ჰაიგ გუდენიანი

**ჰაიგ გუდენიანი** (; დ. 19 მაისი 1885 — გ. 12 მაისი, 1972) — სომეხი-ამერიკელი მევიოლინე, კომპოზიტორი და ანატოლიური წარმოშობის ავტორი. დატოვა მშობლიური ქალაქი კონსტანტინოპოლი 1904 წელს და გაემგზავრა დასავლეთ ევროპაში, სადაც სწავლობდა მუსიკასა და ვიოლინოს ვიტესლავ ნოვაკის, ოტაკარ სევჩიკის, სეზარ ტომსონის და მატიუ კრიკბუმის ხელმძღვანელობით.  უკრავდა მე-18 საუკუნის იშვიათ ესპანურ ვიოლინოზე თავის საკონცერტო სპექტაკლებში,  ცნობილი იყო თავისი ვირტუოზული ოსტატობით. თითქმის ყველა მისი მრავალრიცხოვანი კომპოზიცია შთაგონებული იყო რეგიონის მრავალფეროვანი კულტურული მემკვიდრეობით. მის კომპოზიციებს შორისაა ისეთი ნაწარმოებები, როგორიცაა *სომეხი მწყემსი*, *სომხური სიყვარულის სიმღერა* და *არაბი ბიჭი*, რომლებიც ასახავს სომეხი ხალხის ცხოვრებას და იდეალებს.  მევიოლინეებმა ჯაშა ჰეიფეციმ და მაქს როზენმა, ისევე როგორც პიანისტმა პერსი გრეინჯერმა, რეპერტუარებში შეიტანეს მისი სხვადასხვა ნაწარმოებები. 

## ადრეული წლები 
დაიბადა ქალაქ კაისერში, ოსმალეთის იმპერიაში, სწავლობდა კონსტანტინოპოლის თურქული უნივერსიტეტში,  1904 წელს გადავიდა ბრიუსელში, სადაც სწავლობდა ვიოლინოს ცეზარ ტომსონის და მათიუ კრიკბორნის ხელმძღვანელობით. პრაღაში სწავლობდა ვიოლინოს ოტაკარ სევჩიკის ხელმძღვანელობით და კომპოზიციას ვიტესლავ ნოვაკთან. სწავლის დასრულების შემდეგ მან რამდენიმე წელი იმოგზაურა ჩეხოსლოვაკიაში, თურქეთში, კავკასიაში, სპარსეთსა და ეგვიპტეში, აითვისა ამ ქვეყნების ხალხური სიმღერებისა და ცეკვების ტრადიციული მუსიკა,  შემდეგი ორი წელი ბალკანეთში გაატარა. ის სიტყვით გამოვიდა ბულგარეთისა და რუმინეთის მთავარ ქალაქებში; რუმინელი მევიოლინის ჯორჯ ენესკუს თანხლებით, მან წარმოადგინა ელიზაბედ ცუ ვიდი (კარმენ სილვა) მის სასახლეში ბუქარესტში.  ის ასევე გამოვიდა ბუდაპეშტში, მიუნხენში, ჟენევაში, მარსელში, პარიზში და ევროპის სხვა დიდ ქალაქებში. საფრანგეთიდან ნიუ-იორკში 1918 წლის იანვარში პირველი მსოფლიო ომის დროს ჩავიდა. შეერთებულ შტატებში ჩასვლიდან მალევე, ის ფარულად დაქორწინდა ოლიივ პიბოდიზე სენტ ჩარლზში, მისურში; ისინი შეხვდნენ სენტ-ლუისის თეატრ ოდეონში, როდესაც გუდენიანმა სირიულ-სომხური დახმარების ფონდის სახელით სპექტაკლში გამოვიდა. 

მათი ქორწინება ძალიან ხანმოკლე იყო, რადგან გუდენიანი იმავე წელს დაქორწინდა პიანისტ კეტრინ ლოუზე (1901–1997).    გამოდიოდა ნიუ-იორკში,  ვაშინგტონში,   და ჩიკაგოში, სოლისტი იყო სენტ-ლუისისა და ფილადელფიის სიმფონიურ ორკესტრებში. 

## კარიერა 
ორი წლის განმავლობაში (1920–1922) ცინცინატის მუსიკის კონსერვატორიის ფაკულტეტზე ვიოლინოს, ანსამბლისა და რეპერტუარის მასწავლებელი იყო    და ატარებდა ვიოლიონოს გაკვეთილებს ალისა ბეკერ-მილერის სკოლაში, ოჰაიოში.  მან შეასრულა სამი კომპოზიციის პრემიერა 1925 წლის 27 აგვისტოს Queen's Hall-ში, ლონდონში, ეს კომპოზიციებია: *The Shepherd*, *Candy Seller* და *Pastorale*.  

ის და მისი მეუღლე კეტრინი ხშირად გადადიოდნენ შეერთებული შტატების შუა დასავლეთში პირველი მსოფლიო ომის შემდგომ წლებში, ცხოვრობდნენ ლანსინგში, მიჩიგანში; სენტ-ლუისში, მისურში; ცინცინატში და დეიტონში, ოჰაიოში და ინდიანას შტატში. 

## გარდაცვალება და მემკვიდრეობა 
საზოგადოებრივი ცხოვრებიდან წასვლის შემდეგ, გუდენიანი და მისი მეუღლე კეტრინი გადავიდნენ ფლორიდაში, კრესენტ ბიჩში. გარდაიცვალა 1972 წელს და დაკრძალეს მთ.ჰოპის სასაფლაოზე ლაპირში, მიჩიგანში. მისი მეუღლე კეტრინ ლოუ გუდენი 1997 წელს გარდაცვალების შემდეგ მის გვერდით დაკრძალეს.

გუდენიანის ნაშრომები, მათ შორის ხელნაწერები და სხვა ნაშრომები ინახება სტეტსონის უნივერსიტეტში, დელანდში, ფლორიდაში.

## წიგნები 
* *The Call of the Ancient East: A Few Suggestions for the Understanding of it Through Pure Oriental Music* (1951)
* *Yogi, the dog* (1959)
* *Moral Sense and Nightmare* (1957-1959)

## სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მუსიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მევიოლინეები
კატეგორია:XX საუკუნის კომპოზიტორები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1972
კატეგორია:დაბადებული 1885
კატეგორია:სომხები ამერიკაში