open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ანთიმოზ ივერიელის თასი

right|მინი|ანთიმოზ ივერიელის თასი
**ანთიმოზ ივერიელის თასი** — მორაგბეთა თასი, რომელიც 2002 წლიდან თამაშდება საქართველოსა და რუმინეთის ეროვნულ ნაკრებებს შორის. მას სახელი ეწოდა რუმინეთში მოღვაწე წარმოშობით ქართველი ანთიმოზ ივერიელის პატივსაცემად.

თასის შექმნის იდეა გაზეთ რეზონანსში დაიბადა. ის უნდა ყოფილიყო ინგლის – შოტლანდიას შორის კალკუტის თასის და ახალი ზელანდია – ავსტრალიას შორის გასათამაშებელი ბლედისლოუს თასის ანალოგი. რაც შეეხება თასის სახელს, ანთიმოზ ივერიელის გარდა, განიხილებოდა ნიკიფორე ირბახის და ბესიკ გაბაშვილის ვარიანტებიც, თუმცა, საბოლოოდ პირველი შეირჩა.

ბრინჯაოს თასი ქართველმა სკულპტორმა ირაკლი ჯაფარიძემ დაამზადა.

თასი თამაშდება ყველა საერთაშორისო მატჩში საქართველოს და რუმინეთის ნაკრებს შორის, გარდა მსოფლიო თასის მატჩებისა.

თასს დღესდღეობით საქართველოს ნაკრები ფლობს, რომელმაც 2023 წლის 12 აგვისტოს რუმინეთის ეროვნულ ნაკრებთან შეხვედრაში ანგარიშით  56 - 6 გაიმარჯვა. საერთო ჯამში კი ანგარიში არის 17–6 საქართველოს სასარგებლოდ.

## შედეგები 
## ჯამი
## ჯილდოები
* ** (17):** 2005, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2023
* ** (6):** 2002, 2003, 2004, 2006, 2010, 2017

## სქოლიო 
კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები რაგბიში
სინჰარაჯის ნაკრძალი

**სინჰარაჯის ნაკრძალი** - ეროვნული პარკი და ბიომრავალფეროვანი ადგილი შრი-ლანკაში. იგი მსოფლიო მნიშვნელობისაა და გამოცხადებულია ბიოსფერულ ნაკრძალად, 1988  წლიდან კი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად. სახელი ითარგმნება როგორც „*ლომების სამეფო*".

შრი-ლანკის ეს მთაგორიანი, უღრანი ტროპიკული ტყეებით დაფარული ეკორეგიონი მასიურ გაჩეხვას მისმა მიუდგომელმა მდებარეობამ გადაარჩინა. 

ნაკრძალი ფლორისა და ფაუნის არაერთი ენდემური სახეობის ნამდვილი საგანძურია. აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ იგი 21 კმ-ზეა გადაჭიმული, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ კი 7 კმ-ზე. 

ხშირი მცენარეული საფარის გამო, პარკის ველური ცხოვრება თვალისათვის თითქმის უხილავია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## გალერეა

SL Sinharaja Forest asv2020-01 img04.jpg
SL Sinharaja Forest asv2020-01 img13.jpg
SL Sinharaja Forest asv2020-01 img20.jpg
SL Sinharaja Forest asv2020-01 img01.jpg
SL Sinharaja Forest asv2020-01 img22.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
*'*Sinharaja Forest Reserve* website 
* Official UNESCO website entry - Sinharaja Forest
* World Conservation Monitoring Centre: Sinharaja Forest 
* Sarisara.com: Sinharaja Information 

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შრი-ლანკაში
კოლომბო

**კოლომბო** (სინჰალ.කොළඹ, ტამილ. கொழும்பு) — შრი-ლანკის უდიდესი ქალაქი და ყოფილი დედაქალაქი. მდებარეობს კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე და ესაზღვრება ამჟამინდელ დედაქალაქ შრი-ჯაიავარდენეპურა-კოტეს. კოლომბო საქმიანი, ცოცხალი ქალაქია, სადაც თანამედროვე ცხოვრება და კოლონიური არქიტექტურა თუ ნანგრევები ერთმანეთშია შერწყმული. 2001 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 647 100 ადამიანს შეადგენდა. კოლომბოს მეტროპოლიური არეალი, რომელიც ასევე გამპაჰასა და კალუტარას რაიონებსაც მოიცავს, 3 694.20 კმ²-ზეა გადაჭიმული და მისი მოსახლეობა 5 648 000 - აღწევს. 

ფართო ნავმისადგომის გამო, კოლომბო აღმოსავლეთ-დასავლეთის სავაჭრო გზებზე სტრატეგიულ ადგილას მდებარეობს და ის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ უძველესი ვაჭრებისათვის, დაახლოებით 2 000 წლის წინ. 

1978 წელს, ადმინისტრაციული დედაქალაქი კოლომბოდან შრი-ჯაიავარდენეპურა-კოტეში გადავიდა, ხოლო ქვეყნის კომერციულ დედაქალაქად დღემდე კოლომბო რჩება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კოლომბოს ისტორია 
* ყველაფერი კოლომბის შესახებ 

## სქოლიო 
კატეგორია:შრი-ლანკა
კატეგორია:შრი-ლანკის ქალაქები
კატეგორია:ყოფილი დედაქალაქები
იონიზაციის ენერგია

**იონიზაციის ენერგია** — კავშირის ენერგიის ერთ-ერთი სახეობაა ან, როგორც მას ზოგჯერ უწოდებენ, პირველი იონიზაციის პოტენციალი (I1) (მრავალელექტრონიანი ატომისათვის არსებობს მეორე, მესამე და ა.შ. იონიზაციის პოტენციალები, რომლებიც წარმოადგენენ ელექტრონის მოცილების ენერგიას მისი თავისუფალი კათიონისაგან მუხტით +1, +2 და ა.შ. ეს იონიზაციის პოტენციალები, როგორც წესი, ნაკლებად მნიშვნელოვანია ქიმიური ელემენტის დასახასიათებლად), წარმოადგენს უმცირეს ენერგიას, რომელიც საჭიროა თავისუფალი ატომიდან ელექტრონის მოსაცილებლად, მის დაბალ ენერგეტიკულ (ძირითად) მდგომარეობიდან უსასრულობაში. იონიზაციის ენერგია წარმოადგენს ატომის ერთ-ერთ მთავარ მახასიათებელს, რომელზედაც  მნიშვნელოვანწილად დამოკიდებულია ატომებს შორის შექმნილი ქიმიური კავშირის ბუნება და სიმტკიცე. ატომის იონიზაციის ენერგიისაგან მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული ასევე შესაბამისი მარტივი ნივთიერების აღმდგენი თვისებები. ატომის იონიზაციის ენერგიაზე არსებითი გავლენა აქვს შემდეგ ფაქტორებს:

# ბირთვის ეფექტიანი მუხტი, რომელიც წარმოადგენს ატომში ელექტრონების რიცხვის ფუნქციას, ეკრანირირებს ბირთს და უფრი ღრმად მდებარე ორბიტალებზე;
# რადიალური მანძილი ბირთვიდან ელექტრონამდე რომელიც ატომის ბირთვათნ ყველაზე სუსტადაა დაკავშირებული და იონიზაციისას ტოვებს მას;
# ელექტრონის შეღწევადობის უნარის ზომა;
# გარე (ვალენტური) ელექტრონების, ელექტრონებსშორისი განზიდვა.

thumb|600px|center|ელემენტების იონიზაციის ენერგიები.

იონიზაციის ენერგიაზე აქვს გავლენა ასევე ნაკლებად მნიშვნელოვან ფაქტორებს, როგორებიცაა, კვანტურმექანიკური გაცვლითი ურთიერთქმედებები, ზურგის და მუხტის კორელაცია და სხვა.

იონიზაციის ენერგიას ყოველთვის აქვს ენდოენერგეტიკული მნიშვნელობა (ეს გასაგებიცაა, რათა მოვწყვიტოთ ელექტრონი ატომს, საჭიროა მოვდოთ ენერგია მას, და თავისით ეს ვერ მოხდება).

## შენიშვნები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Periodic Table of the Elements First Ionization Potential 
* Periodic Table of Elements Sorted by 1st Ionization Potential (eV)

კატეგორია:საერთო ქიმია
კატეგორია:ენერგია
კატეგორია:იონიზაცია
შრი-ლანკის ცენტრალური ზეგანი

**შრი-ლანკის ცენტრალური ზეგანი** — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი შრი-ლანკაში. ტერიტორია წარმოადგენს ზღვის დონიდან  2 500 მეტრზე მდებარე ტროპიკულ ტყეებს და მოიცავს მოიცავს ვაილდერნესის მწვერვალის ნაკრძალსა, ჰორტონ-პლაინსის ეროვნულ პარკსა და კნუკლესის დაცულ ტყეებს. გამოირჩევა ძუძუმწოვართა სახეობების სიმრავლით.

აღსანიშნავია, რომ ეს ობიექტი, იუნესკოს სიაში შრი-ლანკიდან ბოლოს შეტანილი ძეგლის, სინჰარაჯის ნაკრძალის შეტანიდან (1998) 22 წლის შემდეგ, 2010 წელს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* შრი-ლანკის ცენტრალური ზეგანი
* შრი-ლანკის ცენტრალური ზეგანი

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შრი-ლანკაში
ტაიშანი

მინი|255პქ|ტაიშანის მდებარეობა

**ტაიშანი** (ჩინ. 泰山) — ისტორიული და კულტურული მნიშვნელობის მთა ჩინეთის პროვინცია შანდუნში, ქალაქ ტაიანის ჩრდილოეთით. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 545 მეტრზე. ტაიშანი ერთ-ერთია ჩინეთის „*ხუთი წმინდა მთიდან*". მის მწვერვალზე მდებარე ტაძარი ბოლო 3 000 წლის მანძილზე უამრავ პილიგრიმს იზიდავს. ამ ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ნეოლითის ადამიანის ნასახლარები.

ტაიშანი ჩინურ კულტურაში სტაბილურობის სიმბოლოდ ითვლება. ამის მაგალითია სიტყვები, რომლებსაც მაო ძედუნი ხშირად იმეორებდა: „*ურყევი, როგორც ტაიშანი*".

1987 წელს, იუნესკომ ტაიშანი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 2003 წელს, მთამ მთელი ჩინეთიდან 6 მილიონი მნახველი მიიღო.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი  
* WCMC Description 

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
კატეგორია:ჩინეთის მთები
კატეგორია:წმინდა მთები
რადიოგეოლოგია

**რადიოგეოლოგია** (იგივეა რაც ***ბირთვული გეოლოგია***; ლათ. radio – გამოვასხივებ და *გეოლოგია*) — გეოლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის დედამიწის ნივთიერების ბუნებრივ ბირთვულ გარდაქმნებს და მათ გავლენას გეოლოგიურ პროცესებზე. ტერმინი რადიოგეოლოგია შემოიღო ვლადიმერ ვერნადსკიმ 1937 წელს. 

რადიოგეოლოგია მჭიდროდ უკავშირდება ბირთვულ ფიზიკას, გეოქიმიასა და კოსმოქიმიას. მის ერთ-ერთ ძირითად ამოცანას წარმოადგენს ბუნებაში მიმდინარე
რადიოაქტიური დაშლის პროცესების კვლევა. რადიოაქტიური დაშლის პროდუქტების შესწავლა საშუალებას იძლევა განსაზღვროთ ქანებისა და ცალკეული მინერალების აბსოლუტური ასაკი (გეოქრონოლოგია), აგრეთვე სხვადასხვა გეოლოგიური პროცესის მიმდინარეობის სიჩქარე და სხვა, რომლის ამოცანას შეადგენს აგრეთვე დედამიწის ქერქში მიმდინარე რადიოაქტიური დაშლის პროცესების ენერგეტიკული ბალანსის შესწავლა, სასარგებლო წიაღისეულის ძებნისა და ძიების რადიომეტრიული მეთოდების თეორიული საფუძველბის დამუშავება და დედამიწის ქერქსა და ატმოსფეროში კოსმოსური გამოსხივების გავლენით მიმდინარე ბირთვული რეაქციების შესწავლა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეოლოგია
მუკდენის სასახლე

**მუკდენის სასახლე** (ჩინ. 盛京宮殿) — ადრეული ცინის იმპერიის საიმპერატორო სასახლე ჩინეთში. მდებარეობს მანჯურიის რეგიონში, ლიაონინის პროვინციის ქალაქ შენიანში.

სასახლე აშენდა ახ. წ. 1625 წელს, გარკვეული სტრუქტურები დაემატა 1631 წელს. 1644 წელს, მინის დინასტიის პეკინში გადასვლის შემდეგ, მუკუდენის სასახლემ საიმპერატორო სტატუსი დაკარგა და მხოლოდ რეგიონული მნიშვნელობის სასახლე გახდა.

1780 წელს, იმპერატორმა ციანლუნმა კომპლექსს გარჯვეული სტრუქტურები დაუმატა და სასახლემ უფრო მეტად ტრადიციული სახე მიიღო. აღნიშნული დინასტიის წარმომადგენლები, წელიწადის გარჯვეულ დროს აუცილებლად ამ სასახლეში ატარებდნენ.

1955 წელს, კომპლექსი მუკუდენის სასახლე-მუზეუმად გადაკეთდა.

2004 წელს, იუნესკომ ძეგლი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში 1987 წელს შეტანილ პეკინის აკრძალულ ქალაქს დაუმატა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში 
* მუკდენის სასახლე იუნესკოს საიტზე

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
კატეგორია:ჩინეთის სასახლეები
კატეგორია:ცინგის დინასტია
მოგაოს მღვიმეები

**მოგაოს მღვიმეები** (ჩინ. 莫高窟) — 492 ტაძრისგან შემდგარი სისტემა ჩინეთის განსუს პროვინციის ქალაქ დუნჰუანში, ესაა თაკლამაკანის უდაბნოს აღმოსავლეთ კიდეზე მდებარე ოაზისი, რომელიც მდებარეობს საკმაოდ სტრატეგიულ ადგილას, უძველესი აბრეშუმის გზის კულტურულ და რელიგიურ გზაჯვარედინზე. 

მღვიმეები შეიცავს ბუდისტური ხელოვნების ერთ-ერთ ყველაზე დახვეწილ ნიმუშებს, რომელთა უმრავლესობის ასაკიც 1 000 წელზე მეტია. პირველი გამოქვაბულები ახ. წ. 366 წელს გათხარეს, როგორც ბუდისტური მედიტაციისა და ღვთისმსახურების ადგილები. ზოგიერთი მღვიმე გამოირჩევა კედლის მხატვრობით. 

მოგაოს მღვიმეები ჩინური ბუდიზმის ერთ-ერთ უძველეს სალოცავს წარმოადგენს, მათ შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია ლონგმენისა და იუნგანგის გროტები.

1987 წელს, იუნესკომ მოგაოს მღვიმეებიმსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* Introduction of the arts (mostly Buddhist arts) of the Mogao Caves with images 
* A large collections of images of murals and other artifacts from the Mogao Caves in Dunhuang 
* International Dunhuang Project 
* Mogao caves video

კატეგორია:ჩინური კულტურა
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
ძიუჯაიგოუს ხეობა

**ძიუჯაიგოუს ხეობ**ა (ჩინ. 九寨溝) — ნაკრძალი სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში, სიჩუანის პროვინციაში. ცნობილია თავის მრავალდონიანი ჩანჩქერებითა და ფერადი ტბებით. 

ხეობა მოიცავს 720 კმ² ტერიტორიას. მდებარეობის სიმაღლე ზღვის დონიდან მერყეობს 1 998 - 4 764 მეტრებში. კლიმატი ცივია, საშუალო წლიური ტემპერატურით 7,2&nbsp;°C ( -1&nbsp;°C იანვარში, 17&nbsp;°C ივლისში), ხოლო ნალექების რაოდენობა, რომლის 80% მაის-ოქტომბერში მოდის 661 მმ.

ძიუჯაიგოუს ეკოსისტემა კლასიფიცირდება როგორც ზომიერი ფართოფოთლოვანი ტყეების, შერეული მაღალმთიანეთის სისტემებთან. 

ნაკრძალი საკმაოდ პოპულარულია ეკოტურიზმის მოყვარულებში.

1992 წელს, იუნესკომ ხეობა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## გალერეა 

File:JiuzhaigouGate.jpg|შესასვლელი
Image:Kyusaiko.jpg|ხუთი ყვავილის ტბა
Image:Jiuzhaigou Lake.jpg|
Image:Jiuzhaigou Panda Lake.jpg|პანდას ტბა
File:JiuzhaigouValley4.jpg|
File:JIuzhaigouValley5.jpg|
File:JiuzhaigouValley6.jpg|
File:Jiuzhaigou Pearl Waterfall 2005-08-21.jpeg
File:Nuorilang-Waterfall.jpg
File:九寨沟五花海.jpg

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში 
* Jiuzhaigou at the World Heritage Sites of UNESCO
* Jiuzhaigou at the MAB Biosphere Reserves of UNESCO 
* Jiuzhaigou at the Terrestrial Ecosystem Monitoring Sites (TEMS)  
* Jiuzhaigou at the World Conservation Monitoring Centre (WCMC) 
* Jiuzhaigou National Park official website
* Jiuzhaigou travel information

კატეგორია:ჩინეთის ეროვნული პარკები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
სამი პარალელური მდინარე

მინი|255პქ|ნაკრძალის მდებარეობა

**სამი პარალელური მდინარის დაცული ტერიტორია** — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ჩინეთში, იუნანის პროვინციაში. მდებარეობს სინო-ტიბეტის მთებში, აზიის სამი უდიდესი მდინარის - იანძის, მეკონგისა და სალუნის ზემო აუზში, რომლებიც აქ 3 000 მ სიღრმის ხეობაში, პარალელურად მიედინებიან ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ.  

დაცული ტერიტორიის ფართობი 758 977,8 ჰა-ს შეადგენს. გამოირჩევა ბიოლოგიური მრავალფეროვანებით და აქ წარმოდგენილია დედამიწის თითქმის ყველა ტემპერატურული ზონა, რის გამოც აქ უამრავი სახეობის ცხოველი და მცენარეა გავრცელებული. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ტერიტორია მთლიანი ჩინეთის ფართობის 0,4%-ს შეადგენს, აქ წარმოდგენილია ჩინეთის მცენარეული საფარის 20% და ფაუნის  25%-ზე მეტი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში 
*http://www.worldheritagesite.org/sites/parallelriversyunnan.html 
*http://www.eoearth.org/article/Three_Parallel_Rivers_of_Yunnan_Protected_Areas,_China
*http://www.unep-wcmc.org/sites/wh/pdf/THREE%20RIVERS%20YUNNAN.pdf 

კატეგორია:ჩინეთის მდინარეები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
დუძიანიანის საირიგაციო სისტემა

**დუძიანიანის საირიგაციო სისტემა** () — საირიგაციო ინფრასტრუქტურა ჩინეთში, მდინარე მინზე, რომელიც ძვ. წ. 256 წელს, ცინის სამეფოს დროს აშენდა. ამჟამად მდებარეობს სიჩუანის პროვინციის ტერიტორიაზე.

საირიგაციო სისტემა დღესაც გამოიყენება და ის  5 300 კმ² ტერიტორიას რწყავს. დუძიანიანის სისტემა ჯენგუოსა და ლინციუს არხებთან ერთად ცინის დინასტიის *„სამ უდიდეს ჰიდრავლიკურ საინჟინრო პროექტს წარმოადგენს"*.

კაშხლების სერიის წყალობით, მინის წყალი გადადის არხში, რომელიც ჩენდუს ვაკისკენ მიემართება. არხის მშენებლობა მთის გაჭრას მოითხოვდა, რაც იმ დროისთვის დიდ სირთულესთან იყო დაკავშირებული, მაგრამ ჩინელებმა შედარებით მარტივ გამოსავალს მიაგნეს — კლდის გაცხელებისა და გაციების წყალობით, მათ მისი დაშლა გაუადვილდათ.

2000 წელს, იუნესკომ დუძიანიანის საირიგაციო სისტემა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

სისტემა მნიშვნელოვნად დააზიანა 2008 წლის მიწისძვრამ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
*დუცზიანიანის საირიგაციო სისტემა იუნესკოს საიტზე
*ფოტოები 

მინი|900პქ|მარცხნივ|სისტემის შიდა დინების პანორამა

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
კატეგორია:ჩინეთის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:ცინი
სუბტროპიკული ტყეები და ბუჩქნარები

thumb|right|300პქ|სუბტროპიკული ტყეების გავრცელების რუკა
**სუბტროპიკული ტყე** — სუბტროპიკულ სარტყელში გავრცელებული ხშირი ფართოფოთოვანი ტყე. ხმელთაშუაზღვისპირეთის სუბტროპიკულ ტყეებში გაბატონებულია მარადმწვანე ბუჩქნარები და ტანდაბალი ხეები. ზონისთვის დამახასიათებელია ნაყოფიერი ყავისფერი ნიადაგები. 

მარადმწვანე მცენარეულობა შეგუებულია ზაფხულის სიცხესა და სიმშრალეს. მათ სქელი პრიალა ფოთლები აქვთ, ზოგიერთს კი წვრილი და ბუსუსებიანი. ყოველივე ეს ამცირებს აორთქლებას. რბილი, წვიმიანი ზამთრის პირობებში უხვად იზრდება ბალახი. 

ხეებს შორის მჭიდროს არის გაბატონებული სხვადასხვა სახის მცენარეები და ბუჩქნარები. ამ ტიპის ტყეები გაბატონებულია უმთავრესად ხმელთაშუაზღვისპირეთში, და ასევე ტროპიკებისა და სუბტროპიკული ზონების მაღალმთიან ადგილებში. 

ხმელთაშუა ზღვისპირას ტყეები თითქმის მთლიანად გაჩეხილია. მათ ადგილზე გვხვდება მეორადი მარადმწვანე ბუჩქნარები და დაბალი ხეები — ხემარწყვა (რომლის ნაყოფი მარწყვს მოგვაგონებს), ქვა მუხა, კორპის მუხა, ველური ზეთისხილის ხე, ფიჭვი პინია, ღვია, კეთილშობილი დაფნა და სხვა მცენარეულობა. 

სუბტროპიკები კონტინენტების აღმოსავლეთ განაპირა მხარეებზე ხასიათდება შედარებით ნოტიო კლიმატით. ატმოსფერული ნალექები არათანაბრად მოდის, თუმცა ზაფხულში ხშირია წვიმა. აქ ჭარბობს ხშირი ნოტიო ტყეები, სადაც ხარობს მარადმწვანე მუხა, მაგნოლია და სხვ. ხარობს ასევე ლიანები და ბამბუკი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ტროპიკული ტყეები 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია  ]
* ინფორმაცია  

კატეგორია:ტყეები
ბრიგანტები

|მინი|250პქ|ბრიგანტები ბრიტანეთის ტერიტორიაზე
**ბრიგანტები** (Brigantes) — ტომი ბრიტანეთის ტერიტორიაზე, კელტური ტომის წარმომადგენლები, რომლებიც წინარომაულ ხანებში აკონტროლებდნენ ჩრდილოეთ ინგლისის უდიდეს ნაწილს და ასევე მიდლენდსის მნიშვნელოვან ნაწილსაც. მათი სამეფო ცნობილი იყო როგორც Brigantia, მოგვიანებით როგორც იორკშირი. Brigantes ერთადერთი კელტური ტომი იყო, რომელიც დასახლდა როგორც ინგლისში ასევე ირლანდიაშიც,  უკანასკნელად კი მათ შეეძლოთ ეცხოვრად უექსფორდის, კილკენის, და უოთერფორდის გარშემო.

ინგლისში, ტერიტორია, რომელზეც ბინადრობდნენ ბრიგანტები ესაზღვრებოდა სხვა კელტურ ტომებს: Carvetii (რომლებთანაც, შესაძლოა კავშირი ჰქონდათ) ჩრდილო–დასავლეთით, Parisii აღმოსავლეთით, Corieltauvi და Cornovii, სამხრეთით.

## ეტიმოლოგია 
სახელწოდება ბრიგანტები (Βρίγαντες) ქალღმერთ ბრიგანტიას  უკავშირდება, რაც ნიშნავს როგორც "მაღლად, აწეულად" და გაურკვეველია, უწოდეს თუ არა დასახლებას  Brigantium–ის სახელის მიხედვით როგორც "მაღლები" მეტაფორული გაგებით თავადაზნაურობა, ან სიტყვასიტყვით როგორც "მთიელები", ანუ ხალხი ფიზიკურად ძლიერი და ამაღლებული.

## რეუსურსები ინტერნეტში
*ბრიგანტები  — Roman-Britain.org
*ბრიგანტები — Romans in Britain

კატეგორია:ძველი ბრიტანული კუნძულების ხალხები
კანდი

**კანდი** (სინჰალ.මහ නුවර,ტამილ. கண்டி) — ქალაქი ცენტრალურ შრი-ლანკაში. მდებარეობს კანდის მთიანეთის შუაგულში, რომელიც ჩაის პლანტაციებითაა დაფარული. კანდი შრი-ლანკის ცენტრალური პროვინციის დედაქალაქი, მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული და რელიგიური ცენტრია. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენდა 110 049 ადამიანს. ქალაქში მდებარეობს ბუდას კბილის ტაძარი - მთელი მსოფლიოს ბუდისტური საზოგადოების ერთ-ერთი უწმინდესი ადგილი. სინჰაურ ენაზე სიტყვასიტყვით ნიშნავს „დიად ქალაქს“.

ქალაქი XIV საუკუნეში დაარსდა და კუნძულის ერთ-ერთ უძველეს დედაქალაქს წარმოადგენს. XV საუკუნიდან 1815 წლამდე იყო სინჰალის საელწმიფოს დედაქალაქი. 1988  წელს, იუნესკომ ქალაქი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მნიშვნელოვაი ნაგებობაა სასახლე-რეზიდენცია. ქალაქის მახლობლადაა 1821 წელს დაარსებული კანდის ბოტანიკური ბაღი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში 
* Kandy city website 
* Official UNESCO website entry
* kandy tour 

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შრი-ლანკაში
კატეგორია:შრი-ლანკის ქალაქები
კატეგორია:შრი-ლანკის პროვინციების ადმინისტრაციული ცენტრები
ემანუელ შრიკი

**ემანუელ შრიკი** ( დ. 10 დეკემბერი 1977, მონრეალი, კვებეკი) — კანადელი კინომსახიობი. კინემატოგრაფში შეტანილი წვლილისათვის 2008 წელს მიენიჭა პრემია „ახალგაზრდა ჰოლივუდი“.

## ბიოგრაფია 
ემანუელ შრიკი დაიბადა მონრეალში, მაროკოელი ებრაელების ოჯახში. დედამისი კასაბლანკაში დაიბადა, ხოლო მამამისი რაბატში. ჰყავს და-ძმა და ნათესავები ისრაელში; აღრზდილია ორთოდოქსული იუდაიზმის ტრადიციებით. როდესაც შრიკი დაახლოებით ორი წლისა იყო მისი ოჯახი საცხოვრებლად ტორონტოში გადავიდა. დაამთავრა სამსახიობო კურსები. იგი მონაწილეობდა 
დრამატულ წრეში უნიონვილის უმაღლესი სკოლებში. სკოლის დამთავრების შემდეგ გადაწყვიტა სამსახიობო კარიერის გაგრძელება. ემანუელ შრიკმა მსახიობობა დაიწყო 10 წლის ასაკში „McDonald’s“-ის რეკლამაში. 1990-იან წლებში იგი ვანკუვერში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც წინადადებებს ღებულობდა სერიალებში მონაწილეობაზე. თავდაპირველად როგორც მსახიობი პრაქტიკას მხოლოდ სერიალებში ღებულობდა.

პირველი როლი ჰოლივუდში მიიღო 1999 წელს ფილმში „დეტროიტ როკ-სიტი“. ამის შემდეგ იგი ეპიზოდურ როლებს იღებდა ცნობილ კინოფილმებში. 2011 წელს შრიკი შეუერთდა ტელესერიალ „ბორჯიას“ გადასაღებ ჯგუფს. იგი აგრეთვე დაამტკიცეს როგორც ანიმაციური ტელესერიალის „მეხის კატების“ ერთ-ერთი პერსონაჟის ხმა.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ემანუელ შრიკი - დოსიე, ფოტოსურათები

## სქოლიო 
კატეგორია:კანადელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:დაბადებული 10 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტროპიკული ტყეები

[მინი|ბოტანიკური ბაღი იავაზე, [ინდონეზია]]
[მინი|[ამაზონის სანაპიროებზე გაბატონებული წვიმის ტყეები]]
**ტროპიკული ტყეები** — ტყე, რომელიც გავრცელებულია ეკვატორულ, სუბეკვატორულ და ტროპიკულ სარტყლებში ჩ. გ. 25° და ს. გ. 25°-ს შორის. მცენარეთა სახეობებით ძალზე მდიდარი მარადმწვანე ტენიანი ტროპიკული ტყეები (წვიმის ტყეები) ვითარდება წლის განმავლობაში ნალექებისა (2000-7000 მმ) და ტემპერატურის (23&nbsp;°C-32&nbsp;°C) თანაბარზომიერი განაწილების პირობებში; აქ ფართოდ არის გავრცელებული ლიანები და ეპიფიტები.

ნახევრად მარადმწვანე ტროპიკული ტყეები, რომლებშიც ხშირად მკვეთრადაა გამოხატული ფოთოლცვენა და შეფოთვლა, გავრცელებულია ვესტინდოეთში, ცენტრალურ ამერიკაში (კ. ტრინიდადი, კოსტა-რიკა), დასავლეთ აფრიკასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში (ინდოეთი, მიანმარი).

აზიის ტროპიკებში ამგვარ ტყეებს მუსონურს უწოდებენ. მათთვის დამახასიათებელია ფოთოლმცვივანი ხემცენარეები: ხეშეშნაყოფიანი ქსილია (Xylia xylocarpa), შიშველყვავილიანი ტეტრამელესი (Tetrameles nudiflora), შორეას ხე (Shorea robusta). ნათელი ფოთოლმცვივანი ტყეები ვითარდება ინდოჩინეთის ტროპიკებში, იქ, სადაც აშკარადაა გამოხატული მშრალი სეზონი. აქ გვხვდება კოჟროვანი დიპტეროკარპუსი (Dipterocarpus tuberculatus), სიამის პენტაკმე (Pentacme siamensis) და სხვა. აქვე, უფრო ღარიბ ნიადაგზებზე, შეიძლება შევხვდეთ ფიჭვნარევსაც, რომლებიც შედგება ფიჭვის სპეციფიკური სახეობებისაგან: კარიბული ფიჭვი (Pinus caribaea), ტროპიკული ფიჭვი (Pinus tropicalis) და სხვა.  მთის ტროპიკული ტყეები ვითარდება დაახლოებით ზღვის დონიდან 800 მ სიმაღლეზე. ჩვეულებრივ, მარადმწვანეა, დამახასიათებელია ხისმაგვარი გვიმრები, გვხვდება წიწვოვნებიც (აგითისის, დაკრიდიუმის და სხვა გვარების ზოგიერთი სახეობა).  დიდ სიმაღლეზე (ზღვის დონე 2000 მ) გვხვდება დაფნისებრთა, წიფლისებრთა და მანანისებრთა ოჯახების წარმომადგენლები, გავრცელებულია ეპიფიტური ხავსები.

კავკასიის ტერიტორიაზე ტროპიკული მცენარეულობა გაბატონებული იყო ეოცენურ ეპოქაში. მისმა ნაშთებმა მოაღწია შუა პლიოცენურ ეპოქამდე. ამ დროისთვის კოლხეთში ჩამოყალიბდა ძალზე მდიდარი ტყის მცენარეულობა, რომელიც ჯერ კიდევ შეიცავდა მარადმწვანე ტროპიკული ტყეების კომპონენტებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სუბტროპიკული ტყეები და ბუჩქნარები

## რესურსები ინტერნეტში 
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ტყეები
ფინიკიური ენა

**ფინიკიური ენა** — ჩრდილოეთ–დასავლეთ სემიტური ენა. განეკუთვნება ქანაანურ ენათა ჯგუფს. მასზე მეტყველებდნენ ფინიკიელები ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე ფინიკიასა(ახლანდელი ლიბანის ტერიტორია) და მის კოლონიებში(კვიპროსი, სიცილია, სარდინია, ჩრდ. აფრიკა). ფინიკიური ენის ძეგლები ძირითადად წარწერებია, რომლებიც ძვ. წ. X–ახ. წ. II საუკუნეებშია შესრულებული. ფინიკიურ ენაში შეინიშნება დიალექტებიც:ბიბლოსის, სამალის, კვიპროსის. განსაკუთრებით აღსანიშნავია პუნიკური დიალექტი, რომელიც ჩრდილოეთ აფრიკაში, კართაგენსა და ხმელთაშუა ზღვის აუზში იყო გავრცელებული VIII საუკუნემდე. ფინიკიურ–პუნიკური ტექსტები გვხვდება ბერძნულ და ლათინურ ტრანსკრიფციითაც. ფინიკიურ ენაში 27 თანხმოვნური ფონემაა, სავარაუდოა მათ შორის ისეთი ბგერებიც, რომლებიც ფინიკიურ დამწერლობაში ცალკე ნიშნებით არ გადმოიცემოდა. დასტურდება გრძელი, მოკლე და ულტრამოკლე ხმოვნები, დამავალი დიფთონგების კონტრაქცია. სახელებს აქვს 2 სქესი — მამრობითი და მდედრობითი, 3 რიცხვი — მხოლობითი, ორობითი და მრავლობითი, 2 სტატუსი — განსაზღვრული და განუსაზღვრელი. ბრუნვები არ განირჩევა. სახელთან იხმარება განსაზღვრული არტიკლი. ზმნა იუღვლის ასპექტის მიხედვით, (პერფექტივი,იმპერფექტივი). ლექსიკა ახლოსაა ებრაულთან. გვხვდება ნასესხები სიტყვები ეგვიპტურიდან, აქადურიდან, არამეულიდან, ბერძნულიდან.

## ლიტერატურა 
## იხილეთ აგრეთვე 
* ფინიკიური დამწერლობა

კატეგორია:ფინიკიური ენა
კატეგორია:მკვდარი ენები
E.L.E. (Extinction Level Event): The Final World Front

***E.L.E. (Extinction Level Event): The Final World Front*** — ამერიკელი რეპერ ბასტა რაიმზის 1998 წლის სტუდიური ალბომი. ეს არის მისი პირველი დისკი, ჩაწერილი პროდიუსერ  Swizz Beatz-ის დახმარებით. ალბომის ძირითადი თემაა ახალი ათასწლეულის დადგომა და მოსალოდნელი ბუნებრივი კატასტროფები.

## სიმღერების სია
## ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტი
## სერტიფიცირება
## სქოლიო 
კატეგორია:Elektra Records-ის ალბომები
კატეგორია:ბასტა რაიმზის ალბომები
კატეგორია:1998 წლის ალბომები
კატეგორია:ჰორორკორ-ლბომები
შავი ტყე

thumb|right|260px|შავი ტყე
**შავი ტყე** () — ვრცელი ტყის მასივი, რომელიც გაბატონებულია კიროვოგრადის ოლქში (უკრაინა). წარმოადგენს მუხნარ-რცხილნარისგან შემდგარ ტყეს, რომელიც გავრცელებულია მდინარეების ინგულეცისა და ტასმინის წყალგამყოფზე (დნეპრის აუზი). ტყის საერთო ფართობი შეადგენს დაახლოებით — 3 500 *ჰა*. ტყის მასივის ტერიტორიაზე განლაგებულია უკრაინის ყველაზე სამხრეთით მდებარე სფაგნუმის ჭაობი, 
რომელიც დაახლოებით 2 *ჰა* ფართობს იკავებს. ტყის შიგნით ერთ-ერთი ტბის სანაპიროზე სსრკ დროიდან მოყოლებული არსებობს სამთავრობო აგარაკი. 

ხეების ძირითადი შემადგენელია ჩვეულებრივი რცხილა და მუხა. გვხვდება უკრაინისთვის იშვიათი მცენარეების სახეობები. 

ფაუნას ძირითადად ქმნიან მელა, კურდღელი, შველი და გარეული ღორი.

## ლიტერატურა 
* Енциклопедія українознавства. У 10-х т. / Гол. ред. Володимир Кубійович. — Париж; Нью-Йорк: Молоде Життя, 1954—1989.

კატეგორია:ტყეები
Okinawa Lifestyle

**Okinawa Lifestyle** — ელექტრონული მუსიკალური დუეტი თბილისიდან. იგი 2009 წელს შექმნეს დავით დათუნაშვილმა და გიგი ჯიქიამ. დღეისათვის დუეტს გამოცემული აქვს რამდენიმე ციფრული EP და სინგლი.

## წევრები 
* დავით დათუნაშვილი
* გიგი ჯიქია
 
## დისკოგრაფია 
* Bar (2009)
* Roswell Crash (2009)
* Lazy Friend You Move So Fast (2010)
* Naha (2010)
* Underwater (2011)

## რესურსები ინტერნეტში 
*ჯგუფის ოფიციალური ბლოგი
*

კატეგორია:ქართული ელექტრონული ჯგუფები
ბრიტები

[thumb|220 x 284px|[ბრიტანეთის კუნძულები V საუკუნის მეორე ნახევარში.

]]
**ბრიტები** (ლათ მხ. რ. Britto. შესაძლებელია ძველი კელტური ფუძიდან Britt, ინგლ. Brythons) — კელტური ტომები, ბრიტანეთის კუნძულების ძირითადი მოსახლეობა ძვ.წ. VIII ს.-დან  ახ.წ. V ს.-მდე; მათი ნაწილი გაანადგურეს ანგლოსაქსებმა, ნაწილი გადასახლდა უელსსა და შოტლანდიაში, აგრეთვე ბრეტანში (კონტინენტზე).
## ისტორია 
ბრიტებს ჰქონდათ თემურ-გვაროვნული წყობილება, რომლის გადმონაშთები შემორჩათ რომაელთა ბატონობის ხანაშიც (I ს. შუა წლები — V ს. დასაწყისი). იბრძოდნენ რომაელთა ბატონობის წინააღმდეგ. ანგლო-საქსთა მიერ ბრიტანეთის დაპყრობის ხანაში (V—VI სს.) ბრიტების ნაწილი შემუსრეს, ნაწილი მონებად და ლეტებად აქციეს, ნაწილი უელსში, შოტლანდიასა და არმორიკის ნახევარკუნძულზე გაიხიზნა. ბრიტანეთში დარჩენილი ბრიტები მომავალი ინგლისელების ეროვნების ერთ-ერთი შემადგენელი ელემენტი გახდნენ.

## რკინის ხანის კელტური ტომები ბრიტანეთში 
### ცენტრალური ბრიტანეთი 
* დობუნები — თანამედროვე გლოსტერშირი, ჰერეფორდშირი, ოქსფორდშირი და უესტ–მიდლენდსი
* იცენები — თანამედროვე ნორფოლკი, საფოლკი და კემბრიჯშირი
* კატუველაუნები — თანამედროვე ჰარტფორდშირი, კემბრიჯშირი და დიდი ლონდონი ტემზიდან ჩრდილოეთით
* კორიტანები — თანამედროვე ლინკოლნშირი, ლესტერშირი და სტაფორდშირი
* კორნოვიები — თანამედროვე ჩეშირი, დერბიშირი და შროპშირი
* პარიზიები — თანამედროვე იორკშირის აღმოსავლეთ რაიდინგი
* ტრინოვანტები — თანამედროვე ესექსი და საფოლკი

### ჩრდილოეთ ბრიტანეთი 
* ბრიგანტები — თანამედროვე იორკშირი, კამბრია, ლანკაშირი და დარემი
* ვოტადინები — ჩრდილოეთ ნორტუმბერლენდი, შოტლანდიის საზღვრები და აღმოსავლეთ ლოტიანი
* დამნიები — სტრატკლაიდი
* კალედონელები — შოტლანდიის მაღალმთიანეთი

### სამხრეთ ბრიტანეთი 
* ანკალიტები — სავარაუდოდ ტემზის ველი, ლონდონის დასავლეთით
* ატრებატები (ერთ–ერთი ბელგების ტომებისგან) — თანამედროვე ჰემპშირი, ტემზის ველი
* ბელგები — თანამედროვე ჰემპშირი და გლოსტერშირი
* ბიბროკები — თანამედროვე ბერკშირი
* დუროტრიგები — თანამედროვე სომერსეტი და დორსეტი
* დუმნონიები (დუმნონები) — თანამედროვე დევონი, კორნუოლი და სომერსეტი
* კანტიაკები (კანტიები) — თანამედროვე კენტი
* რეგნიები — თანამედროვე სურეი და სუსექსი

### დასავლეთ ბრიტანეთი 
* განგანიები (ერთ–ერთი ორდოვიკების ტომებისგან) — ნახევარკუნძული ლაინი
* დეკეანგლიები — თანამედროვე ფლინტშირი და დენბიშირი
* დემეტები — თანამედროვე პემბრუკშირი, კერედიგიონი და კარმარტენშირი
* ორდოვიკები — ჩრდილო–დასავლეთ უელსი: ისტორიული გვინედი და ჩრდილოეთ პოუისი
* სილურები — სამხრეთ–აღმოსავლეთ უელსი: ისტორიული გლამორგანი, მონმუტშირი და სამხრეთ პოუისი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ფლამინგოსებრნი

**ფლამინგოსებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი ფლამინგოსნაირთა რიგისა. ძველი კლასიფიკაციით გაერთიანებული იყო *ფლამინგოს* ქვერიგში (). მათი სიგრძე 90—120 სმ, მასა 2.5—4,5 კგ აღწევს. გავრცელებული არიან სამხრეთ–დასავლეთ ევროპაში, სამხრეთ–დასავლეთ აზიაში, აფრიკასა და ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ამერიკაში. აქვთ მასიური ნისკარტი, რომლის კიდეებზე რქოვანი ფირფიტებია საკვების მოპოვების დროს წყლის გასაწურად, გრძელი კისერი და ფეხები. ფერად თეთრთია, მოვარდისფრო, ფრთებზე თითქმის მოწითალო იერით, მომქნევი ბუმბული შავია. ოჯახში 3 თანამედროვე გვარი და 6 სახეობაა, მოიცავს რამდენიმე ამომწყდარ გვარსა და სახეობასაც. ყოფილი სსრკ-ის ტერიტორიაზე, კასპიის ზღვის ჩრდილო–აღმოსავლეთ სანაპიროზე და ცენტრალური ყაზახეთის მლაშე ტბებზე გავრცელებულია ჩვეულებრივი (ვარდისფერი) ფლამინგო (); ამ სახეობის საქართველოში შემოფრენა 2016 და 2019 წლებში დაფიქსირდა, ჯავახეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. ბუდობს კოლონიურად, ბუდეს იკეთებს დაჭაოებებულ მლაშობებზე. დებს 1—2 (არაუმეტეს 3) კვერცხს. ინკუბაცია გრძელდება 30—32 დღე–ღამე. მართვეებს მშობლები 2 კვირას ამონათხევით კვებავენ, შემდეგ დამოუკიდებლად იკვებებიან.

## გვარები 
*  (3 თანამედროვე და 4 ამომწყდარი სახეობა)
*  (1 სახეობა)
*  (2 სახეობა)
*   (3 ამომწყდარი სახეობა)
*   (1 ამომწყდარი სახეობა)
*   (1 ამომწყდარი სახეობა)
*   (1 ამომწყდარი სახეობა)
*   (2 ამომწყდარი სახეობა)

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
*
კატეგორია:ფლამინგოსნაირნი
ანტე ტრაუე

**ანტე ტრაუე** ( დ. 18 იანვარი 1981, მიტვაიდა, საქსონია) — გერმანელი მსახიობი.

## ბიოგრაფია 
ანტე ტრაუეს სასცენო კარიერა მას შემდეგ დაიწყო, რაც მან სკოლის ერთ-ერთ სპექტაკლში ჟანა დ’არკი ითამაშა. 16 წლის ასაკში გაიმარჯვა მთავარი როლის შესრულებისთვის კონკურსში „West End Opera“ (ჰიპ-ჰოპის მიუზიკლში). ოთხი წლის განმავლობაში ანტე გასტროლებს ატარებდა გერმანიაში, შემდეგ ევროპასა და ნიუ-იორკში.. ამ ფილმის შემდეგ ანტე ტრაუე პოპულარული გახდა.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Reach Out (Touch the Sun)

**Reach Out (Touch the Sun)** — ჯგუფის Mike + The Mechanics სინგლი ალბომიდან The Road. იგი გამოვიდა 2011 წელს. სინგლი ვრცელდება ციფრული ჩამოტვირთვის სახით, სერვისით iTunes.

## რესურსები ინტერნეტში
*ჯგუფის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:2011 წლის სიმღერები
კატეგორია:2011 წლის სინგლები
კატეგორია:Mike + The Mechanics-ის სიმღერები
ჰისპარი

**ჰისპარი** () — დენდრიტულ-ხეობის ტიპის მყინვარი პაკისტანში, ყარაყორუმის მთებში. სიგრძე 52 კმ. ფართობი 580 კმ². ფირნის ხაზი გადის 5000 მ-ზე. კვების არე მდებარეობს ჰისპარისა და რაკაპოშის მთებში 7200 მ სიმაღლეზე. მყინვარის ენა ეშვება 3000 მ სიმაღლემდე. ჰისპარის მყინვარიდან გამოედინება ამავე სახელწოდების მდინარე. 

## სქოლიო
კატეგორია:პაკისტანის მყინვარები
ზემუ

**ზემუ** () — აღმოსავლეთ ჰიმალაების უმსხვილესი მყინვარი, რომელიც განლაგებულია ინდოეთში, სინგალილის ქედის აღმოსავლეთ ფერდობზე. გაწოლილია მწვერვალ კანჩენჯანგის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. მყინვარის სიგრძეა 25 კმ, ხოლო ფართობი 116,8 კმ². მყინვარი იწყება კანჩენჯანგის მასივის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 5000 მ-ზე ზევით. მოძრაობს ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მარცხნიდან იერთენს მყინვარ ტვინსს, ხოლო მარჯვნიდან სიმვუს მყინვარს. რამდენიმე კილომეტრის გავლის შემდეგ უხვეს აღმოსავლეთისაკენ და მარცხნიდან იერთებს მყინვარ ტენტ-პიკს. მარჯვენა შენაკადის სინიოლჩუს შეერთების შემდეგ, ზემუ მთავრდება სინგალილის ქედიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 15 კმ-ში. მყინვარიდან გამოედინება მდინარე ზემუ, რომელიც წარმოადგენს მდინარე ტისის მარჯვენა შენაკადს (ბრაჰმაპუტრას აუზი). მყინვარის ზემო მონაკვეთი მდებარეობს კანჩენჯანგის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:ინდოეთის მყინვარები
განგოტრი

**განგოტრი** () — დიდი მყინვარი ინდოეთში, ჰიმალაის მთებში. განლაგებულია ზასკარის ქედის სამხრეთ ფერდობზე, მდინარე ბჰაგირატხის მარცხენა შენაკადის — განგოტრის ზემოთში. იწყება მწვერვალ ბადრინატხის (7188 მ) რაიონში და მიემართება დასავლეთისაკენ. მყინვარ განგოტრის სიგრძეა 32 კმ, ფართობი — 300 კმ². ფირნის ხაზი გადის 5150 მეტრზე, მყინვარის ქვედა ბოლო მოგვაგონებს „ძროხის პირს“ და ეწოდება „გაუმუკხი“ (Goumukh ან Gaumukh, gou — „ძროხა“ და mukh — „სახე“). ბოლო წლებში განიცდის შეთხელებას.

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის მყინვარები
ჩეხონი

**ჩეხონი** () — ნახევრად გამსვლელი ან მტკნარი წყლის თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. აქვს წაგრძელებული, გვერდებიდან შებრტყელებული სხეული, რომლის სიგრძე 30-40 (ზოგჯერ 60-მდე) სმ, მასა — 300-400 გ — 2 კგ აღწევს. გავრცელებულია ბალტიის, შავ, კასპიისა და არალის ზღვებში, აგრეთვე ტბებსა და წყალსატევებში. პელაგიური თევზია, ცხოვრობს წყლის სქელ ფენებში. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 3-5 წლისა. ტოფობს მაის-ივნისში. ნახევრად გამსვლელი ფორმები იზამთრებენ მდინარეებში. იკვებება უხერხემლოებითა და წვრილი თევზებით. ძვირფასი სარეწაო თევზია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Pelecus cultratus 
* Pelecus cultratus 

## ლიტერატურა 
* Никольский Г. В., Частная ихтиология, 3 изд., М., 1971.

*
იონური რადიუსი

**იონური რადიუსი** (*r*ion) — სფეროსმაგვარი იონების დამახასიათებელი ზომა, რომელიც გამოიყენება ატომებს შორის მანძილის გამოსათვლელად იონურ ნაერთებში. იონური რადიუსის ცნება დაფუძნებულია ვარაუდზე, რომ იონების ზომები არაა დამოკიდებული მოლეკულის შემადგენლობაზე, რომელშიც ისინი შედიან. მასზე მოქმედებს ელექტრონული გარსის რაოდენობა, ატომების და იონების შეფუთვის სიმჭიდროვე (სიმკვრივე) კრისტალურ მესერში.

## თვისებები 
იონური რადიუსი დამოკიდებულია ბევრი ფაქტორისაგან, როგორიცაა ბირთვის მუხტი და ზომა, ელექტრონულ გარსში ელექტრონების რაოდენობა, მისი სიმკვრივე, განპირობებული კულონის ურთიერთქმედებით.

## ლიტერატურა
* *Рабинович В.А., Хавин З.Я*. Краткий химический справочник. Изд. 2-е, испр. и доп. — Л.: Химия, 1978. — 392 с.

კატეგორია:საერთო ქიმია
კატეგორია:კრისტალოქიმია
კატეგორია:ფიზიკური თვისებები
ურარტული ენა

**ურარტული ენა** — ენა, რომელზეც ლაპარაკობდა ურარტუს ძირითადი მოსახლეობა. დამოწმებულია ურარტული სოლისებრი წარწერებით (ძვ. წ. IX-VI სს.). ენათესავება ძვ. წ. II ათასწლეულში ახლო აღმოსავლეთის ერთ-ერთი უძლიერესი სახელმწიფოს — მითანის სამეფოს მოსახლეობის ენას — ხურიტულს. მასვე უკავშირებენ ნახურ-დაღ. ენებს. ტიპოლოგიურად ზოგიერთ საერთო ნიშანს ხედავენ ქართველურ ენებთანაც.
## გრამატიკა
ურარტულ ენას ახასიათებს ერგატიული კონსტრუქცია. ზმნის ფორმებში ბატონობს ობიექტის აღნიშვნა, თუმცა წარწერებით ფიქსირებულ ხანაში იგრძნობა სუბიექტურ წყობაზე გადასვლის ტენდენცია. გაბატონებულია სუფიქსაცია. პრეფიქსაციას ურარტული ენა თითქმის სრულიად არ მიმართავს; არ გააჩნია გრამატიკული სქესის კატეგორია. აქვს მხოლობითი და მრავლობითი რიცხვი. განვითარებული იყო ბრუნვის სისტემა (წრფელობითი, სახელობითი, მოთხრობითი, ნათესაობითი, მიცემითი, მოქმედებითი, ვითარებითი, ადგილობითი ბრუნვები).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ურარტული ენა
კატეგორია:ძველი ენები
კატეგორია:მკვდარი ენები
ელექტროდული პოტენციალი

**ელექტროდული პოტენციალი** — ელექტროსტატიკური პოტენციალების სხვაობაა ელექტროდსა და მასთან კონტაქტში არსებული ელექტროლიტს შორის (ყველაზე ხშირად ლითონსა და ელექტროლიტის ხსნარს შორის).

ელექტროდული პოტენციალის წარმოქმნა განპირობებულია დამუხტული ნაწილაების გადატანით ფაზების გაყოფის საზღვარზე, სპეციფიკური იონების ადსორბციით, ხოლო პოლარული მოლეკულების არსებობის შემთხვევაში (მათ შორის გამხსნელის მოლეკულები) — მათი ორიენტაციული ადსორბციით. ელექტროდული პოტენციალის სიდიდე გაუწონასწორებულ მდგომარეობაში დამოკიდებულია როგორც კონტატირებული ფაზების შემადგენლობაზე და მათ ბუნებაზე, ისე ელექტროდული რეაქციის კინეტიკურ კანონზომიერებაზე ფაზების გაყოფის საზღვარზე.

პოტენციალების ნახტომის გაწონასწორებული მნიშვნელობა ფაზების გაყოფის საზღვარზე ელექტროდი/ხსნარი განისაზღვრება მარტოოდენ ელექტროდული რეაქციების თავისებურებებით და არაა დამოკიდებული ელექტროდის ბუნებაზე და მასზე ზედაპირულ-აქტიური ნივთიერების ადსორბციაზე. ამ აბსოლუტური პოტენციალების სხვაობის გაზომვა  წერტილებს შორის, რომლებიც ორ სხვადასხვა ფაზაში არიან, შეუძლებელია როგორც ექსპერიმენტულად ისე შეუძლებელია მისი თეორიულად გამოთვლაც.

## პოტენციალების გაზომვა
პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს ფარდობით ელექტროდულ პოტენციალებს, ჩვეულებრივ მას უწოდებენ **ელექტროდული პოტენციალები**, რომელიც წარმოადგენს ელექტროდული პოტენციალების სხვაობას განხილულ ელექტროდსა და შედარების ელექტროდს შორის - ყველაზე ხშირად ნორმალური წყალბადის ელექტროდი, რომლის ელექტროდული პოტენციალი პირობითად მიიღება ნულის ტოლი (წყლის სისტემებისათვის).

### ომის შემადგენელის აღმოფხვრის ხერხები გაზომვისას
thumb|right|სამ ელექტროდიანი სისტემა
* კომპენსაციური სქემა
* სამელექტროდული სქემა

## იხილეთ აგრეთვე 
* სტანდარტული ელექტროდული პოტენციალი

კატეგორია:ელექტრობა
პოტენციალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

## ბიოლოგია
* **მოქმედების პოტენციალი**
* მოსვენების პოტენციალი 

## მათემატიკა 
* სკალური პოტენციალი — ვექტორულ ანალიზში.
* ვექტორული პოტენციალი — ვექტორულ ანალიზში.

## ფიზიკა და ქიმია 
* **ელექტრომაგნიტური პოტენციალი** — ოთხგანზომილებიანი სიდიდე, რომელიც ახასიათებს ელექტრომაგნიტურ ველს.
:ელექტრომაგნიტური პოტენციალი შეიძლება წარმოვიდგინოთ შემდეგი შემადგენლობით
:* **ელექტრული პოტენციალი**
::კერძოდ, მუდმივი ველისათვის ან პირობებში, სადაც შეიძლება უგულვებელყოფილი იქნას მათი ცვლილების სიჩქარე, ელექტრული პოტენციალი გამოდის როგორც
::* **ელექტროსტატიკური პოტენციალი** — ელექტროსტატიკური ველის სკალური (სამგანზომილებიანი) მახასიათებელი;
:* და **(სამგანზომილებიანი) ვექტორული პოტენციალი**, რომელიც მაგნიტური ველის მახასიათებელია.
* **გრავიტაციული პოტენციალი** — გრავიტაციული ველის მახასიათებელი სკალური სიდიდეა;
* **ქიმიური პოტენციალი** — თერმოდინამიკური ფუნქცია;
* **ელექტროდული პოტენციალი**, ელექტროქიმიაში გამოიყენებენ ასევე ცნებებს:
** **გალვანი-პოტენციალი** (გალვანის პოტენციალი)
** **ვოლტი-პოტენციალი** (ვოლტის პოტენციალი)

* თეორიულ ფიზიკაში სიტყვა *პოტენციალი* გამოიყენება მეტწილად აბსტრაქტულად, იმავე გაგებით, როგორც მიღებულია მათემატიკაში.
* ასევე თეორიულ ფიზიკაში ტერმინი *პოტენციალი* არც თუ ისე იშვიათად გამოიყენება როგორც პოტენციური ენერგიის მოკლე სინონიმი.

## სხვა მნიშვნელობები 
* **პოტენციალი** — ფართო გაგებით, «დაზოგილი (სათადარიგო)» სახსრები;
* ადამიანის პოტენციალი — თუ ადამიანს გააჩნია ტალანტი, რომელიც შეიძლება განვითარდეს შემდგომში. 
* სტრატეგიული პოტენციალი.
* შემოქმედებითი პოტენციალი.
* შრომითი პოტენციალი.
* «პოტენციალი» — ფიზიკო-მათემატიკური ჟურნალი.
კუთრი თბოტევადობა

**კუთრი თბოტევადობა**, *ხვედრითი თბოტევადობა*, *კუთრი სითბოტევადობა* (აღნიშვნა: **c**) — სითბოს რაოდენობა, რომელსაც ღებულობს ან გასცემს 1 კგ ნივთიერება ტემპერატურის 1 K-ით ცვლილებისას. მისი ერთეულია – ჯ/(კგ·K).

კუთრი თბოტევადობა გამოიანგარიშება ფორმულით: 

:c=\frac{Q}{ m\Delta t}, 

სადაც c — კუთრი თბოტევადობაა, Q — სითბოს რაოდენობა, რომელიც მიღებულია ნივთიერების მიერ გახურებისას (ან გამოყოფილი გაცივებისას), m — გასაცხელებელი (გასაცივებელი) ნივთიერების მასა, \Delta t — ნივთიერების საბოლოო და საწყის ტემპერატურებს შორის სხვაობა.

## ზოგი ნივთიერების კუთრი თბოტევადობის მნიშვნელობები 
## იხილეთ აგრეთვე 
* თბოტევადობა
* დაფარული სითბო

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:თერმოდინამიკა
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
ფუმაროლები

**ფუმაროლები** (იტალ. fumarola, ვულკანის მბოლავი ნაპრალი) — ვულკანის კრატერში, მის კალთებზე ან ძირთან არსებული მცირე ზომის ხვრელები და ნაპრალები, რომლებიდანაც გამოიყოფა ცხელი აირები (H2O, HCI, HF, SO2, CO2, CO, H2S, H2 და სხვ.). 

განარჩეენ პირველად (აირები უშუალოდ მაგმიდან გამოიყოფა) და მეორეულ (აირები ნაწილობრივ გაცივებული ვულკანური ნაკადებიდან და პიროკლასტური 
ნალექებიდან გამოიყოფა) ფუმაროლებს. აირები ხშირად დიდი წნევითა და ხმაურით გამოიყოფა. ფუმაროლებიდან შეიძლება გამოდიოდეს ცხელი წყაროებიც — *ფუმაროლური თერმები*, რომლებიც წარმოიქმნება წყლის ორთქლის კონდენსაციისა და თანმხლები ვულკანური აირების წყალში გახსნის შედეგად. 

ფუმაროლებთან ხშირად გროვდება ჰალოგენიდები, სულფატები და თვითნაბადი გოგირდი. 

დიდი რაოდენობით ფუმაროლები გვხვდება იელოუსტოუნის ეროვნულ პარკში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სოლფატარი

## ლიტერატურა 

Image:Fumerole by Bruce McAdam.jpg|
Image:Fumarole2.JPG|
File:Fumarola Vulcano.jpg|
Image:RincónFumarole Apr2003.jpg|
Image:Baker Fumarole.jpg|
Image:Sulpherous Fumeroles.jpg|

კატეგორია:ვულკანოლოგია
კოვალენტური რადიუსი

**კოვალენტური რადიუსი** (*r*cov) — მოცემული ელემენტის ატომის ბირთვებს შორის მანძილის ნახევარი რომლებიც ქმნიან კოვალენტურ ბმას. კოვალენტური რადიუსის სიდიდედ მიიღება მარტივი ნივთიერების კრისტალის ატომებს შორის უმოკლესი მანძილის ნახევარი. სხვა სიტყვებით, თუკი ავღნიშნავთ ელემენტის X ატომებს, რომლებიც წარმოქმნიან კოვალენტურ ბმიან კრისტალს, მაშინ ჰალოგენებისათვის კოვალენტური რადიუსი ტოლია მოლეკულაში ბმის სიგრძის ნახევარს X2, გოგირდისათვის და  სელენისათვის — X8 მოლეკულის ბმის სიგრძის ნახევარს, ნახშირბადისათვის და სილიციუმისათვის მიიღება ალმასისა და სილიციუმის კრისტალების ატომებს შორის უმოკლესი მანძილის ნახევრისა.

კოვალენტური რადიუსი ახასიათებს ბირთვის ახლოს ელექტრონული სიმკვრივის განაწილებას, სიმჭიდროვეს და ახლოსაა სხვა ელექტრონული სიმკვრივის გადანაწილების მახასიათებლებთან, (ვან-დერ-ვაალსის რადიუსი, ბორის რადიუსი წყალბადის ატომისათვის და.ა.შ.).   

## კოვალენტური რადიუსების ცხრილი
კოვალენტური რადიუსების ჯამი ტოლი უნდა იყოს ორ ატომს შორის არსებული კოვალენტური ბმის სიგრძისა, *R* (AB) = *R* (A) + *R* (B).　უნდა გაკეთდეს ყველა ელემენტის თვითშეთანხმებული ოპტიმიზაცია, მოლეკულების ნაკლები შეკრებისათვის.　ეს გაკეთებულ იქნა ცალკე ერთმაგი (*r*1), ორმაგი (*r*2) და სამმაგი (*r*3) ბმებისათვის, ყველა ელემენტისათვის, გარდა ზემძიმებისა. ცხრილში გამოყენებულია ექსპერიმენტული და გამოთვლილი მონაცემები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეტალური რადიუსი
* იონური რადიუსი
* ვან-დერ-ვაალსის რადიუსი

## რესურსები ინტერნეტში 
* დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
* ინგლისური ვიკიპედიის სტატია (Covalent radius)

## სქოლიო
კატეგორია:საერთო ქიმია
კატეგორია:კრისტალოქიმია
სოლფატარი

right|thumb|260px|სოლფატარი
**სოლფატარი** (იტალ. solfatara < solfo – გოგირდი) — გოგირდოვანი აირისა და გოგირდწყალბადის (წყლის ორთქლის, ნახშირორჟანგისა და სხვა აირების მინარევით) ჭავლი, რომელიც გამოიყოფა კრატერის კედლებსა და ფსკერზე არსებული ნაპრალებიდან, აგრეთვე ვულკანის კალთებიდან, ლავური და პიროკლასტური ნაკადებიდან. სოლფატარების ტემპერატურაა 100-300 °С. გამოყოფს SO2, H2S, CO2.

ხშირად სოლფატარი ფუმაროლებთან ერთად აქტიურად გამოიყოფა ვულკანის კალთებიდან. სოლფატარები ფუმაროლებთან ერთად ფართოდ გვხვდება კამჩატკაზე (ვულკანები: იჩინსკაია-სოპკა, კლიუჩევსკაია-სოპკა და სხვ.).

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფუმაროლები

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ვულკანოლოგია
სომა (ვულკანოლოგია)

thumb|right|300px|სომა
**სომა** (Somma) — ორმაგი ვულკანების ზოგადი სახელწოდება, რომლებიც სომა-ვეზუვის მსგავსად შედგება ძველი დანგრეული ვულკანისა და მის კალდერაში ან კრატერში წარმოქმნილი ახალი კონუსისაგან.

სახელწოდება წარმოსდგება ამავე სახელწოდების ვულკანიდან, რომელიც ვულკან ვეზუვისთან ახლოსაა განთავსებული. სომას ტიპის ვულკანების მაგალითია კამჩატკის ნახევარკუნძულისა და კურილის კუნძულების მრავალრიცხოვანი ვულკანები; ასეთებია:

* ავაჩის სოპკა (კამჩატკა, რუსეთი);
* ზარეჩნი (კამჩატკა, რუსეთი);
* ებეკო (კურილის კუნძულები, რუსეთი);
* ბერგის ვულკანი (კურილის კუნძულები, რუსეთი);
* მილნა (კურილის კუნძულები, რუსეთი);
* ტიატია (კურილის კუნძულები, რუსეთი);
* ურატმანი (კურილის კუნძულები, რუსეთი);
* ვეზუვი (იტალია);
* ტეიდე (კანარის კუნძულები);
* კოსიგუინა (ნიკარაგუა).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Volcanoes of the World, at Smithsonian Institution Global Volcanism Program 

კატეგორია:ვულკანოლოგია
Hotel California

***Hotel California*** — ამერიკული როკ-ჯგუფ Eagles-ის მეხუთე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1976 წელს. ეს არის ჯგუფის პირველი ალბომი, ჩაწერილი ბერნი ლიდონის გარეშე და პირველი, ჩაწერილი ჯო უოლშთან ერთად. აგრეთვე ეს არის ჯგუფის უკანასკნელი დისკი ვოკალისტ და ბას-გიტარისტ რენდი მეისნერის მონაწილეობით.

*Hotel California* იქცა ჯგუფის ბესტსელერად. მხოლოდ აშშ-ში მისი 16 მილიონი ასლი გაიყიდა. ალბომი მოექცა ჩარტების სათავეებში. მას მიღებული აქვს ორი გრემის ჯილდო, სიმღერებისათვის „Hotel California“ და „New Kid in Town“. *გრემიზე* იგი ნომინირებული წლის ალბომის კატეგორიაში, მაგრამ ჯილდო ჯგუფის Fleetwood Mac ალბომს Rumours ერგო.

ალბომიდან გამოიცა სამი სინგლი, მოხვედრილი საუკეთესო 20-ეულში - New Kid in Town, Hotel California და Life In The Fast Lane. New Kid in Town და Hotel California მოხვდნენ ბილბორდის ცხელ 100-ეულში. სინგლმა Life In The Fast Lane დაიკავა ჩარტის #11 პოზიცია. ჟურნალმა როლინგ სტოუნი *Hotel California* დაასახელა ყველა დროის 500 საუკეთესო ალბომის სიის #37 პოზიციაზე. *Hotel California*-ს დახმარებით, Eagles იქცა ყველა დროის ყველაზე წარმატებულ ამერიკულ ჯგუფად. სიმღერას Hotel California ბევრი თვლის ყველა დროის საუკეთესო როკ-სიმღერად. იგი  მოხვდა როლინგ სტოუნის სიის ყველა დროის 500 საუკეთესო სიმღერა #49 ადგილზე. კომპოზიცია ცნობილია დუეტით გიტარებზე, რომელსაც დონ ფელდერი და ჯო უოლში ასრულებენ. ალბომი ასევე ცნობილია კომპოზიციებით Wasted Time, Victim Of Love და ეპიკური ნომრით The Last Resort.

## სიმღერების სია
## Charts
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## რესურსები ინტერნეტში
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:Eagles-ის ალბომები
კატეგორია:Asylum Records-ის ალბომები
კატეგორია:Elektra Records-ის ალბომები
კატეგორია:1976 წლის ალბომები
კატეგორია:გამოგონილი სასტუმროები
რუაპეჰუ

**რუაპეჰუ** ( — „მგრგვინავი უფსკრული“) — მოქმედი სტრატოვულკანი ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთი კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში. სიმაღლე 2797 მ. მდებარეობს ქალაქ ოჰაკუნედან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 23 კმ-ში, ხოლო ტბა ტაუპოს სამხრეთ სანაპიროს სამხრეთ-დასავლეთით 40 კმ-ში. 

რუაპეჰუს გააჩნია სამი ძირითადი პიკი: ტაჰურანგი (მაორების ენაზე Tahurangi; 2797 მ); ტე-ჰეუჰეუ (მაორების ენაზე Te Heuheu; 2755 მ), პარეტეტაიტონგა (მაორების ენაზე Paretetaitonga; 2751 მ). აქტიური ვულკანური კრატერი სწორედ ამ მწვერვალებს შორისაა მოქცეული. 

რუაპეჰუ წარმოადგენს ანდეზიტებით აგებულ წაკვეთილ კონუსს. კალთები შემოსილია წითელი წიფლით, ლიბოცედრუსითა და ბუჩქნარით. 1700-2000 მ-ზე ზევით თოვლი და პატარა მყინვარებია. 

მნიშვნელოვანი ამოფრქვევა მოხდა 1975 წელს. უკანასკნელი 2007 წლის 25 სექტემბერს. რუაპეჰუ მოქცეულია ტონგარიროს ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუაპეჰუ — გლობალური ვულკანიზმის პროგრამა 

კატეგორია:ახალი ზელანდიის ვულკანები
კატეგორია:მოქმედი ვულკანები
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
ტიატია

**ტიატია** (აინურად ჩაჩა-ნუპური, სიტყვასიტყვით — „მამა მთა“) — მოქმედი ვულკანი კუნძულ კუნაშირის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში (კურილის კუნძულები). სომა-ვეზუვის ტიპისაა („ვულკანი ვულკანში“). 

სიმაღლე 1819 მ. სომის წაკეთილი კონუსის შეფარდებითი სიმაღლეა 1485 მ, ფუძის დიამეტრი — 16-18 კმ, წრიული თხემისა — 2,4 კმ-მდე. კალდერის ზომებია 2,1 X 2,4 კმ. მთლიანადაა დაფარული ლავური ღვარებით.

უკანასკნელი ამოფრქvევა მოხდა 1973 წელს. აგებულია ლავური ბაზალტებითა და ანდეზიტებით. ძირი შემოსილია წიწვნარითა და ფართოფოთლოვანი ტყით, ზევით ქვის არყის რაყები და ქონდარა ფიჭვია.

1977 და შემდგომ წლებში მოხდა ვულკანის კრატერის სამხრეთ-აღმოსავლეთ პერიფერიის ჩამონგრევა და დამსხვრეული მასალის დიდი ნაწილი შიგ კრატერშივე ჩაიქცა (მის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში). შედეგად ვულკანის საერთო სიმაღლე შემცირდა. ვულკანმა სიმაღლეში რამდენიმე ათეული მეტრით დაიკლო და სავარაუდოდ, თანადროულ დროში მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან 1800 მ-ზე ნაკლებია. 

ცნობილი ამოფრქვევები დაფიქსირდა 1812 და 1973 წლებში. ამჟამად ფიქსირდება მხოლოდ სუსტი ფუმაროლური აქტივობა ცენტრალურ კრატერში. ხშირად შეიმჩნევა ბოლვა და ამასთანავე, გვერდითი კრატერიდან გამოიყოფა შხამიანი აირები. ვულკანი ტიატია განთავსებულია კურილის ნაკრძალის ტერიტორიაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ვულკანები
მაპეტ შოუ

**მაპეტ შოუ** () — ბრიტანულ-ამერიკული სატელევიზიო იუმორისტული გადაცემა, რომელსაც ამზადებდა ჯიმ ჰენსონი. გამოდიოდა 1976-1981 წლებში. მისი მთავარი გმირები იყვნენ მაპეტები.

## ისტორია 
თოჯინები, რომლებსაც ქმნიდა ჯიმ ჰენსონი, თავდაპირველად მონაწილეობდნენ გადაცემაში სეზამის ქუჩა. საკუთარი შოუს შექმნის მიზნით, ჰენსონმა გადაიღო ორი საცდელი სერია, 1974 და 1975 წლებში (The Muppets Valentine Show მსახიობ მია ფეროუს მონაწილეობით და Muppet Show: Sex and Violence). ამ სერიების მთავარი გმირი იყო ბაყაყი კერმიტი, უკვე ცნობილი *სეზამის ქუჩით*.

სერიალის ძირითადი პრემიერა გაიმართა 1976 წლის 27 სექტემბერს. სიუჟეტი ეხებოდა მუსიკალურ თეატრს, რომელსაც კერმიტი მართავდა. გადაცემის მსვლელობისას ეთერში გადიოდა იუმორისტული და სახალისო მუსიკალური ნომრები. წლების მანძილზე გადაცემის სტუმრები იყვნენ ცნობილი მსახიობები ან მომღერლები, მათ შორის - ელტონ ჯონი, რუდოლფ ნურიევი, სტივ მარტინი, სილვესტერ სტალონე, შარლ აზნავური, ბრუკ შილდსი, როჯერ მური, კრისტოფერ რივი, ელის კუპერი და სხვები. ხუთი წლის მანძილზე ეთერში გავიდა სერიალის ხუთი სეზონი (120 ნახევარსაათიანი გამოშვება). უკანასკნელი სერია ნაჩვენები იქნა 1981 წლის 1 ივნისს.

## პერსონაჟები 
* კერმიტი - ბაყაყი, თეატრის დირექტორი და შოუს წამყვანი.
* მისს პიგი - სიმპათიური ქალბატონი ღორი, თეატრის დივა.
* დათუნია ფოზი - ნიჭიერი კომიკოსი დათვი.
* სკუტერი - თეატრის მფლობელის ძმისშვილი.
* გონზო - ასრულებს საშიშ ტრიუკებს. 
* შვედი მზარეული - საუბრობს სასაცილო სკანდინავიური აქცენტით.
* ძაღლი როულფი - ვირტუოზი პიანისტი. 
* დოქტორი ბენსენ ჰანიდიუ - მაპეტების ლაბორატორიის დირექტორი, მეცნიერი და გამომგონებელი.
* ბიკერი - ჰანიდიუს თანაშემწე.
* კამილა - ქათამი, გონზოს შეყვარებული.
* არწივი სემი - ამერიკელი პატრიოტი.
* The Electric Mayhem - ადგილობრივი როკ-ჯგუფი.
** Dr. Teeth - ჯგუფის ლიდერი.
** სერჟანტი ფლოიდ პეპერი - ბას გიტარისტი.
** ცხოველი - ჯგუფის დრამერი.
** ზუტი - საქსოფონისტი.
** ტუჩები - მესაყვირე.
* ლიუ ზილენდი - თევზების მოყვარული. ხშირად ისვრის კადრში თევზებს.
* მაპეტების ორკესტრი - უკრავს შოუს მთავარ თემას და მუსიკას ტიტრების მსვლელობისას.
** ნაიჯელი - მაპეტების ორკესტრის დირიჟორი
** მესაყვირე გოგონა - მაპეტების ორკესტრის მესაყვირე.
* სტეტლერი და უოლდორფი - ორი შეშლილი მოხუცი. სხედან აივანზე და განიხილავენ შოუს. ხუმრობენ, მაგრამ ხუმრობაზე მხოლოდ მათ ეცინებათ.
* მაპეტების ახალი ამბების წამყვანი - ახალი ამბების რეპორტიორი.
* ვირთხა რიზო - ვირთხა, რომელიც მონაწილეობდა შოუს მეოთხე და მეხუთე სეზონებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები