open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ავტოლიკე

**ავტოლიკე** (), *ავტოლიკოსი* — დეიმაქეს შვილი, ასირიელი გმირი, არგონავტი, რომელიც უწინ ჩამორჩა ამაძონებზე სალაშქროდ მიმავალ ჰერაკლეს (ორ ძმასთან ერთად). ითვლებოდა ქალაქ სინოპის დამაარსებლად. იქვე იყო მისი კულტი.

## ლიტერატურა
*გელოვანი ა., „მითოლოგიური ლექსიკონი“, თბილისი, 1983, გვ. 32

კატეგორია:არგონავტები
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
დეიმაქე

**დეიმაქე** () — პერსონაჟი ბერძნული მითოლოგიიდან. ტრიკის (თესალიის) მმართველი. ოთხი ვაჟის მამა, ჰერაკლეს თანამგზავრები (ფრონიუსი, დემოლეონტი, ავტოლიკე და ფლოგიუსი), რომელიც წავიდა ამაძონის სარტყელის მოსაძიებლად და დარჩა იქ და მოგვიანებით შეუერთდა არგონავტებს. აპოლონიუსის ცნობით, მისი სამი ვაჟის სახელებია დეიმონტი, ავტოლიკუსი და ფლოგიუსი.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ნუგზარ ალექსიძე

**ნუგზარ ალექსიძე**  (დ. 9 ივნისი, 1935, სენაკი) — ქართველი ბიოლოგი, მეცნიერი. 

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი 1959 წელს.1973-2007 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიის კათედრის გამგე. 1979 მიენიჭა პროფესორის წოდება. 1999 წლიდან  საქართფველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ბიოლოგიის განყოფილების აკადემიკოს-მდივნის მოადგილე. 300-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი აქვს გამოქვეყნებული, მათ შორის 8 სახელმძღვანელო, 4 მეთოდურიმითითება და მონოგრაფიები. შეყვანილია მსოფლიოს 500 გამოჩენილ მეცნიერთა სიაში.

## ჯილდოები 
* 2002 — პეტრე ქომეთიანის სახელობის პრემია
* 1996 — ღირსების ორდენი
* 1995 — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი
* 1990 — შრომის ვეტერანის მედალი
* 1976 — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი

## ბიბლიოგრაფია 
* ნუგზარ ალექსიძე, „ზოგადი ბიოქომიის საფუძვლები“, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2005, გვ. 520
* ნუგზარ ალექსიძე, „ეკოლოგიური ბიოქიმიის საფუძვლები“, თბილისი, 1999, გვ. 285
*ნუგზარ ალექსიძე, „ეკოლოგიური კატასტროფებიი“, თბილისი, 1997, გვ. 56
* ნუგზარ ალექსიძე, „ნეიროქიმიის საფუძვლები“, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1992, გვ. 256
*ნუგზარ ალექსიძე, „ეხსიერების ბიოქიმიური მექანიზმების შესახებ“ თბილისი, მეცნიერება, 1966, გვ. 79

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ნუგზარ ალექსიძე

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1935
ავტოლიკე პიტანელი

**ავტოლიკე პიტანელი** (, დ. დაახ. ძვ. წ. 360 — გ. დაახ. ძვ. წ. 290) — ძველი ბერძენი ასტრონომი და მათემატიკოსი.

## შრომები
ავტოლიკეს ეკუთვნის ტრაქტატები „მოძრავი სფეროს შესახებ“ () და „აისისა და დაისის შესახებ“ (). ორივე მათგანი ეხება სფერული გეომეტრიის საკითხებს, ასტრონომიაში გამოსაყენებლად. ეს ტრაქტატები არის უძველესი მათემატიკური ნაშრომები, რომლებიც დღემდე შემორჩა.

ავტოლიკე სწავლობდა ღერძის ირგვლივ თანაბრად მბრუნავ სფეროს და მასზე წრიულ მონაკვეთებს: მერიდიანებს, პარალელებს და ეკლიპტიკის დახრილ წრეს. თუმცა ახსნა წარმოებს წმინდა გეომეტრიული ენით და მასში ასტრონომიული ტერმინები არ გამოიყენება. ჰორიზონტის ცნების შემოღებით, ავტოლიკე განიხილავს სფეროს ზედაპირზე წერტილების მოძრაობას მასთან მიმართებაში. ჰორიზონტის სხვადასხვა პოზიციების შესწავლისას, როდესაც ის ღერძის პერპენდიკულარულია, გადის პოლუსებზე და დახრილია ღერძისკენ. ასევე შესწავლილია ეკლიპტიკაზე მდებარე წერტილების აღმა- და დაღმასვლები.

## თარგმნები 
ავტოლიკის ნაშრომები არაბულად ითარგმნა IX-X საუკუნეების დასაწყისში, როდესაც აღმოსავლელი მეცნიერები პირველად დაინტერესნდენ ძველი ბერძნული თხზულებებით. ტრაქტატი „მოძრავი სფეროს შესახებ“ თარგმნა ისჰაკ იბნ ჰუნაინ ან-ნასრანიმ, ტრაქტატი „მზის ამოსვლისა და მზის ჩასვლის შესახებ“ — კუსტა იბნ ლუკა ალ-ბაალბაკიმ. აღნიშნული თარგმანები მალევე შესწავლილ იქნა ცნობილი მათემატიკოსის ტაბიტ იბნ ქორის მიერ. მოგვიანებით, XIII საუკუნეში, ნასირ ად-დინ ატ-ტუსმა კომენტარი გააკეთა ავტოლიკის ნაშრომებზე.

## ხსოვნა 
მის პატივსაცემად, მთვარის კრატერს ეწოდა მისი სახელი ავტოლიკე.

## ლიტერატურა
* Греческий текст со схолиями (1885)
* Серия «Collection Budé»: *Autolycos de Pitane*. La Sphère en mouvement. Levers et couchers héliaques. Testimonia. Texte établi et traduit par G. Aujac, avec la collaboration de J.-P. Brunet et R. Nadal. 2e tirage 2002. 340 p.&nbsp;ISBN 978-2-251-00071-8
* *Автолик Питанский*. О движущейся сфере . Пер. И. П. Рушкина. Scripta Antiqua VI (2017), 577.
* Автолик Питанский. О восходах и заходах. Пер. И. П. Рушкина. Schole 17.1 (2023) 401-463.
* Матвиевская Г. П. *Очерки истории тригонометрии.* Ташкент: Фан, 1990.
* Матвиевская Г. П. *Сферика и сферическая тригонометрия в древности и на средневековом востоке.* Развитие методов астрономических исследований, Вып.8, Москва-Ленинград, 1979.

## სქოლიო
ავტოლიკე (მრავალმნიშვნელოვნება)

საკუთარი სახელი **ავტოლიკე** () შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს:

* ავტოლიკოსი — ბერძნულ მითოლოგიაში ჰერმესისა და ქიონის ვაჟი.
* ავტოლიკე — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში დეიმაქის ვაჟი, სინოპის დამაარსებელი.
* ავტოლიკე პიტანელი — ძველი ბერძენი ასტრონომი და მათემატიკოსი.
* ავტოლიკე — მთვარის კრატერი.
რაკეტა-მატარებელი

[thumb|200px|რაკეტა-მატარებლი პროტონ-K-ს გაშვება ზვეზდას მოდულით [საერთაშორისო კოსმოსური სადგური|საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე]]
**რაკეტა-მატარებელი** — მრავალსაფეხურიანი (2-4) ბალისტიკური რაკეტა, რომლის დანიშნულებაა კოსმოსში დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრების, ავტომატური საპლანეტათშორისო კოსმოსური ხომალდებისა და სხვათა გაყვანა. ენერგეტიკული მახასიათებლებისა და სასარგებლო ტვირთის ორბიტაზე გაყვანის მიხედვით არის მსუბუქი (500 კგ-მდე), საშუალო (10 ტ-მდე), მძიმე (100 ტ-მდე) და ზემძიმე (100 ტ-ზე მეტი). რაკეტა-მატარებელის პირველ საფეხურებზე საწვავად უმეტესად ნავთს ან თხევად ჟანგბადს იყენებენ. მაღალი საფეხურის რაკეტულ ძრავებში — სათბობის მაღალდუღებად კომპონენტებს, აგრეთვე თხევად წყალბადსა და ჟანგბადს.

რაკეტა-მატარებლებს აქვთ შედარებით მცირე მასა და საწვავის დიდი მარაგი — 85-90% სასტარტო მასისა, რომელიც ათეულებიდან ათასეულ ტონამდე აღწევს. რაკეტა-მატარებლის მოძრაობის ხანგრძლივობა აქტიურ უბანზე შეიძლება 15-18 წთ-ს აღწევდეს.

## ლიტერატურა
ისააკ ელიშაკოვი

**ისააკ ელიშაკოვი** (; დ. 9 თებერვალი, 1944, ქუთაისი) — ამერიკელი მათემატიკოსი და მექანიკოსი, წარმოშობით ებრაელი საქართველოდან.

დაამთავრა მოსკოვის ენერგეტიკის ინსტიტუტის მანქანათა დინამიკისა და გამძლეობის ფაკულტეტი (1968). 1971–1972 წლებში მუშაობდა სოხუმის უნივერსიტეტის მათემატიკური ანალიზისა და ანალიზური გეომეტრიის კათედრაზე. 1972 წლიდან არის ისრაელის, ხოლო 1989 წლიდან — ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქე. სხვადასხვა დროს მუშაობდა ტექნიონის (ისრაელის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი, ხაიფა), ტოკიოსა და კიოტოს (იაპონია), რომის „ლა საპიენსას“, ბოლონიის (იტალია) და სხვა უნივერსიტეტებში. 1989 წლიდან არის ფლორიდის ატლანტიკური უნივერსიტეტის (აშშ) პროფესორი. 

ელიშაკოვის სამეცნიერო მოღვაწეობის სფეროა საიმედოობის თეორია, სტრუქტურათა შემთხვევითი რხევები, დრეკადობის თეორიის ამოცანების მათემატიკური მოდელირება. გამოყენებით მექანიკაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის არჩეული საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრად (2010).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  9 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:ამერიკელი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ებრაელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლუნა-4

**„ლუნა-4“** () — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1963 წლის 2 აპრილს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. პროექტის მიზანი იყო, მოეხდინა მთვარის ზედაპირზე რბილი დაშვება.

## ისტორია
1963 წლის 2 აპრილს მოსკოვის დროით 11:04 სათზე ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («Молния») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-4. 5 აპრილს დაიკარგა აპარატის ასტრონავიგაციაზე კონტროლი, რის შედეგადაც მოხდა ტრაექტორიიდან გადახრა. ლუნა-4-მა 8500 კმ-ით მოშორებით ჩაუარა მთვარის ზედაპირს. 2-დან 6 აპრილამდე ავტომატურ პლანეტათშორისო სადგურთან 12-ჯერ შედგა კავშირის დამყარება. უკანასკნელი კონტაქტი აპარატთან განხორციელდა 13 აპრილს, როცა მასთან მანძილი შეადგენდა 1 მლნ კმ-ს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* Лунные зонды СССР

04
კატეგორია:ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურები
ლუნა-6

**„ლუნა-6“** () — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1965 წლის 8 ივნისს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. პროექტის მიზანი იყო, მოეხდინა მთვარის ზედაპირზე რბილი დაშვება.

## ისტორია
1965 წლის 8 ივნისს 07:41:00 UTC დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («Молния») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-6. 11 ივნისს აპარატმა ფრენისას წარმოქნილი ცვლილებების გამო გადაუხვია დაგეგმილ ტრაექტორიას, მთვარის ზედაპირს ჩაუარა 150 ათასი კმ-ს დაშორებით და გავიდა ჰელიოცენტრულ ორბიტაზე.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* Zarya - Luna programme chronology 

## სქოლიო 
06
კატეგორია:ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურები
ლუნა-7

**„ლუნა-7“** () — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1965 წლის 4 ოქტომბერს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. პროექტის მიზანი იყო, მოეხდინა მთვარის ზედაპირზე რბილი დაშვება.

## ისტორია
1965 წლის 4 ოქტომბერს 07:56:40 UTC დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («Молния») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-7. 7 ოქტომბერს სადგურმა მიაღწია მთვარის ზედაპირს. მთვარის ზედაპირზე რბილი დაშვების მცდელობა ჩაიშალა, რადგან დედამიწის მიმართ მიმართულების სენსორის კუთხეები არასწორად იყო დაყენებული, რამაც ხელი შეუშალა ძრავის ჩართვას დასამუხრუჭებლად. ლუნა-7-მა სიჩქარის შემცირება ვერ შეძლო და გრუნტზე დაეცა (კოორდინატები ).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
07
კატეგორია:ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურები
არჩილ ჩიმაკაძე

**არჩილ ჩიმაკაძე** (დ. 5 მარტი, 1919, ჭიათურა — გ. 3 სექტემბერი, 1991) — ქართველი კომპოზიტორი და პედაგოგი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1973). საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის (1945 წლიდან) და საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის (1953 წლიდან) წევრი.

## ბიოგრაფია
1946 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.

1951–1961 წლებში თბილისის II სამუსიკო სასწავლებელში მუსიკის თეორიის საგნებს ასწავლიდა. 1960–1963 წლებში იყო თბილისის I სამუსიკო სასწავლებლის დირექტორი, 1963–1967 წლებში — ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის დირექტორი. 1968 წლიდან ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგია, 1978 წლიდან — საკომპოზიციო კათედრის დოცენტი, 1979 წლიდან კი — პროფესორი. 1972–1976 წლებში იყო საქართველოს ტელევიზიისა და რადიოს მუსიკალური გადაცემების სამხატვრო ხელმძღვანელი. დაწერილი აქვს: ოთხნაწილიანი კანტატა „ქართლის გული“ (1952, ტექსტი ა. აბულაძის, ამ ჟანრის საუკეთესო ნიმუში ქართულ მუსიკაში), ერთნაწილიანი კანტატები – „ფიცი მშვიდობას“ (1954), „ლენინს“ (1970), „დიდება შენ“ (1971); მუსიკალურ–დრამატული კომპოზიცია „ვეფხისტყაოსანი“ (1962–1966წწ), საგუნდო ნაწარმოებები, სიმღერები (მათ შორის პოპულარულია „ფიროსმანის სიმღერა“), რომანსები; სიმფონიური პოემა „დევლეთი“ (1946), ჰეროიკული მუსიკალური კომედია „მაია წყნეთელი“ (1980, ვ. კანდელაკის პიესის მიხედვით), მუსიკა დრამატული სპექტაკლებისათვის – შ. რუსთაველის სახელობის დრამატული თეატრი („ყვარყვარე თუთაბერი“ - 1958, „ჰამლეტი“ - 1959, „ბახტრიონი“ - 1960, „ფიროსმანი“ - 1961,), კ. მარჯანიშვილი სახელობის დრამატული თეატრი ( „რაიკომის მდივანი“ - 1957, „მედეა“ - 1962, „ორი პოემა“ – „ალუდა ქეთელაური“ და „სტუმარ–მასპინძელი“,  1970, ვაჟა–ფშაველა). პოლიფონიის სახელმძღვანელოს ავტორი (1983).

## ჯილდოები და აღიარება
* 1958, 1966 — საპატიო ნიშნის ორდენი
* 1961 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1973 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
*არჩილ ჩიმაკაძე — ეროვნული ფილმოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:ჭიათურაში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები
კატეგორია:XX საუკუნის კომპოზიტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
ელიფსისი

**ელიფსისი** ( – გამოტოვება, გამოვარდნა) —  მეტყველების პროცესში ან წერილობით ტექსტში დაკლება სიტყვის ან სიტყვებისა, რომლებიც ადვილად საგულისხმებელია კონტექსტით ან სამეტყველო სიტუაციით. 

ელიფსისი მეტყველებას სისხარტესა და ლაკონიურობას ანიჭებს. როგორც სტილისტიკური ხერხი, ელიფსისი ფართოდ გამოიყენება ორატორულ ხელოვნებასა და მხატვრულ ლიტერატურაში წინადადების მხატვრული გაცხოველების მიზნით. ელიფსისის შედეგად მიიღება არასრული წინადადებები, ნაკლული კონსტრუქციები, მაგრამ ინფორმაციის სიზუსტე დაცულია. ელიფსისის ნიმუშია შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსნის“  სტრიქონები: „ვითა ცხენსა შარა გრძელი და გამოსცდის დიდი რბევა, მობურთალსა – მოედანი, მართლად ცემა, მარჯვედ ქნევა, მართ აგრეთვე მელექსესა – ლექსთა გრძელთა თქმა და ხევა...“ გამოტოვებული სიტყვა „გამოსცდის“ ტირეთია აღნიშნული. 
## ლიტერატურა
* კვანტალიანი ლ., ქართული ენა: ენციკლოპედია, თბ., 2008. — გვ. 158-159.

კატეგორია:სინტაქსი
კატეგორია:გრამატიკა
ლევან მებონია

**ლევან მებონია** (დ. 23 ოქტომბერი, 1956, წალენჯიხა, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ინჟინერი და კავკასიის რეგიონში ერთ-ერთი უდიდესი ჰიდროელექტროსადგურის ენგურის კაშხლის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე.

### განათლება 
ლევან მებონიამ 1978 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ენერგეტიკის ფაკულტეტი, მოგვიანებით 2014–2018 წლებში ამავე მიმართულებით აიღო დოქტორის ხარისხი. 1981 წელს გაიარა სარელეო დაცვისა და ავტომატიკის კურსი სანქტ-პეტერბურგში, კვალიფიკაციის ამაღლების კურსი გაიარა მოსკოვშიც, ხელმძღვანელი მუშაკების კვალიფიკაციის ამაღლების საკავშირო ინსტიტუტში 1985 წელს.

### კარიერა 
#### ადრეული კარიერა 
1979–1981 წლებში მუშაობდა მშენებარე ენგურჰესის ელექტრო საამქროს ინჟინრად, შემდგომ 1981–1984 წლებში იყო ელექტრული ლაბორატორიის უფროსი, 1984–1991 წლებში მუშაობდა ენგურის ჰესების კასკადის საწარმოო-ტექნიკური განყოფილების უფროსად. შემდგომ კი ენგურის ჰესების კასკადის მთავარი ინჟინრის მოადგილედ, ხოლო 1992 წელს დაინიშნა „ენგურჰესის“ მთავარ ინჟინრად. 2001–2002 წლებში „ენგურჰესის“ დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი იყო, 2003 წლამდე კი დირექტორი. 2005 წლიდან არის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე.

### წვლილი და მიღწევები 
მისი დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარობის პერიოდში ჩატარდა ენგურჰესის რეაბილიტაციის პროექტი, რომელიც სიდიდიდან გამომდინარე, მიმდინარეობდა სამ ეტაპად, პირველი ეტაპი 2003-დან 2009 წლამდე გაგრძელდა. სწორედ ამ დროს სამი აგრეგატის რეაბილიტაცია მოხდა, დანარჩენ ელექტრომოწყობილობებს კი სარემონტო სამუშაოები ჩაუტარდა. გარდა ამისა, 2006 წელს, ენგურჰესის კაშხლისა და სადერივაციო გვირაბის რეაბილიტაციასთან ერთად, სხვა მნიშვნელოვანი სამუშაოები ჩატარდა. შესაბამისად, 2015 წელს რეაბილიტაციის სამი ფაზა დასრულდა, მეოთხე ეტაპი კი 2016 წელს დაიწყო და გარკვეული სამუშაოები 2020–2021 წლებშიც დაემატა. ამ ყველაფრის შედეგად ენგურჰესი და ვარდნილჰესი დღეს გამართულად მუშაობს.

#### ჯილდოები 
ლევან მებონია არის ორგზის ღირსების ორდენის მფლობელი, მას 2009 წელს გადაეცა ვახტანგ გორგასლის მესამე ხარისხის ორდენი.

### რესურსები ინტერნეტში 
* ენგურჰესის ოფიციალური ვებგვერდი
* ინფორმაცია ლ. მებონიას შესახებ ენგურჰესის ვებგვერდზე

კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
ერნსტ ემსჰაიმერი

**ერნსტ ემსჰაიმერი** (; დ. 15 იანვარი, 1904, მაინის ფრანკფურტი, — გ. 12 ივნისი, 1989, სტოკჰოლმი) — შვედი ფოლკლორისტი, ეთნომუსიკოლოგი, საკრავთმცოდნე.

დაიბადა ფრანკფურტის ებრაულ ოჯახში. სწავლობდა ვენისა და ფრაიბურგის უნივერსიტეტებში. 1932 წელს საბჭოთა კავშირში გადასახდლა. 1932-1936 წლებში მუშაობდა ლენინგრადის მეცნიერებათა აკადემიის ანთროპოლოგიისა და ეთნოგრაფიის განყოფილებაში. ამ პერიოდში მისი კვლევის საგანი იყო კავკასიის ხალხთა მუსიკალური შემოქმედება. 1937 წელს ხელმძღვანელობდა ჩრდილოეთ კავკასიაში ჩატარებულ ფოლკლორულ ექსპედიციას. 1937 წლიდან ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა შვედეთში. 1949-1973 წლებში იყო სტოკჰოლმის მუსიკის ისტორიის მუზეუმის კურატორი.   

ემსჰაიმერმა შეისწავლა, გაშიფრა და ნოტებზე გადაიტანა ოსური (100-ზე მეტი) და გურული (30) ხალხური სიმღერა. ასევე სწავლობდა მონღოლურ, იუგოსლავიურ, ალბანურ, აფრიკულ, ციმბირის ხალხურ მუსიკას. შეაგროვა ხალხური მუსიკალური საკრავების კოლექცია (ერთ-ერთი უდიდესი მსოფლიოში). დაინტერესებული იყო მრავალხმიანობის საკითხებით, რასაც მიუძღვნა შრომები: „ზოგიერთი შენიშვნა ევროპულ ხალხურ მრავალხმიანობაზე“ (1964) და „ქართული ხალხური მრავალხმიანობა“ (1967). 

## ბიბლიოგრაფია
* Studia ethnomusicologica eurasiatica. Bd. 1. Musikmuseet, Stockholm 1964 (gesammelte Aufsätze 1941–1961).
* Studia ethnomusicologica eurasiatica. Bd. 2. Musikmuseet, Stockholm 1991 (gesammelte Aufsätze 1964–1988).
## ლიტერატურა
* Ling, J.,In Memoriam. Ernst Emsheimer (1904–1989), Ethnomusicology. Jg. 34, Nr. 3, 1990, — S. 425–428.

კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:გერმანელი ეთნოგრაფები
კატეგორია:გერმანელი ფოლკლორისტები
კატეგორია:გერმანელი მუსიკოლოგები
კატეგორია:შვედი ეთნოგრაფები
კატეგორია:შვედი ფოლკლორისტები
კატეგორია:შვედი მუსიკოლოგები
კატეგორია:ქართველოლოგები
ემუხვარი

საკუთარი სახელი **ემუხვარი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* არზაყან ემუხვარი — პოლიტიკოსი
* ვლადიმერ ემუხვარი — პოლიტიკოსი
* ნოდარ ემუხვარი — კარდიოლოგი

## იხილეთ აგრეთვე
* ემუხვარები — საგვარეულო აფხაზეთში

კატეგორია:აფხაზური გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ნოდარ ემუხვარი

**ნოდარ მუშნის ძე ემუხვარი** (დ. 2 ივნისი, 1943, სოფ. შეშელეთი, ახლანდ. გალის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი კარდიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1997).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი (1967). სხვადასხვა დროს იყო თსსუ-ის №1 კლინიკის დირექტორი (1996-1998), თსსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანი (1998-1999), თსსუ-ის პრორექტორი სამკურნალო დარგიში (1995-2005), თსსუ-ის შინაგანი მედიცინის კათედრის გამგე (1995-2006), თსსუ-ის შინგანი მედიცინის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი და კერძო თერაპიის მიმართულების სრული პროფესორი (2006 წლიდან). გამოქვეყნებული აქვს მრავალი 1 მონოგრაფი, სახელმძღვანელო „შინაგანი სნეულებანი“ (ორ ტომად) და სხვ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2000).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული  2 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული  1943
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
კატეგორია:გალის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ემუხვარები (ემხვარები)
შეშელეთი

**შეშელეთი** — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტის სოფლების — პირველი შეშელეთისა და მეორე შეშელეთის საერთო ისტორიული სახელწოდება. 

წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVII საუკუნეში, არქანჯელო ლამბერტისა და ე.წ. ლათინურენოვან „სამეგრელოს რუკაზე“ Sciascialeti-ის ფორმით. 1886 წელს შეშელეთი შედიოდა გუდავის თემში როგორც ერთი სოფელი, ხოლო 1930 წელს — ახალშექმნილ რეფი-შეშელეთის სასოფლო საბჭოში. შემდეგ მოხდა სოფლის დაყოფა პირველ და მეორე შეშელეთად. შეშელეთში დაიბადა მათემატიკოსი ილია ვეკუა (1907). 

## ლიტერატურა
* ცხადაია პ., ჯოჯუა ვ., სამურზაყანოს გეოგრაფიული სახელწოდებანი, თბ., 2003. — გვ. 194.

კატეგორია:სამურზაყანო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები
ჯემალ გაბაიძე

**ჯემალ გაბაიძე** (დ. 24 აგვისტო, 1948, ხიხაძირი) — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია 
მსახურობდა საბჭოთა არმიის რიგებში 1970 წლიდან. არმიიდან დემობილიზაციის შემდეგ მუშაობა დაიწყო სოფელ ფუშრუკაულის არასრულ საშუალო სკოლაში გეოგრაფიის მასწავლებლად. მუშაობდა ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში გეოგრაფიის კათედრის ლაბორანტად 1978 წლიდან. კათედრის მასწავლებლად 1980 წლიდან. 1982-1986 წწ. იყო ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფიის განყოფილების მაძიებელი, პროფესორ რ. კვერენჩხილაძის ხელმძღვანელობით. 1992-1993 წწ. გეოგრაფიის კათედრის მოადგილის მოვალეობას ასრულებდა. ნამუშევარი აქვს თემაზე „აჭარის ავტონომიური რესუბლიკის ტრანსპორტი და კავშირგაბმულობა“. გამოქვეყნებული აქვს 10-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. კითხულობს ლექციებს ტოპოგრაფია-კარტოგრაფიაში, საქართველოს ეკონომიკურ და სოციალურ გეოგრაფიაში და სხვ.

## ლიტერატურა 
* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი, თბილისი, 2003, გვ. 52

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1948
ენამთის სამაროვანი

**ენამთის სამაროვანი** — ძვ. წ. II ათასწლეულის მიწურულისა და I ათასწლეულის დასაწყისის არქეოლოგიური ძეგლი სოფ. ყარაღაჯის (სიღნაღის მუნიციპალიტეტი) სამხრეთ-აღმოსავლეთით 5–6 კმ-ზე, წნორი–სამთაწყაროს ტრასის მარჯვენა მხარეს. არქეოლოგიური კვლევა ჩატარდა 1984 წელს (კ. ფიცხელაური, მ. კინწურაშვილი). 

გაითხარა ქვაყრილიანი 2 კრომლეხი და მათში ჩაშვებული 6 ორმოსამარხი. სამარხი ორმოები (2,1 მ × 1,4 მ; 2,1 მ × 1,7 მ) გადახურული იყო ქვის ძელებით. ყველა მიცვალებული ესვენა ტყავით მოფენილ იატაკზე, მარჯვენა გვერდზე, კიდურებმოხრილი, თავით სამხრეთ-დასავლეთისკენ. ჩატანებული ჰქონდათ ქვიშანარევი თიხისაგან სამეთუნეო მორგვზე დამზადებული ჭურჭელი, რომელთა უმრავლესობა შემკულია კონცენტრული წრეებით, ღარებით, ნაჭდევებით, ნაპრიალები ორნამენტით. გამოვლინდა აგრეთვე ბრინჯაოს მთლიანადსხმული შუბისპირი, ლითონის თხელი ფურცლისაგან დამზადებული მახვილი, ბრინჯაოს ცული. 

სამაროვანზე გამოვლენილი ჩაშვებული ორმოსამარხები (1,0 მ × 0,7 მ; 1,3 მ × 1,0 მ) დაზიანებულია. არის სარეცლიანი სამარხებიც. მიცვალებულებს კრძალავდნენ მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე მოხრილი კიდურებით, თავი მიმართული აქვთ ჩრდილო-დასავლეთით. მოპოვებული სამარხეული მასალიდან აღსანიშნავია ქვიშანარევი თიხისაგან მორგვზე დამზადებული რუხი ნაცრისფერი და მოშავო ყავისფერი დოქები, ტოლჩა, ქოთანი, ლანგარი. მათი ზედაპირი შემკულია კონცენტრული ღარებითა და ნაჭდევებით. ზოგ მათგანზე ზოომორფული ფიგურებია. გამოვლინდა აგრეთვე ბრინჯაოს რკალგახსნილი სამაჯური, ბრინჯაოს თავდაბრტყელებული მახათი და ზღვის ნიჟარა. მასალა ინახება გურჯაანის საცავში.

## ლიტერატურა
## იხილეთ აგრეთვე
* სამრეკლოს ენამთის გორასამარხი
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
იოსებ ემინი

მინი|იოსებ ემინი
**იოსებ ემინი** (; დ. 1726, ჰამადანი, ირანი, — გ. 2 აგვისტო, 1809, კალკუტა) — სომეხი მოგზაური, მწერალი, განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე. 

წარმოშობით ინდოეთის სომეხ ვაჭართა წრიდან იყო, სამხედრო განათლება ინგლისში მიიღო. იქვე გაეცნო ევროპული განმანათლებლობის იდეებს. 1759-1760 წლებში პირველად ეწვია სომხეთს. ემინის წარმოდგენით სომხეთის გათავისუფლება ირანისა და ოსმალეთის ბატონობისგან უნდა მომხდარიყო ქართულ-სომხური ფედერაციული სახელმწიფოს ფარგლებში, არსებობის გარანტია რომელიმე ძლიერ და განვითარებულ სახელმწიფოს მფარველობას უნდა უზრუნველეყო. ემინი თავისი პოლიტიკური პროგრამის რეალიზაციისათვის მხარდამჭერ მფარველებს თავდაპირველად ინგლისში, შემდეგ კი რუსეთში ეძებდა, მაგრამ მხოლოდ თანაგრძნობის სიტყვები მიიღო. პეტერბურგში თეიმურაზ II-ის სტუმრობას შეესწრო და იმედი მიეცა, რომ ქართველი მეფე დაიყოლიებდა რუსეთს კავკასიის ქრისტიანების მფარველობაზე. 

1763 წელს ემინი მოვსეს ბაგრამიანის თანხლებით, თეიმურაზ II-ის ხელშეწყობითა და კანცლერ მ. ვორონცოვის სარეკომენდაციო წერილით რუსეთიდან საქართველოში გამოემგზავრა თავისი პოლიტიკური პროგრამის ერეკლე II-თან განსახილველად. მისი აზრით, ქართული სამხედრო ძალისა და სომხური კაპიტალის შეერთება უზრუნველყოფდა მეზობელი ხალხების დამოუკიდებელ განვითარებას, რისთვისაც საჭირო იყო ბურჟუაზიული ხასიათის ზოგიერთი რეფორმის გატარება. მიუხედავად ემინთან თავდაპირველი თანამშრომლობისა, ოსმალეთთან პირდაპირი შეჯახების საფრთხე აიძულებდა ერეკლეს სომეხი მოღვაწის იდეებს ფრთხილად მოკიდებოდა. ემინის წინააღმდეგ გამოვიდნენ სომეხთა კათოლიკოსი სიმეონი და თბილისის სომეხი ვაჭრებიც. 1764 წელს იმედგაცრუებულმა ემინმა საქართველო დატოვა და წარუმატებლად სცადა ყარაბახის სომხებს შორის აჯანყების მოწყობა. 1770 წლიდან კალკუტაში ცხოვრობდა. თავისი თავგადასავალი ემინმა აღწერა ავტობიოგრაფიაში, რომელიც 1792 წელს გამოვიდა ლონდონში ინგლისურ ენაზე.

## ბიბლიოგრაფია
* The Life and Adventures of Joseph Emin an Armenian, written in English by himself, L., 1792.
## ლიტერატურა
* Иоаннисян А. Р., Иосиф Эмин, Ер., 1989.
* George A. Bournoutian. Eastern Armenia from the 17th Century to the Russian Annexation // The Armenian People from Ancient to Modern Times / Richard G. Hovannisian. — Palgrave Macmillan, 1997. 

კატეგორია:დაბადებული 1726
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი  1809
კატეგორია:სომეხი მწერლები
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აზიელი მოგზაურები საქართველოში
თენგიზ ენდელაძე

**თენგიზ გრიგოლის ძე ენდელაძე** (დ. 30 სექტემბერი, 1954, ქუთაისი) — ქართველი ისტორიკოსი, უშიშროების გენერალ-მაიორი (2000).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი (1979; ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, 2004). 1973-1975 წლებში მსახურობდა საბჭოთა კავშირის არმიაში. 1982 წლიდან, სსრკ უშიშროების კომიტეტის მინსკის უმაღლესი კურსების დამთავრების შემდეგ, 1994 წლამდე მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების ორგანოებში, 1994-1997 წლებში — სახელმწიფო დაცვის სპეციალურ სამსახურში. 1997-1999 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს სამმართველოს უფროსი, 1999–2003 წლებში — საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს აკადემიის რექტორი, 2003-2004 წლებში — პრორექტორი. 2004 წლიდან თადარიგშია და დაკავებულია აკადემიური საქმიანობით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1954
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი გენერალ-მაიორები
ვლადიმერ ემუხვარი

**ვლადიმერ (ლადი) კონსტანტინეს (პახვას) ძე ემუხვარი** (დ. 23 თებერვალი, 1886, სოფ. ოქუმი, ახლანდ. გალის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1961, აბონდანი, საფრანგეთი) — პოლიტიკოსი, პუბლიცისტი, აფხაზი თავადების — ემუხვარების საგვარეულოს წარმომადგენელი.

დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი (1916). იმავე პერიოდში შევიდა სოციალ-დემოკრატიულ პარტიაში. ერთხანს მუშაობდა ტფილისის სასამართლო პალატის ვექილის თანაშემწედ, 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ კი აქტიურად ჩაერთო აფხაზეთის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. 1917 წლის მარტში ის გახდა სოხუმის ოლქის საზოგადოებრივი უსაფრთხოების კომიტეტის, იმავე წლის ნოემბერში — აფხაზეთის სახალხო საბჭოს წევრი. მხარს უჭერდა აფხაზეთის დამოუკიდებელი საქართველოს შემადგენლობაში ყოფნას. 1918 წლის მიწურულს ემუხვარმა დატოვა სოციალ-დემოკრატები და საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი გახდა. 

1920 წელს ემუხვარი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა ბერლინში მიავლინა სამართლის დოქტორის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. 1921 წელს საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების ძალადობრივი დამყარების გამო ევროპიდან აღარ დაბრუნებულა. 1924 წელს პრაღაში გადავიდა და იქ, უკრაინულ თავისუფალ უნივერსიტეტში სამართლისა და სოციალური მეცნიერებების ფაკულტეტზე შევიდა. 1927 წელს მიენიჭა სამართლის დოქტორის ხარისხი. იმავე წელს საფრანგეთში გადასახლდა. განიცდიდა ფინანსურ სიძნელეებს. 1930-იან წლებში აქტიურ პუბლიცისტურ საქმიანობას ეწეოდა ქართულ და კავკასიურ ემიგრანტულ გამოცემებში, მხარს უჭერდა კავკასიის ხალხთა კონფედერაციის იდეას. მეორე მსოფლიო ომის წლებში გერმანელებთან თარჯიმნად მუშაობდა. გარდაიცვალა  აბონდანის მოხუცთა სახლში 1961 წელს. დაკრძალულია ლევილის სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა
* მარშანია ნ., აფხაზი არისტოკრატები ემიგრაციაში: ვლადიმერ ემუხვარი, თბ., 2020. — გვ. 108-127.

კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
კატეგორია:ემუხვარები (ემხვარები)
კატეგორია:აფხაზი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:ლევილის სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
სოფიო ღამბაშიძე

**სოფიო ღამბაშიძე** (დ. 1896 — გ. 1959) — ქართველი საოპერო მომღერალი და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია 
1920 წელს საოპერო თეატრში დაიწყო მოღვაწეობა. მნიშვნელოვან როლებს ასრულებდა ქართულ ოპერებში: მარეხი (ზ. ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“), ნინო (დ. არაყიშვილის „თქმულება შოთა რუსთაველზე“). საოპერო თეატრში მოღვაწეობის შემდეგ მუსიკალურ ათწლედში სიმღერის მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა. გასაბჭოების შემდეგ იმღერა მაროს პარტია ზ. ფალიაშვილის „დაისიდან“. მისი მოწაფეები: თ. ზაალიშვილი, ნ. გელაშვილი და სხვ.

## ლიტერატურა 
*საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1921) ენციკლოპედია, თბილისი, 2018, გვ. 466

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
ძალაუფლების 48 კანონი

**„ძალაუფლების 48 კანონი“** () — ამერიკელი მწერლის რობერტ გრინის პოპულარული სამეცნიერო წიგნი, რომელიც ნიუ-იორკ თაიმსის ბესტსელერადაა აღიარებული.

წიგნმა უზარმაზარი პოპულარობა მოიპოვა და კულტურულ ფენომენად იქცა. მედიაში ფართოდ განიხილებოდა.

## ისტორია 
ზოგიერთი იდეა, რომელიც წიგნის საფუძველს დაედო, ავტორმა ჰოლივუდში მუშაობის დროს ჩამოაყალიბა. მან გავლენიანი ისტორიული მოღვაწეების საერთო თვისებები გამოყო. 

მიუხედავად იმისა, რომ გრინი არ იყო კმაყოფილი თავისი საქმით, იგი კომფორტულად გრძნობდა თავს და თვლიდა, რომ ძალიან სარისკო იქნებოდა ელფერსის წინადადებით წიგნის დაწერაში ჩაძირვა. თუმცა, იმ დროს გრინი იულიუს კეისრის ბიოგრაფიას კითხულობდა, რომელიც მისი საყვარელი წიგნი იყო და შთაგონდა კეისრის გადაწყვეტილებით, გადაეკვეთა მდინარე რუბიკონი და ებრძოლა პომპეუსთან, რითაც დაიწყო რომის სამოქალაქო ომი. ეს იყო გარდამტეხი მომენტი მის ცხოვრებაში, რის შედეგადაც დაიწერა წიგნი-ბესტსელერი „ძალაუფლების 48 კანონი“. 

აშშ-ში წიგნის 1,2 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა და 24 ენაზე ითარგმნა.

## სქოლიო 
კატეგორია:2000 წლის წიგნები
ვარზაზათი

**ვარზაზათი** (‎) — ქალაქი მაროკოში, სუს-მასა-დრაას რეგიონში, ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა დაახლოებით 38 ათასი ადამიანია.

ქალაქის სახელწოდება მომდინარეობს ბერბერული ფრაზიდან „ხმაურის გარეშე“.

ქალაქი ატლასის მთებთან და მდინარე დრასთან ახლოს მდებარეობს. მაროკოს მთავარი ტურისტული ადგილია.

ქალაქში მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი კინოსტუდია - Atlas Studios მდებარეობს.

2016 წელს, ქალაქ უარზაზატთან ახლოს, მაროკოს მეფე მუჰამედ VI-მ გახსნა მზის სადგური, რომელიც მომავალში მსოფლიოში ყველაზე დიდი იქნება და მისი სიმძლავრე 580 მეგავატს შეადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მაროკოს კურორტები
* Город Уарзазат (Варзазат) в Королевстве Марокко

## სქოლიო 
კატეგორია:მაროკოს ქალაქები
ენაგეთის ბრძოლა

**ენაგეთის ბრძოლა** — ბრძოლა თურქმანთა და ქართველთა ლაშქარს შორის 1488 წელს, თეთრბატკნიან (აყ-ყოიუნლუს) თურქმანთა მმართველის იაყუბ-ყაენის საქართველოში ლაშქრობების ერთ-ერთი ეპიზოდი. მის შესახებ მოთხრობილია „ახალ ქართლის ცხოვრებასა“ და ვახუშტი ბატონიშვილის ნაშრომში.

1488 წელს იაყუბ-ყაენის ერთ-ერთი სარდალი ხალილ-ბეგი დიდი ჯარით საქართველოში შემოიჭრა, აიღო კოჯრის ციხე და თბილისს ალყა შემოარტყა. ქართლის მეფე კონსტანტინე II მდ. ნიჩბისისწყალთან იდგა და ჯარს აგროვებდა. სამცხის მთავარმა და კახეთის მეფემ დახმარებაზე უარი უთხრეს. 

ამასობაში თბილისთან მდგარმა თურქმანთა სარდალმა მარბიელი ლაშქარი შეუსია ქვემო ქართლს. თურქმანებმა ამოწყვიტეს ორბეთის ძირისა და მთის სოფლები, დადძალი ტყვე და ალაფი ჩაიგდეს ხელთ, მაგრამ მათ სოფ. ენაგეთში მდგომი სულხან ბარათაშვილი და მისი ძმები დაესხნენ თავს და სასტიკად დაამარცხეს. უკუქცეული მტრის არიერგარდს (ჩაღათაულთ) ქაიხოსრო ბარათაშვილი, ჯავახ ჯავახიშვილი და ქავთარ სოლოღაშვილი წამოეწივნენ მცირე რაზმით. 

ამ გამარჯვების მიუხედავად, კონსტანტინე მეფეს თურქმანთა ძირითად ჯართან საბრძოლველად ძალა არ ჰყოფნიდა; უშედეგო მოლაპარაკების შემდეგ მეფემ 1489 თებერვალში თბილისი დათმო. იაყუბ-ყაენის გარდაცვალების (1490) შემდეგ კი კონსტანტინემ თურქმანები თბილისიდანაც განდევნა და ქართლიდანაც.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:1488
კატეგორია:1488 წლის ბრძოლები
მერაბ ენდრონიკაშვილი

**მერაბ ერასტის ძე ენდრონიკაშვილი** — XVIII საუკუნის I ნახევრის ქართველი სამხედრო მოღვაწე, თავადი.

1724 წელს თავის ძმა ჯავახთან (გარსევანი, რუსეთში — გერასიმე) ერთად ვახტანგ VI-ს გაჰყვა რუსეთში. 1725 წელს ძმებმა ენდრონიკაშვილებმა ოთარ ჩოლოყაშვილთან ერთად თხოვნით მიმართეს რუსეთის მთავრობას მათთვის კასპიისპირეთში ახლადდაარსებულ წმინდა ჯვრის სიმაგრეში (ახლანდ. სოფ. ბაბაიურტი, დაღესტანი) დასახლების უფლება მიეცა. 1738 წელს ენდრონიკაშვილები ქართველ ჰუსართა პოლკში ჩაირიცხნენ. 1741 წელს კაპიტანმა მერაბ ენდრონიკოვმა რუსეთის ხელისუფლებისგან შვილებთან ერთად სამშობლოში დაბრუნების ნებართვა მიიღო.

პაპუნა ორბელიანის მიხედვით, 1748 წელს მერაბ ენდრონიკაშვილისა და მისი 60 კახი მეომრისთვის მეფე ერეკლე II-ს აბდულა-ბეგის დამარცხების შემდეგ გათავისუფლებული ნარიყალას ციხე ჩაუბარებია.

## ლიტერატურა
* სიხარულიძე, ფ., მოსკოვის ქართული ახალშენის ისტორიიდან, თბ., 1991. — გვ. 102, 106.
* პაპუნა ორბელიანი, ამბავნი ქართლისანი, ტექსტი დაადგინა, შესავალი, ლექსიკონი და საძიებლები დაურთო ელენე ცაგარეიშვილმა, თბ., 1981.

* Гамрекели, В. П. Документы по взаимоотношениям Грузии с Северным Кавказом в XVIII в., Тб., 1968 г. — с. 27, 108.
* Гребельский, П. Х., Думин, С. В., Лапин В. В., Дворянские роды Российской империи, т. 4: Князья Царства Грузинского, М., 1998. — с. 118. 

კატეგორია:ანდრონიკაშვილები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ქართველები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
ენთელი (ნასოფლარი)

**ენთელი** — ნასოფლარი ახალციხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდ. ურავლის ხეობაში, სოფ. ურავლის სამხრეთით, მდინარის მარჯვენა სანაპიროზე. სახელწოდება „ენთელი“ აღნიშნავს მდინარის ფსკერიდან ამოსულ ყინულივით ცივ წყალს. ამავე სახელწოდების ორი სოფელი არის ადიგენის მუნიციპალიტეტშიც, მდ. ქვაბლიანის მარცხენა სანაპიროზე (ზემო ენთელი და ქვემო ენთელი). 

## ისტორია 
„გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ (1595) მიხედვით, ურავლის ხეობის სოფელი ენთელი შედიოდა ახალციხის ლივაში და ცხოვრობდა 8 კომლი: დავითა დავითის ძე, იასონა – ძე მისი, საბია, პეტრე – ძე მისი, ხალა, ფოცხვერა – ძე მისი, ბადურა რომანის ძე, დავითა. მათ მოჰყავდათ ხორბალი, ქერი, ჭვავი, სელის თესლი, ბოსტნეული; ჰყავდათ ღორი და ფუტკარი. მათი გადასახადი 19 000 ახჩას აღწევდა. 1944 წლიდან, ადგილობრივი მუსლიმი მოსახლეობის დეპორტაციის შემდეგ, სოფელი დაუსახლებელია.    
## ენთელის ეკლესია 
ენთელში მდგარა დარბაზული ეკლესია (ფართობი 8 მ X4 მ), სამხრეთიდან და დასავლეთიდან მინაშენებით. შესასვლელი ჰქონდა სამხრეთიდან, არქიტრავის ქვაზე გამოყვანილი თაღით. ეკლესია თლილი ქვითაა ნაგები, ჰორიზონტალური წყობა განსაკუთრებით გარედან შეიმჩნევა. შიგნიდან კედლები შელესილი და მოხატული ყოფილა. პილასტრი ორსაფეხურიანია, ჩრდილოეთის კედელზე შემორჩენილია პროფილირებული ლავგარდანი. 

ეკლესიის გალავანზე ცერად ნაწყობი მაღალი ლოდების მწკრივი იყო შემოვლებული. ამჟამად ეკლესიის შენობისა და გალავნის მხოლოდ ნანგრევებია დარჩენილი. 
## ლიტერატურა
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
შვედეთის ცენტრალური ბანკი

**შვედეთის ბანკი** () — შვედეთის ცენტრალური ბანკი. უშუალოდ ექვემდებარება რიქსდაგს და პასუხისმგებელია სახელმწიფოს მონეტარულ პოლიტიკაზე.

Riksbank, რომელიც 1668 წელს დაარსდა, მსოფლიოში უძველეს ცენტრალურ ბანკად ითვლება.

2009 წლის ივლისში მსოფლიოს პირველმა ცენტრალურმა ბანკმა დააწესა დეპოზიტებზე უარყოფითი საპროცენტო განაკვეთი (-0,25%).

1969 წელს ბანკმა დააწესა პრემია ეკონომიკურ მეცნიერებებში ალფრედ ნობელის ხსოვნისადმი, რომელიც ცნობილია როგორც ნობელის პრემია ეკონომიკაში.

მას მართავს შვედეთის ბანკის საბჭო, რომელიც არჩეულია რიქსდაგის მიერ. ბანკის ხელმძღვანელს საბჭო ირჩევს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შვედეთის ცენტრალური ბანკის ოფიციალური ვებ-გვერდი

## სქოლიო 
კატეგორია:ცენტრალური ბანკები
ადოლფ ენდლერი

**ადოლფ ენდლერი** (; დ. 10 სექტემბერი, 1930, დიუსელდორფი, — გ. 2 აგვისტო, 2009, ბერლინი) — გერმანელი მწერალი, მთარგმნელი, კრიტიკოსი.

მემარცხენე განწყობების გამო 1955 წელს დასავლეთ გერმანიიდან აღმოსავლეთში (შემდეგ გდრ) გადავიდა. დაამთავრა ლაიფციგის იოჰან ბეხტერის ლიტერატურის ინსტიტუტი (1957). ენდლერი წამყვან როლს თამაშობდა იატაკქვეშა სუბკულტურულ ლიტერატურულ მოძრაობაში და უპირისპირდებოდა აღმოსავლეთ გერმანიაში ოფიციალურად გაბატონებულ სოციალისტურ რეალიზმს. მისი პოეტური კრებული „ქვიშის მარცვალი“ (Das Sandkorn, 1974) იმ პერიოდის გერმანული პოეზიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნიმუშია. 1979 წელს გარიცხეს გდრ-ის მწერალთა კავშირიდან. გერმანიის გაერთიანების (1990) შემდეგ გამოაქვეყნა მისი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი თხზულება — ავტობიოგრაფიული შინაარსის „ტარზანი პრენცლაუერ-ბერგში“ (Tarzan am Prenzlauer Berg, 1994). 

ენდლერის შემოქმედებაში თვალსაჩინო ადგილი უჭირავს საქართველოს თემას. 1969 წელს მან თავის მაშინდელ ცოლთან, მწერალ ელკე ერბთან და პოეტ რაინერ კირშთან ერთად ხანგრძლივად იმოგზაურა საქართველოში. რაინერ კირშთან ერთად თარგმნა ქართული პოეზიის ნიმუშები ანთოლოგიისათვის „რვასაუკუნოვანი ქართული პოეზია“ (Georgische Poesie aus acht Jahrhunderten; 1971, 1974). ენდლერმა წიგნს წაუმძღვარა ვრცელი წერილი „ცდა ქართულ პოეზიაზე“. 1976 წელს გამოაქვეყნა მოგზაურობის, მოგონებებისა და შთაბეჭდილებების წიგნი „საქართველოს შესახებ თხრობის ორი ცდა“ (Zwei Versuche, uber Georgien zu erzahlen).

## ბიბლიოგრაფია
* Kleiner kaukasischer Divan: Von Georgien erzählen, Wallstein, 2018.

## ლიტერატურა
* Berendse, G.-J., Fractured Memories: Life Writing in Adolf Endler's Surrealist Anti-Autobiography *Nebbich*, Seminar: A Journal of Germanic Studies, Volume 45 Issue 1, February 2009, pp. 31-43.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჭიაურელი, მ., როგორ ცდილობდა საქართველოზე თხრობას ადოლფ ენდლერი..., „რადიო თავისუფლება“, აგვისტო 10, 2009.

კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1930
კატეგორია:გარდაცვლილი  2 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:გერმანელი პოეტები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
კორფუს დეკლარაცია

**კორფუს დეკლარაცია** — 1917 წლის 20 ივლისს კუნძულ კორფუზე ხელმოწერილი შეთანხმება სერბეთის პრემიერ მინისტრის ნიკოლა პაშიჩისა და იუგოსლავიის კომიტეტის თავმჯდომარის ანტე ტრუმბიჩის მიერ, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს სერბეთის სამეფოსა და ავსტრია-უნგრეთის იუგოსლავიის მიწების გაერთიანებას ერთ სახელმწიფოდ - „სერბების, ხორვატებისა და სლოვენების სამეფოში“ სერბების დინასტიის კარაჯორჯევიჩის ეგიდით ითვალისწინებდა.

11 აგვისტოს შეთანხმებას შეუერთდა მონტენეგროს ეროვნული გაერთიანების კომიტეტი.

## ისტორია 
პირველი მსოფლიო ომის დაწყებიდან ზოგიერთი სლოვენიელი და ხორვატი პოლიტიკოსი ანტანტის გამარჯვებაზე ფსონი დადო. ომის მიმდინარეობისას ავსტრია-უნგრეთიდან გაქცეულებმა იუგოსლავიის ემიგრაციის ორი პოლიტიკური ცენტრი რომსა და ნიშში შექმნეს. 

1915 წლის იანვარში რომაული ცენტრის ბაზაზე იუგოსლავიის კომიტეტი შეიქმნა, სადაც ხორვატიის, დალმაციის, ბოსნია-ჰერცეგოვინისა და სლოვენიის მთავარი პოლიტიკური მოღვაწეები შედიოდნენ. ლონდონში გადასვლის შემდეგ, იუგოსლავიის კომიტეტმა აქტიური პოლიტიკური საქმიანობა დაიწყო და ავსტრია-უნგრეთის იუგოსლავიელი ხალხების სახელით მოილაპარაკა ანტანტის ქვეყნების მთავრობებთან, ასევე სერბეთთან და შეერთებულ შტატებთან.

1915 წლის ოქტომბერში სერბეთის არმია ყველა ფრონტზე დამარცხდა  და კოლოსალური დანაკარგებით ადრიატიკისკენ დაიხია. სამხედრო ნაშთები მოკავშირეებმა კუნძულ კორფუზე გადაისროლეს.

1917 წელს შექმნილ ვითარებაში სერბეთის მმართველი წრეები მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ ემიგრანტულ იუგოსლავიის კომიტეტთან. 1917 წლის ივნისის შუა რიცხვებში კუნძულ კორფუზე სერბეთის პრემიერ მინისტრ ნიკოლა პაშიჩსა და იუგოსლავიის კომიტეტის ლიდერებს შორის შეხვედრა გაიმართა. მოლაპარაკებებში მხარეთა საწყისი პოზიციები ფუნდამენტურად განსხვავებული იყო: პასიჩი „დიდი სერბეთის“ მომხრე იყო, იუგოსლავიის კომიტეტი კი ფედერალურ იუგოსლავიას უჭერდა მხარს. თუმცა, საგარეო პოლიტიკური ვითარება კომპრომისის აუცილებლობაზე მიანიშნებდა, რადგან მსოფლიოში სამხრეთ სლავების ინტერესებზე ზრუნვას აღარავინ აპირებდა და ისინი მხოლოდ საკუთარ თავის იმედზე უნდა ყოფილიყვნენ.

კორფუს დეკლარაციის გამოქვეყნებამ იუგოსლავიის ხალხებში ენთუზიაზმის ტალღა გამოიწვია. ერთადერთი დამარცხებული იყო მონტენეგროს სამეფო დინასტია - ჩერნოგორიის მეფე ნიკოლა I პეტროვიჩი სამეფოს გარეშე დარჩა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Encyclopedia - The Corfu Declaration
* https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/corfu-declaration/

კატეგორია:იუგოსლავიის ისტორია
კატეგორია:სერბეთის ისტორია
ვახტანგ ახობაძე (ექიმი)

**ვახტანგ ახობაძე** (დ. 1 აგვისტო, 1921, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1946–1947 წლებში იყო თბილისის რკინიგზის საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების ორდინატორი. 1947–1948 წლებში სანავიაციის ექიმი და ნეიროქირურგიის კლინიკის ორდინატორი. 1948 წლიდან მუშაობდა კარდიოლოგიის ინსტიტუტში ორდინატორად, უფროს მეცნიერ–თანამშრომლად. ავტორია 82 სამეცნიერო ნაშრომის, გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიული ტიპის პუბლიკაცია. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 4 საკანდიდატო დისერტაცია. 1966 წელს მიღებული აქვს უფროსი მეცნიერ–თანამშრომლის სამეცნიერო წოდება. 6 წლის განმავლობაში იყო სახალხო უნივერსიტეტის რექტორი. 

1959 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „თავის ტვინის ბიოელექტრული ცვლილებების დინამიკა ჰიპერტონული დაავადების დროს.“

## ჯილდოები
* მედალი „შრომითი მამაცობისთვის“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 25

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
ზეციური სამეფო

**ზეციური სამეფო** () — 2005 წლის ამერიკული მხატვრული ფილმი. რეჟისორი რიდლი სკოტი. სცენარისტი უილიამ მონაჰენი. ფილმში მთავარ როლებს ორლანდო ბლუმი, ევა გრინი, ჰასან მასუდი, ჯერემი აირონსი, დევიდ თიულისი, ბრენდან გლისონი, ედვარდ ნორტონი და ლიამ ნისონი ასრულებენ.

სიუჟეტი ისტორიულ მოვლენებს ეფუძნება, რომლებიც 1189–1192 წლების მესამე ჯვაროსნულ ლაშქრობას წინ უძღოდა : ომი იერუსალიმის სამეფოსა და აიუბიდებს შორის, იერუსალიმის ალყა ეგვიპტის სულთან სალადინის მიერ.

გადაღებები მაროკოს ქალაქ უარზაზატში მიმდინარეობდა. ფილმის შემოსავალმა $218 მილიონი შეადგინა.

ფილმის რეჟისორული ნამუშევარი 2005 წლის 23 დეკემბერს გამოვიდა და საყოველთაო აღიარება კინოკრიტიკოსებისგან მიიღო. მას ფილმის საუკეთესო და საბოლოო ვერსია ეწოდა.

## სიუჟეტი 
მეუღლის უეცარი სიკვდილის გამო დამწუხრებული  სოფლის მჭედელი ბალიანი დიდი ხნის განშორებულ მამას ბარონ გოდფრის რაზმს უერთდება, როგორც ჯვაროსანი და იერუსალიმის გზას უდგება. წმინდა ქალაქში სახიფათო მოგზაურობის შემდეგ, მამაცი ახალგაზრდა ქალაქს მეფე ბალდუინ IV-ის თანხლებით ეწვევა. მეფის გარემოცვა სავსეა ისეთი ადამიანებით, რომლებმაც შესაძლოა ყოველ წამს უღალატონ მას. აღნიშნულ გარემოცვას მეფის დის - სიბილას - მეუღლე და ტამპლიერთა ორდენის მფლობელი გი დე ლუზინიანი ხელმძღვანელობს. მას  საკუთარი პოლიტიკური და პირადი სარგებლისთვის მუსლიმების წინააღმდეგ ომის წამოწყება სურს.

## როლებში 
## რესურსები ინტერნეტში 
*  - IMDB - კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა
* Kingdom of Heaven- Rotten Tomatoes

კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:2005 წლის ფილმები
კატეგორია:რიდლი სკოტის ფილმები
ივანე ენიკოლოფოვი

**ივანე კონსტანტინეს ძე ენიკოლოფოვი** (ენაკოლოფაშვილი; დ. 31 აგვისტო, 1888, თბილისი, — გ. 6 ივლისი, 1980, იქვე) — ისტორიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, სამუზეუმო და საარქივო საქმის სპეციალისტი. საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკი (1963).

1910-იან წლებში მსახურობდა თბილისის გუბერნატორის კანცელარიაში. პირველი მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა რუსეთის არმიაში. 1922 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ცენტრალურ არქივში. 1929-1962 წლებში მუშაობდა მთაწმინდისა და დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონების დირექტორად. მისი აქტიური მონაწილეობით დაარსდა საქართველოს ლიტერატურული მუზეუმი. ავტორია მრავალი გამოკვლევისა ქართულ-რუსულ ლიტერატურულ ურთიერთობათა საკითხებზე. 
## ბიბლიოგრაფია
* ლ. ნ. ტოლსტოი საქართველოში. - თბილისი, საბჭ.საქართველო, 1980. - 99გვ.
* მთაწმინდის პანთეონი. - თბილისი, საბჭ.საქართველო, 1972. - 58გვ.
* ცხოვრება გრიბოედოვისა. - თბილისი, საბლიტგამი, 1958. - 175გვ
* А. С. Грибоедов в Грузии и Персии: Историко-биографический очерк. — Тифлис: Заккнига, 1929. — 208 с.: ил., портр.
* Грибоедов А. С. Путевые записки: Кавказ-Персия / А. С. Грибоедов; Предисл. и примеч. к тексту И. К. Ениколопова; Общ. ред. проф. Н. К. Пиксанова; Илл. худож. В. Кроткова. — Тифлис: Заккнига, 1932. — 91 с. — 3000 экз. (в пер.)
* Пушкин на Кавказе. — Тбилиси: Заря Востока, 1938. — 190 с.
* Поэт Мирза-Шафи. — Баку: Изд-во АзФАН СССР, 1938.
* Пушкин в Грузии. — Тбилиси: Заря Востока, 1950. — 132 с.
* Грибоедов в Грузии / Под ред. О. Поповой. — Тбилиси: Заря Востока, 1954. — 160 с. 10 000 экз.
* Лев Николаевич Толстой в Грузии. — Тбилиси: Заря Востока, 1962. — 84 с. 10 000 экз.
* Грибоедов и Восток. — Ереван: Айастан, 1974. 160 с. 5000 экз.
## ლიტერატურა
* ივანე ენიკოლოფოვი: ნეკროლოგი, „ლიტერატურული საქართველო“ № 28 (2205), 11 ივლისი, 1980. — გვ. 4.
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 31 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1888
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კენტარო მიურა

**კენტარო მიურა** (; დ. 1966 წელი 11 ივლისი ჩიბა, იაპონია, გ. 2021 წელი 6 მაისი) — იაპონელი მანგაკა.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1966 წლის 11 ივლისს ჩიბაში, იაპონია. გარდაიცვალა 2021 წლის 6 მაისს აორტის მწვავე დისექციის გამო. მის ადრეულ წლებში დადიოდა ნიჰონის უნივერსიტეტში.

## ნამუშევრები
მინი|ბერსერკის ლოგო
როდესაც დადიოდა ნიჰონის უნივერსიტეტში, 1988 წელს, მიურამ 48 გვერდიანი მანგა, ნაცნობი როგორც *Berserk Prototype*, რომელიც იყო მისი ერთ-ერთი ნამუშევრის ბერსერკის პროტოტიპი. მან მოიგო პრიზი Comi Manga სკოლისგან. 1989 წელს, დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ, კენტარომ დაიწყო პროექტი სახელწოდებით მგლების მეფე, რომელიც დაფუძნებულია ბურონსონის, მწერლის სცენარზე *Hokuto no Ken (Fist Of The North Star)*.

1990 წელს, ბერსერკის პირველი ვოლიუმი გამოვიდა შედარებით შეზღუდული წარმატებით. მიურა კვლავ თანამშრომლობდა ბურონსონთან მანგაზე სახელწოდებით "Japan". მიურას პოპულარობა გაიზარდა მას შემდეგ, რაც ბერსერკმა დაიწყო "ოქროს ხანის" სიუჟეტური რკალი და ამ შედევრის უზარმაზარმა წარმატებამ ის გახადა ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული თანამედროვე მანგაკა.

10 წლის ასაკში მან გააკეთა თავისი პირველი მანგა, სახელად *Miuranger*. მანგა 40 ტომს მოიცავდა.

## ლიტერატურა
*Kentaro Miura "Berserk Prototype" 1988 წელი.
*Kentaro Miura "Berserk" 1990 წელი, Hakusensha.
*Kentaro Miura/Buronson "Japan" 1992 წელი, Hakusensha.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:იაპონელი მხატვრები
ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტი

**აკადემიკოს ნიკო მარის სახელობის ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტი (ენიმკი)** — სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება საბჭოთა საქართველოში 1936-1941 წლებში. 

შეიქმნა 1936 წელს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის კავკასიისმცოდნეობის ინსტიტუტის ბაზაზე. 1936 წლის 1 დეკემბრიდან ინსტიტუტის  დირექტორი იყო სიმონ ჯანაშია. 1941 მარტიდან, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დაარსებასთან დაკავშირებით, ენიმკის ბაზაზე შეიქმნა 2 ინსტიტუტი: აკად. ნ. მარის სახელობის ენის ინსტიტუტი (ახლანდ. ენათმეცნიერების ინსტიტუტი) და ისტორიის ინსტიტუტი (ახლანდ. ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი). ინსტიტუტებს გარკვეული დროით კვლავ ერთიანი ხელმძღვანელობა ჰყავდათ (სამეცნიერო საბჭო — 1944 წლის ივლისამდე, დირექცია — 1943 წლის მარტამდე). 

ენიმკის პერიოდული გამოცემები იყო „აკად. ნ. მარის სახელობის ენის ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტის მოამბე“ (1937–1944 წლებში გამოქვეყნდა 14 ტომი) და „მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის“ (1937–1944 წლებში გამოიცა 7 ტომი), რომლებშიც იბეჭდებოდა მნიშვნელოვანი გამოკვლევები ქართველური და კავკასიური ენების, ქართული ფილოლოგიის, საქართველოს ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის, აგრეთვე ახლო აღმოსავლეთის ძველი ისტორიის აქტუალურ საკითხებზე. ამას გარდა, ენიმკის მიერ მომზადდა და გამოიცა 70-ზე მეტი ნაშრომი, მ. შ. ივანე ჯავახიშვილის „ქართული და კავკასიური ენების თავდაპირველი ბუნება და ნათესაობა“ (1937), არნოლდ ჩიქობავას „ჭანურ-მეგრულ-ქართული შედარებითი ლექსიკონი“ (1938), „საქართველოს ისტორია უძველესი დროიდან XIX ს. დამდეგამდე“ (ავტ. ნიკო ბერძენიშვილი, ივანე ჯავახიშვილი, სიმონ ჯანაშია, ს. ჯანაშიას რედაქციით, 1943), ბორის კუფტინის „არქეოლოგიური გათხრები თრიალეთში“ (1941, რუს. ენაზე), ვარლამ თოფურიას, სიმონ ყაუხჩიშვილის „რუსულ-ქართული ლექსიკონი“ (1938, 1940), გიორგი ახვლედიანის, ვარლამ თოფურიას „ქართულ-რუსული ლექსიკონი“ (1942), ასევე რამდენიმე ტერმინოლოგიური ლექსიკონი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები
ბექა გოჩიაშვილი

**ბექა გოჩიაშვილი** (დ. 11 მარტი, 1996, თბილისი) — ქართველი არტისტი, კომპოზიტორი, მუსიკოსი.

## ბიოგრაფია 
ფორტეპიანოზე დაკვრა დაიწყო 3 წლის ასაკიდან, 4 წლის ასაკიდან ჯაზის მიმართულებით სხვადასხვა პედაგოგებთან მეცადინეობდა. მასში ეს ნიჭი მუსიკოსმა მამამ აღმოაჩინა  და 10 წლის ასაკში უკვე ჯაზკლუბებში დაკვრა დაიწყო.  2008 წლიდან, აშშ სახელმწიფო მდივნის კ. რაისისა და საქართველოს კულტურის მინისტრის ნ. რურუას მხარდაჭერით სწავლობს აშშ ჯულიარდის აკადემიაში არსებულ ART-school–ში. 2015 წელს გამართა საქველმოქმედო კონცერტი თბილისში წყალდიდობით დაზარალებულთა დასახმარებლად. ექვსი წლის ასაკიდან  ნატრობდა, რომ ჩიკ კორიას შეხვედროდა. საბოლოოდ მასთან ერთად დუეტში დაუკრა და ალბომიც ჩაწერა.

## ჯილდოები 
*2008 — მონტრეს ფესტივალი (შვეიცარია), I პრემია
*2007 —  საულკრასტეს ფესტივალი (ლატვია), ლაურეატი
*2004 — კლასიკური მუსიკის ფესტივალი (შვაიგერი, გერმანია)

## ლიტერატურა 
* ანზორ თამარიშვილი, „ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი“, თბილისი, 2015,  გვ. 122

## რესურსები ინტერნეტში 
*ფოკუსში: ბექა გოჩიაშვილი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები