სამხრეთი აფრიკა ისრაელის წინააღმდეგ

**გენოციდის დანაშაულის აღკვეთისა და დასჯის შესახებ კონვენციის გამოყენება ღაზის სექტორში** (), ასევე ცნობილი, როგორც **სამხრეთ აფრიკა ისრაელის წინააღმდეგ** () — მიმდინარე საერთაშორისო სამართლებრივი დავა, რომელიც 2023 წლის 29 დეკემბერს სამხრეთ აფრიკამ აღძრა მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოში ისრაელის წინააღმდეგ, ღაზის სექტორში ომისას განხორციელებული ქმედებების გამო, რამაც გამოიწვია ჰუმანიტარული კრიზისი და მასობრივი მკვლელობები.

სამხრეთ აფრიკა ამტკიცებდა, რომ ისრაელმა ჩაიდინა და სჩადის გენოციდს ღაზაში, რითაც არღვევს გენოციდის კონვენციას, რაც მოიცავს სამხრეთ აფრიკის მიერ აღწერილ ისრაელის 75-წლიან აპარტეიდს, 56-წლიან ოკუპაციასა და სექტორის 16-წლიან ბლოკადას. სამხრეთ აფრიკამ მოითხოვა, რომ ICJ-ს გამოეყენებინა დაცვის დროებითი ზომები, მათ შორის ისრაელის ოპერაციების დაუყოვნებლივი შეჩერება. Iისრაელმა სამხრეთ აფრიკის ბრალდებები შეაფასა როგორც „უსაფუძვლო“ და ქვეყანა ჰამასის „იურიდიულ ფრთად“ მოქმედებაში დაადანაშაულა. ისრაელმა განაცხადა, რომ ის აწარმოებდა თავდაცვით ომს საერთაშორისო სამართლის შესაბამისად, რაც მოჰყვა 2023 წლის 7 ოქტომბერს მის ტერიტორიაზე ჰამასის ხელმძღვანელობით განხორციელებულ თავდასხმას.

2024 წლის 11 და 12 იანვარს ჰააგაში, მშვიდობის სასახლეში, გაიმართა ორდღიანი ზეპირსიტყვიერი საჯარო მოსმენა. სასამართლომ დაადგინა, რომ შესაძლოა, ისრაელის ქმედებებმა დაარღვია პალესტინელი ხალხის უფლებები, რომლებიც დაცულია გენოციდის კონვენციით და გამოსცა დროებითი ზომები, რომლითაც ისრაელს დაავალა მიიღოს ყველა ზომა 1948 წლის გენოციდის კონვენციის საწინააღმდეგო ნებისმიერი ქმედების აღსაკვეთად, თუმცა ისრაელისთვის სამხედრო კამპანიის შეჩერება არ დაუვალებია. სასამართლომ ასევე გამოხატა შეშფოთება ღაზის სექტორში მყოფი მძევლების ბედზე და აღიარა ჰუმანიტარული კრიზისის მდგომარეობა ღაზაში. თებერვლის ბოლოს Human Rights Watch-მა და Amnesty International-მა განაცხადეს, რომ ისრაელმა ვერ შეასრულა ICJ-ის დროებითი ზომები და რომ ჰუმანიტარული დახმარების ღაზის სექტორში შეტანისა და განაწილების დაბრკოლება ომის დანაშაულს უტოლდებოდა.

2024 წლის 28 მარტს, დროებითი ზომების შესახებ მეორედ მოთხოვნის შემდეგ, ICJ-მ გამოსცა ახალი საგანგებო ზომები, რომლითაც ისრაელს დაავალა უზრუნველყოს ღაზის სექტორში საკვების მიწოდება ყოველგვარი დაყოვნების გარეშე, რადგან ღაზის მოსახლეობა შიმშილობისა და შიმშილის წინაშე დგას. 24 მაისს, 13 ხმით 2-ის წინააღმდეგ, სასამართლომ გამოსცა განჩინება, რომელიც ზოგიერთმა ექსპერტმა ორაზროვნად მიიჩნია, თუმცა იგი ფართოდ იქნა აღქმული, როგორც ისრაელისგან რაფაჰზე შეტევის დაუყოვნებლივი შეწყვეტის მოთხოვნა. ისრაელმა უარყო ეს ინტერპრეტაცია და განაგრძო თავდასხმით ოპერაციები.

## ფონი 
1948 წელს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო კონვენცია გენოციდის დანაშაულის აღკვეთისა და დასჯის შესახებ, რომელმაც გენოციდი განმარტა, როგორც ხუთი ქმედებიდან ერთ-ერთი, რომელიც „ჩადენილია რომელიმე ეროვნული, ეთნიკური, რასობრივი ან რელიგიური ჯგუფის, როგორც ასეთის, მთლიანად ან ნაწილობრივ განადგურების განზრახვით“. ეს ქმედებებია: ჯგუფის წევრების მკვლელობა; მათთვის სხეულის მძიმე დაზიანების ან ფსიქიკური ტრავმის მიყენება; ჯგუფისათვის ცხოვრების ისეთი პირობების განზრახ შექმნა, რომელიც მიზნად ისახავს მის ფიზიკურ განადგურებას; შობადობის აღკვეთა და ჯგუფიდან ბავშვების იძულებით გადაცემა სხვა ჯგუფში. მსხვერპლის სამიზნე ხდება მათი დაცული ეროვნული, ეთნიკური, რასობრივი ან რელიგიური ჯგუფის რეალური ან აღქმული წევრობის გამო.

როგორც ისრაელი, ისე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა არის გენოციდის კონვენციის ხელშემკვრელი მხარე ყოველგვარი დათქმის გარეშე. კონვენციის მე-9 მუხლის შესაბამისად.

ბალკის ჯარაჰი, Human Rights Watch-ის საერთაშორისო მართლმსაჯულების დირექტორის ასისტენტი, აღნიშნავს, რომ ICJ-ის საქმე არ წარმოადგენს ცალკეული პირების სისხლისსამართლებრივ დევნას და პირდაპირ არ უკავშირდება სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს (ICC), რომელიც ცალკე ორგანოა ჯარაჰის თქმით, ეს საქმე იძლევა შესაძლებლობას „გაეცეს მკაფიო და საბოლოო პასუხი კითხვას, ჩადის თუ არა ისრაელი გენოციდს პალესტინელი ხალხის წინააღმდეგ“. ბოლო პერიოდის პრაქტიკით, დროებითი ზომების შესახებ გადაწყვეტილებების გამოტანას მოსმენებიდან ორი კვირიდან ერთ თვემდე სჭირდება. საქმეზე საბოლოო განაჩენს შესაძლოა წლები დასჭირდეს.

პარალელურად, 2024 წლის თებერვალში დაიწყო მოსმენები გაეროს მოთხოვნასთან დაკავშირებით, რომელიც ეხება არასავალდებულო საკონსულტაციო დასკვნას ისრაელის პოლიტიკისა და პრაქტიკიდან გამომდინარე სამართლებრივ შედეგებზე პალესტინის ოკუპირებულ ტერიტორიაზე, აღმოსავლეთ იერუსალიმის ჩათვლით.

2024 წლის 24 იანვარს სასამართლომ გამოაცხადა, რომ დროებითი ზომების მოთხოვნაზე გადაწყვეტილებას 2024 წლის 26 იანვარს გამოიტანდა.

2024 წლის 12 თებერვალს სამხრეთ აფრიკამ სთხოვა სასამართლოს განეხილა, ხომ არ გამოიწვია ან გამოიწვევს თუ არა ისრაელის დაგეგმილი სამხედრო შეტევა რაფაჰზე „შემდგომ ფართომასშტაბიან მკვლელობებს, ზიანსა და ნგრევას“, რაც დაარღვევს როგორც გენოციდის კონვენციას, ასევე სასამართლოს 26 იანვრის ბრძანებას.

### სამხრეთ აფრიკის მთავრობის პოზიცია 
სამხრეთ აფრიკა ისრაელს ადანაშაულებს ღაზის სექტორში გენოციდის აქტების ჩადენაში, რითაც ირღვევა 1948 წლის გენოციდის კონვენცია. სამხრეთ აფრიკამ საქმე აღძრა საკუთარი „გენოციდის აღკვეთის ვალდებულებაზე“ დაყრდნობით, როგორც კონვენციის ხელშემკვრელმა მხარემ. სამხრეთ აფრიკის იურიდიულ გუნდში შედიან: ჯონ დუგარდი, ადილა ჰასიმი, ტემბეკა ნგკუკაიტობი, მაქს დუ პლესი, ტშიდისო რამოგალე, სარა პუდიფინ-ჯონსი, ლერატო ზიკალალა, ვონ ლოუ და ბლინ ნი გრალაი. სახელმწიფომ ასევე დანიშნა სამხრეთ აფრიკის უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის ყოფილი მოადგილე დიკგანგ მოსენეკე *ad hoc* მოსამართლედ.. რობენის კუნძულზე პატიმრობისას მოსენეკე შეხვდა და დაუმეგობრდა სამხრეთ აფრიკის მომავალ პრეზიდენტს, ნელსონ მანდელას, რომელიც გახდა პალესტინური მოძრაობის მხარდამჭერი. სამხრეთ აფრიკის დელეგაციას შეუერთდებიან საერთაშორისო ფიგურებიც, მათ შორის ჯერემი კორბინი და ჟან-ლუკ მელენკონი.

ქვეყნის 84-გვერდიან საჩივარში ნათქვამია, რომ ისრაელის ქმედებები „ატარებს გენოციდურ ხასიათს, რადგან ისინი მიზნად ისახავს პალესტინის ეროვნული, რასობრივი და ეთნიკური ჯგუფის მნიშვნელოვანი ნაწილის განადგურებას“. სამხრეთ აფრიკამ მოითხოვა, რომ სასამართლოს გამოეცა სავალდებულო დროებითი ბრძანება, რათა ისრაელს „დაუყოვნებლივ შეეჩერებინა სამხედრო ოპერაციები ღაზაში და ღაზის წინააღმდეგ“.

სარჩელში ნათქვამია, რომ „ისრაელის ქმედებები და უმოქმედობა... ატარებს გენოციდურ ხასიათს, რადგან ისინი ჩადენილია აუცილებელი სპეციალური განზრახვით... რათა განადგურდნენ ღაზაში მყოფი პალესტინელები, როგორც უფრო ფართო პალესტინელი ეროვნული, რასობრივი და ეთნიკური ჯგუფის ნაწილი“.

გენოციდური განზრახვის დასამტკიცებლად, რაც რთულ ამოცანას წარმოადგენს, სარჩელში დამატებით აღნიშნულია, რომ ეს განცხადებები წარმოადგენს გენოციდის პირდაპირ და საჯარო წაქეზებას, რომელიც „რეაგირების გარეშე დარჩა და არ დასჯილა“

#### მოთხოვნილი დაცვის დროებითი ზომები 
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მთავრობის პოზიცია ითვალისიწნებს შემდეგ დროებითი დაცვს ზომების შემდეგ მოთხოვნებს:

### ისრაელის მთავრობის პოზიცია 
29 დეკემბერს სამხრეთ აფრიკის პოზიციის წარდგენის შემდეგ, ისრაელის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ბრალდებები „ზიზღით“ უარყო და განაცხადა, რომ ისრაელი საერთაშორისო სამართლის შესაბამისად მოქმედებს, მისი სამხედრო ოპერაციები მიმართულია მხოლოდ ჰამასის წინააღმდეგ და ღაზის მცხოვრებლები მისი მტერი არ არიან. სამინისტრომ აღნიშნა, რომ ქვეყანა დგამს ნაბიჯებს მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის ზიანის შესამცირებლად და ტერიტორიაზე ჰუმანიტარული დახმარების შესაშვებად, მოგვიანებით ისრაელის მთავრობის წარმომადგენელმა განაცხადა: „ისტორია განსჯის სამხრეთ აფრიკას თანამედროვე ნაცისტების მემკვიდრეების მხარდაჭერისთვის“.

2024 წლის 2 იანვარს ისრაელის მთავრობამ გადაწყვიტა მონაწილეობა მიეღო მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს (ICJ) პროცესებში, მიუხედავად იმისა, რომ წარსულში უარს ამბობდა საერთაშორისო ტრიბუნალებში მონაწილეობაზე. სამინისტრომ სამხრეთ აფრიკის ბრალდებებს „უსაფუძვლო“ უწოდა

მთავრობამ ისრაელის უზენაესი სასამართლოს ყოფილი თავმჯდომარე, აჰარონ ბარაკი დანიშნა *ad hoc* მოსამართლედ ICJ-ში, რაც დაშვებულია სასამართლოს წესდებით. არაკის დანიშვნას მხარი დაუჭირა ისრაელის საზოგადოების უმრავლესობამ, მისი, როგორც საერთაშორისოდ აღიარებული სამართლებრივი ავტორიტეტის გამო,

ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა ბენიამინ ნეთანიაჰუმ განაცხადა, რომ სწორედ ჰამასი სჩადიოდა გენოციდს და თქვა, რომ „ყველას დაგვხოცავდა, ეს რომ შეეძლოს“. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა აღნიშნა, რომ ისინი იღებენ ზომებს მშვიდობიანი მოსახლეობის მსხვერპლის შესამცირებლად, მაგალითად: აფრთხილებენ მოქალაქეებს სამიზნე ზონებში და თავს არ ესხმიან გარკვეულ ადგილებს, სადაც მშვიდობიანი მოქალაქეები იმყოფებიან. მოწმობს, რომ თუკი ადგილი ჰქონდა ქმედებებს, რომლებიც შეიძლება დახასიათდეს როგორც გენოციდური, ისინი ჩადენილი იქნა ისრაელის წინააღმდეგ. მათ ხაზი გაუსვეს, რომ ისრაელი ერთგულია საერთაშორისო სამართლისა

სამართლებრივ საფუძვლებზე საუბრისას, ისრაელის გუნდმა განაცხადა, რომ მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს არ აქვს იურისდიქცია ამ საქმეზე, რადგან ქვეყნებს შორის დავა არ არსებობს. შოუმ მოიყვანა დიპლომატიური ნოტების თარიღები და აღნიშნა, რომ სამხრეთ აფრიკამ ვერ დაამტკიცა „განზრახვა“, რომელიც გენოციდის ფუნდამენტური ელემენტია. შოუმ მოუწოდა სასამართლოს, ყურადღება გაამახვილოს მინისტრთა კაბინეტის გადაწყვეტილებებზე და არა „იმ პოლიტიკოსების შემთხვევით განცხადებებზე, რომლებიც არ არიან გადაწყვეტილების მიმღები პირები“.

### გადაწყვეტილება ბრალდების დასაბუთებულობის შესახებ 
2024 წლის 26 იანვრის პირველად დადგენილებაში სასამართლომ დასაბუთებულად მიიჩნია გენოციდის კონვენციით გათვალისწინებული, სამხრეთ აფრიკის მიერ მოთხოვნილი და დასაცავი უფლებებიდან მინიმუმ ზოგიერთი და დაადგინა, რომ მას გააჩნია prima facie იურისდიქცია დავის განსახილველად. სასამართლოს არ დაუკონკრეტებია, თუ რომელ უფლებებზეა საუბარი და განმარტა, რომ ეს არ იყო საბოლოო გადაწყვეტილება იმის შესახებ, დაარღვია თუ არა ისრაელმა კონვენცია.

დასაბუთებულობის დადგენის სტანდარტი დროებითი ზომების ეტაპზე დაბალია და გაცილებით ნაკლებია იმ სტანდარტზე, რომელიც საჭიროა უშუალოდ დარღვევის ფაქტის დასამტკიცებლად, რაც საქმის დასკვნით ეტაპზე უნდა განისაზღვროს.

სასამართლომ დადგენილების 30-ე და 54-ე პარაგრაფებში აღნიშნა:30. ... სასამართლოს აზრით, სამხრეთ აფრიკის მიერ მითითებული იმ ქმედებებიდან თუ უმოქმედობიდან, რომლებიც, სავარაუდოდ, ისრაელმა ჩაიდინა ღაზაში, მინიმუმ ზოგიერთი მათგანი შესაძლოა მოექცეს კონვენციის დებულებების ფარგლებში. სასამართლომ დაადგინა შემდეგი დროებითი ზომები, სამხრეთ აფრიკის მიერ მოთხოვნილ ზომებთან შედარებით:

ექვსი დროებითი ზომის საკთხის გადაწყვეტისას ხმები განაწილდა შემდეგნაირად:
# 15 ხმა 2-ის წინააღმდეგ, ჯულია სებუტინდე და აჰარონ ბარაკი განსხვავებულ აზრზე
# 15 ხმა 2-ის წინააღმდეგ, სებუტინდე და ბარაკი განსხვავებულ აზრზე
# 16 ხმა 1-ის წინააღმდეგ, სებუტინდე განსხვავებულ აზრზე
# 16 ხმა 1-ის წინააღმდეგ, სებუტინდე განსხვავებულ აზრზე
# 15 ხმა 2-ის წინააღმდეგ, სებუტინდე და ბარაკი განსხვავებულ აზრზე
# 15 ხმა 2-ის წინააღმდეგ, სებუტინდე და ბარაკი განსხვავებულ აზრზე

### გადაუდებელი მოთხოვნა დამატებითი დროებითი ზომების შესახებ 
#### პირველი მოთხოვნა 
2024 წლის 12 თებერვალს, რაფაჰში ისრაელის მიერ დაგეგმილი სამხედრო შეჭრის წინ, სამხრეთ აფრიკამ წარადგინა „გადაუდებელი მოთხოვნა დამატებითი დროებითი ზომების შესახებ სასამართლოს რეგლამენტის 75-ე მუხლის 1-ელი პუნქტის შესაბამისად“, რაც განპირობებული იყო „რაფაჰში განვითარებული გარემოებებით“. სამხრეთ აფრიკამ სთხოვა სასამართლოს, განეხილა თავისი უფლებამოსილების გამოყენების საკითხი, რადგან ამტკიცებდა, რომ შეტევა რაფაჰზე დაარღვევდა როგორც გენოციდის კონვენციას, ისე სასამართლოს მიერ იანვარში გამოცემულ განჩინებას.

15 თებერვლის საპასუხო წერილში, ისრაელმა სამხრეთ აფრიკის განცხადებას, 11 თებერვალს რაფაჰში ორი ისრაელელი მძევლის გამოსახსნელად ჩატარებული „უპრეცედენტო სამხედრო ოპერაციის“ შესახებ, რომელმაც ჰამასის მტკიცებით ათეულობით პალესტინელი იმსხვერპლა, ფაქტების „აღმაშფოთებელი დამახინჯება“ უწოდა. ისრაელმა აღნიშნა, რომ ჰამასი „კანონისადმი უპატივცემულობას“ ავლენდა, რადგან არ ასრულებდა მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს (ICJ) მოწოდებას ყველა დარჩენილი მძევლის დაუყოვნებლივ და უპირობო გათავისუფლების შესახებ. ისრაელმა სამხრეთ აფრიკის მიმართვა დაახასიათა, როგორც „სამხრეთ აფრიკის მხრიდან განახლებული და ცინიკური მცდელობა, დროებითი ზომები გამოიყენოს როგორც მახვილი და არა როგორც ფარი, და მოახდინოს სასამართლოთი მანიპულირება თავისი ძველი მოკავშირის, ჰამასის (გენოციდური ტერორისტული ორგანიზაციის) დასაცავად ისრაელის განუყოფელი უფლებისა და ვალდებულებისგან, დაიცვას თავი, კანონის შესაბამისად, ტერორისტული თავდასხმისგან და გაათავისუფლოს 130-ზე მეტი მძევალი“.

16 თებერვალს სასამართლომ უარყო სამხრეთ აფრიკის მოთხოვნა და განაცხადა, რომ იანვარში გაცემული დროებითი ზომები ვრცელდებოდა ღაზის სექტორის მთელ ტერიტორიაზე, მათ შორის რაფაჰზეც, და არ საჭიროებდა დამატებითი დროებითი ზომების მითითებას. ამასთან, სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ისრაელმა უნდა პატივი სცეს ადრე მიღებულ ზომებს. მას შემდეგ, რაც ICJ-მ უარი თქვა გადაუდებელი განაცხადის დაკმაყოფილებაზე, კენეთ როთმა, Human Rights Watch-ის ყოფილმა დირექტორმა და პრინსტონის უნივერსიტეტის პროფესორმა, განაცხადა: „რაც სასამართლომ ახლა გააკეთა, არის ის, რომ თქვა: 'ჩვენ უკვე გაეცით ბრძანება ამ ყველაფრის შეწყვეტის შესახებ. იმის ნაცვლად, რომ გავიმეოროთ ეს, მსოფლიოს მთავრობების, გაეროს უშიშროების საბჭოს და უპირველეს ყოვლისა აშშ-ის მთავრობის საქმეა, შეაჩერონ ეს მკვლელობა'“.

#### მეორე მოთხოვნა 
6 მარტს სამხრეთ აფრიკამ წარადგინა მეორე მოთხოვნა დამატებითი დროებითი ზომების შესახებ, რომლითაც სასამართლოს სთხოვა დაევალებინა ისრაელისთვის გადაუდებელი ჰუმანიტარული დახმარების გაწევა ღაზაში შიმშილისა აღმოსაფხვრელად. თავის განცხადებაში სამხრეთ აფრიკა ამტკიცებდა: „ვითარება საგანგაშოა. სამხრეთ აფრიკას სხვა გზა არ აქვს, გარდა იმისა, რომ მიმართოს სასამართლოს მოქმედი დროებითი ზომების გასაძლიერებლად, რათა აღკვეთოს ფართომასშტაბიანი შიმშილობა და დაავადებები ღაზის სექტორში“. ისრაელის იურიდიულმა გუნდმა სამხრეთ აფრიკის მოთხოვნა შეაფასა, როგორც „ფაქტობრივად და სამართლებრივად სრულიად დაუსაბუთებელი, მორალურად აღმაშფოთებელი და როგორც გენოციდის კონვენციის, ისე თავად სასამართლოს ბოროტად გამოყენება“.

2024 წლის 28 მარტს სასამართლომ დააკმაყოფილა გადაუდებელი ზომები. სამხრეთ აფრიკის არგუმენტები ამ დროებითი ზომების შესახებ ზეპირსიტყვიერად წარადგინეს 16 მაისს, ხოლო ისრაელმა თავისი არგუმენტები მომდევნო დღეს წარადგინა.

17 მაისს მოსმენის დასრულებამდე, მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლომ (ICJ) ისრაელისგან მოითხოვა დამატებითი ინფორმაციის მიწოდება ჰუმანიტარული პირობების შესახებ მის მიერ გამოცხადებულ „ევაკუაციის ზონებში“ ღაზაში. მოსამართლე გეორგ ნოლტემ სთხოვა ისრაელს განემარტა პირობები ამ ზონებში, მათ შორის, როგორ გეგმავს ევაკუირებულთა უსაფრთხო გადაადგილების უზრუნველყოფას და ისეთი აუცილებელი საშუალებების მიწოდებას, როგორიცაა საკვები და თავშესაფარი. ისრაელს დაევალა წერილობითი პასუხის წარდგენა მოცემულ კითხვაზე 18 მაისის 16:00 საათამდე.

2024 წლის 24 მაისს სასამართლომ გამოსცა ბრძანება ისრაელის მიერ რაფაჰის შეტევის შეჩერების შესახებ. ზოგიერთმა ექსპერტმა ეს ბრძანება ბუნდოვნად მიიჩნია, განსაკუთრებით იმასთან დაკავშირებით, იგი ცალსახად კრძალავდა თუ უბრალოდ ზღუდავდა შეტევით ოპერაციებს რაფაჰში. ისრაელმა დაგმო ICJ და განაცხადა, რომ რაფაჰზე თავდასხმა შეიძლება გაგრძელდეს ამ განჩინების პირობებშიც, რადგან იგი არ უქმნის უკანონო საფრთხეს მშვიდობიან მოსახლეობას.

ზოგიერთი მოსამართლე ამტკიცებდა, რომ რაფაჰში გარკვეული სამხედრო ოპერაციები კვლავ ნებადართული იყო ბრძანების თანახმად. ხუთი მოსამართლიდან, რომლებმაც გამოაქვეყნეს განცხადებები, ოთხმა დაუშვა გარკვეული შეზღუდული სამხედრო ოპერაციები; ისრაელელი, გერმანელი, უგანდელი და რუმინელი მოსამართლეები ამტკიცებდნენ, რომ განჩინება არ მოითხოვს ცალმხრივ ცეცხლის შეწყვეტას რაფაჰში და უშვებს პრევენციულ და თავდაცვით მოქმედებებს ჰამასის წინააღმდეგ, ისევე როგორც მძევლების გამოხსნას. სამხრეთ აფრიკელი მოსამართლე არ დაეთანხმა მათ და განაცხადა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ თავდაცვითი მოქმედებები კონკრეტული თავდასხმების წინააღმდეგ ნებადართულია, ნებისმიერი შეტევითი ოპერაცია დაუშვებელია.

Human Rights Watch-მა განაცხადა, რომ ისრაელმა არ შეასრულა სულ მცირე ერთი დროებითი ზომა; ორგანიზაციის მტკიცებით, განჩინების შემდეგ ღაზაში ჰუმანიტარული დახმარების ნაკლები სატვირთო მანქანა შევიდა, ვიდრე მანამდე კვირებში. მსგავსი პოზიცია დააფიქსირა Amnesty International-მაც და აღნიშნა, რომ ისრაელმა ვერ უზრუნველყო ღაზაში პალესტინელებისთვის საკმარისი დახმარების მიწოდება. გაეროს სპეციალურმა მომხსენებელმა საკვების უფლების საკითხებში, მაიკლ ფახრიმ, ღაზაში მიმდინარე მოვლენებს „გენოციდური სიტუაცია“ უწოდა. Oxfam-ის განცხადებით: „ჩრდილოეთ ღაზაში გენოციდის რისკი იზრდება, რადგან ისრაელის მთავრობა უგულებელყოფს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს ერთ-ერთ მთავარ დებულებას, სასწრაფოდ საჭირო საბაზისო მომსახურებისა და ჰუმანიტარული დახმარების გაწევის შესახებ“. ორგანიზაციამ ექიმები საზღვრებს გარეშე აღნიშნა: „არ არსებობს არანაირი ნიშანი იმისა, რომ ისრაელის ძალები ცდილობენ სამოქალაქო პირთა მსხვერპლის შემცირებას ან ხალხის ტანჯვის შემსუბუქებას“.

### სამხრეთ აფრიკისა და ისრაელის შემდგომი წარდგინებები 
2024 წლის 5 აპრილს სასამართლომ განსაზღვრა განრიგი სამხრეთ აფრიკისა და ისრაელის მიერ სამართლებრივი პოზიციების სრულად წარდგენისათვის. სამხრეთ აფრიკის ემორიალის (ძირითადი სარჩელი) წარდგენის ვადად 2024 წლის 28 ოქტომბერი განისაზღვრა, ხოლო ისრაელის საპასუხო დოკუმენტისათვის 2025 წლის 28 ივლისი. სამხრეთ აფრიკამ მემორიალი 2024 წლის 28 ოქტომბერს წარადგინა. მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს წესდების თანახმად, მემორიალი საჯარო არ არის. იგი მოიცავს 750-ზე მეტ გვერდს და 4000-ზე მეტ გვერდს დანართების და მტკიცებულებების სახით. 2025 წლის 14 აპრილს სასამართლომ ისრაელის პასუხის ვადა 2026 წლის 12 იანვრამდე გააგრძელა. 2025 წლის 20 ოქტომბერს სასამართლომ ისრაელს კიდევ ერთი საშეღავათო ვადა მისცა და პასუხის წარდგენის საბოლოო თარიღად 2026 წლის 12 მარტი დააწესა.

## ანალიზი 
### პროცედურული საკითხები 
*Lawfare*-მა, ბრუკინგსის ინსტიტუტთან დაკავშირებულმა ვებგვერდმა, სამხრეთ აფრიკის სარჩელი შეადარა სამართლებრივ წარმოებას, რომელიც გამბიამ წამოიწყო მიანმარის წინააღმდეგ როჰინჯას გენოციდთან დაკავშირებით. ალა ჰაშემი და პროფესორი უნა ჰეთუეი, გამოცემაში *Just Security* (ონლაინ ფორუმი, რომელიც დაფუძნებულია ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის რეისის სამართლისა და უშიშროების ცენტრში), აღნიშნავენ სამხრეთ აფრიკის მიერ *erga omnes partes*-ის მოხმობას. ეს არის სამართლებრივი დოქტრინა, რომელიც „ხელშეკრულების მონაწილე სახელმწიფოს საშუალებას აძლევს, აღასრულოს საერთო სამართლებრივი უფლებები მაშინაც კი, თუ ეს სახელმწიფო უშუალოდ არ დაზარალებულა დარღვევით“. ჰაშემი და ჰეთუეი აცხადებენ, რომ როჰინჯების გენოციდის საქმემ (კერძოდ, მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს მიერ იურისდიქციის აღიარებამ) „რევოლუცია მოახდინა“ *erga omnes*-ის დოქტრინაში. მათ დაასკვნეს, რომ „დიდი ალბათობით“ სასამართლო დაადგენდა, რომ სამხრეთ აფრიკას ჰქონდა სამართლებრივი საფუძველი წარმოების დასაწყებად. იგი ასკვნის, რომ თავდაცვის უფლების გამოყენება არ აბრკოლებს დაცვის დროებითი ზომების დაწესებას.

დევიდ შეფერი, რომელიც მსახურობდა აშშ-ის პირველ საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩად ომის დანაშაულების საკითხებში, აკრიტიკებდა სამხრეთ აფრიკის საქმეს, როგორც „იმის აღიარების სრული არარსებობა... რომ ისრაელი ომში იმყოფება“ და ამტკიცებდა, რომ პალესტინელი სამოქალაქო პირების ნებისმიერი სიკვდილი არის სამხედრო მოქმედების შედეგი იმ მტრის წინააღმდეგ, რომელზეც ისრაელს აქვს „თავდაცვის მიზნით თავდასხმის გამართლებული უფლება“, და არა გენოციდური განზრახვა. შეფერმა თქვა, რომ 7 ოქტომბრის თავდასხმის შემდეგ განვითარებული მოვლენების სამხედრო და საპასუხო კონტექსტი, ისრაელის მიერ ღაზელი სამოქალაქო პირების ევაკუაციასა და ჰუმანიტარული დახმარების მცდელობებთან ერთად, ამას ხდის „აშკარად გადაჭარბებულ გზად იმის მტკიცების მცდელობისთვის, რომ ისრაელია ის, ვისაც რეალურად აქვს გენოციდის ჩადენის განზრახვა, მაშინ როდესაც ისრაელი პასუხობს გენოციდურ აქტს ისრაელის წინააღმდეგ შემდგომი გენოციდის თავიდან ასაცილებლად“.

თავიანთ კომენტარში გამოცემაში *Just Security*, ჰაშემმა და ჰეთუეიმ განაცხადეს, რომ გენოციდური განზრახვის დადგენა არის „განსაკუთრებულად რთული“.

პლატფორმაზე Verfassungsblog გამოქვეყნებული პოსტების სერიაში, ჰაიფას უნივერსიტეტის სამართლის პროფესორმა იტამარ მანმა განაცხადა, რომ საქმეზე ზეპირი მოსმენის შემდეგ „ნაკლებად სავარაუდო ჩანს“, რომ სასამართლომ დააკმაყოფილოს სამხრეთ აფრიკის მიერ მოთხოვნილი ყველა დროებითი ზომა. იგი ამტკიცებდა, რომ სასამართლომ შესაძლოა დააწესოს მთელი რიგი დროებითი ზომები, მაგრამ სავარაუდოდ თავს შეიკავებს ისრაელისთვის საომარი მოქმედებების შეჩერების ბრძანებისგან. მან გამოთქვა შეშფოთება, რომ დროებითმა ზომებმა შეიძლება ლეგიტიმაცია შესძინოს იმას, რაც მან აღწერა როგორც გაჭიანურებული ან პოტენციურად „უსასრულო“ ომი ღაზაში.

მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოში სამხრეთ აფრიკის ბრალდებებმა ისრაელის ქმედებებთან დაკავშირებით გამოიწვია ზოგიერთი გამოცემისა და პირის კრიტიკა. *The Economist*, *Wall Street Journal*-ის სარედაქციო კოლეგია, IDF-ის საერთაშორისო სამართლის განყოფილების ყოფილი ხელმძღვანელი დანიელ რეისნერი და *The Daily Telegraph* ამტკიცებდნენ, რომ ისრაელის ქმედებების „გენოციდად“ მარკირება აუფასურებს ამ ტერმინს და ძირს უთხრის მის სერიოზულ ბუნებას, როგორც ეს განსაზღვრულია გაეროს გენოციდის კონვენციით. სამხრეთ აფრიკის პრეტენზიები ასევე გააკრიტიკა *The Economist*-მა ყურადღების გადატანისთვის ისეთი რეალური საკითხებიდან, როგორიცაა ომის კანონების შესაძლო დარღვევები და ჰუმანიტარული კრიზისი ღაზაში, ავსტრიის კანცლერმა კარლ ნეჰამერმა და ჩეხეთის პრემიერ-მინისტრმა პეტრ ფიალამ განაცხადეს, რომ ამ საქმემ შეიძლება გამოიწვიოს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს პოლიტიზაცია. თავის ანგარიშში გოლდსმიტის კოლეჯის კვლევითმა ჯგუფმა Forensic Architecture-მა ეჭვქვეშ დააყენა ეს მტკიცება და განაცხადა, რომ სამოქალაქო მსხვერპლის თავიდან აცილების ნაცვლად, ევაკუაციამ „გამოიწვია მასობრივი გადაადგილება და იძულებითი გადასახლება და ხელი შეუწყო მშვიდობიანი მოქალაქეების მკვლელობებს მთელ ღაზაში“.

ცალკეულ ანგარიშში Forensic Architecture-მა დაადგინა, რომ რვა შემთხვევაში ისრაელის მხარემ „არასწორად წარმოადგინა მათ მიერ მოყვანილი ვიზუალური მტკიცებულებები არასწორი ანოტაციებისა და მარკირების და შეცდომაში შემყვანი ზეპირი აღწერილობების კომბინაციით“.

### დროებითი ზომების ბრძანების შემდეგ 
მესამე სახელმწიფოებს, რომლებიც აფინანსებენ ან მხარს უჭერენ ისრაელის ქმედებებს ღაზაში, შესაძლოა დასჭირდეთ სასამართლოს გადაწყვეტილების გავლენის გათვალისწინება მათ ქმედებებზე; მიჩნეულია, რომ ეს გადაწყვეტილება, სავარაუდოდ, გამოიწვევს სარჩელებს შიდა იურისდიქციებში.

Opinio Juris-ის მიერ გამოქვეყნებულმა ანალიზმა დაასკვნა, რომ სასამართლოს ბრძანება დროებითი ზომების შესახებ „მეტწილად მოულოდნელი არ არის, სამართლებრივად და პოლიტიკურად მნიშვნელოვანია და წარმოადგენს სამხრეთ აფრიკის გამარჯვებას დროებითი ზომების ეტაპზე“. ამ ანალიზში ნათქვამი იყო, რომ სასამართლოს მიერ დროებითი ზომების დაწესება ხმების მნიშვნელოვანი უმრავლესობით „ისრაელს უგზავნის ძლიერ სამართლებრივ და პოლიტიკურ გზავნილს, რომ მისი მოქმედების ამჟამინდელი კურსი მიუღებელია“ და უფრო მეტიც, რომ „სასამართლომ მტკიცედ დაადასტურა, რომ ვითარება ღაზაში, კატასტროფულია“.

ჰამასის მიერ ისრაელზე განხორციელებულ თავდასხმაში UNRWA-ს თანამშრომლების სავარაუდო მონაწილეობის ბრალდების შემდეგ, რამდენიმე სახელმწიფომ შეუჩერა დაფინანსება UNRWA-ს. ფრანჩესკა ალბანეზეს, გაეროს სპეციალური მომხსენებლის ოკუპირებულ პალესტინის ტერიტორიებზე, თანახმად, დაფინანსების შეჩერების გადაწყვეტილება შეიძლება იყოს გენოციდის კონვენციის დარღვევა და ის „აშკარად ეწინააღმდეგება“ დროებითი ზომების შესახებ გადაწყვეტილებებს. ფრანჩესკა ალბანეზემ X-ზე დაწერა: „იმის მომდევნო დღეს, როდესაც მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლომ (ICJ) დაასკვნა, რომ ისრაელი სავარაუდოდ ახორციელებს გენოციდს ღაზაში, ზოგიერთმა სახელმწიფომ გადაწყვიტა დაფინანსება შეუწყვიტოს გაეროს სააგენტოს პალესტინელი ლტოლვილებისთვის (UNRWA)“. გაეროს სპეციალურმა მომხსენებელმა საკვების უფლების საკითხებში, მაიკლ ფახრიმ, თქვა, რომ შიმშილი გარდაუვალი იყო და რომ დაფინანსების შესახებ გადაწყვეტილებები „კოლექტიურად სჯის 2.2 მილიონზე მეტ პალესტინელს“. მოსალოდნელია, რომ ბრძანება გავლენას მოახდენს ისრაელის ქცევაზე ღაზაში; სტეფან რაპის, აშშ-ის ყოფილი ელჩის გლობალური სისხლის სამართლის მართლმსაჯულების საკითხებში, თანახმად, ისრაელის მოკავშირეებს გაუჭირდებათ შეუსრულებლობის მიღება.

2024 წლის 28 იანვარს, ღაზის ხელახალი დასახლების შესახებ გამართულ კონფერენციას ესწრებოდა მინისტრთა კაბინეტის 11 მინისტრი და ისრაელის ქნესეთის 15 წევრი. The Guardian-ის თანახმად, მათი დასწრება, როგორც ჩანს, „არღვევდა მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს გასული კვირის დადგენილებას, რომლის მიხედვითაც ისრაელმა უნდა 'მიიღოს ყველა ზომა მის ხელთ არსებული საშუალებებით', რათა თავიდან აიცილოს გენოციდის აქტები ღაზის ომში, მათ შორის 'გენოციდური რიტორიკის აღკვეთა და დასჯა'“.

2024 წლის თებერვალში ფრანჩესკა ალბანეზემ განაცხადა, რომ ისრაელი, როგორც ჩანს, არღვევს ICJ-ის ბრძანებებს ღაზასთან დაკავშირებით. 2024 წლის მარტში, Refugees International-ის მიერ ჩატარებულმა ანალიზმა დაადგინა, რომ ისრაელი ვერ ასრულებდა თავის ვალდებულებებს შუალედური ბრძანებების ფარგლებში; ანალიზში ნათქვამი იყო, რომ ისრაელს ჰქონდა „ღაზაში დახმარების მიწოდების ფართო დაბრკოლების აშკარა ჩვევა და სამხედრო ოპერაციების წარმოების წესი, რომელიც სისტემატურად აბრკოლებს ეფექტურ ჰუმანიტარულ მოქმედებას ღაზაში“. ისრაელის ყველაზე გავლენიანი უფლებადამცველი ორგანიზაციების ჯგუფმა განაცხადა, რომ ისრაელი არ ასრულებდა სასამართლოს ბრძანებას ღაზაში ჰუმანიტარული დახმარების ხელშეწყობის შესახებ.

მას შემდეგ, რაც სასამართლომ დააკმაყოფილა სამხრეთ აფრიკის მოთხოვნა დროებითი დაცვის ზომების შესახებ ჰუმანიტარული დახმარების გაზრდის მიზნით, სამართლის ექსპერტმა ალონსო გურმენდიმ განაცხადა, რომ ჰუმანიტარული დახმარება ღაზასთვის „პოტენციურად არის ის, რამაც შეიძლება განსაზღვროს საქმის ბედი“. 2024 წლის ოქტომბერში Amnesty International-მა განაცხადა: „ცხრა თვე გავიდა მას შემდეგ, რაც ICJ-მ განაცხადა, რომ გენოციდის რისკი ღაზაში რეალურია, თუმცა ისრაელის ხელისუფლება აგრძელებს სასამართლოს მიერ ბრძანებული დროებითი ზომების დარღვევას“.

2024 წლის ივნისში, გაეროს მიერ მხარდაჭერილმა სამკაციანმა კომიტეტმა გამოაქვეყნა ანგარიში ღაზის ომის შესახებ, რომელშიც პალესტინურ შეიარაღებულ დაჯგუფებებსა და ისრაელს ომის დანაშაულების და ადამიანურობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების, ჩადენაში ადანაშაულებდა. ამ ანგარიშში, რომელიც შეფასდა როგორც „გაეროს მიერ 7 ოქტომბრისა და მას შემდეგ განვითარებული მოვლენების დღემდე ყველაზე დეტალური გამოკვლევა“, კომიტეტმა აღნიშნა ისრაელელების წამება და სიკვდილი, გაუპატიურებისა და სექსუალური ძალადობის ბრალდებები და 7 ოქტომბრის თავდასხმის დროს მძევლების გატაცება. ანგარიშში ასევე აღნიშნული იყო, სხვათა შორის, ისრაელის მიერ „შიმშილის, როგორც ომის იარაღის“ გამოყენება ღაზაში, სამოქალაქო პირებს შორის მსხვერპლის „არაპროპორციულად“ მაღალი რაოდენობა და მძიმე შეიარაღების გამოყენება მჭიდროდ დასახლებულ ადგილებში. მიუხედავად იმისა, რომ ანგარიშის მიგნებებს არ მოჰყოლია რაიმე სასჯელი ისრაელისთვის ან ჰამასისა და მისი მოკავშირეებისთვის, ანგარიშში არსებული მტკიცებულებები შეიძლება გახდეს საფუძველი ომის დანაშაულების სისხლისსამართლებრივი დევნისა და დავებისთვის სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოში.

### მეოსამე მოთხოვნის იმპლემენტაცია 
იუვალ იოეზმა, ისრაელელმა იურისტმა და თელ-ავივის უნივერსიტეტის ლექტორმა, საკვანძო საკითხი ასე აღწერა: „ეხება თუ არა დათქმა, რომელმაც „შეიძლება შეუქმნას ღაზაში პალესტინელთა ჯგუფს ცხოვრების ისეთი პირობები, რაც გამოიწვევს მის სრულ ან ნაწილობრივ ფიზიკურ განადგურებას“, მხოლოდ „ნებისმიერ სხვა ქმედებას“, თუ ასევე „სამხედრო შეტევას““. იგი კრიტიკულად განეწყო სასამართლოს მიერ ბუნდოვანი ენის გამოყენების მიმართ და განმარტა, რომ ეს, სავარაუდოდ, იყო მცდელობა, შექმნილიყო ბრძანება, რომელსაც რაც შეიძლება მეტი მოსამართლე დაუჭერდა მხარს; ასევე აღნიშნა მედიის თავდაპირველი ინტერპრეტაცია, რომელიც არ დაემთხვა მოსამართლეების მიერ მოგვიანებით გაცხადებულ მნიშვნელობას. თუმცა, მისი შეშფოთება გამოიწვია იმან, რომ ბუნდოვანმა ბრძანებამ ურთიერთსაწინააღმდეგო ინტერპრეტაციები გამოიწვია; იგი მკაცრად აკრიტიკებდა ისრაელის მთავრობის წევრების განცხადებებს, რამაც, მისი თქმით, ხელი შეუწყო ბრძანების შესწორებას. თავის განცხადებაში Amnesty International-მა აღნიშნა: „სახმელეთო შეჭრა და მასთან დაკავშირებული მასობრივი იძულებითი გადაადგილება, რომელიც მან გამოიწვია, კიდევ უფრო გამოუსწორებელ საფრთხეს უქმნის პალესტინელი ხალხის უფლებებს, რომლებიც დაცულია გენოციდის კონვენციით“. რიდ ბროდიმ, ომის დანაშაულების პროკურორმა, განაცხადა: „ეს არის ძალიან კონკრეტული ბრძანებები; შეწყვიტეთ შეტევა რაფაჰზე, გახსენით სასაზღვრო გადასასვლელი, დაუშვით ფაქტების დამდგენი მისიები. აქ მანევრირებისთვის ბევრი ადგილი არ არის“. შტეფან ტალმონმა, ბონის უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლის პროფესორმა და ოქსფორდის უნივერსიტეტის ყოფილმა პროფესორმა, გამოთქვა მოსაზრება, რომ მართალია რაფაჰის შეტევა ვერ გაგრძელდება მისი ამჟამინდელი ფორმით და მისი გაგრძელება მხოლოდ მას შემდეგ იქნება შესაძლებელი, რაც გადაიდგმება ნაბიჯები სამოქალაქო მოსახლეობისთვის საკვებზე, წყალსა და მედიკამენტებზე წვდომის უზრუნველსაყოფად, რაც მან აღწერა როგორც „რთულად განსახორციელებელი“.

## საერთაშორისო რექციები 
### სახელმწიფოები და საერთაშორისო ორგანიზაციები 
#### სამხრეთ აფრიკის პოზიციის მხარდამჭერები 
სამხრეთ აფრიკის სარჩელს შეუერთდნენ შემდეგი სახელმწიფოები და საერთაშორისო ორგანიზაციები:

thumb|სახელმწიფოების პოზიციები: 
[thumb|[ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაცია|ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციის (OIC) წევრი ქვეყნები მუქ მწვანეში, დამკვირვებელი ქვეყნები - ღია მწვანეში. არაბული ლიგის ყველა წევრი ასევე არის OIC-ის წევრი.]]

2024 წლის 10 იანვარს ბრაზილიის პრეზიდენტმა ლულა და სილვამ მხარდაჭერა გამოუცხადა სარჩელს. ბრაზილიის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა: „პრეზიდენტმა მხარი დაუჭირა სამხრეთ აფრიკის ინიციატივას, მოუწოდოს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს, დაავალოს ისრაელს დაუყოვნებლივ შეწყვიტოს ყველა ქმედება და ღონისძიება, რაც შეიძლება წარმოადგენდეს გენოციდს“.

2024 წლის 9 იანვარს ბელგიის ვიცე-პრემიერმა პეტრა დე სატერმა განაცხადა, რომ იგი მოუწოდებს თავის მთავრობას მხარი დაუჭიროს სარჩელს: „ბელგია ვერ იდგება განზე და ვერ უყურებს ღაზაში ადამიანების უზარმაზარ ტანჯვას. ჩვენ უნდა ვიმოქმედოთ გენოციდის საფრთხის წინააღმდეგ“. ბელგიის განვითარების მინისტრმა კაროლინ ჟენეზმა ეჭვქვეშ დააყენა გერმანიის პოზიცია: „გერმანელო მეგობრებო: მართლა აპირებთ ისტორიის არასწორ მხარეს ორჯერ აღმოჩნდეთ? ვაპირებთ კვლავ განზე დგომას, თუ ეთნიკური წმენდა მოხდება? განა ეს არ იყო 'nie wieder'? იმედი მაქვს, გერმანელები ჩაიხედავენ საკუთარ გულებში, საკუთარი ისტორიული ტრავმებისგან გათავისუფლებულნი“. ბელგიის პრემიერ-მინისტრმა ალექსანდრ დე კროომ და საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჰაჯა ლაბიბმა უარყოფითი დამოკიდებულება გამოხატეს ჟენეზის კომენტარების მიმართ. ლაბიბმა განაცხადა: „თუ ჩვენ გვსურს როლის შესრულება, ეს უნდა იყოს მედიატორის და არა პროკურორის“.

2024 წლის 12 იანვარს თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა მხარდაჭერა გამოხატა სარჩელის მიმართ. იმავე დღეს რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა მარია ზახაროვამ განაცხადა, რომ „პალესტინა-ისრაელის კონფლიქტის მიმდინარე ესკალაციის დროს მშვიდობიანი მოსახლეობის მასობრივი მსხვერპლი აღმაშფოთებელი და ღრმად სამწუხაროა... ამ მხრივ, ჩვენ გვესმის სამხრეთ აფრიკის მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოსადმი მიმართვის მოტივები“. 21 იანვარს ზახაროვამ გააკრიტიკა გერმანია „ისრაელისადმი აღვირახსნილი მხარდაჭერა, ყოველგვარი შესაძლო შედეგების უგულებელყოფით“. რუსეთის სპეციალურმა წარმომადგენელმა სირიაში, ალექსანდრე ლავრენტიევმა, 25 იანვარს განაცხადა, რომ ICJ-მ სამართლებრივად უნდა დააკვალიფიციროს ისრაელის ქმედებები ღაზას სექტორში, როგორც გენოციდი.

2024 წლის 14 იანვარს ესპანეთის სოციალური უფლებების მინისტრმა პაბლო ბუსტინდუიმ განაცხადა, რომ ისინი მუშაობდნენ იმაზე, რომ ესპანეთის მთავრობას მხარი დაეჭირა სარჩელისთვის: „სრულ მხარდაჭერას ვუცხადებთ სარჩელს, რომელიც სამხრეთ აფრიკამ შეიტანა ისრაელის წინააღმდეგ პალესტინელი ხალხის გენოციდის შესაჩერებლად. ჩვენ კვლავაც მოვითხოვთ ესპანეთის ამ სარჩელთან შეერთებას და პალესტინის სახელმწიფოს დაუყოვნებლივ აღიარებას“. 2024 წლის 26 იანვარს ესპანეთის მთავრობამ გამოაქვეყნა განცხადება, რომელშიც მიესალმა მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს გადაწყვეტილებას და მოუწოდა ყველა მხარეს „პატივი სცენ და სრულად შეასრულონ ეს ზომები“.

ირლანდიის მთავრობამ თავდაპირველად განაცხადა, რომ არ შეუერთდებოდა სამხრეთ აფრიკის სარჩელს. ირლანდიის პრემიერ-მინისტრმა ლეო ვარადკარმა თქვა: „ცოტა უხერხულად ვიგრძნობდი თავს ისრაელის, ებრაული სახელმწიფოს, გენოციდში დადანაშაულების გამო, იმის გათვალისწინებით, რომ ექვსი მილიონი ებრაელი (ევროპის ებრაული მოსახლეობის ნახევარზე მეტი) იქნა მოკლული“. 2024 წლის 24 იანვარს ირლანდიის პარლამენტმა კენჭი უყარა სამხრეთ აფრიკის სარჩელის მხარდაჭერის წინააღმდეგ და სანაცვლოდ მხარი დაუჭირა ჩარევის „სერიოზულ განხილვას“ მას შემდეგ, რაც ICJ გამოიტანდა ბრძანებას დროებითი ზომების შესახებ. 27 მარტს ირლანდიამ გამოაცხადა, რომ ჩაერთვებოდა საქმეში.

მას შემდეგ, რაც უგანდელმა მოსამართლე ჯულია სებუტინდემ ხმა მისცა სამხრეთ აფრიკის მოთხოვნის უარყოფას დროებითი ზომების შესახებ, უგანდის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ გამოაქვეყნა განცხადება, რომ იგი მხარს უჭერს სამხრეთ აფრიკის პოზიციას და სებუტინდეს ხმა „არავითარ შემთხვევაში არ ასახავს უგანდის რესპუბლიკის მთავრობის პოზიციას“. სასამართლოს დროებითი ზომების შესახებ გადაწყვეტილების საპასუხოდ, აფრიკის კავშირის კომისიის თავმჯდომარემ მუსა ფაკი მაჰამატმა განაცხადა: „გადაწყვეტილება ადასტურებს საერთაშორისო სამართლის პატივისცემას და ისრაელის მხრიდან თავისი ვალდებულებების შესრულების აუცილებლობას“. არაბულმა ლიგამ 28 იანვარს გამართა საგანგებო სესია „ერთიანი არაბული პოზიციის“ ჩამოსაყალიბებლად იმის შესახებ, თუ როგორ უნდა უზრუნველყონ ისრაელის მიერ დროებითი ზომების შესახებ გადაწყვეტილების შესრულება და როგორ აგებინონ მას პასუხი „ღაზაში გენოციდის წაქეზებისთვის“.

პალესტინის საგარეო საქმეთა მინისტრმა რიად ალ-მალიკიმ მიესალმა ICJ-ის დროებითი ზომების შესახებ გადაწყვეტილებას და აღნიშნა, რომ მან „აღიარა ადგილზე არსებული მდგომარეობის სიმძიმე“. 2024 წლის მარტში ახალი ზელანდიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა უინსტონ პიტერსმა განაცხადა: „ახალი ზელანდია აღნიშნავს და მიესალმება მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს მიერ გამოცემულ ახალ დამატებით ზომებს ღაზას მიმდინარე საქმეზე. ჩვენ მოვუწოდებთ ისრაელს დაიცვას ახალი ზომები“.

2024 წლის 1 მაისს თურქეთის მთავრობამ განაცხადა, რომ გადაწყვიტა შეუერთდეს სამხრეთ აფრიკის სარჩელს ICJ-ში. მოგვიანებით, ICJ-ის საქმეს შეუერთდნენ ეგვიპტე და მალდივები.

2024 წლის 24 მაისს მექსიკამ ICJ-ში შეიტანა დეკლარაცია ჩარევის შესახებ, რათა შეუერთდეს საქმეს ისრაელის წინააღმდეგ „ჰუმანიტარულ დახმარებაზე ხელმისაწვდომობის განზრახ დაბრკოლებისა“ და „კულტურული მემკვიდრეობის განადგურების“ გამო. რამდენიმე დღის შემდეგ ჩილეს პრეზიდენტმა გაბრიელ ბორიჩმა კონგრესის წინაშე ყოველწლიური მიმართვისას გამოაცხადა, რომ ჩილე ჩაერევა და მხარს დაუჭერს სამხრეთ აფრიკის სარჩელს ისრაელის წინააღმდეგ.

2024 წლის 3 ივნისს პალესტინის მთავრობა შეუერთდა საქმეს ისრაელის წინააღმდეგ.

2024 წლის 6 ივნისს ესპანეთმა გამოაცხადა, რომ უერთდება სამხრეთ აფრიკის სარჩელს ისრაელის წინააღმდეგ. 22 ივნისს კუბამ გამოაცხადა, რომ ის ასევე შეუერთდებოდა სამხრეთ აფრიკის სარჩელს.

2024 წლის 7 აგვისტოს თურქეთმა წარადგინა მოთხოვნა ICJ-ის საქმეში ჩართვის შესახებ. 2024 წლის 12 სექტემბერს იგივე გააკეთა ჩილემ, ხოლო 8 ოქტომბერს — ბოლივიამ.

2025 წლის 6 იანვარს ირლანდიამ წარადგინა ოფიციალური მოთხოვნა საქმეში ჩართვის შესახებ. 31 იანვარს საქმეს შეუერთდა ბელიზი.

2025 წლის 3 აპრილს ნიკარაგუამ გამოიხმო თავისი მოთხოვნა საქმეში ჩართვის შესახებ.

2025 წლის 19 სექტემბერს ბრაზილიამ წარადგინა მოთხოვნა საქმეში ჩართვის შესახებ. 23 დეკემბერს საქმეს შეუერთდა ბელგია. აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა ენტონი ბლინკენმა ისრაელის წინააღმდეგ გენოციდის ბრალდებას „უსაფუძვლო“ უწოდა.

გვატემალის მთავრობამ გამოაქვეყნა განცხადება, რომელშიც ნათქვამია, რომ სარჩელის შეტანა დასანანია და რომ ისრაელი ახორციელებს „ლეგიტიმურ თავდაცვას ტერორისტული ჯგუფის, ჰამასის თავდასხმების წინააღმდეგ“. გაერთიანებული სამეფოს მთავრობა დაადანაშაულეს ორმაგ სტანდარტებსა და თვალთმაქცობაში, რადგან გაერთიანებული სამეფო, ისევე როგორც კანადა, გერმანია, დანია, საფრანგეთი და ნიდერლანდები, 2023 წლის ნოემბერში შეუერთდა გამბიის სარჩელს ICJ-ში მიანმარის წინააღმდეგ როჰინჯების გენოციდის ჩადენის გამო. გაერთიანებული სამეფოს საგარეო საქმეთა მდივანმა დევიდ კამერონმა უარყო გენოციდის საქმე, როგორც „აბსურდი“, და განაცხადა, რომ ისრაელი არის „დემოკრატია, ქვეყანა კანონის უზენაესობით, ქვეყანა შეიარაღებული ძალებით, რომლებიც მოწოდებულნი არიან დაემორჩილონ კანონის უზენაესობას“.

გერმანიის მთავრობამ გამოაცხადა თავისი წინააღმდეგობა სამხრეთ აფრიკის განაცხადის მიმართ და გამოხატა განზრახვა, ჩაერიოს ICJ-ში ისრაელის მხარეს. გერმანიის ვიცე-კანცლერმა რობერტ ჰაბეკმა განაცხადა, რომ ისრაელი არ სჩადიოდა გენოციდს ღაზაში; გერმანიის მხარდაჭერა ისრაელისადმი გააკრიტიკა ნამიბიის პრეზიდენტმა ჰაგე გეინგობმა, რომელმაც თქვა, რომ გერმანიამ ვერ გამოიტანა გაკვეთილები 1904 წლის ჰერეროსა და ნამას გენოციდის (დღევანდელი ნამიბიის ტერიტორიაზე) ჩადენის შემდეგ: „გერმანიას არ შეუძლია მორალურად გამოხატოს ერთგულება გაეროს კონვენციისადმი გენოციდის წინააღმდეგ, ნამიბიაში გენოციდის მონანიების ჩათვლით, და ამავე დროს მხარი დაუჭიროს ჰოლოკოსტისა და გენოციდის ეკვივალენტს ღაზაში“.

### მოძრაობები, პარტიები და კავშირები 
სარჩელს მხარი დაუჭირა ასევე ასობით აქტივისტურმა ჯგუფმა, არასამთავრობო ორგანიზაციამ, პოლიტიკურმა პარტიამ, პროფკავშირმა და სხვა ორგანიზაციამ. 2024 წლის იანვრის შუა რიცხვების მონაცემებით, 1400-ზე მეტმა მათგანმა გამოხატა მხარდაჭერა წერილობითი ფორმით, რომელიც ორგანიზებული იყო ახლად შექმნილი პალესტინაში გენოციდის შეჩერების საერთაშორისო კოალიციის მიერ. ამ წერილის ზოგიერთი ხელმომწერი და სხვა მხარდამჭერი ორგანიზაცია მოიცავს:

### პიროვნებები და სხვა ჯგუფები 
#### საზოგადოებრივი აზრი 
ჟურნალ „The Economist“-ისა და „YouGov“-ის მიერ 2025 წლის აგვისტოში ჩატარებულმა გამოკითხვამ აჩვენა იმ ამერიკელების პროცენტული მაჩვენებლის ზრდა, რომლებსაც სჯერათ, რომ ისრაელი სჩადის გენოციდს პალესტინელი მშვიდობიანი მოქალაქეების წინააღმდეგ. ამ გამოკითხვაში 43%-მა უპასუხა „დიახ“, 28%-მა „არა“, ხოლო 29% კვლავ დაურწმუნებელი დარჩა. ეს წარმოადგენს ზრდას იმავე ორგანიზაციების მიერ 2024 წლის იანვარში ჩატარებული გამოკითხვიდან, სადაც 35%-მა უპასუხა „დიახ“, 36%-მა „არა“, ხოლო 29% დაურწმუნებელი იყო.

2024 წლის ივნისის გამოკითხვამ, რომელიც ჩატარდა Léger-ის მიერ და დაკვეთილი იყო National Post-ის მიერ, აჩვენა, რომ კანადელების 45%-ს სჯერა, რომ ისრაელი სჩადის გენოციდს ღაზას სექტორში, 23% ამბობს, რომ არა, ხოლო 32% ამბობს, რომ არ იცის.

2025 წლის ივნისში, YouGov-ის გამოკითხვამ, რომელიც დაკვეთილი იყო Action for Humanity-ისა და International Centre of Justice for Palestinians-ის მიერ, აჩვენა, რომ გაერთიანებულ სამეფოში ზრდასრულთა 45%-ს სჯერა, რომ ისრაელის ქმედებები ღაზაში „გენოციდის დანაშაულს უტოლდება“.

#### აკადემიკოსები 
რაზ სეგალმა, ისრაელელმა ისტორიკოსმა გენოციდის დარგში, განაცხადა, რომ საქმე აღსანიშნავი იყო „გენოციდური განზრახვის მტკიცებულებათა „მთა“, რომელიც გამოხატული იყო სამეთაურო უფლებამოსილების მქონე პირების მიერ“. სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე დროებითი ზომების შესახებ, ილიას ბანტეკასმა, ჰამად ბინ ხალიფას უნივერსიტეტის პროფესორმა, განაცხადა: „სტრიქონებს შორის კითხვით, ეს არის აშკარა მოწოდება, რომ არსებობს მტკიცებულება იმისა, რომ ისრაელმა ჩაიდინა გენოციდი“. პროფესორმა დიანა ბუტუმ გააკრიტიკა კანადის პასუხი შუალედურ გადაწყვეტილებაზე იმის გამო, რომ იგი მოიცავდა „რასისტულ ისრაელურ რეტორიკულ თეზისებს“. ახალი ზელანდიის იურიდიულ ექსპერტთა ჯგუფმა, დევიდ უილიამსისა და ჯეინ კელსის ხელმძღვანელობით, ხელი მოაწერა ღია წერილს, რომელიც მოუწოდებდა ახალი ზელანდიის პრემიერ-მინისტრ კრისტოფერ ლუქსონს მხარი დაეჭირა სამხრეთ აფრიკის პოზიციისთვის.

მარკო სასოლიმ, ჟენევის უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლის პროფესორმა, თქვა, რომ „ყველა დასავლეთში არ არის ისრაელის მომხრე და [არც] ყველა გლობალურ სამხრეთშია ისრაელის წინააღმდეგი“, და დასძინა, რომ „როგორც დასავლურ სახელმწიფოებს, ისე გლობალურ სამხრეთს აქვთ ორმაგი სტანდარტები. ორმაგი სტანდარტები შხამია საერთაშორისო სამართლის სანდოობისთვის“. პროფესორმა ალან დერშოვიცმა განაცხადა, რომ ისრაელმა შეცდომა დაუშვა, როდესაც დათანხმდა ICJ სასამართლოს იურისდიქციას, რადგან „...ეს არ არის ნამდვილი სასამართლო... ის ასახავს საგარეო პოლიტიკას და არა სამართლის უზენაესობას ან სასამართლო ხელისუფლებას“. მან ასევე აღნიშნა, რომ „[ისრაელის წინააღმდეგ გენოციდის ბრალდება] ...არის სასამართლო პროცესის ერთ-ერთი ყველაზე აბსურდული ბოროტად გამოყენება თანამედროვე ისტორიაში“.

#### ოფიციალური პირები 
როზალი სილბერმან აბელამ, კანადის უზენაესი სასამართლოს ყოფილმა მოსამართლემ, მიმდინარე სასამართლო პროცესს უწოდა „საერთაშორისო სამართლებრივი წესრიგის პრინციპების ბოროტად გამოყენება“. პიერ პოილიევერმა, კანადის ოფიციალური ოპოზიციის, კანადის კონსერვატიული პარტიის ლიდერმა, ბრალდებას უწოდა „ებრაელი ხალხისა და ებრაული სახელმწიფოს წინააღმდეგ უტიფარი და უპატიოსნო თავდასხმა“.

ოფერ კასიფმა, ისრაელელმა პოლიტიკოსმა, რომელიც წარმოადგენს მემარცხენე პარტია ჰადაშს, ხელი მოაწერა სამხრეთ აფრიკის შუამდგომლობას და ისრაელი გენოციდში დაადანაშაულა. ამის საპასუხოდ, კანონმდებლებმა დაიწყეს პროცედურები მისი ქნესეთიდან გარიცხვის შესახებ. შუამდგომლობამ საბოლოოდ ვერ მოაგროვა საჭირო კვალიფიციური უმრავლესობა ქნესეთში და კასიფმა შეინარჩუნა თავისი ადგილი. თუმცა, ისრაელის სხვა ოფიციალურმა პირებმა უარყვეს გადაწყვეტილება და კოალიციური მთავრობის ორმა მინისტრმა სასამართლო ანტისემიტურ მიკერძოებაში დაადანაშაულა.

ფოლკერ თიურკმა, გაეროს უმაღლესმა კომისარმა ადამიანის უფლებათა საკითხებში, თქვა: „სისხლიანი ცილისწამება არ არის იმის დაგმობა, რომ ვერ მოხერხდა ისრაელელი ჯარისკაცებისა და შეიარაღებული მოსახლეების პასუხისგებაში მიცემა, რომლებმაც 7 ოქტომბრის შემდეგ დასავლეთ სანაპიროზე ასობით პალესტინელი მოკლეს, ან იმ ომის გახანგრძლივების დაგმობა, რომლის წარმოებამ საერთაშორისო ჰუმანიტარული და ადამიანის უფლებათა სამართლის სერიოზული დარღვევების ეჭვი გამოიწვია“.

გაერთიანებული სამეფოს ჩრდილოვანმა საგარეო საქმეთა მდივანმა დევიდ ლემიმ განაცხადა, რომ ICJ-ის დროებითი ზომების შესახებ გადაწყვეტილება „ადგენს გადაუდებელ დროებით ზომებს, რომლებიც უნდა იქნას დაცული. ისრაელმა ახლა სრულად უნდა შეასრულოს ამ გადაწყვეტილებაში მოცემული ბრძანებები“.

#### რელიგიური ჯგუფები 
კანადელ მუსლიმთა ეროვნულმა საბჭომ განაცხადა, რომ იგი „იმედგაცრუებაზე მეტს“ გრძნობდა კანადის მთავრობის პასუხის გამო.

ქრისტიან-სიონისტურმა ჯგუფებმა მთელ სამხრეთ აფრიკაში, მათ შორის „Christian View Network“-მა, „Bridges for Peace“-მა და „International Christian Embassy in Jerusalem“-მა, დაგმეს თავიანთი მთავრობის გადაწყვეტილება ისრაელის წინააღმდეგ პოზიციის მხარდაჭერის გამო.

#### სხვა 
2024 წლის 9 იანვარს, ICJ-ისადმი გაგზავნილ ღია წერილში, რომელსაც ხელი მოაწერა 600-ზე მეტმა ისრაელელმა, დაფიქსირდა მათი მხარდაჭერა სამხრეთ აფრიკის სარჩელისადმი. 18 იანვარს, ბოსნიის გენოციდს გადარჩენილთა ჯგუფმა მისწერა ღია წერილი ICJ-ს, სადაც მოუწოდებდნენ სასამართლოს „სწრაფად გაეტარებინა საჭირო დროებითი ზომები ღაზაში პალესტინელების დასაცავად“ და თავიდან აეცილებინა იმ „მძიმე შეცდომის“ გამეორება, რომელიც გულისხმობდა მშვიდობიანი მოსახლეობის გენოციდისგან დაუცველობას.

*Foreign Policy*-სთვის წერისას, საშა პოლაკოვ-სურანსკიმ გააკრიტიკა სამხრეთ აფრიკის მთავრობა თვალთმაქცობისა და ორმაგი სტანდარტების გამო და გაიხსენა, რომ სამხრეთ აფრიკამ ვერ დააპატიმრა სუდანის პრეზიდენტი ომარ ალ-ბაშირი მისი ვიზიტის დროს, მიუხედავად იმისა, რომ ბაშირი ბრალდებული იყო დარფურის გენოციდში და იძებნებოდა სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს (ICC) მიერ; ასევე მან არ დაგმო რუსეთის უკრაინაში შეჭრა და ყოყმანობდა შეესრულებინა ICC-ის დაპატიმრების ორდერი რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინის წინააღმდეგ. ანალოგიურად, ანალიტიკოსმა სტეფან პეჩდიმალჯიმ, *Foreign Policy*-ში აღნიშნა, რომ თურქეთის მოთხოვნა საქმეში ჩართვის შესახებ „ხაზს უსვამს იმ დაუბრკოლებელ თვალთმაქცობას, რომელიც ახასიათებს მრავალი მთავრობის მიერ წამოყენებულ გენოციდის ბრალდებებს“. მან დაწერა, რომ თურქეთის მიერ სომხების გენოციდის მუდმივი უარყოფა მას „მცირე სანდოობას უტოვებს იმის განსასაზღვრად, თუ რა წარმოადგენს გენოციდს“.

## შედეგი 
ICJ-ის მიერ დროებითი ზომების შესახებ გადაწყვეტილების გამოცემიდან ერთი კვირის შემდეგ, სამხრეთ აფრიკის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ნალედი პანდორმა განაცხადა, რომ ისრაელი უგულებელყოფდა სასამართლოს ბრძანებას და შვიდი დღის განმავლობაში ისრაელის თავდაცვის ძალებმა (IDF) თითქმის 1000 ადამიანი მოკლეს. ამ განცხადებიდან ერთი კვირის შემდეგ, პანდორმა აღნიშნა, რომ მან და მისმა ოჯახმა ისრაელის დაზვერვისგან მუქარის შემცველი შეტყობინებები მიიღეს. ჯერ კიდევ 2023 წლის დეკემბერში, ისრაელელი აქტივისტები ცდილობდნენ ღაზის სექტორში ჰუმანიტარული დახმარების შესვლის დაბლოკვას; ზოგიერთი აქტივისტი მიუთითებდა ღაზაში კვლავ მყოფ მძევლებზე, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილების შემდეგაც გაგრძელდა. ბრიტანულმა საქველმოქმედო ორგანიზაციამ, Islamic Relief-მა, 9 თებერვალს განაცხადა, რომ ღაზაში მდგომარეობა გაუარესდა მას შემდეგ, რაც ICJ-მ დროებითი ზომების შესახებ ბრძანება გამოსცა.

2024 წლის 5 თებერვალს, კომპანია Itochu-ს საავიაციო განყოფილებამ განაცხადა, რომ წყვეტდა სტრატეგიულ პარტნიორობას Elbit Systems-თან, რის მიზეზადაც დაასახელა ICJ-ის ბრძანება პალესტინელების წინააღმდეგ გენოციდის აქტების აღკვეთის შესახებ. 6 თებერვალს ბელგიის ვალონიის მთავრობამ გამოაცხადა, რომ დროებით აჩერებდა ისრაელისთვის საბრძოლო მასალის ექსპორტის ორ ლიცენზიას, ICJ-ის გადაწყვეტილების საფუძველზე.

10 თებერვლის მონაცემებით, გაეროს სპეციალურმა მომხსენებელმა ფრანჩესკა ალბანეზემ განაცხადა, რომ ისრაელი, როგორც ჩანს, არღვევს ICJ-ის მითითებებს, რადგან ისრაელის ძალებმა ბრძანების გამოცემის შემდეგ სულ მცირე 1755 პალესტინელი მოკლეს და კვლავ აგრძელებენ ღაზის მოსახლეობისთვის ჰუმანიტარული დახმარების ბლოკირებას. 15 თებერვალს, ბრიტანელმა აკადემიკოსმა ალექს დე ვაალმა აღნიშნა, რომ ICJ-ის ბრძანების შესრულების ნაცვლად, ისრაელმა პირიქით, „გააძლიერა თავისი აქტივობა“. Amnesty International-მა 26 თებერვალს განაცხადა, რომ ისრაელმა ვერ გადადგა „მინიმალური“ ნაბიჯებიც კი ICJ-ის ბრძანების შესასრულებლად და ამავდროულად შექმნა „ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე ჰუმანიტარული კრიზისი მსოფლიოში“. Human Rights Watch-მა აღნიშნა, რომ ისრაელმა „ვერ შეასრულა“ ICJ-ის დროებითი ზომები და სამაგიეროდ ჩაიდინა „კოლექტიური დასჯის აქტები, რაც ომის დანაშაულს უტოლდება და მოიცავს მშვიდობიანი მოქალაქეების შიმშილის გამოყენებას ომის იარაღად“.

## იხილეთ აგრეთვე
* მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო
* ნიკარაგუა გერმანიის წინააღმდეგ
* როჰინჯების გენოციდის საქმე
* უკრაინა რუსეთის ფედერაციის წინააღმდეგ (2022)

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* official web page of the case (from International Court of Justice website)
* Public hearing videos: Oral argument of South Africa and Israel (International Court of Justice website)
* Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (United Nations Office on Genocide Prevention and the Responsibility to Protect website)
* Letter dated 27 February 2025 from the Permanent Representative of South Africa to the United Nations addressed to the President of the Security Council - Public dossier of openly available evidence on the State of Israel's acts of genocide against the Palestinians in Gaza as at 4 February 2025 (United Nations website)

## სქოლიო
კატეგორია:სასამართლო დავები გენოციდის შესახებ
კატეგორია:ისრაელის სასამართლო დავები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის სასამართლო დავები
კატეგორია:ღაზის გენოციდი
კატეგორია:მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს დავები