SPQR

**SPQR** ანუ , იკითხება როგორც ***სენატუს*** ***პოპულუსქვე რომანუს*** (ქართულად: ***რომის სენატი და ხალხი**), სიმბოლური ფრაზა, რომელიც მიუთითებს ძველი რომის რესპუბლიკის მთავრობაზე. ის გამოისახებოდა საჯარო დოკუმენტებზე, ძეგლებსა და საჯარო ნამუშევრების წარწერებში და ზოგიერთ რომაულ ვალუტაზე ქვის ან ლითონის წარწერით.*

სრული ფრაზა ჩანს რომაულ პოლიტიკურ, იურიდიულ და ისტორიულ ლიტერატურაში, როგორიცაა ციცერონის გამოსვლები, ტიტუს ლივიუსის წიგნი *რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან*  

ლათინურად, „სენატუს“ არის სახელობითი მხოლობითი არსებითი სახელი, რაც ნიშნავს სენატს. „პოპულუს ქვე“ შედგენილია სახელობითი არსებითი სახელიდან „პოპულუს“ („ხალხი“) და „ქვე“, ენკლიტური ნაწილაკი, რაც ნიშნავს „და“, რომელიც აკავშირებს ორ სახელობით არსებით სახელს. ბოლო სიტყვა, ''* („“), არის ზედსართავი სახელი, რომელიც აკავშირებს მთელ ფრაზას* *. ამრიგად, ფრაზა ითარგმნება სიტყვასიტყვით, როგორც „რომის სენატი და ხალხი“, ან უფრო ზუსტად როგორც „სენატი და რომაელი ხალხი“.

## ისტორიული კონტექსტი 
მინი| რომაული სტანდარტის თანამედროვე ნიმუში
ტიტულის შექმნის თარიღი უცნობია, მაგრამ ის პირველად გვხვდება გვიანი რესპუბლიკის წარწერებში, დაახლოებით ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 80 წლიდან. როგორც მონეტებზე დასტურდება, უფრო ადრე, რომის სახელმწიფოს ოფიციალური სახელი, , უბრალოდ „ROMA“ (რომა) იყო. აღნიშნული აბრევიატურა ბოლოს ჩნდება კონსტანტინე დიდის (მართავდა ახ. წ. 312–337) მონეტებზე, რომის პირველი იმპერატორის დროს, რომელიც მხარს უჭერდა ქრისტიანობას .

აღნიშნული ორი სამართლებრივი ორგანიზაცია, „სენატი“ და „რომაელი ხალხი“ სრულუფლებიანია, როდესაც გაერთიანებულია. ასევე, მხოლოდ ***ხალხი*** ასევე სრულუფლებიანია, ხოლო ***სენატი*** დამოუკიდებლად არა. რომის სამეფოს დროს არც ერთი სამართლებრივი მხარე არ იყო სრულუფლებიანი. მაშასადამე, ეს ფრაზა შეიძლება დათარიღდეს არა უადრეს რესპუბლიკის დაარსებისა.

ეს ტიტული გაგრძელდა რომის იმპერიის დროსაც. იმპერატორები ითვლებოდნენ ხალხის „დე იურე“ წარმომადგენლად, მიუხედავად იმისა, რომ სენატის დადგენილებები, იმპერატორის „დე ფაქტო“ სურვილით იყო დამტკიცებული.

„Populus Rōmānus“ რომაულ ლიტერატურაში არის ფრაზა, რომელიც ნიშნავს ხალხის მთავრობას. როდესაც რომაელები ირჩევდნენ უცხოეთის სახელმწიფოების მთავრობებს, ისინი იყენებდნენ „populus-ს“ მხოლობით ან მრავლობით რიცხვში, როგორიცაა „populī Prīscōrum Latīnōrum“, "ძველი ლათინების მთავრობები". „Rōmānus“ არის დადგენილი ზედსართავი სახელი, რომელიც გამოიყენება რომაელთა გამოსაყოფად, როგორც „cīvis Rōmānus“, ანუ „რომის მოქალაქე“.

რომაელი ხალხი სამართალსა და ისტორიაში ძალიან ხშირად ჩნდება ისეთი ფრაზებით, როგორიცაა *dignitās (დიგნიტას)*, *maiestās (მაიესტას)*, *auctoritās (აუქტორიტას)*, *lībertās populī Rōmānī*, (ლიბერტას პოპული რომანი), „რომაელი ხალხის ღირსება, დიდებულება, ავტორიტეტი, თავისუფლება“. ისინი იყვნენ *populus līber*, "თავისუფალი ხალხი". არსებობდა იგივე *პოპულუსის exercitus, imperium, iudicia, honorēs, consulēs, voluntās* : „რომაელი *ხალხის* ჯარი, მმართველობა, განჩინებები, თანამდებობები, კონსულები და ნება“.

რომაელებს სჯეროდათ, რომ მთელი ძალაუფლება ხალხისგან მოდიოდა. შეიძლება ითქვას, რომ მსგავსი მეტყველება, რომელიც ჩანს უფრო თანამედროვე პოლიტიკურ და სოციალურ რევოლუციებში, პირდაპირ რომაელებიდან მოდის. ხალხი ამ გაგებით გულისხმობდა მთელ ხელისუფლებას. თუმცა ეს უკანასკნელი არსებითად დაყოფილი იყო არისტოკრატიულ სენატად, რომლის ნებასაც ასრულებდნენ კონსულები და პრეტორები, და საუკუნეების კომიტეტი, რომლის ნებასაც იცავდნენ ტრიბუნები .

## გამოყენება შუა საუკუნეებში 
1184 წლიდან რომის კომუნა ჭრიდა მონეტებს SENATVS PQ R-ის სახელწოდებით. 1414 წლიდან 1517 წლამდე რომის სენატი ჭრიდა მონეტებს, რომელზეც გამოსახული იყო საბრძოლო ფარი წარწერით SPQR. 

## თანამედროვე გამოყენება 
ბენიტო მუსოლინის რეჟიმის დროს, SPQR იყო გამოსახული რიგ საზოგადოებრივ შენობებსა და საკანალიზაციო ჭის სახურავებზე,  რ მისი დიქტატურის, როგორც „ახალი რომის იმპერიის“ პოპულარიზაციის მცდელობის მიზნით.
მარჯვნივ|მინი|163x163პქ| რომის მუნიციპალიტეტის თანამედროვე გერბი
SPQR კვლავ გამოიყენება რომის მუნიციპალურ გერბში და რომის კომუნის ოფიციალურ დოკუმენტებში.   იტალიელები დიდი ხანია იყენებდნენ ამ აბრევიატურის განსხვავებულ და იუმორისტულ მხარეებს, " *Sono Pazzi Questi Romani* " (სიტყვასიტყვით: "ისინი გიჟები არიან, ეს რომაელები").  SPQR ასევე არის იტალიური არმიის დედაქალაქის სამხედრო სარდლობის გერბის ნაწილი (იტალ. *Comando Militare Capitale* ).

ბიზნესში, ინგლისურენოვან ქვეყნებში, SPQR ზოგჯერ (იუმორისტულად) გამოიყენება როგორც „მცირე მოგება, სწრაფი ანაზღაურება“, ხშირად იმ ადამიანების მიერ, ვინც სკოლაში ლათინურს სწავლობდა. 

### სამოქალაქო გამოყენება 
მარჯვნივ|მინი| "SPQH" ჰამბურგის მერია, გერმანია
მარჯვნივ|მინი| "*Senatus Populusque Cracoviensis*" ვაზას კარიბჭის თავზე ვაველის ციხესიმაგრეში, კრაკოვი, პოლონეთი
[მარჯვნივ|მინი| "SPQN" ჩარლზის ხიდზე, [ნიურნბერგი, გერმანია]]
*SPQ * ზოგჯერ გამოიყენება როგორც მუნიციპალური სიამაყისა და სამოქალაქო უფლებების მტკიცება. მაგალითად, იტალიის ქალაქ Reggio Emilia- ს გერბში აქვს SPQR, რაც ნიშნავს .

### პოპულარული კულტურა 
ვიდეო თამაშებსა და ფილმებში, SPQR, ხშირად გამოიყენება რომის იმპერიისა და რომის რესპუბლიკის წარმოსაჩენად

2000 წლის ფილმში *Gladiator'', რომაელ გენერალ მაქსიმუსს (როლი შეასრულა რასელ ქროუმ) მხარზე ჰქონდა ამოსვირინგებული "SPQR", მას შემდეგ რაც მონად გაყიდეს, ჩამოფხეკით მოიშორა

## გალერეა

File:Arch.of.Titus-Inscription.jpg|წარწერა ტიტუსის თაღში
File:Rome SPQR 1979-08-06.jpg|საკანალიზაციო ჭის თავსახური რომში SPQR წარწერით
File:Stemma reggio emilia municipio.jpg|SPQR რეჯიო ემილიას გერბზე
File:3492 - Milano - Galleria Vittorio Emanuele - Stemma di Roma - Foto Giovanni Dall'Orto, 22-June-2007.jpg|დეტალი მოზაიკური იატაკიდან, გალერეა ემანუელე II,მილანი
File:Wenceslas Hollar - Superiority of the warrior class (State 2).jpg|"მეომრების კლასის უპირატესობა, ვენცსლავ ჰოლარი
File:Arch of Septimius Severus Top Inscription.JPG|წარწერა სეპტიმიუს სევერუსის თაღს ზემოთ
File:Fellini plaque, Via Veneto.jpg|ფედერიკო ფელინის მემორიალური დაფა ვია ვენეტოზე
File:20080423 Rotterdam Stadhuis Burgerzaal Pricker SPQR1.jpg|ფრესკა როტერდამის მერიაში

## სქოლიო