯორჯ ბუშის შეხვედრა. ამ შეხვედრაზე გადაწყდა „ცივი ომის“ დასრულება და ამ ომისაგან გამომდინარე წინააღმდეგობებისა დარეგულირება. მალტის შეხვედრიდან სამი კვირის შემდეგ საბჭოთა კავშირის უზენაესმა საბჭომ 1989 წლის 24 დეკემბერს ბალტიის ქვეყნების ოკუპაცია და ანექსია საბჭოთა კავშირის მიერ უკანონოდ ცნო და განაცხადა, რომ ეს საბჭოთა ხალხის სურვილისა და ნების წინააღმდეგ და საბჭოთა კანონების დარღვევით მოხდა.

## დამოუკიდებლობის აღდგენა
ბალტიის ქვეყნებმა დამოუკიდებლობის დეკლარირება დაიწყეს 1990 წელს.

* ლიეტუვა - 1990 წლის 11 მარტი
* ლატვია - 1990 წლის 4 მაისი
* ესტონეთი - 1991 წლის 20 აგვისტო

საბჭოთა კავშირის მთავრობამ ცნო ბალტიის რესპუბლიკების - ლიეტუვის, ლატვიისა და ესტონეთის დამოუკიდებლობა 1991 წლის 6 სექტემბერს - თუმცა ამ დროისათვის დამოუკიდებლობა უკვე ჰქონდათ გამოცხადებული სომხეთს, მოლდოვას, საქართველოს, უკრაინას, ბელარუსსა და უზბეკეთს.

1991 წლის 8 დეკემბერს რუსეთის, ბელარუსისა და უკრაინის ლიდერები შეიკრიბნენ ბელარუსში, ბელოვეჟში და ხელი მოაწერეს "დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის“ შექმნის ხელშეკრულებას. ბალტიის ქვეყნები არ გაწევრიანდნენ თანამეგობრობაში. ამჟამად ბალტიის ქვეყნები ევროკავშირის სრულუფლებიანი წევრებია.

კატეგორია:საბჭოთა კავშირი
კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
კატეგორია:ლატვიის ისტორია
კატეგორია:ესტონეთის ისტორია
ლუიჯი გონძაგა

**ლუიჯი გონძაგა** (; დ. 22 ოქტომბერი, 1539 — გ. 23 ოქტომბერი, 1595) —  მანტუისა და მონფერატოს ჰერცოგის ფედერიკო II მესამე ვაჟი.

1565 წლის 4 მარტს მან იქორწინა ანრიეტა დე კლევეზე, ნევერის ჰერცოგის ფრანსუა I-ის ასულზე. 1562 წელს ფრანსუა I გარდაიცვალა. მისი მემკვიდრეები, ფრანსუა II და ჟაკი უშვილოდ გარდაიცვალნენ მომდევნო 1563 და 1564 წლებში. ასე რომ ქარწინების დროს ანრიეტა დე კლევე ნევერის საჰერცოგოს და რეტელის საგრაფოს ერთადერთი მემკვიდრე იყო.

ამ ქორწინებით ლუიჯი გონძაგა 1565 წელს ნევერის ჰერცოგი და რეთელის გრაფი გახდა. 1581 წელს რეთელის საგრაფო საჰერცოგოს რანგში იქნა აყვანილი. ლუიჯის და ანრიეტას 4 შვილი ჰყავდათ:

* კატერინა (1568–1629) —   1588 ანრი I ვალუა, ჰერცოგი დე ლონგვიი.
* ანრიეტა (1571–1601) —   1599 ანრი დე ლორენი, ჰერცოგი დე მაიენი.
* ფედერიკო (1573–1574)
* ფრანჩესკო (1576–1580)
* კარლო I (1580–1637) — ნევერის და რეთელის ჰერცოგი ∞ 1599 კათარინა დე ლორენი, ჰერცოგ შარლ IV დე მაიენის ასული.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გონძაგას დინასტია

კატეგორია:დაბადებული 22 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1539
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1595
კატეგორია:გონძაგა
კარლო II გონძაგა

მინი|არლო II გონძაგას პორტრეტი.
**კარლო II გონძაგა** (; დ. 1609 — გ. 30 აგვისტო, 1631) —  ნევერის და რეთელის ჰერცოგის კარლო I-ის ვაჟი. 1627 წლის 25 დეკემბერს მან იქორწინა მარია გონძაგაზე (1609—1660), მანტუისა და მონფერატოს ჰერცოგის ფრანჩესკო IV გონძაგას ქალიშვილზე და ჰერცოგ ვინჩენცო II-ის მემკვიდრეზე. ვინჩენცო II ქორწილის დღეს გარდაიცვალა და მემკვიდრეობის საკითხი გამწვავდა.

ამ ქორწინებით ვინჩენცო II-ეს სურდა მანტუის და მონფერატოს მემკვიდრეობის საკითხი მოეგვარებინა, ისე რომ ეს საჰერცოგოები გონძაგას დინასტიის მფლობელობაში დარჩენილიყო. მანტუის მემკვიდრეობისათვის ომი საფრანგეთის მეფე ლუი XIII-სა და იმპერატორ ფერდინანდ II-ეს შორის 1631 წელს ჩერასკოს ზავით ვინჩენცო II-ეს სურვილისამებრ დასრულდა.

მანტუის ჰერცოგი არა კარლო II, არამედ მამამისი კარლო I გახდა. კარლო II-ეს რეთელის საჰერცოგო ერგო და იგი მამაზე ადრე გარდაიცვალა. მისი ვაჟი კარლო III 1637 წელს მარტუის, მონფერატოს, ნევერის და რეტელის ჰერცოგი გახდა.

კარლო II-ესა და მარია გონძაგას 2 შვილი ჰაყავდათ:
* კარლო III (1629—1665)
:: ∞ იზაბელა კლარა ავსტრიელი, ერცჰერცოგ ლეოპოლდ V-ის ასული.
* ელეონორა (1630—1686)
:: ∞ იმპერატორი ფერდინანდ III.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გონძაგას დინასტია

კატეგორია:დაბადებული 1609
კატეგორია:გარდაცვლილი  30 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1631
კატეგორია:გონძაგა
ლუიჯი III გონძაგა

მინი|150პქ|ლუიჯი III გონძაგა
**ლუიჯი III გონძაგა** (, მეტსახელად „თურქი“ — ; დ. 5 ივნისი, 1414 — გ. 12 ივნისი, 1478) —  მანტუის მარკიზის ჯანფრანჩესკო I-ის ვაჟი და მემკვიდრე 1444 წლიდან. 1460 წლიდან მის კარზე მოღვაწეობდა ცნობილი მხატვარი ანდრეა მანტენა. ლუიჯი III-ემ 1433 წლის 12 ნოემბერს იქორწინა ბარბარა ფონ ბრანდენბურგზე, მარკგრაფ იოჰან ფონ ბრანდენბურგ-კიუსტრინის ასულზე, რომელთანაც შეეძინა 8 შვილი:

* ფედერიკო I (1441—1484) — მანტუის მარკიზი.
* ფრანჩესკო (1444—1483) — კარდინალი 1464 წლიდან.
* დოროტეა († 1468) — მილანის ჰერცოგის გალეაცო მარია სფორცას მეუღლე.
* სუზანა († 1481) — მონაზონი
* ბარბარა (1455—1503) — ჰერცოგ ებერჰარდ I ფონ ვიურტემბერგის მეუღლე.
* ლუიჯი (1458—1511) — მანტუის ეპისკოპოსი 1483 წლიდან.
* ჯანფრანჩესკო (გ. 1498) — საბონედას გრაფი
* როდოლფო (გ. 1494) — სინიორე დი კასტილიონე ე სოლფერინო ∞ კატერინა პიკო დელა მირანდოლა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გონძაგას დინასტია

კატეგორია:მარკიზი (მანტუა)
კატეგორია:გონძაგა
კატეგორია:დაბადებული 5 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1414
კატეგორია:გარდაცვლილი  12 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1478
ჯანფრანჩესკო II გონძაგა

thumb|right|ჯანფრანჩესკო II გონძაგა
**ჯანფრანჩესკო II გონძაგა** (; დ. 10 აგვისტო, 1466 — გ. 29 მარტი, 1519) — მანტუის მარკიზის ფედერიკო I გონძაგას ვაჟი და მემკვიდრე 1484 წლიდან.

1490 წლის 12 თებერვალს მან იქორწინა იზაბელა დ’ესტეზე (18.05.1474-13.02.1539), ფერარას ჰერცოგის ერკოლი I-ის ასულზე. 1489—1498 წლებში ჯანფრნაჩესკო გონძაგა ვენეციის ჯარების მთავარსარდალი იყო და საჰერცოგოს მეიე მეუღლე იზაბელა მართავდა.

ჯანფრანჩესკო II-ეს და იზაბელა დ’ესტეს 7 შვილი ჰყავდათ.
* ფედერიკო II (1500—1540) — მანტუის მარკიზი 1519 და ჰერცოგი 1530 წლიდან, მონფერატოს მარკიზი 1533 წლიდან. ∞ მარგერიტა (1510—1566), მონფერატოს მარკიზის გულიელმო XI-ის ასული.
* ერკოლე (1505—1563) — კარდინალი 1527 წლიდან, მანტუის რეგენტი 1540 წლიდან.
* ფერანტე I (1507—1557) — გუასტალას გრაფი 1539 წლიდან, სიცილიის მეფისნაცვალი 1536—1546 წლებში და მილანის მეფისნაცვალი 1546 წლიდან ∞ იზაბელა დი კაპუა († 1559), მოლფეტას პრინჩიპეს ფერინანდო I-ის ასული.
* ლივია (15091569).
* იპოლიტო († 1569).
* პიეტრო — კარდინალი 1527 წლიდან.
* ელეონორა († 1570) — ∞ 1) ანტონიო, მონტალტოს ჰერცოგი, ∞ 2) ფრანჩესკო მარია I დელა როვერე, ურბინოს ჰერცოგი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გონძაგას დინასტია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:გონძაგა
კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1466
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1519
ფრედერიკ მისტრალი

**ფრედერიკ მისტრალი** (დ. 8 სექტემბერი, 1830, მაიანი, ბუშ-დიურონის დეპარტამენტი — გ. 25 მარტი, 1914, იქვე) — ფრანგი პოეტი, თხზულებებს უმეტესად ოქსიტანურ (პროვანსულ) ენაზე წერდა. ნობელის პრემიის ლაურეატი (1904). ფელიბრების წრის ერთ-ერთი დამაარსებელი და ხელმძღვანელი, რედაქტორობდა მის ალმანახს. პირველი ლექსები 1852 წელს გამოაქვეყნა პროვანსულ ანთოლოგიაში — „პროვანსელები“.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1830
კატეგორია:გარდაცვლილი 1914
კატეგორია:ფრანგი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი მწერლები
კატეგორია:ფრანგი ფილოლოგები
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
გოფანთოს ბრძოლა

**გოფანთოს ბრძოლა 1588** — ბრძოლა ქართლის მეფე სიმონ I-ისა და იმერეთის მეფე ლევანის ლაშქარს შორის სოფ. გოფანთოს ახლოს (ახლანდელი თერჯოლის მიდამოები). XVI საუკუნის 80-იან წლებში იმერეთის სამეფო-სამთავროებში შინაფეოდალური ომები მიმდინარეობდა. ქართლისა და იმერეთის პროგრესული მოღვაწეები ცდილობდნენ ქართლ-იმერეთის გაერთიანებას. ამ მიზნით სიმონ I თავისი ლაშქრით იმერეთში გადავიდა. ლევანმა დახმარებისათვის მამია IV დადიანსა და გიორგი II გურიელს მიმართა, მაგრამ ისისნი ერთმანეთს მტრობდნენ და დახმარება არ გაუწიეს. 

გოფანთოს ბრძოლაში იმერეთის მეფე ლევანი დამარცხდა და ლეჩხუმს შეაფარა თავი. სიმონ I-მა მძევლები წაიყვანა სასწრაფოდ ქართლში დაბრუნდა, რადგან ოსმალების ეშინოდა (ოსმალებს ამ დროს გორი და მისი მიდამოები ეჭირათ). ამით ისარგებლა ლევანმა და იმერეთის ტახტი დაიბრუნა, რის შედეგადაც დასავლეთ საქართველოში შინაფეოდალური ომები უფრო გამწვავდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბრძოლების სია

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:XVI საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1588
კატეგორია:1588 წლის ბრძოლები
გოჭოურის ბრძოლა

**გოჭოურის ბრძოლა** — ბრძოლა ოდიშის მთავარ ლევან II დადიანსა და იმერეთის მეფე გიორგი III-ს შორის 1623 წელს. 

ლევან II დადიანის გაძლიერებით უკმაყოფილო იმერეთის მეფე გიორგი III 1623 წელს ოდიშზე სალაშქროდ გაემზადა. ლევან II დადიანმა, რომელსაც აფხაზთა და ჯიქთა ლაშქარიც ახლდა, გიორგი III-ს დაასწრო, იმერეთში შეიჭრა და იმავე წლის დეკემბერში გოჭოურასთან (ქუთაისის მახლობლად) სასტიკად დაამარცხა მეფე. გოჭოურის ბრძოლის შემდეგ აშკარა გახდა ლევან II დადიანის პოლიტიკური უპირატესობა დასავლეთ საქართველოში.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბრძოლების სია

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:1623
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:XVII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:ქუთაისის ისტორია
კატეგორია:1623 წლის ბრძოლები
ქეთი მელუა

**ქეთი მელუა** (, ნამდვილი სახელი — **ქეთევან მელუა**; დ. 16 სექტემბერი, 1984, ქუთაისი, საქართველო) — წარმოშობით ქართველი ბრიტანელი მომღერალი.

## ბიოგრაფია 
### ადრეული წლები 
ქეთი მელუა დაიბადა ქალაქ ქუთაისში, საქართველოს სსრ-ში (ყოფილი საბჭოთა კავშირი). ცხოვრების პირველი წლები ბებიასა და ბაბუასთან საქართველოს დედაქალაქ თბილისში დაჰყო, მოგვიანებით კი მშობლებთან და ძმასთან ერთად ქ. ბათუმში გადასახლდა, სადაც ქეთის მამა  კარდიოლოგად მუშაობდა. 1993 წელს საქართველოს სამოქალაქო ომის დასრულებისთანავე ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ბელფასტში (ჩრდილოეთი ირლანდია), სადაც ქეთის მამა სამუშაოდ  საავადმყოფოში მოეწყო. ქეთი მელუამ  წმინდა კეთრინეს სახელობის კათოლიკური სკოლა და დომინიკანური კოლეჯი დაამთავრა  მაშინ, როცა მისი უმცროსი ძმა  პროტესტანტულ სკოლებში სწავლობდა. 1998 წელს ქეთისთან ერთად ოჯახი  რედჰილში გადასახლდა (ინგლისი). ქეთი ფლობს ქართულ, ინგლისურ და რუსულ ენებს.

### ეკრანზე პირველი გამოჩენა 
საქართველოსა და ბელფასტში არსებული არასტაბილური პოლიტიკური მდგომარეობის ფონზე ქეთის სამომავლო გეგმები ხან ისტორიკოსობას, ხან კიდევ პოლიტიკოსობას უკავშირდებოდა, თუმცა მისი მომავალი ძირეულად შეიცვალა 2000 წელს, როდესაც 15 წლის ქეთიმ მონაწილეობა მიიღო ბრიტანეთის სატელევიზიო არხ ITV-ის მიერ ჩატარებულ კონკურსში სახელწოდებით "Stars Up Their Nose", რომელიც იყო ნაწილი საბავშვო პროგრამისა "Mad for it!". კონკურსზე ქეთიმ შეასრულა Badfinger-ის ცნობილი სიმღერა სახელწოდებით "Without You" და გაიმარჯვა.

### განათლება 
მიიღო რა საშუალო განათლება სურეიში, ქეთიმ სწავლა ბრიტანეთის ხელოვანთა სასწავლებელში განაგრძო, რომელიც ტერიტორიულად  ლონდონის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს. ქეთიმ სწავლის პერიოდშივე დაიწყო სიმღერების წერა და სწორედ ამ სასწავლებელში შეხვდა იგი თავის მომავალ მენეჯერსა და პროდიუსერს, მუსიკოს მაიკ ბეტს.
ქეთი მელუას უმაღლეს სასწავლებელში სწავლა არ გაუგრძელებია, თუმცა მას ხშირად გამოუხატავს სურვილი უნივერსიტეტში ჩაბარებისა. მისი სიტყვებით, თუ მომავალში უნივერსიტეტში სწავლის შანსი მიეცემა, იგი სასწავლო კურსში აირჩევდა ინგლისურ ლიტერატურას, ისტორიასა და ფიზიკას.

## დისკოგრაფია 
thumb|150px|ქეთი მელუა 2004 წელს

* *Call Off the Search* (2003)
* *Piece by Piece* (2005)
* *Pictures* (2007)
* *The House* (2010)
* *Secret Symphony* (2012)
* *Ketevan* (2013)
* *In Winter* (2016)
**Album No. 8* (2020)
**Love & Money* (2023)

## პირადი და ოჯახური ცხოვრება
ქეთი მელუა დაქორწინებულია მსოფლიო ჩემპიონ ჯეიმზ ტოუსლენდზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი
*ქეთი მელუას ინტერვიუ © 2005 ლაშა გაბუნია
*ინტერვიუ, ჟურნალი "The Observer" (27 თებერვალი, 2005) (ინგლ.)
*YouTube

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ბრიტანელი მომღერლები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველები ბრიტანეთში
კატეგორია:დაბადებული 16 სექტემბერი
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2018)
კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კამბეჩოვანი

**კამბეჩოვანი**, *კამბეჩანი*, *კამბეჩიანი* (სახელწოდება წარმოდგება კამეჩ-კამბეჩისაგან) — ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე შუა საუკუნეების საქართველოში, დღევანდელი ქიზიყი.

## სახელწოდება
სახელი ეწოდა მესაქონლეობის, კონკრეტულად მეკამეჩეობის გავრცელების გამო. ანტიკურ წყაროებში მოხსენებულია სტრაბონთან (ძვ. წ. I - ახ. წ. I სს.) როგორც *კამბისენე*.

## გეოგრაფია
კამბეჩოვანი ძველი ჰერეთის ნაწილი იყო მოიცავდა უფრო დიდ ტერიტორიას, ვიდრე დღევანდელი ქიზიყი, კერძოდ ტერიტორიას ალაზნის ქვემოწელსა და მტკვარს შორის. სამეურნეო თვალსაზრისით იყოფოდა ორ ნაწილად. სამხრეთ-აღმოსავლეთში საძოვრების სიმრავლის გამო მეცხოველეობა იყო განვითარებული, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში კი ინტენსიური მიწათმოქმედება. ამ ორი სამეურნეო ერთეულის შესაყართან მდებარეობდა მხარის ცენტრი ხორნაბუჯი.

## ისტორია
ვარაუდობენ, რომ უძველეს ხანაში კამბეჩოვანი ალბანურ ტომთა კავშირის გაერთიანებაში შედიოდა. აქ ერთმანეთს ემიჯნებოდნენ იბერიელები (აღმოსავლეთ ქართველები), ალბანელები და სომხები. კამბეჩოვანის გამო ხშირად ეცილებოდნენ ერთმანეთს იბერიისა და ალბანეთის სახელმწიფოები.

V საუკუნის ბოლოდან, მას შემდეგ, რაც აქ მეფე ვახტანგ გორგასალმა ხორნაბუჯის საეპისკოპოსო დააარსა, კამბეჩოვანი მკვიდრად შევიდა ქართული კულტურული და პოლიტიკური გავლენის სფეროში. VI საუკუნეში, ქართლში მეფობის გაუქმების შემდეგ, კამბეჩოვანი სპარსელთა მოხელეს ემორჩილებოდა. VII საუკუნის შუა წლებიდან აქ არაბები ბატონობდნენ. VIII საუკუნის II ნახევრიდან კამბეჩოვანი ჰერეთის სამთავროს შემადგენელი ნაწილი იყო. XI საუკუნის დასაწყისში, კახეთისა და ჰერეთის გაერთიანების შემდეგ, კახეთის სამეფოს საერისთავო გახდა. XII საუკუნეში გაერთიანებულ საქართველოს სახელმწიფოში კამბეჩოვანი ერთ-ერთი სანაპირო საერისთავოა. XIII საუკუნის ბოლოს იგი რამდენიმეჯერ ააოხრეს ხვარაზმელებმა, შემდეგ - მონღოლებმა. მისი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილი განადგურდა როგორც ეკონომიკურად, ასევე დემოგრაფიულად. ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მოსახლეობა კვლავ აგრძელებდა ცხოვრებას, მაგრამ ფუნქცია დაკარგა ძველმა ცენტრმა, ამიტომ ახალ ცენტრად დაბა ქიზიყი იქცა. XIV საუკუნის ბოლო XV საუკუნის დასაწყისიდან კამბეჩოვანი ქიზიყად იწოდება, გვიან შუა საუკუნეებში შეერწყა კახეთს.

## ლიტერატურა
**თოფჩიშვილი რ*. „საქართველოს ეთნოგრაფია/ეთნოლოგია“ გვ. 111 — თბილისი, „უნივერსალი“ 2010 ISBN 578-9941-12-882-0

კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
ფინანსური მენეჯმენტი

ფინანსური რესურსების მართვის პროცესში ძალზე ხშირად გვხვდება გაურკვევლობასთან და განუსაზღვრელობასთან ბრძოლის ამოცანა. ეს განუსაზღვრელობა ორი სახისაა:
# შეუძლებელია ფინანსური სისტემის მიმდინარე მდგომარეობის დაზუსტება (მისაღები სიზუსტით);
# უცნობია (ან ვერ დგინდება მოთხოვნილი სიზუსტე) მომავალი პერიოდის ფინანსური მაჩვენებლები და მისი თანამდევი პარამეტრები.

არაზუსტი სიმრავლეები ამ შემთხვევაში ასრულებენ განუსაზღვრელობის მოდელირების ინსტრუმენტების როლს, რომლებიც, თავის მხრივ ეფუძნებიან ადამიანის შემეცნების უნარს და შესაძლებლობას - თვისობრივი კატეგორიებით ოპერირებისა და ლოგიკური დასკვნების, თვისობრივი ფორმით გაფორმებისა.

თუ ვსაუბრობთ ფინანსური ფაქტორების მომავალ მნიშვნელობებზე, ამ შემთხვევაში შესაძლებელი ხდება და მოსახერხებელია არაზუსტი ციფრებითა და ფუნქციებით ოპერირება. მოდელირების ჯამური რეზულტატიც იღებს ასეთივე სახეს და შესაძლებელი ხდება ფინანსური რეზულტატების ნორმატიულად წინასწარ განსაზღვრული მაჩვენებლებიდან შესაძლო გადახრის რისკის შეფასება.

არაზუსტი სიმრავლეების თეორიის (მათემატიკა) ფინანსურ მენეჯმენტში გამოყენების მახასიათებელი, სამაგალითო თემებია:
# საწარმოს გაკოტრების რისკის ანალიზი.
# საინვესტიციო პროექტის რისკის შეფასება.
# ბიზნესებისა და ფასიანი ქაღალდების ოპტიმალური პორტფელის შედგენა.
# ობიექტების რეალური ფასის დადგენა (მათ შორის უძრაობის).
# აქციებისა და ობლიგაციების საინვესტიციო მიმზიდველობის შეფასება.
# **IT** ინტერნეტ-ტექნოლოგიების, გადაწყვეტილებების აუცილებლობის და დასაბუთების ანალიზი.

## რესურსები ინტერნეტში
ახალი საინვესტიციო სკოლის საიტი 

კატეგორია:ფინანსური მენეჯმენტი
კატეგორია:ფინანსები
ჯენეს დიდი მეჩეთი

thumb|240px|ჯენეს მეჩეთის განთქმულ მინარეთთა ტრიო ქალაქის ცენტრალურ ბაზარს გადაჰყურებს.
thumb|240px|მეჩეთის მთავარი შესასვლელი ჩრდილოეთიდან.

**ჯენეს დიდი მეჩეთი** უდიდესი ტალახის აგურით ნაგები შენობაა მსოფლიოში და მრავალ არქიტექტორთა მიერ სუდანურ-საჰელიური არქიტექტურული სტილის უდიდეს მიღწევად მიიჩნევა, მნიშვნელოვანი ისლამური გავლენით. მეჩეთი ქალაქ ჯენეში, მალი, მდებარეობს, მდ. ბანის დელტაზე. მის ადგილას პირველი მეჩეთი აიგო მე-13 საუკუნეში, ამჟამინდელი სტრუქტურა კი 1907 წლით თარიღდება. ეს მეჩეთი ამჟამად აფრიკის ერთ-ერთ ყველაზე განთქმულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. ჯენეს ძველ ქალაქთან ერთად მეჩეთი იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი 1988 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ისლამური არქიტექტურა
* ისლამური ხელოვნება
* მეჩეთთა სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯენეს დიდი მეჩეთი 

კატეგორია:მალი
კატეგორია:მალის მეჩეთები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მალიში
იმამ ალის მეჩეთი

thumb|250px|იმამ ალის მეჩეთის ფასადი.
**იმამ ალის მეჩეთი**, ასევე ** მეშედ ალი** მდებარეობს ნაჯაფში, ერაყი. მუსლიმანთა, განსაკუთრებით შიითთა, მიერ შერაცხულია უწმინდეს ადგილად, ვინაიდან მიიჩნევა, რომ იმამ ალი იბნ აბი თალიბი, წინასწარმეტყველი მუჰამედის სიძე და მეოთხე ხალიფი ამ ადგილას არის დაკრძალული. ვინაიდან ალი ასევე მუჰამედის ბიძაშვილი იყო, ის შიითური ტრადიციით მის პირველი ხალიფად, და შესაბამისად, პირველ იმამად მიიჩნევა.

მეჩეთი პირველად ირანელი მმართველი დალამიტ ფანახოსრავ აზოდ ად დოვლემ ააგო 977 წელს ალის სამარხზე. ხანძრისგან განადგურების შემდეგ ის ხელახლა აღმართა სელჩუკმა მალიქ-შაჰმა 1086 წელს, ხოლო 1500 წელს გადააკეთა საფავიდთა შაჰმა ისმაილ I-მა.

1991 წელს სპარსეთის ყურის ომის შემდეგ შიითთა აჯანყების გამო სადამ ჰუსეინის რესპუბლიკურმა გვარდიამ მეჩეთზე იერიში მიიტანა და შიგნით მყოფი აჯანყებულები გაანადგურა, რის დროსად თავად მეჩეთიც მნიშვნელოვნად დაზიანდა. მას შემდეგ მეჩეთი ორი წლით დაიხურა, ოფიციალურად რესტავრაციის მიზნით.

2003 წლის აშშ-სა და მოკავშირეების ძალების ერაყში შეჭრის შემდეგ მეჩეთი კვლავ ხდება განმეორებითი თავდასხმების მსხვერპლი. ამჟამად მეჩეთი სავალალო მდგომარეობაშია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official Website of the Holy Shrine of Imam Ali (A.S.) &#91;Arabic, Persian and English&#93;
* History of the Holy Shrine of Imam Ali (A.S.) 
*GlobalSecurity.org website:

კატეგორია:ერაყის მეჩეთები
ლაგურკა

300px|მინიატიურა|წმინდა კვირიკესა და ივლისტას მონასტერი — ლაგურკა
**ლაგურკა** — შუასაუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, კვირიკესა და ივლიტეს მონასტრის ეკლესია, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტის  სოფ. ხის მიდამოებში, მდ. ენგურის მარცხენა მხარეს, მაღალ მთაზე.. 

მოყვითალო ფერის შირიმით ნაგებ დარბაზულ ეკლესიას სამხრეთით და ჩრდილოეთით მინაშენები აქვთ. დასავლეთ მხარეს აღმართულია ორსართულიანი სამრეკლო. ინტერიერში ნახევარწრიული საკურთხევლის აფსიდი დარბაზის ძირითადი სივრცისგან გამოყოფილია ქვის კანკელით. ცილინდრული კამარა ერთ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. სიგრძივი კედლები დანაწევრებულია ორ-ორი თაღით. სარკმლები გაჭრილია აფსიდსა და დასავლეთ კედელში. ინტერიერი მოხატულია  მეფის მხატვარ თევდორეს მიერ (1112) კალის ხევის ფეოდალთა დაკვეთით (აღნიშნულია დასავლეთ კედლის წარწერის შემორჩენილ ფრაგმენტში).

მოხატულობის ლაკონიურ სქემაში გამოსახულებათა შერჩევა გარკვეულად ასახავს ადგილობრივ ტრადიეციებს. აქცენტირებულია კვირიკესა და ივლიტეს ფიგურები დასავლეთ კედელსა და კანკელზე. ხოლო მათი ცხოვრების სცენები (კვირიკეს სიკვდილი, ივლიტეს თავის კვეთა) გამოსახულია სამხრეთ კედლის თაღებში. მხატვრობა მონუმენტური ხასიათისაა. მისი განაწილება კედლებზე მკაცრად შეესატყვისება ინტერიერის არქიტექტურულ დანაწევრებას. გამოსახულებათა ექსპრესიით და ემოციური გამომხატველობით, სცენათა თემატიკური შინაარსის ინტერპრეტაციით ლაგურკის მხატვრობა უნიკალურია არა მარტო ამ პერიოდის ქართული მონუმენტურ მხატვრობაში, არამედ საერთოდ შუა საუკუნეთა მხატვრობაში. იგი ერთ-ერთი ადრინდელი ნიმუშია იმ მიმართულებისა, რომელმაც თავი იჩინა ხელოვნებაში XII საუკუნის II ნახევრიდან.

მიწისძვრის დროს დაზიანებული მხატვრობა, როგორც წარწერიდან ჩანს, მოგვიანებით ნაწილობრივ განუახლებია უბრალო ხელოსანს (ძირითადად საკურთხეველში). ლაგურკაში თავმოყრილია როგორც ადგილობრივი შექმნილი, ისე სხვა ქვეყნებიდან შემოტანილი შუა საუკუნეთა ხელოვნების ძეგლები (ჯვრები, ჭედური და ფერწერული ხატები, მინანქრები და სხვა).

## ლიტერატურა
*
* *Алидашвили Н. А., Алибегашвили Г. В., Вольская А. И.,* Росписи художника Тевдоре в Верхней Сванети, Тб., 1966;
**Амиранашвили Ш. Я.,* История грузинской монументальной живописи, т. 1, Тб., 1957;

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
ისპაჰანის შაჰის მეჩეთი

thumb|250px|შაჰის მეჩეთი ისპაჰანში.
**შაჰის მეჩეთი**, ასევე **იმამის მეჩეთი** — ყველაზე დიდი მეჩეთი ისპაჰანში, ირანი, ნაღშ-ი ჯაჰანის მოედნის სამხრეთით. მეჩეთი აიგო საფავიდთა მმართველობის პერიოდში, ირანის ისლამური არქიტექტურის ბრწყინვალე ნიმუშია და სპარსული არქიტექტურის ხელოვნების ქმნილებად მიიჩნევა. მეჩეთზე მშენებლობა დაიწყო 1611 წელს და რამდენიმე ათეული წელი გრძელდებოდა. მეჩეთის ფასადის დიდებულება მეტწილად განპირობებულია შვიდფერი მოზაიკური ფილების სილამაზითა და კალიგრაფიული ორნამენტული წარწერებით. ნაღშ-ი ჯაჰანის მოედანთან ერთად მეჩეთი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ირანის მეჩეთები
შაჰის მეჩეთი
ლასტის ციხე

**ლასტის ციხე** — ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში, მდინარე ვერესხევის სათავეში (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი), მოიხსენიებს ვახუშტი ბატონიშვილი (XVIII ს.). გადმოცემის თანახმად, ლასტის ციხე, ააგეს დიდგორის ბრძოლაში (1121) დატყვევებული მტრებისათვის, რადგან არსებულმა ციხეებმა ისინი ვერ დაიტია. ლასტის ციხესთან გადიოდა შუა საუკუნეებში ცნობილი ე. წ. "სამცხეთი გზა". შემორჩენილია სამების ეკლესიის ნაშთი.

## ლიტერატურა
* *თოდრია თ.*, ქსე, ტ.6, გვ. 134, თბ., 1983

კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ლებაისკარი

მინიატიურა|250პქ|ლებაისკრის ციხე
**ლებაისკარი** — შუა საუკუნეების ქართული ხეროთმოძღვრების ძეგლი, თუშეთ-ხევსურეთში გავრცელებული საცხოვრებელი ციხე-სახლის ერთ-ერთი ნიმუში. მდებარეობს სოფელი ლებაისკართან (პირიქითა ხევსურეთი), შატილის გზაზე. 

ლებაისკარი ხუთსართულიანი კოშკია, რომლის სართულები შიგნით ერთმანეთს უკავშირდებიან გადასატანი ხის კიბეებით. საქონლისათვის გამოყოფილია ქვედა სართული (გომური). ზემოთ, კედლის შუა ადგილზე, კოშკს ოთხივე მხარეს პატარა აივნის მსგავსი თითო სალოდე აქვს. უკანასკნელი სართული შიგნიდან გადახურულია შეკრული კამარით, გარედან - პირამიდისებრი საფეხურებიანი სახურავით.

## რესურსები ინტერნეტში 
## ლიტერატურა 
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:ხევსურეთი
ბიბი-ხანიმის მეჩეთი

thumb|250px|ბიბი-ხანიმის თაღი 40 მ სიმაღლისაა.
**ბიბი-ხანიმის მეჩეთი** — XIV საუკუნის ისლამური ტაძარი სამარყანდში, უზბეკეთი. ინდოეთის ლაშქრობიდან დაბრუნებულმა თემურლენგმა 1399 წელს გადაწყვიტა გიგანტური კათედრალური მეჩეთის მშენებლობა საკუთარ ახალ დედაქალაქში. მშენებლობა 1404 წელს დასრულდა. ტაძრის ზომამ და დიდებულებამ მრავალი თანამედროვე პოეტი თუ ისტორიკოსი არაფრთოვანა და მასზე არაერთი პოეტური ქმნილება და ისტორიული ჩანაწერი არსებობს. ბიბი-ხანიმს პოეტურად ირმის ნახტომის სილამაზესა და ბრწყინვალებას ადარებდნენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Bibi-Khanym Mosque photos and information
* 360° view of the Mosque 
* Location of the Mosque
* Square Kufic on the Bibi Khanum Mosque

კატეგორია:უზბეკეთის მეჩეთები
მათხოჯის ბრძოლა

**მათხოჯის ბრძოლა** — ბრძოლა იმერეთის სამეფო ტახტისათვის. 

1788 წელს იმერეთის მეფემ დავით გიორგის ძემ ოდიშზე გაილაშქრა და იქიდან  გააძევა გრიგოლ დადიანი, რომელიც ლეჩხუმში გაიქცა. ოდიშის ფეოდალებმა გრიგოლის დაუჭირეს მხარი. მან დახმარება სთხოვა ერეკლე II-ს. ერეკლემ ჯარით გაგზავნა სოლომონ I-ის ძმისწული დავით არჩილის ძე, რომელმაც ლეჩხუმში ცოლად შეირთო გრიგოლ დადიანის და მარიამი. 

1789 წლის 11 ივლისს სოფელ მათხოჯთან მოხდა ოდიშისა და ქართლის კოალიციური ჯარის შეტაკება დავით II-ის მომხრეებთან. დავით არჩილის ძემ და გრიგოლი დადიანმა შეკრიბეს ლეჩხუმის ლაშქარი და მივიდნენ ოდიშის ხუნწს. მათ შეურთდნენ ოდიშელი მომხრეები და დაიბანაკეს იქვე. შეიტყო რა დავით II-მ აღნიშნულის თაობაზე, შეკრიბა იმერლებისაგან და ლეკებისგან ლაშქარი, გამოემართა, შეჩერდა ცხენისწყალზე გაღმა ნაპირას ხონის მახლობლად. მიუხედავად დავით მეფის ლაშქარის სიმრავლისა ქვეითმა ვერ გადმოლახა ადიდებული ცხენისწყალი. ოდიშელებმა იმამაცეს და ბუნბუას ხიდზე გაგზავნეს მეგრელთა რაზმი გიორგი ჩიქოვანის მეთაურობით. მათ შესძლეს ხიდზე გადასვლა და განლაგდნენ ხუნწის მოპირდაპირე ნაპირას მათხოჯის ქვემოთ. ხიდზე ქვეითის გადასვლამ რა წარმატებით ჩაიარა, მათ მეგრელი ცხენოსნებიც მიჰყვნენ. გაიმართა დიდი ბრძოლა ორ მხარეს შორის. დავით მეფის ლაშქარი ბრძოლაში დამარცხდა. მრავალი დაიჭრა და დაიღუპა როგორც ერთი ისე მეორე მხრიდან, მათ შორის ქაიხოსრო გელოვანის ძე მანუჩარიც. ოდიშისა და ქართლის ლაშქარმა მათხოჯში გამარჯვების შემდეგ ქუთაისი აიღეს. დავით II-მ ახალციხეს შეაფარა თავი, ხოლო იმერეთში სოლომონ II-ის სახელით დავით არჩილის ძე გამეფდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბრძოლების სია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1789 წლის ბრძოლები
მატიანე ქართლისა

**მატიანე ქართლისა** — XI საუკუნის ქართველი ანონიმური ავტორის თხზულება, რომელშიც გადმოცემულია VIII—XI საუკუნეების საქართველოს ისტორია. შესულია „ქართლის ცხოვრებაში“. „მატიანე ქართლისა“ პირობით უწოდა ივანე ჯავახიშვილმა. თხზულება დაწერილი უნდა იყოს 1072—1073. შედგება 2 მთავარი ნაწილისაგან (საქართველოს ისტორია VIII საუკუნის დასასრულიდან X საუკუნის დასასრულამდე, ბაგრატ III-ის გამეფებამდე, და ერთიანი საქართველოს ისტორია გიორგი II-ის მეფობის პირველი წლების ჩათვლით, 1072 წლამდე). პირველი ნაწილი ძალიან მოკლეა, მეორე — შედარებით ვრცელია. ავტორის კონცეფციის თანახმად, VIII საუკუნე საქართველო ერთიანი ქვეყანა იყო, მის სათავეში იდგა მეფე არჩილი, რომლის სიკვდილის შემდეგ მისმა მემკვიდრეებმა ვერ შეინარჩუნეს ერთიანობა და ქვეყანა დაიშალა... 

ნაწარმოების მთავარი იდეაა ბრძოლა ქვეყნის გაერთიანებისათვის და გარეშე მტრის წინააღმდეგ. ავტორს გამოუყენებია ქართული და უცხოური წყაროები. იგი კარგად იცნობდა საქართველოს მეზობელი ქვეყნების ისტორიას, მათ ზრახვებს საქართველოს მიმართ და თანამედროვე მახლობელი აღმოსავლეთის საერთაშორისო ვითარებას. ნაწარმოები გამსჭვალულია პატრიოტული სულისკვეთებით, დაწერილია სადა ენით, დახვეწილი სტილით. ცნობები ძირითადად სანდოა. ავტორი ცდილობს ისტორიული მოვლენები მათი მიზეზ-შედეგობრივი თანამიმდევრობით ახსნას. დათარიღება მოცემულია ქართული ქორონიკონით. თხზულება თარგმნილია ძვ. სომხურ ენაზე (XII ს.), ფრანგულად, რუსულად.

## ლიტერატურა
**ჯავახიშვილი ივ.,* ძველი ქართული საისტორიო მწერლობა (V — XVIII სს.), თხზულებანი, ტ. 6, თბ., 1977
**ლორთქიფანიძე მ*., ქსე, ტ. 6, გვ. 494, თბ., 1983
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:ქართლის ცხოვრება