open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გრანმა (იახტა)

მინი|250პქ|გრანმას მარშრუტი
მინი|250პქ|გრანმა ჰავანის რევოლუციის მუზეუმში
***გრანმა*** — იახტა, რომლითაც 1956 წელს კუბის რევოლუციის 82 მებრძოლი მექსიკიდან კუბაში შევიდა, დიქტატორ ფულხენსიო ბატისტას რეჟიმის დასამხობად. 60 ფუტიანი დიზელზე მომუშავე კაბინიანი კრუიზერი 1943 წელს იყო გამოშვებული და გათვლილი იყო მხოლოდ 12 ადამიანზე. სახელი გრანმა მომდინარეობს ინგლისური სიტყვა  *grandmother*-დან (ბებია) და როგორც ამბობენ, ეს სახელი მის პირველ მფლობელს თავის ბებიის პატივსაცემად ჰქონდა დარქმეული. 

## როლი კუბის რევოლუციაში
იახტა 1956 წლის 10 ოქტომბერს, 50 000 მექსიკურ პესოდ (US$ 15 000) შეიძინეს ამერიკულ *Schuylkill Products Company, Inc*-ის ბაზაზე, მექსიკის მოქალაქისგან, რომლის თქმითაც ის მეხიკოში იარაღით მოვაჭრე ანტონიო დელ კონდე იყო, ფიდელ კასტროს საიდუმლო წარმომადგენელი. კასტროს 26 ივლისის მოძრაობას სურდა შეეძინა ამერიკული სამაშველო გემი, რათა მექსიკის ყურის გადაკვეთა თამამად შეძლებოდათ, მაგრამ სახსრების ნაკლებობის გამო, მცდელობა წარუმატებელი აღმოჩნდა. გრანმას შესაძენი ფული მათ აშშ-ის ფლორიდის შტატიდან, კუბის ყოფილმა პრეზიდენტმა კარლოს პრიო სოკარასმა გამოუგზავნა. 

1956 წლის 25 ნოემბრის შუაღამეს, გრანმამ სტატრი მექსიკის ქალაქ ტუქსპანის პორტიდან აიღო, ბორტზე იმყოფებოდა 26 ივლისის მოძრაობის 82 აქტივისტი, მათ შორის იყვნენ მათი ლიდერი — ფიდელ კასტრო, მისი ძმა რაულ კასტრო, ჩე გევარა და კამილო სიენფუეგოსი. ეკიპაჟმა, რომელთაც შემდეგ *los expedicionarios del yate Granma* უწოდეს, ტუქსპანის პორტი ღამის 1 საათზე დატოვა და მრავალი წინააღმდეგობის გადალახვის შემდეგ, რომელთა შორისაც უმთავრესი იყო გემის გადატვირთულობა და მართვის გაძნელება, 2 დეკემბერს პლაია-ლას-კოლორადასს მიადგა, ნიკეროს მუნიციპალიტეტში, დღევანდელ გრანმის პროვინციას, რომელიც იმ დროს მსხვილი ორიენტეს პროვინციის ნაწილი იყო. გემს მართავდა ნორბერტო კოლიადო აბრეუ — კუბელი ვეტერანი მეზღვაური და კასტროს მოკავშირე. ეს ადგილი ამორჩეულ იქნა იმის გამო, რომ გაემეორებინათ ეროვნული გმირის, ხოსე მარტის გზა, რომელიც 61 წლით ადრე, კუბის დამოუკიდებლობისათვის ომის დროს სწორედ ამ სანაპიროზე გადმოვიდა. 

## მიწაზე გადასვლა
## რევოლუციის შემდეგ
რევოლუციური ძალების 1959 წლის 1 იანვრის ტრიუმფიდან სულ მალე, კრუიზერი ჰავანის უბეში გადაიტანეს. იახტის მოვლა პატრონობაზე პასუხისმგებლობა 1956 წლის მოგზაურობის მესაჭემ, ნორბერტო კოლიადო აბრეუმ აიღო. 

1976 წლიდან, იახტის ნახვა შესაძლებელია ჰავანის რევოლუციის მუზეუმში, სადაც ის სპეციალურ შემინულ საცავშია განთავსებული. ძველი ორიენტეს პროვინციის იმ ნაწილს, რომელსაც იახტა მიადგა, მის პატივსაცემად გრანმის პროვინცია უწოდეს, კონკრეტულად ამ ადგილზე კი შეიქმნა გრანმის ეროვნული პარკი, რომელიც ბუნებრივი მრავალფეროვნების გამო შემდეგში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შევიდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* La odisea del Granma en Multimedia 
* ¿Cómo se compró el Yate Granma?
*  Les 82 expéditionnaires du *Granma* 

კატეგორია:იახტები
კატეგორია:კუბის რევოლუცია
კატეგორია:ჩე გევარა
ჩე გევარას ხელები (ფილმი)

**ჩე გევარას ხელები** (ნიდ. *De handen van Che Guevara*; ) — ნიდერლანდელი რეჟისორის, პეტერ დე კოკის მიერ 2005 წელს გადაღებული დოკუმენტური ფილმი. ფილმი ეხება ლათინოამერიკელი პარტიზანი მებრძოლის – ერნესტო ჩე გევარას – მოკვეთილი ხელების ძებნას.

1967 წელს, ბოლივიაში გევარას სიკვდილით დასჯის შემდეგ, იდენტიფიკაციის მიზნით, გვამს ხელები მოაჭრეს. თითის ანაბეჭდების აღების შემდეგ, ხელები და გევარას გვამი გაქრა. 1997 წელს, სხეული ბოლივიის ქალაქ ვალიეგრანდეს ასაფრენი ზოლის ქვეშ აღმოაჩინეს დამარხული. სამარხში არ აღმოჩნდა გევარას ხელები და მათი ბედი დღემდე უცნობია, მიუხედავა იმისა, რომ როგორც ზოგიერთი ანგარიშები იუწყება, ანტონიო არგედასის მიერ ისინი კუბაში იქნა გაგზავნილი.

ფილმი ცდილობს ერთხელ და სამუდამოდ პასუხი გასცეს ჩე გევარას ხელების ადგილმდებარეობის საკითხს.

## რესურსები ინტერნეტში
* De handen van Che Guevara film website

## სქოლიო
კატეგორია:ჩე გევარა
საქონელი (სამართალი)

**საქონელი** — ქონების სახეობა ძველ საქართველოში. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, საქონელი არის უსულო ხვასტაგი „საყოლელისაგან“ განსხვავებული მოძრავი ქონება. ივანე ჯავახიშვილის დაკვირვებით, ტერმინი „საქონელი“  ძველად მოძრავი უსულო საგან-ნივთების აღმნიშვნელი უნდა იყოს, თუმცა „შესაძლებელია სულდგმული საქონელიც ყოფილიყო, მაგ. ყოველგვარი შინაური პირუტყვიც, და უსულოც, მაგ. ნივთები, ავეჯეულობა, სურსათი და სხვა“. ისიდორე დოლიძის აზრით, პირუტყვი არ შედიოდა საქონლის ცნებაში, „საქონელი“ მხოლოდ უსულო მოძრავი ქონების შინაარსისა იყო. საქონლის იურიდიულ ბუნებაზე ძირითადად წარმოდგენას იძლევა გიორგი ბრწყინვალის, ბექას და აღბურას და ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნები.  ჩვეულებრივ „საქონელი“ ყველანაირი მოძრავი ქონების მნიშვნელობით იხმარებოდა (ბერძნული სამართლის ქართულ ვერსიაში „უძრავი საქონელიც“ კი იხსენიება). ნივთების კლასიფიკაციის თვალსაზრისით საქონელი მამულს უპირისპირდებოდა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
საქორის ქედი

**საქორის ქედი** — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში. მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთი კალთაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1576 მ. აგებულია ცარცული ასაკის მერგელებითა და კირქვებით. თხემი გუმბათისებრი აქვს, კალთები — დამრეცი, დანაწევრებული. შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მთები
საქორწილო

**საქორწილო** — ქორწილის ხარჯი თუ „წილი, გინა ხარკი“ (საბა), ბატონის ქორწილის დროს გლეხთაგან აკრეფილი სავალდებულო შესაწევარი ძველ საქართველოში. საქორწილოს გლეხის შეძლებისდაგვარად კრეფდნენ. მისი განსაზღვრული ნაწილი მოხელეებს (მაგ., ვახტანგ VI-ის დასტურლამალის მიხედვით, აბაზი მამასახლისსა და მარჩილი — 3 აბაზი — მოურავს) ეძლეოდათ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ჩე!

**ჩე!** (1969) — ამერიკული ბიოგრაფიული ფილმი, რომელშიც მარქსისტი რევოლუციონერის − ჩე გევარას როლს ომარ შარიფი ასრულებს. აღწერს გევარას ცხოვრებას მისი კუბაში გადასვლიდან − 1956 წლიდან ბოლივიაში, 1967 წელს მის სიკვდილამდე. ფილმში აღწერილი არაა ჩეს კუბის რევოლუციამდელი ცხოვრება, რომელიც გადმოცემული წიგნ *„მოტოციკლისტის დღიურებსა“* და ამავე სახელწოდების 1993 წლის ფილმში. სურათის რეჟისორია რიჩარდ ფლეიშერი. 

## სიუჟეტი
ფილმი ეხება ჩე გევარას (ომარ შარიფი), ახალგაზრდა არგენტინელ ექიმს, რომელიც მტკიცე ხასიათს ამჟღავნებს 1950-იანი წლების კუბის პარტიზანულ ომში. იგი სულ მალე თავისი ხალხის პატივისცემას იმსახურებს და ბრიგადის მეთაური ხდება. 

ფიდელ კასტრო (ჯეკ პელანსი) მოხიბლულია გევარას ტაქტიკითა და დისხიპლინით და მას თავის უფროს მრჩევლად ნიშნავს. 

როდესაც ორწლიანი ბრძოლის შემდეგ კასტრო ამხობს კუბის დიქტატორ ფულხენსიო ბატისტას, გევარა ხელმძღვანელობს მასიურ რეპრესიათა სერიას, ამავე დროს ოცნებობს მსოფლიო რევოლუციაზე. 

კარიბის კრიზისში კასტროს უკანდახევის შემდეგ, გევარა მას საბჭოთა იარაღად ყოფნაში სდებს ბრალს და კუბას ტოვებს. 

გევარა მიემართება კონგოში, შემდეგ კი ბოლივიაში, სადაც ის ცდილობს დაიწყოს თავის საოცნებო გლეხების მსოფლიო რევოლუცია, მაგრამ გლეხობა მას მხარს არ უბამს, ბოლოს კი ბოლივიის არმია ატყვევებს და სიკვდილით სჯის.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფილმის აღწერილობა Imdb.com-ზე

კატეგორია:ჩე გევარა
კატეგორია:1969 წლის ფილმები
საქსაული

**საქსაული** () — მცენარეთა გვარი ჯიჯლაყასებრთა ოჯახისა. მარალი ბუჩქები ან ტანდაბალი ხეებისა. მათი სიმაღლე 1,5 — 12 მ აღწევს. დიამეტრი ღეროს ძირში 20 — 65 (100) სმ. აქვს ფაშარი ან ხშირი ვარჯი, ზოგჯერ დაკიდებული, მტვრევადი ტოტებით. დანაწევრებულ მწვანე ყლორტებზე უფერული, ქერქლისებრი, წვრილი ფოთლები განლაგებულია ერთმანეთის მოპირისპირედ, ზოგჯერ ისინი ხორკლის მსგავსია. 

ორსქესიანი წვრილი ყვავილები თითო-თითოდ ზის ქერქლისებრი ყვავილთანების იღლიაში. ზამთარში ყლორტების დიდი ნაწილი ცვივა,  საქსაულის 10-მდე სახეობა გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირა ქვეყნებში, ირანში, ავღანეთში, შუა და ცენტრალურ აზიაში, სამხრეთით — ბირმასა და სამხრეთ-დასავლეთ  ჩინეთამდე, უმეტესად ბარის ქვიშიან და მლაშობ უდაბნოებსა და ნახევრად უდაბნოებში. 

ზოგი სახეობა 3000 მ-მდე აღწევს. საქსაული საუკეთესოა გასამწვანებლად და მოძრავი ქვიშის გასამაგრებლად. თესავენ ან რგავენ შემოდგომიდან მარტამდე. მერქანი მძიმეა, მაგრამ მყიფე და მტვრევადი. იყენებენ შეშად, აგრეთვე წვრილი ნაკეთობებისათვის. ცოცხლობს 60 წლამდე.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ჯიჯლაყასებრნი
ნორდისკ ფილმი

thumb|right|250px|კინოსტუდიის შესასვლელი

**ნორდისკ ფილმი** (დან. *Nordisk Film*) — დანიური კინოკომპანია, დაარსებულია 1906 წელს. დღემდე მომუშავე კონოსტუდიათა შორის მსოფლიოში უძველესია. მდებარეობს კოპენჰაგენის უბან ვალბიუში.

კინოსტუდია დანიელმა რეჟისორმა ოლე ოლსენმა Ole Olsens Filmfabrik-ის სახელწოდებით დააარსა. 1907 წელს სტუდიაში ფილმი „ლომზე ნადირობა“ გადაიღეს. 1908 წელს კი ნიუ-იორკის The Great Northern Film Company-ის წარმომადგენლობა გაიხსნა, რომელიც ამერიკულ ბაზარზე დანიური ფილმების გაყიდვას კისრულობდა. 1911 წელს კომპანიას ოფიციალურად გადაერქვა სახელი და ნორდისკ ფილმი გახდა. 1922 წელს მედიაჯგუფ Egmont-ის ნაწილი გახდა. დღესდღეობით Nordisk Film  მხატვრულ და ანიმაციურ ფილმებს, ასევე სატელევიზიო პროგრამებს აწარმოებს, ფლობს კინოთეატრთა ქსელს. კომპანიაში დაახლოებით 1200 კაცია დასაქმებული.  
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი Nordisk Film

კატეგორია:დანიის კინოსტუდიები
მოტოციკლისტის დღიურები (ფილმი)

**მოტოციკლისტის დღიურები** () — 2004 წელს გადაღებული ბიოგრაფიული ფილმი მოგზაურობის შესახებ, რომელიც მემუარულ ნაწარმოებში აღწერა 23 წლის ერნესტო გევარამ, რომელიც შემდეგ საერთაშორისოდ გახდა ცნობილი, როგორც მარქსისტი რევოლუციონერი ჩე გევარა. ფილმი აღწერს 1952 წლის ექსპედიციას სამხრეთ ამერიკის გასწვრივ, ძირითადად მოტოციკლით, თავის მეგობარ ალბერტო გრანადოსთან ერთად. თავგადასავალი ძირითადად ტრიალებს ახალგაზრდული ჰედონიზმის გარშემო, გევარა თავის თავში აღმოაჩენს, რომ ის გარდაქმნა გაღარიბებული ადგილობრივი გლეხების ცხოვრების ხილვამ. თავიანთ კონტინენტური მარშრუტისას, გევარა და გრანადო მოწმე ხდებიან არნახული სიღარიბისა, რომელიც მათ სხვაგან არსად არასდროს ენახათ. მათდა გასაკვირად, მოგზაურობამ გააცნო ლათინური ამერიკის იდენტობის ნამდვილი და მომაჯადოებელი სურათი. შედეგად, ამ მოგზაურობამ გევარაში წარმოშვა დისონანსული შემეცნების თავდაპირველი მარცვალი და რადიკალიზმი, რომელმაც მომავალში მას დაანახვა, რომ კონტინენტისათვის ჩვეული ეკონომიკური უთანასწორობის შეცვლის ერთადერთი გზა შეიარაღებული რევოლუციაა.

სცენარი ეყრდნობა გევარას ნაწარმოებს - *მოტოციკლისტის დღიურები*. დამატებითი კონტექსტები ასევე აღებულია ალბერტო გრანადოს ნაწარმოებიდან - *მოგზაურობა ჩე გევარასთან ერთად: რევოლუციონერად გარდასახვა*. გევარას როლს თამაშობს მექსიკელი მსახიობი გაელ გარსია ბერნალი, გრანადოს კი არგენტინელი როდრიგო დე ლა სერნა, რომელიც შემთხვევით გევარას მეორე ბიძაშვილი აღმოჩნდა დედის მხრიდან. რეჟისორია ბრაზილიელი ვალტერ სალესი. ფილმი საერთაშორისო ნამუშევარია და მის შექმნაში მონაწილეობა მიიღეს საპროდიუსერო კომპანიებმა არგენტინიდან, აშშ-იდან, გერმანიიდან, გაერთიანებული სამეფოდან, ჩილედან, პერუდან და საფრანგეთიდან. ფილმის აღმასრულებელი პროდიუსერები არიან რობერტ რედფორდი, პოლ ვებსტერი და რებეკა იელდჰამი. პროდიუსერები - ედგარ ტენენბაუმი, მაიკლ ნოზიკი და კარენ ტენკოფი.

## იხილეთ აგრეთვე
* მოტოციკლისტის დღიურები (წიგნი)

## ლიტერატურა
* *მოგზაურობა მოტიციკლით*, ერნესტო გევარა, éditions Mille et une nuits (2001), ISBN 2-84205-581-0
* *მოგზაურობა ჩე გევარასთან ერთად*, ალბერტო გრანადო, éditions L'Archipel, ISBN 2-84187-691-8

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი   
* 
* მოტოციკლისტის დღიურები allrovi.com-ზე

კატეგორია:ჩე გევარა
კატეგორია:2004 წლის ფილმები
ხაკობო არბენს გუსმანი

**ხაკობო არბენს გუსმანი** (; დ. 14 სექტემბერი, 1913 —  გ. 27 იანვარი, 1971) — გვატემალელი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკური მოღვაწე, რომელიც 1944—1951 წლებში მუშაობდა გვატემალის თავდაცვის მინისტრად, 1951—1954 წლებში კი იყო ქვეყნის პრეზიდენტი. 

იგი ჩამოგდეს აშშ-ის მთავრობისა და ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მიერ მოწყობილი სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად, სახელმწიფოს სათავეში სამხედრო ხუნტა მოვიდა გენერალ კარლოს კასტილიოს ხელმძღვანელობით.

გადატრიალების შემდეგ ის ქვეყნიდან გაიქცა და 1971 წელს მექსიკაში გარდაიცვალა.

## იხილეთ აგრეთვე
* გვატემალის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*International Jose Guillermo Carrillo Foundation
*Jacobo Arbenz  Biography brought to you by the United Fruit Company's "United Fruit Historical Society"

კატეგორია:გვატემალის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 14 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
ფელის ჯიმონდი

მინი|250პქ|ფელის ჯიმონდი 2009 წელს
**ფელის ჯიმონდი** (; დ. 29 სექტემბერი, 1942, სედრინა — გ.  16 აგვისტო, 2019) — პროფესიონალი ველომრბოლელი. შედის იმ  ხუთ ველოსიპედისტთა სიაში, რომელთაც მოგებული აქვთ სამივე დიდი ტური: 1965 წლის ტურ დე ფრანსი, 1967, 1969 და 1976 წლის ჯირო დ’იტალია და 1968 წლის ვეულტა ესპანია.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Gimondi, The Phoenix  by Gabe Konrad
*Official Tour de France results for Felice Gimondi

კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი  2019
კატეგორია:იტალიელი ველომრბოლელები
ბეთიაშვილები

**ბეთიაშვილები** — კავთისხევში მცხოვრებნი. XVI საუკუნეში, 1512 წელს, დავით X-მ გაბრიელა ბეთიაშვილი და მისი შვილები როსტია და განონა თავად ივანე შალვას ძე სოლაღაშვილს ნასისხლად უწყალობა.

## ლიტერატურა
* პირთა ანოტირებული ლექსიკონი, ტ. I, გვ. 585, თბ. 1993 

*
ივანე სოლაღაშვილი

**ივანე შალვას ძე სოლაღაშვილი** — სოლაღაშვილების სათავადოს სახლის უფროსი. მოიხსენიება 1505-1525 წლების საბუთებში. ივანე სოლაღაშვილს დავით X-ის კარზე მეფის სახლთუხუცესის („მეფის პალატის უხუცესი“) და მწიგნობართუხუცესის („მწიგნობართა მთავარი“) სახელო ეკავა. 

## ლიტერატურა
*  პირთა ანოტირებული ლექსიკონი, ტ. IV, თბ, 2007, გვ. 185-186.

კატეგორია:ქართლის სამეფო
ფოტოგადიდება

„**ფოტოგადიდება**“ () — რეჟისორ მიქელანჯელო ანტონიონის 1966 წლის ფილმი.

## როლებში 
* დევიდ ჰემინგზი — თომასი
* სარა მაილზი — პატრისია
* ვანესა რედგრეივი — ჯეინი
* ჯონ კასტლი — ბილი
* ჯეინ ბირკინი — ქერა

## ჯილდოები 
ფილმი ნომინირებული იყო ოსკარზე საუკეთესო რეჟისორისა და საუკეთესო სცენარის კატეგორიებში. მოიპოვა კანის კინოფესტივალის ოქროს პალმის რტო 1967 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1966 წლის ფილმები
კატეგორია:იტალიური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:მიქელანჯელო ანტონიონის ფილმები
კატეგორია:ოქროს პალმის რტოს მფლობელი ფილმები
კამერონ დიასი

**კამერონ დიასი** ( დ. 30 აგვისტო, 1972) — ამერიკელი მსახიობი და ყოფილი მოდელი. პოპულარობა მოიპოვა 1990-იან წლებში, როდესაც მონაწილეობა მიიღო ფილმებში: „ნიღაბი“, „საუკეთესო მეგობრის ქორწილი“ და „ყველა მერიზე გიჟდება“. დიასმა ითამაშა აგრეთვე ფილმში „ჩარლის ანგელოზები“, სადაც შეასრულა ნატალი კუკის როლი. სხვადასხვა დროს ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსზე შესრულებული როლებისთვის შემდეგ ფილმებში: „ყველა მერიზე გიჟდება“, „იყო ჯონ მალკოვიჩი“, „ვანილის ზეცა“ და „ნიუ-იორკის ბანდები“.

## ბიოგრაფია 
კამერონ დიასი დაიბადა კალიფორნიის შტატის ქალაქ სან-დიეგოში, დედამისის საბაჟოს აგენტის ბილისა და მამამისის ნავთობის კომპანიის მუშაკის ემილიო დიასის ოჯახში. მამის მხრიდან კამერონის ბებია და პაპა ეროვნებით ესპანელები იყვნენ, რომლებიც დასახლდნენ აშშ-ში, კერძოდ, კი ქალაქ ტამპაში (ფლორიდის შტატი). კამერონის დედა ნახევრად ინგლისელი, გერმანელი და ჩეროკი წარმოშობისაა. კამერონს ჰყავს უფროსი და სახელად ხიმენე. 16 წლის ასაკში დიასმა კარიერა დაიწყო როგორც მოდელმა. კამერონ დიასი ესწრებოდა ლონგ-ბიჩის საშუალო პოლიტექნიკურ სკოლას. 21 წლის ასაკში ითამაშა ფილმში „ნიღაბი“, სადაც მისი პარტნიორი გახდა ჯიმ კერი.

2008 წლის 15 აპრილს, 58 წლის ასაკში კამერონს პნევმონიით მამა გარდაეცვალა. 1995 წლიდან დიასი ურთიერთობაში იმყოფებოდა მსახიობ მეტ დილონთან; 3 წლის შემდეგ წყვილი ერთმანეთს დაშორდა. 1999 წლიდან ხვდებოდა ჯერედ ლეტოს, თუმცა 2003 წელს ისინი ერთმანეთს დაშორდნენ 2003 წლიდან 2006 წლამდე ხვდებოდა მომღერალსა და მსახიობს ჯასტინ ტიმბერლეიკს,

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* კამერონ დიასი 
* კამერონ დიასი  

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მოდელები
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ჰოლივუდის დიდების ხეივანი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საქსაშენმასალები

**„საქსაშენმასალები“**, *საქართველოს სსრ საშენ მასალათა მრეწველობის სამინისტროს სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი*  — ჩამოყალიბდა თბილისში 1958 წელს. მასში შედიოდა სპეციალიზებულ საპროექტო-საკონსტრუქტორო და ამამუშავებელ-გამმართავი ორგანიზაცია „ორგტექსაშენმასალები“, აგრეთვე საცდელი ქარხანა. ინსტიტუტში მიმდინარეობდა შესამოსი საკედლე მასალის, მინის ნაკეთობების, ცემენტისა და ადგილობრივი მჭიდა მასალის, თბიო- და ნგერათსაიზოლაციო მასალების, ბუნებრივი ქვების,  ფორიანი შემვსებებისა და არამადნეული მასალის, სიკიკატური და ცემენტიანი ბეტონის ნაკეთობებისა და კონსტრუქციების წარმოების ტექნოლოგიის და გამოყენების კვლევა.

„საქსაშენმასალები“ ატარებდა საცდელ-სამრეწველო გამოცდებს საქართველოს სსრ საშენ მასალათა მრეწველობის და სამშენებლო ინდუსტრიის დარგში, საპროექტო-საკონსტრუქტორო და ამუშავება-გამართვის სამუშაოებს, ტექნიკურ დახმარებას უწევდა საწარმოებს. ინსტიტუტი გამოსცემდა სამეცნიერო შრომენის კრებულს. ინსტიტუტთან იყო ასპირანტურა და ინჟინერ-ტექნიკური პერსონალის კვალიფიკაციის ამაღლების კურსები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ორგანიზაციები
საქსჰორნები

[thumb|200px|right|მარცხნიდან მარჯვნივ: [ალტი, ტენორი და ზუფონიუმი]]
**საქსჰორნები** (გამომგონებლის გვარი — საქსი და გერმ. Horn — რქა), სასულე მუნდშტუკიან საკრავთა ოჯახი, რომლის კონსტრუქტორია ადოლფ საქსი. გამოირჩევა მენზურისა და ფორმის (ტუბისებური) ერთგვაროვნებით. თავდაპირველად საქსჰორნების 7, შემდეგ კი 9 ნაირსახეობა არსებობდა (სოპრანინოდან სუბკონტრაბასამდე). მუსიკის პრაქტიკაში საქსჰორნებს ხშირად უწოდებენ ჩვეულებრივ სპილენძის სასულე საკრავების 3 ნაირსახეობას — ალტს, ტენორსა და ბარიტონს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩასაბერი საკრავები
ფაუსტო კოპი

**ანჯელო ფაუსტო კოპი** (; დ. 15 სექტემბერი, 1919, კასტელანია — გ. 2 იანვარი, 1960) — იტალიელი ველომრბოლელი. მისი მეტსახელი იყო „ჩემპიონთა ჩემპიონი“. მას მოგებული აქვს ჯირო დიტალია ხუთჯერ (1940, 1947, 1949, 1952, 1953) და ტურ დე ფრანსი ორჯერ (1949, 1952). ასევე არის 118 რბოლის გამარჯვებული პროფესიონალებში და 20 მოყვარულებში. მათ შორის აღსანიშნავია ისეთი კლასიკური რბოლები, როგორიცაა: ჯირო დი ლომბარდია (5-ჯერ), მილან-სან რემო (3-ჯერ), პარიზი-რუბე და ფლეშ-ვალონი.

## ადრეული წლები 
ანჯელო ფაუსტო კოპი იყო დომენიკო კოპისა და ანჯოლინა ბოვერის ხუთი შვილიდან ერთ-ერთი. დედას სურდა მისთვის დაერქვათ ანჯელო, ხოლო მამას ფაუსტო. საბოლოოდ მან ორივე სახელი მიიღო, თუმცა ცნობილი იყო როგორც ფაუსო კოპი. მის ველოსიპედისტად ჩამოყალიბებაში დიდი როლი ითამაშა ყოფილმა მოკრივემ ჯუზეპე კავანიმ. მას შემდეგ, რაც კავანიმ დაკარგა მხეხველობა, იგი მუშაობდა მასაჟისტად. ერთ-ერთი ველოსიპედისტის რჩევით, კოპი დადიოდა კავანისთან. მისი დახმარებით ფაუსტომ აიღო ლიცენზია, რომლითაც მას შეეძლო როგორც პროფესიონალების ასევე მოყვარულების რბოლებში გამოსვლა. პირველი გამარჯვება მან 1939 წელს ვარციში მოიპოვა. აქედან დაიწყო მისი კარიერული წინსვლა.

## სპორტული კარიერა 
1940 წელს მან 20 წლის ასაკში პირველად გაიმარჯვა ჯირო დიტალიაზე. მისი კარიერა მეორე მსოფლიო ომის გამო დროებით შეწყდა. ფაუსტო კოპი იყო პირველი ველომრბოლელი, რომელმაც ერთი წლის განმავლობაში ორი დიდი ტურნირი მოიგო. ეს იყო 1949 და 1952 წლის ჯირო დიტალია და ტურ დე ფრანსი. ჯიროზე გამარჯვებათა რაოდენობით იგი რეკორდსმენია ედი მერკსთან და ალბერტო ბინდასთან ერთად. 1953 წელს მან ჯიროსთან ერთად მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატიც.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფაუსტო კოპის საიტი
* procyclingstats.com
* CycleBase

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ველომრბოლელები
კატეგორია:დაბადებული  15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1960
ცხოვრების ხე (ფილმი)

***ცხოვრების ხე*** ()— 2011 წლის ამერიკული დრამა ექსპერიმენტული ელემენტებით, რომელიც დაწერა და გადაიღო ტერენს მალიკმა. ფილმში მონაწილეობენ ბრედ პიტი, ჯესიკა ჩესტეინი და შონ პენი. მალიკი ცდილობს ფილმში ასახოს ცხოვრების საწყისი და მნიშვნელობა შუა ხნის კაცის ბავშვობის მოგონებებით. რამდენიმე წელი პროექტის განვითარების შემდეგ, ფილმის პრემიერა საბოლოოდ გაიმართა 2011 წელს კანის კინოფესტივალზე საკონკურსო ნამუშევრებს შორის, სადაც ოქროს პალმის რტო მიიღო.

## სიუჟეტი
ჯეკ ო'ბრაიენი იხსენებს საკუთარ ბავშვობას, იმ დროს, როცა ორ ძმასთან ერთად იზრდებოდა. ბიჭს ყველაფერი ჯადოსნური ეჩვენებოდა. მისი დედა სიყვარულისა და გულისხმიერების განსახიერება იყო. მკაცრი მამა კი ბავშვებს ცხოვრების რეალობასთან აბრუნებდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:2011 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ოქროს პალმის რტოს მფლობელი ფილმები
კატეგორია:დრამატული ფილმები
ჰანას ომი

**ჰანას ომი** () — მენაჰემ გოლანის 1988 წლის ფილმი, რომელიც გადაღებულია „ჰანა სენეშის დღიურებისა“ და იოელ პალგის ერთ-ერთი ბიოგრაფიული ნოველის მიხედვით. დაფუძნებულია რეალურ ისტორიაზე და ასახავს უნგრელი პოეტისა და მეორე მსოფლიო ომის პარტიზანის — ჰანა სენეშის ცხოვრებას. ფილმი გამოვიდა 1988 წლის 23 ნოემბერს.

## სიუჟეტი 
მეორე მსოფლიო ომი. უნგრელი ებრაელი სახელად ჰანა, მოახერხებს და პალესტინიდან ევროპაში დასახლდება. მას გამოიძახებენ როგორც მოხალისეს ფაშისტთა წინააღმდეგ ერთ-ერთი სახიფათო დავალების შესასრულებლად. თუმცა გეგმამ არ გაამართლა და მას გერმანელები ტყვედ ჩაიგდებენ. მანამ სანამ ჰანას მოკლავენ ფაშისტები მას საშინლად აწამებენ.

## როლებში 
## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*ჰანას ომი  

კატეგორია:1988 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ბიოგრაფიებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:უნგრულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფილმები ებრაელებისა და იუდაიზმის შესახებ
ტრანსპორტი შვედეთში

შვედეთში ტრანსპორტის ყველა სახეობაა წარმოდგენილი. 

უმსხვილესი გადამყვანია სახელმწიფო სამგზავრო კომპანია SJ AB, დანიურ-ბრიტანული კომპანია DSBFirst, სატვირთო კომპანია  Green Cargo და Tågkompaniet. რკინიგზის სიგრძე ქვეყანაში 11 663 კილომეტრია, ლიანდაგის სიგანე თითქმის ყველგან სტანდარტულია. ტრამვაი დადის გოთენბურგში, ნორჩიოპინგსა და სტოკჰოლმში. მეტროპოლიტენი მხოლოდ დედაქალაქშია. რკინიგზით შესაძლებელია დანიაში (ორესუნის ხიდით), ფინეთსა და ნორვეგიაში გადასვლა.  
შვედეთში 1967 წლიდან მარჯვენა მხარეს არის მოძრაობა. 2009 წლის მდგომარეობით საავტომობილო გზების საერთო რაოდენობა 572,900 კმ-ია.

ავტომაგისტრალები აკავშირებს სტოკჰოლმსა და გეტებორგს, უფსალასა და უდევალას.  

შვედეთს გასასვლელი აქვს ბალტიის ზღვაში და რამდენიმე მძლავრი პორტი გააჩნია. 

აეროპორტი ყველა მსხვილ ქალაქშია განლაგებული. 

შვედეთის ტერიტორიაზე გადის გაზსადენი. 

## რესურსები ინტერნეტში
*resrobot.se, Search engine for all public transport inside Sweden including air

კატეგორია:ტრანსპორტი შვედეთში
შვედეთის ფოსტა

**შვედეთის ფოსტა, Posten AB** ( — სააქციო საზოგადოება *Posten*) — შვედური საფოსტო ოპერატორი და ერთადერთი ორგანიზაცია შვედეთში, რომელიც საფოსტო მომსახურებას მთელი ქვეყნის მასშტაბით ახორციელებს.
thumb|250px|upright|საფოსტო ყუთები *Posten AB*

## ისტორია 
შვედეთში საფოსტო მომსახურება 1636 წელს აქსელ ოქსენშერნამ დააფუძნა და „სამეფო საფოსტო მომსახურება“ (Kungliga Postverket) უწოდა.
2009 წლის 24 მაისს *Posten AB* დანიურ *Post Danmark*-თან გაერთიანდა ჰოლდინგ *Posten Norden AB*-ს ჩამოსაყალიბებლად.

## თანამედროვეობა 
1994 წლიდან *Posten* სააქციო საზოგადოებაა და 100%-ით  შვედეთის სახელმწიფოს, კონკრეტულად კი, ენერგეტიკისა და კომუნიკაციების სამინისტროს ეკუთვნის. 2008 წლიდან მხოლოდ ცხრა საფოსტო ტერმინალი მოქმედებს, მანამდე არსებული ტერმიანელბი ამჟამად ლიკვიდირებულია.  2001 წლიდან ფეხს იკიდებს ციფრული მარკების სისტემა.
[thumb|250პქ|საფოსტო ფურგონი [სანდსვალი|სანდსვალში]]

## შტაბ-ბინა 
სააქციო საზოგადოების სათავო ოფისი შემდეგ მისამართზეა:

Terminalvägen, 10500 Stockholm, Sweden

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:შვედეთის ფოსტა
კატეგორია:შვედეთის კომპანიები
ალიანსი შვედეთისთვის

მარჯვნივ|300პქ
**ალიანსი შვედეთისთვის** (შვედ. Allians för Sverige) — შვედეთის ოთხი ცენტრისტული და მემარჯვენე ცენტრისტული პარტიის გაერთიანება. კოალიციის ჩამოყალიბებით ცენტრისტებმა 2006 წლის 17 სექტემბერს პარლამენტში გამარჯვება შეძლეს და კოალიციური მთავრობის წევრები გახდნენ. 2010 წლის 19 სექტემბრის არჩევნებზე ალიანსმა მეორე არჩევნებშიც შეძლო გამარჯვება, მაგრამ მემარჯვენე ნაციონალისტური პარტიის — შვედი დემოკრატების წარმატების გამო რიქსდაგში აბსოლუტური უმრავლესობით შესვლა ვერ მოახერხა.
## ალიანსის წევრები 
* **ზომიერი კოალიციური პარტია** — ლიბერალური კონსერვატიზმი
* **ცენტრის პარტია** — „მწვანე ლიბერალიზმი“
* **სახალხო პარტია** — „მომთხოვნი ლიბერალიზმი“
* **ქრისტიანულ-დემოკრატიული პარტია** — ქრისტიანულ ეთიკაზე დაფუძნებული ლიბერალური კონსერვატიზმი.
## 2006 წლის 17 სექტემბრის არჩევნები 
* ზომიერი კოალიციური პარტია — მიიღო 97 სავარძელი (26,23% ხმა).
* ცენტრის პარტია — 29 სავარძელი (7,88%).
* სახალხო პარტია — 28 სავარძელი (7,54%).
* ქრისტიანულ-დემოკრატიული პარტია — 24 სავარძელი (6,59%).
საერთო ჯამში ალიანსმა რიქსდაგში 178 სავარძელი მიიღო (51% საერთო რაოდენობისა).
## 2010 წლის 19 სექტემბრის 
* **ზომიერი კოალიციური პარტია** — მიიღო 107 სავარძელი (30,0% ხმა).
* **სახალხო პარტია** — 24 სავარძელი (7,1%).
* **ცენტრის პარტია** — 22 (6,6%).
* '*ქრისტიანულ-დემოკრატიული პარტია — 19 (5,6%).
აერთო ჯამში ალიანსმა რიქსდაგში 172 სავარძელი მიიღო 349-დან(49,28% საერთო რაოდენობისა).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Alliance for Sweden — ოფიციალური საიტი  
* Official website of the government of Sweden 
* *Fler i arbete - mer att dela på''  - the Alliance's joint manifesto 
* *Putting Sweden to work - a good deal for all* - the budget for 2007 

კატეგორია:შვედეთის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:2006 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
სკონე (ლენი)

**სკონეს ლენი** () - შვედეთის ყველაზე სამხრეთით მდებარე ადმინისტრაციული ერთეული - ლენი.  ძირითადად ემთხვევა ისტორიული სკონეს პროვინციას. ის ესაზღვრება ჰალანდის, კრუნუბერგის და ბლეკინგეს ლენებს. სკონეს მთავრობის ადგილსამყოფელია - მალმე, ხოლო სკონეს რეგიონული საბჭოს შტაბი მდებარეობს კრისტიანსტადში.

სკონეს ლენი შეიქმნა 1997 წელს, კრისტიანსტადისა და მალმეს ლენების გაერთიანებით. იგი მოიცავს შვედეთის მთელი ტერიტორიის დაახლოებით 3%-ს და მოსახლეობის 13%-ს.

## ყველაზე დასახლებული ადგილები 
შვედეთის სტატისტიკის სამმართველოს 2005 წლის მონაცემებით ლენის ყველაზე დასახლებული ადგილებია:

## რესურსები ინტერნეტში 
*სკონეს ადმინისტრაციული გამგეობა
*სკონეს რეგიონული საბჭო

## სქოლიო 
კატეგორია:შვედეთის ლენები
დრაივი (2011 წლის ფილმი)

***დრაივი*** — 2011 წლის ამერიკული დრამა, რომლის რეჟისორია ნიკოლას უინდინგ რეფნი. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ: რაიან გოსლინგი, კერი მოლიგანი, ბრაიან კრენსტონი და ალბერტ ბრუკსი. მიუხედავად იმისა, რომ *დრაივი* გარკვეული ელემენტებით ემსგავსება 1978 წლის უოლტერ ჰილის ფილმს, *„მძღოლი“*, ის სინამდვილეში ადაპტირებულია ჯეიმზ სალისის ამავე სახელწოდების წიგნიდან, „ჰოსეინ ამინის“ სცენარით.

წიგნის მსგავსად, ფილმიც მოგვითხრობს ჰულივუდის დუბლიორის შესახებ, რომელიც ღამღამობით დამნაშავეებს ეხმარება დანაშაულის ადგილიდან გაქცევაში. 2011 წლის სექტემბერში პრემიერამდე, ის უკვე ნაჩვენები იყო რამდენიმე კინოფესტივალზე, მათ შორის 2011 წლის კანის კინოფესტივალზე. კანში რეჟისორმა რეფნიმ მოიგო ფესტივალის ჯილდო საუკეთესო რეჟისორისთვის. ფილმმა დადებითი შეფასებები დაიმსახურა კრიტიკოსებისგან. განსაკუთრებული მოწონება დაიმსახურა გოსლინგისა და ბრუკსის შესრულებამ. ნიკოლას უინდინგ რეფნმა განაცხადა, რომ მის ნამუშევარზე გავლენა მოახდინა ფილმებმა *„ბულიტი“* (1968) და *„კალიების დღე“* (1975).

*დრაივი* ალეხანდრო ხოდოროვსკის მიეძღვნა.

## როლებში 
* რაიან გოსლინგი - მძღოლი
* კერი მალიგანი - ირენი
* ბრაიან კრენსტონი - შენონი
* ალბერტ ბრუკსი - ბერნი როუზი
* ოსკარ ისააკი - სტანდარტ გაბრიელი
* რონ პერლმანი - ნინო „იზი“ პაოლოზი
* კრისტინა ჰენდრიკსი - ბლანშე
* კადენ ლიოსი - ბენისიო
* ჯეიმზ ბიბერი - კუკი
* ჯეფ ვოლფე - ტენ სუიტი
* რას ტემბლინი - დოკი
* ენდი სან დიმასი - მოცეკვავე

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:2011 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
პოლ სკოულზი

**პოლ სკოულზი** (; დ. 16 ნოემბერი, 1974; სელფორდი, დიდი მანჩესტერი) — ინგლისელი ფეხბურთელი, რომელსაც მთელი საფეხბურთო კარიერა გატარებული აქვს პრემიერ ლიგის კლუბ „მანჩესტერ იუნაიტედში“.

დაიბადა სელფორდში, მოგვიანებით წავიდა ლენგლიში, სადაც დადიოდა ფეხბურთზე და კრიკეტზე. ის „მანჩესტერში“ აღმოჩნდა 14 წლის ასაკში მას შემდეგ, რაც შენიშნა სკაუტმა მისი სკოლაში თამაშისას. მისი დებიუტი შედგა 1994-95 წლების სეზონში. მალე ის გახდა კლუბის ერთ-ერთი მთავარი მოთამაშე, მოიგო *ოქროს ჰეთ-თრიქი* კლუბთან ერთად 1998-99 წლების სეზონში, მოიგო ათი პრემიერ ლიგის, სამი ინგლისის თასის და ორი ჩემპიონთა ლიგის მედლები.

სკოულზი ინგლისის ნაკრებში 1997 წლიდან 2004 წლამდე. ნაკრებთან ერთად იასპარეზა 1998 და 2002 წლების მსოფლიო ჩემპიონატებზე, 2000 და 2004 წლების ევროპის ჩემპიონატებზე. კარიერის მანძილზე სკოულზს მიღებული აქვს 120 ყვითელი ბარათი და გაძევებული იყო მოედნიდან ათჯერ.

სკოულზს „მანჩესტერის“ მაისურით ჩატარებული აქვს 677 შეხვედრა, ამ მაჩვენებლით ის მეოთხე ფეხბურთელია კლუბის ისტორიაში. სკოულზმა დიდი ფეხბურთიდან წასვლა დაგეგმა 2011 წლის 31 მაისს, მაგრამ შემდეგ გადაიფიქრა და გადაწყვიტა, რომ ეთამაშა 2011-12 წლების სეზონის ბოლომდე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official club profile at ManUtd.com
* 
* FootballDatabase provides Paul Scholes' profile and stats
* In-depth profile from *The Guardian*
* Premier League profile 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 16 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები
კატეგორია:ერთი კლუბის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:ინგლისური ფეხბურთის დიდების დარბაზის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვალიეგრანდეს პროვინცია

**ვალიეგრანდეს პროვინცია** () — პროვინცია ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ვალიეგრანდე. 

პროვინციის ფართობი 6 414 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 27 429 ადამიანი (2001). 

## დაყოფა
პროვინცია იყოფა 5 მუნიციპალიტეტად:

## იხილეთ აგრეთვე
*ლა-იგერა
*ბოლივიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ვალიეგრანდე 
* პროვინციის დეტალური რუკა
* სანტა-კრუსის დეპარტამენტის სოციალური მონაცემები

კატეგორია:სანტა-კრუსის დეპარტამენტის პროვინციები
ტენორი (სასულე)

[thumb|200px|right|მარცხნიდან მარჯვნივ: [ალტი, ტენორი და ზუფონიუმი]]
**ტენორი** () — სასულე მუსიკალური საკრავი, სასულე ორკესტრის შემადგენელი ნაწილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩასაბერი საკრავები
ტენორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ტენორი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*ტენორი  — მამაკაცის მაღალი ხმა
*ტენორი —   სასულე მუსიკალური საკრავი
*ტენორი —  ძირითადი ხმა (პარტია)
საქურქე მეცხვარეობა

**საქურქე მეცხვარეობა** — ცხვრის მოშენება მაღალხარისხოცანი საქურქე ტყავის (ტყაპუჭის) მისაღებად. ტყავის ხარისხის მიხედვით ცხვრების ხანგრძლივი, მიზნობრივი გადარჩევისა და შერჩევის შედეგად XVIII საუკუნის დამლევს რუსეთში გამოიყვანეს რომანოვული ცხვარი, რომელიც თანამედროვე საქურქე მიმართულების ჯიშია. იგი მრავალნაყოფიანია და შეუძლია 2 წლის განმავლობაში 3 ბატკანი მოგვცეს. შედარებით უკეთესი საქურქე ტყავი მიიღება 5—8-თვიანი მოზარდეულისაგან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მეცხვარეობა
საღანძილე (მთა)

**საღანძილე** — მთა საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს იალნოს ქედის სამხრეთ კალთაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1337 მ. აგებულია ნეოგენური ასაკის ფხვიერი ნალექებით. საღანძილე გუმბათისებრი ფორმისაა. აქვს სუსტად დანაწევრებული ტყით შემოსილი კალთები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მთები
საღებავი მცენარეები

**საღებავი მცენარეები** — მცენარეები, რომლებიც სხვადასხვა ორგანოსა და ქსოვილში გამოიმუშავებენ და შეიცავენ პლასტიდებში მყოფ ან უჯრედის წვენში გახსნილ საღებავ ნივთიერებებს. ასეთი მცენარე ბევრია. ადრე ქსოვილების შესაღებავად ძირითადად მცენარეულ საღებავებს ხმარობდნენ. შემდეგ ისინი უფრო იაფმა სინთეზურმა საღებავებმა შეცვალა, თუმცა ზოგჯერ (ხალიჩების წარმოებაში და საკვები პროდუქტების შესაფერად) დღესაც მხოლოდ მცენარეულ საღებავებს იყენებენ.

კარგად ცნობილი საღებავი მცენარეებია ინდოგოფერას სახეობები (იძლევიან ინდიგოს და ბასმას); ბაყმის ხე (შეიცავს ჰემატოქსილიმს); ღვია (გირჩები, ანუ „კენკრები“ შეიცავს ყვითელ, ყავისფერ, მომწვანო-მორუხო საღებავის მომცემ ნივთიერებებს); ხახვი (ქერქლის ნახარში ყავისფერი საღებავია); ზაფრანა (ბუტკოს დინგი შეიცავს ფორთოხლისფერ საღებავს, იყენებენ საკვები პროდუქტების შესაფერად); კურდღლისცოცხა (ყვავილსა და ფოთოლში ყვითელი საღებავია, ხმარობენ ხალიჩების წარმოებაში); მათრახა (ნორჩი ფოთლების წვენი შეიცავს ლურჯ საღებავს — ინდიგოს); ენდრო (ფესვში წითელი საღებავია ენდროა); ინა (ფესვში ფორთოხლისფერი საღებავი ინაა). ლიქენის ბევრი სახეობიდან იღებენს ლაკმუსს და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საღებავი მცენარეები
საბედისწერო ლტოლვა

**საბედისწერო ლტოლვა** () — რეჟისორ ედრიენ ლაინის 1987 წლის თრილერი. ფილმში მონაწილეობენ: მაიკლ დუგლასი, გლენ კლოუზი და ენ არჩერი. საბედისწერო ლტოლვა ნამდვილ ჰიტად იქცა და აშშ-ში 1987 წელს გახდა ერთ-ერთი ყველაზე უხვშემოსავლიანი ფილმი. პოპულარობა მოიპოვა საერთაშორისო დონეზე. კინოკრიტიკოსები ფილმს დადებითად შეხვდნენ. ფილმის პრემიერა გაიმართა 1987 წლის 18 სექტემბერს. წარდგენილი იყო ოსკარზე ექვს ნომინაციაში, მათ შორის: *საუკეთესო ფილმი, საუკეთესო მსახიობი ქალი და ქალის მეორეხარისხოვანი საუკეთესო როლი.*

დენ გალაგერი არის წარმატებული ადვოკატი და ბედნიერად ცხოვრობს მანჰეტენში. დენი გაიცნობს გამომცემლობაში მომუშავე ალექს ფორესტს, რომელთანაც ვნებიან რომანს გააბავს, მაგრამ ამ ჩვეულებრივ ინტრიგას, რომელსაც დენი მნიშვნელობას არ ანიჭებს, წარმოუდგენელი შედეგები მოჰყვება. ალექს ფორესტი სიყვარულითა და საბედისწერო ლტოლვით არის შეპყრობილი, რომელსაც ფსიქოპატური გადახრები აქვს და დენ გალაგერის დევნასა და შანტაჟს იწყებს.

## ჯილდოები 
* ბაფტა
** საუკეთესო მონტაჟი

## ნომინაცია 
* **ბაფტა**
** *მამაკაცის საუკეთესო როლი* (მაიკლ დუგლასი)
** *ქალის მეორეხარისხოვანი საუკეთესო როლი* (ენ არჩერი)
* **ოსკარი**
** *საუკეთესო ფილმი*
** *ქალის საუკეთესო როლი* (გლენ კლოუზი)
** *ქალის მეორეხარისხოვანი საუკეთესო როლი* (ენ არჩერი)
** *საუკეთესო რეჟისორი* (ედრიენ ლაინი)
** *საუკეთესო სცენარი* (ადაპტაცია)
** *საუკეთესო მონტაჟი*
* **ოქროს გლობუსი**
** *საუკეთესო ფილმი* (დრამა)
** *ქალის საუკეთესო როლი* (დრამა) (გლენ კლოუზი)
** *ქალის მეორეხარისხოვანი საუკეთესო როლი* (ენ არჩერი)
** *საუკეთესო რეჟისორი* (ედრიენ ლაინი)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1987 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
აქსელ ოქსენშერნა

**გრაფი აქსელ ოქსენშერნა**  (; დ. 16 ივნისი, 1583, უპლანდი, შვედეთი — გ. 28 აგვისტო, 1654, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი სახელმწიფო მოღვაწე, რიქსკანცლერი (1612-54) გუსტავ ადოლფისა და მისი ქალიშვილის ქრისტინას კარზე. მისი მცდელობით შვედეთი ოცდაათწლიანი ომიდან გამარჯვებული გამოვიდა და თავისი ძლიერების მწვერვალსაც მიაღწია.

## ბიოგრაფია 
ოქსენშერნა შვედეთის წარჩინებულ ოჯახიდან იყო. ლექციებს გერმანიის უნივერსიტეტებში (როსტოკში, ვიტენბერგში, იენში) ისმენდა ღვთისმეტყველებასა და სახელმწიფო სამართალში. 1609 წელს სენატორად დაინიშნა, გუსტავ ადოლფის ტახტზე ასვლის შემდეგ კი სახელმწიფო კანცლერის წოდებამდე ამაღლდა, რომელსაც საშინაო და საგარეო პოლიტიკის საკითხებში ერთპიროვნული გადაწყვეტილებების მიღების უფლება ენიჭებოდა მეფესთან შეთანხმებით. 1613 წელს დანიის სახელმწიფოსთან სამშვიდობო ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი, 1617 წელს სტოლბოვის ზავით რუსეთთან. 1622 წელს კი ოგრში პოლონეთთან დააზავა შვედეთი.  

ოცდაათწლიანი ომის პერიოდში ოქსენშერნას ღვაწლი განსაკუთრებით გამოიკვეთა, როდესაც გუსტავ ადოლფი გერმანელ პროტესტანტებს ეხმარებოდა. მან პოლონეთთან 6 წლით დაზავება მოახერხა, რამაც ხელი შეუწყო გერმანელი კათოლიკების წინააღმდეგ მიემართა სახელმწიფო ძალები. როდესაც მთელი რიგი ბრწყინვალე გამარჯვებების შემდეგ შვედური ჯარები გერმანიის შუაგულში შეიჭრნენ, რაინზე განლაგებული ძალების უფროსობა მას მიანდეს. მეფე 1632 წელს გარდაიცვალა, ერთი წლის თავზე კი მისივე ინიციატივით გამართულ ჰაილბრონის კონგრესზე პროტესტანტული კავშირის მეთაურად დასახელდა. მომდევნო წელს საფრანგეთსა და ჰოლანდიას სტუმრობდა, რათა იქაურები იმპერატორთან ომში პროტესტანტების მხარეს გადაებირებინა. 1636 წელს ოქსენშერნამ საომარ ქმედებათა თეატრს საბოლოოდ აქცია ზურგი და შვედეთში დასახლდა. ასრულებდა კანცლერის მოვალეობას და დედოფალ ქრისტინას მეურვეთა შორისაც იხსენიებოდა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* აქსელ ოქსენშერნას სრული ბიოგრაფია

კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1583
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1654
კატეგორია:შვედეთის სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:იენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
გაიანის პრეზიდენტი

ქვემოთ მოცემულია **გაიანას პრეზიდენტების სია.** პრეზიდენტი არის გაიანას სახელმწიფოს მეთაური.

როცა გაიანამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1970 წელს, პრეზიდენტი აირჩია გაიანას ეროვნულმა ასამბლეამ ხუთი წლის ვადით, რომელსაც ჰქონდა დიდი უფლებები. 1980 წლის რეფერენდუმის შემდეგ, შეიცვალა კონსტიტუცია და პრეზიდენტი გახდა აღმასრულებელი პირი. პრეზიდენტს ირჩევს პარლამენტი ხუთი წლის ვადით. 

## გაიანას პრეზიდენტები 1970 წლიდან
*შენიშვნა — გარდაიცვალა თანამდებობაზე ყოფნის დროს

## რესურსები ინტერნეტში
* გაიანას ისტორია 

კატეგორია:გაიანის პოლიტიკა
*
შუა დუნაის დაბლობი

მინი|250პქ|შუა დუნაის ვაკის ლანდშაფტი 
**შუა დუნაის დაბლობი** (**ტისო-დუნაის დაბლობი**, **პანონის დაბლობი**; , , , , , , , , , ) — ვაკე-დაბლობი მდინარე დუნაის აუზის შუაწელში, აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში. ვრცელდება უნგრეთის, სლოვაკეთის, რუმინეთის, ხორვატიის და ავსტრიის ფარგლებში; ჩრდილო-აღმოსავლეთით იჭრება უკრაინაში. ფართობი დაახლოებით 200 ათ. კმ. 
[მინი|მარცხნივ|240პქ|[ბალატონი|ბალატონის ტბა]] 
წარმოადგენს მთათაშორის ტექტონიკურ დადაბლებას, რომელსაც გარს აკრავს ალპები, კარპატები, დინარის მთები და აღმოსავლეთ სერბეთის მთები. აგებულია ნეოგენური კირქვებით, ქვიშაქვებითა და თიხებით, რომლებიც პლეისტოცენში ლიოსებით, ლიოსური თიხნარებით, ეოლური ქვიშებითა და ალუვიური ნალექებით დაიფარა. სიმაღლე 100-200 მ. ზედაპირი ბრტყელია (ალფელდი, დუნაის აღმოსავლეთით) ან ოდნავ ბორცვიანი (დუნანტული, დუნაის დასავლეთით), სადაც აღმართულია ცალკეული იზოლირებული საშუალო სიმაღლის მთები (სიმაღლე 757 მ-მდე). ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილია კიშალფელდი. შუა დუნაის ვაკეში შედის აგრეთვე ზაგრების აუზი და სავისა და დრავის ხეობები. შუა დუნაის ვაკეზე მდებარეობს ბალატონის ტბა. არის ბოქსიტების, ნავთობის, ბუნებრივი აირის, მურა ნახშირის საბადოები. ჰავა ზომიერად კონტინენტურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა -1, -2&nbsp;°C, ივლისის 20-22&nbsp;°C, ნალექები 500-600 მმ წელიწადში, მთაში 900 მმ-მდე. განვითარებულია შავმიწები და ალუვიური ნიადაგები. 

ზედაპირის დიდი ნაწილი დახნულია. მნიშვნელოვანი ქალაქებია ბუდაპეშტი, ზაგრები, ბრატისლავა, ტიმიშოარა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შუა დუნაის ვაკე 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ევროპის დაბლობები
ოღამი

მინიატიურა|350პქ|ოღამის ასოები
**ოღამი** (, გამოთქმა: ) — ადრეული შუა საუკუნეების ევროპული დამწერლობის სისტემა; გამოიყენებოდა IV-VI საუკუნეებში ირლანდიასა და ბრიტანეთის ზოგიერთ რეგიონში, მათ შორის შოტლანდიაში. ოღამი ძირითადად მენჰირებზე წარწერების გასაკეთებლად, პიროვნების სახელის ამოსატვიფრად გამოიყენებოდა. დამწერლობის სახელწოდება მჭიდრო ეტიმოლოგიურ კავშირს ამჟღავნებს ძველი ირლანდიური მჭევრმეტყველების ღმერთის, *ოღმის* ან *ოღმიოსის* სახელთან.

ქვები, რომლებზეც ტექსტები ოღამის საშუალებითაა ამოკვეთილი, ძირითადად ირლანდიის სამხრეთ რეგიონებშია აღმოჩენილი (დაახლოებით 310 ცალი ქვა). დაახლოებით 40 ქვაა ნაპოვნი უელსში, ხუთი — კორნუოლში, ორი კი — დევონის საგრაფოში. ხუთი ქვა აღმოაჩინეს ასევე კუნძულ მენზე, ორი — შოტლანდიაში და ერთიც ჩრდილოეთ ინგლისში; ამ უკანასკნელი სამის ავთენტურობა დღეს დადგენილი არაა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ოღამის წარწერები
* Celtic Inscribed Stones

## ლიტერატურა 
* Damien McManus: A Guide to Ogam. An Sagart, Maynooth 1991, ISBN 1-870684-17-6.
* Charles Thomas: And Shall These Mute Stones Speak? University of Wales Press, Cardiff 1994, ISBN 0-7083-1160-1.
* Sabine Ziegler: Die Sprache der altirischen Ogam-Inschriften. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1994, ISBN 3-525-26225-6.
* Críostóir Mag Fhearaigh, Tim Stampton: Ogham, An Irish Alphabet. Malin 1993, Clo ́Iar-Chonnachta, Indreabhan 1996, Hippocrene Books, New York 1998. ISBN 0-9522045-0-9, ISBN 1-874700-43-5, ISBN 0-7818-0665-8.

კატეგორია:ირლანდიური ენა
კატეგორია:დამწერლობები
საღვთო

**საღვთო**, *სამღვთო* — ღვთაებისადმი განკუთვნილი დღეობა, რომელსაც მართავდა სოფლის თემი ან ოჯახი. კოლექტიური საღვთო იცოდნენ დარ-ავდარის, ხვნა-თესვის, ჭირნახულის სიუხვის, თიბვის კარგად დასრულების, გადამდებ სნეულებათა არიდების და სხვა მიზნით. საღვთოს ყოველწლიურად იხდიდნენ ამქრული ორგანიზაციები ხელობასა და ვაჭრობაში ხელის მოსამართავად.

ოჯახი საღვთოს მართავდა სახლის აშენების, ვაჟის შეძენის, ავადმყოფოფის განკურნების და სხვა შემთხვევისას ღვთაებისათვის საღვთოს შეპირების შემდეგ.

კოლექტიურ საღვთოს მართავდნენ სოფელში შეკრებილი სურსასით, საკლავით, ღვინით, სანთლით.

ოჯახი საღვთოსთვის წინასწარ ემზადებოდა. მაგ., ხევსურეთში ლუდს გამოხდიდნენ, მოკეთეებს დაიბარებდნენ, სოფელს დაპატიჟებდნენ მოიწვევდნენ ხუცესს, რომელიც „კოდს გახსნიდა“, სანთელმიკრული ლუდიანი თასით მესაღვთოეს შეავედრებდა „მესაღვთოე ანგელოზს“, შემდეგ ბანზე დაკლავდნენ 3 საკლავს: ერთს მესაღვთოე ანგელოზისთვის, მეორეს — ადგილობრივი მთავარი სალოცავისათვის, მესამეს — აუცილებლად კვირიასათვის, დაამწყალობებდნენ ოჯახს, საღვთოს ობიექტს. სმის შემდეგ დადგამდნენ „სადიდებელთ“ — იმდენ ლუდიან თასს, რამდენი ღვთისშვილიც იცოდა ხუცესმა და მათ უმცროს-უფროსობის რიგის მიხედვით, „მოახსენებდა“.

საღვთოში მხიარულება და სიუხვე უნდა ყოფილიყო, რათა ღვთაებათა კეთილგანწყობა მოეპოვებინათ.

## ლიტერატურა
**მაკალათია ს.*, მესხეთ-ჯავახეთი, თბ., 1938;
**მისივე*, ხევი, ტფ., 1934;

კატეგორია:ქართული რიტუალები
აბდულაი ვადი

**აბდულაი ვადი** (; დ. 29 მაისი, 1926, კებემერი, სენეგალი) — სენეგალის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის  პრეზიდენტი 2000–2012  წლებში.

მხარს უჭერს აფრიკის შეერთებული შტატების შექმნის იდეას. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* cidob.org - აბდულაი ვადის ბიოგრაფია 

 
 
კატეგორია:სენეგალის პრეზიდენტები
კატეგორია:სენეგალელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საღირაშენი

**საღირაშენი** — ისტორიული სოფელი ქვემო ქართლში, ალგეთის ხეობაში, საღირაშენის ხევის მარცხენა მხარეს; ახლანდელი სოფელ ამლევის (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) აღმოსავლეთით. ისტორიულ წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVII საუკუნეში.

## ლიტერატურა
**ლორთქიფანიძე ი.*, ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 1-2, ტფ., 1935;

კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
საღირისძენი

**საღირისძენი** — დასავლეთ საქართველოს დიდებულთა საგვარეულო XII საუკუნეში.  XII საუკუნის 80-იან წლებში ამ საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო ქუთათელი ეპისკოპოსი ანტონი. საღირისძენი დასავლეთ საქართველოს სხვა დიდებულებთან ერთად მონაწილეობდნენ თამარის მეფედ კურთხევის ცერემონიალში (1184); მათ  ვარდანისძეებთან და ამანელისძეებთან ერთად ხმალი შემოარტყეს თამარს. XII საუკუნის შემდეგ წყაროებში აღარ იხსენიებიან.
## წყარო
*ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 2, თბ., 1959;
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
ჟოზეფ კასავუბუ

**ჟოზეფ კასავუბუ** (; დ. 1910, ტშელა, ბელგიის კონგო — გ. 24 მარტი, 1969, ბომა, კდრ) — კონგოელი პოლიტიკური მოღვაწე. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1960–1965  წლებში.

განათლება მიიღო სასულიერო სემინარიაში, რის შემდეგაც 2 წელიწადი მუშაობდა საშუალო სკოლის მასწავლებლად.

## იხილეთ აგრეთვე
* კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* Kasavubu, Joseph

კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
პროტო-სემიტური დამწერლობა

მინიატიურა|პროტოსემიტური დამწერლობის მაგალითი
**პროტო-სემიტური დამწერლობა** — სისტემა, რომელიც სავარაუდოდ საფუძვლად დაედო ყველა 22-ასოიან ჩრდილო-აღმოოსავლურ სემიტურ დამწერლობებს. ითვლება, რომ პროტო-სემიტური ანბანი ძვ. წ. XVII საუკუნეში ეგვიპტური იეროგლიფების ზეგავლენით სინაის ნახევარკუნძულზე შეიქმნა. 

პროტო-სემიტურიდან წარმოქმნილი ფინიკიური დამწერლობა შემდგომში არამეული, ებრაული და ბერძნული ანბანების საფუძველი გახდა. არამეულისგან სხვადასხვა ინდური და არაბული დამწერლობები შეიქმნა, ბერძნულისგან კი ლათინური და კირილური ანბანები განვითარდა, ასევე, სავარაუდოდ ქართული და სომხური. ამგვარად, დღეს მოქმედი დამწერლობების უმრავლესობა სწორედ პროტო-სემიტური ანბანის შემდგომი განვითარების შედეგია. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* პროტო-სემიტური დამწერლობა

კატეგორია:დამწერლობები
ლიდია ფოტიევა

**ლიდია ალექსანდრეს ასული ფოტიევა** (; დ. , რიაზანი — გ. 25 აგვისტო, 1975, მოსკოვი) — რუსეთის რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე. სოციალისტური შრომის გმირი (1971). კომპარტიის წევრი 1904 წლიდან. 

## ბიოგრაფია
1899 წლიდან სწავლობდა მოსკოვის კონსერვატორიაში (დაამთავრა 1917 წელს), 1900 წლიდან ბესტუჟევის კურსებზე (ქალთა უმაღლესი სასწავლებელი) პეტერბურგში. რევოლუციური მოღვაწეობისათვის არაერთხელ იყო დაპატიმრებული. 1904 წლიდან ემიგრაციაში იმყოფებოდა;
მუშაობდა ბოლშევიკურ სექციებში ჟენევასა და პარიზში. 1905 წელს პარტიულ მოღვაწეობას განაგრძობდა პეტროგრადში.
1918–1924 წლებში ვლადიმერ ლენინის პირადი მდივანი იყო. აქვს მოგონებები ლენინზე. სკკპ ყრილობების XXII–XXIV დელეგატი.

დაჯილდოებული იყო 4 ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენით, აგრეთვე მედლებით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ლიდია ფოტიევა 

კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული  18 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
მობუტუ სესე სეკო

**მობუტუ სესე სეკო კუკუ ნგბენდუ ვა ზა ბანგა** (; დ. 14 ოქტომბერი, 1930, ლისალა, ბელგიის კონგო — გ. 7 სექტემბერი, 1997, რაბატი, მაროკო) — კონგოელი პოლიტიკური მოღვაწე. ზაირის (ამჟამინდელი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის) პრეზიდენტი 1965–1997 წლებში.

ხელისუფლების სათავეში მოექცა სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად და 32 წლის განმავლობაში მართავდა ქვეყანას. მან 1971 წელს შეუცვალა ქვეყანას სახელწოდება და უწოდა ზაირი. მისი მმართველობა ხასიათდება მოსახლეობის ცხოვრების დონის მკვეთრი დაცემით და კორუფციის მაღალი დონით.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ბელგიის კონგოში, ქ. ლისალაში. მიეკუთვნება ნგბანდის ეთნიკურ ჯგუფს. მიიღო კათოლიკური განათლება ლეოპოლდვილში.

1972 წელს ავთენტურობის კამპანიის ფარგლებში მობუტუმ სახელი ჟოზეფ დეზირე გადაირქვა და მობუტუ სესე სეკო კუკუ ნგბენდუ ვა ზა ბანგა დაირქვა, რაც ითარგმნება როგორც „ყოვლისშემძლე და დაუმარცხებელი მებრძოლი, რომელიც თავისი სიმტკიცისა და გამარჯვებისადმი ურყევი ნების წყალობით დაპყრობიდან დაპყრობისკენ მიდის და უკან ცეცხლის კვალს ტოვებს“.

## იხილეთ აგრეთვე
* კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* Мобуту на сайте Congo On-Line 
* Интервью с Мобуту на сайте Metroactive.com
* Статья «Inside Mobutu’s Court» на сайте Africasia.co.uk 
* Статья «Mobutu’s legacy: Show over substance» на сайту BBC.co.uk

## სქოლიო 
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:მუდმივი პრეზიდენტები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
საღორისი

**საღორისი** —  ისტორიული სოფელი ქვემო ქართლში, ალგეთის ხეობაში, ახლანდელი დაბა კოჯრის (თბილისი)  სამხრეთ-დასავლეთით. ისტორიულ წყაროებში პირველად იხსენიება XVII საუკუნეში
## ლიტერატურა
**ლორთქიფანიძე ი.,* ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 1-2, ტფ., 1935;

კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის ისტორიული სოფლები
ლა-იგერა

**ლა-იგერა** ( — *ლეღვის ხე*) — პატარა სოფელი ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტის ვალიეგრანდეს პროვინციაში. მიეკუთვნება პუკარის მუნიციპალიტეტს. 

## გეოგრაფია 
სოფელი მდებარეობს ქალაქ სანტა-კრუს-დე-ლა-სიერიდან 150 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით, ზღვის დონიდან 1950 მეტრზე. 2001 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 119 ადამიანია და ძირითადად ადგილობრივი გუარანის ხალხისგან შედგება. 

## ისტორია
:*იხილეთ აგრეთვე ჩე გევარას შეპყრობა და სიკვდილით დასჯა*
1967 წლის 8 ოქტომბერს, აშშ-ის ცენტრალურ სადაზვერვო სააგენტოსთან თანამშრომლობის შედეგად, ბოლივიის არმიამ სოფლის სიახლოვეს, *კებრადა-დელ-ჩუროს* ღარტაფში შეიპყრო არგენტინელი მარქსისტი რევოლუციონერი ჩე გევარა, რითაც აღკვეთა მისი მცდელობა რევოლუციის დაწყებისა მთელი სამხრეთ ამერიკის მასშტაბით. ჩე გევარა სოფლის სკოლის შენობაში მოათავსეს, სადაც მეორე დღეს სიკვდილით დასაჯეს. გვამი ვალიეგრანდეში წაიღეს, სადაც საჯაროდ გამოფინეს, შემდეგ კი საიდუმლოდ დამარხეს ასაფრენი ზოლის ქვეშ. 

### ჩე ტურიზმი 
არეალის მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობებია „ელ ჩეს“ მონუმენტი და სკოლის ყოფილ შენობაში გახსნილი მემორიალი. ლა-იგერა 2004 წელს გახსნილი "Ruta del Che"-ს (ჩე გევარას გზა) გაჩერებაა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Che Guevara Legacy Lives on in Bolivia *BBC News*, August 24, 2004
* Bolivian Town Recalls Che Assassination&language=EN) *Prensa Latina*, October 8, 2008
* Che Sat Here: The Making (and Marketing) of a Martyr  by Alex Ayala Ugarte, *Virginia Quarterly Review*, Winter 2009 Issue
* Che Guevara's 81st birthday Marked in Bolivia *Ahora*, June 15, 2009

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლივიის დემოგრაფია
კატეგორია:ჩე გევარა
საყარაულოს არქეოლოგიური ძეგლები

**საყარაულოს არქეოლოგიური ძეგლები** — სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები, რომლებიც განლაგებულია ყოფილი სოფელ საყარაულოს (თიანეთის მუნიციპალიტეტი), დასავლეთით, ჩეკურაანთ გორის ხევის მარცხენა ნაპირზე, სიონის წყალსაცავის მარჯვენა ნაპირზე. 1963 წელს გათხარეს (დ. მუსხელიშვილი, რ. რამიშვილი) ორ იარუსად განლაგებული 10 ქვაყრილიანი ორმოსამარხი.  მოპოვებული ნივთების (ბრინჯაოს სამაჯურები, საწვივე რგოლი, რკინის შუბისპირი, თიხის ლეგა ჭურჭელი და სხვა) მიხედვით სამაროვანი ძვ. წ. X—VIII საუკუნეებს მიეკუთვნება. სამაროვნის ქვეშ 2—2,5 მ სიღრმეზე ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარია.

სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ეკლესიის ნანგრევები, განვითარებული შუა საუკუნის ქვის სამარხები და სხვა.

## ლიტერატურა
**რამიშვილი რ., ჯორბენაძე ბ.,* ერწო-თიანეთის არქეოლოგიური ექსპედიის სადაზვერვო მუშაობის შედეგები, «მაცნე. ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია», 1978, № 1;

კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები