open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბენიშანგულ-გუმუზის რეგიონი

**ბენიშანგულ-გუმუზის რეგიონი** (ამჰარული:ቤንሻንጉል-ጉምዝ) — ეთიოპიის რეგიონი, ადრე ცნობილი როგორც **რეგიონი 6**. იგი ესაზღვრება სუდანს და სამხრეთ სუდანს. მისი დედაქალაქია — ქალაქი ასოსა. მოსახლეობა — 975 998 ადამიანი (2014 წელი), ფართობი — 50 698,68 კმ².

## მოსახლეობა  
2007 წლის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობა შეადგენს 670 847 ადამიანს,  ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს  — 14,6 %-ს. მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვეა — 13,23 ად./კმ². რეგიონში აღრიცხულია 985 654 ცალკეული მეურნეობა. ეთნიკური შემადგენლობა: ბერტა — 25,41 %, ამჰარები — 21,69 %, გუმუზი — 20,88 %, ორომოები — 13,55 %, შინაშა — 7,73 %, ავი — 4,22 %. ძირითადი ენებია — ბერტა — 25,15 %, ამჰარული — 22,46 %, გუმუზი — 20,59 %, ორომოს ენა — 17,69 %, შინაშა — 4,58 % და ავი — 4,01 %. მუსულმანები შეადგენენ რეგიონის მთლიანი მოსახლეობის 45,4 %-ს; მართლმადიდებელი ქრისტიანები — 33 %-ს; პროტესტანტები — 13,5 %-ს; მოსახლეობის დაახლოებით 7,1 % მიეკუთვნება ტრადიციულ აფრიკულ რელიგიებს. 1994 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 460 459 ადამიანს.

CSA-ს 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის მხოლოდ დაახლოებით 27,23 %-ს აქვს შესაძლებლობა ისარგებლოს სუფთა სასმელი წყლით (22,35 % სოფლებში და 58,53 % ქალაქებში). განათლების დონე შეადგენს 47,4 %-ს მამაკაცებისთვის და 23,2 %-ს ქალებისთვის. ბავშვთა სიკვდილიანობა შეადგენს 84 ბავშვს 1000 დაბადებულიდან (რაც, ქვეყნის საშუალოზე მაჩვენებელზე მაღალია — 77 ბავშვი 1000 დაბადებულზე).

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
* ასოსა
* კამაში
* მეტეკელი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეთიოპიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბენიშანგულ-გუმუზის რეგიონის რუკა UN-OCHA
* ბენიშანგულ-გუმუზის რეგიონის რუკა DPPA 
* ფედერაციის სახლი  ეთიოპიის მთავრობის წევრთა სია

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის რეგიონები
ანდრონიკე I (ბიზანტია)

**ანდრონიკე I კომნენოსი** (; დ. დაახ.1118 – გ. სექტემბერი, 1185, კონსტანტინოპოლი) — ბიზანტიის იმპერატორი 1183-1185 წლებში, ალექსი I კომნენოსის შვილიშვილი. იმპერატორად გამოაცხადეს იმპერატორ მანუელ I-ის სიკვდილის შემდეგ კონსტანტინოპოლში მომხდარი აჯანყების (1181) მონაწილეებმა და წარჩინებულთა ნაწილმა. თავდაპირველად ანდრონიკე ქვეყანას მართავდა როგორც მანუელის ძის, ალექსი II-ის რეგენტი. 1183 წელს ანდრონიკე I-მა მოაკვლევინა ალექსი II. ცოლად შეირთო მისი ქვრივი და ქვეყნის ერთპიროვნული მმართველი გახდა. ანდრონიკე I ცდილობდა წინ აღდგომოდა ლათინთა ბატონობას. ანდრონიკე I-ის პოლიტიკამ დიდებულთა უკმაყოფილება გამოიწვია. ლათინთა მიერ თესალონიკეში 1185 წელს მოწყობილმა ბერძენთა ჟლეტამ და სიცილიელ ნორმანთა წინააღმდეგ ანდრონიკე I-ის ლაშქრობის წარუმატებლობამ გაამძაფრა უკმაყოფილება იმპერატორის მიმართ. გაბატონებულმა ფენამ კონსტანტინოპოლში აჯანყება მოაწყო. ანდრონიკე I თანამდებობიდან ჩამოაგდეს და წამებით მოკლეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1122
კატეგორია:გარდაცვლილი 1185
კატეგორია:კომნენოსები
კატეგორია:XII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
ანდრონიკე II პალეოლოგოსი

**ანდრონიკე II პალეოლოგოსი** (; დ.  25 მარტი, 1259, ნიკეა — გ. 13 თებერვალი, 1332, კონსტანტინეპოლი) — ბიზანტიის იმპერატორი 1282–1328 წლებში. ცდილობდა დაებრუნებინა ბიზანტიისათვის ჯვაროსნების მიერ 1204 წელს მიტაცებული მიწები და აელაგმა ფეოდალთა სეპარატისტული მისწრაფებები. ეწინააღმდეგებოდა რომის პაპთან კავშირს, ებრძოდა მცირე აზიაში მომძლავრებულ თურქებს. 1321 წელს დიდებულები აუჯანყდნენ და იმპერატორად წამოაყენეს მისი შვილიშვილი ანდრონიკე III (1328–1341). ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ ანდრონიკე II იძულებული გახდა თანამდებობა დაეტოვა. გარდაიცვალა 1332 წელს მონასტერში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1259
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1332
კატეგორია:პალეოლოგოსები
კატეგორია:XIII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:XIV საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
ანდრია კრეტელი

მინი|მარჯვნივ|წმინდა ანდრია მთავარეპისკოპოსი
**ანდრია კრეტელი** (ბერძ.  ̓Ανδρέας ὁ Κρήτης; დ. 650, დამასკო — გ. 726, ლესბოსი) — ბიზანტიელი ჰიმნოგრაფი, კრეტის მიტროპოლიტი; საგალობლებში დაამკვიდრა რიტმული პოეზიის ახალი სახეობა „კანონები“. ანდრია კრეტელის მთავარი ნაწარმოებია 250 სტროფის შემცველი „დიდი კანონი“, რომელიც ქართულად სამჯერ არის თარგმნილი: ექვთიმე მთაწმინდელის, გიორგი მთაწმინდელისა და არსენ ბერის მიერ. ჩვენამდე აგრეთვე მოღწეულია ანდრია კრიტელის 128 ტაეპიანი იამბური ლექსი, რამდენიმე ჰომილია და პანეგირიკი.

წმინდა ანდრია მოღვაწეობდა VI საუკუნეში. იგი დამასკოში ცხოვრობდა და შვიდ წლამდე მუნჯი იყო. შვიდი წლისა პირველად ეზიარა ქრისტეს სისხლსა და ხორცს და სასწაულებრივად განიკურნა, ამეტყველდა. როდესაც ანდრია 14 წლის გახდა, მშობლებს, ღვთისმსახურების შესასწავლად იერუსალიმში გაუგზავნიათ. ამ დროისთვის იგი იმდენად განსწავლული იყო, რომ იერუსალიმის პატრიარქიც განუცვიფრებია. შემდგომში ანდრია გახდა კუნძულ კრეტის მთავარეპისკოპოსი და იქიდან მოყოლებული იწოდება კრეტელად. მან დაწერა სინანულის „დიდი კანონი“, რომელშიც დიდი სიმძაფრითაა წარმოდგენილი ადამიანის ცოდვილი ბუნება. ეს კანონი მოცულობითაც ყველა სხვა კანონზე დიდია. ამიტომაც მას ოთხ ნაწილად ყოფენ და დიდი მარხვის პირველ ოთხ დღეს კითხულობენ.

## ლიტერატურა
* ანდრია კრეტელი „დიდი კანონი“, გამომც. „ძლევაჲ საკვირველი“, თბილისი, 2005 წ.

კატეგორია:ბიზანტიელი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 650
კატეგორია:გარდაცვლილი 726
კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
აფარის რეგიონი

**აფარის რეგიონი** () — ეთიოპიის რეგიონი. მისი ახალი დედაქალაქია სემერა. მოსახლეობა — 1 678 000 ადამიანი (2014 წელი), ფართობი — 72 052,78 კმ². მისი ძირითადი მოსახლეობაა აფარელები.

## გეოგრაფია 
აფარის ველი — დანაკილის ტექტონიკური ქვაბულია, რომელიც მდებარეობს ეთიოპიის მთიანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. აფარის ველი დედამიწაზე ერთ-ერთი ყველაზე უფრო ცხელი ადგილია. აფარის ველის საშუალო მინიმალური ტემპერატურა შეადგენს +25 °C-ს, მაქსიმალური +35 °C-ს. აფარის ველის ქვიანი ბაზალტური დანაკილის უდაბნო წლის დიდი ნაწილის განმავლობაში გამოიყურება თითქმის უსიცოცხლოდ და წელიწადში მხოლოდ სულ რამდენიმე კვირის განმავლობაში ცოცხლდება იალღუნის სიმწვანით და სხვა სიმშრალის მოყვარული მცენარეულობით. ნალექები მოდის დაახლოებით 200 მმ წელიწადში.

აფარის ველი ჩამოყალიბდა 1,5-2 მილიონი წლის წინ (მეოთხეული სისტემის პერიოდის დასაწყისი), როდესაც ეთიოპიის მთიანეთის ამოწევა თითქმის შეწყდა. ჩრდილოეთით ქვაბული ეშვება ზღვის დონეზე დაბლა 116 მეტრზე (ასალეს ტბა) და 153 მეტრით — აღმოსავლეთში. ქვაბულის ნაპირებში ამოწეულია ვულკანები, რომელთაგან ზოგიერთი მათგანი მოქმედია — ისეთები, როგორებიცაა ალუ, გაბული, ამუნა, დაბაჰუ და ადუა.

## მოსახლეობა 
2007 წლის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობა შეადგენს 1 411 092 ადამიანს. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 13,4 %-ს (188 723 ადამიანი). მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვეა — 19,58 ად./კმ². ეთნიკური ჯგუფების შემადგენლობა: აფარელები — 90,03 %; ამჰარები — 5,22 %; არგობელები — 1,55 %; ტიგრაი — 1,15 %; ორომოები — 0,61 %. მოსახლეობის 95,3 % მუსულმანია; 3,9 % — ქრისტიანი-მონოფიზიტია; 0,7 % — პროტესტანტია; 0,1 % — კათოლიკე. 1997 წლის აღწერის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობა შეადგენდა 1 106 383 ადამიანს, ხოლო ქალაქის მოსახლეობა სულ 7,76 %-ს.

რეგიონში სჭარბობს შემდეგი ძირითადი ენები: აფარული ენა — 90,8 %, ამჰარული ენა — 6,68 %, ტიგრინიული ენა — 0,74 %, ორომოს ენა — 0,68 %. 2004 წლის მონაცემებით, რეგიონის მოსახლეობის მხოლოდ 48,57 %-ს აქვს შესაძლებლობა ისარგებლოს სუფთა სასმელი წყლით: აქედან 78,11 % ქალაქის მაცხოვრებელია; 26,89 % — სოფლის. განათლების დონე შეადგენს 27 %-ს მამაკაცებისთვის და 15,6 %-ს ქალებისათვის. ბავშვთა სიკვდილიანობა შეადგენს 61 ბავშვს 1000 დაბადებულიდან (რაც, ქვეყნის საშუალოზე მაჩვენებელზე დაბალია — 77 ბავშვი 1000 დაბადებულზე). ცხოვრების დონე საკმაოდ დაბალია.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
* ადმინისტრაციული ზონა 1 (Administrative Zone 1)
* ადმინისტრაციული ზონა 2 (Administrative Zone 2)
* ადმინისტრაციული ზონა 3 (Administrative Zone 3)
* ადმინისტრაციული ზონა 4 (Administrative Zone 4)
* ადმინისტრაციული ზონა 5 (Administrative Zone 5)

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეთიოპიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.ocha-eth.org/Maps/downloadables/AFAR.pdf
* http://www.dppc.gov.et/downloadable/map/administrative/Atlas_Afar.pdf 
* http://danakil.ethiopia.free.fr/
* http://www.volcanodiscovery.com/volcano-tours/index.php?id=1514 
* http://www.see.leeds.ac.uk/afar
* http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=32048

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის რეგიონები
ტიგრაის რეგიონი

**ტიგრაის რეგიონი** () — ეთიოპიის რეგიონი. ადრე ცნობილი იყო როგორც **რეგიონი 1**. მისი დედაქალაქია — ქალაქი მეკელე. მოსახლეობა — 4 960 003 ადამიანი (2014 წელი), ფართობი — 41 409,95 კმ². ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ერიტრეა, დასავლეთიდან სუდანი, აღმოსავლეთიდან — აფარის რეგიონი და სამხრეთიდან — ამჰარის რეგიონი.

ადმინისტრაციულ ცენტრ ქალაქ მეკელეს გარდა, სხვა მსხვილი ქალაქებია: ადი-გრატი, ადუა და აქსუმი.

## ისტორია
1991-2001 წლებში ტიგრაის პრეზიდენტი იყო გებრუ ასრატი, ხოლო 2001-2010 წლებში — ცეგაი ბერჰე. ამჟამად რეგიონის პრეზიდენტია დებრეციონ გებრემიქაელი.

2020 წლის ნოემბერში რეგიონმა კონფლიქტი წამოიწყო და დაუპირისპირდა ეთიოპიის ფედერალურ მთავრობას.

## მოსახლეობა 
2007 წლის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობა შეადგენს 4 314 456 ადამიანს, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს — 19,53 %-ს. მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვეა 50,54 ად./კმ². რეგიონში აღრიცხულია 985 654 ცალკეული მეურნეობა,  ასე რომ, საშუალოდ 4,4 ადამიანი მოდის ერთ მეურნეობაზე (3,4 ადამიანი ქალაქის მოსახლეობაში და 4,6 ადამიანი — სოფლის). მოსახლეობის დაახლოებით 96,55 % მიეკუთვნება ტიგრაის ხალხს. სხვა ეთნიკური ჯგუფებია: ამჰარები — 1,63 %, ირობები — 0,71 %, აფარელები — 0,29 %, ორომოები — 0,17 % და სხვა. დღეისათვის ტიგრინიული ენა ყველაზე უფრო გავრცელებული ენაა რეგიონში, რაც შეადგენს რეგიონის მოსახლეობის სალაპარაკო ენის 96 %-ზე მეტს. მოსახლეობის 95,6 % — მართლმადიდებელი ქრისტიანია, 4 % — მუსლიმი, 0,4 % — კათოლიკე და 0,1 % — პროტესტანტია.

1994 წლის აღწერის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობა შეადგენდა 3 136 267 ადამიანს, საიდანაც 1 542 165 იყო მამაკაცი და 1 594 102 ქალი; ქალაქის მოსახლეობა იყო დაახლოებით 621 210 ადამიანი (14 %).

CSA-ს 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის მხოლოდ დაახლოებით 53,99 %-ს აქვს შესაძლებლობა ისარგებლოს სუფთა სასმელი წყლით. განათლების დონე შეადგენს 67,5 %-ს მამაკაცებისათვის და 33,7 %-ს ქალებისათვის. ბავშვთა სიკვდილიანობა შეადგენს — 67 ბავშვს 1000 დაბადებულზე (რაც, ქვეყნის საშუალოზე მაჩვენებელზე დაბალია — 77 ბავშვი 1000 დაბადებულზე).

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
* ცენტრალური ზონა (Mehakelegnaw Zone)
* აღმოსავლეთის ზონა (Misraqawi Zone)
* მეკელე (Mekele)
* სამხრეთის ზონა (Debubawi Zone)
* დასავლეთის ზონა (Mi’irabawi Zone)

## სოფლის მეურნეობა 
2005 წლის მონაცემებით რეგიონში არსებობს 2 713 750 სული მსხვილი რქოსანი საქონელი (ეთიოპიის საერთო რაოდენობის 7 %), 72 640 ცხვარი, 208 970 თხა, 1200 ცხენი, 9190 ჯორი, 386 600 ვირი, 32 650 აქლემი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეთიოპიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.tigraionline.com/tigraistate.html
* http://www.ethiopar.net/English/basinfo/infotgry.htmn
* http://www.ocha-eth.org/Maps/downloadables/TIGRAY.pdf
* http://www.dppc.gov.et/downloadable/map/administrative/Atlas_Tigray.pdf 
* http://www.effortgroup.org/ 
* http://www.ethiopiantreasures.co.uk/pages/damo.htm 
* http://www.ethiopiantreasures.co.uk/pages/aksum.htm 
* http://www.ethiopiantreasures.co.uk/pages/mekele.htm 

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის რეგიონები
ცოდნის ხელმისაწვდომობის მოძრაობა

**ცოდნის ხელმისაწვდომობის მოძრაობა** (მსოფლიოში ცნობილია ინგლისური სახელწოდებით Access to Knowledge (A2K) movement) — სამოქალაქო საზოგადოების ჯგუფებისგან, განვითარებადი ქვეყნების მთავრობებისა და ცალკეული ინდივიდებისგან მხარდაჭერილი კამპანია, რომლის მთავარი მოთხოვნაა სამეცნიერო თუ სხვაგვარ ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის ადამიანის ფუნდამენტურ უფლებად აღიარება. მოძრაობა მიუხედავად მისი მიმდევრების იდეებისა და მოთხოვნების მრავალფეროვნებისა დაფუძნებულია სამ ძირითად პრინციპზე: სამართლიანობაზე, თავისუფლებასა და განვითარებისკენ ლტოლვაზე.  

ცოდნის ხელმისაწვდომობის მოძრაობის მიმდევართა ძირითადი მოთხოვნაა ინტელექტუალური საკუთრების ზედმეტად დაცულობის შეზღუდვა, რაც თავის მხრივ ბარიერს წარმოადგენს საავტორო უფლებებით დაცულ ინფორმაციაზე. მოძრაობის კონცეფცია ძირითადად ეყრდნობა ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის 27-ე მუხლს, რომლის მიხედვით “ყველას აქვს უფლება მონაწილეობა მიიღოს საზოგადოების კულტურულ ცხოვრებაში, ისარგებლონ ხელოვნებით და სამეცნიერო მიღწევებით.”

## რესურსები ინტერნეტში
* Access to Knowledge — In The Age of Intellectual Property 

კატეგორია:საზოგადოებრივი მოძრაობები
კატეგორია:ცოდნის ხელმისაწვდომობის მოძრაობა
კატეგორია:საზოგადოებრივი მოძრაობების ისტორია
კატეგორია:ინტელექტუალური საკუთრების სამართალი
კატეგორია:ინტელექტუალური საკუთრების აქტივიზმი
ფასილ-გების ციხესიმაგრე

**ფასილ-გების ციხესიმაგრე**  – ციხესიმაგრე ეთიოპიაში, მდებარეობს ამჰარის რეგიონის ქალაქ გონდერში. XVI–XVII საუკუნეებში ციხესიმაგრე წარმოადგენდა ეთიოპიის მეფის ფასილიდასის და მისი მემკვიდრეების რეზიდენციას.

ძველი ქალაქი გარშემორტყმულია 900-მეტრიანი გალავნით, რომლის მიღმაც მდებარეობს სასახლეები, ტაძრები, მონასტრები და უნიკალური საზოგადოებრივი და კერძო ნაგებობები. არქიტექტურა ინდური და არაბული სტილის ნაზავია. მოგვიანებით სასახლე ბაროკოს სტილში შეცვალეს, რაც მისიონერი იეზუიტების დამსახურებაა.

1979 წელს ფასილ-გების ციხესიმაგრე შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* UNESCO Fact Sheet
* Ethiopia Travel Webpage 

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეთიოპიაში
ჰარარის რეგიონი

**ჰარარის რეგიონი** () — ეთიოპიის რეგიონი. მისი დედაქალაქია ჰარარი. მას ადრე ერქვა **რეგიონი 13**. იგი მოიცავს ქალაქ ჰარარს და მის შემოგარენს. მდებარეობს ეთიოპიის აღმოსავლეთით. მოსახლეობა — 226 000 ადამიანი (2014 წელი), ფართობი — 333,94 კმ². ოფიციალური ენაა — ჰარარული. ადმინისტრაციულად იყოფა მხოლოდ ერთ ადმინისტრაციულ ზონად. რეგიონს ესაზღვრება მხოლოდ ერთი — ორომიის რეგიონი.

## მოსახლეობა 
2007 წლის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობა შეადგენს 183 415 ადამიანს, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს — 99 368 ადამიანს (54,18 %-ს), იგი ერთადერთი რეგიონია ეთიოპიაში, სადაც მოსახლეობის უმეტესობა ქალაქში ცხოვრობს. მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვეა — 589,05 ად./კმ². რეგიონში აღრიცხულია 46 169 ცალკეული მეურნეობა, ასე რომ, საშუალოდ 3,9 ადამიანი მოდის ერთ მეურნეობაზე. ძირითადი ეთნიკური ჯგუფებია: ორომოები — 56,41 %, ამჰარები — 22,77 %, ჰარარელები — 8,65 %, გურაგელები — 4,34 %, სომალელები — 3,87 %, ტიგრაი — 1,53 % და არგობელები — 1,26 %. ძირითადი ენებია: ორომოს ენა — 56,84 %, ამჰარული ენა — 27,53 %, ჰარარული — 7,33 %, სომალური ენა — 3,70 % და გურაგული ენა — 2,91 %. რეგიონის მთელი მოსახლეობის 68,99 % — მუსულმანია, 27,1 % — მართლმადიდებელი ქრისტიანი, 3,4 % — პროტესტანტი, 0,3 % — კათოლიკე და მოსახლეობის დაახლოებით 0,2 % მიეკუთვნება ტრადიციულ აფრიკულ რელიგიებს.

CSA-ს 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის მხოლოდ დაახლოებით 73,28 %-ს აქვს შესაძლებლობა ისარგებლოს სუფთა სასმელი წყლით (39,83 %-ს სოფლებში და 95,28 %-ს ქალაქებში).

1994 წლის აღწერის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობა შეადგენს 131 139 ადამიანს, ქალაქის მოსახლეობა — 76 378 ადამიანი (15,08 %). ცხოვრების დონე საკმაოდ დაბალია. განათლების დონე შეადგენს 78,4 %-ს მამაკაცებში და 54,9 %-ს ქალებში. ბავშვთა სიკვდილიანობა შეადგენს 66 ბავშვს 1000 დაბადებულიდან (რაც, ქვეყნის საშუალოზე მაჩვენებელზე დაბალია — 77 ბავშვი 1000 დაბადებულზე).

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეთიოპიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში 
* Harar Network
* Regional maps of Ethiopia at UN-OCHA

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის რეგიონები
გამბელის რეგიონი

**გამბელის რეგიონი** () — ეთიოპიის რეგიონი. მისი დედაქალაქია გამბელა. ადრე მისი სახელი იყო **რეგიონი 12**. მოსახლეობა — 396 000 ადამიანი (2014 წელი), ფართობი — 29 782,82 კმ². მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, სამხრეთი სუდანის საზღვართან. რეგიონს ესაზღვრება ორომიის რეგიონი და სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონი.

რეგიონში მდებარეობს გამბელის ეროვნული პარკი, რომელიც 5061 კმ²-ზეა გადაჭიმული და რეგიონის 19,6 %-ს შეადგენს.

## გეოგრაფია 
გეოგრაფიული პირობები და კლიმატი ედრება მეზობელი სამხრეთ სუდანისას და განსხვავდება დანარჩენი ეთიოპიისგან. თითქმის მთელი ტერიტორია დაფარულია მუსონური ტროპიკული ტყეებით. კლიმატი ნოტიოა, გვალვიანი სეზონების გარეშე.

## მოსახლეობა 
2007 წლის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობა შეადგენს 306 916 ადამიანს, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს — 25,37 %-ს. მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვეა — 10,31 ად./კმ². რეგიონში აღრიცხულია 65 445 ცალკეული მეურნეობა, ასე რომ, საშუალოდ 4,6 ადამიანი მოდის ერთ მეურნეობაზე. ძირითადი ეთნიკური ჯგუფებია: ნუერი — 46,65 %, ანუაკი — 21,17 %, ამჰარები — 8,42 %, კაფიჩო — 5 %, ორომოები — 4,83 %, კამბატა — 1,44 % და სხვა. ძირითადი ენებია: ნუერი — 48,35 %, ანუაკი — 22,02 %, ამჰარული — 11,11 %, ორომოს ენა — 4,85 %, კაფა — 4,65 %, შაკაჩო — 2,48 %, კამბატა — 1,47 % და ტიგრინიული ენა — 1,32 %. რეგიონის მთელი მოსახლეობის 70 % — პროტესტანტია; 16,8 % — მართლმადიდებელი ქრისტიანი; 4,9 % — მუსლიმი; 3,4 % — კათოლიკე; მოსახლეობის დაახლოებით 3,8 % მიეკუთვნება ტრადიციულ აფრიკულ რელიგიებს.

1994 წლის აღწერის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობა შეადგენს 181 862 ადამიანს, ქალაქის მოსახლეობა — 15,08 %. ცხოვრების დონე საკმაოდ დაბალია. განათლების დონე შეადგენს 57,5 %-ს მამაკაცებში და 22,8 %-ს ქალებში. ბავშვთა სიკვდილიანობა შეადგენს 92 ბავშვს 1000 დაბადებულიდან (რაც, ქვეყნის საშუალოზე მაჩვენებელზე მაღალია — 77 ბავშვი 1000 დაბადებულზე).

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
რეგიონი დაყოფილია 3 ადმინისტრაციულ ზონად.
* ადმინისტრაციული ზონა 1 (Administrative Zone 1)
* ადმინისტრაციული ზონა 2 (Administrative Zone 2)
* ადმინისტრაციული ზონა 3 (Administrative Zone 3)

## იხილეთ აგრეთვე
* ეთიოპიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* "The Current Situation in Gambella"
* Map of Gambela Region at UN-OCHA (PDF ფაილი)
* Map of the Gambela Region at the Disaster Prevention and Preparedness Agency (DPPA) of Ethiopia  (PDF ფაილი)

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის რეგიონები
ჰარარი

**ჰარარი** () — ქალაქი აღმოსავლეთ ეთიოპიაში. ქვეყნის დედაქალაქ ადის-აბებიდან 500 კილომეტრზე. ჰარარის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 147 306 ადამიანი (2008 წელი). ჰარარი ეთიოპიელი მუსლიმების მთავარი ქალაქია.

## გეოგრაფია 
ქალაქი მდებარეობს ეთიოპიის მთიანეთის ერთ-ერთი გორაკის თხემზე, ზღვის დონიდან 1885 მეტრზე.

## ისტორია 
საუკუნეების განმავლობაში ქალაქი ქვეყნის უმნიშვნელოვანესი სავაჭრო ცენტრი იყო. სავაჭრო გზებით დაკავშირებული იყო ეთიოპიის რეგიონებთან, სომალის და არაბეთის ნახევარკუნძულებთან.

ქალაქი ჰარარი თავისი უნიკალური გამაგრებული გალავნის — ჯუგოლის გამო, 2006 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. იუნესკოს მიერ ქალაქი მიჩნეულია ისლამის „მეოთხე წმინდა ქალაქად“. აქ დღესდღეობით არსებობს 82 მეჩეთი, რომელთაგან 3 X საუკუნისაა, ქალაქშივეა 102 სხვადასხვა აკლდამა და ისლამთან დაკავშირებული სიწმინდე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.hararconnection.com/ 
* http://www.harraris.com/
* http://www.harariach.com/ 
* http://www.projectharar.co.uk
* http://www.13suns.com/harar.htm 

## სქოლიო 
კატეგორია:ეთიოპიის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეთიოპიაში
ეთიოპიის რეგიონების დროშები

ქვემოთ ნაჩვენებია **ეთიოპიის რეგიონების** დროშები.

ფაილი:Flag of the Afar Region.svg |აფარის რეგიონი
ფაილი:Flag of the Amhara_Region.svg |ამჰარის რეგიონი
ფაილი:Flag of the Benishangul-Gumuz_Region.svg |ბენიშანგულ-გუმუზის რეგიონი
ფაილი:Flag of the Gambella_Region.svg |გამბელის რეგიონი
ფაილი:Flag of the Oromia Region.svg|ორომიის რეგიონი
ფაილი:Somali State original flag.jpg|სომალის რეგიონი
ფაილი:Flag_of_the_Southern_Nations,_Nationalities,_and_Peoples%27_Region.svg |სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონი
ფაილი:Flag of the Tigray Region.svg |ტიგრაის რეგიონი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეთიოპიის დროშა
* ეთიოპიის რეგიონები

კატეგორია:ეთიოპიის რეგიონები
ეთიოპიის მთიანეთი

მინი|მარჯვნივ|ეთიოპიის მაღალმთიანეთი
**ეთიოპიის მთიანეთი** (ეთიოპიის ზეგანი) — მთის მასივი ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკაში. ღრმა ტექტონიკური ხეობებით დაყოფილია ცალკეულ მასივებად, რომელზეც ბრტყელმწვერვალიანი ბაზალტური შთენილიმთებია აღმართული. მას ქვეყნის ტერიტორიის ორი მესამედი უჭირავს და ეთიოპიის უმთავრესი სასოფლო-სამეურნეო სავარგულია. აქ ბევრი სახეობის ცხოველი ბინადრობს – მხოლოდ ამ რეგიონში გვხვდება ბაბუნის ჰელადა. ეთიოპიის მთიანეთის უმაღლესი მწვერვალია რას-დაშანი – 4550 მ. 

## ლიტერატურა
* „მსოფლიოს დიდი ატლასი“, აფრიკა, გვ. 138, გამომც. პალიტრა L, თბილისი, 2009 წ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეთიოპიის გეოგრაფია

## რესურსები ინტერნეტში
*Ethiopian montane forests (World Wildlife Fund)
*Ethiopian montane grasslands and woodlands (World Wildlife Fund)
*Ethiopian montane moorlands (World Wildlife Fund)
*Ethiopian Wolf Conservation Programme 

კატეგორია:ეთიოპიის გეოგრაფია
ეთიოპიის გერბი

მინი|მარჯვნივ|ეთიოპიის გერბი

**ეთიოპიის გერბი** — ეთიოპიის ეროვნული სიმბოლო. მიღებულია 1996 წლიდან. გერბი ასევე გამოსახულია ეთიოპიის დროშის ცენტრში. გერბზე, ლაჟვარდის ფონზე გამოსახულია ოქროს ხუთქიმიანი ვარსკვლავი და ხუთი ოქროს სხივი, რომლებიც სინათლის სიმბოლოა.

## ისტორიული გერბები 

სურათი:Derg emblem.png|ეთიოპიის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკის გერბი 1975–1987
სურათი:People's Democratic Republic of Ethiopia coat.png|ეთიოპიის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკის გერბი 1987–1991

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეთიოპიის დროშა
* ეთიოპიის ჰიმნი

გერბი
კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:გერბები ვარსკვლავის გამოსახულებით
ალექსანდრა თედორეს ასული

* **ალექსანდრა თედორეს ასული** — ნიკოლოზ I-ის მეუღლე
* **ალექსანდრა თედორეს ასული** — ნიკოლოზ II-ის მეუღლე
ლეგოგიე

**ლეგოგიე** — სოფელი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ლეძაძამეს თემი (სოფლები: ბეთლემი, კვაუთი, ლეგოგიე, ლესაჯაიე, ლეძაძამე, ჯოლევი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე გურძემის (ტეხურის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 170 მ, სენაკიდან 32 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 98 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლეგოგინე

**ლეგოგინე** — სოფელი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, უშაფათის თემი (სოფლები: ლეგოგინე, ლეკოკაიე, უშაფათი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ხანჯარის (ცივის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 100 მ, სენაკიდან 29 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 195 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლეკოკაიე

**ლეკოკაიე** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, უშაფათის თემი (სოფლები: ლეგოგინე, ლეკოკაიე, უშაფათი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 120 მ, სენაკიდან 32 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 71 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლაჩთა

**ლაჩთა** — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში (შეუბნის თემი), მდინარე რიონის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 900 მეტრი, ონიდან 2,5 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 171 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ეთიოპიის ზონები

thumb|right|450px|ეთიოპიის რეგიონებისა და ზონების რუკა

ეთიოპიის რეგიონები იყოფა 68 ან უფრო მეტ ზონად (ამჰარული: ዞን zonə). ზონების ზუსტი რაოდენობა და სახელები გაურკვეველია. ცენტრალური სტატისტიკური სააგენტოს, ეთიოპიის 2005 წლისა განსხვავდება ერთმანეთისაგან ზონების სახელებითა და საზღვრებით.

ქვევით ზონები დაყოფილია რეგიონების მიხედვით:

## ადის-აბება
*ადის-აბება

## აფარის რეგიონი
*ადმინისტრაციული ზონა 1
*ადმინისტრაციული ზონა 2
*ადმინისტრაციული ზონა 3
*ადმინისტრაციული ზონა 4
*ადმინისტრაციული ზონა 5

## ამჰარის რეგიონი
*აგევ-ავი
*ბაჰირ-დარი
*აღმოსავლეთი გოჯაამი
*ჩრდილოეთი გონდარი
*ჩრდილოეთი შევა
*ჩრდილოეთი უოლო
*ორომია
*სამხრეთი გონდარი
*სამხრეთი უოლო
*უაგ-ჰემრა
*დასავლეთი გოჯაამი

## ბენიშანგულ-გუმუზის რეგიონი
*ასოსა
*კამაში
*მეტეკელი

## დირე-დაუა
*დირე-დაუა

## გამბელის რეგიონი
*ადმინისტრაციული ზონა 1
*ადმინისტრაციული ზონა 2
*ადმინისტრაციული ზონა 3

## ჰარარის რეგიონი
*ჰარარი

## ორომიის რეგიონი
*არსი
*ბალე
*ბორენა
*აღმოსავლეთი ჰარარგი
*აღმოსავლეთი შევა
*აღმოსავლეთი უელეგა
*ილუბაბორი
*ჯიმა
*ჩრდილოეთი შევა
*დასავლეთი ჰარარგი
*დასავლეთი შევა
*დასავლეთი უელეგა

## სომალის რეგიონი
*აფდერი
*დეგეჰაბური
*ფიკი
*გოდე
*ჯიჯიგა
*კორაჰე
*ლიბენი
*შინილე
*ვერდერი

## სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონი
*ბენჩ-მაჯი
*დაურო
*სამხრეთი ომო
*გამო-გოფა
*გედეო
*გურაგი
*ჰადია
*კემბატა-ტემბარო
*კეფა
*კეფიჩო-შეკიჩო
*ჩრდილოეთი ომო (გაუქმდა 2000 წელს)
*შეკა
*სიდამა
*სილტი
*უოლაიტა

*ალაბის სპეციალური ვორედა
*ამაროს სპეციალური ვორედა
*ბასკეტოს სპეციალური ვორედა
*ბურჯის სპეციალური ვორედა
*დირაშის სპეციალური ვორედა
*კონსოს სპეციალური ვორედა
*კონტის სპეციალური ვორედა
*იემის სპეციალური ვორედა

## ტიგრაის რეგიონი
*ცენტრალური ტიგრაი
*აღმოსავლეთი ტიგრაი
*მეკელე
*სამხრეთი ტიგრაი
*დასავლეთი ტიგრაი

## იხილეთ აგრეთვე
*ეთიოპიის რეგიონები

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
*Statoids


კატეგორია:ეთიოპიის ადმინისტრაციული დაყოფა
მეორე მოხაში

**მეორე მოხაში** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ფოცხოს თემი (სოფლები: ლეგოგიე-ნასაჯუ, მეორე მოხაში, მოხაში, ფოცხო). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე გურძემის (ტეხურის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 160 მ, სენაკიდან 27 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 139 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ეთიოპიის გეოგრაფია

მინი|300px|ეთიოპიის რუკა.
მინი|ეთიოპიის ტოპოგრაფიული რუკა

**ეთიოპია** მდებარეობს ჩრდილოეთ აფრიკაში. მისი მოსაზღვრე ქვეყნებია: ჩრდილოეთიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ერიტრეა, აღმოსავლეთიდან ჯიბუტი და სომალი, სამხრეთიდან კენია, ხოლო დასავლეთიდან და სამხრეთ დასავლეთიდან სუდანი. ქვეყნის ცენტრში მდებარეობს მაღალი პლატო, რომლის სიმაღლეც მერყეობს ზღვის დონიდან 1290-3000 მეტრის ფარგლებში, ხოლო უმაღლესი მთა აღწევს 4533 მეტრს. პლატოს აღმოსავლეთ აფრიკის რღვევის ხაზი ყოფს დიაგონალურად. პლატოს რამდენიმე მდინარე კვეთს, მათ შორის გამორჩეულია ცისფერი ნილოსი, რომელიც სათავეს ტბა ტანადან იღებს. პლატო თანდათანობით ეშვება დასავლეთით სუდანის დაბლობზე და სამხრეთით სომალის დასახლებულ ბარში.

## ბუნებრივი რესურსები
ეთიოპიაში არის: ოქროს, პლატინის, სპილენძის, კალქვას და ბუნებრივი გაზის მცირე საბადოები. მას აქვს ჰიდროენერგიის დიდი შესაძლებლობები.

ქვეყნის მთლიანი სახმელეთო ტერიტორიის დაახლოებით 20 % მუშავდება, თუმცა სახნავად გამოყენებადი მიწა უფრო მეტია. ბოლო 30 წლის განმავლობაში მიმდინარე ტყის მასიური გაჩეხვის გამო დღეისთვის ქვეყნის მხოლოდ 10-15 პროცენტია ტყით დაფარული. დანარჩენი ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი საძოვრებად გამოიყენება. ტერიტორიის მხოლოდ მცირე ნაწილია სოფლის მეურნეობისთვის ან სხვა გამოყენებისთვისთვის ზედმეტად მშრალი ან უნაყოფო.

## სადავო ტერიტორიები
ეთიოპიასა და ერიტრეას შორის საზღვრის ზუსტი დემარკაცია არასოდეს მომხდარა. მათი საზღვრის ჩრდილოეთ მონაკვეთზე მდებარე მცირე ანკლავების გულისთვის, ეს ორი ქვეყანა 1998-2000 წლებში ომობდა კიდეც. სადავო ტერიტორია მოიცავს მცირე სოფელს ბადმე და ირობის ხალხის ანკლავს. 2002 წელს საერთაშორისო კომისიამ მოახდინა  საზღვრების დადგენა. ორივე ქვეყანამ მიიღო კომისიის დასკვნა, თუმცა ეთიოპიამ ბოლომდე არ აღიარა დადგენილი საზღვარი.

ასევე არასოდეს მოხდენილა ეთიოპიასა და სომალის საზღვრის ცენტრალური მონაკვეთის დემარკაცია. ამ მონაკვეთის სტატუსი არის დროებით. ასევე კითხვის ქვეშაა სუდანის საზღვრის გასწვრივ მდებარე რამდენიმე მცირე მონაკვეთიც.

## რესურსები ინტერნეტში
*ეთიოპიის რუკები — ტეხასის უნივერსიტეტის კოლექცია
*ეთიოპიის რუკები , რუკების ევროპული კოლექცია
*ეთიოპიის რუკები  ამერიკა-ეთიოპიის ერთობლივი პროექტი
*ეთიოპიის ტოპოგრაფიული რუკები 
*ეთიოპიის რუკების სახელმწიფო სააგენტო 

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის გეოგრაფია
ლეძაძამე

**ლეძაძამე** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ბეთლემი, კვაუთი, ლეგოგიე, ლესაჯაიე, ლეძაძამე, ჯოლევი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ტეხურის მარჯვენა მხარეს, სენაკი-დიდი ჭყონის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 160 მ, სენაკიდან 23 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 230 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხრტილის გასაკვეთი დანა

**ხრტილის გასაკვეთი დანა** — მკვრივი ქსოვილის (ხრტილის, მყესის) გასაკვეთი, ბასრად ალესილი ქიურგიული ინსტრუმენტია. გამოიყენება ნეკნთა ხრტილების, აგრეთვე ფიბროზულად შეცვლილი ქსოვილის გასაკვეთად. გამოირჩევა მასიური სახელურით და ფართო, კარგად მჭრელი პირით.

## რესურსები ინტერნეტში
*Medgeo.net

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ქირურგიული იარაღები
თავის ტვინის დანა

**თავის ტვინის დანა** — თავის ტვინის რბილი ქსოვილის გასაკვეთი, ბასრად  ალესილი ქირურგიული ინსტრუმენტი. გამოიყენება როგორც   პათოლოგიური–ანატომიური კვეთისას, ასევე თავის მიდსმოში მიმდინარე ოპერაციისათვის. თავის ტვინის დანას ასევე იყენებენ თავის ტვინის შრეობრივი დაყოფისთვის. 

## რესურსები ინტერნეტში
* თავის ტვინის დანა — Medgeo.net

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ქირურგიული იარაღები
მოხრილი მაკრატელი

**მოხრილი მაკრატელი** – ბლაგვწვერიანი, მაგიდის სიბრტყესთან მიმართებაში  ჰორიზონტალურად   მოხრილი, მჭრელი ქირურგიული ინსტრუმენტია. მოხრილი მაკრატელი გამოიყენება სხვადასხვა სახის  ქსოვილთა ბლაგვი და ბასრი პრეპარირებისთვის. 

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ქირურგიული იარაღები
კატეგორია:მაკრატელი (ქირურგიული)
სარეზექციო დანა

**სარეზექციო დანა**–მკვრივი ქსოვილის  გასაკვეთი (მოსაკვეთი), ბასრად ალესილი ქიურგიული ინსტრუმენტი. გამოიყენება მკვრივი ქსოვილების გასაკვეთად (მცირე ზომის ძვლები, უხშირესად ფალანგები), მტევნის ან ტერფის ამპუტაციის დროს, აგრეთვე ძვალ-პლასტიკური ოპერაციებისას (სახსრის რეზექცია) და სხვა. განარჩევენ სარეზექციო დანების ორ ტიპს: სწორი  და  მუცლიანი.

## წყარო 
სამედიცინო ინტერნეტ-ქსელი www.MedGeo.Net

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ქირურგიული იარაღები
ქირურგიული მაკრატელი

მინი|250პქ|ქირურგიული მაკრატელი
**ქირურგიული მაკრატელი** — ბასრად ალესილი, ქსოვილთა გასაკვეთი ქირურგიული ინსტრუმენტია. იგი შედგება ორი დეტალისაგან, რომლის პირებიც ერთმანეთის მიმართულებით მოძრაობისას კვეთავენ ქსოვილებს. 

## დახასიათება 
მაკრატლის პირების მოძრაობის ხასიათიდან გამომდინარე განასხვავებენ 
*სახსრიან  მაკრატლებს (მკვეთავი მოქმედება – პირების გაყოლებაზე);
*გილიოტინისებური მაკრატელი (მკვეთავი მოქმედება – ზედა და ქვედა პირების ერთმანეთზე დადება). გამოიყენება მკვრივი ქსოვილების (ძვლების, ხრტილების და სხვა)  მოსაკვეთად.
*სახსრიანი (ჩვეულებრივი) მაკრატელი გამოიყენება, როგორც  ქსოვილთა ბასრი და ბლაგვი პრეპარირების, ასევე ქირურგიული მასალის  (კერძოდ,   ქირურგიული ძაფის, შესახვევი მასალის, ნახვევების) გაჭრის  მიზნითაც.
 
მაკრატლის პირების მჭიდროდ შეერთება  უმეტესად ხდება ხრახნით.

მაკრატლები ფორმისა და ზომის  მიხედვით არსებობს შემდეგნაირი:
*ბლაგვწვერიანი მაკრატელი 
*მოხრლი მაკრატელი 
*მახვილწვერიანი მაკრატელი 
*რბილი ნახვევის მოსახსნელი მაკრატელი 
*თვალის (მიკროქირურგიული) მაკრატელი 
*ნეკნის მაკრატელი 

### მაკრატლის ხმარების წესი 
მაკრატელი უნდა დავიკაოთ მარჯვენა ხელის  I  და  IV თითებით , საჩვენებელი თითი 
უნდა  იმყოფებოდეს ხრახნის მახლობლად, ხოლო შუა (მესამე) თითი – რგოლსა და პირს შორის. ამ წესი საშუალებას იძლევა მაკრატელი ხელში მჭიდროდ და მყარად გვეჭიროს.

#### შენიშვნა 
მაკრატელი  არ გამოიყენება კანზე განაკვეთის გასაკეთებლად!

## ლიტერატურა
* Katja Nuß:*Veterinärmedizinische Instrumentenkunde*. Schattauer Verlagsgesellschaft mbH, Stuttgart 1998, ISBN 3-7945-1794-6.
* Max Saegesser:Chirurgische Operationslehre. Springer Verlag Berlin Heidelberg GmbH, Berlin Heidelberg 1935.

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ქირურგიული იარაღები
კატეგორია:მაკრატელი (ქირურგიული)
აღმოსავლეთის უდაბნო

**აღმოსავლეთის უდაბნო** — უდაბნო აფრიკაში, მდინარე ნილოსის აღმოსავლეთით, ნილოსსა და წითელ ზღვას შორის. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია ეგვიპტიდან ერიტრეამდე, ასევე მოიცავს სუდანისა და ეთიოპიის გარკვეულ ტერიოტრიებს. უდაბნოს მთავარი მახასიათებლებია აღმოსავლეთით მდებარე წითელი ზღვის სანაპირო ზოლი და უდაბნოს მთათა სისტემა, რომლის უმაღლესი მწვერვალიცაა შაიბ-ალ-ბანათი. უდანბოს ტერიტორიაზე შექმნილია ვადი-გამალის ეროვნული პარკი. 

უდაბნოს აღმოსავლეთ ნაწილში პოპულარულია საფარი.

## რესურსები ინტერნეტში
*აღმოსავლეთის უდაბნო, ბრიტანიკა
*ეგვიპტის ეროვნული პარკები 

კატეგორია:საჰარა
კატეგორია:ეგვიპტის უდაბნოები
კატეგორია:სუდანის უდაბნოები
კატეგორია:ერიტრეის უდაბნოები
კატეგორია:ეთიოპიის უდაბნოები
კატეგორია:წითელი ზღვა
სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონი

**სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონი** – აბრევიატურა **SNNPR** () — ეთიოპიის რეგიონი. ჩამოყალიბდა 1994 წლის არჩევნების შემდეგ 7, 8, 9, 10 და 11 რეგიონების გაერთიანების შედეგად. მისი დედაქალაქია — აუასა. მოსახლეობა — 17 837 005 ადამიანი (2014 წელი), ფართობი — 105 887,18 კმ².

## გეოგრაფია 
რეგიონი ესაზღვრება კენიას სამხრეთში, სამხრეთ-დასავლეთში — ილემის სამკუთხედს, დასავლეთში — სამხრეთ სუდანს, ჩრდილო-დასავლეთში — გამბელის რეგიონს, ჩრდილოეთში და აღმოსავლეთში — ორომიის რეგიონს. მსხვილი ქალაქებია: აუასა, არბა-მინჩი, მიზან-ტეფერი და ჩენჩა.

## მოსახლეობა 
2007 წლის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობა შეადგენდა 15 042 531 ადამიანს, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს — 10,28 %-ს (ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი ქვეყანაში). მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვეა 142,06 ად./კმ². რეგიონში აღრიცხულია 3 087 567 ცალკეული მეურნეობა, ასე რომ, საშუალოდ 4,9 ადამიანი მოდის ერთ მეურნეობაზე. ძირითადი ეთნიკური ჯგუფებია: სიდამო — 19,38 %, ველაიტა — 10,59 %, ჰადია — 7,98 %, გურაგელები — 7,54 %, გამო — 7 %, კაფიჩო — 5,44 %, სილტე — 5,37 %, გედეო — 4,90 % და სხვა. ძირითადი ენებია: სიდამოს ენა — 19,59 %, ვოლაიტას ენა — 10,48 %, ჰადიას ენა — 8,00 %, გურაგული ენა — 7,13 %, გამოს ენა — 6,9 %, კაფას ენა — 5,36 %. სულ რეგიონში ცხოვრობს 45-ზე მეტი სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფი. პროტესტანტები შეადგენენ რეგიონის მთელი მოსახლეობის 55,5 %-ს, ქრისტიანი-მონოფიზიტები — 19,9 %-ს, მუსულმანები — 14,1 %-ს, კათოლიკები — 2,4 %-ს; მოსახლეობის დაახლოებით 6,6 % მიეკუთვნება ტრადიციულ აფრიკულ რელიგიებს.

1994 წლის აღწერის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობა შეადგენდა 10 377 028 ადამიანს, ქალაქის მოსახლეობა იყო სულ 6,8 %. 2006 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის მხოლოდ 54 %-ს აქვს შესაძლებლობა ისარგებლოს სუფთა სასმელი წყლით, რაც მნიშვნელოვნად მაღალია, ვიდრე 15 წლის უკანდელი მაჩვენებლები (სულ 10-15 %). განათლების დონე შეადგენს 57 %-ს მამაკაცებისთვის და 22,4 %-ს ქალებისთვის. ბავშვთა სიკვდილიანობა შეადგენს 85 ბავშვს 1000 დაბადებულზე (რაც, ქვეყნის საშუალოზე მაჩვენებელზე მაღალია — 77 ბავშვი 1000 დაბადებულზე).

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
რეგიონი იყოფა 13 ზონად, 8 განსაკუთრებულ რაიონად (ვორედა) და აუასის საქალაქო ადმინისტრაციად.

ზონები თავის მხრივ იყოფა 126 რაიონად (ვორედა) და 10 ქალაქ-ვორედად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეთიოპიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში 
* სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონის რუკა at UN-OCHA (PDF ფაილი)
* სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონის რუკა at DPPA of Ethiopia  (PDF ფაილი)
* Ethiopia's Vanishing Tribes  slideshow by *Life magazine*

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის რეგიონები
მარია თედორეს ასული

*მარია თედორეს ასული ნაგაია, *მართა* — ივანე მრისხანის ბოლო მეუღლე
*მარია თედორეს ასული — პავლე I-ის მეუღლე
*მარია თედორეს ასული — ალექსანდრე III-ის მეუღლე
მანდალა

**მანდალა** (სანსკ: मण्डल Maṇḍala „წრე“) — ინდუისტურ და ბუდისტურ რელიგიურ ტრადიციებში არის „წმინდა ხელოვნება“. ძირითადად, მანდალას აქვს კვადრატის ფორმა, ოთხი კარით და შუაში ბინდუიანი წრით. ყოველი კარი T ფორმისაა.

მანდალებს აქვთ სულიერი და რიტუალური მნიშვნელობები ბუდიზმშიც და ინდუიზმშიც. ტერმინი ინდუისტური წარმოშობისაა და ჩნდება რიგ ვედაში, მაგრამ სხვა დჰარმულ რელიგიებშიც გამოიყენება, ძირითადად ბუდიზმში. ბუდიზმის ვაჯრაჲანულ მიმდინარეობაში, მანდალები ქვიშით ხატვაში გადაისახა.

სხვადასხვა სულიერ ტრადიციაში, მანდალები გამოიყენება სასწავლო იარაღად ყურადღების ფოკუსირებისა და მედიტაციისთვის. დევიდ ფონტანას მიხედვით, მის სიმბოლურ ბუნებას შეუძლია დაეხმაროს „ქვეცნობიერის ძლიერ ღრმა დონეების მიღწევაში, სრულად ეხმარება მედიტატორს, გამოცადოს სრული ერთობის გრძნობა კოსმოსთან მის მრავალფეროვან ფორმებთან ერთად.“  ფსიქოანალიტიკოსმა, კარლ იუნგმა, მანდალა დაახასიათა, როგორც „ქვეცნობიერ მე-ს გამოსახვა“.

დღეს, მანდალას ადამიანის მიერ სამყაროს მაკროკოსმოსის ხედვის რაიმე სახის სიმბოლურ გამოსახვასაც უწოდებენ.

## გალერეა

File:Painted 17th century Tibetan 'Five Deity Mandala', in the center is Rakta Yamari (the Red Enemy of Death) embracing his consort Vajra Vetali, in the corners are the Red, Green White and Yellow Yamari.jpg|XVII ს-ის ტიბეტური ნახატი „5 ღვთაების მანდალა“, შუაში - რაქტა ჲამარი
File:Sri Yantra 256bw.gif|შრი იანტრას დიაგრამა, T ფორმის კარებითა და შუაში წრით
File:Vishnu Mandala.jpg|ვიშნუ-მანდალა
File:Painted 19th century Tibetan mandala of the Naropa tradition, Vajrayogini stands in the center of two crossed red triangles, Rubin Museum of Art.jpg|ნაროპას სკოლის XIX ს-ის ტიბეტური მანდალა, ვაჯრაიოგინი ორი გადაჯვარებინებული სამკუთხედის შუაში დგას

## იხილეთ აგრეთვე
*ბჰავაჩაკრა
*თანგკა
*იანტრა
*ჩაკრა

## რესურსები ინტერნეტში
*შესავალი მანდალაზე

## სქოლიო
კატეგორია:მედიტაცია
კატეგორია:ტანტრული პრაქტიკები
ბაჰრ-დარი

**ბაჰრ-დარი** () — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ეთიოპიაში. ამჰარის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ტანის ტბის სამხრეთ ნაპირზე. იქ სადაც ცისფერი ნილოსი უერთდება ტბას. მოსახლეობა — 199 210 კაცი (2008 წელი).

ქალაქი ადგილობრივი და საერთაშორისო ტურიზმის მნიშვნელოვანი ცენტრია. ქალაქის ფარგლებში მარცხენა სანაპიროზე, გორაზე მდებარეობს ყოფილი იმპერატორების სასახლე. ტურისტების საყვარელი ადგილია ჩანჩქერი ტის-ისატი და ცისფერი ნილოსის შესართავი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Pictures from Bahir Dar 
* MSN Map

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის ქალაქები
მაგდალენა მელცაჟი

**მაგდალენა მელცაჟი** (პოლ. Magdalena Mielcarz; 3 მარტი 1978, ვარშავა, პოლონეთი) — პოლონელი მსახიობი და მოდელი. ამჟამად ცხოვრობს და მოღვაწეობს აშშ-ში, ქალაქ ნიუ-იორკში

1997 წელს დაამთავრა ვარშავის Jaroslaw Dabrowski High School და ერთი წლის შემდეგ დაიწყო სწავლა ვარშავის უნივერსიტეტში ჟურნალისტიკისა და პოლიტიკის ფაკულტეტზე.

მისი, როგორც მსახიობის დებიუტი 1989 წელს შედგა საბავშვო მინისერიალში «Paziowie», სადაც დედოფალ იადვიგას როლი ითამაშა. გარკვეული ხნის განმავლობაში მუშაობდა ფოტომოდელად და მონაწილეობას იღებდა წამყვანი პოლონური ჟურნალების მიერ მოწყობილ ფოტოსესიებში.

მაგდალენა მელცაჟი 2001 წლიდან არის L’Oréal-ის სახე. მან გამორჩეული როლი შეასრულა ეჟი კავალეროვიჩის ფილმში "ვიდრე ჰხვალ", რომელიც 2001 წელს გადაიღეს ჰენრიკ სენკევიჩის იგივე სახელწოდების რომანის მიხედვით. 2007 წელს ერთ-ერთი მთავარი როლი შეასრულა ფილმში ტარას ბულბა, რომელიც ეკრანებზე 2009 წელს გამოვიდა.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* მაგდალენა მელცაჟის არაოფიციალური საიტი

კატეგორია:პოლონელი მსახიობები
კატეგორია:პოლონელი ფოტომოდელები
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ვარშავაში დაბადებულები
ნამიბის უდაბნო

**ნამიბის უდაბნო** — უდაბნო აფრიკაში, ნამიბიისა და ნაწილობრივ ანგოლის ტერიტორიაზე. წარმოადგენს ნამიბ-ნაუკლუფტის ეროვნული პარკის ნაწილს.სახელი მომდინარეობს ნამას ენიდან და ნიშნავს „*ვრცელ ადგილს*“. ბოლო 55 მლნ წლის მანძილზე, ეს ადგილი გაუსაძლისად მშრალი და გვალვიანია.  მიჩნეულია მსოფლიოს ყველაზე ძველ უდაბნოდ.

ნამიბის უდაბნო სამხრეთ აფრიკის პლატფორმის ერთ-ერთ ფიზიოგრაფიულ რეგიონს წარმოადგენს და გადაჭიმულია 80,900 კმ²-ზე.

უდაბნოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილია მცენარეთა და ცხოველთა რამდენიმე სახეობა, რომელთაგან ზოგი ენდემურია და აქ არსებული სპეციფიკური კლიმატისადმი მაღალი შეგუებულობით ხასიათდება.

## გალერეა

ფაილი:AT1315 map.png|ნამიბის უდაბნოს მდებარეობა
ფაილი:LocationNamib.png|ნამიბის უდაბნოს მდებარეობა
|სანაპირო ზოლი ატლანტის ოკეანესთან

## რესურსები ინტერნეტში
*ნამიბის უდაბნო, ნასა
*ნამიბის უდაბნო, National Geographic

## სქოლიო
მინი|მარცხნივ|900პქ|უდაბნოს პანორამა

კატეგორია:ნამიბიის უდაბნოები
ნუბიის უდაბნო

**ნუბიის უდაბნო** (არაბ.صحراء النوبة‎) მდებარეობს აფრიკაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ სუდანში, მდინარე ნილოსსა და წითელ ზღვას შორის. წარმოადგენს საჰარის უდაბნოს აღმოსავლეთ რეგიონს. გადაჭიმულია 400,000 კმ²-ზე. რეგიონი მშრალია; აქ, ფაქტობრივად, წვიმა არასოდეს მოდის, არ არსებობს ოაზისები. ამ ტერიტორიის ტრადიციული მაცხოვრებლები არიან ნუბიელები. 

ნუბიის უდაბნოს ტერიტორიაზე, სამხრეთ ეგვიპტეში, აღმოჩენილია დღემდე ცნობილი უძველესი არქეოასტრონომიული მეგალითი. 

უდაბნოს სიახლოვეს მდებარეობს ქალაქი აბიდია (სუდანის ტერიტორია). 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნუბიის უდაბნო, ბრიტანიკა

კატეგორია:საჰარა
კატეგორია:სუდანის უდაბნოები
რბილი ნახვევის მოსახსნელი მაკრატელი

**რბილი ნახვევის მოსახსნელი მაკრატელი** — ბლაგვწვერიანი, მაგიდის სიბრტყესთან მიმართებაში   ვერტიკალურად   მოხრილი, მჭრელი ქირურგიული ინსტრუმენტი, მას ასევე ლისტერის მაკრატელსაც უწოდებენ. ქვედა პირზე დამახასიათებელი ფოლაქისებური გაფართოებით, რომელიც ნახვევის მოხსნის დროს სხეულს დაზიანებისგან იცავს. 

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ქირურგიული იარაღები
კატეგორია:მაკრატელი (ქირურგიული)
თვალის (მიკროქირურგიული) მაკრატელი

**თვალის (მიკროქირურგიული) მაკრატელი** – მახვილწვერიანი, მჭრელი  ქირურგიული ინსტრუმენტი. მას  არ გააჩნია ჩვეულებრივი, ქირურგიული მაკრატლისთვის დამახასიათებელი რგოლები, მუშაობის პრინციპი კი დამყარებულია ზამბარისებურ  მოძრაობაზე და  ქირურგს პრეპარირებისას ხელში საწერი კალმის პოზიციაში უკავია.
თვალის მაკრატელისათვის დამახასიათებელია  სწორი ან მოხრილი ფორმის პირის ქონა.

## რესურსები ინტერნეტში
*http://www.MedGeo.Net

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ქირურგიული იარაღები
კატეგორია:მაკრატელი (ქირურგიული)
ნეკნის მაკრატელი

**ნეკნის მაკრატელი** –  ბლაგვწვერიანი,  მჭრელი ქირურგიული ინსტრუმენტი, გამოიყენება მკვრივი ქსოვილის (ხრტილი, ფიბროზულად შეცვლივი ქსოვილი) მოსაკვეთად.  ნეკნის მაკრატელს გააჩნია  მოკლე პირი და შედარებით გრძელი ფუნქციური ნაწილი, რომელიც ფიქსირდება ჩამკეტით. 

## რესურსები ინტერნეტში
*http://www.MedGeo.Net

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ქირურგიული იარაღები
კატეგორია:მაკრატელი (ქირურგიული)
სისხლდენის შესაჩერებელი ინსტრუმენტები

**სისხლდენის შესაჩერებელი ინსტრუმენტები** – სწორი ან მოხრილი, კბილიანი ან უკბილო ქირურგიული ხელსაწყოები, რომლებიც გამოიყენება ქირურგიული ოპერაციის დროს ნებისმიერი სისხლდენის შესაჩერებლად. 

## დახასიათება 
აღნიშნული ინსტრუმენტები შედგება ორი ფუნქციური ნაწილისაგან , რომელიც ერთმანეთთან დაკავშირებულია ხრახნით . თითოეულ  მათგანის ბოლოზე არის  ე.წ. სამუშაო ტუჩი – ”ბრანში” და რგოლი თითისთვის.  მომჭერები ბრანშის ფორმის მიხედვით განსხვავდებიან ერთმანეთისგან. შესაძლოა ჰქონდეთ ღარები, კბილები, იყოს სწორი ან მოხრილი. ქსოვილზე ფიქსაციისთვის ბრანშებს,  რგოლებთან ახლოს, გააჩნია ჩამკეტი ე.წ. კრემალიერი , ეს უკანასკნელი ლითონის ზოლია  რამდენიმე კბილით. ი
ფორმის, ზომისა და დანიშნულების მიხედვით არსებობს შემდეგი სახლის მომჭერები:
*კოხერის მომჭერი
*ბილროთის მომჭერი
*‘’მოსკიტის’’ ტიპის მომჭერი
*სისხლძარღვოვანი მომჭერი
*მეიოს მომჭერი
*უელის მომჭერი
*ნეგუსის მომჭერი
*პოტის მომჭერი (კლემა)

## რესურსები ინტერნეტში
*http://www.MedGeo.Net

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ქირურგიული იარაღები
კატეგორია:სისხლის შესაჩერებელი ინსტრუმენტები
ჭრილობის გამაგანიერებელი ინსტრუმენტები

**ჭრილობის გამაგანიერებელი ინსტრუმენტები** — გასაფართოებელი, ორგანოების და ქსოვილების დასაშორიშორებელი  ქირურგიული ინსტრუმენტი. ამ ჯგუფში გაერთიანებულია რეტრაქტორები. გამაგანიერებელი ინსტრუმენტების საშუალებით ქირურგს შეუძლია ჭრილობის გაკვეთილი უბნის ქსოვილთა განზიდვა და ფიქსაცია გარკვეულ პოზიციაში.

## დახასიათება 
რეტრაქტორის ტიპებია:

* ა)ბრტყელი:

# ზედაპირული რეტრაქციისთვის განკუთვნილი კბილიანი (ფოლკმანის და სხვ.) და ფირფიტისებრი (ფარაბეფის და სხვ.) კავები;
# ღრმა რეტრაქციისთვის განკუთვნილი სარკეები ბრტყელი ან უნაგირისებრი ფორმის სამუშაო ნაწილით, რომლის ზედაპირიც პოლირებულია, ირეკლავს სხივს და იძლევა საოპეაციო ველის დამატებით განათებას (დუაენის და სხვ.);

* ბ) ჭრილობის გამაგანიერებელი:
ორმხრივი სარკე თვითდამჭერი მოწყობილობით და სხვა.

თავის მხრივ ქირურგიულ, ჭრილობის გამაგანიერებელ იარაღებს აერთიანებს ქვემოთ ჩამოთვლილი იარაღები:

*ერთკბილა კავი 
*კავი ნერვის რეტრაქციისთვის 
*ფოლკმანის დაკბილული კავი 
*ფარაბეფის ფირფიტისებური კავი 
*ლანგენბენკის ფირფიტოვანი კავი 
*ჩერნის ფირფიტოვანი  კავი 
*მორისის ფირფიტოვანი კავი 
*დივერის სარკე 
*დუაიენის სარკე 
*ელისონის ფილტვის სარკე 
*ფიოდოროვის თირკმლის სარკე 
*სამსაგდულიანი ჭრილობის გასაფართოებელი კრემალიერით

## რესურსები ინტერნეტში
*ჭრილობის გამაგანიერებელი ინსტრუმენტები

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ქირურგიული იარაღები
კატეგორია:ჭრილობის გამაგანიერებელი ინსტრუმენტები
ერთკბილა კავი

**ერთკბილა კავი (რეტრაქტორი)** — პატარა ზომის, ერთკბილიანი, ზედაპირული რეტრაქციისთვის განკუთვნილი, მავთულისებრი ქირურგიული ინსტრუმენტი. მას აქვს ორი ბოლო, ერთ მხარეს ბოლოვდება წვეტიანი ბოლოთი, მეორე მხარეს კი  სოლიდური  ბრტყელი  სახელურით. ერთკბილა კავი გამოიყენება მარტივი ჭრილობების გასაგანიერებლად.

## რესურსები ინტერნეტში
*ერთკბილა კავი

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ქირურგიული იარაღები
კატეგორია:ჭრილობის გამაგანიერებელი ინსტრუმენტები
რიჩტერსველდი

მინი|300პქ|მდებარეობა
**რიჩტერსველდი** — მთიანი უდაბნოს ტიპის კულტურული და ბოტანიკური ლანდშაფტი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილოეთ ნაწილში, ჩრდილოეთი კაპლანდის პროვინციაში. ლანდშაფტი სავსეა ვაკე-დაბლობებითა და ვულკანური ციცაბო კლდეებით. ჩრდილოეთ ნაწილი, მდინარე ორანჟის გასწვრივ, ზღვის დონიდან 60 მეტრზე მდებარეობს, ხოლო სამხრეთი ნაწილი 1377 მეტრზე.

სამხრეთ-აფრიკის ნამაკალენდის რეგიონში მდებარე ეს არეალი მშრალ, უწყლო ლანდშაფტს მიეკუთვნება, სადაც წყალი დიდი იშვიათობაა და აქ წარმოდგენილია სიცოცხლის მხოლოდ ის სახეობები, რომლებიც მაღალი შეგუებულობით გამოირჩევიან. რიჩტერსველდი წარმოადგენს დედამიწაზე ერთადერთ ისეთ მშრალ, ცხელ და ამავე დროს ბიომრავალფეროვნებით გამორჩეულ ადგილს, რომლის ფლორაც და ფაუნაც მართლაც განსაცვიფრებელია.

ზაფხულის ტემპერატურა აქ +50 °C-ია, წვიმა უიშვიათეს მოვლენას წარმოადგენს.

რიჩტერსველდის ჩრდილოეთი ნაწილი, აქ მცხოვრებ ნამას ხალხთან 18 წლიანი მოლაპარაკებების შემდეგ, 1991 წელს ეროვნულ პარკად გამოცხადდა.

2007 წელს, ეროვნული პარკის სამხრეთი ნაწილი, რომელიც განსაკუთრებული სილამაზით გამოირჩევა, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შევიდა, როგორც „რიჩტერსველდის კულტურული და ბოტანიკური ლანდშაფტი".

ფაილი: Cheiridopsis denticulata-PICT2508.jpg| **Cheiridopsis denticulata**
ფაილი: Crassula_macowaniana3.jpg| **Crassula macowaniana**
ფაილი: Hyobanche glabrata-PICT2581.jpg| **Hyobanche sanguinea**

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* რიჩტერსველდის ეროვნული პარკი და მდინარე ორანჟი 
* Ai-|Ais/Richtersveld Transfrontier National Park
* The Richtersveld Community Conservancy, core of the World Heritage Site
* A mini travel portal for those considering to visit the Richtersveld. 
* The Richtersveld Municipality website.

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ეროვნული პარკები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის უდაბნოები
ზაკ სნაიდერი

**ზაქარი ედუარდ „ზაკ“ სნაიდერი** (დ. 1 მარტი, 1966) — ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი. მან პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი, „მკვდართა განთიადი“ გადაიღო 2004 წელს. საყოველთაო აღიარება მოიპოვა ფრენკ მილერის კომიქსის „300“ ადაპტაციით. 2009 წელს მან გადაიღო „მცველები“, მილერის კიდევ ერთი კომიქსის ადაპტაცია. ის არის Cruel and Unusual Films-ის თანადამფუძნებელი, მეუღლე დებორა სნაიდერთან და უესლი კოლერთან ერთად. 

სნაიდერი რეჟისორის სახით მუშაობდა ფილმზე „სამართლიანობის ლიგა“, მაგრამ მას შემდეგ, რაც მისმა ქალიშვილმა თავი მოიკლა, პროექტი დატოვა.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:დაბადებული 1 მარტი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნიირის უდაბნო

**ნიირის უდაბნო** () — უდაბნო აფრიკაში, სამხრეთ კენიის ტერიტორიაზე. მდებარეობს მაგადის ტბის აღმოსავლეთით და ამბოსელის, დასავლეთ ცავოსა და ნაირობის ეროვნულ პარკებს შორის. უდაბნოს ტერიტორიაზე მდებარეობს კაჟიადის რაიონის უდიდესი ნაწილი. უდაბნო ნორმალურად ტენიანია, რაც კილიმანჯაროს მთის დამსახურებაა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ნიირის უდაბნო, ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:კენიის უდაბნოები
მუხიანი

**მუხიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* მუხიანი — სოფელი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში 
* მუხიანი — თბილისის ერთ-ერთი უბანი
თეთრი ნილოსი

**თეთრი ნილოსი** (, იკითხება როგორც: ან-ნილ ალ-აბიად) — მდინარე აფრიკაში. ცისფერ ნილოსთან ერთად წარმოადგენს ნილოსის უდიდეს შენაკადს. უფრო ზუსტი მნიშვნელობით *"თეთრ ნილოსს"* უწოდებენ ტბა ნოდან გამომავალ მდინარეს და მის შენაკადებს *Bahr al Jabal*-ს და *Bahr el Ghazal*-ს. უფრო ფართო მნიშვნელობით კი *"თეთრი ნილოსი"* შეესაბამება დაახლოებით 3700 კილომეტრი სიგრძის, ტბა ვიქტორიადან გამომავალ მდინარეებს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ნილოსი
* ცისფერი ნილოსი

## რესურსები ინტერნეტში
* თეთრი ნილოსი ენციკლოპედია ბრიტანიკა.

კატეგორია:ნილოსი
კატეგორია:ნილოსის აუზი
კატეგორია:ნილოსის შენაკადები
კატეგორია:უგანდის მდინარეები
კატეგორია:სუდანის მდინარეები
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის მდინარეები
კატეგორია:ტბა ვიქტორია