open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ფერსათის პლატო

**ფერსათის პლატო** — ლავური პლატო საქართველოში, ახალციხის ქვაბულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. წარმოადგენს მესხეთის ქედის სამხრეთი ფერდობის შემადგენელ ნაწილს. ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 11 კმ-ზე, დასავლეთიდან-აღმოსავლეთისაკენ 7 კმ-ზე. ფართობი 30 კმ². საშუალო სიმაღლე 2200 მ. მაქსიმალური სიმაღლეები და მწვერვალები აღმოსავლეთ ნაწილში და კიდეებზეა განლაგებული, რომელთა შორის გამოიყოფა: უსახელო მთა (2443.3 მ), გოგორაული (2376 მ), ფერსათი (2372.2 მ) და საბურთალი (2258.6 მ).

ფერსათის პლატო აგებულია ქვედაპლიოცენური ასაკის ანდეზიტ-დაციტური ლავებით. მორფოლოგიურად ოდნავ ჩაზნექილი ვაკეა, რომლის უდაბლესი ნაწილი დაჭაობებულ ადგილს, — იალაღ ფლატეს უკავია. ყველა მხრიდან ქარაფოვანია და ქარაფების ძირში პლატოს ზედაპირი ეროზიულ-დენუდაციური წარმოშობისაა. უხვადაა წყაროები. რამდენიმე ნაკადული სათავეს წყაროებიდან იღებს, რომელთა შორის მნიშვნელოვანია ქვაბლიანის შენაკადი ხორხი.

გოდერძის წყების ძლიერ გაფიქლებული ანდეზიტ-დაციტებით აგებული პლატოს ლავების ასაკის შესახებ სხვადასხვა მოსაზრება არსებობს. ბორის მეფერტი მათ მიიჩნევდა მეოთხეულ ლავებად, პეტრე გამყრელიძე ასაბუთებდა ლავების ზედაპლიოცენურ ასაკს. დეტალური კვლევისა და ფაქტობრივი მასალის ანალიზის საფუძველზე ლევან მარუაშვილი და ნიკოლოზ სხირტლაძე ასაბუთებდნენ, რომ გოდერძის ვულკანოგენური წყება მიეკუთვნებოდა ვულკანური მოქმედების იმ ციკლს საქართველოში, რომელსაც ადგილი ჰქონდა ზედა მიოცენ — ქვედა პლიოცენში.

აგრეთვე არარსებობს საყოველთაოდ მიღებული ერთიანი აზრი ფერსათის პლატოს რელიეფის გენეზისის შესახებ. ბორის კლოპოტოვსკით ფერსათის პლატო განიხილება როგორც მესა, პეტრე გამყრელიძეთი ლავური საფრის მოწმედ, ლევან მარუაშვილითა და ნიკოლოზ სხირტლაძეთი ეროზიულ-დენუდაციურ წარმონაქმნად. ისევე როგორც მესხეთის ქედის შესახებ, ფერსათის პლატოსა და მისი მიდამოების ფორმირებაში მყინვართა როლზე მკვლევართა შორის აზრთა სხვადასხვაობაა. სოფელ ციხისუბნის ბოლო მორენა, პლატოს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში არსებული ტროგული ხეობის ფრაგმენტი და სხვა გარემოებები შოთა ცხოვრებაშვილს აფიქრებინებდა, რომ პლატოზე ადგილი ჰქონდა ქუდისებური ტიპის გამყინვარებას.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს პლატოები
ჟან ბატისტ ბიო

**ჟან ბატისტ ბიო** (; დ. 21 აპრილი, 1774, პარიზი — გ. 3 თებერვალი, 1862, იქვე) — ფრანგი ფიზიკოსი, გეოდეზისტი და ასტრონომი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1803).

სწავლობდა პარიზის პოლიტექნიკურ სკოლაში. 1800 წლიდან იყო კოლეჟ დე ფრანსის პროფესორი. 1806 წელს იყო გეოდეზიურ კომისიაში, რომელიც მერიდიანის სიგრძის გაზომვაზე მუშაობდა. ბიომ თავისი სამეცნიერო ოღვაწეობის დასაწყისში შეისწავლა ციური მექანიკა და აირების თვისებები. სხვადასხვა სიმაღლეზე ჰაერის თვისებების შესწავლის მიზნით 1804 წელს ჟ. ლ. გეი-ლუსაკთან ერთად აფრინდა აეროსტატით. ბიოს უმნიშვნელოვანესი საეცნიერო შრომები შეეხება სინათლის პოლარიზაციას, ელექტრული დენის მაგნიტურ ველს და აკუსტიკას. 1815 წელს მან დაადგინა სინათლის პოლარიზაციის სიბრტყის ბრუნვის კანონი და გამოიკვლია სინათლის პოლარიზაციის სიბრტყის ბრუნვა კრისტალებში და ორგანულ ნივთიერებებში, რითაც საფუძველი ჩაუყარა საქარიმეტრიას. 1820 წელს ფ. სავართან ერთად გაზომა წრფივი ელექტრული დენის მაგნიტური ველი და დაადგინა ელექტროდინამიკის მნიშვნელოვანი კანონი. იკვლევდა მეცნიერების ისტორიის საკითხებს, განსაკუთრებით ი. ნიუტონის შრომებს, ავტორია ფიზიკის ცნობილი კურსისა (Traité de physique expérimentale et mathématique, P., 1816).

## შრომები
* Traité élémentaire d'astronomie physique (Klostermann, 1810–1811)
* Traité de physique expérimentale et mathématique( Deterville, 1816)
* Précis de l'histoire de l'astronomie chinoise (impr. impériale, 1861)
* Études sur l'astronomie indienne et sur l'astronomie chinoise (Lévy frères, 1862)
* Mélanges scientifiques et littéraires (Lévy frères, 1858)
* Recherches sur plusieurs points de l'astronomie égyptienne (Didot, 1823)

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები
ლუტაიანი

**ლუტაიანი** (ოფიციალურად **ლუტაიანის მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი სულთან-კუდარათის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 65 644 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 11 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Lutayan Profile at PhilAtlas.com
*Lutayan Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
*Philippine Census Information
*Local Governance Performance Management System 

## სქოლიო
კატეგორია:სულთან-კუდარათის მუნიციპალიტეტები
ფელიქს სავარი

**ფელიქს სავარი** (; დ. 30 ივნისი, 1791, მეზიერ — გ. 16 მარტი, 1841, პარიზი) — ფრანგი ფიზიკოსი. იგი ცნობილია თავისი სამეცნიერო კვლევებით, ძირითადად აკუსტიკის დარგში.

## ბიოგრაფია
1816 წლიდან მუშაობდა ექიმად სტრასბურგში, შემდეგ ფიზიკის მასწავლებლად პარიზის კერძო საგანმანათლებლო დაწესებულებაში და ბოლოს კოლეჯ დე ფრანსის ფიზიკური კაბინეტის კონსერვატორად.

ფიზიკის სახელმძღვანელოებში მოხსენიებულია სავარის გადაცემათა ბორბალი, რომელიც ემსახურება ხმოვანი სხეულის ვიბრაციების რაოდენობის განსაზღვრას, ასევე მარტივი მოწყობილობა კვანძებისა და ანტიკვანძების პოზიციების საძიებლად ხმოვან მილებში; იგი შედგება ხის რგოლზე გადაჭიმული გარსისგან, რომელზედაც ქვიშა ასხამენ და რომელიც ძაფებზე ეშვება ვერტიკალურ მილში.

მისი ექსპერიმენტები ძირითადად მიმართული იყო სხვადასხვა სხეულებში რეზონანსისა და ბგერის ვიბრაციის გადაცემის პირობების შესწავლას. ამ ექსპერიმენტებისა და თეორიული მოსაზრებების საფუძველზე მან შექმნა სპეციალური ფორმის ვიოლინო, რომელიც, თუმცა, გამოყენება არ ჰპოვა მუსიკაში. ვიოლინო, რომელიც აშენდა მისი პრინციპების მიხედვით, კუბოს ყუთის სახით და მოიპოვა გარკვეული თანხმობაც კი პარიზის აკადემიის კომისიის მხრიდან, არ უბიძგა ვიოლინოს მწარმოებლებს უარი ეთქვათ ძველი იტალიელი ოსტატების მიბაძვაზე და მათი ინსტრუმენტები სავარის თეორიაზე აეგოთ. პრინციპები. მიუძღვნა ცალკე ნაშრომი ("Mémoire relatif à la construction des instruments a cordes et à archet", 1819).

გარდა ამისა, სავარდმა დიდი დრო დაუთმო ტონების მოსმენის საზღვრების საკითხს. ექსპერიმენტების შედეგად მან აღმოაჩინა, რომ წამში 30000 ვიბრაციის ტონი თითქმის ყველას ესმის; 33000 რხევა წამში უკვე რამდენიმეს ისმის. უფრო მეტიც, ტონები, რომელთა ვიბრაცია აღემატება 16000 ვიბრაციას წამში, ყურით აღარ გამოირჩევიან ერთმანეთისგან და ამიტომ ვერ გამოიყენებენ მუსიკაში. სავარმა მოსმენის ზედა ზღვარი 96 000 რხევად წამში მიიჩნია (სხვებმა ეს ზღვარი 80 000 და 70 000 რხევადაც კი დაადგინეს). ქვედა ზღვრისთვის მან 14-16 რხევა აიღო.

მან ჩაატარა კვლევა მილების ხმაზე, რომლებშიც ალი შემოდის ან საიდანაც სითხის თხელი ჭავლი მოედინება. მონაწილეობა მიიღო ბიოტის ექსპერიმენტებში ელექტრული დენისა და მაგნიტური ველის ურთიერთქმედების შესასწავლად; ამ ექსპერიმენტების შედეგი იყო ბიო-სავარის კანონის დამკვიდრება.

მიუხედავად იმისა, რომ სავარს განსაკუთრებული წვლილი არ მიუძღვის მეცნიერებაში, მისი მრავალრიცხოვანი და გენიალური კვლევების წყალობით, მისი სახელი საკმაოდ მნიშვნელოვანი და დამსახურებული პოპულარობით სარგებლობს.

გარდაიცვალა პარიზში 1841 წლის 16 მარტს.

## ლიტერატურა
*Архив по истории математики Мактьютор
* Félix Savart // Энциклопедия Брокгауз (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
*Савар, Феликс // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*Витачек E. P. Очерки по истории изготовления смычковых инструментов, под ред. Б. В. Доброхотова, М., 1964.
*Розенбергер Ф. История физика. ОНТИ Государственное технико-теоретическое издательство: Москва-Ленинград, 1934.
*Храмов Ю. А. Савар Феликс (Savart Felix) // Физики : Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები
ცირა გელიკაშვილი

**ცირა გელიკაშვილი** (დ. 3 ნოემბერი, 1943, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1960–1964 წლებში იყო დუშეთის რაისაავადმყოფოს ექიმი ლაბორანტი. 1964–1965 წლებში თბილისის პედიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1966–1983 წლებში აკადემიკოს გრ.მუხაძის სახელობის ჰემატოლოგიისა და სისხლის გადასხმის იმუნოჰემატოლოგიის ლაბორატორიის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1983 წლიდან აღნიშნული ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელია. 1995 წლიდან თანდაყოლილი და შეძენილი ანემიების ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 46 სამეცნიერო ნაშრომის. მიღებული აქვს საავტორო ჯილდო. 

1981 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ვენური სისხლის ლეიკოკონცენტრატის და ლიმფური კვანძის უჯრედების მორფო–ციტოქიმიური გამოკვლევები ლიმფური სისტემის ავთვისებიანი და რეაქციული დაავადებების დროს.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 60

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:ქართველი ექიმები
ციმორი

**ციმორი** () — თევზების გვარი კობრისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 30 სმ-მდეა, მასა 300 გ-მდე. პირი ქვემოთ განლაგებული და ნახევარმთვარისებრია. პირის კუთხეებში თითო-თითო ულვაში აქვთ (ზოგ სახეობას არ აქვს). ანალური და ზურგის ფარფლები მოკლეა. ცნობილია 40-მდე სახეობა. ბინადრობენ ევრაზიის მტკნარ წყალსატევებში. მეტად ცნობილია ჩვეულებრივი ციმორი (*G. gobio*). საქართველოში გვხვდება 2 სახეობა: ართვინული ციმორი (G. artvinicus) და კავკასიური ციმორი (*G. caucasicus*).

აღმოსავლეთ საქართველოში „ციმორი“ ეწოდება მურწას. ციმორი ჰქვია *Gobioninae*-ის ქვეოჯახის სხვა გვარების წარმომადგენლებსაც.

## სქოლიო 
*
დავით გელოვანი

**დავით გელოვანი** (დ. 10 სექტემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სან. ჰიგიენური ფაკულტეტი.

1979 წელს იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს რესპუბლიკური სანეპიდსადგურის ექიმ–ეპიდემიოლოგი. 1979–1982 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ასპირანტი. 1982–1990 წლებში  ეპიდემიოლოგიის კათედრის ასისტენტი. 1990 წლიდან ამავე კათედრის დოცენტია. ავტორია 37 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება ინფექციურ დაავადებათა ეპიდემიოლოგიისა და პროფილაქტიკის საკითხებს. 

1988 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ბაქტერიული დიზენტერიის ეპიდემიოლოგიური თავისებურებები საქართველოში.“

## ბიბლიოგრაფია
* ვეტერინარული ქიმიოთერაპია თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1966 გვ. 146 
* ვეტერინარული ფარმაკოლოგია : სახელმძღვ. ზოოვეტ. ინ-ტის სტუდენტთათვის თბილისი, განათლება, 1966 გვ. 396 

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 60

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:ქართველი ექიმები
ნანული გენძეხაძე

**ნანული გენძეხაძე** (დ. 28 ივლისი, 1939, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სან–ჰიგიენური ფაკულტეტი.

1965–1975 წლებში მუშაობდა ვაქცინებისა და შრატების სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში. 1975 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის თანამშრომელია. ავტორია 19 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება სპეციფიკური დიაგნოსტიკური ბაქტერიოფაგის Sh. newcastle-ს მიღებასა და პრაქტიკულ გამოყენებას. 

1983 წელს საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „დიაგნოსტიკური ფაგი Sn 2. Sh. newcastle- ს იდენტიფიკაციისა და ინდიკაციისათვის დაიცვა.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 62

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:ქართველი ექიმები
ლეილა გერსამია

**ლეილა გერსამია** (დ. 16 ოქტომბერი, 1944, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1968 წლიდან იყო კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტი, უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1985 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურორტოლოგიისა და ფიზიოთერაპიის კათედრის დოცენტი. ავტორია 60 სამეცნიერო ნაშრომის. 

1976 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „გულის მარცხენა და მარჯვენა პარკუჭების ფუნქციური მდგომარეობის შესწავლა ჰიპერტონული დაავადების დროს.“

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „არტერიული სისტემის პეიმდანსის შედარებითი შესწავლა.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. - თბ.,.- 2000.-გვ.63

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:ქართველი ექიმები
ნიკომედიის ალყა

**ნიკომედიის ალყა** 一 მიმდინარეობდა 1333-1337 წლებში და განხორციელდა ოსმალეთის იმპერიის რიგით მეორე სულთნის, ორჰანის ხელმძღვანელობით. 

## ალყა 
1241 წელს, ხანგრძლივი ალყის შედეგად, ნიკომედია ნიკეის იმპერიას დაუბრუნდა მას შემდეგ, რაც ის ლათინებს ჰქონდათ ანექსირებული. ქალაქში მშვიდი ცხოვრება XIII საუკუნის ბოლომდე გაგრძელდა.  

1302 წლისთვის ნიკომედიასთან პირველად გამოჩნდა ოსმალური არმია, რომელმაც ადგილობრივი ბერძნული სოფლები მიწასთან გაასწორა. მომდევნო 35 წლის განმავლობაში ქალაქის მაცხოვრებლები მხოლოდ ციხე-გალავნის ხარჯზე აკავებდნენ თურქებს, რადგან ამ უკანასკნელთ, თავდაპირველად, არ ჰქონდათ ძლიერი თავდასხმის უნარი. 1331 წელს მომხდარი ნიკეის ალყის შემდეგ ნიკომედიის დაცემა მხოლოდ დროის საკითხი იყო.  

ნიკეის დაცემის შემდეგ ანდრონიკე III პალეოლოგოსი პირადად კვლავ ორჯერ ეწვია მცირე აზიას 1332 და 1333 წლებში იმ იმედით, რომ ანატოლიაში შემორჩენილ ბიზანტიურ დასახლებებთან მშვიდობას დაამყარებდა. თუმცა, მისი გეგმები ჩაიშალა და, პირობის თანახმად, მას ყოველწლიური ხარკი უნდა ეხადა.  

1333 წლის აგვისტოში ბიზანტიის იმპერატორი პირადად ჩავიდა აზიურ საკუთრებაში დარჩენილი საკუთარი მიწების მოსანახულებლად. ამავდროულად, იგი უფასოდ ურიგებდა პროდუქტებს ალყაში მოქცეული ნიკომედიის მშვიდობიან მოშიმშილე მოსახლეობას. საიმპერატორო კორტეჟის მოახლოების შემხედვარე თურქებმა უკან დახევა განიზრახეს. მაგრამ იმპერატორმა ოსმალეთის მმართველს, ორჰანს ბრძოლის ნაცვლად სამშვიდობო ხელშეკრულების დადება შესთავაზა. როგორც კი სულთანმა ბერძენთა სავალალო მდგომარეობა შენიშნა, მათ ყოველწლიურად 12000 ოქროს ოდენობის ხარკი დააკისრა (ე.წ. პერპერები), რაც გაღატაკებული ბიზანტიის წლიური ბიუჯეტის მეხუთედი იყო. იმპერიული რაზმის წასვლის შემდეგ თურქებმა კვლავ განაახლეს ბლოკადა, შედეგად მიმდებარე ბერძნული სოფლები მიწასთან გასწორდა.  

თუმცა, იმის გამო, რომ მარმარილოს ზღვის მიმდებარედ არსებული ნიკომედია მუდმივად იღებდა სამხედრო დახმარებას და საკვებს მეზობელი კონსტანტინოპოლიდან, ზღვის გავლით, მისი ალყაში მოქცევის საკითხი საკმაოდ პრობლემატური აღმოჩნდა. ალყა თითქმის ცხრა წელიწადს გაგრძელდა, სანამ სულთანს არ გაუჩნდა იდეა, გადაეკეტა იზმითის ვიწრო ყურე და იგი 3 კმ-მდე შეევიწროვებინა. ყურის ბლოკადის შემდეგ ქალაქი იძულებული გახდა, დანებებულიყო.  

ამრიგად, ორჰანის მოსყიდვის მცდელობა საბოლოოდ ჩაიშალა: თურქებმა არათუ ბლოკადა გააძლიერეს, არამედ ხარკის გაზარდეს და ისედაც გაჩანაგებული ბიზანტია კიდევ უარეს დღეში ჩააგდეს. 1337 წელს საბოლოოდ ქალაქი დაეცა. 

## შედეგები 
ნიკომედიის დაკარგვით ბიზანტიაში ვითარება უკიდურესად დაიძაბა. 1097 წლის შემთხვევისგან განსხვავებით, ამჟამად ბიზანტია ორივე მხრიდან იყო მტრით გარშემორტყმული 一 ერთი მხრიდან სერბები და ბულგარელები, ხოლო მეორე მხრიდან ოსმალეთის იმპერია. ამრიგად, ორთავიანი არწივი, რომელიც ბიზანტიის მთავარ სიმბოლიკას წარმოადგენდა, ამჟამად ორივე მხრიდან ხედავდა მომავალ საფრთხეს. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ორჰან I
* ოსმალეთის იმპერია
* ანდრონიკე III პალეოლოგოსი

## რესურსები ინტერნეტში 
* R.G. Grant, *Battle: A Visual Journey Through 5,000 Years of Combat*, Dorling Kindersley Publishers Ltd, 2005. ISBN 0756613604

## სქოლიო 
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
კატეგორია:XIV საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:შუა საუკუნეების ბრძოლები
კატეგორია:1333 წლის ბრძოლები
ირაკლი გვახარია

**ირაკლი გვახარია** (დ. 1 მაისი, 1961, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1984–1990 წლებში კლინიკური ორდინატურა გაიარა მოსკოვის ბაკულევის სახელობის გულ–სისხლძარღვთა ქირურგიის ინსტიტუტში. 1984, 1990–1992 წლებში მუშაობდა თბილისის ქირურგიის ინსტიტუტის გულის ქირურგიის განყოფილებაში. 1992–1995 წლებში მეხიკოს დიაგნოსტიკურ კლინიკაში, ჯერ მრჩევლად, შემდეგ კარდიოლოგად. 1995 წლიდან „Estudios Clinikos Dr Y.J. Oriard S.A“ –ს სამედიცინო დირექტორი და კარდიოლოგია. ავტორია 20 სამეცნიერო ნაშრომის, მექსიკაში გამოქვეყნებული აქვს 6 სამეცნიერო ნაშრომი. კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, 3 სამედიცინო ასოციაციის წევრი, 4 სამედიცინო კონფერენციის მომხსენებელი. დაჯილდოვებულია მექსიკის სხვადასხვა სამედიცინო ასოციაციის და ორგანიზაციის 20–მდე დიპლომით.

1990 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „Клинико-демодиналическая характеристика механических протезов в митральной позиции.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 65

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
ბაღდადის ალყა (1638)

**ბაღდადის ალყა** (; ) 一 ოსმალეთის იმპერიის რიგით მეორე ცდა, ჩაეგდოთ ხელში ქალაქი ბაღდადი, რომელიც, აგრეთვე, ერთიანდებოდა ირან-ორმალეთის 1623-1639 წლების ომში. 

## ფონი 
ბაღდადი, ოდესღაც აბასიანთა სახალიფოს დედაქალაქი, წარმოადგენდა შუა საუკუნეების ისლამური სამყაროს ყველაზე მნიშვნელოვან და გავლენიან ქალაქს. შუა საუკუნეების მეორე ნახევარში არსებული მრავალი იმპერია, მათ შორის თურქ-სელჩუკები, ყარა-ყოიუნლუ, აყ-ყოიუნლუ, ცდილობდნენ, კონტროლი მოეპოვებინათ ამ საკმაოდ პრესტიჟულ ქალაქზე. 

1508 წლიდან 1534 წლამდე იგი სეფიანთა დინასტიის გავლენის ქვეშ იყო მოქცეული, კერძოდ იმ დროიდან მოყოლებული, როცა რიგითი ტომის ბელადმა, ისმაილმა, ახლო აღმოსავლეთში დაპყრობითი ომების წარმოება დაიწყო. 1534 წელს, სულეიმან ბრწყინვალემ შეძლო ქალაქის აღება ირან-ოსმალეთის 1514-1555 წლებში მიმდინარე ომის დროს, რაც ამასიის ზავმაც დაადასტურა. თუმცა, 90 წლის შემდეგ, სპარსელებმა შაჰ აბას I-ის სარდლობით, მისი დაბრუნება მოახერხეს. 

1624 წელს განხორციელდა მცირე კამპანია რამდენიმე ოსმალი მხედართმთავრის მეთაურობით, რომელთა ქალაქის ხელში ჩაგდების მცდელობაც უშედეგო აღმოჩნდა. 1638 წელს ოსმალეთის იმპერიის სულთანმა, მურად IV-მ განიზრახა ქალაქის დაბრუნება. ოსმალური ტრადიციის თანახმად, ქალაქი ბაღდადი თავად სულთნის თანხლებით უნდა აღებულიყო. გამომდინარე მურადის მებრძოლი აღნაგობისა და მრავალი წარმატებისა, მათ შორის აჯანყებული დრუზების დამარცხებისა და ერევნის აღებისა, მის მიზანს უკვე სწორედ ბაღდადის დამორჩილება წარმოადგენდა. 

ომის შემსწრე ზარაინ აღას ცნობით, ოსმალურ არმიაში მობილიზებული იყო ზუსტად 108589 ჯარისკაცი, რომელიც შედგებოდა 35000 ქვეითისგან და 73589 კავალერიისგან.   

## ალყა 
კონსტანტინოპოლსა და ბაღდადს შორის მანძილი სულ რაღაც 1600 კილომეტრია. ავსტრიელი ისტორიკოსის, იოზეფ ფონ ჰამერის ცნობით, ოსმალეთის არმიამ ეს მანძილი 197 დღეში დაფარა, მათ შორის კი გამოიცვალა 110 სადგური. ალყა დაიწყო 1638 წლის 15 ნოემბერს. სეფიანებმა ქალაქის გარნიზონების ზომა დაახლოებით 4-5-ჯერ გაზარდეს. იგი შეიცავდა ოთხ ძირითად კარიბჭეს. ოსმალთა მხლებელმა რიგითმა დამკვირვებელმა, ზიაედინ იბრაჰიმ ნურიმ ქალაქის სიმაგრეები ასე აღწერა: ქალაქის კედელი 25 მ სიმაღლის იყო და 10-დან 7 მეტერამდე სიგანის, რომელიც გამაგრებული იყო თიხით მძიმე არტილერიისგან წამოსული ბომბებისგან დასაცავად.  

ბაღდადის კამპანიის დროს ოსმალეთმა დაკარგა ორი დიდი ვეზირი 一 ბაირამ-ფაშა, რომელიც ბაღდადისკენ მიმავალ გზაზე გარდაიცვალა, და თაიარ მეჰმედ-ფაშა, რომელიც უშუალოდ შეტაკებას ემსხვერპლა. შედეგად, ეს უკანასკნელი იქცა რიგით მესამე დიდ ვეზირად, რომელიც ბრძოლის ველზე დაიღუპა (პირველი იყო ჰადიმ ალი-ფაშა, 1511 წელს, ხოლო მეორე 一 ჰადიმ სინან-ფაშა, 1517 წელს).  

გამარჯვების შემდეგ, სულთან მურადმა თოფქაფის სასახლეში ორი დიდი კარავი გააშენა, ერთი ერევანში წარმოებული წარმატებული კამპანიისთვის, ხოლო მეორე 一 ბაღდადის დაპყრობისთვის. გარდა ამისა, სწორედ ამ შეტაკების შედეგად დაერქვა სულთანს ზედმეტსახელი 一 ბაღდადის დამპყრობელი. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* მურად IV
* ქემანქეშ მუსტაფა-ფაშა
* ოსმალეთის იმპერია
* ბექთაშ-ხან გურჯი
* ირან-ოსმალეთის ომი (1623-1639)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
კატეგორია:ირან-ოსმალეთის ომები
კატეგორია:XVII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1638 წლის ბრძოლები
რელატივისტური მექანიკა

**რელატივისტური მექანიკა** — თეორიული ფიზიკის ნაწილი, რომელიც განიხილავს სხეულთა (ნაწილაკთა) მოძრაობის კლასიკურ კანონებს სინათლის სიჩქარის მახლობელი სიჩქარით მოძრაობისას, რელატივისტური მექანიკა ემყარება ფარდობითობის თეორიას. რელატივისტური მექანიკის ძირითადი განტოლებები — ნიუტონის მეორე  კანონის რელატივისტური განზოგადება და ენერგია-იმპულსის შენახვის რელატივისტური კანონი აკმაყოფილებს აინშტაინის ფარდობითობის პრინციპის მოთხოვნებს, მათგან, კერძოდ, გამომდინარეობს, რომ მატერიალური ობიექტების სიჩქარე არ შეიძლება აღემატებოდეს c სინათლის სიჩქარეს ვაკუუმში. როცა v\ll c, რელატივისტური მექანიკა გადადის ნიუტონის კლასიკურ მექანიკაში.

## ლიტერატურა
პოტენციური ენერგია

**პოტენციური ენერგია** — სისტემის სრული მექანიკური ენერგიის ნაწილი, რომელიც დამოკიდებულია ამ სისტემის შემადგენელი ნაწილაკების ურთიერთგანლაგებაზე და ამავე ნაწილაკების მდებარეობაზე გარე ძალურ ველში. სისტემის პოტენციური ენერგია მოცემულ მდგომარეობაში რიცხობრივად უდრის მუშაობას, რომელსაც შეასრულებენ სისტემაზე მოქმედი ძალების სისტემის გადაადგილებისას ამ მდგომარეობიდან ისეთში, სადაც პოტენციური ენერგია პირობით ნულის ტოლია. აქედან გამომდინარე, პოტენციური ენერგიის ცნება გამოსადეგია მხოლოდ კონსერვატიული სისტემებისათვის, ე. ი. ისეთი სისტემებისათვის, რომელთათვისაც მოქმედი ძალების მუშაობა დამოკიდებულია მხოლოდ სისტემის საწყისსა და საბოლოო მდგომარეობაზე.

## იხილეთ აგრეთვე
*კინეტიკური ენერგია

## ლიტერატურა
კატეგორია:ენერგია
კატეგორია:მექანიკა
ქუთაისის ფოტო-კინო მატიანის მუზეუმი

**ქუთაისის დავით მხეიძის სახელობის ფოტო-კინო მატიანეს მუზეუმი** — ქუთაისში, ნიუ პორტის ქ. №7-ში მდებარე ფოტო-კინო მატიანეს მუზეუმი.

## ისტორია
მუზეუმი დაარსდა 1993 წელს. ის  სხვადასხვა დროს რამდენიმე ადგილზე ფუნქციონირებდა. 2008 წელს, მუზეუმს, რომელიც ცისფერყანწელთა ქუჩაზე იყო განთავსებული, ქალაქის სარეკონსტრუქციო სამუშაოების გამო დემონტაჟი ჩაუტარდა, რის შემდეგაც მან კიდევ ერთხელ შეიცვალა ადგილმდებარეობა და სამხატვრო სკოლაში გადავიდა. 2014 წლიდან მუზეუმი დავით კაკაბაძის სახელობის სამხატვრო გალერეის მცირე საგამოფენო დარბაზში ფუნქციონირებდა. 2016 წელს მუზეუმი ახალ, რეაბილიტირებულ შენობაში გადავიდა.

ქუთაისის ფოტო-კინო მატიანის მუზეუმი შედის ა(ა)იპ ქუთაისის კულტურულ, სახელოვნებო და საგანმანათლებლო დაწესებულებათა გაერთიანებაში. მუზეუმის ფართობი 93 მ²-ია, რომლიდანაც 40 მ²-ზე მედმივი ექსპოზიციაა განთავსებული, 30 მ² კი პერიოდულ გამოფენებს ეთმობა. მუზეუმში დაცულია 5000-მდე ფოტოსურათი, 300 000 ფოტონეგატივი და სხვადასხვა კინოფირი, რომლებზეც ქუთაისის ისტორია და თანამედროვეობაა ასახული. 

მუზეუმის დაარსების დღიდან სიცოცხლის ბოლომდე (2021) ხელმძღვანელობდა ხელოვანი რამაზ მორჩაძე. მუზეუმის ახლანდელი თანამშრომლები დიდი სიყვარულით აგრძელებენ მის მიერ დაწყებულ საქმიანობას.

## რესურსები ინტერნეტში
* მუზეუმის გვერდი facebook-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ქუთაისის მუზეუმები
კატეგორია:ხელოვნების მუზეუმები
კატეგორია:1993 წელს დაარსებულები
პალიმბანგი

**პალიმბანგი** (ოფიციალურად **პალიმბანგის მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი სულთან-კუდარათის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 92 828  ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 40 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Palimbang Profile at PhilAtlas.com
*Palimbang Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
*04104825/http://census.gov.ph/ Philippine Census Information
*Local Governance Performance Management System 

## სქოლიო
კატეგორია:სულთან-კუდარათის მუნიციპალიტეტები
აღმოსავლეთი ლაპლანდია

**აღმოსავლეთი ლაპლანდია** ― ფინეთის ლაპლანდიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 

## მუნიციპალიტეტები
## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები
კატეგორია:ლაპლანდია (ფინეთი)
ჰიპერიონი (თანამგზავრი)

მინი|ჰიპერიონი
**ჰიპერიონი** () — პლანეტა სატურნის თანამგზავრი. დიამეტრი ≈ 400 კმ, სატურნიდან მანძილი — 1480 ათ. კმ. გარემოქცევის პერიოდი 21.276 დღე-ღამე. 

1848 წელს აღმოჩენილ იქნა ამერიკელი ასტრონომის ჯ. ბონდისა და ინგლისელი ასტრონომის უ. ლასელის მიერ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სატურნის თანამგზავრები
იაფეტი (თანამგზავრი)

**იაფეტი** () — პლანეტა სატურნის თანამგზავრი. ხილული ვარსკვლავიერი სიდიდე საშუალო ოპოზიციაში 10.7, სატურნიდან საშუალო დაშორება 3563 ათ. კმ, გარემოქცევის სიდერული პერიოდი 79.33084 დღე-ღამე, დიამეტრი 1800 კმ. 

1671 წელს აღმოაჩინა ჟ. კასინიმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სატურნის თანამგზავრები
მოსკოვური საგა

**მოსკოვური საგა** () ― რუსი მწერლის, ვასილი აქსიონოვის, ტრილოგია. შედგება რომანებისგან: „ზამთრის თაობა“, „ომი და ციხე“, „ციხე და მშვიდობა“.

საოჯახო საგაში მოქმედება XX საუკუნის 20-იანი წლების დასაწყისიდან ადრეულ 50-იან წლებამდე პერიოდში ხდება. მთავარი გმირები გრადოვების ოჯახის სამი თაობის წარმომადგენლები არიან. 

2004 წელს ტრილოგიის მოტივების მიხედვით ამავე სახელწოდების ტელესერიალი გადაიღეს.

## სქოლიო
კატეგორია:1994 წლის რუსული რომანები
კატეგორია:XX საუკუნის რუსული რომანები
კატეგორია:საოჯახო საგები
ლომთევზა

**ლომთევზა** () — თევზების გვარი სკორპენისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 40 სმ-მდეა. ტანი მოგრძო და გვერდებიდან შევიწროებულია. შეფერილი არიან ჭრელად — გასდევთ სხვადასხვა ფერის განივი ზოლები. ზურგის ფარფლი შედგება 22–24 სხივისგან (პირველი 12–13 ეკლიანი და ძლიერ წაგრძელებულია). მკერდის ფარფლის სხივები კუდის ფარფლის ძირამდე აღწევს (ხშირად უფრო გრძელიცაა). ბინადრობენ ინდოეთის ოკეანისა და წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილის თავთხელ წყლებში, ქვებს შორის და მარჯნის რიფებში. ხშირად გვხვდება, მაგალითად,  (სიგრძე 10 სმ-მდე),  (14 სმ-მდე),  (30 სმ-მდე),  (38 სმ-მდე). ამ უკანასკნელს ყავისფერი და ღია (თეთრი, ჩალისფერი) ზოლები გასდევს. ბინადრობს 10–175 (ჩვეულებრივ 50-მდე) მეტრ სიღრმეზე; ცოცხლობს 14 წლამდე. ნადირობს ჩასაფრებით: იმალება და მცირე თევზებს მერხევი ფარფლებითა და თავზე არსებული წანაზარდებით იზიდავს. ლომთევზები ხშირად ჰყავთ ზღვის აკვარიუმებში. ზურგის ფარფლის ეკლიანი სხივების ნაჩხვლეტი ადამიანისთვის საზიანოა (ზოგჯერ სასიკვდილოც).

## სქოლიო 
კატეგორია:სკორპენისებრნი
გამოაღეთ ფანჯრები

**„გამოაღეთ ფანჯრები“** — კომპანია „ქართული ტელეფილმის“ 1981 წლის ფილმი. რეჟ. — დევი აბაშიძე.

## სიუჟეტი
სიმღერასა და ცეკვაზე შეყვარებულ ახალგაზრდა კაცი თანამოაზრეებს შეკრებს, ანსამბლ „უქიმერიონს" ჩამოაყალიბებს და უანგაროდ ემსახურება ხალხური სიმღერის პოპულარიზაციის საქმეს.

## როლებში
*ომარ მხეიძე — ნოდარი
*დუდუხანა წეროძე — ეფროსინე
*ნათია გოგოჭური — ნანა
*შალვა ხერხეულიძე — ვარდენი
*ზურაბ ქაფიანიძე — ანტონი
*ვიქტორ ნინიძე — გერონტი
*გრიგოლ (გიგოლა) თალაკვაძე — კოწია
*აკაკი (კაკო) ბაქრაძე — მონადირე
*აბესალომ ლორია — კიჭი
*თენგიზ ჩანტლაძე — ლეუშა
*რევაზ იმნაიშვილი — ბანოჯა
*მურმან ჯინორია — კოტიკო
*ივანე საყვარელიძე — შალიკო

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:1981 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დევი აბაშიძის ფილმები
კემი-ტორნიოს ქვერეგიონი

**კემი-ტორნიოს ქვერეგიონი** ― ფინეთის ლაპლანდიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 55 005 ადამიანს შეადგენს.

## მუნიციპალიტეტები
## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები
კატეგორია:ლაპლანდია (ფინეთი)
სკუდერია ფერარი

**სკუდერია ფერარი** (**Scuderia Ferrari** S.p.A. ) — იტალიური მდიდრული ავტომობილების მწარმოებლის, ფერარის სარბოლო განყოფილება და სარბოლო გუნდი, რომელიც ასპარეზობს ფორმულა ერთში. გუნდს ასევე ცნობილია მეტსახელით ,,**ყალყზე მდგარი ცხენი**" (**The Prancing Horse**), მათი ლოგოდან გამომდინარე. ეს არის ყველაზე ძველი კვლავ მოასპარეზე და ფორმულა 1-ის ყველაზე წარმატებული გუნდი, რომელიც მონაწილეობდა ყველა მსოფლიო ჩემპიონატში 1950 წლის სეზონის შემდეგ. გუნდი დაარსდა ენცო ფერარის მიერ, თავდაპირველად ალფა რომეოს მიერ წარმოებული სარბოლო მანქანებისთვის. თუმცა, 1947 წლისთვის Ferrari-მ დაიწყო საკუთარი მანქანების შექმნა. ფორმულა 1-ის მიღმა მის მნიშვნელოვან მიღწევებს შორისაა გამარჯვებები მსოფლიო სპორტულ ჩემპიონატში, ლე მანის 24 საათში, სპას 24 საათში, დეიტონას 24 საათში, სებრინგის 12 საათში, ბათერსთის 12 საათში, რბოლები Grand Tourer მანქანებისთვის და რბოლა საგზაო კურსებზე Targa Florio, Mille Miglia და Carrera Panamericana. გუნდი ასევე ცნობილია გულმხურვალე გულშემატკივრების ჯგუფით, რომელიც ცნობილია სახელით ტიფოსი. იტალიის გრან პრი მონცაში განიხილება, როგორც გუნდის საშინაო რბოლა.

როგორც ფორმულა 1-ის კონსტრუქტორს, ფერარის მოგებული აქვს რეკორდული 16 კონსტრუქტორთა ჩემპიონატი. აღნიშნული მათ ბოლოს 2008 წელს მოიგეს. გუნდის სახელით მსოფლიო ჩემპიონატი 8 სხვადასხვა პილოტს რეკურდულ, 15 ჯერ აქვს მოგებული. ეს პილოტები არიან ალბერტო ასკარი, ხუან მანუელ ფანხიო, მაიკ ჰოთორნი, ფილ ჰილი, ჯონ სორტისი, ნიკი ლაუდა, ჯოდი შეხერი, მიხაელ შუმახერი და კიმი რაიკონენი. რაიკონენის ტიტული  უკანასკნელია გუნდისთვის. 2020 წლის ტოსკანას გრან პრი იყო ფერარის 1000 ტურნირი ფორმულა ერთში. 

მიხაელ შუმახერი გუნდის ყველაზე წარმატებული მძღოლია. ის გუნდს -ში შეუერთდა და გუნდის სახელით ბოლიდს -ში პენსიაზე პირველ გასვლამდე მართავდა. მან მოიგო ზედიზედ ხუთი მსოფლიო ჩემპიონატი და 72 გრანპრი. მან მსოფლიო ჩემპიონატი მოიგო ზედიზედ -დან -მდე, გუნდმა კი კონსტრუქტორთა ჩემპიონის ტიტულის დაუფლება ზედიზედ მოახერხა -დან 2004მდე. ეს გუნდის ისტორიაში ყველაზე წარმატებულ პერიოდად ითვლება.  წლის სეზონზე გუნდის პილოტები არიან შარლ ლეკლერი და კარლოს საინზ უმცროსი

## სქოლიო
კატეგორია:ფორმულა ერთის კონსტრუქტორები
ექსპონომეტრი

მინი|საბჭოთა ფოტოელექტრული ექსპონომეტრი
**ექსპონომეტრი**, *ექსპოზიმეტრი* ( და ...მეტრი) — ხელსაწყო, რომლითაც განსაზღვრავენ ექსპოზიციას ფოტო- კინო- და ფოტოპირგადაღების დროს. 

განასხვავებენ ცხრილურ, ოპტიკურ, ფოტოელექტრულ და ფოტოქიმიურ ექსპონომეტრებს. ცხრილითურთ განსაზღვრავენ დაყოვნების მიახლოებით მნიშვნელობას. დაყოვნება უფრო ზუსტად განისაზღვრება ოპტიკური ექსპონომეტრით, რომლის გამოყენებისას ობიექტის სიკაშკაშეს ვიზუალურად აფასებენ სოლის ან სხვა სამარჯვებით, რომლებიც თვალისაკენ მიმართულ სხივთა კონას არეგულირებენ. კიდევ უფრო ზუსტია ფოტოელექტრული ექსპონომეტრი, რომელშიც ფოტოელემენტი შეერთებულია ლუქსებით გრადუირებულ გალვანომეტრთან. ფოტოელექტრული ექსპონომეტრი დამოუკიდებელი ხელსაწყოა, ზოგჯერ კი ფოტოაპარატშიცაა ჩამონტაჟებული. ექსპოზიციის განსაზღვრის სიზუსტეს განაპირობებს ფოტოელემენტისა და გალვანომეტრის მგრძნობიარობა, გაზომვის მეთოდი, გადასაღები ობიექტი, ტემპერატურა, ფოტოფენის თვისებები და ფოტოაპარატის ობიექტივის სისტემა. ფოტოელექტრულ ექსპონომეტრს იყენებენ აგრეთვე ფოტოგრაფიული ბეჭდვის დროსაც. ფოტოქიმიურ ექსპონომეტრში გაშუქებულ საკონტროლო შუქმგრძნობიარე ზოლს ადარებენ ხელსაწყოს ეტალონზე გამუქებულ ზოლს და ეტალონის მონაცემთა საშუალებით განსაზღვრავენ ექსპოზიციის საძებნ სიდიდეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფოტოტექნიკა
კატეგორია:ფოტომეტრია
ექსპოზიცია (ფოტოგრაფია)

**ექსპოზიცია** — სურათის გადაღებისას შუქმგრძნობიარე მასალაზე დასხივებული ხილული, ინფრაწითელი, ულტრაიისფერი და სხვა სხივების დოზა, რომელიც განათებულობისა და განათების დროის (დაყოვნების) ნამრავლის ტოლია. აპარატში შუქმგრძნობიარე ფენის განათებულობას უმთავრესად ობიექტის სიკაშკაშე და ფოტოგრაფიული ობიექტივის ეფექტური შუქძალა განაპირობებს, განათების ხანგრძლივობას კი — ფოტოგრაფიული მასალის შუქმგრძნობიარობა. ექსპოზიციას არეგულირებენ ფოტოგრაფიული საკეტით და დიაფრაგმით, განსაზღვრავენ სხვადასხვა ექსპონომეტრით.

800px|მინი|ცენტრი|დაყოვნების გავლენის დემონსტრირება ფოტოგრაფიაზე. უცვლელი დიაფრაგმის პირობებში დაყოვნების ზრდასთან ერთად იზრდება ექსპოზიციაც

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფოტომეტრია
ეთერი (მითოლოგია)

**ეთერი** () — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ჰაერის ყველაზე ზედა, წმინდა, გამჭვირვალე ფენა, ღმერთების ადგილსამყოფელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბერძნული ღმერთები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ტურკუს პორტი

**ტურკუს პორტი** (, ) ― პორტი ფინეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ქვეყნის კონტინენტურ ნაწილსა და ტურკუს არქიპელაგს შორის. ტურკუ სიდიდით მეექვსე ქალაქია ფინეთში და პორტი ძირითადად ტურკუსა და შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმსა და ალანდის კუნძულებს შორის ტვირთის გადატანასა და მგზავრების გადაყვანაზეა ორიენტირებული.

## ნავსადგური
პორტი ქალაქ ტურკუს სამხრეთ სანაპიროზე, დიდ ტერიტორიაზე მდებარეობს, მდინარე აურის შესართავიდან პანსიოს რაიონამდე. მატარებლის სადგურის მიმდებარე ტერიტორიას Silka Line და Viking Line ემსახურება ბორნებით სტოკჰოლმისაკენ მარიენჰამნის გავლით.

## გალერეა

ფაილი:Turun satama.jpg|ტურკუს პორტი
ფაილი:Turun_satama_2006.jpg|პორტის ტერიტორიის ხედი
ფაილი:Sky Wind May 2005.jpg|M/S Sky Wind ტურკუს პორტში
ფაილი:Global Freighter.jpg|M/S Global Freighter ტურკუს პორტში
ფაილი:Turku - Silja Line.jpg|სამგზავრო ტერმინალი Silja Line
ფაილი:Turku - Viking Line.jpg|სამგზავრო ტერმინალი Viking Line

## რესურსები ინტერნეტში
*Port of Turku website
*VR (Finnish National Railways) information, [Turku Central Railway Station]

კატეგორია:ფინეთის პორტები და ნავსადგურები
ევა ხუტუნაშვილი

**ევა ხუტუნაშვილი** (დ. 2 ნოემბერი, 1949, ბაისუბანი, ლაგოდეხის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1987); სახელმწიფო, აკაკი წერეთლის, ნ. ჩხეიძის სახელობის პრემიების ლაურეატი; ღირსების ორდენის კავალერი; ქუთაისის საპატიო მოქალაქე.

## ბიოგრაფია
ევა ხუტუნაშვილი 1949 წლის 2 ნოემბერს დაიბადა ლაგოდეხის რაიონის სოფელ ბაისუბანში. 

1972 წლიდან ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის თეატრის მსახიობია. სცენაზე 100-ზე მეტი როლი აქვს შესრულებული. მათ შორის: მაგდა (ა. ჩხაიძის „შთამომავლობა“), გრაფინია (ლევ ტოლსტოის „ანა კარენინა“, რეჟ. გ. სიხარულიძე), ქალბატონი ჩიტუნია (შალვა დადიანის „გუშინდელნი“, რეჟ. გ. სიხარულიძე), ელეონორა (ივ. ჟამიაკი „ბატონი ამილკარი“, რეჟ. ე. ეგაძე), ოთარაანთ ქვრივი (ი. ჭავჭავაძის „ოთარაანთ ქვრივი“, რეჟ. ვ. ტაბლიაშვილი), პირველი კუდიანი (უილიამ შექსპირის „მაკბეტი“, რეჟ. ი. ხუციშვილი), ქალი (დონალდ ლი კობურნის „ჯინი“, რეჟ. კ. აბაშიძე), დედოფალი დარეჯანი (ჯაბა იოსელიანის „საქართველოს უკანასკნელი დედოფალი“ რეჟ. გ. კაპანაძე), ექთანი სარა („უსასრულობის ათვლა იწყება…“ რეჟ. გ. სიხარულიძე) და სხვა.

2009 წელს ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის თეატრის შენობის წინ გაიხსნა ევა ხუტუნაშვილის ვარსკვლავი.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1987 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 2000 — ღირსების ორდენი

## ფილმოგრაფია
* 1973 — „რეკორდი“ — ცუცა
* 1976 — „სოფლის აშიკი“ 
* 1978 — „ბათა ქექია“  
* 1979 — „მეცამეტე გოჭი“  
* 1980 — „მშობლიურო ჩემო მიწავ!“ — ასმათ იაშვილი
* 1984 — „აქედანა და შენამდე“  
* 2016 — „ანდრო“  

## რესურსები ინტერნეტში
* ეროვნული ფილმოგრაფია — ევა ხუტუნაშვილი
* 
* ევა ხუტუნაშვილი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი
კატეგორია:ქართველი მსახიობები 
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ქუთაისის საპატიო მოქალაქეები
შარლ ლეკლერი

**შარლ მარკ ერვე პერსივალ ლეკლერი** ( ; დაბადებულო: 16 ოქტომბერი 1997) — მონაკოელი მრბოლელი, ახლა ასპარეზობს ფორმულა ერთში სკუდერია ფერარისთვის. მან მოიგო GP3 სერიის ჩემპიონატი 2016-ში და ფორმულა ორის ჩემპიონატი 2017-ში.

ფორმულა ერთში ლეკლერის დებიუტი შედგა 2018 წელს Sauber-ის გუნდში. ამ გუნდმა ბოლო წელი ბოლო პოზიციაზე დაასრულა, ლეკლერის მონაწილეობით კი შეძლო კონსტრუქტორთა ჩემპიონატში მე-8 ადგილის დაკავება. მას ჰქონდა უკეთესი რეიტინგი Sauber-ის ორ პილოტს შორის. შემდეგ წელს ის ფერარის შეუერთდა და გახდა მეორე ყველაზე ახალგაზრდა პილოტი რომელმაც მოიპოვა პოულის პოზიცია (2019 წლის ბაჰრეინის გრან პრიზე). 2019 წელსვე მან მოიპოვა კარიერის პირველი გამარჯვება ბელგიაში. მან 2019 წელს ყველაზე მეტჯერ მოიპოვა პოულის პოზიცია და მოიგო FIA-ს შესაბამისი პრიზი. ის ყველაზე ახალგაზრდა პილოტი გახდა რომელმაც ეს პრიზი მოიპოვა. ამ პრიზის მოპოვება შეძლო მან 2022 წელსაც.

2022 წლის ბოლოსთვის, ლეკლერს მოგებული ჰქონდა 5 გრან პრი და 18 პოულის პოზიცია. მას ეკავება სკუდერია ფერარის პილოტის სავარძელი როგორც მინიმუმ 2024 წლის სეზონის ბოლომდე.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:ფერარის მრბოლელები (ფორმულა 1)
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ახა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ახა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*  ახა — სოფელი დმანისის მუნიციპალიტეტში;
*  ახა — მდინარე დმანისის მუნიციპალიტეტში.
ივანე ნინუა

**ივანე (ვანო) ნინუა** (დ. 2 თებერვალი, 1908 — გ. 29 ივლისი, 1980) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1956). საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1979).

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1908 წლის 2 თებერვალს. 1927 წელს დაამთავრა ქუთაისის რეალური სასწავლებელი. 1930 წელს თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართულ თეატრთან გაიხსნა სტუდია, სადაც ივანე ნინუა ჯერ მსმენელად მიიღეს, ხოლო შემდეგ — მსახიობად. მან  მოზარდ მაყურებელთა ქართულ თეატრში მოღვაწეობის 50 წლის მაძილზე შეასრულა როლები: მოხუცი ყმა, თედორე (ს. მთვარაძის „ჩვენც, ჩვენც“, „სურამის ციხე“), ზანგი მამა (შ. კუჭავას „ჩვენ გავიმარჯვებთ“), ნაცარქექია (გ. ნახუცრიშვილის „ნაცარქექია“), მეორე მსახური (ჟ. მოლიერის „სკაპენის ოინები“), ირემი (ვ. შვარცის „თოვლის დედოფალი“), ხომენკო (ვ. დარასელის „კიკვიძე“), ღვთისო, კახი (ა. წერეთლის „ბაში-აჩუკი“, „პატარა კახი“), მამა მონტეგი (უ. შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“), გლახა (ი. ჭავჭავაძის „გლახის ნაამბობი“) და სხვა. გადაღებულია რამდენიმე ფილმში. წლების მანძილზე მოღვაწეობდა ქართულ ესტრადაზე. ჩამოაყალიბა „მეფანდურეთა ტრიო“ და ჩაწერა მისი პირველი ფირტიფები: „ცეკვა სოფლად“ და „შაირები“, პარალელურად მონაწილეობდა ფილარმონიაში საესტრადო წარმოდგენა-კონცერტებში.

## ფილმოგრაფია
* 1959 — მაია წყნეთელი — ბარათა 
* 1961 — ენგურის ნაპირებზე — პატარა კოსტა
* 1968 — არაჩვეულებრივი გამოფენა — ექიმი
* 1975 — ბერიკაცები  
* 1979 — მეცამეტე გოჭი  
* 1979 — ზღარბი  

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ივანე ნინუა — ეროვნული ფილმოგრაფია 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ვეზირიშვილი

საკუთარი სახელი **ვეზირიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* დიმიტრი ვეზირიშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი
* ირაკლი ვეზირიშვილი — ქართველი გენერალი
* მიხეილ ვეზირიშვილი — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, კრიტიკოსი
* ოთარ ვეზირიშვილი — ქართველი ენერგეტიკოსი

## იხ. აგრეთვე 
* ვეზირიშვილები — თავადური საგვარეულო აღმოსავლეთ საქართველოში

კატეგორია:ქართული გვარები
*
Ferrari 812 Superfast

**Ferrari 812 Superfast** (tipi F152M) – წინა შუა ძრავიანი, უკანა ამძრავიანი გრან ტურერი, რომელიც წარმოებულია იტალიური სპორტული მანქანების მწარმოებლის, Ferrari-ს მიერ. მანქანის პრეზენტაცია მოხდა 2017 წლის ჟენევის საავტომობილო შოუზე. 812 Superfast არის F12berlinetta-ს მემკვიდრე.

## ტექნიკური მონაცემები 
**ძრავი**

812 Superfast-ი აღჭურვილია 6.5 ლიტრიანი (6496cc) ძრავით **F140 GA V12,** რომელიც კონსტრუქციულად Ferrari F12berlinetta-ს 6.3 ლიტრიანი ძრავია რომლის მოცულობაც გაიზარდა 0.2ლ.

## სქოლიო
კატეგორია:ფერარის ავტომობილები
ცისფერი ტრიო

**ცისფერი ტრიო** — ქართული მუსიკალური ტრიო, რომლის წევრები არიან: დავით აბესაძე (პირველი ტენორი), თამაზ სეფერთელაძე (მეორე ტენორი), მალხაზ თავართქილაძე (ბარიტონი). 

ცისფერი ტრიო 1972 წელს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ბაზაზე შეიქმნა. თავიდან საქართველოს ტელევიზიისა და სახელმწიფო ფილარმონიის სახელით გამოდიოდა. 1985-1995 წლებში ტრიო გასტროლებს აწყობდა ილიკო სუხიშვილისა და ნინო რამიშვილის სახელობის ქართულ ნაციონალურ ბალეტთან ერთად.

ტრიოს გასტროლები ჰქონდა მსოფლიოს 58 ქვეყანაში. ტრიო ხშირად მონაწილეობას იღებდა სხვადასხვა ქვეყანაში გამართულ საქართველოს კულტურის დღეებში.

1981 წელს თამაზ სეფერთელაძეს, დავით აბესაძესა და მალხაზ თავართქილაძეს საქართველოს დამსახურებული არტისტების, 1988 წელს კი სახალხო არტისტების წოდება მიენიჭათ. 2002 წელს ტრიოს წევრები საქართველოს ღირსების ორდენით დაჯილდოვდნენ. ტრიოს 2009 წელს ფილარმონიის დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ ვარსკვლავი გაუხსნეს.

2015 წელს მუსიკის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის ცისფერ ტრიოს საპატიო ჯილდო — „ოქროს ტალღა“ გადაეცა.

ტრიო კონფოლანის (საფრანგეთი) და ვენის (ავსტრია) საგაზაფხულო საერთაშორისო ფესტივალების ლაურეატია.

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული მუსიკალური ჯგუფები
ვიბრიოზი

**ვიბრიოზი** — ზღვისა და ესტუარის თევზების ინფექციური დაავადება, რომელსაც ვიბრიონის (*Vibrio*) გვარის ცალკეული სახეობის ბაქტერიები იწვევენ. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ზიანი მოაქვს ზღვის წყალზე მოწყობილ საკალმახეებში ცისარტყელა კალმახის მოშენებისას. მიმდინარეობს მწვავედ, მაღალი ლეტალობითა (70–90%) და ქრონიკულობით. ჩნდება ფართო სისხლჩაქცევების, კუნთშიდა აბსცესებისა და ტანის ზედაპირზე წყლულების სახით. ვიბრიოზის განვითარებას ხელს უწყობს წყლის ტემპერატურის მატება და მისი დაბინძურება ორგანული ნივთიერებებით. გამომწვევები დაზიანებული თევზებისგან გადაეცემა წყლის საშუალებით ან უშუალო კონტაქტით. მკურნალობენ ანტიბიოტიკებით. პროფილაქტიკა: არასასიკეთო მეურნეობებიდან თევზის ამოღების აღკვეთა, ვაქცინაცია, სათევზეებში თევზთა სიმჭიდროვის შემცირება, სათევზეების დეზინფექცია. სავაჭრო ქსელში დაშვებულია თევზები ვიბრიოზის გარე ნიშნების გარეშე. თევზი შეიძლება იყოს -ის მატარებელი, მისი ტოქსინი ადამიანებში მოწამვლას იწვევს, მისით დასნებოვნებული თევზი არ დაიშვება ნედლი სახით საჭმელად.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქტერიული დაავადებები
კატეგორია:თევზის დაავადებები
ალექსანდრე გვაზავა

**ალექსანდრე გვაზავა** (დ. 21 ნოემბერი, 1959, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1985–1987 წლებში იყო ჩხოროწყუს რაისაავადმყოფოს ქირურგი. 1988–1990 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ოპერაციული ქირურგიისა და ტოპოგრაფიული ანატომიის კათედრის უფროსი ლაბორანტი. 1991–1994 წლებში აკადემიკოს კ. ერისთავის სახელობის ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტი. 1990 წლიდან არის თბილისის პირველი საავადმყოფოს ზოგადქირურგიული კლინიკის ქირურგი. თბილისის პირველი საავადმყოფო 1998 წლიდან ამავე საავადმყოფოს მიმღებ–პოლიკლინიკური გაერთიანებების ხელმძღვანელი. ავტორია 7 სამეცნიერო ნაშრომის ბილიარული სისტემის პრობლემებზე. 

1994 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ჭეშმარიტი პოსტქოლეცისტექტომური სინდრომი და ნაღვლის კალაპოტის ცვლილებები ქოლეცისტექტომიის შემდეგ.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 63

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
ლიანა გზირიშვილი

**ლიანა გზირიშვილი** (დ. 9 მაისი, 1956, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1983–1990 წლებში იყო აკ.ე. ფიფიას სახელობის კლინიკური საავადმყოფოს რენტგენოლოგიური განყოფილების ექიმი–რენტგენოლოგი.1991–1995 წლებში სხივური და ინტერვენციული დიაგნოსტიკის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის კომპიუტერული ტომოგრაფიის განყოფილებაში უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1995 წლიდან განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 18 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება შუასაყარისა და ფილტვების ახალწარმონაქმნთა დიაგნოსტიკის საკითხებს. 

1995 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კომპიუტერული ტომოგრაფიის როლი შუასაყარის ავთვისებიანი სიმსივნეებისა და კისტების დიაგნოსტიკაში.“

## ჯილდოები
* ამირან ჩაჩავას სახელობის პრემია

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 66

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კახაბერ გიგილაშვილი

**კახაბერ გიგილაშვილი** (დ. 15 ივნისი, 1960, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1983–1985 წლებში იყო ქირურგიის ინსტიტუტის ქირურგიული განყოფილების კლინიკური ორდინატორი, უფროსი ლაბორანტი. 1988–1992 წლებში უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1992–1998 წლებში მეცნიერ–თანამშრომელი. 1998 წლიდან – კარდიოქირურგიის საოპერაციო ბლოკის ხელმძღვანელი. ავტორია 23 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება გულის თანდაყოლილ და შეძენილ მანკებს. 

1990 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მარცხენა პარკუჭის დისფუნქციით გართულებული გულის იშემიური დაავადების დროს აორტა–კორონარული შუნტირების ჩვენებების განსაზღვრა და უახლოესი ოპერაციის შემდგომი პერიოდის შედეგების შეფასება.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 67

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ქართველი ექიმები
გურამ გიორგაძე

**გურამ გიორგაძე** (დ. 24 აპრილი, 1945, ჭიათურა) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1969–1971 წლებში იყო ჭიათურის ქალაქის პოლიკლინიკის  თერაპევტი. 1971–1975 წლებში ჭიათურის ქალაქის საავადმყოფოს ექიმი–თეტაპევტი. 1972–1975 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის თერაპიის კათედრის უფროსი ლაბორანტი, 1975–1996 წლებში ასისტენტი, 1996 წლიდან კათედრის დოცენტი. 1989 წლიდან თბილისის მე–4 კლინიკური საავადმყოფოს კარდიოლოგიური განყოფილების გამგე. ავტორია 23 სამეცნიერო ნაშრომის. 

1981 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ეკგ–ზე იშემიური T კბილის გენეზისა და დიაგნოსტიკური ღირებულების შესწავლა სხვადასხვა დაავადებების დროს ასაკობრივ ასპექტში.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 68

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
თემურ გიორგაძე

**თემურ გიორგაძე** (დ. 2 მაისი, 1947, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1972 წელს იყო თბილისის №3 საავადმყოფოს ექიმი ორდინატორი. 1975 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ასისტენტი. ავტორია 41 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის საკითხებს. 

1987 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ძვალსა და კერამიკულ პროტეზს შორის მიმდინარე პროცესების შესწავლა.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 68

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ქართველი ორთოპედები
კატეგორია:ქართველი ტრავმატოლოგები
მარინა გიორგაძე

**მარინა გიორგაძე** (დ. 9 მარტი, 1954, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი.

1979–1981 წლებში სწავლობდა ასპირანტურაში, 1981 წლიდან ბავშვთა საავადმყოფოს №1 კათედრის ასისტენტია. ავტორია 28 სამეცნიერო ნაშრომის.

1998 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ჰეპატო–ბილიარული სისტემის მდგომარეობის თავისებურებათა შესწავლა ქრონიკული ქოლეცისტიტით დაავადებულ ბავშვებში ულტრაბგერითი სკანირების და რადიონუკლიდური კვლევის ავტომატიზირებული სისტემის გამოყენებით.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 69

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:ქართველი პედიატრები
ომარ გიორგაძე

**ომარ გიორგაძე** (დ. 19 ნოემბერი, 1944, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1969–1981 წლებში იყო მოსკოვის ბაკულევის სახელობის გულ–სისხლძარღვთა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ორდინატორი, უმცროსი და უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1981–1992 წლებში მოსკოვის ტრანსპლანტოლოგიისა და ხელოვნური ორგანოების სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, მთავარი სპეციალისტი. 1993 წლიდან ხელმძრვანელობდა თბილისის ქირურგიის ინსტიტუტის კარდიო–ქირურგიულ კლინიკას. ავტორია 110 სამეცნიერო ნაშრომის. 

1978 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კალცინირებული მიტრალური სტენოზის ქირურგიული მკურნალობა ხელოვნური სისხლის მიმოქცევის ქვეშ.“

1991 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „გულის გადანერგვის შორეული შედეგების შეფასება კლინიკო–ფუნქციონალური მეთოდებით.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 69

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
გურამ გვასალია

**გურამ გვასალია** (დ. 2 ივნისი, 1946, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1969–1972 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის ასპირანტი. 1973–1978 წლებში ამავე კათედრის უფროსი ლაბორანტი. 1978–1990 წლებში ასისტენტი. 1990–1994 წლებში დოცენტი. 1994 წლიდან – პროფესორი. 1983–1989 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ინტერნატურისა და საწარმოო პრაქტიკის დეკანის მოადგილე. 1989–1994 წლებში ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი ქირურგი. 1994–1996 წლებში სამედიცინო პროგრამების მართვის დეპარტამენტის უფროსი. 1996 წლიდან ხელმძღვანელობს ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს კლინიკას. ავტორია 110 სამეცნიერო ნაშრომის. 

1974 წელს საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ზოგიერთი ბიოქიმიური ცვლილება და შინაგან ორგანოთა ფუნქციური მდგომარეობა ნაწლავგარეთა ფისტულების დროს და მისი მკურნალობა დაიცვა.“

1992 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „დიფუზიური პერიტონიტი და პერიტონული სეფსისი, დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის კრიტერიუმების სტრუქტურულ–ციტოქიმიური დასაბუთება.“

## ჯილდოები
* 1994 - ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენი

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 64 
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 1/ შემდგ: თამაზ ყიფიანი თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი თბ., 2000 გვ. 201

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:ქართველი ქირურგები