open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვაჟა ერიაშვილი

**ვაჟა მიხეილის ძე ერიაშვილი** (დ. 2 სექტემბერი, 1939, თბილისი) — ქართველი ფარმაცევტი. ფარმაციის მეცნიერების დოქტორი (1992), პროფესორი (1995).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფარმაციის ფაკულტეტი (1966). 1966-1968 წლები მუშაობდა ი. ქუთათელაძის სახელობის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტში, 1868-1978 წლებში — პერინატალური მედიცინისა და მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობებზე. მისი ხელმძღვანელობით ამავე ინსტიტუტში ჩამოყალიბდა ბიოფარმაციის ლაბორატორია, რომელიც 1989 წელს გადაკეთდა ბიოფარმაციის სამედიცინო ცენტრად. პარალელურად, 1978–1993 წლებში, იყო თსსი-ის წამალთა ტექნოლოგიის კათედრის თანამშრომელი; 1997-2017 წლებში კი თსსი-ის სოციალური და კლინიკური ფარმაციის კათედრის, შემდეგ — დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. ერიაშვილის სამეცნიერო მუშაობის ძირითადი სფეროა წამალთა ტექნოლოგია.
## ბიბლიოგრაფია
* ჯანდაცვის მენეჯმენტი და ადმინისტრირება ფარმაციაში (რედაქტორი). - თბილისი, ნეკერი, 2013.
* მაგისტრალურ წამალთა ტექნოლოგია : სახელმძღვ. (რედაქტორი). - თბილისი, 2011..
* სამედიცინო და ფარმაცევტული საქონელმცოდნეობა : სახელმძღვ. ფარმაც. პროფ. სტუდენტებისა და სპეციალისტებისათვის (რედაქტორი). - თბილისი, 2006.
* სოციალური ფარმაცია : სახელმძღვ. თბილ. სახელმწ. სამედ. უნ-ტის სტუდენტებისა და ფარმაცევტებისათვის (ავტორი). - თბილისი, 2001.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1939
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფარმაკოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ევტიხი გაბუნია

**ევტიხი გაბუნია** (დ. 19 აპრილი, 1903, ქუთაისი — გ. 14 მარტი, 1973) — ქართველი გეოლოგი, ინჟინერი.

## ბიოგრაფია 
ევტიხი გაბუნია დაიბადა 1903 წელს, ქუთაისში. 1934 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1932–1952 წლებში იყო საქართველოს გეოლოგიური სამმართველოს გეოლოგიური პარტიების უფროსი; 1954–1957 წლებში პოლიმეტალების სექტორის უფროსი; 1957–1963 წლებში საწარმოო–გეოლოგიური განყოფილების უფროსი, 1963 წლიდან პირველაღმომჩენთა სარევიზიო პარტიის უფროსი. მისი საწარმოო გამოკვლევები ეხება საქართველოს არამადნეულ და მადნეულ საბადოთა გეოლოგიურ, აგრეთვე საინჟინრო-გეოლოგიურ საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ჯილდოები 
*1961 - საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი
*1951 - სსრკ სახელმწიფო პრემია, საქართველოს ბარიტის საბადოს შესწავლისათვის

## ლიტერატურა 
* საქართველო: ენციკლოპედია, ტ.I, თბილისი, 1997, გვ. 524

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
პლატონ წულუკიძე

**პლატონ წულუკიძე** (დ.1870, ამბროლაური, ბუგეული — გ.1957) — ქართველი პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
სწავლობდა ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში, შემდგომ 1893 წელს, დაამთავრა თბილისის სამასწავლებლო ინსტიტუტი. სასწავლებლის დამთავრებისთანავე გაიგზავნა მასწავლებლად  ნახჭევანის სამოქალაქო სკოლაში. 1894 წლის 14 მაისს მონაწილეობდა ქუთაისის გუბერნიის სათავადაზნაურო არჩევნებში. 1898 წელს ნახჭევანიდან სამუშოდ გადმოდის ჯერ ბათუმის, შემდეგ სენაკის ქართულ სკოლებში და ქუთაისის სამოქალაქო სასწავლებელში. 

1898 წლის 21 ივნისის გაზეთ „კვალში“ დაიბეჭდა პლატონ წულუკიძის წერილი „ქუთაისის გუბერნიის თავად-აზნაურთა საყურადღებოდ“ 1900-1917 წლებში. მასწავლებლად მუშაობდა ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში და ქალთა საშუალო სასწავლებლებში. 1951 წლამდე მუშაობდა ქუთაისის 26-ე რუსული საშუალო სკოლის დირექტორად. მას ეკუთვნის მთელი რიგი სტატიები სწავლა-აღზრდის, უმთავრესად კი რუსული ენის სწავლების მეთოდიკის საკითხებზე. მასვე აქვს შედგენილი არითმეტიკის სახელმძღვანელოები საშუალო სკოლის კლასებისათვის და რუსული ენის სახელმძღვანელო „Новый мир“ ქართული სკოლის მოსწავლეთათვის, სახალხო განათლების კომისარიატის დავალებით შეადგინა სახელმძღვანელო „Русское слово“ III კლასის მოსწავლეთათვის.

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები 
* ლენინის ორდენი
* საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი

## ლიტერატურა 
* პლატონ წულუკიძე: ნეკროლოგი, სახალხო განათლება,  თბილისი, 1957, 13 მარტი, გვ.4

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1870
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
ნოდარ შენგელია

**ნოდარ შენგელია** (დ. 10 იანვარი, 1932 — გ. 2024) — ქართველი მეცნიერი, თურქოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1960-1979 წლებში  საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი, 1979-2008 წლებში ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, 1982-1986 წლებში ამავე უნივერსიტეტის  აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის დეკანი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1932 წლის 10 იანვარს. 1951-1956 წლებში სწავლობდა და დაასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1957-1959 წლებში დაასრულა თბილისის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ასპირანტურა. 

1961 წელს ნოდარ შენგელიამ დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „ოსმალური გადასახადები და საგადასახადო სისტემა გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით“, რამაც პრაქტიკულად განსაზღვრა მისი შემდგომი სამეცნიერო მოღვაწეობა.  დოკუმენტური და ნარატიული ძეგლების გარდა მისი ინტერესის სფეროში სულ უფრო იკვეთებოდა საქართველოს სელჩუკებთან და ოსმალებთან ურთიერთობების ისტორიის პრობლემები და 1968 წელს, ნოდარ შენგელიამ დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „სელჩუკები და საქართველო XI საუკუნეში“.

არის 13 მონოგრაფიისა და 204 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. ქართულის გარდა ფლობდა რუსულ, თურქულ, აზერბაიჯანულ და ფრანგულ ენებს.

გარდაიცვალა 2024 წლის აგვისტოში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ნოდარ შენგელიას ბიოგრაფია
* პროფესორი ნოდარ შენგელია

## სქოლიო
ლაშა გურული (მოკრივე)

**ლაშა გურული** (დ. 27 აგვისტო, 1996) — ქართველი მოკრივე. მსოფლიოსა და ევროპის პრიზიორი. საერთაშორისო ტურნირის სამგზის ჩემპიონი (ბელარუსი, 2018, 64 კგ; საქართველო, 2018 და 2019, 64 კგ). ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონი (რუმინეთი, 2018, 64 კგ). 2024 წლის პარიზის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედალოსანი. ეს დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში კრივში პირველი ოლიმპიური მედალია.
 
2025 წლის სექტემბერში ლივერპულში ჩატარებულ მსოფლიო ჩემპიონატში *(World Boxing)* ლაშა გურული 65 კგ წონით კატეგორიაში ასპარეზობდა. ტურნირის ნახევარფინალში გავიდა და ბრინჯაოს მედალი გაინაღდა. ჩემპიონატს ტრავმის გამო ჩაეხსნა.

## ძირითადი შედეგები
## ჯილდოები და აღიარება
* 2024 : ღირსების ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
* ლაშა გურული — ქართული სპორტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ქართველი მოკრივეები
კატეგორია:2024 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ივანე პაატაშვილი

**ივანე პაატაშვილი** (დ. 14 მარტი, 1881, თელავი, რუსეთის იმპერია — გ. უცნობია) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი. აქტიურად იყო ჩართული თელავის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. მისი თაოსნობით და უახლოეს პირთა დახმარებით დაარსდა ბიბლიოთეკა, საკვირაო სკოლა, სახალხო წარმოდგენების დრამწრე, საქველმოქმედო საზოგადოება, ქალაქის საბჭო, შემნახველ-გამსესხებელი ამხანაგობა, კახეთის კავშირი და სხვ.

## ბიოგრაფია
დაიბადა თელავში, 1881 წლის 14 მარტს. 1898 წელს, სწავლის დამთავრების შემდეგ, მუშაობა დაიწყო თელავის კულტურულ-საგანმანათლებლო და საქალაქო დაწესებულებებში, რის გამოც შეძლო თელავის საზოგადოებრივი ცხოვრების გაუმჯობესება. მის სახელს უკავშირდება თელავის ბიბლიოთეკის გახსნა, საკვირაო სკოლის, სახალხო წარმოდგენების დრამწრის, საქველმოქმედო საზოგადოებისა და ქალაქის საბჭოს დაარსება. 1908 წლიდან ივანე პაატაშვილი იყო „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ წევრი. მისი დამსახურებაა ამ საზოგადოების თელავის განყოფილების გახსნა. მომავალში, არჩილ ჯორჯაძესა და ილია ზარაფიშვილთან ერთად, თელავში საძირკველი ჩაუყარა სოციალ-ფედერალისტთა მოძრაობას.  1917 წელს, თებერვლის რევოლუციის შემდეგ, იგი თელავის მაზრის პირველი აღმასრულებელი კომიტეტის წევრად იქნა არჩეული. 1918 წლიდან, საზოგადოებრივ ასპარეზზე გამოსვლისთანავე იმდროინდელ პრესაში წერილებს აქვეყნებდა  პროვინციის ყოფა-ცხოვრების შესახებ. ივანე პაატაშვილის გარდაცვალების და დაკრძალვის ადგილი უცნობია.

## ლიტერატურა
*იმედაშვილი ი., ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი, 1801-1952, თბილისი, 2021, გვ. 694

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი
ენოთერაპია

**ენოთერაპია** ( და ) — თერაპიის ფორმა, რომლის დროსაც გამოიყენება ღვინო, ან ღვინის კეთებისას დარჩენილი ყურძნის ნარჩენები. ენოთერაპია ფართოდ გამოიყენება დერმატოლოგიაში, გამაჯანსაღებელ პროცედურებსა და სტრესთან ბრძოლაში, ვინაიდან, ექიმების თქმით, ღვინო დადებითად მოქმედებს ნერვულ სისტემაზე და გაჯერებულია ანტიოქსიდანტებით. დღესდღეობით არ არსებობს ენოთერაპიის ეფექტურობის მყარი მტკიცებულება.

## ისტორია
ღვინოს, სამკურნალო დანიშნულებით, ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე იყენებდნენ, რასაც არაერთი წყარო მოწმობს.

ენოთერაპია, როგორც ტერმინი, ფრანგმა ექიმებმა, მატილდ და ბერტრან თომასებმა დანერგეს. ფრანგმა წყვილმა ყურძნის წიპწების დადებითი გავლენის შესახებ შეიტყვეს ყურძნისა და ვაზის პოლიფენოლების წამყვანი ექსპერტის, დოქტორ ვერკოტერენისგან. 

1995 წელს მატილდმა და ბერტრანმა გამოუშვეს  კანის მოვლის პროდუქტების ხაზი „Vinothérapie“.

„Vinothérapie“, კანის მოვლის საშუალებაა, რომელიც დამზადებულია ყურძნისა და ვაზის ექსტრაქტებისაგან და, ექიმების თქმით, ასუფთავებს კანს და ანელებს კანის დაბერებას.

## რესურსები ინტერნეტი
*ენოთერაპია ანუ ზომიერი რაოდენობის ღვინო ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად
*ენოთერაპია ანუ ღვინით მკურნალობა
*Vinotherapy: all the benefits of wine without the health risks?

კატეგორია:ღვინო
კატეგორია:ალტერნატიული მედიცინა
ეკატერინე ერისთავი-წერეთლისა

**ეკატერინე ივანეს ასული ერისთავი-წერეთლისა** (დ. 1818, სოფ. ქვეში, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი, — გ. 4 დეკემბერი, 1870, იქვე, დაკრძალულია იკორთის ტაძარში) — ქართველი პოეტი. 

ქსნის ერისთავთა საგვარეულოს წარმომადგენელი. განათლება მიიღო ოჯახში. 1837 წელს ცოლად გაჰყვა თავად ალექსანდრე გრიგოლის ძე წერეთელს (დ. 1816 — გ. 1873), რომელთანაც დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა და 1845 წლიდან განცალკევებით ცხოვრობდა. ეკატერინე ერისთავის ლექსები იბეჭდებოდა „ცისკარში“ (1852–1873). უმეტესობა გამოქვეყნდა ავტორის გარდაცვალების შემდეგ: „უსტარი თ. გ. ერის(თავს)“, „ახალი დრო“, „ბორჯომზედ“, „თეთრო, სპეტაკო, ლამაზო“, „მუზნო მომართეთ“, „ალბომში“, „ოცნება“ და სხვ. მისი ლირიკული თხზულებანი, მიძღვნანი და საალბომო ლექსები ეპოქის დამახასიათებელი, სალონური, სუბიექტური განცდებითაა აღსავსე, გადმოსცემენ იმ დროის საზოგადოებრივ ვითარებას („კნ. მანანა ორბელიანის პორტრეტს“, „ვორონცოვის ძეგლს“).

## ლიტერატურა
* მეგრელიძე ი., წარწერები და სხვა სიძველეები იკორთაში, «მოამბე», 1963, № 3. — გვ. 170-185.
* ნანიტაშვილი ლ., ჟურნალ „ცისკრის” პოეტები, თბ., 1967.
* ხუციშვილი ს., ქართველ მოღვაწეთა ნეკროპოლი, თბ., 1961.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1818
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1870
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:XIX საუკუნის ქართველები
დაღეთის მონოფიზიტური ეკლესია

**დაღეთის მონოფიზიტური ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ დაღეთში.

## აღწერა
ეკლესია დარბაზულია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვაშლოვანის ეკლესია

**ვაშლოვანის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაშლოვანში.

## აღწერა
ეკლესია დარბაზულია ჩაწერილი ნახევარწრიული აფსიდით. სამშენებლო მასალა ექსტერიერის და ინტერიერის შელესვის გამო არ ირკვევა. მხოლოდ იმის თქმა შეიძლება, რომ სარკმლის ჭრილები თეთრი ქვის ნათალი კვადრებითაა გამოყვანილი. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. კარი სწორკუთხაა ტიმპანისებური თავსართით დასრულებული, რომელზეც ანგელოზთა და ყვავილთა რელიეფებია მოცემული. აღმოსავლეთის, დასავლეთისა და სამხრეთის კედლებში თითო სარკმელია. მათგან აღმოსავლეთის თაღოვანია, დანარჩენი კი სწორკუთხა. შიგნითა მხრიდან სარკმლის წირთხლები მნიშვნელოვნად გაფართოვებულია. აღმოსავლეთის კედლის ფრონტონში აგურის დადაბლებით გოლგოთის ჯვარია გამოყვანილი. ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. მხრის კაპიტელებზე კონქის საბჯენი შეისრული თაღია გადაყვანილი. აფსიდის ჩრდილოეთ კედელში თაღოვანი ნიშია გაკეთებული, სამხრეთ კედელში კი სწორკუთხა. კედელზე, სარკმლის ქვეშ ქვის ტრაპეზია მიდგმული. საკურთხეველი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. დარბაზი თითო წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული, რომლის ორსაფეხურიან პროფილირებულ კაპიტელებზე კამარის საბჯენი თაღია გადაყვანილი. საკურთხევლის წინ, ჩრდილოეთ კედელში თაღოვანი ნიშია, რომელიც თავის დროს მონოფიზიტური წესისამებრ მოწყობილი სანათლავი უნდა ყოფილიყო. ინტერიერი მთლიანად შელესილი და შეთეთრებულია. იატაკად ფილაქანია დაგებული. ხოლო ამბიონზე კერამიკული ფილაა გამოყენებული. კანკელი ხისაა. ტაძრის დასავლეთ კიდეში სახურავზე სამრეკლოს ფანჩატურია დაშენებული, რომელიც გაცილებით გვიანია ტაძარზე. შესასვლელის წინ კი ორ სვეტზე დაყრდნობილი ორქანობა სახურავის მქონე პორტიკის როლის მქონე ფანჩატურია მოწყობილი. ტაძრის ეზოში შემონახულია ხაჩქარი სომხური წარწერით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვემო ქართლის მხარეში
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
იასონ მეცხვარიშვილი

**იასონ მეცხვარიშვილი** (დ. 1903, მერეთი — გ. 1977) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტის მათემატიკური განყოფილება.

1929-1932 წლებში მათემატიკის პედაგოგად მუშაობდა თბილისის მუშათა ფაკულტეტსა და ქიმიის ტექნიკუმში. 1930-1932 წლებში იყო ამიერკავკასიის ენერგეტიკის ინსტიტუტისა და პოლიტექნიკური ინსტიტუტის უმაღლესი მათემატიკის კათედრის ასისტენტი. 1932-1935 წლებში იყო ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკისა და მათემატიკის კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტი. 1933 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან არსებულ მათემატიკისა და ფიზიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომლად. 1935-1941 წლებში იყო თბილისის მათემატიკის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1936 წლიდან მოღვაწეობდა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე. 1938-1949 წლებში ხელმძღვანელობდა ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში ალგებრა-გეომეტრიის კათედრას. 1949-1977 წლებში იყო პუშკინის სახელობის თბილისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში მათემატიკური ანალიზის კათედრის გამგე. იკვლევდა ორი დამოუკიდებელი ცვლადის ცვლადკოეფიციენტებიანი ჰიპერბოლური ტიპის განტოლების ეგრეთწოდებულ ზღვრულ ანუ განზოგადებულ ამონახსნებს. ასევე იკვლევდა კომპლექსური ცვლადის ფუნქციათა თეორიის საკითხებს. მან შეისწავლა ლომელის ფუნქციებთან დაკავშირებული საკითხები და ანალიზურ ფუნქციათა თეორიაში პარამეტრის მეთოდის გამოყენებით მოგვცა კომპლექსური არგუმენტის რვა ანალიზური ფუნქციის ლომელის ფუნქციებად გაშლის მის მიერ დადგენილი ფორმულები. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ჯილდოები
* 1961 - საპატიო ნიშნის ორდენი

## ბიბლიოგრაფია
* მეორე რიგის ჩვეულებრივი დიფერენციალური განტოლებანი - თბილისი, განათლება, 1968 გვ. 78
* პირველი რიგის ჩვეულებრივი დიფერენციალური განტოლებანი : მეთოდ. მითითებანი პედ. ინ-ტების ფიზ.-მათ. ფაკ-ტის დაუსწრ. სწავლებისა და საღამოს განყ-ბების სტუდენტთათვის - თბილისი, განათლება, 1966 გვ. 75
* წრფივ დიფერენციალურ განტოლებათა სისტემისა და n-ური რიგის წრფივ დიფერენციალურ განტოლებათა თეორიის ელემენტები : მეთოდ. მითითებანი პედ. ინ-ტების ფიზ.-მათ. ფაკ-ტის დაუსწრ. სწავლებისა და საღამოს განყ-ბის სტუდენტებისათვის - თბილისი, ცოდნა, 1962 გვ. 82
* კომპლექსური ცვლადის ფუნქციათა თეორია - თბილისი, სამეცნ.-მეთოდ. კაბინეტის გამ-ბა, 1955  გვ. 328 
* დიფერენციალურ და ინტეგრალურ აღრიცხვათა საფუძვლები // ნაწ. 2, ინტეგრალური აღრიცხვა. - ტფილისი, სახელგამი, 1932 გვ. 199

## ლიტერატურა
* საქართველოს მათემატიკოსები და მექანიკოსები: ბიოგრაფიული ცნობარი/ნოდარ მახვილაძე თბ., 2016 გვ. 252-253

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მარიუს მუტე

**მარიუს მუტე** (; დ. 19 აპრილი, 1876, ნიმი, — გ. 29 ოქტომბერი, 1968, პარიზი) — ფრანგი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, კოლონიური საკითხების სპეციალისტი.

მუტე 1914-1928, 1929-1942 და 1945-1947 წლებში იყო საფრანგეთის ეროვნული კრების დეპუტატი მსოფლიო ინტერნაციონალის საფრანგეთის სექციიდან (შემდგომში — საფრანგეთის სოციალისტური პარტია), 1936-1938 და 1946-1947 წლებში — საფრანგეთის კოლონიების (შემდგომში — ზღვისიქითა ტერიტორიების) მინისტრი, 1947 წლიდან გარდაცვალებამდე — საფრანგეთის სენატის წევრი. კოლონიურ საკითხებში მუტე ილაშქრებდა რეპრესიული პოლიტიკის წინააღმდეგ, მხარს უჭერდა საფრანგეთის კოლონიებში ლმობიერი პოლიტიკის გატარებას, ხოლო ინდოჩინეთში ხო ში მინთან შეთანხმებას ვიეტნამისთვის საბოლოო დამოუკიდებლობის მინიჭების თაობაზე. 

საფრანგეთის ეროვნული კრებაში მოღვაწეობის პერიოდში მუტე იყო საქართველოს დამოუკიდებლობის მხარდამჭერი. 1933 წელს, როდესაც ფრანგი დეპუტატები განიხილავდნენ საბჭოთა კავშირთან თავდაუსხმელობის პაქტსა და მასთან დაკავშირებული საკითხებს, მ. შ. პარიზში საქართველოს ემიგრანტული მთავრობის დიპლომატიური წარმომადგენლობის (ლეგაციის) ბედს, მუტემ კოლეგებს შეახსენა, რომ საქართველო რუსეთის მიერ ოკუპირებული იყო მიუხედავად მისი დამოუკიდებლობის აღიარებისა თავად მოსკოვის მიერ და საფრანგეთის მთავრობას მოუწოდა, რომ ლეგაციის დახურვის შემთხვევაში უზრუნველეყო ქართველი ლტოლვილებისთვის განსაკუთრებული სტატუსი.
## ლიტერატურა
* Lewis, James I. (2008). "The Tragic Career of Marius Moutet". European History Quarterly. 38 (1): 66–92. doi:10.1177/0265691407084462.
* Martin-Rosset, Freddy (2012). L'itinéraire politique drômois de Marius Moutet; édition de l'OURS (Office Universitaire de Recherche Socialiste), 12, cité Malesherbes, 75009 Paris. ISBN 978-2-911518-04-1.
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები
ზვიად ჭუმბურიძე

**ზვიად ჭუმბურიძე** (დ. 21 მაისი, 1963, თბილისი, საქართველო) — ქართველი დიპლომატი, ფილოლოგი. 

## ბიოგრაფია 
დაამთავრებული აქვს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენების და ლიტერატურის ფაკულტეტი. "კლინგენდაილ"-ის საერთაშორისო ურთიერთობათა ინსტიტუტი, ნიდერლანდებში. 1986-1990 წლებში იყო რესპუბლიკური საზოგადოება "ცოდნა" განყოფილების გამგე; 1990-1992 წლებში კი საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს UNESCO-ს საერთაშორისო კომისიის რეფერენტი. 1993-1997 წწ. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს კულტურის, პარტნიორულ და ჰუმანიტარულ ურთიერთობებათა დეპარტამენტის სხვადასხვა დიპლომატიური თანამდებობები. 1997-2000 წწ. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს კულტურის, პარტნიორულ და ჰუმანიტარულ ურთიერთობათა დეპარტამენტის დირექტორი. 2000-2002 წწ. საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე – საპარლამენტო მდივანი. 2007 წელს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საგანგებო დავალებათა ელჩი. 2007-2008 წწ. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს გლობალურ ურთიერთობათა დეპარტამენტის დირექტორი. 2013 წლიდან ევროკავშირი-საქართველოს ბიზნეს საბჭოს გენერალური მდივანი; 2019 წლიდან ქართული უნივერსიტეტის საზოგადოების აღმასრულებელი დირექტორი. 2010 წელს ქ. ბუდაპეშტში ზვიად ჭუმბურიძის თაოსნობით გაიხსნა შოთა რუსთაველის სახელობის მოედანი და დაიდგა შოთა რუსთაველის ძეგლი. 2003-2007 წწ. საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საბერძნეთის რესპუბლიკაში. 2009-2013 წწ. საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი უნგრეთის რესპუბლიკაში, აკრედიტებული ხორვატიის რესპუბლიკასა და მონტენეგროში. მინიჭებული აქვს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიპლომატიური რანგი. მიღებული აქვს უნგრეთის უმაღლესი 
სახელმწიფო ჯილდო – ღირსების ორდენი "კომანდორის ჯვარი".

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
თალასოთერაპია

**თალასოთერაპია** ( და ) — თერაპიის ფორმა, რომელიც გულისხმობს ზღვის წყლის სამკურნალოდ გამოყენებას. არ არსებობს მეცნიერული მტკიცებულება, რომ თალასოთერაპია ეფექტურია.

## ისტორია
თალასოთერაპიის ერთ-ერთი გამოჩენილი პრაქტიკოსი იყო ექიმი რიჩარდ რასელი, რომელმაც უდიდესი წვლილი შეიტანა თალასოთერაპიის პოპულარიზებაში. თალასოთერაპიის გამოყენების უძველესი ჩანაწერი 1725 წლით თარიღდება, პოვუა-დი-ვარზინში, პორტუგალიაში. მიაჩნდათ, რომ ეს ადგილი იოდის მაღალი კონცენტრაციით გამოირჩეოდა წყალმცენარეების დიდი რაოდენობის გამო. სწორედ ამ ტერიტორიას სამკურნალოდ იყენებდნენ ბენედიქტელი ბერები, XIX საუკუნის დასაწყისში იგივე პრაქტიკის გამოყენება ფერმერებმაც დაიწყეს, ხოლო მოგვიანებით ქალაქებშიც გაიხსნა მარილიანი წყლის ცხელი აბანოები, რომლებმაც სწრაფად ჰპოვეს პოპულარობა მაღალ ფენებში.

## სქოლიო
კატეგორია:ალტერნატიული მედიცინა
კატეგორია:ზღვა
კიაზო ერისთავი

**გიორგი (კიაზო) გიორგის ძე ერისთავი** (დ. 11 ნოემბერი, 1824, სოფ. ქისტაური, ახლანდ. ახმეტის მუნიციპალიტეტი, — გ. 19 დეკემბერი, 1909, იქვე) — თავადი, არაგვის ერისთავთა საგვარეულოდან, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1889).

დაიბადა გიორგი ერისთავისა და ნინო ანდრონიკაშვილის (მალხაზ ანდრონიკაშვილის ასული) ოჯახში. სამხედრო სამსახურში იყო 1846 წლიდან. მონაწილეობდა ყირიმის ომში (1853–1856) როგორც გურიის რაზმის ოფიცერი, 1858 წლიდან მსახურობდა კავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარებში. 1870 წლიდან მეთაურობდა თერგის კაზაკთა ჯარის მოზდოკის პოლკს. იმავე წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის (1877–1878) ომში. ქისტაურის მამულში ჰქონდა ცნობილი ღვინის მარანი. დაქორწინებული იყო სამჯერ: 1. ნინო თავად ლუარსაბ სუმბათაშვილის ასულზე, 2. თინათინ (თიკო), თავად ალექსანდრე ჩოლოყაშვილის ასულზე (1855) და 3. ანა თავად ელიზბარ ქსნის ერისთავის ასულზე (1878). ჰყავდა 10 შვილი.  

## ლიტერატურა
* ჩიქოვანი, ი., არაგვის ერისთავები, თბ., 2011.

კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1824
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1909
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:ქართველი თავადები
კატეგორია:XIX საუკუნის ქართველები
შალვა ავალიანი

**შალვა ავალიანი** (დ. 30 იანვარი, 1914, სარბევი — გ. 6 თებერვალი, 1998) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
1938 წელს დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის საბუნებისმეტყველო-გეოგრაფიული ფაკულტეტი გეოგრაფიის სპეციალობით. 

მისი აკადემიური მოღვაწეობა დაიწყო ადრეულ ეტაპზე ჯერ კიდევ მესამე კურსიდან შეუდგა პედაგოგიურ საქმიანობას.
კარიერის განმავლობაში მრავალფეროვანი გამოცდილება დააგროვა საგანმანათლებლო სფეროში. წლების მანძილზე მუშაობდა სხვადასხვა საშუალო სკოლაში, როგორც მასწავლებლის, ასევე დირექტორის პოზიციებზე. იგი ასევე იკავებდა მნიშვნელოვან თანამდებობებს ადმინისტრაციულ დონეზე. კერძოდ, იყო ქუთაისის რაიონის კულტურის განყოფილების ხელმძღვანელი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი მოღვაწეობა ქუთაისის საოლქო საბჭოს აღმასკომის განათლების განყოფილებაში, სადაც იგი მუშაობდა სასკოლო ინსპექტორად გეოგრაფიის მიმართულებით. 1976 წლიდან დაიწყო მისი აკადემიური კარიერა ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც იგი მუშაობდა გეოგრაფიის კათედრის დოცენტის პოზიციაზე. 1960-1965 წლებში მან გაიარა ასპირანტურა. მისი აკადემიური მოღვაწეობის შედეგად, მას აქვს 60-მდე ნაშრომი გეოგრაფიის სწავლების მეთოდიკაში, რაც მის მნიშვნელოვან წვლილზე მეტყველებს ამ სფეროს განვითარებაში. 1981-1990 წლებში იგი აქტიურად იყო ჩართული საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ქუთაისის ფილიალის საქმიანობაში, სადაც სხვადასხვა დროს იკავებდა სწავლული მდივნის, თავმჯდომარის მოადგილისა და თავმჯდომარის პოზიციებს. მისი აკადემიური მიღწევების დასტურია პედაგოგიკის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი გეოგრაფიის სწავლების მეთოდიკაში და დოცენტის წოდება, რაც მის მაღალ პროფესიონალიზმსა ასახავს.

1969 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მოსწავლეთა დამოუკიდებელი მუშაობის ჩატარების მეთოდიკა ეკონომიკური გეოგრაფიის სწავლების პროცესში.“ 

## ჯილდოები
* სამკერდე ნიშანი „სახალხო განათლების წარჩინებული“

## ბიბლიოგრაფია
* პრობლემური სწავლება გეოგრაფიაში : მასწავლებელთა აგვისტოს თათბირები - ქუთაისი, 1977
* მოსწავლეთა დამოუკიდებელი მუშაობა : ეკონომიურ გეოგრაფიაში - თბილისი, განათლება, 1972 გვ. 222

## ლიტერატურა
* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი თბ., 2003 გვ. 17-18

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
თავდაყირა 2

**„თავდაყირა 2“** () — რეჟისორ კელსი მანის 2024 წლის ანიმაცია, „თავდაყირას“ მეორე ნაწილი (დრამა, სათავგადასავლო, ანიმაცია).  მსახიობები: ემი პოლერი, მაია ჰოუკი, კენსინგტონ ტოლმენი, ლიზა ლაპირა, ფილის სმითი, ლუის ბლეკი. ფილმი მოგვითხრობს რაილის შესახებ, რომელიც უკვე მოზარდია და მას სხვადასხვა ახალი ემოცია და გამოწვევა ხვდება. მისი ძირითადი ემოციები — სიხარული, სევდა, შიში, ზიზღი და ბრაზი — კვლავ ცდილობენ გაუმკლავდნენ ახალ გამოწვევებს, რომლებიც მოზარდობის პერიოდს სდევს თან.

„თავდაყირა 2“ აშშ-ში Pixar Animation Studios-ის მიერ გამოვიდა 2024 წლის 14 ივნისს. ანიმაციამ მსოფლიო მასშტაბით შემოსავლის სახით 1,555 მილიარდი დოლარი მიიღო.

## სიუჟეტი 
მოზარდ გოგონას, რაილის აქვს ხუთი ემოცია: ბრაზი, სევდა, ბედნიერება, შიში და ზიზღი. იგი ცხოვრობს ამ ხუთი ემოციით, თუმცა გარდატეხის ასაკში მას ემატება კიდევ რამდენიმე ემოცია: შფოთვა, მობეზრება, სირცხვილი, ნოსტალგია და შური. მისი ემოციების მთავარ მმართველს, ბედნიერებას ჩაანაცვლებს შფოთვა, რომელიც სრულიად შეცვლის რაილის და მის ცხოვრებას. შფოთვა რაილის აიძულებს ჩამოშორდეს მეგობრებს, ისწრაფოს პირველობისკენ თავის საყვარელ სპორტში და გახდეს ყველასათვის მოსაწონი გოგონა.  

ამ დროის განმავლობაში, მივიწყებული ხუთი ემოცია ყველაფერს ცდილობენ, რომ დაბრუნდნენ რაილის გონებაში და დაეხმარნონ მას, თუმცა ციხიდან რაილის გონებამდე გზა დიდი და გრძელია. ამ გზის გავლისას გაივლიან ბევრ დაბრკოლებას, თუმცა საბოლოოდ, ბრაზის დახმარებით შეძლებენ დაბრუნებას, დაამარცხებენ იმ ემოციებს, რომლებმაც რაილის რთული პერიოდი შეუქმნეს და მაქსიმალურად ეცდებიან მათი შექმნილი პრობლემების მოგვარებას მოზარდი გოგონას ცხოვრებაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* „თავდაყირა 2“ — AllMovie
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2024 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:3D ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული 3D ფილმები
კატეგორია:ამერიკული კომედიურ-დრამატული ფილმები გარდატეხის ასაკში მყოფი პერსონაჟების შესახებ
კატეგორია:ამერიკული კომპიუტერული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:IMAX-ის ფილმები
კატეგორია:პიქსარის ანიმაციური ფილმები
თარაქჩი (ბოლუს რაიონი)

**თარაქჩი** (თურქ. Tarakçı) — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
სოფელს ამავე სახელწოდება 1943 წლიდან ერქვა.

## გეოგრაფია 
სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 18 კმ-ით არის დაშორებული.

## მოსახლეობა 
## რესურსები ინტერნეტში 
https://web.archive.org/web/20150320120931/http://www.yerelnet.org.tr/koyler/koy.php?koyid=239403

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
ბაილაქანი

**ბაილაქანი** — შუა საუკუნეების ქალაქი ახლანდელ ნაქალაქარ ორენ-კალის ადგილზე, მტკვრისა და არაქსის შესართავთან ახლოს, თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე. დაარსდა დაახლოებით V–VI საუკუნეების მიჯნაზე როგორც სასანიანთა სახელმწიფოს საყრდენი პუნქტი ირანისა და ამიერკავკასიის დამაკავშირებელ საუკეთესო გზაზე. XI–XIII საუკუნეებში განვითარდა როგორც მსხვილი სახელოსნო და სავაჭრო ცენტრი. ძლიერი ქალაქს წარმოადგენდა, გამაგრებული იყო რთული თავდაცვითი ნაგებობებით. 1221 წელს გაანადგურეს მონღოლებმა. მისი აღდგენა 1403 წელს სცადა თემურლენგმა, თუმცა წარუმატებლად.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კატეგორია:შუა საუკუნეების ქალაქები
სეკეი

280პქ|მინი|სეკეები ტრადიციულ სამოსში
280პქ|მინი|რაიონები ჰარგიტის, კოვასნისა და მურეშის ჟუდეცებში, სადაც სეკეები წარმოადგენენ უმრავლესობას (წითლად)
**სეკეი**,  **სეკეები**  (, , , ) — უნგრელების ჯგუფი აღმოსავლეთ ტრანსილვანიაში, რუმინეთში. ცხოვრობენ ჰარგიტის (276 ათ., მთელი მოსახლეობის 84,6%,  2011), კოვასნის (164,2 ათ., 73,8%) ჟუდეცებში და მურეშის ჟუდეცის აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ნაწილში (228,3 ათ., 39,3%). საუბრობენ უნგრული ენის სეკეურ დიალექტზე და რუმინულად. არიან კათოლიკეები.

ისტორიულ წყაროებში 1138 წლიდან იხსენიებიან როგორც სამხედრო დანაყოფი უნგრეთის მეფეთა ლაშქარში. ისტორიოგრაფიაში უფრო მეტად მიღებულია მოსაზრება, რომ ისინი არიან ტრანსილვანიის უნგრეთთან შეერთების (XI საუკუნე) შემდეგ აქ გადმოსახლებულ სამხედრო მოახალშენეთა შთამომავლები. არის ჰიპოთეზები მათი თურქული წარმომავლობის შესახებ. 1438 წელს უნგრელებთან და გერმანელებთან ერთად შექმნეს ე.წ. სამი ერის კავშირი, რათა ოსმალთა ექსპანსიისგან დაეცვათ ტრანსილვანია; შემდგომში ეს სამი კათოლიკური ჯგუფი ტრანსილვანიაში ჭარბობდა მართლმადიდებელ რუმინელ მოსახლეობას. 1940 წელს, ვენის არბიტრაჟის მიხედვით, სეკეების მიწები ჩრდილოეთ ტრანსილვანიის შემადგენლობაში გადაეცა უნგრეთს. 1944 წელს, რუმინეთსა და ანტიჰიტლერულ კოალიციას შორის ზავის დადების შემდეგ, ჩრდილოეთი ტრანსილვანია დაუბრუნდა რუმინეთს. 1944–1945 წლებში სეკეები მოყვნენ რუმინული შეიარაღებული რაზმების (იულიუ მანიუს მეთაურობით) ძალადობრივი მოქმედებების ქვეშ. 1952 წელს შეიქმნა უნგრელთა (1960 წლიდან — მურეშ-უნგრულთა) ავტონომიური ოლქი, რომელიც 1968 წელს გაუქმდა. 1989 წელს დაარსდა რუმინეთის უნგრელების დემოკრატიული კავშირი (რუდკ). 2009 წელს გამოაცხადეს სეკეის ავტონომიური მხარე, 2010 წელს უნგრული ენა მიიღეს ოფიციალურ ენად რეგიონულ დონეზე; ორივე გადაწყვეტილება რუმინეთის ხელისუფლებამ არ სცნო. 2011 წელს რუდკ-მა ქალაქ ტირგუ-მურეშში შექმნეს სეკეის მხარის ადმინისტრაციული საბჭო. ამავე წელს უნგრეთში შემოიღეს ოდესღაც უნგრეთის მოქალაქეთა შთამომავლებისათვის მოქალაქეობის მინიჭების გამარტივებული წესი. 2012 წლის აპრილისთვის მოქალაქეობა მიანიჭეს რუმინეთის დაახლ. 284 ათას მოქალაქეს. სეკეის მხარეში ენთუზიასტების მიერ შემონახულია „სეკეის რუნები“ (იხ. უნგრული რუნები), რომელიც წარმოდგება ე.წ. აღმოსავლეთევროპული რუნებისგან. მისი გამოყენებით გამოიცემა ჟურნალები, წიგნები და სხვ.

## სქოლიო 
კატეგორია:უნგრელები
კატეგორია:რუმინეთის ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
გიორგი ერისთავი (გენერალ-მაიორი)

**გიორგი მიხეილის ძე ერისთავი** (დ. 9 მაისი, 1947, თბილისი) — ქართველი უშიშროების ოფიცერი, გენერალ-მაიორი (1999).

დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიული ფაკულტეტი (1972). 1973–1999 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო უშიშროების სისტემაში სხვადასხვა თანამდებობაზე, მ. შ. 1988–1993 წლებში იყო საქართველოს უშიშროების მინისტრის აპარატის უფროსი, 1993–1994 წლებში — სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს თბილისის საქალაქო სამმართველოს უფროსი, 1994–1995 წლებში — საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს დაზვერვის სამმართველოს უფროსი, 1995–1999 წლებში — საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს აკადემიის რექტორი. 1996 წელს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო  უშიშროების საპატიო თანამშრომლის წოდება. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით (1997). 2000 წლიდან თადარიგშია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი
კატეგორია:ქართველი გენერალ-მაიორები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1972)
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
მედეა ჯაბუა

**მედეა ჯაბუა** (დ. 1943) — დიზაინერი, მხატვარი, პედაგოგი

## ბიოგრაგია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის გრაფიკის ფაკულტეტი 1968 წელს. მისი პედაგოგები იყვნენ ვლადიმერ (ლადო) გრიგოლია და თეიმუაზ ყუბანეიშვილი. ასპირანტურა გაიარა ანდრეი გონჩაროვის ხელმძღვანელობით მოსკოვის პოლიგრაფიულ ინსტიტუტში, სადაც ბეჭდვით პროდუქციას მხატვრულად აფორმებდა. დიდი წვლილი აქვს შეტანილი ქართული ბეჭდური გრაფიკის განვითარებაში. დაასურათა და გააფორმა ორასამდე წიგნი. მათ შორის „1001 ღამე“, „რობინ ჰუდი“, „მერი პოპინსი“, აკაკი წერეთლის საბავშვო ლექსები, გრიგოლ აბაშიძის ლექსების კრებული და პარმენ მარგველაშვილის რედაქტორობით გამოცემული დავით კაკაბაძის შემოქმედების ამსახველი სამი ტომი. მედეა ჯაბუას რედაქტირებით გამოიცა ლადო გრიგოლიას შრიფტის სახელმძღვანელო; შექმნილი აქვს შრიფტის გარნიტურები ორენოვანი საგზაო ნიშნებისთვის. მისი ნამუშევრები ინახება შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმში. მხატვარი-გრაფიკოსი, წიგნის დიზაინერი, დოცენტი.

## ლექსიკონი 
*[ალექსანდრე გაბუნია, „ხელოვნების მუზეუმის ახალი კოლექცია“, 2022, თბილისი, გვ. 238-239]
ედუარდ ერიო

**ედუარდ-მარი ერიო** (; დ. 5 ივლისი, 1872, ქ. ტრუა, — გ. 26 მარტი, 1957, სენ-ჟენი-ლავალი, რონის დეპარტ.) — საფრანგეთის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, პუბლიცისტი. საფრანგეთის აკადემიის წევრი (1946 წლიდან). 

დაამთავრა პარიზის უმაღლესი ნორმალური სკოლა (1894). 1919 წლიდან იყო საფრანგეთის პარლამენტის დეპუტატი, რადიკალებისა და რადიკალ-სოციალისტების პარტიის ერთ-ერთი მთავარი ლიდერი. 1905-1941 წლებში და 1945 წლიდან ქ. ლიონის მერი. 1916-1917, 1926-1928, 1934-1936 წლებში იყო საფრანგეთის მთავრობის წევრი (მინისტრი), 1924-1925 და 1932 წლებში — პრემიერ-მინისტრი და საგარეო საქმეთა მინისტრი. მხარს უჭერდა საქართველოს დამოუკიდებლობის ცნობას, 1921 წლიდან — საბჭოთა რუსეთის მიერ ქვეყნის ოკუპაციის შემდეგ — საქართველოს ემიგრანტული მთავრობის დახმარების გაგრძელებას. მთავრობამ, რომელსაც ერიო ხელმძღვანელობდა, 1924 წელს დიპლომატიური ურთიერთობა დაამყარა საბჭოთა კავშირთან, თუმცა საქართველოს დევნილ ხელისუფლებას საშუალება მისცა ჰქონოდა დიპლომატიური წარმომადგენლობა პარიზში 1932 წელს საბჭოთა კავშირთან თავდაუსხმელობის პაქტის დადებამდე. 

1925-1926 და 1936-1940 წლებში ერიო იყო დეპუტატთა პალატის თავმჯდომარე. 1938 წელს გამოვიდა გერმანიასთან მიუნხენის შეთანხმების წინააღმდეგ. მეორე მსოფლიო ომის წლებში იყო ვიშის რეჟიმის ოპოზიციაში, რის გამოც 1942 წელს დააპატიმრეს და გერმანელებს გადასცეს. 1945 წელს საბჭოთა არმიამ გაათავისუფლა საკონცენტრაციო ბანაკიდან. 1947 წლის იანვრიდან 1954 წლამდე იყო საფრანგეთის ეროვნული კრების თავმჯდომარე, ხოლო 1954 წლიდან — საპატიო თავმჯდომარე. მხარს უჭერდა საბჭოთა კავშირთან მშვიდობიან ურთიერთობას და სამჯერ ეწვია მას 1922, 1933 და 1945 წლებში; საბჭოთა პროპაგანდის ზეგავლენით 1933 წლის ვიზიტის დროს განაცხადა, რომ უკრაინაში ვერ ნახა შიმშილობის ნიშნები. 1952-1954 წლებში დასავლეთ გერმანიის რემილიტარიზაციის საფრთხის საბაბით ერიო გამოვიდა ევროპის თავდაცვითი თანამეგობრობის პროექტის წინააღმდეგ. 1955 წელს საბჭოთა კავშირის მიერ დაფინანსებულმა „მშვიდობის მსოფლიო საბჭომ“ მიანიჭა მშვიდობის საერთაშორისო პრემია.

## ლიტერატურა
* „პაქტი და საქართველო“, გაზ. „დამოუკიდებელი საქართველო“ № 90, ივნისი 1933. — გვ. 2-4. 

* დაუშვილი რ., ქართული ემიგრაცია 1921-1939 წლემში, თბ., 2007. — გვ. 45, 64, 82, 100.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1872
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1957
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სოსო ცისკარიშვილი

**სოსო (სოსო-იოსებ) ელიზბარის ძე ცისკარიშვილი** (დ. 17 სექტემბერი, 1948, კასპი, — გ. 6 აგვისტო, 2024) — ქართველი პოლიტოლოგი, საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების ექსპერტი.

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საინჟინრო-ფიზიკური ფაკულტეტი (კვალიფიკაცია — ელექტრონული ტექნიკის ინჟინერი, 1971), მოსკოვის საგარეო ვაჭრობის საკავშირო აკადემია (კვალიფიკაცია — საერთაშორისო ეკონომიკურ ურთიერთობათა ეკონომისტი, 1979). მუშაობდა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტ „მიონში“ (1971-1974), საქართველოს სსრ მეცნიერებისა და ტექნიკის სახელმწიფო კომიტეტში (1974-1976, 1978-1985, თავმჯდომარის მოადგილე 1980-1985 წლებში). 1984 წელს ვიდეოფირზე გადაატანინა და ამით განადგურებას გადაარჩინა თენგიზ აბულაძის ფილმი „მონანიება“, რომელსაც საბჭოთა ცენზურა ემუქრებოდა. 1992 წლამდე ლექციებს კითხულობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური გეოგრაფიის კათედრაზე. 

1988-1989 წლებში ცისკარიშვილი იყო „სრულიად საქართველოს რუსთაველის საზოგადოების“ ვიცე-პრეზიდენტი. 1989 წლის ბოლოს მეცნიერთა ჯგუფთან ერთად შექმნა საქართველოში პირველი არასამთავრობო ორგანიზაცია — სამეცნიერო-საგანმანათლებლო ასოციაცია „მსოფლიო ლაბორატორია“ და მას შემდეგ იყო მისი გამგეობის თავმჯდომარე. 1992 წელს დაინიშნა საგარეო ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარედ, შემდეგ იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის საგარეო ეკონომიკურ ურთიერთობათა კათედრის გამგე. იმავდროულად, 1996-2000 წლებში ცისკარიშვილი ხელმძღვანელობდა ევროკავშირის ტექნიკური დახმარების პროგრამებს. 2006 წლიდან იყო ევროპული ინტეგრაციის ფორუმის გამგეობის თავმჯდომარე, 2008 წლიდან — „დამოუკიდებელ ექსპერტთა კლუბის“ პრეზიდენტი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი  2024
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკის მეცნიერები
კატეგორია:კასპში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1971)
რუსეთუმე

**რუსეთუმე** — რუსეთში ნამყოფი ან ნასწავლი პიროვნების, უფრო ხშირად კი გარუსებისკენ მიდრეკილი პიროვნების სახელწოდება, რომელიც წარმოიშვა XIX საუკუნის 50-60-იანი წლების საქართველოში. 

სიტყვა „რუსეთუმე“ პირველად ჩნდება გიორგი ერისთავის პიესა „გაყრაში“ (1850), რომელშიც ერთ-ერთი პერსონაჟი — სომეხი ვაჭარი მიკირტუმ ტრდატოვი — რუსეთში განათლებამიღებულ თავად ივანე დიდებულიძეს ასე ახასიათებს: „ერთი ძმაც ჰყავს რუსეთუმე, ტანცი მანცი, ლავ ხაღუმე“. თავდაპირველად „რუსეთუმე“ ზოგადად რუსეთში ნასწავლი პიროვნების მიმართ გამოიყენებოდა და, ერთგვარად, თერგდალეულის სინონიმიც იყო („რუსეთუმეებმა დაამშვენეს ჩვენი საზოგადოებრივი ცხოვრება“ — ილია ჭავჭავაძე, „შინაური მიმოხილვა“, 1883), თუმცა უფრო გავრცელდა, როგორც გარუსებისკენ მიდრეკილი ქართველის ირონიული სახელწოდება („აქ რუსეთუმე მეტად გახურდა“ — აკაკი წერეთელი, პოემა „რუსეთუმე“, 1861). ამრიგად, „რუსეთუმე“, „თერგდალეულისგან“ განსხვავებით, მიუხედავად მისი განათლებისა, საკუთარი ქვეყნისთვის სასარგებლოს ვერაფერს ქმნიდა და ნიჰილისტურად იყო განწყობილი ყოველივე ეროვნულის მიმართ.

XXI საუკუნის დასაწყისში სიტყვა „რუსეთუმე“ დამკვიდრდა როგორც რუსული კულტურული ანდა პოლიტიკური ორიენტაციის მქონე, რუსეთის მხარდამჭერი პიროვნების დამამცირებელი სახელწოდება. ის გვხვდება როგორც ინტერნეტ-სივრცესა და ელექტრონულ მედიაში, ასევე პოლიტიკოსების და სხვა საჯარო პირების გამოსვლებში.

## ლიტერატურა
* კობაიძე მ., ბერიძე მ. ქართული ენის მორფემებისა და მოდალური ელემენტების ლექსიკონი, თბ., 1988. — გვ. 393.
* ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, ტ. 2., თბ., 1990.

## სქოლიო
კატეგორია:ნეოლოგიზმები
კატეგორია:ქართული სიტყვები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტიკური ისტორია
აიდინჯიქი (ბოლუს რაიონი)

**აიდინჯიქი** () — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
სოფლის სტატუსი 1928 წლიდან აქვს. 1928-1946 წლებში სოფლის სახელწოდება *სუსუზ თექქე* იყო. 1946 წლიდან გარკვეული დროის მანძილზე *თექქესუსუზის* სახელწოდებას ატარებდა.

## გეოგრაფია 
პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრიდან სოფელი 44 კმ დაშორებულია.

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
დავით ერისთავი (მოხელე)

**დავით როსტომის ძე ერისთავი** (დ. 1780 — გ. 12 აგვისტო, 1830, დაკრძალულია ოძისში) — თავადი, ქსნის ერისთავთა საგვარეულოს წარმომადგენელი.

რუსეთის მიერ ქართლ-კახეთის სამეფოს ანექსიის (1801) შემდეგ იმპერიის სახელმწიფო სამსახურში იყო. მონაწილეობდა თურქების წინააღმდეგ ბრძოლაში ახალციხესთან (1810). 1812 წლიდან ხელმძღვანელობდა მოლაპარაკებას პატარა ლიახვისა და მეჯუდის ხეობაში მცხოვრებ ოსებთან და მათ გაქრისტიანებას, რისთვისაც მიიღო გუბერნიის მდივნის ჩინი. მონაწილეობდა რუსეთ-ირანის ომში (1826-1828), თავი გამოიჩინა აბასაბადის, სარდარაბდისა და ერევნის ბრძოლებში (1827), რისთვისაც მიიღო წმ. ანას IV ხარისხის ორდენი და კოლეგიის მდივნის წოდება. გარდაიცვალა 1830 წელს ქოლერით. ჰყავდა ცოლი — მარიამ (მაია), თავად ივანე ქობულაშვილის ასული (დ. 1786 — გ. 1848) და შვილები — როსტომი, გიორგი (ცნობილი მწერალი), ივანე და თინათინი.

## ლიტერატურა
* ბერძნიშვილი მ., მასალები XIX საუკუნის პირველი ნახევრის ქართული საზოგადოებრიობის ისტორიისათვის : II მასალები ბიოგრაფიული ლექსიკონისათვის (ა–ე), თბ., 1980. — გვ. 232.

კატეგორია:დაბადებული 1780
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1830
კატეგორია:ქართველი თავადები
ენდა კენი

**ენდა კენი** (, ; დ. 24 აპრილი, 1951) — ირლანდიელი პოლიტიკოსი, ირლანდიის პრემიერ-მინისტრი 2011–2017 წლებში, პარტია „ფინე გელის“ ლიდერი 2002–2017 წლებში, თავდაცვის მინისტრი 2014 წლის მაისიდან ივლისამდე და 2016 წლიდან 2017 წლამდე, ოპოზიციის ლიდერი 2002–2011 წლებში, ირლანდიის ტურიზმისა და ვაჭრობის მინისტრი 1994–1997 წლებში და სახელმწიფო მინისტრი შრომისა და განათლების საკითხებში 1986–1987 წლებში. კენი 1975–1997 წლებში იყო მაიო-უესტის საარჩევნო ოლქის წარმომადგენელი პარლამენტის წარმომადგენელთა პალატაში, 1997–2020 წლებში კი — მაიოს ოლქისა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:ირლანდიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ირლანდიის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გეოცენტრული ორბიტა

thumb|გეოცენტრული ორბიტა
**გეოცენტრული ორბიტა**, *დედამიწისახლო ორბიტა*, *დედამიწისირგვლივი ორბიტა* — დედამიწის გარშემო სხეულის (მთვარის ან დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრების) მოძრაობის ტრაექტორია. ასეთი ორბიტის აპოცენტრსა და პერიცენტრს ეწოდება, შესაბამისად პერიგეუმი და აპოგეუმი.

NASA-ს შეფასებით, 1997 წელს დედამიწის გარშემო ორბიტაზე არსებობდა დაახლოებით 2465 დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრი და 6216 კოსმოსური ნამსხვრევი, რომლებსაც თვალყურს ადევნებდა გოდარდის კოსმოსური ფრენის ცენტრი.

ელიფსის ორი ფოკუსიდან ერთი, რომლის გასწვრივ მოძრაობს ციური სხეული, ემთხვევა დედამიწას. იმისათვის, რომ კოსმოსური ხომალდი იყოს ამ ორბიტაზე, მას უნდა მიენიჭოს პირველ კოსმოსურ სიჩქარეზე მეტი, მაგრამ მეორე კოსმოსურ სიჩქარეზე ნაკლები.

კოსმოსური ხომალდი, რომლის პერიგეა დაახლოებით 2000 კმ-ზე დაბალია, განიცდის წინააღმდეგობას დედამიწის ატმოსფეროსგან, რაც ამცირებს ორბიტალურ სიმაღლეს. ორბიტალური სიჩქარის შემცირება დამოკიდებულია თანამგზავრის განივი კვეთის ფართობზე და მასაზე, ასევე ჰაერის სიმკვრივის ცვლილებებზე ზედა ატმოსფეროში. 300 კმ-ზე ქვემოთ, დაშლა უფრო სწრაფი ხდება და სიცოცხლის ხანგრძლივობა იზომება დღეებში. როდესაც თანამგზავრი ეშვება 180 კმ-მდე, მას მხოლოდ რამდენიმე საათი რჩება ატმოსფეროში სრულ დაწვამდე. მეორე კოსმოსური სიჩქარე, რომელიც საჭიროა დედამიწის გრავიტაციული ველის სრულად დასაძლევად და პლანეტათაშორის სივრცეში შესასვლელად, შეადგენს დაახლოებით 11.2 კმ/წმ-ს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჰელიოცენტრული ორბიტა
*სელენოცენტრული ორბიტა

## რესურსები ინტერნეტში
*Orbital speed
*Medium Earth Orbit
*NASA.gov 
*More Moons Around Earth? Its Not So Loony (archived 21 February 2010)
*Near-Earth asteroid 3753 Cruithne – Earth's curious companion
*Earth coorbital asteroid 2002 AA29

კატეგორია:ასტროდინამიკა
კატეგორია:ორბიტები
გაბრიელ დაფანჩული

**გაბრიელ დაფანჩული** — IX საუკუნის I ნახევრის ქართველი დიდებული აზნაური, კლარჯეთში გრიგოლ ხანძთელის სამონასტრო საქმიანობის მხარდამჭერი.

გაბრიელ დაფანჩული გიორგი მერჩულეს „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“ მოხსენიებულია როგორც „მთავარი“, „ერისმთავარი“, „დიდებული აზნაური“, „დიდებული მთავარი“, რომელიც ცნობილი იყო თავისი სიმდიდრით, გავლენით და „კეთილად მორწმუნებითა“. გაბრიელი ყოფილა „აზნაური მეფისაჲ“, რაც აშოტ I კურაპალატის ქვეშევრდომობას უნდა ნიშნავდეს. გაბრიელის მამულები კლარჯეთში გრიგოლ ხანძთელის სავანის მახლობლად მდებარეობდა. ის იყო პირველი, ვინც გრიგოლს მატერიალური მხარდაჭერა აღმოუჩინა ხანძთის მონასტრის მშენებლობაში. სანაცვლოდ ხანძთის მონასტერში დაწესდა დაფანჩულთა გვარის სახსენებელი. 

მერჩულეს თხზულებიდან ცნობილია ასევე გაბრიელის ოჯახი — მეუღლე მარიამი და შვილები: პატრიკი, გუარამი, არშუშა და აბულასათი. გაბრიელის ზედწოდება „დაფანჩული“ (ძველქართულში „დაფანჩვა“ „დაფანტვას“ ნიშნავს) მისი შთამომავლობის გვარსახელად იქცა — „აწ ნათესავთა მისთა ჰრქჳან დაფანჩულნი“. ამავე საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო X საუკუნის დასაწყისის ანჩელი ეპისკოპოსი ეზრა. „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრების“ გარდა, საკუთარი სახელი „დაფანჩული“ მოხსენიებულია ასევე X-XI საუკუნეების მოღვაწის ზაქარია ბანელის ანდერძში („სალოცველად სულისა... პატრიარქისსა ასათისსა დავითისსა და დაფანჩულისასა“), რის საფუძველზე ისიც დაფანჩულთა სახლის წევრად არის მიჩნეული.

## სქოლიო
კატეგორია:IX საუკუნის ქართველები
კატეგორია:ქართველი დიდებულები
ტორაკუსუ იამაჰა

**ტორაკუსუ იამაჰა** (დ. 20 აპრილი, 1851 — გ. 8 აგვისტო, 1916) — იაპონელი ბიზნესმენი, ანტერპრენერი და „Yamaha Corporation“-ის დამფუძნებელი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 20 აპრილს, 1851 წელს ვაკაიამაში, კიის პროვინცია. ტორაკუსუს მამა, კიშუს კლანის ასტრონომი იყო, რომელმაც ტორაკუსუს ასტრონომიის შესახებ წიგნებზე წვდომა მისცა, რის შედეგადაც იამაჰა მოიხიბლა მანქანებითა და ტექნოლოგიებით. 1871 წელს კი იგი წავიდა ნაგასაკიში და დაიწყო მესაათეობის შესწავლა ინგლისელი ინჟინერის ხელმძღვანელობით. გარკვეული დროის შემდეგ იამაჰა გახდა ექსპერტი საათის დამზადებაში. მოგვიანებით იგი  სამედიცინო  აღჭურვილობებმა დააინტერესა და ესეც ადვილად აითვისა, 1886 წელს კი 35 წლის ტორაკუსუმ ამ სფეროში დაიწყო მუშაობა. თუმცა იმის გამო, რომ ჰამაცუცუ მაშინ პატარა ქალაქი იყო, სამედიცინო აღჭურვილობების შეკეთება ტორაკუსუს არ შეეძლო, ამიტომაც ის საათებსაც აკეთებდა და საავადმყოფოს დირექტორ რიქშათს ემსახურებოდა. ახლო მომავალში მან დაიწყო პროექტი ერთოთახიან სახელოსნოში, სამედიცინო აღჭურვილობის სამუშაოს კოლეგის დახმარებით. 1887 წელს, როდესაც პროექტი 2 თვე იყო დაწყებული იამაჰამ და თავისმა კოლეგამ აწარმოეს პირველი იაპონური წარმოების ლერწმის ორღანი. როგორც აღმოჩნდა ინსტრუმენტი ცუდად იყო ჩაფიქრებული, რის გამოც ჰამაცუცუში ტორაკუსუმ ააგო მეორე ორღანი, რომელმაც წინასგან განსხვავებით შექება დაიმსახურა. ცოტა ხნის შემდეგ  მან მიიღო 7 ორღანის შეკვეთა. ამის შემდეგ თავისი ბიზნესი წინ და წინ მიიწევდა და წარმატებულად დამთავრდა მისი კარიერა. გარდაიცვალა 8 აგვისტოს 1916 წელს, იაპონიაში, ავადმყოფობის შედეგად. 1987 წელს, იამაჰას მიერ შექმნილი პირველი ლერწმის ორღანიდან 100 წლის შემდეგ, კომპანიას დაარქვეს Yamaha Corporation, მისი დამფუძნებლის პატივსაცემად. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1851
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:იაპონელები
სანტა-მარია (ვულკანი)

**სანტა-მარია** () — დიდი ზომის აქტიური ვულკანი  გვატემალის დასავლეთ მთიანეთში, კეცალტენანგოს დეპარტამენტში, ქალაქ კეცალტენანგოსთან ახლოს. იგი სიერა-მადრე-დე-ჩიაპასის ნაწილია.

XVI საუკუნეში, რეგიონის ესპანეთის მიერ დაპყრობამდე, ვულკანი ადგილობრივ ენაზე, ცნობილი იყო როგორც *გაგშანული*, რაც ნიშნავს „შიშველ ვულკანს“ ან „შიშველ მთას“.  

სანტა-მარიას 1902 წლის ამოფრქვევა XX საუკუნის სამი უდიდესი ამოფრქვევიდან ერთ-ერთია, 1912 წლის ნოვარუპტისა და 1991 წლის პინატუბოს ამოფრქვევასთან ერთად. ასევე, ის ბოლო 300 წლის განმავლობაში მომხდარ ამოფრქვევებს შორის ერთ-ერთი უდიდესია.

## რესურსები ინტერნეტში
*Global Volcanism Program

კატეგორია:აქტიური ვულკანები
კატეგორია:გვატემალა
ჯეიმზ ბოლტონი

**ჯეიმზ ბოლტონი** (; დ. ნოემბერი, 1735 — გ. 7 იანვარი, 1799) — ინგლისელი ბოტანიკოსი, მიკოლოგი, ორიონთოლოგი და ილუსტრატორი, კრიპტოგამების სპეციალისტი.

დაიბადა უორლი-ტაუნში, იორკშირის საგრაფოში 1735 წელს. 1788-1791 წლებში გამოსცა ოთხტომეული „An History of Fungusses growing about Halifax“, სადაც აღწერილია და მის მიერ ილუსტრირებულია 231 სოკოს სახეობა. ბოლტონის ეს ნამუშევარი პირველი ბრიტანული წიგნია, რომელიც სოკოების თემას ეძღვნება.

1768 წელს ბოლტონი დაქორწინდა სარა ბლეკბერნზე, რომელთანაც ეყოლა ოთხი შვილი. ჯეიმზ ბოლტონი გარდაიცვალა 1799 წლის 7 იანვარს.

მისი სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა **Bolton**.

## ლიტერატურა
*Edmondson, J. New insights into James Bolton of Halifax (неопр.) // Mycologist. — 1995. — Т. 9. — С. 174—178.
*Stafleu, F.A., Cowan, R.S. Taxonomic Literature. — Utrecht: Bohn, Scheltema & Holkema, 1976. — Vol. 1. — P. 264—266.==

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი მიკოლოგები
კატეგორია:ბრიტანელი ილუსტრატორები
დიმიტრი ერისთავი (მეწარმე)

**დიმიტრი შანშეს ძე ერისთავი**, *ერისთავისშვილი* (დ. 1805 ან 1811 — გ. 7 მარტი, 1854

დიმიტრი ერისთავის ძმისშვილის, ელისაბედ ელიზბარის ასულის მოგონებით დიმიტრის ჰყვარებია ელისაბედის დეიდა სოფიო, მაგრამ ეგზარქოსმა ნება არ მისცა ორ ძმას ორი და ჰყოლოდა ცოლად (ელიზბარს ცოლად ჰყავდა შალვა რევაზის ძე ერისთავის ასული ქეთევანი, სოფიოს და). დიმიტრი მალე გარდაიცვალა, ხოლო სოფიო დაქორწინდა თავად ივანე ორბელიანზე.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1811
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1854
კატეგორია:ქართველი მეწარმეები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ქართველები
ალიჩიორენი (ბოლუს რაიონი)

**ალიჩიორენი** (თურქ. Alıçören) — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
სოფლის ძველი სახელწოდება 1928 წლის ცნობებში **დადანიდ** არის მოხსენიებული.

## გეოგრაფია 
სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 14 კმ დაშორებულია.

## მოსახლეობა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*რუკა 
*https://tr.wikipedia.org/wiki/Al%C4%B1%C3%A7%C3%B6ren,_Bolu#cite_note-T%C3%9C%C4%B0K1965-8

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები