open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ცთომილი ნერვი

მინი|ცთომილი ნერვი
**ცთომილი ნერვი** () — თავის ტვინის X წყვილი ნერვი, შერეული ხასიათისაა. მოიცავს მგრძნობიარე, მამოძრავებელ და ვეგეტატიურ ბოჭკოებს. მოგრძო ტვინში, მას 3 ბირთვი აქვს დორსალური (ვეგეტატიური), ვენტრალური (მამოძრავებელი) და ე. წ. განცალკევებული კონისა (მგრძნობიარე). ტვინის ფუძეზე ცთომილი ნერვი გამოდის ნათხემის ფეხებიდან 10–18 ფესვით. ქალას ტოვებს საუღლე ხვრელით და აქ წარმოქმნის პირველ, საკმაოდ მსხვილ ზემო კვანძს ოდნავ ქვემოთ შეიქმნება ქვემო კვანძი. ამ კვანძების ნეირონების ცენტრალური მორჩები განცალკევებული კონის ბირთვს უკავშირდება, პერიფერიული კი ცთომილი ნერვის მგრძნობიარე ხასიათის ნერვებს წარმოქმნის. ცთომილი ნერვი კისერზე შიგნითა საუღლე ვენასა და საძილე არტერიებს შორის მდებარეობს, ჩადის გულმკერდში და საყლაპავი მილის გაყოლებით აღწევს მუცლის ღრუს, სადაც მისი ბოჭკოები მზის წნულის ფაშვის კვანძებში ბოლოვდება. ცთომილი ნერვი ადამიანის სხეულში ყველაზე გავრცობილი ნერვია, მისი ტოტები გვხვდება თავის, კისრის, გულმკერდისა და მუცლის მიდამოებში. იგი მამოძრავებელი ხასიათის ტოტებს უგზავნის ხახას, ხორხს, საყლაპავ მილს, კუჭს, სისხლძარღვებს და გულს (ანელებს მის მოქმედებას), მგრძნობიარე ხასიათის ტოტებს — ტვინის გარსებს, გარეთა სასმენ მილს, კისრის ორგანოებს, ფილტვებს. ცთომილი ნერვი მონაწილეობს მრავალ რეფლექსურ აქტში (ყლაპვა, ხველა, პირღებინება, კუჭის ავსება და დაცლა), აწესრიგებს გულისცემას და სუნთქვას.

## ლიტერატურა
*10
სახის ნერვი

მინი|სახის ნერვი (აღნიშნულია ყვითლად)
**სახის ნერვი** () — თავის ტვინის VII წყვილი ნერვი. მამოძრავებელი ხასიათისაა. მისი ბირთვები მდებარეობს ტვინის ხიდის დორსალურ ნაწილში. ტვინის ფუმეზე გამოდის კარიბჭე-ლოკოკინისა და შუამდებარე ნერვებთან ერთად ნათხემის შუა ფეხს, მოგრძო ტვინსა და ნათხემის კვირტს შორის. სახის ნერვი შიგნითა სასმენი ხვრელით შედის საფეთქლის ძვალში, სადაც საგანგებო არხს გაივლის და ქალას ფუძეზე სადგის-დვრილისებრი ხვრელის საშუალებით გამოდის. ამ პირველ მონაკვეთში სახის ნერვის შემადგენლობაში შედის შუამდებარე ნერვიც, რომლის ტოტებს ზოგჯერ აღწერენ სახის ნერვთან ერთად. სადგის-დვრილისებრი ხვრელიდან გამოსვლის შემდეგ (მეორე მონაკვეთი) სახის ნერვი შეიჭრება ყბაყურა ჯირკვალში, სადაც ტოტიანდება და წარმოქმნის ყბაყურის წნულს. ამ წნულიდან გამოსული საბოლოო 7 ტოტი ანერვიანებს მიმიკურ კუნთებს, სადგის-ინის კუნთს, ორმუცელა კუნთის უკანა მუცელსა და კისრის კანქვეშა კუნთს (პლატიზმას). სახის ნერვის ყველაზე ხშირი დაავადებაა დამბლა. 

## ლიტერატურა
*07
კუზმან კაპიტანი

**კუზმან კაპიტანი** (, ) ან **კუზმან კარამაკი** ან **კუზმან ვოევოდა** ან **კუზმან კარემანი** და მაკედონური ეპოსური პოეზიის პოპულარული ლეგენდარული გმირი. მისი ფიგურა დაფუძნებულია ისტორიულ პიროვნებაზე, რომელიც თავდაპირველად იყო ჰაიდუკი, შემდეგ კი — სერდარი ჯელადინ-ბეის () საქმეში, რომელიც იყო ოჰრიდის კაზას გუბერნატორი XIX საუკუნის დასაწყისში.  მან დაამარცხა ყაჩაღების ოსმან მურას და დერვიშ მუჩას ბანდები. ზოგიერთი ლეგენდის მიხედვით, იგი მოწამლეს მტრებმა, ხოლო სხვა ვერსიის მიხედვით მოკლეს ბრძოლაში. მის ხსოვნას მრავალი ეპოსური სიმღერა ეძღვნება, მათ შორის „ო არმატოლოსი“, პოემა, რომელიც დაწერა XIX საუკუნის ბულგარელმა პოეტმა გრიგორ პარლიჩევმა.

## ისტორიული წინაპირობები
XIX საუკუნის დასაწყისში ოჰრიდის რეგიონი ეკუთვნოდა ოსმალეთის იმპერიას და ჰქონდა ოჰრიდის სანჯაყის კაზას სტატუსი. მისი გუბერნატორი იყო ჯელადინ-ბეი, რომელსაც უწევდა ბალანსის შენარჩუნება ერთის მხრივ ოსმალურ პორტასა და მეორეს მხრივ ალი ფაშას, მეზობელი იანინის ფაშალიკის ყაჩაღთა ბანდების ლიდერს შორის. ალი ფაშას ბანდები ხშირად ესხმოდნენ მეზობელ ტერიტორიებს, მათ შორის ჯელადინ-ბეის კონტროლქვეშ მყოფ ტერიტორიასაც. ჯელადინ-ბეი ეკუთვნოდა დასავლეთ ბალკანეთის ოსმალი ოფიციალების გავლენიან ჯგუფს, რომლებიც ეწინააღმდეგებოდნენ რეფორმებს, რათა დაეცვათ თავიანთი ქონება, რომელიც ძალდატანებით ჩამორთვეს სხვა ადამიანებს. ასე „შეიძინა“ ჯელადინ-ბეიმ დაახლოებით 100 ჩიფლიკი თავისი კონტროლქვეშ მყოფი კაზას ტერიტორიაზე. მათ უკეთ გასაძალიანებლად ოსმალებს უწევდათ ადგილობრივი ქრისტიანების მობილიზება, რათა დახმარებოდნენ თავიანთ რეგულარულ სამხედრო ძალებს ალბანეთისკენ მიმავალი მთის უღელტეხილების დაცვაში. როდესაც კუზმანი გარდაიცვალა, მისმა ვაჟმა ჯორემ მემკვიდრეობით მიიღო მისი თანამდებობა და განაგრძო თავიანთი კაზას დაცვა თავისი ძალებით, რომლებიც შედგებოდა როგორც ალბანელებისგან, ასევე მაკედონელი სლავებისგან.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთის ფოლკლორი
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ფოლკლორი
რაჰმი ქოჩის მუზეუმი

**რაჰმი ქოჩის მუზეუმი** () — ტექნოლოგიების მუზეუმი ანკარაში, თურქეთი.

## გეოგრაფია
მუზეუმი მდებარეობს ანკარის ძველ უბანში, რომელიც ცნობილია როგორც ისტორიული ათპაზარი (სიტყვასიტყვით: ცხენების ბაზარი), ანკარის ციტადელის პირისპირ. იგი მდებარეობს 950 მეტრის (3,120 ფუტი) სიმაღლეზე ზღვის დონიდან, რაც ოდნავ მაღალია ქალაქის დანარჩენ ნაწილზე.

## ისტორია
მუზეუმი მდებარეობს ისტორიულ სარდაფში რომელსაც ჩენგელხანი ეწოდება (სიტყვასიტყვით: ღორღების სარდაფი). მთავარ კარიბჭეზე არსებული წარწერის მიხედვით, სარდაფი აშენდა 1523 წელს ოსმალური სულთან სულეიმან I მეფობის დროს. მოგვიანებით იგი გამოიყენებოდა როგორც მოჰერის საწყობი, რაც ანკარის სპეციალობა იყო. რესპუბლიკური ეპოქის დროს იგი ეკუთვნოდა თურქეთის ფონდების გენერალურ დირექტორატს. 2003 წელს იგი ინდუსტრიალისტ რაჰმი მ. ქოჩს გაუქირავდა მუზეუმად გამოსაყენებლად. რესტავრაციის პერიოდის შემდეგ იგი გაიხსნა 2005 წელს.

## მუზეუმი
ქვედა სართული რეზერვირებულია ხალიჩების გალერეისთვის, სასოფლო-სამეურნეო მანქანებისა და ფარმაცევტული ექსპონატებისთვის. პირველ სართულზე გამოფენილია მანქანები, მედიცინა, ყოველდღიური ცხოვრების ხელსაწყოები და საგზაო ტრანსპორტის მანქანები, ასევე ბრასერია (კაფე). ზედა სართული შეიცავს სარკინიგზო ტრანსპორტის ნივთებს, სათამაშოებს და საკომუნიკაციო, სამეცნიერო, საზღვაო და ნავიგაციის ინსტრუმენტებს. ასევე არის სექციები მუსტაფა ქემალ ათათურქზე, თანამედროვე თურქეთის დამფუძნებელზე; ვეჰბი ქოჩზე, რაჰმი კოჩის მამაზე და თურქეთის ერთ-ერთ პირველ ინდუსტრიალისტზე, და ანკარის ქალაქზე.

## გალერია

File:Ankara september 2011 9289.jpg|
File:Ankara Çengelhan Rahmi Koç Museum Exhibits in 2011 04.jpg|
File:Ankara september 2011 9284.jpg|
File:Ankara Çengelhan Rahmi Koç Museum Exhibits in 2011 06.jpg|

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2005 წელს დაარსებული მუზეუმები
ტეიის მუნიციპალიტეტი

**ტეიის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 917 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 77.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 24.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტეია. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31088.

## იხილეთ აგრეთვე
*იუკატანის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:იუკატანის მუნიციპალიტეტები
ორგტექნიკა

**ორგტექნიკა**, *ორგანიზაციული ტექნიკა* — ტექნიკურ საშუალებათა კომპლექსი მექანიზაციისა და ავტომატიზაციის პროცესების და საინჟინრო-ტექნიკური სამუშაოების სამართავად. ორგტექნიკის განვითარება განაპირობა მეცნიერულ-ტექნიკურმა პროგრესმა, სადისპეტჩერო მომსახურებისა და მართვის სისტემების გართულებამ ანუ გადასამუშავებული ინფორმაციის მნიშვნელოვანმა გაზრდამ. ორგტექნიკის საშუალებებს მიეკუთვნება: კომპიუტერი, გამოთვლითი მანქანები, გასამრავლებელი მოწყობილობები, ფოტო-საბეჭდი აპარატები, მიკროფილმები, კართოტეკები, სახაზავ-საკონსტრუქტორო ტექნიკა (მაგიდები, სახაზავი დაფები, სამარჯვები, ნახაზებისა და გრაფიკული სამუშაოებისათვის მექანიზმები და ინსტრუმენტები და ა.შ.), ადმინისტრაციულ-წარმოებითი კავშირის საშუალებები (ტელეფონის, ტელეგრაფის, ფაქსის აპარატურა, საწარმოს ტელეხედვა), შენობა-ნაგებობათა და სამუშაო ადგილების აღჭურვა თანამედროვე საინფორმაციო ტექნიკითა და სხვ.

## რესურსები ინტერნეტში
*ორგტექნიკა — nplg.gov.ge

კატეგორია:საოფისე ხელსაწყოები
ერიმთანის მუზეუმი

**ერიმთანის მუზეუმი** () — არქეოლოგიური მუზეუმი და მუსიკალური ვენიუ ანკარაში, თურქეთი.

## მდებარეობა
მუზეუმი განთავსებულია გოზჯუს ქუჩაზე 10, კალეს უბანში, ალთინდაღის რაიონში (ilçe) ანკარაში, ანკარის ციხესთან ახლოს, კოორდინატებზე 39°56′17′′ჩ 32°51′47′′აღ. იგი მდებარეობს ანატოლიური ცივილიზაციების მუზეუმსა და რაჰმი ქოჩის მუზეუმს შორის.

## ისტორია
ერიმთანის მუზეუმი დაარსდა 2015 წელს კერძო საზოგადოების მიერ, რომელსაც ჰქვია  „კულტურული მემკვიდრეობის კოლექციონერთა საზოგადოება“ (), რომელიც დაარსდა 1996 წელს. მუზეუმს სახელი ეწოდა საზოგადოების დამფუძნებლის იუქსელ ერიმტანის სახელზე, რომელიც იყო ინჟინერი და არქეოლოგიის მოყვარული, რომელმაც თავისი კერძო კოლექცია მუზეუმს გადმოსცა. მუზეუმის კოლექცია შედგება დაახლოებით ორი ათასი პორტატული არტეფაქტისგან ანატოლიური ცივილიზაციების მუზეუმის ზედამხედველობის ქვეშ. არტეფაქტების თითქმის ყველას ანატოლიური წარმომავლობა აქვს. კოლექცია მოიცავს პერიოდს ძვ.წ. სამი ათასი წლიდან ბიზანტიური ხანის ჩათვლით.

## მუზეუმის შენობა
მუზეუმი განთავსებულია ანკარის სამ ძველ შენობაში, რომლებიც კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს ეკუთვნის. საზოგადოებამ იჯარით აიღო შენობები და 10 მილიონი ლირა დახარჯა შენობების რეკონსტრუქციაზე. მუზეუმის შენობაში ასევე არის საკონფერენციო დარბაზი, კაფეტერია და წიგნის მაღაზია.

## სამშაბათის კონცერტები
კონცერტები მუზეუმის აქტივობების ნაწილია. სამშაბათს ტარდება კონცერტი მუზეუმის შენობაში. ყოველ სეზონზე იმართება დაახლოებით 16 კონცერტი.

## გალერია

File:Erimtan 1.jpg|
File:Erimtan 2.jpg|
File:Erimtan 3.jpg|
File:Erimtan 4.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum 2019 3465.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Ground floor view 2019 3451.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum 2019 3468.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Bichrome jar, Terracotta 1600-1500 BC 2019 3440.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Bronze belt Urartian Period 2019 3447.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Bulls 2019 3467.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Cup Glass Roman 2019 3462.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Earrings Gold 2019 3454b.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Figurines Bronze 2019 3466.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Figurines Terracotta 2019 3452.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Model chariot Archaic period 750-600 BC Terracotta 2019 3438.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Rhyton Bronze Achaemenid Persian 500-400 BC 2019 3473.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Skyphos Glazed terracotta 2019 3435.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Skyphos Glazed terracotta 2019 3474.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Vase with Medusa 2019 3457.jpg|
File:Ankara Archaeology and art museum Venus Late Hellenistic 2nd-1st C BC 2019 3434.jpg|

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2015 წელს დაარსებული მუზეუმები
შიზოგონია

**შიზოგონია** – ბიოლოგიაში – უმარტივესების უსქესო გამრავლების ფორმაა, რომელიც ხასიათდება დედეული უჯრედის ბირთვის მრავალჯერადი დაყოფით, რასაც შემდეგ მისდევს ციტოპლაზმის დაყოფა და მრავალი შვილი უჯრედის – მეროზოიტის – წარმოქმნა. ეს პროცესი განსაკუთრებით დამახასიათებელია სპოროზოანებისთვის, როგორიცაა მალარიის პლაზმოდიუმი (Plasmodium spp.).

## პროცესი 
შიზოგონია იწყება ბირთვის მრავლობითი დაყოფით (მიტოზის გზით), რის შედეგადაც ერთი უჯრედი შეიცავს რამდენიმე ბირთვს. შემდეგ ციტოპლაზმა თანდათან იყოფა თითოეული ბირთვის ირგვლივ და ყალიბდება დამოუკიდებელი შვილი უჯრედები. საბოლოოდ, დედობრივი უჯრედი იშლება და ათავისუფლებს ახალწარმოქმნილ მეროზოიტებს.

## შიზოგონიის ტიპები 
შიზოგონია შეიძლება მოხდეს მასპინძელი ორგანიზმის სხვადასხვა ქსოვილში:

ჰეპატური შიზოგონია – მიმდინარეობს ღვიძლის უჯრედებში.

სისხლური შიზოგონია – მიმდინარეობს სისხლის წითელ უჯრედებში (ერითროციტებში).

გასტროინტესტინალური შიზოგონია – ვითარდება ნაწლავებში ზოგიერთი პარაზიტის შემთხვევაში.

## მაგალითები 
ყველაზე ცნობილი შიზოგონიის მაგალითია მალარიის პლაზმოდიუმის სიცოცხლის ციკლი. ინფიცირებული კოღოს (Anopheles) საშუალებით ადამიანის ორგანიზმში მოხვედრილი სპოროზოიტები აღწევენ ღვიძლში, სადაც შიზოგონიის მეშვეობით მრავლდებიან და წარმოქმნიან ასობით მეროზოიტს. ისინი შემდგომ bloodstream-ში გადადიან და იჭრებიან ერითროციტებში, სადაც გრძელდება სისხლური შიზოგონია. ამ პროცესს თან ახლავს მალარიისათვის დამახასიათებელი პერიოდული ცხელება.

## მნიშვნელობა 
შიზოგონია პარაზიტებისთვის წარმოადგენს სწრაფი გამრავლებისა და გავრცელების საშუალებას მასპინძელ ორგანიზმში. ის უზრუნველყოფს ინფექციის ინტენსივობას და გადაცემის ეფექტიანობას. შიზოგონიის დეტალური ცოდნა მნიშვნელოვანია ინფექციური დაავადებების, განსაკუთრებით მალარიის, დიაგნოსტიკისა და პრევენციის თვალსაზრისით.

## ასევე იხილეთ 
მიტოზი

მეიოზი

უსქესო გამრავლება

მალარია

## ლიტერატურა 
Dawes, B. (1961). Biology of Plasmodium.

Cox, F.E.G. (2002). History of the discovery of the malaria parasites and their vectors.
ფეზა გურსეის მეცნიერების ცენტრი

**ფეზა გურსეის მეცნიერების ცენტრი** () — ანკარაში, თურქეთში. სახელი ეწოდა ფეზა გიურსეის (1921-1992) სახელობით, რომელიც იყო ცნობილი თურქი მათემატიკოსი და ფიზიკოსი.

ცენტრი დაარსდა ანკარის მეტროპოლიტენ მუნიციპალიტეტის მიერ. გაიხსნა 1993 წლის 23 აპრილს, თურქეთის ბავშვთა დღეს. ის მდებარეობს ალთინპარკში, ანკარის მთავარ გასართობ ცენტრში და მუშაობს ANFA-ს მართვით, რომელიც მუნიციპალიტეტის ქვეგანყოფილებაა.

თავდაპირველი ექსპონატები შეიქმნა ონტარიოს სამეცნიერო ცენტრის მიერ ტორონტოში, კანადაში. ექსპონატების მიწოდებისა და დამონტაჟების გარდა, OSC-მ გამოავლინა განათლების სპეციალისტებისა და მასპინძლების ჯგუფი და ერთი თვე გაატარა ანკარაში თავიანთი პერსონალის ტრენინგისთვის.

ცენტრს აქვს 48 ექსპონატი, რომელთა უმეტესობა არის ან ინტერაქტიული ან ცოცხალი დემონსტრაციები. ექსპონატების ტიპები განისაზღვრება ახლო აღმოსავლეთის ტექნიკური უნივერსიტეტის (METU, თურქ. Orta Doğu Teknik Üniversitesi, ODTÜ) ფაკულტეტის წევრების მიერ თურქეთის საშუალო სკოლების სასწავლო გეგმის შესაბამისად.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:1993 წელს დაარსებული მუზეუმები
გოქიაის ასოციაციის ჭადრაკის მუზეუმი

**გოქიაის ასოციაციის ჭადრაკის მუზეუმი** () მდებარეობს ალთინდაღში, ანკარაში, თურქეთში და განთავსებულია ისტორიულ სახლში. 2024 წლის მდგომარეობით მუზეუმს აქვს მსოფლიოში ყველაზე დიდი ჭადრაკის ნაკრების კოლექცია - 723 ჭადრაკის ნაკრები, რომლებიც შეგროვებულია 110 ქვეყნიდან და გამოფენილია ოთხ მთავარ თემატიკაზე 1,008 კვადრატული მეტრის (10,850 კვ. ფუტი) ფართობზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Gökyay Association Chess Museum - Homepage

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2015 წელს დაარსებული მუზეუმები
ესქიშეჰირის ავიაციის მუზეუმი

300px|მინი
**ესქიშეჰირის ავიაციის მუზეუმი** () ასევე ცნობილი როგორც **ესქიშეჰირის ავიაციის პარკი** — ღია ცის ქვეშ მდგომი მუზეუმი ესქიშეჰირში, თურქეთში სამოქალაქო და სამხედრო ავიაციისთვის. დაარსებული 1997 წელს, მას მართავს ანადოლუს უნივერსიტეტი.

მუზეუმი განთავსებულია ბურსა-ანკარას მაგისტრალზე D-200/E90 ანადოლუ უნივერსიტეტის იუნუსემრეს კამპუსის სამხრეთით, 39,000 მ² (420,000 კვ ფუტი; 39 დეკარი) ფართობზე. ღია ცის ქვეშ გამოფენილი სხვადასხვა სამოქალაქო და სამხედრო ავიაგანგარიშებისა გარდა, იგი მოიცავს ფრენის კოსტიუმებს, ავიატორთა ნიშნებს, ავიაგანგარიშების მაკეტებს და ავიაგანგარიშების ძრავებს, რომლებიც გამოფენილია მუზეუმის შენობაში.

ესქიშეჰირის პროვინციის გუბერნატორობა და თურქეთის საჰაერო ძალების პირველი ტაქტიკური საჰაერო ძალების სარდლობა, რომელიც განლაგებულია ესქიშეჰირში, ერთად შეიკრიბნენ ავიაციის მუზეუმის დასაარსებლად. მუზეუმს გადაეცა თერთმეტი მიტოვებული ან პენსიაზე გასული მებრძოლი, სარაზმო და სატვირთო თვითმფრინავი. C-47 სატვირთო თვითმფრინავის შიდა ნაწილი მოწყობილი იყო კაფეტერიად. ღია ცის ქვეშ მდგომი მუზეუმი გაიხსნა 1997 წლის 16 დეკემბერს და თავდაპირველად მართავდა ფონდი. 1999 წლის 28 მაისს გაიხსნა მუზეუმის შენობა. ფონდის დახურვის შემდეგ, მუზეუმი თურქეთის საჰაერო ძალებს გადაეცა 2006 წლის 1 თებერვალს. ანადოლუ უნივერსიტეტმა ობიექტი თურქეთის საჰაერო ძალებისგან გადაიღო 2011 წლის 22 სექტემბერს. მოვლისა და რესტავრაციის სამუშაოების შემდეგ, იგი ხელახლა გაიხსნა 2012 წლის სექტემბერში „ავიაციის პარკის“ სტატუსით.

მუზეუმი ღიაა ყოველდღე 9:00-დან 17:00 საათამდე ადგილობრივი დროით, ორშაბათისა და სამშაბათის გარდა.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1997 წელს დაარსებული მუზეუმები
ესქიშეჰირის ჩიბუხების მუზეუმი

250px|მინი
**ესქიშეჰირის ჩიბუხების მუზეუმი** () — ხელსაქმის მუზეუმი ესქიშეჰირის ოდუნპაზარის რაიონში, თურქეთი, რომელიც გამოფენს სეპიოლიტისგან (მიერშაუმი) ხელნაკეთ სხვადასხვა ნივთებს.

სეპიოლიტი ან მიერშაუმი არის რბილი თეთრი თიხოვანი მინერალი, რომელიც ძირითადად გამოიყენება თამბაქოს ლულების დასამზადებლად, რომლებსაც მიერშაუმის ლულები ეწოდება. გაუმჭვირვალე და მოთეთროვანი, რუხი ან კრემისფერი მინერალი რბილია მოპოვებისას. თუმცა, იგი მყარდება მზის სხივების ზემოქმედებით ან თბილ ადგილას გაშრობისას. ეს თვისება საშუალებას აძლევს მას მუდმივი ფორმის მინიჭება რბილ მდგომარეობაში ამოთლა-ამოჭრის შემდეგ. მიერშაუმის ნაპოვნები მოიპოვება ესქიშეჰირის რეგიონში, ზოგადად მსოფლიოში პირველ ადგილზე, 150 მ (490 ფუტი) სიღრმემდე.

მუზეუმის გამოფენილი ნივთები შეაგროვა ესქიშეჰირის გუბერნატორობამ საერთაშორისო მიერშაუმის ფესტივალზე, მიერშაუმის ხელსაქმის კონკურსებსა და გამოფენებზე, რომლებიც ესქიშეჰირში ტარდება 1998 წლიდან. დაახლოებით 400 ნივთი, რომლებიც 60 ხელოსანმა დაამზადა, გადაეცა ოდუნპაზარის მუნიციპალიტეტს. მუზეუმი დააარსა ოდუნპაზარის მუნიციპალიტეტმა ოდუნპაზარში, ქურშუნლუს კომპლექსის შიგნით, როგორც მსოფლიოში ერთადერთი ამ სახის მუზეუმი 2008 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2008 წელს დაარსებული მუზეუმები
ესქიშეჰირის ცვილის მუზეუმი

**ილმაზ ბუიუკერშენის ცვილის მუზეუმი**, ასევე ცნობილი როგორც **ესქიშეჰირის ცვილის მუზეუმი** () — ცვილის მუზეუმი ოდუნპაზარის მეორე დონის მუნიციპალიტეტში, ესქიშეჰირში, თურქეთში.

მუზეუმი მდებარეობს ათათურქის ბულვარზე. ის სხვადასხვა მუზეუმების გვერდითაა განთავსებული. დაარსდა 2013 წლის 19 მაისს ილმაზ ბუიუკერშენის მიერ, რომელიც არის მოქანდაკე და ესქიშეჰირის მუნიციპალიტეტის მერი. მუზეუმის შემოსავლები გამოიყენება ქალ სტუდენტთა განათლებაში და ზოგადად შშმ სტუდენტთა განათლებაში.

მუზეუმის ხუთ დარბაზში 198 ცვილის ქანდაკებაა გამოფენილი. დარბაზები შემდეგია:

:**დარბაზი A**: ათათურქი (თურქეთის დაარსებული) და მისი ოჯახი, თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის, ზოგიერთი ოსმალეთის სულთანი
:**დარბაზი B**: ავიაცია, რკინიგზა, პრესა, ინდუსტრია, მეცნიერება, სპორტი, უცხოელი ლიდერები, თურქი მსახიობები და სხვა მხატვრები.
:**დარბაზი C**: ისტორიული პერსონაჟები
:**დარბაზი D**: დემოკრატია (ამ დარბაზში ფოტოგრაფირება აკრძალულია). მეჰმედ II (1432–1481), სელიმ I (1470/1-1520), სულეიმან I (1494–1566), ჰიურემ სულთანი (1502/04-1558), ჯენგიზ ტოფელი (1934–1964), საბიჰა გიოქჩენი (1913–2001), ჯუნეით არქინი (დაბ. 1937), ორჰან გენჯებაი (დაბ. 1944), ჰულუსი კენტმენი (1912–1993), ბარიშ მანჩო (1943–1999), ქემალ სუნალი (1944–2000), იუნუს ემრე (1238–1320), ბათალ გაზი (690/5-740), ნასრედინ ხოჯა (XIII საუკუნე), ილბერ ორთაილი (დაბ. 1947), ჰიფზი ტოპუზი (დაბ. 1923), ათაოლ ბეჰრამოღლუ (დაბ. 1942), ემინ ჩიოლაშანი (დაბ. 1942), ბეიაზით იოზთურქი (დაბ. 1969), ილიას სალმანი (დაბ. 1949), ადილე ნაშითი (1930–1987), ადნან მენდერესი (1899–1961), თურგუთ ოზალი (1927–1993).

## გალერეა

File:Yılmaz Büyükerşen wax Museum (Yaşar Kemal).jpg|იაშარ ქემალი
File:Yılmaz Büyükerşen wax Museum, Eskişehir (İlhan Selçuk).jpg|ილჰან სელჩუკი 
File:Yılmaz Büyükerşen wax Museum, Eskişehir (Levent Kırca).jpg|ლევენთ ქირჯა
File:Yılmaz Büyükerşen wax Museum, Eskişehir (Marilyn Monroe).jpg|მერლინ მონრო

## რესურსები ინტერნეტში
*Images

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2013 წელს დაარსებული მუზეუმები
გორდიონის მუზეუმი

**გორდიონის მუზეუმი** — მუზეუმი თურქეთში.

## ადგილმდებარეობა
სხვა უმეტესი მუზეუმებისგან განსხვავებით, ეს მუზეუმი სოფელშია განთავსებული. იგი მდებარეობს იასიჰოიუქის სოფელში, პოლათლის ილჩეში (რაიონში), ანკარის პროვინციაში, პოლათლისკენ მიმავალ გზაზე. სოფელი დაარსდა გორდიონის გვერდით, რომელიც იყო ანატოლიის ძველი სამეფოს, ფრიგიის დედაქალაქი.

## ისტორია
მუზეუმი დაარსდა 1963 წელს, როგორც ანკარის ანატოლიური ცივილიზაციების მუზეუმის ფილიალი, რომელიც დაახლოებით 75 კილომეტრით (47 მილით) არის დაშორებული. ახლახან მუზეუმი გაფართოვდა 180 კვადრატული მეტრის (1,900 კვ. ფუტი) საწყობის, 150 კვადრატული მეტრის (1,600 კვ. ფუტი) დამატებითი გამოფენის დარბაზის, ლაბორატორიისა და საკონფერენციო ოთახის დამატებით. ასევე არის 5,000 კვადრატული მეტრის (54,000 კვ. ფუტი) ღია ცის ქვეშ გამოფენის არეალი.

## ექსპონატები
ექსპონატები მოიცავს ფრიგიულ და სხვა არქეოლოგიურ საგნებს, განსაკუთრებით მეფე მიდასის კუთვნილებას. ასევე არის არტეფაქტების ქრონოლოგიური გამოფენა, მათ შორის ელინისტური და რომაული იმპერიის საგნებისა და მონეტების განყოფილება.

გორდიონის გარშემო ბევრი გორასამარხია. ისინი სინამდვილეში ფრიგიელი არისტოკრატების საფლავებია. ყველაზე მნიშვნელოვანი გორსამარხი 300 მეტრის (980 ფუტი) დიამეტრითა და 55 მეტრის (180 ფუტი) სიმაღლით ეკუთვნის მეფე მიდასს. იგი აღმოჩენილ იქნა 1957 წელს და დაცვითი სამუშაოების შემდეგ გაიხსნა ვიზიტორებისთვის.

## გალერეა

Gordion68.JPG|
Gordion69.JPG|
Gordion60.JPG|
Gordion64.JPG|
Gordion27.JPG|
Gordion54.JPG|

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2012 წელს დაარსებული მუზეუმები
ესქიშეჰირის მუზეუმი

**ესქიშეჰირის მუზეუმი** () ასევე ცნობილი როგორც **ესკიშეჰირის არქეოლოგიური მუზეუმი** — ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმი ესქიშეჰირში, თურქეთი. იგი დაარსდა 1974 წელს.

## მდებარეობა
მუზეუმი განთავსებულია ესქიშეჰირის ცენტრში, ათათურქის ბულვარზე, კოორდინატებზე 39°45′57″ჩ 30°30′48″აღ. მუზეუმის აღმოსავლეთით მდებარე ქუჩას ეწოდება მუზეუმის ქუჩა, რომელიც მუზეუმის სახელზეა დარქმეული.

## ფონი
მუზეუმი თავდაპირველად დაარსდა 1966 წელს ქურშუნლუს კომპლექსში, რელიგიური კომპლექსის შენობაში, რომელიც დაახლოებით 1 კმ-ით (0.62 მილი) აღმოსავლეთით არის მდებარე ახლანდელი ადგილმდებარეობისგან. 1974 წელს მუზეუმი გადავიდა საკუთარ შენობაში. როდესაც ეს შენობა არასაკმარისი აღმოჩნდა, აშენდა ახალი შენობა, რომელიც დაფინანსდა და გადმოიცა ETİ საკვები ინდუსტრიის მიერ, ბისკვიტის მწარმოებელი კომპანიის მიერ, რომელიც ესქიშეჰირშია დაფუძნებული. 2011 წლის 28 მაისს მუზეუმი ხელახლა გაიხსნა თავის ახალ და უფრო დიდ შენობაში.

## მუზეუმის შენობა
მუზეუმის საერთო ფართობი, შენობისა და ეზოს ჩათვლით, შეადგენს 3,000 მ² (32,000 კვ ფუტი). შენობა შედგება სამი ბლოკისგან. ერთი ბლოკი გამოყოფილია ადმინისტრაციისა და დამხმარე სერვისებისთვის, როგორიცაა ბიბლიოთეკა, ლაბორატორია, ფოტო ლაბორატორია და ა.შ. დანარჩენი ორი ბლოკის ქვეშა სართული გამოიყენება საცავებად. ერთი ბლოკის პირველ სართულზე განთავსებულია საკონფერენციო დარბაზი, ხოლო მეორე ბლოკის პირველ სართულზე - მრავალმიზნობრივი საგამოფენო გალერეა. მუზეუმის საგამოფენო დარბაზები განთავსებულია ორივე ბლოკის ზედა სართულებზე.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1974 წელს დაარსებული მუზეუმები
ინონუს სამხედრო კვარტალი და ომის მუზეუმი

**ინონუს სამხედრო კვარტალი და ომის მუზეუმი** () — სამხედრო და ომის მუზეუმი თურქეთი.

იგი განთავსებულია ესქიშეჰირის პროვინციის ინონუს რაიონში (ilçe) კოორდინატებზე 39°48′53″ჩ 30°08′38″აღ. ინონუს რაიონი 31 კილომეტრით (19 მილი) დასავლეთითაა ესქიშეჰირისგან.

## ფონი
თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს დასავლეთ ფრონტის მეთაური იყო ისმეთ ფაშა. იგი იბრძოდა ინონუს პირველ ბრძოლაში (9-11 იანვარი 1921) და ინონუს მეორე ბრძოლაში (26-31 მარტი 1921) ინონუს ქალაქის მიდამოებში შემოსეული ბერძნული არმიის წინააღმდეგ. ორივე ჩართულობაში იგი წარმატებული იყო. ამრიგად, 1934 წელს გვარის კანონის მიღების შემდეგ, ისმეთ ფაშამ გვარად ინონუ აირჩია.

## შენობა
მუზეუმის შენობა ბრძოლების დროს ისმეთ ფაშას სამხედრო შტაბად მსახურობდა. 1987 წელს კულტურის სამინისტრომ იყიდა შენობა და გარდაქმნა ომის მუზეუმად. ის გაიხსნა 2001 წელს, გამარჯვებების 80-ე წლისთავზე.

## ექსპონატები
150px|მინი
მუზეუმში არის ბრძოლების ფოტოები, მეთაურებს შორის მიმოწერის ასლები, იარაღი და სხვა სამხედრო იარაღები, უნიფორმები და ზოგიერთი ეთნოგრაფიული ნივთი. ყველაზე მნიშვნელოვანი მიმოწერის ნაწილია მუსტაფა ქემალ ფაშას (მოგვიანებით ათათურქი) ტელეგრამა ინონუს მეორე ბრძოლის შემდეგ. ტელეგრამის პირველი პარაგრაფია: „მსოფლიო ისტორია ხშირად არ ხედავს ისეთ მეთაურს, როგორც შენ, რომელმაც იკისრა უზარმაზარი პასუხისმგებლობა ინონუს ბრძოლის ველზე. ჩვენი ერის დამოუკიდებლობა და არსებობა დამოკიდებული იყო შენი მეთაურებისა და თოვლისწყალ მეომრების მამაცობასა და პატრიოტიზმზე, რომლებმაც შენი გენიალური მართვის ქვეშ შეასრულეს თავიანთი საპატიო მოვალეობა. შენ არა მხოლოდ მტრის უბედურების არამედ ერის უბედურებაც დაამარცხე“.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2001 წელს დაარსებული მუზეუმები
ქარამანის მუზეუმი

**ქარამანის მუზეუმი** () — მდებარეობს ქარამანში, თურქეთი.

მუზეუმი განთავსებულია კოორდინატებზე 37°10′58″ჩ 33°12′41″ა. ის მდებარეობს ქარამანის ციხესიმაგრის აღმოსავლეთით. მუზეუმი დაარსდა 1980 წელს.

მუზეუმში არის ორი დარბაზი - ერთი ეთმობოს არქეოლოგიურ ნივთებს, მეორე კი ეთნოგრაფიულს. ამ დარბაზებში გამოფენილია ნივთები ეპიპალეოლითური ხანიდან, ნეოლითური ხანიდან, ქალკოლითური ხანიდან, ბრინჯაოს ხანიდან, კლასიკური ხანიდან, რომის იმპერიიდან, ბიზანტიის იმპერიიდან, სელჩუკებიდან, ანატოლიის ბეილიქებიდან (მთავარად ყარამანიდებიდან) და ოსმალეთის იმპერიიდან. ზოგიერთი ნივთია: თიხის სამზარეულო ჭურჭელი, სამკაულები, ცრემლისფერი ბოთლები, იარაღი და ა.შ. ვიტრინებში გამოფენილია ზემოაღნიშნული ეპოქების მონეტები.

ერთ-ერთი საყურადღებო ნივთია ე.წ. „მანაზანი ქალის“ გვამი. ის იყო ახალგაზრდა ქალი, რომლის გვამიც იპოვეს „მანაზანი“ სახელწოდებული მღვიმეში. რადიოკარბონული მეთოდებით გვამი დათარიღებულია 1000-1200 წლებით ჩვ.წ. მაგრამ მისი ტანსაცმელი და თმა, ისევე როგორც ხორცის ნაწილები თითქმის უცვლელად შერჩა მის სხეულს შემოფარებული თიხის ქანების გამო.

## რესურსები ინტერნეტში
*Virtual tour 

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1980 წელს დაარსებული მუზეუმები
იურანდვორის წმინდა ლუსიას ეკლესია

300px|მინი
**იურანდვორის წმინდა ლუსიას ეკლესია** () — იურანდვორში, ბაშკასთან ახლოს, კუნძლ კრკიზე, ხორვატიაში მდებარე რომანული სტილის კათოლიკური ეკლესია 1100 წლიდან, რომელიც ინახავს შუასაუკუნეების ორ მნიშვნელოვან ხორვატულ არტეფაქტს: ბაშკის ქვის დაფას და სამრეკლოზე შახმატური ნახატის კვეთას, რომელიც სავარაუდოდ ხორვატიის გერბის ერთ-ერთი პირველი ნიმუშია.[

არქეოლოგიურმა კვლევამ დაადასტურა, რომ ის აგებულია VI საუკუნის ეკლესიის ადგილზე, სადაც ასევე მდებარეობდა ძველი რომაული villa rustica. IX და X საუკუნეებში ეს ადგილი გამოიყენებოდა ადრეული ქრისტიანი ხორვატების მიერ როგორც სასაფლაო, ხოლო XI საუკუნეში ეკლესია განახლდა. XII საუკუნეში მას იყენებდნენ ბენედიქტელები, რომლებმაც კვლავ განაახლეს. XIV საუკუნეში განახლდა მონასტრის შენობები, ხოლო ეკლესიას მიაშენეს სამრეკლოს კოშკი, რომელიც XIX საუკუნეში კვლავ განაახლეს.

თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ეკლესია დათარიღებულია ადრეული რომანული პერიოდით (XI-XII საუკუნეები), ბოლო დროს ხელოვნების ისტორიკოსმა პავუშა ვეჟიჩმა არგუმენტირებულად დაასაბუთა, რომ ის დათარიღებულია გვიანი რომანული პერიოდით (XIII-XIV საუკუნეები).

## სქოლიო
კატეგორია:ხორვატიის კათოლიკური ეკლესიები
კავკასიის კომიტეტი

**კავკასიის კომიტეტი** (; 1840-1882) — უმაღლესი სახელმწიფო დაწესებულება რუსეთის იმპერიაში, რომელიც კოორდინაციას უწევდა კავკასიის მეფისნაცვლის საქმიანობას ცენტრალურ სახელმწიფო დაწესებულებებთან და პირადად იმპერატორთან; 1865 წლამდე კავკასიის კომიტეტი წარმოადგენდა სათათბირო ორგანოს, კავკასიის მმართველობასთან დაკავშირებული ყველა კანონპროექტის განმხილისას. მდებარეობდა სანქტ-პეტერბურგში. იგი შეიქმნა იმპერატორის ბრძანებულებით კავკასიის სამეფისნაცვლოს დაარსების შემდეგ, ნიკოლოზ I-ის 3(15).2.1845 წლის დადგენილებით. მანამდე არსებობდა რამდენიმე დროებითი კომიტეტი, რომელთაც ევალებოდათ კავ­კა­სიაში სამოქალაქო მმართველობის შემუშავება და შემოღება (1833-1845).

კავკასიის კომიტეტი დაარსდა 1840 წლის  (22 აპრილს) იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის დადგენილებით. კავკასიის კომიტეტი გადაიქცა მუდმივ ორგანოდ, რომელიც ხელმ­ძღვა­ნე­ლობ­და მეფის ადმინისტრაციის სამოქალაქო საქმიანობას კავ­კა­სიაში. კავკასიის კომიტეტის თავმჯდომარე იყო სამხედრო მინისტრი, გრაფი ა. ი. ჩერნიშოვი, შემდეგ – გენერალ-ადიუტანტი, გრაფი ა. თ. ორლოვი; შემადგენლობაში შედიოდნენ სამხედრო, ფინანსთა, სახელმწიფო ქონების, იუსტიციის, შინაგან საქმეთა მინისტრები, აგრეთვე ტახტის მემკვიდრე, ჟანდარმთა შეფი და სხვა მაღალი თანამდებობის მოხელეები. ამ ცვლილებების შედეგად გაფართოვდა მეფის მთავრობის გავლენა მთელ სამხრხრეთ კავ­კა­სიაში. კავკასიის კომიტეტი გაუქმდა 1882 წლის  (11 დეკემბერს), კავ­კა­სიაში მეფისნაცვლის თანამდებობის გაუქმებასა და ახა­ლი ადმინისტრაციული წყობის შემოღებასთან დაკავშირებით.

ამიერკავკასიის მხარის სამოქალაქო სამართველოს უფროსები:
*ალექსანდრე ჭავჭავაძე (23 დეკემბერი, 1842-13 მარტი, 1843);
*პეტრე ლადინსკი (1845-8 თებერვალი, 1847);
*ვასილ ბებუთოვი (1847-);

## ლიტერატურა
*სა­ქარ­თვე­ლოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 5, თბ., 1970; 
*ჩხეტია შ., რუსული მმართველობის სისტემა სა­ქარ­თვე­ლო­ში (1840–1864), «ს. ჯანაშიას სახ. სა­ქარ­თვე­ლოს სა­ხელმწ. მუზეუმის მოამბე», 1944, ტ. 12B.

## რესურსები ინტერნეტში
*Глашева З. Ж., Формирование центральных органов управления Кавказом в 30-50-ые годы XIX века
*Наказ Главному управлению Закавказским краем. — Санкт-Петербург : Воен. тип., 1842
*Об образовании Совета Главного Управления Закавказским краем.Н. 21 февраля - К. 7 ноября 1838 г.
*Сидорова М. В. Несколько документов о проблеме Кавказа // Российский Архив: История Отечества в свидетельствах и документах XVIII—XX вв., 2003

## სქოლიო
კატეგორია:კავკასიის სამეფისნაცვლო
ათათურქის რეზიდენცია და რკინიგზის მუზეუმი

**ათათურქის რეზიდენცია და რკინიგზის მუზეუმი** () — ეროვნული ისტორიული სახლი და სარკინიგზო მუზეუმი ანკარაში, თურქეთი. ეს თავდაპირველად იყო თურქეთის სახელმწიფო რკინიგზის მართვის შენობა. მუსტაფა ქემალ ათათურქი მას იყენებდა როგორც რეზიდენციასა და შტაბს თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს.

## ისტორია
შენობა აშენდა 1892 წელს, ბერლინ-ბაღდადის რკინიგზის მშენებლობის დროს. შენობა აშენდა რკინიგზის ადმინისტრაციის მართვისთვის, როგორც ანკარის რკინიგზის სადგურის კომპლექსის ნაწილი, რომელიც განთავსებულია ულუსში, ანკარაში. 1919 წლის 27 დეკემბერს მუსტაფა ქემალ ათათურქი პირველად ჩავიდა ანკარაში, რათა დაეწყო თურქეთის ეროვნული მოძრაობა თურქეთის ოკუპაციის წინააღმდეგ. იგი გადავიდა რკინიგზის მართვის შენობაში, რომელიც ანკარაში ერთ-ერთი რამდენიმე სახელმწიფო შენობა იყო, და იყენებდა მას როგორც თავის რეზიდენციასა და შტაბს თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს; შენობაში მისი ყოფნის ხსოვნის დასაცავად, იგი გარდაიქმნა ისტორიულ სახლად და სარკინიგზო მუზეუმად 1964წლის 24 დეკემბერს. ათათურქის საყვარელი, ფიქრიე ხანმი (1887–1924), გარკვეული დროით იცხოვრა ამ შენობაში.

## არქიტექტურა
შენობა ორსართულიანია. იგი ხასიათდება კუთხის ქვებითა და ხის ჩამოსატანებით. მარტივი, თაღოვანი ფანჯრები არის შენობის ერთადერთი დეკორაცია.

## მუზეუმი
პირველი სართული დათმობილია სარკინიგზო ნივთების გამოფენისთვის, რომლებიც გამოიყენებოდა 1856 წლიდან დღემდე. ეს სარკინიგზო ნივთები მოიცავს დოკუმენტებს, მედლებს, სარკინიგზო გამრიცხველებს, რელსების ნიმუშებს და ვერცხლის სუფრის ჭურჭელს, რომელიც გამოიყენებოდა სამგლოვიარო და საძინებელ ვაგონებში. ბეჭდები, სერტიფიკატები, მოქალაქეობის პასპორტები, ბილეთები, ლოკომოტივების ნომრები, ტელეფონი და ტელეგრაფის აპარატები, რომლებიც გამოიყენებოდა სარკინიგზო კომუნიკაციაში, ასევე გამოფენილია.

მეორე სართულზე გამოფენილია მუსტაფა ქემალ ათათურქის ზოგიერთი პირადი ნივთი. 2006 წელს მუზეუმში შევიდა ფიქრიე ხანმის პირადი ნივთები და კერძო ფოტოები, რომლებიც მისმა ძმისშვილმა, ჰაირი ოზდინჩერმა გადმოსცა.

თეთრად შეღებილი სპეციალური სარკინიგზო ვაგონი, რომელსაც ათათურქი იყენებდა საერთო ეროვნული ტურების დროს 1935-1938 წლებში, მდებარეობს მუზეუმის შენობის გვერდით. ამ ვაგონმა ათათურქის კუბო გადაზიდა იზმითიდან ანკარაში 1938 წლის 19-20 ნოემბერს. სარკინიგზო ვაგონი დამზადებულია გერმანიაში.

## წვდომა
მუზეუმი ღიაა 9:00-დან 17:00 საათამდე ადგილობრივი დროით სამუშაო დღეებში; ის დაკეტილია შაბათ-კვირას და ეროვნულ და რელიგიურ დღესასწაულებზე. წვდომა უფასოა.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1964 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ბენდერის ბრძოლა (1992)

300px|მინი|სეპარატისტების შეიარაღება
**ბენდერის ბრძოლა** (; ) — ბრძოლა მოლდოვასა და დნესტრისპირეთის მოლდავურ რესპუბლიკას შორის. მიმდინარეობდა 1992 წლის 19-21 ივნისს. მოლდოვას მხარს უჭერდნენ მოხალისეები და სამხედრო კონსულტანტები, იარაღი შეძენილი ჰქონდათ რუმინეთიდან. სეპარატისტული დნესტრისპირეთი ეყრდნობოდა რუსეთის პირდაპირ სამხედრო მხარდაჭერას. ბრძოლა მოხდა ბენდერში (რომელიც ასევე ცნობილია როგორც ტიგინა), ქალაქში, რომელსაც აქვს ძლიერი ეთნიკური რუსული დიასპორა მდინარე დნესტრის დასავლეთ ნაპირზე. ეს განასხვავებს დნსესტრისპირეთის მიერ ამჟამად კონტროლირებადი დანარჩენი ტერიტორიებისგან, რომლებიც მდებარეობს მისი აღმოსავლეთ ნაპირზე. ბენდერი არის ქალაქის რუსული სახელწოდება, ტიგინა — რუმინული. ბენდერი — ძველი ოსმალური სახელია.

ბენდერი იყო ერთ-ერთი უმთავრესი საბრძოლო წერტილი მთელი დნესტრისპირეთის ომის განმავლობაში დუბესართან ერთად. ქალაქში მომხდარი ბრძოლა იყო ყველაზე სისხლისმღვრელი და ყველაზე დიდი ცალკეული ინციდენტი კონფლიქტში. დნესტრისპირეთი მთელი ომის განმავლობაში სარგებლობდა რუსეთის რეგულარული ჯარების და მე-14 არმიის დახმარებით, რომელიც დნესტრისპირეთის შეიარაღებულ ძალებს უზრუნველყოფდა იარაღითა და საბრძოლო მასალით, რაც გადამწყვეტი იყო სეპარატისტების გამარჯვებისთვის ბენდერში. რუსული ჯარების მოლდოვის ტერიტორიაზე ყოფნის საპასუხოდ, მოლდოვის პრეზიდენტმა მირჩა სნეგურმა გაეროს მოსთხოვა რუსეთის წინააღმდეგ შურისძიება, რაზეც სუსტი საერთაშორისო მხარდაჭერას მიიღო. ასე რომ, 1992 წლის 21 ივლისს მოლდოვამ და რუსეთმა ხელი მოაწერეს ზავის შეთანხმებას, რომელმაც დაასრულა დნესტრისპირეთის ომი. შედეგად, დნესტრისპირეთში შევიდა ე. წ. მშვიდობისმყოფელი რუსული სამხედრო მისია და ამ უკანასკნელმა დაიწყო მოლდოვის ინსტიტუტებისგან მოშორება, დნესტრისპირეთი გახდა უფრო დამოუკიდებელი მოლდოვისგან.

დნესტრისპირეთში, ბენდერის ბრძოლას მედია იმ დროს უწოდებდა „დღევანდელ სტალინგრადს“ და ხშირად ადარებდა მეორე მსოფლიო ომის აღმოსავლეთ ფრონტს, რომელშიც ნაცისტური გერმანია შეიჭრა საბჭოთა კავშირში. რუსეთი იყო და დღესაც განიხილება როგორც „გადამრჩენელი“, ხოლო მოლდოვისა და რუმინეთის ძალები იყო და განიხილებოდა როგორც „ნაციონალისტები“ და „ფაშისტები“. მეორე მხრივ, მოლდოვაში, ბენდერის ბრძოლა დღეს განიხილება როგორც „კრიმინალური“ და „პარამილიტარული“ სეპარატისტების პროვოკაცია, რომელიც განხორციელდა კონფლიქტის მშვიდობიანი მოლაპარაკების პროცესის დარღვევის მიზნით. 

## სქოლიო
კატეგორია:მოლდოვის ისტორია
კატეგორია:მოლდოვის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:1992 წლის ბრძოლები
კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
ჯენიფერ გირლინგს-სიმონსი

**ჯენიფერ გირლინგს-სიმონსი** (დ. 5 სექტემბერი, 1953, პარამარიბო) — სურინამელი პოლიტიკოსი. სურინამის პრეზიდენტი 2025 წლის 16 ივლისიდან. 2010 წლის 30 ივნისს იგი აირჩიეს სურინამის ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარედ 50-დან 26 ხმით. სიმონსი არის სურინამის პარლამენტის მეორე ქალი თავმჯდომარე. იგი ხელახლა აირჩიეს 2015 წლის 30 ივნისს. 2024 წელს გახდა ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ლიდერი.
 
## ბიოგრაფია
სიმონსი ეროვნული ასამბლეის წევრად პირველად აირჩიეს 1996 წელს, პარამარიბოს ოლქის წარმომადგენლად. იყო ეროვნული დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთ ვიცე-თავმჯდომარე, პარტია დააფუძნა დეზი ბაუტერსემ. იგი იყო საპარლამენტო ფრაქციის ლიდერი 2000 წლიდან 2006 წლამდე. 

2012 წლის აპრილში, სიმონსს ოპოზიციამ პარლამენტში დიქტატორობაში დასდო ბრალი იმის გამო, რომ მან აუკრძალა პარლამენტის წევრებს ყურადღება გაემახვილებინათ 2012 წლის აპრილის ამნისტიის კანონზე სტოკინგის საწინააღმდეგო კანონის განხილვისას.

2020 წლის 8 აპრილს, კორონავირუსის პანდემიასთან ბრძოლის მიზნით, ეროვნულმა ასამბლეამ დაამტკიცა კანონი COVID-19-ის გამონაკლისი მდგომარეობის შესახებ (საგანგებო მდგომარეობა). საგანგებო მდგომარეობა ძალაში შევიდოდა სამი თვის განმავლობაში, თუ ეროვნული ასამბლეა ერთჯერადად არ გააგრძელებდა მის ვადას კიდევ სამი თვით. სიმონსი დაინიშნა პარლამენტის COVID-19 კრიზისული მართვის ჯგუფის მეთაურად.

2020 წლის 20 ივნისს, სიმონსმა გამოაცხადა თავისი პოლიტიკიდან წასვლა. იგი აირჩიეს 2020 წლის სურინამის საყოველთაო არჩევნებში, მაგრამ გადაწყვიტა არ დაეკავებინა თავისი ადგილი. სტეფან ცანგი, რომელიც ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის სიაში მე-6 ადგილზე იმყოფებოდა, დანიშნეს მის მაგივრად ეროვნულ ასამბლეაში.

## სურინამის პრეზიდენტი (2025-დღემდე)
2024 წლის 13 ივლისს, მან შეცვალა დეზი ბაუტერსე ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ლიდერის პოზიციაზე.  

3 ივლისს სურინამის პროგრესული რეფორმის პარტიამ, რომელიც მმართველ კოალიციას ხელმძღვანელობდა, განაცხადა, რომ არ წამოაყენებდა კანდიდატს გერლინგს-სიმონსის წინააღმდეგ. ვადის ამოწურვამდე სხვამ არავინ დაარეგისტრირა კანდიდატურა, რაც უზრუნველყოფდა გერლინგს-სიმონსის არჩევას. ინაუგურაცია ჩატარდა 2025 წლის 16 ივლისს.

## პირადი ცხოვრება
1981 წელს სიმონსი დაქორწინდა გლენ გერლინგსზე. მათ 3 შვილი ჰყავთ. მისი უფროსი ვაჟი 2015 წელს გარდაიცვალა.

## სქოლიო
კატეგორია:სურინამელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:სურინამის ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარეები
კატეგორია:სურინამის პრეზიდენტები
კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:პირველი ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ქირქალეს იარაღის ინდუსტრიის მუზეუმი

**ქირქალეს იარაღის ინდუსტრიის მუზეუმი** () — ქირქკალეში, თურქეთში. იგი მდებარეობს 39°50′48″ ჩრდილოეთ განედზე და 33°30′55″ აღმოსავლეთ გრძედზე. თურქეთის მექანიკური და ქიმიური ინდუსტრიის კორპორაციას (MKE) ქირქკალეში იარაღის ქარხანა აქვს. მუზეუმი დაარსდა MKE-ს მიერ 1990 წლის 15 ივლისს. 1993 წლის 2 ნოემბერს იგი გადატანილ იქნა ამჟამინდელ ადგილზე.

მუზეუმის კოლექცია, როგორც სახელწოდებიდან ჩანს, შედგება ისტორიული (XIV-XX საუკუნეების) იარაღისგან. ეს იარაღი შეგროვებულია მთელი თურქეთიდან. ისინი ან თურქული, ან ევროპული წარმოებისაა. ამჟამად მუზეუმში 299 იარაღია.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:ისტორიული მუზეუმები
კატეგორია:1993 წელს დაარსებული მუზეუმები
ბარაქა

**ბარაქა** — ქართული აგროკომპანია, რომელიც 2020 წელს დაარსდა. მისი მიზანია სოფლის მეურნეობის მოდერნიზაცია და ქართველ ფერმერთა განვითარების ხელშეწყობა თანამედროვე აგროტექნოლოგიების უზრუნველყოფისა და ცოდნის გავრცელების საშუალებით. კომპანია ფერმერებს საქართველოს ყველა რეგიონში აწვდის აგროქიმიურ პროდუქტებს, როგორც ადგილობრივ, ასევე საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობით და უზრუნველჰყოფს კონსულტაციას სოფლის მეურნეობის სხვადასხვა დარგში.

## საქმიანობა
ბარაქას სერვისებია: აგროქიმიური საშუალებების — სასუქების, პესტიციდების, ჰერბიციდებისა და სათესლე მასალის მიწოდება; ტრენინგებსა და კონსულტაციები; საცდელ-სადემონსტრაციო ნაკვეთებზე კვლევებს და პროდუქციის ტესტირება; სოფლის მეურნეობის ტექნიკისა და ინვენტარის მიწოდება. ბარაქა თანამშრომლობს მსოფლიოს 27-მდე აგროკომპანიასთან. დღეისთვის ბარაქას ქსელში წარმოდგენილია შემდეგი გლობალური ბრენდები: Elixir Zorka, Nordwestern, McKinley, Fitto და სხვები. 

კომპანიის მაღაზიები და საწყობებისა საქართველოს შემდეგ მუნიციპალიტეტებშია: მაღაზიები: ყვარელი, ზუგდიდი, მარნეული, გორი, გურჯაანი, ლაგოდეხი, გეგუთი, წნორი, ყვარელი. საწყობები: რუსთავი და ქუთაისი. საცდელ-სადემონსტრაციო მეურნეობა-ნაკვეთი: ლაგოდეხი

## საგანმანათლებლო მიმართულება
აგროკომპანია ბარაქა ჩართულია სოფლის მეურნეობისა და აგრონომიული ცოდნის გავრცელებასა და აგრონომების მომზადებაში. 2022 წლიდან ფუნქციონირებს „ახალგაზრდა აგრონომების გადამზადების“ პროგრამა. კომპანიაში ხდება ახალი ჯიშების და ჰიბრიდების ტესტირება – საცდელ მიწებზე მიმდინარეობს სასოფლო-სამეურნეო კულტურების (მარცვლეული, ბოსტნეული, ხილი, ვაზი) სხვადასხვა ჯიშების შედარებითი ანალიზი, ლოკალური პირობების ანალიზი და ჰიბრიდის ადაპტაციის გეგმის ფორმირება.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*გვერდი Facebook-ზე
*ბარაქა instagram-ზე
*სიუჟეტი ბარაქას შესახებ bm.ge-ზე
*სტატია ბარაქას შესახებ interpressnews.ge-ზე

კატეგორია:საქართველოს კომპანიები
ესქიშეჰირის თანამედროვე მინის ხელოვნების მუზეუმი

**ესქიშეჰირის თანამედროვე მინის ხელოვნების მუზეუმი** () — მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება თანამედროვე მინის ხელოვნებას ოდუნპაზარში, ესქიშეჰირში, თურქეთში.

მუზეუმი დაარსდა ესქიშეჰირის მეტროპოლიტენ მუნიციპალიტეტის, ანადოლუს უნივერსიტეტისა და მინის მეგობრების ჯგუფის თანამშრომლობით 2007 წელს. იგი შეიქმნა სამი ისტორიული სახლის რეკონსტრუქციის შედეგად. ეს არის თურქეთის პირველი ამ ტიპის მუზეუმი. მას აქვს ამ მხატვრების 125 ნამუშევარი, რომლებიც აჩვენებს მათი შექმნის ტექნიკების მრავალფეროვნებას. მუზეუმში ასევე გამოფენილია იაპონელი, პოლონელი, ლატვიელი და გერმანელი მხატვრების მიერ შემოწირული ნამუშევრები.

ექსპონატები გამოფენილია ოთახების სერიაში, რომლებიც განლაგებულია ცენტრალური ეზოს გარშემო, ორ სართულზე. ორი გალერეა გამოიყენება მუდმივი გამოფენებისთვის, ხოლო კიდევ ერთი - ახალგაზრდა მხატვრების ნამუშევრების დროებითი გამოფენისთვის. მინის ექსპონატების გარდა, მას ასევე აქვს მინის სახელოსნო და თეატრალური დარბაზი. მუზეუმისთვის ასევე იგეგმება ბიბლიოთეკისა და არქივის ცენტრის შექმნა.

250px|მინი
## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:2007 წელს დაარსებული მუზეუმები
სრჯევიჩის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

300px|მინი|წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
**სრჯევიჩის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია** () — სერბული მართლმადიდებლური ეკლესია ბოსნია და ჰერცეგოვინაში. შენობის ზუსტი მშენებლობის თარიღი უცნობია, მაგრამ ცნობილია, რომ ეკლესია 1598 წლამდე არსებობდა. იგი ეკუთვნის ზაჰუმლიესა და ჰერცეგოვინის ეპარქიას. სრჯევიჩების შესახებ პირველი წერილობითი ჩანაწერები, რომლებიც XV საუკუნის დასაწყისით თარიღდება, შეიძლება ვნახოთ დუბროვნიკის საარქივო წყაროებში და სოპოჩანის მონასტრის ქრონიკაში. 2005 წელს ეკლესია გამოცხადდა ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნულ ძეგლად, რამაც რესპუბლიკის მთავრობას დააკისრა ფორმალური სამართლებრივი ვალდებულება დაცვის, კონსერვაციისა და პრეზენტაციის თაობაზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეკლესიები
ქირშეჰირის მუზეუმი

**ქირშეჰირის მუზეუმი** () — მუზეუმი ქირშეჰირში, თურქეთში.  მდებარეობს აჰი ევრანის ქუჩაზე.

1936 წელს მეჩეთი გამოიყენებოდა ეთნოგრაფიული ნივთების შესანახად. თუმცა მუზეუმი არ დაარსებულა 1997 წლამდე. კამან-კალეჰოიუკის გათხრები მნიშვნელოვანი იყო მუზეუმის დაარსებაში.

მუზეუმი ხელახლა აშენდა 2008 წელს თურქული და იაპონური მთავრობების ეკონომიკური და კულტურული თანამშრომლობით. იგი ოფიციალურად გაიხსნა საზოგადოებისთვის 2010 წლის 10 ივლისს და ინახავს და გამოფენს მრავალ არტეფაქტს კამან-კალეჰოიუკის არქეოლოგიური გათხრებიდან.

ორსართულიანი 264 კვადრატული მეტრის მუზეუმის შენობა ქირშეჰირის კულტურული კომპლექსის ნაწილია, რომელიც ადრე გამოიყენებოდა როგორც საგამოფენო გალერეა. აქ არის ორი საგამოფენო დარბაზი და ერთი საწყობი ოთახი.

მუზეუმში არსებული არტეფაქტები მოიცავს ადრეული სპილენძის ხანიდან დღემდე პერიოდს. არქეოლოგიური ნივთები და მონეტები გამოფენილია პირველ სართულზე. ეთნოგრაფიული ნივთები გამოფენილია ზედა სართულზე. ეთნოგრაფიული ნივთების შორის სპეციალური განყოფილება დაზღვეულია ქირშეჰირელი აჰი ევრენისთვის, მუსლიმი მქადაგებლისთვის, რომელიც ცნობილი იყო როგორც  XIII საუკუნეში აჰის ძმობის დამფუძნებელი.

მუზეუმში გამოფენილია არტეფაქტები ქალეჰოიუკის, იასიჰოიუკის და ბუქლუქალეს გათხრებიდან. ეს გათხრები ჩატარდა იაპონურ-ანატოლიური არქეოლოგიური ინსტიტუტის არქეოლოგების მიერ. შედეგად, მუზეუმის კოლექციამ მიაღწია დაახლოებით 5,000 ნივთს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Kırşehir Kaman Kalehöyük Archaeological Museum turkishmuseums.com
* 23 May 2022 - Promoting Kaman in Turkey at Archeological Museum where "the world's oldest ironware and glass" are exhibited. Japan International Cooperation Agency

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1997 წელს დაარსებული მუზეუმები
ბისტრიკის რკინიგზის სადგური

**ბისტრიკის რკინიგზის სადგური** (ბოსნ. *Zgrada željezničke stanice Bistrik*) — ისტორიული სარკინიგზო სადგური, რომელიც მდებარეობს სარაევოს ბისტრიკის უბანში, ბოსნია და ჰერცეგოვინაში. აშენდა 1906 წელს ავსტრია-უნგრეთის პერიოდში და წარმოადგენდა აღმოსავლეთი სარკინიგზო ხაზის (ოსტბანი) ტერმინალს, რომელიც აკავშირებდა სარაევოს უვაცთან, ფოჩასა და პრიბოიის მიმართულებით. შენობა ალპური-რომანტიული არქიტექტურის ნიმუშია და 2006 წლიდან ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული ძეგლის სტატუსი აქვს მინიჭებული.

## ისტორია 
ბისტრიკის სარკინიგზო სადგური აშენდა 1906 წელს, რაც დაემთხვა სარაევოდან უვაცამდე აღმოსავლეთი სარკინიგზო ხაზის დასრულებას. პროექტი განახორციელა ბოსნია და ჰერცეგოვინის სახელმწიფო სარკინიგზო ხაზების ტექნიკურმა დეპარტამენტმა. სადგურმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სარაევოს ბოსნია და ჰერცეგოვინის აღმოსავლეთ რეგიონებთან დაკავშირებაში, რამაც ხელი შეუწყო როგორც მგზავრთა, ისე ტვირთის გადაადგილებას.

1973 წელს აღმოსავლეთის სარკინიგზო ხაზის გაუქმების შედეგად, ბისტრიკის სადგურმა ფუნქციონირება შეწყვიტა. მანამდე სადგური მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა რეგიონში სატრანსპორტო კავშირის უზრუნველყოფაში და მრავალი მგზავრისა თუ ტვირთის გადაადგილებას ემსახურებოდა. თუმცა სარკინიგზო მოძრაობის შეჩერების შემდეგ, სადგურის შენობა თანდათანობით მიტოვებული დარჩა. აღარ არსებობდა საჭიროება მისი მოვლისა და გამოყენებისთვის, რაც საბოლოოდ გამოიწვია მისი ფიზიკური დეგრადაცია.

## არქიტექტურა 
შენობა აგებულია ალპური-რომანტიული სტილით, რომელიც დამახასიათებელია ავსტრია-უნგრული არქიტექტურისთვის. კომპლექსი თავდაპირველად მოიცავდა სასადილოს, სარკინიგზო მენეჯერის შენობას, საცავ დანადგარებს, გვირაბს და ხიდს. არქიტექტურული ანსამბლი ასახავს მე-20 საუკუნის დასაწყისის სარკინიგზო ინფრასტრუქტურის ფუნქციონალურ და ესთეტიკურ ღირებულებებს.

## კონსერვაცია 
მისი ისტორიული და არქიტექტურული მნიშვნელობის აღიარებით, ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული ძეგლების შენარჩუნების კომისიამ 2006 წელს ბისტრიკის სარკინიგზო სადგური ეროვნულ ძეგლად გამოაცხადა. გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა 2006 წლის 4-10 ივლისს ჩატარებულ სესიაზე კომისიის წევრების მიერ: ზეინებ აჰუნბაი, ამრა ჰაჯიმუჰამედოვიჩი (თავმჯდომარე), დუბრავკო ლოვრენოვიჩი, ლილიანა შევო და ტინა ვიკი.
[270px|მინი|ბისტრიკის სადგური, [1910 წელი.]]

## აღდგენა და ამჟამინდელი გამოყენება 
2022 წელს სარაევოს მერიამ განახორციელა ბისტრიკის სარკინიგზო სადგურის შენობის ყოვლისმომცველი რესტავრაცია. რეკონსტრუქციის მიზანი იყო ორიგინალური არქიტექტურული თავისებურებების შენარჩუნება და ამავდროულად სივრცის კულტურული და საზოგადოებრივი მიზნებისთვის ადაპტაცია. რესტავრირებული შენობა ოფიციალურად გაიხსნა 2022 წლის 6 აპრილს. მერ ბენიამინა კარიჩმა გამოხატა სიამაყე ამ სიმბოლური სტრუქტურის აღორძინებით და ხაზი გაუსვა მისი მნიშვნელობა ქალაქის მემკვიდრეობისთვის.

## კულტურული მნიშვნელობა 
ბისტრიკის სარკინიგზო სადგური კულტურული მნიშვნელობის მატარებელია, როგორც სარაევოს ისტორიული განვითარებისა და არქიტექტურული მემკვიდრეობის სიმბოლო. იგი წარმოდგენილია სხვადასხვა კულტურულ ნაწარმოებში, მათ შორის 1972 წლის იუგოსლავური ფილმში „ვალტერი იცავს საარაიევოს“, სადაც მისი გამორჩეული არქიტექტურა ფონად გამოიყენებოდა.

## სქოლიო 
კატეგორია: ბოსნია და ჰერცეგოვინა
კონიის ეთნოგრაფიული მუზეუმი

**კონიის ეთნოგრაფიული მუზეუმი** () — ეთნოგრაფიული მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება   მცხოვრები ხალხის, კულტურისა და ცხოვრების წესის შესწავლას, კონიასა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე თურქეთში.

მუზეუმი მდებარეობს საჰიპ ათის ქუჩაზე. ეს არის ორსართულიანი შენობა სარდაფით. სარდაფი განკუთვნილია ოფისებისა და ფოტოლაბორატორიისთვის. საკონფერენციო ოთახი მდებარეობს პირველ სართულზე. მუზეუმი დაარსდა 1975 წლის 6 დეკემბერს.

## გამოფენილი ნივთები
გამოფენილი ნივთები შემდეგია:
*ისტორიული ხალიჩები: უფრო აღსანიშნავი ხალიჩებიდან არის ეშრეფოღლუ მეჩეთიდან მოყვანილი ხალიჩები, რომლებიც XIII და XV საუკუნეებით თარიღდება.
*ქალების ტრადიციული ტანსაცმელი, როგორიცაა ბინდალი, სალთა, ჩეპკენი, კაფთანი და ა.შ.
*სამკაული, როგორიცაა ნაქარგი, სამაჯური და ყელსაბამი და ა.შ.
*ოსმალური წერის იარაღები
*კონიის ადრეული გაზეთების ნიმუშები
*ლითონის გასაღებები და საკეტები
*სპილენძის, ბრინჯაოს, მინისა და ფაიფურის სამზარეულო ხელსაწყოები
*ვერცხლისა და ბრინჯაოს სანთლები
*ყავის ხელსაწყოები
*მძივები
*იარაღი
*ხელნაწერი წიგნები.
მუზეუმში ასევე გამოფენილია რეფეთ იარდიმჯისა და კენან ოზბელის პირადი ეთნოგრაფიული კოლექციები.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1975 წელს დაარსებული მუზეუმები
ნაკიხათ ხანუმი

**ნაკიხათ ხანუმი** (სპარსულად: نكهت خانوم) — ირანის სეფიანთა მეფის (შაჰ) აბას II-ის (მმართველობის წლები: 1642 — 1666) პირველი მეუღლე.

ქალი წარმოშობით ჩერქეზი იყო და სავარაუდოდ სეფიანთა საიმპერატორო ჰარამხანაში უბრალო ყირიმის ადამიანთა ვაჭრობის მსხვერპლი მონის სტატუსით მოხვდა. ის გახდა აბას II-ის საყვარელი, და მისგან ტახტის მემკვიდრე, შაჰ სულეიმან I შეეძინა.

სამეფო კარის სხვა ქალების მსგავსად, ნაკიჰატმა ერაყში მდგარ შიიტთა სალოცავებს საკუთარი წყალობა უბოძა (რომლებიც ზუჰაბის ხელშეკრულების შემდეგ „ფორმალურად“ ოსმალეთის კონტროლის ქვეშ იმყოფებოდნენ).

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
## სქოლიო
კატეგორია:სტატიების ესკიზები ირანის შესახებ
ხავანდ ტოღაი

**ხავანდ ტოღაი** (XIV ს.) — მონა ხარჭა და შემდეგ ალ-ნასირ მუჰამად იბნ ქალაუნის (მმართველობის წლები: 1293 — 1341) ცოლი.

სანამ ალ-ნასირ მუჰამადი მას არ გაანთავისუფლებდა და ცოლად არ მოიყვანდა, ხავანდ ტოღაი მის მონად მოიაზრებოდა. ხავანდი გულკეთილ ქალად მიიჩნეოდა, რომელიც საკუთარი განთავისუფლების შემდეგ თავის ყველა მონას გულისხმიერად და მზრუნველად ექცეოდა. მას შეეძინა ვაჟი - პრინცი ანოკი.

სამეფო კარის გადაწყვეტილებებში ის მუდამ გავლენიანი ქალის სტატუსს ატარებდა.
## სქოლიო
კატეგორია:XIV საუკუნის ადამიანები
ელ-ქარაქია

**ელ-ქარაქია** (მოხსენიებულია 1260 წელს) — კაინე პოეტი და მუსიკოსი, მოღვაწეობდა ეგვიპტეში, მამლუქთა სასულთნოში.

იყო სულთან ბეიბარსის (მმართველობის წლები: 1260 — 1277) სამეფო მონა ხარჭა.

ელ-ქარაქია სულთან ბეიბარსის ყმა მონად აღიზარდა. მას ეს სახელი („ქარაქის ქალი“) მეპატრონემ იმ ადგილის გამო უწოდა, სადაც საკუთარი ყმაწვილობისას ყოფილიყო დატყვევებული (ელ-ქარაქის ციხესიმაგრეში). ბეიბარსის მეფობისას ის ბაჰრის ჰარამხანის კაინეს სტატუსს იხვეჭს. ის პოეზიას წერდა, საკუთარ ნამუშევრებს მუსიკასაც ააყოლებდა და არაბულ კლასიკურ ლიტერატურაში თავისი დროის ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ მონა-მომღერლად ითვლებოდა. 

კლასიკურ არაბულ ლიტერატურაში ის გვხვდება იბნ ფადლალა ალ-უმარის (1301 — 1349) *Masālik al-abṣār fī mammalik al-amṣār*-ში, ნაშრომში, რომელიც აღწერს ამ პერიოდის ცნობილ მონა მომღერლებს.
## სქოლიო
კატეგორია:XIII საუკუნის ადამიანები