სანი აბაჩა

**სანი აბაჩა** (დ. 20 სექტემბერი, 1943 – გ. 8 ივნისი, 1998) — ნიგერიის მეათე პრეზიდენტი, 1993 წლიდან 1998 წლამდე. გარდაცვალების შემდეგ, 1998 წლის ოქტომბერში მან თითქმის გადასცა ძალაუფლება სამოქალაქო მთავრობას, რომელიც 1995 წლის ოქტომბერში განხორციელდა, თუმცა დემოკრატიაზე გადასვლა საბოლოოდ 1999 წლის მაისში გენერალმა აბუბაქრმა დაასრულა.

## ბიოგრაფია
აბაჩა მონაწილეობდა ორ უსისხლო გადატრიალებაში, რომლებმაც გენერალი მუჰამადუ ბუჰარი ხელისუფლებაში მოიყვანა და თანამდებობიდან გადააყენა 1983 და 1985 წლებში. როდესაც გენერალი იბრაჰიმ ბაბანგიდა 1985 წელს ნიგერიის ფედერაციული რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების პრეზიდენტად და მთავარსარდლად დაინიშნა, აბაჩა სამხედრო შტაბის უფროსად დაინიშნა. 1990 წელს იგი თავდაცვის მინისტრად დაინიშნა.

აბაჩამ ხელისუფლება ერნესტ შონეკანის მთავრობისგან აიღო, რომელიც იბრაჰიმ ბაბანგიდამ 1993 წლის 12 ივნისის არჩევნების გაუქმების შემდეგ დანიშნა, რომელშიც მოშჰუდ კაშიმავო ოლავალე აბიოლამ გაიმარჯვა. აბაჩას მთავრობას ახასიათებდა ადამიანის უფლებების დარღვევები, მათ შორის ოგონის აქტივისტის კენ სარო-ვივას ჩამოხრჩობა და ნიგერიაში მოქმედი მსხვილი მრავალეროვნული კორპორაციების ინტერესების მტკიცე მხარდაჭერა, რაც მათ მოსახლეობის სხვადასხვა ნაწილის წინააღმდეგობისგან იცავდა. მისი რეჟიმის სისასტიკემ ის ნიგერიელთა უმეტესობისთვის არაპოპულარული გახადა.

აბაჩა 54 წლის ასაკში, აბუჯას საპრეზიდენტო რეზიდენციაში გარდაიცვალა გულის შეტევით, რომელიც ვიაგრას დოზის გადაჭარბებით იყო გამოწვეული, რომელსაც ის ორ მეძავთან ერთად იღებდა.გარდაცვალების შემდეგ, აბდულსალამი აბუბაქარმა, ასევე სამხედრო ოფიცერმა, სახელმწიფოს მეთაურად ფიცი დადო. აბუბაქარს არასდროს ეკავა სახელმწიფო თანამდებობა და სწრაფად გამოაცხადა დემოკრატიაზე გადასვლა ოლუსეგუნ ობასანჯოს ხელმძღვანელობით სამოქალაქო მთავრობით. ახალმა სახელმწიფოს მეთაურმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ აბაჩა მოღალატე იყო და სახელმწიფო ხაზინა გაძარცვა.

ახალი მთავრობის წყაროების ცნობით, აბაჩას და მის თანამოაზრეებს საზღვარგარეთ დაახლოებით 4 მილიარდი დოლარის აქტივები ჰქონდათ.

## პირადი ცხოვრება და სიკვდილი
250px|მინი
მარიამ აბაჩაზე ქორწინებიდან ათი შვილი შეეძინა: შვიდი ვაჟი და სამი ქალიშვილი. 2018 წლისთვის ოჯახური წარმომავლობა ოცდაცამეტ შვილიშვილს მოიცავდა.

მის სახეზე ნაწიბურები ტომობრივი ნიშნები იყო.

1998 წლის 8 ივნისს, ორშაბათს, აბაჩა გარდაიცვალა აბუჯაში, ასო როკის საპრეზიდენტო ვილაში. იგი იმავე დღეს დაკრძალეს მუსლიმური ტრადიციისამებრ და გაკვეთის გარეშე, რამაც გააძლიერა ვარაუდი, რომ შესაძლოა მოკლეს. მთავრობამ სიკვდილის მიზეზად უეცარი გულის შეტევა დაასახელა. 

უცხოელი დიპლომატები, მათ შორის აშშ-ის დაზვერვის ანალიტიკოსები, თვლიან, რომ ის შესაძლოა მეძავებთან ერთად ყოფნისას მოწამლეს. მისი დაცვის უფროსი, ჰამზა ალ-მუსტაფა, თვლიდა, რომ ის ისრაელის აგენტებმა მოწამლეს, რომლებიც იასერ არაფატის კომპანიაში იყვნენ შეღწევულნი. გარდაცვალების დროს, როგორც ამბობენ, 1998 წლის ოქტომბერში, გარდამავალი გეგმის საფუძველზე, იგი ძალაუფლების სამოქალაქო მთავრობისთვის გადაცემას აპირებდა. გარდამავალი გეგმა 1995 წლის ოქტომბერში დაიწყო, თუმცა მისი მიუკერძოებლობა ეჭვქვეშ დადგა. აბაჩას გარდაცვალების შემდეგ, სახელმწიფოს მეთაური გენერალი აბდულსალამი აბუბაქრი გახდა, რომლის მოკლევადიანი ვადაც მეოთხე ნიგერიის რესპუბლიკის დასაწყისს წარმოადგენდა.

## ნავთობის ინდუსტრია და კონფლიქტი
ნიგერიაში, აფრიკის წამყვან ნავთობმწარმოებელში, რომლის მოსახლეობაც კონტინენტზე უღარიბესთა შორის რჩება, დასავლური მსხვილი კომპანიების მიერ მოპოვებული ნავთობის მოულოდნელი შემოსავალი ათწლეულების განმავლობაში ხელს უწყობდა ელიტებისა და მათი მეგობრების გამდიდრებას და ძალაუფლების შენარჩუნებას. სისტემით სარგებლობის წყალობით, რომელშიც მრავალეროვნული Shell-ი ლომის წილს ფლობდა, ზოგიერთმა მნიშვნელოვანი ქონება დააგროვა. 1990-იანი წლების დასაწყისში, ნავთობით მდიდარი ნიგერის დელტა ადგილობრივ ეთნიკურ უმცირესობებს შორის ძალადობრივი დაპირისპირების ასპარეზად იქცა, რომლებიც Shell-ს მათი კულტურისა და გარემოს საფრთხეში ადანაშაულებდნენ, და ნიგერიის უსაფრთხოების ძალებს შორის, რომლებსაც ნავთობის ობიექტების დაცვა ევალებოდათ.

1993 წელს, მწერალ კენ სარო-ვივას ხელმძღვანელობით „ოგონის ხალხის გადარჩენის მოძრაობამ“ მოახერხა Shell-ის წინააღმდეგ ათიათასობით ადამიანის მობილიზება. სიტუაცია საერთაშორისო მასშტაბის გახდა, იმ დონემდე, რომ მსოფლიოს წამყვან ნავთობკომპანიას წარმოების შეჩერება მოუწია. მის განახლებისთვის გენერალ სანი აბაჩას მთავრობამ სასიკვდილო რეპრესიები დაიწყო. ასობით ოგონელი დააპატიმრეს და ზოგიერთ შემთხვევაში სიკვდილით დასაჯეს. ორი წლის შემდეგ, საერთაშორისო პროტესტის მიუხედავად, კენ სარო-ვივა და კიდევ რვა ოგონის აქტივისტი სიკვდილით დასაჯეს. სკანდალმა მნიშვნელოვანი მასშტაბები მიიღო. მას შემდეგ, კომპანიამ აღიარა, რომ ის „იძულებული“ გახდა პირდაპირ გადაეხადა ნიგერიის უსაფრთხოების ძალებისთვის, სულ მცირე, ერთხელ, 1993 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ნიგერიის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:დაბადებული 20 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ივნისი
კატეგორია:ნიგერიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ნიგერიელი პოლიტიკოსები