open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
წრეწირი

[მინი|[სიბრტყე|სიბრტყის მიერ კონუსის კვეთით მიღებული გეომეტრიული ფიგურები: **წრეწირი**, **ელიფსი**, **პარაბოლა**, **ჰიპერბოლა**]]
მინი|წრეწირი
**წრეწირი** — ჩაკეტილი ბრტყელი წირი, რომლის ყველა წერტილი ერთი და იმავე მანძილითაა დაშორებული მოცემული წერტილიდან (წრის ცენტრი), ამასთან ეს წერტილი მდებარეობს იმავე სიბრტყეში, რომელშიც მდებარეობს წირი. R მონაკვეთს, რომელიც აერთიანებს წრეწირის ცენტრს მის ნებისმიერ წერტილთან, ეწოდება წრეწირის რადიუსი. წრეწირის სიგრძის ფარდობა მის დიამეტრთან მუდმივი სიდიდეა და აღინიშნება \pi ასოთი, \pi\approx 3.14159. აქედან გამომდინარე, წრეწირის სიგრძე განისაზღვრება ფორმულით: 

:   l = 2 \pi\ R.

წრეწირის ნებისმიერი ორი წერტილის შემაერთებელ მონაკვეთს წრეწირის ქორდა ეწოდება. ყველაზე დიდი ქორდა დიამეტრია, თუმცა მისგან განსხვავებით დიამეტრი აუცილებლად გადის წრეწირის ცენტრზე. ორი რადიუსის მიერ ჩამოჭრილ ნაწილს - **სექტორი** ეწოდება, ხოლო ქორდის მიერ ჩამოჭრილს კი **სეგმენტი**. ჩვენ შეგვიძლია წრეწირში ჩავხაზოთ სხვადასხვა ფიგურები, თუმცა იმისათვის რომ იგი ჩახაზულად ჩაითვალოს, აუცილებელია მისი ყველა წვერო ეხებოდეს წრეწირს. 

## იხილეთ აგრეთვე
*ანალიზური გეომეტრია
*კონუსური კვეთა
*ელიფსი
*ჰიპერბოლა
*პარაბოლა

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გეომეტრიული ფიგურები
გოლისი

**გოლისი** — ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი გოლისისა და პატარა გოლისის ძველი სახელწოდება. წერილობით წყაროებში პირველად XV საუკუნეში იხსენიება. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის  ისტორიული სოფლები
გოლიათი ხოჭო

**გოლიათი ხოჭო** () – დიდი ზომის მწერების გვარი ფირფიტულვაშა ხოჭოსებრთა ოჯახისა. გვარში 5 სახეობაა; ცხოვრობენ ტროპიკულ აფრიკის ტყეებში. ყველაზე დიდია გიგანტური გოლიათი ხოჭო (Goliathus goliathus), რომლის სიგრძე 10 სმ აღწევს, სიგანე 6 სმ-ს. ძირითადად ხავერდოვანი შავია, თეთრად მოხატული. უფრო პატარა ზომისაა სამეფო გოლიათი ხოჭო (Goliathus regius).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფირფიტულვაშა ხოჭოსებრნი
გოლიათი ბაყაყი

**გოლიათი ბაყაყი** () — უკუდო ამფიბია ბაყაყისებრთა ოჯახისა. აღმოაჩინეს კამერუნში 1906 წელს. მისი გავრცელების არეალი მეტად ვიწროა. აქვს 32-42 სმ სიგრძის სხეული, 3,5 კგ წონა. ბინადრობს ჯუნგლების მდინარეებში. იკვებება კიბოსნაირებით, მწერებით, თევზებით, ბაყაყებით და გომბეშოებით. მრავლდება ივლის-აგვისტოში. აქვს გემრიელი ხორცი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბაყაყისებრნი
გომარეთის პლატო

**გომარეთის პლატო**, **ზურტაკეტის პლატო** — ვულკანური პლატო სამხრეთ საქართველოს ზეგნის აღმოსავლეთ პერიფერიაზე, მდინარე შავწყაროსწყლის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) აუზში. 

დასავლეთით ესაზღვრება ჯავახეთის ქედი, ჩრდილოეთით — კვირიკეთის ქედი, აღმოსავლეთით — ხრამის ხეობა, სამხრეთით — ლუკუნის მასივი. სიმაღლე 1200-1600 მ. აგებულია პლეისტოცენური დოლერიტული ლავებითა და მათთან გენეტიკურად დაკავშირებული ტბიურმდინარეული ნაფენებით, რომლებშიც მოქცეულია განამარხებული ნიადაგის ჰორიზონტები. დასერილია მდინარე შავწყაროსწყლისა და მისი შენაკადების კანიონებით და ხეობებით, რომელთა სიღრმეა 10-500 მ. ფერდობებზე გამოქვაბულებია. პლატოს ზედაპირი უტყეოა, ათვისებულია სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისათვის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს პლატოები
გომბეშოსებრი ხვლიკი

**გომბეშოსებრი ხვლიკი**, *ფრინოზომა* () — ხვლიკების გვარი იგუანასებრთა ოჯახისა. სხეული დაფარული აქვს მსხვილი ქერცლით, ხოლო თავის ორივე მხარე და კეფა — მსხვილი რქისებრი ქაცვებით. გვარში 15 სახეობაა. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში. ცხოვრობენ უდაბნო და ნახევრად უდაბნო ვაკეებსა და ზეგნებზე. იკვებებიან მწერებითა და ობობებით. მრავლდებიან კვერცხებით. გომბეშოსებრი ხვლიკების ტიპური წარმომადგენელია 11-13 სმ სიგრძის ფრინოზომა (Phrynosoma cornutum). საფრთხის დროს ფრინოზომა ირინდება ან შემაშინებელ პოზას იღებს. ძლიერი აგზნებისას მას თვალებიდან და ცხვირიდან სისხლის წვეთები სცვივა, რისი მიზეზიც თავში სისხლის წნევის მომატებაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იგუანასებრნი
გომარეთის სამაროვანი

**გომარეთის სამაროვანი** — ანტიკური ხანის (ძვ. წ. IV-III სს.) სამაროვანი სოფ. დიდი გომარეთის ტერიტორიაზე (დმანისის მუნიციპალიტეტი).

1962 წელს (დ. თუშაბრამიშვილი) და 1975 წლის (ც. დავლიანიძე) არქეოლოგიურ გათხრებმა გამოავლინა მთლიანი ფილებით ან ლოდებით ნაგები 26 ქვაყუთი. მიცვალებულები ესვენენ მარჯვენა გვერდზე, კიდურებმოკეცილნი. ჩატანებული ჰქონდათ მოშავო და ლეგა ფერის, აგრეთვე წითლად შეღებილი თიხის ჭურჭელი (დოქები, ხელადები, ქოთნები, კოჭობები, ჯამები, სასმისები, ზოომორფული გამოსახულებებით შემკული დოქი) და სამკაული (ბრინჯაოსა და რკინის რკალგახსნილი სამაჯურები, ბრინჯაოს რგოლები, ვერცხლის სასაფეთქლე რგოლები, ლურჯი მინის მრავალწახნაგა საბეჭდავი, მძივები და სხვა), აგრეთვე რკინის შუბისპირი და დანის ნატეხები.

აღმოჩენილი მასალა დამახასიათებელია ქვემო ქართლის ადრინდელი ელინისტური ხანის სამაროვნებისათვის. დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
გომბეშოსებრნი

**გომბეშოსებრნი** () — უკუდო ამფიბიების ოჯახი. გავრცელებული არიან ყველა კონტინენტზე. ცხოვრობენ ოკეანურ კუნძულებზეც. ცნობილია 1200-ზე მეტი სახეობა, რომლებიც გაერთიანებული არიან 7 ქვეოჯახში: ავსტრალიური გომბეშოები (Criniinae), მთისა (Heleophryninae), თითფაროსანნი (Elosinae), სამხრეთ-ამერიკულნი (Preudinae), ცხვირა (Rhynophryninae), სტვენია (Leptodactylinae) და საკუთრივ გომბეშოები (Bufoninae). 

ყველაზე პრიმიტიული არიან ავსტრალიური გომბეშოები, რომლებსაც ქორდის ნაშთები აქვთ შერჩენილი. საკუთრივ გომბეშოებს კბილები არა აქვთ. გავრცელებული არიან ფართოდ. მათი 6 გვარიდან ყველაზე პრიმიტიულია ცოცხლადმშობი ნექტოფრინა (Nectophrynoides), ყველაზე გავრცელებული კი — გომბეშო (Bufo). საქართველოშიც არის გავრცელებული. გომბეშოსებრი სპობენ ბაღ-ბოსტნების მავნებელ მწერებს და ამით დიდი სარგებლობა მოაქვთ. მათი კანის ჯირკვლების გამონაყოფი შხამიანი ნივთიერება სასიკვდილოა ზოგიერთი ცხოველისათვის.

## ლიტერატურა
*
გომბიო

**გომბიო** () — უკუდო ამფიბიების გვარი ენამრგვალასებრთა ოჯახისა. ზურგი მურა-მორუხო აქვს, მუცელზე მკვეთრი შავი, წითელი ან ყვითელი კოპლები აყრია. გავრცელებულია ევროპაში, შორეულ აღმოსავლეთში, კორეაში, ჩინეთში. დღის მეტ ნაწილს წყალში ატარებს. ნაპირზე მხოლოდ შებინდებისას გამოდის. გაღიზიანებისას მისი კანი გამოყოფს მწვანე ქაფოვან სეკრეტს. გომბიო ყრის 80-100 (ზოგჯერ 300-მდე) ქვირითს (კვერცხს), საიდანაც 4-10  დღის შემდეგ  იჩეკება თავკომბალები. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 3 წლის ასაკში. იკვებება მწერების მატლებით, რითაც სარგებლობა მოაქვს. ცნობილია გომბიოს 4 სახეობა. მათგან წითელმუცელა გომბიო (Bombina bombina) გვხვდება ევროპაში, გიგანტური გომბიო (Bombina maxima) — ჩინეთში (იუნანის მთები).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ენამრგვალასებრნი
გომბორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **გომბორი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გომბორი — მდინარე საქართველოში;
* გომბორი — მთა საქართველოში;
* გომბორი — ქედი საქართველო;
* გომბორი — უღელტეხილი საქართველოში;
* გომბორი — სოფელი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში;
* გომბორი — ნასოფლარი ქარელის მუნიციპალიტეტში.
გომბორი

**გომბორი (ადგილობრობრივი სახელწოდებით - კილმათი)** — მდინარე საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, გომბორის უღელტეხილის მახლობლად, ზღვის დონიდან 1550 მ-ზე. ერთვის მდინარე იორს მარცხნიდან სოფელ ოთარაანთან. სიგრძე 13 კმ. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ივრის შენაკადები
გომბორის უღელტეხილი

**გომბორის უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოში, კახეთის მხარეში, საგარეჯოსა და თელავის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს გომბორის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1620 მ. უღელტეხილი შიგნით კახეთს საავტომობილო გზით აკავშირებს გარე კახეთთან. აგებულია ძირითადად ნეოგენური ასაკის ტერიგენული ნალექებით. შემოსილია მეორეული სუბალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის უღელტეხილები
მანფრედ ფონ რიხტჰოფენი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მანფრედ ფონ რიხტჰოფენი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* მანფრედ ფონ რიხტჰოფენი (1855-1939) — გერმანელი გენერალი.
* მანფრედ ფონ რიხტჰოფენი (1892-1918) — ლეგენდარული გერმანელი მფრინავი, მეტსახელად „წითელი ბარონი“.
* მანფრედ ფონ რიხტჰოფენი (დ. 1934) — გერმანელი მეწარმე და 1994 წლიდან გერმანიის სპორტის კავშირის პრეზიდენტი.
გომეწარი

**გომეწარი** — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გუდამაყრის ქედზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა შენაკადის — მაღაროულას სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონედან 2100 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებით. კალთები შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
გომერის მთა

**გომერი** — მთა საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ალგეთისა და ხრამის წყალგამყოფ ბედენის მასივის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ტოტზე — გომერის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1457 მ. აგებულია ზედაცარცული კირქვებით. სამხრეთ კალთაზე, სოფელ ვარხუნოსთან, არის დოლერიტული ლავის ტერასა. გომერის კალთაზე გაბატონებულია ფოთლოვანი ტყე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მთები
გომეწარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **გომეწარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*გომეწარი — მთა საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში;
*გომეწარი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში;
*გომეწრის ხეობა — ხეობა თუშეთში.
გომისციხე

**გომისციხე** — გუმბათისებრი მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენისა და გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. 

მდებარეობს მესხეთის ქედზე, მდინარე სუფსის მარცხენა შენაკადის — გუბაზეულის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2380 მ. აგებულია დისლოცირებული, შუაეოცენური ანდეზიტურგანფენებიანი ტლანქშრეებრივი და მასიური ტუფ-ბრექჩიებით. გომისციხის კალთების ქვემო ნაწილში წიფლნარ — მუქწიწვოვანი ტყეა, ზემოთ — სუბალპური მდელოები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მთები
კატეგორია:გურიის მხარის მთები
გომღისმაღალი

**გომღისმაღალი**, **ქამღისმაღალი** — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. 

მდებარეობს მდინარეების ასისა და არღუნის წყალგამყოფ ხევსურეთის ქედზე, სოფელ შატილის სამხრეთ-დასავლეთითა და უღელტეხილ ისართღელის სამხრეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3740 მ. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებით. აღმოსავლეთ კალთაზე (არღუნის აუზში) მცირე მყინვარებია. დამახასიათებელია სუბალპური და ალპური ლანდშაფტები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
გონდრიო

**გონდრიო** — ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი გონდრიოსა და პატარა გონდრიოს ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი
გონიო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **გონიო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გონიო — თანავარსკვლავედი
* გონიო — უბანი ქალაქ ბათუმში
* გონიოს ციხე — რომაული ციხესიმაგრე ქ. ბათუმში
გომი

საკუთარი სახელი **გომი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გომი — სოფელი კასპის მუნიციპალიტეტში
* გომი — სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში
* გომი — სოფელი ონის მუნიციპალიტეტში
* გომი — სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში
* გომი — თემი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში
* გომი — არაყი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
გონიოს თანავარსკვლავედი

thumb|250px|გონიო
**გონიოს თანავარსკვლავედი** () — ცის სამხრეთ ნახევარსფეროს მცირე ზომის თანავარსკვლავედი, რომელიც არ შეიცავს ბრწყინვალე ვარსკვლავებს. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Star Tales -Norma

კატეგორია:თანავარსკვლავედები
კატეგორია:სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
ლამპრობა

**ლამპრობა** (სვან. ლიმპჲარ, დეცეშ ლამპრობ, სუიმნიშ, სუიმნიშლამპრობ) — ადრესაგაზაფხულო დღესასწაული ძველ საქართველოში. უკავშირდება მირქმის ქრისტიანულ დღესასწაულს. უკანასკნელ ხანამდე ხალხურმა ყოფამ იგი სვანეთში შემოინახა, თუმცა ლამპრობის დღესასწაულის შესახებ ხსნოვნა აგრეთვე შემორჩენილია გურიასა და აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში.

ლამპრობის დღესასწაული ძირითადად 1 თებერვალს იმართებოდა. მისი მიზანი იყო მოსავლიანობის, საქონლის, ადამიანის გამრავლება და კარგი ამინდის გამოთხოვა. ქვემო სვანეთში წინასწარ დამზადებული არყის ან მუხის გამხმარი და დაჩეჩქვილი ტოტებისაგან გაკეთებულ „ლამპრებს“ ანთებდნენ. ანთებული ლამპრების რაოდენობა ოჯახის სულადობით განისაზღვრებოდა, ზემო სვანეთში ლამპრობას „სვომონობასაც“ ეძახდნენ, რომელიც კვირიას ციკლის ადრესაგაზაფხულო დღესასწაულებში შედიოდა და სვანური ვარიანტის - ბერიკაობა-ზეენობის მსგავსად იმართებოდა: ირჩევდნენ „კეისარს“, მის „ცოლებს“ და „ვეზირებს“. მესტიის რაიონის სოფ. ლახირის მთავარანგელოზის ეკლესიაში მიჰქონდათ რიტუალური კვერები, იმართებოდა ზედაშეს რიტუალური სმა. ეკლესიიდან ხალხი „მესვიმნიშის“ ოჯახში მოდიოდა, ე. ი. იმასთან, ვინც სვიმონობას იხდიდა და რიგით თემის მასპინძელიც იყო; იქ მღეროდნენ სადიდებელ ჰიმნებს, კერას უვლიდნენ ანთებული სანთლებით, რომლებსაც შემდეგ საქონლის სადგომის ტიხარზე აკრავდნენ. იმართებოდა ჭიდაობა, გუნდაობა, ფერხული „ლამპრული“. მეორე დღეს წმინდა გიორგისა და წმინდა მარიამის ლამპრობა, უფრო მოგვიანებით - ცის ლამპრობა იმართებოდა. ლამპრობა თავისი შინაარსით ძველი მიწათმოქმედ ხალხთა ტიპობრივი დღესასწაულია. ბუნების გაღვიძების, მზის ცხოველმყოფელობისა და გაზაფხულის დროზე დადგომის შესათხოვად ზამთარში კოცონს ანთებდნენ. სახელწოდება „სვომონობა“ ამ დღესასწაულმა სვიმონ უფლისმოქმედის სახელის მიხედვით მიიღო (როდესაც დღესასწაულის გაქრისტიანების მიზნით მოხდა ძველი და ახალი რიტუალების შერწყმა), რომლის დღეს, საეკლესიო კალენდრის თანახმად 1 თებერვალი ითვლება.

## ლიტერატურა
**გუჯეჯიანი, რ.* „ლამპრობის ტრადიცია საქართველოში“ „კავკასიის ეთნოლოგიური კრებული“ XVI გვ. 57-78— „უნივერსალი“, თბილისი, 2015 ISSN 1987-7374
*სვანური პროზაული ტექსტები, ტ. 1 - ბალსზემოური კილო. ტექსტები შეკრიბეს ა. შანიძემ და ვ. თოფურიამ, თბილისი, 1939;
**წულაძე, ა.* „ეთნოგრაფიული გურია“, გვ. 74-75, თბილისი, 2009 

## რესურსები ინტერნეტში
*  — სტატია Ambebi.Ge-ზე

კატეგორია:ქართული რიტუალები
გონჯაობა

**გონჯაობა** — ამინდის გამოსაწვევი რიტუალი. გვალვის დროს გონჯათი (ერთმანეთზე ჯვარედინად დამაგრებული ორი ჯოხი ადამიანის ფორმისა) კარდაკარ სიარული და ვედრება წვიმისათვის. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ლაზარობა 
* ლამპრობა 

## ლიტერატურა
კატეგორია:წარმართობა საქართველოში
კატეგორია:ქართული რიტუალები
გორა

საკუთარი სახელი **გორა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გორა — დასახლების ერთ-ერთი უძველესი სახეობა
* გორა — მარცვლეულისა და სითხის საწყაო
* გორა — სოფელი დმანისის მუნიციპალიტეტში
* გორა — სოფლების ძველი სახელწოდება ვანის მუნიციპალიტეტში
გამოჩინებული

**გამოჩინებული** (ყოფ. *აბაშა*) — სოფელი საქართველოში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეული (იმერეთის მხარე). მოიცავს ორ ყოფილ დასახლებას — ზემო აბაშასა და ქვემო აბაშას.

მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 250 მ-ზე, სამტრედიიდან 17 კმ-ის დაშორებით.

## ისტორია
ძველად გამოჩინებულის თემი იყო საჯავახოს მხარის ნაწილი. ამიტომ გამოჩინებულის ეკლესიის ადგილმდებარეობად ქსე-ს მე-9 ტომში სოფელი საჯავახოა შეცდომით მითითებული. მხარე რუსეთის იმპერიის მიერ დასავლეთ საქართველოს ანექსიის შემდეგ მიეკუთვნა ქუთაისის მაზრას. 1902 წლის მონაცემებით აბაშის სასოფლო საზოგადოება მოიცავდა 6 სოფელს და მისი მოსახლეობა იყო 4129 ადამიანი. 1904 წელს აბაშის საზოგადოება ეკუთვნოდა სენაკის მაზრას. 1926 წლისთვის ეწოდებოდა გამოჩინებულის თემი და შედგებოდა 14 სოფლისგან. მისი მოსახლეობა შეადგენდა 6744 ადამიანს, ხოლო ფართობი 59 კმ²-ს. მოგვიანებით გამოჩინებულის თემი მოიცავდა ორ სოფელს — ზემო და ქვემო აბაშას, რომლებიც 2007 წელს გაერთიანდა სოფელ გამოჩინებულის სახელით.

## მოსახლეობა
2002 წლის აღწერაში სოფლები ზემო და ქვემო აბაშა ცალ-ცალკე იყო აღწერილი, 2014 წლის აღწერაში კი ერთად.

## გამოჩინებულის ეკლესია
სოფელში არის წმინდა გიორგის სახელობის გამოჩინებულის ეკლესიის ნანგრევები. ეკლესია 1519 წლით თარიღდება. გამოჩინებულის მონასტერი გურიის ქედის ერთ-ერთ მაღლობზე დგას, ვრცელი გადასახედი აქვს და ამიტომაც ჰქვია გამოჩინებული. ეკლესიას გარს აკრავს თხილისა და ჭადრის ტევრი. ეკლესია მომცრო კვადრატული ფორმის უგუმბათო შენობას წარმოადგენს.

ეკლესიის დასავლეთით დგას ქვიტკირის ორსართულიანი სამრეკლო, რომელსაც აღმოსავლეთით კარის თავზე ჰქონდა მხედრული წარწერა „მოსახსენებლად სულთა გიგო კალოიანისა და მშობელთა თვისთა ამ სამრეკლოის აშენებაზე შევაწიე სამი თუმანი აზნაურმა ოტია კალოიანმა ჩყნე წელსა (1856 წ.)“.

ძველად არსებობდა წესი: აღდგომის წინ, წითელ პარასკევს თარგამაძეების გვარის კაცი ჩამოატარებდა სოფელში დროშა ჯვარს შეჭედილს ვერცხლით და შემკულს წარწერით (ამავე ჯვრით უძღვებოდნენ ძველად მიცვალებულს მნათეს მიჰქონდა იგი წინ), ხალხი ნებაყოფლობით სწირავდა ფულს. მოგროვილი ფულით ყიდულობდნენ ზვარაკს (ცხვარს), რომელსაც აღდგომის დილას, წირვის შემდგომ შემწვარს მიართმევდნენ კალოიანებს (გვარია). ისინი ბეჭებს აიღებდნენ და შემდეგ ხალხს დაუძახებდნენ: „ზვარაკი არის და მოგროვდითო“. ხალხი მოგროვდებოდა, აიღებდნენ კალოიანები და ზვარაკს ხალხს უნაწილებდნენ.

XVIII საუკუნის 80-იან წლებში გამოჩინებულში მოქმედებდა საეპისკოპოსო კათედრა, რაც გამოწვეული იყო ხინოწმინდის საეპისკოპოსოს გაუქმებით ოსმალეთის მიერ. ხინოწმინდიდან გამოჩინებულში გადაასვენეს ღვთისმშობლის ოქროს ხატი, რომელიც ტაძრიდან მოიპარეს 1904 წელს. გამოჩინებულში მოღვაწეობდა გამოხიზნული ეპისკოპოსი იოანე ხინოწმინდელი. გამოჩინებულის ეკლესიაში დიაკვნად მსახურობდა ეფთვიმე გენათელი.

## ცნობილი ადამიანები
სოფელში გავრცელებული გვარია ქორიძეები. სოფელში დაიბადა ცნობილი ქართველი საოპერო მომღერალი და ქართული საგალობლების ჩამწერი ფილიმონ ქორიძე, ასევე ქართველი მეღვინე ვალერიან კანდელაკი.

## ლიტერატურა 
*ბოჭორიძე გ., იმერეთის ისტორიული ძეგლები, თბ., 1995. — გვ. 40.

## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გოპაკი

მინი|300 პქ
**გოპაკი** — უკრაინული ხალხური, ძირითადად მამაკაცების ცეკვა, ზოგჯერ ჰეროიკული ხასიათისაა. მისი დამახასიათებელი ელემენტებია: ხტომა, ბუქნი, ბრუნი. გოპაკის სასიმღერო და ინსტრუმენტული მელოდიები ხალხში დამოუკიდებელ მუსიკალურ პიესებადაც სრულდება. ეს მელოდიები ან გაპაკის ჟანრი ხშირად გამოყენებულია რუსი და უკრაინელი ეროვნების კომპოზიტორების ოპერებშიც (რიმსკი-კორსაკოვის „მაისის ღამე“, მუსორგსკის „სოროჩინის ბაზრობა“, ჩაიკოვსკის „მაზეპა“, გულაკ-არტემოვსკის „ზაპოროჟიელი დუნაის გაღმა“ და სხვა). ბალეტებში (სოლოვიოვ-სედოის „ტარას ბულბა“ და სხვა). კომპოზიტორმა შტოგარენკომ თავისი სიმფონიური სურათის „ლესია უკრაინკას ხსოვნის“ ერთ ნაწილს გოპაკი უწოდა. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* უკრაინული ხალხური ცეკვა Encyclopediaofukraine.com-ზე

კატეგორია:უკრაინული კულტურა
გორა (საწყაო)

**გორა**, *გორო* — მარცვლეულისა და სითხის საწყაო XVI-XVIII საუკუნეებში ლეჩხუმში. ტევადობა — საშუალოდ 32 კგ (ლ). გორა დღესაც გვხვდება ლეჩხუმის ეთნიკურ ყოფაში.

ივანე ჯავახიშვილის ცნობით, 1758–1765 წლების საბუთში გვხვდება, რომელშიც „ღჳნო ორმოცი გორა“ არის აღნიშნული. მისივე ცნობით, სულხან-საბა ორბელიანს თავის ლექსიკონში „გორა“ შეტანილი აქვს ტერმინ „კოკის“ ქვეშ.

## სქოლიო 
კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
გორა (ვანის მუნიციპალიტეტი)

**გორა** — ვანის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა გორას, შუა გორას და ქვედა გორას ძველი სახელწოდება. ამჟამად გორა ეწოდება ვანის მუნიციპალიტეტის თემს, რომელიც აერთიანებს ორ სოფელს, ქვედა გორა (თემის ცენტრი) და ზედა გორა

## ისტორია
აქ ადამიანს ბრინჯაოს ხანიდან უცხოვრია. გორა აღნიშნულია იტალიელ მისიონერის არქანჯელო ლამბერტის მიერ 1654 წელს შედგენილ რუკაზე. შემორჩენილია ფეოდალური ხანის ორი ციხის ნანგრევები. 1926 წლისთვის გორიას თემი შედგებოდა რვა სოფლიდგან და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 8896 ადამიანს, ხოლო ფართობი 72,7 კმ2-ს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
გორანა

საკუთარი სახელი **გორანა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გორანა — სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში;
* გორანა — სოფელი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში;
* გორანა — სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში;
* გორანა — მდინარე საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში.
გორაფის ტბა

**გირაფის ტბა**, **ყვარაშის ტბა** — ტბა საქართველოში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2175 მ-ზე. გორაფის ტბის ქვაბული წარმოადგენს მყინვარულ ცირკს. წყლის სარკის ფართობია 0,08 კმ², აუზის ფართობი 2,8 კმ², საშუალო სიღრმე 7,7 მ, მაქსიმალური სიღრმე 15,6 მ. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლებით. გამდინარეა. გორაფის ტბიდან გაედინება მდინარე ჩხალთის მარჯვენა შენაკადი ყვარაში. ტბის წყალი მტკნარი, სუფთა და გამჭვირვალეა. ფერი მოლურჯო. ზაფხულში ზედაპირზე წყლის ტემპერატურა 15–16&nbsp;°C-ია. ფსკერთან ტემპერატურა დაახლოებით 4&nbsp;°C უდრის. ნოემბრიდან მაისამდე ტბა ყინულის სქელი ფენითაა დაფარული. ტბაში გავრცელებულია კალმახი. ყვარაშის ტბა შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში“.

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტბები
გორგანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **გორგანი** შეიძლება აღნიშნავდეს

* გორგანი — კასპიის ზღვის ყურე
* გორგანი — ქალაქი ირანში
* გორგანი — მდინარე ირანში
* გორგანი — გორგანის დიდი კედელი ირანში
* გორგანი — სოფელი აზერბაიჯანში
გორა (დასახლება)

**გორა**, *დიხაგუძუბა*, *დიხაზურგა*, *თელი*, *თეფე* — არქეოლოგიურ ძეგლთა კატეგორია, დასახლების ერთ-ერთი უძველესი სახეობა მეტნაკლებად შემაღლებულ ადგილზე. სოციალური ისტორიის  თვალსაზრისით, გორა არის გვარის სამოსახლო, სამეურნეო საკულტო ადგილი, სიმაგრე, ხშირად სამაროვანიც. ამისდა მიხედვით გვაქვს გორასაცხოვრისი, გორანამოსახლარი, გორასახელოსნო, გორაციხე, გორასამლოცველო და გორასამარხი. გარეგნულად გორებში სამი ჯგუფი გამოირჩევა: განმხოლოებული, განკიდული და ამოზიდული (ნ. ბერძენიშვილი). გორებად დასახლება ნეოლითის ხანაში დაიწყო, როდესაც მიწათმოქმედებისა და მეცხოველეობის განვითარების შედეგად გვარი ბინადარ ცხოვრებაზე გადავიდა. სამოსახლოდ ირჩევდნენ ბუნებრივ შემაღლებებს, უპირატესად ვაკეზე ან ვაკიდან ზეგნისაკენ გარდამავალ ზონაში, რომელიც მდიდარი იყო სამიწათმოქმედო სავარგულებითა და საძოვრებით. მიწათმოქმედებისა და მეცხოველეობის განვითარება განსაზღვრავდა გორების განლაგების ზოლს. მეურნეობის ხასიათი მოითხოვდა მეტნაკლებად მუდმივ დასახლებას, თვით საცხოვრისისა და სამეურნეო დოვლათის დაცვას (გაჩნდა გორაციხის ფუნქცია). ერთ ადგილას დიდხანს ცხოვრების შედეგად სხვადასხვა დროს საცხოვრებელ და სხვა ნაგებობათა ნანგრევები ერთიმეორეს ემატებოდა და თანდათან ზრდიდა გორების სიმაღლეს. ასე იქმნებოდა ე. წ. ამოზიდული გორები. მათი შექმნა შესაძლებელი იყო მხოლოდ მწარმოებლური მეურნეობის მქონე საზოგადოების არსებობის პირობებში. ამოზიდული გორების დამახასიათებელია ძირითადად წინა აზიისა და სამხრეთ ევროპოსათვის, სადაც ნეოლითური ხანის მიწურულიდან ბუნებრივი პირობები და საზოგადოების სოცციალურ-ეკონომიკური დაწინაურება ხელს უწყობდა ერთ ადგილას ადამიანის ხანგრძლივ ცხოვრებას (მაგ., იერიქონი). ზოგი გორა ძველი ქალაქების ნანგრევებს წარმოადგენს (მაგ., ნიმრუდ-დაღი). საქართველოში უძველესი გორები გვიანდელი ნეოლითის და ენეოლითის ხანას განეკუთვნება (შულავერის გორა, იმირის გორა, არუხლოს გორა და სხვა). გავრცელებული იყო აგრეთვე ადრინდელ ბრინჯაოს ხანაში (გუდაბერტყა, ხიზაანთ გორა, ქვაცხელები). შუა ბრინჯაოს ხანის ფენების შემცვლელი გორები ჯერჯერობით მხოლოდ კახეთშია აღმოჩენილი (ალაზნის ველის ნამოსახლარები). განსაკუთრებით ხშირი იუო გორებად დასახლება გვიანდელი ბრინჯაოს და ადრინდელი რკინის ხანაში, როდესაც წინ წამოიწია გორის თავდაცვითმა ფუნქციამ. თხრილითა და გალავნით გამაგრებული გორების გარშემო ამ დროს გაჩნდა სამოსახლოები, რაც საზოგადოების განვითარებაში მომხდარი ცვლილებების მაჩვენებელია. გორებად დასახლება საფუძველს უყრიდა საქართველოს ისტორიული "ქვეყანაების" ჩამოყალიბების პროცესს.

## ლიტერატურა
* *აფაქიძე ა.,* გორა, გორანამოსახლარი, გორასამარხი, კრ.: კავკასიის ხალხთა ისტორიის საკითხები, თბ., 1966;
**ბერძენიშვილი ნ.,* ერთი ფურცელი ისტორიულ-გეოგრაფიული დღიურიდან, «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1960, ტ. 1;

კატეგორია:არქეოლოგიური ძეგლები
გორგლბოლქვი

**გორგლბოლქვი** () — მცენარის მიწისქვეშა ყლორტი. გარეგნულად ბოლქვს წააგავს, აგებულებით კი გორლისებურია. მისი ყველა ფოთლისეული ქერქლი მშრალი და სიფრიფანაა, საკვები ნივთიერებების მარაგი ღეროს ხორცოვან ნაწილში გროვდება. გორგლბოლქვი უვითარდება ზაფრანას, ხმალას და სხვა მათ მაგვარებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია
ინტერფეისი

**ინტერფეისი** ეწოდება ფორმალიზებულ წესებს, რომლებიც განსაზღვრავს ერთი და იმავე კვანძის მეზობელი დონეების საქსელო კომპონენტების თანამოქმედებას.

ინტერფეისი განსაზღვრავს იმ სერვისს, რომელსაც ერთი დონე აწვდის მეორე მეზობელ დონეს.

კატეგორია:კომპიუტერული ქსელები
გორგლი

[მინი|[ოკარინას გორგლები]]
**გორგლი** () — მცენარის სახეცვლილი ყლორტი; გამსხვილებული ღერო (ზოგჯერ გამსხვილებული ლებნისქვეშა მუხლი ან ფესვის ნაწილი), რომელიც ერთი ან რამდენიმე მუხლთშორისისაგან შედგება. წარმოიქმნება როგორც მთავარ ღერძზე, ისე გვერდით ყლორტებსა (შვიტა, დედაფუტკარა) და მიწისქვეშა ყლორტებზე — სტოლონებზე (კარტოფილი, მიწავაშლა და სხვა). 

გამსავილებული ლებნისქვეშა მუხლის სახით გორგლი აქვს ყოჩივარდას, ზოგიერთ ქოლგოსანს — ბუჩქისძირას, ღიმს და სხვა. *მიწისზედა გორგლი* მწვანეა და ნორმალური ფოთლები აქვს (კოლრაბი, ზოგი ტროკული ორქიდეა და სხვა), *მიწისქვეშა გორგლზე* კი ფოთლები მცირე ზომის ქერქლებად არის რედუცირებული. გორგლში გროვდება საკვები ნივთიერებები, მეტწილად სახამებელი და სხვა. ნახშირწყლები, იშვიათად — ცხიმი. იგი ვეგეტატიური გამრავლების ორგანოა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია
კლუბი 27

**კლუბი 27** — ფიქტიური გაერთიანება, რომელსაც მიაკუთვნებენ 27 წლის ასაკში გარდაცვლილ მუსიკოსებს

1975 წელს ჟურნალისტებმა შეამჩნიეს, რომ ბევრი ცნობილი მუსიკოსი 27 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ამის შემდეგ შეიქმნა ე.წ. "**კლუბი 27**" (), ასევე ცნობილია როგორც "**მარად 27-იანელთა კლუბი**" (ინგლ. the Forever 27 Club).

## რესურსები ინტერნეტში
*forever27.co.uk 
*the27s.com 
*27clubMovie.com 

კატეგორია:პოპ კულტურა
კატეგორია:მუსიკის ისტორია
გორგონარიები

**გორგონაირები**, რქოვანი მარჯნები (Gorgonaria), რვასხივიანი მარჯნის პოლიპების რიგი. აქვთ რქოვანი ან კიროვანი ჩონჩხი. ცნობილია 1200-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ყველა ზღვაში პოლარულიდან ეკვატორულამდე.ბარენცის ზღვაში 2 სახეობაა, თეთრ ზღვაში -1, შორეული აღმოსავლეთის ზღვებში - 20-მდე (მათ შორის  Primnoa resedaeformis-ის 2 მ-ზე მეტი სიმაღლის ხისებრი კოლონიები და Plumarella-ს გვარის ნაზი ფრთისებრი გორგონარიები). სარეწაო მნიშვნელობა აქვს კეთილშობილ (წითელ) მარჯანს.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 3, გვ. 224, თბ., 1978

კატეგორია:მარჯნის პოლიპები
Parental Advisory

250px|thumb|Parental Advisory-ს ყველაზე ცნობილი, თანამედროვე ფორმა
**Parental Advisory**  — ნიშანი, რომელიც RIAA-ს (ამერიკის ხმისჩამწერ ინდუსტრიათა ასოციაციის) მოთხოვნით ყველა ალბომს ეკვრება, რომლებში შესული სიმღერების ტექსტებში უცენზურო ან უბრალოდ უხეში სიტყვებია გამოყენებული. ასეთ ტექსტებს Explicit Lyrics უწოდეს. ნიშანი ალბომზე იმ შემთხვევაშია, თუ მასში შესული სიმღერების ტექსტებში უცენზურო ან სექსუალური შინაარსის სიტყვებია.

არასრულწლოვანების მავნე ზეგავლენისგან დაცვის აუცილებლობა 1980-იანი წლების დასაწყისში გაჩნდა, როდესაც მძიმე მეტალის პოპულარობა გაიზარდა. საბოლოოდ ნიშნის შექმნა 1985 წელს, განგსტა რეპის გაჩენასთან ერთად გადაწყდა.

ამერეკელი სენატორების ნაწილი ცდილობდა, საერთოდ აეკრძალა ან შეეზღუდა ამ ნიშნის მქონე ალბომების გაყიდვა. საბოლოოდ აიკრძალა მათი გაყიდვა არასრულწლოვანებზე, ხოლო ამერიკული სუპერმარკეტების ქსელმა Wal-Mart საერთოდ ამოიღო ასეთი ტიპის ალბომები გაყიდვიდან. ტელე და რადიო კომპანიებმა კი ამ ალბომებში შეტანილ სიმღერებს ბოიკოტი გამოუცხადეს.

250px|thumb|Parental Advisory-ის კანადური ვერსია

წინააღმდეგობის მიუხედავად Parental Advisory-ის მქონე ალბომების პოპულარობა იზრდებოდა, ხოლო 2000 წლის შემდეგ ასეთმა ალბომებმა ყველა ჩარტების სათავეებში შეაღწიეს.

სხვადასხვა შემთხვევაში, ალბომებზე დაკრულია მეორე ტიპის წარწერაც, სადაც Explicit Lyrics-ის მაგივრად წერია Explicit Content.

## სქოლიო 
კატეგორია:ცენზურა მუსიკაში
გორდა (ჭურჭელი)

**გორდა** — ერთ ხეში ამოღებული ჭურჭელი. ცომის მოსაზელი თაბახი, პატარა გობი. გამოიყენებდნენ ქართლში.

## ლიტერატურა
* *ჯავახიშვილი ივ.,* მასალები ქართველი ერის მატერიალური კულტურის ისტორიისათვის, ტ. 3-4, თბ., 1962;

## სქოლიო
კატეგორია:ჭურჭელი
გიორგი პაიჭაძე

**გიორგი (გიგა) გიორგის ძე პაიჭაძე** (დ. 27 მაისი, 1928, თბილისი ― გ. 10 იანვარი, 1996, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი (1972), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1982). სკკპ წევრი 1948 წლიდან.

## ბიოგრაფია
გიორგი პაიჭაძემ 1950 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1956–1962  წლებში მუშაობდა ჯერ საქართველოს კპ თბილისის კომიტეტის აპარატში, შემდეგ კი ცენტრალურ კომიტეტში. 1962 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში განყოფილების გამგედ. 

გიორგი პაიჭაძე იკვლევდა რუსეთთან, უკრაინასთან და კავკასიის ხალხებთან საქართველოს ურთიერთობის ისტორიის საკითხებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 27 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კლაუს შენკ ფონ შტაუფენბერგი

გრაფი **კლაუს ფილიპ მარია შენკ ფონ შტაუფენბერგი** (*გერმ.:* Claus Philipp Maria Schenk Graf von Stauffenberg) (დ. 15 ნოემბერი, 1907, იეტინგენი, ბადენ-ვიურტემბერგი — გ.   21 ივლისი, 1944, ბერლინი) —  ვერმახტის ოფიცერი, პოლკოვნიკი და გრაფი. იგი თავის ძმასთან, ბერთოლდთან ერთად ჰიტლერის რეჟიმის წინააღმდეგ მიმართული იატაკქვეშა მოძრაობის „ვიდერშტანდის“ ერთ-ერთი მთავარი ორგანიზატორი იყო.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
აუგუსტ ნაიდჰარდტ ფონ გნაიზენაუ

thumb|right|აუგუსტ ფონ გნაიზენაუ
გრაფი **აუგუსტ ვილჰელმ ანტონიუს ნაიდჰარდტ ფონ გნაიზენაუ** (, დაბადებული როგორც აუგუსტ ვილჰელმ ანტონიუს ნაიდჰარდტი (; დ. 27 ოქტომბერი, 1760, შილდაუ, საქსონია — გ. 23 აგვისტო, 1831, პოზნანი, პოლონეთი) — პრუსიელი გენერალ-ფელდმარშალი და სამხედრო რეფორმატორი. 

## ლიტერატურა
* G. H. Pertz and Hans Delbrück: *Das Leben des Feldmarschalls Grafen Neithardt von Gneisenau*. 5 vols., Berlin, 1864–1880 (Vols. 4 and 5 were edited by Delbrück. An edition in 2 vols. appeared in 1882.)
* Hans Delbrück: *Das Leben des Feldmarschalls Grafen Neidhardt von Gneisenau*. 2 vols., Berlin, 1894 2nd ed. This is an abridgment of Pertz and Delbrück's monumental work, and also takes account of later work. A third edition, thoroughly revised, appeared in 1908, and a fourth in 1920.

## რესურსები ინტერნეტში
* Gneisenau.de 

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული  27 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1760
კატეგორია:გარდაცვლილი  23 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1831
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
გორეთი

**გორეთი** — ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო გორეთისა და ქვემო გორეთის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
გორვაში

**გორვაში** — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, ზემო სვანეთში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3665 მ. გორვაში მდინარე მესტიაჭალის (მდინარე მულხრის მარჯვენა შენაკადი) ხეობას მყინვარ ლეხზირზე გავლით აკავშირებს მდინარე ადილსუს (ბაქსანის მარჯვენა შენაკადი) ხეობასთან. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
გორვაში (სვანეთის ქედი)

**გორვაში** — უღელტეხილი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიისა და რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს სვანეთის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2899 მ. აგებულია იურული ასაკის თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. დამახასიათებელია ალპური ლანდშაფტი. საცალფეხო გზით აკავშირებს მდინარე ენგურისა (მესტიის მუნიციპალიტეტი) და ცხენისწყლის (ლენტეხის მუნიციპალიტეტი) ხეობებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
გორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **გორი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გორი — ქალაქი საქართველოში;
* გორი — სოფელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში;
* გორი — სოფელი შუახევის მუნიციპალიტეტში;
* გორი — მწვერვალი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში;
* გორი — მდინარე ინდოეთში;
* გორი — ტბა ირანში;
* გორი — სოფელი ჩადში;
* გორი — ქალაქი ირლანდიაში, უექსფორდის საგრაფოში.
* გორი — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში.

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ართურ უელსლი

thumb|right|ართურ უელსლი, I ჰერცოგი უელინგტონი
thumb|right|ართურ უელსლი, გოიას ნახატი
**ართურ უელსლი** (; 1798 წლამდე Wesley — „უესლი“; დ.  1 მაისი, 1769, დუბლინი, ირლანდია — გ. 14 სექტემბერი, 1852, უალმერის ციხესიმაგრე, დუვრი, კენტის საგრაფო) — გაერთიანებული სამეფოს ერთ-ერთი უდიდესი მთავარსარდალი, ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა და პრემიერ-მინისტრი. დაამარცხა ნაპოლეონ ბონაპარტი ვატერლოოს ბრძოლაში, ვიკონტი (1809), ერლი (თებერვალი 1812), მარკიზი (ოქტომბერი 1812) და 1814 წლიდან უელინგტონის I ჰერცოგი.

## ადრეული ცხოვრება 
უელსლი დაიბადა 1769 წლის 1 მაისს დუბლინში, ირლანდია, როგორც ართურ უესლი ანგლო–ირლანდიურ ოჯახში. ის იყო მორნინგტონის I გრაფი, გარეტ უესლისა და I ვიკონტი დანგანონის უფროსი ქალიშვილის ენ ჰილის მესამე ვაჟი. მამამისი იყო მუსიკოსი და პოლიტიკოსი, ირლანდიური ლორდთა პალატის წევრი. ოჯახი დანგანის სასახლეში ცხოვრობდა და ართურიც განათლებას სასახლესთან ახლოს, ტრიმის პატარა სკოლაში იღებდა, ოჯახის ლონდონში გადასვლის შემდეგ კი ბრაუნის სემინარიაში, ჩელსი. მისმა უფროსმა ძმამ, რიჩარდმა ოჯახის მიწები დააგირავა და 1781 წლის შემოდგომაზე ართური და მისი უმცროსი ძმა ჯერარდი ეტონის კოლეჯში გაგზავნა, სადაც მათ სამი წელი გაატარეს. მან მცირე ხანი ჯერ ბრაიტონში, შემდეგ კი ბრიუსელში დაჰყო, რის შემდეგაც ის საფრანგეთში, ანჟერის სამხედრო აკადემიაში გაგზავნეს. სწორედ ანჟერიდან დაბრუნების შემდეგ იყო, როდესაც მანამდე მოუხეშავ და უპერსპექტივო ართურს მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება შეატყვეს.

### ადრეული სამხედრო კარიერა 
ართურის უფროსმა ძმამ, რიჩარდმა, რომელიც უკვე უილიამ პიტის ადმინისტრაციის უმცროსი წევრი იყო, თავისი გავლენა გამოიყენა და 1787 წლის 7 მარტს ართურმა მიიღო ენსინის ჩინი 73-ე ქვეითთა პოლკში. მალევე ოჯახის გავლენით ის დუბლინის ლორდ-ლეიტენანტის, ბუკინგემის მარკიზის ადიუტანტი გახდა. ის ლეიტენანტად დააწინაურეს 76-ე ქვეითთა პოლკში, თუმცა რამდენადაც ეს პოლკი ინდოეთში ბრუნდებოდა, უესლი 41-ე ქვეითთა პოლკში გადაიყვანეს. ამ პერიოდში ის არც თუ ისე გატაცებული იყო თავისი სამხედრო ვალდებულებებით და უმეტეს დროს ვიოლინოზე დაკვრას და აზარტულ თამაშებს უთმობდა. ის პოლიტიკაშიც ჩაერთო. 19 წლის ასაკში ის ირლანდიურ თემთა პალატაში აირჩიეს.

პარალელურად საფრანგეთში რევოლუცია დაიწყო და ართურის მისწრაფებებიც ისევ სამხედრო საქმეს დაუბრუნდა. ის გადაიყვანეს მე-12 მსუბუქ დრაგუნთა პოლკში. 1791 წლის 30 ივნისს კი გახდა კაპიტანი 58-ე ქვეითთა პოლკში, მაგრამ იმ წელსვე კვლავ კავალერიას დაუბრუნდა, ამჯერად მე-18 მსუბუქ დრაგუნებში. ორი წლის შემდეგ 30 აპრილს, ძმისგან მიღებული ფულით, 33-ე ქვეითთა პოლკში იყიდა მაიორის ჩინი, სექტემბერში კი ლეიტენანტ–კოლონელის.

## სქოლიო 
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ბრიტანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ბრიტანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1769
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1852
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები XIX საუკუნეში
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
ნამდვილი ზაფრანა

**ნამდვილი ზაფრანა** () — ბალახოვანი მრავალწლოვანი მცენარე ზამბახისებრთა ოჯახისა. ველურად არ გვხვდება და ადამიანის ჩარევის გარეშე ვერ მრავლდება. მხოლოდ კულტურაშია ცნობილი და იყენებენ სუნელ-სანელებლად; მისი წითელი დინგები შეიცავს ძვირფას საღებავს — კროცინს. გავრცელებული თეორიის თანახმად, *Crocus sativus* გამოყვანილია კრეტაზე მინოსის ცივილიზაციის წარმომადგენლების მიერ. 

## სქოლიო
კატეგორია:სანელებლები
კატეგორია:ზამბახისებრნი
გორილა

**გორილა** (Gorilla gorilla), მაიმუნი პრიმატების რიგისა. მისი სიმაღლე 175 სმ აღწევს, ხელების შლილი 260 სმ, წონა - 135-180 კგ (ტყვეობაში 300 კგ-მდე). დედალი გაცილებით ნაკლები ზომისაა (იწონის 75-100 კგ, ტყვეობაში 126 კგ-მდე). გორილას ბალანი შავი აქვს, თხემზე წაბლისფერი, ზურგზე სიბერეში უჭაღარავდება. ტვინის ქალას მოცულობა 500-600 (ზოგისა 752) სმ3. ტვინი აგებულებით ადამიანის ტვინს უახლოვდება. ზედა კიდურები ქვედაზე გრძელია. ადამიანთან მსგავსებას ნაწილობრივ განაპირობებს ხმელეთზე ცხოვრების ნირი. გორილა გავრცელებულია ეკვატორულ აფრიკაში. ცხოვრობს ტროპიკულ ტყეებში ხროვებად, რომლებსაც მეთაურობენ ძლიერი მამლები. დადის ოთხ ფეხზე. იკვებება მცენარეთა ნაყოფით, კენკრით და სხვა. მაკეობა 250-290 დღე გრძელდება. ახლად დაბადებული გორილა 2 კგ-მდე იწონის. ცოცხლობს 25-30 წელი. ტყვეობას კარგად იტანს, მრავლდება. სპორტული ნადირობის შედეგად გორილა მრავალ ადგილას მოისპო, ამიტომ ყველგან იცავენ.

## ლიტერატურა 
* *Шаллер Д. Б.,* Год под знаком гопиллы, пер. с англ., М., 1968;
* ქსე, ტ. 3, გვ. 226, თბ., 1978

კატეგორია:ადამიანის მსგავსი მაიმუნები
გორის ბრძოლა

**გორის ბრძოლა 1598-1599 წლებში** — ქართველთა ლაშქრის ბრძოლა ოსმალეთისაგან გორის გასათავისუფლებლად. ირან-ოსმალეთის 1590 წლის ზავის შედეგად ამიერკავკასიაში ოსმალები გაბატონდნენ. დასავლეთ ქვეყნები შეეცადნენ გაძლიერებული ოსმალეთის წინააღმდეგ კოალიციის შექმნას, რომლის გეგმაში დიდი ადგილი ჰქონდა დათმობილი რუსეთს, ირანსა და საქართველოს. დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლი ქართველი პოლიტიკოსები თავის გეგმებს საერთაშორისო სიტუაციას უკავშირებდნენ. დასავლეთ ევროპაში ანტიოსმალური კოალიციის შექმნა ვერ მოხერხდა, მაგრამ შეიქმნა კავშირი ირანსა, ქართლსა და კახეთს შორის. ამ კავშირის საფუძველზე ქართლის მეფე სიმონ I-მა განაახლა ომი ოსმალთა წინააღმდეგ. 1598 წელს ქართველთა ლაშქარმა გარემოიცვა გორის ციხე. ალყა ცხრა თვეს გაგრძელდა. 1599 წელს დიდმარხვის დასაწყისში ქართველებმა ციხეს ალყა მოხსნეს. ოსმალებმა ყურადღება მოადუნეს. მტრის ეს შეცდომა კარგად გამოიყენა სიმონ I-მა. მისი ბრძანებით გორის ყოფილმა მოურავმა სულხან თურმანიძემ და ფარსადან ციციშვილმა თავიანთ მამულებში საიდუმლოდ დაამზადეს ციხის კედლებზე ასასვლელი კიბეები. ქართველთა ლაშქარი ღამით ჩუმად მიადგა ციხეს და გალავანზე გადავიდა. ოსმალებმა გვიან შენიშნეს ქართველთა შეჭრა ციხეში. გააფთრებული ბრძოლის შემდეგ, გათენებისას, მტერმა იარაღი დაყარა. გორის განთავისუფლებას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ქართლის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბრძოლების სია

## ლიტერატურა
* *ბერძენიშვილი ნ., ჯავახიშვილი ივ., ჯანაშია ს.,* საქართველოს ისტორია, ს. ჯანაშიას რედ., ნაწ. 1, თბ., 1948;
**გვრიტიშვილი დ.,* ნარკვევები საქართველოს ისტორიიდან, ტ. 2, თბ., 1965;
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973

კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:XVI საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:გორის ისტორია
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
კატეგორია:1598 წლის ბრძოლები
კატეგორია:1599 წლის ბრძოლები
გორის განძი

**გორის განძი** — XV საუკუნის ქართული მონეტების განძი. აღმოაჩინა მოქალაქე მ. ბიძნაშვილმა ქალაქ გორში 1935 წელს შემთხვევით, მიწის სამუშაოების დროს. განძი ჩაფლულია XV საუკუნის ბოლო მეოთხედში. გორის განძი შეიცავს 10 000 ცალ (6 კგ.) ბილონურ მონეტას, XV საუკუნის თურქული აყჩებისა შირვანული თანგების მინაბაძებსა და გაურკვეველი ანეპიგრაფიკულ მონეტებსაც. ერთ-ერთ მონეტაზე გაირკვა თარიღი (ჰიჯრის 886 ანუ 1481 წელი).

გორის განძის წყალობით მეცნიერებისათვის ცნობილი გახდა ქართული ნუმიზმატიკური ძეგლების მანამდე უცნობი ნიმუშები — ქართველ მეფეთა და ცალკეულ ფეოდალთა, კერძდ ალექსანდრე I-ის, ვახტანგ IV-ის, გიორგი VIII-ის, ბაგრატ VI-ის, ყვარყვარესა (1451-1498 წწ.) და  კონსტანტინე II-ის მიერ მოჭრილი მონეტები.  

მონეტების ნაწილი დაკარგულია. ნაწილი დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, გორის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში და სანქტ-პეტერბურგის ერმიტაჟის ნუმიზმატიკურ ფონდში.

## ლიტერატურა
* *დუნდუა გ.,* სამონეტო მიმოქცევის საკითხისათვის XV საუკუნის საქართველოში, თბ., 1964
**კაპანაძე დ.,* XV საუკუნის ქართული ფულის გორის განძი, «საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1940, ტ. 10 B
**კაპანაძე დ.,* ქართული ნუმიზმატიკა, თბ., 1969

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
კატეგორია:გორის ისტორია
ფარსადან გორგიჯანიძე

**ფარსადან გორგიჯანიძე** (*გიორგიჯანიძე*; დ. 1626 — გ. 1696 ახლო ხანა) — ქართველი ისტორიკოსი.

## ბიოგრაფია
აღიზარდა ქართლის მეფე როსტომის კარზე. ახალგაზრდობაში რამდენიმეჯერ გაგზავნეს ირანში (ყაზვინი, გილანი) სხვადასხვა დავალებით. 1656 წელს როსტომმა, რომელიც შაჰის მიერ ისპაანის ტარუღად (მოურავად) იყო დანიშნული, გორგიჯანიძე  თავის ნაცვლად გაგზავნა ირანის დედაქალაქში. შაჰმა მხოლოდ გამაჰმადიანების შემდეგ დართო ნება გორგიჯანიძეს, შესდგომოდა ისპაანის მოურავის მოვალეობის შესრულებას. მალე ეშიკაღასბაშის (საპოლიციო უწყების უფროსი) თანამდებობაზე გაამწესეს. 40 წლის განმავლობაში იმყოფებოდა იგი აბას II-ისა და სულეიმანის კარის სამსახურში და არაერთი განსაცდელი გადაიტანა. 

ცნობილია  გორგიჯანიძის თხზულება „საქართველოს ისტორია“, რომელიც მას 1696 წელს დაუმთავრებია. მასში აღწერილია საქართველოს ისტორია გაქრისტიანების დროიდან XVII საუკუნის მიწურულამდე. განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს XVI-XVII საუკუნეების ისტორიის მომცველ ნაწილს, როგორც პირველხარისხოვან წყაროს. ნაშრომი უფრო ადრინდელი პერიოდის ამბების გადმოცემაშიც ბევრგან აზუსტებს და ავსებს ქართულ წყაროებს („ისტორიანი და აზმანი...“, „ჟამთააღმწერელი“) და, ამდენად, მნიშვნელობა ენიჭება „ქართლის ცხოვრების“ მეცნიერული ტექსტის დადგენისთვისაც. გარდა ქართულისა, გორგიჯანიძე  სარგებლობდა სპარსული და სომხური წყაროებით. განსაკუთრებით უხვად იყენებდა სპარსელი ისტორიკოსის ისქანდერ მუნშის ნაშრომს.

გორგიჯანიძეს კარგად აქვს დანახული მისი დროის ირანის, საქართველოსა და მეზობელი ქვეყნების ფეოდალური საზოგადოების მანკიერი მხარეები, ცდილობს ისტორიული მოვლენათა მიზეზების ახსნას და ხშირად სწორ დასკვნებს იძლევა. გორგიჯანიძის თხზულება მნიშვნელოვან ცნობებს შეიცავს ირანის, ოსმალეთის, აზერბაიჯანისა და სომხეთის ისტორიისათვის. გორგიჯანიძე სუსტად ფლობდა ლიტერატურულ ქართულ ენას, წერდა ხალხური კილოთი. მისი ენა სპარსულის ძლიერ გავლენას განიცდის. გორგიჯანიძეს ეკუთვნის აგრეთვე „ჯამი-აბასის“ (მუსლიმანთა სამართლის წიგნი) ქართული თარგმანი და სხვა. ჩვენამდე მოუღწევია გორგიჯანიძის ქართულ-არაბულ-სპარსულ ლექსიკონს, იგი ერთ-ერთი უძველესი ქართულ-უცხოენოვანი ლექსიკონია.

## ლიტერატურა
**გვრიტიშვილი დ.,* ნარკვევები საქართველოს ისტორიიდან ტ. 3, თბ., 1968;
**კიკნაძე რ.,* ფარსადან გორგიჯანიძე და "ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი", თბ., 1975;
*საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973;
**ჯავახიშვილი ივ.,* ისტორიის მიზანი, წყაროები და და მეთოდები წინათ და ახლა, წგნ. 1 - ძველი ქართული საისტორიო მწერლობა, თბ., 1945;
**ჯანაშვილი მ.,* ფარსადან გორგიჯანიძე და მისნი შრომანი, ტფ., 1896;

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფარსადან გორგიჯანიძე
* ფარსადან გორგიჯანიძე და მისი შრომები

კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1626
კატეგორია:გარდაცვლილი 1696
ფარსადან
კატეგორია:XVII საუკუნის ქართველები
კატეგორია:ქართველი მუსლიმები
გორის საოსტატო სემინარია

**გორის საოსტატო სემინარია**, *ამიერკავკასიის სამასწავლებლო სემინარია* — სასწავლო დაწესებულება ქალაქ გორში. გაიხსნა 1876 წლის სექტემბერს, ამზადებდა დაწყებითი სკოლის მასწავლებლებს. ჰქონდა 3 კურსი, სწავლება მიმდინარეობდა რუსულ ენაზე. ცალკე საგნებად ისწავლებოდა ქართული, სომხური და აზერბაიჯანული ენები. სემინარიასთან არსებობდა ქართული, რუსული, სომხური და აზერბაიჯანული დაწყებითი სკოლები, სადაც სემინარისტები პედაგოგიურ პრაქტიკას გადიოდნენ და ორი საცხოვრებელი პანსიონი — ქრისტიანი და მუსლიმანი მოსწავლეებისათვის. გორის საოსტატო სემინარიაში სხვადასხვა დროს სწავლობდნენ ვაჟა-ფშაველა, ნიკო და თედო რაზიკაშვილები, ლადო აღნიაშვილი, ნიკო ჯანაშია, ნარიმან ნარიმანოვი, უზეირ ჰაჯიბეკოვი, მუსლიმ მაგომაევი და სხვები. სემინარია დაიხურა 1918 წელს. 

## ლიტერატურა
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გორის საგანმანათლებლო დაწესებულებები
გორის სასულიერო სასწავლებელი

**გორის სასულიერო სასწავლებელი** — ერთ-ერთი პირველი სასულიერო სასწავლებელი საქართველოში; დაარსდა 1818 წელს. აქ ისწავლებოდა რუსული და ძველი სლავური გრამატიკა, არითმეტიკა, საეკლესიო გალობა, კატეხიზისი, ბერძნული და ლათინური ენები (პირველდაწყებითი კუსი), საღვთო სჯული და სხვა. დიდი ყურადღება ექცეოდა თარგმნას (ქართულიდან რუსულად და რუსულიდან ქართულად). 

სხვადასხვა დროს აქ სწავლობდნენ იაკობ გოგებაშვილი, იოსებ სტალინი, ლადო კეცხოველი, სოფრომ მგალობლიშვილი (შემდგომ აქვე ასწავლიდა ქართულ ენასა და ლიტერატურას), ნიკო ლომოური და სხვები. გორის სასულიერო სასწავლებელი დაიხურა 1917 წელს, როდესაც დროებითმა მთავრობამ მიიღო დადგენილება ყველა სასწავლებლის განათლების სამინისტროს უწყებაში გადასვლის შესახებ. გორის სასულიერო სასწავლებლის ბიბლიოთეკის ფონდი დაცულია ი. გოგებაშვილის სახელობის სახალხო განათლების ბიბლიოთეკაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:განათლება საქართველოში
კატეგორია:გორის ისტორია
კატეგორია:1818 წელს დაარსებულები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სასწავლებლები
გორის ციხე

მინი|250პქ|გორის ციხე
**გორის ციხე** — ისტორიული ციხესიმაგრე ქართლში, ქალაქ გორის ცენტრში, მაღალ კლდოვან ბორცვზე. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ჩრდილოეთ ფერდობზე შემორჩენილი ნანგრევები და არქეოლოგიური მონაცემები მოწმობს, რომ აქ ძვ. წ. I ათასწლეულის უკანასკნელ საუკუნეებში ძლიერი სიმაგრე, მის გარშემო კი მოსახლეობა ყოფილა. „გორის ციხედ“ წყაროებში პირველად XIII საუკუნეში იხსენიება. გორის ციხე მნიშვნელოვან სტრატეგიულ სიმაგრეს წარმოადგენდა; მისი დაუფლება ნიშნავდა პოლიტიკურ ბატონობას მთელ შიდა ქართლზე. 

საუკუნეების მანძილზე გორის ციხე არაერთხელ განახლებულა და გადაკეთებულა. ძირითადი ნაწილი აღდგენილია XVII საუკუნის 30-იან წლებში როსტომ მეფის მიერ. დღევანდელი სახე ციხემ 1774 წელს მიიღო, როდესაც იგი საფუძვლიანად შეაკეთა მეფე ერეკლე II-მ. ქართლ-კახეთის რუსეთთან შეერთების (1801) პირველ წლებში გორის ციხე კიდევ ასრულებდა თავის სტრატეგიულ ფუნქციას — აქ რუსეთის არმიის გრენადერთა ბატალიონი იდგა. შემდგომში მან დაკარგა ადრინდელი მნიშვნელობა. 

ციხესიმაგრე ნაგებია რიყის ქვით; ადრინდელ ფენებში თლილი ქვაა ნახმარი. გეგმით ოვალურ ციტადელს დასავლეთიდან შედარებით უკეთ შემონახული ნაწილი — „ცხრაკარა“ ეკვრის; სამხრეთით და აღმოსავლეთით დამხმარე გალავნებია. ციხესიმაგრის თავდაპირველი შესასვლელი არ ჩანს; სამხრეთი კედლის შუაში მოთავსებულია გვიანდელი ხანისკამაროვანი ჭიშკარი. სამხრეთ-აღმოსავლეთ მონაკვეთში პატარა ეკლესიის ნანგრევებია. ციხეს ჰქონდა გვირაბი წყლის ამოსაზიდად და წყალსაცავი. გორის ციხე მნიშვნელოვნად დააზიანა 1920 წლის მიწისძვრამ. 1950-იან წლებში ის ნაწილობრივ აღადგინეს, შემდგომ კი პერიოდულად ტარდებოდა სარემონტო სამუშაოები. გორის ციხის აღმოსავლეთ მონაკვეთში დგას XI–XII საუკუნეების დარბაზული ეკლესია.

## ლიტერატურა 
*ზაქარაია პ., საქართველოს ძველი ქალაქები და ციხეები, თბ., 1973; 
*მამისთვალიშვილი ე., გორის ისტორია, I (1801 წლამდე), თბ., 1994. 
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:გორი
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ინტერნაციონალი (ჰიმნი)

**„ინტერნაციონალი“** ( 
Debout, les forçats de la faim
La raison tonne en son cratère
C'est l'éruption de la fin
Du passé faisons table rase
Foules, esclaves, debout, debout
Le monde va changer de base
Nous ne sommes rien, soyons tout
&nbsp; C'est la lutte finale
&nbsp;&nbsp;Groupons-nous, et demain
&nbsp;&nbsp;L'Internationale
&nbsp;&nbsp;Sera le genre humain

Il n'est pas de sauveurs suprêmes
Ni Dieu, ni César, ni tribun
Producteurs, sauvons-nous nous-mêmes
Décrétons le salut commun
Pour que le voleur rende gorge
Pour tirer l'esprit du cachot
Soufflons nous-mêmes notre forge
Battons le fer quand il est chaud
&nbsp; C'est la lutte finale
&nbsp;&nbsp;Groupons-nous, et demain
&nbsp;&nbsp;L'Internationale
&nbsp;&nbsp;Sera le genre humain :|

L'état comprime et la loi triche
L'impôt saigne le malheureux
Nul devoir ne s'impose au riche
Le droit du pauvre est un mot creux
C'est assez, languir en tutelle
L'égalité veut d'autres lois
Pas de droits sans devoirs dit-elle
Egaux, pas de devoirs sans droits
&nbsp; C'est la lutte finale
&nbsp;&nbsp;Groupons-nous, et demain
&nbsp;&nbsp;L'Internationale
&nbsp;&nbsp;Sera le genre humain

Hideux dans leur apothéose
Les rois de la mine et du rail
Ont-ils jamais fait autre chose
Que dévaliser le travail
Dans les coffres-forts de la bande
Ce qu'il a créé s'est fondu
En décrétant qu'on le lui rende
Le peuple ne veut que son dû.
&nbsp; C'est la lutte finale
&nbsp;&nbsp;Groupons-nous, et demain
&nbsp;&nbsp;L'Internationale
&nbsp;&nbsp;Sera le genre humain

nous saoulaient de fumées
Paix entre nous, guerre aux tyrans
Appliquons la grève aux armées
Crosse en l'air, et rompons les rangs
S'ils s'obstinent, ces cannibales
A faire de nous des héros
Ils sauront bientôt que nos balles
Sont pour nos propres généraux
&nbsp; C'est la lutte finale
&nbsp;&nbsp;Groupons-nous, et demain
&nbsp;&nbsp;L'Internationale
&nbsp;&nbsp;Sera le genre humain

Ouvriers, paysans, nous sommes
Le grand parti des travailleurs
La terre n'appartient qu'aux hommes
L'oisif ira loger ailleurs
Combien, de nos chairs se repaissent
Mais si les corbeaux, les vautours
Un de ces matins disparaissent
Le soleil brillera toujours.
&nbsp; C'est la lutte finale
&nbsp;&nbsp;Groupons-nous, et demain
&nbsp;&nbsp;L'Internationale
&nbsp;&nbsp;Sera le genre humain

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* *ინტერნაციონალი* 80 ენაზე 
* *ინტერნაციონალის ჩანაწერი 30-ზე მეტ ენაზე 
* *ინტერნაციონალი'' საბჭოთა სიმღერების დიდ კოლექციაში

## სქოლიო
კატეგორია:სოციალიზმი
კატეგორია:ჰიმნები
გორიჯვარი

thumb|300px|გორიჯვრის მონასტერი
**გორიჯვარი** — ადგილობრივი მნიშვნელობის ბალნეოლოგიური კურორტი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდ გორიჯვარში, მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 600 მ. 

ჰავა რბილია, იცის მცირეთოვლიანი ზამთარი და თბილი, ზომიერად ნოტიო ზაფხული. იანვრის საშუალო ტემპერატურა არის −1,2 °C, აგვისტოს — 22,3 °C. ნალექები დაახლოებით 600 მმ. წელიწადში. *სამკურნალო ფაქტორი*: მცირე მინერალიზაციის ჰიდროსულფიდური, ქლორიდულ-ჰიდროკარბონატული, ნატრიუმიანი მინერალური წყალი (დებიტი 20 ათ. ლ/დღ-ღ). იყენებენ აბაზანებისათვის. *სამედიცინო ჩვენება*: საყრდენ-სამოძრაო აპარატის, პერიფიული ნერვული სისტემისა და გინეკოლოგიური დაავადებანი. კურორტზე არის ამბულატორიული სააბაზანო მკურნალობა. სეზონი — ივნისიდან სექტემბრამდე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის კურორტები
გორმაღალი

საკუთარი სახელი **გორმაღალი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გორმაღალი — მთა ჯავის მუნიციპალიტეტში;
* გორმაღალი — მთა ქართლის ქედზე;
* გორმაღალი — მთა ლეჩხუმის ქედზე;
* გორმაღალი — მთა გორმაღლის ქედზე;
* გორმაღალი — მთა იმერეთის მხარეში ვანის მუნიციპალიტეტში;
* გორმაღალი — მთა აჭარაში ქობულეთის მუნიციპალიტეტში;
* გორმაღალი — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში.
გორმაღალი (კავკასიონი)

**გორმაღალი** — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ვეზურის (ჯეჯორის შენაკადი) და კოზიდონის (ღარულის შენაკადი) წყალგამყოფ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3187 მ. აგებულია ქვედაცარცული კირქვებით, მერგელებითა და ქვიშაქვებით. აქვს კლდოვანი და ციცაბო კალთები, რომლებზეც განვითარებულია რელიეფის მყინვარული ფორმები. მცენარეულ საფარს თითქმის მთლიანად მოკლებულია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები