კონფლიქტი სამხრეთ ტაილანდში

**კონფლიქტი სამხრეთ ტაილანდში** — არის მიმდინარე შეიარაღებული კონფლიქტი, რომელშიც ჩართულია რამდენიმე რადიკალური ისლამური ორგანიზაცია, რომლებიც მხარს უჭერენ იალას, პატანის და ნარათივატის პროვინციების დამოუკიდებლობას ტაილანდიდან და დამოუკიდებელი ისლამური სახელმწიფოს შექმნას ან პროვინციების მალაზიაში შესვლას. იგი წარმოიშვა 1948 წელს , როგორც ეთნიკური და რელიგიური სეპარატისტული აჯანყება მალაის ისტორიულ პატანის რეგიონში, რომელიც შედგება ტაილანდის სამი ყველაზე სამხრეთ პროვინციისგან და მეოთხე ნაწილისგან, მაგრამ 2000-იანი წლების დასაწყისიდან გახდა უფრო რთული და ძალადობრივი. ნარკოკარტელები  , ნავთობის კონტრაბანდის ქსელები   და ზოგჯერ მეკობრეების რეიდები   .

პატტანის ყოფილი სასულთნო, რომელიც მოიცავდა ტაილანდის სამხრეთ პროვინციებს - პატანს, იალას, ნარათივატს (მენარა), ასევე ცნობილი როგორც სამი სამხრეთ სასაზღვრო პროვინცია , ასევე სონგკხლას ( სინგგორა )  პროვინციის მეზობელი ნაწილები. მალაზიის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი დაიპყრო სიამმა სამეფომ 1785 წელს და მას შემდეგ, კელანტანის გარდა, ტაილანდის ადმინისტრირებას ექვემდებარება.

მიუხედავად იმისა, რომ ფართომასშტაბიანი სეპარატისტული ძალადობა რეგიონში ათი წლის განმავლობაში იყო წარმოდგენილი, სიტუაცია 2001 წლის შემდეგ გამწვავდა, 2004 წელს კვლავ გამოჩნდა და ზოგჯერ სხვა პროვინციებშიც გავრცელდა  . ინციდენტები, რომლებიც ადანაშაულებენ სამხრეთ მეამბოხეებს, მოხდა ბანგკოკში და პუკეტში  .

2005 წლის ივლისში პრემიერ-მინისტრმა ტაქსინ შინნავატამ აიღო საგანგებო უფლებამოსილება სამხრეთში ძალადობის წინააღმდეგ, მაგრამ აჯანყება კიდევ უფრო გამწვავდა. 2006 წლის 19 სექტემბერს სამხედრო ხუნტამ სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად ჩამოაგდო ტაქსინ შინნავატა. ხუნთმა მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ცვლილება მოახდინა, ტაქსინის ადრინდელი მიდგომა ჩაანაცვლა აჯანყებულთა „გულებისა და გონების“ მოსაგებად  . ძალადობის შეკავებაში მცირე პროგრესის მიუხედავად, ხუნტამ განაცხადა, რომ უსაფრთხოება უმჯობესდება და რომ 2008 წლისთვის რეგიონში მშვიდობა იქნება  . თუმცა, 2008 წლის მართისთვის დაღუპულთა რიცხვმა 3000-ს გადააჭარბა  .

დემოკრატების ხელმძღვანელობით აბხისიტი ვეტჩაჩივის მთავრობის დროს საგარეო საქმეთა მინისტრმა კასით პირომიამ აღნიშნა "ოპტიმიზმის გრძნობა" და თქვა, რომ დარწმუნებულია 2010 წელს რეგიონში მშვიდობის დამყარებაში  . მაგრამ 2010 წლის ბოლოს აჯანყებულებთან დაკავშირებული ძალადობა გაიზარდა, რამაც შეარყია მთავრობის ოპტიმიზმი  . საბოლოოდ, 2011 წლის მარტში, მთავრობამ აღიარა, რომ ძალადობა მატულობდა და რამდენიმე თვეში ვერ აღმოიფხვრეს  .

ადგილობრივი ლიდერები მტკიცედ უბიძგებენ ტაილანდს, რომ ჰქონდეს პათანის რეგიონის ავტონომიის გარკვეული მინიმუმ  დონე, და ზოგიერთმა სეპარატისტულმა აჯანყებულმა მოძრაობამ წამოაყენა რიგი მოთხოვნები სამშვიდობო მოლაპარაკებებისთვის. თუმცა, ეს ჯგუფები  გვერდიდან ჩამორჩნენ ბარისანა-კორდინასის ეროვნულმა რევოლუციამ (BRN-C), ჯგუფი, რომელიც ამჟამად ხელმძღვანელობს აჯანყებას. იგი ვერ ხედავს მოლაპარაკების მიზეზს და ეწინააღმდეგება მოლაპარაკებებს სხვა მეამბოხე ჯგუფებთან. BRN-C-ის უშუალო მიზანია სამხრეთ ტაილანდის უმართავი გახადა და ის დიდწილად წარმატებული იყო  .

აჯანყების სიძლიერის შეფასებები ძალიან განსხვავდება. 2004 წელს გენერალმა პალლოპ პინმანიმმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში მხოლოდ 500 გამაგრებული ჯიხადისტი იყო. სხვა შეფასებით, 15 000-მდე შეიარაღებული მეამბოხეა. დაახლოებით 2004 წელს, ზოგიერთი ტაილანდელი ანალიტიკოსი თვლიდა, რომ უცხოური ისლამური ტერორისტული ჯგუფები შედიოდნენ ტერიტორიაზე და შემოჰქონდათ უცხოური სახსრები და იარაღი, თუმცა, ასეთი პრეტენზიები დაბალანსებული იყო ისეთივე დიდი რაოდენობით მოსაზრებებით, რომლებიც ვარაუდობენ, რომ ეს რჩება აშკარად ლოკალური კონფლიქტად. .

6 500-ზე მეტი ადამიანი გარდაიცვალა და თითქმის 12 000 დაშავდა 2004-დან 2015 წლამდე ყოფილ ეთნიკურ სეპარატისტულ აჯანყებაში, რომელიც ახლა დაიპყრეს მკაცრი ხაზის ჯიხადისტებმა და დაუპირისპირდნენ მათ როგორც ტაილანდურ ენაზე მოლაპარაკე ბუდისტურ უმცირესობას, ასევე ადგილობრივ მუსლიმებს. რომლებიც ზომიერ მიდგომას ან მხარი დაუჭიროს ტაილანდის მთავრობას  .

## კონფლიქტის მიმდინარეობა 
* 2006 წლის 16 ივნისი - 50 აფეთქების შედეგად 3 ადამიანი დაიღუპა სამხრეთ ტაილანდში  .
* 2006 წლის 31 აგვისტო - 20-ზე მეტი ბომბი ერთდროულად აფეთქდა სამხრეთ ტაილანდში  .
* 2006 წლის 19 სექტემბერი - ხატიეიში აფეთქებები წარმოადგენს ტერორის ახალ ეტაპს სამხრეთ ტაილანდში  .
* აფეთქებები ბანგკოკში ახალი წლის ღამეს - აფეთქებების სერია 2006 წლის 31 დეკემბერს და 2007 წლის 1 იანვარს  .
* აფეთქებები სამხრეთ ტაილანდში - აფეთქებების სერია 2007 წლის 18 და 19 თებერვალს ჩინეთის ახალი წლის აღნიშვნის დროს.

## Დანაკარგები 
სამხრეთ ტაილანდში ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში დაახლოებით 3700 ადამიანი გარდაიცვალა და დაახლოებით 10 000 დაშავდა  .

## იხილეთ აგრეთვე 
* დიდი პატანი
* თალიბანი
* ალ ქაიდა
* ჯამაათ აშ-შაბაბი
* ბოკო ჰარამი

## სქოლიო 
კატეგორია:მიმდინარე კონფლიქტები
კატეგორია:კონფლიქტები ტაილანდში