შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკა

მინი|შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკა რსფსრ-ის შემადგენლობაში
**შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკა** (; 13 მარტი — 30 მაისი, 1918) — საბჭოთა რესპუბლიკა რსფსრ-ს შემადგენლობაში, ყოფილი შავი ზღვის გუბერნიის ტერიტორიაზე. ადმინისტრაციული ცენტრით — ნოვოროსიისკი.

## ისტორია
1917 წელს თებერვლის რევოლუციის შედეგად ნიკოლოზ II გადადგა, ხოლო ხელისუფლება დროებითმა მთავრობამ გადაიბარა. ადგილებზე პასუხისმგებელ პირებად დაინიშნენ რუსეთის იმპერიის IV მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს შესაბამისი რეგიონის დეპუტატები. შავი ზღვის გუბერნიიდან IV მოწვევის დეპუტატი იყო ნ. ნიკოლაევი, რომელსაც გუბერნიის კომისრობა 1917 წლის 26 მარტს ოფიციალურად გადაეცა.

შავი ზღვის გუბერნიის გასაბჭოება არ იყო ერთგვარი. ზოგიერთ ადგილას აქ ორმაგი ხელისუფლების „კლასიკური“ მოდელი დაფიქსირდა, ზოგიერთ ქალაქში კი, მაგალითად, გელენჯიკში, საბჭოთა ხელისუფლება ერთპიროვნულად დომინირებდა. 18 მაისს ნოვოროსიისკში ერთდროულად ორი ყრილობა გაიხსნა: სახალხო კომიტეტთა წარმომადგენლების ყრილობა და მუშათა, ჯარისკაცთა და გლეხთა დეპუტატთა ყრილობა. მუშაობის მსვლელობისას ყრილობები გაერთიანდნენ და აირჩიეს შავი ზღვის გუბერნიის აღმასრულებელი კომიტეტი. ბოლშევიკების გავლენით, ყრილობის დელეგატებმა მოითხოვეს ძალაუფლების აღმასრულებელი კომიტეტისა და მისი კომისარიატისთვის გადაცემა, ამავდროულად უნდობლობა გამოუცხადეს დროებითი მთავრობის კომისარს, კადეტ ნ. ნიკოლაევს. 11 ივლისს ნიკოლაევი გადადგა, ხოლო  დროებითი მთავრობის ახალმა კომისარმა, ნ. დოლგოპოლოვმა შეთანხმებას მიაღწია სოციალისტ-რევოლუციონერ-მენშევიკების საგუბერნიო აღმასრულებელი კომიტეტის კომისარიატთან.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ შავი ზღვის გუბერნია ერთდროულად არ გასაბჭოვებულა. პირველი, სადაც საბჭოთა ხელისუფლებამ გაიმარჯვა, ტუაფსეს ოკრუგი იყო. 3 (16) ნოემბერს ტუაფსეს რევოლუციურმა კომიტეტმა ძალაუფლება წინააღმდეგობის გარეშე ქალაქი ტუაფსე ხელში ჩაიგდო. 

23 ნოემბერს (6 დეკემბერს) ნოვოროსიისკში შეიკრიბა შავი ზღვის გუბერნიის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატთა საბჭოების ყრილობა. 25 ნოემბერს (8 დეკემბერს) მან აღიარა რსფსრ-ის სახალხო კომისართა საბჭოს უფლებამოსილება და 30 ნოემბერს (13 დეკემბერს) დასკვნით სხდომაზე აირჩია ცენტრალური საგუბერნიო აღმასრულებელი კომიტეტი, რომელშიც შედიოდნენ ბოლშევიკები: ა. ა. იაკოვლევი, ა. ე. ხუდანინი, ა. ა. რუბინი, ყოფილი პრაპორშჩიკი, ი. ა. სერაძე და სხვები. 1 (14) დეკემბერს ბოლშევიკებმა ძალაუფლება ნოვოროსიისკის ოკრუგშიც აიღეს ხელში.

სოჭის ოკრუგში პროცესები შედარებით მდარედ მიმდინარეობდა, რადგან ბოლშევიკები ადგილობრივ საბჭოში უმცირესობაში იყვნენ. ნოემბრის ბოლოს ბოლშევიკებმა შექმნეს რკინიგზის მუშებისა და ჯარისკაცებისგან შემდგარი მებრძოლების რაზმი, რომელიც გუბერნიაში წითელი გვარდიის დასაყრდენი გახდა. შემდეგ მათ აგიტატორები გაგზავნეს მშენებარე რკინიგზის ხაზზე, საიდანაც დაახლოებით 20 „ლუმპენ-პროლეტარი“ მოიყვანეს. 1918 წლის 17 (30) იანვარს საბჭოს საგანგებო სხდომაზე, 6-7 ბოლშევიკისა და ამ 20 ლუმპენის ხმებით, გადაწყდა ქალაქსა და რაიონში ძალაუფლების საბჭოსთვის გადაცემა. საბჭოს დარჩენილმა წევრებმა: სოციალისტ-რევოლუციონერებმა და მენშევიკებმა თავი შეიკავეს და მიუხედავად იმისა, რომ მათ უმრავლესობა ჰქონდათ საბჭოებსა და აღმასრულებელ კომიტეტებში, პროტესტის ნიშნად უბრალოდ ზურგი აქციეს მათ, რამაც ბოლშევიკებს მოქმედების სრული თავისუფლება მისცა.

1918 წლის 28-30 იანვარს (10-12 თებერვალს) ძალაუფლების ფორმალური გადმობარების მიზნით, გაიმართა სოჭის ოლქის მუშათა, გლეხთა და ჯარისკაცთა დეპუტატთა საბჭოების I ყრილობა.

1918 წლის 13 თებერვალს, ყუბანის რადასთან ბრძოლის კონტექსტში, პროვინციის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის გაფართოებულ სხდომაზე, შავი ზღვის რევოლუციური სამხედრო შტაბი გაერთიანდა ყუბანის რეგიონის სამხედრო რევოლუციურ კომიტეტთან ერთ ორგანოდ — მთავარ. ყუბან-შავი ზღვის სამხედრო რევოლუციური კომიტეტად (თავმჯდომარე - ი. ვ. პოლუიანი. მოეწყო ყუბანის სამხრეთ რევოლუციური არმია, რომლის შტაბი სოფელ კრიმსკაიაში მდებარეობდა. მიიღეს რევოლუციური ზომები: სამრეწველო საწარმოების ნაციონალიზაცია, მიწის მესაკუთრეთა მამულები. არარეზიდენტებზე მიწების გადაცემა, ძალაუფლების ძველი აპარატის ლიკვიდაცია, შემოღებულ იქნა სამხედრო ნაწილებში მეთაურების არჩევა და მზადდებოდა საბჭოების არჩევნები ყველა დონეზე.

1918 წლის 10-13 მარტს ტუაფსეში გაიმართა შავი ზღვის გუბერნიის საბჭოების III ყრილობა. აღნიშნულ ყრილობაზე შავი ზღვის გუბერნია გარდაქმნა შავი ზღვის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკად. ყრილობამ დაამტკიცა საბჭოთა კავშირის მე-3 სრულიადრუსეთის კონგრესის გადაწყვეტილებები ბრესტის ზავის დადების შესახებ, მიიღო დადგენილებები სამონასტრო და საეკლესიო ქონების კონფისკაციის შესახებ. 

1918 წლის 28-30 მაისს ყუბანისა და შავი ზღვის გუბერნიის საბჭოების მესამე საგანგებო ყრილობამ მიიღო გადაწყვეტილება, შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკისა და ყუბანის საბჭოთა რესპუბლიკების გაერთიანების შესახებ ყუბან-შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკაში.

## ლიტერატურა
*Маликов М.Ф. Истоки познания. Том 4: Генетические основы регионального права: по материалам Республики Башкортостан. — 8-е. — Уфа: АН РБ, Гилем, 2012. — С. 196. — ISBN 978-5-7501-1388-0.
*Гражданская война и военная интервенция в СССР: Энциклопедия. — М.: Сов. Энциклопедия, 1987. — С. 660.
* *Волков А.* Памяти трагически погибших офицеров одного полка // Военная быль, 1974, № 129. с. 40—41
* *Воронович Н. В.* Меж двух огней. // Архив русской революции. Т. VII. Берлин, 1922. с. 53—183
* *Деникин А. И.* Очерки русской смуты. Белое движение и борьба Добровольческой армии. Май — октябрь 1918. — Мн.: Харвест, 2002. — ISBN 985-13-1148-0

## სქოლიო
კატეგორია:ადრეული საბჭოთა რესპუბლიკები