open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სავაშირი

**სავაშირი** () — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 101 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 20 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 111 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ჭანჭახი.

## სქოლიო
კატეგორია:პოსოფის რაიონის სოფლები
სან-ტირსო-დე-აბრესი

**სან-ტირსო-დე-აბრესი** (; ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ასტურიის პროვინციის ეო-ნავიის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 31,41 კმ². მოსახლეობა — 421 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ასტურიის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* სან-ტირსო-დე-აბრესის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ასტურიის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ასტურიის ქალაქები
სამსონ თოდუა

დეკანოზი **სამსონ თოდუა ** (გ. 1938, სოფ. ხაბუმე, ახლანდ. ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სასულიერო პირი (დეკანოზი) და პუბლიცისტი.

მოღვაწეობდა დღევანდელი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მისი პუბლიცისტური წერილებიდან გამსაკუთრებულად ცნობილია სასულიერო ჟურნალ „მწყემსში“ გამოქვეყნებული წერილი ოცინდალეს მონასტერზე, რის შედეგადაც საზოგადოებამ გაიგო ამ კომპლექსის შესახებ

ბაბუა დავით თოდუა ასევე იყო მღვდელი სოფელ თაიაში ჰყავდა ოთხი ძმა (ბესარიონი, ათანასე, აკი, თეოდორე) და ორი და. ხუთივე ძმა იყო სასულიერო პირი. ამაში დიდი წვლილი მიუძღოდა მათ ბაბუას მღვდელ დავითს. დეკანოზმა სამსონმა დაამთავრა ოდესის სასულიერო სასწავლებელი. ძმებიდან ჩხოროწყუში დარჩა ორი- დეკანოზი სამსონი და დეკანოზი ათანასე. დანარჩენები მსახურობდნენ ზუგდიდსა და ქუთაისში. ხუთივე ძმის სახელს უკავშირდება დაწყებითი სკოლებისა და ბიბლიოთეკების ორგანიზება იმ ადგილებში, სადაც მსახურობდნენ. დეკანოზ სამსონს ჯუმითში დაუარსებია ორკლასიანი სკოლა, რომელიც შემდეგ ოთხწლედად გადაუკეთებიათ. აშკარაა, რომ ასეთი საქმიანობა უკავშირდებოდა იმ პერიოდში ქვეყანაში არსებული საქართველოში წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მოღვაწეობას.

დეკანოზი სამსონი განათლებული პიროვნება იყო. ზუგდიდსა და სენაკის სასულიერო სკოლებში იგი სჯულის კანონს ასწავლიდა. ამ სკოლებში მისი დასწრების გარეშე არც გამოსაშვები გამოცდები ტარდებოდა და არც სწავლის დასრულების ცნობა გაიცემოდა.

დეკანოზმა სამსონმა გერმანიიდან გამოიწერა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების იარაღები, რაც სოფლის მოსახლეობისთვის იმ დროსთვის ნამდვილი საოცრება იყო. მას ასევე წვლილი მიუძღვის სოფელ ხაბუმის ფოსტის დაარსებაში. დააარსა სკოლა სოფელ თაიაში.

სოფელ ჯუმითში ადგილობრივი მოსახლეობის დახმარებით დეკანოზმა სამსონმა ააგო ხის პატარა ეკლესია სადაც მსახურობდა და იყო წინამძღვარი. ბოლშევიკების მოსვლის შემდეგ 1921 წელს მას აუკრძალეს მსახურება, ეკლესია კი საწყობად გადააკეთეს.1930 წელს ხაბუმის ოლქის მღვდელუხუცესი სამსონ თოდუა ეკლესიიდან „მიდის“ ამის შემდეგ დეკანოზი სამსონი სახლში მალულად ასრულებდა იმ რიტუალებს, რისი უფლებაც კანონიკურად მღვდელმსახურს აქვს სახლის პირობებში. წლების შემდეგ კი ეკლესია საერთოდ დაანგრიეს. დეკანოზი სამსონი ავად გახდა და 1938 წელს გარდაიცვალა.
დაკრძალულია ჯუმითში, წმინდა გიორგის ეკლესიის ეზოში, შვილთან ერთად

მისი შთამომავალი, შვილთაშვილი ილია კარტოზია წმ. ნიკოლოზის საფლავის მოსალოცად იტალიაში მიმავალი გემის ჩაძირვისას ადრიატიკის ზღვაში დაიღუპა, დაუთმო რა თავისი ადგილი ბავშვს სამაშველო ნავზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
ლოგიკური ვენტილი

**ლოგიკური ვენტილი** () — ციფრული დიზაინის საბაზისო სამშენებლო ბლოკი, ახდებს მარტივი ლოგიკური ფუნქციის რეალიზაციას და ამრიგად გარდაქმნის შემავალ ლოგიკურ სიგნალთა სიმრავლეს ერთ ან ორ გამომავალში. დღესდღეობით ლოგიკური ვენტილების უმრავლესობა საველე ტრანზისტორების გამოყენებით იქმნება.

## სქოლიო 
კატეგორია:ციფრული ელექტრონიკა
ბუსტანი

**ბუსტანი** (, , ) — ქალაქი ელიკქალას რაიონში, ყარაყალპაკეთის რესპუბლიკაში, უზბეკეთში. 1989 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 8488 ადამიანს შეადგენს.  1979 წლის მონაცემებით ქალაქში 1021 ადამიანი ცხოვრობდა. 

## სქოლიო
კატეგორია:ყარაყალპაკეთი
კატეგორია:უზბეკეთის ქალაქები
ორხონი

**ორხონი** () — მდინარე მონღოლეთში, სელენგის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 1124 კმ, აუზის ფართობი 132,8 ათასი კმ². სათავე აქვს ხანგაის მთებში; ზემო წელზე ვიწრო, ადგილ-ადგილ კანიონისებრი ხეობა აქვს, წარმოქმნის 20-მდე მეტრის სიმაღლის ჩანჩქერს; შუა წელზე ხეობა ღრმა და დაკლაკნილია; ქვემო წელზე, მთებიდან გამოსვლის შემდეგ, კალაპოტი 100–150 მეტრამდე განიერდება. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან ახლოს 120 მ³/წმ-ია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ორხონის ხეობა

## სქოლიო 
კატეგორია:მონღოლეთის მდინარეები
იზაბელა კლერმონელი

**იზაბელა კლერმონელი** (), აგრეთვე ცნობილია, როგორც **იზაბელა ტარანტოელი** (; დ. იანვარი, 1424, ტარანტო, იტალია ― გ. 30 მარტი, 1465, ნეაპოლი, იტალია) ― ნეაპოლის დედოფალი 1458-1465 წლებში, როგორც მეფე ფერდინანდ I-ის პირველი მეუღლე. ტარანტოს პრინცესა 1463-1465 წლებში. წარმოშობით ფრანგი იტალიელი დიდგვაროვანი. ნეაპოლის ორი მეფის: ალფონსო II-ისა და ფედერიკო I-ის დედა, ასევე უნგრეთისა და ბოჰემიის ორგზის დედოფალ ბეატრიჩე ნეაპოლელის დედა. 

## ბიოგრაფია 
იზაბელა დაიბადა 1424 წლის იანვარში, ქალაქ ტარანტოში. იგი იყო წარმოშობით ფრანგი დიდებულის, კოპერტინოს გრაფ ტრისტან კლერმონელისა და მისი იტალიელი მეუღლის, გრაფინია კატერინა ტარანტოელის ქალიშვილი. იზაბელა ტარანტოს უშვილო პრინც ჯოვანი ანტონიო დელ ბალცო ორსინის დისწული და, შესაბამისად, ტახტის მემკვიდრე იყო. აღსანიშნავია, რომ მისი დედის დედა, მარი ენგიენელი, ნეაპოლის დედოფალი იყო 1406-1414 წლებში. 

1444 წლის 30 მაისს იზაბელა დააქორწინეს კალაბრიის ჰერცოგ ფერდინანდ არაგონელზე, რომელიც იყო არაგონისა და ნეაპოლის მეფე ალფონსო V-ის უკანონო, მაგრამ ერთადერთი შვილი. ალფონსომ ეს ქორწინება იმიტომ მოაწყო, რომ ნეაპოლის დატოვება ფერდინანდისათვის უნდოდა, მდიდარ და გავლენიან ნეაპოლიტანიელ ქალზე დაქორწინებით კი ადგილობრივები დიდებულების გულს უფრო მარტივად მოიგებდა, რამეთუ იგი არ იყო კანონიერი შვილი, ბევრი მას არ აღიარებდა მემკვიდრედ. 

1458 წლის 27 ივნისს, ალფონსოს გარდაცვალების შემდეგ, ნეაპოლის მეფე ფერდინანდ I გახდა, რითაც იზაბელა დედოფლად გვევლინება. უკვე 1463 წელს, ბიძამისის გარდაცვალების შემდეგ, იზაბელა ტარანტოს პრინცესაც გახდა. 

დედოფალ იზაბელაზე ბევრი არაფერია ცნობილი, რამეთუ იგი ერთობ აპოლიტიკური პიროვნება იყო. იგი 1465 წლის 30 მარტს გარდაიცვალა ნეაპოლში, 40-41 წლის ასაკში. მის შემდეგ ფერდინანდი მეორედ დაქორწინდა ინფანტა ხუანა არაგონელზე. 

## შვილები 
# ალფონსო II (1448-1495), ნეაპოლის მეფე, ცოლად შეირთო მილანის ჰერცოგის ასული იპოლიტა მარია სფორცა, რომელთანაც შეეძინა შვილები, მათ შორის ნეაპოლის მეფე ფერდინანდ II, მილანის ჰერცოგინია იზაბელა და სკვილეჩის ჰერცოგინია სანჩია;
# ელეონორა (1450-1493), ცოლად გაჰყვა ფერარის, მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგ ერკოლე I დ’ესტეს, რომელთანაც შეეძინა შვილები, მათ შორის მანტუის მარკიზა იზაბელა, მილანის ჰერცოგინია ბეატრიჩე და მომავალი ჰერცოგი ალფონსო I;
# ფედერიკო I (1452-1504), ნეაპოლის მეფე, იქორწინა ჯერ ანა სავოიელზე, შემდეგ იზაბელა დელ ბალცოზე, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
# ჯოვანი (1456-1485), ესტერგომისა და ტარანტოს არქიეპისკოპოსი, კარდინალი;
# ბეატრიჩე (1457-1508), პირველად დაქორწინდა უნგრეთის, ხორვატიისა და ბოჰემიის მეფე მატიაშ ჰუნიადზე, მისი დაღუპვის შემდეგ კი უნგრეთის, ხორვატიისა და ბოჰემიის მეფე ვლადისლავ II-ზე, თუმცა შვილები არ ჰყოლია;
# ფრანჩესკო (1461-1486), სანტ-ანჯელოს ჰერცოგი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;

## ლიტერატურა 
* Marcello Moscone, Isabella Chiaramonte, Regina di Napoli, Dizionario biografico degli italiani, vol. 62, 2004.

კატეგორია:დაბადებული 1424
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1465
კატეგორია:ნეაპოლის დედოფლები
ბუნებრივი ლანდშაფტი

**ბუნებრივი ლანდშაფტი**, **ბუნებრივ-ტერიტორიული კომპლექსი** — ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებული გეოგრაფიული კომპონენტების (გეოლოგიური აგებულება, რელიეფი, ჰავა, შიდა წყლები, ნიადაგ-მცენარეული საფარი, ცხოველთა სამყარო) კანონზომიერი ჰარმონიული შეთანაწყობა, რომელიც ქმნის სხვადასხვა რანგის ერთიან უწყვეტ სისტემას, გეოგრაფიული გარსიდან ფაციესამდე (მაგალითად, ტაიგა, სტეპი, უდაბნო და სხვა). ბუნებრივი ლანდშაფტი ფიზიკური გეოგრაფიის ძირითადი ცნებათაგანია და ჩვეულებრივ, მოიცავს დედამიწის ქერქის განსაზღვრულ უბანს მისთვის დამახასაითებელი რელიეფით, ატმოსფეროს დედამიწისპირა წყლებს, ნიადაგებსა და სხვა. ბუნებრივი ლანდშაფტი აღნიშნავს ბუნებრივი ან ადამიანის მიერ ბუნების ნებისმიერი მასშტაბის ძირითადი კომპონენტების ნაწილობრივ შეცვლილ სისტემას. 

ბუნებრივი ლანდშაფტის ცნება ფართოდ გამოიყენება ლანდშაფტმცოდნეობასა და ზოგად დედამიწისმცოდნეობაში. გარემოს ცალკეული კომპონენტები ბუნებრივი ლანდშაფტის ფარგლებში ვითარდება როგორც მთელის ნაწილი. მათი ურთიერთკავშირი გამოხატულია ნივთიერებისა და ენერგიის ცვლაში. ერთ-ერთი კომპონენტის შეცვლაც კი ხშირად იწვევს მთლიანად ბუნებრივი ლანდშაფტის გარდაქმნას.

აქვს განსაზღვრული მდგრადობა, გააჩნია გარეგანი აგენტებით მისი დარღვევის შედეგად აღდგენის ტენდენცია. მიეკუთვნება სხვადასხვა დონეს (რანგს): პლანეტარულს (გეოგრაფიული გარსი), რეგიონალურს (ლანდშაფტური ზონა, პროვინცია, ცალკეული ლანდშაფტი), ტოპოლოგიურს (ადგილი, უროჩიშჩე, ფაციესი). რეგიონული და ტოპოლოგიური დონის ბუნებრივი ლანდშაფტი გეოგრაფიული გარსის სტრუქტურული ნაწილია, მისი დიფერენციაციის პროცესია. სხვა მხრივ, ნებისმიერ უმაღლესი რანგის ბუნებრივი ლანდშაფტი განიხილება როგორც დაბალი რანგის ბუნებრივი ლანდშაფტის ინტეგრაციის გამოხატულება.

## სქოლიო
კატეგორია:ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონება
ლემან ალტინჩეკიჩი

**ლემან ბოზქურთ ალტინჩეკიჩი** (თურქ. *Leman Bozkurt Altınçekiç*; 1932—2001 წწ.) — პირველი აკრედიტებული  პილოტი-გამანადგურებელი ქალი თურქეთის საჰაერო ძალებსა და ნატოში.

## ბიოგრაფია 
ლემან ბოზქურთი დაიბადა 1932 წელს სარაკამიშში, ყარსის პროვინციაში, თურქული წარმოშობის აზერბაიჯანული ეთნოსის ჯგუფის ქარაფაფაქების ოჯახში. სტამბოლში გოგონების საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ გაემგზავრა იმენიუ-ილიჩის იმენიუს თურქული საავიაციო ასოციაციის სასწავლო ცენტრში ესქიშეჰირის პროვინციაში, იმისათვის, რომ მომზადება გაევლო პლანერის პილოტის რანგში.

ლემან ბოზქურთი 1959 წელს ცოლად გაჰყვა ესკიშეხირელ კოლეგას—ტახირ ალტინჩეკიჩს. იგი გარდაიცვალა 2001 წლის 4 მაისს იზმირში. დაკრძალულია ყარაბაგლარის სასაფლაოზე. 

## სამხედრო სამსახური 
როდესაც 1954 წელს თურქეთის საჰაერო ძალებში ქალების მიღება დაიწყეს, ლემანმა მიმართა თურქეთის საჰაერო ძალებს. ის იყო იზმირის სამხედრო სკოლის პირველი მოსწავლე ქალი. 1955 წლიდან 1957 წლამდე მომზადებას გადიოდა პროპელერიან თითმფრინავზე. ერთ-ერთ თავის ინტერვიუში ლემან ბოზქურთი აცხადებდა, რომ თავდაპირველად სკოლაში საერთოდ არ არსებობდა პანსიონი მოსწავლე გოგონებისათვის, რის გამოც იძულებული იყო  ოფიცრის სახლში სტუმრის სტატუსით დარჩენილიყო.

1957 წლის 30 აგვისტოს ლემანმა დაასრულა  სამხედრო მფრინავის პროფესიის შესწავლა. მართალია, მოგვიანებით ხუთი მოსწავლე გოგონა მიიღეს სასწავლებელში, ლემანი ერთადერთი ქალი იყო, რომელიც შეუერთდა საავიაციო განყოფილებას ესქიშეჰირის სამხედრო ბაზაზე. მან იქ წვრთნა გაიარა, როგორც რეაქტიული თვითმფრინავის პილოტმა და 1958 წლის 22 ნოემბერს მიიღო უმცროსი ლეიტენანტის წოდება.

1967 წლამდე ლემანი დაფრინავდა რესპუბლიკურ F-84 Thunderjet და Lockheed T-33-ზე. მოგვიანებით - იგი შტაბში მსახურობდა და პენსიაზე გავიდა როგორც უფროსი საავიაციო პოლკოვნიკი.

1984 წლის 1 დეკემბერს, "ქალები თურქეთის პოლიტიკაში" 50-ე წლისთავზე, იგი მიიწვიეს თურქეთის პარლამენტში, სადაც გადასცეს ჯილდო, როგორც პირველი ქალს თავის პროფესიაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:ქალი ავიატორები
კატეგორია:თურქეთის შეიარაღებული ძალები
კატეგორია:თურქი ავიატორები
დეცლი

**კირილ ალექსანდრეს ძე ტოლმაცკი** () — რუსი რეპ-შემსრულებელი, სიმღერების ავტორი, კომპოზიტორი, მსახიობი და პოეტი, ცნობილია სასცენო ფსევდონიმით **დეცლი**, **Le Truk** და **ჯუზეპე ჟესტკო**. დეცლი, რუსეთის ჰიპ-ჰოპ შემსრულებლებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანია და რუსული ჰიპ-ჰოპის პირველი ცნობილი შემსრულებელია დსთ-ში.

## ბიოგრაფია 
დეცლი, 1983 წლის 22 ივლისს ქალაქ მოსკოვში დაიბადა. მამა — ალექსანდრე ტოლმაცკი (დ. 1960), ქარხანა „Серп и молот“-ის კულტურის სახლის დიჯეი, 1987 წლიდან — პროდიუსერი, რადიო Next-ის დამაარსებელი (2005), 2011 წლიდან - ტელეარხ A-One-ის გენერალური პროდიუსერი. პირადი მიზეზით, ბოლო 15 წლის განმავლობაში კირილს მამასთან ურთიერთობა არ ჰქონდა. დედა — ირინა ტოლმაცკაია (დ. 1963), სამედიცინო ადმინისტრატორია. დედამისი სწავლობდა შვეიცარიაში და დაამთავრა მოსკოვის British International School. კირილს ჰყავს ნახევარდა ანფისა (დ. 2009, მამის მეორე ქორწინებიდან) და ძმა თეოდორე.

## შემოქმედებითი კარიერა 
დეცლის პირველი დებიუტი 1999 წელს შედგა, მოსკოვში გამართულ ფესტივალზე Adidas StreetBall Challenge.

მისი სადებიუტო ალბომია „Кто? ты“, რომელიც 2000 წელს გამოვიდა, რომლის ასლი მილიონზე მეტი ტირაჟით გამოიცა. ამ ალბომისთვის დეცლმა, მოიპოვა პრემია „Рекордъ-2001“ ნომინაციაში „წლის დებიუტი“, ასევე MTV Video Music Awards-ის ჯილდო კლიპისთვის "Вечеринка" ნომინაციაში „მაყურებელთა სიმპათიის რუსული პრიზი“. 

დეცლის მუსიკალური ალბომები დიდი პოპულარულობით სარგებლობს. რუსულენოვანი რადიო და ტელვიზიების მუსიკალურ ჩარტებში რამდენიმე ხნის განმავლობაში მაღალ რეიტინგს ინარჩუნებდა. დეცლი აქტიურ მუსიკალურ საქმიანობას გარდაცვალებამდე ეწეოდა.

## გარდაცვალება 
2007 წელს, იჟევსკურ გამოცემაში „Fanlife“ დეცლმა თქვა, რომ 35 წლის ასაკში საკუთარი სიკვდილის ინსცენირებას გეგმავდა:

2015 წელს, ვორონეჟის სააგენტოსთვის „Галерея Чижова“ მიცემულ ინტერვიუში, დეცლმა ისევ გაიმეორა თავისი გეგმის შესახებ:

2019 წლის 3 თებერვალს, დეცლი 35 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ის ქალაქ იჟევსკში, ერთ-ერთი კაფის კერძო წვეულებაში მონაწილეობდა. სცენაზე გამოსვლის შემდეგ, საგრიმიოროში თავი ცუდად იგრძნო. ის ხელის მტევნების ტკივილს უჩიოდა, რომელსაც თან კრუნჩხვებიც დაერთო. რეპერი გულის უკმარისობის შედეგად გარდაიცვალა, მიუხედავად საჭირო სამედიცინო დახმარების გაწევისა.

## პირადი ცხოვრება 
* ქვრივი — იულია კისილიოვა, ნიჟეგოროდის ყოფილი მოდელი.
* ვაჟიშვილო — ანტონ ტოლმაცკი (დ. 17 ივნისი, 2005), ცნობილია როგორ ტონი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Путь Децла. //Артем Воронин. Русская служба Би-би-си

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 თებერვალი
კატეგორია:რუსი მომღერლები
კატეგორია:დეცლი
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ჰალეთ ჩამბელი

**ჰალეთ ჩამბელი** (, დ. 27 აგვისტო, 1916 — გ. 12 იანვარი, 2014) — თურქი არქეოლოგი და ოლიმპიური მოფარიკავე. ის პირველი მუსლიმი ქალია, რომელმაც ოლიმპიურ თამაშებში მიიღო მონაწილეობა.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ჩამბელი დაიბადა ბერლინში, გერმანიის იმპერიაში, 1916 წლის 27 აგვისტოს, სამხედრო მოღვაწისა და მუსტაფა ქემალ ათათურქთან დაახლოებული პირის, ჰასან ჯემილ ბეისა (ჩამბელი) და რემზიე ჰანიმის, იბრაჰიმ ჰაკი ფაშას ქალიშვილის ოჯახში. ჰალეთის ბაბუა (დედის მხრიდან) ოსმალეთის იმპერიის ვეზირთა საბჭოს წევრი იყო და გერმანიის იმპერიაში ოსმალეთის ელჩის როლს ასრულებდა.

საშუალო განათლება მან არნავუთქიოის გოგონათა ამერიკულ სკოლაში (თანამედროვე რობერტის კოლეჯი) მიიღო. სკოლაში სწავლისას ის შთაგონებული იყო ხელოვნების ისტორიის მასწავლებლის ისტორიებით, რომელიც კლასს გასვლით ღონისძიებებს უწყობდა სტამბოლის მუზეუმებში. სწორედ ამ პერიოდში დაიწყო მან ფარიკაობაში ვარჯიში. 1933–1939 წლებში ჩამბელი სწავლობდა არქეოლოგიას სორბონის უნივერსიტეტში, პარიზში, საფრანგეთში. ჩამბელი გახდა სტამბოლის უნივერსიტეტის სამეცნიერო ასისტენტი 1940 წელს. 1944 წელს მან მიიღო დოქტორის ხარისხი. 1947 წლიდან ის მუშაობდა ლექტორად. ორი წლის განმავლობაში ჰალეთი იყო მოწვეული ლექტორი გერმანიაში ზაარლანდის უნივერსიტეტში. 960 წელს დაინიშნა პროფესორის თანამდებობაზე და დააარსა პრეისტორიის ინსტიტუტი.

## სპორტული კარიერა
მან მონაწილეობა მიიღო ქალთა ინდივიდუალური ფარიკაობის ღონისძიებაში 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. ჩამბელი პირველი მუსლიმი ქალი იყო, რომელმაც ოლიმპიადაში მიიღო მონაწილეობა. მოგვიანებით „გერმანელი ჩინოვნიკის“ წარმომადგენელმა ჰალეთი ადოლფ ჰიტლერთან შესახვედრად მიიწვია, მაგრამ ჩამბელმა შეხვედრაზე პოლიტიკური შეხედულებების გამო უარი განაცხადა.

## პირადი ცხოვრება
1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების შემდეგ სტამბოლში დაბრუნებისას, მან დაიწყო ურთიერთობა კომუნისტ პოეტთან და ჟურნალისტთან ნაილ ჩაქირჰანთან, რომელიც მოგვიანებით ცნობილი არქიტექტორი გახდა. სტამბოლის უნივერსიტეტის ხელნაწერთა ფაკულტეტზე ჩატარებული ღონისძიებების შემდეგ ჰალეთი აქიაქაში, მუღლის პროვინციაში გადაასვენეს და ქმრის გვერდით დაკრძალეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:თურქი არქეოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 იანვარი
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
სომხეთის ვირტუალური კოლეჯი

**AGBU** **სომხეთის ვირტუალური კოლეჯი** ( **AVC** ) არის აკრედიტირებული ონლაინ სასწავლო დაწესებულება, რომელიც ხელს უწყობს არმენოლოგიის შესწავლას თანამედროვე ტექნოლოგიების საშუალებით. მიუხედავად იმისა, რომ იგი მდებარეობს სომხეთში, ერევანში, კოლეჯის ძირითადი მიზანია მოემსახუროს სომხურ დიასპორას, სადაც ნაკლებად შესაძლებელია სომხური ენის სწავლის შესაძლებლობა.  AVC– ს მისიაა შეინარჩუნოს სომხური იდენტობა, რითაც მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილიდან კურსის სტუდენტებს საშუალებას აძლევს მიიღონ სრულყოფილი სომხური განათლება, მათი ასაკის, საცხოვრებელი ქვეყნის ან ცოდნის დონის მიუხედავად. AVC ასევე ცდილობს შექმნას ვირტუალური სასწავლო საზოგადოება, რომელიც ხელს შეუწყობს, როგორც კულტურული განათლების მიღებას და გავრცელებას, ასევე სოციალურ კომუნიკაციას, იმ სტუდენტებისთვის რომლებიც ვერ ახერხებენ სწავლას თუმცა სურთ მიჰყვნენ არმენოლოგიის სფეროს. დღეისათვის AVC მოემსახურა დაახლოებით 4000 სტუდენტს 75-ზე მეტი ქვეყნიდან.  სტუდენტებს შეუძლიათ თვითონ აირჩიონ კრედიტები და საგნები თითოეული კურსისთვის, რომელიც საჭიროა სერტიფიკატისთვის. ასევე, სტუდენტებს შეუძლიათ AVC-ს კურსებიდან მიღებული კრედიტები გადაიტანონ მსოფლიოს სხვადასხვა უნივერსიტეტებსა და სასწავლო ინსტიტუტებში.

## ისტორია 
AVC– ს იდეა დაიბადა და პროექტი წამოიწყო 2004 წელს სომხეთის საერთო საქველმოქმედო კავშირის (AGBU) სილიკონის ველის განყოფილებამ, რათა განევითარებინათ შესაძლებლობები იმ სტუდენტებისთვის, რომელთაც სურდათ სომხური ენის, ისტორიისა და კულტურის შესწავლა, მაგრამ ამის გაკეთება ვერ შეძლეს მათ საცხოვრებელ ადგილას სომხური სკოლების არარსებობის გამო; პროექტი ასევე გულისხმობდა პროგრამის დანერგვას არმენოლოგიის კვლევებში ინოვაციური მიდგომით და ტექნოლოგიებით, რომლებიც თანამედროვე სტუდენტებზე უნდა ყოფილიყო მორგებული.  პირველი აკადემიური სემესტრი დაიწყო 2009 წელს, სომხური ენისა და სომხეთის ისტორიის კურსებით.    მოგვიანებით, AVC– მ დაამატა კურსები: სომხური კულტურა, ჭადრაკი და ასევე დაემატა უფრო მეტი სასწავლო ენა. დღესდღეობით, კურსები ხელმისაწვდომია სწავლების შვიდ ენაზე: აღმოსავლეთ სომხური, დასავლეთ სომხური, ინგლისური, ფრანგული, რუსული, ესპანური და თურქული.

2013 წელს გამოცხადდა პარტნიორობა გრანადას უნივერსიტეტთან, რომლის მიხედვითაც AVC უზრუნველყოფს აღმოსავლეთ სომხური ენის კურსებს გრანადას უნივერსიტეტის სტუდენტებისთვის, როგორც მესამე უცხოენოვანი ვარიანტი. 

2014 წელს AVC- მ ხელახლა განსაზღვრა „სომხეთის განცდის“ მიღების შესაძლებლობა, ახალი მულტიპლატფორმული მედიაპროდუქტების AVC-ს მულტიმედიური ელექტრონული წიგნების სერიის პრეზენტაციით, რომელიც მოიცავს მრავალფეროვან თემებს სომხეთის ისტორიის, კულტურისა და თანამედროვე საქმიანობის შესახებ.„სომხეთის მთიანეთის“ გამოსვლისთანავე, პირველი ინტერაქტიული ელექტრონული წიგნით სერიაში, AVC-მ გაფართოება ახალი მიმართულებით დაიწყო.

## გარე ბმულები 
* AVC ვებსაიტი
* AGBU ვებსაიტი
სემიჰა ბერქსოი

**სემიჰა ბერქსოი** (თურ. Semiha Berksoy, 24 მაისი, 1910 - გ. 15 აგვისტო, 2004) — თურქი ოპერის მომღერალი.  თეატრისა და კინოს მსახიობი. იგი ითვლება პირველ საოპერო მომღერლად თურქეთში. 

## ბიოგრაფია 
სემიჰა ბერქსოი დაიბადა ჩენგელიკის კვარტალში ქალაქ სტამბულში. დედა მხატვარი იყო.

1929 წელს გოგონა სწავლობდა მხატვრობას სტამბულის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში ნამიკ ისმაილის სახელოსნოში; 1939 წელს დაამთავრა ბერლინის მუსიკალური აკადემია. აგრეთვე დაეუფლა საშემსრულებლო ხელოვნებასა და მუსიკას დარიულბედაიას სახელობის დრამატულ სკოლასა (დააარსა მუჰსინ ერთუგრულმა) და სტამბულის მუსიკის კონსერვატორიაში.

სემიჰა ბერქსოის ნამუშევრები წარმოდგენილია  რამდენიმე ინდივიდუალურ გამოფენაზე, მისი ნამუშევარი გერმანიის ბონის კუნტმუზეუმის კოლექციის ნაწილია; გამოფენილია სტამბოლის თანამედროვე და ფერწერისა და ქანდაკების მუზეუმში.

სემიჰას კინოკარიერა დაიწყო 1931 წელს რეჟისორ მუხსინ ერთუგრულის პირველ ხმოვან ფილმში «İstanbul Sokaklarında», სადაც სემიჰას როლი შეასულა. შემდეგ თამაშობდა სტამბულის ოპერეტებში. 1934 წელს ითამაშა პირველ თურქულ ოპერაში «Özsoy». იმავე წელს მისი დებიუტი შედგა საერთაშორისო სცენებზე გერმანიასა და პორტუგალიაში.1939 წელს სემიჰა ბერსქოიმ შეასრულა არიადნას პარტია ოპერიდან „არიადნა ნიქსოსზე“.

1972 წელს დაასრულა ოპერის მომღერლის კარიერა, თუმცა კვლავ თამაშობდა თეატრის სცენაზე. 

## ფილმოგრაფია 
* *İstanbul Sokaklarında* ("სტამბულის ქუჩებშიl"), (1931)
* *Söz Bir, Allah Bir*, (1933)
* *Büyük Sır* ("დიდი საიდუმლო"), (1956)
* *Karanlık Sular* ("გველის ზღაპარი"), (1993)
* *Boulevard Bio*, (2002)

## გარე ბმულები 
*  (ინგლ.)
* Semiha Berksoy Opera Foundation -ოფიციალური ვებ -გვერდი

## იხილეთ აგრეთვე 
* Turkish State Opera and Ballet 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:საოპერო მომღერლები
კატეგორია:თურქი მომღერლები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
რევაზ ზარიძე

**რევაზ ზარიძე** (დ. 8 მაისი, 1938, თბილისი) — ქართველი ფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1986), პროფესორი (1986).

1962 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. მუშაობდა ნახევარგამტარების პრობლემურ ლაბორატორიაში. 1973–1990 წლებში მუშაობდა სამხედრო პრობლემებთან დაკავშირებულ დაკვეთებზე. 1981–2008 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამოყენებითი ელექტროდინამიკის ლაბორატორიის გამგე. 1991 წლიდან თანამშრომლობდა საზღვარგარეთის მრავალ უნივერსიტეტთან, Motorola-ს კვლევით ლაბორატორიასთან (აშშ), ეწევა სამეცნიერო და პედაგოგიურ საქმიანობას. 1996 წლიდან იყო ელექტრული და ელექტრონული ინჟინერიის ინსტიტუტის (IEEE, აშშ) ორგანიზატორი და განყოფილების გამგე. 2009 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ემერიტუს პროფესორია. რევაზ ზარიძის კვლევის ძირითადი მიმართულებებია: ელექტრომაგნიტური მოვლენების თეორიული და ექსპერიმენტული კვლევა, მოდელირება და სიმულაცია, ველის ზემოქმედება ბიოლოგიურ ობიექტებზე. დაჯილდოებულია ორი ივანე ჯავახიშვილის მედლით (1995, 2009).

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
კატეგორია:ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით დაჯილდოებულები
ლუკას ერნანდესი

**ლუკას ფრანსუა ბერნარ ერნანდესი** (; დ. 14 თებერვალი, 1996) — ფრანგი ფეხბურთელი. „პარი სენ-ჟერმენისა“ და საფრანგეთის ეროვნული ნაკრების მცველი. 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონი. 

## საკლუბო კარიერა
საკლუბო კარიერა მადრიდის „ატლეტიკოში“ დაიწყო, საიდანაც 2019 წელს მიუნხენის „ბაიერნში“ გადავიდა. 2023 წლიდან „პარი სენ-ჟერმენის“ შემადგენლობაშია.

## სანაკრებო სტატისტიკა 
## მიღწევები
### საკლუბო
;  ატლტეტიკო 
* უეფა-ს ევროპა ლიგა: 2017–18
* უეფა-ს სუპერთასი: 2018

;  ბაიერნი მიუნხენი 
* გერმანიის ბუნდესლიგა: 2019–20, 2020–21, 2021–22, 2022–23
* გერმანიის თასი: 2019–20
* გერმანიის სუპერთასი: 2020, 2022
* უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2019–20
* უეფა-ს სუპერთასი: 2020
* ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2020

;  პარი სენ-ჟერმენი
* საფრანგეთის ლიგა 1: 2023–24, 2024–25
* საფრანგეთის თასი: 2023–24, 2024–25
* საფრანგეთის სუპერთასი: 2023, 2024
* ფიფას საკონტინენტთაშორისო თასი: 2025

### სანაკრებო
;  საფრანგეთი
* მსოფლიო ჩემპიონი: 2018
* მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი: 2022
* ერთა ლიგა: 2020–21

## რესურსები ინტერნეტში
* ლუკას ერნანდესი — „პარი სენ-ჟერმენის“ ოფიციალურ საიტზე
* ლუკას ერნანდესი — საფრანგეთის ლიგა 1-ს ოფიციალურ საიტზე
* ლუკას ერნანდესი — საფრანგეთის ფეხბურთის ფედერაციის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:სეგუნდა დივიზიონი B-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:პარი სენ-ჟერმენის ფეხბურთელები
კატეგორია:საფრანგეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:უეფა-ს ევროპა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მოლა ვალი ვიდადი

**მოლა ვალი ვიდადი** (; დ. 17 მარტი, 1709, შამქორი, ახლანდ. შამქორის რაიონი, აზერბაიჯანი, — გ. 13 მაისი, 1809, სოფ. შიხლი, ახლანდ. ყაზახის რაიონი) — აზერბაიჯანელი პოეტი.

ვიდადის შესახებ ბიოგრაფიული მონაცემები მწირია. ძირითადად მშობლიურ შამქორში ცხოვრობდა, ერთხანს გულისტანის სახანოში და თბილისში, ერეკლე II-ის კარზე ცხოვრობდა. საბოლოოდ შიხლიში დასახლდა. ვიდადი იყო პოეტ ვაგიფის ნათესავი. მათი მიმოწერა მნიშვნელოვანი ფაქტია აზერბაიჯანის ლიტერატურის ისტორიისათვის. ვიდადის შემოქმედება პესიმიზმითა და მისტიციზმითაა გამსჭვალული, განიცდის ფოლკორის (აშუღური პოეზიის) გავლენას. საქართველოში ყოფნისას შექმნა ელეგია ერეკლე II-ის ძის, ლევან ბატონიშვილის გარდაცვალების გამო.

## ლიტერატურა
* Дунямалиева Т. А., Жизнь и творчество М. В. Видади, Баку, 1970.
## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1809
კატეგორია:დაბადებული 1708
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ჰალილ ინალჯიქი

**ჰალილ ინალჯიქი** (, დ. 7 სექტემბერი, 1916, სტამბოლი — გ. 25 ივლისი, 2016, ანკარა) — თურქი ისტორიკოსი. მისი აკადემიური მოღვაწეობა დაიწყო ანკარის უნივერსიტეტში, სადაც დოქტორის ხარისხი მოიპოვა და მუშაობდა 1940–1972 წლებში. 1972–1986 წლებში ასწავლიდა ოსმალეთის იმპერიის ისტორიას ჩიკაგოს უნივერსიტეტში. 1994 წლიდან ასწავლიდა ბილქენთის უნივერსიტეტში, სადაც დააარსა ისტორიის დეპარტამენტი. ჰალილი ასევე ითვლება ევრაზიული აკადემიის ერთ-ერთ დამაარსებლად.

## ბიოგრაფია
იგი დაიბადა სტამბოლში 1916 წლის 7 სექტემბერს ყირიმელი თათრების ოჯახში, რომლებმაც ყირიმი 1905 წელს დატოვეს და თურქეთში გადასახლდნენ. მან ჩააბარა ბალიქესირის მასწავლებლობისთვის მოსამზადებელ სკოლაში, მოგვიანებით კი ანკარის უნივერსიტეტში ენების, ისტორიისა და გეოგრაფიის ფაკულტეტზე, ისტორიის განხრით, რომელიც 1940 წელს დაასრულა. მისმა შემოქმედებამ თემურლენგის შესახებ მეჰმეთ ფუათ ქიოპრიულიუს ყურადღება მიიპყრო, რომელმაც ინალჯიქი უნივერსიტეტის თანამედროვე ხანის განყოფილების ასისტენტად დანიშნა. მან დოქტორანტურა დაამთავრა 1942 წელს. მისი სადოქტორო ნაშრომი იყო ბუგარეთის შესახებ ოსმალეთის იმპერიის გვიანდელ პერიოდში, კერძოდ თანზიმათის დროს და წარმოადგენდა ერთ-ერთ პირველ სოციალურ-ეკონომიკურ მიდგომას თურქულ ისტორიოგრაფიაში. 1943 წლის დეკემბერში ჰალილი გახდა ასისტენტ პროფესორი. ის მუშაობდა ბურსას სამართლებრივ ჩანაწერებზე, ასევე ოსმალეთის იმპერიის არქივებზე სტამბოლში. 1947 წელს ინალჯიქი გახდა თურქეთის ისტორიული საზოგადოების წევრი. 1990-1992 წლებში ის მოწვეული პროფესორი იყო ჰარვარდისა და პრინსტონის უნივერსიტეტებში. 1992 წელს ის დაბრუნდა თურქეთში და ბილქენთის უნივერსიტეტში დაიწყო მუშაობა, სადაც დააარსა ისტორიის განყოფილება და ასწავლიდა ასპირანტურაში. 1993 წელს მან ბილქენთის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკას შესწირა თავისი წიგნების, გაზეთებისა და ჟურნალების კოლექცია. იგი იყო მრავალი საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრი და პრეზიდენტი, მათ შორის სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიისა და თურქული კვლევების ინსტიტუტის წევრი.

## ჯილდოები
*თურქსოის (თურქული კულტურის საერთაშორისო ორგანიზაცია) საპატიო მედალი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჰალილ ინალჯიქის ვებ-გვერდი 
* ჰალილ ინალჯიქის კოლექცია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:დაბადებული 7 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:თურქი ისტორიკოსები
კატეგორია:ყირიმელი თათრები
კატეგორია:თურქი მეცნიერები
კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტის პერსონალი
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
აბანტო-ი-სიერვანა

**აბანტო-ი-სიერვანა** (, ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბასკეთის ავტონომიური გაერთიანების ბისკაიის პროვინციის გრან-ბილბაოს კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 18 კმ². მოსახლეობა — 9 471 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ბისკაიის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* აბანტო-ი-სიერვანის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ბისკაიის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ბისკაიის ქალაქები
სერჟ გნაბრი

**სერჟ გნაბრი** ( დ. 14 ივლისი, 1995) — გერმანელი ფეხბურთელი. მიუნხენის „ბაიერნისა“ და გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების გარემარბი. კარიერა ლონდონის „არსენალში“ დაიწყო. გუნდში 4 სეზონი გაატარა და ამ დროის მანძილზე ორი სეზონით გაიჯარებული იყო. 2017 წელს შეუერთდა მიუნხენის „ბაიერნს“. 2017-2018 წლების სეზონი „ჰოფენჰაიმში“ გაატარა.

## მიღწევები 
### საკლუბო 
 **არსენალი**

* ასოციაციის თასი (1): 2013-14

 **ბაიერნი**

* ბუნდესლიგა (6): 2018–19, 2019–20, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2024–25
* გერმანიის თასი (2): 2018–19, 2019–20
* გერმანიის სუპერთასი (4): 2020, 2021, 2022, 2025
* ჩემპიონთა ლიგა (1): 2019-20
* უეფა-ს სუპერთასი (1): 2020
* ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (1): 2020

### ინდივიდუალური 
* ბუნდესლიგის თვის საუკეთესო ფეხბურთელი: ოქტომბერი 2019, ნოემბერი 2022
* ბუნდესლიგის თვის საუკეთესო გოლი: აპრილი 2025

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ილიას ილიადისი

**ილიას ილიადისი** (დაბადების სახელი: ჯარჯი ოთარის ძე ზვიადაური; დ. 10 ნოემბერი, 1986, ახმეტა) — სპორტსმენი (ძიუდო), ოლიმპიური ჩემპიონი, წარმოშობით ქართველი, 2002 წლიდან ასპარეზობს საბერძნეთის სახელით. ქართველი ძიუდოისტის ზურაბ ზვიადაურის ბიძაშვილი. 

2002 წელს გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი ახალგაზრდებში, 2004 წელს — ევროპის ჩემპიონი. იმავე წელს მოიპოვა ოქროს მედალი ათენის XXVIII ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში 81 კგ წონით კატეგორიაში. 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე იყო საბერძნეთის ოლიმპიური ნაკრების მედროშე. 2012 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე 90 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. ამავე კატეგორიაში 2011 წელს გახდა ევროპის ჩემპიონი, 2010 და 2015 წლებში — მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი. 2005 და 2009 წლებში მოგებული აქვს ხმელთაშუა ზღვის თამაშები. 2019–2025 წლებში იყო უზბეკეთის, 2025 წლიდან საუდის არაბეთის ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი.  

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* JudoInside

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძენი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოლგა სკაბეევა

**ოლგა ვლადიმერის ასული სკაბეევა** (; დ. 11 დეკემბერი, 1984, ვოლჟსკი, ვოლგოგრადის ოლქი, რსფსრ, სსრკ) — რუსი ჟურნალისტი და ტელეწამყვანი. თავის მეუღლესთან, ევგენი პოპოვთან ერთად, ტელეარხზე „Россия-1“ თოქ-შოუს „60 წუთი“ წამყვანია.

## ბიოგრაფია 
ოლგა სკაბეევა დაიბადა 1984 წლის 11 დეკემბერს, ვოლგოგრადის ოლქის ქალაქ ვოლჟსკში, აქვე დაამთავრა საშუალო სკოლა. საკუთარი ჟურნალისტური კარიერა დაიწყო ადგილობრივ გაზეთში „Неделя города“.

ის სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე სწავლობდა. სწავლის დროს მუშაობდა პროგრამაში „Вести Санкт-Петербург“. პოტანინის ფონდის სტიპენდიატი იყო.

2007 წელს, დაჯილდოვდა „ოქროს კალმით“ ნომინაციაში „წლის პერსპექტივა“ და სანქტ-პეტერბურგის ადგილობრივი მთავრობის ახალგაზრდული პრემიით.

2008 წელს, კონკურსის, „პროფესია — რეპორტიორის“ ლაურეატი გახდა ნომინაციაში „ჟურნალისტური გამოძიება“.

2008 წელს უნივერსიტეტი წარჩინებით დაამთავრა და რუსეთის სახელმწიფო ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის კომპანიაში (ВГТРК) მუშაობა დაიწყო, სადაც კორესპონდეტად მუშაობდა პროგრამებზე „Вести“ (ამბები) და „Вести недели“ (კვირის ამბები). ფედერალირ ეთერში მისი პირველი რეპორტაჟი 2008 წლის 2 ივლისს გავიდა.

2015–2016 წლებში, საავტორო პროგრამის „Вести.doc“ წამყვანი იყო ტელეარხზე „Россия-1“. ამ ტელეპროექტში ჟურნალისტური გამოძიება სტუდიურმა დისკუსიებმა ჩაანაცვლეს.

2016 წლის სექტემბრიდან, ტელეარხზე „Россия-1“, თავის მეუღლესთან, ევგენი პოპოვთან ერთად საზოგადოებრივ-პოლიტიკური თოქ-შოუს „60 წუთის“ წამყვანია. პროგრამა 60 წუთი მოწოდებულია გახმაურებულ თემებზე სადისკუსიოდ.

## კრიტიკა 
ოლგა სკაბეევა, თავის რეპორტაჟებში სისტემატუტად აკრიტიკებს რუსულ ოპოზიციას. ტელეკრიტიკოსები, ირინა პეტროვსკაია და სლავა ტაროშინა, მისი რეპორტინგის სტილს აღნიშნავდნენ, როგორც „პროკურორულ-ბრალმდებლური“ ხასიათისას. ასეთი სტილის რეპორტაჟებისთვის, სკაბეევამ ინტერნეტში „პუტინის ტელევიზიის რკინის თოჯინის“ მეტსახელი მიიღო. ის პირდაპირ ეთერში, დამამცერებლად მიმართავდა და შეურაცხყოფას აყენებდა პროგრამა „60 წუთის“ მონაწილეებს, ასევე რიგ უკრაინელ პოლიტიკოსს (მაგალითად, უკრაინის გენერალურ პროკურორს, იური ლუცენკოს და უმაღლესი რადის სპიკერს, ანდრეი პარუბის, ეუთოში უკრაინის დელეგაციის წევრებს). რუსეთის კომუნისტური პარტიის დეპუტატები, სკაბეევას, ზედმეტად აგრესიულ ანტი-უკრაინულ რიტორიკაში ადანაშაულებენ. მწერალმა და პუბლიცისტმა კირილ ბენედიქტოვმა, თოქ-შოუ „60 წუთის“ ერთ-ერთ ეპიზოდში, სადაც ოლგა სკაბეევამ თანამოსაუბრეს უხამსი სიტყვებით მიმართა, არაპროფესიული საქციელი უწოდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Olga Skabeyeva Zvezda-ზე
* რუსეთი: ტრამპს თუ ქაოსი აქვს, ეს ნიშნავს, რომ ‘ჩვენ საბოლოოდ დავამარცხებთ ამერიკას’ 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:დაბადებული 11 დეკემბერი
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები
კატეგორია:რუსი პროპაგანდისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Sophie (მუსიკოსი)

**სოფი ზიონი**, ცნობილი სასცენო სახელით **Sophie** (დ. 17 სექტემბერი, 1986, გლაზგო — გ. 30 იანვარი, 2021, ათენი) — შოტლანდიელი დიჯეი. ცნობილია თავისი სტუდიური ალბომით „''Oil of Every Pearl's Un-Insides''“ (2018), რომელიც გრემის ჯილდოს ნომინანტი გახდა. სოფიმ დიდი წვლილი შეიტანა პოპ-მუსიკის სინთეზირებელი და ჰიპერკინეტიკური ჟანრის "ჰიპერპოპის" განვითარებაში, 2021 წლის 30 იანვარს სოფი გარდაიცვალა ათენში უბედური შემთხვევის შედეგად, სავსე მთვარის სანახავად ასული სოფი აივნიდან ჩამოვარდა და სისხლის დაკარგვის შედეგად დილის 4 საათზე გარდაიცვალა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 17 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:XXI საუკუნის შოტლანდიელი მომღერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი მომღერლები
კატეგორია:ლგბტ სიმღერების ავტორები
კატეგორია:შოტლანდიელი მომღერლები და სიმღერების ავტორები
სვეტი-სტეფანი

**სვეტი-სტეფანი** () — საკურორტო ქალაქი და კუნძული მონტენეგროში. მდებარეობს ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე, ბუდვის სანაპიროზე, ქალაქ ბუდვიდან 5 კილომეტრში. ზღვის დონიდან 252 მეტრზე, ხოლო მისი ფართობია 12400 მ² (0,0124 კმ²).

## ისტორია
ისტორიულ დოკუმენტებში პირველად მოიხსენიება 1442 წელს. ოსმალებზე გამარჯვებისა და მათ მიერ მოპარული საქონლის ჩამორთმევის შემდეგ, გადაწყდა, რომ სტეფანე პირველმოწამის პატივისცემის ნიშნად კუნძულზე ეკლესია და ციხე დაედგათ.

თავდაპირველად მეთევზეთა პატარა კუნძული გახდა ვენეციის რესპუბლიკის პერიოდის მთავარი სავაჭრო ცენტრი და სატრანსპორტო კვანძი. XIX საუკუნის დასაწყისში აქ მოითვლიდნენ 100 კომლსა და 400 მაცხოვრებელს. 

კუნძულზე მდებარეობს სამი ძველი ეკლესია: წმინდა სტეფანეს ეკლესია (მდებარეობს კუნძულის ყველაზე მაღალ ადგილზე), ალექსანდრე ნეველის ეკლესია და ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია.

## სქოლიო
კატეგორია:მონტენეგროს კუნძულები
კატეგორია:მონტენეგროს ციხესიმაგრეები
კატეგორია:მონტენეგროს ქალაქები
ჯანან დაღდევირენი

**ჯანან დაღდევირენი** (, დ. 4 მაისი, 1985) — თურქი აკადემიკოსი, ფიზიკოსი და მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტის ასისტენტ პროფესორი. დაღდევირენი არის პირველი თურქი მეცნიერი ჰარვარდის საზოგადოების ისტორიაში, რომელიც გახდა ჰარვარდის უნივერსიტეტის სტიპენდიანტთა საზოგადოების უმცროსი თანამშრომელი. დაღდევირენს მიაჩნია, რომ ბუნებისა და ადამიანის სხეულის სასიცოცხლო ინფორმაცია „კოდირებულია“ სხვადასხვა ფორმის ფიზიკური ანაბეჭდებით. მისი კვლევები ფოკუსირებულია ამგვარი კოდირებული ანაბეჭდების გაშიფვრაზე და მათგან გამომავალი სასარგებლო სიგნალების ან ენერგიების ამოცნობაზე. მისი დაინტერესების ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად ჯანანი მამის მიერ მიცემულ წიგნს ასახელებს, რომელშიც მარი სკლოდოვსკა-კიურის ბიოგრაფია იყო აღწერილი. იგი სწრაფად გატაცდა არა მხოლოდ კიურის შემოქმედებამ, არამედ მარის მეუღლის, პიერ კიურის ჩატარებულმა კვლევებმა, რომლებსაც ჯანანი „მეცნიერულ სიყვარულს“ უწოდებდა. პიერმა და მისმა ძმამ ჟაკმა 1880 წელს პირველად აღწერეს პიეზოენერგია, მან სწავლის გაგრძელება ილინოისის უნივერსიტეტში გადაწყვიტა, სადაც ტექნიკის შესწავლასა და პიეზოელექტრული ბიოსამედიცინო სისტემების შექმნაზე იყო ორიენტირებული. სწორედ აქ განავითარა ჯანანმა კომფორტული, პიეზოელექტრული ენერგიის დამშლელი, რომელიც მექანიკურ ენერგიას სამედიცინო მოწყობილობებისთვის საჭირო ელექტროენერგიად გარდაქმნიდა. ამ ტექნოლოგიას შეუძლია კვების ელემენტის მუშაობის დროის გაზრდა ან ბატარეის შეცვლის საჭიროების აღმოფხვრა. 2014 წელს მან მიიღო დოქტორის ხარისხი.

მოგვიანებით დაღდევირენი კემბრიჯის უნივერსიტეტში გადავიდა ადგილობრივ კვლევებში მონაწილეობის მისაღებად. ის ისტორიაში პირველი თურქია, რომელიც ჰარვარდის უნივერსიტეტის სტიპენდიანტთა საზოგადოების უმცროსი თანამშრომელი გახდა. მისი პოსტდოქტორული მრჩეველი იყო მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტის მკვლევარი ლობერტ ლენგერი.

ამჟამად ჯანანი მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში ასისტენტ პროფესორად მუშაობს.

## პირადი ცხოვრება
დაღდევირენმა ინტერვიუში განაცხადა, რომ მისი შტაგონების წყარო ორი წიგნი გახდა. პირველი იყო ნობელის პრემიაზე ორჯერ ნომინირებული პოლონელ-ფრანგის, მარი სკლოდოვსკა-კიურის (1867–1934) ბიოგრაფია. მასზე დიდი გავლენა მოახდინა თურქი თეორიული ფიზიკოსის, ერდალ ინიუნიუს (1926–2007) მემუარებმა სახელწოდებით: *Anılar ve Düşünceler*. ის შთაგონებას პოულობს ჯალალედინ რუმის, მე-13 საუკუნის პოეტის შემოქმედებაში, რომელიც სუფიზმის მიმდევარი იყო.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:თურქი ფიზიკოსები
კატეგორია:თურქი გამომგონებლები
კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იზმირის ყურე

**იზმირის ყურე** () წარსულში ცნობილი, როგორც **სმირნის ყურე** — ყურე ეგეოსის ზღვაში, რომელიც მდებარეობს ქარაბურუნის ნახევარკუნძულსა და ფოჩას შორის. ყურის სიგრძე 64 კილომეტრია, სიგანე კი - 32 კილომეტრი. იზმირი, თურქეთის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საპორტო ქალაქი სწორედ იზმირის ყურის სანაპიროზე მდებარეობს.

## გეოგრაფია
იზმირის ყურის ჩრდილოეთ საზღვრად განისაზღვრება 13 საზღვაო მილით დაშორებული ტერიტორია ქანლიკაიას კონცხიდან (), რომელიც ქარაბურუნის ნახევარკუნძულზე მდებარეობს, ფოჩაში მდებარე ასლანის კონცხამდე (). ყურის ზედაპირის ფართობია 960,4 კვადრატული კილომეტრი, ხოლო ნაპირის სიგრძე 464 კილომეტრს შეადგენს.

თურქთის სიდიდით მეოთხე კუნძული - უზუანდა სწორედ იზმირის ყურეში მდებარეობს. ყურის სხვა კუნძულებს შორისაა: ჰექიმი, ფოჩას კუნძულები (ორაკი, ფენერ ადა, ინჯირ ადა, მეტალიკ ადა), ჩიჩექის კუნძულები (იასიჯა, პირნარლი, აქჩა, ინჯირლი), კარანტინას კუნძული, ილანის კუნძული და ბიუიუქ ადა.

ყურეში ჩვიდმეტი მდინარე ჩაედინება, მათ შორის კი ყველაზე ცნობილი გედიზი და მელესია.

## ეკონომიკა
იზმირის პორტი არის სატვირთო და სამგზავრო პორტი, რომელიც მდებარეობს ყურის აღმოსავლეთ ნაწილში. ეს არის ქვეყნის სიდიდით მეშვიდე პორტი (კონტეინერების მოცულობით) და სიდიდით მეცამეტე ტვირთის მოცულობის მიხედვით.

ყურეში არის ცხრა აქტიური სამგზავრო ბორანი. İZKARAY-ის პროექტი, რომელიც ითვალისწინებს ყურის ორი მხარის შეერთების გეგმა ხიდის საშუალებით ხელოვნური კუნძულებისა და გვირაბების დახმარებით შეიქმნება და უზრუნველყოფს საგზაო და სარკინიგზო კავშირებს ბალჩოვას და ჩიღლის რაიონებს შორის.

## დაბინძურება
იმ პერიოდში, როდესაც ყურის მიდამოებში 200 000 ადამიანი ცხოვრობდა, ჩამდინარე წყლები ყურეს არ აბინძურებდა. 2010-იანი წლებისთვის დაფიქსირდა, რომ ყურის დაბინძურების დონე შემცირდა და ზღვას „სიცოცხლე დაუბრუნდა“. იზმირის ყურის ოკეანოგრაფიული მონიტორინგის პროექტი, რომელსაც კომპანია sinceZSU ანხორციელებს 2000 წლიდან მუდმივად ამოწმებს ყურის დაბინძურების დონეს.

## სქოლიო
კატეგორია:ეგეოსის ზღვის ყურეები
კატეგორია:თურქეთის ყურეები
ნინის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

**წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია** () — XI საუკუნის ბოლოს ან XII საუკუნის დასაწყისის რომაული კათოლიკური ეკლესია პრერომანულ სტილში, რომელიც მდებარეობს პრაჰულეს რეგიონში, ზადარიდან რამდენიმე კილომეტრის დაშორებით, ხორვატიაში ზატონსა და ნინს შორის. იგი აშენდა მიწის გორაზე ლიბურნიის პრეისტორიული საფლავის თავზე. ეს ეკლესია დალმაციაში ადრეული რომანული ხუროთმოძღვრების ერთადერთი შემორჩენილი ნიმუშია. იგი ეძღვნება წმინდა ნიკოლოზს.

## აღწერა 
წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აგებულია ციხესიმაგრის სახით. იგი ჰგავს შამროკს. ოთხი ტოტი განლაგებულია ცენტრალური წრიული ბირთვის გარშემო, რომელთაგან სამი ქმნის აფსიდას, ხოლო მეოთხე შესასვლელ განშტოებას. მისი გუმბათოვანი კამარა გამაგრებულია წრიული თაღებით, რომელთა ზემოთ 8 პატარა საბრძოლო კოშკი დამცავი აგურის კედლებით აშენებულია მე-16 ან მე-17 საუკუნეებში ასწლიანი ხორვატია – ოსმალეთის ომის (1493—1593) დროს. ეკლესია ნაგებია პატარა ქვებით და აქვს გლუვი გარეთა ზედაპირი. აქვს ძალიან მცირე ზომა; სიგრძე: 5,90 მ, სიგანე: 5,70 მ, სიმაღლე = 6 მ.

## პრიულის ვიზიტი 1603 წელს 
1603 წელს პრიულმა მოინახულა წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია, რომელმაც აღმოაჩინა გლაგოლიცაზე შესრულებული ნათლობისა და ქორწინების წიგნები, მისი ვიზიტის დროს ეკლესიაში მოქმედებდა 28 წევრისგან შემდგარი სულიწმინდის საძმო. პრიულმა საძმოს დაავალა, დაეწერა საკუთარი წესები, რომლებიც უნდა დამტკიცებულიყო ადგილობრივი ეპისკოპოსის მიერ.

## დანიშნულება 
ეკლესიას უდიდესი დანიშნულება ჰქონდა ხორვატიის ისტორიაში. კერძოდ, იგი ძალიან მნიშვნელოვანი იყო ხორვატიის მეფეებისთვის. შვიდი მეფე აკურთხეს ნინში და თითოეული მმართველი, ტრადიციის თანახმად, ცხენზე ამხედრებული მივიდა წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში. სწორედ აქედან ხდებოდა მონარქის წარდგენა ხალხის წინაშე სიმბოლური რიტუალის საშუალებით.

## სქოლიო
კატეგორია:ხორვატიის ეკლესიები
კატეგორია:დალმაცია
ელეონორა ზემეცკა

**ელეონორა ზემეცკა** (პოლ.. *Eleonora Ziemięcka, დაბ. გაგატკევიჩი, პოლ.* *Gagatkiewicz*; 1819, იასენეცი —23 სექტემბერი  1869, ვარშავა) —პოლონელი პუბლიცისტი, ფილოსოფიის პოპულარიზატორი, ქალთა მოძრაობის აქტივისტი.

## ბიოგრაფია, შემოქმედება 
ელეონორა დაიბადა  იასენეცში. მამულში,  რომელიც ოკეცკის ოჯახის საკუთრებას წარმოადგენდა, სადაც მამამისი ადმინისტრატორად მუშაობდა.  გოგონა ბებიამ, ასევე ელეონორამ აღზარდა, რომელმაც განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა თანამედროვე რომანტიკული პოეტების ადამ მიცკევიჩის, იოზეფ ბოგდან ზალევსკის და ფრანცისეკ კარპინსკის შემოქმედებას.

პირველი ლექსები  თერთმეტი წლის ასაკში 1830 წელს გამოაქვეყნა სტანისლავ იახოვიჩის რედაქციით, საბავშვო ჟურნალში (Dziennik dla Dzieci). ამის შემდეგ, მან რეგულარულად დაიწყო თანამშრომლობა სხვადასხვა პერიოდულ გამოცემებთან: Tygodnik Polski, Magazyn Powszechny და Pierwiosnka,  აქვეყნებდა ლიტერატურული ნაწარმოებებს (მოთხრობები, ზღაპრები) და სარედაქციო სტატიებს.

1834 წელს ელეონორა ცოლად გაჰყვა ენტონი ზემეცკის  და მეუღლესთან ერთად გაემგზავრა დრეზდენში, სადაც ისინი 1840 წლამდე ცხოვრობდნენ. შემდეგ ოჯახი ვარშავაში გადავიდა საცხოვრებლად.

მიუძღვნა  რა თავი ფილოსოფიას,  ელეონორა ზემეცკა ძირითადად ცდილობდა რწმენის შეჯერებას გონიერებასთან.  ეს სურვილი განსაკუთრებით მკაფიოდ გამოიკვეთა პირველ წიგნში «О filozofii», ("ფილოსოფიის შესახებ"), რომელიც გამოქვეყნდა  «Bibliot. Warszaw.» -ში 1841 წელს, სადაც ავტორი თამამად ეწინააღმდეგებოდა ჰეგელის სისტემას.

საკუთარი  იდეების პროპაგანდისათვის, იმავე წელს  ელეონორამ დააარსა ჟურნალი «Pielgrzym», რომელიც მხოლოდ კრაშევსკის, გოლოვინსკისა და სხვების მხარდაჭერის წყალობით არსებობდა და 1846 წელს შეწყვიტა გამოცემა.

მოგვიანებით ზემეცკამ გამოაქვეყნა წიგნები ”ფიქრები ქალთა განათლებასთან დაკავშირებით” (პოლონ. ”Myśli o wychowaniu kobiet”; ვარშავა, 1843), ”ესეები კათოლიკური ფილოსოფიის შესახებ” (პოლონ. ”Zarysy filozofii katolickiej”; ბრესლავლი, 1857) და მრავალი სხვა ნაშრომი 1864 წელს მან წამოიწყო წიგნების სერიის ”უმაღლესი მეცნიერებების კურსი ქალებისათვის” გამოცემა (პოლონ. ”Kurs nauk wyższych dla kobiet”), რომელიც შემოიფარგლებოდა ფსიქოლოგიისა და ესთეტიკის სახელმძღვანელოებით. ელეონორამ  ასევე ბელეტრისტიკაშიც მოსინჯა ძალები.

წერდა  მოთხრობებს ახალგაზრდებისა და ბავშვებისათვის. გამოუშვა ხალხურ ზღაპრებზე დაფუძნებული მოთხრობების კრებული (1860-1861).  ასევე თარგმნა ჯონ ჰენრი ნიუმანის შრომები (1858) და გამოაქვეყნა რამდენიმე კრიტიკული ესე. როგორც წესი, ლიტერატურულ შემოქმედებაში იგი კრიტიკულად უყურებდა რეალიზმს და უპირატესობას ანიჭებდა დიდაქტიკურ და ალეგორიულ ისტორიებს.

## ლიტერატურა 
* Земенцкая, Элеонора // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.(რუს.)

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1819
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1869
კატეგორია:პოლონელი პუბლიცისტები
კატეგორია:პოლონელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:პოლონელი ქალი მწერლები
ბლანშ ჰუბერი

**ბლანშ ჰუბერი** (მალტ. და ინგლის. Blanche Huber; დ. 17 აგვისტო, 1901, ბირკირკარა, მალტა — გ. 19 ივლისი, 1940, ბირკირკარა, მალტა) — მალტელი ექიმი, ფარმაცევტი, აფთიაქარი. პირველი ქალი ექიმი მალტის ისტორიაში.

## ბიოგრაფია 
ბლანშ ჰუბერი-ღირსი ჯოზეფ ჰუბერის ქალიშვილი, დაიბადა 1901 წლის 17 აგვისტოს ბირკირკარში. 1919 წლის ზაფხულში მან ტესი კამილერთან ერთად მალტის უნივერსიტეტში ჩააბარა.

ტესი ჰუმანიტარულ ფაკულტეტზე შევიდა, ხოლო ბლანში-სამედიცინოზე, რომელიც დაამთავრა 1925 წელს. ბლანშ ჰუბერი და ტესი კამილერი პირველი ქალები იყვნენ, რომლებმაც უმაღლესი განათლება მიიღეს მალტაზე. 

1915 წლამდე უნივერსიტეტის რამდენიმე დებულება არ კრძალავდა ქალების შესვლას  უმაღლეს სასწავლებელში, მაგრამ  იმ დროისთვის წარმოუდგენელი იყო ქალის უნივერსიტეტში სწავლის სურვილი. ვინაიდან  ტესი კამილერის კურსი უფრო ხანმოკლე იყო, 1922 წლიე 2 მაისს ის გახდა მალტის პირველი ქალი კურსდამთავრებული.

უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, ბლანშ ჰუბერი მუშაობდა არა საავადმყოფოში, არამედ აფთიაქში, ქალაქ ზეიტუნში.

ბლანში ცოლად გაჰყვა ექიმ ჯოზეფ კარუანს. იგი გარდაიცვალა 1940 წლის 19 ივლისს 40 წლის ასაკში.

## ხსოვნა 
ბლანშ ჰუბერი კვლავ პოპულარულია მალტელთა შორის, როგორც პიონერი ქალი. მალტის უნივერსიტეტის დაარსების წლისთავზე (100 წლის იუბილეს ჩათვლით), უნივერსიტეტში ტარდება მისდამი მიძღვნილი ღონისძიებები. 

მალტის უნივერსიტეტის ანატომიის კათედრის ხელმძღვანელმა პროფესორმა ჟან კალეჟა აგიუსმა პატივი მიაგო ქალ ექიმებს და მათ შორის,  განსაკუთრებულად აღნიშნა ბლანშ ჰუბერის წვლილი ქალთა შორის განათლების პოპულარიზაციაში მალტაზე.

ბლანშ ჰუბერის სახელი უწოდეს ქუჩას ქალაქ სლიმში, სადაც მალტაში 2017 წელს პირველად დაიწყეს გაყიდვა, მათ შორის, ბიტკოინების (თუმცა ბიტკოინების  ბანკომატის დემონტაჟი მოხდა ინსტალაციიდან ორი თვის შემდეგ).

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1940
კატეგორია:მალტელი მედიკოსი ქალები
ლეფკა

**ლეფკა** (, ) — ქალაქი კვიპროსში, მოროფოუს ყურის სანაპიროზე. ქალაქი *დე ფაქტო* ჩრდილოეთი კვიპროსის შემადგენლობაშია. 2011 წელს ქალაქში 3 009 ადამიანი ცხოვრობდა. ეს არის ჩრდილოეთ კვიპროსის ლეფკეს რაიონის (მოს. 11 091) დედაქალაქი, რომელიც 2016 წლამდე გიუზელიურთის რაიონის შემადგენლობაში შედიოდა.

ლეფკა ცნობილია თავისი ციტრუსის ბაღებისა და მაღაროებით. აქ მდებარეობს ლეფკას ევროპული უნივერსიტეტი.

ვენეციური პერიოდის განმავლობაში ლეფკაში კათოლიკე იტალიელები ცხოვრობდნენ. ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის პერიოდში კი ქალაქში თურქები გადასახლდნენ.

## ისტორია
პირველი დასახლება თანამედროვე ლეფკას ტერიტორიაზე ნეოლითის ხანაში შეიქმნა. ერთი ჰიპოთეზის თანახმად, ქალაქი ძვ.წ. III საუკუნეში დააარსა ლეფკოსმა, ეგვიპტელი პტოლემე I-ის ვაჟმა, რომელმაც ასევე ჰიპოთეზის თანახმად ნიქოზია (ძველად ცნობილი, როგორც ლეფკოსია) დააარსა. სხვა მოსაზრების თანახმად ავადმყოფი ქრისტიანი გოგონა, სახელად „ლეფკა“ (ბერძნულად ეს სახელი ვერხვს ნიშნავს) თანამედროვე ქალაქის ტერიტორიაზე დასახლდა, რათა მთის ჰაერით გამოჯანმრთელებულიყო. ლეგენდის თანახმად, იგი დიდხანს ცხოვრობდა ლეფკაში და იქვე გარდაიცვალა კიდეც, ქალაქს კი მის პატივსაცემად ლეფკა ეწოდა.

ლეფკა ისტორიულად სპილენძის მომპოვებელი ქალაქი იყო. ქალაქის გარშემო სპილენძის მოპოვება პირველად ბრინჯაოს ხანაში დაიწყეს. ეს პროცესი ფინიკიელთა და რომალეთა მმართველობის პერიოდშიც გაგრძელდა. სპილენძის საბადოები რომაული მმართველობის დასრულებისას, დაახლოებით 150 წელს დაიხურა. ქალაქის ირგვლივ აღმოჩენილია ელინისტური და რომაული ეპოქებით დათარიღებული უძველესი სამარხები (ძვ. წ. 310-დან ახ. წ. 150-მდე). რომის იმპერიის მმართველობისას ლეფკასთან ახლოს მდებარე კარავოსტასი საპორტო ქალაქი იყო, რომელიც ეგვიტესთან სავაჭრო და სატრანსპორტო კავშირებს ამყარებდა. მე-14 და მე-15 საუკუნეებში კუნძულზე მოჰყავდათ შაქარი. ლეფკასა და მორფიუში მიწებს წარჩინებულები ყიდულობდნენ და შაქრის პლანტაციებს აშენებდნენ.

1571 წელს ოსმალეთის იმპერიის მიერ კვიპროსის დაპყრობის შედეგად ანატოლიიდან ჩამოსული თურქები დასახლდნენ ლათინელების სახლებში და მათი მიწები დაიკავეს. მოგვიანებით, ქალაქში ასევე დასახლდნენ ოსმალეთის იმპერიის ოფიცრები და მათი შთამომავლები.

1921 წლის შემდეგ მოსახლეობა სწრაფად გაიზარდა, რადგან სპილენძის მაღაროებში ვიპროსის მაღაროს კორპორაციამ (CMC) საქმიანობა განაახლა. 1931 წელს მოსახლეობა 1781, 1946 წელს კი 3 666 (2685 თურქი და 981 ბერძენი კვიპროსელი) იყო. 1950-იან წლებში ბერძნებსა და თურქებს შორის წარმოქმნილი დაპირისპირებების გამო ქალაქში მცხოვრები ბერძენი კვიპროსელების უმეტესობა ლეფკადან გაიქცა.
* მალათია, თურქეთი
* სილიფკე, მერსინის პროვინცია, თურქეთი
* ელმადაღი, ანკარის პროვინცია, თურქეთი

## სქოლიო
კატეგორია:კვიპროსის ქალაქები
ალექს სალმონდი

**ალექსანდრ ელიოტ ანდერსონ სალმონდი** (; დ. 31 დეკემბერი, 1954) — შოტლანდიელი პოლიტიკოსი. 2021 წლიდან პარტია „ალბას“ ლიდერი. შოტლანდიის პირველი მინისტრი 2007-2014 წლებში. 20 წლის მანძილზე იყო შოტლანდიის ნაციონალური პარტიის ლიდერი, თანამდებობას იკავებდა 1990-2000, 2004-2014 წლებში. 1987-2010 და 2015-2017 წლებში იყო დიდი ბრიტანეთის პარლამენტის წევრი. 1987-1990 წლებში შოტლანდიის ნაციონალური პარტიის ლიდერის მოადგილე. შოტლანდიის პარლამენტის წევრი 1999-2001 და 2007-2016 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Member of the Scottish Parliament (MSP) (Scottish.parliament.uk)
* First Minister (Scotland.gov.uk)
* Official biography (www.snp.org)
* Guardian profile, Electoral history and profile (guardian.co.uk)
* TheyWorkForYou.com
* Voting Record — Alex Salmond MP, Banff & Buchan (10525) (The Public Whip)

## სქოლიო
კატეგორია:შოტლანდიის პირველი მინისტრები
კატეგორია:შოტლანდიელი ეკონომისტები