open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალექსეი ნავალნი

**ალექსეი ნავალნი **(; დ. 4 ივნისი, 1976, ოდინცოვკის რაიონის სამხედრო ქალაქ ბუტინში, მოსკოვის ოლქი, სსრკ – 16 თებერვალი, 2024) — რუსი პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე ინვესტ-აქტივისტი. „კორუფციასთან ბრძოლის ფონდის“ დამაარსებელი. 2013 წლის 17 ნოემბრიდან სათავეში უდგას ლიბერალურ „პროგრესის პარტიას“. კომპანია „აეროფლოტის“ დირექტორთა საბჭოს ყოფილი წევრი. მოსკოვის მერის 2013 წლის არჩვევნებზე გავიდა მეორე ადგილზე 632 697 ხმით (ხმების 27,24%). გამარჯვება პირველივე ტურში სერგეი სობიანინს დაუთმო.

2020 წლის 20 აგვისტოს ნავალნი კომატოზურ მდგომარეობაში ომსკის საავადმყოფოში მოათავსეს და ფილტვების ხელოვნური ვენტილაციის აპარატზე მიაერთეს. მისი გუნდის განცხადებით, იგი მოწამლეს. 22 აგვისტოს გადაიყვანეს სამკურნალოდ გერმანიაში. 2020 წლის 7 სექტემბერს გამოვიდა კომიდან.

2021 წლის 11 იანვარს რუსეთში სასჯელის აღსრულების ფედერალურმა ბიურომ სასამართლოს მიმართა, რომ ნავალნის პირობითი მსჯავრი, რომელიც მან ივ როშეს საქმეზე მიიღო, რეალურით ჩაენაცვლებინა. 17 იანვარს ნავალნი მოსკოვის აეროპორტში დააკავეს, როდესაც იგი გერმანიიდან ბრუნდებოდა. დაკავებიდან მეორე დღეს პოლიციის განყოფილებაში გამართულ სასამართლო პროცესზე მას 30-დღიანი პატიმრობა შეუფარდეს. სასამართლომ სამ წელიწად-ნახევარი მიუსაჯა. სასჯელს მოაკლდა 10 თვე, რომელიც მან შინაპატიმრობაში გაატარა და საბოლოოდ 2 წელი და 8 თვე მიესაჯა. გარდა ამისა, რუსეთში ოპოზიციონერის წინააღმდეგ თაღლითობის მუხლითაც აღძრეს საქმე, რომელიც საკუთარივე ფონდებიდან ფულის გაფლანგავს ეხებოდა.

2024 წლის 16 თებერვალს, რუსეთის სასჯელაღსრულების ფედერალური სამსახურის რეგიონულმა სამმართველომ გავრცელა ნავალნის კოლონიაში გარდაცვალების შესახებ ინფორმაცია. იგი დაკრძალულია მოსკოვის ბორისოვოს სასაფლაოზე. 2026 წლის 14 თებერვალს დიდმა ბრიტანეთმა, შვედეთმა, საფრანგეთმა, გერმანიამ და ნიდერლანდებმა დაადასტურეს, რომ ნავალნი ეპიბატიდინით მოწამლეს, რაც, სავარაუდოდ, მისი სიკვდილის მიზეზი გახდა.

## ადრეული ცხოვრება და კარიერა 
ნავალნი რუსული და უკრაინული წარმოშობისაა. გაიზარდა ობნინკში, მოსკოვის სამხრეთ-დასავლეთით 100 კილომეტრში, თუმცა ბავშვობაში ზაფხულს ბებიასთან ატარებდა უკრაინაში, სადაც აითვისა უკრაინული ენა. მის მშობლებს, ანატოლი ნავალნისა და ლუდმილა ნავალნაიას, მოსკოვის ოლქის სოფელ კობიაკოვოში კალათების საქსოვი ქარხანა აქვთ, რომელსაც ისინი 1994 წლიდან ამუშავებენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნავალნის ოფიციალური საიტი 
* ნავალნი ВКонтакте-ში 
* ნავალნი Twitter-ში 
* ნავალნი Facebook-ში 
* ნავალნის ბლოგი „Живой Журнал“-ში 
* კორუპციასთან ბრძოლის ფონდის საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:დაბადებული 4 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
თბილისის წმინდა მარკოზ ეფესელის ეკლესია

**თბილისის წმინდა მარკოზ ეფესელის ეკლესია** — წმინდა მარკოზ ეფესელის სახელობის მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში. მდებარეობს თბილისის ხანდაზმულთა პანსიონატის ეზოში, რომელიც აშენდა პანსიონატის ყოფილი დირექტორის თამთა დემურიშვილის ინიციატივით.

## ისტორია
მინი|მარცხნივ|ეკლესიის სასულიერო პირები გალავნის შენების პროცესში
ტაძრის საძირკველი 2009 წლის 26 ნოემბერს მეუფე თეოდორემ აკურთხა, ხოლო პირველი ღვთისმსახურება 2013 წლის 2 თებერვალს წმინდა მარკოზ მახარებელის ხსენების დღეს ჩატარდა.

## ლიტერატურა
* ე. ჩიკვაიძე, „საქართველოში პირველად, წმინდა მარკოზ ეფესელის სახელობის ეკლესია შენდება“, Time, 6 თებერვალი, 2012

## რესურსები ინტერნეტში
* წმინდა მარკოზ ეფესელის ტაძრის მშენებლობა

კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
ძველი გედაგდაღი

**ძველი გედაგდაგი**, *გედაგდაღი* (ყოფ. შულავერი) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში (ყარაბულაღის თემი).

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „შულავერი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Шулаверы“ სახით.

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭიათურის მანგანუმის საბადო

**ჭიათურის მანგანუმის საბადო** — ჭიათურისა და საჩხერის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე მდებარე მანგანუმის (Mn) საბადო. გეოტექნიკური თვალსაზრისით განლაგებულია საქართველოს ბელტის აზვებული ტექტონიკური ბლოკის — ძირულის მასივის ჩრდ.-აღმ. პერიფერიაზე. საბადოს ტერიტორიაზე თითქმის ჰორიზონტალურ ცარცულ კირქვებზე განლაგებულია მანგანუმის მადნის შემცველი ოლიგოცენური ნალექები. კირქვები მდინარე ყვირილისა და მისი შენაკადების მიერ ჩაჭრილია ღრმა კანიონისებრი ხეობებით, რომლებიც ერთმანეთისაგან გამოყოფენ ცალკეულ ზეგნებს. ეროზიას გადარჩენილი მანგანუმის დიდი ნაწილი ამ ზეგნებზეა განლაგებული, მდინარე ყვირილის მარჯვენა ნაპირზეა რგანის, ქვედა და ზედ რგანის, ბუნიკაურის, თაბაგრების, მღვიმევის, დარკვეთისა და სარეკის ზეგნები; მარცხენაზე — პერევესის, შუქრუთის, ითხვისის, მერევისა და ფასიეთის.

მანგანუმის შემცველ ოლიგოცენურ ნალექებს წარმოადგენს მადნისქვეშა ქვიშაქვები, საკუთრივ მადნიანი ჰორიზონტი და მასზე მდებარე ბენტონიტ-ცეოლითიანი ოპოკები, სპონგოლითები და ე.წ. მაიკოპის ტიპის იაროზიტიანი თიხები. მადნიან ჰორიზონტს რთული აგებულება აქვს — შედგება სხვადასხვა ზომისა და სხვადასხვა რაოდენობის (3-25) ლინზისებრი სხეულებისგან; მათ შორის განლაგებულია თიხის, ქვიშაქვისა და სილიციტების სხვადასხვა სისქისა და რაოდენობის შუაშრეები. საბადოს დასავლეთ ნაწილში (პერევსის, რგანისა და ქვედა რგანის ზეგნები) მადნიანი ჰორიზონტი უშუალოდ ადევს ცარცულ კირქვებს ან გამოყოფილია მათგან ფოსფორიტის მცირე სისქის შრით. მადნიანი ჰორიზონტი საბადოს ამ ნაწილში კომპაქტურია და წარმოადგენს ძირითადად ფსილომელან-პიროლუზიტურ ფაციესს (ე.წ. პეროქსიდული მადნები). აღმოსავლეთი მიმართულებით ეს ფაციესი იცვლება ფსილომელან-პიროლუზიტ-მანგანიტური, მანგანიტ-როდოქროზიტული და როდოქროზიტ-მანგანოკალციტური ფაციესებით. ჭიათურის მანგანუმის საბადოზე გამოყოფენ მადანთა შემდეგ ძირითად ტიპებს:

ცხრილში ჩამოთვლილნი გვხვდება მადნიანი შრეების ზედაპირზე გამოსვლის ადგილას, თითქმის ყველა ზეგანზე.  

2006 წლის 11 ნოემბრამდე საბადოს კომპანია „ჭიათურმანგანუმი“ ამუშავებდა, ხოლო ამ დღეს მისი აქციები აუქციონზე გაიყიდა. აუქციონში ვაჭრობის ერთადერთმა მონაწილემ — „Georgian Manganese Holding Limited“-მა გაიმარჯვა.

## რესურსები ინტერნეტში
*შავი ოქროს საბადო  chiatura.ge

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საბადოები
მეორე სალამალექი

**მეორე სალამალეიქი**, **მეორე სალამალექი**, *ქარვასლა*, *სალამალეიქი*, *სალამალექი* — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში (ყარაბულახის თემი).

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „მურსაკულოვა“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „хут. Мурсакулова“ სახით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტრიკეს ხალხი

[250px|მინი|ტრიკეს ხალხი [ბზობა|ბზობის აღნიშვნისას]]
**ტრიკე** () — მექსიკის ოახაკის შტატის დასავლეთ ნაწილის ადგილობრივი ხალხი. ეთნოლოგიური მოხსენებების თანახმად, მათი რაოდენობა 23 000-მდეა. ტრიკეს ენა ოტო-მანგის ენის მიშტეკური ენების შტოს მიეკუთვნება. ტრიკეები გამოირჩევიან ქსოვის ხელოვნებით.

ტრიკეს ხალხი ოახაკის შტატის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მთიან რეგიონში სახლობს, ზღვის დონიდან 1 500–3 000 მეტრზე. 

მექსიკის სხვა სამხრეთული შტატების მსგავსად, მაღალია ტრიკეების სამუშაოდ გადინება მეხიკოსა და აშშ-ში. 

## ჩვეულებები
ტრიკეს ხალხის ერთ-ერთი გამორჩეული ტრადიციაა პატარძლის საფასური. ქორწინების ეს ტრადიცია ფართოდ იყო გავრცელებული კოლონიამდელ მესოამერიკაში. როგორც წესი, ტრიკე მამაკაცი პატარძლის ოჯახს სთავაზობს ფულს, საკვებსა და სხვა პროდუქტებს.

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის ხალხები
სენტი

300px|მინი|სენტის ეკლესია
**სენტის ტაძარი** — მდებარეობს სოფელ სენტაში მდინარე თებერდის სანაპიროზე შემაღლებულ ადგილას. მისი აგების დაახლოებითი თარიღია X საუკუნე. სახელწოდება ქართულ სვეტს, სვეტიცხოველს უნდა უკავშირდებოდეს.

## არქიტექტურა
ტაძრის არქიტექტურული აღწერა პირველად მოგვცა გერმანელმა მეცნიერმა ჯოზეფ ბერნარდცმა 1829 წელს. გეგმით ტაძარი წარმოადგენს თანაბარმკლავიან ჯვარს სამი ეკვდერით. შენობის სიგრძე და სიგანე 8 მეტრია. ნაგებია ქვიშაქვით კარგად თლილი ბლოკებით და კირხსნარით.

ტაძარი გამორჩეულია თავისი ფრესკებით. შესრულებულია თეთრი, წითელი და მუქი ყავისფერი საღებავებით. ცენტრალური ფიგურა არის ღვთისმშობელი, რომელსაც ხელები ზეცისკენ აქვს აპყრობილი. საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე გამოსახულია წმინდანთა ორი ჯგუფი, თითოეულზე ოთხი ფიგურაა.

ტაძრის შესწავლის დროს აღმოჩნდა ბერძნულად შესრულებული წარწერა, რომელიც ქართულად ასე იკითხება: 

## ლიტერატურა 
*თ. მიბჩუანი, მეგობრობის სათავეებთან, თბ., 1986 
*Кузнецов В.,  христианство на северном кавказе до XV в, вл. 2002
*Виноградов А.Ю, ФРЕСКИ СЕНТИНСКОГО ХРАМА, Российская археология, N1, 2005

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული  ძეგლები საზღვარგარეთ
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ჩრდილოეთ კავკასიაში
ფრთოსანი გველი

[thumb|[აცტეკების ერის ფრთოსანი გველის სკულპტურა, ანთროპოლოგიის ეროვნული მუზეუმი, მეხიკო]]
[thumb|thumb|ფრთოსანი გველის თავი, [ფრთოსანი გველის ტაძარი, ტეოტიუაკანი.]]
thumb|ფრთოსანი გველის ნახატი ხუშტლაუაკის მღვიმეში
**ფრთოსანი გველი** — მოწინავე ზებუნებრივი ღვთაება მესოამერიკის მრავალ რელიგიაში. აცტეკები მას კეცალკოატლს უწოდებდნენ, იუკატანის მაიას ხალხი კუკულკანს, კუკუმაცს და ტოჰილს კიჩეს მაიას ხალხი. სახელში გამოყენებული ორმაგი სიმბოლიზმი ღვთაების ორმაგი ბუნების ალეგორიაა, სადაც ფრთიანობა განასახიერებს მის ღვთაებრიობასა და ფრენის უნარს, გველი კი მის ადამიანურ ბუნებას და დედამიწაზე ხოხვის უნარს სხვა ცხოველებთან ერთად; დუალიზმი ძალზე დამახასიათებელია მესოამერიკული ღვთაებებისათვის.

ფრთოსანი გველების უძველესი გამოვლინებები შეიმჩნევა ოლმეკების კულტურაში (ძვ. წ. 1400-400). ყველაზე უკეთ იგი შემორჩენილია აცტეკების ხელოვნებაში, მაგალითად ლა-ვენტის არქეოლოგიური ძეგლის მონუმენტ 19-ში და ხუშტლაუაკის მღვიმის მხატვრობაში, სადაც ჩანს მისი წვეტიანი კუდი; ზოგჯერ მათი სხეულები ადამიანისას წააგავს. მიჩნეულია, რომ ოლმეკთა ფრთოსანი გველის ღვთაებები მრავალ შემდგომ მესოამერიკულ ღვთაებათა წინაპრები იყვნენ, მიუხედავად იმისა, რომ მკვლევართა აზრით, ისინი ოლმეკთათვის მნიშვნელოვანი კულტები არ იყვნენ. 

ტეოტიუაკანის ხალხთა (ძვ. წ. 200 – ახ. წ. 700) პანთეონი ასევე გამოირჩევა ფრთოსანი გველით, რაც ძირითადად ასახულია ფრთოსანი გველის ტაძარში (ახ. წ. 150–200). ფრთისან გველთა რამდენიმე გამოვლინება წარმოდგენილია უშუალოდ ტაძრის შენობაზე, მათ შორის მთელტანიანი პროფილები და მხოლოდ თავები.

ფრთისანი გველები ასევე წარმოდგენილია გვიანდელ ტოლტეკთა (ახ. წ. 950–1150) დედაქალაქ ტულაში. 

აცტეკთა ფრთოსანი გველი, ღმერთი კეცალკოატლი ცნობილია აცტეკების რამდენიმე კოდექსიდან, რომელთა შორისაა ფლორენტინის კოდექსი, ასევე ესპანელ კონკისტადორთა ჩანაწერებიდან. კეცალკოატლი იყო ცოდნის მომტანი, წიგნების გამომგონებელი ღვთაება და დაკავშირებული იყო პლანეტა ვენერასთან.

მაიას შესაბამისი ღმერთი კუკულკანი იშვიათად ჩნდება მაიას ცივილიზაციის კლასიკურ პერიოდში. თუმცა, პოპოლ-ვუჰის ჩანაწერებში, კიჩეს ხალხის ღვთაება კუკუმაცი კოსმოსის შემქმნელად მიიჩნევა. 

გარდა ფრთოსანი გველებისა, მესოამერიკულ ღვთაებათა პანთეონში მსგავსი ნაკვთების მქონე სხვა მრავალი გველი ღმერთიც არსებობდა.

## ლიტერატურა
:Castro, Ruben Cabrera (1993) "Human Sacrifice at the Temple of the Feathered Serpent: Recent Discoveries at Teotihuacan" Kathleen Berrin, Esther Pasztory, eds., *Teotihuacan, Art from the City of the Gods*, Thames and Hudson, Fine Arts Museums of San Francisco, ISBN 0-500-27767-2.
: 
: 
: 
:  
: Joralemon, Peter David (1996) "In Search of the Olmec Cosmos: Reconstructing the World View of Mexico's First Civilization", in *Olmec Art of Ancient Mexico*, eds. E. P. Benson and B. de la Fuente, National Gallery of Art, Washington D.C., ISBN 0-89468-250-4, pp. 51–60.
:7
:  
* (see index)

## სქოლიო
კატეგორია:აცტეკების ღმერთები
კატეგორია:მაიას მითოლოგია
ბერათ ალბაირაქი

**ბერათ ალბაირაქი** (; დ. 1 იანვარი 1978, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი პოლიტიკოსი, ბიზნესმენი და თურქეთის ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრი. 2015 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს სგპ-დან გახდა პარლამენტის წევრი. 2015-2018 წლებში, თურქეთის ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრი. 2018 წლიდან, თურქეთის ფინანსთა და ხაზინის მინისტრი. აგრეთვე თურქეთის პრეზიდენტის რეჯეფ თაიფ ერდოღანის სიძეა.

## ბიოგრაფია 
ალბაირაქი დაიბადა 1978 წლის 1 იანვარს სტამბოლში. მამამისი სადიქ ალბაირაქი წარმოშობით ტრაპიზონის პროვინციიდან არის. დაამთავრა ფათიჰის კერძო კოლეჯი. ამის შემდეგ სწავლა გააგრძელა სტამბოლის უნივერსიტეტის მენეჯმენტის ინგლისურ ენოვან ნაწილში, რის შემდეგ მაგისტრატურა დაამთავრა ფინანსისტის სპეციალობით, ნიუ-იორკის *პაწეს უნივერსიტეტში*.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსები
კატეგორია:თურქი ბიზნესმენები
კატეგორია:თურქი აკადემიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXV მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXVI მოწვევის წევრები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
ბეჟან კილანავა

**ბეჟან ილიას ძე კილანავა** (დ. 23 აპრილი, 1940, გალის რაიონი, სოფელი რეფო-შეშელეთი — გ. 13 აპრილი, 1995, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი.

## ბიოგრაფია
ბეჟან კილანავა დაიბადა 1940 წლის 23 აპრილს გალის რაიონ სოფელ რეფო-შეშელეთში. 1947 წელს შევიდა და 1958 წელს წარჩინებით დაამთავრა სოფლის საშუალო სკოლა. 1959-1960 წლებში სწავლობდა ვილნიუსის სამხედრო საავიაციო სკოლაში, ხოლო 1960-1962 წლებში მსახურობდა ჯერ რჟევის, შემდეგ — სმოლენსკის სამხედრო ნაწილებში. 1962 წელს ჩაირიცხა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომლის სრული კურსი წარჩინებით დაამთავრა 1967 წელს. 1964-67 წლებში სტუდენტთა სამეცნიერო კონფერენციაზე წაიკითხა ექვსი მოხსენება, მათგან ორი — როსტოვისა და ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტებში. ოთხმა საკონფერენციო თემამ სიგელები დაიმსახურა, ორმა კი — პირველი ხარისხის დიპლომები და ფულადი პრემიები. 1967 წელსვე სტუდენტთა სამეცნიერო შრომების რესპუბლიკურ კონკურსში ბეჟანის ნაშრომმა − „ილარიონ ქართველის ცხოვრების ავტორობის საკითხი“ − უმაღლესი შეფასება და ფულადი პრემია დაიმსახურა.

1965-67 წლებში კილანავა იყო სტუდენტთა სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე. 1966-1967 წლებში მუშაობდა ქ. თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის კომკავშირის რაიკომის შტატგარეშე ლექტორად; შოთა რუსთაველსა და მის „ვეფხისტყაოსანზე“ კითხულობდა ლექციებს.
გარკვეულ პერიოდში მუშაობდა სამართლისა და ეკონომიკის ინსტიტუტში, იყო ჟურნალ „სკოლა და ცხოვრების“ განყოფილების გამგე, აქვე შემოიღო საგანგებო რუბრიკა ახალგაზრდა შემოქმედთათვის, რომელსაც წარუმძღვარა პოეტის სიტყვები — „ჰეი, ვინ მოდის მანდ, მომავლიდან“. ბეჟანმა 1973 წლის 30 ნოემბერს წარმატებით დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია „შუშანიკის წამების“ პრობლემატიკაზე და ერთხმად მიენიჭა ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. 1984 წლის 21 მარტს გახდა დოცენტი. ბეჟანი ლექციებს კითხულობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და საქართველოს სხვა უმაღლეს სასწავლებლებში.

1990 წელს გამოვიდა კილანავას მონოგრაფია „ქართული დამწერლობისა და მწერლობის სათავეებთან“, გამოქვეყნებული აქვს 100-ზე მეტი სამეცნიერო სტატია.
აი, რას წერდა პროფესორი ლევან მენაბდე ბეჟანზე: „მან ახლებურად გააშუქა ქართული ფილოლოგიის მრავალი ფუძემდებლური პრობლემა. თავის უეცარ გარდაცვალებამდე დაასრულა მუშაობა ორ სქელტანიან მონოგრაფიაზე ქართული ენისა და ლიტერატურის, ტოპონიმიკისა და ფოლკლორის, ქართველთა ეთნოგენეზისის მრავალ ისეთ საკითხზე, რომლებიც კავკასიოლოგიაში დღემდე არ დასმულა“.
ბეჟანის რამდენიმე წერილი დაიბეჭდა პოლონურ და აზერბაიჯანულ ჟურნალებში, ხოლო გამოკვლევა — „შუშანიკის წამების“ ქართული და სომხური რედაქციების ურთიერთმიმართების საკითხისათვის“ — გამოქვეყნდა იტალიურ ენაზე 1996 წელს. 

კილანავას გარადაცვალების შემდეგ გამოიცა „900 მეგრული სიტყვა“. 2009 წელს კი მისი გამოკვლევებისა და შრომების სამტომეული — „რჩეული შრომები“, ხოლო  2010 წელს ცალკე კრებულად გამოიცა მოგონებები ბეჟან კილანავაზე — „ყველას რაიმე აქვს სახსოვარი“.

## ლიტერატურა
* ბეჟან კილანავა, რჩეული შრომები,ტ.1, თბილისი, 2009
* მოგონებები ბეჟან კილანავაზე, „ყველას რაიმე აქვს სახსოვარი“, თბილისი, 2010

კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
თამაზ მეჭიაური

**თამაზ მეჭიაური** (დ. 1 დეკემბერი, 1954, ჟებოტა, თიანეთის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 15 თებერვალი, 2022) — ქართველი პოლიტიკოსი, ინჟინერი და ეკონომისტი.

დაიბადა 1954 წლის 1 დეკემბერს, სოფელ ჟებოტაში, საქართველოს სსრ-ს თიანეთის რაიონში. დაამთავრა თბილისის კომაროვის სახელობის ფიზიკა-მათემატიკური სკოლა-ინტერნატი, შემდეგ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საინჟინრო-ეკონომიკური ფაკულტეტი. 1977 წელს იყო თიანეთის საყოფაცხოვრებო მომსახურების სამმართველოს ინჟინერი. 1980–1982 წლებში თიანეთის 73-ე სპტ სასწავლებლის პედაგოგი. 1982–1984 წლებში იკავებდა თიანეთის სასოფლო-სამეურნეო საწარმოო გაერთიანების ეკონომისტ-ბუღალტერის პოსტს. 1984–1986 წლებში იკავებდა თიანეთის აგრომრეწველო გაერთიანების ეკონომისტის და რევიზორის პოსტს; 1986–1991 წლებში იყო თიანეთის რაიკავშირის თავმჯდომარე, ხოლო 1991 წელს — თიანეთის რაიონის პრეფექტის პირველი მოადგილე.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, 1992–1995 იყო სახელმწიფო საგადახადო ინსპექციის სამსახურის უფროსის პირველი მოადგილე და თბილისის ისნის რაიონის სახელმწიფო საგადახადო ინსპექციის უფროსი. 1995–1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი). 1999–2004 წლებში — საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თიანეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „საქართველოს ლეიბორისტული (შრომის) პარტია“. 1995–2004 წლებში იყო საფინანსო-საბიუჯეტო კომირეტის წევრი, საგადასახადო საბაჟო ქვეკომიტეტის თავმჯდომარე. 2004 წელს გახდა გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის უფროსი. 2004–2007 წლებში იკავებდა გორის (შიდა ქართლისა და მცხეთა-მთიანეთის) საგადასახადო ინსპექციის უფროსი. 2007 წელს იყო თელავის (კახეთის) საგადასახადო ინსპექციის უფროსი. 2012–2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. იყო საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარე. 2016 წელს უთანხმოების გამო დატოვა ქართული ოცნება. და დააფუძნა პარტია „ერთიანი საქართველოსთვის“, რომლის თავმჯდომარეცაა დღემდე. 2017 წელს აირჩიეს თიანეთის მუნიციპალიტეტის მერად. 2020 წელს საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობის მიზეზით თანამდებობიდან გადადგა. კენჭს იყრიდა № 11 სამაჟორიატურო ოლქში, სადაც 2613 ხმა (5,15%) მიიღო. მან დამარცხების მიზეზად არჩევნების ტოტალური გაყალბება დაასახელა.

გარდაიცვალა 2022 წლის 15 თებერვალს კორონავირუსით ინფიცირების შედეგად.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
თამაზ
კატეგორია:COVID-19-ის პანდემიით გარდაცვლილები საქართველოში
თრახაღი

**თრახაღი** (ცეკვა ხმლებით,  — ხმალი +  — ცეკვა, სიმღერა, თამაში) — სომხური ნაციონალური ცეკვა. განეკუთვნება საომარ ცეკვებს, ასრულებენ მხოლოდ მამაკაცები (სოლო, დუეტი ან კოლექტიურად).

## აღწერა
თავდაპირველად შესრულდა როგორც რიტუალური ცეკვა, რომელიც ბრძოლის წინ ჯარისკაცების საბრძოლო ხასიათს აამაღლებდა.

სრულდება ინსტრუმენტული ანსამბლის თანხლებით (შვი, ზურნა, დოლი, ზოგჯერ აკორდეონი) სხვადასხვა სახის იარაღის გამოყენებით — დაშნა, ხმლები, მჭრელი სქელი ჯოხები.

ცეკვა შედგება სწრაფი ტემპით რიტმულად შესრულებული სხვადასხვა მცირე მოძრაობებით და ფეხების ბაკუნით. მოცეკვავე იმიტირებას უკეთებს მებრძოლს: ფართო ნაბიჯებით ის ცოცავს მთაზე, ხტება კლდიდან და მიჰყავს ბრძოლა ისე,რომ «დედამიწა შეზანზარდეს მტრის ქვეშ».სწორედ ამიტომ შემსრულებლის ძირითადი ამოცანა —  საკუთარი უნარების დემონსტრაცია იარაღის გამოყენებაში (ერთი ან მეტი ხმლით).

ჯგუფური შესრულების დროს ორ ჯგუფად გაყოფილი მოცეკვავეები «ებრძვიან» ერთმანეთს ხტუნვით, ტრიალით, ჩაჯდომებით და ადგილების შეცვლით. ერთი რიგი მიდის ან მისდევს მეორეს,სხვა — უკან იხევს და იცავს. ნაბიჯით წინ ისინი ესხმიან თავს მტერს, ნაბიჯით უკან — უკან იხევენ და იცავენ თავს.

## გალერეა 

ფაილი:Ванский танец с кинжалами.jpg|ცეკვა ხანჯლებით.
ფაილი:Ансамбль "Масис". Аргентина. Танец с кинжалами..jpg|ანსამბლი «მასისი», არგენტინა. ცეკვა ხანჯლებით.
ფაილი:Ансамбль "Масис". Танец с кинжалами.jpg|ანსამბლი «მასისი». ცეკვა ხანჯლებით
ფაილი:Альберт Кизирян - народный артист Армении, художественный руководитель танцевального ансамбля «Гегард».jpg|ალბერტ კიზირიანი — სომხეთის სახალხო არტისტი, სამხატვრო ხელმძღვანელი საცეკვაო ანსამბლისა «გეღარდ».
ფაილი:Танец с саблей..jpg|ცეკვა ხანჯლებით.

## ლიტერატურა
* Համշէնական պարերը եւ նրանց առանձնայատկութիւնները (ժթ դարի երկրորդ կէս եւ ի դար). Ժ. Կ. Խաչատրեան
* В. З. Акопян «Старый Артвин» — историко-культурный очерк. Электронный каталог Российской государственной библиотеки

კატეგორია:სომხური ცეკვები
კატეგორია:სომხური კულტურა
ბერდი (ცეკვა)

300px|მინი|მოცეკვავეთა ანსამბლი ბერდი ასრულებს ცეკვა ბერდს.
**ბერდი** (, *ციხე*) — სომხური ეროვნული ცეკვა.

## წარმოშობა
ცეკვა ფესვებს იღებს ვასპურაკანიდან, რომელიც სომხეთის ერთ-ერთი უძველესი ისტორიული რეგიონია. ცეკვა წარმოიშვა ხალხური თამაშიდან „გმბეტახახი“.

## აღწერა
ცეკვის დროს მოცეკვავეები გამოწყობილი არიან ეროვნულ სამოსში. ცეკვის აუცილებელი ელემენტია ცოცხალი კედლის, ციხესიმაგრის აგება (სომხურად - "ბერდ"). ცოცხალი კედელი შედგება ორი სართულისაგან, რომელიც იგება ერთმანეთის მხრებზე დადგომით, ბერდი - ერთადერთი ეროვნული ცეკვაა, რომელიც მოიცავს მსგავს ელემენტებს.

## შემსრულებლები
* მოცეკვავეთა ანსამბლი „ბერდი“.
ანსამბლი დაარსდა 1963 წელს სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. მოცეკვავეთა ანსამბლ "ბერდის" რეპერტუარში შედის 100-ზე მეტი სახალხო და ფოლკლორული ცეკვა სომხეთის სხვადასხვა ისტორიული რეგიონებიდან. ცეკვებში ასახულია გმირობა, შრომა, ყოფა-ცხოვრებისთვის დამახასიათებელი ელემენტები, ლირიკა, ინდივიდუალურობა, იუმორი და სხვა. 1970-1980 წელებში "ბერდი" მონაწილეობდა უამრავ საერთაშორისო ფესტივალში, რომლებიც გაიმართა პოლონეთში, უნგრეთში, საბერძნეთში, უნგრეთში, ბულგარეთში, ალჟირში, ავსტრიაში, კვიპროსსა და სხვა ქვეყნებში. აღნიშნულ ცეკავს ასრულებენ სამთავრობო და სახელმწიფოებრივ ღონისძიებებზე, საერთაშორისო სომხური  კულტურულ დღეებზე, რომლებიც იმართება სხვადასხვა ქვეყნებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* სომხური ცეკვები
* ვიდეო — ცეკვა **ბერდი**
* ვიდეო — ცეკვა **ბერდი**
* კარენ გევორქიანი – Тმოცეკვავეთა ანსამბლი **ბერდი**

## სქოლიო
კატეგორია:სომხური ცეკვები
კატეგორია:სომხური კულტურა
უზუნდარა

მინი
**უზუნდარა ან უზუნდარე** ( — „გრძელი კანიონი“; ) — ქალის ხალხური სოლო-ცეკვა, რომელსაც ხშირად ქორწილებში ცეკვავენ. გავრცელებულია მთელ კავკასიაში. უწინ პატარძლის სარიტუალო ცეკვა. ითვლება როგორც აზერბაიჯანულ, ისე სომხურ ცეკვად.

## მუსიკალური მახასიათებელი
მუსიკალური ზომა — 6/8 (ასევე არსებობს ვერსიები რომელთა ზომაც 7/8-ია, პირველი ნოტის ორჯერ წაგრძელებით). ტემპი — საშუალო . ცეკვის მელოდიკისთვის დამახასიათებელია მელიზმატიკით ინტენსივობა, ჰაეროვანი განლაგება. მელოდიური განვითარების ტიპური მეთოდები — ვარიაცია ორ-, სამ- და ოთხტაქტიანი მოტივით.

## წარმოშობა
წარმოიშვა ყარაბაღში, უზენდერეში (აზერბ. Uzundərə — „გრძელი კანიონი“), მდებარე აღდამის რაიონში აღდამისა და სოფელ ქარვანდის შორის. ეს იყო იმ პატარძლის ცეკვა, რომელიც ქორწილამდე იმ კანიონში გამოატარეს. გავრცელებულია აზერბაიჯანში და ყარაბაღელ სომხებს შორის. კრებულში „აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვები“ გამოთქმულია აზრი, რომ აზერბაიჯანელებთან მჭიდრო კონტაქტების გამო ცეკვა ყარაბაღის სომხებშიც გავრცელდა.

თავდაპირველად დაკავშირებული იყო საქორწინო მსვლელობასთან, რომელშიც მონაწილეობდა პატარძალი. ეს იყო მშობლების სახლთან გამომშვიდობების სიმბოლო. ცეკვამ რიტუალური აზრი დაკარგა, თუმცა ითვლება ყველაზე პოპულარულ ქალების ცეკვად აზერბაიჯანში.

## შესრულება
ცეკვა სრულდება, როგორც ქორწილებში ასევე სხვადასხვა სადღესასწაულო ღონისძიებებზე. ცეკვას ძირითადად ქალები ასრულებენ. თუმცა წყვილური წარმოდგენებიც მიღებულია. ცეკვა სრულდება ადვილად, მსუბუქად და თავშეკავებულად. წრეზე სიარული და გვერდული მოკლე ნაბიჯები კოორდინაციას ახდენს მსუბუქ
მოძრაობებთან.

ცეკვა უზუნდარის ილეთებს შორის, გამოიყოფა ე. წ  „სიუზმე“ (აზერ. süzmə — მცირე, „მცურავი“ ნაბიჯები). როგორც წესი, ცეკვას გააჩნია სამნაწილიანი სტრუქტურა მეტად აქტიური ილეთებით და ზოგიერთ შუა ნაწილში ჰაეროვანით. მელოდიური განვითარების ტიპური მეთოდები —  ვარიაცია ორ-, სამ- და ოთხტაქტიანი მოტივით. გარკვეული თანმიმდევრობით ცეკვაში იკვეთება აზერბაიჯანული ქალთა ცეკვის სამი ძირითადი ელემენტი: წრეზე სიარული, „სიუზმე“ და მცირე ნაბიჯებით წინ ან ერთი მხარიდან მეორე მხარეზე როგორც „ხირდალიკი“ გადასვლა. ცეკვაში დიდი ყურადღება ხელის მოძრაობას ენიჭება, რომელიც ტალღოვნად გადადის ერთი მდგომარეობიდან მეორეში და დახმარებას უწევს გამოხატოს ცეკვის საერთო აზრი. ცეკვა სრულდება თავისებური მოკრძალებული რევენანსით.

## უზუნდარა კულტურაში
ამ ცეკვის მელოდია გამოყენებულია აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის უზეირ ჰაჯიბეკოვის მიერ სიმღერაში „როგორი ბებერიც არ უნდა ვიყო“  მუსიკალური კომედიიდან „არა ისეთი,როგორიც ის“.

ცეკვა „უზუნდარას“ შესაძლებელია კიდევ შევხვდეთ აზერბაიჯანულ ფილმში „საბუხი“, გადაღებული 1941 წელს. ცეკვა იწყება მიახლოებით 39:30 წუთზე.

არამ ხაჩატურიანის ბალეტში „გაიანე“ მეოთხე აქტში გამოყენებულია უზუნდარას მელოდია.

ცეკვის მუსიკა ასევე გამოყენებულია საბჭოთა მუტფილმში „ძაღლი და კატა“.

## ლიტერატურა
* Исмайлов М., Карагичева Л., Народная музыка Азербайджана, в сб.: Азербайджанская музыка, М., 1961.

## რესურსები ინტერნეტში
* Описание танца «Узундара»  в Школе народного танца  на портале Piruet.info

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
კატეგორია:სომხური ცეკვები
კატეგორია:სომხური კულტურა
ჰუკბალაჰაპის აჯანყება

**ჰუკბალაჰაპის აჯანყება** —  ჰუკბალაჰაპის პროკომუნისტურად განწყობილი გლეხებისა და ყოფილი ჯარიკაცების ანტისამთავრობო აჯანყება. ჰუკბალაჰაპის შეიარაღებული ნაწილი 1946-1954 წლებში ფლობდა ფილიპინების კუნძულ ლუსონის ცენტრალურ ნაწილს. აჯანყებას ხელმძღვძღვანელობდა ლუის ტარუკი, ხოლო მისი მოადგილე იყო კასტრო ალეხანდრინო. 1950 წელს აჯანყებულებმა მიაღწიეს წარმატებებს, მაგრამ 1954 წელს, ერთი წლის წინ არჩეულმა პრეზიდენტმა რამონ მაგსაისმა აჯანყება ჩაახშო აშშ-ის სამხედრო ძალების დახმარებით.

კომუნისტური მიმდინარეობის შეიარაღებული მოძრაობა ლუსონში ჩამოყალიბდა  1930-იან წლებში,  ჯერ კიდევ მაშინ, როდესაც ფილიპინები აშშ-ის კოლონია იყო. მოძრაობა განსაკუთრებით გაძლიერდა 1942 წელს იაპონიის მიერ ქვეყნის ოკუპაციის შემდეგ. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ჰუკბალაჰაპი აკონტროლებდა ლუსონის ძირითად ნაწილს, მაგრამ ქვეყანაში აშშ-ის ჯარის დაბრუნების შემდეგ იძლებულები გახდნენ თვითლიკვიდაცია გამოეხადებინათ და ემოქმედათ არალეგალურად. 

1954 წელს თვითონ ტარუკი დანებდა და გამოვიდა ჯუნგლებიდან. მანამდე 1948 წელს კი გამოცხადდა აჯანყების მონაწილეთა ნაწილობრივი ამნისტია.

## ლიტერატურა
* Kerkvliet, Benedict (1977). *The Huk Rebellion: A Case Study of Peasant Revolt in the Philippines*. London: University of California Press.
* Lachica, Eduardo (1971). *The Huks: Philippine Agrarian Society in Revolt*. New York: Preager Publishing.

## რესურსები ინტერნეტში
* სტატია Encyclopedia Britannica-ში

## სქოლიო
კატეგორია:ფილიპინების ისტორია
კატეგორია:ცივი ომი
კატეგორია:1940-იანი წლები ფილიპინებში
კატეგორია:1950-იანი წლები ფილიპინებში
კატეგორია:ფილიპინების ომები
კატეგორია:1942 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1943 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1944 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1945 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1946 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1947 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1948 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1949 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1950 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1951 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1952 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1953 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1954 წლის კონფლიქტები
რევაზ მეტრეველი

**რევაზ (რეზო) მეტრეველი** (დ. 4 მაისი, 1930, სიღნაღი — გ. 26 აგვისტო, 2015, თბილისი) — ქართველი მხატვარი-კერამიკოსი. საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1976), საერთაშორისო პრემიის ლაურეატი (1970).

1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის გამოყენებითი ხელოვნების ფაკულტეტი, საქართველოს მხატვართა კავშირის წევრი 1962 წლიდან. 1958 წლიდან აქტიურად  მონაწილეობდა რესპუბლიკურ, საკავშირო და საზღვარგარეთ გამართულ სამხატვრო გამოფენებში. 1970 წელს მონაწილეობდა საფრანგეთის ქალაქ ვალორისში პაბლო პიკასოს მიერ დაფუძნებულ მაღალმხატვრული კერამიკის მსოფლიო გამოფენა - კონკურსში, სადაც მისმა ნამუშევარმა ქართული ორნამენტებით გაფორმებულმა „დეკორეტიულმა დოქმა“ გამოფენის უმაღლესი ჯილდო - ოქროს მედალი და პირველი ხარისხის დიპლომი დაიმსახურა. ჟიურის თავჯდომარეობდა პაბლო პიკასო. 1970 წლიდან არის საფრანგეთის ქალაქების ვალორისის და გოლფ - ჟუანის საპატიო მოქალაქე. მხატვრის ნამუშევრები  დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში, სამხატვრო აკადემიისა და ეროვნული გალერეის (თბილისის) ფონდებში, შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში, ტოკიოს მუდმივ საგამოფენო ფონდში, საფრანგეთის ქ. ვალორისის მუზეუმში და კერძო კოლექციებში. რევაზ მეტრეველი შემოქმედებით საქმიანობასთან ერთად ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო  საამხატვრო აკადემიაში, ხალხური შემოქმედების სახლში. მისი ნამუშევრები ნაჩვენებია ქართულ დოკუმენტურ ფილმში „მომღერალი თიხა“ (1975). მის შემოქმედებაზე  გაკეთებულია სატელევიზიო გადაცემები და  გამოცემულია  სტატიები, როგორც ქართულ ისე უცხოურ ჟურნალ გაზეთებში.

დაჯილდოებულია პრაღის საერთაშორისო გამოფენის დიპლომით (1962) და მრავალი სხვა ჯილდოთი. 2013 წელს დაჯილდოვდა სიგელით — ხელოვნებაში გაწეული განსაკუთრებული წვლილისათვის.

## ლიტერატურა 
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ ხელოვნებაში, ნინო ზაალიშვილის საერთო რედაქციით, „ქართული ბიოგრაფიული ცენტრი“ 2000წ. გვ.320
* Современная грузинская керамика. Автор текста и составитель Алде какабадзе.  Москва "советский художник" 1984г. 
* ქართველი მხატვრები, საქართველოს მხატვართა საერთაშორისო შემოქმედებითი კავშირი, პროექტის ხელმძღვანელი და რედაქტორი ცისანა მჭედლიძე. 2013წ. გვ.258. 
* ქართველი მხატვრები, საქართველოს მხატვართა კავშირი.პროექტის ხელმძღვანელი და რედაქტორი ცისანა მჭედლიძე. 2014წ. გვ. 251.   

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული  4 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:ქართველი კერამიკოსები
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვრები
რევაზ
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ხელშეკრულების ორგანიზაცია

**სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ხელშეკრულების ორგანიზაცია** ()  — სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის კოლექტიური უსაფრთხოების საერთაშორისო ორგანიზაცია. შეიქმნა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების, იგივე მანილის პაქტის მიხედვით 1954 წლის 8 სექტემბერს ფილიპინების დედაქალაქ მანილაში. ფორმალური ინსტიტუტები დაარსდა 1955 წლის 19 თებერვალს პარტნიორების შეხვედრაზე ბანგკოკში. ორგანიზაციის შტაბ-ბინაც მდებარეობდა ბანგკოკში. SEATO-ს წევრი გახდა რვა სახელმწიფო.

ორგანიზაცია ჩამოყალიბდა აზიაში კომუნისტების წინსვლის შესაჩერებლად. როგორც წესი, სეატოს შექმნა ითვლება წარუმატებელ პროექტად, თუმცა მის მიერ დაფინანსებულმა კულტურულმა და საგანმანათლებლო პროგრამებმა ხანგრძლივი კვალი დატოვეს. SEATO დაიშალა 1977 წლის 30 ივლისს, მას შემდეგ რაც წევრების უმეტესობამ დატოვეს ორგანიზაციის რიგები.

## გენერალური მდივნები 
## ლიტერატურა 
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
* Copy of the Southeast Asia Collective Defense Treaty (Manila Pact); 8 September 1954, from Yale Law School

კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
კატეგორია:ცივი ომი
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ანტი-კომუნისტური ორგანიზაციები
სტეფან კარი

**ვარდელ სტეფან „სტეფ“ კარი II** (; დ.14 მარტი, 1988) — ამერიკელი პროფესიონალი კალათბურთელი, რომელიც თამაშობს ეროვნული საკალათბურთო ასოციაციის (NBA) წევრ გუნდ გოლდენ-სტეიტ უორიორსში. ბევრი მოთამაშე და ანალიტიკოსი სტეფს NBA-ის ისტორიაში საუკეთესო მსროლელს უწოდებს.

2014-2015 წლებში, კარიმ მოიგო NBA-ის რეგულარული ჩემპიონატის საუკეთესო მოთამაშის ჯილდო (MVP) და საჩემპიონო ბეჭედი, რომელიც 1975 წლიდან გოლდენ სტეიტ უარიორსს არ მოუგია. მომდევნო სეზონში სტეფმა კვლავ მოიგო რეგულარული სეზონის MVP-ის ჯილდო და გახდა ერთადერთი მოთამაშე რომელმაც ხმების 100 % მიიღო. იმავე წელს უორიორსებმა დაამყარეს რეკორდი NBA-ის რეგულარული სეზონის ყველაზე მეტ მოგებებში (73 მოგება).

კარი არის NBA-ის ყოფილი მოთამაშის დელ კარის ვაჟი და NBA-ის ამჟამინდელი მოთამაშის სეთ კარის უფროსი ძმა. იგი თამაშობდა კალათბურთს კოლეჯ დევიდსონში, სადაც ორჯერ დაასახელეს სამხრეთ კონფერენციის წლის მოთამაშედ და ასევე დააამყარა ყველა დროის რეკორდი, როგორც დევიდსონში, ასევე სამხრეთ კონფერენციაში. მეორე კურსის დროს მან აგრეთვე დაამყარა რეკორდი NCAA-ის სეზონში სამ ქულიანების სროლაში.

2012-2013 წლების სეზონის დროს კარიმ რეგულარულ სეზონში დაამყარა NBA-ის სამქულიანების რეკორდი 272 ჩაგდებული სამქულიანით. 2015 წლის სეზონში მან ჩააგდო 286 სამქულიანი და გადააჭარბა თავდაპირველ რეკორდს, ხოლო 2016 წელს კვლავ გააუმჯობესა თავისი რეკორდი და დააგროვა 402 სამქულიანი. 2013-2014 წლების სეზონში მას და მის თანაგუნდელს კლეი ტომფსონს მეტსახელად "Splash Brothers" შეარქვეს, რადგან მათ დაამყარეს NBA-ის რეკორდი გაერთიანებულ სამქულიანების სროლაში 484 სამქულიანით, შემდეგ სეზონში მათ გადააჭარბეს რეკორდს, ჩააგდეს 525 სამქულიანი. 2015-2016 წლების სეზონზე მათ კვლავ გააუმჯობესეს რეკორდი და დააგროვეს 678 სამქულიანი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Stephen Curry *davidsonwildcats.com*-ზე

კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის კალათბურთელები
კატეგორია:გოლდენ-სტეიტ უორიორსი
კატეგორია:ამერიკელი კალათბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გივი სმირი

**გივი სმირი** (; დ. 9 მაისი, 1945 — გ. 18 ნოემბერი, 2016) — აფხაზი მხატვარი და მოქანდაკე. 

## ბიოგრაფია
ინტერესი მღვიმეების მიმართ პატარა ასაკშივე გაუჩნდა. 1992-1993 წლებში მონაწილეობას იღებდა აფხაზეთის ომში სეპარატისტების მხარეს. იყო გუმისთის თავდაცვითი ხაზის 1-ლი ბატალიონის შტაბის უფროსი. მოგვიანებით მეთაურობდა მეოთხე მოტომსროლელთა ბატალიონს. 2001–2016 წლებში იყო ახალი ათონის მღვიმური კომპლექსის დირექტორი.  

აფხაზეთის ომის შემდეგ, ახალი ათონის მღვიმის დარბაზ „სოხუმს“ სახელი გადაარქვეს და უწოდეს „გივი სმირის“ სახელობის დარბაზი. დაჯილდოებულია ლეონის ორდენით. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:აფხაზი მხატვრები
კატეგორია:აფხაზი მოქანდაკეები
გივი
ხუშტლაუაკა

**ხუშტლაუაკა** () — მღვიმე და არქეოლოგიური ძეგლი მექსიკაში, გერეროს შტატში; შეიცავს კედლის მხატვრობას, რომელიც დაკავშირებულია ოლმეკების იკონოგრაფიასთან. ახლომდებარე ოშტოტიტლანის მღვიმესთან ერთად, ხუშტლაუაკა მოიცავს მესოამერიკაში დღემდე ცნობილ ყველაზე ძველ, დახვეწილ მხატვრობას; ამავე დროს, ღრმა მღვიმის მხატვრობის ერთადერთი ნიმუშია მესოამერიკაში,  რომელიც მაიას ხალხთან არაა დაკავშირებული. 

## მღვიმე
ხუშტლაუაკის მღვიმე მდებარეობს გერეროს შტატის დედაქალაქ ჩილპანსინგოდან 45 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. მღვიმეთა მთლიანი სისტემა დაახლოებით 5 კმ-ზე ვრცელდება. მღვიმეები დამთვალიერებელთათვის ღიაა, თუმცა მხოლოდ ადგილობრივი გიდის თანხლებით.

## ნახატები
]]

მღვიმის მხატვრობიდან ყველაზე უკეთ ცნობილია ნახატი 1, რომელზეც ასახულია ლაბადამოსხმული, ახმახი წვეროსანი კაცი ზოლებიანი მუნდირითა და მუზარადით. ხელები და ფეხები იაგუარის ბეწვით აქვს დაფარული. მამაკაცს სამკაპი აქვს მიშვერილი მის წინ ჩაკუზული პატარა ფიგურისკენ, ასევე ატარებს გრძელ, გველისმაგვარ ნივთს. 2 მეტრის სიმაღლის აღნიშნული ნახატი ერთ-ერთი უიშვიათესი ოლმეკური სტილის გამოსახულებაა, რომელზეც ადამიანია ასახული; ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, კედელზე ადამიანის მსხვერპლშეწირვის სცენაა დახატული. 

გარდა ამისა, მღვიმეში არსებობს წითელი ფრთოსანი გველის ნახატიც, რომელსაც მწვანე ბუმბულები აქვს, მის გევრდით კი გამოსახულია დიდთვალება, წითელი იაგუარი. ნახატები სტაგალმიტებზეა გამოსახული.

მღვიმის მხატვრობის შესახებ ინფორმაცია 1920-იან წლებში არსებობდა, თუმცა პროფესიონალურად მისი დოკუმენტირება 1960-იან წლებში პრინსტონის უნივერსიტეტის პროფესორმა და იტალიელმა ბიზნესმენმა მოახდინეს. არქეოლოგ მაიკლ კოს აზრით, ნახატები შესაძლოა ადრეულ პრეკლასიკურ პერიოდს მიეკუთვნებოდეს (ძვ. წ. 1200-900). აღსანიშნავია ისიც, რომ ხუშტლაუაკა იმ პერიოდისათვის არსებულ არც ერთ დიდ ქალაქს არ უკავშირდება. ასევე უცნობია, როგორ გაჩნდა ოლმეკების გავლენის მქონე ნახატები ოლმეკთა სამშობლოდან ასობით კილომეტრის მოშორებით. 

## სხვა არტეფაქტები
მღვიმეში აღმოჩენილია დიდი რაოდენობით ჩონჩხები. ზოგიერთი მათგანი ემბრიონის პოზაშია და დაფარულია სტალაქტიტების ქერქით. ნახატებიდან 80 მეტრის მოშორებით, წითელი თიხის იატაკზე მიემართება არხი, რომლის დანიშნულებაც დღემდე უცნობია.

## ლიტერატურა
*Coe, Michael D. (1968) ''America's First Civilization*, American Heritage Publishing, New York. 
*Coe, Michael D. (2002); *Mexico: From the Olmecs to the Aztecs* London: Thames and Hudson.
*Coe, Michael D. (2005); "Image of an Olmec ruler at Juxtlahuaca, Mexico ", *Antiquity* Vol 79 No 305, September 2005.
*Diehl, Richard A. (2004) *The Olmecs: America's First Civilization*, Thames & Hudson, London.
*Griffin, Gillett G. (1978) "Cresterías of Palenque", Third Palenque Round Table, eds. Robertson, Merle Greene; Jeffers, Donnan Call.
*Grove, David C. (2000) "Caves of Guerrero (Guerrero, Mexico)", in *Archaeology of Ancient Mexico and Central America: an Encyclopedia*, ed. Evans, Susan; Routledge. 
*Lachniet, Matt; Slide show on Juxtlahuaca cave; University of Nevada - Las Vegas, accessed February 2007.
*Stone, Andrea (1997) "Regional Variation in Maya Cave Art", *Journal of Cave and Karst Studies'', April 1997, p.&nbsp;33-42.

## სქოლიო
კატეგორია:მესოამერიკა
კატეგორია:ოლმეკები
კატეგორია:მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები
ნადიკვარი (სოფელი)

**ნადიკვარი** — სოფელი საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თეთრი წყლების ადმინისტრაციულ ერთეულში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით ნადიკვარში 69 ადამიანი ცხოვრობს.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თურქეთის მთავრობა

**თურქეთის მთავრობა** () —  თურქეთის აღმასრულებელი ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო, რომელიც ახორციელებს ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკას. მთავრობა შედგება პრეზიდენტისგან, ვიცე-პრეზიდენტისგან და 16 მინისტრისგან, რაც ჯამში 18 წევრს ახწევს. მოქმედი სისტემა, 24 ივნისის არჩევნების შემდეგ ამოქმედდა.

## შემადგენლობა 
## რესურსები ინტერნეტში
* თურქეთის პარლამენტი 
* თურქეთის მთავრობის ვებ-გვერდი 

## იხილეთ აგრეთვე
* თურქეთის პრემიერ-მინისტრი
* თურქეთის პრეზიდენტი
* თურქეთის ვიცე-პრეზიდენტი
* თურქეთის პარლამენტი

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მთავრობა
ბექირ ბოზდაღი

**ბექირ ბოზდაღი** (; დ. 1 აპრილი 1965, აქდაღმადენი, იოზგათი, თურქეთი) — თურქი თეოლოგი, ადვოკატი, პოლიტიკოსი და 2015-2017 წლებში, თურქეთის იუსტიციის მინისტრი. იუსტიციის მინისტრობამდე 2011-2013 წლებში ვიცე პრემიერ-მინისტრის პოსტს იკავებდა.

პირველად 2002 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს სგპ-ს იოზგათის პროვინციიდან პარლამენტში აირჩიეს. ასევე 2007 და 2011 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს გახდა პარლამენტარი, ხოლო 2015 წლის საპარლამენტო არჩევნების წინ, კონსტიტუციის 114-ე პუნქტის გამო დატოვა მინისტრის პოსტი, რომ მიეღო მონაწილეობა არჩევნებში.

## ბიოგრაფია 
ბოზდაღი დაიბადა 1965 წლის 1 აპრილს იოზგათის პროვინციის ქალაქ აქდაღმადენში, მეჰმათ დურანის და ნურიე ბოზდაღის ოჯახში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, განათლება ულუდაღის უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტზე გააგრძელა, ხოლო ამის შემდეგ სელჩუკის უნივერსიტეტში სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტზე სწავლობდა. მაგისტრატურა ულუდაღის უნივერსიტეტში დაამთავრა. სწავლის დამთავრების შემდეგ ადვიკატად მუშაობდა.

ბოზდაღი თავისუფლად ფლობს ინგლისურს და არაბულს. დაოჯახებულია და ჰყავს სამი შვილი.

## კარიერა 
1999 წლის 18 აპრილს ბოზდაღი ადგილობრივი არჩევნების დროს აქდაღმადენის გამგებლობის კანდიდატი გახდა. სგპ-ს შექმნის დროს იოზგათის ორგანიზაციის თავჯდომარის მოადგილე გახდა. 2002 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს აირჩა პარლამენტის წევრად იოზგათის პროვინციიდან და მუშაობა სგპ-ს შიგნით სხვადასხვა თანამდებობაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსები
კატეგორია:თურქი თეოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXII მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXIII მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXIV მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXVI მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXVII მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXVIII მოწვევის წევრები
რედიულ-მარე (ოკნიცის რაიონი)

**რედიულ-მარე** () — სოფელი მოლდოვაში, ოკნიცის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 222 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 802  ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
* ოკნიცის რაიონი

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ოკნიცის რაიონის სოფლები
კადარიზმი

[thumb|right|[იანოშ კადარი — გულიაშ-კომუნიზმის „მამა“]]
**კადარიზმი** (, „**უნგრული სოციალიზმი**“, „**გულიაშ-კომუნიზმი**“, ) — უნგრეთის სახალხო რესპუბლიკაში 1960-იანი წლებიდან 1989 წლებამდე არსებული პოლიტიკური რეჟიმის გადატანითი სახელწოდება. რეჟიმის სახელი მომდინარეობს უნგრეთის სოციალისტური მუშათა პარტიის პირველი მდივნის იანოშ კადარის სახელიდან. 

## ეკონომიკა 
ის ძირითადი თვისება, რითაც უნგრული ეკონომიკა განსხვავდებოდა საბჭოთა ბლოკის სხვა ქვეყნებისაგან იყო საბაზრო ეკონომიკის ელემენტები, რაც შესაძლებელი გახდა იანოშ კადარის მთავრობის ეკონომიკური რეფორმების განხორციელების შემდეგ, აღნიშნულ რეფორმებს ხელმძღვანელობდა რეჟო ნერში.

1968 წელს უნგრეთში დაინერგა სოციალისტური ბანაკისათვის პრინციპულად ახალი მეთოდი, რომელიც ითვალისწინებდა ცენტრალური დაგეგმვის უარყოფას. 1970-იანი წლების შუა პერიოდში უნგრეთის ეროვნული ფულის ერთეული ფორინტი სრულიად კონვერტირებადი გახდა. 

იანოშ კადარის მმართველობის პერიოდში უნგრეთი ევროპაში პირველი იყო მარცვლეულისა და ხორცის წარმოებით ერთ სულ მოსახლეზე გათვლით, ხოლო მეორეზე კვერცხის წარმოებით.  1970-იანი წლების ბოლოდან დაიწყო უნგრეთის ეკონომიკის ეტაპობრივი შემცირება და მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუარესება. მოსახლეობა ფიქრობდა, რომ კადარიზმა ამოწურა საკუთარი თავი. კადარიზმის ეპოქა დასრულდა 1989 წელს, უნგრეთში კომუნისტური ხანის დასრულებასთან ერთად. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Article on economic history of Hungary including goulash communism 
* Discussion of goulash communism and its aftermath 

კატეგორია:პოლიტიკური თეორიები
კატეგორია:სოციალიზმი
კატეგორია:ცივი ომი
კატეგორია:მარქსიზმ-ლენინიზმი
ეფქან ალა

**ეფქან ალა** (; დ. 21 თებერვალი 1965, ოლთისი, ერზურუმი, თურქეთი) — თურქი პოლიტიკოსი, ბიუროკრატი და თურქეთის ყოფილი შინაგან საქმეთა მინისტრი. იგი ამ თანამდებობას 2013-2015 წლებში იკავებდა, ხოლო 2015 წლის საპარლამენტო არჩევნებში რომ მიეღო მონაწილეობა, დატოვა. 2015 წლის ნოემბრის არჩევნების შემდეგ თავიდან გახდა შინაგან საქმეთა მინისტრი. 2003-2004 წლებში ბათმანის პროვინციის, ხოლო 2004-2007 წლებში დიარბაქირის პროვინციის გუბერნატორი იყო.

## ბიოგრაფია 
ალა დაიბადა 1965 წლის 21 თებერვალს ერზურუმის პროვინციის ქალაქ ოლთისში, გიონულ და თემელ ალას ოჯახში. 1987 წელს დაამთავრა სტამბოლის უნივერსიტეტის პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის საჯარო ადმინისტრირების ნაწილი.

ეფქან ალა დაოჯახებულია გიულსერენ ალასთან და ჰყავთ ორი შვილი.კარგად იცის ინგლისური ენა.

ეფქან ალის მინისტრად დანიშვნის შემდეგ, მისი ძმა, ათიფ ალა, დაინიშნა განათლების სამინიტროს ინსპექტირების საბჭოს თავმჯდომარედ.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსები
კატეგორია:თურქი ბიუროკრატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXV მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXVI მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXVII მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXVIII მოწვევის წევრები
ჰულუსი აქარი

**ჰულუსი აქარი** (; დ. 1 იანვარი 1952, კაისერი, თურქეთი) — თურქი ჯარისკაცი და თურქეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის 29-ე უფროსი.

## ბიოგრაფია 
წარმოშობით აქარი ბალიქესირიდანაა, მაგრამ მამის სამხედრო სამსახურის გამო იგი დაიბადა კაისერიში. 1972 წელს დაამთავრა სამხედრო აკადემია, ხოლო 1973 წელს დაამთავრა ქვეითი სამხედრო სკოლა. 1980 წლამდე თურქეთის სახმელეთო ჯარების სხვადასხვა ერთეულებში მსახურობდა, ასევე იყო ასეულის მეთაური. 1982 წელს, სამხედრო აკადემიის დასრულების შემდეგ, მე-7 ქვეითი პოლკის ასეულის მეთაური გახდა. ამის შემდეგ მუშაობდა: მე-12 ქვეითი დივიზიის ლოჯისტიკის სამმართველოში, გენერალური შტაბის გენერალური სამდივნოს დაგეგმვის ოფიცრად, ეროვნული სამხედრო აკადემიის ლექტორად, სამხრეთ ევროპის მოკავშირეთა ძალების სარდლობის დაზვერვაში, არმიის გენერალური სამდივნოს დაგეგმვის ოფიცრად, ასევე ბოსნია და ჰერცეგოვინაში თურქული ძალების მეთაურობაში.

დაოჯახებულია დიეტოლოგ შულე აქარზე და ჰყავთ ორი შვილი. იცის ინგლისური ენა.

## სამხედრო კარიერა 
1998 წელს დაწინაურდა ბრიგადის გენერლამდე. ბრიგადის გენერლად 51-ე ქვეითი ბრიგადის უსაფრთხოების მეთაური გახდა, სადაც სამხრეთ ევროპის სარდლობის მოკავშირეთა ძალების დაგეგმვისა და პოლიტიკის დეპარტამენტის ეხმარებოდა. 2002 წელს დააწინაურეს გენერალ-მაიორის წოდებამდე. გენერალ-მაიორად მეთაურობდა სამხედრო აკადემიის სარდლობას. 2007 წელს დააწინაურეს გენერალ-ლეიტენანტის წოდებამდე. როგორც გენერალ-ლეიტენანტი მეთაურობდა სახმელეთო ჯარების ლოგისტიკური სარდლობას და მე-3 კორპუსის სარდლობას. 

2011 წელს დააწინაურეს გენერლის წოდებამდე. გენერლის წოდებით 2011–2013 წლებში გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილედ მუშაობდა. 2013 წლის აგვისტოში თურქეთის სახმელეთო ჯარების სარდლობის მეთაურად დაინიშნა.

2015 წლის აგვისტოში თურქეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსად დაინიშნა. თურქულ-ქურთული დაპირისპირებაში აქტიურ მონაწილეობას იღებს და აგრეთვე პირადად ხელმძღვანელობს სპეცოპერაციებს. 2016 წლის 1 მაისს ჩავიდა მარდინის პროვინციაში, სადაც აქტიური სამხედრო ოპერაციები მიმდინარეობს ქურთების წინააღმდეგ და თვითონ ჩაატარა სპეცოპერაცია.

2016 წლის 15 ივლისს, სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის დროს, მეამბოხეებმა მძევლად აიყვანეს და შემდეგ აქინჯის ავიაბაზაზე გადაიყვანეს. სახელმწიფო ძალების მიერ ჩატარებული ოპერაციის დროს, 2016 წლის 16 ივლისს, დილით გაათავისუფლეს. მისი მძევლად ყოფნის დროს, მის მოვალეობის შემსრულებლად უმით დიუნდარი დაინიშნა.

## ჯილდოები 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი 
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:თურქი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:თურქეთის გენშტაბის უფროსები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXVIII მოწვევის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰამზათ წადასა

**ჰამზათ წადასა** (დ. 9 აგვისტო, 1877, აული წადა, დაღესტნის რესპუბლიკა — გ.  11 ივნისი,  1951, მაჰაჩყალა) — ხუნძი საბჭოთა პოეტი, დაღესტნელი სახალხო პოეტი (1934), რასულ ჰამზათოვის მამა. 

პოეტური მოღვაწეობა 1891 წელს დაიწყო. მისი ლექსების პირველი კრებულია „ცოცხი ადათებისა“ (1934). ავტორია პოემებისა „ჩემი ცხოვრება“, „თქმულება მწყემსზე“. აღსანიშნავია მისი კრებულები: „სამშობლოსათვის“, რომელშიც შესულია სამამულო ომის პერიოდის ლექესები და „რჩეული“, რომელსაც სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია მიენიჭა. წადასა წერდა დრამებს, კომედიებს, საბავშვო ლექსებსა და ზღაპრებს. მან თარგმნა ალექსანდრე პუშკინისა და ივანე კრილოვის ნაწარმოებები. იყო სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. 1965 წლიდან დაწესებულია მისი სახელობის ყოველწლიური რესპუბლიკური პრემია საუკეთესო დრამატული ნაწარმოებისთვის. აულ წადაში გახსნილია პოეტის სახელობის მუზეუმი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სსრკ-ის   III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:დაბადებული 9 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1877
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1951
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ბენ-არუსის ვილაიეთი

**ბენ-არუსის ვილაიეთი** () — ტუნისის 24 ვილაიეთიდან ერთ-ერთი ვილაიეთი (პროვინცია). მდებარეობს ჩრდილოეთ ტუნისში და ესაზღვრება ტუნისის ვილაიეთს. მოიცავს 761 კმ²-ის ფართობს, ხოლო მოსახლეობა შეადგენს 631 842 კაცს (2014 წლის მონაცემებით). დედაქალაქი — ბენ-არუსია.

## სქოლიო
კატეგორია:ტუნისის ვილაიეთები
ბიზერტის ვილაიეთი

**ბიზერტის ვილაიეთი** () — ტუნისის 24 ვილაიეთიდან ერთ-ერთი ვილაიეთი (პროვინცია). მდებარეობს ჩრდილოეთ ტუნისში, აქვს დაახლოებით მართკუთხედის ფორმა და გრძელი ჩრდილოეთის სანაპირო. ფართობი — 3 750 კმ²-ია, მათ შორის ორი დიდი ტბა, აქედან ერთი მარილიანია და ერთი მტკნარი, რომელიც მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია (იშქელის ტბა). დედაქალაქი — ბიზერტა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტუნისის ვილაიეთები
წამკითხავი აპარატი

**წამკითხავი აპარატი** — შავ-თეთრი და ფერადი მიკროფილმებისა და მათი პირების გადიდებული ოპტიკური გამოსახულების წასაკითხი მოწყობილობა. წამკითხავი აპარატი საპროექციო აპარატია, რომელშიც ობიექტივისა და სარკეების სისტემის საშუალებით ეკრანზე ხდება მიკროფილმის კადრების დაპროექციება. წამკითხავი აპარატი გამოსახულებას 10-15-ჯერ ადიდებს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ოპტიკური ხელსაწყოები
წამკითხავი მოწყობილობა

**წამკითხავი მოწყობილობა**, *წამკითხავი აპარატი* — ავტომატური მოწყობილობა, რომელიც არჩევს ქაღალდზე დაწერილ ან დაბეჭდილ ასოებს, ციფრებსა და სხვა ნიშნებს. წამკითხავ მოწყობილობას უმეტესწილად იყენებენ გამომთვლელ მანქანებში ან მონაცემების დამუშავების სხვა ავტომატურ მოწყობილობებეში ინფორმაციის შესატანად „ქაღალდის ფურცლიდან“ პირდაპირ ინფორმაციის მატარებელზე (მაგ: პერფორირებულ ბარათზე) გადატანის გარეშე. წამკითხავი მოწყობილობის აპარატურა შედგება გამოსახულების გაშლისა და გამოსახულების გამოცნობის ბლოკებისაგან. მოწყობილობა ხასიათდება ამოკითხვისა და გამოცნობის სისწრაფით, გამოცნობის სხვადასხვა მეთოდითა და სხვ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხელსაწყოები
წამწამები (მრავალმნიშვნელოვანი)

**წამწამები** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:
* წამწამები — ქუთუთოს ნაწილი.
* წამწამები — უჯრედის ზედაპირის გამონაზარდები
ბენენიარი

**ბენენიარი**  () — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ჯულფის რაიონში. მოსახლეობა შეადგენს — 6000 კაცს.

## რესურსები ინტერნეტში
*
 

კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები
კატეგორია:ჯულფის რაიონის სოფლები