open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კოსოვოს ეროვნული ბალეტი

[მინი|[კოსოვო|კოსოვოს საბალეტო დასი]]
**კოსოვოს ეროვნული ბალეტი** (ალბ. *Baleti Kombëtar i Kosovës*) —კოსოვოს საბალეტო კოლექტივი, ჩამოყალიბდა 1972 წელს. აღსანიშნავია მისი ორი თაობა: პირველში შედიან კოლექტივის დამფუძნებლები, რომლებიც დასთან ერთად გამოდიოდნენ მის იძულებით დაშლამდე. მეორე თაობა (რომელსაც ახალს უწოდებენ) მოცეკვავეთა ჯგუფია, რომლის წევრებიც სწავლობდნენ აჰმეთ ბრაჰიმაჯის ხელმძღვანელობით და აღადგინეს ბალეტი იუგოსლავიის ომების შემდეგ.

## პირველი თაობა 
კოსოვოს ეროვნული ბალეტის პირველი თაობის ბალეტის მოცეკვავეები სწავლობდნენ სკოპიეს საშუალო საბალეტო სკოლაში ტატიანა პეტკოვსკას ხელმძღვანელობით. საბალეტო სკოლის დამთავრების შემდეგ, 25 მოცეკვავე დაბრუნდა პრიშტინაში, სადაც კოსოვოს ეროვნული თეატრის შემადგენლობაში ოფიციალურად ჩამოაყალიბეს  კოსოვოს პირველი საბალეტო დასი, რომელმაც გასტროლები მოაწყო იუგოსლავიის მთელ ტერიტორიაზე, გამოვიდა ლუბლიანას საბალეტო ბიენალეზე და დუბროვნიკის საზაფხულო თამაშებზე. დასი იძულებით დაიშალა 1991 წელს კოსოვოში მიმდინარე ძალადობისა და იუგოსლავიის ომების დროს ეთნიკური წმენდის საფრთხის გამო.

## მეორე თაობა 
2001 წელს, იუგოსლავიის ომების დასრულებისთანავე, აჰმეთ ბრაჰიმაჯიმ გადაწყვიტა აღედგინა საბალეტო კოლექტივი. თავისი გეგმის განხორციელების ფარგლებში, მან დააარსა უმაღლესი საბალეტო სკოლა პრენკ იაკოვასთან, საშუალო მუსიკალურ სკოლათან თანამშრომლობით და დაიწყო ახალგაზრდების მიღება. ამ სკოლის პირველი კურსდამთავრებულები, (2006 წლის გამოშვება) ახლა კოსოვოს ეროვნული ბალეტის დასის ბირთვს წარმოადგენენ და ცნობილები არიან, როგორც მეორე ან ახალი თაობა.

დასი აქტიურად თანამშრომლობს ალბანელ ქორეოგრაფთან გერგემ პრევაზთან. დადგა ქორეოგრაფის  ოთხი  თანამედროვე  საცეკვაო პიესა: "გადასასვლელი *II“* (ალბ. *Tranzicioni II*), „არ მესმის გონგის ხმა“  (ალბ. ''S'po dëgjohet gong*), «კონტრასტი» (ალბ. *Kontrast*) და  «პერფორმანსი» (ალბ. *Performance''). კოლექტივი ასევე მუშაობს ელტონ ცეფასთან კლასიკურ საბალეტო სპექტაკლებზე. მისი ხელმძღვანელობით დასი ასრულებდა ნაწყვეტებს „დონ კიხოტიდან“, „კორსარიდან“, „გედების ტბიდან“ და „ჟიზელიდან“.წარმატებული თანამშრომლობის ისტორიამ ბულგარელ პრიმა-ბალერინა სილვია ტომოვასთან საფუძველი ჩაუყარა სრულფასოვანი კლასიკური ბალეტების, მათ შორის პეტრე ჩაიკოვსკის "მძინარე მზეთუნახავის" დადგმას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* Cultural heritage of Kosovo

## ბმულები 
* baletikosoves.com  — კოსოვოს ეროვნული ბალეტის ოფიციალური გვერდი

## სქოლიო 
კატეგორია:ბალეტი
კატეგორია:კოსოვოს კულტურა
კატეგორია:საბალეტო კომპანიები
კატეგორია:საცეკვაო კომპანიები
მატიას კასე

**მატიას კასე** (დ. 19 თებერვალი, 1997) — ბელგიელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს -81კგ წონით კატეგორიაში. 2019 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. ამავე წელს მოიგო ევროპული თამაშები. 2020 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე, ხოლო 2021 წლის ევროპის ჩემპიონატის ფინალში დამარცხდა ვედათ ალბაირაქთან.

## რესურები ინტერნეტში
* JudoInside

კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი
კატეგორია:ბელგიელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მუღრისი

**მუღრისი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ოქონის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ზღვის დონიდან 800 მეტრზე, მუნიციპალურ ცენტრ ავნევიდან 13 კმ, დაბა ყორნისიდან 1 კმ. „ცნობის ფურცელის“ 1900 წლის 27 ოქტომბრის ნომერში მოხსენიებულია როგორც **მუღნისი**.

## ისტორია 
„მატიანე ქართლისაის“ ცნობით, როდესაც საქართველოს გაერთიანებისათვის მერძოლი ბაგრატ III ქართლის დაშლილი საქმეების მოსაგვარებლად გამოვიდა ტაო-კლარჯეთიდან, პირველად დადგა თიღვას, მის წინააღმდეგ მებრძოლი ქართლის თავად-აზნაურები მუღრისში გამაგრდნენ და ბრძოლაც აქვე გაიმართა, სადაც ბაგრატმა გაიმარჯვა. მატიანეს მიხედვით სოფელს ეწოდება **მოღრისი**.

შიდა ქართლის 1955 წლის დაზვერვითმა ექსპედიციამ მუღრისში მიაკვლია გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორას.

## მოსახლეობა 
საბჭოთა პერიოდში 1959 წლის საკავშირო აღწერის შემდეგ აღარ იხსენიებოდა. შემდგომში მუღრისისა და ტყისუბნის (ზნაურყაუს) ნაცვლად იხსენიებოდა ახალსოფელი.

## სქოლიო 
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზურაბ რთველიაშვილი

**ზურაბ (ზურა) რთველიაშვილი** (დ. 16 ოქტომბერი, 1967, ქ. ყარაღანდა, ყაზახეთის სსრ, — გ. 20 აპრილი, 2021, თბილისი) — ქართველი პოეტი, მულტიმედია არტისტი და აქტივისტი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტი. 1987-1990 წლებში მონაწილეობდა ეროვნულ მოძრაობაში. 1990-იან წლებში გამოდიოდა პოეტური პერფორმანსებით დავით ჩიხლაძესთან, შოთა იათაშვილსა და სხვებთან ერთად. მონაწილეობდა 2003 წელს ვარდების რევოლუციის პერიოდის საპროტესტო გამოსვლებში. 2005 წლიდან გამოდიოდა ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის მთავრობის კრიტიკით. იყო არასამთავრობო ორგანიზაცია ​„თანასწორობის ინსტიტუტის“ ერთ-ერთი ლიდერი. 2010–2020 წლებში პოლიტიკური დევნილის სტატუსით ცხოვრობდა შვედეთში. გამოქვეყნებული ჰქონდა რამდენიმე პოეტური კრებული; მონაწილეობდა პოეტურ პერფორმანსებში საქართველოსა და ევროპის ქვეყნებში. მისი ლექსები თარგმნილია ინგლისურ, გერმანულ, ფრანგულ, ნორვეგიულ, ჰოლანდიურ, უკრაინულ,  რუსულ, ირანულ, აზერბაიჯანულ და ბენგალურ ენებზე. რამდენიმე როლი შეასრულა სხვადასხვა ფილმში, მ. შ. მთავარი როლი გერმანელი რეჟისორის ჯულიან რადლმაიერის მხატვრულ ფილმებში „მოლანდება ევროპაში“ (2011) და „ბიურგერული ძაღლის თვითკრიტიკა“ (2017). შვედეთში ცხოვრების პერიოდში რთველიაშვილი თანამშრომლობდა სტოკჰოლმის ავანგარდულ თეატრთან GILJOTIN, სადაც დაიდგა მისი ექსპერიმენტული სპექტაკლი PASS PORT. 2018 წელს მისმა პოეტურმა კრებულმა „პოეზიის დიქტატურა“ პრემია „საბა“ მიიღო წლის საუკეთესო პოეტური კრებულისათვის. გარდაიცვალა 2021 წლის 20 აპრილს ავადმყოფობის შედეგად.

## წიგნები
* *ირექცია*, 1997
* *აპოკრიფი*, 2001
* *ანარქი*, 2005
* *პოეზიის დიქტატურა*, თბ. გამომცემლობა ინტელექტი, 2017, ISBN 978-9941-470-66-0

## კინო
* *მოლანდება ევროპაში*, რეჟისორი ჯულიან რადლმაიერი, 2011
* *ბიურგერული ძაღლის თვითკრიტიკა*, რეჟისორი ჯულიან რადლმაიერი, 2017

## პრემიები და ჯილდოები
* ლიტერატურული პრემია „საბა“ 2018 წელს წიგნისათვის „პოეზიის დიქტატურა“

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
დასახლებათა გეოგრაფია

მინი|ლიმატის ხეობა შვეიცარიაში (ციურიხისა და აარგაუს კანტონი), საგარეუბნო დასახლება.
**დასახლებათა გეოგრაფია** — საზოგადოებრივი გეოგრაფიის ქვედარგი, რომელიც შეისწავლის განსხვავებული ტაქსონომიური რანგის ტერიტორიების მოსახლეობის განსახლებას, როგორც პირველადი ერთეულების (დასახლებული პუნქტებისა და ცალკეული დასახლებული წერტილები), ისე დასახლებათა გარკვეულ ტერიტორიულ ერთობლიობათა (დასახლებული ადგილების ქსელები და სისტემები) მიხედვით. დიდი ყურადღება ექცევა დასახლებათა ტიპოლოგიას, მათი განვითარების გეოგრაფიულ თავისებურებებს, განსახლების ჯგუფური ფორმების შესწავლას, ცალკეული ქვეყნებისა და რაიონების დასახლებათა ერთობლიობის სისტემურ-სტრუქტურულ განხილვას.  დასახლებათა გეოგრაფია ტრადიციულად კულტურის გეოგრაფიას მიეკუთვნება და იყოფა ქალაქებისა და სასოფლო დასახლებათა გეოგრაფიად. ამრიგად, დასახლებები უმეტესწილად განიხილება როგორც კულტურული ლანდშაფტის ელემენტები, რომელიც დროთა განმავლობაში ვითარდებოდა. ავსტრალიის, ევროპისა და ინდოეთის გარდა, ტერმინი იშვიათად გამოიყენება ინგლისურენოვან გეოგრაფიაში. ერთ-ერთი ბოლო წიგნი დასახლებათა გეოგრაფიის შესახებ „Cambridge University Press“-მა 1990-იან წლებში გამოსცა. თუმცა, დასახლებათა გეოგრაფია ტრადიციული და აქტუალური მიმართულებაა მრავალ ქვეყანაში.

## სქოლიო
კატეგორია:საზოგადოებრივი გეოგრაფია
კატეგორია:ურბანისტიკა
ვილიაესკუსა (კანტაბრია)

**ვილიაესკუსა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანტაბრიის პროვინციის სანტანდერის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 	28,02 კმ². მოსახლეობა — 3933 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* კანტაბრიის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ვილიაესკუსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:კანტაბრიის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:კანტაბრიის ქალაქები
აიბარი

**არასი** (; ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის სანგუესის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 43,96 კმ². მოსახლეობა — 794 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ნავარის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* არასის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ნავარის ქალაქები
La Femme

**La Femme** — ფრანგული ფსიქოდელიური როკისა და პანკ-როკ ჟანრის მუსიკალური ჯგუფი, რომელიც  გიტარისტმა საშა გოტმა და კლავიშისტმა მარლონ მანიემ 2010 წელს ქალაქ ბიარიცში დააარსეს. 

ბენდის მუსიკა, რომელიც ქოლდვეივს, პანკს და yéyé-ს მოიცავს, ხასიათდება, როგორც სინთეზური და ჰიპნოზური. La Femme განიცდის ისეთი მუსიკალური ჯგუფების გავლენას, როგორებიცაა  The Velvet Urderground-სა და Kraftwerk-ს ასახელებენ. მისი წევრები თავიანთ მთავარ გავლენებად Jacno-სა და Marie et les Garçons-ს ასახელებენ.

## დისკოგრაფია
### ალბომები
* *Psycho Tropical Berlin* (2013)
* *Mystère* (2016)
* *Paradigmes* (2021)
**Teatro lúcido* (2022)
**Paris-Hawaï* (2023)
**Rock Machine* (2024)

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:ფსიქოდელიური როკ-ჯგუფები
კატეგორია:პოსტ-პანკ ჯგუფები
კატეგორია:2010 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:ფრანგული ჯგუფები
Nouvelle Vague

**Nouvelle Vague** — ფრანგული ქავერ-ბენდი, რომელსაც ხელმძღვანელობენ მუსიკოსები: ოლივერ ლიბო და მარკ კოლინი, ხოლო მისი მუდმივად ცვალებადი ვოკალისტების უმრავლესობას სხვადასხვა ქალი მომღერლები შეადგენენ. ბენდის სახელი ფრანგულ ენაზე ნიშნავს „ახალ ტალღას“ და მიემართება 1960-იანი წლების ფრანგული ახალი ტალღის კინომიმდინარეობასა და 1970-იანი და 1980-იანი წლების ახალი ტალღის მუსიკალურ მიმდინარეობას, რომლის სიმღერების ქავერ ვერსიებსაც  ჯგუფი ხშირად ასრულებს. მათი სახელი აგრეთვე მიემართება ბოსა-ნოვას (პორტუგალიურად „ახალი ტალღა“), რომლის სტილსაც ხშირად იყენებენ არანჟირებისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* Luaka Bop (U.S. label) album page for *Bande à Part* 
* Live performance in 2005 

კატეგორია:ფრანგული ჯგუფები
კატეგორია:V2 Records-ის შემსრულებლები
Antiquity (ჟურნალი)

'*„*Antiquity*“*' () — ბრიტანული აკადემიური ჟურნალი, რომელიც ეძღვნება არქეოლოგიას. იგი წელიწადში ექვს გამოცემას აქვეყნებს, რომელიც მოიცავს თემებს მსოფლიოს ყველა ისტორიული პერიოდის შესახებ. მისი ამჟამინდელი რედაქტორია რობერტ ვიტჩერი, დარემის უნივერსიტეტის არქეოლოგიის ასოცირებული პროფესორი. 2015 წლიდან ჟურნალს აქვეყნებს კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამომცემლობა.

„*Antiquity*“ დააარსა ბრიტანელმა არქეოლოგმა ო. გ. ს. კროუფორდმა 1927 წელს. ჟურნალის მფლობელობაშია რეგისტრირებული საქველმოქმედო ორგანიზაცია *Antiquity Trust*. ამჟამინდელი მზრუნველები არიან გრემი ბარკერი, ემი ბოგარდი, რობინ კონინგემი, ბარი კუნლიფი, რობერტა გილქრისტი, კრის გოსდენი, ენტონი ჰარდინგი, პოლ მელარსი, მარტინ მილეტი, ნიკი მილნერი, სტეფანი მოზერი და კამერონ პეტრი.

## რედაქტორების სია 
* ო. გ. ს. კროუფორდი (1927–1957)
* გლინ დანიელი (1958–1986)
* კრისტოფერ ჩიპინდალი (1987–1997)
* ქეროლაინ მელოუნი (1998–2002)
* მარტინ კარვერი (2003–2012)
* კრის სკარი (2013–2017)
* რობერტ ვიტჩერი (2018 – დღემდე)

## სარედაქციო საბჭო 
„*Antiquity*“-ის სარედაქციო საბჭოს შემადგენლობაში შედის 25 წევრი ავსტრალიიდან, ბრაზილიიდან, ჩინეთიდან, საფრანგეთიდან, გერმანიიდან, იაპონიიდან, ახალი ზელანდიიდან, ფილიპინებიდან, რუსეთიდან, დიდი ბრიტანეთიდან და შეერთებული შტატებიდან. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ჟურნალები
მაჰამატ დები იტნო

**მაჰამატ დები იტნო** (; დ. 1 იანვარი, 1984, ჩადი) — ჩადის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. გარდამავალი სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარე. ჩრდილოეთ მალიში ჩადის ინტერვენციის დროს იყო შეიარაღებული ძალების მეთაურის მოადგილე. ჩადის პრეზიდენტის, იდრის დების ვაჟი. 2021 წლის 20 აპრილს მამამისის, იდრის დების, გარდაცვალების შემდეგ გახდა გარდამავალი სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარე, დაშალა ჩადის პარლამენტი და ქვეყანას სათავეში ჩაუდგა მომავალი 18 თვის განმავლობაში. 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩადის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
ერწო-წონის ქვაბული

**ერწო-წონის ქვაბული** — ტექტონიკურ-ეროზიული ქვაბული მდინარე ყვირილის სათავეში, რაჭისა და ლიხის ქედების შესაყართან. 

შედგება ორი ტაფობისაგან: სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს წონის ტაფობი, რომლის სიგრძეა 3 კმ, სიგანე 400–800 მ. ფსკერი ზღვის დონიდან 1760 მ სიმაღლეზეა. ტაფობის ძირზე გაედინება მდინარე წონისწყალი (ყვირილის ერთ-ერთი მდგენელი). ტაფობის ცენტრალურ ნაწილში ალაგ-ალაგ ტორფიანი ჭაობებია, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს ერწოს ტაფობი, რომლის სიგრძეა 2,5 კმ, სიგანე 1000–1200 მ, ფსკერი კი ზღვის დონიდან 1711 მ სიმაღლეზეა. ქვაბული ალაგ-ალაგ დაჭაობებულია. მის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილშია ერწოს ტბა. ერწო-წონის ქვაბულში არის ცარცული კირქვების იზოლირებული უბნები, რომლებთანაც დაკავშირებულია კარსტული წარმონაქმნები (წონის მღვიმე და სხვა).

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ქვაბულები
ყარაღანდის ზოოპარკი

**ყარაღანდის ზოოპარკი** (ყაზ.. *Қарағанды хайуанаттар бағы*) —ყაზახეთის ერთ-ერთი უძველესი ზოოპარკი. დაარსდა 1938 წელს. უკავია 43,5 ჰექტარი ფართობი, საიდანაც მხოლოდ 8 ჰექტარია ათვისებული. ყარაღანდის ზოოპარკის ყველაზე ცნობილ ბინადართა შორის იყო ინდური სპილო სახელად ბატირი.

## ისტორია 
### საბჭოთა პერიოდი 
1987 წლის დასაწყისისთვის ზოოპარკში 159 სახეობის ცხოველის 700-ზე მეტი ნიმუში იყო(ძუძუმწოვრების 69 სახეობა, ფრინველის 25 სახეობა, ქვეწარმავლის 14 სახეობა, ამფიბიის 3 სახეობა, თევზის 25 სახეობა). ზოოპარკის 15 სახეობა შეტანილ იქნა საერთაშორისო წითელ წიგნში, 14 სახეობა - სსრკ წითელ წიგნში, 8 სახეობა - ყაზახეთის სსრ წითელ წიგნში. 1980-იანი წლების ბოლოს ზოოპარკში გამრავლდა 26 სახეობა, მათ შორის პანთერა და იაგუარი.

ამავე პერიოდში ზოოპარკში მნახველთა რაოდენობა შემცირდა: 2013 წელს 175 ათასი პირი იყო, 2014 წელს- 113 ათასი და 2015 წელს 85 900 ადამიანი. ამასთან, ამ დროის განმავლობაში გამოფენების რაოდენობა 25 – დან 60 – მდე გაიზარდა.

2015 წელს ზოოპარკის შენახვისათვის ქალაქის ბიუჯეტიდან 102,5 მილიონი ყაზახური ტენგე გამოიყო. იმავე წელს, 1968 წელს აშენებული ზოოპარკის მთავარი შენობა ავარიულად  გამოცხადდა, ხოლო 2016 წელს იგი დაანგრიეს. დაგეგმილია ახალი შენობის აგება. 2018 წელს ქალაქის ხელისუფლებამ 1,2 მილიარდი ყაზახური ტენგე გამოყო ახალი ნაგებობის მშენებლობისთვის. 2019 წელს ზოოპარკმა შეიცვალა დირექტორი, წინა დაინიშნა პარკების მმართველად.

2020 წლის იანვარში, ქალაქის აკიმატის დახმარებით, შეიქმნა ზოოპარკის სამეურვეო საბჭო. აქტივისტებმა სერიოზული პრობლემები შენიშნეს ახალი შენობის მშენებლობის დროს: მას არ ჰქონდა ფანჯრები და სამუშაო გეგმა არ შეესაბამებოდა ესკიზს. 2020 წლის აგვისტოში შეჩერდა ახალი შენობის მშენებლობა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ზოოპარკები
კატეგორია:ზოოპარკები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ყაზახეთის ზოოპარკები
კატეგორია:ყაზახეთის შენობა-ნაგებობები
ენ ბრონტე

**ენ ბრონტე** (დ. 17 იანვარი, 1820 — გ. 28 მაისი, 1849) — ინგლისელი პროზაიკოსი და პოეტი.  იგი დაიბადა 1820 წელს თორნტონში (იორკშირი), მღდვლის სახლში. დებ ბრონტეებს შორის ყველაზე უმცროსი.

ენ ბრონტე ღარიბი ირლანდიელი მღვდლის, პატრიკ ბრონტეს, ქალიშვილი იყო. მან ცხოვრების დიდი ნაწილი შინ, თავის ოჯახთან ერთად გაატარა ჰოუორთში. 1836-37 წლებში ქალთა სკოლაში დადიოდა, ხოლო 1839-45 წწ. გუვერნანტად მუშაობდა. 1846 წელს მან, უფროს დებთან ერთად, გამოაქვეყნა პოემების ერთობლივი კრებული, სადაც ის ფსევდონიმით Acton Bell იყო მოხსენიებული. მისი პირველი რომანი „აგნეს გრეი“  „ქარიშხლიან უღელტეხილთან“ ერთად 1847 წელს დაიბეჭდა. მისი რიგით მეორე რომანი „მდგმურად უაილდფელ-ჰოლში“ 1848 წელს გამოიცა და ერთ-ერთ პირველ მკაფიოდ ფემინისტურ რომანად მიიჩნევა.

## შემოქმედება
*ლექსების კრებული 1846 წ.
* „აგნეს გრეი“ 1847 წ. ქართული თარგმანი პაატა ჩხეიძისა (2017 წ.)
* „მდგმურად უაილდფელ-ჰოლში“ 1838 წ. ქართული თარგმანი ლევან ინასარიძისა (2019 წ.)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1820
კატეგორია:გარდაცვლილი 1849
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის ბრიტანელი ქალი მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი ანგლიკანები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი რომანისტები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი პოეტები
კატეგორია:ფსევდონიმიანი ქალი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ქანჩი

მინი|ქანჩის სხვადასხვა ტიპი
**ქანჩი** — კუთხვილიანი შეერთების ან ხრახნული გადაცემის დეტალი, რომელსაც აქვს კუთხვილიანი ნახვრეტი. ფორმის მიხედვით ქანჩი არის ექვსკუთხა, მრგვალი, გვირგვინა, ქანჩყურა და სხვა. ქანჩი ძირითადად მუშაობს ძალურ ან სავალ ხრახნთან ერთად. ზოგჯერ იყენებენ გასართ ქანჩს, რომელიც ორი ნაწილისაგან შედგება.

მინი|ცენტრი|500პქ|ქანჩის ტიპები: a) ექვსკუთხედი ქანჩი; b) გვირგვინა ქანჩი; c) კვადრატული ქანჩი; e-f) მრგვალი კილოებიანი ქანჩი; g) ქანჩყურა ქანჩი; h).
## ლიტერატურა
კატეგორია:ხრახნიანი სამაგრი ნაკეთობები
ჟორჟე ფონსეკა

**ჟორჟე ფონსეკა** (დ. 30 ოქტომბერი, 1992) — პორტუგალიელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს -100კგ წონით კატეგორიაში. 2019 წელს მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი.

## რესურები ინტერნეტში
* JudoInside

კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:დაბადებული 30 ოქტომბერი
კატეგორია:პორტუგალიელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ქანჩის გასაღები

მინი|ქანჩის გასაღების სხვადასხვა ტიპი
**ქანჩის გასაღები** — ქანჩებისა და ხრახნების ჩასახრახნ-ამოსახრახნი ხელის იარაღი. ქანჩის გასაღები არის მარტივი ერთ და ორმხრივი, მრგვალი ქანჩებისათვის, გასახსნელი, ტორსული, ციბრუტული, ზღვრული (ჭრიალიანი), დინამომეტრული და სხვა. 

Clé plate.jpg|მარტივი ორმხრივი ღიახახიანი ქანჩის გასაღები
15-03-03-Fahrradreparatur-RalfR-DSCF2647-13.jpg|მარტივი ორმხრივი დახურულხახიანი ქანჩის გასაღები
Dsp spanner.png|გარეკილოებიანი ქანჩის გასაღები მრგვალი ქანჩებისათვის
Spanner wrenches various kinds from Colvin and Stanley 1910 p64.png|ქანჩის რქისებრი გასაღები მრგვალი ქანჩებისათვის
Socket_wrench_and_sockets.JPG|ქანჩის ჭრიალიანი გასაღები
Adjustable wrench, 20 x 2.5 cm (cropped).jpg|ქანჩის გასახსენლი გასაღები
Craftsman click torque wrench.jpg|ტორსული ქანჩის გასაღები
Динамометрический ключ Sturtevant 1.jpg|ქანჩის დინამომეტრული გასაღები

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხელის მექანიკური იარაღები
ვალხოხი

**ვალხოხი** — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ განშტოებაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2359 მ. აგებულია ცარცული კირქვებითა და ქვიშაქვებით. 1900 მ სიმაღლემდე შემოსილია ფართო-ფოთლოვანი ტყით, უფრო მაღლა ალპური მდელოებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
ქანჩსაჭრელი ჩარხი

**ქანჩსაჭრელი ჩარხი** — ლითონსაჭრელი ჩარხი, რომელშიც წაგრძელებული კონსტრუქციის სპეციალური სამანქანო შიგსახრახნებით ქანჩებში ჭრის კუთხვილს. ქანჩსაჭრელი ჩარხები არის არაავტომატური, ნახევრად ავტომატური და ავტომატური ციკლით მომუშავე. არაავტომატური ქანჩსაჭრელი ჩარხი ჩვეულებრივ ერთშპინდელიანია. დამუშავებული ქანჩები ჩამოეცმება ქანჩსაჭრელზე. ღეროს მთლიანად შევსების შემდეგ ქანჩსაჭრელს მოხსნიან და ქანჩებისაგან გაათავისუფლებენ. ნახევრად ავტომატურ და ავტომატურ ქანჩსაჭრელ ჩარხებს აქვთ 2, 4, 6, 8 შპინდელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლითონდამამუშავებელი ჩარხები
ნავარის მუნიციპალიტეტები

300px|მინი|ნავარის მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე
ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია ნავარა (, ) შედგება 272 მუნიციპალიტეტისაგან. ნავარამ ავტონომიური გაერთიანების სტატუსი მიიღო 1978 წლის კონსტიტუციის თანახმად. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის () თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით. 

ნავარის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან შემდეგ კომარკაში: ესტელია-ორიენტალი, აიოსი, ალტო-ბიდასოა, აუნიამენდი, ბასტანი, ვალდისარბე, პუენტე-ლა-რეინა, კუენკა-დე-პამპლონა, ლა-ბარანკა, ლუმბიერი, ნორტე-დე-არალარი, რიბერა-აგრა-არაგონი, რიბერა-დელ-ალტო-ებრო, რონკალ-სალასარი, სანგუესა, სინკო-ვილიასი, ტაფალია, ტუდელა, ულცამალდეა და ესტელია-ოქსიდენტალი

ნავარის ავტონომიური გაერთიანების ფართობია 10 391 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 661 197 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია პამპლონა, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია ბასტანი (373,55 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — ვილიავა (1,06 კმ²).

## მუნიციპალიტეტების სია
## რუკა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
*
სმედერევოს ციხე

**სმედერევოს ციხე** (, Smederevska tvrđava) — შუა საუკუნეების თავდაცვითი ნაგებობა სმედერევოში, სერბეთში, რომელიც მცირე ხნით სერბეთის დროებითი დედაქალაქის როლს ასრულებდა. იგი აშენდა 1427–1430 წლებში სერბეთის დესპოტის ჯურაჯ ბრანკოვიჩის ბრძანებით. მოგვიანებით ნაგებობა განახლდა ოსმალების მიერ, მას შემდეგ, რაც 1459 წელს ქალაქი აიღეს. 

ციხემ გაუძლო ოსმალეთისა და სერბების რამდენიმე ალყას და შედარებით უვნებლად გადარჩა. მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაგებობა ძალიან დაზიანდა აფეთქებებისა და დაბომბვების შედეგად.

სმედერევოს ციხე სერბეთის განსაკუთრებული მნიშვნელობის არქეოლოგიურ ძეგლად 1979 წელს გამოცხადდა. 2010 წელს ციხე შეიტანეს სიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში მოსახვედრად (იუნესკო).

## მდებარეობა
სმედერევოს ციხე ბელგრადიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 45 კილომეტრში მდებარეობს და ქალაქ სმედერევოს ცენტრში 11.3 ჰექტარს მოიცავს.ციხესიმაგრეს სტრატეგიული მდებარეობა აქვს მდინარე დუნაის მარჯვენა სანაპიროზე, სამკუთხა ფორმის მდელოზე, რომელიც წარმოქმნილია დუნაისა და ჯევაზას შესართავის პირას, ზღვის დონიდან 72 მეტრზე.

ციხესიმაგრე, რომელიც ბალკანეთის ნახევარკუნძულსა და ცენტრალურ ევროპას აკავშირებდა, საუკუნეების განმავლობაში იგი მნიშვნელოვან რელიგიურ და კომერციულ ცენტრად იქცა. მდინარე დუნაი მას ასევე აკავშირებს ბევრ სხვა ისტორიულ ადგილთან, განსაკუთრებით აღსანიშნავია ბელგრადი და მისი გარეუბანი ვინჩა, ასევე ნოვი-სადი, გოლუბაცის ციხე, ლეპენსკი-ვირი და ვიმინაციუმი.

## ლიტერატურა
*
* on Wikisource (სერბულად)
*Interview regarding the sacral complex, *Blagoveštenjska*, and a proposed inner city chapel, *Dvorska*. (სერბულად)
*Reaction to the above interview. {სერბულად)

## რესურსები ინტერნეტში
*3D ვირტუალური გასეირნება „სმედერევოს ციხე“ *smederevskatvrdjava.com* (სერბულად)
*სმედერევოს ციხე *serbia.com*

## სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:სერბეთის არქეოლოგიური ძეგლები
ანდოსილია

**ანდოსილია** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის რიბერა-დელ-ალტო-ებროს კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 51,51 კმ². მოსახლეობა — 2784 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ნავარის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ანდოსილიის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ვახანის ქედი (საქართველო)

**ვახანის ქედი** — ქედი საქართველოში, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში. მესხეთის ქედის ჩრდილოეთის განშტოება, მდინარეების ვახანისწყლისა და ბჟოლისხევის (ჩხერიმელის მარცხენა შენაკადები) წყალგამყოფი. 

იწყება ზღვის დონიდან 1815 მ სიმაღლის მთასთან, მიემართება ჩრდილოეთით, თანდათან დაბლდება და მთავრდება მდინარე ჩხერიმელის ხეობის მარცხენა მხარეს. ქედზეა მთები ზვენიდაურა (1164 მ) და ნაჩიხურა (1008 მ). აგებულია მესამეული დანალექი ქანებით. კალთები ძლიერ დახრილია. შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით, ზოგან წიწვოვნებიცაა. თხემზე აქა-იქ მდელოებია.

## სქოლიო
კატეგორია:იმერეთის მხარის ქედები
ერიკ სატი

**ერიკ სატი** (; დ. 17 მაისი, 1866 — გ. 1 ივლისი, 1925) — ფრანგი კომპოზიტორი და პიანისტი, XX საუკუნის პირველი მეოთხედის ევროპული მუსიკის რეფორმატორი. 

სატი გვიანი XIX საუკუნისა და XX საუკუნის დასაწყისის ფრანგული ავანგარდის გავლენიანი ხელოვანი იყო. მისი შემოქმედება მომდევნო პერიოდის ხელოვნების მიმდინარეობების, მათ შორის მინიმალიზმისა და აბსურდის თეატრის, წინამორბედად ითვლება, მისი „ავეჯის მუსიკა“ კი ემბიენტისა და ფონური მუსიკის ადრეულ ფორმად მიიჩნევა. სატის ყველაზე ცნობილი ნაშრომია საფორტეპიანო კომპოზიციები „გიმნოპედიები“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Erik Satie 
*Satie Home page 
*
*UbuWeb's Erik Satie pages 
*About Erik Satie – The eccentric Impressionist French composer and musician 
*Erik Satie at Pytheas Center for Contemporary Music
*erik-satie.com Website dedicated to the musician, with blog, timeline, gallery, biography 
* Satie scores & audio  -ზე
* 
* 
* www.kreusch-sheet-music.net Free Scores by Satie 
* Satie's Scores 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1866
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1925
კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორები
კატეგორია:ფრანგი პიანისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის კლასიკური კომპოზიტორები
კატეგორია:XIX საუკუნის მამაკაცი მუსიკოსები
კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მუსიკოსები
კატეგორია:მამაკაცი კლასიკური პიანისტები
კატეგორია:ფრანგი სოციალისტები
კატეგორია:ფრანგი კომუნისტები
კატეგორია:დადაიზმი
კატეგორია:კაბარე
გრიგორი მინაშკინი

**გრიგორი მინაშკინი** (დ. 1 თებერვალი, 1991) — ესტონელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს -100კგ წონით კატეგორიაში. 2016 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე.

## რესურები ინტერნეტში
* Rio2016

კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი
კატეგორია:ესტონელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არმან ადამიანი

**არმან ადამიანი** (დ. 14 თებერვალი, 1997) — რუსი ძიუდოისტი. ასპარეზობს 100კგ წონით კატეგორიაში. 2019 წელს მოიგო ევროპული თამაშები.

## რესურები ინტერნეტში
* JudoInside

კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი
კატეგორია:რუსი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ზელიმ კოცოიევი

**ზელიმ კოცოიევი** (დ. 9 აგვისტო, 1998) — აზერბაიჯანელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს -100კგ წონით კატეგორიაში. 2018, 2020 და 2021 წლებში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე.

## რესურები ინტერნეტში
* JudoInside

კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:დაბადებული 9 აგვისტო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კამპოო-დე-ენმედიო

**კამპოო-დე-ენმედიო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანტაბრიის პროვინციის კამპოო-ლოს-ვალიესის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 	91,05 კმ². მოსახლეობა — 3696 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* კანტაბრიის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* კამპოო-დე-ენმედიოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:კანტაბრიის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:კანტაბრიის ქალაქები
ელნურ მამედლი

**ელნურ მამედლი** (დ. 29 ივნისი, 1988) — აზერბაიჯანელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს 73კგ წონით კატეგორიაში. ამ წონით კატეგორიაში გადასვლამდე ასპარეზობდა 81კგ წონით კატეგორიაში. 2008 წელს გახდა ოლიმპიური ჩემპიონი. 2007 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი ევროპის ჩემპიონატზე. 2006 (-73კგ) და 2011 წელს (-81კგ) გახდა ევროპის ჩემპიონი.

## რესურები ინტერნეტში
* JudoInside

კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:დაბადებული 29 ივნისი
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
რამინ იბრაგიმოვი

**რამინ იბრაგიმოვი** (დ. 2 ივლისი, 1978) — აზერბაიჯანელი მხედველობადაქვეთიებული პარასპორტსმენი, ძიუდოისტი. ასპარეზობდა 60კგ წონით კატეგორიაში. 2011 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა გადასცა მედალი „პროგრესი“. 2012 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ოქროს მედალი. 2008 წლის პარაოლიმპიადაზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2007 და 2009 წლებში მოიგო ევროპის ჩემპიონატი. 2015 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი ევროპის ჩემპიონატზე. 2010 და 2011 წლებში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* JudoInside

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:დაბადებული 2 ივლისი
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მიხაელ კორელი

**მიხაელ კორელი** (დ. 27 თებერვალი, 1994) — ნიდერლანდელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს -100კგ წონით კატეგორიაში. 2019 წელს მოიპოვა მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2016 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე. მოგებული აქვს 4 გრანდ სლემი. 2017 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი მსოფლიო მასტერსზე, ხოლო 2 წელიწადში, 2019 წელს ამავე ტურნირის მოგება მოახერხა.

## რესურები ინტერნეტში
* JudoInside

კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი
კატეგორია:ნიდერლანდელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტიებას-მურუარტე-დე-რეტა

**ტიებას-მურუარტე-დე-რეტა** (; ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის კუენკა-დე-პამპლონის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 21,7 კმ². მოსახლეობა — 636 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ნავარის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ტიებას-მურუარტე-დე-რეტის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ნავარის ქალაქები
ნოელ ვან ’ტ ენდი

**ნოელ ვან ’ტ ენდი** (დ. 15 ივნისი, 1991) — ნიდერლანდელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს -90კგ წონით კატეგორიაში. 2016 წელს იასპარეზა ზაფხულის ოლიმპიადაზე. 2019 წელს მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი.

## რესურები ინტერნეტში
* JudoInside

კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი
კატეგორია:ნიდერლანდელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხრახნი

მინი|ექვსწახნაგა თავიანი ხრახნი
**ხრახნი** — ცილინდრული, იშვითად კონუსური ფორმის მანქანის დეტალი, რომელსაც აქვს ხრახნული ზედაპირი ან ხრახნული ფრთები. არსებობს ხრახნის ორი ჯგუფი: ერთ ჯგუფში გაერთიანებულია გარე ან მუშა გარემოსთან უშუალოდ ურთიერთქმედი ხრახნები, მეორეში კი — სხვა დეტალის (უმეტესად ქანჩის) კუთხვილიან ნახვრეტთან ურთიერთმოქმედი ხრახნები. პირველ ჯგუფში შედის მოძრავი აირების ან სითხეების მეშვეობით ბრუნვითი მოძრაობის მისაღები ხრახნი, მაგალითად, ქარის ძრავაში წევის ძალის მიმღები ხრახნი, წევის ხრახნი, გემებზე, აირების, სითხეების, ფხვიერი, ნატეხი და სხვა მასალის გადასაადგილებელი და ასარევი ხრახნები, მეორეში კი — სავალი, ძალთა, მიკრომეტრული, სამაგრი, საყენებელი და სხვა ხრახნები. სავალ ხრახნს, რომელსაც ტრაპეციისებრი (იშვიათად მართკუთხა, სამკუთხა ან სპეციალური) პროფილი აქვს, ქანჩთან ერთად იყენებენ ბრუნვით მოძრაობის გარდასაქმნელად სწორხაზოვან მოძრაობად, მაგალითად ჩარხებში მიმმართველებზე სუპორტების, მაგიდების გადასაადგილებლად. სავალ ხრახნში წამყვანი უმეტესად ხრახნია (იშვიათდ ქანჩიც). ძალთა ხრახნს აქვს ტრაპეციისებრი (იშვიათად მართკუთხა) პროფილი, იყენებენ დიდი ღერძული ძალების მისაღებად წნეხებში, დომკრატებში და სხვა. მიკრომეტრულ ხრახნს აქვს წვრილბიჯიანი ზუსტი კუთხვილი. იყენებენ საზომ მანქნანა-იარაღებში, ხელსაწყოებში. სამაგრი ხრახნი არის გასართი ხრახნული შეერთების ძირითადი დეტალი, უმეტესად ცილინდრული ღერო, რომელსაც აქვს სამკუთხა პროფილის კუთხვილი. ხის დეტალების სამაგრი ხრახნია სჭვალი, რომელსაც კონუსურ ბოლოზე კუთხვილიანი უბანი აქვს. საყენებელ ხრახნს იყენებენ გეოდეზიური და სხვა ხელსაწყოების ზუსტი ფიქსაციისათვის, აგრეთვე შეერთებებში, როგორც სამაგრ ხრახნს.

სამაგრი ხრახნების თავების გავრცელებული ფორმებია: ექვსწახნაგა, კვადრატული, ცილინდრული ნაკეჭნი და ცილინდრული ოთხწახნაგა (რომელსაც გასაღებისათვის აქვს ექვსწახნაგა ღრმული), ცილინდრული (რომელსაც აქვს სწორი შლიცი სახრახნისათვის).

საყენებელი ხრახნების თავების გავრცელებული ფორმებია: ცილინდრული, ექვსწახნაგა, ოთხწახნაგა, შლიციანი და ექვსწახნაგა (რომელსაც აქვს ღმული გასაღებისათვის). საყენებელი ხრახნების ბოლოების გავრცელებული ფორმებია:ბრტყელი, მომრგვალებული, ცილინდრული, საფეხურებიანი, კონუსური და მაფიქსირებელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხრახნიანი სამაგრი ნაკეთობები
როი მეიერი

**როი მეიერი** (დ. 4 ივნისი, 1991) — ნიდერლანდელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს +100კგ წონით კატეგორიაში. 2017 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე. 2019 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. მოგებული აქვს 3 გრან პრი და ერთი გრანდ სლემი.

## რესურები ინტერნეტში
* JudoInside
* როი მეიერის საიტი 

კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:დაბადებული 4 ივნისი
კატეგორია:ნიდერლანდელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გოლუბაცის ციხე

**გოლუბაცის ციხე** (, Golubački grad; ; ; ; ) — შუა საუკუნეების გამაგრებული ქალაქი მდინარე დუნაის სამხრეთ ნაპირზე, რომელიც მდებარეობს 4 კილომეტრით სამხრეთით თანამედროვე ქალაქ გოლუბაციდან, სერბეთი. ბოლოდროინდელი არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ციხე აშენდა XIV საუკუნეში, შუა საუკუნეების სერბეთში. ნაგებობის მშენებლობა სამ ეტაპად მიმდინარეობდა. ციხეს აქვს ათი კოშკი, რომელთა უმეტესობა მოედანზეა განთავსებული. კოშკები არ იყო დაკავშირებული ერთმანეთთან, რაც თავდაცვას უფრო რთულს ხდიდა. ციხესიმაგრეში ასევე აღმოჩენილია შუა საუკუნეების სერბული ფრესკები.

## მდებარეობა
გოლუბაცის ციხე მდებარეობს ბრანიჩევის ოლქში, სერბეთში რუმინეთის საზღვართან ახლოს და წარმოადგენს რკინის ჭიშკრის ეროვნული პარკის შესასვლელს. იგი სტრატეგიულად მდებარეობს მდინარე დუნაის ნაპირზე. ციხესიმაგრის მიმდებარედ მდინარე დუნაის სიგანე 6.5 კილომეტრს შეადგენს. შუა საუკუნეებში ციხესიმაგრე აშენდა მძლავრი ჯაჭვის შესაქმნელად, რომელიც დაკავშირებული იქნებოდა ბაბაკაისთან, კლდესთან, რომელის მდინარის მეორე მხარეს მდებარეობდა.

## სახელწოდება
ციხის სახელი და მის მიმდებარე თანამედროვე ქალაქი შეიძლება ითარგმნოს როგორც „მტრედის ქალაქი“ (*გოლუბ* - მტრედი). ეს არ არის იშვიათი სახელწოდება სერბულ ტოპონიმიკაში. ციხისთვის ამ სახელის წოდების ზუსტი მიზეზი არ არის ცნობილი და სახელის წარმოშობის მხოლოდ მითები არსებობს. ზოგი წყარო აღწერილობის მეთოდს იყენებს და აღნიშნავს, რომ „კოშკები, როგორც მტრედები ცისკენ მიისწრაფვიან“. ყველაზე პოპულარული და ასევე არარეალური ამბავია ისტორია სერბი გოგონის, სახელად გოლუბანას შესახებ. ლეგენდის თანახმად გოგონა ადგილობრივ თურქ ფაშას შეუყვარდა. გოგონამ თურქის შეთავაზებულ ყველანაირ წინადადებასა და სიმდიდრეზე უარი განაცხადა, რადგან სერბი კაცი უყვარდა. გაბრაზებულმა ფაშამ გოლუბანა ნავში ჩასვა, დააპატიმრა და ერთადერთ კონუსურად გადახურულ კოშკში დაატყვევა ან მიამაგრა მდინარის ზემოთ მდებარე კლდეზე და იქ დატოვა მანამ, სანამ მოკვდებოდა. კოშკები აშენდა მოედანზე, ერთმანეთთან კავშირის გარეშე, რაც მეტყველებს იმაზე, რომ ამ პერიოდში ბრძოლები კვლავ ცივი იარაღით მიმდინარეობდა. ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენების შემდეგ, თურქებმა დასავლეთის კოშკები გაამაგრეს ქვემეხის პორტებით და პოლიგონალური ან ცილინდრული ნასვრეტებით, რომელთა სისქე 2 მეტრს შეადგენდა. მათ ააშენეს ბოლო კოშკი. გოლუბაკის ციხე გამოცხადდა განსაკუთრებული მნიშვნელობის კულტურულ უძრავ ძეგლად 1979 წელს და მას იცავს სერბეთის რესპუბლიკა.

ბელგრადის ციხესიმაგრესთან ერთად ის არის ერთადერთი კულტურული ძეგლი სერბეთში, რომელსაც აქვს საკუთარი ადმინისტრაცია - სახელმწიფო კომპანია, რომელიც სპეციალურად ციხის ფუნქციონირებისათვის შეიქმნა.

## სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:სერბეთის ტურიზმი
კატეგორია:შუა საუკუნეების არქიტექტურა
რამის ციხე

**რამის ციხე** (, Tvrđava Ram) — XV საუკუნის თავდაცვითი ნაგებობა, რომელიც მდებარეობს მდინარე დუნაის მარჯვენა სანაპიროზე, მთაზე, სოფელ რამში, ველიკო გრადიშტეში, აღმოსავლეთ სერბეთში. ციხე მდებარეობს კლდეზე, რომელიც ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხრიდან მდინარე დუნაის გადაყურებს. . ვარაუდობენ, რომ ქალაქი აშენდა ჰარამის ციხის მოპირდაპირე მხარეს, რომელიც დუნაის გადაღმა მდებარეობდა და რომლის ნაშთებიც შემორჩენილი არაა. რამის ციხე კარგადაა შემონახული.

## მდებარეობა
ციხე მდებარეობს დუნაის სანაპიროზე, მდინარეების, კარაშისა და ნერას შესართავთან, მდინარე დუნაის სათავიდან 1 075 კილომეტრში.ნაგებობის დასავლეთით მდებარეობს ჭაობიანი ადგილები და კუნძულები - ჩიბუკლია და ოსტროვო. რამის აღმოსავლეთით ციხე გაშენებულია გორიცას გორაზე. ციხესიმაგრესთან მდინარე დუნაის სიგანე 5 კილომეტრია. 

მდინარე დუნაის გაფართოება მდინარეების კარაშისა და ნერას შესართავთან ცნობილი იყო როგორც რამის ტბა. როდესაც ჰიდროელექტროსადგურ „ჯერდაპ I“-სთვის 1960 წლის ბოლოს, წყალსაცავის შექმნა დაიწყო, დუნაის სიგანე გაიზარდა და მიმდინარე ვაკეები დაიტბორა. დღესდღეობით ეს ტერიტორია დაცულია ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის მიერ IV კატეგორიით. რამსარის ჭარბტენიანი ტერიტორია 2006 წლის 1 მაისს საერთაშორისო მნიშვნელობის ობიექტად გამოცხადდა.

მდინარე დუნაის ნაპირზე, ამაღლებულ ადგილზე მდებარეობის გამო ციხეს ხშირად მოიხსენიებენ როგოც „ყველაზე კარგ საშუალებას დუნაიზე მზის ჩასვლის სანახავად“.

## სახელწოდება
ზოგიერთ ძველ რუკაზე რამის ციხე მოხსენიებული როგორც ჰრამი. ამ სახელში ჰ ბგერა შესუსტდა და სახელი რამით შეიცვალა. დადასტურებული არაა, რომ ეს სახელწოდება სერბული წარმოშობისაა. ჰრამი სერბულად „ტაძარს“ ნიშნავს და ციხის მიმდებარედ მართლაცაა შემორჩენილი სხვადასხვა რელიგიური ნაგებობების ნაშთები, რომელთა მრავალფეროვნებაც მხარეში მცხოვრები ხალხების სიჭრელემ განაპირობა. არსებობს ვერსია, რომ ჰრამი თურქული ციხესიმაგრის სახელწოდებდან გაჩნდა და იჰრამის (Ihram) შემოკლებულ ვერსიას წარმოადგენს. კომპლექსის შემდგომი მოდერნიზაციის პროცესი მოიცავს მდიანრე დუნაიზე საკრუიზო ნავსაყუდელის მშენებლობას და ციხემდე მიმავალი ახალი, 15 კილომეტრის სიგრძის გზას. 

რამის ციხის მომავალში განსავითარებლად გამოცხადებულია ამბიციური გეგმები, როგორიცაა: საავტომობილო გზის მშენებლობა, რომელიც ციხესიმაგრე დააკავშირებს ქვეყნის დედაქალაქ ბელგრადთან; 150-ზე მეტი ყვავილის სახეობის დარგვა ციხეების მთელი კომპლექსის გარშემო; თითოეული კიბის გასწვრივ მოაჯირებისა და ღობეების მშენებლობა; ხიდების აღდგენა, რომლებიც კოშკებს აკავშირებდა; წრიული, მიწისზედა ბილიკის ხელახლა შექმნა; კომპიუტერიზებული პრეზენტაციები ციხესიმაგრეში ცხოვრების ძველ წესზე; იდუმალი კოშკის რეკონსტრუქცია.

## ლიტერატურა
* „Yugoslavia, Monuments of Art“ by Lazar Trifunovic, 1988, Belgrade

## სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:სერბეთის არქეოლოგიური ძეგლები
სტანისლავ ბონდარენკო

**სტანისლავ ბონდარენკო** (დ. 29 აგვისტო, 1987, ზაპოროჟიე, უკრაინის სსრ) — უკრაინელი ძიუდოისტი.. მონაწილეობა მიიღო 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე, მძიმე წონაში, +100კგ წონით კატეგორიაში, სადაც პირველ რაუნდში დამარცხდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო
კატეგორია:უკრაინელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნასაკირალის სერი

**ნასაკირალის სერი** — სერი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში. გაწოლილია მდინარეების სუფსისა და ნატანების ქვემო დინებებს შორის. აქვს განედური მიმართულება. იწყება შავი ზღვის სანაპიროს სიახლოვეს მთა იაკობით და მთავრდება აღმოსავლეთით ნასაკირალის მთით (205,1 მ). სიმაღლე ზღვის დონიდან 110–216 მ ფარგლებში. კალთები ძლიერაა დანაწევრებული მდინარეების სუფსისა და ნატანების მრავალრიცხოვანი მდინარეთა აუზით, აგრეთვე რამდენიმე მცირე ზღვისპირა მდინარით. სერის დასავლეთი ნაწილის ვიწრო და ღრმა რელიეფი წააგავს გურიის ქედის რელიეფს; ნასაკირალის სერის აღმოსავლეთი ნაწილი თავისი შედარებით დაბალი მდგომარეობით, განირჩევა დამრეცი რელიეფით. სერის ფარგლებშია მრავალი დასახლებული პუნქტი, მათ შორის: დაბა ქვედა ნასაკირალი, სოფლები ვაკე, ზედუბანი და სხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:გურიის მხარის ქედები
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ბელგრადი)

**თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი** ( / Muzej savremene umetnosti) — ხელოვნების მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს ბელგრადში, სერბეთში. 1958 წელს დაარსდა როგორც **თანამედროვე გალერეა**, რაც ამ ტიპის ერთ-ერთ პირველ მუზეუმად ქმნის მსოფლიოში. ამჟამინდელ შენობაში, ბელგრადის უშჩეს გარეუბანში მუზეუმი 1965 წელს გადაიტანეს. შენობა არის არქიტექტორების ივან ანტიჩისა და ივანკა რასპოპოვიჩის მცირეხნიანი თანამშრომლობის შედეგი, რომელიც ძალიან წარმატებული გამოდგა. ამ ორმა არქიტექტორმა ასევე შექმნა კრაგუიევაცში, შუმარიცეს მემორიალურ პარკში მდებარე 21 ოქტომბრის მუზეუმი. თანამედროვე ხოლოვნების მუზეუმის კოლექცია 35 000-ზე მეტ ნამუშევარს მოიცავს.

მუზეუმში შეგროვებული და გამოფენილია 1900 წლიდან სერბეთსა და იუგოსლავიაში წარმოებული ნამუშევრები. მუზეუმი ორგანიზებას უწევს თანამედროვე და თანამედროვე ხელოვნების საერთაშორისო გამოფენებს.

მუზეუმი სარემონტო სამუშაოების გამო 2007-დან 2017 წლამდე დახურული იყო. გახსნის ვადის ხშირად ცვლილებისდა მიუხედავად თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი 2017 წლის 20 ოქტომბერს ვიზიტორებისთვის კვლავ გაიხსნა.

## ისტორია
### მშენებლობა
მუზეუმის შენობა მდებარეობს მდინარეების სავასა და დუნაის შესართავთან, ნოვი-ბეოგრადის თემში, უშჩეს პარკში. მუზეუმის არქიტექტორები არიან ივან ანტიჩი და ივანკა რასპოპოვიჩი, რომლებმაც დიზაინი 1960 წელს შეიმუშავეს, მშენებლობა კი 1965 წლამდე გაგრძელდა. არქიტექტორებმა ოქტომბრის პრემია მიიღეს ბელგრადის ქალაქის ადმინისტრაციისაგან 1965 წლის 20 ოქტომბერს, მუზეუმის გახსნის დღესვე.

მისი ფორმის, არქიტექტურისა და ადგილმდებარეობის გამო თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის შენობას ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც „შესართავის კრისტალს“

### 2007-2017 წლების რესტავრაცია
როდესაც მუზეუმის შენობის განახლებაზე მოლაპარაკებები პირველად 2000-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო, შენობის არქიტექტორები, ანტიჩ და რასპოპოვიჩ ისევ ცოცხლები იყვნენ. ამასთან, ანტიჩი გარდაიცვალა 2005 წელს, რასპოპოვიჩი კი 2015 წელს. რაზეც აშკარად მოქმედებდა ის ფაქტი, რომ პროექტზე მომუშავეები მის დასრულებას რაც შეიძლება ჩქარა ცდილობდნენ. პირველი კომპანია, რომელიც სამშენებლო სამუშაოების შესასრულებლად აირჩიეს, იყო „მონტერა“ (Montera). კომპანიამ მუშაობა გაკოტრების გამო შეწყვიტა, რის გამოც რემონტი წლების განმავლობაში გაიწელა. 2014 წლის შემდეგი საჯარო ტენდერის დროს, რომელიც მიზნად ისახავდა სპეციალურად სახურავზე მუშაობას, გაიმარჯვა კომპანია „იედინსტვომ“ (Jedinstvo). შემდეგ ტენდერშიც ამავე კომპანიამ გაიმარჯვა, მიუხედავად იმისა რომ შეთავაზებული ფასი ყველაზე მაღალი იყო. კულტურის სამინისტრო, რომელსაც იმ დროს ივან ტასოვაცი ხელმძღვანელობდა, ამტკიცებდა, რომ უნდა შერჩეულიყო ყველაზე დაბალბიუჯეტიანი კომპანია, როგორიცაა „მოდულორი“ (Modulor). შედეგად, მუზეუმის დირექტორი იოვან დესპოტოვიჩი გაათავისუფლეს, ტენდერში გამარჯვებულად კი „თერმოინჟენიერინგი“ (Termoinženjering) გამოაცხადეს. მათ დაასრულეს მთელი რეკონსტრუქცია და სახურავი მეორედ გაარემონტეს. მიუხედავად ამისა, უკვე 2018 წლის ივლისში განახლებულმა სახურავმა წვიმის დროს გაჟონვა დაიწყო.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის მუზეუმები
კატეგორია:XX საუკუნის არქიტექტურა
ბასტანი

**ბასტანი** (; ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ნავარის პროვინციის ბასტანის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 373,55 კმ². მოსახლეობა — 7850 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ნავარის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ბასტანის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ნავარის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ნავარის ქალაქები
შაბაგიში

**შაბაგიში** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 581 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 9 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (49%). სოფლის მოსახლეობის 45%-ს ბაშკირები შეადგენენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:კუიურგაზის რაიონის სოფლები
Locomotiv GT

**Locomotiv GT** — უნგრული როკ-ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა 1971 წელს ქალაქ ბუდაპეშტში.

## დისკოგრაფია 
### სტუდიური ალბომები 
* *Locomotiv GT* (1971)
* *Ringasd el magad* (1972)
* *Bummm!* (1973)
* *Mindig magasabbra* (1975)
* *Locomotiv GT V* (1976)
* *Zene - Mindenki Másképp csinálja* (1977)
* *Mindenki* (1978)
* *Loksi* (1980)
* *Locomotiv GT X* (1982)
* *Ellenfél nélkül* (1984)
* *424 - Mozdonyopera* (1997)
* *A fiúk a kocsmába mentek* (2002)

### საკონცერტო ალბომები 
* *Locomotiv GT in Warsaw* (1975)
* *Kisstadion ’80* (1980)
* *Azalbummm* (1983)
* *Búcsúkoncert* (1992)

## რესურსები ინტერნეტში 
* .
კატეგორია:უნგრული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:1971 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:პროგრესული როკ-ჯგუფები
თავსახნისი

**თავსახნისი** — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში. 

მდებარეობს არსიანის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ შტოქედ — შერთულის ქედზე, მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა შენაკადის — ჩირუხისწყლის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2597 მ. აგებულია ნეოგენური ვულკანოგენური ქანებით (გოდერძის წყება). თავსახნისის სამხრეთი და აღმოსავლეთი კალთები დამრეცია, დანარჩენი — ციცაბო. დაფარულია სუბალპური ბალახეულით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
ზანა

**ზანა** — მდინარე საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მდინარე ხობისწყლის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 42 კმ, აუზის ფართობი 69,7 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები ზაფხულ-შემოდგომაზე. უერთდება 60-მდე შენაკადი, რომელთა ჯამური სიგრძეა 86 კმ. საშუალო წლიური ხარჯი 2,9 მ³/წმ. მდინარის ხეობაშია ნაზოდელავოს მღვიმე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მდინარეები
თამარ დედოფლის მღვიმე

**თამარ დედოფლის მღვიმე** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქორთის მახლობლად. მდებარეობს ფოცხვრევის ქედის დასავლეთ კლდოვან ფერდობზე. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. მღვიმე იწყება ვრცელი გუმბათოვანი დარბაზით, რომელსაც 8 მ სიგანის კარნიზი აქვს გადმოხურული. მღვიმის წინ ამოშენებულია 4 მ სიგანის, 0,8 მ სიმაღლის დუღაბის კედელი სამზერებითა და სარკმლით. ნაგებობიდან მარჯვნივ, 15 მეტრზე, ბუნებრივი პატარა მღვიმეა (2×12×12 მ³), რომელსაც ხელოვნური დამუშავების კვალი ეტყობა. პირველი ცნობა თამარ დედოფლის მღვიმის შე­სა­ხებ (თუმცა ლეგენდის ხასიათისა) ეკუთვნის ცნობილ ­ქართველ მოღვაწეს ივანე მაჩაბელს. XX საუკუნის 80-იან წლებში მღვიმე შეისწავლა ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის სპელეოექსპედიციამ.

## ლიტერატურა
* ტატაშიძე ზ., წიქარიშვი­ლი კ., ჯიშკარიანი ჯ., საქარ­თვე­ლოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 2009.

კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მღვიმეები
თეკალი (მთა)

**თეკალი** — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ლეჩხუმის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3044 მ. აგებულია ბაიოსური ფიქლებით, ქვიშაქვებითა და ტუფ-ბრექჩიებით. თეკალის თხემის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი სუსტად მოვაკებულია და მის ზედაპირზე ორი პატარა ტბა მდებარეობს. 1900 მ სიმაღლემდე შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით, უფრო მაღლა სუბალპური და ალპური მდელოებია.

## სქოლიო
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
თეკალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**თეკალი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* თეკალი — სოფელი საქართველოში
* თეკალი — მთა საქართველოში
თაროკლდის მღვიმე

**თაროკლდის მღვიმე**, **რაჭველების მღვიმე** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ზოდის მიდამოებში, ზღვის დონიდან 485 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ კირქვებში. მღვიმეში შესასვლელი (სიმაღლე 10 მ, სიგანე 14 მ) მდინარე ჯრუჭულის (ყვირილის ­მარჯვენა შენაკადი) ­მარჯვენა ფერდობზეა, მდინარის კალაპოტიდან 70 მ სიმაღლეზე. თაროკლდის მღვიმე სუბჰორიზონტული ციკლგავლილი, დერეფნული ტიპის სიღრუეა (ჯამური სიგრძე 810 მ, ფსკერის ფართობი 2700 მ², საერთო მოცულობა 7400 მ³). ქიმიური ნალექებიდან გვხვდება მცირე ზომის სტალაქტიტ-სტალაგმიტები, კალციტის მოფარდაგებანი. მიკვლეულია ზედა პალეოლითის ადრინდელი საფეხურის კლდოვანი ეხი. 1917 აღმოაჩინა და მცირე ძიება ჩაატარა ს. კრუკოვსკიმ. მასალა პირველად შეისწავლა ს. ზამიატნინმა. ნაპოვნია ქვის მრავალნაირი იარაღი (ნუკლეუსები, მასიურ ანატკეცებზე ნაკეთები საჭრისები, საფხეკები, ზურგდაბლაგვებული და რეტუშირებული მიკროლითური ფირფიტები, მუსტიეური ხანის წვეტანები, ორმხრივ დამუშავებული იარაღი და ანატკეცები), აგრეთვე ძვლის იარაღის 2 ფრაგმენტი. მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.

## ლიტერატურა
* ტატაშიძე ზ., წიქარიშვი­ლი კ., ჯიშკარიანი ჯ., საქარ­თვე­ლოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 2009.
*

კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის მღვიმეები
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
თურჩუს ქვაბული

**თურჩუს ქვაბული**, **თურჩუს პოლიე** — ქვაბული საქართველოში, ხონის მუნიციპალიტეტში, ასხის მასივის სამხრეთ კალთაზე, სოფელ ზედა გორდის ჩრდილოეთით. ქვაბულის სიგრძეა 3 კმ, სიგანე 2 კმ. აგებულია ცარცული და გადოლომიტებული კირქვებით. თურჩუს ქვაბულის ფსკერზე გაედინება პატარა მდინარე თურჩუ, რომელიც ქვაბულის სამხრეთ ნაწილში კარსტულ სიღრუეებში იკარგება, შემდეგ კვლავ ზედაპირზე გამოდის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ქვაბულები
იაილო

**იაილო** — მთა საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, წალკის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბედენის ქედის ჩრდილოეთ განშტოებაზე, წალკის წყალსაცავის აღმოსავლეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1951 მ. აგებულია ნეოგენური და მეოთხეული ლავებით. კალთები შემოსილია ფოთლოვანი ტყით. თხემზე მეორეული მდელოებია.

## სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მთები
თვალთხევი

**თვალთხევი** — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, მდინარე ივრის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 14,2 კმ მდინარის აუზის ფართობი 38,1 კმ². სათავეს იღებს გომბორის ქედის სამხრეთ კალთაზე. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები – შემოდგომაზე, ზამთარში წყალმცირეა. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 0,3 მ³/წმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ივრის შენაკადები
კაპრებისმთა

**კაპრებისმთა**, **კაპრების-ბოსელი** — მთა საქართველოში, იმერეთის მხარის საჩხერისა და შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ლიხის ქედზე, მდინარე სურამულის ­მარცხენა შენაკადის — ჭერათხევის ზემოწელში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1182,7 მ. აგებულია იურული პორ­ფი­რიტული წყებისაგან. აქვს მოვაკებული წვერი და დამრეცი კალთები. აღმოსავლეთი და სამხრეთი კალთები შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით, მთის წვერი — მდელოს ბალახეულით.

## სქოლიო
კატეგორია:იმერეთის მხარის მთები
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
ილუზია-თოვლიან-მეჟენის მღვიმური სისტემა

**ილუზია-თოვლიან-მეჟენის მღვიმური სისტემა** — კარსტული უფსკრული საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის კირქვული მასივის ეგრეთ წოდებულ „გამყოფ შტოქედზე“, ზღვის დონიდან 1960–2000–2390 მ-ზე. მორფომეტრიული მონაცემებით შედის საქართველოს 1000 მ-ზე ღრმა კარსტული უფსკრულების პირველ ათეულში. გამომუშავებულია ზედაიურული და ქვედაცარცული ასაკის კირქვების, გადოლომიტებული კირქვებისა და შეცემენტებული კონგლომერატების წყებებში. მღვი­მური სისტემის ჯამური სიღრმეა 1760 მ, სიგრძე 24 080 მ, ფსკერის ფართობი 150 000 მ², საერთო მოცულობა 2 000 000 მ³.

თოვლიანი უფსკრულის ძირითადი მაგისტრალი ხუთი დიდი გალერეისგან შედგება, რომლებიც, თავის მხრივ, რიგ განშტოებებს შეიცავს. მღვიმის ყველაზე დიდ დარბაზს წარმოადგენს ზედაპირიდან 1300 მ სიღრმეზე მდებარე „იქს“ დარბაზი, რომლის სიგრძეა 220 მ, სიგანე 70 მ, ხოლო სიმაღლე 50 მ-ს აღემატება.

მეჟენის უფსკრული შედგება მკვეთრად გამოხატული ვერტიკალური და ჰორიზონტული ნაწილებისგან, რომლებიც ერთმანეთს მოკლე დერეფნებით უკავშირდება. თოვლიანი და მეჟენის უფსკრულები ერთმანეთს ჩასასვლელიდან 630 მ სიღრმეზე უერთდება, 410 მ-ით მაღლა მდებარე უფსკრული „ილუზია“ თოვლიან-მეჟენს შეუერთდა, რითაც მღვიმური სისტემის ჯამურმა სიღრმემ 1753 მ შეადგინა და მსოფლიოს უღრმეს უფსკრულთა სიაში მე-2 ად­გილ­ზე გადაინაცვლა. ამჟამად თოვლიანი უფსკრული 1760 მ სიღრმით მსოფლიოს უღრმეს უფსკრულთა სიაში მე-4 ადგილზეა.

მღვიმურ სისტემაში არის ნაირგვარი სტალაქტიტ-სტალაგმიტები, ტრავერტინები, ჰელიქტიტები, მღვიმური თოვლი. მიწისქვეშა მყინვარის ფართობი 6000 მ²-ს აღწევს. სისტემაში გაედინება მიწისქვეშა ნაკადი მრავალრიცხოვანი შენაკადებით, რომელთაც დონეების ძლიერი რყევა ახასიათებთ. სხვა­და­სხვა მონაკვეთებში ბინადრობენ ობობები, მრავალფეხიანები და სხვა. მღვიმური სისტემა აღმოჩენილია მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სპელეორაზმის მიერ 1971 წელს. შესწავლასა და გამოკვლე­ვაში სხვადასხვა წლებში მონაწილეობდნენ რუსი და ევროპელი გამოცდილი სპელეორაზმები.

## ლიტერატურა
* ტატაშიძე ზ., წიქარიშვილი კ., ჯიშკარიანი ჯ., საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ., 2009.

კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მღვიმეები