open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ეცერის გორანამოსახლარი

**ეცერის გორანამოსახლარი** — ანტიკური ხანის არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ ფხუტრერში (ეცერის ადმინისტრაციული ერთეული, მესტიის მუნიციპალიტეტი). 

სადაზვერვო გათხრები ჩატარდა 1975 წელს (ხელმძღვ. შ. ჩართოლანი). გამოვლინდა ანტიკური ხანის საცხოვრებელი, საკულტო, სამეურნეო და საფორტიფიკაციო დანიშნულების ნაგებობათა ერთიანი კომპლექსი. საგანგებოდ მოსწორებულ მოედანს 3 მხარეს შემოუყვება 1 მ სიგანის ქვით ნაშენი გალავანი 2 კოშკით. გალავნის ქვემოთ, 15 მ დაცილებით, ციცაბო ფერდობს გასდევს 6 მ სიგანის თხრილი. მისი კედლები მიწის ადვილად შლად მონაკვეთებში ქვის მშრალი წყობის კედლებით ყოფილა გამაგრებული. საცხოვრებელი და სამეურნეო ნაგებობანი განლაგებულია გორის თავზე და უმეტესად შიდა მხრიდან გალავანზეა მიშენებული. შიდა ეზოს ან ნაგებობებს შორის არსებული დერეფნების მხრიდან გაკეთებული იყო შესასვლელი კარი. გამონაკლისია მოედნის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში მოთავსებული სახაბაზო. 

ყველაზე თვალსაჩინო აღმოსავლეთი მონაკვეთი საკულტო ნაგებობებისთვის იყო შერჩეული. შიდა ეზოს უკავია მოედნის ცენტრ. ნაწილი (დაახლ. 500 მ²). მას საზოგადოებრივ-საკრებულო ადგილის ფუნქციაც ჰქონდა. ნაგებობათა კედლები დგას გრუნტზე, კლდეზე საგანგებოდ ამოჭრილ მტკიცე საფუძველზე. ყველა ნაგებობა აშენებულია წინასწარ შერჩეული სწორპირიანი ან ცალმხარეს ჩამოტეხვით მოსწორებული ქვისაგან (ფიქალი, ნაფლეთი ან რიყის). კედლის ორ რიგ ქვის წყობას შორის დარჩენილი არე თიხის ხსნარში არეული ღორღითაა შევსებული. ქვის ზოგიერთი ნაგებობის კედლები და ქვის საძირკველზე ამოყვანილი ხის ძელური თუ წნული კედლები თიხით ყოფილა შელესილი. საშენ მასალად ბზენარევი ალიზის კვადრებსაც იყენებდნენ. გამოვლენილია წვრილმარცვლოვანი თიხისაგან გამოძერწილი წრიული საკურთხევლები, სამსხვერპლო აბაზანები და მარცვლის შესანახი ხაროს ძირი. გათხრების შედეგად გამოვლენილია 4 სამშენებლო ფენის 31 სათავსი. სხვადასხვა დროს სამოსახლო მრავალგზის გადაუკეთებიათ. ქვედა ფენიდან ცალკეული ფრაგმენტებია შემორჩენილი. შედარებით კარგად არის შემონახული ზედა ფენა (ძვ. წ. IV–III სს.). 

ეცერის გორანამოსახლარზე დიდი რაოდენობით აღმოჩნდა ნივთიერი მასალა: სამეურნეო, სამზარეულო და საკულტო დანიშნულების თიხის ჭურჭელი, ქვის ხელსაფქვავები, რკინის სამიწათმოქმედო, საბრძოლო და სამეურნ. იარაღი, სამკაული, უძვ. მარცვლეული კულტურების ნაშთი (რბილი ხორბალი, ჭვავი, ფეტვი და სხვ.), პალეობოტანიკური, შინაური და ნანადირევი ცხოველების დიდძალი ოსტეოლოგიური და სხვა ნივთიერი მასალა. ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის სვანეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმში.

გორანამოსახლარის სტრატეგიული მდებარეობის გამო იქიდან კარგად მოჩანს მდ. ენგურის ხეობის დიდი მონაკვეთი. ეცერის მოსახლეობა ამ გორაზე წელიწადში ერთხელ ზეიმობდა „სვიკობას“ (სვანურად „სვიკვ“ – გორა) ანუ გორების დღესასწაულს. ტრადიციულად აქ იკრიბებოდა სოფლის რჩეულთა ყრილობა შიდა სასოფლო და ხევის საკითხების გადასაწყვეტად.
## ლიტერატურა 
* ჩართოლანი შ., ახალმოსახლეობა და არქეოლოგიური კვლევა-ძიება სვანეთში, «ძეგლის მეგობარი», 1990, №1. 
* ჩართოლანი შ., ძველი სვანეთი, თბ., 1996.

* Чартолани Ш., Калдани А., Итоги разведывательной экспедиции Сванетии 1975 года, კრ.: Археологические исследования в Грузии в 1975 году, Тб., 1976.
* Чартолани Ш., Иремашвили Ш., Сванетская археологическая экспедиция, კრ.: Полевые археологические исследования, Тб., 1979.

კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სიკატივები

**სიკატივები** () — მცენარეული ზეთების ჟანგვითი პოლიმერიზაციის („შრობის“) კატალიზატორები; ზეთშემცველი ლაქსაღებავი მასალების კომპონენტები, რომლებიც აჩქარებენ სხეულთა ზედაპირზე აფსკის წარმოქმნას ოთახისა და მაღალი ტემპერატურისას. ქიმიური შედგენილობით სიკატივები წარმოადგენს ცხიმოვან მჟავათა (ძირითადად სპილენძის, მანგანუმის, კობალტის) მარილებს. პრაქტიკაში ხშირად იყენებენ კომბინირებულ სიკატივებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კატალიზი
უახუაპანის რაიონი

**უახუაპანის რაიონი** () ― რაიონი მისტეკის რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში, მექსიკაში. მთავარი ქალაქია უახუაპან-დე-ლეონი.

## მუნიციპალიტეტები
რაიონში შედის შემდეგი მუნიციპალიტეტები:
 
*ასუნსიონ-კუიოტეპეხი
*კოსოლტეპეკი
*ფრესნილიო-დე-ტრუხანო
*უახუაპან-დე-ლეონი
*მარისკალა-დე-ხუარესი
*სან-ანდრეს-დინიკუიტი
*სან-ხერონიმო-სილაკაიოაპილია
*სან-ხორხე-ნუჩიტა
*სან-ხოსე-აიუკილა
*სან-ხუან-ბაუტისტა-სუჩიტეპეკი
*სან-მარკოს-არტეაგა
*სან-მარტინ-საკატეპეკი
*სან-მიგელ-ამატიტლანი
*სან-პედრო-ი-სან-პაბლო-ტეკისტეპეკი
*სან-სიმონ-საუატლანი
*სანტა-კატარინა-საპოკილა
*სანტა-კრუს-ტაკაჩე-დე-მინა
*სანტა-მარია-კამოტლანი
*სანტიაგო-აიუკილილია
*სანტიაგო-კაკალოსტეპეკი
*სანტიაგო-ჩასუმბა
*სანტიაგო-უახოლოტიტლანი
*სანტიაგო-მილტეპეკი
*სანტო-დომინგო-ტონალა
*სანტო-დომინგო-იოდოინო
*სანტოს-რეიეს-იუკუნა
*ტესოატლან-დე-სეგურა-ი-ლუნა
*საპოტიტლან-პალმასი

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის რაიონები
კატეგორია:მისტეკის რეგიონი
სილაკაიოაპამის რაიონი

**სილაკაიოაპამის რაიონი** () ― რაიონი მისტეკის რეგიონის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში, მექსიკაში. 

## მუნიციპალიტეტები
რაიონში შედის შემდეგი მუნიციპალიტეტები:
 
*კალიუალა
*გვადალუპე-დე-რამირესი
*ისპანტეპეკ-ნიევესი
*სან-აგუსტინ-ატენანგო
*სან-ანდრეს-ტეპეტლაპა
*სან-ფრანსისკო-ტლაპანსინგო
*სან-ხუან-ბაუტისტა-ტლაჩიჩილკო
*სან-ხუან-სიენეგილია
*სან-ხუან-იუალტეპეკი
*სან-ლორენსო-ვიქტორია
*სან-მატეო-ნეხაპამი
*სან-მიგელ-აუეუეტიტლანი
*სან-ნიკოლას-იდალგო
*სანტა-კრუს-დე-ბრავო
*სანტიაგო-დელ-რიო
*სანტიაგო-ტამასოლა
*სანტიაგო-იუკუიაჩი
*სილაკაიოაპამი
*საპოტიტლან-ლაგუნასი

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის რაიონები
კატეგორია:მისტეკის რეგიონი
სილიკატები (მინერალები)

**სილიკატები** () — სილიციუმჟანგბადიანი რადიკალების შემცველი ბუნებრივი ქიმიური ნაერთების მინერალთა კლასი. სილიკატების სტრუქტურის საფუძველია სილიციუმჟანგბადიანი ტეტრაედრები [SiO4]^{4-}, რომლებიც საერთო ჟანგბადის საშუალებით უკავშირდება ერთმანეთს და ქმნის სხვადასხვა ტიპის ანიონურ რადიკალს. სილიკატების კლასიფიკაცია ამ რადიკალების ტიპებს ემყარება. ზოგიერთი რთული შედგენილობის სილიკატებში [SiO4]^{4-}-ის გარდა შედის აგრეთვე Al-ის (ალუმინსილიკატები), Be-ის (ბერილიუმსილიკატები), B-ის (ბორსილიკატები), Ti-ის (ტიტანსილიკატები), Zr-ის (ცირკონსილიკატები) ტეტრაედრული ჯგუფები ან (UO2)^{2+} — ურანილი (ურანსილიკატები). სილიკატებში ხშირია დამატებითი ანიონები F-, O^2, (OH)-, (SO4)^{2-}, (CO3)^{2-} და სხვა. კატიონებია: Na+, K+, Li+, Mg^{2+}, Fe^{2+}, Ca^{2+}, Be^{2+}, Al^{3+}, Fe^{3+}, Ti^{4+}, Zr^{4+} და სხვ. სილიკატებში გავრცელებულია იზომორფიზმი (განსაკუთრებით კატიონებში) და პოლიმორფიზმი. სილიკატებში შემავალი წყალბადი (OH)--ის გარდა გვხვდება კრისტალიზაციური, ცეოლითური ან ფენათაშორისი წყლის, აგრეთვე (H3O)+ — ოქსონიუმის სახით.

სილიკატების უმრავლესობა (74%) კრისტალდება ტრიკლინურ, მონოკლინურ და რომბულ სინგონიებში სტრუქტურული და ქიმიური მრავალფეროვნება განაპირობებს თვისებათა ცვალებადობას ფართო ფარგლებში. მაგალთად, სიმაგრე მინერალოგიური სკალით იცვლება 1-იდან (ტალკი) 8-მდე (ტოპაზი), სიმკვრივე 1900 კგ/მ³-დან 7000 კგ/მ³-მდე (საშუალოდ 2500 –3500 კგ/მ³). სილიკატები ყველა გეოლოგიური პროცესის დროს წარმოიქმნება. ისინი დედამიწის ქერქის მასის 80%-ს შეადგენს, აგებს აგრეთვე მთვარის ქანებს; შედის ზოგიერთი მეტეორიტის შედგენილობაშიც. ვარაუდობენ, რომ სილიკატებისგან აგებულია დედამიწის მანტიაც. 

მრავალი სილიკატი ძვირფას სასარგებლო წიაღისეულს წარმოადგენს. ცნობილია ლითიუმის, ბერილიუმის თუთიის, რკინის, ალუმინის, ნიკლისა და სხვა სილიკატური მადნები. სილიკატები წარმოადგენს არალითონურ სასარგებლო წიაღისეულთა დიდ ნაწილს (მინდვრის შპატები, ქარსები, აზბესტი, ტალკი, ბენტონიტური თიხები, ძვირფასი და სანახელავო ქვები და სხვა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:სილიკატური მინერალები
ეცოს სამაროვანი

**ეცოს სამაროვანი** — ძვ. წ. IV–I საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლი თეთრიწყაროს მახლობლად (ვარხუნოს დასახლებიდან დასავლეთით 1.5 კმ-ში), მდ. ჭივჭავის ხეობაში, ადგილ „ეცოზე“. 

გაითხარა 1986–1988 წლებში (ხელმძღვ. ზ. შატბერაშვილი). სამარხები განლაგებულია ფერდობზე, მიწის ზედაპირიდან 0,2–1,3 მ სიღრმეზე. შესწავლილი 120 სამარხიდან უმრავლესობა ქვაყუთია, 9 კი — ორმოსამარხი, მ. შ. ერთი ქვევრის გვერდის ნატეხით იყო გადახურული. სამარხებში დაკრძალული იყო ერთი, ორი ან სამი მიცვალებული, რომლებიც იწვნენ გვერდზე, მოკრუნჩხულ მდგომარეობაში. სამარხთა უმეტესობა დამხრობილია ჩრდილო-სამხრეთ ხაზზე. 

სამაროვანზე გამოიყოფა: ძვ. წ. IV ს-ის; ძვ. წ. IV-III სს-ის მიჯნის; ძვ. წ. III ს-ის; ძვ. წ. II ს-ისა და ძვ. წ. I ს-ის სამარხები. ძვ. წ. IV და III სს-ის სამა-რხების ინვენტარიდან აღსანიშნავია წითლად მოხატული დოქები, რკინის სამაჯურები, რკინის იარაღი (11 შუბი და 4 ცული) და სხვ. გათხრილი სამარხების უმრავლესობა ქართლის სინქრონულ ძეგლებზე აღმოჩენილ მასალას ენათესავება. მხოლოდ ერთ სამარხშია ნაპოვნი ბრინჯაოს სამაჯური, რომელიც კოლხურ იერს ატარებს.

მეორე ქრონოლოგიურ ჯგუფს განეკუთვნება ძვ. წ. II საუკუნის სამარხები. მათთვის დამახასიათებელია ქუსლიანი ჯამები, ოვალური ან მრგვალტანიანი დოქები, მოხატული კერამიკა, ოქროს ან ვერცხლის სარჩულიანი მინის მძივები. მესამე ჯგუფში შედის ძვ. წ. I საუკუნით დათარიღებული სამარხები. აქ აღმოჩენილი მასალა სამთავროს ქვევრსამარხების მასალის მსგავსია. არქეოლოგიური ძეგლი საინტერესო დამატებით მასალას იძლევა იბერიის სამეფოს ისტორიისა და მატერიალური კულტურის კვლევისათვის. არქეოლოგიური მასალა ინახება თეთრიწყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

## ლიტერატურა
* შატბერაშვილი ვახტანგ, ეცოს სამაროვანი (ქრ. წ. IV-I საუკუნეები), თბ., 2020.

კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მადელინ კლაინი

**მადელინ რინი კლაინი** (ინგლ. Madelyn Renee Cline; დ. 21 დეკემბერი, 1997, სამხრეთ კაროლინა) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. ცნობილია სარა კამერონის როლით Netflix-ის თინეიჯერულ დრამაში „გარე ნაპირი“ და ვისკის როლით რაიან ჯონსონის ფილმში „მინის ხახვი: დანების ამოღება 2". 

## ადრეული ცხოვრება 
მადელინი დაიბადა 1997 წლის 21 დეკემბერს უძრავი ქონების აგენტის, პემის და ინჟინერის, მარკის ოჯახში. გაიზარდა სამხრეთ კაროლინაში, ჩარლსტონთან ახლოს. ცოტახნით ირიცხებოდა სანაპირო კაროლინას კოლეჯში, მაგრამ მიატოვა სწავლა და ლოს-ანჯელესში გადავიდა სამსახიობო კარიერის გასაგრძელებლად.
ბავშვობაში მონაწილეობა მიიღო Chuck E. Cheese-ის სატელევიზიო რეკლამაში.

## კარიერა 
კარიერა დაიწყო Millie Lewis Models & Talent სააგენტოში და 10 წლის ასაკში მონაწილეობა მიიღო AMTC-ის სამოდელო და ნიჭიერების კონკურსში. შემდგომში გამოჩნდა ჟურნალების, „Parent“ და „Parent & Child"-ის გარეკანებზე. მადელინმა რამდენიმე ზაფხული გაატარა ნიუ-იორკში, სადაც მუშაობდა სატელევიზიო და ბეჭდურ რეკლამებზე სხვადასხვა კომპანიებისთვის. მოგვიანებით მიიღო მცირე როლები, როგორებიცაა ქლოის როლი ფილმში „გამქრალი ბიჭი“ და ტაილერ უოტსის როლი ფილმში „დირექტორის მოადგილეები“. ასევე ჰქონდა მცირე განმეორებადი როლები სერიალებში „პირველშობილები“ და „უცნაური ამბები“.

2020 წელს მადელინმა დაიწყო სარა კამერონის როლის შესრულება Netflix-ის თინეიჯერულ სათავგადასავლო დრამაში „გარე ნაპირი“, რომელმაც დადებითი შეფასება მიიღო კრიტიკოსებისგან. შემდეგ მონაწილეობა მიიღო რაიან ჯონსონის ფილმში „მინის ხახვი: დანების ამოღება 2“.

როგორც მოდელი, მადელინი გამოჩნდა სარეკლამო კამპანიებში ბრენდებისთვის: American Girl, Toys "R" Us, American Eagle, Stella McCartney, Versace, ElleIndia და Cosmo. 2023 წელს გახდა Tommy Hilfiger-ის ამბასადორი.

## პირადი ცხოვრება 
2020 წლის ივლისში მადელინმა გამოაცხადა, რომ ურთიერთობა ჰქონდა „გარე ნაპირში“ თანამონაწილე მსახიობთან ჩეის სტოუკსთან. 2021 წლის ოქტომბერში წყვილმა გამოაცხადა, რომ ისინი დაშორდნენ.

მადელინმა განაცხადა, რომ მას ჰქონდა დაუზუსტებელი კვებითი აშლილობა და მოზარდობის პერიოდში პრობლემები ჰქონდა საკუთარი სხეულის იმიჯთან.

2023 წლის სექტემბერში დადასტურდა, რომ ის ურთიერთობაშია პიტ დეივიდსონთან.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Madelyn Cline — IMDb-ზე 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მოდელები
კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დარდისას გეტყვი

**დარდისას გეტყვი...** – მიხო მოსულიშვილის 2023 წლის მოთხრობების, მინიატურებისა და ესეების კრებული.

## შინაარსი
მიხო მოსულიშვილის წიგნი „დარდისას გეტყვი...“ (დავით აფციაურის დახატული გარეკანითა და თავად ავტორის მიერ შესრულებული თორმეტი ილუსტრაციით) სხვადასხვა სტილისა და თემატიკის შვიდ მოთხრობას, მინიატურების ექვს ციკლს და ორ ესეის აერთიანებს.
წიგნის სათაური „დარდისას გეტყვი...“ აღებულია გიორგი (იურა) ჯაფარიძის ამავე სახელწოდების ლექსიდან, რადგან ამ პროზაულ კრებულში წარმოდგენილი მოთხრობები და მინიატურები, რომელთა უმეტესობა პერიოდულ პრესაშიც იბეჭდებოდა და სხვადასხვა ლიტერატურული კონკურსებში იმარჯვებდა (მასწავლებელი.ჯის და ლილეს კონკურსები), სწორედ იმ განწყობების გამოთქმას ცდილობს პროზის ენაზე, რაც ამ ლექსშია...

### შვიდი მოთხრობა
* *ზეცას ვიყავ, ზეცა ვნახე...* 
* *ტურის ქორწილი, ანუ მზე პირს იბანს*
* *მდოგვის მარცვლისა და ანგელოზებისათვის* 
* *Le Détective paysan* 
* *სულის ცხენი*
* *სტუმრად დედასთან, ანუ ამბავი ფორეს საყვარელი იტალიური კარდალისა და ტერეზინასთვის ნაჩუქარი 
ნიშნობის ბეჭდისა*
* *ომის ფარდაგები* 

### მინიატურები
* *დარდისას გეტყვი*
* *გზისა და მოგზაურისა*
* *ფრანკფურტული ჩანაწერები* 
* *ნუ დავტბორავთ ჩვენს სულებს*
* *ერთი ციდა მოთხრობები* 
* *ვინც კინოს მასწავლიდა*

### ესეებიი
* *მიახლოება საკუთარ თავთან* 
* *ხედვის კუთხის შემობრუნება სპირალურად, სამას სამოცი გრადუსით*

## შეფასება 
ცნობილმა მწერალმა, პოეტმა და დრამატურგმა ნინო სადღობელაშვილმა ასე შეაფასა ეს წიგნი:

.

## რესურსები ინტერნეტში 
* დარდისას გეტყვი...
* დარდისას გეტყვი...]

## სქოლიო
კატეგორია:მიხო მოსულიშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:2023 წლის წიგნები
კატეგორია:ქართული მოთხრობები
სან-ვისენტე (ეკვადორი)

**სან-ვისენტე** — ქალაქი ეკვადორში, მანაბის პროვინციაში, სან-ვისენტეს კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ფართობია 3.45 კმ², ხოლო მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 10 404 ადამიანია. 

## სქოლიო
კატეგორია: ეკვადორის ქალაქები
კოისტლაუაკის რაიონი

**კოისტლაუაკის რაიონი** () ― რაიონი მისტეკის რეგიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში, მექსიკაში.

## მუნიციპალიტეტები
რაიონში შედის შემდეგი მუნიციპალიტეტები:
 
* კონსეპსიონ-ბუენავისტა
* სან-კრისტობალ-სუჩისტლაუაკა
* სან-ფრანსისკო-ტეოპანი
* სან-ხუან-ბაუტისტა-კოისტლაუაკა
* სან-მატეო-ტლაპილტეპეკი
* სან-მიგელ-ტეკისტეპეკი
* სან-მიგელ-ტულანსინგო
* სანტა-მაგდალენა-ხიკოტლანი
* სანტა-მარია-ნატივიტასი
* სანტიაგო-იუიტლან-პლუმასი
* სანტიაგო-ტეპეტლაპა
* ტეპელმემე-ვილია-დე-მორელოსი
* ტლაკოტეპეკ-პლუმასი

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის რაიონები
კატეგორია:მისტეკის რეგიონი
ტეპოსკოლულის რაიონი

**ტეპოსკოლულის რაიონი** () ― რაიონი მისტეკის რეგიონის ცენტრალურ ნაწილში, ოახაკის შტატში, მექსიკაში.

## მუნიციპალიტეტები
რაიონში შედის შემდეგი მუნიციპალიტეტები:
 
*ჩილაპა-დე-დიასი
*ლა-ტრინიდად-ვისტა-ერმოსა
*სან-ანდრეს-ლაგუნასი
*სან-ანტონინო-მონტე-ვერდე
*სან-ანტონიო-აკუტლა
*სან-ბარტოლო-სოიალტეპეკი
*სან-ხუან-ტეპოსკოლულა
*სან-პედრო-ნოპალა
*სან-პედრო-ტოპილტეპეკი
*სან-პედრო-ი-სან-პაბლო-ტეპოსკოლულა
*სან-პედრო-იუკუნამა
*სან-სებასტიან-ნიკანანდუტა
*სან-ვისენტე-ნუნიუ
*სანტა-მარია-ნდუაიაკო
*სანტიაგო-ნეხაპილია
*სანტიაგო-იოლომეკატლი
*სანტო-დომინგო-ტლატაიაპამი
*სანტო-დომინგო-ტონალტეპეკი
*ტამასულაპამ-დელ-პროგრესო
*ტეოტონგო
*ვილია-ტეხუპამ-დე-ლა-უნიონი

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის რაიონები
კატეგორია:მისტეკის რეგიონი
პაპალოაპანის რეგიონი

**პაპლოაპანის რეგიონი** () ― რეგიონი ოახაკის შტატის ჩრდილოეთ ნაწილში, მექსიკაში. მდებარეობს სიერა-მადრე-დე-ოახაკის მთისწინეთებისა და ვერაკრუსის შტატის სანაპირო ვაკის მიმდებარედ. მთავარი ქალაქია სან-ხუან-ბაუტისტა-ტუსტეპეკი, რომელიც სიდიდთ მეორე ქალაქია შტატის მასშტაბით.

## სქოლიო
კატეგორია:პაპალოაპანის რეგიონი
კატეგორია:ოახაკის რეგიონები
გვადალუპე-დე-რამირესი

**გვადალუპე-დე-რამირესი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სილაკაიოაპამის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 288 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.6%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 30.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 41.8 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1886 წლის 7 დეკემბერს შევიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ათასი ბორცვის თაფისუფალი რადიო და ტელევიზია

220პქ|მინი|მონოგრამა
**„ათასი ბორცვის თაფისუფალი რადიო და ტელევიზია“** (), შემოკლ. **„ათასი ბორცვის რადიო“** — რუანდული რადიოსადგური. მაუწყებლობდა 1993 წლის 8 ივლისიდან 1994 წლის 31 ივლისამდე. მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა 1994 წლის ივლისში რუანდის გენოციდის გამოწვევაში. მკვლევართა აზრით, რადიო ჟიუვენალ ჰაბიარიმანას და ჰუტუს რეჟიმის მნიშვნელოვანი იარაღი იყო.

სახელი მომდინარეობს რუანდის მეტსახელიდან — „ათასი ბორცვის მხარე“. მაუწყებლობის დაწყებისას დახმარება მიიღო მთავრობის მიერ კონტროლირებული „რადიო რუანდის“ მხრიდან, რომელმაც საკუთარი ტექნიკური აღჭურვილობა დაუთმო. ბევრი მსმენელის მქონე „ათასი ბორცვის რადიო“ გადასცემდა ზიზღის პროპაგანდას ტუტსი ხალხის წინააღმდეგ, რომელსაც ავიწროებდა გაბატონებული ჰუტუს ეთნიკური ჯგუფი; პროპაგანდა ასევე მიმართული იყო  ბელგიელებისა და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მისიის წინააღმდეგ. რუანდის მრავალი მოქალაქის აზრით, რადიომ გადამწყვეტი როლი შეასრულა ეთნიკური შუღლით გაჟღენთილი ატმოსფეროს შექმნაში, რასაც მოჰყვა ტუტსის ხალხის გენოციდი რუანდაში (ეს აზრი გაიზიარა გაეროს სამხედრო დანაშაულების ტრიბუნალმა). რადიოს თავისი უარყოფითი საქმიანობის გამო შეარქვეს „რადიოგენოციდი“, „სიკვდილი რადიოთი“, „გენოციდის საუნდტრეკი“.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუანდის გენოციდი
კატეგორია:რუანდის რადიოსადგურები
კატეგორია:პროპაგანდა
ვარხუნო

**ვარხუნო**, ისტორიული *ვარხუნა* — ყოფილი სოფელი, ამჟამად დასახლება ქალაქ თეთრიწყაროს ფარგლებში (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი). მდებარეობს თეთრიწყაროს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ბედენის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1200 მ-ზე.
## ისტორია 
ვარხუნა იხსენიება XVI-XVIII საუკუნეების დოკუმენტებში, „ახალი ქართლის ცხოვრების“ მესამე ტექსტში, ვახუშტი ბატონიშვილის ნაშრომში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ და  იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“. სხვადასხვა საბუთში მოხსენიებულია ასევე ვარხოვნას, ვარხონას, ვერხუნას, ვერხუნალას დასახელებით. ვარხუნას შემოგარენშია ასევე ისტორიული სოფელი ეცო, რომელიც ვახუშტის მიერ შედგენილ რუკაზე მდ. ჭივჭავის შუაწელზეა დატანილი. ეცო უნდა იყოს ერთ-ერთი იმ ორი ნასოფლარიდან, რომელიც ვარხუნას დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს. 

ეცო-ვარხუნას მიდამოებზე უძველესი დროიდან გადიოდა ქვემო ქართლის თრიალეთ-ჯავახეთთან დამაკავშირებელი ერთ-ერთი გზა, რომელიც მდ. ჭივჭავის ხეობას მიუყვებოდა. 1583 წელს ქართლის მეფე სიმონ I-მა ვარხუნა არეშიშვილების საგვარეულოს უბოძა, 1633 წელს როსტომ მეფემ არეშიშვილები ბარათაშვილებს უყმო, შემდგომში აქ საკუთრებას ფლობდნენ ყორღანაშვილები და გერმანოზიშვილები. გამუდმებული თავდასხმების გამო XVIII საუკუნის II ნახევრიდან ვარხუნო და მისი შემოგარენი მოსახლეობამ დატოვა. XIX საუკუნის 30-იანი წლებიდან აქ ოსმალეთიდან ლტოლვილი სომხები დასახლდნენ. საბჭოთა პერიოდში ვარხუნო იყო სოფელი თეთრიწყაროს საქალაქო საბჭოს დაქვემდებარებაში, ფუნქციონირებდა მეხორცეობა-მერძევეობის საბჭოთა მეურნეობა. ამჟამად ვარხუნო ქალაქ თეთრიწყაროს ერთ-ერთი დასახლებაა.
## არქეოლოგია 
1948 წელს ქვემო ქართლის ისტორიულ-არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღ. ნ. ბერძენიშვილი) შეისწავლა სოფ. ვარხუნოს შემოგარენი, 1949 წელს კი სოფლის შუაგულში გათხარა ე. წ. ნაცარგორა. გამოვლინდა ბათქაშისა და კერამიკის ფრაგმენტები, პატარა ქვევრი, კოჭობი და თიხის ბატის ქანდაკება. მასალა თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულის ბოლო ხანებითა და ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისით. 

1985 წელს არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის მარაბდა-ახალქალაქის ექსპედიციამ (ხელმძღ. ზ. შატბერაშვილი) ვარხუნოს სამხრეთით, 0,5 კმ-ის დაშორებით გამოიკვლია გორასამარხი, რომელიც გაძარცვული აღმოჩნდა. ადამიანის ძვლები არ დადასტურდა. ინვენტარიდან შემორჩენილი იყო გვიანბრინჯაოს ხანის კერამიკის ფრაგმენტები და ბრინჯაოს კაუჭი. იმავე ექსპედიციამ 1986-1988 წლებში ვარხუნოს დასავლეთით, 1 კმ-ის დაშორებით, ადგილ „ეცოზე“, გათხარა ელინისტური ხანის სამაროვანი, სადაც აღმოჩნდა 120 სამარხი ადამიანის ძვლებითა და ინვენტარით. 

სამაროვნის დასავლეთითა და ჩრდილო-დასავლეთით, 0,5 კმ-ში შუა საუკუნეების ორი ნასოფლარია. ერთ-ერთის ცენტრში არის თლილი ქვით ნაგები XI-XII საუკუნეების დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები. „ნაცარგორაზე“ დგას მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია, რომელიც არაერთგზისაა გადაკეთებული.

## ლიტერატურა
* ციციშვილი ირაკლი, მატერიალური კულტურის ძეგლები ქვემო ქართლის ისტორიულ-არქეოლოგიური მასალების მიხედვით, «ძეგლის მეგობარი», 1979, №50. — გვ. 11-17.
* შატბერაშვილი ვახტანგ, ეცოს სამაროვანი (ქრ. წ. IV-I საუკუნეები), თბ., 2020.

კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
სილაკაიოაპამი

**სილაკაიოაპამი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სილაკაიოაპამის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 710 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.5%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 431.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 15.5 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ნოჩისტლანის რაიონი

**ნოჩისტლანის რაიონი** () ― რაიონი მისტეკის რეგიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში, მექსიკაში. მთავარი ქალაქია ასუნსიონ-ნოჩისტლანი.

## მუნიციპალიტეტები
რაიონში შედის შემდეგი მუნიციპალიტეტები:
 
*ასუნსიონ-ნოჩისტლანი
*მაგდალენა-ხალტეპეკი
*მაგდალენა-საუატლანი
*სან-ანდრეს-ნუსინიო
*სან-ანდრეს-სინასტლა
*სან-ფრანსისკო-ჩინდუა
*სან-ფრანსისკო-ხალტეპეტონგო
*სან-ფრანსისკო-ნუსანიო
*სან-ხუან-დიუსი
*სან-ხუან-საიულტეპეკი
*სან-ხუან-ტამასოლა
*სან-ხუან-იუკუიტა
*სან-მატეო-ეტლატონგო
*სან-მატეო-სინდიუი
*სან-მიგელ-ჩიკაუა
*სან-მიგელ-უაუტლა
*სან-მიგელ-პიედრასი
*სან-მიგელ-ტეკომატლანი
*სან-პედრო-კოსკალტეპეკ-კანტაროსი
*სან-პედრო-ტეოსაკოალკო
*სან-პედრო-ტიდაა
*სანტა-ინეს-დე-სარაგოსა
*სანტა-მარია-აპასკო
*სანტა-მარია-ჩაჩოაპამი
*სანტიაგო-აპოალა
*სანტიაგო-უაუკლილია
*სანტიაგო-ტილანტონგო
*სანტიაგო-ტილიო
*სანტო-დომინგო-ნუსაა
*სანტო-დომინგო-იანუიტლანი
*მაგდალენა-იოდოკონო-დე-პორფირიო-დიასი
*იუტანდუჩი-დე-გერერო

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის რაიონები
კატეგორია:მისტეკის რეგიონი
ფრესნილიო-დე-ტრუხანო

**ფრესნილიო-დე-ტრუხანო** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის უახუაპანის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 077 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 61.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 17.6 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1937 წლის 16 ოქტომბერს შევიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ტლასიაკოს რაიონი

**ტლასიაკოს რაიონი** () ― რაიონი მისტეკის რეგიონის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში, მექსიკაში. რაიონის მთავარი ქალაქია ეროიკა-სიუდად-დე-ტლასიაკო.

## მუნიციპალიტეტები
რაიონში შედის შემდეგი მუნიციპალიტეტები:
 
*ჩალკატონგო-დე-იდალგო
*მაგდალენა-პენიასკო
*სან-აგუსტინ-ტლაკოტეპეკი
*სან-ანტონიო-სინიკაუა
*სან-ბარტოლომე-იუკუანიე
*სან-კრისტობალ-ამოლტეპეკი
*სან-ესტებან-ატატლაუაკა
*სან-ხუან-აჩიუტლა
*სან-ხუან-ნიუმი
*სან-ხუან-ტეიტა
*სან-მარტინ-უამელულპამი
*სან-მარტინ-იტუნიოსო
*სან-მატეო-პენიასკო
*სან-მიგელ-აჩიუტლა
*სან-მიგელ-ელ-გრანდე
*სან-პაბლო-ტიხალტეპეკი
*სან-პედრო-მარტირ-იუკუსაკო
*სან-პედრო-მოლინოსი
*სანტა-კატარინა-ტაიატა
*სანტა-კატარინა-ტიკუა
*სანტა-კატარინა-იოსონოტუ
*სანტა-კრუს-ნუნდაკო
*სანტა-კრუს-ტაკაუა
*სანტა-კრუს-ტაიატა
*სანტა-მარია-დელ-როსარიო
*სანტა-მარია-ტატალტეპეკი
*სანტა-მარია-იოლოტეპეკი
*სანტა-მარია-იოსოიუა
*სანტა-მარია-იუკუიტი
*სანტიაგო-ნუნდიჩე
*სანტიაგო-ნუიოო
*სანტიაგო-იოსონდუა
*სანტო-დომინგო-ისკატლანი
*სანტო-ტომას-ოკოტეპეკი
*ტლასიაკო

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის რაიონები
კატეგორია:მისტეკის რეგიონი
კლასიკური რეალიზმი (საერთაშორისო ურთიერთობები)

**კლასიკური რეალიზმი** — რეალიზმის სკოლის თეორია საერთაშორისო ურთიერთობებში. რეალიზმი ქადაგებს შემდეგს: სახელმწიფოები საერთაშორისო ურთიერთობების სისტემის მთავარი აქტორები არიან, არ არსებობს არცერთი სახელმწიფოზე მაღლა მდგომი საერთაშორისო აქტორი, სახელმწიფოები მოქმედებენ საკუთარი ინტერესით და მათ ძალაუფლება თვითგადარჩენისთვის სურთ. კლასიკური რეალიზმი განსხვავდება რეალიზმის სხვა ფორმებისგან იმით რომ იგი განსაკუთრებულ აქცენტს აკეთებს ადამიანის ბუნებასა და საშინაო პოლიტიკაზე, როგორც სახელმწიფოს ქცევისა და სახელმწიფოთაშორისი კონფლიქტის მიზეზების ახსნის ძირითად ფაქტორზე. 

## სქოლიო
კატეგორია:პოლიტიკური რეალიზმი
ანდალუზიტი

**ანდალუზიტი**  — განცალკევებული ტეტრაედის შემცველი სილიკატური მინერალი (ორთოსილიკატი). ქიმიური შედგენილობა Al2SiO5, ხშირად Fe, Mn და Mg მინარევებით. ასეთივე შედგენილობისაა სილიმანიტი და დისტენი. კრისტალდება რომბულ სინგონიაში, კრისტალები მოგრძო პრიზმული ფორმისაა. ტკეჩადობა მესამე გვარის პრიზმის გასწვრივ — კარგადაა გამოხატული. ვარდისფერია ან ნაცრისფერი, იისფერი, წითელი, ყვითელი და მწვანე. ელვარება მინისებრი აქვს. სიმაგრე მინერური სკალით — 6.5-7.5. სიმკვრივე — 3100-3200 კგ/მ³. ცეცხლგამძლეა, მჟავა არ მოქმედებს. ანდალუზიტი ტიპობრივი მეტამორფოგენული მინერალია. გვხვდება ალუმინით მდიდარ კონტაქტურ-მეტამორფულ ქანებში, კრისტალურ ფიქლებში, მეორეულ კვარციტებში. იყენებენ ცეცხლგამძლე მასალის მისაღებად. გამჭვირვალე ანდალუზიტს ხმარობენ სანახელავო ქვად. საქართველოში გვხვდება რაჭაში, სვანეთსა და აფხაზეთში, ძირულისა და ლოქის მასივებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სილიკატური მინერალები
კატეგორია:ალუმინის მინერალები
ანალციმი

**ანალციმი**  — სილიკატური მინერალი. ქიმიური შედგენლობა NaAlSi2O6*H2O, ხშირად შეიცავს Ca-ის მინარევს. კარკასული სტრუქტურის წყლიანი ალუმინსილიკატია. აქვს თავისებური, ხვრელებიანი კრისტალური მესერი, ამიტომ ანალციმი ბუნებრივი მოლეკულური საცერია. ანალციმი კრისტალდება კუბურ სინგონიაში. უფეროა ან თეთრი, ზოგჯერ მომწვანო, მოწითალო ან მონაცრისფრო ელფერით. ელვარება მინისებრი აქვს, სიმაგრე მინერალური სკალით 5-5.5. სიმკვრივე — 2200-2300 კგ/მ³. წარმოიქმნება როგორც მაღალ (525°C-მდე), ისე დაბალ ტემპერატურებზე, უმთავრესად ტუტე ქანებზე ჰიდროთერმული ხსნარების მოქმედებით ნეფელინის, ლეი-ციტის, ზოგჯერ პლაგიოკლაზის ხარჯზე. ზოგჯერ ბაზალტებში, როგორც პირველადი მინერალი, იშვიათად — დანალექ ქანებშიც. იყენებენ ტექნიკაში. ქუთაისის მიდამოების ბათურ ნალექებში არის ანალციმის საბადო, რომელიც პირველად გ. ძოწენიძემ აღწერა. 

## იხილეთ აგრეთვე
*ცეოლითები

## ლიტერატურა
კატეგორია:სილიკატური მინერალები
კატეგორია:ალუმინის მინერალები
კატეგორია:ნატრიუმის მინერალები
ეძანის ნამოსახლარი

**ეძანის ნამოსახლარი**, *ბარმაქსიზის ნამოსახლარი* — განვითარებული მეზოლითის ხანის ნამოსახლარი (სადგომ-სახელოსნო), ქალაქ წალკის ჩრდილოეთ ნაწილში (ისტორიული ეძანი, ყოფილი ბარმაქსიზი), მდ. ქციის (ხრამის) მარცხენა ნაპირზე. წარმოადგენს ეხს, რომელიც ხეობის ფუძიდან 20-25 მეტრის სიმაღლეზეა, ხოლო ზღვის დონიდან 1600 მ-ის სიმაღლეზე მდებარეობს.

გათხარეს 1936 წელს (ბ. კუფტინი) და 1963–1964 წლებში (მ. გაბუნია). აღმოჩნდა ობსიდიანის მრავალფეროვანი საწარმოო იარაღი. ჭარბობს გეომეტრიული მიკროლითები, არის აგრეთვე ისრისპირისებრი იარაღი, კარგად დამუშავებული მრავალი ჩასართი, მიკროლითური მრგვალი საფხეკები და სხვ. აღმოჩენილი მასალა ეძანის მოსახლეობის მძლავრ კულტურულ განვითარებაზე მიუთითებს. ირმის, ჯეირანის, კანჯარის, გარეული ძროხის, ღორისა და ცხენის ძვლების აღმოჩენა მოწმობს, რომ მეზოლითის ეპოქაში სამხრეთ-აღმოსავლეთ საქართველოში სტეპური და ნახევრად სტეპური ლანდშაფტი ჭარბობდა. ამასვე ადასტურებს მტვრიანისა და სპორების ანალიზის შედეგები.
## ლიტერატურა
* გაბუნია მ., პალეოლითური ნაშთები ეძანის გამოქვაბულიდან, «მაცნე», 1964, №5. — გვ. 154-164.
* საქართველოს არქეოლგია, ქვის ხანა, ტომი 1, თბ., 1991. — გვ. 211-213.

* Куфтин Б. А., Археологические раскопки в Триалети, т. 1, Тб., 1941.

კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბარნაბ ეძგვერაძე

**ბარნაბ სიმონის ძე ეძგვერაძე** (დ. 8 მარტი, 1884, სოფ. გუბი, ახლანდ. ხონის მუნიციპალიტეტი, — გ. აპრილი, 1966) — ქართველი ბოლშევიკი რევოლუციონერი, საბჭოთა პარტიული მუშაკი.

1902 წელს თბილისში ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში, მონაწილეობდა მუშათა გაფიცვებში. 1903 წლიდან რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა (ბოლშევიკების) პარტიის წევრი. იყო გლეხთა სოციალ-დემოკრატიული წრეების ჩამოყალიბების ერთ-ერთი ორგანიზატორი. ორჯერ იყო დაპატიმრებული. 1908 წელს მშობლიურ სოფელ გუბში გახსნა სასადილო, რომელსაც ბოლშევიკები კონსპირაციისთვის იყენებდნენ. 1918-1920 წლებში მონაწილეობდა ბრძოლაში დამოუკიდებელი საქართველოს მთავრობის წინააღმდეგ, რისთვისაც ორჯერ დააპატიმრეს. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის (1921) შემდეგ იყო ჯერ გუბის, შემდეგ სვირის რევკომის თავმჯდომარე. 1922 წლიდან ასრულებდა სხვადასხვა სამეურნეო სამუშაოს. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით (1956).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:ქართველი ბოლშევიკები
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
მედეა ეძგვერაძე

**მედეა დომენტის ასული ეძგვერაძე** (დ. 21 თებერვალი, 1935, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი.

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1959). მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „საქქალაქმშენსახპროექტში“ (1959-1963), ტიპობრივი და ექსპერიმენტული დაპროექტების თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში (პროექტის მთავარი არქიტექტორი, 1964-1992). მის მიერ შემუშავებული ტიპური პროექტით 1960-იან წლებში აიგო რამდენიმე სკოლა და საავადმყოფო (ცხინვალი, რუსთავი, გარდაბანი, ზესტაფონი და სხვ.). ქობულეთში სასტუმრო „კოლხეთის“ (1983) არქიტექტურისათვის მიენიჭა საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს პრემია „ხუთწლედის მატიანე“ (1985, ავტორთა ჯგუფთან ერთად).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
ნატალია ეძგვერაძე

**ნატალია ეძგვერაძე** (დ. 23 ივლისი, 1975) — ქართველი მოჭადრაკე, საერთაშორისო დიდოსტატი ქალთა შორის (1999). 

## რესურსები ინტერნეტში
* ნატალია ეძგვერაძე — ჭადრაკის საერთაშორისო ფედერაცია (FIDE)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გია ეძგვერაძე

**გიორგი (გია) ვახტანგის ძე ეძგვერაძე** (დ. 10 ივნისი, 1953, თბილისი) — ქართველი ფერმწერი, გრაფიკოსი, ვიზუალური არტისტი.

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1980). ამავე წლიდან მონაწილეობს სამხატვრო გამოფენებში. ეძგვერაძის მხატვრობა პოსტმოდერნისტული ფერწერის პრობლემატიკის გაღრმავების ნიშნით გამოირჩევა. მუშაობდა ესპანეთსა და საფრანგეთში, 1986 წლიდან ცხოვრობს და მუშაობს გერმანიაში. 1995 წლიდან დიუსელდორფის სამხატვრო აკადემიის პროფესორია. 1987 წლიდან მოეწყო მისი პერსონალური გამოფენები თბილისში, დიუსელფორფსა და გერმანიის სხვა ქალაქებში, ნიუ-იორკში და სხვ. აქტიურად მონაწილეობს ჯგუფურ გამოფენებშიც. ეძგვერაძის სამუშაო მედიუმი მრავალფეროვანია — ფერწერა, სკულპტურა, პერფორმანსი, ვიდეო, ფოტოგრაფია, ტექსტი. მისი ნამუშევრები დაცულია საქართველოსა და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის მუზეუმებში, გალერეებსა და კერძო კოლექციებში. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997). 

## ლიტერატურა
* ხელოვნების მუზეუმის ახალი კოლექცია, 2021-2022 (რედაქტორ-შემდგენელი ალექსანდრა გაბუნია), თბ., 2022. — გვ. 50-51.
## რესურსები ინტერნეტში
* გია ეძგვერაძე — ახალი და უახლესი ქართული ვიზუალური ხელოვნების პორტალი.

კატეგორია:დაბადებული 10 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
სანტო-დომინგო-ტონალა

**სანტო-დომინგო-ტონალა** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის უახუაპანის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 393 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 165.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 44.6 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
სან-კრისტობალ-სუჩისტლაუაკა

**სან-კრისტობალ-სუჩისტლაუაკა** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის კოისტლაუაკის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 356 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 53.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 6.7 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ამფიბოლები

**ამფიბოლები** ( — მინერალთა ჯგუფი, რიც წარმოდგენილია მაგნიუმის, რკინის, კალციუმის და შედარებით იშვიათად, ალუმინისა და ტუტეების შემცველი ბაფთისებრი აგებულების სილიკატებით; მდიდარია აქროლადი ნივთიერებით F, იშვიათად — Cl. 

ამფიბოლების ზოგადი ქიმიური ფორმულაა  —  AB2C5T8O22W2, სადაც

ამფიბოლების კრისტალურ-ქიმიური სტრუქტურის საფუძველს ქმნის კომპლექსური ანიონი [Si4O11]^{6-} და [OH]^{1-} ზოგჯერ F^{1-}, Cl^{1-} და დამატებითი O^{2-}. ბაფთისებრი სტრუქტურის გამო, კრისტალებს პრიზმული იერი და პრიზმის გასწვრივ სრული ტკეჩვადობა აქვს. კრისტალებში განარჩევენ რომბული და მონოკლინური სინგონიის ამფიბოლებს. მთავარი ამფიბოლებია: რომბული–ანთოფილიტი, მონოკლინური–ტრემოლიტი, აქტინოლითი, რქატყუარა, არფვედსონიტი, გლაუკოფანი და სხვა. რკინის შემცველობის მიხედვით ამფიბოლები სხვადასხვა ფერისაა: უფერო, მწვანე, უმეტესად შავი. სიმაგრე მინერ. სკალის მიხედვით 5-6, სიმკვრივე – 2800-3460 კგ/მ³. 

ამფიბოლები დედამიწის ქერქის 2-3%-ს შეადგენენ, შედიან მრავალი მაგმური და მეტამორფული ქანის შემადგენლობაში (რქატყუარიანი გაბრო, დიორიტი, სიენიტი და სხვა). ზოგჯერ ქანი ერთადერთი მინერალით — ამფიბოლითაა აგებული (ჰორნბლენდიტი, ამფიბოლიტი, ამფიბოლიანი ფიქლები). ამფიბოლების დაშლითა და გამოფიტვის შედეგად ჩნდება ქლორიტი, ეპიდოტი, კარბონატები, რკინის ჰიდროჟანგები, ოპალი, ქალცედონი, კვარცი და სხვა. ამფიბოლების სელისებრ-ბოჭკოვან სახესხვაობას — ამფიბოლ-აზბესტს იყენებენ ტექნიკაში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სილიკატური მინერალები
სან-ხუან-სიენეგილია

**სან-ხუან-სიენეგილია** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სილაკაიოაპამის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 524 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 90 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 5.8 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1858 წლის 18 სექტემბერს შევიდა. სან-ხუან-სიენეგილია თავდაპირველად ასევადოდ იწოდებოდა და სახელი 1891 წლის 23 ოქტომბერს შეეცვალა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
სან-პედრო-ი-სან-პაბლო-ტეპოსკოლულა

**სან-პედრო-ი-სან-პაბლო-ტეპოსკოლულა** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტეპოსკოლულის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 353 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 178.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 24.3 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1823 წლის 28 ივლისს შევიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
მადისონ ბეილი

**მადისონ ბეილი** (ინგლ. Madison Bailey; დ. 29 იანვარი, 1999, კერნერსვილი, ჩრდილოეთ კაროლინა, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. ცნობილია კიარა "კი" კარერას როლის შესრულებისთვის Netflix-ის თინეიჯერულ დრამაში „გარე ნაპირი“.

## კარიერა 
მადისონს თავიდან სურდა, რომ მომღერალი გამხდარიყო, მაგრამ 15 წლის ასაკში მსახიობობასა და მოდელობაზე გადავიდა, რადგან სცენაზე ხალხის წინაშე გამოსვლის შიში ჰქონდა. პროფესიონალური სამსახიობო კარიერა 2015-ში დაიწყო, როდესაც გამოჩნდა ტელესერიალებში „მისტერ მერსედესი“ და „კონსტანტინი“. 2018-ში გადაეცა ვენდი ჰერანდესის როლი, სამეცნიერო ფანტასტიკაში „შავი ელვა“, რომელსაც ასრულებდა 2 სეზონის განმავლობაში. 

2020 წლიდან ის განასახიერებს კიარა "კი" კარერას Netflix-ის თინეიჯერულ დრამაში „გარე ნაპირი“.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Madison Bailey

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ამფიპროსტილი

[thumb|[ნიკე აპტეროსის ტაძარი ათენის აკროპოლისზე. დაახ. ძვ. წ. 420 წელი]]
**ამფიპროსტილი** ( < ,  და ) — ტაძრის ტიპი ძველ საბერძნეთში; გეგმით სწორკუთხოვანი შენობა, რომლის ვიწრო ფასადებს სვეტებიანი პორტიკები ამშვენებს. ცნობილია ხუროთმოძღვარ კალიკრატეს პროექტით აგებული ამფიპროსტილი — ნიკე აპტეროსის („უფრთო ნიკეს“) ტაძარი ათენის აკროპოლისზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძნული არქიტექტურა
მაიკლი (კენტის პრინცი)

მისი სამეფო უმაღლესობა კენტის გრაფი, **პრინცი მაიკლი** (მაიკლ ჯორჯ ჩარლზ ფრანკლინი; დაბ. 4 ივლისი,1942) — ბრიტანეთის სამეფო ოჯახის წევრი, რომელიც 2024 წლის ივნისისთვის ბრიტანულის ტახტის რიგით 52-ე მემკვიდრეა. პრინცი მაიკლი კენტის ჰერცოგის პრინცი ჯორჯისა და საბერძნეთისა და დანიის პრინცესა მარინას უმცროსი ვაჟია. იგი ასევე ჯორჯ V- ის შვილიშვილი, ედუარდ VIII-ისა და ჯორჯ VI- ის ძმისშვილი და ელიზაბედ II- ის ბიძაშვილი. მაიკლის დედა ასევე იყო ედინბურგის ჰერცოგის პრინცი ფილიპის ბიძაშვილი, რაც მას ჩარლზ III-ის ორმხრივ ბიძად აქცევს.

პრინცი მაიკლი ზოგჯერ წარმოადგენდა ელიზაბედ II-ს გაერთიანებული სამეფოს ფარგლებს გარეთ თანამეგობრობის ქვეყნებში მისი მეფობის დროს. მას აქვს საკუთარი ბიზნესი და ახორციელებს სხვადასხვა კომერციულ სამუშაოებს მთელს მსოფლიოში. მან ასევე წარადგინა რამდენიმე სატელევიზიო დოკუმენტური ფილმი ევროპის სამეფო ოჯახებზე.

## ადრეული ბიოგრაფია 
პრინცი მაიკლი დაიბადა 1942 წლის 4 ივლისს კოპინსში, აივერში, ბუკინგემშირში. ის იყო კენტის ჰერცოგის პრინცი ჯორჯის მესამე შვილი. დაბადებისას მაიკლი მეშვიდე იყო ბრიტანეთის ტახტის რიგში. დედამისი იყო პრინცესა მარინა, საბერძნეთისა და დანიის პრინცი ნიკოლოზისა და რუსეთის დიდი ჰერცოგინია ელენა ვლადიმეროვნას ქალიშვილი.

## განათლება და სამხედრო სამსახური 
მარჯვნივ|მინი| ეტონის კოლეჯი
მაიკლმა განათლება მიიღო სანინგდეილის სკოლაში და ეტონის კოლეჯში.. ვინაიდან ის სამეფო ოჯახის პირველი წევრია რომელმაც რუსული ენა შეისწავლა ის ითავსებს კვალიფიციური თარჯიმანის როლს.

1994 წელს მაიკლს მიენიჭა სამეფო საზღვაო რეზერვის საპატიო კომონდორის (მოგვიანებით საპატიო კონტრადმირალი, შემდეგ ვიცე-ადმირალის) სტატუსი. 2009 წლიდან 2012 წლამდე იყო საპატიო საარტილერიო ასეულის პოლკის პოლკოვნიკი და 2012 წლის 31 იანვარს გახდა საპატიო პოლკოვნიკი. ის ასევე არის კანადის ესექსის, და კენტის შოტლანდიური პოლკის მეთაური .

## ქორწინება და პირადი ცხოვრება 
მინი| პრინცი მაიკლი, გადაღებული ალან უორენის მიერ
1978 წლის 30 ივნისს მაიკლი სამოქალაქო ცერემონიაზე, ვენაში, ავსტრიაში, დაქორწინდა გერმანელ დიდგვაროვან ბარონესაზე მარი-კრისტინე ფონ რეიბნიცზე . რომის პაპ იოანე პავლე II- ის ნებართვის მიღების შემდეგ (წინა პონტიფიკოსმა, პაპმა პავლე VI-მ მათ აუკრძალა კათოლიკური ქორწილის გამართვა). მოგვიანებით წყვილმა მიიღო კურთხევა მათი ქორწინების შესახებ კათოლიკურ ცერემონიალზე 1983 წლის 29 ივნისს ლონდონის არქიეპისკოპოსის სახლში.

მაიკლს და მარი-კრისტინს ორი შვილი ჰყავთ, ორივე აღიზარდა ინგლისის ეკლესიის მრევლად და შესაბამისად, ტახტის მემკვიდრეებად.
[მარჯვნივ|მინი| კენტის პრინცი მაიკლი 2009 წელს [მოსკოვის კრემლი|კრემლში. დაჯილდოვდა მეგობრობის ორდენით პრეზიდენტ დიმიტრი მედვედევის მიერ.]]

## სქოლიო 
კატეგორია:უინძორები
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:Pages with unreviewed translations
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფრანცისკო ლაჩოვსკი

**ფრანცისკო "ჩიკო" ლაჩოვსკი** (დ. 13 მაისი, 1991) — ბრაზილიელი მოდელი. წარდგენილია რამდენიმე ცნობილი ბრენდის რეკლამაში, როგორიცაა *Dior Homme*, *Balmain*, *Hugo Boss*, *Etro*, ''L'Oréal*, *Armani Exchange*, *H&M* და *Tommy Hilfiger.
*

## ადრეული წლები
დაიბადა 13 მაისს, 1991 წელს, კურიტიბაში, ბრაზილია, რობერტო ლაჩოვსკის ოჯახში, რომელიც წარმოშობით პოლონელია, ხოლო მისი დედა მარია ლაჩოვსკი, წარმოშობით პორტუგალიელი და გერმანელია. ფრანცისკოს ასევე ჰყავს ორი და.

## კარიერა
ლაჩოვსკი პირველად 19 წლის ასაკში აღმოაჩინეს, როდესაც მისმა ბიძაშვილმა ნატალიამ მიიწვია მისი სკოლის მიერ გამართულ პატარა მოდის ჩვენებაში, სადაც მას დაუკავშირდა მოდის სააგენტო, რომელიც დაესწრო *Ford Men's Supermodel of World*-ს 2008 წელს. 2009 წელს ჩიკომ დაიწყო მონაწილეობის მიღება მოლანის და პარიზის მოდის კვირეულში, დიზაინერებისთვის როგორიცაა *Gucci* და *Dior''. ლაჩოვსკის მოდელობა მას შემდეგ დაიწყო, რაც 2008 წელს სან პაულოში გაიმარჯვა Ford Men's Supermodel of the World კონკურსში, რისთვისაც მას კონტრაკტი გაუფორმეს Ford Models-თან. იგი რამდენიმე ჟურნალის გარეკანზეც გამოჩნდა, მათ შორის *Vanity Teen*, *Homme Essential*, *Carbon Copy*, *Made in Brazil*, *Chaos* და ''L'Officiel Hommes''. ლაჩოვსკის 2016 წელს models.com-მა მიანიჭა წლის მამაკაცი მოდელის ტიტული. 

## პირადი ცხოვრება
2010 წელს ლაჩოვსკი შეხვდა მოდელ ჯესიან გრეველ ბელანდს და ისინი 2013 წელს დაქორწინდნენ. მათ ყავთ 2 ბიჭი. 2019 წელს, ფრანცისკომ და მისმა ოჯახმა გამოუშვა პორტრეტის წიგნი, ფოტოგრაფ რიკარდო გომესთან თანამშრომლობით. 

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:ბრაზილიელი მოდელები
კატეგორია:ბრაზილიელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლუის კეროლი

**ლუის კეროლი** (, ნამდვილი სახელი — **ჩარლზ ლატუიჯ დოდსონი**; დ. 27 იანვარი, 1832, დერზბერი, ჩეშირი — გ. 14 იანვარი, 1898, გილდფორდი, სარი) — ინგლისელი მწერალი, მათემატიკოსი. დაიბადა მღვდლის ოჯახში. დაამთავრა ოქსფორდის კრაისტ-ჩერჩის კოლეჯი (1854), სადაც 1855–1881 წლებში ასწავლიდა მათემატიკას. ფსევდონიმ ლუის კეროლით ნაწარმოები პირველად გამოაქვეყნა 1856 წელს (ლექსი „მარტოობა“). მსოფლიო ცნობადობა მოუტანა ზღაპრულმა მოთხრობამ „ელისის თავგადასავლები საოცრებათა ქვეყანაში“ (1856) და მისმა გაგრძელებამ „სარკისმიღმეთი და რა იხილა იქ ელისმა“ (1871). ამ ნაწარმოებებში შერწყმულია ფოლკლორული და ლიტერატურული ზღაპრის ნიშნები. ისინი, ედუარდ ლირის ნაწარმოებებთან ერთად, ითვლება ე.წ. ლიტერატურული აბსურდის (უაზრობის) ნათელ ნიმუშებად.

ლუის კეროლის ექსცენტრული და ირონიული მოთხრობები უკუღმა ატრიალებს თავდაჭერილ და მოზომილ ვიქტორიანულ სინამდვილეს და მის ადგილას ქმნის ალოგიკურ და აბსურდულ სამყაროს, სადაც ცხადი და სიზმარი, რეალობა და მისი ანარეკლი განურჩეველია. ზღაპრები გამსჭვალულია ცნობილი ლიტერატურული ტექსტების პაროდიული ალუზიებით, ნეოლოგიზმებითა და კალამბურებით (მრავალი ნეოლოგიზმი დამკვიდრდა ინგლისურ ენაში, ზოგიერთი ფრაზა კი ფრთიანი გამონათქვამი გახდა); ამასთან, სიტყვებით თამაში ხშირად სიუჟეტის განვითარებას ემსახურება. ბავშვებისთვის ჩაფიქრებული ნაწარმოებები ძალიან სწრაფად გადავიდა „ზრდასრულთა“ ლიტერატურის თანრიგში და შვა მრავალი ინტერპრეტაცია.

ლუის კეროლის სხვა ნაწარმოებებს შორისაა: პოემა-ნონსენსი „სნარკზე ნადირობა“ (1876), რომანი „სილვი და ბრუნო“ (ტ. 1–2, 1889–1893), ლექსები, პამფლეტები, ესეები, გამოცანები, თავსატეხები და სხვ.; ნამუშევრები მათემატიკაში: „ევკლიდე და მისი თანამედროვე მეტოქეები“ (1879), „სიმბოლური ლოგიკა“ (ნაწ. 1, 1896; ნაწ. 2, 1977, გამოქვეყნდა სიკვდილის შემდეგ) დ სხვ. გატაცებული იყო ფოტოგრაფიით, ცნობილია მისი ფოტოპორტრეტები (ძირითადად ბავშვების). 1969 წელს შეიქმნა ლუის კეროლის ბრიტანული საზოგადოება (ფილიალები აშშ-სა და კანადაში).

## სქოლიო 
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი პოეტები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფსევდონიმიანი მწერლები
კატეგორია:ბრიტანელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:ინგლისელი ანგლიკანები
კატეგორია:ინგლისელი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი ფენტეზი მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ინგლისელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ინგლისელი მათემატიკოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სან-ანტონიო-სინიკაუა

**სან-ანტონიო-სინიკაუა** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლასიაკოს რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 668 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 29.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 57.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ვასილ მურჯიკნელი

**ვასილ მურჯიკნელი** (დ.27 თებერვალი, 1931, უდე, საქართველო) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ უდეში. დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი ხიდებისა და გვირაბების მშენებლობის სპეციალობით 1955 წელს. 1955-1960 წლებში მუშაობდა საკავშირო სატრანსპორტო მშენებლობის სამინისტროს N448 ხიდმშენი მატარებლის მშენებელ ოსტატად, სამუშაოთა მწარმოებლად კურსკში. 1960-1962 წლებში მუშაობდა N434 ხიდმშენი მატარებლის მთავარ ინჟინრად ელეცში. რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიაზე მუშაობის დროს აშენებული აქვს, ქალაქებში: ორიოლში, იაგოდინში, კურსკში, ელეცში, ტამბოვში, კოველში ხიდები, მდინარეებზე - ზაპადნი ბუგი, ოკა, დონი. ააშენა გზაგამტარები ლვოვსა და ორიოლში. 1962 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ტერიტორიაზე N454 ხიდმშენი მატარებლის უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად. N39 ხიდმშენი რაზმის უფროსის მოადგილედ. 1986 წლიდან N108 ხიდმშენი რაზმის უფროსად. 1996 წლიდან მუშაობს სააქციო საზოგადოება "ხიდმშენის" N1 ფილიალის საწარმოო ტექნიკური განყოფილების უფროსად. საქართველოში მუშაობის პერიოდში მის მიერ აშენებულია 30-მდე მცირე, საშუალო და დიდი ხიდები, გზაგამტარები და ხელოვნური ნაგებობები. თბილისში მტკვარზე ორი საავტომობილო ხიდი, ხრამზე ორი სარკინიგზო ხიდი, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე ენგურზე,  ნატანებზე, რიონზე საავტომობილო და სარკინიგზო ხიდები, სხვადასხვა ხელოვნური ნაგებობები.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1931
ჯუზეპე არჩიმბოლდო

**ჯუზეპე არჩიმბოლდო** (; დ. დაახლ. 1527, მილანი — გ. 11 ივლისი, 1593, იქვე) — იტალიელი ფერმწერი.

სწავლობდა მამამისთან, ბიაჯი არჩიმბოლდოსთან, რომელთან ერთადაც მილანის ტაძარში შუშის ოსტატად მუშაობდა (1549–1558). მუყაოზე შეასრულა შპალერები მანიერისტული ორნამენტებით კომოს ტაძრისთვის (1558). 1562 წელს პრაღაში მიიწვია იმპერატორმა ფერდინანდ I-მა; მოგვიანებით სარგებლობდა იმპერატორების მაქსიმილიან II-ისა და რუდოლფ II-ის მფარველობით (იყო კარის მხატვარი 1587 წლამდე; 1591 წელს მიიღო პფალცგრაფის ტიტული). იყო საიმპერატორო კუნსტკამერის (იშვიათობათა კაბინეტის) კურატორი და კარის დღესასწაულების ორგანიზატორი (ეს ესკიზები შეადგენს მისი გრაფიკული მემკვიდრეობის ძირითად ნაწილს — უფიცის გალერეასა და სხვა კოლექციებში); დაკავებული იყო მუსიკისა და ფერის ხატოვანი შეწყობის პრობლემებს.

## გალერეა 

File:Giuseppe Arcimboldi 003.jpg|„საღვთო რომის იმპერატორი მაქსიმილიან II და მისი მეუღლე ინფანტა მარია ესპანელი შვილებთან ერთად“, დაახლ. 1563, ამბრასის ციხე, ავსტრია
Image:The Lawyer, possibly Ulrich Zasius, 1461-1536, humanist, jurist (Giuseppe Arcimboldo) - Nationalmuseum - 15897.tif|„იურისტი“, 1566, ეროვნული მუზეუმი, შვედეთი
Image:Bibliotekarien konserverad - Skoklosters slott - 97136.tif|„ბიბლიოთეკარი“, 1566, ზეთი, ტილო,, სკუკლოსტერის ციხე, შვედეთი
File:Giuseppe Arcimboldo - The Waiter - WGA0835.jpg|„მიმტანი“, 1574, კერძო კოლექცია

ფაილი:Giuseppe Arcimboldo - La Primavera - Google Art Project.jpg|„გაზაფხული“, 1563, სან-ფერნანდოს ნატიფი ხელოვნების სამეფო აკადემია, მადრიდი
ფაილი:Giuseppe Arcimboldo - Summer - Google Art Project.jpg|„ზაფხული“, 1563, ხელოვნების ისტორიის მუზეუმი, ვენა
ფაილი:Arcimboldo - Les saisons - L'automne.jpg|„შემოდგომა“, 1573, ლუვრი, პარიზი
ფაილი:Arcimboldo Winter 1563.jpg|„ზამთარი“, 1563, ხელოვნების ისტორიის მუზეუმი, ვენა

File:Arcimboldo Air (copy).jpg|„ჰაერი“,  (ასლი), კერძო კოლექცია
File:Giuseppe Arcimboldo Fire Kunsthistorisches Museum.jpg|„ცეცხლი“, ზეთი, ხე, 1566, ხელოვნების ისტორიის მუზეუმი, ვენა
File:Arcimboldo Earth.jpg|„მიწა“, ალბათ 1566, კერძო კოლექცია, ავსტრია
File:Arcimboldowater.jpg|*„*წყალი“, 1566, ხელოვნების ისტორიის მუზეუმი, ვენა

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიელი მამაკაცი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
სტარჯ-ვებერის სინდრომი

**სტარჯ-ვებერის სინდრომი** (ასევე ცნობილი, როგორც **ენცეფალოტრიგემინული ანგიომატოზი**) — იშვიათი  პათოლოგია, რომლის დროსაც ზიანდება წვრილი სისხლძარღვები. იგი ხასიათდება მოწითალო-მოყავისფრო თანდაყოლილი ლაქით სახეზე, ასევე, სისხლძარღვის სიმსივნის (ანგიომა) სახით ტვინის დამფარავ ქსოვილებში, ან ორივეს ერთდროულად არსებობით.

მიუხედავად იმისა, რომ სტარჯ-ვებერის სინდრომი დაბადებისას ვლინდება, იგი არ არის მემკვიდრეობითი. იგი აზიანებს სისხლძარღვებს, რომლებიც მდებარეობს კანში, აგრეთვე, იმ ქსოვილებში, რომლებიც ფარავს ტვინსა და თვალში არსებულ სისხლძარღვებს. თანდაყოლილი ლაქის განვითარების მიზეზია კანქვეშ არსებული წვრილი სისხლძარღვების ჭარბი ზრდა. სიმსივნეები, რომლებიც ჭარბად გამრავლებულ სისხლძარღვებს შეიცავს, შეიძლება განვითარდეს ტვინის დამფარავ ქსოვილებში. არტერიების კედლებში სისხლძარღვების გამრავლებამ შეიძლება ინსულტის განვითარების რისკი გაზარდოს.

სტარჯ-ვებერის სინდრომის 3 ტიპი არსებობს:

ტიპი I: ერთდროულად არსებობს თანდაყოლილი ლაქა და ტვინის ანგიომა.

ტიპი II: არსებობს თანდაყოლილი ლაქა და არ არსებობს ტვინის ანგიომა.

ტიპი III: არსებობს ტვინის ანგიომა და არ არსებობს თანდაყოლილი ლაქა.

## სიპტომები 
თანდაყოლილი ლაქები განსხვავებულია ერთმანეთისგან ზომებით და ფერით. ფერი შეიძლება მერყეობდეს ღია წითლიდან მუქ მეწამულამდე. ლაქები, ჩვეულებრივ, ჩნდება შუბლზე და თვალბუდის ზედა ნაწილში, თუმცა, შესაძლოა, თვალბუდის ქვედა ნაწილზეც იყოს. თუ პროცესში ორივე თვალბუდეა ჩართული, მეტად სავარაუდოა, რომ ადამიანს ტვინის ანგიომაც ჰქონდეს. კრუნჩხვები ადამიანების 75-დან 90 %-ს უვითარდება და ტიპურ შემთხვევაში 1 წლამდე ასაკში იწყება. ჩვეულებრივ, კრუნჩხვები სხეულის ერთ მხარეს, თუმცა შეიძლება, მთელი სხეულიც მოიცვას. ადამიანების დაახლოებით 20-50 %-ს აღენიშნება სისუსტე და დამბლა ლაქის საპირისპირო მხარეს. ადამიანების დაახლოებით 50 %-ს ინტელექტის მეტ-ნაკლებად დაქვეითება აღენიშნება, რაც უფრო მეტად იმ შემხვევებში ვითარდება, როცა კრუნჩხვები 2 წლამდე ასაკში ვითარდება და იგი არ ექვემდებარება მედიკამენტოზურ მკურნალობას. შეიძლება, აგრეთვე, შეფერხდეს მოტორული და მეტყველების უნარ-ჩვევების ჩამოყალიბების პროცესი.

თვალის შიდა წნევის მომატებამ შეიძლება დააზიანოს მხედველობის ნერვი, გლაუკომის განვითარების გამო. ჩვეულებრივ, ეს ხდება ლაქის ადგილის მხარეს არსებულ თვალში. გლაუკომა შეიძლება იყოს თანდაყოლილი ან მოგვიანებით განვითარდეს. თვალბუდე შეიძლება გადიდდეს და გამოიბურცოს.

## დიაგნოზი 
თავდაპირველი ეჭვი თანდაყოლილ ლაქაზე ჩნდება. ამ დროს კეთდება კომპიუტერული ტომოგრაფია და მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია. ანგიომას არსებობის შემოწმების მიზნით, ნევროლოგიური გამოკვლევა ტარდება კრუნჩხვებისა და სისუსტის არსებობის დროს.

## მკურნალობა 
მკურნალობის მიზანია სიპტომების შემსუბუქება. გამოიყენება ანტიკონვულსანტები და ასევე, გლაუკომის სამკურნალო მედიკამენტები. შეიძლება საჭირო იყოს გლაუკომის ქირურგიული ოპერაციით მკურნალობა. ლაზერით მკურნალობა შეიძლება გამოყენებულ იქნეს თანდაყოლილი ლაქის გასაფერმკრთალებლად ან ამოსაღებად.

## ლიტერატურა 
* რობერტ ს. პორტერი, ჯასტინ ლ. კაპლანი, ბარბარა პ. ჰომიერი, ჯანმრთელობის ენციკლოპედია ყველა თაობისთვის, თბილისი, 2017, გვ. 8-9, ტ. VII

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:სიმსივნე
კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები