open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბილ კლინტონი

**უილიამ ჯეფერსონ „ბილ“ კლინტონი** (ინგლ. William Jefferson "Bill" Clinton, დაბ. William Jefferson Blythe III ; დ. 19 აგვისტო, 1946) — აშშ-ის 42-ე პრეზიდენტი (1993-2001) დემოკრატიული პარტიიდან. იგი აშშ-ის პირველი პრეზიდენტი იყო, ვინც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ დაიბადა. მისი მეუღლეა ჰილარი კლინტონი, აშშ-ის 67-ე სახელმწიფო მდივანი.

კლინტონმა ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი, ოქსფორდის საუნივერსიტეტო კოლეჯი და იელის სამართლის სკოლა დაამთავრა. იგი 12 წელი მსახურობდა როგორც არკანზასის 40-ე და 42-ე გუბერნატორი. 1992 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მან მოქმედი პრეზიდენტი ჯორჯ ბუში დაამარცხა.

პრეზიდენტის რანგში კლინტონმა ჩრდილოეთ ამერიკის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებას დაუჭირა მხარი და სოციალური უზრუნველყოფის რეფორმა (welfare reform) განახორციელა. მან წარუმატებლად სცადა ჯანმრთელობის დაცვის რეფორმის (health care reform) გატარება, რომელიც კონგრესის წინააღმდეგობის გამო ვერ განხორციელდა. მისი პრეზიდენტობისას აშშ-ის ეკონომიკა სწრაფი ტემპით ვითარდებოდა, მაღალი ტექნოლოგიების სექტორი ძალიან განვითარდა და უმუშევრობა მინიმალური იყო. 1996 წელს კლინტონი მეორე ვადით აირჩიეს პრეზიდენტად. მეორე ვადის დროს ლევინსკის სკანდალის გამო წარმომადგენელთა პალატამ მისი იმპიჩმენტის პროცედურა დაიწყო, მაგრამ სენატმა ის გაამართლა. მისი მმართველობისას ნატო-მ 1995 წელს ბოსნია-ჰერცეგოვინის და 1999 წელს იუგოსლავიის დაბომბვის ოპერაციები განახორციელა, ასევე ნატო-ში ყოფილი კომუნისტური ქვეყნების მიღება დაიწყო. იგი ფრანკლინ რუზველტის შემდეგ პირველი დემოკრატი პრეზიდენტი იყო, ვინც პოსტზე ორი სრული ვადა გაატარა.

თანამდებობის დატოვების დროს კლინტონის ნდობის რეიტინგი 66 % იყო, რაც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ პოსტიდან მიმავალი პრეზიდენტის ყველაზე მაღალი რეიტინგია. პრეზიდენტობის შემდეგ ის აქტიურ საზოგადოებრივ საქმიანობას ეწევა, 2004 წელს ავტობიოგრაფიული წიგნი გამოსცა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* White House biography 
* Clinton Presidential Materials Project  Archive of press releases and transcripts of speeches from the administration.
* Clinton Presidential Library official website
* Clinton School of Public Service

კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები
კატეგორია:არკანზასის გუბერნატორები
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საკათედრო ტაძარი

**საკათედრო ტაძარი** — ქრისტიანულ სამყაროში ქვეყნის, რეგიონის ან ქალაქის მთავარი ტაძარი. ფორმალურად, კათედრალურად ითვლება ტაძარი, რომელშიც განთავსებულია საეპისკოპო კათედრა და სადაც ჩვეულებრივ ეპისკოპოსი მსახურობს.

## გალერეა

Cathedral square Santiago de Compostela.jpg|სანტიაგო დე კომპოსტელას საკათედრო ტაძარი, ესპანეთი
Chartres_Cathedral.jpg|შარტრის საკათედრო ტაძარი, საფრანგეთი
Sydney_StMaryCathedral_perspective.JPG|სიდნეის ღვთისმშობლის საკათედრო ტაძარი, ავსტრალია
Cathedrale-saint-etienne-metz-de-place-prefecture.jpg|მეცის საკათედრო ტაძარი, საფრანგეთი
Strasbourg_Cathedral_Exterior_-_Diliff.jpg|სტრასბურის საკათედრო ტაძარი, საფრანგეთი

## იხილეთ აგრეთვე 
*ბაზილიკა

## ლიტერატურა 
* Paul Johnson. *British Cathedrals*. London: Weidenfeld & Nicolson, 1980. .
* Carl F. Barnes, Jr. "Cathedral". In: Joseph Strayer, ed. *Dictionary of the Middle Ages*. New York: Scribner’s, 1938. Vol. III. pp.&nbsp;191–92.
* Richard Utz. "The Medieval Cathedral: From Spiritual Site to National Super-Signifier". ''The Year's Work in Medievalism* 15 (2001), 127–31.
* André Vauchez. "La cathédrale". In: Pierre Nora, ed. *Les Lieux de Mémoire.'' Paris: Gallimard, 1997. Vol. III. pp.&nbsp;3122–34.

კატეგორია:ქრისტიანული არქიტექტურა
კატეგორია:ტაძრები
კატეგორია:ეკლესიოლოგია
ასირიოლოგია

**ასირიოლოგია** — ძველი შუამდინარეთის შემსწავლელი მეცნიერება. ასირიოლოგია ფართო გაგებით, შეისწავლის ყველა იმ ძველაღმოსავლელი ხალხის ენას, კულტურას, ისტორიას, რომელიც ლურსმულ დამწერლობას იყენებდა. განსაკუთრებით, ასურეთის, ბაბილონისა და მათი წინამორბედის, შუმერის, ისტორიასა და კულტურას. ასირიოლოგიის, როგორც მეცნიერების, დაბადების თარიღად მიჩნეულია 1857 წელი.

XIX საუკუნის შუახანებში რამდენიმე მეცნიერი აცხადებდა პრეტენზიას ლურსმული დამწერლობის წაკითხვაზე, მაგრამ სამეცნიერო საზოგადოება ეჭვის თვალით უცქერდა ამ განცხადებებს. 1857 წელს ლონდონის სამეფო სააზიო საზოგადოებამ ოთხ სხვადასხვა მეცნიერს - ჰინქსს, ოპერტს, ფოქსტილბოტს, როულინსონს, რომლებიც ლურსმულის წაკითხვას იჩემებდნენ, სამი დღის ვადაში წასაკითხად გადასცა იმ ხანებში აღმოჩენილი ვრცელი ლურსმული ტექსტი (ასურეთის მეფე ტიგლათფილესერ I-ის მატიანე - მისი ე.წ. „წარწერა პრიზმაზე“). ოთხივემ ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად ტექსტი დაახლოებით ერთნაირად წაიკითხა. სამეცნიერო საზოგადოებამ ამით აღიარა, რომ ლურსმული დამწერლობა ჭეშმარიტად ამოკითხული ყოფილა. ამ ფაქტმა საფუძველი ჩაუყარა ასირიოლოგიის, როგორც მეცნიერების, ჩამოყალიბებას.

## იხილეთ აგრეთვე
*ირანისტიკა
*ეგვიპტოლოგია

## წყარო
*The Sumerians: Their History, Culture, and Character, by Samule Noah Kramer, University of Chicago Press, 1963

*
ტიბეტური ენა

**ტიბეტური ენა** (ტიბ. བོད་སྐད་ Bod skad, Bhö kä ) — ტიბეტელების ენა. გავრცელებულია ჩინეთში ტიბეტის ავტონომიურ რეგიონსა და სხვა რაიონებში, აგრეთვე ინდოეთში, ნეპალში და ბჰუტანში.

განეკუთვნება ჩინურ-ტიბეტური ენების ტიბეტურ-ბირმულ შტოს. 

კატეგორია:ტიბეტური ენა
ბიგასებრნი

**ბიგასებრნი** (Soricidae) — ოჯახი მწერიჭამიების რიგისა. განეკუთვნება ყველაზე პატარა ძუძუმწოვრები. სხეული შემოსილი აქვთ ნაზი ბალნით. გავრცელებული არიან ევროპაში, აზიაში, აფრიკაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, სამხრეთ ამერიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. უმეტესად მწერებითა და მათი მატლებით იკვებებიან. ოჯახში 25 გვარია. საქართველოში 9 სახეობაა გავრცელებული, რომელთაგან მნიშვნელოვანია ჩვეულებრივი ბიგა (Sorex araneus), წყლის ბიგა, კბილთეთრა, ფუღუ და სხვა. 

ბიგასებრნი ანადგურებენ მავნე მწერებს, რითაც სარგებლობა მოაქვთ სოფლის მეურნეობისათვის. ბიგასს ისეთი ინტენსიური ნივთერებათა ცვლა აქვს, რომ თუ 4 ზაათზე მეტ ხანს უჭმელად დარჩა, შეიძლება მოკვდეს კიდეც. 

ბიგას ფერდებზე საგანგებო ჯირკვლები აქვს, რომლებიც მყრალ სუნს გამოსცემს, ამიტომ მტაცებელი ძუძუმწოვრები, მაგალითად, კატა და კვერნა, გვერდს უვლიან. სამაგიეროდ ფრინველებს სუსტი ყნოსვა აქვთ, ამიტომ ბიგა ხშირად ხდება ბუებისა და მონადირე ფრინველების მსხვერპლი.
## ლიტერატურა
*
კატეგორია:ევროპის ძუძუმწოვრები
ბიდარის ხეობა

**ბიდარის ხეობა** — ხეობა ჯვრის უღელტეხილის ჩრდილოეთ კალთაზე. შუა ნაწილში ვიწროა და ძლიერ დაქანებული, გამოზიდვის კონუსით შეჭრილია თერგის ხეობაში სოფელ კობთან. მდიდარია ჰიდროკარბონატული უხვდებიტიანი მინერალური წყაროებით. ბევრი მათგანი კიროვან ტუფებს ილექავს. ბიდარის ხეობა მაღალმთიანი კლიმატის ზონაშია, იცის ხანგრძლივი თოვლიანი ზამთარი, ხანმოკლე ზაფხული, უხვი ატმოსფერული ნალექები. ხეობის ფერდობებზე ალპური და სუბალპური მდელოებია. ზოგან დეკიანებია გავრცელებული.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ხეობები
ბიეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბიეთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბიეთი — ტაძარი ახალციხის მუნიციპალიტეტში
* ბიეთი — სოფელი გორის მუნიციპალიტეტში
ურმას პაეტი

**ურმას პაეტი** (; დ. 20 აპრილი, 1974, ტალინი) — ესტონელი პოლიტიკოსი,  ევროპის პარლამენტის წევრი 2014 წლიდან.  ესტონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი 2005-2014 წლებში. რეფორმის პარტიის წევრი.

დაიბადა ტალინში. 1996 წელს დაამთავრა ტარტუს უნივერსიტეტი პოლიტოლოგის სპეციალობით. ამავე წელს გაიარა საერთაშორისო ურთიერთობების სამაგისტრო პროგრამა ოსლოში. 2003-2005 წლებში ესტონეთის კულტურის მინისტრია. 2005 წლიდან ანდრუს ანსიპის მთავრობაში საგარეო საქმეთა მინისტრია. 

საუბრობს ესტონურ, ინგლისურ, რუსულ, გერმანულ და ფინურ ენებზე. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Foreign Minister's Homepage 
*Urmas Paet at Estonian Reform Party's website 

კატეგორია:ესტონელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:ესტონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ტალინში დაბადებულები
ბიგნონიასებრნი

მინი|220პქ|Amphitecna macrophylla
**ბიგნონიასებრნი** () — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ახლოსაა შავწამალასებრთა ოჯახთან. ხეები, ბუჩქები და ლიანებია, იშვიათად ბალახი. ორსქესიანი ყვავილები საგველასებრ ან ქოლგისებრ ყვავილედებად არის შეკრებილი. ნაყოფი კოლოფია. 

შეიცავს დაახლოებით 120 გვარსა და 800 სახეობას, რომელიც ძირითადად გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. საქართველოში ველური ფორმები არ გვხვდება. 

კულტივირებულია დიდი ზომის ხე კატალპა (), ხვიარა ბუჩქი ვაზისტანა (), ზოგიერთი სახეობა იძლევა ძვირფას მერქანს — ე. წ. პალისანდრის ხეს.

## ლიტერატურა
*
ბივა

**ბივა** (; *ბივა-კო*) — უდიდესი ტბა იაპონიაში, მდებარეობს კუნძულ ჰონსიუზე, მთათაშორის ტექტონიკურ ქვაბულში. ფართობი — 716 კმ². სიგრძე — 63 კმ, სიგანე — 20 კმ, სიღრმე — 95 მ-მდე. დასავლეთი სანაპირო მაღალია, აღმოსავლეთი — დაბალი. მდინარე იოდო ბივას აკავშირებს ოსაკის ყურესთან, სანაოსნო არხები — ქალაქ ოსაკასთან და კიოტოსთან. სანაოსნოა. განვითარებულია ტურიზმი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ბილინგვა

[მინიატიურა|[როზეტის ქვა ერთი და იმავე შინაარსის ეგვიპტური და ძველი ბერძნული ტექსტებით, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელი გახდა ეგვიპტური იეროგლიფების გაშიფვრა.]]
**ბილინგვა** (ბი... და ლათ. lingus — ენა) — ერთი და იმავე შინაარსის შემცველი ორენოვანი ტექსტი, შესრულებული უპირატესად მყარ მასალაზე (ქვა, თიხის ფირფიტა). ბილინგვის მნიშვნელობა დიდია არა მარტო წარწერაში დადასტურებული საინტერესო ისტორიული ცნობების მოწოდების მხრივ, არამედ რომელიმე უცნობი ენის ამოსაცნობად და დამწერლობის გასაშიფრავად. მეცნიერებას უდიდესი სამსახური გაუწია როზეტის ქვამ (ეგვიპტურ-ბერძნული ბილინგვა; ეგვიპტური ტექსტი შესრულებულია ორი — იეროგლიფური და დემოტიკური დამწერლობით. გაშიფრა ჟან-ფრანსუა შამპოლიონმა). სამ ენაზე შესრულებულ წარწერას *ტრილინგვას* უწოდებენ. მაგალითად, ბეჰისთუნის წარწერა (ძვ. სპარსულ-ელამურ-ბაბილონური).

## იხილეთ აგრეთვე 
* არმაზის ბილინგვა
## ლიტერატურა
კატეგორია:მრავალენოვანი ტექსტები
კატეგორია:წარწერები
ბიზონი

**ბიზონი**, **ამერიკული ბიზონი** () — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა. გვხვდება ჩრდილოეთ ამერიკაში. ბიზონთა უმრავლესობა ცხოვრობს ველებზე, იშვიათად ტყეში (ტყის ბიზონი — Bison bison athabascae კანადაში). ასაკოვანი ხარის სხეულის სიგრძე 3 მ აღწევს, წონა 1 ტ-მდე. ფური შედარებით მცირე ზომისაა. ბიზონს ამობურცული ნიდაო აქვს. სხეულის წინა ნაწილი შემოსილია გრძელი მატყლით, რომელიც თავსა და კისერზე შესამჩნევ ფაფარს ქმნის. ამერიკის აღმოჩენისას ბიზონების რაოდენობა 30-60 მლნ. აღწევდა. მტაცებლური ნადირობის შედეგად მათმა რაოდენობამ სწრაფად იკლო და უკვე 1870 წელს 5,5 მლნ-მდე შემცირდა. XIX საუკუნის დამლევისათვის კი მხოლოდ 800 ცხოველიღა იყო გადარჩენილი. ისინი მოათავსეს ნაკრძალებში. ამჟამად ბიზონების საერთო რაოდენობა რამდენიმე ათეული ათასია. უმრავლესობა დაცულია იელოუსტონის პარკში (აშშ), ხოლო ნაწილი — ვუდ-ბუფალოს ნაკრძალში (კანადა). ბიზონის მაკეობა გრძელდება 9 თვეს. იგებს ერთ ხბოს. ბიზონი ადვილად ეჯვარება დომბას და იძლევა შთამომავლობის მომცემ ჰიბრიდს — დომბა-ბიზონს. ბიზონისა და დომბას ჰიბრიდიზაციის ცდებს წარმატებით ატარებენ ასკანია-ნოვაში, ზოგიერთ ზოოპარკში. ბიზონი ცოცხლობს 20-25 წლამდე.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ბიზონები
იმედი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი  **იმედი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*  იმედი — დადებითი ემოცია
*  იმედი — ქართველი ხალხოსნების ჟურნალი
*  იმედი — ქართველი ხალხოსნების გაზეთი
*  იმედი —  ტელეკომპანია
ბინქარანი

**ბინქარანი** — მცხეთის „ეპისკოპოსი ცეცხლის-მსახურთა“ (სპარსულად გამოითქმის როგორც მობედინ-მობედანი) V საუკუნის II ნახევარში. ირანის ხელისუფლებმა გამოგზავნეს ქართლში ცეცხლთაყვანისმცემლობის (მაზდეანობის) გასავრცელებლად. ბინქარანსა და მის ხელქვეით მოგვებს მრავალი ქართველი გადაუბირებიათ. V საუკუნის 80-იან წლებში ირანთა წინააღმდეგ ქართლის აჯანყების დროს ბინქარანი ვახტანგ გორგასალმა დააპატიმრა. იგი საპყრობილიდან გაიქცა და სიკვდილით დასჯას გადარჩა, მისი ხელქვეითი მოგვები კი ზოგი ამოწყვიტეს, ზოგი გააძევეს. ბინქარანი მოკვდა ქართლის საზღვართან, როდესაც ირანის ჯარს წინ მოუძღოდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
ბრილიანტის ხელი

**ბრილიანტის ხელი** () — საბჭოთა კომედიური ფილმი. გადაღებულია 1968 წელს რეჟისორ ლეონიდ გაიდაის მიერ. მთავარ როლებს ასრულებენ იური ნიკულინი, ანდრეი მირონოვი და ანატოლი პაპანოვი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:ლეონიდ გაიდაის ფილმები
კატეგორია:1968 წლის ფილმები
კატეგორია:რუსულენოვანი ფილმები
კატეგორია:კომედიური ფილმები
ბილურთა

**ბილურთა** — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ლიხის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2166 მ. აგებულია შუაირული პორფირიტებით. სამხრეთი და აღმოსავლეთი კალთები ციცაბოა, დასავლეთი — დამრეცი. ქვედა კალთები შემოსილია წიფლნარით, მწვერვალზე — სუბალპური მდელოებია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
ოპერაცია „Ы“ და შურიკის სხვა თავგადასავლები

**ოპერაცია „Ы“ და შურიკის სხვა თავგადასავლები** () — საბჭოთა კომედიური ჟანრის მხატვრული ფილმი, გადაღებული 1965 წელს რეჟისორ ლეონიდ გაიდაის მიერ.

ფილმი აერთიანებს სამ ნოველას: „Напарник“ (თანამონაწილე), „Наваждение“ (ცდომილება) და „Операция „Ы“ (ოპერაცია „Ы“). მთავარი პერსონაჟია სტუდენტი შურიკი, რომელსაც ალექსანდრე დემიანენკო განასახიერებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*.
*.
*მუსიკა ფილმიდან ოპერაცია "Ы" და შურიკის სხვა თავგადასავლები

კატეგორია:ლეონიდ გაიდაის ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:კომედიური ფილმები
კატეგორია:1965 წლის ფილმები
კატეგორია:რუსულენოვანი ფილმები
კავკასიელი ტყვე ქალი, ანუ შურიკის ახალი თავგადასავლები

**კავკასიელი ტყვე ქალი, ანუ შურიკის ახალი თავგადასავლები** () — რეჟისორ ლეონიდ გაიდაის ფილმი, გადაღებული 1966 წელს. ეს არის რიგით მეორე ფილმი პერსონაჟ შურიკის მონაწილეობით და უკანასკნელი, რომელშიც მონაწილეობს სამეული, მსახიობების გიორგი ვიცინის, იური ნიკულინისა და ევგენი მორგუნოვის სახით.  ფილმის პრემიერა გაიმართა მოსკოვში, 1967 წლის 3 აპრილს.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ლეონიდ გაიდაის ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:კომედიური ფილმები
კატეგორია:1966 წლის ფილმები
კატეგორია:რუსულენოვანი ფილმები
ჩეკა

thumb|ჩეკა-კაგებეს სიმბოლო
**ჩეკა** ( საგანგებო კომისია) — პირველი საბჭოთა სახელმწიფო უშიშროების სამსახური. დაარსდა 1917 წლის 20 დეკემბერს ლენინის განკარგულებით. მის პირველ ხელმძღვანელად დაინიშნა ფელიქს ძერჟინსკი. 1922 წელს მნიშვნელოვანი რეორგანიზაცია განიცადა.

ტრადიციულად ჩეკას პირველ საბჭოთა საიდუმლო პოლიციას უწოდებდნენ, თუმცა მის ფუნქციასა და მოქმედებაში რაიმე საიდუმლო არ ყოფილა და უფრო რევოლუციური ტრიბუნალის დამხმარე ორგანოდ მოიაზრებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ჩეკა 
*ჩეკას ჩამოყალიბება 

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია
კატეგორია:სადაზვერვო სამსახურები
კატეგორია:რუსული სიტყვები და ფრაზები
ლურჯი ხიდი (სანქტ-პეტერბურგი)

thumb|350px|ლურჯი ხიდი
**ლურჯი ხიდი** () — 97,3 მ სიგანის ხიდი მდინარე მოიკაზე სანქტ-პეტერბუგრში, რუსეთი. ქალაქისა და, ზოგიერთი მოსაზრებით, მსოფლიოს ყველაზე განიერ ხიდად ითვლება, თუმცა გინესის რეკორდების წიგნში ამ პარამეტრით შეტანილი არ არის.

ლურჯი ხიდი მარიის სასახლის წინ მდებარეობს წმინდა ისააკის მოედანზე ქალაქის ისტორიულ ცენტრში. პირველი ჭედური ლითონის ხიდი ამ ადგილას 1805 წელს შეიქმნა არქიტექტორ უილიამ ჰესტეს პროექტით და 1818 წელს დამონტაჟდა. ხიდი ერთფრთიანი იყო, ქვის საყრდენები ჰქონდა და 41 მ სიგანის იყო. 1842-44 წლებში ხიდი გაფართოვდა ჩრდილოეთისკენ მის დღევანდელ ზომამდე და იმავე სიგანის გახდა რაც მიმდებარე ისააკის მოედანია.  ამჟამად ხიდის უმეტესი ნაწილი ავტოსადგომს უჭირავს.

ხიდის სახელი მე-XIX საუკუნის ტრადიციიდან მომდინარეობს, როდესაც ხიდებს მდ. მოიკაზე ფერად კოდებს აკუთვნებდნენ. სხვა ფერადი ხიდების მსგავსად, ლურჯმა ხიდმა სახელი მისი გვერდების შეფერილობის გამო მიიღო. ამჟამად მხოლოდ ოთხი ფერადი ხიდია შემორჩენილი — ლურჯი, წითელი, მწვანე  და ყვითელი ხიდი. სამმა საწყისი სახელი შეინარჩუნა, ყვითელ ხიდს კი პევჩესკი ხიდი დაარქვეს.

## იხილეთ აგრეთვე
*სანქტ-პეტერბურგის ხიდები

## ლიტერატურა
*იური ვლადიმიროვიჩ ნოვიკოვ *და სხვები*, *მოსტი ი ნაბერეჟნიე ლენინგრადა*, ლენიზდატ : სანქტ-პეტერბურგი (რუსეთი), ISBN 5-289-00690-7
*მიხაილ სამოილოვიჩ ბუნინ, *მოსტი ლენინგრადა: ოჩერკი ისტორიი არხიტეკტური მოსტოვ პეტერბურგა-პეტროგრადა-ლენინგრადა*, ლენინგრად: სტროიიზდატ, 1986.

 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
მარიის სასახლე (მრავალმნიშვნელოვანი)

ამ სახელწოდებით რამდენიმე სასახლე არსებობს:

*მარიის სასახლე — სანქტ-პეტერბურგში, რუსეთი.
*მარიის სასახლე — კიევში, უკრაინა.
ლეონიდ გაიდაი

**ლეონიდ იობის ძე გაიდაი** (; დ. 30 იანვარი, 1923, სვობოდნი, ამურის გუბერნია, სსრკ ― გ. 19 ნოემბერი, 1993, მოსკოვი) — საბჭოთა და რუსი კინორეჟისორი, სცენარისტი, მსახიობი. სსრკ სახალხო არტისტი (1989).

## ფილმოგრაფია 
* 1955 - *ლიანა* (მსახიობი)
* 1956 - *გრძელი გზა*
* 1958 - *ქარი* (მსახიობი)
* 1958 - *იმქვეყნიური საქმრო*
* 1960 - *სამჯერ აღმდგარი*
* 1961 - *გზაში*
* 1961 - *ქოფაკი ბარბოსი და უჩვეული კროსი*
* 1961 - *არყის მხდელები* 
* 1963 - *საქმიანი ხალხი*
* 1965 - *ოპერაცია „Ы“ და შურიკის სხვა თავგადასავლები*
* 1967 - *კავკასიელი ტყვე ქალი, ანუ შურიკის ახალი თავგადასავლები*
* 1968 - *ბრილიანტის ხელი*
* 1971 - *12 სკამი*
* 1973 - *ივანე ვასილის ძე იცვლის პროფესიას*
* 1975 - *შეუძლებელია!*
* 1977 - *ინკოგნიტო პეტერბურგიდან*
* 1977 - *რისკი კეთილშობილური საქმეა*
* 1978 - *ქუჩაში კომოდს ატარებდნენ*
* 1980 - *ასანთზე*
* 1982 - *სპორტლოტო-82*
* 1985 - *სიცოცხლისთვის სახიფათოა*
* 1989 - *კერძო დეტექტივი ანუ ოპერაცია „კოოპერაცია“*
* 1992 - *დერიბასოვსკაიაზე კარგი ამინდია, ანუ ბრაიტონ-ბიჩზე კვლავ წვიმს*

## რესურსები ინტერნეტში
*გაიდაისადმი მიძღვნილი საიტი
*

კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი  19 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:საბჭოთა კინორეჟისორები
კატეგორია:რუსი კინორეჟისორები
კატეგორია:რუსი სცენარისტები
კატეგორია:რუსი მსახიობები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მედლით საბრძოლო დამსახურებისათვის დაჯილდოებულები
კატეგორია:ჭრილობის ნიშნით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:შრომის ვეტერანის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 40 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 70 წლის საიუბილეო მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:კუნცევოს სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ახალი ორლეანი

**ახალი ორლეანი** (, ) — ამერიკის შეერთებული შტატების უდიდესი ნავსადგური, რომელიც მდებარეობს ლუიზიანას შტატში. ახალი ორლეანის მეტროპოლიტის () აგლომერაციის მოსახლეობა შეადგენს მილიონზე მეტ ადამიანს, რითიც ის აშშ-ში სიდიდით 54-ეა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ქალაქ ახალი ორლეანის ოფიციალური საიტი 
* ახალი ორლეანის ოფიციალური ტურისტული საიტი
* ახალი ორლეანის ტურისტული მეგზური 
*ახალი ორლეანის ისტორია
* ახალი ორლეანის ჯაზის და ისტორიული მემკვიდრეობის ფესტივალი

კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:ლუიზიანა
ყაზანის ტაძარი (სანქტ-პეტერბურგი)

მინი|350პქ|ყაზანის ტაძარი ძველებურ საფოსტო ბარათზე.
მინი|350პქ|ყაზანის ტაძარი 2012 წელს.
**ყაზანის საკათედრო ტაძარი** (რუს. Каза́нский кафедра́льный собо́р) — რუსული მართლმადიდებლური ტაძარი მიძღვნილი ყაზანის ღვთისმშობლისადმი, რომლის ხატს რუსული მართლმადიდებლური ეკლესია ყველაზე წმინდად მიიჩნევს.

ტაძარი არქეიტექტორმა ანდრეი ვორონიხინმა რომის წმ. პეტრეს ბაზილიკის ნიმუშზე შექმნა. ზოგიერთ ისტორიკოსთა ცნობით იმპერატორ პავლეს მსგავსი ეკლესიის აგება ნევის მოპირდაპირე მხარეზეც სურდა, თუმცა ამ ჩანაფიქრის განხორციელება ვერ მოხერხდა. მიუხედავად იმისა, რომ რუსული მართლმადიდებელი სამღვდელოება ტაძრის კათოლიკურ მოდელზე აგებას სასტიკად ეწინააღმდეგებოდა, ვორონიხინის იმპერიულ სტილს სამეფო კარზე გაცილებით გავლენიანი მომხრეები გამოუჩნდნენ. მშენებლობა 1801 წელს დაიწყო და 10 წელი გრძელდებოდა.

1812 წელს რუსეთში ნაპოლეონის შემოჭრისა და საბრძოლო მეთაური მიხეილ კუტუზოვის მიერ ყაზანის ღვთისმშობლისთვის დახმარების თხოვნის შემდეგ, ეკლესიის დანიშნულება უნდა შეცვლილიყო. პატრიოტული ომი დასრულებული იყო და კათედრალი უპირველეს ყოვლისა მიჩნეულ იქნა როგორც რუსების ნაპოლეონზე გამარჯვების მემორიალი. თავად კუტუზოვი ტაძარში დაკრძალეს 1813 წელს. 1815 წელს რუსეთის არმიამ ევროპიდან ჩვიდმეტი ქალაქისა და რვა ციხესიმაგრის გასაღები მოიტანა ტაძარში მისი ძლევამოსილების ნიშნად. 1837 წელს ბორის ორლოვსკის პროექტით ტაძრის წინ დაიდგა კუტუზოვისა და ბარკლაი დე ტოლის ორი ქანდაკება.

1876 წელს რუსეთში პირველი პოლიტიკური დემონსტრაცია ამ ეკლესიის წინ ჩატარდა. 1917 წელს რუსეთის რევოლუციის შემდეგ ტაძარი დახურეს. 1932 წელს ის გაიხსნა როგორც ათეიზმის მუზეუმი. მღვდელთმსახურება აღდგა 1998 წელს; ოთხი წლის შემდეგ კი ტაძარი რუსულ მართლმადიდებელ ეკლესიას დაუბრუნდა. ამჟამად იგი სანქტ-პეტერბურგის მიტროპოლიტის დედა-ტაძარია.

ტაძრის ინტერიერი მრავალრიცხოვანი სვეტებით იმეორებს გარე კოლონადის განლაგებას (69 მ სიგრძეში, 62 მ. სიმაღლეში). ტაძარში მრავალი ქანდაკება და ხატია შექმნილი იმ დროისთვის საუკეთესო რუსი მხატვარ-მოქანდაკეების მიერ. ჭედური რკინის გისოსები, რომელიც ტაძრის მცირე უკანა მოედანს ერტყმის ხშირად ჭედური ხელოვნების საუკეთესო ნიმუშად მოიხსენიება.

## რესურსები ინტერნეტში
* ყაზანის ტაძრის ოფიციალური საიტი
* ტაძრის ისტორია 
* ისტორია და ფოტომასალა ტაძრის შესახებ

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
მემონტაჟე

**მემონტაჟე** — სტუდიის სამონაჟო საამქროს უფროსი, რომელიც მიმაგრებულია გადამღებ ჯგუფთან და დამდგმელი რეჟისორის ხელმძღვანელობით აწარმოებს ფილმის მონტაჟს. მემონტაჟე მაპუხისმგებელია ფილმის მხატვრულ-ტექნიკურ ხარისხზე, ხმის და მუსიკის სინქრონულობაზე, სამონტაჟო სამუშაოთა ვადების დაცვაზე.

კატეგორია:კინოპროფესიები
რეჟისორი

**რეჟისორი** ან **კინორეჟისორი** — კინოფილმის დამდგმელი, რომელიც ხელმძღვანელობს მისი შექმნის მთელ შემოქმედებითსა და საწარმოო მუშაობას. ფილმის იდეურ-მხატვრული ჩანაფიქრის განსახორციელებლად რეჟისორი მუშაობს მსახიობებთან, დამდგმელ ოპერატორთან, მხატვართან, კომპოზიტორთან, აღწევს ფილმის დრამატული, რიტმული და სახვით გადაწყვეტის ერთიანობას.

თეატრალური რეჟისორი არის თეატრალური ან კინემატოგრაფიული დადგმის სამხატვრო ხელმძღვანელი, დამდგმელი, რომელიც აერთიანებს სპექტაკლის მოსამზადებელ ყველა სამუშაოს. თეატრალური რეჟისორები მიმართავენ მრავალფეროვან ტექნიკას, ფილოსოფიას და თანამშრომლობის სახეს.

## სქოლიო
კატეგორია:კინოპროფესიები
კატეგორია:თეატრალური პროფესიები
დაღესტანი

thumb|right|250px|დაღესტანი
[thumb|right|250px|დაღესტნის ეთნიკური რუკა.1-შერეული, 2-[ხუნძები, ანდიურ-დიდოური (ცეზური) ხალხები და არჩიბელები, 3-დარგუელები, ხაიდაყელები და ყუბაჩელები, 4-ლეზგები, 5-ლაკები, 6-თაბასარანელები, 7-აღულები, 8-რუთულელები, 9-წახები, 10-ყუმუხები, 11-ნოღაელები, 12-აზერბაიჯანელები, 13-რუსები]]
**დაღესტანი**, ოფიციალურად **დაღესტნის რესპუბლიკა** () — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ჩრდილოეთ კავკასიის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში.

დედაქალაქი — ქალაქი მაჰაჩყალა.

ძირითადი ტერიტორია ესაზღვრება სამხრეთით  აზერბაიჯანს, სამხრეთ-დასავლეთით — საქართველოს, აგრეთვე დასავლეთით —  ჩეჩნეთს, ჩრდილო-დასავლეთით — სტავროპოლის მხარეს და ჩრდილოეთით — ყალმუხეთის რესპუბლიკას.

შეიქმნა 1921 წლის 20 იანვარს.

რუსეთის უდიდესი რესპუბლიკა ჩრდილოეთ კავკასიაში, როგორც მოსახლეობის, ისე ტერიტორიის მხრივ.

## ეტიმოლოგია 
სიტყვა „დაღესტანი“, ან „დაღსტანი“ ნიშნავს „მთების ქვეყანას“, მომდინარეობს თურქული სიტყვისგან dağ („დაღ“), რაც ნიშნავს მთას და სპარსული სუფიქსის მნიშვნელობიდან — „ქვეყანა“. სპარსულად და არაბულად მისი სახელია  („დაღსთან“).

*ხუნძურად — Дагъистаналъул Республика
*დარგუულად — Дагъистанес Республика
*ლეზგურად — Дагъустандин Республика
*ლაკურად — Дагъустаннал Республика
*თაბასარანულად — Дагъустан Республика

## გეოგრაფია
რესპუბლიკა მდებარეობს ჩრდილოეთ კავკასიის მთებში. რესპუბლიკა მდებარეობს რუსეთის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში და აღმოსავლეთით ესაზღვრება კასპიის ზღვა. რესპუბლიკის ფართობია 50 300 კმ2. რესპუბლიკას ჩრდილოეთით ესაზღვრება ჩეჩნეთი, დასავლეთით – ჩეჩნეთი, ჩრდილო-დასავლეთით – სტავროპოლის მხარე. დაღესტანს სამხრეთით აზერბაიჯანი ესაზღვრება, სამხრეთ-დასავლეთით კი – საქართველო. ქვეყნის ყველაზე მაღალი წერტილია მთა ბაზარდუზუ, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის საზღვარზე. რესპუბლიკაში სულ 1800 მდინარეა, მათგან გამორჩეულებია: სულაკი, სამური და თერგი.

### ბუნებრივი რესურსები
დაღესტანი მდიდარია ნავთობით, ბუნებრივი აირით, წიაღისეული ნახშირით და სხვა მინერალებით.

## კლიმატი
დაღესტანში იანვრის თვეში საშუალო ტემპერატურაა +2 °C. ივლისში საშუალო ტემპერატურაა +26 °C.

## პოლიტიკა
მინი|right|დაღესტანის რესპუბლიკის მთავრობის შენობა
დაღესტანის სახალხსო ასამბლეაში შედის 72 დეპუტატი, რომლებსაც ირჩევს ხალხი ოთხი წლის ვადით. ასამბლეა არის ქვეყნის მმართველი ორგანო.

დაღესტნის კონსტიტუცია მიღებული იქნა 2003 წლის 10 ივლისს.

## მოსახლეობა 
## ლიტერატურა 
* ხუციშვილი ნ., დაღესტანი, „კავკასიური სახლი“, თბილისი, 2002
* Народы Дагестана, Издательство Академии Наук СССР, Москва, 1995

## სქოლიო
იური ნიკულინი

**იური ვლადიმერის ძე ნიკულინი** (; დ. 18 დეკემბერი, 1921 — გ. 21 აგვისტო, 1997) — რუსი საბჭოთა კინოსა და ცირკის მსახიობი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1973), სოციალისტური შრომის გმირი (1990). მის ყველაზე ცნობილ ფილმთა შორისაა „ბრილიანტის ხელი“, „12 სკამი“, და „მოხუცი-ავაზაკები“.

ნიკულინმა შექმნა ბალბესის დაუვიწყარი სახე განთქმულ სამეულში (ტრუსი, ბალბესი და ბივალი) ლეოიდ გაიდაის კინოკომედიებში „არყის მხდელები“ (1961), „ქოფაკი ბარბოსი და უჩვეული კროსი“ (1961), „ოპერაცია „Ы“ და შურიკის სხვა თავგადასავლები“ (1965), „კავკასიელი ტყვე ქალი, ანუ შურიკის ახალი თავგადასავლები“ (1966).

ნიკულინს განსახიერებული აქვს არა მხოლოდ კომედიური როლები. აღსანიშნავია მისი თამაში ფილმებიში მეორე მსოფლიო ომზე („ისინი ომობდნენ სამშობლოსთვის“, რეჟისორი ს. ბონდარჩუკი; „ოცი დღე ომის გარეშე“, რეჟისორი ა. გერმანი), დრამატულ ფილმში „როცა ხეები დიდები იყვნენ“ და ანდრეი ტარკოვსკის ფილმში „ანდრეი რუბლიოვი“. გარდა ამისა, მას მიჰყავდა იუმორისტული ტელეგადაცემა „თეთრი თუთიყუში“.

მოსკოვში „ცვეტნოი ბულვარზე“ ცირკთან, რომელიც მის სახელს ატარებს, აღმართულია ნიკულინის ბრინჯაოს მონუმენტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* .
* Юрий Никулин на сайте peoples.ru.
* Юрий Никулин на сайте ya-kloun.ru .
* Голос Юрия Никулина в фильмах Леонида Гайдая.

კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 18 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აგვისტო
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:რეჟისორები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ბირკა

**ბირკა** — ბღაუჭა ნაყოფიან მცენარეთა კრებითი სახელი. უფრო ხშირად ბირკას უწოდებენ ოროვანდს, ღორის ბირკას, ბირკავას, ნარშავს, ჩიტის ბირკასა და სხვა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მცენარეები
ბირკავა

**ბირკავა** () — მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა. აქვს ორსქესიანი, ხუთწვერიანი ყვითელი, თავთავისებრ ყვავილელად შეკრებილი ყვავილები. ყვავილსაჯდომი ბზრიალასებრია, დაფარულია კაუჭა ჯაგრებით, რომლებითაც ნაყოფი ცხოველის ბეწვს ეკვრის. 

უმთავრესად გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში. საქართველოში ერთი სახეობაა  — . ბირკავა იზრდება ტყეებში, ბუჩქნარებში, მდელოებზე და სხვაგან. ზოგიერთი სახეობა () შეიცავს მთრიმლავ და საღებავ ნივთიერებებს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ვარდისებრნი
კინოპროდიუსერი

**კინოპროდიუსერი**, პირი, რომელიც ახორციელებს დადგმის იდეურ-მხატვრულ და საფინანსო კონტროლს. მიპოვებს დაფინანასებას ან თვითონ აფინანსებს. ის არის პასუხისმგებელი დამფინანსებელი მხარის მიმართ. პროდიუსერი აგვარებს გადამღები ჯგუფის დაკომპლექტების საკითხებს, იწვევს რეჟისორს, მსახიობებს, ოპერატორს და ა.შ.

კატეგორია:კინოპროფესიები
ბირთვისის ციხე

მინი|300px|ბირთვისის ციხე.
**ბირთვისი** — ციხესიმაგრე ისტორიულ ქვემო ქართლში, ალგეთის ხეობაში (ახლანდელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი). მდებარეობს ფარცხისის აღმოსავლეთით 6-7 კილომეტრზე. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ციხისკენ მიმავალ გზას მივყავართ ვიწრო კარამდე. შიგნით, ხელოვნურად მოსწორებულ კლდეზე, პატარა ეზო იქმნება. აქედან იწყება ციხე. მაგრამ ბირთვისი არ არის ჩვეულებრივი ციხე, რომელსაც გალავანი და კოშკები შემოფარგლავს. აქ მაღლა აზიდულ მთებით შემოფარგლულ დიდ ტერიტორიაზე შემოსასვლელის დონის ქვემოთ კლდოვანი და წვეტიანი მთებია გაფანტული. აქედან, ამ წვეტიანი მთების ძირები ისე ღრმადაა, რომ ზემოდან ძლივს მოჩანს. ციხის ამგებს სწორედ ეს ბუნებრივი სიმაგრე შეურჩევიათ. ამის შემდეგ მათ დიდი მუშაობა ჩაუტარებიათ ყველა გასასვლელის და საეჭვო ადგილების ხელოვნურად გამაგრებისათვის. ყველა საჭირო ადგილი კედლითაა გადაკეტილი და თავდაცვისათვის მოწყობილი. შესასვლელთან მაღლობზე სათვალთვალო ცილინდრული კოშკი ე. წ. „შეუპოვარი“ დგას. რომლის კედლები სათოფეებითაა აღჭურვილი. ეს კოშკი, როგორც ეტყობა, გვიან პერიოდშია შექმნილი, მაგრამ სხვაგან გვხვდება გაცილებით უფრო ადრეული ფენები.

## ისტორია
მინი|300px|ბირთვისის ციხის ერთ-ერთი კარი.
წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XI საუკუნეში, როდესაც კლდეკარის ერისთავმა ლიპარიტმა და ქართლის ერისთავმა ივანე აბაზას ძემ შეიპყრეს თბილისის ამირა და ბირთვისი ჩამოართვეს. ბირთვისი აუღებელ ციხესიმაგრედ ითვლებოდა, მისი მფლობელი კი პოლიტიკურად ბატონობდა მთელს ალგეთის ხეობაზე. მაგრამ იგი გაცილებით ადრე უნდა იყოს წარმოქმნილი. მას სიმაგრის მნიშვნელობა XVIII ს. ბოლომდე არ დაუკარგავს და აუღებლად ითვლებოდა.

ისტორიკოსი პაპუნა ორბელიანი ერთგან წერს:  თემურ-ლენგი ერთ-ერთი შემოსევის დროს მიადგა ბირთვისის ციხეს, რომელიც „იყო დიდად განმაგრებულ“.  თემურ-ლენგს, რომლის წინაშე მთელი აზია თრთოდა და აუღებელი ციხე არ დარჩენია, ცხადია, აქაც არ შეჩერებულა და ჯარი იერიშზე გადაიყვანა. მეციხოვნეები გამოუხდნენ, მტერი გააქციეს და ისევ  შებრუნდნენ. გაბოროტებულმა თემურმა მთელი ჯარით ალყა შემოარტყა და 
ამასთანავე, გასცა ბრძანება ეწარმოებინათ შეუპოვარი ბრძოლა. ამ ხერხმაც ვერ გასჭრა. პირდაპირი გზით, რომ ვერაფერი გააწყვეს სხვა გზა მოძებნეს. ვიღაცის საშუალებით გაიგეს ციხის სუსტი ადგილი, დაამზადეს თოკის კიბე და ვინმე „მეგვიპტელის“ საშუალებით კლდის წვერზე მოაბეს და ჩუმად შეიპარნენ.

ციხის ნანგრევებს შორის თავდაცვით ნაგებობათა გარდა ჩანს საცხოვრებელი და სამეურნეო დანიშნულების შენობები და წყალსაცავი. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში ბირთვისი ბარათაშვილების ფეოდალურ საგვარეულოს ეკუთვნოდა.

## ლიტერატურა
* გიგაური ზ., ბეჟუაშვილი დ., ალგეთის ხეობა, თბ., 2003 წ.
* ზაქარაია პ., ქართულ ციხესიმაგრეთა ისტორია უძველესი დროიდან XVIII ს. ბოლომდე, თბ., 2002 წ.
* ზაქარაია პ., საქართველოს ძველი ციხესიმაგრეები, თბ., 1988 წ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბირთვისის კანიონის სურათები Wikimedia commons-ზე
* საქართველოს ტურიზმის ასოციაცია: ბირთვისი

## სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვემო ქართლის მხარეში
ბირკიანის განძი

**ბირკიანის განძი**, XVII საუკუნის ვერცხლის მონეტების განძი, აღმოჩენილია 1967 წელს პანკისის ხეობაში, სოფ. ბირკიანში (ახმეტის მუნიციპალიტეტი). მონეტები მოჭრილია ირანის შაჰების სეფი I-ისა (1639-1642) და აბას II-ის (1642-1666) სახელით. ბირკიანის განძის ქრონოლოგიური ჩარჩოებია 1929/1930-1642. ცნობილი ზარაფხანების (თბილისი, განჯა, ხოვეიზა) პროდუქციის გვერდით არის ზაგემის ზარაფხანაში მოჭრილი 2 მონეტაც. ეს ზარაფხანა ბირკიანის განძის აღმოჩენამდე უცნობი იყო. დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტი
ბირკალუა

**ბირკალუა** () — ერთ- ან მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. აქვს მოპირისპირედ განლაგებული ფოთლები, ყვითელი ყვავილი და შავი ნაყოფი. ცნობილია ერთი სახეობა — Sigesbeckia orientalis. 

გავრცელებულია მცირე აზიაში, ირანში, აღმოსავლეთ აზიაში, ციმბირში, ყირიმსა და კავკასიაში. გვხვდება საქართველოშიც. სარეველაა. იზრდება ტყის პირებზე, დანაგვიანებულ ადგილებში და სხვაგან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
ლონდონური ნისლი

**ლონდონური ნისლი** (ინგლ. London Fog) – კოქტეილის სახეობა.

## ინგრედიენტები
*25 მლ აბსენტი Anisette
*25 მლ თეთრი მენთოლის ლიქიორი
*3-4 წვეთი ანგოსტურა Angostura

## მომზადება
ყინულთან ერთად ჩავასხათ შეიკერში და ძლიერად შევანჯღრიოთ. ჩავასხათ ჭიქებში და მივირთვათ.

კატეგორია:კოქტეილები
ბირკინის ელჩობა

**ბირკინის ელჩობა** კახეთში 1587—1588 წლებში, რუსეთის პირველი ოფიციალური ელჩობა კახეთის სამეფოში. გააფორმა მფარველობა-ხელდებულობის ხელშეკრულება რუსეთსა და კახეთის სამეფოს შორის. ელჩობას მეთაურობდნენ როდიონ ბირკინი და პეტრე პივოვი. მათ ახლდა პოდიაჩი სტეფანე პოლუხანოვი. ელჩებს კახეთში ჩამოჰყვა 50 მეთოფე (სტრელეცი) ასისთავითურთ. 

ბირკინის ელჩობა ოფიციალურად წარუდგა კახეთის მეფე ალექსანდრე II-ს 1587 წლის 26 აგვისტოს და დამთავრდა 29 სექტემბერს ალექსანდრე მეფის მიერ რუსეთის მეფე თედორესადმი ერთგულების ფიცის წიგნის მიღბით (ტექსტი შედგენილი იყო მოსკოვშივე). მეფე ალექსანდრე (შვილებითა და უახლოესი დარბაისლებითურთ) ფიცით ადასტურებდა, რომ თხოვნით მიმართა რუსთ ხელმწიფეს, მფარველობაში აეყვანა და მტრებისაგან დაეცვა კახეთი. აღნიშნული იყო, რომ რუსთ ხელმწიფემ მფარველობის ხელი დასდო კახეთს და მისი ყველა მტრისაგან დაცვა ბრძანა, რომ ალექსანდრე და მისი მემკვიდრეები ამის შემდეგ მკვიდრად იქნებოდნენ თედორე მეფისა და მისი მემკვიდრეების ხელქვეშ; კახეთის მეფე რუსეთის საზიანოს არაფერს იმოქმედებდა, რუსეთის ხელმწიფის მტერს თავის მტრად მიიღებდა, მის მეგობარს — თავის მეგობრად. გარდა ამისა, კახეთის მეფე თავს იდებდა ყოველწლიურად მოსაკითხი გაეგზავნა რუსთ ხელმწიფისათვის. მოლაპარაკების დროს განსაკუთრებული დავა გამოიწვია უკანასკნელმა პუნქტმა. რუსეთის მხარე მოითხოვდა კახეთს სურსათით მოემარაგებინა ის ჯარი, რომელიც მდინარე თერგზე აგებულ ციხეში იქნებოდა ჩაყენებული კახეთის დასაცავად. კახეთის მეფემ ეს ძნელად შესასრულებელი ვალდებულება ყოველწლიური მოსაკითხით შეაცვლევინა. ბირკინის ელჩობა კახეთში დარჩა 1588 წლის გაზაფხულის ბოლომდე და 13 ოქტომბერს მოსკოვს დაბრუნდა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის სამეფო
კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები
კატეგორია:უცხოელი დიპლომატები საქართველოში
ბირცხა

**ბირცხა** —  სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ბირცხისა და ქვემო ბირცხის ძველი სახელწოდება.
## ლიტერატურა
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ბისა

thumb|250px|ბისა
**ბისა**, *კარეტა* (), ქვეწარმავალი ზღვის კუსებრთა ოჯახისა. აქვს 85 სმ-მდე სიგრძის გულისებრი ჯავშანი. ზურგის ბაკანი მუქი მურა ან წაბლისფერია, ყვითელი ან მოვარდისფრო ლაქებითა და სხივებით მოხატული; მუცლის ფარი ყვითელია. ბისა გავრცელებულია ყველა ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზღვაში. იკვებება მოლუსკებით, ასციდიებით, ფეხსახსრიანებით, თევზებითა და ზღვის წყალმცენარეებით. წყლიდან მხოლოდ გამრავლების დროს ამოდის. დედალი ყოველწლიურად 100-ზე მეტ კვერცხს დებს. ბისას ბაკნის ძვლოვანი ფარებისაგან სხვადასხვა ნაკეთობა მზადდება, ხორცი ზოგან (მაგ., კაიმანის კუნძულები) დელიკატესად ითვლება. საკვებად იყენებენ ბისას კვერცხებსაც. ამის გამო იგი გაძლიერებული რეწვის საგანია.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 2, გვ. 513-414, თბ., 1977.

კატეგორია:ზღვის კუები
ბიუსტი

„ჯუმბოს“ ბრინჯაოს (1895) და მარკუს ავრელიუსის ბიუსტი]]
**ბიუსტი** (;  - კრემაციის ადგილი, საფლავის ძეგლი) — ადამიანის გამოსახულება მკერდამდე (უმთავრესად პორტრეტული) მრგვალ ქანდაკებაში. საბოლოოდ ჩამოყალიბებული სახე მიიღო ძველ რომში, სადაც ბიუსტს დასადგმელი გაუკეთეს. შემდეგ ფართოდ გავრცელდა აღორძინების ეპოქასა და მომდევნო პერიოდში. პორტრეტულ ბიუსტს ქმნიდნენ: დასავლეთ ევროპაში — დონატელო, დეზიდერიო და ზეტინიანო, მინო და ფიეზოლე, ფრანჩესკო ლაურანა, ჯან ლორენცო ბერნინი, ჟან ანტუან ჰუდონი, ფრანსუა ოგიუსტ რენე როდენი, შ. დესპიო და სხვა. რუსეთში — ფედოტ  შუბინი, სამუელ გალბერგი, ვერა მუხინა და სხვა, საქართველოში — იაკობ ნიკოლაძე, ნიკოლოზ კანდელაკი, ნ. წერეთელი და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქანდაკების სახეობები
ბიფურკაცია (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბიფურკაცია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბიფურკაცია — მილისებრი ორგანოს გაყოფა
* ბიფურკაცია — მდინარისა და მისი ხეობის გაყოფა
ბიფურკაცია (მდინარე)

**მდინარის ბიფურკაცია** — მდინარისა და მისი ხეობის გაყოფა ორ ტოტად, რომლებიც ქვემოთ აღარ ერთდებიან და სხვადასხვა აუზებს ერთვიან. ბიფურკაცია ზედაპირული წყლების მიერ ბრტყელი წყალგამყოფების წარეცხვის შედეგია. სეზონური ბიფურკაცია ხდება წყალდიდობის დროს, როდესაც წყალი მდინარის ერთი აუზიდან მეორე აუზში გადადის. ფართოდაა ცნობილი მდინარე ორინოკოს (სამხრეთი ამერიკა) სისტემის ბიფურკაცია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მდინარეები
ბიძგიასებრნი

**ბიძგიასებრნი** () — მწერების ოჯახი ორფრთიანების რიგისა. აქვთ ოდნავ შებუსული სხეული 2-15 მმ სიგრძისა; არაპროპორციულად პატარა თავი და გრძელი ნებისმიერი ხორთუმი. ოჯახში 3 ათასამდე სახეობაა. ფართოდ არიან გავრცელებული. ბინადრობენ ტყეებსა და მთებში. ზოგჯერ წყალსატევებთანაც. ბიძგიასებრნი მტაცებელი მწერები არიან; იკვებებიან მწერებით, დამატებით — ყვავილების ნექტარით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ორფრთიანები
ბიძერები

**ბიძერები** (Byzeres) — ძველი ტომი სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში. იხსენიებიან ძვ. წ. IX—XIII საუკუნეებში ურარტულ წყაროებში „უიტერუ(ხი)“-ის ან „უიტირუ(ხი)“-ის ფორმით. ებრძოდნენ ურარტუს. მეფე სარდურ II-მ ბიძერების ქვეყანა (შესაძლოა, მისი ერთი ნაწილი) თავისი სამეფოს პროვინციად აქცია (ააგო აქ ციხესიმაგრე და დანიშნა თავისი ნაცვალი). ძველი ბერძნული წყაროების მიხედვით, ბიძერები ცხოვრობდნენ შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს მახლობლად, მდინარე ჭოროხის სამხრეთით, ნაწილობრივ კი პონტოს მთებშიც. ამ ტომის სახელი შემორჩა ისტორიულ საქართველოს ერთ-ერთ ოლქს და მის ცენტრს — ოძრ(ა)ჴეს, რომელიც ახლანდელი დაბა აბასთუმნის მიდამოებში მდებარეობდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:ქართული ტომები
ბიჭვინთის განძი

**ბიჭვინთის განძი**, წარმოადგენს:

* ძვ. წ. XV—XIV საუკუნეების ბრინჯაოს ცულების განძი, აღმოჩენილი 1935 წელს ბიჭვინთის მახლობლად სოფელ ლიძავაში. შეიცავს ორი სახეობის კოლხურ ცულებს, აგრეთვე ადრეული ტიპის ბრინჯაოს ცულს, რომელიც კოლხური ცულის პროტორიპადაა მიჩნეული. დაცულია აფხაზეთის სახელმწიფო მუზეუმში.

* ანტიკური დროის მონეტების განძი, აღმოჩენილი ბიჭვინთის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ 1958 წელს. შეიცავს II—III საუკუნეების რომის იმპერატორების სახელით მოჭრილ 149 მონეტას, რომელთაგან 10 კესარიული დრაქმა და დიდრაქმაა. 139 კი — ტრაპეზუნტის სპილენძის საქალაქო მონეტა. ბიჭვინთის განძის ყველაზე ადრეული მონეტა მოჭრილია ადრიანეს (117—138) სახელით. უგვიანესი — ფილიპე უმცროსის სახელით (247—249). ბიჭვინთის განძის დაფლვა უკავშირდება გუთების თავდასხმას (256) ბიჭვინთაზე. მონეტები წარმოდგენას გვიქმნიან იმ ღვთაებათა შესახებ, რომელთაც თაყვანს სცემდა ტრაპეზუნტის მოსახლეობა. მონეტების შუბლზე გამოსახულია რომის იმპერატორის პორტრეტი, ზურგზე — რომელიმე ღვთაება (ტიქე, დიონისე, სერაპისი, ჰადესი, ასკლეპიოსი, აპოლონი, აბულანცია, რეა-კიბელე, ჰერაკლე), მონეტების უმრავლესობაზე კი — ადგილობრივი ღვთაება, რომელმაც გააერთიანა მითრასა და კაპადოკიური მთვარის ღვთაების მენის ფუნქციები. მონეტებზე ჩანს ღვთაება მითრას იკონოგრაფიული ცვლილებები II—III საუკუნეების მანძილზე. ეს ღვთაება ადგილობრივ ნიადაგზე უნდა იყოს წარმოქმნილი. ტრაპეზუნტის მფარველ ამ ღვთაებასა და ქართველურ სამყაროში გავრცელებულ მთვარის ღვთაებას შორის გარკვეული მსგავსება ჩანს. აღსანიშნავია, რომ მსოფლიოს საცავებში დაცული ტრაპეზუნტის 315 მონეტიდან 229 აღმოჩნდა ბიჭვინთასა და სოხუმში.

* IV საუკუნის სპილენძის მონეტების განძი, აღმოჩენილი ბიჭვინთის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ (1962). შეიცავს ალექსანდრიაში, ანტიოქიაში, კონსტანტინოპოლში, ნიკომედიასა და კიზიკოსში მოჭრილ 310 მონეტას. ყველაზე ადრეული მონეტა მოჭრილია რომის იმპერატორ კონსტანტინე I-ის (306—337) სახელით, უგვიანესი — კონსტანციუს II-ის (337—361) სახელით. ბიჭვინთის განძი მიუთითებს ბიჭვინთის ფართო სავაჭრო-ეკონომიკურ კავშირებზე IV საუკუნეში. დაფლული უნდა იყოს IV საუკუნის 60—70-იან წლებში სამხედრო საშიშროების გამო.
## ლიტერატურა
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ბიჭვინთის კონცხი

**ბიჭვინთის კონცხი** — კონცხი შავი ზღვის სანაპიროზე, მდინარე ბზიფის შესართავის მახლობლად. აგებულია უმთავრესად მდინარის ალუვიური ნალექებით. უკავია ნაწილობრივ დაჭაობებული ვაკე-დაბლობი. სიმაღლე 1,5—3 მ. ვაკის ერთფეროვნებას არღვევს ქვიშის დიუნები, ბორცვები. კონცხზეა ტბა ინკითი, რომელსაც შავი ზღვის ყოფილ უბედ მიიჩნევენ. 

კონცხის ტერიტორიაზე ხარობს რელიქტური ბიჭვინთის ფიჭვი და ბზის იშვიათი კორომი. კონცხზეა კურორტი ბიჭვინთა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბიჭვინთის სახელმწიფო ნაკრძალი

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს კონცხები
კატეგორია:შავი ზღვა
ბიჭვინთის მოზაიკა

მინი
** ბიჭვინთის მოზაიკა** — V საუკუნის მოზაიკური მხატვრობა, რომლითაც შემკული იყო IV საუკუნის სამნავიანი ბაზილიკის იატაკი (ბაზილიკის ნანგრევები აღმოჩნდა ბიჭვინთის კონცხზე 1952 წელს დაწყებული არქეოლოგიური გათხრების დროს). შედარებით უკეთ იყო შემონახული საკურთხევლის აფსიდსა და სტოაში (ამჟამად დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში). ბიჭვინთის მოზაიკა შესრულებულია ადგილობრივი ფერადი ქვის (თეთრი, შინდისფერი, ყვითელი და შავი) ოთხკუთხა ნატეხებით, სუფთად დაფქული აგურისა და კირის ხსნარზე. ფონი აგურისფერია. შესრულებულია ადგილობრივი ოსტატების მიერ. თავისი ხასიათით ბიჭვინთის მოზაიკა უახლოვდება მახლობელი აღმოსავლეთის ელინიზებული ქვეყნების სირიისა და პალესტინის მოზაიკურ მხატვრობას. საკურთხევლის აფსიდის ცენტრში დიდი მონოგრამია, ე. წ. "ქრიზმა", შემკული "ალფა" და "ომეგას" ნიშნით. მონოგრამის ორივე მხარეს აკანთის ხვეულების ფართო ზოლია, რომელიც ჩარჩოსავით ევლება მთელ კომპოზოციას. ქრიზმის მარცხნივ მცენარის აყვავილებული და ნაყოფმოსხმული შტოა ფრინველთა გამოსახულებებით. კომპოზოცოა გაფორმებულია გეომეტრიული ორნამენტით (რომბები, ნახევრად რომბები, წრეები). ნართექსის მოზაიკა დეკორატიული ხასიათისაა. გრეხილებისაგან შექმნილ სხვადასხვა ფორმის მცირე არეებში ჩასმულია ფრინველებისა და თევზების მოზაიკური ფიგურები. კარიბჭესთან გამოსახულია შადრევანი და აქეთ-იქიდან ფრინველები. ეკლესიის სხვადასხვა ნაწილში ფრაგმენტებად შემორჩენილია ირმებისა და შვლის ნუკრის გამოსახულებები.
## ლიტერატურა
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სტოა

[მინი|300პქ|[ათალოსის სტოა ათენში.]]
**სტოა** (ბერძნ. stoia, stoa ) ანტიკურ არქიტექტურაში, გრძელი გალერეა  პორტიკი, რომელსაც ერთ-ერთ გრძივ მხარეს გასდევს სვეტების 1 ან 2 მწკრივი, ხოლო მეორე მხარეს — კედელი. სტოას ხშირად ამკობენ ქანდაკებებით ან მოხატულობით.
## ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
ლიონ ფოიხტვანგერი

**ლიონ ფოიხტვანგერი** ( დ. 7 ივლისი 1884 — გ. 21 დეკემბერი 1958) — ებრაული წარმოშობის გერმანელი მწერალი.

## ბიბლიოგრაფია
*Der tönerne Gott 1910
*Die häßliche Herzogin Margarete Maultasch (მახინჯი ჰერცოგი მარგარეტ მაულტაში) - 1923
*Jud Süß (ებრაელი ზუსი) 1925
*Der falsche Nero (ყალბი ნერონი) 1936
*Moskau 1937 (მოსკოვი 1937) 1937
*Unholdes Frankreich (გაფუჭებული საფრანგეთი, Der Teufel in Frankreich ეშმაკი საფრანგეთში) 1941
*Die Brüder Lautensack 1943
*Simone 1944
*Die Füchse im Weinberg (მელა ვენახში) 1947
*Goya (გოია) 1951
*Narrenweisheit oder Tod und Verklärung des Jean-Jacques Rousseau 1952
*Die Jüdin von Toledo (ებრაელი ტოლედოდან) 1955
*Jefta und seine Tochter (იეფტა და მისი ქალიშვილი) 1957
#### ვათერზაალის ტრილოგია
*Erfolg. Drei Jahre Geschichte einer Provinz 1930
*Die Geschwister Oppenheim 1933
*Exil, 1940
#### იოსებ ფლავიუსზე ტრილოგია
*Der jüdische Krieg (იუდეის ომი) 1932
*Die Söhne (ვაჟები) 1935
*Der Tag wird kommen (დადგება დღე) 1942

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ებრაელები
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 1958
კატეგორია:გერმანელი ისტორიული რომანისტები
კატეგორია:ბავარიელი მწერლები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ვიკიწიგნები

thumb|ვიკიწიგნების ლოგო
**ვიკიწიგნები** — „ვიკიმედიის“ ერთ-ერთი პროექტი. ამ პროექტის ფარგლებში ხდება თავისუფალი სახელმძღვანელოების და სხვა სასწავლო მასალების გამოქვეყნება. ვიკიწიგნებში გამოქვეყნებული მასალები ექვემდებარება GPL ლიცენზიას. ვიკიწიგნები, ისევე როგორც მედიავიკის სხვა პროექტები ეყრდნობა ვიკიტექნოლოგიას, ანუ ნებისმიერს შეუძლია მისი რედაქტირება. ვიკიწიგნებში გამოქვეყნებული სახელმძღვანელოების წაკითხვა, ასლი, ამობეჭდვა და რედაქტირება ნებისმიერს შეუძლია.

## ქართული ვიკიწიგნების ისტორია 
ქართული ვიკიწიგნების პროექტი დაიწყო 2006 წლის 19 დეკემბერს. თავიდანვე მასში განთავსდა გერმანული გრამატრიკის კონსპექტი. დაიწყო ასევე მუშაობა კულინარული წიგნის შექმნაზე. ძალიან სწრაფად კი ვიკიწიგნებში დაიწერა პირველი სრულფასოვანი წიგნი 3D Studio Max, რომლის ავტორის გახლდათ მომხმარებელი:Gnome. დღეს დამუშავების პროცესშია 5 წიგნი.

## იხილეთ აგრეთვე
*

## რესურსები ინტერნეტში
*ქართული ვიკიწიგნების მთავარი გვერდი

კატეგორია:ვიკიმედიის პროექტები
საქართველოს ქედების სია

საქართველოს ქედების ანბანური სია.

## ა 
* აბიანდა-ჩაამა
* აკიბის ქედი
* ალევის ქედი
* არსიანის ქედი
* აფიანჩა-ჩიჟოუშის ქედი
* აფხაზეთის ქედი
* აწუნთის ქედი

## ბ 
* ბალის ქედი
* ბართქორთი
* ბედენის ქედი
* ბეზენგის კედელი
* ბერჭილის ქედი
* ბზიფის ქედი

## გ 
* გაგრის ქედი
* გერმუხის ქედი
* გვერდითი ქედი
* გვირგვინას ქედი
* გომბორის ქედი
* გუდამაყრის ქედი

## დ 
* დალაყორის ქედი
* დვალეთის ქედი

## ე 
* ეგრისის ქედი
* ერმანის ქედი
* ერუშეთის ქედი
## ზ 
* ზებეყურის ქედი
* ზესხოს ქედი

## თ 
* თაბორის ქედი
* თეთნარი
* თელეთის ქედი
* თრიალეთის ქედი
* თხისზურგის ქედი

## ი 
* იალნოს ქედი
* იაღლუჯის ქედი

## კ 
* კახეთის კავკასიონი
* კახეთის ქედი
* კვერნაქები
* კიდეგანის ქედი
* კოდორის ქედი
* კუდაროს ქედი

## ლ 
* ლეჩქისსერი
* ლეჩხუმის ქედი
* ლიხის ქედი
* ლობოროტის ქედი
* ლოქის ქედი

## მ 
* მაზერის ქედი
* მაკრატელას ქედი
* მესხეთის ქედი
* მთიულეთის ქედი

## ნ 
* ნამკოდრის ქედი
* ნაქერალის ქედი
* ნებოძირის ქედი
* ნიალისყურის ქედი

## ო 
* ოთეფურა
* ოხაჩქუის ქედი

## პ 
* პანკისის ქედი
* პირიქითი ქედი

## ჟ 
* ჟურგია

## რ 
* რაჭის ქედი

## ს 
* საბადურის ქედი (მცხეთა-მთიანეთის მხარე)
* საბადურის ქედი (სამცხე-ჯავახეთის მხარე)
* საბუღრაოს ქედი
* საგურამოს ქედი
* სათიბის ქედი
* სათოვლის ქედი
* სამსრის ქედი
* სვანეთის ქედი

## ქ 
* ქართლის ქედი

## ყ 
* ყელეთის ქედი
* ყუროს ქედი

## შ 
* შავანის ქედი
* შავშეთის ქედი
* შოდა-კედელას ქედი

## ც
* ციხისჯვრის ქედი

## ხ 
* ხარულის ქედი
* ხევსურეთის ქედი
* ხოხის ქედი

## ჯ 
* ჯავახეთის ქედი
* ჯავის ქედი

*
ათალოსის სტოა

thumb|350px|სტოას რეკონსტრუქცია თანამედროვე ათენში.
thumb|350px|რეკონსტრუქციის ინტერიერი.
**ათალოსის სტოა** — სტოას ერთ-ერთი ყველაზე ბრწყინვალე ნიმუში ათენის აგორაში. იგი ააგო პერგამონის მეფე ათალოს II-მ, რომელიც ძვ. წ. 159-138 წლებში მეფობდა.

ელინისტური ხანისთვის დამახასიათებელი ნიშნით სტოა გაცილებით ორნამენტული და ვრცელი იყო ვიდრე ძველი ათენის ადრეული შენობები. სტოას ზომებია 115x20 მეტრზე და ნაგებია მარმარილოთა და კირქვით. თავისი დროის სხვა შენობებისგან გამოირჩევა იმით, რომ დორიული წყობა გამოყენებული იყო პირველი (მიწის) სართულისთვის იონიური ქვედა შიდა კოლონადით, მაშინ როდესაც იმ დროის შენობებში ძირითადად ერთი ორდერი გამოიყენებოდა. ყველ სართულს ჰქონდა ორი ბაქანი და ოცდაერთი ოთახი დასავლეთის კედლის გასწვრივ. ორივე სართულის ოთახები განათებული იყო კარისა და მცირე ფანჯრების ღიობებით უკანა კედელზე. მეორე სართულზე ამავალი კიბეები მდებარეობდა სტოას ორივე ბოლოში. ზედა სართულის შიდა ორდერი ახალი პერგამენისა იყო, რაც დამახასიათებელი იყო იმ პერიოდისთვის.

## ისტორია 
სტოა საჩუქარი იყო ქალაქ ათენისთვის, მადლობის ნიშნად იმ განათლებისთვის რომელიც პერგამონმა იქ მიიღო. ამის დასტურად ნაგებობას აქვს ქვაში ნაკვეთი სტელა წარწერით "აგებულია ათალოს II-ის მიერ, პერგამონის მმართველი ძვ. წ. 159-138 წლებში".

სტელას აქტიურად იყენებდნენ სანამ მას 267 წელს ჰერული დაანგრევდა. ნანგრევები ქალაქის დამცავი კედლის ნაწილი გახდა, რისი წყალობითაც ის თანამედროვე პერიოდშიც ადვილი შესამჩნევი იყო. 1940-იან წლებში ათალოსის სტოას სრული რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა და მუზეუმად გადაკეთდა, რომელსაც ძველი აგორას მუზეუმი ჰქვია.

## ბიბლიოგრაფია 
*  J. J. Coulton, *The Architectural Development of the Greek Stoa*, Oxford University Press, Oxford, 1976 ;
*  H. Lauter, *Die Architektur des Hellenismus*, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt, 1986, p.&nbsp;113‑132 (ISBN 3-534-09401-8).

კატეგორია:ჰელენისტური არქიტექტურა
კატეგორია:ათენის არქიტექტურა
კატეგორია:საბერძნეთის მუზეუმები
საფარმურატ ნიაზოვი

მინი|საფარმურატ "თურქმენბაში" ნიაზოვი.
**საფარმურატ ნიაზოვი**, **თურქმენბაში** (Saparmyrat Ataýewiç Nyýazow (Türkmenbaşy); დ. 19 თებერვალი, 1940, აშხაბადი — გ. 21 დეკემბერი, 2006, იქვე) — თურქმენეთის პრეზიდენტი 1991–2006 წლებში.

## ლიტერატურა 
* Theroux, Paul. "The Golden Man: Saparmurat Niyazov's Reign of Insanity". *The New Yorker*, 28 May 2007, pp.&nbsp;54–65.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Saparmyrat Niyazow reading a poem
*Numerous articles

კატეგორია:თურქმენეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  19 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:მუდმივი პრეზიდენტები
შტანგენფარგალი

მინი|შტანგენფარგალით ჭანჭიკის ზომის აღების პროცედურა. პირველი ორი ციფრი ირკვევა ქვემო შკალაზე 0-ის მდებარეობით. ბოლო ციფრს განსაზღვრავს ქვემო შკალაზე პირველი ხაზი, რომელიც ზუსტად ხვდება ზემო შკალას.
**შტანგენცირკული** ( — „ღერო“, „წნელი“ და ფარგალი) — მოწყობილობა, რომელსაც შიდა და გარე ზომების ასაღებად იყენებენ. შტანგენფარგალი ზომის მილიმეტრის მეასედის სიზუსტით აღების შესაძლებლობას იძლევა.

## რესურსები ინტერნეტში
* შტანგენფარგალი

კატეგორია:საზომი ხელსაწყოები
რომი (სასმელი)

მინი|რომის სექცია სასმელების მაღაზიაში.
**რომი** — ძლიერი სპირტიანი სასმელი, რომელიც შაქრის ლერწმის საკმაოდ რთული გზით გადამუშავების შედეგად მიიღება. არსებობს რომის რამდენიმე სახეობა. ღია ფერის რომს, ანუ უფერო, ოქროსფერი და მუქი რომი.
                                                                                                 
სიტყვა რომის () წარმომავლობა უცნობია. ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, ის სიტყვისგან rumbullion მომდინარეობს, რაც „დიდ ხმაურს“ ნიშნავს. მეორე ვარიანტის მიხედვით, რომი სპირტიანი სასმელებისთვის განკუთვნილი ბოკლის სახელწოდებიდან rummers მომდინარეობს, რომელსაც ჰოლანდიელი მეზღვაურები იყენებდნენ. სხვა ვარიანტებს შორისაა ლათინური სიტყვის saccharum (შაქარი) შემცირებული ვერსია და ფრანგული arôme (არომატი).

## ლიტერატურა 
* (extract )
*
*
*
* (Introduction )

## რესურსები ინტერნეტში 
* Proof66 Rum Product Listings and Ratings Information 

კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები