როლინგ სტოუნზი

**როლინგ სტოუნზი** () — ინგლისური როკ-ჯგუფი, რომელიც ლონდონში, 1962 წლის აპრილში ჩამოყალიბდა. მასში თავდაპირველად შედიოდნენ: ბრაიან ჯოუნზი (გიტარა, ჰარმონიკა), იენ სტიუარტი (ფორტეპიანო), მიკ ჯაგერი (ვოკალი), კით რიჩარდსი (გიტარა), ბილ უაიმენი (ბას გიტარა) და ჩარლი უოტსი (დასარტყმელი საკრავები). სტიუარტმა ოფიციალური შემადგენლობა 1963 წელს დატოვა, მაგრამ 1985 წელს, გარდაცვალებამდე, სტოუნზის კონცერტებში მონაწილეობდა. ჯოუნზმა ჯგუფი დატოვა 1969 წელს, გარდაცვალებამდე ერთი თვით ადრე. მანამდე მას ჩაენაცვლა მიკ ტეილორი, რომელიც 1974 წლამდე დარჩა. მოგვიანებით მისი ადგილი, დღემდე, დაიკავა რონი ვუდმა. უაიმენი 1993 წელს წავიდა და მას შემდეგ ტურნეებში ბასისტის სახით მონაწილეობს დერილ ჯოუნზი. სხვა საკონცერტო მუსიკოსებს შორის აღსანიშნავია კლავიშისტები - ნიკი ჰოპკინზი (1967–82), იენ მაკლოგენი (1978–1981), ბილი პრესტონი (1970-იანები) და ჩაკ ლიველი (1982-დღემდე). თავდაპირველად სტოუნზის ლიდერი იყო ბრაიან ჯოუნზი, მაგრამ მოგვიანებით ჯაგერი და რიჩარდსი გახდნენ კოლექტივის სიმღერების ავტორები, ხოლო ჯოუნზი იურიდიულ და პირად პრობლემებს უმკლავდებოდა.

ევროპაში წარმატების მოპოვების შემდეგ როლინგ სტოუნზი პოპულარული ჩრდილოეთ ამერიკაშიც გახდა, ე.წ. „ბრიტანული შემოჭრის“ პერიოდში, 1960-იან წლებში. იგი ამავე პერიოდის კონტრკულტურის სიმბოლოდ იქცა. ბლუზური და როკ-ენ-როლური საწყისების მიუხედავად, სტოუნზს 60-იანებში ჰქონდა მუსიკალური ექსპერიმენტების ხანმოკლე პერიოდი, რომელიც ფსიქოდელიური ჟანრის *Their Satanic Majesties Request*-ით აღინიშნა. მოგვიანებით ჯგუფი დაუბრუნდა ბლუზურ ჟღერადობას ალბომით *Beggars Banquet*-ით (1968) და მისი შემდგომი დისკებით *Let It Bleed* (1969), *Sticky Fingers* (1971) და *Exile on Main St.* (1972), რომლებიც ხშირად ითვლება მათ საუკეთესო ნაშრომებად და „ოქროს ეპოქად“. ამ პერიოდში მათ კონცერტებზე უკვე წარადგენდნენ, როგორც „მსოფლიოს უდიდეს როკ-ენ-როლურ ჯგუფს“. მუსიკათმცოდნე რობერტ პალმერი წერდა, რომ სტოუნზის „აღსანიშნავი ხანგრძლივი გავლენა გამომდინარეობს ტრადიციული ჭეშმარიტებებიდან, რიტმ-ენდ-ბლუზური და სოულ მუსიკიდან, ხოლო სხვა წუთიერი პოპულარული მოდა წარმავალია“.

1970-იანებში ჯგუფი განაგრძობდა კომერციულად წარმატებული დისკების გამოცემას, რომელთა შორის აღსანიშნავია *Some Girls* (1978) და *Tattoo You* (1981), მსოფლიოში მათი ყველაზე პოპულარული ალბომები. 1983-1987 წლებში ჯაგერს და რიჩარდსს შორის არსებული უთანხმოებების ფონზე სტოუნზი დაშლილი იყო, თუმცა 1987 წელს იგი დაბრუნდა. დროებითი სოლოპროექტების გარდა, მათ გამოსცეს *Steel Wheels* (1989), რომელსაც მოჰყვა მასშტაბური საკონცერტო ტურნე. 1990-იანებიდან მოყოლებული, სტუდიურ ალბომებს იშვიათადად გამოსცემენ, თუმცა ყოველი ასეთი წარმატებული და დადებითად შეფასებულია კრიტიკოსების და ძირითადი მსმენელების მიერ. მიუხედავად მთელი ამ დროის განმავლობაში სულ ოთხი ახალი სტუდიური ალბომისა, ჯგუფი უფრო აქტიურია საკონცერტო სფეროში. 2007 წლისთვის მისი ოთხი ტურნე ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიანების ხუთეულში შედიოდა - Voodoo Lounge Tour (1994–95), Bridges to Babylon Tour (1997–98), Licks Tour (2002–03) და A Bigger Bang Tour (2005–07).

1989 წელს როლინგ სტოუნზი შეიყვანეს როკ-ენ-როლის, ხოლო 2004 წელს - ბრიტანეთის მუსიკის დიდების დარბაზში. ჟურნალმა *Rolling Stone* ისინი დაასახელა ყველა დროის „100 უდიდესი შემსრულებლის სიის“ მეოთხე ადგილზე. დღეისთვის ჯგუფის ალბომების გაყიდვების რაოდენობა 250 მილიონს აჭარბებს. მისი დისკოგრაფია მოიცავს 30 სტუდიურ, 18 საკონცერტო და მრავალ კომპილაციურ ალბომს. ბრიტანეთში  *Let It Bleed* (1969) იყო სტოუნზის პირველი ალბომი, რომლის ჩარტის პირველ ადგილზე მოხვედრას მოჰყვა ამავე პოზიციამდე ასული მთელი რიგი სტუდიური და საკონცერტო ალბომების. აშშ-ში ასეთი ჩანაწერების რიგში *Sticky Fingers* (1971) იყო, რასაც კიდევ შვიდი მოჰყვა. 2008 წელს *Billboard* Hot 100-ის ყველა დროის წარმატებული შემსრულებლების სიაში ჯგუფი მეათე ადგილს იკავებდა. 2012 წელს აღინიშნა როლინგ სტოუნზის 50 წლიანი იუბილე.

## ჯგუფის ისტორია 
### შექმნის წინა პერიოდი 
ჯაგერი და რიჩარდსი ბავშვობიდან მეგობრობდნენ და ერთად დადიოდნენ დარტფორდში (კენტის საგრაფო), ვენტმორთის სკოლაში. შემდეგ მათი ოჯახები საცხოვრებლად სხვაგან გადავიდნენ. 1960 წელს, სიდკეპის სამხატვრო კოლეჯისკენ მგზავრობისას მიკი და კითი კვლავ შეხვდნენ ერთმანეთს და ჯგუფის შექმნის ინტერესი გამოხატეს. მათ შეუერთდა დიკ ტეილორი, რომელიც შემდგომში ჯგუფში Pretty Things გადავიდა. ბრაიან ჯოუნზი მათ გაიცნეს ალექსის კორნერის ლონდონური ჯგუფიდან Blues Incorporated, ილინგის ჯაზურ კლუბში. Blues Incorporated-ში ამ დროს შედიოდა კიდევ ორი მუსიკოსი, რომელიც შემდგომში როლინგ სტოუნზში მოხვდა - ჩარლი უოტსი და იენ სტიუარტი.

სტიუარტმა და ჯოუნზმა ჩამოაყალიბეს რიტმ ენდ ბლუზის ჟანრის ჯგუფი, რომელიც ჩიკაგოს ბლუზს უკრავდა. სტიუარტის, ჯოუნზისა და ჯაგერის გარდა, ჯერ კიდევ სახელის გარეშე არსებული ჯგუფის პირველ რეპეტიციაზე გამოჩნდა რიჩარდსიც. პირველ რეპეტიციაში აგრეთვე მონაწილეობდნენ გიტარისტი ჯეფ ბრედფორდი და ვოკალისტი ბრაიან ნაიტი, მაგრამ ჯგუფში გაერთიანებაზე მათ უარი თქვეს, ვინაიდან ჯაგერისა და რიჩარდის საყვარელი ჩაკ ბერისა და ბო დიდლის შემოქმედებით დაინტერესებას არ იზიარებდნენ. 1962 წლის ივნისში შემადგენლობა იყო ასეთი: ჯაგერი, ჯოუნზი, რიჩარდსი, სტიუარტი, ტეილორი და ტონი ჩეპმენი (დასარტყმელი საკრავები). რიჩარდსის თანახმად, ჯოუნზმა ჯგუფს სახლი შეურჩია, როდესაც გამოცემას *Jazz News* დაურეკა. როდესაც მას ჰკითხეს ჯგუფის სახელი, ჯოუნზმა დახედა მადი უოტერსის ფირფიტას, რომელიც იქვე ძირს იდო და სიმღერის „Rollin' Stone“ სათაურის შემჩნევის შემდეგ ეს სახელწოდება დაასახელა.

### 1962–1964: პირველი წარმატება 
[მინი|[Crawdaddy Club, რიჩმონდი, ერთ-ერთი ოთახი. აქ ჯგუფი 1963 წელს სარეზიდენციო კონცერტებით გამოდიოდა.]]

ჯაგერი, რიჩარდსი, ჯოუნზი, სტიუარტი და დიკ ტეილორი (ბასი) 1962 წლის 12 ივლისს გამოვიდნენ The Rollin' Stones-ის სახელით, Marquee Club-ში. ძირითადად დაუკრეს ჩიკაგოს ბლუზი, ისევე, როგორც ჩაკ ბერის და ბო დიდლის სიმღერები. ბასისტი ბილ უაიმენი 1962 წლის დეკემბერში შეუერთდა, ხოლო ჩარლი უოტსი - შემდეგი წლის იანვარში. როლინგ სტოუნზის მენეჯერმა ჯორჯო გომელსკიმ რიჩმონდში, Crawdaddy Club-ში სარეზიდენციო კონცერტების ორგანიზება შეძლო, რამაც, მისივე თქმით, „ბლუზის მსოფლიო რენესანსი გამოიწვია“ და სვინგიანი ლონდონის სახე შექმნა.

ენდრიუ ლუგ ოლდემი გახდა ჯგუფის მენეჯერი. იგი სტოუნზს The Beatles-მა გააცნო. ვინაიდან ოლდემი ჯერ 19 წლის იყო, აგენტის ლიცენზიის მოპოვება ან დოკუმენტების გაფორმება არ შეეძლო, ამას მისი დედა აკეთებდა. ამიტომ ენდრიუს შეუერთდა ბრონირების აგენტი ერიკ ისტონი. გომელსკის რამე სახის დოკუმენტები  ჯგუფთან გაფორმებული არ ჰქონდა და, შესაბამისად, მას არავინ გასაუბრებია. თავდაპირველად ოლდემი ცდილობდა, გამოეყენებინა ბრაიან ეპსტაინის მიდგომა - მისი ჩანაფიქრით, ჯგუფს კოსტიუმები უნდა ეტარებინა. მოგვიანებით ეს სტრატეგია შეიცვალა. ახალი ჩანაფიქრით, როლინგ სტოუნზს უნდა ჰქონოდა კონტრასტი მომღიმარ The Beatles-თან. ოლდემი: „მსურდა მათთვის არასასურველი პირების იმიჯის შექმნა. ვინაიდან The Beatles უკვე იყენებდა ბიჭების გუნდის იმიჯს, ერთმანეთის მსგავსი პიჯაკებით, სტოუნზი სხვა მიმართულებით უნდა წამეყვანა. თავდაპირველად უარი უნდა გვეთქვა ერთნაირ სამოსზე, შემდეგ - გამოგვეკვეთა მათი გრძელი თმა და ბინძური გარეგნობა, ამის შემდგომი ეტაპი კი იყო პრესაში მათ შესახებ ჩემ მიერ გამოგონილი დასამახსოვრებელი ფრაზებით წერა...მსურდა, ხაზი გამესვა, რომ სტოუნზი იყო საშიში, უხეში და ცხოველური“. იენ სტიუარტმა ჯგუფი შემდგომში დატოვა, მაგრამ როუდ-მენეჯერის და ტურნეებში კლავიშისტის სახით მუშაობას განაგრძობდა. ოლდემი განმარტავდა მის გადაწყვეტილებას: „უბრალოდ, არ მიიღო ამაში მონაწილეობა, ხოლო ექვსი ადამიანი მსმენელისთვის ძალიან დიდი რიცხვია სახეების დამახსოვრებლად“. პრესაში ენდრიუს ინიციატივით ჯგუფის წევრების ასაკს რამდენიმე წელი მოაკლდა, რის გამოც მოზარდების იმიჯიც შეიძინეს.

Decca Records-მა, რომელმაც უარი თქვა The Beatles-თან კონტრაქტის გაფორმებაზე, სტოუნზთან ხელშეკრულება ძალიან მისაღები პირობებით გააფორმა. ჯგუფი სხვა ახალბედებთან შედარებით მიიღებდა სამმაგ ჰონორარს, ჩანაწერების მართვის და სტუდიური ფირების ფლობის სრულ უფლებას.  ამ კონტრაქტით მას აგრეთვე უფლება ჰქონდა, Decca-ს გარდა სხვა სტუდიები გამოეყენებინა. მათ აირჩიეს Regent Sound Studios, რომელიც მონოჩანაწერების მონტაჟის საშუალებას აძლევდა. სტუდიაში კედლებზე ხმის დასახშობად ჯერ კიდევ კვერცხის ყუთები გამოიყენებოდა. ოლდემს ხმის ჩაწერის გამოცდილება არ ჰქონია, მაგრამ ჩანაწერებზე პროდიუსერის სახით მუშაობდა და, მისივე თქმით, შექმნა „ხმაურიანი კედელი“, რომელიც ჯგუფს გამოადგა. Regent-ში მუშაობის მცირე გადასახადის გამო, ჯგუფს შეეძლო უფრო ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში მუშაობა, ვიდრე ეს სხვაგან, სამსაათიან რეჟიმში ხდებოდა. მათი პირველი ალბომის ყველა სიმღერა სწორედ ამ სტუდიაში ჩაიწერა.

ოლდემმა გამოკვეთა სტოუნზის დამოუკიდებლობა, როგორც კონტრასტი The Beatles-ის EMI-სადმი ვალდებულებებისგან. „უბრალოდ მოკვდავები იყვნენ...რომლებიც სტუდიაში ოფლს ღვრიდნენ“. ჩანაფიქრის შესაბამისად, ჯგუფი The Beatles-ისგან განსხვავებით, პირველი ბრიტანული ალბომის გარეკანზე არ იღიმოდა. პრესაში მან შეაგდო ფრაზები, როგორიც იყო „თქვენს ქალიშვილს ცოლად როლინგ სტოუნზის წევრს გააყოლებდით?“ მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად ჯგუფის წევრები კოსტიუმებს იცვამდნენ, საჯაროდ შემდგომში ყოველდღიური ჩაცმულობით ჩნდებოდნენ. უაიმენი: „ჩვენი ცუდი ბიჭების რეპუტაცია და იმიჯი მოგვიანებით გამოჩნდა, შემთხვევით. ენდრიუს ამასთან შეხება არ ჰქონია. უბრალოდ უსასრულოდ იყენებდა ამ იდეას.“
„ჩვენ ვიყავით პირველი პოპულარული ჯგუფი, რომელმაც უარი თქვა კლიფ რიჩარდის ტიპზე - ერთნაირ ჩაცმულობაზე და უმოძრაობაზე“. – ბილ უაიმენი

ჩაკ ბერის „Come On“ იქცა ჯგუფის პირველ სინგლად და გამოიცა 1973 წლის 7 ივნისს. კოლექტივი მას კონცერტებზე არ უკრავდა, ხოლო Decca-მ მისი რეკლამა მხოლოდ ერთხელ გამოაქვეყნა. ოლდემის თხოვნით, ჯგუფის ფან-კლუბის წევრებმა ასლები ისეთი რაოდენობით შეიძინეს, რომ „Come On“ სინგლების ჩარტში #21 პოზიციამდე ავიდა. წარმატებული სინგლი მათ საშუალებას აძლევდა, ლონდონის მიღმა გამოსულიყვნენ, რაც დაიწყო მიდლსბროში, 13 ივლისს, Outlook Club-ში გამართული კონცერტით (The Hollies-თან ერთად). (ბილ უაიმენის წიგნში *Rolling With The Stones* დაშვებულია შეცდომა, თითქოს ჯგუფმა იმ საღამოს კლუბში Alcove დაუკრა). წლის ბოლოს ოლდემმა და ისტონმა მოაწყვეს სტოუნზის პირველი ბრიტანული ტურნე, რომელშიც იგი გამოდიოდა ამერიკელი შემსრულებლების - ბო დიდლის, ლიტლ რიჩარდის და The Everly Brothers-ის მხარდამჭერი კოლექტივის სახით. 1963 წლის შემოდგომაზე გამართული ეს ტურნე ახალგაზრდა ჯგუფისთვის მოსამზადებელ პერიოდად იქცა.

ამ პერიოდში ჩაიწერა მათი მეორე სინგლი, ჯონ ლენონის და პოლ მაკ-კარტნის მიერ დაწერილი „I Wanna Be Your Man“, რომელიც The Beatles-მა და სტოუნზმა ერთსა და იმავე სესიის ფარგლებში ჩაწერეს. ეს სინგლი ბრიტანეთში #12 გახდა, ხოლო მესამე ბადი ჰოლის „Not Fade Away“-ს ვერსია, რომელიც ბო დიდლის სტილში იყო შესრულებული, 1964 წლის თებერვალში გამოვიდა და #3 იყო.

ოლდემი არ ხედავდა მომავალს ჯგუფისთვის, რომელიც, მისი თქმით, „კარგავდა მნიშვნელოვან ჰონორარს შუახნის შავკანიანების მუსიკის დაკვრით“ და ამით მოზარდებს ართობდა. ჯაგერმა და რიჩარდსმა გადაწყვიტეს სიმღერების ერთობლივი ძალებით შექმნა, რაც, ოლდემის თქმით, იმთავითვე იყო „ბანალური და მიმბაძველი“. ვინაიდან ჯგუფში სიმღერების შექმნის ტრადიცია ნელი ტემპით ვითარდებოდა, პირველი ალბომის *The Rolling Stones* (რომელიც აშშ-ში გამოვიდა, როგორც ''England's Newest Hit Makers'') მასალას ძირითადად სხვა შემსრულებლების სიმღერების ვერსიები შეადგენდნენ, ხოლო ჯაგერის და რიჩარდსის საავტორო მხოლოდ „Tell Me (You're Coming Back)“ იყო. თუმცა, ალბომში აგრეთვე შეტანილი იყო ნენკერ ფელჯის, როგორც ავტორის მითითებით მთლიანი ჯგუფის მიერ ჩაწერილი ორი სიმღერა.

როლინგ სტოუნზის პირველი აშშ ტურნე 1964 წლის ივნისში ჩატარდა და, უაიმენის თქმით, „კატასტროფა“ იყო. „როდესაც ჩავედით, იქ ჰიტური ჩანაწერები არ გვქონია ან სხვა რამე.“ როდესაც ჯგუფი გამოვიდა შოუში *The Hollywood Palace*, წამყვანმა, დინ მარტინმა დასცინა მათ ვარცხნილობას და შესრულების სტილს. ტურნეს პერიოდში ჩიკაგოს Chess Studios-შიც იმუშავეს და გაიცნეს საკუთარი შთაგონების წყაროებიც, მათ შორის - მადი უოტერსი. ამ სესიების დროს ჩაიწერა ბობი უომეკის „It's All Over Now“, რომელიც ბრიტანეთში მათ პირველ #1 ჰიტად იქცა.

*The TAMI Show*-ს კინოვერსიაში ჯგუფი ჯეიმზ ბრაუნთან და The Famous Flames-თან ერთად გამოჩნდა. მის ფარგლებში ამერიკელი შემსრულებლები „ბრიტანული შემოჭრის“ მუსიკოსებთან ერთად გამოდიოდნენ. 2003 წელს ჯაგერი იხსენებდა, რომ სტოუნზი ბრაუნთან სინქრონულად ვერ უკრავდა, ვინაიდან სცენებს ცალ-ცალკე იღებდნენ, რის გამოც თავად ჯეიმზი გაღიზიანებული იყო. 25 ოქტომბერს სტოუნზი *The Ed Sullivan Show*-შიც გამოვიდა, თუმცა იქ დატრიალებული ქაოსის გამო წამყვან ედ სალივანის ძალისხმევით ჯგუფს აუკრძალეს შოუში  გამოჩენა - მიუხედავად იმისა, რომ შემდგომში კოლექტივი მასთან მაინც გამოსულა., ხოლო ჯგუფის მეხუთე ბრიტანული სინგლი, უილი დიქსონის „Little Red Rooster“, ნენკერ ფელჯის სახელით b-მხარეზე წარმოდგენილი „Off the Hook“-ით, 1964 წლის ნოემბერში გამოვიდა. იგი ბრიტანეთში სტოუნზის მეორე #1 ჰიტად იქცა, რაც ბლუზური ნომრისთვის მანამდე წარმოუდგენელი წარმატება იყო.

1967 წლის იანვარში გამოვიდა  *Between the Buttons* (ბრიტანეთში - #3, აშშ-ში #2). ეს იყო ოლდემის, როგორც ჯგუფის პროდიუსერის უკანასკნელი ნამუშევარი (მანამდე, 1965 წელს სტოუნზის მენეჯერი ალენ კლაინი გახდა). ამერიკულ ვერსიაში შევიდა ორმაგი A-მხარიანი სინგლის სახით გამოსული „Let's Spend the Night Together“ და Ruby Tuesday - ორივე აშშ-ში #1 გახდა, ხოლო ბრიტანეთში - #3. როდესაც ჯგუფი ნიუ-იორკში გადაფრინდა, *The Ed Sullivan Show*-ის შოუში სიმღერების შესასრულებლად, მათგან მოითხოვეს ტექსტის „let's spend the night together“ () შეცვლა „let's spend some time together“-ით ()., კითის სახლში, რედლენდსში, წვეულების დროს ჩხრეკა ჩაატარა. მიუხედავად იმისა, რომ არავინ დაუპატიმრებიათ, ჯაგერი, რიჩარდსი და ნახატებით მოვაჭრე რობერტ ფრეიზერი დააჯარიმეს. 2003 წელს რიჩარდსი იხსენებდა: „როდესაც რედლენდსში დაგვატყდნენ თავს, მივხვდით, რომ უკვე სხვა თამაშთან გვქონდა საქმე და გასართობი აღარ იყო. მანამდე ისეთი შთაბეჭდილება რჩებოდა, თითქოს ლონდონი მშვენიერი ადგილი იყო, სადაც ყველაფერს აკეთებდი.“ საუბრობდა რა პიროვნებაზე, რომელიც პასუხისმგებელი იყო ამ ჩხრეკაზე, იგი ამბობდა: „როგორც ვიცი, ხალხში ცხვირი აღარ გაეყოფოდა“. მიუხედავად იმისა, რომ ორივე იმავე დღეს საკანში მოხვდა, აპელაციის შეტანის შემდეგ, დროებით გაათავისუფლეს. *The Times*-ში გამოქვეყნდა შემდგომში ცნობილი სტატია „ვინ ესვრის ზარბაზნიდან ბეღურებს?“, რომელშიც კონსერვატორმა რედაქტორმა უილიამ რის-მოგმა მკითხველები გააკვირვა ამ საქმის შესახებ მოულოდნელად კრიტიკული განხილვით, ამბობდა რა, რომ ჯაგერს უფრო უხეშად ეპყრობოდნენ, ვიდრე „ნებისმიერ უცნობ პიროვნებას“.

სანამ სააპელაციო სასამართლოს განაჩენს მოისმენდა, ჯგუფმა ჩაწერა „We Love You“, როგორც მსმენელებისადმი პასუხი და მადლიერების ნიშანი. იგი იწყება ციხის კარის ხმაურით, ხოლო თანმხლები პრომოფილმი შეიცავს ოსკარ უაილდის გასამართლების ალუზიებს. 31 ივლისს სასამართლომ გადაწყვეტილება რიჩარდსის სასარგებლოდ გამოიტანა, ხოლო ჯაგერმა პირობითი სასჯელი მიიღო. ბრაიან ჯოუნზის პროცესი გაიმართა 1967 წლის ნოემბერში. დეკემბერში, სააპელაციო სასამართლოში შეტანილი განაცხადის შემდეგ, იგი 1000 გირვანქა სტერლინგის გადახდის შემდეგ გამოუშვეს, თუმცა სამწლიანი პირობითი სასჯელი მიიღო, ისევე, როგორც მითითება, სამკურნალოდ სპეციალისტისთვის მიემართა.

1967 წლის დეკემბერში აგრეთვე გამოვიდა ალბომი *Their Satanic Majesties Request* (ბრიტანეთში - #3, აშშ-ში #2), რომელსაც არაკეთილგანწყობილი შეფასებები ახლდა და ეწოდა The Beatles-ის ''Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band*-ის სუსტი პაროდია. *Satanic Majesties* ჩაიწერა რთულ პერიოდში, როდესაც ჯაგერი, რიჩარდსი და ჯოუნზი სასამართლო დავებში იყვნენ გახვეულები. ამ სესიების დროს ენდრიუ ლუგ ოლდემი მათ საბოლოოდ დაშორდა. მიუხედავად იმისა, რომ საჯაროდ არამეგობრული ატმოსფერო შესამჩნევი არ ყოფილა, 2003 წელს ჯაგერი ამბობდა: „იგი იმიტომ წავიდა, რომ, მისი აზრით, ყურადღება არ გვქონდა გამახვილებული ჩვენს საქმეზე და ბავშვურები ვიყავით. ნამდვილად არ იყო სასიამოვნო დრო - და ვფიქრობდი, რომ არც მისთვის. ბევრი რამ გვიშლიდა ხელს და ასეთ დროს გჭირდებოდა ვინმე, ვინც მიგითითებდა, ენდრიუს საქმეს სწორედ ეს წარმოადგენდა.“.

*Beggars Banquet* კრიტიკოსებმა და მსმენელებმა დადებითად მიიღეს. რიჩარდსი: „*Satanic Majesties*-ს და *Beggars Banquet*-ს შორის არის განსხვავებები მასალაში. მომბეზრდა მაჰარიშის გურუ-სისულელე, მთელი ეს კრიალოსნები და ზანზალაკები. ვინ იცის, საიდან მოვიდა, მაგრამ ვფიქრობ, მუსიკა იყო რეაქცია იმაზე, თუ რას ვაკეთებდით თავისუფალ დროს და მკაცრ რეალობაზე. ციხის მომხიბვლელობა...ნამდვილად დაგაფიქრებს...მეწყინა, რომ ასე დამატყდნენ. ასე რომ, უბრალოდ ავდექით და გადაწყვიტეთ შეცვლა. იმ პერიოდის მუსიკაში დიდი რაოდენობის მრისხანებაა.“ რიტმულ ნაწილებში რიჩარდსმა დაიწყო ღია აკორდების გამოყენება (კაპოსთან ერთად). 1968 წელს ხშირად ჟღერდა მი ან რე აკორდები. 1969 წლიდან მან დაიწყო ღია სოლით დაკვრა (ხუთი სიმით, ხოლო მეექვსე მოხსნილი ჰქონდა), რაც, მაგალითად, კარგად არის ასახული სიმღერებში „Honky Tonk Women“, „Brown Sugar“, „Tumbling Dice“ (კაპო IV), „Happy“ (კაპო IV) და „Start Me Up“.

1968 წლის ბოლოს ჯგუფმა გადაიღო *The Rolling Stones Rock and Roll Circus*, რომელშიც აგრეთვე მონაწილეობდნენ იოკო ონო, ჯონ ლენონი, The Dirty Mac, The Who, ჯეთრო ტალი, მერიან ფეითფული და ტაჯ მაჰალი. თუმცა, ფილმი შემდეგი 26 წლის განმავლობაში ოფიციალურად არ გამოსულა და მხოლოდ 1996 წელს გამოიცა ვიდეოზე. DVD ვერსია გამოვიდა 2004 წლის ოქტომბერში.

*Beggars Banquet*-ის გამოცემის პერიოდში ბრაიან ჯოუნზს ბევრი პრობლემა ჰქონდა. ჯგუფის შემოქმედებაში მისი წვლილი მინიმალური იყო. ჯაგერი ამბობდა, რომ იგი „ასეთი ცხოვრებისთვის ფსიქოლოგიურად მზად არ ყოფილა“. ნარკოტიკების მოხმარება დამაბრკოლებელ ფაქტორად იქცა და მან ვერ მიიღო აშშ-ის ვიზა. რიჩარდსი ამბობდა, რომ ივნისში, როდესაც ჯგუფი შეიკრიბა ბრაიანის სახლში, უკანასკნელმა განაცხადა, რომ ტურნეში ვეღარ გაჰყვებოდა და ჯგუფი დატოვა სიტყვებით „წავედი და თუ გადაწყვიტავ, დავბრუნდები“. 3 ივლისს იგი უცნაურ ვითარებაში ჰარტფილდში, საკუთარი სახლის ეზოში, აუზში დაიხრჩო.

მინი|მარცხნივ|მიკ ტეილორი, 1972

ლონდონის ჰაიდ-პარკში დაგეგმილი იყო ჯგუფის გამოჩენა Blackhill Enterprises-ის მიერ ორგანიზებულ უფასო კონცერტზე. მათ გადაწყვიტეს გამოსვლა, მიუხედავად ბრაიანის დაღუპვისა და კონცერტი მას მიუძღვნეს. ეს იყო ჯგუფის პირველი გამოსვლა მიკ ტეილორთან ერთად, 250 000 მსმენელის წინაშე.. ეპითეტს იგი იყენებდა ჯგუფის 1969 წლის ტურნეს მსვლელობისას და შემდგომშიც - კატლერი ჯგუფის ტურნეების მენეჯერი გახდა.

*Let It Bleed'' (ბრიტანეთში - #1, აშშ-ში #3) იმავე წლის დეკემბერში გამოვიდა. ამ, ჯგუფის მიერ 60-იანებში გამოცემულ უკანასკნელ ალბომში, შევიდა „Gimme Shelter“. მასში ჟღერს მერი კლეიტონის წამყვანი ვოკალი. სხვა სიმღერებს შორის არის „You Can't Always Get What You Want“ (ჩაწერილი ლონდონის ბახის გუნდთან ერთად, რომელმაც საკუთარი სახელწოდების ალბომის ანოტაციებიდან ამოღება, მაგრამ მოგვიანებით მისი დაბრუნება ითხოვა) და „Midnight Rambler“, ისევე, როგორც რობერტ ჯონსონის „Love in Vain“. ჯოუნზი და ტეილორი უკრავენ რამდენიმე სიმღერაში.

ტურნეს დასრულების შემდეგ ჯგუფმა ალტამონტის ავტოსტრადაზე ჩაატარა უფასო კონცერტი. ბაიკერები Hells Angels-იდან კონცერტზე უსაფრთხოებას უზრუნველყოფდნენ და სასიკვდილოდ სცემეს ერთ-ერთი მსმენელი, მერედით ჰანტერი, აღმოაჩინეს რა, რომ ამ მამაკაცს თან იარაღი ჰქონდა. ტურნე და ალტამონტის კონცერტი ნაწილობრივ არის ასახული ალბერტ და დევიდ მეისლების ფილმ *Gimme Shelter*-ში. ბუტლეგური ჩანაწერების მზარდი პოპულარობის პარალელურად (ასეთი იყო ''Live'r Than You'll Ever Be*), *Get Yer Ya-Yas Out!* (ბრიტანეთში - #1, აშშ-ში #6) გამოვიდა. კრიტიკოსმა ლესტერ ბენგსმა მას ყველა დროის საუკეთესო საკონცერტო ალბომი უწოდა.

ათწლეულის დასასრულს ჯგუფი მოხვდა BBC-ის 60-იანების მუსიკალური სცენის რეტროსპექტივაში *Pop Go the Sixties*, შეასრულა რა „Gimme Shelter“, ეთერში გასული 31 დეკემბერს. 1970 წელს ამოიწურა სტოუნზის კონტრაქტი ალენ კლაინთან და Decca-სთან და, კლაინთან უთანხმოების შემდეგ, ჯგუფმა საკუთარი ლეიბლი Rolling Stones Records დააარსა. მასზე გამოცემული პირველი ალბომი იყო 1971 წლის *Sticky Fingers* (ბრიტანეთში - #1, აშშ-ში #1) - ენდი უორჰოლის მიერ შექმნილი გარეკანით. ამჟამად Decca-ს პერიოდში ჩაწერილი კატალოგის მფლობელია კლაინის ABKCO.

მინი|150px|ჯგუფის ლოგო, რომელიც ჯონ პაშემ შექმნა, ხოლო კრეიგ ბრაუნმა შეცვალა. იგი 1971 წლიდან გამოიყენება.

*Sticky Fingers*-ზე Rolling Stones Records-ის ლოგო, ტუჩები და გამოყოფილი ენა, პირველად გამოჩნდა. მისი ავტორია ჯონ პაშე, რომელმაც, ჯაგერის მითითებით, დაამატა ინდუიზმის ქალღმერთ კალის ენის ასლი. 
და არის მიკ ტეილორის სტოუნზთან ჩაწერილი პირველი სრულყოფილი სტუდიური ნამუშევარი ალბომის გამოცემის შემდეგ სტოუნზმა ფინანსური მიზეზით ინგლისი დატოვა და გადავიდა რიჩარდსის მიერ საფრანგეთის სამხრეთით ნაქირავებ ვილა ნელკოტში. Rolling Stones Mobile Studio-ს დახმარებით მათ იქ დაიწყეს ახალი სიმღერების შექმნა, თუმცა მასალის ნაწილი უკვე 1969 წელს ჰქონდათ გამზადებული, როდესაც ლოს-ანჯელესის Sunset Studios-ში იმუშავეს. 1972 წლის მაისში გამოვიდა ორმაგი ალბომი *Exile on Main St.* (ბრიტანეთში - #1, აშშ-ში #1). კრიტიკოს რობერტ კრისტგოუს მიერ A+-ით და ლესტერ ბენგსის მიერ უარყოფითად შეფასებული *Exile* (თუმცა უკანასკნელმა საკუთარი გადაწყვეტილება თვეების შემდეგ შეცვალა) ამჟამად სტოუნზის ერთ-ერთ საუკეთესო ალბომად ითვლება. შემდგომ ფილმებში *Cocksucker Blues* (რომელიც ოფიციალურად არ გამოსულა) და *Ladies and Gentlemen: The Rolling Stones* ასახულია ჯგუფის 1972 წლის ჩრდილოეთ ამერიკული ტურნე. იმავე პერიოდში გამოვიდა ორმაგი კომპილაციური ალბომი *Hot Rocks 1964–1971* (აშშ-ში #4). შტატებში მას ალმასის სტატუსი მიენიჭა - 12 მილიონი გაყიდული ასლისთვის, ხოლო Billboard-ის ჩარტში ჩანაწერი 264 კვირის განმავლობაში იმყოფებოდა.

### 1972–1977: 70-იანების შუა პერიოდი 
*Daily Mail*-ში 2006 წელს გამოქვეყნებული სტატიის თანახმად, ჯგუფის წევრებმა 1972 წელს მაღალი გადასახადებისგან თავის არიდების მიზნით შეიმუშავეს რთული ფინანსური სქემა. მათი ჰოლდინგი, Promogroup, ნიდერლანდებსა და კარიბის ზღვაში ოფისებს ფლობს. ნიდერლანდები აირჩიეს, ვინაიდან ქვეყანაში ჰონორარი არ იბეგრება. სტატია აღნიშნავს, რომ მუსიკოსები მას შემდეგ იგივე პოლიტიკას მიჰყვებოდნენ, „რის გამოც ბრიტანეთი მათი ძირითადი საცხოვრებელი არ იყო“ და „როლინგ სტოუნზმა სინამდვილეში უკანასკნელი 20 წლის განმავლობაში საკუთარი 242 მილიონიანი შემოსავლიდან ბეგრის სახით მხოლოდ 1.6% გადაიხადა“.

1972 წლის ნოემბერში ჯგუფმა კინგსტონში (იამაიკა) დაიწყო მუშაობა ალბომზე *Goats Head Soup* (ბრიტანეთში - #1; აშშ-ში #1), რომელიც 1973 წელს გამოვიდა. ამ ალბომიდან გამოიცა სინგლი „Angie“, ქცეული მსოფლიო ჰიტად, თუმცა ეს დისკი იყო მხოლოდ ერთ-ერთი შემდგომში კომერციულად წარმატებულებს შორის. *Goats Head Soup*-ის ჩაწერიდან მრავალი გამოუყენებელი სიმღერა დარჩა, როგორიც იყო „Waiting on a Friend“-ის ადრეული ვერსია, რომელიც პირველად მხოლოდ *Tattoo You*-ში შევიდა.

მინი|upright|მარცხნივ|ბილ უაიმენი, 1975.

ალბომის ჩაწერა დროებით შეწყდა მორიგ ნარკოსკანდალთან დაკავშირებით - რაც ეხებოდა საფრანგეთში მუშაობის პერიოდს. გაიცა რიჩარდსის დაპატიმრების ორდერი, ხოლო ჯგუფის სხვა წევრები საფრანგეთში დასაკითხად ჩაიყვანეს. ამან და ჯაგერის 1967 და 1970 წლის ბრალდებებმა წარმოშვეს პრობლემები 1973 წელს წყნარი ოკეანის ქვეყნებში დაგეგმილ კონცერტებთან დაკავშირებით. სტოუნზს უარი უთხრეს იაპონიაში შეშვებაზე და შეეზღუდათ ავსტრალიაში მოხვედრის გზებიც. ტურნე მაინც გამართეს - ევროპაში, საფრანგეთის გარდა, რის შემდეგაც რიჩარდსი კიდევ ერთხელ დააპატიმრეს ნარკოტიკების შენახვის ბრალდებით - ამჯერად ინგლისში.

შემდეგი ალბომის *It's Only Rock 'n' Roll* (ბრიტანეთში - #2; აშშ-ში #1) ჩასაწერად ჯგუფი მიუნხენში გაჩერდა, მაგრამ ჯიმი მილერი, წინა ალბომის პროდიუსერი, ასევე ნარკოსკანდალებში იყო გახვეული და მათთან აღარ უმუშავია. ამიტომ, ჯაგერმა და რიჩარდსმა თავად ითავეს პროდიუსერების საქმე და The Glimmer Twins დაირქვეს. ალბომიც და სასათაურო სინგლიც ჰიტურები იყვნენ.

1974 წლის ბოლოს ტეილორი ჯგუფის მოქმედების სქემით დაღლილი ჩანდა. სტოუნზის წევრები სხვადასხვა ქვეყანაში ცხოვრობდნენ, მათ ეზღუდებოდათ აქა თუ იქ კონცერტების გამართვა. რიჩარდსის შემოქმედებით რიტმზე გავლენა იქონია ნარკოტიკების მოხმარებამ. ამასთან, ტეილორი თვლიდა, რომ მისი შემოქმედებითი წვლილი ჯგუფის საქმეში შეუმჩნეველი რჩებოდა. 1974 წლის ბოლოს, როდესაც სტოუნზი მიუნხენში მორიგ ალბომზე მუშაობას იწყებდა, მან ჯგუფი დატოვა. 1980 წელს იგი ამბობდა: „დაღლილი ვიყავი. მსურდა, როგორც გიტარისტს, საკუთარი არეალის გაფართოება და სხვა რამის კეთება...იმ დროს სიმღერებს ჯერ არ ვწერდი, მხოლოდ ვიწყებდი და ამიტომ მივიღე ასეთი გადაწყვეტილება...არსებობს ხალხი, რომელიც ერთდროულად რამდენიმე საქმეს აკეთებს. და არიან ისეთები, ვისთვისაც ეს არ კმარა. ჩემთვის არ კმაროდა.“

მინი|upright|რონი ვუდი (მარცხნივ) და ჯაგერი (მარჯვნივ), ჩიკაგო, 1975.

ჯგუფი ეძებდა ახალ გიტარისტს. რამდენიმე ასეთმა მოსინჯა ძალები, რათა სტოუნზის წევრად ქცეულიყო. შემდეგი ალბომის, *Black and Blue''-ს (ბრიტანეთში - #2; აშშ-ში #1) ჩაწერამდე არჩევდნენ ტეილორის შემცვლელს. განიხილებოდა სხვადასხვა - მაგალითად, პიტერ ფრემპტონი და ჯეფ ბეკი, ისევე, როგორც რობერტ ა. ჯონსონი და შუგი ოტისი. მოგვიანებით ბეკიც და ირლანდიელი ბლუზ-გიტარისტი რორი გალაგერი ამბობდნენ, რომ ისე უკრავდნენ, რომ არც იცოდნენ, თუ შესარჩევ კონკურსში მოხვდნენ. ორივე ამბობდა, რომ დადებითი პასუხის შემთხვევაშიც კი ჯგუფს არასოდეს შეუერთდებოდნენ. აგრეთვე მოუსმინეს უეინ პერკინსის და ჰარვი მენდელის დაკრულს, თუმცა რიჩარდსი და ჯაგერი თვლიდნენ, რომ კოლექტივში მხოლოდ ბრიტანელი გიტარისტები უნდა ყოფილიყვნენ. საბოლოოდ, არჩევანი რონი ვუდზე შეაჩერეს - იგი ყველას მოეწონა. მანამდე რონის უკვე დაუკრავს რიჩარდსთან. იგი აგრეთვე მონაწილეობდა სიმღერის „It's Only Rock 'n Roll“ ჩაწერაში. აღსანიშნავი ისიც არის, რომ მანამდე სტოუნზში გაწევრიანებაზე უარს ამბობდა (Faces-ში დაკვრის გამო). როდ სტიუარტი დარწმუნებული იყო, რომ ეს არ მოხდებოდა და სანაძლეოც დადო, რომ რონი სტოუნზს არ შეუერთდებოდა. თუმცა, საპირისპირო მოხდა და ვუდი 1975 წელს ჯგუფის ამერიკული ტურნესთვის დაემატა, ხოლო Faces დაიშალა. სხვა წევრებისგან განსხვავებით, რონის სამუშაოს დროებით უნაზღაურებდნენ ისე, როგორც საკონტრაქტო პირობებზე მყოფ მონაწილეს და ასე გაგრძელდა 1990-იანებამდე, როდესაც სტოუნზის ბიზნეს-წრეს ოფიციალურად შეუერთდა. 1975 წლის ტურნე დაიწყო ნიუ-იორკში, ბროდვეიზე. სცენაზე დეკორაციების სახით გამოიყენებოდა გიგანტური ფალოსი და თოკი, რომლითაც ჯაგერი მაყურებლების თავზე ქანაობდა. კონტრაქტით გათვალისწინებული იყო საკონცერტო ალბომის მომზადებაც. იგი ტორონტოში ჩაიწერა და გამოვიდა, როგორც *Love You Live* (ბრიტანეთში - #3, აშშ-ში #5) და იყო პირველი საკონცერტო ჩანაწერი ''Get Yer Ya-Ya's Out! The Rolling Stones in Concert*-ს შემდეგ.

მინი|მარცხნივ|ამერიკული ტურნე, 23 ივლისი 1975. ვუდი, რიჩარდსი და ჯაგერი.

რიჩარდის ჰეროინით გატაცებამ გამოიწვია მისი ტოკიოში დაგვიანებით ჩასვლა. დანარჩენი წევრები მის მოლოდინში შეიკრიბნენ და გაუგზავნეს ტელეგრამა, რომელშიც ეკითხებოდნენ, თუ სად იმყოფებოდა. 1977 წლის 24 თებერვალს, ლონდონიდან გადაფრენის შემდეგ, კანადაში კითი და მისი ოჯახი საპასპორტო კონტროლის დროს შეაჩერეს, აღმოუჩინეს რა ბარგში დამწვარი კოვზი და ნარკოტიკის ნარჩენები. სამი კვირის შემდეგ ქვეყანაში ანიტა პალენბერგის დაპატიმრების ორდერი გაიცა და პოლიციამ ჰეროინის 22 გრამი აღმოუჩინა. თავად კითი ბრალდებული იყო კანადაში ნარკოტიკების შემოტანისთვის, რის გამოც შვიდწლიანი პატიმრობა ემუქრებოდა. ბრალმდებელი დაეთანხმა რიჩარდსის ადვოკატის მტკიცებულებას, თითქოს მუსიკოსმა ნარკოტიკები კანადაში ჩასვლის შემდეგ შეიძინა. მიუხედავად ამ უსიამოვნებისა, ჯგუფმა ტორონტოში ორი კონცერტი გამართა. თუმცა, ამასაც სკანდალი მოჰყვა - ერთ-ერთი კონცერტის შემდეგ მათთან საერთო წვეულებაზე შეამჩნიეს პიერ ტრუდოს, კანადის პრემიერმინისტრის მეუღლე მარგარეტი. ორი აღნიშნული კონცერტის რეკლამები არსად გამოქვეყნებულა. ამასთან, დარბაზი El Mocambo ერთი კვირით იქირავეს და ადგილობრივ სადგურ 1050 CHUM-ზე გაათამაშეს დასასწრები ბილეთები. გამარჯვებულები კი, რომლებიც მოხვდნენ პარასკევის ან შაბათის ღონისძიებაზე, გაოგნებულები იყვნენ სტოუნზის იქ გამოჩენით.

4 მარტს პალენბერგს დაუმტკიცდა ბრალდება ნარკოტიკების შენახვისთვის და მას გირაო შეეფარდა. რიჩარდსის წინააღმდეგ სასამართლო პროცესი წელიწადზე მეტი ხნის განმავლობაში გაგრძელდა. მისთვის გამოტანილი პირობითი სასჯელის განაჩენი ითვალისწინებდა ოშავაში ორი უფასო კონცერტით გამოსვლას

მიუხედავად იმისა, რომ როლინგ სტოუნზი 1970-იანებში პოპულარობას ინარჩუნებდა, მუსიკალური კრიტიკოსები მათი ნამუშევრებით სულ უფრო მეტ უკმაყოფილებას გამოთქვამდნენ. ალბომების გაყიდვის მაჩვენებლებმაც იკლეს და ალბომის პოპულარობამ როლინგ სტოუნზს დაუბრუნა წარმატება ახალგაზრდებს შორის. 1978 წლის ტურნეს შემდეგ კოლექტივი გამოვიდა გადაცემაში *Saturday Night Live*. ევროპაში შემდეგ წელს ტურნე არ ჰქონიათ, რაც ტრადიციის ერთგვარი დარღვევა იყო - 1967 წლიდან ყოველი ტურნეს ერთ-ერთი ეტაპი იქაც იმართებოდა.

*Some Girls*-ის წარმატებას 1980 წელს მოჰყვა *Emotional Rescue* (ბრიტანეთში - #1; აშშ-ში #1). ჩაწერის დროს ჯაგერსა და რიჩარდს შორის დავა წარმოიშვა. უკანასკნელს სურდა მდარდამჭერი ტურნეს გამართვა. ჯაგერი მოულოდნელად უარზე იყო. *Emotional Rescue* ატლანტიკური ოკეანეს ორივე მხარეს ჩარტების სათავეში მოხვდა, ხოლო სასათაურო სიმღერა აშშ-ში #3 იყო.

მინი|ჯგუფის გამოსვლა 1981 წლის დეკემბერში.

1981 წლის დასაწყისში ჯგუფი კვლავ შეიკრიბა და აშშ-ში ტურნე დაგეგმა, რის გამოც ახალ ალბომზე მუშაობის დრო არ რჩებოდა. მიუხედავად ამისა, მაინც დაასრულეს *Tattoo You'' (ბრიტანეთში - #2, აშშ-ში #1), რომელშიც რიგი მანამდე გამოუცემელი სიმღერების დაამატეს.  მთავარი სინგლი იყო „Start Me Up“, რომელიც აშშ-ში #2 იყო, ხოლო წლის ბოლოს Billboard's Hot 100-ში #22 ადგილს იკავებდა. ორ სიმღერას („Waiting on a Friend“ და „Tops“) მიკ ტეილორის გამოუყენებელი რიტმული გიტარის პარტიები დაურთეს, ხოლო ჯაზ-საქსოფონისტმა სონი როლინზმა დაამატა საკუთარი პარტიები „Slave“-ს და „Waiting on a Friend“-ს.

ჯგუფის კიდევ ერთი ჰიტი იყო 1982 წლის „Hang Fire“ (რომელიც *Billboard* Hot 100-ის პირველ ოცეულში შევიდა). 1981 წლის ტურნე სტოუნზისთვის იმ დროისთვის ყველაზე მასშტაბური, ხანგრძლივი და ვიზუალურად ნაირფეროვანი იყო და 25 სექტემბრიდან 19 დეკემბრამდე გაგრძელდა. იმ წლის მონაცემებით, იგი ყველა სხვა შემსრულებლის ტურნეებს შორის ყველაზე შემოსავლიანიც აღმოჩნდა. კონცერტების ნაწილი ჩაიწერა და გამოვიდა *Still Life (American Concert 1981)*-ის (ბრიტანეთში - #4; აშშ-ში #5) და ჰოლ ეშბის მიერ გადაღებული ფილმის ''Let's Spend the Night Together* (1983) სახით. ამავე წელს კოლექტივმა დაუკრა ჩიკაგოს Checkerboard Lounge-ში მადი უოტერსთან ერთად - ეს მის 1983 წელს გარდაცვალებამდე ერთ-ერთი უკანასკნელი გამოსვლა იყო.

1982 წელს, 20 წლიანი იუბილეს აღსანიშნავად, სტოუნზმა ამერიკული ტურნეს ანალოგი ევროპაში გამართა, რაც მათთვის ამ ტერიტორიაზე ექვსწლიანი პაუზის შემდეგ პირველი საკონცერტო სერია იყო. იგი 1981 წლისას ჰგავდა, თუმცა ჯგუფს შეუერთდა The Allman Brothers Band-ის ყოფილი კლავიშისტი ჩაკ ლიველი, რომელიც მათთან შემდგომშიც გამოდიოდა. წლის ბოლოს ჯგუფმა გააფორმა ახალი კონტრაქტი, ლეიბლთან CBS Records. ითვალისწინებდა რა ოთხი ალბომის ჩაწერას, ხელშეკრულება მათ 50 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობის ავანსს ანიჭებდა, რაც იმ დროისთვის მუსიკის ისტორიაში წარმოუდგენელი იყო.

### 1983–1988: დროებითი დაშლა და სოლოპროექტები 
ლეიბლთან Atlantic კონტრაქტის ამოწურვამდე ჯგუფის უკანასკნელი ალბომი იყო 1983 წლის *Undercover* (ბრიტანეთში - #3; აშშ-ში #4). მიუხედავად დადებითი შეფასებების და სასათაურო სიმღერის საუკეთესო ათეულის სათავეში მოხვედრისა, კომერციული კუთხით დისკმა იმედები არ გაამართლა და მას არც მხარდამჭერი ტურნე მოჰყვა. მოგვიანებით Atlantic-ისთვის ჩაწერილ კატალოგზე უფლება CBS Records-ს გადაეცა. 1985 წელს იგი სოლოჩანაწერების მომზადებას უფრო დიდ დროს უთმობდა, რის გამოც 1986 წლის *Dirty Work*-ის დიდი ნაწილი რიჩარდსის მიერ დაიწერა, ხოლო ვუდი აქ უფრო აქტიური იყო, ვიდრე წინა ალბომებზე. დისკი პარიზში ჩაიწერა. ჯაგერი ხშირად სტუდიაში არც მოდიოდა. შედეგად რიჩარდსი თავად მართავდა ხმისჩამწერ სესიებს.

1985 წლის ივნისში ჯაგერმა და დევიდ ბოუიმ Live Aid-ის კამპანიის ფარგლებში ჩაწერეს „Dancing in the Street“-ის საკუთარი ვერსია. ეს იყო მიკის ერთ-ერთი პირველი წარმატებული სოლოჩანაწერი. სინგლი ბრიტანეთში #1 გახდა, ხოლო აშშ-ში #7 იყო. 1985 წლის დეკემბერში გულის შეტევით გარდაიცვალა იენ სტიუარტი, სტოუნზის თანადამაარსებელი და კლავიშისტი. მისდამი მიძღვნილი კონცერტი გაიმართა ლონდონში, 100 Club-ში, 1986 წლის თებერვალში. ორი დღის შემდეგ მათ გადაეცათ გრემის ჯილდო ცხოვრებისეული მიღწევებისთვის.

*Dirty Work'' (ბრიტანეთში - #4; აშშ-ში #4) გამოვიდა 1986 წლის მარტში. მას შერეული შეფასებები მოჰყვა, მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის ხუთეულში ადგილი დაიმკვიდრა სინგლმა „Harlem Shuffle“. რიჩარდსს და ჯაგერს შორის არსებული დაძაბულობის ფონზე ალბომის მხარდამჭერი ტურნე არ დაუწყიათ - მიკმა საკუთარი გამართა, რომლის ფარგლებში სტოუნზის სიმღერებსაც ასრულებდა. კითი ჯაგერთან ამ პერიოდის ურთიერთობას „მესამე მსოფლიო ომს“ უწოდებდა. შედეგად, სტოუნზი კინაღამ დაიშალა

### 1989–1999: დაბრუნება, კვლავ პოპულარობა და რეკორდული შემოსავლის მქონე ტურნეები
1989 წლის დასაწყისში სტოუნზი, მიკ ტეილორის და რონი ვუდის, ისევე, როგორც ბრაიან ჯოუნზის და იენ სტიუარტის (გარდაცვალების შემდგომ) ჩათვლით, შეიყვანეს როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში

ალბომის გამოცემას მოჰყვა წარმატებული ტურნეები სერიიდან Steel Wheels/Urban Jungle. მათ მოიცვეს ჩრდილოეთი ამერიკა, იაპონია და ევროპა. ჯგუფი 1982 წლის შემდეგ პირველად გამოდიოდა საკონცერტო გარემოში, ხოლო სასცენო აღჭურვილობა იყო მათ ისტორიაში ყველაზე მასშტაბური. სტოუნზის კონცერტებს ხსნიდნენ Living Colour და Guns N' Roses. სცენაზე გამოდიოდა სასულე ორკესტრი, ხოლო ბეკ-ვოკალისტების სახით კოლექტივს დაემატნენ ლიზა ფიშერი და ბერნარდ ფაულერი, რომლებმაც ეს ტრადიცია შემდგომშიც განაგრძეს. ტურნეს ჩანაწერის სახით გამოვიდა საკონცერტო ალბომი *Flashpoint* (ბრიტანეთში - #6; აშშ-ში #16), რომელშიც აგრეთვე მოხვდა ორი სტუდიური სიმღერა - „Highwire“ და „Sex Drive“. ამის გარდა, გამოვიდა საკონცერტო ფილმიც, *Live at the Max*.

[მინი|1994 წლის ალბომის *[Voodoo Lounge* მრავალჯერადი პლატინის ჯილდო, მადრიდი, „როკის მუზეუმი“.]]

ბილ უაიმენისთვის ეს იყო ჯგუფის უკანასკნელი გამოსვლები. მიუხედავად იმისა, რომ სტოუნზი დატოვა, 1993 წლამდე ეს ინფორმაცია ოფიციალურად არ გაჟღერებულა. მოგვიანებით გამოვიდა მუსიკოსის ავტობიოგრაფიული წიგნი „Stone Alone“, რომელიც შედგებოდა ჯგუფის ადრეული დღეებიდან მოყოლებული დაგროვებული ჩანაწერების ნაწყვეტებისგან. რამდენიმე წლის შემდეგ იგი დაუბრუნდა საკონცერტო შემოქმედებას და Bill Wyman's Rhythm Kings ჩამოაყალიბა.

შესვენების დროს ჩარლი უოტსმა გამოსცა ორი ჯაზური ალბომი. ვუდმა მეხუთე სოლოალბომი ჩაწერა (პირველი უკანასკნელი 11 წლის განმავლობაში), *Slide On This*. უაიმენმა გამოსცა მეოთხე სოლოალბომი, კითმა 1992 წლის ბოლოს - რიგით მეორე, *Main Offender*, რასაც თან დაურთო ტურნე ესპანეთსა და არგენტინაში მასშტაბური კონცერტების ჩათვლით. ჯაგერის მესამე ალბომმა *Wandering Spirit* (ბრიტანეთში - #12; აშშ-ში #11) დიდი წარმატება იქონია, გაიყიდა 2 მილიონზე მეტი ასლის სახით და აშშ-ში ოქროს სტატუსი მიიღო. *Voodoo Lounge*-მა ჯგუფს 1995 წელს მოუპოვა გრემი წლის როკ-ალბომის კატეგორიაში.

1994 წელს აგრეთვე ჩატარდა ტურნე Voodoo Lounge, რომელიც 1995 წელსაც გაგრძელდა. 320 მილიონი აშშ დოლარის შემოსავლით, იგი იმ დროისთვის ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიან საკონცერტო სერიად იქცა. სხვადასხვა კონცერტიდან და რეპეტიციიდან აღებული (ძირითადად აკუსტიკური) ნომრები შევიდა საკონცერტო ალბომში *Stripped* (ბრიტანეთში - #9; აშშ-ში #9). მათ შორის იყო ბობ დილანის „Like a Rolling Stone“, ისევე, როგორც იშვიათად შესრულებული „Shine a Light“, „Sweet Virginia“ და „The Spider and the Fly“. 1994 წლის 8 სექტემბერს ახალი სიმღერა „Love Is Strong“, ისევე, როგორც „Start Me Up“, ჯგუფმა ნიუ-იორკში MTV-ის მუსიკალური ვიდეოების დაჯილდოებაზე შეასრულა. იმავე დაჯილდოებაზე მას გადაეცა ჯილდო ცხოვრებისეული მიღწევებისთვის.

1990-იანები დასრულდა 1997 წლის *Bridges to Babylon*-ით (ბრიტანეთში - #6; აშშ-ში #3). წარმატება იქონია სინგლის „Anybody Seen My Baby?“ ვიდეომ ანჯელინა ჯოლის მონაწილეობით - იგი MTV-ის და VH1-ის ეთერში ხშირად მეორდებოდა. დისკის გაყიდვებმა აშშ-ში 1.2 მილიონი ასლი შეადგინა. ტურნემ, რომელიც გამოცემას მოჰყვა, მოიცვა ევროპა, ჩრდილოეთი ამერიკა და სხვა ადგილები. გამოვიდა საკონცერტო ალბომიც, *No Security* (ბრიტანეთში - #67; აშშ-ში #34), რომელშიც სტუდიური ჩანაწერებიც შედიოდა („Live With Me“ და „The Last Time“). 1999 წელს აგრეთვე გაიმართა აშშ ტურნე No Security Tour, ხოლო ევროპაში გაგრგძელდა Bridges to Babylon-ის სერიის კონცერტები.

### 2000–2011: *A Bigger Bang* და შემდგომი წარმატება 
2001 წლის ბოლოს ჯაგერმა გამოსცა მეოთხე სოლო დისკი *Goddess in the Doorway* (ბრიტანეთში - #44; აშშ-ში #39) - საპასუხო არაერთგვაროვანი შეფასებებით. 11 სექტემბრის ტერაქტიდან ერთი თვის თავზე მიკმა და კითმა მონაწილეობა მიიღეს „The Concert for New York City“-ში, შეასრულეს რა „Salt of the Earth“ და „Miss You“.

2002 წელს ჯგუფმა გამოსცა კომპილაციური *Forty Licks* (ბრიტანეთში - #2; აშშ-ში #2), ორმაგი ალბომი, რომლითაც აღინიშნა სტოუნზის ორმოცწლიანი ისტორია. მასში აგრეთვე წარმოდგენილი იყო ოთხი ახალი სიმღერა, ჩაწერილი სესიური მუსიკოსების, ლიველის და ჯოუნზის მონაწილეობით. ეს კომპილაცია მსოფლიოში 7 მილიონზე მეტი ასლის სახით გაიყიდა. იმავე წელს ჟურნალმა *Q* სტოუნზი დაასახელა სიაში „50 ჯგუფი, რომელიც უნდა იხილო, სანამ ცოცხალი ხარ“. 2002-2003 წლების ტურნემ Licks Tour წარმატებით ჩაიარა. მის ფარგლებში ჯგუფი გამოდიოდა როგორც დიდ, ასევე პატარა საკონცერტო დაწესებულებებში. ტორონტოს მხარდაჭერის მიზნით (მძიმე რესპირატორული ვირუსის გამო) იგი კონცერტის „Molson Canadian Rocks for Toronto“ წამყვანი ჯგუფის სახით გამოვიდა. აღსანიშნავია, რომ Steel Wheels-იდან მოყოლებული, სტოუნზი სწორედ ამ ქალაქში მართავდა ძირითადად რეპეტიციებს მომავალი ტურნეებისთვის. კონცერტს 490 000-მდე მსმენელი დაესწრო.

2003 წლის 9 ნოემბერს სტოუნზი პირველად გამოვიდა ჰონგ-კონგში - ასევე რესპირატორულ ვირუსთან ბრძოლის ფარგლებში. ნოემბერში მათ Best Buy-ს მეშვეობით გაავრცელეს ახალი ბოქს-სეტი *Four Flicks* - 4 DVD-ით, რომლებშიც შევიდა უკანასკნელი მსოფლიო ტურნეს ჩანაწერები. საპასუხოდ სხვა კანადურმა და აშშ-ის ქსელებმა ჯგუფის დისკები და სხვა ნაწარმი ამოიღეს გაყიდვიდან, მათ ადგილზე კი განათავსეს შეტყობინებები გადაწყვეტილების განმარტებით. 2004 წელს გამოვიდა ტურნეს ორმაგი საკონცერტო ალბომი *Live Licks* (ბრიტანეთში - #38; აშშ-ში #50), რომელიც აშშ-ში ოქროს სტატუსით აღინიშნა

მინი|250პქ|როლინგ სტოუნზი, მილანი, 2006.

2005 წლის 26 ივლისს, ჯაგერის დაბადების დღეზე, ჯგუფმა გამოაცხადა მომავალი ალბომის სახელწოდება - *A Bigger Bang*. დისკი გამოსვლის შემდეგ ბრიტანეთში #2 ადგილამდე ავიდა, ხოლო აშშ-ში #3 იყო. დადებით შეფასებებს შორის აღსანიშნავი იყო *Rolling Stone*-ის მიმოხილვაც. ალბომის სინგლი „Streets of Love“ ბრიტანეთში #15 იყო. ალბომში აგრეთვე მოხვდა პოლიტიკური ქვეტექსტის მქონე „Sweet Neo Con“, ჯაგერის მიერ აშშ-ის ნეოკონსერვატიზმის კრიტიკით. ცნობილია, რომ მის ალბომში შეტანას რიჩარდსი ეწინააღმდეგებოდა. როდესაც ჰკითხეს, ეშინოდა თუ არა პოლიტიკური წრეების მხრიდან საპასუხო ქმედებების, როგორც ეს Dixie Chicks-ის შემთხვევაში მოხდა, კითმა განაცხადა, რომ ალბომი მოვლენებზე უფრო ადრე გამოვიდა. „არ მსურს *ჭიქაში ქარიშხლის* დატრიალება.“

ტურნე A Bigger Bang 2005 წლის აგვისტოში დაიწყო და ეწვია ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკას, ისევე, როგორც აღმოსავლეთ აზიას. 2006 წლის თებერვალში ჯგუფმა დეტროიტში სუპერ-ბოულ XL-ზე დაუკრა. 2005 წლის ბოლოსთვის ტურნეზე დასასწრები ბილეთების გაყიდვამ 162 მილიონი აშშ დოლარის შემოსავალს გადააჭარბა, რაც ჯგუფის მიერ 1994 წელს დამყარებული რეკორდის გაუმჯობესებად შეიძლება ჩაითვალოს. 18 თებერვალს სტოუნზმა კოპაკაბანას სანაპიროზე მილიონი მსმენელის წინაშე უფასო კონცერტი გაიმართა - ყველა დროის ერთ-ერთი მასშტაბური როკ-კონცერტი.

მინი|მარცხნივ|ჯგუფი ტუიკენჰემის სტაიონზე, ლონდონი, 2006 წლის აგვისტო.

იაპონიაში, ჩინეთში, ავსტრალიაში და აზალ ზელანდიაში 2006 წლის მარტში/აპრილში გამოსვლების შემდეგ სტოუნზმა ოდნავ შეისვენა ევროპული ტურნეს წინ. ამ პერიოდში რიჩარდსი ახალ ზელანდიაში საავადმყოფოში მოხვდა - მას შემდეგ, რაც ფიჯიზე ხიდან ჩამოვარდა. უსიამოვნების გამო ტურნეს დაწყებამ ექვსი კვირით გადაიწია. 2006 წლის ივნისში ცნობილი გახდა, რომ ვუდი განაგრძობდა ალკოჰოლიზმისგან მკურნალობას, თუმცა ამან ევროპული ტურნეს შეცვლილ გრაფიკზე გავლენა არ იქონია. ამასთან, 21 კონცერტიდან ორი გაუქმდა მას შემდეგ, რაც ჯაგერს ყელის პრობლემები აღმოაჩნდა.

ჩრდილოეთ ამერიკაში სტოუნზი 2006 წლის სექტემბერში ჩავიდა, ევროპას კი შემდეგი წლის 5 ივნისიდან დაუბრუნდა. 2006 წლის ნოემბრისთვის Bigger Bang ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიან ტურნედ იქცა. 2006 წლის 29 ოქტომბრის და 1 ნოემბრის Beacon Theater-ში გამართული კონცერტები მარტინ სკორსეზემ გადაიღო ფილმისთვის *Shine a Light* (2008). მიწვეული შემსრულებლების სახით მათში აგრეთვე მონაწილეობდნენ ბადი გაი, ჯეკ უაიტი და კრისტინა აგილერა. გამოვიდა ფილმის საუნდტრეკიც (ბრიტანეთში - #2; აშშ-ში #11). მისი დებიუტი ბრიტანეთში მეორე პოზიციაზე ჯგუფის საკონცერტო ალბომების ისტორიაში ყველაზე მაღალი იყო - 1970 წლის ''Get Yer Ya-Ya's Out! The Rolling Stones in Concert*-ის შემდეგ. აღსანიშნავია, რომ Beacon Theater-ში გამართულ ერთ-ერთ კონცერტს აგრეთვე ესწრებოდა აჰმეტ ერტეგუნი, რომლის მდგომარეობა იქ დაცემის შემდეგ გაუარესდა და საბოლოოდ Atlantic-ის უფროსი კომაში ჩავარდა, რასაც მისი გარდაცვალება მოჰყვა.

2007 წლის 24 მარტს ჯგუფმა გამოაცხადა შემდეგ წელს ახალი ტურნეს დაწყების შესახებ. 2007 წლის 12 ივნისს გამოვიდა მისი მეორე DVD ბოქს-სეტი, *The Biggest Bang* - შვიდსაათიანი ჩანაწერით, ოსტინში, რიო-დე-ჟანეიროში, საიტამაში, შანხაიში და ბუენოს-აირესში გამართული გამოსვლებით. 10 ივნისს ჯგუფმა უაიტის კუნძულზე 30 წლიანი პაუზის შემდეგ პირველი კონცერტი გამართა, 65 000 მსმენელის წინაშე. სცენაზე მათ აგრეთვე ემი უაინჰაუსი შეუერთდა. 26 აგვისტოს ტურნეს უკანასკნელი კონცერტი გაიმართა, ლონდონის The O2-ში. საბოლოო ჯამში, Bigger Bang-მა მათ 558 მილიონიანი შემოსავალი მოუპოვა და ჯგუფი გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის ახალ გამოცემაშიც მოახვედრა.

ჯაგერმა საკუთარი ნამუშევრების კომპილაცია *The Very Best of Mick Jagger* (ბრიტანეთში - #57; აშშ-ში #77) 2 ოქტომბერს გამოუშვა, სამი მანამდე გამოუქვეყნებელი სიმღერით. 12 ნოემბერს ABKCO-მ გამოსცა *Rolled Gold: The Very Best of the Rolling Stones* (ბრიტანეთში - #26), 1975 წლის *Rolled Gold*-ის ახალი, ორდისკიანი ვერსია.

[მინი|როლინგ სტოუნზი 2008 წელს (მარცხნიდან მარჯვნივ: უოტსი, ვუდი, რიჩარდსი, ჯაგერი), [ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალი, სკორსეზეს *Shine a Light*-ის მსოფლიო პრემიერა.]]

2007 წლის ინტერვიუში, რომელიც მოჰყვა თითქმის ორწლიან კონცერტებს, ჯაგერმა თქვა, რომ არ იცოდა, როდის შეწყვეტდა ჯგუფი თავის არსებობას. „ვიცი, რომ როლინგ სტოუნზი კიდევ ბევრ რამეს შექმნის, ჩაწერს და გამართავს კონცერტებს, ყოველივე ამის შეწყვეტას არ ვაპირებთ. როგორც ვიცი, კვლავ განვაგრძობთ.“ 2008 წლის მარტში რიჩარდსმა გააკეთა მინიშნებები სტოუნზის მომავალი ალბომის შესახებ. „ალბათ, კიდევ ერთ ალბომს ჩავწერთ, მას შემდეგ, რაც ამ ფილმის *Shine a Light* პრომოკამპანიას დავასრულებთ“. დრამერი ჩარლი უოტსი ამბობდა, რომ მუშაობის შეჩერება ყოველთვის მის ავამყოფობას იწვევდა.

2008 წლის ივლისში ცნობილი გახდა, რომ ჯგუფი ტოვებდა EMI-ს და Universal Music-ზე გადადიოდა, თან მიჰქონდა რა მუსიკალური კატალოგი, რომელიც *Sticky Fingers*-იდან იწყებოდა. ამ კონტრაქტით ნებისმიერი ახალი ჩანაწერი გამოდის Universal-ის Polydor-ზე. აშშ-ში Mercury Records კვლავ ინარჩუნებს 1994 წლამდე ჩაწერილ სიმღერებზე უფლებას, ხოლო ამ პერიოდის შემდგომ მასალას გამოსცემს Interscope Records (რომელიც ერთ დროს Atlantic-ის ფილიალი იყო).

შემოდგომაზე ჯაგერმა და რიჩარდსმა იმუშავეს დონ უოსთან ერთად და დაამატეს ახალი ვოკალური და გიტარის პარტიები *Exile on Main St.*-ის სესიების 10 დაუსრულებელ სიმღერას. ლონდონში მათ კიდევ ერთი სესია ჰქონდათ, სადაც ტეილორმა დაუკრა „Plundered My Soul“-ისთვის. 2010 წლის 17 აპრილს, გრამფირფიტების მაღაზიების დღეს, იგი გამოვიდა 7" სინგლზე. A-მხარეზე მას „All Down the Line“ ახლდა. სიმღერა მოხვდა *Exile on Main St.*-ის იმავე წლის ახალ გამოცემაშიც. მაისში სტოუნზი კანის კინოფესტივალზე, სტივენ კიჯაკის მიერ გადაღებული *Stones in Exile*-ის პრემიერისთვის ჩავიდა.. ეს ფილმი ასახავს *Exile on Main St.*-ის ჩაწერას აშშ-ში ალბომი ჩარტებს დაუბრუნდა მეორე პოზიციაზე მოხვედრით. 11 ოქტომბერს კინოთეატრებში გამოვიდა *Ladies and Gentlemen: The Rolling Stones*, რომელიც ორიგინალური ფილმის ციფრული რემასტერია. კონცერტი 1972 წელს გადაიღეს. თავად ფილმი კინოგაქირავებაში პირველად 1974 წელს გამოჩნდა, მაგრამ სახლის ვიდეოს ფორმატში ოფიციალურად არასოდეს გამოსულა.

2011 წლის 4 ოქტომბერს ჯგუფის *The Rolling Stones: Some Girls Live In Texas '78* ასევე გამოვიდა კინოთეატრებში. ციფრული რესტავრირებით წარმოდგენილი ფილმი გადაღებულია 1978 წლის ტურნეს ფარგლებში, *Some Girls*-ის პერიოდში. 15 ნოემბერს იგი DVD/Blu-ray ფორმატებში გამოვიდა. 21 ნოემბერს *Some Girls* გამოიცა ორდისკიან დელუქს-ფორმატში. აქედან მეორეზე წარმოდგენილია მანამდე გამოუცემელი სიმღერები (გარდა „So Young“-ის, რომელიც „Out of Tears“-ის b-მხარეა). ისევე, როგორც *Exile On Main St.*-ის შემთხვევაში, მიკმა გამოცემაში შეტანილი დამატებითი სიმღერებისთვის ახალი ვოკალური პარტიები მოამზადა.

### 2012–დღემდე: 50 წლიანი იუბილე და *Blue & Lonesome*
მინი|ჯაგერი და რიჩარდსი სცენაზე 2012 წლის დეკემბერში.

2012 წლის ზაფხულში როლინგ სტოუნზმა 50 წლიანი იუბილე აღნიშნა დიდი მაგარყდიანი წიგნის *50* გამოცემით. ამ მოვლენასთან დაკავშირებით შეპარდ ფეირის მიერ შემუშავდა ჯგუფის ლოგოს განახლებული ვერსია. მსოფლიოს სხვადასხვა ქალაქებში იმართებოდა დაკავშირებული ღონისძიებები და, მიუხედავად იმისა, რომ სლოვენიაში წლების განმავლობაში ელოდნენ კოლექტივის გამოსვლას, როლინგ სტოუნზის ადგილობრივ მუზეუმში ათასობით მსმენელის წინაშე გაიმართა კრის ჯაგერის, მიკის ძმის სოლოკონცერტი.

*Crossfire Hurricane*, ბრეტ მორგენის მიერ გადაღებული დოკუმენტური ფილმი, გამოვიდა 2012 წლის ოქტომბერში. მის შედგენაში გამოყენებულია 50-ზე მეტი ინტერვიუ, მათ შორის - ბილ უაიმენთან და მიკ ტეილორთან. მორგენის თქმით, ეს იყო მათთან ოდესმე ჩაწერილი ყველაზე ხანგრძლივი ინტერვიუები. ეს არის სტოუნზის კარიერის პირველი მასშტაბურად მიმოხილველი დოკუმენტური ფილმი, *25x5: The Continuing Adventures of the Rolling Stones*-ის შემდეგ (რომელიც 1988 წელს შეიქმნა და 25 წლიან იუბილეს მიეძღვნა).

ახალი კომპილაციური ალბომი *GRRR!* გამოვიდა 12 ნოემბერს, ოთხ სხვადასხვა ფორმატში და ახალი სიმღერებით, „Doom and Gloom“ და „One More Shot“. უკანასკნელები ჩაიწერეს საფრანგეთში, პარიზში, 2012 წლის აგვისტოს უკანასკნელ კვირებში. ალბომის დებიუტი ბრიტანეთის ჩარტში შედგა #3 პოზიციით, ხოლო აშშ-ში იგი #19 იყო და მსოფლიოში 2 მილიონზე მეტი ასლის სახით გაიყიდა.

[მინი|მარცხნივ|[50 & Counting...-ის სცენა, Prudential Center, ნიუ-ჯერსი, აშშ.]]

25 ნოემბერს სტოუნზის 50 & Counting...-ის სერიის კონცერტი ლონდონის The O2 Arena-ზე გაიმართა, სადაც მათ მიწვეული გიტარისტის სახით ჯეფ ბეკიც შეუერთდა. 29 ნოემბერს, მეორე კონცერტზე, კონცერტში მონაწილეობდნენ ერიკ კლეპტონი და ფლორენს უელჩი. ჯგუფის მესამე საიუბილეო კონცერტი Barclays Center-ში, ბრუკლინში, გაიმართა 8 დეკემბერს. კოლექტივი აგრეთვე გამოჩნდა საქველმოქმედო *12-12-12: The Concert for Sandy Relief*-ზე, რომელიც ქარიშხალ სენდისგან დაზარალებულების დასახმარებლად გაიმართა

2013 წლის გაზაფხულზე აშშ-ში ჯგუფმა 19 კონცერტზე გამართა, შემდეგ ინგლისში სამი კონცერტით გამოვიდა (გლასტონბერის ფესტივალზე და ჰაიდ-პარკში). რიჩარდ ბეიკონის გადაცემაში *BBC Radio 5 Live* 3 აპრილს გაიჟღერა ინფორმაციამ, რომ ჰაიდ-პარკში 50 წლიანი იუბილეს აღსანიშნავი კონცერტი გაიმართებოდა, თუმცა, განსხვავებით 1969 წლისგან, ეს არ იქნებოდა უფასო ღონისძიება და თითო ბილეთის ღირებულება 95 გირვანქა სტერლინგს შეადგენდა. *Late Night with Jimmy Fallon*-ში 2013 წლის 9 აპრილს გამოსვლისას რიჩარდსმა ახსენა, რომ ტეილორი ჯგუფთან ერთად ტურნეში მონაწილეობას მიიღებდა. გლასტონბერის ფესტივალზე კოლექტივი პირველად 2013 წლის 29 ივნისს გამოვიდა. *Hyde Park Live*, ჰაიდ-პარკში 6 და 13 ივლისს ჩაწერილი საკონცერტო ალბომი, ექსკლუზიურად გამოიცა ციფრული ჩამონატვირთის სახით iTunes-ზე, 22 ივლისს. ბრიტანეთის ჩარტში იგი #6 იყო, ხოლო აშშ-ში #19 დაიკავა. საკონცერტო DVD *Sweet Summer Sun: Live in Hyde Park'' გამოვიდა 2013 წლის 11 ნოემბერს.

მინი|მარჯვნივ|როლინგ სტოუნზი, ჰაიდ-პარკი, 2013 წლის 13 ივლისი.

2014 წლის თებერვალში ჯგუფმა დაიწყო ტურნე 14 On Fire, რომელმაც მოიცვა შუა აღმოსავლეთი, აზია, ავსტრალია და ევროპა. კონცერტები 2014 წლის ზაფხულამდე გაგრძელდა. 17 მარტს ცნობილი გახდა, რომ ნიუ-იორკში მოულოდნელად გარდაიცვალა ლ'რენ სკოტი, ჯაგერის დიდი ხნის პარტნიორი. ჯგუფი ამ დროს ემზადებოდა ავსტრალიაში, პერთში პირველი კონცერტის გასამართად, მაგრამ აღნიშნული მიზეზის გამო გამოსვლა მხოლოდ 25 ოქტომბრამდე გადადო. 4 ივნისს სტოუნზმა პირველად დაუკრა ისრაელში. გამოცემამ *Haaretz* კონცერტს უწოდა „ისტორიული, დიდი *ი*-თი“

2016 წლის თებერვალში დაიწყო სტოუნზის ტურნე ლათინურ ამერიკაში. 25 მარტს ისინი პირველად გამოვიდნენ ჰავანაში (კუბა). 2016 წლის 3 ივნისს გამოვიდა *Stripped*-ის ახალი ვერსია, *Totally Stripped*, რომელსაც ორიგინალურ გამოცემასთან საერთოდ მხოლოდ ხუთი სიმღერა აქვს. 28 ივლისს ცნობილი გახდა, რომ კუბაში გამართული კონცერტი გამოვიდოდა ფილმის *Havana Moon* სახით. მისი პრემიერა გაიმართა 23 სექტემბერს, მსოფლიოს რამდენიმე კინოთეატრში. 7 ოქტომბერს ჯგუფმა გამოაქვეყნა *Olé Olé Olé: A Trip Across Latin America*-ს, ლათინურ ამერიკაში გამართული ტურნეს ამსახველი დოკუმენტური ფილმის ანონსი. იგი კინოთეატრებში 2016 წლის 12 დეკემბერს, მხოლოდ ერთი დღით აჩვენეს. ფილმი DVD და Blu-ray ფორმატებში 2017 წლის 26 მაისს გამოვიდა.

2 დეკემბერს გამოვიდა ჯგუფის ახალი სტუდიური ალბომი *Blue & Lonesome*, რომელშიც შევიდა 12 სხვადასხვა ცნობილი ბლუზური სიმღერის ვერსია. აქედან ორი სიმღერის ჩაწერაში მონაწილეობა მიიღო ერიკ კლეპტონმა. მიუხედავად იმისა, რომ სტოუნზის კარიერის პირველ წლებში ალბომებზე სიმღერის დიდ ნაწილს სხვისი შემოქმედების საკუთარი ინტეპრეტაციები შეადგენდნენ, ეს არის მათი პირველი ალბომი, რომელიც დაფუძნებულია მთლიანად ქავერ-ვერსიებზე. გამოსვლიდან პირველი კვირის განმავლობაში, 106 000 გაყიდული ასლით, *Blue & Lonesome* ბრიტანეთის ჩარტში #1 პოზიციას იკავებდა - წლის შედეგებით, იგი იყო ახალ გამოცემებს შორის მეორე ალბომი ასეთი სტატისტიკით. *Billboard* 200-ში გამოსვლისთანავე #4 ადგილით, იგი 123 000 ასლის სახით გაიყიდა. აქედან 120 000 მთლიანი ალბომების შენაძენი იყო. 2017 წლის 31 მარტისთვის გაყიდული ასლების რაოდენობამ 1 860 000 ასლი შეადგინა.

2016 წლის 12 დეკემბერს ცნობილი გახდა, რომ სავარაუდოდ, 2017 წელს, პარიზში ჯგუფის კონცერტი გაიმართებოდა, ისევე, როგორც ტურნე საფრანგეთის სხვა ქალაქებში.

## მუსიკალური სტილი
როლინგ სტოუნზი გამოირჩევა საკუთარ მუსიკაში რამდენიმე ჟანრის გაერთიანებით. არსებობის წლების განმავლობაში მათ შემოქმედებაში შედიოდა ბლუზი, ფსიქოდელია, რიტმ-ენდ-ბლუზი, ქანთრი, ხალხური მუსიკა, რეგი, საცეკვაო და მსოფლიო მუსიკა (აქ აღსანიშნავია მაროკოში, სოფელ ჯაჯუკის ორკესტრთან თანამშრომლობა), ისევე, როგორც ტრადიციული ინგლისური სტილისტიკა, როგორიც არის სიმებიანი, არფების მსგავსი საკრავებისგამოყენება. ბრაიან ჯოუნზი ადრეულ პერიოდში ატარებდა ექსპერიმენტებს სიტართან და სლაიდ-გიტარასთან. კარიერა ჯგუფმა დაიწყო როკ-ენ-როლური და ბლუზური სიმღერების საკუთარი ვერსიების შესრულებით და ასეთ ტრადიციაზე არ შემდგომში ამბობდა უარს.

ჯაგერი და რიჩარდსი დაინტერესებულები იყვნენ ჯიმი რიდის, მადი უოტერსის და ლიტლ უოკერის მუსიკით. მათი გავლენით, ბრაიან ჯოუნზიც ასეთმა მუსიკამ გაიტაცა. რიჩარდსი იხსენებდა: „მას უფრო მეტად ტი-ბოუნ უოკერი და ჯაზ-ბლუზი იტაცებდა. ჩვენ მოვასმენინეთ ჩაკ ბერი და ვუთხარით - *ნახე, იგივეა და შენც შეგიძლია ამის დაკვრა*.“ ჩარლი უოტსიც, რომელიც ტრადიციული ჯაზ-დრამერი უფრო იყო, ბლუზით ჯაგერის და რიჩარდსის ძალისხმევით დაინტერესდა: „კითმა და ბრაიანმა დამაინტერესეს ჯიმი რიდით და მსგავსი მუსიკოსებით. როგორც აღმოჩნდა, ერლ ფილიპსი ამ ალბომებზე ჯაზური დრამერივით უკრავდა, სვინგის სტილში.“ ჯაგერი, იხსენებდა რა, თუ როგორ გაიცნო პირველად ჩაკ ბერის, ბო დიდლის, მადი უოტერსის, ფეტს დომინოს და სხვები ჩანაწერები, ამბობდა: „იმ დროისთვის ეს იყო ყველაზე ჭეშმარიტი რამ, რაც მომისმენია.“ მის მსგავსად, რიჩარდსიც იხსენებდა, რომ უოტერსი იყო იმ დროისთვის მისთვის „ყველაზე მძლავრი მუსიკა...ყველაზე გამომეტყველი“. „როდესაც იხსენებ იმ სულელ 17 წლის ბიჭუნას დარტფორდიდან, რომელსაც სურდა, მადი უოტერსი ყოფილიყო - ისევე, როგორც სხვებს - პათეტიკური ჩანს, მაგრამ, ამავე დროს, სასიამოვნოა“.

მიუხედავად იმისა, რომ ადრეულ საკონცერტო სეტლისტებში ჯგუფი უპირატესობას ბლუზურ და რიტმ-ენდ-ბლუზურ ნომრებს ანიჭებდა, პირველ საავტორო კომპოზიციებში მათი ინტერესები ამ ჟანრების ფარგლებს გასცდა. ჯაგერის და რიჩარდსის პირველი საავტორო სინგლის „Tell Me (You're Coming Back)“ შესახებ კრიტიკოსი რიჩი უნტერბერგერი ამბობს, რომ იგი არის „პოპ-როკ ბალადა&nbsp;... როდესაც [ჯაგერმა და რიჩარდსმა] დაიწყეს სიმღერების წერა, საფუძველის სახით არა ბლუზს იღებდნენ, არამედ, მოულოდნელად, უცნაურ, ნელ, მერსიბიტის ტიპის ნომრებს“. „As Tears Go By“, რომელიც მერიან ფეითფულისთვის დაიწერა, რიჩარდსის და ჯაგერის ერთ-ერთი პირველი საავტორო ნომერი იყო და ერთ-ერთი პირველი სხვა შემსრულებლებისთვის დაწერილებს შორის. ჯაგერი: „საკმაოდ მოწიფული სიმღერაა, იმ პერიოდის სხვა ნამუშევრებთან შედარებით. არც ვაპირებდით მის ჩაწერას, ვინაიდან როლინგ სტოუნზი მძლავრი ბლუზური ჯგუფი იყო“. მოგვიანებით სტოუნზმა ჩაწერა სიმღერის საკუთარი ვერსია, რომელიც აშშ-ში საუკეთესო ხუთეულში შევიდა.

ადრეულ პერიოდზე საუბრისას რიჩარდსი ამბობდა: „გამაოგნებელია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ჩემთვის და მიკისთვის ეს სიმღერები უფრო საბავშვო ბაღის ტიპის იყო, ნებისმიერი მათგანი ჩარტში ხვდებოდა. ამან დიდი გამბედაობა მოგვანიჭა, ვინაიდან თავდაპირველად ყველაფერი ისე ჩანდა, რომ ვიწერდით, რათა ენდრიუსთვის გვეთქვა — *რაც შეგვეძლო, გავაკეთეთ&nbsp;...*“ ჯაგერი: „პოპულარულ მუსიკაზე ორიენტირებულები ვიყავი. მარტო მადი უოტერსს არა, ყველაფერს ვუსმენდით. ხოლმე მარტივია ასე წერა&nbsp;... კითი და მე მივეჩვიეთ ასეთი სიმღერების შექმნას - ათ წუთში ვწერდით. ალბათ, ვფიქრობდით, რომ სასაცილო იყო და ჩვენთვის ეს ერთგვარ პრაქტიკად იქცა.“

„The Last Time“-ის, ჯგუფის პირველი მნიშვნელოვანი სინგლის შექმნა გადამწყვეტი მომენტი იყო. რიჩარდსმა მას უწოდა „სტოუნზისთვის სიმღერების დაწერის დასაწყისი. ამან გამბედაობა შეგვმატა, გვიჩვენა, თუ როგორ გვემუშავა.“ სიმღერა ეფუძნებოდა ტრადიციულ გოსპელურ სიმღერას, რომელიც ცნობილი გახდა The Staple Singers-ის მეშვეობით, მაგრამ სტოუნზის ვერსია შეიცავს გამორჩეულ რიფს გიტარაზე, რომელსაც ბრაიან ჯოუნზი ასრულებს. ჯაგერი და რიჩარდსი, როგორც სტოუნზის სიმღერების ავტორები, ჩანაწერების ანოტაციებში ადრეულ პერიოდში აღინიშნებოდნენ, როგორც „ნენკერ ფელჯი“. მოგვიანებით ამ სიმღერების ნაწილს ჩაენაცვლა უბრალოდ „ჯაგერი/რიჩარდსი.“

## ჯგუფის წევრები
;ამჟამინდელი წევრები
* მიკ ჯაგერი&nbsp;– წამყვანი და ბეკ-ვოკალი, აკუსტიკური და ელექტრო გიტარები, ფორტეპიანო, ჰარმონიკა, ბას-გიტარა, სინთეზატორი, პერკუსია, სლაიდ-გიტარა (1962&nbsp;–დღემდე)
* კით რიჩარდსი&nbsp;– ელექტრონული და აკუსტიკური გიტარები, ბას-გიტარა, ფორტეპიანო, ბეკ და წამყვანი ვოკალები (1962&nbsp;–დღემდე)
* რონი ვუდი&nbsp;– სლაიდ, ლეპ და პედლის სტილ გიტარები, ელექტრონული და აკუსტიკური გიტარები, ბას-გიტარა, საქსოფონი, დასარტყმელი საკრავები, ბეკ-ვოკალები (1975&nbsp;–დღემდე)

;ყოფილი წევრები
* ბრაიან ჯოუნზი&nbsp;– გიტარები, სიტარი, კლავიშებიანი საკრავები, აკორდეონი, მარიმბა, ჰარმონიკა, ავტოარფა, თეფშები, პერკუსია, ჩელო, მანდოლინა, საქსოფონი, ბეკ-ვოკალები (1962&nbsp;–1969)
* იენ სტიუარტი&nbsp;– ფორტეპიანო, კლავიშებიანი საკრავები, პერკუსია (1962&nbsp;–1963; დამატებითი მუსიკოსი: 1964&nbsp;– 1966, ნოემბერი 1968&nbsp;–1985)
* ჩარლი უოტსი&nbsp;– დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია (1963&nbsp;–2021, გარდაცვალებამდე)
* მიკ ტეილორი&nbsp;– ელექტრონული, აკუსტიკური და სლაიდ-გიტარები, ბას-გიტარა, ბეკ-ვოკალები (1969&nbsp;–1974)
* ბილ უაიმენი&nbsp;– ბას-გიტარა, მარიმბა, ორგანი, პერკუსია, ბეკ-ვოკალები (1962&nbsp;–1993)

;ამჟამინდელი დამატებითი საკონცერტო პერსონალი
*ჩაკ ლიველი&nbsp;– კლავიშებიანი საკრავები, ბეკ-ვოკალი (მაისი 1982&nbsp;–დღემდე)
*ბერნარდ ფაულერი&nbsp;- ბეკ-ვოკალები, პერკუსია (1995&nbsp;-დღემდე)
*დერილ ჯოუნზი&nbsp;– ბას-გიტარა, ბეკ-ვოკალი (იანვარი 1993&nbsp;–დღემდე)
*მეტ კლიფორდი&nbsp;– კლავიშებიანი საკრავები, ვალტორნა, არანჟირებები (1989-1990, 2012–დღემდე)
*ტიმ რაისი&nbsp;– საქსოფონი, კლავიშებიანი საკრავები (1999–დღემდე)
* კარლ დენსონი&nbsp;– საქსოფონი (2014–დღემდე)
* საშა ალენი&nbsp;– ბეკ-ვოკალები, მეორე წამყვანი ვოკალი „Gimme Shelter“-ში (2016–დღემდე)
;ყოფილი დამატებითი საკონცერტო პერსონალი
* ბობი კისი&nbsp;– საქსოფონი (1969–1973; 1981–2014; died 2014)
* ლიზა ფიშერი&nbsp;– ბეკ-ვოკალები, დამატებითი წამყვანი ვოკალი „Gimme Shelter“-ში (1989–2015)
* ბილი პრესტონი&nbsp;– კლავიშებიანი საკრავები, ბეკ-ვოკალები (1973–1977; გარდაიცვალა 2006 წელს)
* ნიკი ჰოპკინზი&nbsp;– კლავიშებიანი საკრავები (1971–1973; გარდაიცვალა 1994 წელს)
* ერნი უოტსი&nbsp;– საქსოფონი (1981)
* იენ მაკლოგენი&nbsp;– კლავიშებიანი საკრავები (1978–1981; გარდაიცვალა 2014 წელს)
* ბლონდი ჩაპლინი&nbsp;– რიტმული გიტარა, ბეკ-ვოკალები (1997–2007)

;ქრონოლოგია

## დისკოგრაფია 
;სტუდიური ალბომები

* *The Rolling Stones* (1964, ბრიტანეთი) / ''England's Newest Hit Makers* (1964, აშშ)
* *12 X 5* (1964, აშშ)
* *The Rolling Stones No. 2* (1965, ბრიტანეთი) / *The Rolling Stones, Now!* (1965, აშშ)
* *Out of Our Heads* (1965, ბრიტანეთი) / *Out of Our Heads* (1965, აშშ)
* *December's Children (And Everybody's)* (1965, აშშ)
* *Aftermath* (1966, ბრიტანეთი) / *Aftermath* (1966, აშშ)
* *Between the Buttons* (1967, ბრიტანეთი) / *Between the Buttons* (1967, აშშ)
* *Their Satanic Majesties Request* (1967)
* *Beggars Banquet* (1968)
* *Let It Bleed* (1969)
* *Sticky Fingers* (1971)
* *Exile on Main St.* (1972)
* *Goats Head Soup* (1973)
* *It's Only Rock 'n' Roll* (1974)
* *Black and Blue* (1976)
* *Some Girls* (1978)
* *Emotional Rescue* (1980)
* *Tattoo You* (1981)
* *Undercover* (1983)
* *Dirty Work* (1986)
* *Steel Wheels* (1989)
* *Voodoo Lounge* (1994)
* *Bridges to Babylon* (1997)
* *A Bigger Bang* (2005)
* *Blue & Lonesome* (2016)
* *Hackney Diamonds* (2023)

## ტურნეები 
## წყაროები
* 
* 
* 
* 
* 
* ეგანი, შონ (2014). *The Utmost Guide to The Rolling Stones''. ლონდონი: Askill. ISBN 978-0-954575-06-9.
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 


კატეგორია:1962 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:ბრიტანული შემოჭრის შემსრულებლები
კატეგორია:ინგლისური ბლუზ-როკ ჯგუფები
კატეგორია:ინგლისური მძიმე-როკ ჯგუფები
კატეგორია:Atlantic Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Columbia Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Decca Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:London Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Virgin Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:ჯუნოს ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:NME-ის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები