open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კარტოფილი

მინი|კარტოფილი
მინი
**კარტოფილი** () — მრავალწლოვანი გორგლიანი მცენარე ძაღლყურძენასებრთა ოჯახის *Solanum*-ის გვარისა (*Tuberarium*-ის სექცია).

ფართოდაა გავრცელებული ზომიერჰავიან ქვეყნებში. კარტოფილის ბუჩქის სიმაღლე 50-80 სმ აღწევს, შედგება 3-6 ღეროსაგან, გორგლი ღეროს მიწისქვეშა სახეცვლილებაა. მის ზედაპირზე ჩაღრმავებებში 3-4 კვირტიანი თვლები ზის. 

გორგლის ფორმა შეიძლება იყოს მომრგვალო, წაგრძელებული, ოვალური და სხვა. გარეგანი შეფერილობა და რილობის ფერი — თეთრი, ყვითელი, ვარდისფერი, წითელი და ლურჯი. კარტოფილის ფესვი ფუნჯაა, სუსტად განვითარებული, ფოთოლი კენტფრთისებრგანკვეთილია, აქვს ნაკვთები და ნაკვთულები, ფერად მომწვანო-მოყვითალო ან მუქი მწვანეა. ყვავილი ხუთწვერიანია, თეთრი, მოწითალო-იისფერი ან მოლურჯო-იისფერი. ნაყოფი სფეროსებრი ან ოვალური კენკრაა, აქვს ძალიან წვრილი თესლები (1000 ცალი 0,5-0,6 გ იწონის).

კარტოფილი მრავლდება ვეგეტატიურად — გორგლით (სელექციის მიზნით — თესლით), რომელიც საშუალოდ შეიცავს 76,3 % წყალს და 23,7 % მშრალ ნივთიერებას, მ. შ. 17,5 % სახამებელს, 0,5 % შაქარს, 1-2 % ცილას, 1 %-მდე მინერალურ მარილებს, აგრეთვე C, B1, B2, B6, PP და სხვა ვიტამინებს.

კარტოფილი კულტურაში შემოიტანეს სამხრეთ ამერიკელმა ინდიელებმა ჯერ კიდევ 14 ათასი წლის წინათ. ევროპაში (ესპანეთში) გადმოიტანეს დაახლოებით 1565 წელს, შემდეგ გავრცელდა მრავალ ქვეყანაში, რუსეთში კარტოფილის გავრცელებას უკავშირებენ პეტრე I-ს, რომელსაც XVII საუკუნის ბოლოს კარტოფილით სავსე ტომარა ჰოლანდიიდან სამშობლოში გამოუგზავნია. 1970 წელს მსოფლიოში კარტოფილი დათესილი იყო დაახლოებით 22,3 მლნ. ჰა-ზე.

საქართველოში კარტოფილის ნათესები აღნიშნული აქვს სოლომონ II იმერთა მეფეს 1787 წლის წერილში, 1820-იან წლებში გაჩნდა თბილისის ახლომახლო, 1913 წელს კარტოფილის ნათესებმა უკვე 6800 ჰა-ს მიაღწია. 1975 წელს კარტოფილის სათესი ფართობი 28 ათას ჰა-ს აღემატებოდა. საქართველოში კარტოფილს თესავენ უმთავრესად ახალქალაქის, ახალციხის, წალკის, დმანისის, თეთრი წყაროს, ხულოს, შუახევის მუნიციპალიტეტებში. მოჰყავთ მთაშიც (ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი, სვანეთი, რაჭა და სხვა), სადაც ნათესები ზღვის დონიდან 2200-2300 მ-მდე აღწევს. 70-იან წლებში ფართოდ გავრცელდა საადრეო კარტოფილის მოყვანა უმთავრესად ბოლნისის რაიონში. რესპუბლიკაში კარტოფილის საშუალო მოსავლიანობა 120 ც/ჰა შეადგენს. ახალქალაქის, ახალციხისა და წალკის მუნიციპალიტეტებში კარტოფილის მოსავალი უფრო მეტია - 174-178 ც/ჰა. საქართველოს ბარის ზონაში კარტოფილს თესავენ ზაფხულშიც, თავთავიანი პურეულის აღების შემდეგ და მეორე მოსავალს იღებენ. ამ ზონაში (ზღვის დონიდან 500 მ-მდე) საადრეო მოსავლის მისაღებად კარტოფილი შეიძლება დაითესოს შემოდგომაზეც - ნოემბერში. საქართველოში კარტოფილის ფართოდ გავრცელებული ჯიშებია: მაჟესტიკი, თრიალეთური სახალხო, ლორხი, ეპიკური და სხვა.

## ლიტერატურა 
* *ბადრიშვილი გ.,* კარტოფილის კულტურა საქართველოში, თბ., 1963;
* *მისივე,* მემცენარეობა, თბ., 1974;
* *ჯაფარიძე ა.,* მემცენარეობა, თბ., 1975;
* *Букасов С. М., Камераз А. Я.,* Основы селекции картофеля, М.-Л., 1959;
* Картофель, под ред. Н. С. Бацанова, М., 1970

კატეგორია:ბოსტნეული
კატეგორია:ძაღლყურძენასებრნი
დელტაპროექტი

[thumb|300px|[ოოსტერშელდეკერინგი - ყველაზე გრძელი ჯებირი დელტაპროექტზე.]]
**დელტაპროექტი** () — მასშტაბური წყალდიდობის საწინააღმდეგო სისტემა განხორციელებული ნიდერლანდებში 1953 წელს ჩრდილოეთის ზღვის დატბორვით გამოწვეული ტრაგედიის განმეორების თავიდან ასაცილებლად.

1953 წელს ჩრდილოეთის ზღვამ ნიდერლანდებში ჯებირები და წყლის სამაგრი კედლები გაარღვია და ქვეყნის თითქმის მთელი სანაპირო ზოლი დატბორა. შედეგად დაიღუპა 1835 ადამიანი, ხოლო ევაკუირებულ იქნა 70.000. დაიხრჩო 10.000-მდე პირუტყვი და 4500 შენობა განადგურდა. საპასუხოდ ნიდერლანდების მთავრობამ შეიმუშავა მსოფლიოში ყველაზე მასშტაბური წყალდიდობისგან დამცავი პროექტი, რომელიც მოიცავს 10.250 მილის სიგრძის ჯებირებს (1500 მილი პირველადი და 8750 მილი მეორეული ჯებირი) და 300 ნაგებობას. ეს ასევე მსოფლიოში ყველაზე ძვირადღირებული საინჟინრო პროექტი იყო. პროექტმა ოკეანისგან 13 ესტუარის იზოლაცია მოახდინა. ამასთან დაახლოებით 1650 კვ. კმ მიწა გამონთავისუფლდა ზღვისგან.

## რესურსები ინტერნეტში
* Delta Works.Org / Deltawerken.Com official website for the Delta Works 
* Dutch History Pages 
* PDF in Dutch explaining the Delta Framework 

კატეგორია:სამოქალაქო-საინჟინრო პროექტები
კატეგორია:ნიდერლანდები
არგუნი

**არგუნი** — მდინარე რუსეთ-ჩინეთის საზღვარზე. მდინარე შილკასთან შეერთების შემდეგ ქმნის მდინარე ამურს. სიგრძე 1620 კმ, აუზის ფართობი 164 ათ. კმ² . სათავე დიდი ხინგანის მთებში (ჩინეთი). იქ მას ხაილარი ჰქვია. შემდეგ მიედინება ფართო ხეობაში. საზრდოობს ძირითადად წვიმის წყლით. იყინება ნოემბრის ბოლოს. ყინილძვრა — მაისში. მთავარი შენაკადებია: მარჯვენა — გენხე, ნიუერხე, მარცხენა — უროვი, ურიემკანი, გაზიმური. ნაოსნობა არარეგულარულია. არგუნი მდიდარია თევზით.
## ლიტერატურა
კატეგორია:იმიერბაიკალეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ჩინეთის მდინარეები
კატეგორია:ამურის შენაკადები
ბარძიმი

[thumb|200px|[ბედიის ჭედური თასი|ბედიის ოქროს ბარძიმი.]]
**ბარძიმი** — მაღალფეხიანი სასმისი, ქრისტიანული ეკლესიის „სიწმინდის ჭურჭელთაგანი“. იხმარება ზიარების რიტუალის შესრულებისას. სიმბოლური მნიშვნელობით — იესო ქრისტეს სასმისი საიდუმლო სერობაზე. საქართველოს ეკლესიებში ჰქონდათ ოქროს (მაგ., ბედიისა X ს.), აგრეთვე ვერცხლის, ბროლისა და სხვა ბარძიმები.
წმ. მამა გერმანე კონსტანტინეპოლელი ასე განმარტავს მის მნიშვნელობას: „ტაკუკი არის გამოსახსნელი სასმისი, რაც უფალმა უბოძა მის მოწაფეებს სერობის ჟამს. ზოგჯერ ბარძიმი ნაცვალია ტაკუკისა. მასში ღვთის ძემ და „სიბრძნემ“ ღვინის ნაცვლად თავისი სისხლი განაზავა, შემდეგ წმინდა ტრაპეზზე დადგა იგი და ეს თქვა: განზავებული ღვინის წილ „სუთ ამისგან ყოველთა, მისატევებელად ცოდვათა და ცხოვრებად საუკუნოდ“.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* „სიბრძნე“
* ძველი აღთქმა. მეორე ეზრა. თავი მეორე

კატეგორია:საეკლესიო ნივთები
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი

**ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი** () — პროფესიონალური საფეხბურთო ლიგა ესპანური კლუბებისთვის. წარმოადგენს ესპანეთის უმაღლეს საფეხბურთო ლიგას. ინგლისურენოვან ქვეყნებში მოიხსენიებენ **ლა ლიგად**. ესპანეთის პრიმერა დივიზიონში 20 გუნდი მონაწილეობს, რომელთაგან სეზონის ბოლოს 3 ყველაზე დაბალი ქულის მქონე ქვეითდება სეგუნდა დივიზიონში, სეგუნდადან კი პირველი 3 გუნდი პრიმერა დივიზიონში ღზევდება. 

პრიმერა დივიზიონში მისი დაარსებიდან დღემდე სულ 60 კლუბს უთამაშია. ესპანეთის ჩემპიონის ტიტულს ფლობდა 9 კლუბი. ჩემპიონატს ორი დომინანტი გუნდი ჰყავდა ყოველთვის „რეალ მადრიდის“ (36 ტიტული) და „ბარსელონას“ (28) სახით. სხვადასხვა წლებში ჩემპიონატს ასევე იგებდნენ „ატლეტიკო მადრიდი“ (11), „ატლეტიკ ბილბაო“ (8), „ვალენსია“ (6), „რეალ სოსიედადი“ (2), „დეპორტივო“ (1), „სევილია“ და „რეალ ბეტისი“ (1). მოქმედი ჩემპიონია „ბარსელონა“.

უეფა-ს კოეფიციენტების რეიტინგში ჩემპიონატებს შორის, პრიმერა დივიზიონი პირველ ადგილს იკავებს 2012–13 წლების სეზონიდან მოყოლებული. 2015–16 წლების სეზონში პრიმერა დივიზიონის მატჩებზე საშუალო დასწრება იყო 28.168, რითიც მესამე ადგილზე გავიდა გერმანიის ბუნდესლიგის და ინგლისის პრემიერლიგის შემდეგ.

## ჩემპიონები
:

## ბომბარდირები სეზონების მიხედვით 
## რეკორდები 
### ყველაზე მეტი გოლი 
[right|thumb|[ლიონელ მესი]]

### ყველაზე მეტი ჩატარებული მატჩი 
[right|thumb|[ანდონი სუბისარეტა]]

### ყველაზე ტიტულოვანი მწვრთნელები 
[right|thumb|[მიგელ მუნიოსი]]

## რესურსები ინტერნეტში
*     
* 
* 
* მონაწილეთა მდებარეობები

## სქოლიო 

პრიმერა დივიზიონი
კატეგორია:ესპანეთის ფეხბურთი
კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ჩემპიონატები
ევროპის კინემატოგრაფიული ჯილდო

**ევროპის კინემატოგრაფიული ჯილდო** (ინგლ. European Film Awards) — ყველაზე პრესტიჟული პანევროპული კინემატოგრაფიული პრემია. ემსგავსება რა ამერიკის კინოაკადემიის „ოსკარს“, ევროპის შესაბამის ჯილდოს ლაურეატებს ევროპის კინოაკადემია არჩევს. ამ მხრივ მას ხშირად ევროპულ ოსკარსაც უწოდებენ. ამ ჯილდოს მხოლოდ ევროპულ კინოფილმებს და ევროპელ რეჟისორებსა და მსახიობებს ანიჭებენ.

1988 წელს მისი დაარსებიდან ეს ჯილდო ერთობ პოპულარული გახდა, თუმცა მისი მნიშვნელობა და პრესტიჟი 1990-იანი წლების ბოლოსკენ გარკვეულწილად დაეცა. XXI საუკუნის დასაწყისში ეს ჯილდო განახლებული ინტერესის ცენტრში მოექცა. მასპინძელი ქალაქი ყოველწლიურად იცვლება. ბერლინი დაჯილდოების ცერემონიას მასპინძლობს ყოველ მეორე წელიწადს, დანარჩენი ევროპული ქალაქები კი შუალედურად მონაცვლეობენ. 2006 წელს დაჯილდოება ვარშავაში ჩატარდა. ჯილდოები გაიცემა 10 კატეგორიაში, რომელთა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია „წლის კინოფილმი“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჯილდოები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ვიქტორ ვასნეცოვი

**ვიქტორ ვასნეცოვი** ( დ. 15 მაისი [ძვ. სტ. 3 მაისი], 1848, სოფ. ლოპიალი, ახლანდელი კიროვის ოლქი ― გ. 23 ივნისი, 1926, მოსკოვი) — რუსი მხატვარი და არქიტექტორი, რუსული ხელოვნების აღორძინების მიმდინარეობის უმნიშვნელოვანესი ფიგურა. ძირითადად ხატავდა მითოლოგიურ და ისტორიულ პერსონაჟებს.

## ბიოგრაფია
ვასნეცოვი დაიბადა 1848 წლის 15 მაისს ვიატკას გუბერნიაში (დღევანდელი კიროვის ოლქი) მღვდლის ოჯახში. მისი ბავშვობა სავსე იყო რუსული ფოლკლორისა და ტრადიციების გავლენით, რაც მოგვიანებით აისახა მის შემოქმედებაში. 1867 წელს ვასნეცოვი გადავიდა სანქტ-პეტერბურგში, სადაც სწავლობდა სამხატვრო აკადემიაში. თავდაპირველად იგი მუშაობდა ჟანრულ სცენებზე, მაგრამ მალე მისი ინტერესი გადაერთო რუსულ მითოლოგიასა და ეპოსზე.

ვასნეცოვის ყველაზე ცნობილ ნამუშევრებს შორისაა „ბოგატირები“ (1898), რომელიც ასახავს რუსული ეპოსის სამ გმირს, „ალიონუშკა“ (1881) და „ივან ცარევიჩი რუხ მგელზე“ (1889), რომელიც ეფუძნება რუსულ ზღაპარს. მისი ნამუშევრები გამოირჩევა დეტალური გამოსახულებებით, მდიდარი ფერებითა და სიმბოლიზმით, რაც ქმნის უნიკალურ და ამაღელვებელ ატმოსფეროს.

თავდაპირველად, ის დაკავშირებული იყო „პერედვიჟნიკების“ მოძრაობასთან, რომლებიც რეალიზმს მისდევდნენ, თუმცა მოგვიანებით რუსულ მითოლოგიასა და ეპოსზე გადაერთო. ვასნეცოვმა დიდი გავლენა მოახდინა XX საუკუნის რუს ხელოვანებზე, განსაკუთრებით მათზე, ვინც საბჭოთა პერიოდის მხატვრობაში ფოლკლორულ და ისტორიულ თემატიკას იყენებდნენ. 

გარდა ფერწერისა, ვიქტორ ვასნეცოვი მუშაობდა თეატრალური სცენოგრაფიისა და კოსტიუმების დიზაინზე. მან შექმნა ესკიზები რიმსკი-კორსაკოვის ოპერებისთვის, მათ შორის „სნეგუროჩკასთვის“ და „სადკოსთვის“.

ვიქტორ ვასნეცოვის შემოქმედება დიდ გავლენას ახდენს რუსული ხელოვნების განვითარებაზე. XX საუკუნის რუსი მხატვრები მის სტილს ხშირად განიხილავდნენ, როგორც ეროვნული იდენტობის მნიშვნელოვან ნაწილს. მისი ნამუშევრები ინახება მსოფლიოს წამყვან მუზეუმებში.

## გალერეა

File:Vasnetsov Moving House.jpg|*„ბინიდან ბინამდე“* (1876)
File:Vasnetsov Alenushka.jpg|*„ალიონუშკა“* (1881)
File:Wiktor Michajlowitsch Wassnezow 004.jpg|*„ივან ცარევიჩი რუხ მგელზე“* (1889)
File:T.A.Mamontova by V.Vasnetsov (1884, GTG).jpg|*„ტატიანა მამონტოვა“* (1884)
File:Vasnetsov Ioann 4.jpg|*„ივანე მრისხანე“* (1897)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Vasnetsov's tomb
* St. Vladimir Cathedral interior 360 panorama  

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1848
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1926
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:სიმბოლიზმი
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
მიხეილ ბარკლაი-დე-ტოლი

thumb|250px|მიხეილ ბარკლაი-დე-ტოლი
**მიხეილ ბოგდანის ძე ბარკლაი-დე-ტოლი** (რუს. *Михаил Богданович* (*Михаил Андреас*) *Барклай-де-Толли*)(დ. 24 დეკემბერი, 1761, პამუშისე, ლიფლანდიის გუბერნია — გ. 14 მაისი, 1818, ინსტერბურგი, აღმოსავლეთი პრუსია) — რუსი გენერალ-ფელდმარშალი (1814), თავადი (1815), საფრანგეთ-რუსეთის ომის (1812) გმირი.

წარმოშობით XVII საუკუნის რიგაში გადმოსახლებული ძველი შოტლანდიელი ოჯახიდან იყო. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომში 1787-1791, რუსეთ-შვედეთის ომში 1788-1790 წლებში. თავი გამოიჩინა საფრანგეთთან ომში 1806-1807 წლებში პროისიშ-აილაუსთან. 1807 წლიდან მეთაურობდა დივიზიას. რუსეთ-შვედეთის 1808-1809 წლებში ომის დროს - კორპუსს. 1810 წლის იანვარიდან - 1812 წლის სექტემბრამდე იყო სამხედრო მინისტრი და დიდი მუშაობა გასწია რუსეთის არმიის გასაძლიერებლად. 1812 წლის სამამულო ომში სარდლობდა დასავლეთის I არმიას, მასვე, როგორც სამხედრო მინისტრს, ემორჩილებოდა დასავლეთის II არმია. მოწინააღმდეგის ჭარბ ძალებთან ბრძოლაში ბარკლაი-დე-ტოლიმ მინიმალური დანაკარგებით დაიხია უკან და შეაერთა ორივე არმია, მაგრამ უკან დახევამ თავადაზნაურთა წრეებისა და არმიის უკმაყოფილება გამოიწვია და 17 აგვისტოს ბარკლაი-დე-ტოლიმ არმიების სარდლობა მიხეილ კუტუზოვს გადააბარა. ბოროდინოს ბრძოლაში იგი მეთაურობდა რუსეთის არმიის მარჯვენა ფრთას, გამოიჩინა შეუპოვრობა და თავდაცვითი ბრძოლის წარმოების დიდხელოვნება. ბარკლაი-დე-ტოლიმ უვარგისად ცნო ლეონტი ბენიგსენის მიერ მოსკოვის დასაცავად არჩეული პოზიცია და ფილის სამხედრო საბჭოზე მხარი დაუჭირა კუტუზოვის წინადადებას მოსკოვის დატოვების შესახებ. 1813 წელს იგი დაინიშნა III არმიის, შემდეგ კი რუსეთ-პრუსიის არმიის სარდლად, წარმატებით ხელმძღვანელობდა მას რუსეთის არმიის საზღვარგარეთულ ლაშქრობაში 1813-1814 წლებში (კულმი, ლაიფციგი, პარიზი). დაკრძალულია ლიფლანდიაში, ბეკლორში (ამჟამად იიგევესტე, ესტონეთი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული  24 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1761
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1818
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
ზიარება

[მინი|*მაზიარებელი ქრისტე*, [ვინსენტე ხუან მასიპი, XVI საუკუნე]]
**ზიარება**, *ევქარისტია* — ქრისტიანული რელიგიის ერთ-ერთი მთავარი საიდუმლო — მორწმუნის მიერ ქრისტეს სისხლისა და ხორცის მიღება. საგანგებო ღვთისმსახურების — წირვის დროს, პური და ღვინო სიმბოლურად ქრისტეს ხორცად და სისხლად იქცევა, რომლის მიღებით მორწმუნე ქრისტეს სიწმინდეს ეზიარება და ცოდვებისაგან იწმინდება, რათა საიქიოში ცხონდეს.

საეკლესიო სამართლით, უზიარებლობა სასჯელის ერთ-ერთი ფორმაა. ზიარების უფლება ერთმევა მორწმუნეს განზრახ მკვლელობისათვის (20 წლით), უნებლიე მკვლელობისათვის (10 წლით), მრუშობისათვის (15 წლით), სიძვისათვის (7 წლით), ცრუ ფიცისათვის (10 წლით) და სხვ. ზოგიერთი მძიმე დანაშაულისათვის (მაგ., შავი მაგიისთვის) მორწმუნეს მთელი სიცოცხლე ერთმევა ზიარების უფლება — როგორც ყველა მოკვდავს, მასაც მხოლოდ სიკვდილის წინ შეუძლია ეზიაროს.

მართლმადიდებლური ეკლესიის წესით ზიარება ყველა მორწმუნეს შეუძლია, ასევე კათოლიკურშიც და პროტესტანტულშიც, მაგრამ კათოლიკურ ეკლესიაში და პროტესტანტულში ზიარების დროს გამოიყენება აუფუებელი ჰოსტია, განსხვავებით მართლმადიდებლებისგან, რომლებიც ზიარების დროს გამოიყენებენ აფუებულ სეფისკვერს. საეკლესიო მოძღვრება ზიარების საიდუმლოს დაწესებას იესო ქრისტეს მიაწერს (მისი ვნების წინ, საიდუმლო სერობის დროს). ზიარების საიდუმლო სიმბოლურად გამოხატავს მორწმუნეთა მიერ ქრისტესადმი სამადლობელო უსისხლო მსხვერპლს. ასეთ გაგებას ეფუძნება ზიარების ბერძნული სახელწოდება ევქარისტია („მადლობა“). არ არის განსაზღვრული, თუ რა სიხშირით უნდა ეზიაროს მართლმადიდებელი.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:საიდუმლონი
ჰალიკარნასის მავზოლეუმი

thumb|მავზოლეუმის მოდელი
**ჰალიკარნასის მავზოლეუმი** — მსოფლიოს შვიდი საოცრებიდან ერთ-ერთი. მეფე მავსოლეს  საფლავი. ჰალიკარნასის მავზოლეუმი, არქიტექტურისა და ქანდაკების ბრწყინვალე შედევრი, ერთ დროს არაჩვეულებრივი სანახაობა იყო. ის ძვ. წ. IV საუკუნეში ააგეს, როგორც ქალაქ ჰალიკარნასის მმართველის, მავსოლეს აკლდამა. მეცნიერთა აზრით, მშენებლობა მავსოლეს სიცოცხლეშივე დაიწყო. მავსოლემ მხოლოდ საუკეთესო მოქანდაკეები დაიქირავა, რომელთა ოსტატობის შედეგად ნაგებობის საუკუნო დიდება ხვდა წილად. კარიის მმართველმა მისი დასრულება ვერ მოასწრო. იგი დაახლოებით ძვ. წ. 353 ან 352 წელს გარდაიცვალა. დაკრძალეს მის მიერვე აგებულ აკლდამაში, რომელსაც მავსოლეს პატივსაცემად მავზოლეუმი უწოდეს. მავზოლეუმი საბოლოო სახით არტემისიამ დაასრულა. 

ჰალიკარნასი იყო კარიის მთავარი ქალაქი. კარია ძვ. წ. IV საუკუნეში სპარსეთის იმპერიაში შედიოდა. ამ დროს კარიას მართავდა მავსოლე. იგი დაქორწინდა საკუთარ დაზე, რომელსაც ერქვა არტემისია. მავსოლემ გადაწყვიტა თავისი და მეუღლის სამუდამო განსასვენებლად აეგო ისეთი აკლდამა, მანამდე რომ არ ღირსებია მოკვდავთაგან არც ერთ დიდებულს. 

მავზოლეუმი წარმოადგენდა ბერძნული ტაძრის მსგავს ნაგებობას, რომელიც შემკული იყო მარმარილოს კოლონებითა და ქანდაკებებით. რელიეფური სამკაულები ტაძრისათვის შექმნეს იმდროინდელმა საუკეთესო სკულპტორებმა - სკოპამ, ლეოქარემ, ბრიქსისმა და ტიმოთეოსმა. ნაგებობების თავზე მდებარეობდა საფეხურებიანი პირამიდა, ხოლო მასზე აღმართული იყო მავსოლესა და არტემისიას სკულპტურები. მავზოლეუმს დარაჯობდა ქვის ლომების ქანდაკებების რიგი. 

XIV საუკუნეში მავზოლეუმი მიწისძვრამ დაანგრია. XV საუკუნეში წმ. იოანეს ჯვაროსნული ორდენის რაინდები მავზოლეუმის ქვებს იყენებდნენ ციხესიმაგრეების ასაშენებლად. სამარხებსაც მიაგნეს. ოქროსა და განძეულობის მაძიებლებმა სამარხები პირწმინდად გაძარცვეს და გაანადგურეს. 

XIX საუკუნის 50-იან წლებში არქეოლოგებმა მავზოლეუმის მიმდებარე ტერიტორიაზე ჩაატარეს გათხრები. მათ აღმოაჩინეს მავზოლეუმის ნაშთები, რელიეფებისა და ქანდაკებების ფრაგმენტები.

## რესურსები ინტერნეტში
*The Tomb of Mausolus
* Livius.org: Mausoleum of Halicarnassus 

კატეგორია:მსოფლიო საოცრებები
კატეგორია:უძველესი ისტორია
კატეგორია:ძველი ბერძნული არქიტექტურა
კატეგორია:თურქეთის მავზოლეუმები
გერმანული ვიკიპედია

**გერმანული ვიკიპედია** () — ვიკიპედიის განყოფილება გერმანულ ენაზე, უფასო და თავისუფლად რედაქტირებადი ენციკლოპედია. ინგლისურის შემდეგ რიგით მეორე, იგი შეიქმნა 2001 წლის 16 მარტს. პირველი სტატია გაჩნდა 2001 წლის 17 მარტს. 2006 წლის 28 ნოემბრის მდგომარეობით გერმანული ვიკიპედიის მონაწილეებმა დაწერეს 500 000-ზე მეტი სტატია (რითაც მეორეა ინგლისური ვიკიპედიის შემდეგ). 97% სტატიებისა შეიცავს 200 სიმბოლოზე მეტს, 87% სტატიებისა 512 ბაიტს აღემატება, 42% - 2 კილობაიტს, სტატიის საშუალო ზომა შეადგენს 3647 ბაიტს. ყველა ამ პარამეტრით გერმანული ვიკიპედია პირველ ადგილზეა დიდ ვიკიპედიათა შორის. ამის მიზეზია უვარგისი სტატიების წაშლის მკაცრი პოლიტიკა და მცირე ზომის სტატიების მიუღებლობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* გერმანული ვიკიპედია

კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
კატეგორია:გერმანული ენა
მოაზროვნე (ქანდაკება)

მინი|250პქ|"მოაზროვნე".
**მოაზროვნე** () — ფრანსუა როდენის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ქანდაკება, შექმნილი 1880-82 წლებში. ქანდაკების ორიგინალი მდებარეობს როდენის მუზეუმში პარიზში, ხოლო მისი ბრინჯაოს ასლი დადგმულია სკულპტორის საფლავზე მედონში, პარიზის გარეუბანში.

## გალერეა 

ფაილი:Auguste Rodin - Grubleren 2005-03.jpg|სკულპტურის ბრინჯაოს ასლი, კოპენჰაგენი
ფაილი:The Gates of Hell Philadelphia2.JPG|ჯოჯოხეთის კარიბჭეს ზევით ზის ”მოაზროვნე”

## რესურსები ინტერნეტში 
* Link to *The Thinker* 
* *The Thinker* Inspiration, Analysis and Critical Reception
* *The Thinker* project 

კატეგორია:ქანდაკებები
რუსული ხალხური ზღაპრები

**რუსული ხალხური ზღაპრები** — ალექსანდრე აფანასიევის მიერ შეგროვებული და 1855-1863 წლებში გამოცემული რუსული ზღაპრები. აფანასიევმა ისინი ძმები გრიმების ზღაპრების მიხედვით დახვეწა. ეს კოლექცია გამოიყენა ვლადიმერ პროპმა თავის ანალიზურ ნამუშევარში *ფოლკლორული ზღაპრების მორფოლოგია*.

კატეგორია:რუსული ლიტერატურა
კატეგორია:ზღაპრები
ოგიუსტ როდენი

**ფრანსუა ოგიუსტ რენე როდენი** ( დ. 12 ნოემბერი, 1840, პარიზი, ― გ. 17 ნოემბერი, 1917, მედონი) — ფრანგი მოქანდაკე.

## ბიოგრაფია 
ოგიუსტ როდენი დაიბადა 1840 წლის 12 ნოემბერს. როდენმა ქანდაკებაში შემოიტანა მანამდე უცნობი ფორმის თავისუფლება. იგი ქმნის როგორც ზუსტ რეპროდუქციებს („მოაზროვნე“), ასევე ძლიერი გრძნობით აღსავსე ქანდაკებებს („კოცნა“). მისი ნაწარმოებები გამოირჩევა დახვეწილი ფორმით, მათში იგრძნობა განსაცვიფრებელი წონასწორობა უხეში მასალისგან გამოძერწილ მოდელსა და ნაწარმოებში ჩადებულ შთაგონებას შორის. მან პირველად ფართოდ შემოიტანა ქანდაკებაში ქანდაკების სიშიშვლე რასაც იგი „ადამიანის სილამაზეს“ უწოდებდა.

როდენს არ უყვარდა ზედმეტად დაკუნთული სხეული, იგი უპირატესობას ძლიერ და ლამაზ სხეულს ანიჭებდა. ქანდაკება „კალეს მოქალაქეები“ უკავშირდება 1347 წელს ქალაქ კალეში მომხდარ ისტორიულ მოვლენას. მეფე ედუარდ III-ემ ალყა შემოარტყა კალეს. მან მოსახლეობის სიცოცხლის შენარჩუნების სანაცვლოდ მოითხოვა, რომ მასთან მისულიყო კისერზე თოკშებმული ექვსი ცნობილი მოქალაქე და ქალაქის გასაღები მიერთმია. კალეს ექვსმა ცნობილმა მოქალაქემ თავი გასწირა ქალაქის სხვა მაცხოვრებლების გადასარჩენად.

როდენმა თავისი ქანდაკებების ყალიბები საჯარო მოხმარებისთვის დატოვა, თავადვე შექმნა საკუთარი ხელმოწერის ასლებიც და ამით საშუალება მისცა სხვებს მისი სიკვდილის შემდეგაც გაეგრძელებინათ მის მიერ დაწყებული გზა. როდენის რამდენიმე ქანდაკება, რომლებიც მსოფლიო სავაჭრო ცენტრში იმყოფებოდა, განადგურდა 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერაქტის დროს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* როდენის მუზეუმი (პარიზი)
* როდენის მუზეუმი (ფილადელფია, აშშ)

## რესურსები ინტერნეტში 
* როდენის მუზეუმი პარიზში
* როდენის მუზეუმი ფილადელფიაში
* ფოტოები, ბიოგრაფია
* როდენის ქანდაკებები

კატეგორია:ფრანგი მოქანდაკეები
კატეგორია:დაბადებული  12 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1840
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1917
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
The Book of Taliesyn

***The Book of Taliesyn*** ()  — მძიმე როკ ჯგუფ Deep Purple-ის მეორე სტუდიური ალბომი. იგი 1968 წელს  დიდ ბრიტანეთში ლეიბლმა Harvest Records გამოუშვა, ხოლო აშშ-ში - ლეიბლმა Tetragrammaton Records.

## სიმღერების სია 
### რემასტერის გამოცემა (CD) 
## პერსონალი 
* როდ ევანზი- ვოკალი
* რიჩი ბლეკმორი   - გიტარა
* ჯონ ლორდი - კლავიშები, ვოკალი
* ნიკ სიმპერი  - ბას-გიტარა, ვოკალი
* იენ პეისი - დასარტყმელი საკრავები

## სქოლიო 
კატეგორია:Deep Purple-ის ალბომები
კატეგორია:1968 წლის ალბომები
კატეგორია:Tetragrammaton Records-ის ალბომები
კატეგორია:Harvest Records-ის ალბომები
კატეგორია:Polydor Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები დერეკ ლოურენსის პროდიუსერობით
ალექსანდრე ქართველი

**ალექსანდრე ქართველი** (ნამდვილი გვარი **ქართველიშვილი**; დ. 9 სექტემბერი, 1896, თბილისი — გ. 20 ივლისი, 1974, ნიუ-იორკი) — ქართველი ავიაკონსტრუქტორი, აშშ-ის ავიამშენებლობის ერთ-ერთი პიონერი. აშშ-ის საავიაციო ისტორიაში ალექსანდრე ქართველი მიჩნეულია ერთ-ერთ ყველაზე თვალსაჩინო და მოწინავე ავიაკონსტრუქტორად.

## ბიოგრაფია 
ქართველიშვილი დაიბადა თბილისში, ცნობილი მოღვაწის მიხეილ ქართველიშვილის ოჯახში. სწავლობდა თბილისის ქართულ სათავადაზნაურო გიმნაზიაში, რომელიც დაამთავრა 1914 წელს. 1922 წელს დაამთვარა პარიზის ავიაციის უმაღლესი სკოლა. 1922-1927 წლებში მუშაობდა გამოჩენილი ფრანგი ავიატორის ლუი ბლერიოს კომპანიაში, სადაც მონაწილეობა მიიღო თვითმფრინავების „Bernard“ და „Ferbois“ შექმნაში. 1924 წელს მისმა ერთ-ერთმა თვითმფრინავმა დაამყარა სიჩქარის მსოფლიო რეკორდი.

1927 წელს ცნობილმა ამერიკელმა მულტიმილიონერმა ჩარლზ ლევინმა ქართველიშვილი სამუშაოდ მიიწვია ნიუ-იორკში. 1928 წელს მან მოღვაწეობა დაიწყო ცნობილ კომპანიაში „Fokker American Company“. 1931 წელს იგი შეხვდა საავიაციო საქმის მეორე ცნობილ ინჟინერს ალექსანდრე სევერსკის, რომელიც წარმოშობით ქართველი იყო და იყო იმხანად უკვე ფართოდ ცნობილი კორპორაციის „Seversky Aircraft Corporation“ პრეზიდენტი და მთავარი ინჟინერი. 1939 წელს მას შეეცვალა სახელი და ეწოდა „Republic Aviation Company“. ქართველიშვილი იყო ამ კომპანიის ვიცე-პრეზიდენტი.

ქართველიშვილმა და სევერსკიმ ერთად შექმნეს რამდენიმე თვითმფრინავი, ხოლო მეორე მსოფლიო ომის დროს თვითმფრინავი Republic P-47, რომელიც ომის ბოლო წლებში შეერთებული შტატების საჰაერო ძალების ერთ-ერთ მთავარ თვითმფრინავს წარმოადგენდა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ქართველიშვილმა შექმნა ისეთი ცნობილი თვითმფრინავები როგორიც არის F-84 Thunderjet, Republic F-105 და Republic F-84.

ავიამშენებლობის და აერონავტიკის დარგში დიდი დამსახურებისთვის ქართველ ინჟინერს მიღებული ჰქონდა აშშ-ის მეცნიერების ეროვნული მედალი. იგი არჩეული იყო აშშ-ის საინჟინრო აკადემიის საპატიო წევრად.

ალექსანდე ქართველიშვილი გარდაიცვალა 1974 წელს ნიუ-იორკში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ავიაციის პიონერები — ალექსანდრე ქართველი 
* ალექსანდრე ქართველის ბიოგრაფიული ცნობები  

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ამერიკელები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:ქართველიშვილები
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
ალფონსინო დ’ესტე

**ალფონსინო დ’ესტე** (იტალ.: Alfonsino d’Este) ( გ. 10 აგვისტო, 1547) — კასტელნუოვოს მარკიზი.

ალფონსინო იყო ფერარას, მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგის ალფონსო I-ის და მისი მესამე მეუღლის ლაურა დანტის (გ. 27 ივნისი 1573) უკანონო ვაჟი და მონტეკიოს მარკიზის ალფონსო დ’ესტეს ძმა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დინასტია დ’ესტე

კატეგორია:დ’ესტე
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1547
Fireball

***Fireball*** () — მძიმე როკ ჯგუფ Deep Purple-ის მეხუთე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1971 წელს. იგი აგრეთვე არის ჯგუფის რიგით მეორე ალბომი, ჩაწერილი მისი 
Mk II შემადგენლობის მიერ. დისკი იწერებოდა სხვადასხვა პერიოდში, 1970 წლის სექტემბერში - 1971 წლის ივნისში. იგი იქცა ჯგუფის პირველ ალბომად, რომელიც მოხვდა ბრიტანეთის ჩარტების #1 პოზიციაზე. 2001 წლის 26 ივლისს მას, აშშ-ში 500.000 ასლის გაყიდვის გამო. RIAA-ს მიერ მიენიჭა ოქროს სტატუსი.

## სიმღერების სია 
### ორიგინალური აშშ/კანადური/იაპონური გამოცემა 
## პერსონალი 
* იენ გილანი - ვოკალი
* რიჩი ბლეკმორი - გიტარა
* ჯონ ლორდი - კლავიშები
* როჯერ გლოვერი - ბას-გიტარა
* იენ პეისი - დასარტყმელი საკრავები
* ჩაწერილია 1970 წლის სექტემბრიდან 1971 წლის ივნისამდე, სტუდიებში De Lane Lea, Olympic Studios და The Hermitage
* ინჟინერი - მარტინ ბირჩი, ლუ ოსტინი და ალან ო-დაფი
* პიტერ მიუ&nbsp;– ალბომის რემასტერინგი
* ტომ ბენდერი&nbsp;– ხმის ინჟინერი დამატებით კომპოზიციებში და 1996 წლის მიქსებში

## ადგილები ჩარტში 
### ალბომი 
### სინგლები 
## სერტიფიცირება
## რესურსები ინტერნეტში 
* ალბომის მიმოხილვა

## სქოლიო 
კატეგორია:1971 წლის ალბომები
კატეგორია:Harvest Records-ის ალბომები
კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები
კატეგორია:Deep Purple-ის ალბომები
ალფონსო I დ’ესტე

150px|thumb|right|ალფონსო I დ'ესტე
[150px|thumb|right|ალფონსო I-ისა და [ლუკრეცია ბორჯია|ლუკრეცია ბორჯიას საფლავი, ფერარა]]
**ალფონსო I დ’ესტე** (იტალ. Alfonso I d'Este; დ.  21 ივლისი, 1476, ფერარა —  გ. 31 ოქტომბერი, 1534, ფერარა) — ფერარას, მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგ ერკოლე I-ის უფროსი ვაჟი. მისი და-ძმები იყვნენ იზაბელა, ბეატრიჩე და იპოლიტო I.

ალფონსო I რომის პაპის არმიათა მთავარსარდალი იყო ვენეციის რესპუბლიკისა და კამბრაის ლიგის წინააღმდეგ ომში.

1491 წლის 12 იანვარს მან იქორწინა ანა სფორცაზე (1473-1497), მილანის ჰერცოგის გალეაცო მარია სფორცას ქალიშვილზე. იგი 1497 წელს მშობიარობას გადაჰყვა. 1502 წლის 2 თებერვალს ალფონსო I-მა მეორედ იქორწინა. ამჯერად ლუკრეცია ბორჯიაზე (1480-1519), პაპ ალექსანდრე VI-ის ქალიშვილზე და ჩეზარე ბორჯიას დაზე, რომელთანაც შეეძინა შვილები:

* ქალიშვილი (დაიბადა მკვდარი) (5 სექტემბერი 1507).
*ერკოლე II (1508-1559) - ჰერცოგი 1534 წლიდან.
* იპოლიტო II (1509-1579) - კარდინალი 1538 წლიდან.
* ალესანდრო (1514-1516).
* ელეონორა (1515-1575) - მონაზონი.
* ფრანჩესკო (1516-1578) – მასას პრინჩიპე.
* ქალიშვილი (დაიბადა მკვდარი) (21 ივნისი 1519).

უკანასკნელ მშობიარობას ლუკრეცია ბორჯია თან გადაყვა. ალფონსო I-მა კი მესამედ იქორწინა, რათა მისი უკვე 2 არაკანონიერი შვილი ლეგიტიმური გამხდარიყო. მეუღლეს ერქვა ლაურა დანტი (გ. 27 ივნისი 1573) და იგი ალფონსოს საყვარელი იყო წლების მანძილზე.

შვილები:
* ალფონსინო (გ. 1547) - კასტელნუოვოს მარკიზი.
* ალფონსო (1527 – 1587) - მონტეკიოს მარკიზი.
ალფონსო I-ის ცდა უკანონო შვილების ლეგიტიმიზაციისა უშედეგოდ დასრულდა. იგი პაპმა არ აღიარა და როდესაც ალფონსო II, ალფონსო I-ის შვილიშვილი, 1597 წელს უმემკვიდრეოდ გარდაიცვალა პაპმა კლემენტ VIII-ემ ჩეზარე დ’ესტეს, მონტეკიოს მარკიზს, მამის ალფონსოს არაკანონიერი დაბადების გამო ფერარას მემკვიდრეობაზე უარი განუცხადა. 1598 წელს ჩეზარემ უარი განაცხადა ფერარაზე და ეს მიწა პაპის ოლქს შეუერთდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დინასტია დ’ესტე

კატეგორია:დ’ესტე
კატეგორია:ფერარას ჰერცოგები
კატეგორია:მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგები
კატეგორია:დაბადებული  21 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1476
კატეგორია:გარდაცვლილი  31 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1534
ალფონსო II დ’ესტე

right|thumb|ალფონსო II დ’ესტე
**ალფონსო II დ’ესტე** ( დ. 22 ნოემბერი, 1533 — გ. 27 ოქტომბერი, 1597) — ფერარის, მოდენისა და რეჯოს ჰერცოგის — ერკოლე II-ის და მისი მეუღლის ფრანგი პრინცესას რენეს უფროსი ვაჟი და 1559 წლის 3 ოქტომბრიდან მამის მემკვიდრე. 

1566 წელს იგი იმპერატორ მაქსიმილიან II-სთან ერთად ოსმალების წინააღმდეგ ომში მონაწილეობდა. 1574 წელს მონაწილეობა მიიღო პოლონეთის ტახტისათვის კენჭისყრაში, თუმც მის ამ წამოწყებას წარმატება არ მოჰყოლია.

ალფონსო II ხელოვნების მეცენატი იყო და მფარველობდა პოეტ ტორკვატო ტასოს. მან 3-ჯერ იქორწინა:

* ივნისი 1558 - ლუკრეცია დე’ მედიჩი (1545-1562), ტოსკანას დიდი ჰერცოგის კოზიმო I დე’ მედიჩის ასული.
* 5 დეკემბერი 1565 - ბარბარა ავსტრიელი (1539-1572). იმპერატორ ფერდინანდ I-ის ასული.
* 24 თებერვალი 1579 – ელეონორა გონძაგა (1564-1618), მანტუას ჰერცოგის გულიელმო გონძაგას ასული. 

ყველა მისი ქორწინება უშვილოდ დარჩა და ალფონსო II-ემ მემკვიდრედ ბიძაშვილი, მონტეკიოს მარკიზი ჩეზარე დ’ესტე დანიშნა. პაპმა კლიმენტი VIII-ემ ჩეზარეს მამის უკანონო წარმოშობის გამო ამ უკანასკნელს ფერარა ჩამოართვა და 1598 წელს თავის სამფლობელოებს შეუერთა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დინასტია დ’ესტე

## რესურსები ინტერნეტში
*Illustrious people 

კატეგორია:დ’ესტე
კატეგორია:ფერარას ჰერცოგები
კატეგორია:მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგები
კატეგორია:დაბადებული  22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1533
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1597
დემოსთენე

thumb|დემოსთენე
**დემოსთენე** (; დ. ძვ. წ. 384, ატიკა ― გ. ძვ. წ. 322, კალაბრია) — ძველი ათენის სახელმწიფო მოღვაწე და ორატორი. დაიბადა იარაღის ოსტატის ოჯახში. ორატორული ხელოვნების შესწავლის შემდეგ ლოგოგრაფი გახდა, ანუ სხვებისათვის წერდა სიტყვებს, ასწავლიდა რიტორიკას, თვითონ იღებდა მონაწილეობას სასამართლო პროცესებში, გამოდიოდა სახალხო შეკრებებზე. შემონახულია დემოსთენესთვის მიკუთვნებული 61 სიტყვა, 56 გამოსვლა, 6 წერილი (აქედან 20-მდე სიტყვა და რამდენიმე წერილი, როგორც ჩანს, მას არ უნდა ეკუთვნოდეს). ძვ. წ. 351 წელს წარმოთქვა თავისი პირველი „ფილიპიკა“ — სიტყვით გამოსვლა მაკედონიის მეფის ფილიპე II-ის (ალექსანდრე მაკედონელის მამის) წინააღმდეგ, რომელშიც მკვეთრად გააკრიტიკა ათენის პასიური პოზიცია მაკედონიის დამპყრობლური პოლიტიკის მიმართ, რომელიც საფრთხეს უქმნიდა ბერძნული პოლისების დამოუკიდებლობას. ამ დროიდან დემოსთენე გახდა ათენისა და საბერძნეთის სხვა პოლისების ანტიმაკედონური დაჯგუფების აღიარებული ბელადი. ფაქტობრივად ათენის ხელმძღვანელად გახდომის შემდეგ, ცდილობდა შემოეღო კანონი საგანგებო სახელმწიფო ბეგარის — ტრიერარქიის შესახებ, ე.ი. აღჭურვილიყო სამხედრო გემები — ტრიერები ცალკეული მოქალაქეებითა და მეტეკებით და გამოეყენებინათ თეორიკონი, ე.წ. სანახაობის ფული სამხედრო მიზნებისათვის; რამდენიმე სამხედრო კავშირის გზით დემოსთენე იღწვოდა შექმნილიყო ბერძნული პოლისების ანტიმაკედონური კოალიცია. ქერონეის ბრძოლაში (ძვ. წ. 338) მოკავშირეთა დამარცხების შემდეგ იგი აგრძელებდა ფრთხილი, მაგრამ თანმიმდევრული ანტიმაკედონური პოზიციის დაჭერას. ძვ. წ. 323 წელს (ალექსანდრე მაკედონელის სიკვდილის შემდეგ) ხელახლა მოუწოდა მაკედონიასთან საბრძოლველად. ლამიის ომში (ძვ. წ. 323–322) ბერძენთა ახალი მარცხის შემდეგ, მტრების მხრიდან დევნაში მყოფმა დემოსთენემ თავი მოიწამლა. თანმიმდევრულმა პატრიოტულმა პოზიციამ და უბადლო ორატორულმა ოსტატობამ მისი სახელი პოპულარულად აქცია. მისი მოღვაწეობა მსოფლიო ორატორული ხელოვნების განვითარების მნიშვნელოვანი ეტაპი გახდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ძველი ბერძენი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ორატორები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 384
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 322
ფრანჩესკო დ’ესტე (მასას პრინჩიპე)

**ფრანჩესკო დ’ესტე** (; დ. 1 ნოემბერი, 1516 — გ. 22 თებერვალი, 1578) — იტალიელი დიდგვაროვანი.

ფრანჩესკო იყო ფერარას, მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგის ალფონსო I-ის და მისი მეორე მეუღლის ლუკრეცია ბორჯიას შვილი. 1540 წელს მან იქორწინა მარია დი კარდონაზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* დინასტია დ’ესტე

## ლიტერატურა
*Lorenzo Bellesia, ''Le monete di Francesco d'Este*, Astarte, Lugano 1997.
*Luciano Chiappini, *Gli Estensi, dall'Oglio'', Milano 1967.

კატეგორია:დ’ესტე
კატეგორია:დაბადებული  1516
კატეგორია:გარდაცვლილი 1578
ალფონსო დ’ესტე (მონტეკიოს მარკიზი)

**ალფონსო დ’ესტე** (იტალ.: Alfonso d’Este) (დ. 10 მარტი, 1527 —  გ. 1 ნოემბერი, 1587) — მონტეკიოს მარკიზი 1534–1587 წლებში.

ალფონსო იყო ფერარას, მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგის ალფონსო I-ის და მისი მესამე მეუღლის ლაურა დანტის (გ. 27 ივნისი 1573) უკანონო ვაჟი და კასტელნუოვოს მარკიზის ალფონსინო დ’ესტეს ძმა.

1549 წლის 1 იანვარს მან იქორწინა ჯულია დელა როვერეზე (გ. 4 აპრილი 1563), ურბინოს ჰერცოგ ფრანჩესკო მარია I-ის ასულზე, რომელთანაც შეეძინა ვაჟი ჩეზარე დ’ესტე.

1584 წელს ალფონსო დ’ესტემ მეორედ იქორწინა. ამჯერად ვიოლანტა სინაზე (1546–1609).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Commune Montecchio
* La Famiglia Este a Ferrara
* Alfonso d’Este, marchese di Montecchio

## იხილეთ აგრეთვე 
* დინასტია დ’ესტე

კატეგორია:დ’ესტე
კატეგორია:დაბადებული  10 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1527
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1587
ბასილი (ღვთაება)

**ბასილი**, **ბასილა** — ნახევრად წარმართული ღვთაება, რომელშიც შერწყმულია ქრისტიანული ეკლესიის მოღვაწეის ბასილი დიდისა და „დიდ ღმერთად“ წოდებული ქართული წარმართული ღვთაების, იგივე ბოსელის კულტი. ამ ორი კულტის დაახლოება-შერწყმა სახელთა მსგავსების საფუძველზე უნდა მომხდარიყო. *ბასილას* ანუ *კაც-ბასილას* უწოდებდნენ კაცის სახის საახალწლო კვერს, რომელსაც დიდ ღმერთს უძღვნიდნენ ქართლში ასეთ კვერს გულზე ჯვარს გამოუსახავდნენ და ფქვილის გოდორში ჩააგდებდნენ — „ბარაქა ამ გოდორსო“. მას ახალწელიწადს წყალსაც ასხურებდნენ ან წყალკურთხევა დღეს მდინარეში ასველებდნენ. ასეთსავე კვერებს აცხობდნენ კახეთსა და ჯავახეთში.

ზოგჯერ ბასილა გამოსახული იყო მრგვალი კვერის ზედაპირზე, ამიტომ ამ კვერსაც ბასილა ეწოდებოდა. რაჭის ზოგიერთ სოფელში საახალწლოდ „კაც-ბასილად“ წოდებული მრგვალი პურები ცხვებოდა, რომელთაგან ყველაზე დიდი მზის სიმბოლური ნიშნით, რკალებით, იყო დაჭრელებული და მას „კერია-ბერია“ ერქვა. საგულისხმოა, რომ კვერს, რომელიც ბოსლობა საღამოს ცხვებოდა საქონლის მისალოცავად, მთის რაჭაში *ბასილი ჭიჭყნია* ეწოდებოდა. სამეგრელოში ბასილა ეწოდებოდა გრძელსა და ვიწრო კვერს, რომელსაც წმ. ბასილის სახელზე საახალწლოდ აცხობდნენ ღორის ქონით შეზავებული ხორბლის ან ჭვავის ფქვილისგან. ამ კვერს ფშავსა და ხევსურეთში ცვლიდა კაცთა (ადამიანთა) სახელზე გამომცხვარი ბედისკვერა (ფშავში) და სამეკვლეო კვერზე — კაცისა და ქალის აიმბოლური გამოსახულება (ხევსურეთში).

მიცვალებულის კულტთან დაკავშირებუთ თუშეთშიც აცხობდნენ კვერს სულთაკრეფის დღეს. ბასილაკვერს აცხობდნენ ახალწლის ღამეს და დებდნენ საახალწლო სუფრაზე, რომელზედაც ეწყო ასეთივე სიმბოლური ნამცხვრები: ცხენის ნალი, ცხვრისა და ძროხის ცური, ხარის რქა, ნამგალი, სახრე და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული მითოლოგია
პენელოპე კრუსი

**პენელოპე კრუს სანჩესი** ( დ. 28 აპრილი, 1974, მადრიდი) — ესპანელი მსახიობი.

## ბიოგრაფია 
პენელოპეს მამა ავტოფარეხის მფლობელი იყო, დედა კი - ქალების სტილისტი. 5 წლის ასაკიდან 9 წლის მანძილზე პენელოპე ცეკვას ეუფლებოდა ეროვნულ კონსერვატორიაში. ამ ხნის განმავლობაში იგი გამოდიოდა ესპანეთისა და ნიუ-იორკის სცენებზე. შემდეგ  მანეკენის კარიერა დაიწყო და ჟურნალების გარეკანზე გამოჩნდა. გადაღებულია კლიპებშიც. 14 წლის პენელოპეს მიჰყავდა საბავშვო სატელევიზიო გადაცემა La Quinta Marcha.

პენელოპე კრუსმა სამსახიობო კარიერის დასაწყისში აღსანიშნავი როლი შეასრულა რაფაელ ალკაზას ფილმში „ბერძნული ლაბირინთი“. მის პირველ წარმატებად კი ითვლება ბიგას ლუნას „ლორი, ლორი“ (1992), რომლისთვისაც კრუზი ნომინირებული იყო გოიას ჯილდოზე საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის.

პენელოპე კრუსის საერთაშორისო კარიერა უკავშირდება პედრო ალმოდოვარის ფილმს „ყველაფერი დედაჩემის შესახებ“. ამის შემდეგ მსახიობს იწვევენ ინგლისელი, ამერიკელი და ნორვეგიელი რეჟისორები. 2001 წელს კრუსმა ტომ კრუზთან ერთად ითამაშა ფილმში „ვანილის ზეცა“ და მათ შორის რომანი დაიწყო, რომელიც გაგრძელდა 2004 წლამდე. 2006 წლის კანის კინოფესტივალზე პენელოპე კრუსმა მიიღო პრიზი ქალის როლის საუკეთესო შესრულებისთვის პედრო ალმოდოვარის ფილმში „დაბრუნება“.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ესპანელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 28 აპრილი
კატეგორია:კანის კინოფესტივალის ჯილდოს მფლობელები საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის
კატეგორია:ჰოლივუდის დიდების ხეივანი
კატეგორია:XXI საუკუნის ესპანელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კრისტის აუქციონი

მინი|300პქ|კრისტის სააუქციონო დარბაზი ლონდონში, დაახ. 1808.
**კრისტის აუქციონი**, შემოკლებით **კრისტის** (Christie's) — მსოფლიოში განთქმული სააუქციონო სახლი. დაარსდა ლონდონში, ინგლისი, 1766 წლის 5 დეკემბერს ჯეიმზ კრისტის მიერ. კრისტიმ მყისვე მოიხვეჭა წამყვანი სააუქციონო სახლის რეპუტაცია და ასევე ისარგებლა ლონდონის როგორც საერთაშორისო ხელოვნების ნიმუშთა ვაჭრობის წამყვანი ცენტრის ახლად შეძენილი სტატუსით საფრანგეთის რევოლუციის შემდეგ.

კრისტის აქციები ლონდონის სააქციო ბირჟაზე 1973 წლიდან იყიდებოდა 1999 წლამდე, როდესაც ის კერძო საკუთრებად დაიბრუნა ფრანსუა პინომ და ამჟამად კომპანია ფრანგულ საკუთრებაშია. კრისტის მის დიდი ხნის კონკურენტ სოზებიზე დიდი ბაზრის ნაწილი უჭირავს და ამჟამად მსოფლიოს უდიდესი სააუქციონო სახლია საბაზრო წილითა და შემოსავლებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* Christie's Education Graduate Programmes official website 
* Christie's Great Estates – Luxury Properties and Estates official website 
* Bill Brooks – *Daily Telegraph* obituary

კატეგორია:ლონდონი
კატეგორია:სააუქციონო სახლები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ერკიულ პუარო

**ერკიულ პუარო** () — აგათა კრისტის დეტექტივების ერთ-ერთი ძირითადი პერსონაჟი, ბელგიელი გამომძიებელი.

## პერსონაჟის გარეგნობა და ხასიათი 
აგათა კრისტის ნოველებში ერკიულ პუარო აღწერილია როგორც საშუალოზე დაბალი, მსხვილი, ასაკოვანი კაცი, დიდი კვერცის ფორმის თავით და წარმოუდგენელი ფორმის ულვაშებით. პუარო ყოველთვის კარგად იცვამს და დიდ ყურადღებას უთმობს საკუთარ ჯანმრთელობას, შემოდგომაზე იგი ყოველთვის ხმარობს შარფს, მას არ უყვარს გაუმართლებელი რისკი.

პუაროს უყვარს გემრიელად ჭამა, განსაკუთრებით აფასებს ფრანგულ სამზარეულოს. იგი დადის კარგ და ძვირადღირებულ რესტორნებში, როგორც წესი მარტო და როგორც წესი გემრიელი კერძებით დასატკბობად. იგი არ სვამს ლუდს და უყვარს შავი მოცხვარის სეროფი.

პუარო ბელგიელია და არ უყვარს როდესაც ხალხს იგი ფრანგი ჰგონია. იგი ინგლისელების ბევრ წეს-ჩვეულებას უცნაურად მიიჩნევს. პუაროს არ უყვარს სახლის განიავება და ფანჯრების გაღება, იგი მიიჩნევს რომ კარგი ჰაერის ადგილი ქუჩაშია.

პუაროს ყველგან და ყველაფერში სიმეტრია და წესრიგი უყვარს. მის ბინაში ყველაფერი კვადრატულია, და მისი სახლიც კვადრატულია. პუარო ვერ იტანს უწესრიგობას და არეულობას.

გამოძიებებს პუარო აწარმოებს „საკუთარ სავარძელში“. მისი სიტყვებით არაა საჭირო რომ მან თვითონ ეძებოს ნაფეხურები და სხვა სამხილები, იგი მხოლოს ჯდება სავარძელში, ფიქრობს და ასე ხსნის საქმეებს.

## პერსონაჟის ბიოგრაფია 
ერკიულ პუარო დაიბადა XX საუკუნის დასაწყისში ბელგიაში. იგი ახალგაზრდობიდან ბელგიის პოლიციაში მუშაობდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს კი დაზვერვასთან იყო კავშირში. ამავე დროს იგი როგორც ლტოლვილი გადასახლდა ინგლისში, სადაც გაატარა დარჩენილი ცხოვრება.

60-ანი წლებისთვის მან საკმარისი კაპიტალი მოაგროვა რათა უზრუნველად ეცხოვრა და ჩამოშორდა საქმიანობას. მიუხედავად ამისა სკოტლანდ იარდის თანამშრომლები და კერძო პირები მას ხშირად სთხოვდნენ დახმარებას.

## პუარო ნაწარმოებებში 
##### შენიშვნები 

*A.  აგათა კრისტის სხვადასხხვა დროს ჟურნალ-გაზეთებში გამოქვეყნებული მოთხრობების კრებული, რომელიც გამოიცა ამერიკაში.  ერკიულ პუაროს შესახებ  კრებულში შემავალი მოთხრობები სხვადასხვა დროს ასევე ბრიტანულ კრებულებში გამოიცა.
*B.  პიესა, მოთხრობის სახით გამოიცა ჩარლზ  ოზბორნის მიერ 1998 წელს.

## პუარო კინემატოგრაფიაში 
thumb|ალბერტ ფინეი პუაროს როლში
ერკიულ პუაროს როლში პირველად ოსტინ ტრევორი თამაშობდა, 1931 წელს ფილმში ალიბი.

1975 წელს ალბერტ ფინეიმ ბრწყინვალედ შეასრულა პუაროს როლი ფილმში „აღმოსავლეთის ექსპრესი“. კიდევ ერთი ცნობილი შემსრულებელია პიტერ უსტინოვი, რომელმაც ითამაშა ფილმებში „სიკვდილი ნილოსზე“ (1978), „ბოროტება მზის ქვეშ“ (1982) და „პაემანი სიკვდილთან“ (1988).

პუაროს როლის ყველაზე ცნობილი შემსრულებელი კი არის დევიდ სუშე, რომელმაც ითამაშა სერიალ „პუაროში“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* აგათა კრისტის ოფიციალური საიტი – პუარო .
* 

კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
კატეგორია:აგათა კრისტი
მოსკოვის მაცხოვრის ტაძარი

thumb|300px|მაცხოვრის ტაძარი დღეს.
**მაცხოვრის საკათედრო ტაძარი** () — გრანდიოზული მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში, აგებული არქიტექტორ კონსტანტინე ტონის პროექტით, როგორც რუსი ხალხის 1812 წელს ნაპოლეონის წინააღმდეგ გმირული ბრძოლის მონუმენტი.

ტაძარი მდებარეობს მოსკოვის ცენტრში, კრემლთან, მდინარე მოსკოვის პირას. მას თითქმის 44 წელი აგებდნენ და ღვთისმსახურებისთვის 1883 წელს გაიხსნა. 1931 წლის 5 დეკემბერს ტაძარი კომუნისტებმა ააფეთქეს, რის შედეგადაც ის საძირკვლამდე განადგურდა. ტაძარი XX საუკუნის 90-იან წლებში აღადგინეს და 2000 წლიდან ხელახლა ფუნქიონერებს.

განახლებული მაცხოვრის ტაძარი მსოფლიოში უდიდესი მართლმადიდებლური ტაძარია. ის 103 მ. სიმაღლისაა და 10 000 მლოცველზეა გათვლილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Official website, with full details of the construction and reconstruction history. 
*Cathedral of Christ the Savior in Moscow: A Russian Allegory
*Churches Around the World Archive 

კატეგორია:რუსეთის ტაძრები
კატეგორია:მოსკოვი
კატეგორია:იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელი სიის ძეგლები
ვიქსიკონი

მინიატიურა|200პქ|ქართული ლოგო ვიქსიკონის პროექტებს შორის ყველაზე გავრცელებული, ე. წ. კლასიკური ლოგოს მაგალითია.
მინიატიურა|200პქ|ე. წ. ფილებიანი ლოგო, რომელსაც ფრანგული, ჩინური, ნიდერლანდური, ბერძნული, იტალიური, სპარსული, თურქული და სხვა რამდენიმე ვიქსიკონი გამოიყენებს.

**ვიქსიკონი** — „ფონდ ვიკიმედიის“ ერთ-ერთი პროექტი, თავისუფალი, მრავალენოვანი ლექსიკონი, თეზაურუსი. ვიქსიკონი აერთიანებს გრამატიკულ, განმარტებით, ეტიმოლოგიურს, მრავალენოვან ლექსიკონებსა და თეზისებს. პირველი ვიქსიკონი, რომელიც ინტერნეტსივრცეში 2002 წლის 12 დეკემბერს გამოჩნდა, ინგლისურენოვანი იყო; ერთი წლის შემდეგ ინგლისურს დაემატა ვიქსიკონის ფრანგული და პოლონური ვერსიები. დღეისათვის ვიქსიკონი 170 ენაზეა შექმნილი. 2012 წლის 13 აპრილის მონაცემებით ინგლისურ ვიქსიკონში ყველაზე მეტი — 2,959,781 —  სტატიაა, ინგლისურის გარდა პირველ ათეულში შედიან ფრანგული, ჩინური, მადაგასკარული, ლიეტუვური, რუსული, თურქული, პოლონური, ტამილური და ვიეტნამური ვიქსიკონები, თითოეულ მათგანში სტატიების რაოდენობა 200,000-ს აჭარბებს.

## ქართული ვიქსიკონი 
ქართული ვიქსიკონი 2020 წლის 14 ნოემბრისს მონაცემებით 11,000-ზე მეტ სიტყვა-სტატიას შეიცავს და ამ მონაცემით ქართულენოვანი პროექტი 173-ს შორის 83-ე ადგილს იკავებს. ქართულ ვიქსიკონში სიტყვების შეტანა უნიფიცირებულია და ერთი შაბლონური თარგი გამოიყენება ყველა ენის ყველა სიტყვისთვის.

## იხილეთ აგრეთვე
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქართული ვიქსიკონის მთავარი გვერდი
* საერთო ვიქსიკონი

## სქოლიო 
კატეგორია:ვიკიმედიის პროექტები
მენი

**კუნძული მენი** () — გაერთიანებული სამეფოს გვირგვინის მიწა, თვითმმართველი ტერიტორია. კუნძული მდებარეობს ირლანდიის ზღვაში, დაახლოებით ერთსა და იმავე მანძილზე ინგლისიდან, ირლანდიიდან, შოტლანდიიდან და უელსიდან. ფართობი — 572 კმ², მოსახლეობა 2024 წლის აღწერის მონაცემებით — 84 523 ადამიანი. კუნძულ მენს აქვს მსოფლიოში ერთ-ერთი უძველესი პარლამენტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* [//www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/im.html CIA World Factbook – Listing for the Isle of Man]
* Isle of Man News 
* Isle of Man (European Union) passport description in PRADO 
* Manx Government A comprehensive site covering many aspects of Manx life from fishing to financial regulation
* Isle of Man Airport 
* Information on the work and duties of Members of the House of Keys 
* Images of the Isle of Man  - ისტორიული ინგლისის არქივი

## სქოლიო
კატეგორია:მენი
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ქვეყნები
კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის გვირგვინის მიწები
დასავლეთი საჰარა

**დასავლეთი საჰარა** — ტერიტორია ჩრდილო-დასავლეთი აფრიკაში, რომლის სამართლებრივი სტატუსი და სუვერენულობის საკითხი გადაუჭრელია და კვლავ განხილვის საგანია. დასავლეთიდან გარს ერტყმის ატლანტის ოკეანე. მისი მოსაზღვრე ქვეყნებია: ჩრდილოეთიდან — მაროკო, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან —  ალჟირი, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან —  მავრიტანია.

## რესურსები ინტერნეტში
* საიტი «CEAS-SAHARA» (ესპ.)
* საიტი «თავისუფალი საჰარა» (ესპ.) 

კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები
კატეგორია:არაბულენოვანი ქვეყნები
კატეგორია:თვითაღიარებული ქვეყნები
კატეგორია:აფრიკის სადავო ტერიტორიები
კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით
ჰაიტი (კუნძული)

მინი|300პქ|ჰაიტის მდებარეობა
**ჰაიტი** (, , , Haiti კარიბების ინდიელთა ენაზე „მთაგორიანი“, ესპ. La Española, ეპანიოლა) — სიდიდით მეორე დიდი ანტილის კუნძულებს შორის ვესტ-ინდოეთში, კარიბის ზღვაში. კუნძულს იყოფენ ჰაიტი და დომინიკელთა რესპუბლიკა. კუნძული 1492 წელს აღმოაჩინა ქრისტეფორე კოლუმბმა და დაარქვა მას **ესპანიოლა**. კოლუმბის მეორე მოგზაურობისას აქ დაარსდა ახალი მსოფლიოს პირველი ესპანური კოლონია. კუნძულის ფართობია დაახლოებით 76,5 ათასი კმ². მოსახლეობა — 20,1 მლნ ადამიანი (2009)..

## რესურსები ინტერნეტში 
* Hispaniola et le début de conquête espagnole au temps de Christophe Colomb  
* Google maps

## სქოლიო
კატეგორია:ჰაიტი
კატეგორია:დომინიკელთა რესპუბლიკა
კატეგორია:ჰაიტის გეოგრაფია
კატეგორია:დომინიკელთა რესპუბლიკის გეოგრაფია
კატეგორია:ჰაიტის კუნძულები
კატეგორია:დომინიკელთა რესპუბლიკის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის კუნძულები
კატეგორია:დიდი ანტილის კუნძულები
კატეგორია:კარიბის ზღვის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ბასილი დიდი

**ბასილი დიდი**, *ბასილი კესარიელი* (დ. დაახლოებით 330, კესარია, კაპადოკია ― გ. 1 იანვარი, 379, იქვე) — ქრისტიანული ეკლესიის მოღვაწე, ეკლესიის წმინდა მამათაგანი, თეოლოგი, მქადაგებელი, მწერალი. გრიგოლ ღვთისმეტყველის მეგობარი.

სწავლობდა კესარიაში, შემდეგ კონსტანტინოპოლისა და ათენის ფილოსოფიურ სკოლებში. ათენიდან დაბრუნების შემდეგ ერთხანს იყო რიტორიკის მასწავლებლად. დაახლოებით 30 წლისამ მიიღო ქრისტიანობა და იმოგზაურა ცნობილი განდეგილების მოსანახულებლად სირიაში, პალესტინასა და ეგვიპტეში. პონტოში დაბრუნებულმა დააარსა მონასტერი. 370 წელს გახდა კესარეის ეპისკოპოსი, ამასთანავე კაპადოკიის მიტროპოლიტი და პონტოს ეგზარქოსი. ცდილობდა მოეხდინა აღმოსავლეთის ეკლესიის ძალთა კონსოლიდაცია არიანელობის წინააღმდეგ. ქადაგებდა ასკეტიზმს, მხარს უჭერდა მონაზვნობას. ცდილობდა შეერიგებინა აღმოსავლეთის ეპისკოპოსები დასავლეთ ეკლესიასთან. ბასილი დიდი ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ მოღვაწედ ითვლება ძველ ქართულ მწერლობაში. მისი ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია „ევქუსთა დღეთაჲ“, რომელშიც განმარტებულია ბიბლიური კოსმოგონია. აღწერილია სამყაროს შექმნის ექვსი დღე; განხილულია ანტიკური მეცნიერთა შეხედულებები „საგანთა პირველსაწყისის შესახებ“. ბასილი დიდის უმთავრესი თხზულებანი ქართულად უთარგმნიათ ექვთიმე და გიორგი მთაწმიდლებს, ეფრემ მცირეს და სხვებს. არსებობს მოსაზრება, რომ ეროვნებით იგი კაპადოკელი ქართველი უნდა ყოფილიყო (მისი ძმაა გრიგოლ ნოსელი). ბასილი დიდის ცხოვრება აღწერეს გრიგოლ ნაზიანელმა და ამფილოქე იკონიელმა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული   330
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 379
კატეგორია:კათოლიკე ეკლესიის მასწავლებლები
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:კაპადოკიელი ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ბასილისკუსი

**ბასილისკუსი** () — ქვეწარმავლების გვარი იგუანასებრთა ოჯახისა. მამალს კეფაზე კანის სოლისებრი გამონაზარდი აქვს, ზურგისა და კუდის წინა მესამედის გასწვრივ კი — კანის ნაკეცებისაგან წარმოქმნილი ქედი. ბასილისკუსები კარგად ცურავენ, ყვინთავენ და დარბიან. ბასილისკუსის 4 სახეობა გავრცელებულია ტროპიკულ ამერიკაში. ცხოვრობენ მდინარის პირას ხეებზე. ცნობილია მუზარადიანი ბასილისკუსი (Basiliscus basiliscus), რომლის სიგრძე 80 სმ აღწევს, გვხვდება პანამასა და კოსტა-რიკაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იგუანასებრნი
ერიკ წითური

thumb|200px
**ერიკ თორვალდსონი** (, უფრო მეტად ცნობილი, როგორც **ერიკ წითური** () დ. 950 — გ. 1003) — ნორვეგიული წარმოშობის ისლანდიელი ვიკინგი, გრენლანდიის აღმომჩენი. ზედწოდება მიიღო წითური თმისა და წვერის გამო. იგი არის ლეიფ და თორვალდ ერიქსონების ამერიკის აღმომჩენების მამა.

ერიკ წითური დაიბადა ნორვეგიაში, მაგრამ ჰარალდ I-ის მმართველობის პერიოდში მკვლელობის გამო იძულებული გახდა ნორვეგიიდან გაქცეულიყო და დასახლდა ისლანდიაში. საიდანაც 982 წელს გადასახლდა გრენლანდიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Biography at the *Dictionary of Canadian Biography Online*
* "The Fate of Greenland's Vikings" 

## სქოლიო
კატეგორია:ვიკინგები
კატეგორია:დაბადებული 950
კატეგორია:გარდაცვლილი 1003
კატეგორია:შუა საუკუნეების მოგზაურები
ვიკინგი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინით **ვიკინგები** შეიძლება აღნიშნული იყოს:

* ვიკინგები — სკანდინავები
* ვიკინგი (ნასა) — ნასას კოსმოსური ხომალდების სერია
ბასკაკი

**ბასკაკი** (თურქ.) — მონღოლ ყაენთა მოხელე, რომელიც განაგებდა დაპყრობილ ქვეყნებში გადასახადების აკრეფის და მოსახლეობის აღრიცხვის საქმეს.

რუსეთში ბასკაკები XIII საუკუნის შუა ხანებში გაჩნდნენ, მაგრამ უკვე XIV საუკუნის დამდეგს მონღოლეთის ყაენები იძულებული გახდნენ ხარკის აკრეფა რუსი მთავრებისათვის მიენდოთ. ქართულ მატიანეებში ბასკაკები არ მოიხსენიება, თუმცა აღმოსავლეთ საქართველოში მონღოლებს ჰყავდათ გადასახადების ამკრეფი მოხელეები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მონღოლეთის ისტორია
ბასკების ქვეყანა

**ბასკების ქვეყანა**, **ბასკონია** () — ეროვნული ისტორიული ოლქი სამხრეთ-დასავლეთ ევროპაში, ბისკაის ყურის სანაპიროზე. ძირითადად მოიცავს ესპანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში ნავარის და ბასკეთის ავტონომიურ რეგიონებს, ასევე საფრანგეთის სამხრეთ ნაწილში ატლანტური პირენეების დეპარტამენტის ნაწილს. მთავარი ქალაქი და ნავსადგური — ბილბაო. ბასკების ქვეყანას უკავია პირენეის მთიანეთის დასავლეთი ნაწილი, კანტაბრიის მთების დადაბლებული აღმოსავლეთი ნაწილი და ბისკაიის ყურის ბორცვიანი სანაპირო. ჰავა - ზომიერი ზღვიური. ფართოფოთლიანი ტყეები.

* *ეროვნული დღესასწაული* — 28 მარტი, Aberri Eguna („სამშობლოს დღე“).

## იხილეთ აგრეთვე 
* კატალონიელების ქვეყანა

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბასკეთი
ბასრობა

**ბასრობა** — ძველი ქართული სატირიკული სამსახიობო ჟანრი. ფართოდ იყენებდნენ ქართულ ხალხურ სანახაოებების— ბერიკაობის და მალანურობის, წარმოდგენებში, აგრეთვე სალაშქრო სახიობაში მტრის გასაკიცხავად. ამის მაგალითია თბილისის ზღუდეზე 626 წელს გამართული „კუკების თეატრის“ წარმოდგენა, რომელშიც დასცინოდნენ ბიზანტიელთა და ხაზართა ლაშქარს (აღწერილია მოვსეს კალანკატვაცის „ალბანთა ისტორიაში“). ფეოდალთა შორის ბრძოლაში დამარცხებულს ბასრობის წარმოდგენაში ძალად ათამაშებდნენ — ქალურად გადააცმევდნენ ან ქალის საქმეს აკეთებინებდნენ და ამრიგად საჯაროდ დასცინოდნენ. „მატიანე ქართლისაჲს“ ცნობით, XI საუკუნეში ასეთი ბასრობით დაუმცირებია ლიპარიტ IV-ს სასირეთის ბრძოლაში დამარცხებული ბაგრატ IV-ის მომხრე დიდებული აბუსერი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თეატრალური ჟანრები
ბასტიონი

**ბასტიონი** ( < გვიანდ.  „ვაგებ სიმაგრეს“) — ციხესიმაგრის გალავნის კუთხეებში დატანებული ხუთწახნაგა ნაგებობა, საიდანაც ცეცხლს უშენდნენ მოწინააღმდეგეს. პირველად ბასტიონი იტალიაში გაჩნდა XV საუკუნის დასასრულს, XVI საუკუნეში — რუსეთში. ციხესიმაგრის ბასტიონებს ზარბაზნების დასადგმელად ჰქონდა 1 ან 2 მიწაყრილი. ბასტიონის წინა მხარეს ეწოდებოდა ფასი, გვერდითა ნაწილებს ფლანგები, ზურგის შიდა მხარეს — გორჟა. ორი მეზობელი ბასტიონის ერთმანეთისაკებ მიმართული ნაწილები და მათი შემაერთებელი კედლის მონაკვეთი — კურტინა — ჰქმნიდა ბასტიონის ფრონტს. საქართველოში ზოგიერთ ციხესიმაგრის გალავანს ჰქონდა კუთხეებში იმავე დანიშნულების მრგვალი კოშკები — *ბურჯები*.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საფორტიფიკაციო ნაგებობები