არაი ჰაკუსეკი

**არაი ჰაკუსეკი**  (, დ. 24 მარტი, 1657 – გ. 29 ივნისი, 1725) — კონფუციანელი, მეცნიერ-ბიუროკრატი, ადმინისტრატორი, მწერალი და პოლიტიკოსი იაპონიაში ედოს ეპოქის შუა პერიოდში. იგი იყო შოგუნი  მრჩეველი და პოლიტიკური რეფორმების წარმდგენი. მისი ნამდვილი სახელი იყო **კინმი** ან **კიმიოში** (),  ფსევდონიმი ჰაკუსეკი () წარმოადგენდა მის ლიტერატურულ სახელს. მისი მამა იყო კურურის ჰანის სამურაი არაი მასაძუმი ().

ჰაკუსეკი დაიბადა ედოში და ადრეული ასაკიდან გამოირჩეოდა გენიალურობით. სამი წლის ასაკში შეძლო კონფუციანული წიგნის გადაწერა სიმბოლო-სიმბოლოდ. ედოში დაბადებისა და მისი ცხარე ხასიათის გამო, მას ეძახდნენ *ჰი-ნო-კო* () — „ცეცხლის შვილს“.

## ადრეული ცხოვრება
ჰაკუსეკი იყო ჰოტა მასატოშის ვასალი, მაგრამ მასატოში მოკლა ინაბა მასაიასუმიმ. ჰაკუსეკის ოჯახმა იძულებით გადაინაცვლა იამაგატაში და შემდეგ — ფუკუშიმაში, სადაც დომენის შემოსავლები შემცირდა. შემდეგ სწავლობდა კონფუციანელ კინოშიტა ჯუნანთან. მოგვიანებით მას შესთავაზეს პოსტი კაგა დომენში, თუმცა უარი თქვა და სწავლა განაგრძო.

1693 წელს ჰაკუსეკი გამოიძახეს მანაბე აკიფუსას გვერდით, როგორც მისი შოგუნატი (სიტყვასიტყვით, „ტვინი“) (შოგუნი ). მან შეცვალა ოფიციალური მრჩეველები და გახდა წამყვანი კონფუციანელი მრჩეველი.

## პოლიტიკა და რეფორმები 
უმაღლესი როჯუს, აბე სეიკიოს ფრთის ქვეშ, იენობუს მხარდაჭერით, ჰაკუსეკმა დაიწყო ეკონომიკური რეფორმები „შოტოკუ-ნო-ჩი“. მან დაადგინა ოქროსა და ვერცხლის რაოდენობა და წარმოადგინა ახალი სავაჭრო პოლიტიკა , რომელიც დაარეგულირებდა ვაჭრობას ჩინელ და ჰოლანდიელ ვაჭრებთან. 

მან ასევე გაამარტივა ჯოსონის დინასტიის ელჩების მიღების რიტუალები, მიუხედავად ოპოზიციისა.

## პოლიტიკური ფილოსოფია 
ჰაკუსეკი იყენებდა ცათა მანდატს როგორც იმპერატორის, ასევე შოგუნის მიმართ. არგუმენტირებდა, რომ შოგუნი უშუალოდ ექვემდებარებოდა იმპერატორს, ხოლო კარგი მმართველობა, მორალური სიმტკიცე და პატივისცემა აღადგენდა ღვთაებრივი უფლებით იმპერატორის მმართველობის ლეგიტიმურობას. მან ასევე დაუკავშირა ტოკუგავას ფესვები მინამოტოს კლანს.

## შემოქმედება 
ჰაკუსეკის გამოქვეყნებული ნაშრომები მოიცავს 237 ნამუშევარს, 390 გამოცემაში, 6 ენაზე და 3,163 ბიბლიოთეკურ ერთეულში. მისი ინტელექტუალური მემკვიდრეობა განსაკუთრებულად ფართოა: ნაშრომები მოიცავს როგორც პოლიტიკურ ფილოსოფიას, ისე ეკონომიკურ ანალიზს, ისტორიოგრაფიას, მეტყველების კვლევებსა და დასავლეთის შესახებ მიღებულ პირველ-hand მასალას. ეს მრავალფეროვანი კორპუსი ნათლად ასახავს ჰაკუსეკის მნიშვნელობას, როგორც ედოს პერიოდის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიანი მეცნიერისა და სახელმწიფო მოღვაწისა.

### ძირითადი ნაშრომები
* 1709 – *Honchō Gunki Ko* ()
* 1709 – *Sairan Igen* ()
* 1711 – *Hoka Shiryaku* ()
* 1712 – *Tokushi Yoron* ()
* 1715 – *Seiyō Kibun* ()
* 1729 – *Ezo-shi* ()
* 1760 – *Dobun Tsuko* ()
* 1805 – *Tōga* ()
* 1894 – *Hankanfu* ()
* 1936 – *Arai Hakuseki-shū* ()
* 1964 – *Taion Ki* ()
* 1977 – *Arai Hakuseki Zenshū* ()
* 1977 – *Shinpen Hankanfu* ()
* 1981 – *Shinrei Kukai* ()
* *Koshitsu* ()
* *Oritaku Shiba no Ki* ()

## დასაფლავება
ჰაკუსეკი დაკრძალეს ასაკუსაში (დღევანდელი ტაიტო, ტოკიო) ჰოოონძის ტაძარში, მოგვიანებით კი გადაასვენეს ნაკანოში, კოტოკუძის ტაძარში.

## წყაროები
* "Arai Hakuseki | Japanese statesman | Britannica". www.britannica.com. 11 დეკემბერი, 2021
* Screech, Timon. (2006). Secret Memoirs of the Shoguns: Isaac Titsingh and Japan, 1779–1822, pp.65–66
* Sansom, George. (1961). *A History of Japan, 1334–1615*. Stanford University Press. p. 35. ISBN 0804705259
* Lever of Empire, Mark Metzler p.15
* Totman, Conrad (1993). *Early Modern Japan*. University of California Press. p. 283. ISBN 978-0-520-20356-3
* WorldCat Identities: Arai, Hakuseki 1657–1725
* Screech, Timon. (2006). Secret Memoirs of the Shoguns. London: RoutledgeCurzon. ISBN 0-7007-1720-X

## ბიბლიოგრაფია 
* Arai Hakuseki Trans. Joyce Ackroyd (1980). *Told Round a Brushwood Fire: The Autobiography of Arai Hakuseki*. Princeton University Press. ISBN 0-691-04671-9
* Arai Hakuseki Trans. Joyce Ackroyd (1982). *Lessons from History: The Tokushi Yoron*. University of Queensland Press. ISBN 0-7022-1485-X
* Ackroyd, Joyce (Spring 1985). "Correspondence". *Monumenta Nipponica*. 40: 97–106
* Brownlee, John S. (1997). *Japanese historians and the national myths, 1600–1945: The Age of the Gods and Emperor Jimmu*. Vancouver: University of British Columbia Press. ISBN 0-7748-0644-3
* Brownlee, John S. (1991). *Political Thought in Japanese Historical Writing: From Kojiki (712) to Tokushi Yoron (1712)*. Waterloo, Ontario: Wilfrid Laurier University Press. ISBN 0-88920-997-9
* Daehwan, Noh (Winter 2003). "The Eclectic Development of Neo-Confucianism and Statecraft from the 18th to the 19th Century". *Korea Journal*
* Henderson, Dan Fenno (1970). "Chinese legal studies in early 18th century Japan". *Journal of Asian Studies*. 30 (1): 21–56
* Kazui, Tashiro; Videen, Susan Downing (Summer 1982). "Foreign Relations during the Edo Period: Sakoku Reexamined". *Journal of Japanese Studies*. 8 (2): 283–306

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:იაპონელი მწერლები