12 თებერვალი

**12 თებერვალი** — გრიგორიანული კალენდრის 43-ე დღე.  წლის ბოლომდე დარჩენილია 322 დღე (ნაკიან წელში - 323).

## დღის მოვლენები 
* 55 : რომის იმპერიის ტახტის მემკვიდრე ტიბერიუს კლაუდიუს კეისარ ბრიტანიკუსი გარდაიცვალა იდუმალებით მოცულ ვითარებაში, რამაც გზა გაუხსნა ნერონის იმპერატორობას.
* 1354 : სტრასლუნდის ხელშეკრულებით მოგვარდა სასაზღვრო უთანხმოება მეკლენბურგისა და პომერანიის საგრაფოებს შორის.
* 1502 : ვასკო და გამა ლისაბონიდან, პორტუგალია, გადის ინდოეთისკენ მეორე მოგზაურობაში.
* 1541 : სანტიაგო დე ჩილე დააფუძნა პედრო დე ვალდივიამ.
* 1719 : ნიდერლანდის უძველესი სადაზღვეო კომპანია Onderlinge van 1719 u.a. დაარსდა.
* 1733 : ინგლისელი ჯეიმზ ოგლთორპი აფუძნებს შეერთებული შტატების მე-13 კოლონიას - ჯორჯია, და მის პირველ ქალაქ სავანას (ჯორჯიის დღე).
* 1737 : ევროპის უძველესი მოქმედი ოპერის თეატრი სან კარლო გაიხსნა.
* 1771 : გუსტავ III შვედეთის მეფე გახდა, მას შემდეგ რაც მამამისმა ადოლფ ფრედერიკმა "საკუთარი თავი შეჭამა".
* 1818 : ბერნარდო ო'ჰიგინსმა ჩილეს დამოუკიდებლობას მოაწერა ხელი კონცეპციონთან.
* 1832 : ეკვადორმა გალაპაგოსის კუნძულები დაიპყრო.
* 1879 : ნიუ-იორკის მედისონ სქუერ გარდენში აშშ-ის პირველი ყინულის მოედანი გაიხსნა.
* 1912 : ჩინეთის ბოლო იმპერატორი ხუანტონი, მანჩუ ქინის დინასტიიდან, ტახტიდან გადადგა.
* 1912 : ჩინეთის რესპუბლიკა გრიგორიანულ კალენდარზე გადავიდა.
* 1919 : უკრაინის მეცნიერებათა აკადემია დაარსდა.
* 1924 : კელვინ კულიჯი პირველი აშშ-ის პრეზიდენტი გახდა, რომელიც რადიოთი გამოვიდა სიტყვით.
* 1934 : ავსტრიის სამოქალაქო ომი დაიწყო.
* 1961 : საბჭოთა კავშირმა კოსმოსური ზონდი "ვენერა-1" გაუშვა ვენერის გამოსაკვლევად.
* 1990 : დუშანბეში, ტაჯიკეთი, მთავრობისა და ოპოზიციის მომხრეთა შორის უთანხმოების გამო სამოქალაქო ომი დაიწყო.
* 2002 : ჰააგის სამხედრო ტრიბუნალი დაიწყო იუგოსლავიის ყოფილი პრეზიდენტის, სლობოდან მილოშევიჩის გასასამართლებლად. მილოშევიჩი ოთხ წელიწადში გარდაიცვალა სასამართლოს განაჩენის გამოტანამდე.
* 2008 : ციურიხის მუზეუმიდან მძარცველებმა გაიტაცეს იმპრესიონისტების ოთხი ფერწერული ტილო, რომელთა ღირებულება $160 მილიონს აღემატება (ნაძარცვს შვეიცარიის პოლიციამ ერთ კვირაში მიაგნო).
* 2010 : ოლიმპიურ თამაშებზე უბედური შემთხვევის შედეგად დაიღუპა ქართველი სპორტსმენი ნოდარ ქუმარიტაშვილი.
* 2012 : 
**ზამბიის ფეხბურთელთა ნაკრები აფრიკის 2012 წლის ეროვნებათა თასის მფლობელი გახდა.
**გერმანიის პრეზიდენტი კრისტიან ვულფი თანამდებობიდან გადადგა.
* 2017 : ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი  გერმანიის პრეზიდენტად აირჩიეს.
* 2019 : პრესპის შეთანხმების თანახმად მაკედონიას ოფიციალურად ჩრდილოეთ მაკედონიის რესპუბლიკა ეწოდა.
* 2023 : კვიპროსის საპრეზიდენტო არჩევნებში ნიკოს ქრისტოდულიდისმა გაიმარჯვა.
* 2025 : რუმინეთის პრეზიდენტი კლაუს იოჰანისი გადადგა და  იგი ილიე ბოლოჟანმა შეცვალა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 41 :  ბრიტანიკუსი   — რომის იმპერატორის, კლავდიუსის ვაჟი
* 1746 :   ტადეუშ კოსციუშკო   — ლიტველ-პოლონელი  ეროვნული გმირი
* 1768 : ფრანც II  — საღვთო რომის იმპერიის უკანასკნელი იმპერატორი (1792–1806) და ავსტრიის პირველი იმპერატორი (1804–1835)
* 1809 : ჩარლზ დარვინი — ინგლისელი ბუნებისმეტყველი.
* 1809 : აბრაამ ლინკოლნი — აშშ–ს სახელმწიფო მოღვაწე.
* 1812 : გიორგი ერისთავი  — თავადი, რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი  
* 1813 : ჯეიმზ დანა  — ამერიკელი გეოლოგი
*1813 : ოტო ლუდვიგი — გერმანელი მწერალი. 
* 1844 : იოჰან ლაიდონერი   —   ესტონეთის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე
* 1850 : უილიამ მორის დეივისი   — ამერიკელი გეოგრაფი და გეოლოგი.
*1854 : სტეფან სტამბოლოვი  — ბულგარელი რევოლუციონერი, პოლიტიკური მოღვაწე, პოეტი და მწერალი. 
*1866 :   ეგე  — სლოვაკი მწერალი.
*1866 : შიო მღვიმელი  — ქართველი საბავშვო პოეტი
* 1866 : ლევ შესტოვი  —  რუსი   ფილოსოფოსი.
* 1876 : XIII დალაი ლამა
* 1879 : ხუან ესტებან მონტერო  — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე.
* 1881 : აკაკი ჭანტურია — ქართველი მეცნიერი
* 1881 :  ანა პავლოვა  —  რუსი ბალერინა. 
* 1885 : იულიუს შტრაიხერი   — გერმანელი პოლიტიკური და პარტიული მოღვაწე
*1887 : ედელმირო ხულიან ფარელი   — არგენტინელი გენერალი და პოლიტიკოსი.
* 1906 : ქრისტეფორე არეშიძე —  ქართველი ქიმიკოსი.
* 1911 : კერბალ ო’დილი — ირლანდიელი პოლიტიკოსი.
*1920 :  ოთარ ანჯაფარიძე  — ქართველი ვირუსოლოგი
* 1933 : კოსტა-გავრასი   — ბერძნული წარმოშობის კინორეჟისორი.
* 1934 : ბილ რასელი — ბოსტონ სელტიქსის და აშშ ნაკრების პროფესეიონალური კალათბურთელი.
*1935 : ჰრანტ მათევოსიანი   — სომეხი მწერალი
* 1939 : რეი მანზარეკი — ამერიკელი მუსიკოსი, მომღერალი, პროდიუსერი, პიანისტი, მწერალი.
*1942 : ეჰუდ ბარაკი   — ისრაელის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე
* 1942 : დონალდ რეიფილდი  —  ბრიტანელი  თანამედროვე  რუსულისა და ქართულის ლიტარატურათმცოდნე
* 1948 : რეი კურცვაილი   — ამერიკელი  მეცნიერი
* 1950 : სტივ ჰეკეტი  — ბრიტანელი კომპოზიტორი და გიტარისტი. 
*1955 : პაატა ბურჭულაძე   —  ოპერის მომღერალი 
*1958 : ვიქტორ ხლუსი  — უკრაინელი ყოფილი ფეხბურთელი. 
*1962 : ნანა იოსელიანი   — ქართველი მოჭადრაკე
*1968 : კრისტოფერ მაკ-კენდლესი  — ამერიკელი მოხეტიალე
* 1969 : დარენ არონოფსკი  — ამერიკელი კინორეჟისორი
* 1969 : ლელა წურწუმია   — ქართველი პოპ-მომღერალი. 
*1979 : ჯესი სპენსერი  — ავსტრალიელი მსახიობი და მუსიკოსი. 
*1980 : ხუან კარლოს ფერერო  — ესპანელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, 
*1991 : გიორგი ბეგაშვილი  — ქართველი ფეხბურთელი
* 1993 : რაფაელ ალკანტარა   — ბრაზილიელი ფეხბურთელი
* 2001 : ხვიჩა კვარაცხელია — ქართველი ფეხბურთელი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1804 : კანტი, იმანუელ — გერმანელი ფილოსოფოსი.
* 1916 : დედეკინდი, რიხარდ იულიუს ვილჰელმ — გერმანელი მათემატიკოსი
* 1942 : ვუდი, გრანტ — ამერიკელი ფერმწერი
* 1981 : ატამანოვი, ლევ — საბჭოთა კინორეჟისორი
* 2010 : ნოდარ ქუმარიტაშვილი — ქართველი მოციგავე
* 2012 : ალექსი ჭინჭარაული — ქართველი ენათმეცნიერი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
** ბასილი დიდი, გრიგოლი ღვთისმეტყველი და იოანე ოქროპირი
** წმინდა მღვდელმოწამე იპოლიტე რომის ანტიპაპი და მის თანა წამებულნი კენსორინე, საბინე, ქრისია ქალწული და სხვანი ოცნი მოწამენი
** ღირსი ზენონი
** თეოფილე ახალი
** პეტრე ბულგარელი  
** წმინდა თეოდორე

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:** 
* 

0212