open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პავლე ჩარკვიანი

**პავლე ჩარკვიანი** (დ. 3 თებერვალი, 1935, თბილისი — 28 მაისი, 2018, იქვე) — ქართველი რეჟისორი და სცენარისტი, საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1935 წლის 3 თებერვალს თბილისში. 1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა ლიტერატურის კონსულტანტად და მთავარ რედაქტორად კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ და თბილისის ტელევიზიაში, 1969 წლიდან — დუბლიორთა განყოფილების უფროსი, 1968-1970 წლებში ხელმძღვანელობდა სასცენარო სახელოსნოს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1974 წელს დაამთავრა მოსკოვის საკავშირო კინემატოგრაფიის სასცენარო და სარეჟისორო კურსები. არის ანიმაციური ფილმების ავტორი. 1972 წლიდან კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ დამდგმელ რეჟისორად მუშაობდა.

პავლე ჩარკვიანი 2018 წლის 28 მაისს გარდაიცვალა, დაკრძალულია თბილისში, კუკიის სასაფლაოზე.

## ფილმოგრაფია
### დამდგმელი რეჟისორი
* 1973 — „ლია, პაპა და პატარა მედოლე“
* 1975 — „უცხო ფრინველი“
* 1975 — „ივანიკა და სიმონიკა“
* 1977 — „როცა დედები შინ არ არიან“
* 1979 — „კარიერი“
* 1984 — „ზოგი ჭირი მარგებელია“
* 1988 — „ჭა“
* 1998 — „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“

### სცენარის ავტორი
* 1968 — „ტარიელ გოლუა“
* 1968 — „დედისერთა ლენინთან“
* 1973 — „ლია, პაპა და პატარა მედოლე“
* 1975 — „უცხო ფრინველი“
* 1975 — „ივანიკა და სიმონიკა“
* 1977 — „როცა დედები შინ არ არიან“
* 1979 — „კარიერი“
* 1984 — „ზოგი ჭირი მარგებელია“
* 1988 — „ჭა“
* 1998 — „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ეროვნული ფილმოგრაფია — პავლე ჩარკვიანი
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:დაბადებული 3 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მაისი
ბუჯის ციხის კომპლექსი

**ბუჯის ციხის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედა საზანოში.

ქვედა საზანოს ბუჯის ციხის კომპლექსი მდებარეობს მდინარე ბუჯისა და მდინარე მაზარულას ხერთვისში. იგი აგებულია კლდოვანი მთის თხემზე. კომპლექსში გამოიყოფა: ძველი ეკლესია და გალავან შემოზღუდული სხვადასხვა დანიშნულების სათავსოები. თავდაპირველი ნაგებობა ეკლესიაა. იგი დაშენებულია დაახლოებით 2,5 მ. პოსტამენტზე. ორნავიანი ეკლესია აგებულია კარგად გათლილი საფასადე ქვებით. ინტერიერში შეიმჩნევა შელესილობის კვალი. სამხრეთის ნავი ცენტრალური ნაწილისაგან გამოყოფილია ორი კარგად დამუშავებული ექსვსკუთხა სვეტით. კაპიტელს სვეტთან შეერთების არეში შემოუყვება გრეხილი ორნამენტი. ეკლესიას აქვს სამი კარები. ორი კარი (ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან) მთავარ სივრცეში და ერთიც (დასავლეთიდან) სამხრეთის ნავში შესასვლელი. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში: გაჭრილია ერთი სარკმელი და ამოღებულია ორი მაღალი ნიშა. თითო–თითო სარკმელი გაჭრილია სამხრეთის მინაშენში. ჩრდილოეთის ფასადზე კარის თავზე დატანებულია ორნამენტირებული მცირე ზომის მრგვალი სარკმელი. ეკლესიის ცენტრალური ნავის თაღი ჩამონგრეულია. ინტერიერში იატაკი თითქმის 0,5 მეტრამდე ქვა–ღორღითაა დაფარული. ეკლესიის ზედა ნაწილს ეტყობა გადაკეთების კვალი, რომელიც სავარაუდოდ გვიანი შუასაუკუნეების უნდა იყოს. ზედაპირული დაზვერვების შედეგად, კომპლექსის ტერიტორიაზე თავდაპირველად კარგად დამუშავებული საფასადე ქვებით ნაგები ორნავიანი ეკლესია უნდა მდგარიყო, რომელიც შესაძლოა ხეობის კონტროლის ფუნქციასაც ითავსებდა. კომპლექსის მშენებლობის მომდევნო ეტაპი გვიანი შუასაკუნეებისა უნდა იყოს. ამ პერიოდში ეკლესია თავისი პოსტამენტით წარმოადგენს ზღუდე–გალავანის შემადგენელ ნაწილს. სწორედ გვიან შუასაუკუნეებში უნდა მომხდარიყო მასზე სართულის დამატება. ვფიქრობთ, რომ ეკლესიაზე დამატებული ფლეთილი ქვით ნაგები კედლის ნაშთი კოშკურა ნაგებობის უნდა ყოფილიყო. გვიანი შუასაუკუნეების გალავანი აგებულია ფლეთილი ქვით. და მისი სიგანე 1.5 მეტრამდეა. გალავანში მოქცეულია რამდენიმე სათავსო. ციხის შიდა ეზო თითქმის მთლიანად დაფარულია ჩამოქცეული კედლებით. ეზოს ცენტრალურ ნაწილში ფიქსირდება სასმელი წყლის არსებობა. იგი გადაფარულია ჩამონგრეული კედლებით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ზემო ნიჩბისის წმინდა გიორგის ნიში

**ზემო ნიჩბისის წმინდა გიორგის ნიში** — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნიჩბისში.

ერთმანეთის გვერდით ორი ნიში — ქვა-სვეტი და მცირე ნაგებობაა აღმართული. არათანაბრად გათლილი, დაბალი სვეტის ერთ სიბრტყეზე ტოლმკლავა ჯვარია გამოსახული და მასზე მეორე ქვაა მიყრდნობილი. მისგან ცალ მხარეს დამტვრეული ქვევრის ნაშთი დევს. მეორე ნიში — მცირე ნაგებობა, მაღალი პროპორციისაა, ნაგებია ქვიშქვით, შელესილი და შეთეთრებულია. მას ბრტყელი კრამიტის ორქანობა სახურავი ხურავს. ცალ მხარეს, შუაში, მცირე ზომის, მეორე მხარეს კი უსწორმასწოროდ გამოჭრილი ორმაგი მართკუთხა ნიშია დატანილი. ერთიანი შეღრმავება ქვის თაროთია გამიჯნული. ერთ-ერთი ფტონრონის წვერზე, ლითონის თანამედროვე ჯვარია დამაგრებული. ნიშის სიახლოვეს დიდი ზომის ახალი ჯვარია აღმართული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის  ტაძრები
ლუთხუბის ციხის კომპლექსი

**ლუთხუბის ციხის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლუთხუბში.

კომპლექსი მდებარეობს სოფლის თავზე, ჩრდილოეთით, სამხრეთის ფერდზე, ჩხატურას ხევის ჩრდილოეთით და საორბის წყლის დასავლეთით. მის სამხრეთით მდებარეობს სოფლის სალოცავი, "ადგილის დედა". მაღალტანიანი იფნების კორდში შემორჩენილია ნაკოშკრები, მათ შორის ერთ-ერთი ზურგიანი კოშკია, რომლის გეგმაც ჯერ კიდევ იკითხება. დანარჩენები უსისტემო ქვაყრილების სახითაა ნაგებობეში ჩაქცეული კედლების. მხოლოდ ერთი კოშკია სანახევროდ დარჩენილი აღმოსავლეთ კიდეზე, გეგმით ოთხკუთხაა, ნაშენია სხვადასხვა ზომის სიპი ქვით, წყობა მშრალია, თუმცა ეტყობა გარედან შელესილი იყო კირით. შერჩენილი აქვს სამხრეთი კედლის შუაში, მეორე სართულის დონეზე არქიტრავიანი კარის ღიობი დაჰყურებს ხეობას. ამავე ფასადზე გამოდის ხის კოჭები, ხუთი სართული იკითხება კოჭების მიხედვით. კოშკი ორი სართულის დონეზე ზურგით ფერდშია შეჭრილი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
საქართველოს სასაზღვრო გამტარი პუნქტები

ქვემოთ წარმოდგენილია **საქართველოს სასაზღვრო გამტარი პუნქტების** სია.

## სახმელეთო
## საზღვაო
## საჰაერო
## შენიშვნები
## რესურსები ინტერნეტში
*საქართველოს სასაზღვრო გამტარი პუნქტები

კატეგორია:საქართველოს სასაზღვრო გამტარი პუნქტები
ლევ აბრამოვი

**ლევ იოახიმის ძე აბრამოვი** (დ. 14 ივნისი, 1911, ვარშავა — გ. 29 თებერვალი, 2004, მოსკოვი) — საბჭოთა მოჭადრაკე, საბჭოთა და საერთაშორისო საჭადრაკო მოძრაობის მოღვაწე; სსრკ-ის სპორტის ოსტატი (1940), იკჩფ-ის საერთაშორისო ოსტატი (1979), საერთაშორისო არბიტრი (1957), ინჟინერ-მშენებელი.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 14 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:საბჭოთა მოჭადრაკეები
კატეგორია:რუსი მოჭადრაკეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:იკჩფ-ის საერთაშორისო ოსტატები
კატეგორია:ჭადრაკის საერთაშორისო არბიტრები
კატეგორია:ვარშავაში დაბადებულები
ვანისჭალის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ვანისჭალის ღვთისმშობლის ეკლესია** — XIX საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ვანისჭალაში. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2018 წელს.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ქვით დუღაბზე, კუთხეებში დეკორატიულობისთვის ნახმარია გათლილი კვადრები. ასევე გათლილი ქვის საპირეები აქვს სარკმლებს. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. კარები გარედან არქიტრავულია, ლუნეტისებური დაბოლოებით, შიგნიდან თაღოვანი. აღმოსავლეთის და დასავლეთის კედელში თითო, ხოლო სამხრეთისაში ორი თაღოვანი სარკმელია, რომელთა წირთხლები შიგნითკენ იშლება. აღმოსავლეთით ჩაწერილი საკურთხეველია, ერთი საფეხურით ამაღლებული. საკურთხეველში სწორკუთხა ორი ნიშია. სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლები სამი წყვილი პილასტრითა და თაღედითაა დანაწევრებული. კონქი და კამარა იმპოსტებზე გადასულ თაღებს ეყრდნობა. გადახურულია თუნუქით. ეკლესიას გარს შემოსდევს ყორე, რომელიც მას მიჯნავს იქვე, მოწყვეტილ კლდის ლოდზე აგებული ქვა-საყუდარისგან.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სასხორის გერის წმინდა გიორგის ეკლესია

**სასხორის გერის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სასხორში.

სასხორის გერის წმინდა გიორგის ნიში მთავარი გზის პირას, სოფლის მოედანზე მდებარეობს. მოწყობილია ძველი ნაეკლესიარის ადგილას. ფლეთილი ქვით ნაშენი კედლები მიწის დონიდან ქვევით არის მოქცეული. დასავლეთიდან, სამხრეთ კიდეზე, რამდენიმე საფეხურიანი ჩასასვლელია მოწყობილი. კედლებით მოზღუდული სივრცე, აღმოსავლეთით, ნახევარწრით სრულდება. ნაგებობის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მოწყობილია სალოცავი ნიში. შიდა სივრცეში ამოსულია ხეები. სამხრეთ კედელთან ყრია სამშენებლო ქვები.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
წკერეს კვირაცხოვლის ნიში

**წკერეს კვირაცხოვლის ნიში** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წკერეში.

კვირაცხოვლის ნიში მდებარეობს სოფლის თავში, ჩრდილო-დასავლეთით, მდინარე ხადის წყლის მარჯვენა ნაპირზე. ნიში მიმართულია დასავლეთისკენ. ძირითადი სტრუქტურა აგებულია ნატეხი ქვით და ცემენტის ხსნარით. მისი ზომებია: 73x90 სმ., სიმაღლე: 1,0 მ. სანთლის ასანთები სწორკუთხა ნიშა დატანებულია დასავლეთიდან. ნიშას შვერილი ძირი აქვს, რაც ერთგვარად თაროს ფუნქციასაც ასრულებს. ნიშის ზემოდან აღმართულია ანდეზიტის ქვაში, მაღალ რელიეფურად გამოთლილი ჯვარი (სიმაღლე 40 სმ.), რომელიც მკლავებს შორის მოქცეულ ჩაკვეთილ ფონზე მკაფიოდ აღიქმება. ჯვრის წინა პირზე მცირე სიღრმის ღარით მონიშნულია ჯვრის გრაფიკული გამოსახულება, ზედა და განივ მკლავებზე გავლებული მოკლე, პერპენდიკულარული ხაზებით და ჯვრის ცენტრში, მკლავების გადაკვეთის ადგილში ჩაკვეთილი კუთხით დაყენებული კვადრატული მოტივით. ნიშის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ჩადგმულია მაღალი რკინის ჯვარი. კვირაცხოვლის ნიში რამდენიმე წლის აღმართულია ადგილობრივი მაცხოვრებლების მიერ, თუმცა მათივე თქმით ამ ადგილას ძველი სალოცავი ნიშის ნანგრევები ყოფილა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კაიშაურნის კვირაწმინდის ეკლესია

**კაიშაურნის კვირაწმინდის ეკლესია**, *მხედართ ხატი* — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაიშაურნში, დიდველის პლატოს (კაიშაურნის ველი) შუა წელში, ე. წ. ქუმსიანთ უბნის სამხრეთით 240 მეტრში, კლდის პირას.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა (5,0X3,10 მ.). გადაჰყურებს მდინარე მთიულეთის არაგვის ხეობას და სოფელ ქვემო მლეთას. აქედან, მოპირდაპირე მთაზე მოჩანს ლომისის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი. აშენებულია თლილი ქვით და კირით. როგორც ექსტერიერი, ისე ინტერიერი მოგვიანებით შეთეთრებულია. მცირე ზომის სწორკუთხა კარი (0,40X1,0 მ.) გაჭრილია ჩრდილოეთ ფასადის დასავლეთ ნაწილში. სამხრეთი და დასავლეთი კედლები ყრუა. აღმოსავლეთ კედელში დატანებულია სარკმელი, რომლის ჭრილიც გარედან ვიწროა, ხოლო შიგნითკენ მკვეთრად ფართოვდება და ძირი საფეხურებად ეშვება. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია ფიქლებით, სადაც მოგვიანებით დაფარებულია ტოლი. სახურავს მკვეთრად გამოხატული კეხი გასდევს, რომლის აღმოსავლეთ ნაწილშიც დადგმულია ჯვარი. ჯვრის ბაზისი და ქვედა მკლავი შელესილია, ხოლო ჯვრის ზედა და განივ მკლავებზე ნალესობა ჩამოშლილია და მხოლოდ ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. სწორკუთხა, უაფსიდო საკურთხეველში სარკმლის ქვემოთ პატარა სწორკუთხა ტრაპეზი დგას, ხოლო ჩრდილოეთით, შედარებით უფრო დაბლა, თაროა მოწყობილი, რაც სავარაუდოდ სამკვეთლოს ფუნქციას ასრულებდა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ხახალაჯვარის აზნაურის სასახლის კომპლექსის კარის ეკლესია

**ხახალაჯვარის აზნაურის სასახლის კომპლექსის კარის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხახალაჯვარში. 

ეკლესია აზნაურის სასახლის კარის ეკლესიას წარმოადგენს. ისტორიული საბუთების მიხედვით ის უნდა ყოფილიყო ან დონარაშვილების ან თანდარაშვილების საცხოვრისი, რომლებიც იარალიშვილების აზნაურები იყვნენ. ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა.დგას სასახლიდან ჩრდილო-დასავლეთით რამდენიმე მეტრში. ნაგებია ნატეხი და რიყის ქვით დუღაბზე. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. სარკმელი დასავლეთ და აღმოსავლეთ ფასადებშია. ეკლესია აღდგა 2018 წელი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვილენ ეგიაზაროვი

**ვილენ ეგიაზაროვი** (დ. 31 მარტი, 1933, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

## ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა ლენინგრადის სამხედრო–სამედიცინო აკადემიის ექიმთა მომზადების ფაკულტეტი.

1957–1960 წლებში იყო საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირში სამხედრო საჰაერო ძალების ექიმი–თერაპევტი; 1963–1966 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფაკულტატური თერაპიის კათედრის ასპირანტი; 1971–1979 წლებში მუშაობდა მე–7 საავადმყოფოს ექსპერიმენტული და კლინიკური თერაპიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უმცროს და უფროს მეცნიერ თანამშრომლად; 1979 წლიდან ქალაქის მე–7 საავადმყოფოს კლინიკურ ორდინატორად, რესპუბლიკური სამეცნიერო–პრაქტიკული რევმატოლოგიური ცენტრის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 50 სამეცნიერო ნაშრომის. ექიმი–რევმატოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მეორადი არტერიალური ჰიპოტონიები წყლულოვანი დაავადების და ქრონიკული გასტრიტის დროს“, დაიცვა 1969 წელს.

## ლიტერატურა
*ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ., 2000. გვ. 97

## რესურესბი ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი რევმატოლოგები
კოლიმის მთიანეთი

**კოლიმის მთიანეთი**, *კოლიმის ქედი*,

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის მთიანეთები
ოთარ ჭყონია

**ოთარ ჭყონია** (დ. 1927, ქობულეთი) — ქართველი ინჟინერი, საამქროს უფროსი, პროფკავშირების საქარხნო კომიტეტის თავმჯდომარე, ქარხნის თავმჯდომარე, ქარხნის დირექტორის მოადგილე.

## ბიოგრაფია
1946 წელს დაამთავრა თბილისის საავიაციო ტექნიკუმი. საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

1946 წელს დაიწყო შრომითი საქმიანობა რუსთავის მეტალურგიულ ქარხანაში ოსტატად. იყო საამქროს უფროსი, პროფკავშირების საქარხნო კომიტეტის თავმჯდომარე, ქარხნის თავმჯდომარე, ქარხნის დირექტორის მოადგილე. 1962-1983 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N1 სამშენებლო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურგმშენში“ ტრესტის მმართველის მოადგილედ. 1983-1990 წლებში ტრესტ „საქკურორტმშენის“ მმართველად. 1990 წლიდან ხელმძღვანელობდა სამშენებლო ტრესტ „ტურისტმშენს“. მონაწილეობდა სამრეწველო და სამოქალაქო დანიშნულების მრავალი მნიშვნელოვანი ობიექტის მშენებლობაში, ტაშკენტის მიწისძვრის შედეგად დანგრეული ობიექტების აღდგენაში. როგორც ქველმოქმედმა, დუშეთის მუნიციპალიტეტში რესტავრაცია ჩაუტარა ნახევრად დანგრეულ ქვემო მლეთის წმინდა გიორგის სახელობის ლომისის ძველ ეკლესიას.

## ჯილდოები
* საპატიო ნიშნის მედალი
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017. გვ. 708

## რესურესბი ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:ქობულეთში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
მიხეილ მეფისაშვილი

**მიხეილ მეფისაშვილი** (დ. უცნობია, ახალციხე — გ. 1902) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, ართვინის ოკრუგი გამგებელი, გენერალი.

## ბიოგრაფია
მიხეილ მეფისაშვილი დაიბადა ახალციხეში, რაბათში, პავლე მეფისაშვილის ოჯახში. მიხეილ მეფისაშვილს კარგი განათლება ჰქონდა მიღებული, შესანიშნავად იცოდა თურქული, სომხური, რუსული ენები, მეტად უყვარდა და ჩინებულად იცოდა ქართული მწიგნობრობა და ისტორია, საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული საზღვრები, განსაკუთრებით კი ოსმალოს საქართველოს ვითარება.

1877 წელს გენერალმა ლორის-მელიქოვმა მიხეილ მეფისაშვილი და გრიგოლ გურიელი გააგზავნა აჭარის ბეგ შერიფ ხიმშიაშვილთან დიპლომატიური მისიით. მიხეილ მეფისაშვილს მჭიდრო კავშირი ჰქონდა აჭარის ბეგებთან, იცნობდა ყველა მათ ოჯახის წევრს, მის აზრს ქართველებისა და საერთოდ საქართველოს შესახებ დიდი გავლენა ჰქონდა მათზე. დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა მთელ საქართველოში, შავშეთ-ერუშეთის, ფოცხოვის, ქვაბლიანის, ართვინის მხარეში.

1878 წელს მეფისაშვილი დაინიშნა ართვინის ოკრუგის უფროსად. 

## გარდაცვალება
მიხეილ მეფისაშვილი გარდაიცვალა 1902 წელს. ჟურნალ ივერიაში გამოქვეყნდა ალ. ფრონელის წერილი „მიხეილ მეფისაშვილის გარდაცვალების გამო“. დაკრძალულია ივლიტას ეკლესიასთან ქართველ კათოლიკეთა სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა
* მესხიშვილი ც., მიხეილ მეფისაშვილი, გაზ. „შავლეგო“ N1 (1), 2001, გვ. 12-13
*

კატეგორია:გარდაცვლილი 1902
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი კათოლიკეები
კატეგორია:ახალციხეში დაბადებულები
ლევან მუღალაშვილი

**ლევან მუღალაშვილი** (დ. 1875, სოფ. გურჯაანი — გ. 1955, გურჯაანი) — ქართველი მომღერალი, მოკახურე-ლოტბარი, ფოლკლორისტი.

## ადრინდელი წლები
ლევან მუღალაშვილი დაიბადა ღარიბი გლეხის ოჯახში. ათი წლის ლევანი გუთანზე სამუშაოდ გაიგზავნა. მან მთელი თავისი ყრმობის წლები მოჯამაგირეობაში გაატარა. როცა 21 წლის გახდა, ჯარში წაიყვანეს. იქ მან წერა-კითხვა ისწავლა და მეთაურობაც მიიღო. 1897 წელს, დემობილიზების შემდეგ  ლევანი თბილისს გაემგზავრა სამუშაოს საშოვნელად. პირველად მუშაობა დაიწყო ყარსის რკინიგზაზე, სარკინიგზო ხაზის მშენებლობაზე. ორი წლის შემდეგ მან ყარსის გზაზე მუშაობას თავი დაანება და თბილისში, პლეხანოვის გამზირზე, ინჟინერ პასეკის კანტორაში დადგა დარაჯად. ეს იყო 900-იან წლებში.

ამ დროს მან გაიცნო სემინარიის სტუდენტი პეტრე კაპანაძე, რომელიც ხშირად დადიოდა მასთან და ასწავლიდა წიგნსა და ნოტებს. პეტრე კაპანაძე იყო ლევანის პირველი მასწავლებელი და გზის მაჩვენებელი. როდესაც ლევანი გურჯაანში დაბრუნდა, გულმოდგინედ შეუდგა ხალხური სიმღერების შესწავლას, გაიღრმავა ცოდნა ამ დარგში და დაიწყო ხალხის სამსახური.

## შემოქმედებითი საქმიანობა
1900 წლიდან მუშაობდა ლევანი ხალხური სიმღერის შეკრების, შესწავლის, დამუშავებისა და გუნდების საშუალებით ხალხშივე ამ სიმღერის გავრცელების საქმეში. ჯერ თავისივე ოჯახში დებსა და ძმებს შეასწავლა სიმღერები, შემდეგ, როცა საკუთარ სახლში დაუდიოდა მოწაფეები, რომელთაც დაუზარებლად ასწავლიდა სიმღერებს.

მას ჰყავდა მომღერალთა პატარა ჯგუფები, რომელთაც გამოიყვანდა ხოლმე საქველმოქმედო მიზნით გამართულ საღამოებზე. ეს საღამოები იმართებოდა თავადების სახლებსა და ეზოებში; როცა კახეთში რკინიგზა გაჰყავდათ, ლევანი თავისი გუნდით მომსახურებას უწევდა რკინიგზის მუშებსა და მოსამსახურეებს. ლევან მუღალაშვილის გუნდი ყველა ოლიმპიადაში პირველ ადგილზე გამოდიოდა.

1929 წელს რეჟისორ აკაკი ფაღავას ინიციატივითა და უშუალო ხელმძღვანელობით გამართული საქართველოს ხალხური შემოქმედების მეორე ოლიმპიადა დაამშვენა ლევან მუღალაშვილის გუნდის გამოსვლამ. ასევე წარმატებით წარსდგა იგი მესამე ოლიმპიადაზე თბილისის საოპერო თეატრში.

1936 წელს თბილისში, პლეხანოვის სახელობის კლუბში გამართულ შეჯიბრზე გურჯაანის  ლევან მუღალაშვილის გუნდმა პირველი ადგილი დაიკავა და დაჯილდოვდა მოსკოვში რკინიგზის საკავშირო ოლიმპიადაზე გაგზავნით, თუმცა სხვადასხვა მიზეზის გამო ეს არ მოხერხდა. 1937-1938 წლების ოლიმპიადებზე გურჯაანის მომღერალთა გუნდი დააჯილდოვეს სიგელებით, ფულადი და ძვირფასი საჩუქრებით.
1938 წლიდან გურჯაანის მომღერალთა გუნდი რაიონულ ეთნოგრაფიულ გუნდად აღიარეს და  ყოველწლიური დოტაცია დაუნიშნეს. გუნდის წევრები მთავრობის მიერ დაწესებულ თანხიდან საესტრადო ტანისამოსით შემოსეს.

## ლიტერატურა
* მაღალაშვილი ლ., კახელი ლოტბარები (გურჯაანი), წიგნი I, ISBN 978-9941-9773-4-3

კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
კატეგორია:გურჯაანში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფოლკლორისტები
სუნტარ-ხაიატა

**სუნტარ-ხაიატა** () — ქედი რუსეთში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში, ადმინისტრაციულად იაკუტიასა და ხაბაროვსკის მხარეში. სიგრძე 500 კმ-ზე მეტი, სიგანე 60 კმ-მდე. აგებულია ვულკანური ქანებითა და გრანიტებით. ცენტრალურ ნაწილში მაღალმთის რელიეფია: კლდოვანი თხემები და მწვერვალები (უმაღლესი წერტილი — მუს-ხაია, 2969 მ), ღრმა ცირკები და კარები, კანიონები. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილებში საშუალო სიმაღლის ჯაჭვები და მასივებია ეროზიული რელიეფით. ყველგანაა მთის ტერასები და კურუმები. მაღალმთაში 200-ზე მეტი მყინვარია, უპირატესად ხეობის ტიპისა; საერთო ფართობი 201,6 კმ². დამახასიათებელია სქელი მრავალწლოვანი მინაყინები (საერთო ფართობი დაახლ 800 კმ²) 1000–1650 მ სიმაღლეზე. ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანესა (ინდიგირკა, ლენა) და ოხოტის ზღვაში ჩამდინარე მდინარეების წყალგამყოფია. ფერდობებზე ფოთლოვანი მეჩხერი ტყეების ლანდშაფტებია, 1400–1500 მ-ზე მაღლა — მთის ბუჩქნარიანი ტუნდრა. დიდი მდინარეების ხეობებში გავრცელებულია ლარიქსისა და ხეობის (ვერხვი, ჩოზენია) ტყეები. განვითარებულია ტურიზმი.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ქედები
ინდიგირკა

**ინდიგირკა** (; ძვ. სახელწ. — **სობაჩია**) — მდინარე რუსეთში, იაკუტიაში (სახაში). სიგრძე 1790 კმ, აუზის ფართობი 362 ათ. კმ². სათავეს იღებს ორი წყაროთი — ხასტახი და ტარინ-იურახი (ხალკის ქედის ჩრდილოეთ კალთებზე), ჩაედინება აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვაში. ინდიგირკის ხეობა იყოფა ორ ნაწილად: მთის (640 კმ, ხასტახისა და ტარინ-იურახის შეერთებიდან სოფელ კრესტ-მაიორამდე) და ვაკის (1150 კმ, შესართავამდე). შემდგენელი მდინარეების შეერთების შემდეგ მიედინება ჩრდილო-დასავლეთისკენ, ოიმიაკონის მთიანეთის ამაღლებულ ნაწილში, შემდეგ ბრუნდება ჩრდილოეთისკენ და კვეთს ჩერსკის მთაგრეხილის მთათა ჯაჭვებს. კალაპოტი კენჭიანია, ბევრია ჩქერვალი, დინების სიჩქარე 2–3,5 მ/წმ-ია. ჩემალგინის ქედის გადაკვეთის რაიონში მიედინება ღრმა ხეობაში, წარმოქმნის ჭორომებს (ყველაზე დიდი — ბუსიკა); დინების სიჩქარე 5 მ/წმ-ზე მეტია. ამ მონაკვეთზე ძირითადი შენაკადებია: ნერა (მარჯვენა), კუიდუსუნი, კიუენტე, ჩიბაგალახი (მარცხენა). მომა-სელენიახის ღრმულში იწყება დინების ვაკის მონაკვეთი. ხეობა ფართოვდება, კალაპოტში მრავლადაა ქვიშის მეჩეჩები და ცელები, ადგილ-ადგილ იტოტება. გვერდს უვლის მომის ქედს და მიედინება დაბლობის ვაკეზე, კვეთს პოლოუსის ჭიუხის განშტოებებს და შემოუვლის კონდაკოვის ზეგანს. აბიის დაბლობზე დაკლაკნილია, იანა-ინდიგირკის დაბლობზე მისთვის დამახასიათებელია 350–500 მეტრის სიგანის სწორი და გრძელი მუხლები. ამ ვაკეზე ძირითადი შენაკადებია: მომა, ბადიარიხა (მარჯვენა), სელენიახი, უიანდინა, ბიორიოლიოხი (მარცხენა). შესართავიდან 130 კმ-ზე იყოფა ტოტებად (რუსკო-უსტინსკაია, სრედნაია, კოლიმსკაია, ულაროვსკაია და სხვ.), წარმოიქმნება დელტა (ფართობი 7500 კმ²). შესართავი ზღვისგან გამოყოფილია ვრცელი წყალმარჩხი ადგილით.
200პქ|მინი|მარცხნივ|წყალშემკრები აუზი
ახასიათებს გაზაფხულ-ზაფხულის წყალდიდობები და წყალმოვარდნები. იკვებება წვიმის (50–65%), თოვლისა (20–40%) და მიწისქვეშა (5–10%) წყლებით. გაზაფხულის ყინულსვლა, რომელიც წყალდიდობის პიკს ემთხვევა, ზემო წელიდან შესართავის მიმართულებით მაისის შუა რიცხვებიდან ივნისის შუა ხანებამდეა. წყალდიდობის შემდეგ დგება ზაფხულ-შემოდგომის წყალმცირობა ცალკეულ წყალმოვარდნებთან ერთად (სიდიდით წყალდიდობის ტოლფასი). წყლის დონის მაქსიმალური აწევა 11,1 მეტრია (დაბა ვორონცოვო, შესართავიდან 350 კმ). წყალდიდობის დროს დელტის დაბალი კუნძულები და ზღვისპირის ქვიშიანი თავთხელები თითქმის მთლიანად იტბორება, ქვედა ნაწილში დელტის მიმდებარე ტერიტორიები იფარება წყლის 0,6–0,7-მეტრიანი ფენით. წყლის საშუალო მრავალწლიური ხარჯი დაბა ვორონცოვოსთან 1600 მ³/წმ-ია (ჩამონადენის წლიური მოცულობა 50,5 კმ³/წელი), წელიწადში ზღვაში ჩააქვს საშუალოდ 54,1 კმ³ მოცულობის წყალი. ქვემო წელზე წელიწადში ჩამოაქვს 11,7 მლნ. ტონა ნატანი, სიმღვრივე შეადგენს 231 გ/მ³-ს. გაყინულია ოქტომბრიდან მაისის ბოლომდე – ივნისის დასაწყისამდე. ადგილ-ადგილ მთლიანად იყინება (ნავმისადგომი ჩოკურდახი და სხვ.). ინდიგირკის აუზი მდებარეობს მრავალწლოვანი მზრალობის ქანებისა და გიგანტური მინაყინების წარმოქმნის ოლქში (მაგ., ულახან-ტარინის მინაყინი მდ. მომის ხეობაში — ფართობი 90 კმ², სისქე 5–6 მ). აუზში 80 ათასზე მეტი ტბაა საერთო ფართობით 11,8 ათ. კმ². მდიდარია თევზით, შესართავში ჭაფალას, მუქსუნის, ნელმის, ომულის, სიგის სარეწებია. სანაოსნოა მდინარე მომის შეერთების ადგილიდან (1154 კმ). ძირითადი ნავმისადგომებია (დინების მიმართულებით) — ხონუუ, დრუჟინა, ჩოკურდახი, რუსკოე-უსტიე. აუზში მოიპოვებენ ოქროს.

## სქოლიო 
კატეგორია:სახის მდინარეები
ლიზა ლორინგი

**ლიზა ლორინგი** (ინგლ. Lisa Loring; დ. 16 თებერვალი, 1958, კვაჯალეინი — გ. 28 იანვარი, 2023) — ამერიკელი მსახიობი. იგი ცნობილია იმით, რომ ითამაშა უენსდეი ადამსი კომედიურ-საშინელებათა სიტკომში „ადამსის ოჯახი“ (1964–1966).

## ცხოვრება და კარიერა 
150პქ|მინი|მარცხნივ|უენსდეის როლში
ლიზას მშობლები მსახურობდნენ შეერთებული შტატების საზღვაო ძალებში, მაგრამ მისი დაბადებიდან მალევე განქორწინდნენ. დაიბადა კვაჯალეინში, მარშალის კუნძულებზე, იმ დროისთვის გაეროს ნდობის ტერიტორიაზე, რომელსაც შეერთებული შტატები მართავდა. ის გაიზარდა ჰავაიზე და მოგვიანებით დედასთან ერთად ლოს ანჯელესში გადავიდა საცხოვრებლად. მან კარიერა დაიწყო სამი წლის ასაკში და გამოჩნდა დოქტორი კილდერის ეპიზოდში, რომელიც გავიდა ეთერში 1964 წელს. დედამისი გარდაიცვალა ალკოჰოლიზმით 1974 წელს, 34 წლის ასაკში.

იგი ცნობილია თავისი როლით უენსდეი ადამსი The Addams Family sitcom-ში, 1964–1966 წლებში.

იგი შეუერთდა ABC სიტკომის მსახიობებს, The Pruitts of Southampton 1966 წელს. ბავშვობის კარიერის შემდეგ ის ასევე იყო CBS-ის საპნის ოპერის „როგორც სამყარო ბრუნდება“ ერთ-ერთი მსახიობი 1980-დან 1983 წლამდე, სადაც მან შეასრულა კრიკეტ მონტგომერის როლი.

იგი გამოჩნდა სლეშერ ფილმებში Blood Frenzy (1987) და Iced (1988).

## პირადი ცხოვრება 
ლორინგი 1973 წელს 15 წლის ასაკში დაქორწინდა თავის ბავშვობის სიყვარულზე ფარელ ფუმბერგზე, და შეეძინა ქალიშვილი. ქორწინება ერთი წლის შემდეგ დასრულდა. ლორინგი 1981 წელს მეორედ დაქორწინდა მსახიობ დაგ სტივენსონზე. ის იყო კონტრაქტის შემსრულებელი სხვა CBS/Procter & Gamble-ის საპნის ოპერაში Search for Tomorrow. ლორინგს სტივენსონთან მეორე ქალიშვილი შეეძინა და მათი ქორწინება 1983 წელს დასრულდა.

1987 წელს ლორინგი დაქორწინდა ზრდასრულთა კინომსახიობზე ჯერი ბატლერზე. ისინი შეხვდნენ 1987 წლის ზრდასრულთა ფილმის Traci’s Big Trick-ის გადასაღებ მოედანზე, რომელზეც ლორინგი მუშაობდა ვიზაჟისტად და არაკრედიტირებულ მწერლად. ბატლერი და ლორინგი განქორწინდნენ 1992 წელს. ლორინგი მეოთხედ დაქორწინდა 2003 წელს გრეჰემ რიჩზე. წყვილი 2008 წელს დაშორდა და 2014 წლის ივნისისთვის განქორწინების პროცესში იყო.

ჰიპერტონიის შედეგად მიიღო ინსულტი და გარდაიცვალა ბერბანკის (კალიფორნია) სამედიცინო ცენტრში, 2023 წლის 28 იანვარს, 64 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალები
კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები
კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მსახიობები
ბარდუბნის ეკლესია

**ბარდუბნის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი  თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბარდუბანში.

ძეგლი სოფლის სასაფლაოზე მდებარეობს და  XIX საუკუნის დიდ დარბაზულ ეკლესიას  წარმოადგენს. იგი ნაშენია ქვიშა-ქვით, კირის დუღაბზე. კედლის პერანგი მოგებულია კარგად თლილი კვადრებითა.  მკაცრადაა დაცული წყობის თარაზულობა. კამარა და კონქი ჩანგრეულია. კედლები  დეფორმირებული და დახეთქილია. ეკლესია აღმართულია ორსაფეხურიან ცოკოლზე. ფასადები გაფორმებულია. დასავლეთი კარის თავზე სამკუთხა ჩარჩოში ჩასმულია რელიეფური ჯვარი. სამხრეთი კარის მაღლა ჯვრის, ხარისა და ფარშევანგის რელიეფური გამოსახულებებია. ამავე კარის თავზე ეკლესიის სამშენებლო მხედრული წარწერაა ქვაში ამოკაწრული. ეკლესიაში შესასვლელი სამივე კარი გარედან არქიტრავული, შიგნიდან კი თაღოვანია. გეგმით წაგრძელებული, სწორკუთხა დარბაზი აღმოსავლეთით  ორსაფეხურიანი მხრებით გამოყოფილი ნახევარწრიული აბსიდით  ბოლოვდება, რომლის ღერძზე გაჭრილია სამი თაღოვანი სარკმელი. საკურთხევლის კედლებში დატანილია თაღოვანი ნიშები. აბსიდს აქვს სოლეა. დარბაზის გრძივი კედლები გაყოფილია სამ თანაბარ ნაწილად ერთსაფეხურიანი პილასტრებით, რომელთა პროფილირებულ კაპიტელებზე გადაყვანილია თაღები. კამარა  საბჯენი თაღებით იყო შემაგრებული, რომლებიც კრონშტეინებს ეყრდნობოდა. კამარა ამჟამად ჩანგრეულია, კრონშტეინები კი შემორჩა. ეკლესიის სარკმლები თაღოვანია. იატაკი ფიქალის ფილებითაა მოგებული. ძეგლი სარესტავრაციო სამუშაოებშია ჩასმული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ილორის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ილორის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფუთში.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა და მდებარეობს სოფლის სასაფლაოზე. ორფერდა გადახურვით. იგი მეტალოპლასტმასის კრამიტითაა  გადახურული. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია კლდის ფლეთილი და ქვიშაქვის ქვები. კარისა და სარკმლის ღიობების მოჩარჩოებისათვის დამუშავებული ქვიშაქვის კვადრებია გამოყენებული. ეკლესიაში შესასვლელი კარი გაჭრილია დასავლეთ და სახმრეთ კედელში. დასავლეთის კარის ღიობი უსახური „ჟალუზითაა“ დაფარული, ხოლო სამხრეთის კარზე მიდგმულია მცირე ზომის პორტიკი. ეკლესიის შიდა სივრცე ნათდება დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედელში ერთმანეთის პარალელურად დატანილი ორ-ორი და აღმოსავლეთ კედელში დატანილი ერთი სარკმლის ღიობით. ეკლესიის ინტერიერი მოხატულობის გარეშეა. იატაკი ბაზალტის ქვის ფილებითაა მოპირკეთებული. კანკელის ხისგანაა ამოყვანილი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია

**ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ რუისპირში.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვით. კარ-სარკმელები, საბჯენი თაღები და ლავგარდანი გამოყვანილია  აგურით. შესასვლელი ორია: დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. ორივე ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული და გარედან საფეხურით შეღრმავებულ, სწორკუთხა არეში ჩასმული. აღმოსავლეთით-ით, დარბაზის იატაკის მიმართ ორი საფეხურით შემაღლებული, ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ცენტრში ნახევარწრიული სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ჩრდილოეთით გეგმით ნახევარწრიული, თაღოვანი ნიშაა. აფსიდის ზედა ნაწილში, სარკმლის ორივე მხარეს, კონქის ქუსლის დონეზე, თითო, ვიწრო, სწორკუთხა ღიობია, რითიც კედლის სიღრმეში მოწყობილ სამალავებს უკავშირდება. საკურთხევლის ბაქანი აფსიდის მხრების ხაზიდან ოდნავ წინაა წამოწეული. პირველი საფეხურის შუაში ნაწილში მას ნახევარწრიული ამბიონი აქვს მოწყობილი. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, შიდა სივრცეს სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების შუა ნაწილში გაჭრილი თითი, ნახევარწრიულთაღოვანი სარკმელიც შუქებს, რომელთა ღიობები, საკურთხევლის ღიობების მსგავსად, გარეთკენაა ახრილი. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით. დასავლეთით იგი კედლის მიმდებარე თაღზეა დაყრდნობილი, თვით თაღი - კუთხის პილასტრებზე. შიგნიდან ეკლესია შელესილია. იატაკზე დაგებულია კვადრატული აგური. ეკლესიის აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფრონტონებზე, აგურის წყობის შეღრმავებით, საფეხუროვანი პოსტამენტზე დაყრდნობილი, თითო ჯვარია გამოსახული. კედლები დასრულებულია საფეხუროვანი ლავგარდანით, რითიც ჩვეულებრივად დალაგებული და კუთხით წინწამოწეული აგურის რიგების მონაცვლეობით არის გამოყვანილი. შენობის დასავლეთ კედელზე დაშენებულ აგურის კვადრატულ საფუძველზე  დადგმულია ცილინდრული ფორმის, ოთხ მხარეს ნახევარწრიული თაღით გახსნილი, აგურისვე სამრეკლო, რასაც შიგნით ნახევარსფერული კამარა ხურავს, გარედან კი, კონუსისებრი სახურავი ეხურა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ალავერდის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ალავერდის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ალავერდის ცენტრში.  აგებულია XIX საუკუნეში. 

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ნაგებია მოყვითალო-მოთეთრო ფერის კირქვით. კუთხეებში ზოგიერთ ადგილას ჩაშენებულია გათლილი შირიმის ქვები. აღმოსავლეთის ფასადი არის სადა ერთი დიდი სარკმლით, რომელიც გარშემო მოჩარჩოებულია კარგად გათლილი პროფილირებული ქვებით. სარკმელი თაღოვანია. სამხრეთის ფასადზე კედლის ცენტრში ისეთივე სარკმელია, როგორიც აღმოსავლეთით. მის გვერდით, დასავლეთით, სწორკუთხა შესასვლელია, რომელსაც თაღოვანი მოჩარჩოება აქვს რთული პროფილის თლილი ქვით. შესასვლელსა და თაღს შორის ღიობი შევსებულია. შევსებაში ჩატანებულია ოთხკუთხა ქვა მასზე ამოკვეთილი ჯვრითა და წარწერით, რომელიც იუწყება ეკლესიის აშენების თარიღს 1887 წელს. დასავლეთის ფასადზე კედლის ცენტრში ისეთივე შესასვლელია, როგორიც სამხრეთიდან. შესასვლელის თავზე ჩასმულ ქვაზე, რომელიც ჩამორეცხილია. გარდა ჯვრისა რაღაც ორნამენტის მსგავსი შეინიშნება.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
მოძვის წმინდა გიორგის ეკლესია

**მოძვის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ მოძვში. აგებულია XIX საუკუნეში. 

ეკლესია დარბაზული ტიპის ნაგებობაა. გეგმა მინაშენთან ერთად წაგრძელებული სწორკუთხედია. მთავარი შენობა დაბოლოებულია აღმოსავლეთით სფერული კონქითა გადახურული აფსიდით. აფსიდის განათების წყაროს  თაღოვანი სარკმელი წარმოადგენს. სარკმლის ორივე მხარეს მოთავსებული თითო ნიშა.  დარბაზი ორ, თითქმის თანაბარ ნაწილად იყოფა, გრძივ კედლებში განლაგებული წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრით. ცილინდრული კამარაა. გრძივი და განივი მიმართულებით გადაყვანილია თაღები. ნავი  სამხრეთისა და ჩრდილოეთ კედლებშია განათებული, აბსიდის მხრების მახლობლად გაჭრილი თაღოვანი სარკმლებით.  დასავლეთ კედლის ზედა მონაკვეთში მესამე სარკმელია. ფართო თაღოვანი შესასვლელით ნაგებობა  დაკავშირებულია დასავლეთ მინაშენთან. მინაშენი განათებულია გრძივ კედლებში გაჭრილი სარკმლებით. დასავლეთ კედლის ცენტრში  მოთავსებულია შესასვლელი. ფასადები კარ-სარკმლის ლილვოვანი მოჩარჩოებითაა დეკორირებული. სამხრეთი კარის ბალავარზე ამოკვეთილია  აყვავებული ჯვარი, ხოლო დეკორაციულ ფრონტონში ჩასმულია მზის სიმბოლური გამოსახულება. აღმოსავლეთი სარკმელი  ფართო გეომეტრიული ჩუქურთმითაა მოჩარჩოებული, რომელიც შემოფარგლულია შეწყვილებული ლილვით. მთავარი შენობა და მინაშენი კრამიტის საბურავითაა გადახურული . საბურავს გარს  თაროსა და ლილვისაგან შემდგარი ლავგარდანი შემოუყვება. ფასადები შელესილია, შემდეგ შეთეთრებული. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია   ყორექვა კირის დუღაბზე და მომწვანო-მოყვითალო ქვიშაქვა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
დევიდ ბიტანი

მინი
**დევიდ ჰაი ბიტანი** (    , დაიბადა 1960 წლის 8 აპრილს) არის ისრაელელი იურისტი და პოლიტიკოსი. ის ამჟამად ქნესეტის წევრია ლიკუდის პარტიიდან. 2016-2017 წლებში იყო კოალიციის თავმჯდომარე და ლიკუდის პარტიის თავმჯდომარე ქნესეტში, ხოლო 23-ე მოწვევის ქნესეტში იყო იმიგრაციისა და რეინტეგრაციის კომიტეტის თავმჯდომარე. 

## ბიოგრაფია 
დევიდ ბიტანი დაიბადა კენიტრაში, მაროკოში და ოჯახთან ერთად ისრაელში დაბრუნდა ხუთი წლის ასაკში. ისრაელის თავდაცვის ძალებში  მსახურობდა საბრძოლო მედიკოსად. 

სწავლობდა სამართალის ფაკულტეტზე თელ-ავივის უნივერსიტეტში . 1987 წელს სამართლის საბაკალავრო საფეხურის დამთავრების და იურიდიული ლიცენზიის მიღების შემდეგ, ისმუშაობდა ადვოკატად. მოგვიანებით მან გახსნა საკუთარი იურიდიული ფირმა.

ბიტანი დაქორწინებულია ჰაგიტზე და ჰყავთ ორი ქალიშვილი.

## პოლიტიკური კარიერა 
ლიკუდის პარტიის წევრი, ის გახდა რიშონ ლეზიონის საქალაქო საბჭოს წევრი 1988 წელს, გარკვეული დროის შემდეგ გახდა პარტია ლიკუდის რიშონ ლეზიონის ფილიალის ხელმძღვანელი. ის იყო ამავე ქალაქის მერის მოადგილე. 

2010 წელს ბიტანზე დაიწტო გამოძიება ეთიკისა და კეთილსინდისიერების დარღვევაში ეჭვის გამო.   2013 წლის მუნიციპალური არჩევნების შემდეგ მას დაუბრუნეს საინჟინრო საკითხებზე მუშაობის და ადმინისტირების უფლება, დაგეგმვისა და მშენებლობის მუნიციპალური ქვეკომიტეტის თავმჯდომარეობასთან ერთად.

ბიტანი არის ისრაელის ებრაული სააგენტოს სამეურვეო საბჭოს წევრი 2011 წლიდან.

ის 21-ე ადგილზე იყო ლიკუდის სიაში 2013 წლის ქნესეტის არჩევნებისთვის, მაგრამ 35-ე ადგილზე გადავიდა მას შემდეგ, რაც ლიკუდი დათანხმდა ერთობლივი სიის წარმართვას ისრაელ ბეიტეინუსთან . 

ალიანსმა 31 ადგილი მოიპოვა, ბიტანი ვერ გახდა ქნესეტის წევრი. 2015 წლის არჩევნებამდე იგი მე-16 ადგილზე იყო ლიკუდის სიაში,  

შემდგომ არჩევნებში ის აირჩიეს ქნესეტში, ლიკუდმა მოიპოვა 30 ადგილი. შემდგომ იგი დაინიშნა ქნესეტის კომიტეტის თავმჯდომარედ და 2016 წლის მაისში გახდა სამთავრობო კოალიციის თავმჯდომარე.

ბიტანი ქნესეთში ხელმძღვანელობს ისრაელი-საქართველოს მეგობრობის საპარლამენტო ჯგუფს

2020 წლის მაისში დაინიშნა იმიგრაციისა და რეინტეგრაციის კომიტეტის თავმჯდომარედ. 

დევიდ ბიტანი ქნესეთში ხელმძღვანელობს ისრაელი-საქართველოს მეგობრობის საპარლამენტო ჯგუფს 

კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ერობა

**ერობა** ― ადგილობრივი თვითმმართველობის დაწესებულებების სახელი რუსეთის იმპერიაში 1864-1915 წლებში. ერობა ერქვა ასევე ადგილობრივ თვითმმართველობას საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში 1918-1921 წლებში.

რუსეთის იმპერიის ერობის კანონები საქართველოზე გავრცელდა 1890 წელს. 1899, 1900 და 1902 წლებში მიღებულ იქნა ერობის შემზღუდველი კანონები. 1864 წლის კანონით ერობა აირჩეოდა მაზრასა და გუბერნიაში. ერობას ჰქონდა წოდებრივი ხასიათი, არჩევნებში მონაწილეობის უფლებისთვის დაწესებული იყო ქონებრივი ცენზი. ხმის მიცემის უფლება ჰქონდათ მხოლოდ კაცებს. ერობა ირჩევდა გამგეობას, რომელიც განაგებდა მაზრის ან გუბერნიის საქმეებს. 1865-1867 წლებში სამაზრო და საგუბერნიო ერობებში თავადაზნაურობა გლეხობასთან შედარებით ბევრად უფრო მრავალრიცხოვნად იყო წარმოდგენილი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ერობა-თვითმმართველობის რეფორმა საქართველოს რესპუბლიკაში 1918
*ისტორიულ ტერმინთა სასკოლო ლექსიკონი

კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციული დაყოფა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფა
ოიმიაკონის მთიანეთი

**ოიმიაკონის მთიანეთი** () — მთიანეთი რუსეთში, იაკუტიაში (სახაში). მდებარეობს სუნტარ-ხაიატისა და ტას-კისტაბიტის ქედებს შორის, მდ. ინდიგირკის ზემო წელის აუზში. საერთო ფართობი დაახლ. 50 ათ. კმ². რელიეფისათვის დამახასიათებელია დაბალმთიანი მასივები და სერები (400-დან 1200 მეტრამდე), რომლებზეც ადგილ-ადგილ აღმართულია ბიუტები (სიმაღლეში 1891 მეტრამდე, მთ. დიაკაი-ტასა). ყველგანაა განვითარებული მრავალწლოვანი მზრალობა. კალთების ქვედა ნაწილში ჭარბობს მეჩხერი და ძლიერ დაჭაობებული ფოთლოვანი ტყეების დაბალი რაყები; სამხრეთ კალთაზე ველის ლანდშაფტის მონაკვეთებია; 1200 მეტრზე მაღლა — მთის ტუნდრის ლანდშაფტები. მთიანეთის ფარგლებში მოქცეულ ოიმიაკონის ღრმულში მდებარეობს ევრაზიის სიცივის ერთ-ერთი პოლუსი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა –50°C, მინიმალური –68°C).

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის მთიანეთები
ტას-კისტაბიტი

**ტას-კისტაბიტი** (), *სარიჩევის ქედი* (Сарычева хребет) — ქედი რუსეთში, იაკუტიაში (სახაში). მდებარეობს მდიანარეების ინდიგირკისა და მისი მარჯვენა შენაკადის — ნერის შუამდინარეთში. სიგრძე დაახლოებით 175 კმ, სიმაღლე 2341 მ-მდე. აგებულია ალევროლითებითა და არგილითებით, რომლებშიც შეჭრილია გრანიტების ინტრუზიები. კალთების ქვედა ნაწილში მეჩხერი ფოთლოვანი ტყეებია.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ქედები
ნერა (ინდიგირკის შენაკადი)

**ნერა** () — მდინარე რუსეთში, იაკუტიაში (სახაში), ინდიგირკის მარჯვენა შენაკადი. წარმოიქმნება მდინარეების დელიანკირისა და ხუნჯახის შეერთებით. სიგრძე 106 კმ, მდ. დელიანკირის უდიდესი შემდგენლის ჩათვლით — 331 კმ, აუზის ფართობი 24&nbsp;500 კმ². მიედინება ნერის ზეგანზე. იკვებება შერეულად, ჭარბობს წვიმის წყლები. წყალდიდობა იცის მაისიდან აგვისტომდე. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 65 კმ-ში 119 მ³/წმ-ია. იყინება ოქტომბერში, დეკემბერ-იანვრიდან აპრილამდე მთლიანად გაყინულია; ლღვება მაისში – ივნისის დასაწყისში. ხეობაში გადის უსტ-ნერა – მაგადანის გზა.

## სქოლიო 
კატეგორია:სახის მდინარეები
ნერა

**ნერა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ნერა — მდინარე იტალიაში, ტიბრის შენაკადი;
* ნერა — მდინარე რუსეთში, ინდიგირკის შენაკადი.
1959 ისრაელის საკანონმდებლო არჩევნები

1959 წლის 3 ნოემბერს ისრაელში ჩატარდა საკანონმდებლო არჩევნები მეოთხე ქნესეტის 120 წევრის ასარჩევად. მაპაი დარჩა დომინანტურ პარტიად და მოიპოვა შვიდი ადგილი. არჩევნების შემდეგ, მაპაის ლიდერმა დევიდ ბენ-გურიონმა ჩამოაყალიბა მეცხრე მთავრობა 1959 წლის 17 დეკემბერს. მის კოალიციაში შედიოდნენ ეროვნული რელიგიური პარტია, პროგრესული პარტია და ისრაელის სამი არაბული პარტია, პროგრესი და განვითარება, თანამშრომლობა და ძმობა და სოფლის მეურნეობა და განვითარება. მთავრობას 16 მინისტრი ჰყავდა. მაპაის პარტიიდან კადიშ ლუზი გახდა ქნესეტის სპიკერი .

ამომრჩეველთა აქტივობამ 81,6% შეადგინა. 

## შემდგომ განვითარებული მოვლენები 
1961 წლის 31 იანვარს ბენ-გურიონის გადადგომის შემდეგ მტავრობა დაიშალა, მას უნდობლობა გამოუცხადეს "ლავონის საქმის" გამო სიონისტებმა და ჰერუტმა.

მან მთავრობის შექმნა ვეღარ შეძლო და დაინიშნა ახალი არჩევნები.

ქნესეთი ფუნქციონირებდა ერთი წელი და 9 თვე, მეოთხე ქნესეთი იყო ყველაზე მოკლე ვადით.

## გარე ბმულები 
* მეოთხე ქნესეთის ქნესეტის ვებსაიტის ისტორიული მიმოხილვა
* არჩევნები მეოთხე ქნესეტის ქნესეტის ვებსაიტზე
კატეგორია:არჩევნები
კატეგორია:ისრაელის პოლიტიკა
კატეგორია:ისრაელი
ნერის ზეგანი

**ნერის ზეგანი** () — ზეგანი რუსეთში, იაკუტიასა და მაგადანის ოლქში. მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში, ზეგანთა ფართო სარტყელში, რომელიც გამოჰყოფს ჩერსკის მთაგრეხილსა და ზემო კოლიმის მთიანეთს. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ გადაჭიმულია 130 კმ-ზე; დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ — 70 კმ-ზე. რელიეფში ჭარბობს დენუდაციური ზედაპირები, რომლებიც 700-დან 1500-მდე მეტრის სიმაღლეზეა განლაგებული; აღმართულია ცალკეული შთენილი მასივები. უმაღლესი მწვერვალია მთა ხულამრინი (2077 მ). ყველგანაა მრავალწლოვანი მზრალობა და მასთან დაკავშირებული რელიეფის ფორმები. ნერის ზეგნიდან იღებს სათავეს მდინარე ნერა. კალთების ქვემო ნაწილში ტყის ლანდშაფტებია, რომლებიც წარმოდგენილია მეჩხერი ფოთლოვანი ტყეებით, ქონდარა ფიჭვისა და მურყნის რაყებით; 1100–1200 მეტრზე მაღლა მთის ტუნდრის ლანდშაფტებია. ნერის ზეგანზე გადის უსტ-ნერა – მაგადანის გზა.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ზეგნები
ნასიმის ძეგლი (ბაქო)

**ნასიმის ძეგლი ბაქოში** () — XIV-XV საუკუნეების აზერბაიჯანელი პოეტის, იმადედინ ნასიმის ძეგლი, რომელიც 1980 წელს ბაქოში დაიდგა. 

1973 წელს ნასიმის 600 წლის იუბილე აღინიშნა სახელმწიფო დონეზე. ცნობილ პოეტზე დაიწერა სამეცნიერო ნაშრომები, მონოგრაფიები, ჰასან სეიდბეილიმ გადაიღო ფილმი „ნასიმი“, ფიქრეთ ამიროვმა დაასრულა ბალეტი „თქმულება ნასიმიზე“, ისა ჰუსეინოვმა დაწერა რომანი, გაბილ იმამვერდიევმა — პოემა „ნასიმი“. სკულპტურის შექმნა დაევალა მონუმენტური ძეგლების ოსტატს ტოკაი მამედოვს, რომელმაც სამუშაო კოლეგასთან, იბრაჰიმ ზეინალოვთან ერთად შეასრულა. სკულპტურას აქვს 69 სმ-იანი მოდელი და 2 მეტრიანი მაკეტი. მოგვიანებით, 6,5 მ. სიმაღლის ქანდაკება დაიდგა ბაქოს ერთ-ერთ ცენტრალურ ბაღში.

## სქოლიო
კატეგორია:ქანდაკებები
კატეგორია:1980 წლის ნამუშევრები
ხეცერის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ხეცერის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხეცერაში. ტაძრის აგების სავარაუდო თარიღი XII საუკუნეა, განეკუთვნება უგუმბათო ტაძრის არქიტექტურულ ტიპს. 

კედლებზე ჩანს გადაკეთების კვალი, რომელიც სავარაუდოდ გვიან შუა საუკუნეებში უნდა განეხორციელებინათ. ობიექტი ნაგებია 30X50 სანტიმეტრი ნათალი ქვის ბლოკებით, შემაკავშირებელ მასალად გამოყენებულია კირხსნარი. ნაგებობის ექსტერიერზე ჩანს სხვადასხვა რელიეფი ადამიანებისა და ცხოველების გამოსახულებით.  

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XII საუკუნის ეკლესიები
ნასიმის ძეგლი (სუმგაითი)

**ნასიმის ძეგლი სუმგაითში** () — XIV-XV საუკუნეების აზერბაიჯანელი პოეტის, იმადედინ ნასიმის ბრინჯაოს ქანდაკება, რომელიც დაიდგა 2003 წელს სუმგაითში, ს. ვურღუნის ქუჩაზე, ნასიმის სახელობის პარკში.

ძეგლის ავტორები არიან სკულპტორები ვაგიფ ნაზიროვი და აგილ გულიევი.

## სქოლიო
კატეგორია:ქანდაკებები
კატეგორია:2003 წლის ნამუშევრები
ნასიმის ძეგლი

სახელწოდება **ნასიმის ძეგლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ნასიმის ძეგლი (ბაქო) — იმადედინ ნასიმის ძეგლი ბაქოში.
* ნასიმის ძეგლი (კიევი) — იმადედინ ნასიმის ძეგლი კიევში.
* ნასიმის ძეგლი (სუმგაითი) — იმადედინ ნასიმის ძეგლი სუმგაითში.
ნიზამის ძეგლი (მოსკოვი)

**ნიზამი განჯელის ძეგლი** () — გამოჩენილი პოეტის, სპარსული პოეზიის კლასიკოსის ნიზამი განჯელის ძეგლი  რუსეთის დედაქალაქ მოსკოვში, მდებარე მუსლიმ მაგომაევის მოედანზე, აზერბაიჯანის საელჩოს შენობასთან (სახლი №16), ლეონტიევის და ელისეევის შესახვევების კვეთაზე.

ძეგლი დაიდგა 1991 წელს და არის აზერბაიჯანის საჩუქარი ქალაქ მოსკოვისთვის. მისი ავტორები  არიან მოქანდაკეები თ. ზეინალოვი და ე. ზეინალოვი, არქიტექტორები რ. ასკეროვი და პ. ალიევი.

ნიზამი გამოსახულია ტრადიციულ აღმოსავლურ სამოსში, ზის წიგნებით ხელში. კვარცხლბეკზე არის რუსული წარწერა.

## სქოლიო
კატეგორია:ქანდაკებები
კატეგორია:1991 წლის ნამუშევრები
ნასიმის ძეგლი (კიევი)

**ნასიმის ძეგლი კიევში** (; ) — XIV-XV საუკუნეების აზერბაიჯანელი პოეტის, იმადედინ ნასიმის ქანდაკება, რომელიც დაიდგა კიევში (უკრაინა) 2019 წელს.

2019 წლის 24 მაისს უკრაინაში აზერბაიჯანის საელჩოს დაკვეთით კიევის ერთ-ერთ ცენტრალურ პარკში ძეგლის გახსნის ცერემონია გაიმართა. ცერემონიას ესწრებოდნენ ბაქოს ქალაქის აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელი ელდარ აზიზოვი და კიევის მერი ვიტალი კლიჩკო. ქანდაკების ავტორია უკრაინის სახალხო მხატვარი, ცნობილი მოქანდაკე სეიფედინ გურბანოვი. 

## სქოლიო
კატეგორია:ქანდაკებები
კატეგორია:2019 წლის ნამუშევრები
ზემო კოლიმის მთიანეთი

**ზემო კოლიმის მთიანეთი** () — მთიანეთი რუსეთში, მაგადანის ოლქში, ტას-კისტაბიტის ქედს, ჩერსკის მთაგრეხილსა და მათ სამხრეთ განშტოებებს შორის. ჭარბობს 1300–2000 მ სიმაღლეები. შედგება მცირე ზომის მასივებისა და მოკლე ბრტყელწვერიანი ქედებისგან. მთების მწვერვალები გუმბათისებრია. სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილს ახასიათებს ციცაბო კალთები და მდინარეთა ღრმა ხეობები. აგებულია პერმული და ტრიასული ასაკის ფიქლებითა და ქვიშაქვებით. მთიანეთს კვეთს მდინარეები: აიან-იურიახი, ბიორიოლიოხი და სხვ. ხეობებში და დამრეც კალთებზე მეჩხერი ფოთლოვანი ტყეები და ქონდარა ფიჭვის რაყებია, 1200–1800 მ სიმაღლეზე — მთის ბუჩქნარიანი ტუნდრა. არის ოქროსა და კალის საბადოები, მინერალური წყაროები.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის მთიანეთები
აიან-იურიახი

**აიან-იურიახი** (, ზემო წელზე — **აიან-პეტლია**) — მდინარე რუსეთში, მაგადანის ოლქში. მდ. კოლიმის მარცხენა შემდგენელი. სიგრძე 237 კმ, აუზის ფართობი 24&nbsp;100 კმ². სათავეს იღებს ხალკის ქედის ფერდობებზე, მიედინება ნერის ზეგანზე. იკვებება წვიმისა და თოვლის წყლით. იყინება ოქტომბრის ბოლოს, ლღვება მაისის ბოლოს.

## სქოლიო 
კატეგორია:მაგადანის ოლქის მდინარეები
ქაზიმიე (ქემალფაშის რაიონი)

**ქაზიმიე** () — სოფელი ქემალფაშის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 100 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 173 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდებაა მოლისორი. 1928 წლიდან სოფლის სახელი მოიხსენიება როგორც „ქაზიმიე“. ადრე იგი იყო სარფის სოფლის უბანი, ხოლო 1954 წლის 14 ივლისს მიიღო სოფლის სტატუსი. სოფელი, რომელიც ადრე ხოფის რაიონს ექვემდებარებოდა, 2017 წელს გამოცემული განკარგულების საფუძველზე ქემალფაშის რაიონის შექმნის შემდეგ გადავიდა ქემალფაშის დაქვემდებარებაში.

## სქოლიო
კატეგორია:ქემალფაშის რაიონის სოფლები
ქიოფრიუჯიუ (ქემალფაშის რაიონი)

**ქიოფრიუჯიუ** () — სოფელი ქემალფაშის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 77 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 721 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
ქიოფრიუჯიუ სოფლის ძველი სახელწოდებაა ქოფრუჯე. მართლაც, 1902 წლის „ბათუმის რუკაზე“ ის ჩაწერილია როგორც „კოპრიჯა“ (ქოპრიჯე). ამ რუკაზე სოფელი მდებარეობს სუჯუნასა და მაკრიალის სოფლებს შორის. ქოფრუჯე ნიშნავს „პატარა ხიდს“. ეს სახელწოდება სავარაუდოდ სოფელში არსებული ერთმალიანი ქვის ხიდიდან მომდინარეობს.

სოფელი ქოფრუჯე 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ჩაწერილია როგორც „კოპრიჯი“ (كوپریجی). ამ დროს ქოფრუჯე იყო რიზეს პროვინციის ხოფის რაიონის ქემალფაშის თემის ერთ-ერთი სოფელი.

## სქოლიო
კატეგორია:ქემალფაშის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ოსმანიე (ქემალფაშის რაიონი)

**ოსმანიე** () — სოფელი ქემალფაშის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 92 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 412 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელ ოსმანიეს ძველი სახელწოდებაა მეზრე კული. 1913 წლის კიეპერტის რუკაზე ის ამ სახელით არის მოხსენიებული. ქართველი ისტორიკოსი იური სიხარულიძე ჭანეთის (ლაზეთის) ტოპონიმებზე თავის ნაშრომში ამ დასახლების სახელს ასახელებს როგორც მეზრე კულა (მეზრე კულა) და აღნიშნავს, რომ ეს ტოპონიმი რუსულად ჩაწერილია როგორც „მეზრე გამშინ“ (Meзpe Гамшин).

სოფელი მეზრე კული 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში მოხსენიებულია როგორც „ოსმანიე“ (عثمانيه). ოსმანიე ამ დროს იყო რიზეს პროვინციის ხოფის რაიონის ქემალფაშის თემის ერთ-ერთი სოფელი. 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში სოფელი ჩორუჰის პროვინციაში იმავე ადმინისტრაციულ პოზიციას ინარჩუნებდა და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 224 ადამიანს. 1965 წლისთვის ოსმანიეს მოსახლეობა გაიზარდა 527 ადამიანამდე და სოფელში 183 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

ოსმანიე, რომელიც ხოფის რაიონში მდებარეობდა, 2017 წელს კანონის ძალით გადავიდა ახლად შექმნილი ქემალფაშის რაიონის დაქვემდებარებაში.

## სქოლიო
კატეგორია:ქემალფაშის რაიონის სოფლები
ლიმანი (ქემალფაშის რაიონი)

**ლიმანი** () — სოფელი ქემალფაშის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 90 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 178 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
ლიმანი არის ამ დასახლების ცნობილი უძველესი სახელწოდება. ქართველი ისტორიკოსი იური სიხარულიძე ჭანეთის (ლაზეთის) ტოპონიმებზე თავის ნაშრომში აღნიშნავს, რომ ეს სახელწოდება მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან ლიმანი (Λιμένας) და წერს, რომ ამ დასახლებას ლაზურად ჰქონდა ისეთი სახელები როგორიცაა ღინკითი (ღინკითი), მანიაკეთი (მანიაკეთი), სენაკეთი (სენაკეთი). ლიმანი 1835 წლის არჰავის მოსახლეობის რეესტრში და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში მოხსენიებულია როგორც „ლიმანი“ (لیمان).

ლიმანი, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში ლაზისტანის სანჯაყის გონიეს თემში და 1886 წლის რუსულ აღწერაში ბათუმის სანჯაყის გონიოს რაიონში ცალკე სოფლად არ არის მოხსენიებული. ამ პერიოდში შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ლიმანი სოფელ მაკრიალის შემადგენლობაში შედიოდა.

1928 წელს ლიმანი შედიოდა რიზეს პროვინციის ხოფის რაიონის ქემალფაშის თემში. 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში ჩორუჰის პროვინციაში იმავე ადმინისტრაციულ პოზიციას ინარჩუნებდა და ამ დროს სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 412 ადამიანს.

ლიმანი, რომელიც ხოფის რაიონში მდებარეობდა, 2017 წელს კანონის ძალით გადავიდა ახლად შექმნილი ქემალფაშის რაიონის დაქვემდებარებაში.

## სქოლიო
კატეგორია:ქემალფაშის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
იუჩქარდეში (ქემალფაშის რაიონი)

**იუჩქარდეში** () — სოფელი ქემალფაშის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 75 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 190 ადამიანი ცხოვრობს.
## ისტორია
სოფელ „სამი ძმის“ ძველი სახელწოდებაა **სუმჯუმა**. ლაზური ტოპონიმი სუმჯუმა  წარმოიქმნა სიტყვებისგან „სუმ“ , რაც ნიშნავს „სამს“ , და „ჯუმა“ , რაც ნიშნავს „ძმას“, ამგვარად მნიშვნელობა არის „სამი ძმა“. ქართველი ისტორიკოსი იური სიხარულიძე თავის ნაშრომში ჭანეთის (ლაზეთის) ტოპონიმებზე ასევე მოიხსენიებს დასახლების სახელს როგორც სუმჯუმა და აღნიშნავს, რომ ზღვისპირას მდებარე სოფლის სახელი უკავშირდება ლეგენდას სამი ძმის შესახებ, რომლებიც მათი ცოდვების გამო ქვებად იქცნენ.

ეს ტოპონიმი ოსმალეთის პერიოდში დაფიქსირდა როგორც „უჩ ქარდეშ“ (სამი ძმა). კერძოდ, 1902 წლის „ბათუმის რუკაზე“ ის მოხსენიებულია როგორც „Uch Kardash“. ეს დასახლება 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაშიც ჩაწერილია როგორც „უჩ ქარდაშ“ . ამ დროს სოფელი შედიოდა რიზეს პროვინციის ხოფის რაიონის ქემალფაშის თემში. 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში დასახლება დაფიქსირდა როგორც „უჩქარდეშ“, ის მდებარეობდა ჩორუჰის პროვინციაში იმავე ადმინისტრაციულ პოზიციაზე და ამ დროისთვის სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 92 ადამიანს. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით,  სოფელ იუჩქარდეშში ცხოვრობდა 144 ადამიანი და ამ მოსახლეობიდან 47 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

ქემალფაშა 2017 წელს ბრძანებულებით გამოეყო ხოფის რაიონს და გახდა ცალკე რაიონი, ხოლო იუჩქარდეში გახდა ამ რაიონის ერთ-ერთი სოფელი.

## სქოლიო
კატეგორია:ქემალფაშის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში