open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ფსიქოთერაპიის ევროპული ასოციაცია

**ფსიქოთერაპიის ევროპული ასოციაცია** (**EAP**) — ფსიქოთერაპიის დარგის წარმმართველი ორგანიზაცია ევროპის მასშტაბით. მისი მოქმედების არეალი მოიცავს 41 ქვეყანას. ასოციაცია აერთიანებს 128 ფსიქოთერაპიულ ორგანიზაციას, მათ შორის, 42 ეროვნულ ასოციაციას და 17 ევროპულ ასოციაციას. ფსიქოთერაპევტთა ევროპული ასოციაცია დაფუძნებულია ვენაში. ამჟამად მისი წევრია 120 000 ფსიქოთერაპევტი. 

EAP-ს მიუძღვის გადამწყვეტი როლი ფსიქოთერაპის დამოუკიდებელ პროფესიად აღიარების პროცესში. ის არის ფსიქოთერაპიული განათლების პან-ევროპული სტანდარტის და ეთიკური გაედლაინის შემქმნელი.    

ასოციაციის სახელმძღვანელო დოკუმენტია სტრასბურგის 1990 წლის დეკლარაცია ფსიქოთერაპიის შესახებ. იგი ხელს უწყობს მეცნიერულ საწყისებზე დამყარებული ფსიქოთერაპიული განათლების გავრცელებას. იბრძვის ევროპაში თავისუფალი და დამოუკიდებელი ფსიქოთერაპიული პრაქტიკისათვის. 

საქართველოში ფსიქოთერაპიის ევროპული ასოციაციის წარმომადგენელი ეროვნული ქოლგა ორგანიზაციის (NUO) სახით არის ფსიქოთერაპიის ქართული ფედერაცია.

მისი საქმიანობა მოიცავს: 
* ურთიერთთანამშრომლობაზე დაფუძნებული დემოკრატიული ფორუმის შექმნას პროფესიონალური ფსიქოთერაპიის მწარმოებელი ორგანიზაციებისთვის. 
* პან-ევროპული პროფესიონალური დიპლომშემდგომი განათლების სტანდარტის დაწესებას მინიმუმ 2,400 საათის ოდენობით სულ მცირე 4 წლის განმავლობაში. რაც მოიცავს სპეციალიზებულ ტრენინგის და სუპერვიზირებული პრაქტიკის აუცილებელ კომპონენტს.
* ლიცენზირების მინიჭებას ფსიქოთერაპიის ევროპული სერთიფიკატის (ECP) სახით, რომელიც აწესებს მთელი ევროპის მასშტაბით აღიარებულ ერთიან სტანდარტს.
* ECP ერთიანი ბაზის ჩამოყალიბებას და ყველასთვის ხელმისაწვდომი საძიებო სისტების შექმნას, რომელიც აერთიანებს ევროპული სტანდარტით აღიარებულ 5 000 ფსიქოთერაპევტს.
* საერთო ევროპული ეთიკური გაედლაინის გავრცელებას, ფსიქოთერაპიული პაციენტების დაცვის მიზნით. 
* EAP არის ფსიქოთერაპიის მსოფლიო საბჭოს დამფუძნებელი წევრი (WCP).

## საქართველო 
ასოციაცია საქართველოში წარმოდგენილოა ფსიქოთერაპიის ეროვნული ქოლგა ფსიქოთერაპიის ქართული ფედერაცია დენდრონის სახით.

## სქოლიო 
კატეგორია:ფსიქოთერაპია
კატეგორია:ფსიქოთერაპიული ორგანიზაცია
კატეგორია:ფსიქოთერაპიის რეგულირება
კატეგორია:ფსიქოთერაპიის ევროპული სტანდარტი
კატეგორია:ფსიქიკური ჯანმრთელობა ავსტრიაში
კატეგორია:ფსიქიკური ჯანმრთელობა საქართველოში
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები საქართველოში
კატეგორია:პროფესიონალური ფსიქოთერაპია
კატეგორია:საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციები
კატეგორია:დარგობრივი ორგანიზაციები
უეფა-ს ევროპა ლიგა 2018 ფინალი

**უეფა-ს ევროპა ლიგის 2018 წლის ფინალი** — უეფა-ს ევროპა ლიგის 2017-18 წლების სეზონის ფინალური მატჩი. ევროპის რანგით მეორე ტურნირის რიგით 47-ე, ხოლო ევროპა ლიგის — მე-9 ფინალი. რომელიც ლიონში სტადიონ „ლუმერზე“ გაიმართა, ერთმანეთს „ატლეტიკო მადრიდი“ და „მარსელის ოლიმპიკი“ დაუპირისპირდნენ. „ატლეტიკომ“ შეხვედრა ანგარიშით 3-0 მოიგო.

## გუნდები
## სტადიონი
მინი|მარცხნივ|„ლუმერი“
2016 წლის 9 დეკემბერს ნიონში, შვეიცარიაში გადაწყდა, რომ ფინალს ქალაქ ლიონის სტადიონი „ლუმერი“ უმასპინძლებდა.

## გუნდების გზა ფინალამდე
## ფინალამდე
### ელჩი 
მინი|ერიკ აბიდალი
მატჩის ელჩად დაინიშნა ფრანგი ვეტერანი ფეხბურთელი ერიკ აბიდალი, რომელიც სამი სეზონის განმავლობაში იცავდა ფრანგული „ლიონის“ ღირსებას, მოგვიანებით კი „ბარსელონას“ რიგებში ყოფნისას, ორი უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის თასი მოიგო.

### გახსნის ცერემონია 
ფრანგ დიჯეითა დუეტმა „Ofenbach“ მიიღო მონაწილეობა ფინალის გახსნის ცერემონიაზე.

## ფინალი

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## სქოლიო
კატეგორია:უეფა-ს ევროპა ლიგა
ჰეივაგიულუ

**„ჰეივაგიულუ“** ან **„აღაბეკის ცეკვა“** () — აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვა. შექმნილია სეიგაჰის (მუღამის ერთ-ერთი კილო) საფუძველზე. ძალიან ლამაზი მელოდია სრულდება ზურნაზე. განკუთვნილია სოლო ცეკვებისთვის. ხალხში ცეკვას „აღაბეკის ცეკვასაც“ ეძახიან.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
კაწალო

**კაწალო** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, ახალსოფლის თემში.
 
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ილჰამ ალიევის საპრეზიდენტო ვიზიტების სია

[მინი|250x250პქ|[ილჰამ ალიევი და ვლადიმირ პუტინი. 2014 წ]]
მინი|249x249პქ|ილჰამ ალიევი და ალექსანდრე ლუკაშენკო
ამ სტატიაში მოყვანილია აზერბაიჯანის მეოთხე მოქმედი პრეზიდენტის  - ილჰამ ალიევის საერთაშორისო **საპრეზიდენტო ვიზიტების სია.**

## პირველი საპრეზიდენტო ვადა 
**მოგზაურობები პირველი საპრეზიდენტო ვადის განმავლობაში (2003-2008)**

მინი|249x249პქ|ალიევი და კერი

## მეორე საპრეზინდეტო ვადა 
მინი|248x248პქ|ალიევი და ალი ხამენეი
**მოგზაურობები მეორე საპრეზიდენტო ვადის დროს (2008–2013)**

## მესამე საპრეზიდენტო ვადა 
**მოგზაურობები მესამე საპრეზიდენტო ვადის დროს (2013–2018)**

## მეოთხე საპრეზიდენტო ვადა 
მინი|249x249პქ|ალიევი და ემანუელ მაკრონი
**მოგზაურობები მეოთხე საპრეზიდენტო ვადის დროს (2018–დღემდე)**

## იხილეთ აგრეთვე 
* ილჰამ ალიევი
* ილჰამ ალიევის პრეზიდენტობა

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის პოლიტიკა
კატეგორია:აზერბაიჯანის პრეზიდენტები
ვირჯინიის კლასის წყალქვეშა ნავები

**ვირჯინიის კლასის წყალქვეშა ნავები**  (ასევე: ** კლასი SSN-774 **) — შემტევი ბირთვული წყალქვეშა ნავების კლასი აშშ-ის საზღვაო ძალების შემადგენლობაში. ვირჯინიის კლასის მოიერიშე წყალქვეშა ნავები შეერთებული შტატების საზღვაო ძალების წყალქვეშა ბრძოლის უახლესი პლატფორმა და აერთიანებს უახლეს მიღწევებს სტელს-ტექნოლოგიებში, სადაზვერვო ინფორმაციის შეგროვებისა და შეიარაღების სისტემების ტექნოლოგიებში.

ვირჯინიის კლასის ნავები შექმნილია ფართო სპექტრის ოპერაციების საწარმოებლად ღია ოკეანეს და ლიტორალურ დავალებებში, მათ შორის წყალქვეშა ნავების საწინააღმდეგო და სადაზვერვო ოპერაციებისთვის. ვირჯინიის კლასმა, გეგმის მიხედვით, უნდა ჩაანაცვლოს მოძველებული ლოს-ანჯელესის კლასის წყალქვეშა ნავები, რომელთაგან ბევრი მოხსნილია მწყობრიდან. 

ვირჯინიის კლასის წყალქვეშა ნავების მიღება დასრულდება 2043 წლისთვის და ნავარაუდებია მათი სამსახური სულ მცირე 2060 წლამდე. ამ კლასის ბოლო უახლესი ნავი მწყობრში უნდა იყოს XXI საუკუნის 70-იან წლებში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბირთვული წყალქვეშა ნავები
კატეგორია:წყალქვეშა ნავების კლასები
ვენგარდის კლასის წყალქვეშა ნავები

**ვენგარდის კლასის წყალქვეშა ნავები** - დიდი ბრიტანეთის სამეფო ფლოტის ბალისტიკური რაკეტების მატარებელი ბირთული წყალქვეშა ნავების კლასი. ვენგარდის კლასი წარმოდგენილ იქნა 1994 წელს როგორც ტრაიდენტის ბირთვული პროგრამის ნაწილი და მოიცავს ოთხ ნავს: HMS Vanguard, HMS Victorious, HMS Vigilant და HMS Vengeance. ყველა მათგანი აიგო 1986-დან 1999 წლამდე ბეროუ-ინ-ფარნესის ვერფებზე Vickers Shipbuilding and Engineering-ის მიერ, რომელიც ამჟამად BAE Systems-ის საკუთრებაშია. ვენგარდის კლასის ოთხივე წყალქვეშა ნავი ბაზირებულია მისი უდიდებულესობის საზღვაო ბაზა კლაიდზე (HMS Neptune), გლაზგოდან 40 კმ-ით დასავლეთით, შოტლანდია.

კატეგორია:ბირთვული წყალქვეშა ნავები
კატეგორია:წყალქვეშა ნავების კლასები
გვანცა აბდალაძე

**გვანცა აბდალაძე** (დ. 8 ივნისი, 1974, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ისტორიკოსი, მწერალი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი 1996 წელს.

1981 წლიდან დღემდე აქვეყნებს ლექსებსა და მოთხრობებს სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებში, მისი სადისერტაციო თემა იყო „გიორგი IV ლაშა“. არის სრული პროფესორი.

## ბიბლიოგრაფია 
* მარტის მზე, თბ., 2000, ISBN 99928-0-054-2
* გრძელთმებიანი ბიჭუნას ზღაპარი, თბ., 1998

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი  მწერლები
გვანცა
ვლადიმირ დინეცი

**ვლადიმირ ლეონიდის ძე დინეცი** , (დ.17 მაისი, 1969, მოსკოვი) — რუსლი ზოოლოგი, ფილოსოფიის დოქტორი (2011)მდენიმ, ავტორი ცნობილი წიგნების ბუნებისა და მოგზაურობის შესახებ, რუსეთის ბუნების ენციკლობედიის რამდენიმე ტომის თანაავტორი.

## ბიოგრაფია
ვლადიმირი დაიბადა მოსკოვში. ის ბავშვობიდან იყო გატაცებული ბიოლოგიითა და მოგზაურობით. 1997-2017 წლებში ცხოვრობდა აშშში, შემდეგ კი გადავიდა ოკინავაზე.

2005 წელს გახდა ალიგატორთა *ცეკვის* პირველი გამხსნელი. 2010 წლისთის გაშიფრა ნიანგებისა და ალიგატორთა მიერ დიდ მანძილზე საკომუნიკაციოდ გამოყენებული სიგნალების უმეტესობა. ასევე ამ ცხოველთა ენის ევოლუციის მექანიზმი. 2009-2013 წლებში დაამტკიცა, რომ ნიანგებსა ალიგატორებს შეუძლიათ ერთად მოქმედების დაგეგმვა. აგრეთვე ჩიტების დასაჭერის მახის გამოყენების შესაძლებლობა.
2011 წელს მაიამის უნივერსიტეტში დაცვა დისერტაცია.

2005-2011 წლებში დაკავებული იყო ნიანგთა, ალიგატორთა და კაიმანთა ქცევის კვლევით ოცდაექვს ქვეყანაში.

2011 წელს მონაწილეობდა ბუნების მსოფლიო ფონდის ექსპედიციაში ვიეტნამის მთებში, გარეული ცხოველის შესასწავლად. ზოოლოგებიდან პირველად სწორედ ვლადიმირმა მოახერხა ბუნებაში მისი ნაფეხურის დასურათება. 2011 წლიდან ის იყო ტენესის უნივერსიტეტის პროფესორი, სადაც ის შეისწავლიდა ცხოველთა ქცევის ევოლუციასა და კითხვებს მათ დამცველობაზე.

2012-2013 წლებში მუშაობდა მკვლევარად ლუიზიანას შტატის უნივერსიტეტში, სადაც მონაწილეობდა ამერიკული თეთრი წეროს რეინტროდუქციის პროგრამაში.

2017 წლიდან ის მუშაობს ოკინავას მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტში, იაპონიაში. იგი ასევე აწარმოებს საველე კვლევებს ცენტრალურ აფრიკაში, არქტიკაში, აღმოსავლეთ აზიასა და სხვა რეგიონებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვებ-გვერდი
* პერსონალური ბლოგი
* ვლადიმირ დინეცი - დრაკონების სიმღერები

## სქოლიო
კატეგორია:ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:რუსი ზოოლოგები
კატეგორია:საბჭოთა ზოოლოგები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
უილიამ ჰენრი ბრეგი

**უილიამ ჰენრი ბრეგი** (; დ. 2 ივლისი, 1862, ვიგტონი — გ. 12 მარტი, 1942, ლონდონი) — ბრიტანელი ფიზიკოსი, ქიმიკოსი, მათემატიკოსი და აქტიური სპორტსმენი, რომელიც ცალსახად უილიამ ლორენს ბრეგისთან ერთად 1915 წელს გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში „მათ მიერ გაწეული შრომისთვის რენტგენის სხივებით გაკეთებული კრისტალური სტრუქტურის ანალიზზე“ — უმნიშვნელოვანესი ნაბიჯი რენტგენული სხივების კრისტალოგრაფიის განვითარებაში. მინერალი ბრაგიტი ბრეგის და მისი შვილის პატივსაცემად სწორედ ამ სახელს ატარებს.

## ბიოგრაფია
უილიამ ჰენრი ბრეგი დაიბადა 1862 წლის 2 ივლისს ვესთვორდში, კამბერლენდში. იგი იყო რობერტ ჯონ ბრეგისა (სავაჭრო საზღვაო ოფიცერი და ფერმერი) და მისი მეუღლის, მერი ვუდის ვაჟი. ბრეგს დედა 7 წლის ასაკში გარდაეცვალა და მისი აღზრდა ბიძამის, უილიამ ბრეგს მოუწია (ლესტერშირში). იგი ამავე ქალაქის გრამატიკულ სკოლაში სწავლობდა (დღევანდელი რობერტ სმიტის ინსტიტუტი). ბრეგი შემდგომ სწავლობდა ტრინიტის კოლეჯში, კემბრიჯში. მას ეს სასწავლებელი დახურა 1984 წელს როგორც „მესამე ვრანგლერმა“, ხოლო 1885 წელს მიენიჭა პირველი კლასის წოდება „მათემატიკურ ტრიპოსში“.

1885 წელს, 23 წლის ასაკში უილიამ ჰენრი ბრეგი დაინიშნა მათემატიკისა და ექსპერიმენტულ ფიზიკის უფროს პროფესორად ადელაიდის უნივერსიტეტში, ავსტრალიაში, სადაც მუშაობა ადრელ 1886 წელს დაიწყო.

ბრეგმა 1909 წელს დაიკავა ქავენდაშის მდივნის თანამდებობა (ფიზიკაში) ლიდის უნივერსიტეტში. აქ მან წარმატებულად განაგრძო საკუთარი დაკვირვებები X-სხივებზე. სწორედ აქ შექმნა X-სხივების სპექტრომეტრი.

1914 წელს ბრეგის ორივე ვაჟი ჯარში გაიწვიეს. მომდევნო წელს იგი დაინიშნა პროფესორად ლონდონის უნივერსიტეტ-კოლეჯში.

1907 წელს ბრეგი არჩეულ იყო სამეფო საზოგადოების წევრად, ხოლო 1920 წელს ვიცე პრეზიდენტად, ხოლო 1935-1940 წლებში მსახურობდა როგორც ამ დაწესებულების პრეზიდენტი.

1917 წელს მას გადასცეს ბრიტანეთის იმპერიის კომანდორის ორდენი (CBE). 1931 წელს დააჯილდოვეს მერიტის მედლით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Annotated Bibliography for William Henry Bragg from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues 
*Data from the University of Leeds 
*Fullerian Professorships
*Nobelprize.org – The Nobel Prize for Physics in 1915
*Nobel Biography

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
სულხან აბდალაძე

**სულხან აბდალაძე** (დ. 2 ივლისი, 1930, ქუთაისი, საქართველოს სსრ — გ. 30 ივნისი, 1988) — ქართველი ისტორიკოსი, მწერალი.

## ბიოგრაფია 
1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

1972 წლიდან მუშაობდა ჯერ წიგნის სახელმწიფო პალატაში სამნეო ნაწილის გამგედ, შემდეგ საქართველოს უმაღლესი და საშუალო სპეციალური განათლების სამინისტროს სახალხო უნივერსიტეტის სამეცნიერო მეთოდიკურ კაბინეტში უფროს მეთოდისტად. ლიტერატური მოღვაწეობა 1953 წლიდან დაიწყო. პირველი ლექსი მან „ლიტერატურულ აფხაზეთში“ გამოაქვეყნა. შემდგომ პერიოდში სულხან აბდალაძის ლექსები სისტემატურად იბეჭდებოდა და გამოდიოდა ცალკე წიგნებად.

## ბიბლიოგრაფია 
* ეშმაკის ბორბალი, თბ., 1982;
* ჩემი თეთრი ღრუბელი, თბ., 1985;
* ქარების ფერფლი, თბ., 1989.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:დაბადებული 2 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი  მწერლები
სულხან
ავური (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ავური** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*ავური — სოფელი აზერბაიჯანში, იარდიმლის რაიონი
*ავური  — პატარა ქალაქი ინდოეთში
სემენი (ალაო)

**„სემენი“** () — აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვა. არის ერთ-ერთი უძველესი ცეკვა, უფრო სწორედ კი გაზაფხულის მოსვლისადმი მიძღვნილი ტრადიციული ზეიმი.

ცეკვას ასრულებენ მხოლოდ ქალები და გოგონები. სრულდება ტექსტის თანხლებით. „სემენს“ ცეკვავენ აზერბაიჯანის ყველა კუთხეში.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
აი ბერი ბახი

**„აი ბერი ბახი“** () — ერთ-ერთი უძველესი აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვა. ასრულებენ ქალები.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
თეთრკუდა ფსოვი

**თეთრკუდა ფსოვი**, ან **ჩვეულებრივი ფსოვი** () — ფრინველი ქორისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 70–90 სმ,

## გალერეა 

ფაილი:White-tailed Sea Eagle.JPG| 
ფაილი:Haliaeetus albicilla 1 (Bohuš Číčel).jpg|
ფაილი:Stamps of Georgia, 2007-08.jpg|საქართველოს საფოსტო მარკა, 2007

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუსეთის ხერხემლიანი ცხოველები: თეთრკუდა ფსოვი 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ფსოვი
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
კატეგორია:მტაცებელი ფრინველები
მუსა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მუსა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*მუსა — სოფელი აზერბაიჯანში,  იარდიმლის რაიონი
*მუსა — სოფელი ირანში, ილამის ოსტანში
*მუსა    — სოფელი პაკისტანში, პენჯაბის პროვინციაში

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
სანან იბრაჰიმოვი

**სანან იბრაჰიმოვი** (; დ. 18 აპრილი, 1959, ჯულფა) — აზერბაიჯანელი პროფესორი, ფილოლოგი, აღმოსავლეთმცოდნე, ტექსტოლოგი, დრამატურგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.

## ცხოვრება 
დაიბადა 1959 წლის 18 აპრილს ნახიჩევანის ასსრ-ის ჯულფის რაიონში.

## განათლება 
1976 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა.

1977 წელს სწავლობდა ლენინგრადის (ამჟამინდელი სანქტ-პეტერბურგი) საავიაციო სკოლაში. შვეულმფრენ მი-8-ის პილოტი, ავიამექანიკოსია.

1980–1985 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (ამჟამად ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი) აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე.

## სამხედრო სამსახური 
1979 წელს დაასრულა სამხედრო სავალდებულო სამსახური. 1985–1987 წლებში მუშაობდა ავღანეთში მრჩეველ-თარჯიმნის თანამდებობაზე.

1992–1994 წლებში მსახურობდა აზერბაიჯანის ეროვნულ არმიაში — იკავებდა დოცენტის თანამდებობას მეთაურთა უმაღლეს გაერთიანებულ სკოლაში. სამხედრო ოპერაციებში გამოჩენილი სიმამაცისთვის დაჯილდოებულია ორი საბრძოლო ორდენითა და სამი მედლით. მას აგრეთვე ორჯერ გადაეცა განსაკუთრებული ჯილდო სამხედრო უნარებისთვის.

## სამუშაო გამოცდილება 
1988 წლიდან მუშაობს ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში. თავდაპირველად იკავებდა უცხოელ სტუდენტთა ინსპექტორის თანამდებობას, ამჟამად კი ფილოლოგიის ფაკულტეტის კლასიკური აზერბაიჯანული ლიტერატურის კათედრის პროფესორია.

1995 წლიდან 2014 წლამდე იყო აზერბაიჯანის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის წამყვანი მეცნიერ-მუშაკი.

დღემდე, როგორც ექსპერტ-თარჯიმანი თანამშრომლობს საგამოძიებო სამსახურებთან და სასამართლოსთან.

## სამეცნიერო-შემოქმედებითი მოღვაწეობა 
1992 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „სული ფაგიჰი და მისი პოემა „იუსიფ და ზულეიხა“. აგრეთვე ეწეოდა სამხედრო-პედაგოგიურ საქმიანობას.

1995 წლიდან აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრია.

2008 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „იდეისა და თემის პრობლემები კლასიკურ ლიტერატურაში“. ამავე წლიდან დღემდე აგრძელებს პედაგოგიურ საქმიანობას როგორც პროფესორი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1959
შალღაი (არშალის რაიონი)

**შალღაი** (; 2008 წლამდე ***ბირსუათი***) — ყოფილი აული ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. 2009 წელს შევიდა სოფელ ბერსუათის შემადგენლობაში.

## მოსახლეობა 
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 333 კაცს, რომლის 48% ეთნიკურად ყაზახი იყო, ხოლო 28% — რუსი.

1999 წელს აულში ცხოვრობდა 196 ადამიანი (100 მამაკაცი და 96 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 26 ადამიანს შეადგენს (17 მამაკაცი და 9 ქალი).

## სქოლიო 
კატეგორია:არშალის რაიონის დასახლებული პუნქტები
შოფთიქოლი (აყმოლის ოლქი)

**შოფთიქოლი** () — სადგური ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის იჟევსკოეს სასოფლო ოკრუგში. ატოკ კოდი — 113443200.

## მოსახლეობა 
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 161 კაცს, რომლის 61% ეთნიკურად რუსი იყო.

1999 წელს სადგურში ცხოვრობდა 125 ადამიანი (63 მამაკაცი და 62 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 50 ადამიანს შეადგენს (25 მამაკაცი და 25 ქალი).

## სქოლიო 
კატეგორია:არშალის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ჯალალ კარიაღდი

**ჯალალ მაგარამ ოღლი კარიაღდი** (; დ. 15 ივლისი, 1915, შუშა — გ. 1 დეკემბერი, 2001, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე, აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო მხატვარი (1960).

## ბიოგრაფია
ჯალალ კარიაღდი დაიბადა 1915 წელს ქალაქ შუშაში. დაამთავრა აზერბაიჯანის სამხატვრო ტექნიკუმი (1928–1932) და თბილისის სამხატვრო აკადემია (1932–1935). დიდი სამამულო ომის დროს გამოდიოდა გაზეთებში პოლიტიკური კარიკატურებით, ომის შემდეგ მუშაობდა ადამიანების მხატვრულ სახეებზე. სხვადასხვა სკულპტურული ჟანრის ნაწარმოებების ავტორია. ძირითადი ადგილი მის შემოქმედებაში ეკუთვნის მონუმენტალურ-დეკორატიული ხასიათის ქანდაკებას. მისი ნაწარმოებებისთვის დამახასიათებელია ლაკონიზმი და ნაციონალური კოლორიტი.

1954 წელს მას მიენიჭა აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის, ხოლო 1960 წელს — სახალხო მხატვრის საპატიო წოდება. ჯალალ კარიაღდი დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშისა და ღირსების ორდენებით, აგრეთვე სხვადასხვა სახის მედლებით.

## ლიტერატურა
* Дж. Г. Новрузова. Монументальная скульптура Советского Азербайджана, Баку, 1960.
* Большая Художественная Энциклопедия, Москва, 2008.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჯალალ კარიაღდი

კატეგორია:დაბადებული 15 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოქანდაკეები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
შორთანდი (არშალის რაიონი)

**შორთანდი** () — სოფელი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის კონსტანტინოვკის სასოფლო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 23 კმ-ით აღმოსავლეთით. ატოკ კოდი — 113445400.

## მოსახლეობა 
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 513 კაცს, რომლის 51% ეთნიკურად რუსი იყო, ხოლო 21% — ყაზახი.

1999 წელს სოფელში ცხოვრობდა 477 ადამიანი (228 მამაკაცი და 249 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 360 ადამიანს შეადგენს (172 მამაკაცი და 188 ქალი).

## სქოლიო 
კატეგორია:არშალის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ასაქცევი 41 (აყმოლის ოლქი)

**ასაქცევი 41** () — ასაქცევი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის ჟიბექ-ჟოლის სააულო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 42 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ატოკ კოდი — 113433300.

## მოსახლეობა 
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 52 კაცს, რომლის 67% ეთნიკურად ყაზახი იყო, ხოლო 21% — რუსი.

1999 წელს ასაქცევში ცხოვრობდა 81 ადამიანი (46 მამაკაცი და 35 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 116 ადამიანს შეადგენს (68 მამაკაცი და 48 ქალი).

## სქოლიო 
ასაქცევი 041 (აყმოლის ოლქი)
უილიამ ლორენს ბრეგი

**უილიამ ლორენს ბრეგი ** (; დ. 31 მარტი, 1890, ადელაიდა, სამხრეთ ავსტრალია — გ. 1 ივლისი, 1971, ვალდრინგფილდი, იფსუიჩი, ინგლისი) — ავსტრალიაში დაბადებული ბრიტანელი ფიზიკოსი და X-სხივების კრისტალოგრაფი, ბრეგის კანონის (X-სხივების დიფრაქციაზე) აღმომჩენი (ეს კანონი ძირითადად განსაზღვრავს კრისტალების სტრუქტურას). იგი 1915 წელს მამასთან, უილიამ ჰენრი ბრეგთან ერთად გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში „მათ მიერ გაწეული შრომისთვის რენტგენის სხივებით გაკეთებული კრისტალური სტრუქტურის ანალიზზე“.

## ადრეული წლები 
უილიამ ლორენს ბრეგი დაიბადა 1890 წლის 31 მარტს ადელაიდაში, სამხრეთ ავსტრალიაში. მან ადრეულ ასაკშივე გამოავლინა მეცნიერებისადმი ინტერესი. მისი მამა, უილიამ ჰენრი ბრეგი იყო უფროსი პროფესორი ადელაიდის უნივერსიტეტში. სკოლაში შესვლიდან მალევე ლორენსი გადმოვარდა საკუთარი ტრიციკლიდან და ხელი მოიტეხა. მისი მამა ამ პერიოდში ეცნობოდა ვილჰელმ რენტგენის ექსპერიმენტებს, რომლებსაც ევროპაში ახორციელებდა. აგრეთვე უილიამ ჰენრი ბრეგი საკუთარ ექსპერიმენტებს აწარმოებდა და სწორედ საკუთარი შვილის მოტეხილ ხელზე ჩაატარა ერთ-ერთი ექსპერიმენტი — ანუ გამოსცადა მის მიერ შექმნილი აღჭურვილობა. ეს ფაქტი იყო ავსტრალიაში X-სხივების პირველი ქირურგიული გამოყენება.

ბრეგიმ წმინდა პიტერის კოლეჯიში სწავლის დაწყების შემდეგ (1905) იგი შევიდა ადელაიდის უნივერსიტეტში ,სადაც სწავლობდა მათემატიკას, ქიმიასა და ფიზიკას. ეს სასწავლებელი მან 1908 წელს დაასრულა. ამავე წელს მისმა მამამ ლიდის უნივერსიტეტში მიიღო ქავენდაშის მდივნის თანამდებობა და ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ინგლისში. ბრეგი აქ უკვე შევიდა ტრინიტის კოლეჯში (კემბრიჯში) და 1909 წლის შემოდგომაზე მიიღო სტიპენდია მიუხედავად იმისა, რომ მან გამოცდა პნევმონიის გამო მწოლიარემ ჩააბარა. 1914 წელს ბრეგი აირჩიეს ტრინიტის კოლეჯის „ამხანაგად“ — კემბრიჯიში „ამხანაგობა“ გულისხმობდა დისერტაციის წარდგენას და მის დაცვას.

## პირადი ცხოვრება
უილიამ ლორენს ბრეგის ცოლი იყო ალისი ჰოპკინსონი (1899-1989). მათ ჰყავდათ ოთხი შვილი: სტივენ ლოურენსი (1923–2014), დევიდ უილიამი (1926–2005), მარგარეტ ალისი (დაიბადა 1931 წელს) და მერი (დაიბადა 1935 წელს).

ბრეგის ჰობებში შედიოდა: ხატვა (ოჯახის წერილები ილუსტრირებულია ცოცხალი სკეტჩებით), ლიტერატურა და მებაღეობა, რომლის მიმართაც ინტერესს მთელი ცხოვრების განმავლობაში იჩენდა.

იგი გარდაიცვალა 1971 წლის 1 ივლისს ვალდრინგფილდში, იფსუიჩში. იგი დაკრძალეს ტრინიტის კოლეჯში, კემბრიჯში.

## ჯილდოები და პატივი
ბრეგი 1921 წელს აირჩიეს სამეფო საზოგადოების წევრად. 1939-1943 წლებში იგი იყო ლონდონის ფიზიკის ინსტიტუტის პრეზიდენტი. ეს ხდება ლოურენს ბრეგის და მამის პატივსაცემად.

მისი სხვა ჯილდოებიდან აღსანიშნავია: ნობელის პრემია ფიზიკის დარგში (1915), მატეუჩის მედალი (1915), ჰუგეს მედალი (1931), სამეფო მედალი (1946) და კოპლეის მედალი (1966).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* First press stories on DNA
* Nobelprize.org – The Nobel Prize for Physics in 1915
* Nobel Biography
* Bragg, Lawrence (Sir) (1890–1971) National Library of Australia, *Trove, People and Organisation* record for William Lawrence Bragg

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ავსტრალიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
ასაქცევი 42 (აყმოლის ოლქი)

**ასაქცევი 42** () — ასაქცევი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის ვოლგოდონოვკის სასოფლო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 29 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ატოკ კოდი — 113441600.

## მოსახლეობა 
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 123 კაცს, რომლის 60% ეთნიკურად რუსი იყო, ხოლო 30% — ყაზახი.

1999 წელს ასაქცევში ცხოვრობდა 183 ადამიანი (88 მამაკაცი და 95 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 199 ადამიანს შეადგენს (97 მამაკაცი და 102 ქალი).

## სქოლიო 
ასაქცევი 042 (აყმოლის ოლქი)
ასაქცევი 102 (აყმოლის ოლქი)

**ასაქცევი 102** () — ასაქცევი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის ჟიბექ-ჟოლის სააულო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 47 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ატოკ კოდი — 113433400.

## მოსახლეობა 
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 12 კაცს, რომლის 75% ეთნიკურად ყაზახი იყო.

1999 წელს ასაქცევში ცხოვრობდა 32 ადამიანი (15 მამაკაცი და 17 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 45 ადამიანს შეადგენს (23 მამაკაცი და 22 ქალი).

## სქოლიო 
კატეგორია:არშალის რაიონის დასახლებული პუნქტები
აბდინლი

**აბდინლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში.  

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
ალჩაბულაგი

**ალჩაბულაგი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 820 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
კოლაუ ჩერნიავსკი

**კოლაუ ჩერნიავსკი** (დ. 1892, აკერმანი, ბესარაბიის გუბერნია – გ. 1947)  — ქართველი პოეტი, მწერალი, კრიტიკოსი და მთარგმნელი, თბილისური ავანგარდის წარმომადგენელი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა პოლონური წარმომავლობის სათავადაზნაურო ოჯახში. მამა ანდრეი, 1904 წელს ცოლის გარდაცვალების შემდეგ, სამი მცირეწლოვანი ვაჟიშვილით გადმოსახლდა თბილისში. 1912-1914 წლებში იყო თბილისის გუბერნატორი. კვლავ ქორწინდება და ცოლად ირთავს ალექსანდრე ყაზბეგის ბიძაშვილის შვილს, მომღერალ ოლგა დოლგოვას. 1917 წელს ილია და კირილე ზდანევიჩებთან, ლადო გუდიაშვილთან, ზიგა ვალიშევსკისთან, ყარადარვიშთან, ალექსეი კრუჩონიხთან ერთად, აყალიბებს ჯგუფს „ფუტურისტული სინდიკატი“. კოლაუ ჩერნიავსკი 1918 წელს რუსულენოვან გაზეთ „რესპუბლიკაში“ აქვეყნებს წერილს კირილე ზდანევიჩზე: „კირილე ზდანევიჩის გამოფენა“ . კოლაუ ჩერნიავსკი სწავლობდა თბილისში ვაჟთა I გიმნაზიაში. სწავლას აგრძელებს ყაზანის უნივერსიტეტში. მისი ლექსები დაბეჭდილია 1917-1919 წლებში „ფანტასტიკური სამიკიტნოს“ მიერ გამოცემულ ცნობილ კრებულში, ძირითადი ნაწილი კი დაკარგულია. 1918-1920 წლებში ილია ზდანევიჩის მიერ დაფუძნებული ფუტურისტული ჯგუფის „41°“-ის აქტიური წევრია. ამ რადიკალურ ავანგარდულ ჯგუფში ყოფილი „ფუტურისტული სინდიკატის“ თითქმის ყველა წევრი გადმოდის. კოლაუ ჩერნიავსკი ზაუმის პოეტია. სერიოზულადაა დაინტერესებული ნიკო მარის ენის თეორიით,
თარგმნის ტექნიკით, ისტორიული ქრონიკებით. ილია ზდანევიჩთან ერთად მუდმივად ეძებს ნიკო ფიროსმანაშვილის ნამუშევრებს, წერს ე.წ. „ორკესტრულ ლექსებს“. 1926 წელს თბილისში გამოცემულ სამენოვან (ქართული, რუსული, ფრანგული) წიგნში, „ნიკო ფიროსმანაშვილი“, იბეჭდება მისი ფრანგულენოვანი ტექსტი. „ფანტასტიკური სამიკიტნოს“ საღამოების მუდმივი თანამონაწილე,
ექსპერიმენტატორი ავანგარდისტი პოეტი, არაჩვეულებრივად ერკვეოდა ხელოვნებაში, უყვარდა ფიროსმანაშვილი. 
იყო საინტერესო კრიტიკოსი და მშვენიერი მთარგმნელი. რუსულად თარგმნა დემნა შენგელაიას „სანავარდო“, ნიკოლო მიწიშვილის „ეპოპეა“, რაჟდენ გვეტაძის ნოველები, ტიციან ტაბიძის „როალდ ამუნდსენ“, მიხეილ ჯავახიშვილის „ლამბალო და ყაშა“, სიმონ ჩიქოვანის ლექსები; სომხურიდან რუსულად თარგმნა ფუტურისტი ყარა-დარვიშის ლექსები და სხვა. წერდა სტატიებს და აქვეყნებდა სხვადასხვა გაზეთებსა და ჟურნალებში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ქართველი კრიტიკოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ავაში (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ავაში** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ავაში — სოფელი აზერბაიჯანში, იარდიმლის რაიონი
*ავაში — მდინარე აღმოსავლეთ აფრიკაში, ეთიოპიაში
ყაზახური არხარმერინოსი

**ყაზახური არხარმერინოსი** — სახორცე-სამატყლე მიმართულები წმინდამატყლიანი ცხვარი. გამოყვანილია 1934–1950 წლებში ყაზახეთის სსრ-ში. ერთადერთი ჯიშია, რომელიც სახეობათაშორისი ჰიბრიდიზაციის მეთოდითაა გამოყვანილი (მერინოსთან არხარის ჰიბრიდაციით). ერკემალი დიდტანიანია, აქვს მაგარი კონსტიტუცია, მკვრივი ძვლები, ჰარმონიულად აგებული სხეული. კარგად დადის მკვეთრად დასერილ რელიეფზე, კარგად ეგუება მთის პირობებს. ერკემლის ცოცხალი მასაა 90–115 კგ, ნერბისა 55–65 კგ. ერკემლის მატყლის ნაპარსი 7–8 კგ-ია, ნერბისა 3,2–3,5 კგ. მატყლი ძირითადად 64-ე ხარისხისაა, კულულის სიგრძე 7–10 სმ-ია. წმინდა მატყლის გამოსავალი 50–55% შეადგენს. ნაყოფიერება 110–120 ბატკანია 100 ნერბზე. ყაზახური არხარმერინოსებს აჯვარებენ უხეშმატყლიან ცხვრებთან. გავრცელებულია ალმათის, აღმოსავლეთ ყაზახეთისა და პავლოდარის ოლქებში.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ცხვრის ჯიშები
ადრიანა კარემბუ

**ადრიანა სკლენარიკოვა** (დ. 17 სექტემბერი, 1971, ბრეზნო, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი მსახიობი და მოდელი. გინესის ყოფილი რეკორდსმენი — ჰქონდა ყველაზე გრძელი ფეხები ქალ მოდელთა შორის (1,24 მ).

## ადრეული ცხოვრება
დაიბადა 1971 წლის 17 სექტემბერს ჩეხოსლოვაკიაში, ქალაქ ბრეზნოში.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში მოღვაწეობის პერიოდში იგი იყო „Victoria's Secret“-ის მოდელი.

## ფილმოგრაფია
## პირადი ცხოვრება
1994-1997 წლებში დანიშნული იყო ინგლისელ მომღერალ მიკ ჰაკნეილზე.

1998 წელს იგი ფრანგ ფეხბურთელ კრისტიან კარემბუს შეხვდა, როდესაც იგი პარიზიდან მილანში მიფრინავდა. ამავე წელს მათ იქორწინეს. 2014 წელს ადრიანა ცოლად გაჰყვა სომეხ ბიზნესმენ არამ ოჰანიანს. მათი ქორწილი შედგა მარაკეშში, მაროკოში. ქორწილს ესწრებოდნენ შოუ-ბიზნესის ცნობილი წარმომადგენლები.

## ჯილდოები
* 2009: ვენის მოდის ჯილდო

## რესურსები ინტერნეტში
* The Fashion Model Directory (FMD)
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:სლოვაკი მოდელები
კატეგორია:სლოვაკი მსახიობები
კატეგორია:ხალხი ბრეზნოდან
კატეგორია:სლოვაკი ქალი მოდელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მარია კურსოვა

**მარია კურსოვა** (, ; დ. 3 იანვარი, 1986, სევეროდვინსკი, რსფსრ, სსრკ) — რუსი-სომეხი ჭადრაკის დიდოსტატი. 1996 წელს გახდა მსოფლიოს 10-წლამდელთა ჩემპიონი, ხოლო 2001 წელს 16-წლამდე გოგონათა ევროპის ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა. 2003 წელს გავიდა ქალთა 18-წლამდელთა ჭადრაკის ევროპის ჩემპიონატის ფინალში სადაც დამარცხდა ნატალია პოგონინასთან და დაიკავა მეორე ადგილი. 1998 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 12-წლამდე გოგონათა ევროპის ჩემპიონატზე. 2011 წლიდან ასპარეზობს სომხეთის სახელით. 2012 წელს გახდა სომხეთის ჩემპიონი ქალთა შორის. თამაშობს სომხეთის ნაკრებში, აქ თამაშის პერიოდში მონაწილეობა მიიღო 2012 და 2014 წლების ჭადრაკის ოლიმპიადაზე, 2011 და 2015 წლების მსოფლიოს ჩემპიონატსა და 2011 და 2013 წლების ევროპის ჩემპიონატზე. 2016 წელს ინდივიდუალურად მიიღო მონაწილეობა ევროპის ჩემპიონატზე და დაამარცხა ორი მოჭადრაკე, მაგრამ შემდეგ იოვანკა ჰუსკასთან დამარცხდა. დაქორწინებულია ჭადრაკის დიდოსტატ არმან პაშიკიანზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*მარია კურსოვა — 365Chess.com
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:რუსი მოჭადრაკეები
კატეგორია:სომეხი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები
კატეგორია:ქალი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რაშიდ ბეიბუთოვის ძეგლი

**რაშიდ ბეიბუთოვის ძეგლი** () — აზერბაიჯანელი მომღერლის რაშიდ ბეიბუთოვის ძეგლი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, რაშიდ ბეიბუთოვის ქუჩაზე, მისივე სახელობის აზერბაიჯანის სიმღერის სახელმწიფო თეატრის წინ. რაშიდ ბეიბუთოვის ქუჩის მოპირდაპირე მხარეს მდებარეობს აზერბაიჯანის ეროვნული ბიბლიოთეკა.

ძეგლის ავტორია აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი ფუად სალაევი. ძეგლი დაიდგა 2016 წლის 11 ივნისს. გახსნის ცერემონია შედგა იმავე წლის 4 ოქტომბერს. ცერემონიას დაესწრო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ძეგლები
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
აზიხანტროფი

**აზიხანტროფი** () — ჰომონიდების ოჯახის წარმომადგენელი, რომლის ქვედა ყბის ნაწილი აღმოაჩინეს აზერბაიჯანელმა მეცნიერებმა მამედალი ჰუსეინოვის მეთაურობით 1968 წელს აზიხის გამოქვაბულში, აზერბაიჯანის სსრ-ის მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის ჰადრუთის რაიონის ტერიტორიაზე. მიეკუთვნება ე. წ. პრენეანდერტალელს (უფრო სწორედ პრენეანდერტალელის ჰაიდელბერგის ტიპს).

ნამარხები თარიღდება ძვ. წ. 450 ათასიდან 50 ათას წლამდე. რადიონახშირბადის ანალიზის მონაცემები დღემდე არ არის ცნობილი, რადგან ანალიზის ეს მეთოდი 40–50 ათას წელზე მეტი ხნის ნახშირბადის შემცველი მასალის ასაკის განსაზღვრის საშუალებას არ იძლევა. მიიჩნევა, რომ აღმოჩენილი ყბა ეკუთვნოდა 18–22 წლის ქალბატონს.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგია
აჩიბახი

საკუთარი სახელი **აჩიბახი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*აჩიბახი — ქედი საქართველოში;
*აჩიბახი — მთა საქართველოში.
ჰონუბა

**ჰონუბა ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 772 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
ნახჩივან-თეფე

250პქ|მარჯვნივ|მინი|ნახჩივან-თეფე
**ნახჩივან-თეფე** () — ძველი ქალაქი აზერბაიჯანის ქალაქ ნახჩივანში, ნახჩივანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. მდებარეობს ნახჩივანჩაის ველზე, ბუნებრივი ბორცვის მწვერვალზე. თარიღდება ძვ. წ. 5000 წლით.. 

## გამოკვლევები 
არქეოლოგიური გამოკვლევები ნახჩივან-თეფეში 2017 წელს დაიწყო აზერბაიჯანის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის ნახიჩევანის განყოფილების მიერ ველი ბახშალიევის ხელმძღვანელობით.

სამხრეთ კავკასიასა და ახლო აღმოსავლეთის (მესოპოტამიის ჩათვლით) კულტურათა შორის არსებული კავშირები მრავალი წლის განმავლობაში იპყრობდა მკვლევართა ყურადღებას. რაუფ მუნჩაევი, ოსმან აბიბულაევი, თუფან ახუნდოვი და სხვა მკვლევარები საუბრობდნენ კულტურათა გავრცელებაზე ახლო აღმოსავლეთიდან სამხრეთ კავკასიაში. ზოგიერთი მონაპოვარი ამტკიცებს ამ კავშირის არსებობას. გარდა ამისა, კავშირის არსებობა დამტკიცებულია არქეოლოგიური მასალების კომპლექსით, მათ შორის ნახჩივან-თეფედან, რომლისთვისაც დამახასიათებელია კერამიკა „დალმათეფე“.

ნახჩივან-თეფეს მოსახლენი აშენებდნენ ოთახებს, რომლებიც ნაწილობრივ მიწაში იყო ჩათხრილი, ხოლო ნაწილობრივ თიხის აგურებისგან აგებული. გათხრების დროს მსგავსი ოთახები აღმოჩნდა სხვა დასახლებებშიც (ოვჩულარ-თეფესი — მონადირეთა ბორცვი და იენი-იოლი — ახალი გზა). ოთახებში ფერფლის ჭარბი დაგროვების მიუხედავად ხის ნახშირი საკმაოდ იშვიათად მოიპოვება. ეს ნიშნავს იმას, რომ მერქანი ძალიან იშვიათად გამოიყენებოდა გათბობის საშუალებად. ძეგლზე განთავსებულ არქეოლოგიურ მასალას ძირითადად შეადგენს კერამიკა და ობსიდიანის ნაფოტები. უნიკალურ საგნებად შეიძლება დასახელდეს სალესი ქვა, კაჟის ნაკეთობა და ძვლის იარაღი. ინსტრუმენტების უმრავლესობა დამზადებულია ობსიდიანისგან. მათ შორის არის რამდენიმე ნამგლისპირი, რომელიც გვაძლევენ ინფორმაციას მაშინდელი ეკონომიკის შესახებ.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
დარკვეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

300px|მინი
**დარკვეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ დარკვეთში, აგებულია X–XI საუკუნეების მიჯნაზე. თავდაპირველად იგი ერთნავიანი ყოფილა, შემდეგ გარსშემოსავლელი მიუშენებიათ. ეკლესია მაღალია და ფართო, პროპორციები — მოხდენილი. შიგნით შელესილია. ეკლესიის შიგა სივრცე დანაწევრებულია ორი წყვილი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი კამარის საბჯენი თაღების მეშვეობით. ინტერიერში მორთულობა არ გვხვდება, ჩუქურთმა ძირითადად ფასადებზე, სარკმელთან და შესასვლელებთანაა თავმოყრილი. ფასადის დეკორატიულ მორთულობაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს რელიეფურ, ასომთავრულ წარწერებს. ერთ-ერთ მათგანში მოხსენიებული არიან ეკლესიის მშენებლებიც (ვინმე გოლიათის შვილები): გოდალბრი, ლიპარიტ და კ-ე. აღსანიშნავია აღმოსავლეთ ფასადის სარკმელი, რომლის სასინათლო ხვრელი პატარა ბოძით ორად იყოფა.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა 
* Шмерлинг Р. О., Церковь в селении Дарквети, «ქართული ხელოვნება», 1963, №6.

## სქოლიო
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ქეჩალაქერანი

**ქეჩალაქერანი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში.  

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
ტოლენსის რეაგენტი

მინი|200პქ|ტოლენსის რეაგენტი შედის რეაქციაში ალდეჰიდთან(მარცხენა სინჯარა)
**ტოლენსის რეაგენტი** — ქიმიური რეაგენტი, რომლის საშუალებით ხდება ალდეჰიდების, ალფა-ჰიდროქსი კეტონების და არომატული ალდეჰიდების ფუნქციონალური ჯგუფების აღმოჩენა. მისი ფორმულაა [Ag(NH3)2]ОН. ამ რეაგენტის ხსნარი შედგება ამიაკში გახსნილი ვერცხლის  ოქსიდისაგან. რეაგენტს სახელი ეწოდა  გერმანელი ქიმიკოსის ბერნჰარდ ტოლენსის პატივსაცემად, რომელმაც აღმოაჩინა ეს რეაგენტი. მაგალითისათვის, როდესაც ტოლენსის რეაგენტი რეაქციაში შედის ალდეჰიდთან, ალდეჰიდი დაიჟანგება მის შესაბამის კარბონმჟავამდე, ხოლო მეტალური ვერცხლი დაილექება არა სინჯარის ფსკერზე, არამედ სინჯარის კედელს გადაეკრება თხელ ფენად. ამიტომაც ამ რეაქციას ასევე ვერცხლის სარკის რეაქციასაც უწოდებენ.

=ლაბორატორიაში მიღება=

პირველ ეტაპზე ვერცხლის ნიტრატის და ნატრიუმის ჰიდროქსიდის ხსნარებს ურევენ ერთმანეთს. მიიღება ნატრიუმის ნიტრატი, გამოიყოფა წყალი, ხოლო ვერცხლის ოქსიდი, რომელიც არის ყავისფერი ფერის დაილექება ჭურჭლის ფსკერზე.

რეაქცია 1:
*2 AgNO3 + 2 NaOH → Ag2O (s) + 2 NaNO3 + H2O

მეორე ეტაპზე ამატებენ ამიაკს. ამდროს ხსნარი შეიცავს [Ag(NH3)2]+ კატიონს, რომელიც ტოლენსის რეაგენტის მთავარი კომპონენტია. რეაქციის შედეგად ასევე გამოიყოფა ნატრიუმის ჰიდროქსიდი

რეაქცია 2:
*Ag2O (s) + 4 NH3 + 2 NaNO3 + H2O → 2 [Ag(NH3)2]NO3 + 2 NaOH

სხვაგვარად შეიძლება ამიაკის ხსნარს დაემატოს ვერცხლის ნიტრატის ხსნარი, ალკინების ტესტისთვის, მაღალი ხარისხის ტელესკოპის ოპტიკური ლინზების დასამზადებლად

ტელესკოპური სარკეების დამზადების მეთოდი ასევე მოიცავს სხვა დანამატებსაც როგორიცაა ტარტარმჟავა და ეთანოლი.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://chem.libretexts.org/Bookshelves/Organic_Chemistry/Supplemental_Modules_(Organic_Chemistry)/Aldehydes_and_Ketones/Reactivity_of_Aldehydes_and_Ketones/Tollens%E2%80%99_Test
*http://chemistry.stackexchange.com/questions/13918/mechanism-for-reaction-of-tollens-reagent-with-aldehydes
*http://chemistry-chemists.com/Video/Ag_Mirror1.html
*http://www.chemguide.co.uk/organicprops/carbonyls/oxidation.html

## სქოლიო
კატეგორია:ვერცხლის ნაერთები
ბალსიდი

**ბალსიდი** — სოფელი ბანგლადეშში, ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე ჩანდპურის რაიონში.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩანდპურის რაიონის სოფლები
საბუნჩი (სომხეთი)

**საბუნჩი** — პატარა ქალაქი სომხეთში, არარატის პროვინციაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
აძიკვა

საკუთარი სახელი **აძიკვა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*აძიკვა — მდინარე, დუაბის მარცხენა შენაკადი;
*აძიკვა — მდინარე, ერთვის შავ ზღვას.
ჰისარული ცხვარი

250px|მინი|მარჯვნივ|ფარა
**ჰისარული ცხვარი** — სახორცე-საქონე მიმართულების უხეშმატყლიანი დუმიანი ცხვრის ჯიში. გამოყვანილია ტაჯიკეთში ხალხური სელექციის გზით. ერკემლის სიმაღლე მინდაოში შეადგენს 80–85 სმ-ს, ნერბისა — 75–80 სმ-ს. ცოცხალი მასა ერკემლისა 130–140 სმ-ია, უდიდესი 190 კგ-მდე, ნერბისა — 80–90 კგ, უდიდესი 150 კგ-მდე; მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ზომის ცხვარია. მაგარი კონსტიტუციისაა, მკერდი ფართო და ღრმაა, წინ აქვს გამოწეული მკერდის ძვალი. თავი მასიურია, ცხვირკუზიანი; ყურები გრძელი და ჩამოწეულია; უმეტესად ქოლიკი ცხვარია (ურქო). აქვს დიდი დუმა (18–20 კგ), სადაც ცხიმი გროვდება. ფერად მურაა. ადვილად იტანს ერთი მთის საძოვრიდან მეორეზე გადარეკვას 400–500 კმ-ზე. გამოირჩევა მალმწიფადობით. 6 თვის ბატკნის მასა 60 კგ-სა და მეტს აღწევს ნაკლავის გამოსავალი 58–60%-ს შეადგენს. მატყლი უხეშია, ბევრია გამხმარი და მკვდარი თმა. იყენებენ ქეჩა-ნაბადისა და უხეში ქსოვილის მისაღებად. ერკემლის ნაპარსი 1,3–1,6 კგ-ია, ნერბისა 1,0–1,4 კგ. ნაყოფიერება 115–120%-ია. ამტანი ცხვარია, შეგუებულია ზამთარ-ზაფხულ საძოვარზე ყოფნას. მოშენებულია ტაჯიკეთსა და უზბეკეთში.

## ლიტერატურა 
* Любавский А. В., Гиссарские овцы, М., 1949;
* Лебедев И. Г., Гиссарские овцы и пути их совершенствования, [Душ.], 1952;
* Иванов М. Ф., Полн. собр. соч., т. 4, М., 1964;
* *ოკულიჩევი გ.*, ჰისარული ცხვარი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია [30 ტომად], მთ. რედ. პროხოროვი ა. მ., III გამოც., : გამომც. „საბჭოთა ენციკლოპედია“, 1969;
* Фарсыханов С. И. Гиссарская порода овец. Душ., 1981;
* Семенов С. И., Селькин И. И. Овцы // Генетические ресурсы сельскохозяйственных животных в России и сопредельных странах. СПб., 1994.

## სქოლიო 
კატეგორია:ცხვრის ჯიშები
ლაზრანი (იარდიმლი)

**ლაზრანი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის იარდიმლის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —  137 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:იარდიმლის რაიონის სოფლები
აგრესიული მიმიკრია

ლადექში. აგრესიულ მიმიკრიისა და მტაცებელთა კამუფლაჟის განსხვავება რთულია და მსხვერპლისაკენ გაგზავნილ სიგნალზეა დამოკიდებული.]]
**აგრესიული მიმიკრია** — მიმიკრიის ფორმა, რომელსაც მტაცებლები, პარაზიტები და პარაზიტოიდები იყენებენ. აგრეიული მიმიკრიის დროს გამოყენებული სიგნალები მტაცებლებს, პარაზიტებსა და პარაზიტოიდებს ნადავლის ხელში ჩაგდების შესაძლებლობას აძლევს ისე, რომ მსხვერპლი ან მასპინძელი მათ ზუსტ იდენტიფიცირებას ვერ ახდენს. ზოოლოგები ამ სტრატეგიას ხშირად „მგელი ცხვრის ტყავში“ იდიომას ადარებენ. აგრესიული მიმიკრია ექსპლუატაციის სხვადასხვა ფორმას მოიცავს. მიმიკრიის ამ ფორმას ზოგჯერ **პეკჰემის მიმიკრიას** უწოდებენ (ჯორჯ და ელიზაბეთ პეკჰემების პატივსაცემად), მაგრამ შედარებით იშვიათად გამოიყენება.

## კონტრასტი თავდაცვით მიმიკრიასთან
სემანტიკურად აგრესიული მიმიკრია თავდაცვითი მიმიკრიისგან განსხვავდება, სადაც მსხვერპლი იმგვარად ინიღბება, რომ მტაცებლებს ატყუებს. თავდაცვითი მიმიკრია მოიცავს ბეიტსისებური და მიულერული მიმიკრიის ფორმებს, რომლის დროსაც მიმიკრიისას სახეობი გამაფრთხილებელ შეფერილობას იღებენ. თავდაცვით მიმიკრიაში ნაკლებადაა ცნობილი მერტენსონური მიმიკრია ფა ვავილოვანური მიმიკრია. თავდაცვითი მიმიკრიის დროს, სახეობები სხვა სახეობებთან სახიფათო ურთიერთქმედებას თავს არიდებენ და გამოკვეტილი სიგნალების გამოყენება შეიძლება არ გახდეს საჭირო. აგრესიული მიმიკრია კი ურთიერთქმედებისკენაა მიმართული.

## კლასიფიკაცია
### საკვების გარეგნობა
აგრესიული მიმიკრიის ბევრი ფორმა მსხვერპლისთვის მნიშვნელოვან საკვებთან მიმსგავსებას გულისხმობს. *Macrochelys temminckii* კარგად შენღბული ჩასაფრებული მტაცებელია. ამ კუს ენა ადვილად შესამჩნევ ვარდისფერ ნივთიერებას შეიცავს, რომლითაც ჭიაყელებს ემსგავსება. თევზები, რომლებიც ამ „ჭიაყელის“ შეჭმას ცდილობენ, თავად კუს საკბილო ხდებიან. მსგავსად ზოგიერთი სახეობის გველი თავის კუდს ან ენას იყენებს პატარა ხერხემლიანების მისატყუებლად.

აგრესიული მიმიკრიის ეს ფორმა დამახასიათებელია ობობებისთვის, თუმცა თავად ობობებიც შეიძლება გახსნენ იმავე სტრატეგიის მსხვერპლი.

## ბიბლოგრაფია
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Feeding behavior of the frogfishes (Antennariidae) Description, images and video of aggressive mimicry in frogfish
* Acoustic aggressive mimicry of cicadas by an Australian predatory katydid

## ქოლიო
კატეგორია:მიმიკრია
ივო ბრეშანი

**ივო ბრეშანი** (დ. 27 მაისი, 1936, ვოდიცე, იუგოსლავიის სამეფო — გ. 3 იანვარი, 2017) — ხორვატი მწერალი, დრამატურგი და სცენარისტი.

## პირადი ცხოვრება
დაიბადა ვოდიცეში 1936 წლის 27 მაისს, მაგრამ საშუალო განათლება მიიღო შიბენიკში. დაქორწინებული იყო ხორვატ მწერალ ელენა გოდლარ-ბრეშანზე, რომელიც ებრაული წარმოშობისა იყო. 1964 წელს მათ შეეძინათ ვაჟი — ვინკო ბრეშანი. ელენა გოდლარ-ბრეშანი გარდაიცვალა 2016 წლის 20 სექტემბერს. ივო ბრეშანი კი — 2017 წლის 3 იანვარს, ზაგრებში, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.

## სცენარები ფილმებისათვის
* 1973 — *Predstava Hamleta u selu Mrduša Donja*
* 1976 — *Izbavitelj*
* 1980 — *The Secret of Nikola Tesla*
* 1986 — *Obećana zemlja*
* 1989 — *Donator*
* 1996 — *How the War Started on My Island*
* 2000 — ''Marshal Tito's Spirit*
* 2004 — *Libertas''

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Ivo Brešan film.hr-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:ხორვატი მწერლები
კატეგორია:ხორვატი სცენარისტები
კატეგორია:ხორვატი დრამატურგები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
აზერბაიჯანის საგანგებო სიტუაციების სამინისტრო

**აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგანგებო სიტუაციების სამინისტრო** () - ცენტრალური აღმასრულებელი ორგანო, რომელიც პასუხისმგებელია მოსახლეობის ბუნებრივი და ადამიანური კატასტროფებისგან დაცვა. სამინისტროს ხელმძღვანელობს ქამალედდინ ჰეიდაროვი.

## სტრუქტურა 
სამინისტროს სტრუქტურა მოიცავს:

* სახელმწიფო სახანძრო სამსახურს
* სახელმწიფო სახანძრო კონტროლის სამსახურს
* სამოქალაქო თავდაცვის ძალებს
* მატერიალური ინვენტარის სახელმწიფო სააგენტოს 
* სამშენებლო უსაფრთხოების კონტროლის სახელმწიფო სააგენტოს
* სამრეწველო და სამთო კონტროლის სფეროში უსაფრთხო მუშაობის სააგენტოს
* სახელმწიფო ინსპექტორი დაბალი სიმძლავრის გემებისთვის
* სახელმწიფო სამაშველო სამსახურს წყლებში
* მილიტარიზებული უსაფრთხოების სამსახურს
* კასპიის სამაშველო სამსახურს
* კრიზისების მართვის ცენტრს
* ბირთვული და რადიაციული საქმიანობის რეგულირების სახელმწიფო სააგენტოს

## მოღვაწეობა                                                                                                                                        
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგანგებო სიტუაციების სამინისტრო პასუხისმგებელია შემდეგ სფეროებში:

* სამოქალაქო თავდაცვა

- ბუნებრივი და ანთროპოგენური სიტუაციებისაგან მოსახლეობის დაცვა

* ბუნებრივი კატასტროფები:

- საგანგებო სიტუაციების თავიდან აცილება და მათი შედეგების ლიკვიდაცია;

- ცეცხლის უსაფრთხოება;

- ხალხის უსაფრთხოება წყლებში;

- მცირე გემების ოპერაციების უსაფრთხოება;

- ტექნიკური უსაფრთხოება ინდუსტრიაში და სამთო ოპერაციებში;

- მშენებლობის უსაფრთხოება;

-სახელმწიფო პოლიტიკის შემუშავება და სახელმწიფო მატერიალური რეზერვების სახსრების რეგლამენტი;

- მენეჯმენტი, კოორდინაცია და ზედამხედველობა შესაბამის სფეროებში;

- საგანგებო სიტუაციების შემთხვევაში სტრატეგიული ობიექტების დაცვა

## საერთაშორისო ურთიერთობები 
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგანგებო სიტუაციების სამინისტრო თავის საქმიანობაში განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს საერთაშორისო პრაქტიკას.

სამინისტრო ითანამშრომლებს შემდეგ საერთაშორისო ორგანიზაციებთან: გაერო, ნატო, დსთ, სუამი, OPCW, IAEA, ბისეკი. საგანგებო სიტუაციების სფეროში მათი უნარ-ჩვევების გაუმჯობესების მიზნით, სამინისტროს თანამშრომლები სწავლობენ რუსეთში, უკრაინაში, ბელარუსში, გერმანიაში.

სამინისტრო თანამშრომლობს შემდეგ ქვეყნებთან: რუსეთის ფედერაცია, აშშ, იორდანია, თურქეთის რესპუბლიკა, უკრაინა, ბელარუსი, საფრანგეთი, გერმანია და სხვა.

2007 წლის 24 სექტემბრიდან 27 სექტემბრამდე ბაქოში, საგანგებო სიტუაციების სამინისტრომ საერთაშორისო მეცნიერებათა აკადემიასთან თანამშრომლობით ჩაატარა საერთაშორისო სიმპოზიუმი თემაზე "ბუნებრივი კატასტროფები და თანამედროვე ცივილიზაციის გლობალური პრობლემები".

## რესურსები ინტერნეტში 
* სამინისტროს ოფიციალური ვებ-გვერდი

## სქოლიო 
კატეგორია:სამოქალაქო თავდაცვა
კატეგორია:აზერბაიჯანის სამინისტროები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სახელმწიფო უწყებები
დემეტრაძე

საკუთარი სახელი **დემეტრაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბორის დემეტრაძე — სამთო ინჟინერი
* გიორგი დემეტრაძე — ფეხბურთელი
* ნიკოლოზ დემეტრაძე — ქირურგი 
* შალვა დემეტრაძე — მწერალი, საზოგადო მოღვაწე

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ახალშენი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

**ახალშენი** — ნასოფლარი საქართველოში მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მჭადიჯვრის სოფსაბჭო, მდ. ნარეკვავის მარჯვენა ნაპირზე. ზ. დ. 720 მ, დუშეთიდან 13 კმ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ედილბაევის ცხვარი

**ედილბაევის ცხვარი**, *ედილბაევური ცხვარი* ან *ედილბაის ცხვარი* — სახორცე-საქონე მიმართულების დუმიანი უხეშმატყლიანი ცხვრის ჯიში. გამოყვანილია ნახევარუდაბნოსა და სტეპის საძოვრების პირობებში ვოლგისა და ურალის შუამდინარეთში (დღ. ყაზახეთი) XIX საუკუნის ბოლოს მესაქონლე ყაზახების მიერ ხალხური სელექციის გზით — ყაზახური დუმიანი ცხვრების შეჯვარებით ასტრახანულ უხეშმატყლიან ცხვრებთან. შემდეგ შეირჩა ის ცხოველები, რომლებიც უფრო შეეგუვნენ მომთაბარე მეცხვარეობის ბუნებრივ-კლიმატურ პირობებს. ერკემალიც და ნერბიც ქოლიკია. ერკემალი იწონის 100–120 კგ-ს, ზოგჯერ 160 კგ-მდე; ნერბი — 65–75 კგ-მდე, ზოგჯერ 115 კგ-მდე. აქვს დიდი ცხვირკუზიანი თავი, გრძელი კისერი, ფართო და ღრმა ტანი დიდი დუმით. ერკემალი ზრდის დიდი ენერგიითა და მალმწიფადობით გამოირჩევა. ნაკლავის გამოსავალია 50–55%; 6–7 თვის ბატკნის ხორცი ქონის გარეშე 20–25 კგ-ია. მატყლი უპირატესად წითური, მურა, შავია; გვხვდება თეთრ- ან რუხმატყლიანი ცხვრები. თივთიკის სიგრძეა დაახლ. 15 სმ, მატყლი შეიცავს 52–56% თივთიკს; ერკემლის ნაპარსი ორ კრეჭვაზე 3,5 კგ-ია, ნერბისა 2,3–2,6 კგ; იყენებენ ხალიჩების მოსაქსოვად. ნაყოფიერება 110–120 ბატკანია 100 ნერბზე. წლიური მონაწველი 160 ლ, რძის ცხიმიანობა 5,8%. ძირითადად აშენებენ ყაზახეთის ტერიტორიაზე, ქვემო ვოლგისპირეთსა და ყალმუხეთში.

## ლიტერატურა 
* *Попов И. Н.*, Эдильбаевская овца, А.-А., 1951;
* Овцеводство, под ред. *Г. Р. Литовченко* и *П. А. Есаулова*. т. 2, М., 1972;
* ედილბაევის ცხვარი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია [30 ტომად], მთ. რედ. პროხოროვი ა. მ., III გამოც., : გამომც. „საბჭოთა ენციკლოპედია“, 1969.

## სქოლიო
კატეგორია:ცხვრის ჯიშები
ელ-ფორნი

**ელ-ფორნი** () — სოფელი ანდორაში, კანილოს ოლქში. 2017 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 69 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ანდორის დასახლებული პუნქტები