კეიპტაუნი

**კეიპტაუნი** (, , ) — მოსახლეობის მხრივ მეორე ქალაქი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. ქალაქი კეიპტაუნი შედის ამავე სახელწოდების საქალაქო ოლქის შემადგენლობაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთში, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, კეთილი იმედის კონცხთან სიახლოვეს. ქალაქი დასავლეთი კაპლანდის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია. კეიპტაუნი წარმოადგენს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის საკანონმდებლო დედაქალაქს, აქ არის პარლამენტის და სხვა სამთავრობო დაწესებულებების შენობები. ქალაქი ცნობილია თავისი ნავსადგურით და მთელ მსოფლიოში ცნობილი ღირსშესანიშნაობებით, როგორიცაა მაგიდის მთა, კეთილი იმედის კონცხი, კეიპ-პოინტი. კეიპტაუნის სიახლოვეს არსებული კაპის ოლქი 2004 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლადაა მიჩნეული. ქალაქის ტერიტორიაზე მრავალი ღირსშესანიშნაობა მდებარეობს. ფორბსის მიერ ეს ქალაქი, მსოფლიოში ერთ-ერთ ულამაზეს დასახლებადაა აღიარებული. კეიპტაუნი წარმოადგენს სარ-ში ჩამსვლელი ტურისტების ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ ქალაქს.

ისტორიულად არ არის ცნობილი თუ როდის მოხდა ამ ტერიტორიაზე ადამიანის დასახლება. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აქ აღმოჩენილი ადამიანის უძველესი ნაშთები 12 000 წლით თარიღდება. ევროპელებიდან ეს ტერიტორია პირველად პორტუგალიელებმა მოინახულეს. 1487 წელს ბართოლომეუ დიაში პირველი ევროპელი გახდა, რომელიც კეთილი იმედის კონცხამდე მივიდა. მიუხედავად ამისა კეიპტაუნის ტერიტორიას ევროპასთან ინტენსიური ურთიერთობები ჯერ კიდევ არ ჰქონდა დამყარებული. უკვე მოგვიანებით ამ ტერიტორიას ნიდერლანდელები იყენებდნენ თავიანთი საზღვაო ნაოსნობისთვის ევროპიდან აღმოსავლეთ აფრიკაში, ინდოეთში და აზიის სხვა ნაწილებში, რომელიც ამ საკითხში მთავარ როლს თამაშობდა მთელი 200 წლის მანძილზე, 1869 წელს სუეცის არხის გახსნამდე. 1652 წელს ნიდერლანდელმა იან ვან რიბეეკმა დააარსა პირველი ევროპული დასახლება. საუკუნეების განმავლობაში კეიპტაუნი მნიშვნელოვნად განვითარდა. ვიდრე იოჰანესბურგი დაარსდებოდა, ეს დასახლება სამხრეთ აფრიკაში უდიდეს ქალაქად ითვლებოდა.

დღეისთვის კეიპტაუნში საკმაოდ ბევრი ემიგრანტი ცხოვრობს. 2011 წლის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობს 3 740 026 ადამიანი. ქალაქ კეიპტაუნის ფართობი შეადგენს 2444,97 კილომეტრ კვადრატს, ამ მაჩვენებლით ის პირველი ქალაქია სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. რაც შეეხება მოსახლეობის სიმჭიდროვეს, აქ კვადრატულ კილომეტრზე 1529,68 კაცი ცხოვრობს.. კეიპტაუნში აპარტეიდის ეპოქაში სამუშაოზე მოწყობისას კანონით უპირატესობა ეძლეოდათ ფერადკანიანებს და არა შავკანიანებს.

1967 წლის 3 დეკემბერს — კეიპტაუნის გროტე-სხუურის ჰოსპიტალში ჩატარდა მედიცინის ისტორიაში პირველი ოპერაცია გულის გადანერგვის დარგში; იგი ჩაატარა პროფესორმა კრისტიან ბარნარდმა, რომელმაც სასიკვდილოთ დაჭრილი 25 წლის ქალისაგან გული გადაუნერგა 55 წლის ავადმყოფს.

კეიპტაუნში ცხოვრობდა აპარტეიდის წინააღმდეგ მებრძოლი ბევრი ადამიანი; მათი ნაწილი (მათ შორის ნელსონ მანდელა) შემდგომში დაპატიმრებული იყო ციხეში რობენის კუნძულზე, რომელიც კეიპტაუნის სანაპიროდან 10 კმ-ში იმყოფება. 1990 წლის 11 თებერვალს მანდელამ, ციხიდან გამოსვლიდან რამდენიმე საათის შემდეგ, კეიპტაუნის რატუშის აივანზე მდგომმა წარმოთქვა განთქმული სიტყვა. მას შემდეგ, რაც 1994 წელს გაუქმდა აპარტეიდი, კეიპტაუნს მოუწია ბევრ პრობლემებთან შეჯახება, აივ-ვირუსის და შიდსის, ტუბერკულოზის და დამნაშავეობის ჩათვლით, მათ შორის დაკავშირებული ნარკოტიკებთან. ამავე დროს ქალაქის ეკონომიკაში შეიმჩნევა ნამდვილი ბუმი, განსაკუთრებით ტურიზმის და სწრაფად მზარდი უძრავი ქონების ბაზრის ხარჯზე.

## ფიზიკურ-გეოგრაფიული დახასიათება 
კეიპტაუნის ცენტრი მდებარეობს კაპის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ უკიდურეს რაიონში. მაგიდის მთა ქმნის მხატვრულ ფონს, ზღვის დონიდან მაღლდება 1000 მეტრ მანძილზე მაღლა. მას გარს ერტყმის თითქმის მართი კუთხის კლიფებით, ისეთები როგორებიცაა ეშმაკის პიკი და ლომის თავი. ზოგჯერ მთის თავზე ყალიბდება თხელი ღრუბელი.

თვითონ ნახევარკუნძული მცირე მთის ჯაჭვია (700-ზე მეტ მწვერვალს აქვს სიმაღლე 300 მეტრზე მეტი) და მთავრდება კეიპ-პოინტის კონცხით. კეიპტაუნის ბევრი შემოგარენი მდებარეობს კეიპ-ფლეტსის დიდ ვაკეზე, რომელიც ნახევარკუნძულს აერთებს მატერიკთან. კეიპ-ფლეტსი აგებულია ქვიშოვანი ნიადაგისგან, შემორჩენილი ყოფილი მეჩეჩი: ადრე თეფშის მთა კუნძულს წარმოადგენდა.

ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ მხარეს, ფალსბაის უბეში, მდებარეობს საიმონსტაუნის სამხედრო-საზღვაო ბაზა, სადაც შეიძლება სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის მუზეუმის მონახულება.

## მოსახლეობა 
thumb|250px|მოსახლეობის სიმჭიდროვე კეიპტაუნში
thumb|250px|ენების გეოგრაფიული განაწილება კეიპტაუნში (2011)
ქალაქის მთლიანი მოსახლეობა 2011 წლის აღწერის მიხედვით შეადგენს 3 740 026 ადამიანს..

ამას გარდა, შიდა და საქალაქთაშორისო კავშირისთვის არსებობს და ფუნქციონირებს განვითარებული სარკინიგზო და საავტომობილო ქსელი. ქალაქიდან იწყება 3 ფედერალური ავტოტრასა, განვითარებულია საავტობუსო და ტაქსის სისტემა.

ექსკურსიების დასაკვეთად შესაძლებელია კერძო გიდების და ტურისტული კომპანიების დაქირავება * გიდი კეიპტაუნში

## ღირსშესანიშნაობები 
thumb|right|250px|თეფშის მთის ხედი კეიპტაუნის პორტიდან
thumb|right|250px|ფორშორის შოსეს ხიდი
კეიპტაუნის სიმბოლოა ზღვის დონიდან 1087 მეტრ სიმაღლეზე მდებარე მაგიდის მთა (). მრავალი წლის განმავლობაში მისი განუმეორებელი სილუეტი ხვდებოდა შორეული ქვეყნებიდან მომავალ ზღვაოსნებს, რომლებიც ცდილობდნენ ქალაქის პორტის უბეში შეევსოთ წყლის და საკვების მარაგი.

ვიქტორიის და ალფრედის სანაპირო () — პორტის ყოფილი ნავსადგურის სანაპიროა ადრე ჭუჭყიანი და უბადრუკი საპორტე ნაგებობებით; თანამედროვეობაში — გიგანტური გასართობი და სავაჭრო ცენტრი, რომელიც მოიცავს 200-ზე მეტ მაღაზიას, გალერეებს, კინოდარბაზებს, ოტელებს, რესტორნებს და ლუდის ბარებს, ქალაქის მაცხოვრებლების და ტურისტების სასეირნო პოპულარული ადგილი.

ორი ოკეანის აკვარიუმი () — ყველაზე დიდი სამხრეთ ნახევარსფეროში. 11 მეტრის სიმაღლის მინის იქით დაცურავენ ატლანტის და ინდოეთის ოკეანეების 300-ზე მეტი წარმომადგენლები.

1913 წელს, სამხრეთ აფრიკის ფლორის შენარჩუნების მიზნით, მაგიდის მთის აღმოსავლეთ ფერდოზე დაარსებული კირსტენბოშის ბოტანიკური ბაღი (). აღიარებულია მსოფლიოში 7 საუკეთესო და ცნობილი ბოტანიკური ბაღიდან ერთ-ერთ საუკეთესოდ. ბაღის ტერიტორია შეადგენს 528 ჰექტარს. ზაფხულში აქ რეგულარულად ტარდება კლასიკური მუსიკის კონცერტები.

კეთილი ნების ციხე-სიმაგრე () — ერთ-ერთი უძველესი შენობაა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, რომლის მშენებლობა დამთავრდა 1679 წელს და გახდა ჰოლანდიის ოსტ-ინდური კომპანიის ბაზა (ინდოეთში სავაჭრო გზაზე), ასევე დასახლებულების თავდაცვითი ფორტი. 1936 წელს ფორტი გახდა მუზეუმი და დღემდე დასავლეთი კაპლანდის პროვინციაში სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების რეგიონალური ცენტრია.

სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ეროვნული გალერეა — ქვეყნის ერთ-ერთი დიდი მუზეუმია.

იზიკო-მუზეუმები — 12 ეროვნული მუზეუმის გაერთიანება აფრიკაში ყველაზე დიდი ექსპონატების ექსპოზიციებით ზოოლოგიაში, პალეონტოლოგიაში და არქეოლოგიაში.

ბოსტნეულის ბაზრის მოედანი () — დიდი ბაზარი, ყველა მხრიდან გარშემორტყმული სახლებით, რომლებიც აშენებულია თავისებურ სამხრეთაფრიკულ არტ-დეკოს არქიტექტურულ სტილში. ამას გარდა მოედანზე დგას ქალაქის საკრებულოს () ძველი შენობა, სადაც იმყოფება XVII საუკუნის ნიდერლანდელი ოსტატების სამხატვრო ნამუშევრების დიდი გამოფენა, მათ შორის რემბრანდტის გრავიურები.

ორანჯ სტრიტის და უეილ სტრიტის ქუჩებს შორის მდებარე ლონგ სტრიტის ქუჩის ნაწილზე მდებარეობენ მთლიანად რესტავრირებული დედოფალ ვიქტორიას დროინდელი სახლები. აივნების მხატვრული გაფორმების და ნათელი ფასადების გამო ქუჩა ძალიან გვაგონებს ახალი ორლეანის ფრანგულ კვარტლებს. ლონგ სტრიტის ქუჩის ამ ნაწილზე მდებარეობენ მრავალრიცხოვანი ბუტიკები (), ანტიკვარული და ბუკინისტური მაღაზიები.

ფორშორის შოსეს ხიდი შენდებოდა 1970-იანი წლების დასაწყისში და შუაში, მაგრამ ვერ დამთავრდა არასაკმარისი დაფინანსების გამო. დღეისათვის იგი ადგილობრივი ღირსშესანიშნაობაა: მის ფონზე იღებენ კინოფილმების ეპიზოდებს, სარეკლამო როლიკებს.

## სქოლიო 

კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ქალაქები