სოლ ბელოუ

**სოლ ბელოუ** (დაბ. სახ. **სოლომონ ბელოუზი**, დ. 10 ივნისი, 1915   - გ. 5 აპრილი, 2005 ) — კანადელ-ამერიკელი მწერალი. ლიტერატურული მოღვაწეობისთვის ბელოუს მიენიჭა პულიცერის პრემია,  ნობელის პრემია ლიტერატურაში და  ეროვნული მედალი ხელოვნებაში.  იგი არის ერთადერთი მწერალი, რომელმაც სამჯერ მოიპოვა წიგნის ეროვნული პრემია ფანტასტიკის ჟანრში  და მან 1990 წელს მიიღო წიგნის ეროვნული ფონდის მედალი ამერიკულ წერილებში შეტანილი ღირსეული წვლილისთვის.  

შვედეთის ნობელის კომიტეტის სიტყვებით, მისი გამოცემები იყო „მდიდარი პიკერასკული რომანისა და ჩვენი კულტურის დახვეწილი ანალიზის ნაზავი, გასართობი თავგადასავალი, დრამატული და ტრაგიკული ეპიზოდების სწრაფი თანმიმდევრობით, რომლებიც გამრავალფეროვნებულია ფილოსოფიური საუბრით. ყველა დეტალი შემუშავებულია კომენტატორის მახვილგონივრული ენით და გარეგანი და შინაგანი სირთულეების შეცნობით, რომლებიც მოქმედებისკენ წაგვიყვანს ან მოქმედებაში ხელს გვიშლის და რომელსაც ჩვენი ასაკის დილემა შეიძლება ვუწოდოთ.“  მას პრიზი გადაეცა „ადამიანის შემეცნებისა და კულტურის სათუთი ანალიზისათვის, რომლებიც მის ნაწარმოებშია გაერთიანებული“. მის ყველაზე ცნობილ ნამუშევრებში შედის *ოგი მარჩის თავგადასავალი ,* *ჰენდერსონი, წვიმის მეფე*, *ჰერცოგ მისტერ სამმლერის პლანეტა*, *დაიჭირე დღე*, *ჰუმბოლდტის საჩუქარი* და *რაველშტეინი* . ბელოუ მოიაზრებოდა XX საუკუნის ერთ-ერთ უდიდეს ავტორად.  

ბელოუმ თქვა, რომ მისი ყველა პერსონაჟიდან, ევგენი ჰენდერსონი, წიგნიდან *ჰენდერსონი, წვიმის მეფე*, იყო ის ვინც  ყველაზე მეტად  ჰგავდა მას.  ბელოუ იყო ემიგრანტი კვებეკიდან. როგორც კრისტოფერ ჰიტჩენი აღწერს, ბელოუს მხატვრული ლიტერატურა და მთავარი პერსონაჟები ასახავს მის სულსწრაფვას ტრანსცენდენტურობისაკენ, ბრძოლას „არა მხოლოდ გეტოს პირობების გასაუმჯობესებლად, არამედ გეტოს ფსიქოზის დასაძლევად“.  

## ბიოგრაფია 
### ადრეული წლები 
სოლ ბელოუს დაბადების სახელია სოლომონ ბელოუზი. იგი დაიბადა ლაჩინში, კვებეკში. სოლის დაბადებიდან ორი წლის შემდეგ, ლეშა (დაბ. სახ. გორდინი) და აბრაამ ბელოუზი, ემიგრაციაში წავიდნენ სანქტ-პეტერბურგში, რუსეთი. მას ჰყავდა სამი უფროსი და-ძმა: და - ზელდა (მოგვიანებით ჯეინი, დაიბადა 1907 წელს), ძმები მოიშე (მოგვიანებით მორისე, დაიბადა 1908 წელს) და შმუელი (მოგვიანებით სამუელი, დაიბადა 1911 წელს). ბელოუს ოჯახი იყო ლიეტუველ-ებრაული. მისი მამა ვილნიუსში დაიბადა. ბელოუ მის დაბადების დღეს ივნისში აღნიშნავდა, თუმცა შესაძლოა იგი ივლისში დაბადებულიყო (ებრაულ საზოგადოებაში, ჩვეულებრივ წერდნენ ებრაულ დაბადების თარიღს, რომელიც ყოველთვის არ ემთხვევა გრიგორიანულ კალენდარს). მისი ოჯახის ემიგრაციის შესახებ, ბელოუმ დაწერა:

რესპირატორული ინფექციით დაავადებულმა მწერალმა რვა წლის ასაკში ისწავლა თვითუზრუნველყოფა  (ის იყო ძალიან ტანადი ადამიანი, მიუხედავად მისი ნაკლებადმოძრავი პროფესიისა) და ყოველთვის ახერხებდა დაეკმაყოფილებინა კითხვის წყურვილი: როგორც ჩანს, მან გადაწყვიტა მწერალი გამხდარიყო, როდესაც პირველად წაიკითხა ჰარიეტ ბიჩერ სტოუს *ბიძია ტომის ქოხი.* 

როდესაც ბელოუ ცხრა წლის იყო, მისი ოჯახი საცხოვრებლად ჩიკაგოს დასავლეთ მხარეში მდებარე ჰუმბოლდ პარკის სამეზობლოში გადავიდა საცხოვრებლად. ეს ქალაქი მრავალი მისი რომანის ფონად იქცა.  ბელოუს მამა, აბრაამი, ხახვის იმპორტიორი გახდა. ის ასევე მუშაობდა საცხობში, როგორც ქვანახშირის მომპოვებელი, ასევე ამზადებდა ბოთლებს. ბელოუს დედა, ლიზა, გარდაიცვალა როდესაც სოლი იყო 17 წლის. დედა იყო ძალიან რელიგიური და სურდა, რომ მისი უმცროსი ვაჟი, სოლი, გამხდარიყო რაბინი ან მევიოლინე. ბიბლიის მიმართ სიყვარული ოთხი წლის ასაკიდან გაუჩნდა, როდესაც მან შეისწავლა  ებრაული ენა. ბელოუ კითხულობდა უილიამ შექსპირს და XIX საუკუნის დიდ რუს რომანისტებს.  ჩიკაგოში მან მონაწილეობა მიიღო ანთროპოსოფიურ კვლევებში ჩიკაგოს ანთროპოსოფიურ საზოგადოებაში. ბელოუ სწავლობდა ჩიკაგოს ტულეს საშუალო სკოლაში, სადაც იგი დაუმეგობრდა მწერალ ისააკ როზენფელდს. 1959 წელს რომანში  *ჰენდერსონი, წვიმის მეფე*, როზენფელდზე მოდელირებით შექმნა პერსონაჟი *კინგ დაჰფუ*. 

### ნობელის პრემია  
*ჰუმბოლდტის საჩუქრის* წარმატებამ ბელოუს მოუტანა  1976 წელს ნობელის პრემია ლიტერატურაში. 70–წუთიან მიმართვაში, რომლითაც მან შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმში გამართულ ცერემონილზე აუდიტორიას მიმართა, მწერლებს მოუწოდა, რომ ყოფილიყვნენ ცივილიზაციის შუქურები და გაეღვიძებინათ საზოგადოება ინტელექტუალური უსიცოცხლობიდან.  

მისი ნამუშევრებით მან XX საუკუნის მთავარი რომანისტის რეპუტაცია დაიმსახურა და მისი გარდაცვალებისას უკვე ფართოდ მოიაზრებოდა ერთ-ერთ უდიდეს ცოცხალ რომანისტად.  იგი იყო პირველი მწერალი, რომელმაც წიგნის ეროვნული სამი ჯილდო მოიპოვა ყველა  კატეგორიაში. 

## პირადი ცხოვრება 
ბელოუ ხუთჯერ იყო დაქორწინებული. მისი უკანასკნელი ქორწინება განქორწინებით დასრულდა. მისი ვაჟი პირველი ქორწინებიდან, გრეგ ბელოუ გახდა ფსიქოთერაპევტი. გრეგ ბელოუმ გამოაქვეყნა წიგნი *სოლ ბელოუს გული: ვაჟის მემუარები* 2013 წელს, მამის გარდაცვალებიდან თითქმის ათი წლის შემდეგ. 2000 წელს, როდესაც ის 84 წლის იყო, ბელოუს შეეძინა მეოთხე შვილი და პირველი ქალიშვილი ფრიდმანთან. 

გარდაიცვალა 2005 წლის 5 აპრილს 89 წლის ასაკში. დაკრძალულია ვერმონტში, ბრატლებოროს შირ ჰეჰარიმის ებრაულ სასაფლაოზე.

## თემები და სტილი
ავტორის ნამუშევრები საუბრობენ თანამედროვე ცივილიზაციის ორიენტაციადაკარგულ ბუნებაზე და ადამიანების წინააღმდეგობის გაწევის უნარზე, რომლებიც ცდილობენ, გადალახონ თავიანთი სისუსტე და მიაღწიონ სიდიადეს (ან სულ მცირე, ცნობიერებას). ბელოუმ დაინახა მრავალი ხარვეზი თანამედროვე ცივილიზაციაში და მისი უნარი ხელი შეუწყოს სიგიჟეს, მატერიალიზმს და შეცდომაში შეიყვანოს ცნობიერება. ბელოუს მხატვრული ნაწარმოებების მთავარ პერსონაჟებს აქვთ გმირობის პოტენციალი და უმეტესად ისინი დგანან  საზოგადოების უარყოფითი ძალებისგან განსხვავებულ პოზიციაზე. ხშირად ეს პერსონაჟები ებრაელები არიან და აქვთ გაუცხოების ან განსხვავებულობის გრძნობა.

ბელოუს შემოქმედებაში მთავარი თემაა ებრაული ცხოვრება და თვითმყოფადობა, თუმცა ის ღიზიანდებოდა, როდესაც მას „ებრაელ მწერლად“ მოიხსენიებდნენ. ბელოუს ნაშრომში ასევე ნაჩვენებია ამერიკის დიდი დაფასება და აღფრთოვანება ამერიკული გამოცდილების უნიკალურობით და ენერგიულობით.

ბელოუს შემოქმედებაში მრავლად ვხვდებით მარსელ პრუსტის და ჰენრი ჯეიმზის ციტატებს, თუმცა მწერალს მაღალკულტურული რეფერენსიები ხუმრობების საშუალებით აქვს დაბალანსებული. მხატვრულ ნაწარმოებებში ბელოუ  ავტობიოგრაფიულ ელემენტებს იყენებდა. მის მთავარ პერსონაჟთა ავტორთან მსგავსება არაერთხელ აღნიშნულა.

## ლიტერატურა 
* ''Saul Bellow's Heart: A Son's Memoir*, Greg Bellow, 2013 
* *Saul Bellow*, Tony Tanner (1965) (see also his *City of Words* [1971])
* *Saul Bellow: Modern Critical Views*, Harold Bloom (Ed.) (1986)
* *Handsome Is: Adventures with Saul Bellow*, Harriet Wasserman (1997)
* *Saul Bellow and the Decline of Humanism*, Michael K Glenday (1990)
* *Saul Bellow: A Biography of the Imagination*, Ruth Miller, St. Martins Pr. (1991)
* *Saul Bellow and American Transcendentalism*, M.A. Quayum (2004)
* "Even Later" and "The American Eagle" in Martin Amis, *The War Against Cliché'' (2001) are celebratory. The latter essay is also found in the Everyman's Library edition of *Augie March*.
* 'Saul Bellow's comic style': ames Wood in *The Irresponsible Self: On Laughter and the Novel*, 2004. .
* *The Hero in Contemporary American Fiction: The Works of Saul Bellow and Don DeLillo *, Stephanie Halldorson (2007)

* *The Life of Saul Bellow: To Fame and Fortune, 1915–1964* (2015), and * The Life of Saul Bellow: Love and Strife, 1965–2005* (2018), Zachary Leader

## რესურსები ინტერნეტში
* Nobel site with two speeches (one of which is an audio recording) & longer biography
*Guide to the Saul Bellow Papers 1926-2015 at the University of Chicago Special Collections Research Center

## სქოლიო
კატეგორია:ილინოისელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ებრაელი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები
კატეგორია:ჩიკაგოელი მწერლები
კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები
კატეგორია:ამერიკელი სოციალისტები
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:კანადელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურაში
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით