open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჰაბიბ იბნ მასლამას შემოსევები საქართველოში

**ჰაბიბ იბნ მასლამას შემოსევები საქართველოში** — არაბთა სახალიფოს სარდლის ლაშქრობები; მიზნად ისახავდა საქართველოს დაპყრობას და არაბთა ბატონობის დამყარებას. ალ-ტაბარის (838-923 წწ.) ცნობით, ჰაბიბმა საქართველოში პირველად 643 წელს ილაშქრა, მაგრამ სასურველ შედეგს ვერ მიაღწია და უკუიქცა.  ალ-ტაბარისა და სხვა არაბი მწერლების - ალ-ბალაზურის, იაკუბისა (გ. 897 წ.) და ალ-ფაკიჰის (გ. 885 წ.), აგრეთვე ისტორიკოსების მიქაელ სირიელისა (1126-1196 წწ.) და სტეფანოს ტარონეცის ცნობებით, 645 წელს ჰაბიბი ისევ მოვიდა საქართველოში დიდი ლაშქრით და დაეუფლა თბილისს სანახებითურთ, აგრეთვე გარდაბანს, კასპს, ქსანს, ხუნანს, ქსოვრისს, ბაზალეთს, ჯავახეთს, სამცხეს, შავშეთს, კახეთს,  წანარეთსა და დიდოეთს. ე. ი. მთელ აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოს. დაპყრობილი ადგილების მოსახლეობა მან დაბეგრა ჯიზიით, ხარაჯით და უბოძა მათ უშიშროებისა და ვალდებულებების წიგნი „დაცვის სიგელი“, რომელშიც განსაზღვრული იყო დაპყრობილისა და დამპყრობელის უფლება-მოვალეობანი (სხვა მოსაზრების მიხედვით დაცვის სიგელი გაფორმდა 654/655 წწ.)

VII საუკუნის II ნახევრის დასაწყისში ბიზანტიის წაქეზებითა და მისი უშუალო დახმარების იმედით ქართველები არაბებს განუდგნენ; რასაც მოჰყვა არაბთა მორიგი ლაშქრობა. ხალიფა უსმანის ბრძანებით, ჰაბიბმა თავისი ლაშქარი საქართველოსკენ დაძრა, 655 წელს დაიპყრო ქართლი და იგი კვლავ არაბებს დაუმორჩილა.

## ლიტერატურა 
* ჯანაშია ს., არაბობა საქართველოში, შრომები, ტ. 2  თბ., 1952

კატეგორია:არაბობა საქართველოში
კატეგორია:ლაშქრობები საქართველოში
შარლოტ გენსბური

**შარლოტ გენსბური** (; 21 ივლისი, 1971)  — მსახიობი და მომღერალი. გენსბური არის ფრანგი მუსიკოსის სერჟ გენსბურისა და ინგლისელი მსახიობის, ჯეინ ბირკინის შვილი. აგრეთვე ჩაწერილი აქვს ოთხი ალბომი. მონაწილეობა აქვს მიღებული ლარს ფონ ტრიერის ფილმებში.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* ინტერვიუები  

კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:სეზარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:კანის კინოფესტივალის ჯილდოს მფლობელები საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის
კატეგორია:ინგლისელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პანკრეასი

მინი|300პქ|პანკრეასი
**პანკრეასი** — ადამიანისა და ცხოველის საჭმლის მომნელებელი სისტემის ჯირკვალი, რომელიც გამოყოფს პანკრეასის წვენს და ჰორმონებს. პანკრეასი მონაწილეობს ცილების, ცხიმებისა და ნახშირწყლების მონელებასა და მათი ცვლის რეგულაციაში.

## ფუნქცია 
ეგზოკრინული ფუნქცია აკისრია პანკრეასის რთულ ალვეოლურ-მილაკოვანი აღნაგობის ჯირკვლოვან ქსოვილს, რომლის თხელი, შეამერთებელ-ქსოვილოვანი ფირფიტები ჯირკვლის პანერქიმას ყოფენ ცალკეულ წილაკებად — აცინუსებად. სწორედ აცინუსთა უჯრედები გამოყოფენ პანკრეასის წვენს. აცინუსების ჯირკვლების სადინარები ერთვიან ჯირკვლის საერთო სადინარს. ენდოკრინულ ფუნქციას ასრულებენ პანკრეასის ლანგერჰანსის კუნძულები.

## მოცულობა, მდებარეობა და სტრუქტურა 
ადამიანის პანკრეასის მასა 70 გრამია, სიგრძე 15-25 სანტიმეტრს აღწევს. პანკრეასი განივად მდებარეობს მუცლის უკანა კედელზე, წელის I-II მალების დონეზე. მის მარჯვნივ, ბოლოს თავს ნალივით გარს ეხვევა თორმეტგოჯა ნაწლავი, მარცხნივ ბოლო — კუდი ელენთას აღწევს. თავსა და კუდს შორის მოთავსებულია პანკრეასის სხეული. პანკრეასის სტრუქტურა ძალიან ჰგავს სანერწყვე ჯირკვლის აგებულებას. პანკრეასის ეკზოსეკრეტორული ნაწილის გამომყოფი საბოლოოდ თავს იყრის ორ სადინარში: მთავარი სადინარი იხსნება თორმეტგოჯა ნაწლავის დასწვრივ ნაწილში არსებულ დვრილში, ნაღვლის საერთო სადინართან ერთად, დამატებითი სადინარი კი მთავრი სადინარის ცოტა ზემოთ და მარცხნივ. პანკრეასის ეგზოკრინულ ნაწილაკებში, განსაკუთრებით კუდის მიდამოში გაფანტულია ინკრეტორული ფუნქციის მქონე უჯრედოვანი მიკროსკოპული გროვები, რომლებიც წარმოქმნიან 200 ათასი-1,8 მილიონამდე პანკრეასის კუნძულს. კუნძულები გარშემოხვეულია შემაერთებელი ქსოვილით და იზოლირებულია ჯირკვლის ელემენტებისაგან. კუნძულების საერთო წონაა 0,7-0,8 გრამი.

## ინსულინი 
მარცხნივ|მინი|160პქ|ინსულინის სტრუქტურა
პანკრეასის კუნძულების მიერ გამოყოფილი ჰორმონი — ინსულინი პირდაპირ გადადის სისხლში და არეგულირებს ნახშირწყლების ცვლას. კუნძულების ფუნქციის დაქვეითებას (ჰიპოფუნქცია) შაქრიანი დიაბეტის განვითარება მოჰყვება. 1922 წელს კანადელმა მეცნიერებმა შეძლეს სუფთა ინსულინის მიღება. ინსულინს წარმატებით იყენებენ შაქრიანი დიაბეტისა და დიაბეტური კომის სამკურნალოდ.

## პათოლოგიები 
პანკრეასის დაავადებებიდან აღსანიშნავია პანკრეასის მწვავე ანთება — პანკრეატიტი, პანკრეასის მწვავე ჰემორაგიული ანთება. პანკრეასის ჩირქოვანი ანთება უფრო ხშირად მეზობელი ორგანოების დაავადების შედეგად ვითარდება. პანკრეასის სადინარის დახშვა იწვევს ქრონიკულ პანკრეატიტს. პანკრეასში შეიძლება განვითარდეს, ცისტა, სიმსივნე.

## მოქმედება 
დღე-ღამის განმავლობაში ადამიანის ორგანიზმში გამოიყოფა 1,5-2 ლიტრი პანკრეასის წვენი. იგი უფერო, უსუნო, ტუტე რეაქციის სითხეა. შეიცავს ორგანულ ნივთიერებებს. ფერმენტებიდან აღსანიშნავია პროტეაზები, ლიპაზები და ამილაზები. სეკრეცია იწყება საკვების მიღებიდან 1-3 წუთის შემდეგ და გრძელდება 6-10 საათი. პანკრეასის ფუნქცია რეგულირდება ნერვული და ჰუმორული მექანიზმებით. პანკრეასის სეკრეციაზე გავლენას ახდენენ თანაფარისებრი, ჰიპოფიზი, აგრეთვე ფარისებრი და თირკმელზედა ჯირკვლის ჰორმონები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ორგანოები
კატეგორია:ანატომია
სებასტიან ბრანტი

**სებასტიან ბრანტი** (; დ. 1458, სტრასბურგი — გ. 10 მაისი, 1521, სტრასბურგი) — გერმანელი მწერალი, ჰუმანისტი. ავტორია მრავალი მეცნიერული პუბლიცისტური და პოეტური ნაწარმოებისა. განსაკუთრებით პოპულარული იყო ბრანტის გალექსილი სატირულ-ეპიკური, დიდაქტიკური ნაწამოები „სულელების გემი“ (1494). მასში მხილებულია რაინდების ძალადობა, სამღვდელოების მომხვეჭელობა, დაგმობილია „ადამიანური სისულელის“ ნაირგვარი გამოვლენა: ეგოიზმი, ანგარება, ლოთობა, გაიძვერობა და სხვა. თხზულება ითარგმნა მრავალ ენაზე. მან ხელი შეუწყო სატირული ლიტერატურის, კერძოდ გრობიანიზმის ნაკადის განვითარებას.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1458
კატეგორია:გარდაცვლილი 1521
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
უოლტერ ბრატენი

**უოლტერ ბრატენი** (; დ. 10 თებერვალი, 1902, სიამინი, ჩინეთი — გ. 13 ოქტომბერი, 1987, სიეტლი) — ამერიკელი ფიზიკოსი. სწავლობდა უოლა-უოლის კოლეჯსა და არიზონის და მინესოტის უნივერსიტეტებში. მასწავლებლად მუშაობდა აშშ-ის სხვადასხვა უნივერსიტეტში. იყო უოლა-უოლის კოლეჯის პროფესორი (1963). იკვლევდა ნახევარგამტარების ზედაპირულ თვისებებს. მისი მრავალი შრომა შეეხება სპილენძის ჟანგის ნახევრადგამტარულ და გერმანიუმის აფსკის ოპტიკურ თვისებათა შესწავლას. ნახევრადგამტარული  ტრანზისტორების შექმნისა და მათი მოქმედების ფიზიკური პრინციპის შესწავლისათვის. ბრატენს, 1956 წელს, მიენიჭა ნობელის პრემია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ტომას სიპრიანო დე მოსკერა

**ტომას სიპრიანო დე მოსკერა** (1798–1878) — კოლუმბიელი გენერალი და პოლიტიკოსი. ოთხჯერ იყო კოლუმბიის პრეზიდენტი. პირველად იყო ახალი გრანადის რესპუბლიკის პრეზიდენტი (1845-1849). კოლუმბიის სამოქალაქო ომის პერიოდში ის უძღვებოდა ლიბერალურ არმიას კონსერვატების წინააღმდეგ. ლიბერალების გამარჯვების შემდეგ შემოიღეს ახალი კონსტიტუცია, რომლის მიხედვითაც საპრეზიდენტო ვადა განისაზღვრა 2 წლის ვადით, ხოლო ქვეყანას სახელი შეეცვალა და გახდა კოლუმბიის შეერთებული შტატები. მოსკერა ახალი წყობის პერიოდში ორჯერ იყო პრეზიდენტი. (1861-1862) და (1862-1864) წლებში. მას ჰქონდა მეოთხე ვადაც (1866-1867) წლებში, როდესაც მან გაატარა რეფორმა. ის იყო XIX საუკუნის კოლუმბიაში ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი პიროვნება.

## შრომები 
* *Vida de Bolívar* (“ბოლივარის ცხოვრება,” ნიუ იორკი, 1853)
* *Cosmogonía. Estudio sobre los diversos sistemas de la creación del universo* (“კოსმოგონი. სამყაროს მოწყობის სხვა და სხვა სისტემები,” 1868)
* *Memoria sobre geografía física y política de la Nueva Granada*

## რესურსები ინტერნეტში 
*  Tomás Cipriano de Mosquera 
*  Tomás Cipriano de Mosquera

კატეგორია:დაბადებული 1798
კატეგორია:გარდაცვლილი 1878
კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
თბილისი-თბილისი

**„თბილისი-თბილისი“** — 2005 წლის ქართული დრამატული ფილმი. ფილმი ასახავს XXI საუკუნის დასაწყისის რთულ ცხოვრებას თბილისში: სიღარიბე, უმუშევრობა, დევნილთა გაჭირვება, კორუფცია და ა. შ.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:2005 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ლევან ზაქარეიშვილის ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:დრამატული ფილმები
ერიხ მიუზამი

**ერიხ მიუზამი** (; დ. 6 აპრილი, 1878, ბერლინი — გ. 10 ივლისი, 1934, ორანიენბურგის საკონცენტრაციო ბანაკი) — გერმანელი მწერალი. ავტორია ლირიკული ლექსების კრებულებისა „უდაბნო“ (1904), „კრატერი“ (1909), „ცეცხლმოდებული მიწა“ (1920); დრამებისა — „იუდა“ (1921), „სახელმწიფო გონიერება, ძეგლი საკოსა და ვანცეტისათვის“ (1928); მოგონებებისა — „არაპოლიტიკური მოგონებები“ (გამოქვეყნდა 1961 წელს). დღემდე ცოცხლობს მიუზამის გერმანელ სოციალ-დემოკრატების წინააღმდეგ მიმართული სატირულ-ირონიული ლექსი „რევოლუცერი“ (1907).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი პოეტები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი ჟურნალისტები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:გერმანელი სოციალისტები
კატეგორია:ებრაელი პოეტები
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
რისარალდის დეპარტამენტი

**რისარალდა** () — კოლომბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში, პაისის რეგიონში. დედაქალაქია პერეირა. 1966 წელს გამოეყო კალდასის დეპარტამენტს. რისარალდა ცნობილია მაღალი ხარისხის ყავითა და ინდუსტრიის ბუმით, მათ შორისაა საფეიქრო მრეწველობა, კვების მრეწველობა, ვაჭრობა და მომსახურება. 

ტერიტორია ძალიან მთიანია და საკმაოდ მცირე არეალში წარმოდგენილია კლიმატის ბევრი სახე. კოლომბიის სამ უდიდეს ქალაქთან — ბოგოტასთან, მედელინთან და კალისთან სიახლოვე მას მზარდ ეკონომიკურ ცენტრად აქცევს. 

დეპარტამენტი შედგება 14 მუნიციპალიტეტისგან.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლომბიის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:კოლომბიის დეპარტამენტები
სან-ანდრეს-ი-პროვიდენსია

**სან-ანდრესის, პროვიდენსიისა და სანტა-კატალინას არქილეპაგი** () — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მოიცავს კუნძულთა ორ ჯგუფს, რომელიც კოლუმბიის სანაპიროდან 775 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით და ნიკარაგუის სანაპიროდან 220 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. არქიპელაგის უდიდესი კუნძულია სან-ანდრესი, მის დედაქალაქსაც ასევე სან-ანდრესი ეწოდება.

1630 წელს კუნძლ პროვიდენსზე ინგლისელი პურიტანები დასახლდნენ. მათ სწორედ ამ ტროპულ კუნძულზე არჩიეს დასახლება, ვიდრე აშშ-ში, კლდოვან და ცივ ახალ ინგლისში. კოლონია 1641 წელს ესპანეთმა დაიპყრო.

XIX საუკუნეში, არქიპელაგის რამდენიმე კუნძულს მოითხოვდა აშშ. 2001 წლიდან, კუნძულებზე პრეტენზიას აცხადებს ნიკარაგუა, თუმცა 2007 წელს გაეროს საერთაშორისო სასამართლომ ისინი კოლუმბიის საკუთრებად აღიარა.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
** 
* Tour Operator in the island, website with satellite map (Spanish)
* Tour Operator with Travel tips and must see in San Andrés in (en;es;de) 

## სქოლიო
კატეგორია:კოლომბიის დეპარტამენტები
კატეგორია:კოლუმბიის კუნძულები
სანტანდერის დეპარტამენტი

**სანტანდერი** () — კოლომბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. წარმოდგენილი იყო კოლომბიის შეერთებული შტატების ცხრა ძირითად სახელმწიფოს შორის. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალური ნაწილის ჩრდილოეთით, მდინარე მაგდალენას აღმოსავლეთით, სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბოიაკის დეპარტამენტი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — ნორტე-დე-სანტანდერის დეპარტამენტი, ჩრდილოეთით — სესარის, დასავლეთით კი ბოლივარისა და ანტიოკიის დეპარტამენტები. დედაქალაქია ბუკარამანგა. 

დეპარტამენტი შედგება 87 მუნიციპალიტეტისაგან.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლომბიის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში 
*  ოფიციალური საიტი 
* ტურიზმის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:კოლომბიის დეპარტამენტები
აპია (რისარალდა)

**აპია** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, რისარალდის დეპარტამენტში.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16.886 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 214 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* რისარალდის დეპარტამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* statoids.com-ის მონაცემები
* კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები 

კატეგორია:რისარალდის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
გიორგი მაკარიძე

**გიორგი მაკარიძე** (დ. 31 მარტი, 1990) — ქართველი ფეხბურთელი, ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის „ალმერიას“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების მეკარე.

## კარიერა 
### საკლუბო 
მაკარიძის საფეხბურთო კარიერა თბილისის „დინამოში“ დაიწყო. 2009 წლის 10 იანვარს 17 წლის ასაკში გააფორმა 800 000 ევროდ შეფასებული კონტრაქტი ფრანგულ კლუბ „ლე-მანთან“. წლების განმავლობაში „ლე-მანი“ პირველ დივიზიონში ასპარეზობდა, თუმცა 2013 წელს მესამე ლიგაში გადავიდა, რასაც გუნდის დაშლა მოყვა. 2014 წლის აპრილში მაკარიძე კვიპროსულ „დოქსაში“ გადავიდა. სადაც არცერთი თამაში არ ჩაუტარებია. იმავე წლის აგვისტოში გადავიდა პორტუგალიურ კლუბ „ფეირენსეში“, სადაც ასპარეზობდა 2016 წლამდე. ამის შემდეგ მაკარიძე შეუერთდა კლუბ „მორეირენსეს“ და 2017 წელს გახდა პორტუგალიის ჩემპიონატის თასის მფლობელი. 2018 წელს მისი ტრანსფერი პორტუგალიურ „ბენფიკაში“ უნდა განხორციელებულიყო, თუმცა საბოლოოდ მოთამაშე ამავე ლიგაში მოასპარე „რიუ-ავეს“ შეუერთდა და თითქმის 1 სეზონი გაატარა. 2018 წელს მაკარიძემ წელის ტრავმა მიიღო და რამდენიმე თვე სანაკრებო და საკლუბო მატჩების გამოტოვება მოუხდა. 2019 წლის იანვარში „რიუ-ავესთან“ ურთიერთშეთანხმების შედეგად გაწყვიტა კონტრაქტი და პორტუგალიურ „ვიტორია სეტუბალში“ გადავიდა, სადაც კონტრაქტი მას 2021 წლის ზაფხულამდე გააფორმა. 2020 წლის 12 სექტემბერს გააფორმა 2 წლიანი კონტრაქტი ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის კლუბ „ალმერიასთან“.

### სანაკრებო 
გიორგი მაკარიძეს ნათამაშები აქვს საქართველოს სხვადასხვა ასკობრივ ნაკრებებში. 10 თამაში აქვს ჩატარებული 17-წლამდელთა ნაკრების რიგებში, 8 მატჩი — 19-წლამდელთა ნაკრებში, 9 მატჩი 21-წლამდელთა ნაკრებში, ხოლო საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში — 14 თამაში. 17 წლის ასაკში საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში, ლევან ყენიასთან და ლევან მჭედლიძესთან ერთად დიდი პოტენციალის გამო მოხვდა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ლე-მანის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფეირენსეს ფეხბურთელები
კატეგორია:მორეირენსეს ფეხბურთელები
კატეგორია:რიუ ავის ფეხბურთელები
კატეგორია:პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
გიორგი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰაბეას კორპუს აქტი

ტერმინი **ჰაბეას კორპუს აქტი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ჰაბეას კორპუს აქტი (1640)  — მიიღი ინგლისის პარლამენტმა
* ჰაბეას კორპუს აქტი (1679)  — მიიღი ინგლისის პარლამენტმა
* ჰაბეას კორპუს აქტი (1862)  — მიიღი გაერთიანებული სამეფოს პარლამენტმა
* ჰაბეას კორპუს აქტი (1867)  — მიიღი აშშ-ს კონგრესმა
ხვარაზმელების ლაშქრობა საქართველოში

**ხვარაზმელების ლაშქრობა საქართველოში** —  ხვარაზმშაჰ ჯალალედინის შემოსევები საქართველოში XIII საუკუნის 20-იან წლებში. 1225 წელს მონღოლთაგან დევნილი ხვარაზმშაჰი ირანში მივიდა. ქართველი პოლიტიკოსები აზერბაიჯანელ ათაბეგს შეუთანხმდნენ ხვარაზმელთა წინააღმდეგ ერთობლივ ბრძოლაზე. ჯალალედინმა დაასწრო მათ, დაიკავა თითქმის მთელი აზერბაიჯანი, საქართველოს მოადგა და გარნისთან დაამარცხა ქართველთა ლაშქარი. აქედან ჯალალედინი თავრიზში წავიდა. მის მიერ დატოვებული რაზმები სამი თვის განმავლობაში აწიოკებდნენ და ძარცვავდნენ მოსახლეობას. 1225 წლის შემოდგომაზე ჯალალედინი საქართველოსკენ დაიძრა. ქართველებს ოსების, ლეკებისა და ყივჩაყების რაზმები ჰყავდათ მაშველად.  მიუხედავად ამისა, ჯალალედინმა რამდენიმეჯერ დაამარცხა ისინი. ხვარაზმელები თბილისს მოადგნენ. სამეფო კარი დასავლეთ საქართველოში გადავიდა. დედაქალაქის დაცვა მეფე რუსუდანმა მემნა ბოცოსძეს და ბოცო ბოცოსძეს დაავალა. 1226 წლის 9 მარტს შინაგამცემლობის შედეგად ხვარაზმელებმა ხელთ იგდეს ქალაქი. ისნის ციხეში გამაგრებული გარნიზონი ერთხანს წინააღმდეგობას უწევდა მტერს, მაგრამ მალე მეფის ბრძანებით ციხეც დანებდა. ხვარაზმელებმა ააოხრეს და გაძარცვეს თბილისი, დააქციეს ეკლესიები, გაჟლიტეს მოსახლეობა. მემატიანის ცნობით, დახოცილთა რიცხვმა ასი ათასს მიაღწია. ხვარაზმელებმა დიდძალი სიმდიდრე იგდეს ხელთ. შემდეგ ჯალალედინი ქირმანში წავიდა. მისმა ლაშქარმა კი გააგრძელა საქართველოს სხვადასხვა კუთხის რბევა.

1226 წლის სექტემბერში ჯალალედინი კვლავ დაიძრა საქართველოსკენ. მან ჯერ ანისისა და ყარსის ციხის აღება სცადა, შემდეგ - ხლათისა, მაგრამ მიზანს ვერ მიაღწია. მისი მარცხით ისარგებლეს ქართველებმა და 1227 წლის თებერვალში თბილისი დაიბრუნეს. ამ ამბის გაგებისთანავე ხვარაზმშაჰი საქართველოსკენ გამოემართა. ქართველები იძულებული გახდნენ ცეცხლი წაეკიდებინათ თბილისისათვის და  გასცლოდნენ ქალაქს. ამიერკავკასიისა და ახლო აღმოსავლეთის მუსლიმანი გამგებლები დარწმუნდნენ, რომ ხვარაზმშაჰი მხსნელი კი არა, ჩვეულებრივი დამპყრობელი იყო. საქართველოს მეთაურობით შეიქმნა კოალიცია ხვარაზმელთა წინააღმდეგ, მაგრამ გაერთიანებული ლაშქარი ჯერ არ იყო შეკრებილი, რომ ჯალალედინმა კვლავ დაასწრო, ბრძოლა გაუმართა მათ ბოლნისთან, გაიმარჯვა და მდიდარი ნადავლიც აიღო. შემდეგ ხვარაზმელებმა ერთხანს კიდევ ძარცვეს საქართველო, მერე ჯალალედინი ისევ ხლათს მიადგა და მძიმე ალყის შემდეგ ქალაქი აიღო (1229 წ.).

ხვარაზმელების თარეში საქართველოში ხუთ წელს გაგრძელდა, ძალიან მძიმე იყო ქვეყნისათვის ამ თარეშის შედეგები. ქალაქები და სოფლები დარბეული და გაძარცვული იყო, მოსახლეობის დიდი ნაწილი ბრძოლებში დაიღუპა ან გაიფანტა. ხვარაზმელთა შემოსევებმა ერთგვარად გაუადვილეს მონღოლებს ამიერკავკასიის ქვეყნების დაპყრობა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გარნისის ბრძოლა
* ბოლნისის ბრძოლა

## ლიტერატურა 
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 3, თბ., 1979
* ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 3,  თბ., 1966

კატეგორია:ლაშქრობები საქართველოში
კოლომბიელები

**კოლომბიელები** — მრავალეთნიკური ესპანურ ენოვანი ერი, რომელიც ძირითადად ცხოვრობს სამხრეთ ამერიკაში, კონკრეტულად კოლომბიაში. კოლომბიელების უმეტესობა არის კათოლიკე და წარმოადგენენ: ევროპელების, აფრიკელების, შუა აღმოსავლეთის ხალხების და ინდიელების ნარევს.

## სქოლიო 
კატეგორია:კოლომბიელები
კატეგორია:სამხრეთამერიკელი ხალხი
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
კინდიოს დეპარტამენტი

**კინდიო** () — კოლომბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ-ცენტრალურ რეგიონში, კვეთს ანდების მთები. დედაქალაქია არმენია. გამოირჩევა მაღალხარისხიანი ყავის პლანტაციებით, ფერადი არქიტექტურით, ტურისტული ღირსშესანიშნაობებით. მდებარეობს საკმაოდ სტრატეგიულ ადგილას, ქვეყნის სამი უმთავრესი ქალაქის — ბოგოტის, მედელინისა და კალის მიერ წარმოქმნილი სამკუთხედის ცენტრში. პართობის მხრივ, კოლომბიის დეპარტამენტებს შორის მეორე ყველაზე პატარაა. 

დეპარტამენტი შედგება 12 მუნიციპალიტეტისგან.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლომბიის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში 
* Biblioteca Luis Ángel Arango/Quindío

## სქოლიო
კატეგორია:კოლომბიის დეპარტამენტები
სხეული (1970 წლის ფილმი)

„**სხეული**“ () — რეჟისორ როი ბეტერსბის 1970 წლის ბრიტანული სამეცნიერო დოკუმენტური ფილმი. მასში, გარე და შიდა კამერებით ნაჩვენებია ადამიანის სხეულის სხვადასხვა ნაწილი და მათი ფუნქციები - ფილმში შიდა და გარე კამერები გამოიყენება ადამიანის სხეულის ნაწილთა დეტალური ჩვენებისთვის.

ფილმში ტექსტს კითხულობენ ფრენკ ფინლი და ვანესა რედგრეივი.

ფილმის მუსიკის ავტორები არიან რონ გისინი და როჯერ უოტერსი. ალბომი ამ მუსიკის ჩანაწერით, *Music from The Body* ასევე გამოიცა 1970 წელს.

2013 წლის ოქტომბერში ფილმი პირველად ოფიციალურად გამოვიდა DVD ფორმატში, ევროპის ტერიტორიაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:1970 წლის ფილმები
კატეგორია:1970-იანი წლების დოკუმენტური ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
Outside the Wall

„**Outside the Wall**“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერა. იგი შეტანილია 1979 წლის ალბომში *The Wall*. სიმღერის ავტორია როჯერ უოტერსი.

## სიუჟეტი
*The Wall* არის ამბავი პინკის შესახებ, რომელიც არის საზოგადოებისგან გაუცხოებული როკ-ვარსკვლავი. იგი საზოგადოებისგან ფსიქოლოგიურ ბარიერს ქმნის, წარმოსახვითი კედლის სახით.

ალბომის სხვა სიმღერებისგან განსხვავებით, აქ პინკი არ არის ცენტრალური პერსონაჟი. საუბარია იმაზე, რომ კედელი დაინგრა და განიხილება აზრი იმის შესახებ, რომ მრავალ ადამიანს აქვს სოციალური ბარიერი და ეს მოვლენა განმეორბადია. იმ დროს, როდესაც ერთი პიროვნება უბრუნდება საზოგადოებას, მეორე მას ტოვებს.

## დეტალები
სიმღერაში კიდევ ერთხელ არის ნახსენები „ნაზი გულები“ (The Bleeding Hearts). მნიშვნელოვანია, რომ როჯერი საკუთარ 1986-1987 წლების სესიურ და ტურნეს ბენდს უწოდებდა The Bleeding Heart Band. სწორედ ამ შემადგენლობით ჩაიწერა საუნდტრეკი „When the Wind Blows“ და ალბომი Radio K.A.O.S..

სიმღერის ბოლოს ჟღერს ფრაზა, რომელიც უერთდება ალბომის პირველ კომპოზიციას „In the Flesh?“. იგივე შეიძლება ითქვას საბოლოო წყვეტილ მელოდიაზე. 8 ფირიან აუდიოკარტრიჯზე, რომელიც ავტომატურად უკრავდა პირველ სიმღერას, ფრაზა „Isn't This Where We Came In“ საერთოდ ამოვარდა.

ფილმში „პინკ ფლოიდი: კედელი“ შეტანილია სიმღერის განსხვავებული ვერსია, ორკესტრის მონაწილეობით. მისი ერთ-ერთი სეგმენტი კომპოზიის „Southampton Dock“ მონაკვეთის აკორდებს იმეორებს. იგივე ვერსია ჟღერს *The Wall Live In Berlin*-ის ფინალში.

## საკონცერტო ვერსიები
ცალკე აღსანიშნავია სიმღერის საკონცერტო ვერსია, რომელიც სრულდებოდა The Wall-ის ყველა შოუს მიწურულს, გარდა როჯერის კონცერტისა The Wall Live in Berlin (იგი ჩაანაცვლა ჯგუფურმა The Tide Is Turning (After Live Aid)-მა, რომელიც, უოტერსის, აზრით, უფრო დადებითი მუხტის მატარებელი იყო და უფრო მოერგო საერთო სანახაობას). როგორც წესი, ყოველი შოუს ბოლოს სცენაზე გამოდიოდა მთელი მონაწილე ბენდი. ყოველ მუსიკოსს ეკავა ინსტრუმენტი, რომელიც მის ძირითად ინსტრუმენტს არ წარმოადგენდა (მაგალითად, რიჩარდ რაიტს - აკორდეონი). შემდეგ ყველა გადიოდა სცენიდან, მაგრამ ოთხი ძირითადი მუსიკოსი ბრუნდებოდა და ემშვიდობებოდა მსმენელს, კედლის ნანგრევების ფონზე.

მსგავსი სახით სიმღერა სრულდებოდა როჯერის 2010-2013 წლების ტურნეს ფარგლებშიც. 2011 წლის 12 მაისს, მას შემდეგ, რაც უოტერსთან მოწვეულმა დევიდ გილმორმა შეასრულა მხოლოდ „Comfortably Numb“, როჯერმა იგი სცენაზე იხმო, ისევე როგორც ნიკ მეისონი (რომელიც ამ დროს დარბაზში იმყოფებოდა). დევიდი უკრავდა მომცრო ზომის გიტარაზე, ხოლო ნიკი - დაირაზე. მათ კიდევ ერთხელ შეასრულეს ეს ნომერი და მას შემდეგ, რაც სცენაზე მხოლოდ სამნი დარჩნენ, დაემშვიდობნენ მსმენელს.

## სქოლიო 
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები
კატეგორია:1979 წლის სიმღერები
კატეგორია:როკ-ბალადები
კატეგორია:The Wall
კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
პრეტენდენტთა VII ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ვაჟთა შორის

**14 მარტი - 1 აპრილი 2013 ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი**

ტურნირში დაუშვეს 8 უძლიერესი გროსმაისტერი. ტურნირს უნდა დაესახელებინა მოჭდრაკე, რომელიც შემდგომ საჩემპიონო მატჩში შეხვდებოდა მსოფლიოს ჩემპიონს, ვ. ანანდს.

ტურნირი ჩატარდა ორ წრედ. პირველ წრეში დაწინაურდა მაგნუს კარლსენი. მეორე წრე ბრწყინვალედ ჩაატარა ვლადიმერ კრამნიკიმა. კულიმინაციური მომენტი დადგა ბოლო ტურში. კარლსენი დამარცხდა სვიდლერთან. კრამნიკი დიდხანს იბრძოდა, მაგრამ მაინც დამარცხდა ივანჩუკთან და დამატებითი მაჩვენებლების მიხედვით ტურნირის გამარჯვებულად გამოცხადდა კარლსენი.

! style="background: #ddffdd;"|#
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|4
! s! style="background: #ddffdd;"|5
! s! style="background: #ddffdd;"|6
! s! style="background: #ddffdd;"|7
! s! style="background: #ddffdd;"|8
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|---
|1
|მაგნუს კარლსენი
|
|=,=
|1,0
|=,=
|1,1
|1,=
|=,0
|=,1
|8,5
|-----
|2
|ვლადიმერ კრამნიკი
|=,=
|
|=,1
|=,1
|=,=
|=,1
|=,0
|=,1
|8,5
|---
|3
|პიოტრ სვიდლერი
|0,1
|=,0
|
|=,1
|=,=
|=,=
|=,1
|1,=
|8
|-----
|4
|ლევონ არონიანი
|=,=
|=,0
|=,0
|
|1,0
|=,=
|1,1
|1,1
|8
|-----
|5
|ბორის გელფანდი
|0,0
|=,=
|=,=
|0,1
|
|=,=
|=,=
|=,1
|6,5
|----
|6
|ალექსანდრე გრიშჩუკი
|0,=
|=,0
|=,=
|=,=
|=,=
|
|=,1
|=,=
|6,5
|-----
|7
|ვასილი ივანჩუკი
|=,1
|=,1
|=,0
|0,0
|=,=
|=,0
|
|0,1
|6
|-----
|8
|თეიმურ რაჯაბოვი
|=,0
|=,0
|0,=
|0,0
|=,0
|=,=
|1,0
|
|4
|-----
|}

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში
როდესაც ქარი ქრის (კომიქსი)

**როდესაც ქარი ქრის** () — მხატვარ რაიმონდ ბრიგზის 1982 წლის კომიქსი. მასში მოთხრობილი საბჭოთა კავშირის ბრიტანეთზე ბირთვული თავდასხმის გამოგონილი ამბავი. წიგნი ადაპტირებული იქნა ფილმად. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინტერვიუ ბრიგზთან

კატეგორია:1982 წლის გრაფიკული რომანები
კატეგორია:რაიმონდ ბრიგზის რომანები
Eurosport

მინი|არხის ლოგო
„**Eurosport**“ (ევროსპორტი) — ფრანგული ტელეარხი, უდიდესი საერთოევროპული სპორტული ტელეარხი. მისი აუდიტორია მსოფლიოს 59 ქვეყანაში დაახლოებით 240 მილიონ ადამიანს მოიცავს. ტრანსლირდება 20 სხვადასხვა ენაზე.

„Eurosport“ დაარსდა 1989 წელს და ეკუთვნის ფრანგ მედიაჰოლდინგ TF1 Group-ს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტელეარხ „Eurosport“-ის ოფიციალური საიტი 
*  — სპორტის სიახლეები
*  — ვიდეო

კატეგორია:სპორტული ტელეარხები
მტრობა

**მტრობა** — 1959 წლის ქართული ანიმაციური ფილმი. მისი რეჟისორია არკადი ხინთიბიძე. ფილმის სცენარის ავტორები არიან ხინთიბიძე და რევაზ ებრალიძე. ფილმის პერსონაჟების როლებს ახმოვანებენ: სესილია თაყაიშვილი, გიორგი საღარაძე, ალექსანდრე ჟორჟოლიანი, ტარიელ საყვარელიძე, აკაკი კვანტალიანი და სალომე ყანჩელი.

ფილმის სიუჟეტით, ერთმანეთს უპირისპირდება ფრინველთა ორი ოჯახი - შევარდნაძეები და ქორიძეები. მაგრამ ორივე ოჯახის შვილებს ერთმანეთი უყვარდებათ და საერთო ძალებით ისინი მაინც იბრუნებენ მშვიდობას. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:1959 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:1959 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ქართული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ანიმაციური ფილმები
ტოლიმის დეპარტამენტი

**ტოლიმა** () — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ანდების რეგიონში, ქვეყნის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით და დასავლეთით ესაზღვრება კალდასის დეპარტამენტი, აღმოსავლეთით — კუნდინამარკის დეპარტამენტი, სამხრეთით — უილის დეპარტამენტი, დასავლეთით კი კაუკის, ვალიე-დელ-კაუკის, კინდიოსა და რისარალდის დეპარტამენტები. ფართობი 23 562 კმ²-ს შეადგენს. დედაქალაქია იბაგე. დეპარტამენტი შეიქმნა 1861 წელს, კუნდინამარკის ტერიტორიის ნაწილის ხარჯზე. 

კოლუმბამდელ ხანაში ტოლიმის ტერიტორიაზე პიხაოს ხალხი სახლობდა. სახელწოდებაც მათი ენიდან მოდის და „დათოვლილს“ ნიშნავს. რეგიონის ესპანური კოლონიზაცია 1537  წელს სებასტიან დე ბალალკასარმა დაიწყო. 

ტოლომის ეკონომიკა სოფლის მეურნეობას ეფუძნება. 

დეპარტამენტი 47 მუნიციპალიტეტისგან შედგება.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:კოლომბიის დეპარტამენტები
დენის ბერგკამპი

**დენის ბერგკამპი** ( ; დ. ) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1969 წელს, ამსტერდამში. 1995 წელს, არსენალის შოტლანდიელმა მწვრთნელმა, ბრუს რიოკმა 7.5 მილიონ ფუნტად გადმოიყვნა მილანის ინტერნაციონალედან. ბერგკამპმა პრემიერლიგაში 11 ბრწყინვალე სეზონი ჩაატარა, გაიტანა 87 გოლი. ერთ-ერთი საუკეთესო მომენტი მის კარიერაში არის, 2002 წელს ნიუკასლ იუნაიტედის წინააღმდეგ გატანილი გოლი, როდესაც ერთი საოცარი მოძრაობით ჩამოიშორა ბერძენი ნიკოს დაბიძასი და შემდეგ უკვე ერთ-ერთზე შეი გივენის კარში გოლის ფორმალობაღა იყო. დენი ბერგკამპმა კარიერა არსენალში, 2006 წელს დაასრულა. გაიმართა გამოსათხოვარი მატჩიც, სადაც ერთმანეთს არსენალი და აიაქსი ეთამაშნენ.

ჰოლანდიის ნაკრებში ჩატარებული აქვს 79 მატჩი, გატანილი აქვს 37 გოლი.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### ინდივიდუალური
* ფიფა-ს ასეული (FIFA 100): 2004

## ფაქტები
ბერგკამპი საქვეყნოდ იყო ცნობილი თავისი შიშით ფრენის მიმართ, იგი არასდროს არ მიჰყვებოდა გუნდს გასვლით თამაშებში თუ ავტობუსით ჩასვლა შეუძლებელი იყო. ჰოლანდიელ ფეხბურთელს ფრენის შიში 1994 წელს გაუჩნდა, როდესაც ნიდერლანდების ნაკრების თვითმფრინავს დაჯდომისას პრობლემები შეექმნა, როდესაც მსოფლიო ჩემპიონატზე მიემგზავრებოდა ამერიკაში.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* დენის ბერგკამპის ინფო Soccerbase-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ამსტერდამის აიაქსის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნიდერლანდების ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:1994 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიფას 100-ეული
კატეგორია:ინგლისური ფეხბურთის დიდების დარბაზის წევრები
კატეგორია:1992 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ევროპა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვაუპესის დეპარტამენტი

**ვაუპესი** () — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი ჯუნგლებით დაფარულ ამაზონის რეგიონში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბრაზილია, სამხრეთით — ამაზონასის დეპარტამენტი, ჩრდილოეთით კი კაკეტის, გუავიარესა და გუაინიის დეპარტამენტები. მოიცავს 54 135 კმ² ტერიტორიას. დედაქალაქია მიტუ. 

დეპარტამენტი შეიქმნა კოლუმბიის 1991 წლის 4 ივლისის კონსტიტუციის საფუძველზე. 

ვაუპესის მთავარი ეკონომიკური საქმიანობაა ლოჯისტიკა და მეთევზეობა, მეზობელ ბრაზილიაში ექსპორტის ხარჯზე. 

დეპარტამენტი 6 მუნიციპალიტეტისგან შედგება.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კოლომბიის დეპარტამენტები
ვიჩადის დეპარტამენტი

**ვიჩადა** () — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ვაკეებზე, ორინოკოს რეგიონში, მდინარე ორინოკოს აუზში. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება ვენესუელა, ჩრდილოეთით — არაუკის დეპარტამენტი, ჩრდილო-დასავლეთით — კასანარეს დეპარტამენტი, დასავლეთით — მეტის დეპარტამენტი, სამხრეთ-დასავლეთით და სამხრეთით კი გუავიარესა და გუაინიის დეპარტამენტები. ვიჩადა ფართობის მხრივ ერთ-ერთი ყველაზე დიდი დეპარტამენტია კოლუმბიაში, თუმცა ძალზე მეჩხრად დასახლებული. 

უდიდესი ქალაქი და დედაქალაქია პუერტო-კარენიო, რომელიც დეპარტამენტის უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს, ვენესუელის საზღვართან. შედგება ოთხი მუნიციპალიტეტისგან. 

შეიქმნა კოლუმბიის 1991 წლის 4 ივლისის კონსტიტუციის საფუძველზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* Territorial-Environmental Information System of Colombian Amazon SIAT-AC website 
* Vichada Music llanera

## სქოლიო
კატეგორია:კოლომბიის დეპარტამენტები
აჩი (ბოლივარი)

**აჩი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოლივარის დეპარტამენტში.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 34.861 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 471 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბოლივარის დეპარტამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* statoids.com-ის მონაცემები
* კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები 

კატეგორია:ბოლივარის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
სიუანკუნ-სი

330px|მინიატიურა|default|სიუანკუნ-სის საერთო ხედი
**სიუანკუნ-სი** (კიდული მონასტერი, გამარტ. ჩინ. 懸空寺) — სატაძრო კომპლექსი აგებულია კლდეზე წმინდა მთა ჰენშენის მახლობლად შანსის პროვინციაში, ჩინეთში. მონასტერი განლაგებულია ქალაქ დატუნიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 65 კმ-ში. 

სიუანკან-სის რეგიონში დიდი ისტორიული მნიშვნელობა აქვს და ტურისტების სიმრავლით გამოირჩევა. მონასტერი  491 წელს ჩრდილოეთის ვეითა დინასტიის დროს აშენდა.   კომპლექსი აერთიანებს ბუდისტურ, დაოსურ და კონფუციანურ საკურთხევლებს.

მონასტერში ციცაბო კედლის გასწვრივ დაახლოებით 40 დარბაზი და პავილიონია განთავსებული. ნაგებობები ხიმინჯებს ემყარება, რომლებიც თავის მხრივ კლდეშია ჩასობილი. თავად კლდე მონასტრის უკანა კედლად გამოიყენება. კლდეში გამოკვეთილია ბუდის გამოსახულება და ქანდაკებები.

მონასტერში საერთო ჯამში  სხვადასხვა მასალისგან დამზადებული 80 ქანდაკებაა. ყველაზე მსხვილი რელიეფური ამონაკვეთია ტატხატის გამოსახულება.  

სიუანკან-სი 1982 წლიდან ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის მიერ ეროვნული ძეგლის სახელით სარგებლობს და სახელმწიფოს მიერ არის დაცული.

Image:Hanging Temple.jpg|კიდული მონასტერი
Image:HangingMonasterySculptures.jpg|ქანდაკებები ტაძარში
Image:Thunder Hall.jpg|მეხის დარბაზი
Image:Hanging Monastery entrance.jpg
Image:Hanging Monastery Shanxi.jpg

## რესურსები ინტერნეტში 
* Das "Hängende Kloster", in dem Buddhismus, Taoismus und Konfuzianismus gleichzeitig zusammen gelebt werden
* Xuankong-Tempel
* კიდული ტაძარი (ინგლ.)
* კიდული ტაძარი სიუანკან-სი (ფოტოები)
კატეგორია:ჩინური კულტურა
კატეგორია:ბუდიზმი
კატეგორია:დაოიზმი
კატეგორია:კონფუციანიზმი
კომუნიკე

**კომუნიკე** ( <  — შეტყობინება, გადაცემა) — ოფიციალური შეტყობინება (უპირატესად საერთაშორისო ხასიათის) სახელმწიფო და საერთაშორისო ორგანიზაციების, ასევე სხვადასხვა ქვეყნის და საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომამდგენლებისა მოლაპარაკებების შედეგების, საომარი მოქმედებების ან მსგავსის შესახებ. პირდაპირი ინფორმაციული ამოცანის გარდა, კომუნიკე შეიძლება უფრო არსებით შინაარსობრივ დატვირთვას ატარებდეს, როდესაც მასში გამოხატულია გამომქვეყნებელის პოზიცია პოლიტიკურ-უფლებრივ პრობლემებზე, მოცემულია მათი შეფასება, ქვეყნდება დაინტერესებული სუბიექტების მოვალეობები და მიზნები. რიგ შემთხვევებში კომუნიკე შეიძლება შეიცავდეს დოკუმენტურად გაფორმებულ მასალებს, სახელმწიფოთაშორისი კონტაქტების შედეგების შესახებ. 

კომუნიკეს აქვს მხოლოდ პოლიტიკური დეკლარაციის ძალა და ის ვერ მიეკუთვნება საერთაშორისო სამართლის წყაროებს. მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მხარეები კისრულობენ გარკვეულ მოვალეობებს და მაკაფიოდ მიუთითებენ მათ იურიდიულად სავალდებულოობაზე, ეს დოკუმენტი ხდება საერთაშორისო ხელშეკრულება. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ტერმინები
მირ ტაკი მირი

**მირ ტაკი მირი** (; დ. 1724, აგრა — გ. 1810, ლაქნაუ) — ინდოელი პოეტი. წერდა ურდუ და სპარსულ ენებზე. ეკუთვნის ღაზალების 6 დივანი ურდუ ენაზე, ერთი სპარსულ ენაზე, ავტობიოგრაფია და პოეზიის ანთოლოგია, რამდენიმე კასიდა, მარსია და 20-ზე მეტი მასნავი, რომლებშიც უმღერა სიყვარულს, პოეზიას, ინდურ ბუნებას. ერთ-ერთ დივანში „დრაკონის წიგნში“ მწვავედ გააკრიტიკა საკარო პოეზია. მწუხარებითაა შეფერილი მისი სუფიური ლექსები. მირ ტაკი მირის პოეზიის საფუძველია ჰუმანიზმი, საყოველთაო სიყვარულის იდეა. მისი დახვეწილი ლექსები სავსეა პათოსით და მომხიბლაობით. თანამემამულეებმა მას პოეზიის ღმერთი უწოდეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1724
კატეგორია:გარდაცვლილი 1810
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მიტილუსი

მინი|220პქ|მიტილუსი
**მიტილუსი** — მოლუსკების გვარი ორსაგდულიანების კლასისა. მიტილუსის ნიჟარა სოლისებურ-ოვალურია, მის სიგრძე 20 სანტიმეტრს აღწევს. ბუსუსების საშუალებით მიტილუსი ემაგრება მყარ სუბსტრატს ან სხვა მიტილუსს. გავრცელებული არიან მსოფლიო ოკეანის ზომიერ და ტროპიკულ წყლებში. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ და სუბტროპიკულ წყლებში ფართოდაა გავრცელებული მიტილუს ედულისი, რომელსაც საკვებად იყენებენ. მიტილუსის ნიჟარის ფქვილისაგან ამზადებენ მაღალხარისხოვან საკვებს შინაური ფრინველებისათვის. მიტილუსის ზოგიერთ სახეობას ხელოვნურად აშენებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორსაგდულიანები
მისიონერობა

[მინი|280პქ|[დეივიდ ლივინგსტონი ქადაგებისას, აფრიკა]]
**მისიონერობა** — რელიგიური ორგანიზაციებისა და ეკლესიების მოღვაწეობის ერთ-ერთი ფორმა. მიზნად ისახავს სხვა სჯულის მიმდევართა მოქცევას და განდგომილთა ეკლესიაში დაბრუნებას. მისიონერობა ბუდისტურ რელიგიაში ძვ. წ. III საუკუნიდან გავრცელდა და ხშირად ამ მოვალეობას მოხეტიალე ბერები ასრულებდნენ. ქრისტიანული მისიონერობა IV საუკუნეში წარმოიშვა. XIII-XVI საუკუნეებში ქრისტიანი მისიონერები იყვნენ ინდოეთში, ჩინეთსა და იაპონიაში. აღმოსავლეთ ევროპაში გერმანელი ფეოდალები თავიანთ კოლონიურ ექსპანსიას ქრისტიანობის გავრცელებით ნიღბავდნენ. ესპანეთსა და პორტუგალიაში კოლონიური იმპერიების წარმოქმნის შემდეგ კათოლიკე მისიონერები ენერგიულად ეხმარებოდნენ კოლონიზატორებს ახალი მიწების დაპყრობა-ათვისებაში. კათოლიკური მისიონერების სახელმძღვანელოდ პაპმა გრიგოლ XV-მ 1622 წელს დააარსა სარწმუნოების პროპაგანდის კონგრეგაცია. მთავრობის მიერ დაფინანსებული მისიონერთა ორგანიზაციები აქტიურად მოღვაწეობდა აფრიკაში, მსხვილი კაპიტალისა და მიწების მფლობელი ხდება თავიანთი ქვეყნების კოლონიური პოლიტიკის გამტარებლად გვევლინება. ადრინდელი შუა საუკუნეების ევროპაში, აფრიკასა და მთელ რიგ ქვეყნებში მისიონერულ საქმიანობაში განსაკუთრებული ყურადღება სკოლას ექცეოდა. მუსლიმანი მისიონერები ხშირად ვაჭრები იყვნენ, ხოლო სუფიზმის გავრცელებასთან ერთად მოხეტიალე ბერები.

რუსეთში მისიონერობის მიზანი იყო არარუსული მოსახლეობის გაქრისტიანება და სექტანტობასთან ბრძოლა. XVI საუკუნეში გაძლიერდა ქრისტიანული მონასტრების მისიონერული საქმიანობა ვოლგისპირეთში, XVIII-XIX საუკუნეებში — ციმბირსა და ჩრდილოეთ კავკასიელ ხალხებში. 1870 წელს, მოსკოვში შეიქმნა მართლმადიდებლური სამისიონერო საზოგადოება, რომელმაც ციმბირის სხვადასხვა მისია გააერთიანა.

ახალ პირობებთან შეგუების მიზნით მისიონერებმა ამჟამად მუშაობის მეთოდები შეცვალეს: საეკლესიო იერარქიას ადგენენ ადგილობრივი მოსახლეობისგან, ქრისტიანულ კულტში შეაქვთ ადგილობრივი რელიგიური კულტების ელემენტები, ღვთისმსახურებას ადგილობრივ ენაზე ატარებენ და საკულტო ცეკვებსა და მუსიკას იყენებენ, პროპაგანდას ეწევიან რადიოსა და ტელევიზიის საშუალებით. მისიონერობა ხშირად რასიზმის წინააღნდეგ გამოდის. მაგ, 1971 წელს, კათოლიკურმა ორდენმა „თეთრი ძმები“ მოზამბიკიდან გაიწვია თავისი წევრები პორტუგალიის ხელისუფლების ბოროტქმედებისა და საეკლესიო იერარქიის კოლონიზატორებთან თანამშრომლობის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად. ეროვნულ-განმათავისუფლებულ ბრძოლასთან დაკავშირებით მსოფლიოში გაძლიერდა ანტიმისიონერული მოძრაობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მისიონერები
კატეგორია:რელიგიური პრაქტიკები
მონების მდინარე

**მონების მდინარე** () — მდინარე კანადის ცენტრალურ ნაწილში. ეკუთვნის მდინარე მაკენზის სისტემას. სათავე აქვს ათაბასკის ტბაში, ერთვის მონების დიდ ტბას. სიგრძე 415 კილომეტრი, აუზის ფართობი 61400 კმ². მიედინება განიერ დაჭაობებულ ხეობაში. შუა დინებაში ჭორომიანია. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავთან 4000 მ³/წმ. მდინარე სანაოსნოა. მთავარი შენაკადია მდინარე პის-რივერი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კანადის მდინარეები
სუკრეს დეპარტამენტი

**სუკრეს დეპარტამენტი** () — კოლომბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს კოლომბიის კარიბის რეგიონში. მოიცავს 10 670 კმ²-ს და ფართობის მხრივ კოლომბიის დეპარტამენტებს შორის 27-ე ადგილზეა, 772 010 მცხოვრებით კი 21-ე. ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება კარიბის ზღვა, აღმოსავლეთით — ბოლივარის დეპარტამენტი, დასავლეთით კი კორდობის დეპარტამენტი. 

სახელი ეწოდა დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლი გმირის — ანტონიო ხოსე დე სუკრეს პატივსაცემად.

დეპარტამენტის ეკონომიკა ეფუძნება სოფლის მეურნეობას. მოჰყავთ იუკა, ბანანი, სიმინდი, თამბაქო, სორგო, იამსი, ბამბა. გარდა ამისა, მოიპოვება ნავთობი და გაზიც. 

სუკრეს დეპარტამენტი 26 მუნიციპალიტეტისგან შედგება.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლომბიის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:კოლომბიის დეპარტამენტები
ბარტოლომეო კალვო

**ბარტოლომეო კალვო** (დ. 24 აგვისტო, 1815 — გ. 2 იანვარი, 1889) — კოლუმბიელი იურისტი, ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც გრენადინის კონფედერაციის პრეზიდენტი გახდა. ის ასევე მსახურობდა პანამის მმართველად და ელჩად ეკვადორში.

## იხილეთ აგრეთვე 
*კოლუმბიის სამოქალაქო ომი (1860–1862)
*გრანადინის კონფედერაცია

## ლიტერატურა 
***VELÁSQUEZ TORO, MÁGDALA,** Biblioteca Luis Ángel Arango del Banco de la República.

## რესურსები ინტერნეტში 
*http://www.lablaa.org/blaavirtual/biografias/calvbart.htm 

კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  24 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1815
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1889
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
რეხიდორი (ბოლივარი)

**რეხიდორი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ბოლივარის დეპარტამენტში.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 511 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 420 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბოლივარის დეპარტამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* statoids.com-ის მონაცემები
* კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები 

კატეგორია:ბოლივარის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
გრან-პრის II ტურნირი

**გრან-პრის II ტურნირი** — მსოფლიოს ჩემპიონობის პრეტენდენტის გამოსავლენად ფიდეს მიერ 2009 წელს შემოღებული ექვსტურნირიანი სერიალის II ტურნირი. გამართვის თარიღი — 27  სექტემბერი - 10 ოქტომბერი 2009, ნანკინი, ჩინეთი.

! style="background: #ddffdd;"|ა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|4
! s! style="background: #ddffdd;"|5
! s! style="background: #ddffdd;"|6
! s! style="background: #ddffdd;"|7
! s! style="background: #ddffdd;"|8
! s! style="background: #ddffdd;"|9
! s! style="background: #ddffdd;"|10
! s! style="background: #ddffdd;"|11
! s! style="background: #ddffdd;"|12
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|----
|1
|იუჰუა ჰუ
|
|0
|0,5
|0,5
|1
|1
|1
|0
|1
|1
|1
|1
|8
|-----
|2
|ნანა ძაგნიძე
|1
|
|0,5
|0
|0,5
|1
|0
|0,5
|1
|1
|1
|1
|7,5
|----
|3
|ქსიუ ჩაო
|0,5
|0,5
|
|1
|0
|0
|1
|0,5
|0,5
|1
|1
|1
|7
|-----
|4
|მარი სებაგი
|0,5
|1
|0
|
|0,5
|1
|0
|1
|0
|1
|0,5
|1
|6,5
|----
|5
|ლილიტ მკრტიჩიანი
|0
|0,5
|1
|0,5
|
|0,5
|0,5
|0,5
|0,5
|0,5
|1
|1
|6,5
|----
|6
|ვენჯუნ ჟუ
|0
|0
|1
|0
|0,5
|
|1
|1
|0,5
|0,5
|1
|1
|6,5
|---
|7
|იანგი შენი
|0
|1
|0
|1
|0,5
|0
|
|0,5
|0,5
|1
|0,5
|1
|6
|---
|8
|ბახტაუნგ მონგოტული
|1
|0,5
|0,5
|0
|0,5
|0
|0,5
|
|0,5
|0
|1
|1
|5,5
|-----
|9
|ბაირა კოვანოვა
|0
|0
|0,5
|1
|ო,5
|0,5
|0,5
|0,5
|
|0
|0,5
|1
|5
|---
|10
|ჩენ ჟუ
|0
|0
|0
|0
|0,5
|0,5
|0
|1
|1
|
|0,5
|1
|4,5
|----
|11
|მარტა ფიერო ბაგუერო
|0
|0
|0
|0,5
|0
|0
|0,5
|0
|0,5
|0,5
|
|0
|2
|----
|12
|ბეთილ ილდიზი
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|1
|
|1
|----
|}

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://nanjing2009.fide.com 

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
კოლომბიის გერბი

250px|მინიატიურა|კოლომბიის ეროვნული გერბი
**კოლომბიის ეროვნული გერბი** მოიცავს ფარს, რომელზეც დატანილია მრავალი სიმბოლო. მის თავზე ზის ანდური კონდორი, რომელსაც ნისკარტით ზეთისხილის გვირგვინი უჭირავს; კონდორი თავისუფლების სიმბოლოა. ფრინველსა და ფარს შორის, შავი ასოებით ოქროსფერ ფონზე, წაწერილია კოლუმბიის დევიზი „თავისუფლება და წესრიგი“ (). კონდორს ფრთები გაშლილი აქვს და მარჯვნივ იყურება.

## აღწერა 
ფარის ორივე მხარეს ჩამოკიდულია კოლომბიის ეროვნული დროშა. თავად ფარი სამ ნაწილად იყოფა. ყველაზე ქვედა ნაწილზე გამოსახულია გემები, რაც ხაზს უსვამს კოლომბიის საზღვაო ისტორიას, განსაკუთრებით კი პანამის ყელის, რომელიც 1903 წლამდე კოლუმბიას ეკუთვნოდა. ამჟამად კი ის განასახიერებს ქვეყნის გასასვლელეს ორ ოკეანეზე (წყნარი და ატლანტის). გემები მიუთითებს კოლომბიის სავაჭრო ურთიერთობებზე დანარჩენ მსოფლიოსთან და მზარდ ეკონომიკაზე. ცენტრალურ ნაწილზე გამოსახულია ფრიგიული ქუდი, რაც თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობის ტრადიციული სიმბოლოა. ზედა ნაწილზე, ცისფერ ფონზე, ორ სიუხვის რქას შორის გამოსახულია ბროწეული — ახალი გრანადის ვიცე-სამეფოს სიმბოლო. მარჯვენა რქა სავსეა ოქროსა და ვერცხლის მონეტებით, მარცხენა კი ტროპიკული ხილით. გერბის ეს ნაწილი ხაზს უსვამს კოლუმბიის მიწის სასოფლო-სამეურნეო და მინერალურ სიმდიდრეს.

რესპუბლიკის ეროვნული გერბი შექმნა ფრანსისკო დე პაულა სანტანდერმა და მიღებულ იქნა 1834 წლის 9 მაისის აქტით. შემდეგში, 1924 წელს შეიტანეს მცირე ცვლილებები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კოლომბიის დროშა
* კოლომბიის ჰიმნი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Ley 12 de 1984 por la cual se adoptan los símbolos patrios de la República de Colombia. Comisión Nacional de Televisión.
* Símbolos Patrios de Colombia . Escudo Nacional - Escudo de Armas.
* Símbolos Patrios. Instituto Geográfico Agustín Codazzi.
* Símbolos Patrios de Colombia. Biblioteca Luis Ángel Arango.

კატეგორია:კოლომბიის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:გერბები დროშის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები გემის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
ჯოზეფ ლისტერი

**ჯოზეფ ლისტერი** (; დ. 5 აპრილი, 1827, აპტონი, ესექსის საგრაფო, — გ. 10 თებერვალი 1912, უილმერი, კენტის საგრაფო) — ინგლისელი ქირურგი, ქირურგიაში ასეპტიკის ფუძემდებელი. 1852 წელს დაამთავრა ლონდონის უნივერისტეტი. ქირურგ-პროფესორი გლაზგოში (1860), ედინბურგსა (1869) და ლონდონში (1877-88). 1896-დან ლონდონის სამეფო ქირურგიული საზოგადოების თავმჯდომარე. ლონდონის სამეფო საზოგადოების პრეზიდენტი  (1895-1900). ლისტერმა 1867 წელს გამოთქვა აზრი, რომ ჭრილობის ინფექციას იწვევს რაღაც ცოცხალი საწყისი, რომელიც გარედან ხვდება ჭრილობაში. მან პირველად შეიმუშავა ქირურგიულ ინფექციასთან ბრძოლის თეორიულად დასაბუთებული ღონისძიებანი; მისი მეთოდით ჭრილობაზე ადებდნენ კარბოლმჟავაში დასველებულ სამფენოვან ნახვევებს, საოპერაციო ოთახის ჰაერში აფრქვევდნენ კარბოლმჟავას და ამავე მჟავით ამუშავებდნენ საოპერაციო ველს, ქირურგის ხელებსა და საოპერაციო ინსტრუმენტებს. ლისტერის მეთოდის შემოღების შემდეგ მკვეთრად შემცირდა ოპერაციის შემდგომი სიკვდილიანობა, თითქმის გაქრა სეპტიკური გართულებები. ლისტერმა პირველმა (1852) აღწერა გუგის გამაფართოებელი და დამავიწროებელი კუნთები და სხვა.

## ლიტერატურა
* *Скороходов Л. Я.* *Джозеф Листер. Столетие антисептики.* — Л-д: Изд. АН СССР «Наука», 1971.

## რესურსები ინტერნეტში
* ლისტერის ინსტიტუტი

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისელი ქირურგები
პოლ ვიდალ დე ლა ბლაში

**პოლ ვიდალ დე ლა ბლაში** ( დ. 22 იანვარი, 1845, პეზენასი — გ. 5 აპრილი 1918, ტამარისი) — ფრანგი გეოგრაფი. ფრანგული გეოგრაფიული სკოლის დამაარსებელი. გეოგრაფიასა და ისტორიას სწავლობდა პარიზის უმაღლეს ნორმალურ სკოლაში. ავტორია გამოკვლევებისა ფიზიკური გეოგრაფიის და მოსახლეობის გეოგრაფიის დარგში. ამ მხრივ აღსანიშნავია მისი ნაშრომები: „საფრანგეთის გეოგრაფიის სურათი“ (1903), „აღმოსავლეთი საფრანგეთი“ (1917) და სხვა. 1891 წელს დააარსა ფრანგული გეოგრაფიული ჟურნალი „Annales de géographie“. 1898-1918 წლებში სორბონში იყო გეოგრაფიის პროფესორი. მკვლევარის ძირითადი თეორიული ნაშრომები განზოგადებულია ემანუელ დე მარტონის რედაქციით გამოშვებულ წიგნში „საზოგადოებრივი გეოგრაფიის პრინციპები“ (1922).

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი გეოგრაფები
გრან-პრის I ტურნირი

**გრან-პრის I ტურნირი** — მსოფლიოს ჩემპიონობის პრეტენდენტის გამოსავლენად ფიდეს მიერ 2009 წელს შემოღებული ექვსტურნირიანი სერიალის I ტურნირი. გამართვის თარიღი — 2  მარტი - 17 მარტი 2009, სტამბოლი, თურქეთი.

! style="background: #ddffdd;"|ა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|4
! s! style="background: #ddffdd;"|5
! s! style="background: #ddffdd;"|6
! s! style="background: #ddffdd;"|7
! s! style="background: #ddffdd;"|8
! s! style="background: #ddffdd;"|9
! s! style="background: #ddffdd;"|10
! s! style="background: #ddffdd;"|11
! s! style="background: #ddffdd;"|12
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|----
|1
|ჰამპი კონერუ
|
|1
|0
|0,5
|1
|1
|1
|1
|1
|1
|0,5
|0,5
|8,5
|-----
|2
|ელენე დანიელიანი
|0
|
|0,5
|1
|1
|1
|0,5
|1
|1
|0,5
|0,5
|1
|8
|----
|3
|იუფან ჰოუ
|1
|0,5
|
|0
|0,5
|1
|1
|1
|0,5
|1
|0,5
|1
|8
|-----
|4
|ქსიე ჩაო
|0,5
|0
|1
|
|0
|1
|1
|0,5
|0,5
|1
|1
|1
|7,5
|----
|5
|მარი სებაგი
|0
|0
|0,5
|1
|
|1
|0,5
|0
|0,5
|1
|0,5
|1
|6
|----
|6
|მარტა ფეირო ბაგუერო
|0
|0
|0
|0
|0
|
|1
|0,5
|1
|1
|1
|1
|5,5
|---
|7
|პია კრამლინგი
|0
|0,5
|0
|0
|0,5
|0
|
|1
|1
|0,5
|1
|1
|5,5
|---
|8
|ანტუანეტა სტაფანოვა
|0
|0
|0
|0,5
|1
|0,5
|0
|
|0,5
|1
|0,5
|1
|5
|-----
|9
|მაია ჩიბურდანიძე
|0
|0
|0,5
|0,5
|0,5
|0
|0
|0,5
|
|1
|1
|1
|5
|---
|10
|ზეინაბ მამედიაროვა
|0
|0,5
|0
|0
|0
|0
|0,5
|0
|0
|
|1
|0,5
|2,5
|----
|11
|ინაგი შენი
|0,5
|0,5
|0,5
|0
|0,5
|0
|0
|0,5
|0
|0
|
|0
|2,5
|----
|12
|ბეთილ ილდიზი
|0,5
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0,5
|1
|
|2
|----
|}

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://istanbul2009.fide.com 

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
დიდი მცრა

**დიდი მცრა** — ტბა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონზე, ზღვის დონიდან 2184 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 0,15 კმ², აუზის ფართობი 1,66 კმ². საშუალო სიღრმე 17,9 მ, მაქსიმალური სიღრმე 42 მ. წყლის მოცულობა 2,68 მლნ. მ³.

## სქოლიო 
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტბები
მორავა (სერბეთი)

**მორავა** — მდინარე სერბეთში, დუნაის მარჯვენა შენაკადი. წარმოიქმნება სამხრეთის მორავისა და დასავლეთის მორავის შეერთებით. სიგრძე 217 კილომეტრი. აუზის ფართობი 37,500 კმ². მიედინება მჭიდროდ დასახლებულ მორავის ვაკეზე. წყალმოვარდნები ახასიათებს გაზაფხულზე. წლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 260 მ³/წმ. მორავაზეა გაშენებული ჰიდროელექტროსადგური. მდინარის ხეობაშია ქალაქები პარაჩინი, ჩუპრია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სერბეთის მდინარეები
მოლეკულური ფიზიკა

მინი|250პქ|მოლეკულის ნაერთი
**მოლეკულური ფიზიკა** — ფიზიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის სხეულთა ფიზიკურ თვისებებს სხვადასხვა აგრეგატულ მდგომარეობაში მათი მიკროსკოპული აღნაგობის განხილვის საფუძველზე. მოლეკულური ფიზიკის ამოცანების გადაწყვეტა ხდება სტატისტიკური ფიზიკის, თერმოდინამიკის და ფიზიკური კინეტიკის მეთოდებით. ძველი დროის ფილოსოფოსთა ნივთიერების აღნაგობის შესახებ ატომისტიკური წარმოდგენები წარმატებით გამოიყენეს XIX საუკუნის დასაწყისში ქიმიაში, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა მოლეკულური ფიზიკის განვითარებაზე. მოლეკულური ფიზიკის პირველი ჩამოყალიბებული დარგი იყო აირთა კინეტიკური თეორია, შემდეგ ჯეიმზ კლარკ მაქსველის, ლუდვიგ ბოლცმანის და უილიარდ ჯოიშა გიბზის შრომების შედეგად შეიქმნა სტატისტიკური ფიზიკა.

მოლეკულათშორისი ურთიერთქმედების შესახებ რაოდენობრივმა წარმოდგენებმა განვითარება დაიწყეს კაპილარული მოვლენების თეორიაში პიერ სიმონ ლაპლასის, ტ. ლუნგის, ს. პუასინის და უილიარდ ჯოიშა გიბზის და სხვა, შრომებმა საფუძველი ჩაუყარეს ზედაპირულ მოვლენათა თეორიას. მოლეკულათშორისი ურთიერთქმედებები გაითვალისწინა ვან-დერ-ვაალსმა რეალური აირებისა და სითხეების თვისებათა ახსნისას (1873).

მოლეკულური ფიზიკის განვითარების ახალი პერიოდი, XX საუკუნის დასაწყისი, ხასიათდება იმის მტკიცებით, რომ სხეულები მოლეკულური აღნაგობისაა. ამ მიზნისათვის რენტგენის სხივების, შემდეგ კი ელექტრონებისა და ნეიტრონების დიფრაქციის გამოყენებამ მყარ კრისტალურ სხეულთა და სითხეთა აგებულების შესახებ ზუსტ მონაცემთა მიღების საშუალება მოგვცა. კვანტური მექანიკის წარმოდგენების საფუძველზე მოლეკულათშორისი ურთიერთქმედებების შესახებ მოძღვრება განვითარდა მაქს ბორნის (1937-1939), პ. დებაის, ფ. ლონდონისა და ვალტერ ჰაიტლერის შრომებში. ერთი აგრეგატული მდგომარეობიდან მეორეში გადასვლის თეორია, რომელიც ვან-დერ-ვაალსმა და უილიამ ტომსონმა შეიმუშავეს და რომელიც განვითარდა უილიარდ ჯოიშა გიბზის, ლევ ლანდაუს, მაქს ფოლმერისა და მათი მიმდევრების შრომებში, გარდაიქმნა ახალ ფაზათა წარმოქმნის თანამედროვე თეორიად.

მოლეკულური ფიზიკა შეისწავლის აირების, სითხეებისა და მყარი სხეულების აღნაგობას, გარე პირობების გავლენით მათი თვისებების ცვლილებას და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მოლეკულური ფიზიკა