გრეგორი პეკი

**ელდრედ გრეგორი პეკი** ( დ. 5 აპრილი, 1916, ლა-ჯოლა, კალიფორნია – გ. 12 ივნისი, 2003, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკელი კინომსახიობი.

სწავლობდა ნიუ-იორკის დრამის სკოლაში, სანფორდ მაისნერთან. კარიერა დაიწყო სცენაზე; მონაწილეობა აქვს მიღებული 50-მდე სპექტაკლსა და ბროდვეის 3 წარმოდგენაში. კინოში პირველი წარმატება წილად ხვდა ჯონ მალკოლმ სტალის ფილმში „სამეფოს გასაღები“ (1944), რომელმაც ოსკარის პირველი ნომინაცია მოუპოვა. მოგვიანებით ითამაშა სხვა წარმატებულ ფილმებში, როგორებიცაა „გადაწყვეტილების ველი“ (1944), ალფრედ ჰიჩკოკის „მონუსხული“ (1945), საოჯახო ფილმი „ნუკრი“ (1946), „პარადაინის საქმე“ (1947), „დიდი ცოდვილი“ (1947). მსოფლიო აღიარება მოიპოვა 1950-იან და 1960-იან წლებში ისეთი ფილმებით, როგორებიცაა „კაპიტანი ჰორაციო ჰორნბლოუერი“ (1951), ბიბლური დრამა „დავითი და ბერსაბე“ (1951). ავა გარდნერთან ერთად ითამაშა ფილმში „კილიმანჯაროს თოვლიანი მთა“ (1952), ხოლო ოდრი ჰეპბერნთან ერთად „რომაული არდადეგებში“ (1953).

1962 წელს გადაღებულ ფილმში „ნუ მოკლავ ჯაფარას“ შესრულებული ატიკუს ფინჩის როლისთვის მოიპოვა ოსკარი საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის.

## ადრეული ცხოვრება 
ელდრედ გრეგორი პეკი დაიბადა 1916 წლის 5 აპრილს, კალიფორნიის შტატის ქალაქ სან-დიეგოში, ქიმიკოსი და ფარმაცევტის, გრეგორი პერლ პეკისა (1886-1962) და მისი მეუღლის, ბერნის მეი პეკის (1894-1992) კათოლიკურ ოჯახში. მამა ინგლისური (მამის მხრიდან) და ირლანდიური (დედის მხრიდან) წარმოშობის, ხოლო დედა — ინგლისური და შოტლანდიური წარმოშობის იყო.

5 წლის ასაკში, მისი მშობლები გაიყარნენ, ხოლო მისი აღზრდა ბებიამ (დედის დედა) ითავა. ბებიას პატარა გრეგორი ყოველ კვირა კინოში დაჰყავდა. 10 წლის ასაკში გაგზავნეს კათოლიკურ სამხედრო სასწავლებელში ლოს-ანჯელესში. სწავლის დროს გარდაეცვალა ბებია. 14 წლის ასაკში დაბრუნდა სან-დიეგოში და მამასთან დაიწყო ცხხოვრება. სკოლის დამთავრების შემდეგ, 1934 წელს, ჩაირიცხა სან-დიეგოს შტატის კოლეჯში. აქ სწავლის დროს პირველად მიიღო მონაწილეობა თეატრალურ წარმოდგენაში. მას ექიმობა უნდა, ამიტომ ბერკლის კალიფორნიის უნივერსიტეტში გადავიდა მედიცინის შესასწავლად. 1.91 მეტრი სიმაღლის გრეგორი ირიცხებოდა უნივერსიტეტის ნიჩბოსანთა გუნდში. მიუხედავად იმისა, რომ მისი სწავლის ღირებულება წელიწადში მხოლოდ 26 დოლარს შეადგენდა, გადახდა უჭირდა და ერთ-ერთი ორგანიზაციის სამზარეულში დამხმარედ მუშაობდა საჭმლის სანაცვლოდ.
მარჯვნივ|300პქ|მინი|პეკი მამასთან ერთად, დაახლოებით 1930 წელი
ბერკლიში პეკის ღრმა, კარგად მოდულირებული ხმა ყურადღებას იპყრობდა და საჯარო გამოსვლის კურსის გავლის შემდეგ გადაწყვიტა, მსახიობობა ეცადა. ამ მიმართულებით წაახალისა სამსახიობო მასწავლებელმაც, რომელიც მასში უნივერსიტეტის თეატრისთვის იდეალურ მასალას ხედავდა და ის სულ უფრო და უფრო დაინტერესდა მსახიობობით. ის უნივერსიტეტის მცირე თეატრის რეჟისორმა, ედვინ დიურმა აიყვანა და ხუთ სპექტაკლში გამოჩნდა, მათ შორის „მობი დიკში“ სტარბეკის როლში. მოგვიანებით, პეკმა ბერკლიში სწავლის წლების შესახებ თქვა, რომ „ეს ჩემთვის ძალიან განსაკუთრებული გამოცდილება იყო და ჩემი ცხოვრების სამი უდიდესი წელი. ამან გამომაღვიძა და ადამიანად მაქცია“. 1996 წელს პეკმა ბერკლის ნიჩბოსანთა გუნდს 25 000 დოლარი შესწირა თავისი მწვრთნელის, კაი ებრაიტის პატივსაცემად.

მისი სასცენო კარიერა 1941 წელს დაიწყო, როდესაც შეასრულა მდივნის როლი კეტრინ კორნელის მიერ დადგმულ ჯორჯ ბერნარდ შოუს პიესაში „ექიმის დილემა“. სპექტაკლის პრემიერა სან-ფრანცისკოში პერლ-ჰარბორზე თავდასხმამდე სულ რაღაც ერთი კვირით ადრე გაიმართა. ბროდვეიზე მისი დებიუტი შედგა მთავარი როლის შესრულებით ემლინ უილიამსის „დილის ვარსკვლავში“ 1942 წელს. მოგვიანებით, 20th Century Fox აცხადებდა, რომ მან ზურგი უნივერსიტეტში ნიჩბოსნობის დროს დაიზიანა, თუმცა პეკის სიტყვებით, „ჰოლივუდში, როგორც ჩანს, ცეკვის გაკვეთილი საკმარისად მაჩოურად არ მიაჩნდათ. მე წლებია ვცდილობ ამ შეხედულების შეცვლას“. პეკმა სულ 50 სპექტაკლში მიიღო მონაწილეობა, მათ შორის სამ მოკლევადიან ბროდვეის დადგმაში, 4-5 საგასტროლო ტურნესა და ზაფხულის თეატრში.

### 1944–1946: პირველი ნაბიჯები ჰოლივუდში 
thumb|მარცხნივ|upright|პეკი სადებიუტო ფილმში „დიდების დღეები“ (1944)
სცენაზე აღიარების მოპოვების შემდეგ, პეკს კინოკომპანია RKO Radio Pictures-მა პირველი კინოროლი შესთავაზა. ჟაკ ტურნერის მიერ გადაღებულ საომარ რომანში „დიდების დღეები“ (1944) მთავარი როლი შეასრულა ქართული წარმომავლობის ცნობილ ბალერინასთან, თამარა თუმანოვასთან ერთად. გადაღების დროს რეჟისორმა ტურნერმა პეკი გადაააჩვია თეატრალურ მეთოდებს, სადაც ის ფორმალურად საუბრობდა იმგვარად, რომ მისი ხმა მთელი დარბაზისთვის მიეწვდინა. პეკმა ფილმში თავისი შესრულება საკმაოდ არაპროფესიონალურად მიიჩნია და გამოსვლის შემდეგ არ ისურვა მისი ნახვა. მეტწილად დაიწუნეს კინოკრიტიკოსებმაც.

ფილმის გამოსვლისას, „ნიუ-იორკ ტაიმზის“ კრიტიკოსმა ბოსლი კროუტერმა ის შეაფასა, როგორც ნელი და გაწელილი და დასძინა, რომ პეკის თამაში არაბუნებრივი იყო. კინოისტორიკოსი ბარი მონუში წერდა: „პეკის ვარსკვლავური ძალა თავიდანვე შესამჩნევი იყო“. მათ შორის უჩვეულო ორმაგ ხელშეკრულებას „20th Century Fox“-თან და ფილმ „ქარწაღებულნის“ პროდიუსერთან, დეივიდ სელზნიკთან.

პეკმა თავის მეორე ფილმში, „სამეფოს გასაღები“ (1944), ითამაშა 80 წლის კათოლიკე მღვდელი, რომელიც იხსენებს ჩინეთში ნახევარ საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში გაწეულ თავგანწირულ მისიონერულ მოღვაწეობას. სურათი ოთხ ოსკარზე იყო ნომინირებული, მათ შორის საუკეთესო მსახიობი მამაკაცის ნომინაციაში, რაც პეკის პირველი ნომინაცია იყო. მიუხედავად იმისა, რომ 1944 წელს ფილმმა ჩრდილოეთ ამერიკის ბაზარზე შემოსავლების მიხედვით მხოლოდ 27-ე ადგილი დაიკავა, „Turner Classic Movies“-ის ჯეი კარი მას პეკის გარღვევად მოიხსენიებს, ხოლო სცენარისტი პატრიკ მაკგილიგანი აღნიშნავდა, რომ ფილმმა „ის ვარსკვლავობამდე მიიყვანა“. სურათის გამოსვლისას, პეკის შესრულება შეაქო „Variety“-მ და The „ნიუ-იორკ ტაიმზმა“, თუმცა საკუთვრივ ფილმმა, შერეული შეფასება მიიღო. „რადიო ტაიმსმა“ მას „გრძელი, ზერელე და საკმაოდ არადრამატული“ უწოდა, თუმცა აღიარა, რომ „მისმა წარმატებამ პეკის კარიერა გადაარჩინა“. „AllMovie“-ის კრეიგ ბატლერი აზრით, პეკის შესრულება იყო „დამაჯერებელი, სავსეა მისთვის ჩვეული მშვიდი ღირსებითა და ინტელექტით, გაჯერებულია სიჯიუტითა და შინაგანი ცეცხლით, რაც პერსონაჟს ნამდვილად აცოცხლებს“.

ფილმში „გადაწყვეტილების ველი“ (1945), რომელიც სოციალური კლასების ურთიერთობას ეხება, პეკი თამაშობს 1870-იანი წლების პიტსბურგში მცხოვრები მდიდარი ფოლადის ქარხნის მფლობელის უფროს ვაჟს, რომელსაც რომანი აქვს ოჯახის ერთ-ერთ მოახლესთან, რომლის როლსაც გირ გარსონი ასრულებს. ამ უკანასკნელმა მოიპოვა ოსკარის ნომინაცია საუკეთესო მსახიობი ქალის კატეგორიაში. გამოსვლის შემდეგ, „ნიუ-იორკ ტაიმზისა“ და „Variety“-ის მიმოხილვები დადებითი იყო, პეკის შესრულება კი შეფასდა, როგორც დომინანტური. ეს იყო ჩრდილოეთ ამერიკის 1945 წლის ყველაზე შემოსავლიანი ფილმი. გრეგორისა და ჰიჩკოკის ურთიერთობას აღწერდნენ, როგორც ერთდროულად გულთბილსა და ცივს. თავდაპირველად ჰიჩკოკს იმედი ჰქონდა, რომ მთავარ როლს კერი გრანტი შეასრულებდა. პეკმა მოგვიანებით განაცხადა, რომ ჰიჩკოკთან პირველად მუშაობისას ძალიან ახალგაზრდა იყო და რეჟისორის გულგრილობამ გადასაღებ მოედანზე მისი პერსონაჟის მოტივაციის მიმართ, რაც პეკის სამსახიობო სტილისთვის მნიშვნელოვანია, შეარყია მისი თავდაჯერებულობა. „ნიუ-იორკ თაიმსის“ ბოსლი კროუტერმა შეაქო ფილმი და აღნიშნა, რომ პეკის შესრულება „თავშეკავებული და დახვეწილია, რაც ზუსტად ბერგმანის დახვეწილი როლის საპირწონეა“; პროდიუსერი დეივიდ სელზნიკი აღნიშნავდა, რომ ფილმის წინასწარი ჩვენების დროს, მაყურებელ ქალებს აღტაცებული რეაქცია ჰქონდათ პეკის სახელის გამოჩენაზე საწყისი ტიტრების დროს და მისი პირველი რამდენიმე სცენის დროს მაყურებლის გაჩუმება უწევდა.

ფილმში „ნუკრი“ (1946), პეკი განასახიერებს კეთილ მამას, რომლის შვილიც 1870-იანი წლების ფლორიდაში სამი დღის შვლის ნუკრს პოულობს და მის გაზრდას გადაწყვეტს. „ნიუ-იორკ თაიმსის“ ბოსლი კროუტერმა „ნუკრი“ შაფასა, როგორც ფილმი, რომელიც „მოგვცემს კმაყოფილების სიუხვეს, რასაც ცოტა ფილმი თუ აღწევს“. სურათი ფინანსურად მომგებიანიც აღმოჩნდა და 1947 წელი მეცხრე ყველაზე მაღალი შემოსავლით დახურა. ფილმი ბოლო დრომდე იღებს კრიტიკოსთა შექებას. ბარი მონუშმა დაწერა, რომ ეს იყო „თავისი დროის ერთ-ერთი საუკეთესოდ გადაღებული და ყველაზე საყვარელი ოჯახური ფილმი“. ჯოზეფ კოტენმა ითამაშა პეკის ნახევარძმის როლი, რომელიც მას ჯონსის პერსონაჟის სიყვარულში ეცილება. ფილმი მკაცრად გააკრიტიკეს და ზოგიერთ ქალაქში აკრძალეს კიდეც პროვოკაციული ხასიათის სიუჟეტის გამო. ფილმმა „დუელი მზეზე“ ისტორიაში ერთ-ერთი უდიდესი კინოსარეკლამო კამპანია აწარმოა, გახსნა რა მისი ჩვენება ერთდროულად ასობით კინოთეატრში აშშ-ის მასშტაბით. კინოდარბაზები გადაჭედილი იყო, რის შედეგადაც ფილმი გახდა როგორც 1947 წლის, ასევე მთელი 1940-იანი წლების მეორე ყველაზე შემოსავლიანი ფილმი. სურათმა, რომელსაც მეტსახელად „ვნება მტვერში“ („Lust in the Dust“) შეარქვეს, გამოსვლის შემდეგ ძირითადად უარყოფითი შეფასებები მიიღო - ბოსლი კროუტერი წერდა, რომ მსახიობების მიერ „შესრულებული როლები უცნაურად არათანაბარია“, თუმცა ჯონსმა მიიღო ნომინაცია ოსკარზე საუკეთესო მსახიობი ქალის კატეგორიაში. პეკის შესრულების შესახებ მოსაზრებები ურთიერთსაწინააღმდეგო იყო. ეს თეატრი ლა ჯოლას საშუალო სკოლის აუდიტორიაში წარმოდგენებს ზაფხულობით, 1947 წლიდან 1964 წლამდე  მართავდა. 1983 წელს „ლა ჯოლას თეატრი“ ხელახლა გაიხსნა კალიფორნიის უნივერსიტეტის ახალ შენობაში, სან-დიეგოში, სადაც დღემდე ფუნქციონირებს. დაარსების დღიდან, ის იზიდავს ჰოლივუდის პროფესიონალ ვარსკვლავებს, რომლებიც ამავე დროს, მისი მხარდამჭერებიც არიან.

პეკის შემდეგი ნამუშევარი იყო მოკრძალებული ბიუჯეტის დრამა „მაკომბერის საქმე“ (1947), რომელშიც ის განასახიერებს აფრიკელ მონადირე გიდს, რომელიც ტურისტ წყვილს ეხმარება. მოგზაურობის დროს ცოლს, რომლის როლსაც ჯოან ბენეტი ასრულებს, პეკის პერსონაჟი შეუყვარდება. მსახიობი ძალიან აქტიური იყო ფილმის განვითარებაში, მათ შორის მისი რეკომენდაციით შეირჩა რეჟისორი ზოლტან კორდა. ფილმმა დადებითი შეფასებები მიიღო, მაგრამ გამოსვლისთანავე მაყურებლის მიერ ძირითადად უგულებელყოფილ იქნა, რამაც, პეკის თქმით, იმედგაცრუება გამოიწვია. რომანის მიხედვით გადაღებულ ფილმში პეკი ნიუ-იორკელი ჟურნალზე მომუშავე მწერალს განასახიერებს, რომელიც თავს ებრაელად ასაღებს, რათა პირადად განიცადოს ფანატიკოსების მტრობა. ფილმი რვა ოსკარზე იყო ნომინირებული, მათ შორის პეკი საუკეთესო მსახიობი კაცის ნომინაციაში; სურათმა გაიმარჯვა საუკეთესო ფილმისა და საუკეთესო რეჟისორის კატეგორიებში. ეს იყო 1948 წლის მეორე ყველაზე შემოსავლიანი ფილმი. შემდგომში, თავისი სიცოცხლის ბოლო წლებში პეკი აღნიშნავდა, რომ ეს სურათი მისი ერთ-ერთი ყველაზე საამაყო ნამუშევარი იყო. გამოსვლისთანავე, „ჯენტლმენების შეთანხმება“ მოიწონეს როგორც გამბედაობისა და ხარისხის გამო; პეკის შესრულება ბევრმა კრიტიკოსმა ძალიან დადებითად შეაფასა, როგორც გამოსვლისთანავე, ასევე ბოლო წლებში. ბოლო ხანებში, კრიტიკოსებმა განსხვავებული მოსაზრებები გამოთქვეს პეკის თამაშზე და ფილმის ხარისხზე თანამედროვე სტანდარტების გათვალისწინებით, ასევე იმაზე, თუ რამდენად ეფექტური იყო სურათი ანტისემიტიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაში. კინოსცენარისტი მეტ ბეილი წერდა: „ჯენტლმენების შეთანხმება“ შეიძლება ერთ დროს მნიშვნელოვანი ფილმი იყო, მაგრამ არასდროს ყოფილა კარგი ფილმი“.

პეკის შემდეგი სამი ნამუშევარი კომერციული იმედგაცრუება იყო. ფილმი „პარადინის საქმე“ მისი მეორე და ბოლო თანამშრომლობა იყო ჰიჩკოკთან. პროდიუსერი სელზნიკი დაჟინებით ითხოვდა პეკის ფილმში მონაწილეობას, ჰიჩკოკი კი მერყეობდა და ეჭვობდა, თუ რამდენად სათანადოდ შეძლებდა პეკი ინგლისელი ადვოკატის განსახიერებას. შემდგომ წლებში პეკი ფილმზე მუშაობას არცთუ კარგად იხსენებდა. 1947 წელს გამოსული „პარადინის საქმე“ ბრიტანული სასამართლო დრამა იყო, რომელშიც ადვოკატს თავისი კლიენტი შეუყვარდება. ფილმმა დადებითი შეფასებები მიიღო, მოწონება დაიმსახურა პეკის შესრულებამაც, ბოლო ხანებში ფილმი გააკრიტიკეს გავლენიანმა კრიტიკოსებმა, თუმცა პეკის სამსახიობო შესრულება კვლავ მოწონებას იმსახურებს.

[upright|მარცხნივ|thumb|პეკი ფილმში „[ყვითელი ცა“ (1948)]]
პეკი ენ ბაქსტერთან ერთად იყო მთავარი როლის შემსრულებელი ვესტერნულ ფილმში „ყვითელი ცა“ (1948), რომელშიც  ჯეიმზ დოუსონის (პეკი) ბანკის მძარცველთა ჯგუფი თავშესაფარს ეძებს და ხვდება ენერგიულ ბიჭუნა ბაქსტერს, მის ბაბუას და მათ ოქროს. დოუსონი თანდათან ინტერესდება ბაქსტერის პერსონაჟით, რომელსაც, თავის მხრივ, საპასუხო ინტერესი უვითარდება მის მიმართ. თუმცა სიუჟეტი ოდნავ დაუჯერებელად მიიჩნიეს. ერთი წლის შემდეგ, პეკი ავა გარდნერთან ერთად მონაწილეობდა მათი სამი ერთობლივი ფილმიდან პირველში, „დიდი ცოდვილი“ (1949), პერიოდულ რომანტიკულ დრამაში, სადაც რუსი მწერალი, პეკის პერსონაჟი, გარდნერსა და მის მამას ვალების გადახდაში ეხმარება და ამასობაში, აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებული ხდება. პეკი საბოლოოდ გარდნერის კარგი მეგობარი გახდა და მოგვიანებით ის თავის საყვარელ თანავარსკვლავად გამოაცხადა. ფილმმა უარყოფითი შეფასებები მიიღო როგორც კრიტიკოსებისგან, ასევე მაყურებლებისგან. ფილმი მოსაწყენად მიიჩნიეს და კომერციული იმედგაცრუებაც გამოიწვია. თანამედროვე დროში ფილმმა არაერთგვაროვანი შეფასებები მიიღო; „TV Guide“ ამბობს, რომ „ამ მიმზიდველ ფილმს“ ძლიერი შესრულება აქვს და რომ „პეკი ძლიერია“ თავისი განსახიერებით. პეკმა თავადაც დაიწუნა სურათი, რომელიც მისთვის ბოლო იყო „MGM“-თან კონტრაქტის ფარგლებში. მისი თქმით, მასზე მუშაობას ის სტუდიის წარმოების ხელმძღვანელის თხოვნით დათანხმდა.

1949 წელს გამოსული მისი მეორე ფილმი „ვერტიკალური აფრენა“, იყო პირველი მრავალი ფილმიდან, რომელშიც პეკი განასახიერებს მამაც და ადამიანურ „მებრძოლს“. სურათში, რომელიც რეალურ მოვლენებზეა დაფუძნებული, პეკი თამაშობს მეორე მსოფლიო ომის აშშ-ის ბომბდამშენი ჯგუფის ახალ მეთაურს, რომლის ამოცანაა პილოტებსა და ეკიპაჟებში დისციპლინისა და სიამაყის ჩანერგვა. ის თვლის, რომ ყოფილმა მეთაურმა ამის გაკეთება ვერ შეძლო, რადგან ის ძალიან დაუახლოვდა ჯარისკაცებს და ასეთმა დამოკიდებულებამ გამოიწვია მისიის ჩავარდნა. პეკი ახერხებს სარდლობის ფორმაში მოყვანას, მაგრამ აღმოაჩენს, რომ ისიც ზედმეტად ზრუნავს თავის ჯარისკაცებზე. ფილმმა გამოსვლისთანავე დადებითი შეფასებები მიიღო. დადებითად აფასებენ მას თანამედროვე კრიტიკოსებიც. მოწონება დაიმსახურა პეკის შესრულებამ, კინოისტორიკოსი პიტერ ფონ ბაგი პეკის შესრულებას „ბრიგადის გენერალ ფრენკ სავაჯის როლში მის ცხოვრებაში ყველაზე დასამახსოვრებელს“ უწოდებს.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## ბიბლიოგრაფია 
*
*
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით