open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
იბრაჰიმ ქათხუდა

**იბრაჰიმ ქათხუდა ალ-კაზდაღლი** — ოსმალთა ეგვიპტის ფაქტობრივი მამლუქი გამგებელი 1748-1754 წლებში.                     წარმოშობით ქართველი, კაზდაღლის სახლიდან, რომელსაც მართავდნენ კაიროში დისლოცირებულ იანიჩართა კორპუსის სამხედრო მეთაურები. დიდძალმა სიმდიდრემ მათ საშუალება მისცა, გაბატონებულიყვნენ ეგვიპტის პოლიტიკურ ასპარეზზე. 1735 წელს იბრაჰიმი გახდა იანიჩართა კორპუსის ჩავუში, 1738-1739 წლებში - მექაში პილიგრიმთა ქარავნის გამყოლი და ბადრაგი, კაზდაღლის სახლის მეთაური. 1748 წელს აზებანის კორპუსის ქათხუდასთან, რიდვანთან ერთად ეგვიპტიდან გააძევა ოსმალი გამგებელი რაჯაბ-ფაშა და მცირე ხნით გახდა იანიჩართა კორპუსის ქათხუდა (ქაჰია), ფორმალურად, რანგით მეორე აღას შემდეგ, მისი მოადგილე, ფაქტობრივად კი პირველი პირი და შემდეგ უკვე ამ სახელით იხსენიებოდა. ქათხუდა რიდვანთან ერთად მან შექმნა დუუმვირატი, რომელიც 1754 წლამდე განაგებდა ეგვიპტეს. დუუმვირატში წამყვანი იბრაჰიმი იყო, რომელსაც ჰქონდა ისეთი „*სიძლიერე და სიდიადე, გამჭრიახობა მართვისას და უდავო ძალაუფლება, როგორისთვისაც მანამდე არავის მიუღწევია ეგვიპტეში*“ (ეგვიპტელი ისტორიკოსი ალ-ჯაბარათი).                                                                                                                    იბრაჰიმი ქვეყანას ოსმალური ინსტიტუტების მეშვეობით მართავდა, ყიდულობდა მამლუქებს და ხელს უწყობდა მაღალ თანამდებობებზე მათ დაწინაურებას. XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში ეგვიპტეს მისი სახლიდან გამოსული მამლუქები მართავდნენ, რომელთაგან ბევრი ქართველი იყო.                                                                                                                                              ზოგიერთი ცნობით, იბრაჰიმ ქათხუდა ალ-კაზდაღლი მეტოქეებმა მოკლეს 1754 წელს. დაკრძალულია კაიროში, მცირე კარაფას სასაფლაოზე.                       
## ლიტერატურა 
* 100 ქართველი უცხოეთში, თბ., 2011 წ.                                                                                                      კატეგორია:ქართველი მამლუქები                                                                                        კატეგორია:გარდაცვლილი 1754                                                                                                             კატეგორია:ეგვიპტის მმართველები
მაგდალენა ვილჰელმინა ფონ ვიურტემბერგი

**მაგდალენა ვილჰელმინა ფონ ვიურტემბერგი** (; დ. 1677 წლის 7 ნოემბერი, შტუტგარტი — გ. 1742 წლის 30 ოქტომბერი, კარლსბურგი, დურლახი) — ბადენის მარკგრაფინია (1709—1742), კარლ III ვილჰელმის, ქალაქ კარლსრუეს დამაარსებლის (1715) მეუღლე.

## ბიოგრაფია
მაგდალენა დაიბადა 1677 წლის 7 ნოემბერს. ის იყო ჰერცოგ ვილჰელმ ლუდვიგისა და მისი ცოლის, მაგდალენა სიბილა ფონ ჰესენ-დარმშტადტის, ჰესენ-დარმშტადტის ლანდგრაფის, ლუდვიგ VI-ისა და მისი მეუღლის მარია ელიზაბეტა ფონ შლეზვიგ-ჰოლშტაინ-ჰოტორპის ქალიშვილის ქალიშვილი. ბადენისა და ვიურტემბერგის საგვარეულო სახლის გაძლიერების მიზნით, 1697 წლის 27 ივნისს მაგდალენა დაქორწინდა ბადენის პრინცზე, კარლ III ვილჰელმზე.

მაგდალენა ვილჰელმინას ჰქონდა დიდი ცხვირი და სხვა შეუსაბამო ფიზიკური ნიშანი, ის არ შეესაბამებოდა კარლ III ვილჰელმის სილამაზის იდეალს, რომელსაც ლამაზი ქალები უყვარდა. მას შემდეგ, რაც მაგდალენამ მას შვილი და მემკვიდრე აჩუქა, მეუღლეები ერთმანეთს გაეყვნენ. 1715 წელს, როცა კარლ ვილჰელმმა დააარსა კარლსრუე, ის ახალ სასახლეში გადავიდა საცხოვრებლად, თუმცა მისი ცოლი საცხოვრებლად კარლსბურგის ციხე-სიმაგრეში, დურლახში დარჩა.

1738 წელს, კარლ III ვილჰელმის გარდაცვალების შემდეგ, მაგდალენა ვილჰელმინა გახდა თავისი ცხრა წლის შვილიშვილის, მომავალი მარკგრაფ კარლ ფრიდრიხ ფონ ბადენის რეგენტი, რომელიც კარლ III ვილჰელმის მემკვიდრედ დასახელდა 1738 წელს. გარდაცვალების შემდეგ ის დაკრძალულ იქნა სამარკგრაფოს საძვალეში, პფორცჰაიმის ციხე-დარბაზის ეკლესიაში.

## შვილები
# **კარლ მაგნუსი** (1701 წლის 21 იანვარი — 1712 წლის 12 იანვარი); ბადენ-დურლახის მემკვიდრე პრინცი
# **ფრიდრიხი** (1703 წლის 7 ოქტომბერი — 1732 წლის 26 მარტი); ბადენ-დურლახის მემკვიდრე პრინცი
# **ავგუსტა მაგდალენა** (1706 წლის 13 ნოემბერი — 1709 წლის 25 აგვისტო)

## ლიტერატურა
* ანეტ ბორხარდტ-ვენცელი: კარლ ფრიდრიხ ფონ ბადენი. ადამიანი და ლეგენდა. (Annette Borchardt-Wenzel: Karl Friedrich von Baden. Mensch und Legende. Katz, Gernsbach 2006, ISBN 3-938047-14-3.)

## რესურსები ინტერნეტში
* მაგდალენა ვილჰელმინა ფონ ვიურტემბერგი გერმანული ეროვნული ბიბლიოთეკის კატალოგში
* მაგდალენა ვილჰელმინა ფონ ვიურტემბერგი (Magdalena Wilhelmine von Württemberg)

კატეგორია:ბადენის მმართველები
კატეგორია:ცერინგენები
კატეგორია:ვიურტემბერგის სახლი
კატეგორია:ვიურტემბერგი პრინცესები
კატეგორია:დაბადებული 1677
კატეგორია:გარდაცვლილი 1742
კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება (1832)

350პქ|მინი|რუკაზე მუქი ლურჯი ფერით წარმოდგენილია ის ტერიტორიები, რომელიც მიიღო საბერძნეთმა თავდაპირველად.
**კონსტანტინოპოლის 1832 წლის ხელშეკრულება** — სამშვიდობო ხელშეკრულება არის კონსტანტინოპოლის კონფერენციის შედეგი. კონფერენცია გაიხსნა 1832 წელს. მასში მონაწილეობდნენ, ერთი მხრივ, დიდი სახელმწიფოები (დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი და რუსეთი), მეორე მხრივ, ოსმალეთის იმპერია. კონფერენციის საფუძველი იყო ბელგიის მეფე ლეოპოლდ I-სათვის უარი ეთქვათ საბერძნეთის ტახტის დაკავებაზე. ლეოპოლდი არ იყო საბერძნეთის საზღვრის გატარების მომხრე ასროპოტამოს-ზიტუნის ხაზზე, უფრო ხელსაყრელად მიაჩნდათ არტა-ვოლოსის საზღვრის ხაზი. დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი ლორდი პალმერსტონი მხარს უჭერდა არტა-ვოლოსის სასაზღვრო გეგმას. 

პროტოკოლის მიხედვით, რომელსაც ხელი მოაწერეს 1832 წლის 7 მაისს, ბავარიამ და დიდმა სახელმწიფოებმა, საბერძნეთი დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდა და მისი საზღვარი ჩრდილოეთით გავიდა არტა-ვოლოსის ხაზზე. ოსმალეთის იმპერიამ მიიღო 40 მლნ პიასტრი ტერიტორიული დანაკარგების გამო. საბერძნეთის სამეფოს საზღვრები კიდევ ერთხელ დადასტურდა 1832 წლის ლონდონის პროტოკოლით, რომელმაც მოახდინა კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულების რატიფიცირება და დაასრულა ომი საბერძნეთის დამოუკიდებლობისათვის. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*Treaty of Constantinople

კატეგორია:XIX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:საბერძნეთის ისტორია
ჰეროფილე

**ჰეროფილე** (; დაახ. ძვ. წ. 335, ქალკედონი — დაახ. ძვ. წ. 280, ალექსანდრია) — ძველი ბერძენი ექიმი. ალექსანდრიის სამედიცინო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. იგი პირველი ექიმი იყო, რომელმა ანატომიის შესწავლის მიზნით გვამების სისტემატური გაკვეთა დაიწყო. დაიბადა ქალკედონში, ცხოვრების დიდი ნაწილი გაატარა ალექსანდრიაში. ჰეროფილეც და ერასისტრატიც თვლიდნენ, რომ ნერვული სისტემის ცენტრი თავის ტვინში მდებარეობდა, მათვე განასხვავეს მგრძნობიარე და მამოძრავებელი ნერვები. 

ჰეროფილემ მრავალი ნაშრომი დატოვა მედიცინის ყველა მიმართულებაში, მათ შორის ანატომიაში, ქირურგიაში, ოფთალმოლოგიაში, კარდიოლოგიასა და მეანობაში. მისი ნაშრომები დაკარგულია, მაგრამ ჰეროფილეს ხშირად იმოწმებს გალენოსი თავის ნაშრომებში. მანვე კაცისა და ქალის სასქესო ორგანოების იმ დროისთვის არსებული ყველაზე ზუსტი აღწერა დატოვა. მისი ყველა ცნობილი ნაშრომი პულსის გამოკვლევაზეა; პირველმა განსაზღვრა მისი სიხშირე და ამ პარამეტრის დიაგნოსტიკური მნიშვნელობა.

## ლიტერატურა
* 
* 
* von Staden H. (ed. trans.) *Herophilus: The Art of Medicine in Early Alexandria.* Cambridge University Press, 1989.

კატეგორია:ძველი ბერძენი ექიმები
ტახოსი

**ტახოსი** — ძველი ეგვიპტის ფარაონი ოცდამეათე დინასტიიდან, მეფობდა ძვ.წ. 362-დან ძვ.წ. 360 წლამდე. ძვ.წ. 365 წლიდან ტახოსი სამეფოს მამამისთან ნექტანებ I-თან ერთად მართავდა. ძვ.წ. 360 წელს ძმამ და ძმისშვილმა აგესილაე II-ის დახმარებით ტახოსი ტახტიდან ჩამოაგდეს, რის შემდეგაც არაბეთის გზის გავლით ტახოსი სპარსეთში გაიქცა. სპარსეთის მეფე არტაქსერქსე II-მ ტახოსს თავშესაფარი მისცა, მან სიცოცხლის ბოლომდე სპარსეთში დევნილობაში იცხოვრა.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ფარაონი ტახოსი

კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეათე დინასტიის ფარაონები
ფრიდრიხ I (ბადენის დიდი ჰერცოგი)

**ფრიდრიხ I** (; დ. 9 სექტემბერი, 1826 — გ. 28 სექტემბერი, 1907) — ბადენის დიდი ჰერცოგი 1856 წლიდან 1907 წლამდე, 1852 წლიდან 1856 წლამდე იყო თავისი ძმის რეგენტი.

## ბიოგრაფია
ფრიდრიხი იყო ბადენის დიდი ჰერცოგის, ლეოპოლდისა და სოფია შვედის მეორე შვილი.

1856 წელს ფრიდრიხი დაქორწინდა ლუიზა პრუსიელზე (1838—1923), გერმანიის იმპერატორის, ვილჰელმ I-სა და იმპერატრისა ავგუსტას ქალიშვილზე. ქორწინების შედეგად დაიბადა სამი ბავშვი:

* ფრიდრიხ II (1857—1928), მომდევნო დიდი ჰერცოგი, დაქორწინდა ჰილდა ფონ ლუქსემბურგზე, შვილები არ ჰყოლია;
* ვიქტორია (1862—1930), შვედეთს მეფის, გუსტავ V-ის მეუღლე;
* ლუდვიგი (1865—1888).

1852 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, ფრიდრიხი რეგენტობას უწევდა ავადმყოფ ძმას, ლუდვიგ II-ს. 1856 წელს კი ის ოფიციალურად გახდა ბადენის ჰერცოგი. ფრიდრიხმა თავისი მმართველობა კონსტიტუციურ მონარქიაზე დააფუძნა. მის დროს დაშვებულ იქნა სამოქალაქო ქორწინებები და დაწესდა პირდაპირი არჩევნები ბადენის პარლამენტში.

## ლიტერატურა
* Hans Georg Zier: Friedrich I.. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 5, Duncker & Humblot, Berlin 1961, S. 490—492.
* Hermann Oncken: *Großherzog Friedrich I. von Baden und die deutsche Politik von 1854—1871: Briefwechsel, Denkschriften, Tagebücher*. 2 Bände. Stuttgart: Deutsche Verlags-Anstalt, 1927.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Großherzog Friedrich I. von Baden 
* დიდი ჰერცოგი ფრიდრიხ I გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკის საიტზე

კატეგორია:დაკრძალულები კარლსრუეში
კატეგორია:ბადენის მმართველები
კატეგორია:ცერინგენები
კატეგორია:დაბადებული 1826
კატეგორია:გარდაცვლილი 1907
კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 სექტემბერი
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
რეზა აბასი

**რეზა აბასი** (დაახ. 1575 — გ. 1635, ქაშანი) — ირანელი მინიატურების მხატვარი. ისპაჰანის სამინიატურო სკოლის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი.

რეზა აბასი მოღვაწეობდა შაჰ-აბას I-ის დროს. ხატავდა ჟანრულ სცენებსა და პორტრეტებს (მათ შორის მწყემსებისა და გლეხებისასაც), იშვიათად ილუსტრაციებს. მისი შემოქმედებისათვის დამახასიათებელია პოეტურობა, რბილი და დახვეწილი ნახატი, ფიგურათა შინაგანი დაძაბულობა, ნაზი ტონალობა, შეკრული კომპოზიცია, ზოგჯერ მკვეთრი კონტური.

რეზა აბასის ნამუშევრები გაფანტულია მსოფლიოს მრავალ მუზეუმში, მათ შორის სანქტ-პეტერბურგსა და მოსკოვში.

## გალერეა 

Reza Abbasi - Two Lovers (1630).jpg                                                                                                               
Riza-yi-Abbasi 008.jpg                                                                                                                    
Youth kneeling and holding out a wine-cup.jpg
Prince Muhammad-Beik by Reza Abbasi.jpg
Riza-i Abbasi Young Portuguese 1634. Detroit IoA.jpg

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ირანელი მხატვრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1635
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება (1913)

**კონსტანტინოპოლის 1913 წლის ხელშეკრულება** — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო ოსმალეთის იმპერიასა და ბულგარეთს  შორის 1913 წლის 29 სექტემბერს, კონსტანტინოპოლში. ხელშეკრულების შედეგად დასრულდა ბალკანეთის მეორე ომი. 

ხელშეკრულების თანახმად, ომში დამარცხებულმა ბულგარეთმა ოსმალეთს დაუბრუნა აღმოსავლეთი თრაკია და ქალაქი ედირნე, რომელიც ბულგარეთს ეკუთვნოდა ბალკანეთის პირველი ომის შემდეგ ლონდონის ხელშეკრულების შედეგად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## ლიტერატურა 
* Sina Akşin: Çağdaş Türkiye 1908-1980, Cem Yayınevi, İstanbul, 2008 p.50 ISBN 978-975-406-566-4

კატეგორია:XX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბულგარეთის ისტორია
გორკა ირაისოსი

**გორკა ირაისოსი მორენო** (; დ. 6 მარტი 1981, პამპლონა, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი, თამაშობს მეკარის პოზიციაზე, საფეხბურთო კლუბ „ატლეტიკ ბილბაოში“.

## რესურსები ინტერნეტში 
*პროფილი ატლეტიკის ოფიციალურ საიტზე  
*პროფილი Transfermarkt-ზე 
*პროფილი Soccerway-ზე 

კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბასკი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბასკონიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბილბაოს ატლეტიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანიოლის ფეხბურთელები
კატეგორია:ეიბარის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება (1897)

**კონსტანტინოპოლის 1897 წლის ხელშეკრულება** — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო ოსმალეთის იმპერიასა და საბერძნეთის სამეფოს  შორის 1897 წლის 4 დეკემბერს, კონსტანტინოპოლში. ხელშეკრულების შედეგად დასრულდა საბერძნეთ-ოსმალეთის ომი.

კუნძული კრეტა ოსმალეთის იმპერიის ნაწილი გახდა, მაგრამ მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი ქრისტიანი იყო. მათ რამდენიმეჯერ მოაწყვეს აჯანყება საბერძნეთთან გაერთიანების მიზნით. 1897 წლის აჯანყების დროს. 2 თებერვალს საბერძნეთის არმია გადასხდა კრეტაზე აჯანყებულებისათვის მხარდაჭერის მიზნით, რამაც გამოიწვია 30-დღიანი ომი საბერძნეთსა და თურქეთს შორის.  ბრძოლები მიმდინარეობდა თესალიასა და ეპირში.

თესალიაში ოსმალებმა გაიმარჯვეს და დაიკავეს ვრცელი ტერიტორიები. საბერძნეთმა მოუწოდა დიდ სახელმწიფოებს ჩარეულიყვნენ კონფლიქტში და მისთვის დაებრუნებინა ომის დროს დაკარგული ტერიტორიები. სამშვიდობო მოლაპარაკებები დაიწყო 21 ოქტომბერს და ხელშეკრულება დაიდო 4 დეკემბერს.

მხარეები შეთანხმდნენ:
* თესალიის ტერიტორია მცირე ტერიტორიული ცვლილებებით უნდა დაბრუნებოდა საბერძნეთს. 
* საბერძნეთი თანახმა იყო გადაეხადა დიდი რეპარაცია.
* ოსმალები აღიარებდნენ კრეტის ავტონომიას თვიანთი პროტექტორატის ქვეშ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Dömeke Meydan Muharebesi 

კატეგორია:XIX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:საბერძნეთის ისტორია
გაისკა ტოკერო

**გაისკა ტოკერო პინედო** (; დ. 9 აგვისტო 1984, ვიტორია, ესპანეთი) — ბასკი ფეხბურთელი, ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის კლუბ „ალავესის“ თავდამსხმელი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი ალავესის ოფიციალურ საიტზე  
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბასკი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბილბაოს ატლეტიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ეიბარის ფეხბურთელები
კატეგორია:ალავესის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 9 აგვისტო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პოლონეთის აჯანყება (1830-1831)

მინიატიურა|ვარშავის არსენალის აღება. 1830
მინიატიურა|აჯანყებულთა გერბი
**პოლონეთის აჯანყება (1830–1831)** — ეროვნულ-განმათავისუფლებელი აჯანყება მეფის რუსეთის წინააღმდეგ (1830 წ. 29 ნოემბერი — 1831 წ. ოქტომბერი).

აჯანყება დაიწყო პოლონეთის სამეფოში და გავრცელდა ლიტვაში, დასავლეთ ბელარუსსა და მარჯვენა ნაპირის უკრაინის ტერიტორიებზე. მისი მთავარი მამოძრავებელი ძალა შლიახტა იყო. აჯანყება დააჩქარა ცნობამ, იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის გადაწყვეტილების შესახებ, გაეგზავნა პოლონეთის ჯარი საფრანგეთში რევოლუციური გამოსვლების ჩასახშობად. აჯანყების მომზადების ინიციატივა ხელში აიღო ახალგაზრდულმა ორგანიზაციამ, რომელიც 1829 წელს ვარშავაში, პოლონელი ოფიცრების წრეში, პოდხორუნჟების სკოლაში შეიქმნა (ე. წ. „პოდხორუნჟების შეთქმულება“).

აჯანყება დაიწყო ვარშავაში. მას მხარი დაუჭირა ქალაქის მოსახლეობის სხვადასხვა ფენამ, მაგრამ აჯანყების ხელმძღვანელებს არ ჰქონდათ არც პროგრამა და არც ბრძოლის ნათელი გეგმა. ისარგებლეს რა „პოდხორუნჟების“ დაბნეულობითა და გამოუცდელობით, აჯანყების ხელმძღვანელობა ხელთ იგდეს არისტოკრატიის წარმომადგენლებმა ა. ჩარტიროსკის მეთაურობით. ისინი შეეცადნენ არ გაშლილიყო ფართო სახალხო მოძრაობა. არისტოკრატიის ამ პოლიტიკის წინააღმდეგ გამოვიდა ე.წ. პატრიოტთა კლუბი, რომელიც ვარშავაში, აჯანყების დაწყების შემდეგ შეიქმნა.

1831 წლის იანვარში, ხალხის გამოსვლამ, რომელიც წარიმართა პოლონელი და რუსი ხალხების ურთიერთკავშირის ლოზუნგით — „ჩვენი და თქვენი თავისუფლებისათვის!“, აიძულა სეიმი მიეღო რევოლუციური აქტი პოლონეთის ტახტიდან ნიკოლოზ I-ის ჩამოგდების შესახებ. 1831 წლის 25 იანვარს ნიკოლოზ I-ის ტახტიდან ჩამოგდებამ გარდაუვალი გახადა საომარი მოქმედება მეფის რუსეთის ჯარებთან. 1831 წლის 8 სექტემბერს რუსეთის არმიამ დაიკავა ვარშავა. მალე აჯანყებაც ჩაახშეს. პოლონეთის სამეფოს კონსტიტუცია (1815) გააუქმეს. აჯანყების მონაწილეები ციმბირში გადაასახლეს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
კატეგორია:აჯანყებები რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ
ვაშვარის ზავი

250პქ|მინი|ვაშვარის ხელშეკრულების თურქული ტექსტი
**ვაშვარის ზავი** —   სამშვიდობო ხელშეკრულება ავსტრიის ჰაბსბურგთა მონარქიასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის. ხელი მოაწერეს 1664 წლის 10 აგვისტოს სენტგოტჰარდის ბრძოლის დამთავრებიდან რამდენიმე დღეში.  ხელი მოაწერეს ჰაბსბურგების ელჩმა ოსმალეთში სიმონ რენიგერმა და დიდმა ვეზირმა ფაზილ ქოფრიულიუმ. ვაშვარის ზავით დასრულდა ავსტრია-ოსმალეთის ბრძოლა. ხელშეკრულება მოქმედებდა 20 წლის განმავლობაში. 1683 წელს სასაზღვრო კონფლიქტი გადაიზარდა სრულმასშტაბიან ომში, რომლის კულმინაციაც ვენის ბრძოლა იყო. 

ვაშვარის ხელმოწერის მომენტში სამხედრო თვალსაზრისით ჰაბსბურგების მონარქია წაგებული აღმოჩნდა. სენტგოტჰარდის ბრძოლაში სრული გამარჯვების შემდეგ დაკარგა სტრატეგიული ინიციატივა, თუმცა იმპერიის ზოგიერთი მესვეური (ხორვატები და უნგრელები) მოითხოვდა ბრძოლის გაგრძელებას. ისინი ხედავდნენ ოსმალეთისაგან თავიანთი  სამშობლოს გათავისუფლების შანსს. მიუხედავად ამისა, საომარი მოქმედებები შეჩერდა და მოლაპარაკებები დაიწყო დღევანდელი უნგრეთის ქალაქ ვაშვარში, სადაც მოაწერეს კიდეც ზავს ხელი. ხორვატიისა და უნგრეთის გავლენიანი ფეოდალები ეწინააღმდეგებოდნენ ზავის პირობებს. 

ხელშეკრულებამ აღიარა სულთნის უზენაესი ხელისუფლება ტრანსილვანიაზე და უივარზე, თუმცა ოსმალეთი ვალდებული იყო ჯარები გაეყვანა ტრანსილვანიიდან. ხორვატიის ციხესიმაგრე ნოვი-ზრინი დაანგრიეს. ვაშვარის ზავისადმი უკმაყოფილებამ იმპერიაში შიდა უთანხმოება გამოიწვია. ხორვატიასა და უნგრეთში დაიწყო აჯანყებები, რომელიც გამოავლინეს და ჩაახშეს. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* „ვაშვარის ზავი“ //საბჭოთა ისტორიული ენციკლოპედია

კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
ეკლესიის მამები

thumb|„ეკლესიის მამები“. მინიატურა ძველრუსული ე. წ. სვიატოსლავის კრებულიდან (1076 წ.)
**ეკლესიის მამები**, *წმინდა მამები* () — საპატიო ტიტული, რომელიც გამოიყენება IV საუკუნიდან გამოჩენილი საეკლესიო მოღვაწეებისა და მწერლების აღსანიშნავად, რომელთაც მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვით საეკლესიო დოგმატიკის, იერარქიული ორგანიზაციისა და ეკლესიის ღვთისმსახურების ფორმირებაში, კანონების შექმნაში. ითვლება, რომ წმინდა მამები გამოირჩევიან ორთოდოქსალური სწავლებებით, სიწმინდითა და ეკლესიის აღიარებით. წმინდა მამათა ფილოსოფიურ-საღვთისმეტყველო სწავლებებს პატრისტიკა ეწოდება.

რომის კათოლიკურ ეკლესიაში წმინდა მამებად ითვლებიან: ამბროსი მედიოლანელი, ავგუსტინე ნეტარი, იერონიმე და გრიგოლ I დიდი, მართლმადიდებელში — ათანასე ალექსანდრიელი, ბასილი დიდი კესარიელი, გრიგოლ ნაზიანზელი, გრიგოლ ნოსელი, იოანე ოქროპირი, იოანე დამასკელი. 

მიაკუთვნებენ გარკვეული პერიოდის საეკლესიო მოღვაწეებს (ზოგი მეცნიერი თვლის, რომ ეს პერიოდი XII ს-მდე გრძელდება) და ეკლესიის მიერ წმინდანებად შერაცხულ იმ პირებს, რომელთა მოძღვრება ორთოდოქსულად არის მიჩნეული. ეკლესიის მამათა კლასიკური პერიოდი დასავლეთში წმინდა ისიდორე სევილიელით სრულდება, რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიაში — იოანე დამასკელით, ბერძნულ ეკლესიებში კი გრიგოლ პალამათი და მისი მიმდევრებით.

ეკლესიის მამების არაერთი დოგმატიკური, ლიტურგიკული, მორალისტურასკეტური, ჰაგიოგრაფიული თუ ფილოსოფიური ნაწარმოები ადრევე ითარგმნა ქართულად. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი კვალი დატოვა ძველ ქართულ მწერლობაში ბასილი დიდის თხზულებამ „ექუჳსთა დღეთაჲ“, გრიგოლ ნოსელის „კაცისა შესაქმისათჳს“, ათანასე ალექსანდრიელის „ცხოვრება წმიდისა ანტონისი“ და სხვ. თხზულებები თარგმნეს ექვთიმე და გიორგი მთაწმიდლებმა, ეფრემ მცირემ, გრიგოლ ოშკელმა, დავით ტბელმა და სხვ.
## ლიტერატურა
* Максим Исповедник. Письма / Пер. Е. Начинкина. — Спб., 2007. — 285 с
* Шафф Ф. История христианской Церкви. — 2-е. — СПб.: Библия для всех, 2010. — Т. II. — 589 с.
* Bardenhewer O. Patrology. — 1908. — 680 p.

## რესურსები ინტერნეტში
* ინფორმაცია ეკლესიის მამების შესახებ
* ეკლესიის მამების ნაშრომები

## სქოლიო
კატეგორია:ეკლესიის მამები
კატეგორია:ადრეული ქრისტიანობა
კატეგორია:ქრისტიანული ტერმინები
ტრანსფორმაცია (გენეტიკა)

**ტრანსფორმაცია** — ორგანიზმის უჯრედის მიერ გარემოდან დნმ-ის თავისუფალი მოლეკულის შთანთქვისა და მისი გენომში ჩასმის პროცესი, რაც ამ უჯრედში იწვევს ახალი მემკვიდრული ნიშნების გაჩენას, რომლებიც დამახასიათებელია დნმ-ის დონორი ორგანიზმისთვის. ზოგჯერ ტრანსფორმაციის ქვეშ განიხილავენ გენების ჰორიზონტალური გადატანის ნებისმიერ პროცესს, მათ შორის ტრანსდუქციას, კონიუგაციას და ა.შ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გენეტიკური ტრანსფორმაცია  — თავი ვ. გრანტის წიგნიდან „ორგანიზმების ევოლუცია“.
* *ი. ჟიმულევი* ტრანსფორმაცია დროზოფილაში — ახალი ექსპერიმენტული მიდგომა გენეტიკაში

კატეგორია:ბიოლოგიური გამოკვლევების მეთოდები
ბუჩაჩის ხელშეკრულება

250px|მინიატიურა|პოლონეთი ბუჩაჩის ხელშეკრულების შემდეგ.
**ბუჩაჩის ხელშეკრულება** — სამშვიდობო ხელშეკრულება რეჩ-პოსპოლიტასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის. ხელი მოაწერეს 1672 წლის 18 ოქტომბერს, თანამედროვე უკრაინის დასავლეთში მდებარე ქალაქ ბუჩაჩში.

ხელშეკრულების თანახმად
* პოდოლია თურქების კონტროლს დაექვემდებარა.
* პოლონეთს ყოველწლიურად უნდა გადაეხადა 22 000 ტალერი ხარკი. 
* ვრაცლავისა და კიევის სავოევოდოები გადაეცა კაზაკთა საჰეტმანოს.

საომარი მოქმედებები განახლდა 1673 წლის გაზაფხულზე, ისე, რომ სეიმმა ვერ მოასწრო ხელშეკრულების რატიფიცირება. 1676 წელს მათ შორის დაიდო ჟურავნოს ხელშეკრულება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Treaty of Buchach 

კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
ევერის, მაკ-ლეოდისა და მაკ-კარტის ექსპერიმენტი

[thumb|right|150px|[ოსვალდ ევერი]]
**ოსვალდ ევერის, კოლინ მაკ-ლაუდისა და მაკლინ მაკ-კარტის ექსპერიმენტმა** (), რომელიც ჩატარდა 1944 წელს, დაამტკიცა, რომ ნივთიერება, რომელიც ბაქტერიებში ტრანსფორმაციას იწვევს, არის დნმ. ეს იყო პირველი ნივთიერი მტკიცებულება იმისა, რომ მემკვიდროებითობაში დნმ-ს როლი გააჩნდა.

## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:1944 წელი მეცნიერებაში
კატეგორია:ბიოლოგიური ექსპერიმენტები
კატეგორია:მოლეკულური ბიოლოგიის მეთოდები
ჟურავნოს ხელშეკრულება

**ჟურავნოს ხელშეკრულება** — სამშვიდობო ხელშეკრულება რეჩ-პოსპოლიტასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის. ხელი მოაწერეს 1676 წლის 17 ოქტომბერს, თანამედროვე უკრაინის დასავლეთში მდებარე ქალაქ ჟურავნოში. ხელშეკრულებამ დაასრულა პოლონეთ-ოსმალეთის ომი.

ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს იან III სობესკის წარმომადგენელმა და ოსმალეთის სამხედრო მოსამსახურე იბრაჰიმ-ფაშამ. ამ შეთანხმებამ რამდენადმე შეამცირა 1672 წლის ბუჩაჩის ხელშეკრულების პირობები. შეიცვალა პოლონეთის მიერ ოსმალეთისადმი გადახდილი ხარკის პირობებიც. პოლონეთმა დაუთმო პოდილია ოსმალეთს. მარჯვენა სანაპიროს უკრაინა ბელოცერკოვის და პავოლოჩის ოლქების ჩათვლით გადავიდა ოსმალეთის ვასალის ჰეტმან პეტრო დოროშენკოს ხელში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## ლიტერატურა 
* Allen, W. E. D., "The Ukraine-A History" Cambridge University Press, 1940

კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
მორის უილკინსი

მინი|მარჯვნივ|150პქ|მორის უილკინსი
**მორის ჰიუგ ფრედერიკ უილკინსი** (დ. 15 დეკემბერი, 1916 — გ. 5 ოქტომბერი, 2004) — ბიოფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი მედიცინაში (1962 წელი; ჯეიმზ უოტსონსა და ფრენსის კრიკთან ერთად), რომელიც მიიღო ნუკლეინის მჟავების მოლეკულური სტრუქტურისა და ცოცხალ ორგანიზმში მათი ინფორმაციის გადაცემის ფუნქციის აღმოჩენისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მორის უილკინსი  // ელექტრობული ბიბლიოთეკა „მეცნიერება და ტექნიკა“

კატეგორია:ახალზელანდიელი ბიოფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში
კატეგორია:დაბადებული 15 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ფრიდრიხ მიშერი

thumb|ფრიდრიხ მიშერი
**ფრიდრიხ მიშერი** (; დ. 1844 წლის 13 აგვისტო, ბაზელი — გ. 1895 წლის 26 აგვისტო, დავოსი) — შვეიცარიელი ფიზიოლოგი, ჰისტოლოგი და ბიოლოგი, სწავლობდა ბაზელში, გეტინგენში, ტიუბინგენსა და ლაიფციგში, 1871 წელს გახდა პრივატ-დოცენტი, 1872 წელს — ფიზიოლოგიის პროფესორი ბაზელში. 1869 წელს ფრიდრიხ მიშერმა დნმ აღმოაჩინა. თავდაპირველად ახალმა ნივთიერებამ მიიღო სახელწოდება **ნუკლეინი**, მაგრამ მოგვიანებით, როდესაც მიშერმა განსაზღვრა, რომ ეს „ნივთიერება“ ფლობს მჟავურ თვისებებს, ნივთიერებას ეწოდა ნუკლეინის მჟავა.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* დიდი ენციკლოპედიური ლექსიკონი

კატეგორია:შვეიცარიელი ფიზიოლოგები
კატეგორია:ჰისტოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1844
კატეგორია:გარდაცვლილი 1895
ნექტანებ II

**ნექტანებ II** (ან **ნახტჰორჰები**) — ოცდამეათე დინასტიის მესამე და უკანასკნელი წარმომადგენელი. ნექტანებ II მოიხსენიება, როგორც ძველი ეგვიპტის უკანასკნელი ადგილობრივი ფარაონი, იგი მებობდა ძვ.წ 360–342 წლებში. ნექტანებ II-ის მმართველობის დროს ეგვიპტე აყვავდა. მისი მეფობის დროს ეგვიპტურ ხელოვნებაში შეიქმნა სპეციალური სტილი, რომელმაც განსაკუთრებული ნიშანი დატოვა ბარელიეფში, პტოლემეების ეპოქის დროს. ნექტანებ II-მ ნექტანებ I-ის მსგავსად დიდი ყურადღება გამოიჩინა ყველა ეგვიპტური კულტის მიმართ და ეგვიპტის ასზე მეტი ადგილი ატარებს მისი ყურადღების მტკიცებულებას. ნექტანებ II-მ საკუთარ თავზე უფრო მეტი ნაგებობის აშენება და რესტავრაცია აიღო, ვიდრე ნექტანებ I-მა, კერძოდ ღვთაება ისიდას უზარმაზარი ტაძრის მშენებლობა.

რამდენიმე წლის განმავლობაში ნექტანები წარმატებით უნარჩუნებდა ეგვიპტეს უსაფრთხოებას და თავს არიდებდა აქემენიანთა იმპერიის მხრიდან მომავალ საფრთხეებს. მისი ყოფილი მსახურის მენტორ როდოსელის ღალატის შემდეგ, ძვ.წ. 343 წელს ნექტანებ II საბოლოოდ მაინც დამარცხდა სპარსულ-ბერძნული კომბინირებული ძალის წინააღმდეგ პელუზიის ბრძოლაში. ძვ.წ. 342 წელს სპარსელებმა ჯერ მემფისის ოკუპაცია მოახდინეს, შემდგომ კი მთელი ეგვიპტის. რის შემდეგაც ეგვიპტე კვლავ დაბრუნდა აქემენიანთა იმპერიის შემადგებნლობაში. განცდილი მარცხის შემდეგ ნექტანები სამხრეთით გაიქცა და გარკვეული დროის მანძილზე ინარჩუნებდა ძალებს. მისი შემდგომი ბედი უცნობია.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ფარაონი ნექტანებ II 
* ნექტანებ II-ის სარკოფაგი 
* ნექტანებ II-ის ქანდაკება 
* ნექტანებ II - ძველი ეგვიპტის მეფე

კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეათე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
ფრანც კარლ ავსტრიელი

**ფრანც კარლ იოზეფ ავსტრიელი** (; დ. 17 დეკემბერი, 1802, ვენა — გ. 8 მარტი, 1878, ვენა) — ავსტრიის ერცჰერცოგი ჰაბსბურგების გვარიდან. ავსტრიის და მექსიკის იმპერატორები მამა. ერცჰერცოგ ფრანც ფერდინანდის პაპა, რომლის მკვლელობაც გახდა პირველი მსოფლიო ომის დაწყების საბაბი.

## ბიოგრაფია
ფრანც კარლი დაიბადა 1802 წელს ვენაში. ის იყო იმპერატორ ფრანც II-ის და ორი სიცილიის სამეფოს პრინცესის, ტერეზას ვაჟი. 

1824 წლის 4 ნეომბერს ვენაში ის დაქორწინდა ბავარიის მეფის, მაქსიმილიან I-ის და მისი მეორე ცოლის, კაროლინა ბადენელის ქალიშვილზე, სოფია ბავარიელზე. ფრანც კარლი იყო არაპატივმოყვარე და პასური ადამიანი. მაგრამ მიუხედავად ამისა, ის ესწრებოდა საბჭოს სხდომებს, რომელიც მართავდა სახელმწიფოს 1835—1848 წლებში, ფრანცის უფროსი ძმის, ფერდინანდ I-ის უუანარობის გამო. ცოლის დაჟინებული მოთხოვნით, 1848 წლის დეკემბერში მან უარი თქვა ტახტზე ასვლაზე ფერდინანდ I-ის გარდაცვლალების შემდეგ და ნება დართო უფროს ვაჟს, ფრანც იოზეფს გამეფებულიყო. ერცჰერცოგი ფრანც კარლ ავსტრიელი გარდაიცვალა 1878 წლის 8 მარტს ვენაში, მისი ცოლის გარდაცვალებიდან 6 წელიწადში.

## შვილები
ფრანც კარლ ავსტრიელს და სოფია ბავარიელს შეეძინათ 5 შვილი:
* ფრანც იოზეფ I (18 აგვისტო 1830 — 21 ნოემბერი 1916) — ავსტრიის უკანასკნელი იმპერატორი.
* მაქსიმილიანი (6 ივლისი 1832 — 19 ივნისი 1867) — მექსიკის იმპერატორი.
* კარლ ლუდვიგი (30 ივლისი 1833 — 19 მაისი 1896) 
* მარია ანა (27 ოქტომბერი 1835 — 5 თებერვალი 1840)
* ლუდვიგ ვიქტორი (15 მაისი 1842 — 18 იანვარი 1919)

## ლიტერატურა
* Constantin von Wurzbach: *Habsburg, Franz Karl Joseph.* In: *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich.* Band 6, Verlag L. C. Zamarski, Wien 1860, S. 257.
*Franz Karl (Joseph) In: *Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950* (ÖBL). Band 1. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1957, S. 353.

კატეგორია:ავსტრიის ერცჰერცოგები
კატეგორია:ჰაბსბურგები
კატეგორია:დაბადებული 17 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1802
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1878
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვენაში დაბადებულები
მინდელჰაიმი

**მინდელჰაიმი** () — ქალაქი გერმანიაში, ბავარიაში. ქვემო ალგოის რაიონის დედაქალაქი. 2012 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 14,223 ადამიანი. მდებარეობს მიუნხენიდან დასავლეთით დაახლოებით 90 კმ-ში. ექვემდებარება შვაბიის ადმინისტრაციულ ოკრუგს. იყოფა 7 საქალაქო რაიონად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ბავარიის ქალაქები
საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანება

**საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანება** (სპკგ — GTUC) — დამოუკიდებელი, არაკომერციული სამოქალაქო ორგანიზაცია, რომელიც დაფუძნდა 1992 წელს. მჭიდრო კავშირშია ადგილობრივ და საერთაშორისო პარტნიორებთან. საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანება მუდმივად ახორციელებს წევრთა ინფორმირებასა და გადამზადებას შრომით სამართალში, ასევე უზრუნველყოფს მათ იურიდიულ მომსახურებას. 1992 წლიდან 2000 წლამდე პროფკავშირთა გაერთიანების წევრთა რიცხვი შემცირდა 2,7 მილიონიდან 777 ათასამდე. 2010 წლის მდგომარეობით მის წევრთა რიცხვი 251 ათასს შეადგენდა.

გაერთიანების მიზანია ხელი შეუწყოს: სოციალური და დემოკრატიული სახელმწიფოს ჩამოყალიბებასა და განვითარებას; საერთაშორისო პროფკავშირული მოძრაობის თავისუფალ განვითარებასა და გაძლიერებას; ევროინტეგრაციას; გენდერული თანასწორობის დაცვას; ადამიანის ძირითადი დემოკრატიული უფლებებისა და პროფესიული კავშირების დამოუკიდებლობის დაცვას; შრომით ბაზარზე ჯანსაღი კონკურენციიის დამკვიდრებას; ქვეყანაში დასაქმების ხელშემწყობი სოციალური კლიმატისა და დისკრიმინაციისაგან თავისუფალი გარემოს შექმნას; ქალთა და ახალგაზრდული ორგანიზაციების საქმიანობას.

საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანება არის საერთაშორისო პროფესიული კავშირების გაერთიანების (ITUC) წევრი 2006 წლიდან, ევროპის პროფკავშირების კონფედერაციის ETUC რეგიონული ფილიალის წევრი 2007 წლიდან.

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს საზოგადოებრივი ორგანიზაციები
იკერ მუნიაინი

**იკერ მუნიაინ გონი** ( 19 დეკემბერი 1992, პამპლონა, ესპანეთი) — ბასკი ფეხბურთელი, „ატლეტიკ ბილბაოს“ შემტევი ნახევარმცველი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*პროფილი ატლეტიკის ოფიციალურ საიტზე  
*პროფილი NFT-ზე 
*პროფილი Transfermarkt-ზე 
*პროფილი Soccerway-ზე 

კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბასკი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბილბაოს ატლეტიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არიც ადურისი

**არიც ადურის ზუბელდია** (; დ. 11 თებერვალი 1981, სან-სებასტიანი, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი. კარიერა დაასრულა 2020 წელს. კარიერის დიდი ნაწილი გაატარა „ატლეტიკ ბილბაოში“. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### საკლუბო
;  ბარსელონა
* ესპანეთის სუპერთასი: 2015
* ესპანეთის თასის ფინალისტი: 2014–15

### ინდივიდუალური
* ტელმო სარას ჯილდო: 2014–15, 2015–16
* უეფა-ს ევროპა ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი: 2015–16, 2017–18
* უეფა-ს ევროპა ლიგის სეზონის გუნდის წევრი: 2015–16
* ლა ლიგის თვის საუკეთესო მოთამაშე: მარტი 2016, იანვარი 2018

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი ატლეტიკის ოფიციალურ საიტზე 
* პროფილი NFT-ზე 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბასკი ფეხბურთელები
კატეგორია:სეგუნდა დივიზიონი B-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბილბაოს ატლეტიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:რეალ ვალიადოლიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:მალიორკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვალენსიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბელგიის ჰიმნი

100px|მინიატიურა|ჰიმნის ნოტები
**ბელგიის ჰიმნი** — კომპოზიცია La Brabançonne/De Brabançonne (ბრაბანსონა). არსებობს სამი ოფიციალური ტექსტი ფრანგულ, ჰიდერლანდურ და გერმანულ ენებზე.

## ისტორია 
100px||მინიატიურა|ძეგლი ”ბრაბანსონა”
100px|მინიატიურა|ეროვნული დროშის ფონზე
ჰიმნის ტექსტი შეიქმნა 1830 წლის სექტემბერში ახალგაზრდა ფრანგი რევლუციონერის ჟენევალის მიერ. ის პირველად წაიკითხეს ბრიუსელის კაფეში «Aigle d’Or». ჟენევალის ნამდვილი სახელი იყო ლუი ალექსანდრე დეშე. ის იყო ბრიუსელის თეატრის «ლა-მონეს» მსახიობი, სადაც 1830 წლის აგვისტოში დაიწყო ბელგიის რევოლუცია. ჟენევალი, იმავე წლის 18 ოქტომბერს, დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში დაიღუპა.

ჰიმნისათვის მუსიკა 1830 წლის სექტემბერში დაწერა ფრანსუა ვან კამპენჰაუტმა (François Van Campenhout), იმავე თეატრის ყოფილმა დირიჟორმა.

ოფიციალური სტატუსი ჰიმნმა 1860 წელს მიიღო მას შემდეგ, რაც ბელგიის მაშინდელმა პრემიერ-მინისტრმა სიმღერის ტექსტიდან ამოიღო ნიდერლანდების მიმართ მწვავე თავდასხმები. დღეისათვის, ჰიმნის ოფიციალურ ვერსიაში ტექსტის მხოლოდ პირველი პირველი სტროფი წარმოადგენს ჟენევალის ტექსტს, დანარჩენი ნაწილი ეკუთვნის პერ შარლ როჟეს.

ჰიმნს მიუძღვნეს იმავე სახელწოდების ( ”ბრაბანსონა”) ძეგლი, რომელიც მდებარეობს ბრიუსელში.

## ჰიმნის ტექსტი 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰიმნის მუსიკა სიტყვების გარეშე
* ”ბრაბანსონა”
* ”ბრაბანსონა” („La Brabançonne“)
* ”ბრაბანსონა”
* ჰიმნის შესრულება
* ”ბრაბანსონა” 
* ჰიმნის ფრანგული ვერსია

კატეგორია:ბელგია
კატეგორია:ბელგიის ისტორია
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
ბენიატ ეჩებერია

**ბენიატ ეჩებერია ურკიაგა** (; დ. 19 თებერვალი 1987, იურე, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი, თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*BDFutbol · National-Football-Teams.com · Soccerway · Transfermarkt

კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბასკი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბილბაოს ატლეტიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბასკონიის ფეხბურთელები
კატეგორია:რეალ ბეტისის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:სეგუნდა დივიზიონი B-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ტერსერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანა იაგელონი (ჩეხეთის დედოფალი)

**ანა იაგელონი** (დ. 23 ივლისი, 1503, ბუდა — გ. 27 იანვარი, 1547, პრაღა) — საღვთო რომის იმპერატორის, ფერდინანდ I-ის ცოლი.

## შვილები
## ლიტერატურა
* Tibor Simanyi: *Er schuf das Reich: Ferdinand von Habsburg*. Amalthea, Wien 1987, ISBN 3-85002-224-2.

კატეგორია:უნგრეთის დედოფლები
კატეგორია:იაგელონები
კატეგორია:დაბადებული    23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1503
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1547
კატეგორია:გერმანიის დედოფლები
კატეგორია:ბოჰემიის დედოფლები
კატეგორია:ავსტრიის დედოფლები
კატეგორია:მშობიარობის დროს გარდაცვლილები
თავისუფალი აზროვნება

[250px|მინიატიურა|მარჯვნივ|[იაჟუჟუნა, თავისუფალი აზროვნების სიმბოლო]]
**თავისუფალი აზროვნება** — ფილოსოფიური შეხედულება, რომლის მიხედვითაც ჭეშმარიტებასთან დაკავშირებული პოზიციები უნდა ყალიბდებოდეს ლოგიკის, მსჯელობისა და ემპირიზმის საფუძველზე, ნაცვლად ავტორიტეტების, ტრადიციების ან სხვა დოგმებისა. თავისუფალი აზროვნების მიმდევრები მოიხსენიებიან, როგორც თავისუფლად მოაზროვნეები. 

თავისუფალი აზროვნების მიხედვით, ინდივიდებმა სიმართლედ შემოთავაზებული იდეები არ უნდა მიიღონ ბრმად, ცოდნისა და მსჯელობის გამოყენების გარეშე. აქედან გამომდინარე, თავისუფლად მოაზროვნეები ცდილობენ, თავიანთი შეხედულებები ააგონ ფაქტებზე, მეცნიერულ კვლევებსა და ლოგიკურ პრინციპებზე, გამორიცხონ ნებისმიერი ლოგიკური ხარვეზი მსჯელობაში, ტენდენციურობა, საყოველთაოდ მიღებული იდეების უპირობო ჭეშმარიტებად ჩათვლა, ცრურწმენები, ტრადიციები, ლეგენდები და ნებისმიერი სხვა დოგმა. რაც შეეხება რელიგიებს, ისინი თვლიან, რომ ზებუნებრივი მოვლენების დამადასტურებელი მტკიცებულებები არასაკმარისია.

## სქოლიო 
კატეგორია:აგნოსტიციზმი
კატეგორია:ათეიზმი
კატეგორია:დეიზმი
კატეგორია:თავისუფალი აზროვნება
კატეგორია:ჰუმანიზმი
კატეგორია:ფილოსოფიური მიმდინარეობები
კატეგორია:სეკულარიზმი
კატეგორია:სკეპტიციზმი
კატეგორია:რელიგიის კრიტიკა
ჟან ბრიუნი

**ჟან ბრიუნი** ( დ. 25 ოქტომბერი 1869, ტულუზა — გ. 25 აგვისტო 1930, ბულონ-ბიიანკური) — ფრანგი გეოგრაფი. 1892 წელს პარიზში დაამთავრა უნივერსიტეტი. ასწავლიდა ფრიბურისა და ლოზანის უნივერსიტეტებში. კოლეჟ დე ფრანსის პროფესორი (1912 წლიდან). ადამიანის გეოგრაფიის ფრანგული სკოლის ერთ-ერთ პირველი თეორეტიკოსი. გეოგრაფიული სახელმძღვანელოების სერიისა და საფრანგეთის შესახებ მონოგრაფიის ავტორია.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი გეოგრაფები
კარლოს გურპეგი

**კარლოს გურპეგი ნაუსია** (; 19 აგვისტო, 1980, პამპლონა, ესპანეთი) — ყოფილი ესპანელი ფეხბურთელი, რომელსაც შეეძლო თამაში როგორც ცენტრალური მცველის, ისე საყრდენი ნახევარმცველის პოზიციაზე.

მან თავისი კარიერის უმეტესი დრო კლუბ „ატლეტიკ“ ბილბაოში გაატარა. ესპანეთის პრიმერა დივიზიონიში სულ ჩაატარა 14 სეზონი, მონაწილეობა მიიღო 393 მატჩში და გაიტანა 22 გოლი.

## ტიტულები
;ატლეტიკი ბილბაო
*ესპანეთის სუპერთასი: 2015; 2009
*უეფა-ს ევროპა ლიგა: მეორე ადგილი, 2011–12
*ესპანეთის თასი: მეორე ადგილი, 2008–09, 2011–12, 2014–15

## რესურსები ინტერნეტში 
*პროფილი ატლეტიკის ოფიციალურ გვერდზე
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:სეგუნდა დივიზიონი B-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ტერსერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბასკი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბილბაოს ატლეტიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბასკონიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჟაკლინ ბრაკამონტესი

**ჟაკლინ ბრაკამონტესი** (; დ. 23 დეკემბერი 1979, გვადალახარა, მექსიკა) — მექსიკელი მსახიობი, მოდელი და წამყვანი. 2000 წელს გახდა „მის მექსიკა“. „მის სამყარო“-ზე წარადგინა მექსიკა, სადაც ასევე დიდი წარმატება მოიპოვა.

## ბიოგრაფია 
ჟაკლინ ბრაკამონტესი დაიბადა 1979 წლის 23 დეკემბერს, გვადალახარაში. დედა — ჟაკლინ ვან ჰორდი ცნობილი ექიმი იყო, ხოლო მამა ცნობილი იურისტი და ყოფილი ფეხბურთელი.

ჟაკლინმა უნივერსიტეტი საფრანგეთიში დაამთავრა. შემდეგ მექსიკაში დაბრუნდა და კვლავ განაგრძო სწავლა. მოგვიანებით ის გავიდა „მის მექსიკის“ კონკურსზე, სადაც გაიმარჯვა. მას დიდი წარმატება მოუტანა სერიალმა „რუბი“, სადაც პარტნიორობას ბარბარა მორის უწევდა. 2006 წელს მთავარი როლი შეასრულა სერიალში „სიყვარულის იარები“.

2008 წელს ჟაკლინმა მონაწილეობა მიიღო კომედიური ჟანრის სერიალში „სულელები ვერ მოხვდებიან ცაში“. 2009 წელს ჟაკლინმა მონაწილეობა მიიღო სერიალში „მოჯადოებული“, რამაც მის კარიერაში ყველაზე დიდი წარმატება მოუტანა. მან ტყუპების 2 სრულიად განსხვავებული პერსონაჟი შექმნა. პარტნიორობა უილიამ ლევიმ გაუწია. ჟაკლინ ბრაკამონტესის ქმარია მექსიკელი ბიზნესმენი მარტინ ფუენტესი. ჰყავთ ორი გოგონა — ჟაკლინი და კაროლინა.

ჟაკლინმა პირველი მთავარი როლი მიიღო სერიაში „სიყვარულის იარები“. დიდი წარმატება მოუტანა სერიალმა „მოჯადოებული“, რომელიც ტელევისას მეგაჰიტად ითვლება და პარტნიორობას უილიამ ლევი უწევდა, ჟაკლინი 2000 წელს მის მექსიკის კონკურსზე გავიდა, სადაც გაიმარჯვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ჟაკლინ ბრაკამონტესი Twitter-ზე
*Bracamontes Oficial ჟაკლინ ბრაკამონტესი Facebook-ზე

კატეგორია:მექსიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფრიდრიხ VI (ბადენ-დურლახის მარკგრაფი)

**ფრიდრიხ VI** (; დ. 1617 წლის 16 ნოემბერი, კარლსბურგი, დურლახი — გ. 1677 წლის 10 იანვარი, კარლსბურგი, დურლახი) — ბადენ-დურლახის მარკგრაფი 1659 წლიდან, იმპერიის ფელდმარშალი 1676 წლის 9 მარტიდან.

ფრიდრიხი დაიბადა 1617 წლის 16 ნოემბერს მარკგრაფ ფრიდრიხ V ცერინგენის ოჯახში. 1655 წლიდან შვედურ არმიაში მსახურობდა, როგორც კავალერიის გენერალი, ხოლო 1656 წლიდან - ფელდმარშალი.

1672 წლის 1 აგვისტოდან იყო რაიხსგენერალ-ფელდმარშალი.

1676 წელს მან დაიწყო ფილიპსბურგის ალყა, რისი დაცემის შემდეგაც, 17 სექტემბერს, ფრიდრიხმა ეს ქალაქი ბადენ-დურლახს შემოუერთა.

ფილიპი 1677 წელს, კარლსბურგში გარდაიცვალა.

## შვილები
კრისტინა მაგდალენა ფონ პფალც-ცვაიბრიუკენ-კლებურგთან ფრიდრიხს რვა შვილი ეყოლა:
* **ფრიდრიხ კაზიმირი** (1643—1644)
* **კრისტინა** (1645—1705)
: 1-ლი ქმარი: 1665 წ. **ალბრეხტ II** (1620—1667), ბრანდენბურგ-ანსბახის მარკგრაფი
: მე-2 ქმარი: 1681 წ. **ფრიდრიხ I** (1646—1691), საქსენ-გოთის ჰერცოგი
* **ელეონორა ეკატერინა** (*/† 1646)
* **ფრიდრიხ VII** (1647—1709), ბადენ-დურლახის მარკგრაფი
* **კარლ გუსტავი** (1648—1703)
* **ეკატერინა ბარბარა** (1650—1733)
* **იოჰანა ელიზაბეტა** (1651—1680)
: ქმარი: 1673 წ. **იოჰან ფრიდრიხი** (1654—1686), ბრანდენბურგ-ანსბახის მარკგრაფი
* **ფრედერიკა ელეონორა** (*/† 1658)

## ლიტერატურა
* *Johann Christian Sachs* Einleitung in die Geschichte der Marggravschaft und des marggrävlichen altfürstlichen Hauses Baden. — Karlsruhe 1773. — Bd. 5. — S. 1—66.
* Matthäus Merian (Herausgeber): *Möglichst kürtzeste/ jedoch gründliche Genealogische Herführung/ Von uralter Her- und Ankunfft Beyder Hoch-Fürstlichen Häuser Baden und Holstein*, Frankfurt a.M. 1672

კატეგორია:ცერინგენები
კატეგორია:ბადენის მმართველები
კატეგორია:ავსტრიელი გენერალ-ფელდმარშალები
კატეგორია:დაბადებული 1617
კატეგორია:გარდაცვლილი 1677
ალბერ დემანჟონი

**ალბერ დემანჟონი** ( დ. 13 ივნისი 1872, გაიონი — გ. 25 ივლისი 1940, პარიზი) — ფრანგი გეოგრაფი. ადამიანის გეოგრაფიის ფრანგული სკოლის წარმომადგენელი. გეოგრაფიისა და გეოგრაფიული განათლების რეფორმატორი. პარიზისა და ლილის უნივერსიტეტების პროფესორი. „გეოგრაფიული მატიანეს“ ერთ-ერთი რედაქტორი. მისი ძირითადი შრომები მიეძღვნა გეოგრაფიის ზოგად საკითხებს, სასოფლო განსახლებას, საფრანგეთის, დიდი ბრიტანეთის, ბელგიის, ნიდერლანდისა და ლუქსემბურგის ეკონომიკურ გეოგრაფიას. იყო პოლ ვიდალ დე ლა ბლაშის მოწაფე.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი გეოგრაფები
ლუსიენ გალუა

**ლუსიენ გალუა** ( დ. 21 თებერვალი 1857 — გ. 21 მარტი 1941) — ფრანგი გეოგრაფი. პარიზის უნივერსიტეტის პროფესორი 1893 წლიდან. ადამიანის გეოგრაფიის ფრანგული სკოლის წარმომადგენელი. მისი ძირითადი შრომები მიეძღვნა ზოგადი გეოგრაფიისა და კარტოგრაფიის საკითხებს. ფრანგ გეოგრაფ პოლ ვიდალ დე ლა ბლაშთან ერთად დააარსა ჟურნალი „ანალ დე ჟეოგრაფი“ („Annales de Geographic“, 1894). გეოგრაფიული სერიის „ჟეოგრაფი იუნივერსელ“-ის („Geographic Universelle“) ხელმძღვანელი (1918 წლიდან, პოლ ვიდალ დე ლა ბლაშის გარდაცვალების შემდეგ).

## ლიტერატურა
* Краткая географическая энциклопедия. Том 5: М., 1966.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი გეოგრაფები
ეგვიპტის მეოთხე დინასტია

**ეგვიპტის მეოთხე დინასტია** (ასევე **დინასტია 4** ან **დინასტია IV**) — ძველი ეგვიპტის სამეფო დინასტია. მათი მმართველობა მოიხსენიება, როგორც ეგვიპტის ძველი სამეფოს „ოქროს ხანა“. დინასტია IV-ის მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 2613 წელს და გაგრძელდა ძვ.წ. 2498 წლამდე. ეს იყო დრო როდესაც ეგვიპტეში მშვიდობა  და კეთილდღეობა სუფევდა.

ხშირად III, IV, V და VI დინასტიებს ერთი ჯგუფის ქვეშ აერთიანებენ და მას „ძველ სამეფოს“ უწოდებენ. იგი აღწერილია, როგორც „პირამიდების ხანა“. მეოთხე დინასტიის მმართველობის დროს ეგვიპტის დედაქალაქი იყო მემფისი.

## ფარაონები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მე-4 დინასტია 
* ეგვიპტის მე-4 დინასტია
* ეგვიპტის მეოთხე დინასტია
* ეგვიპტის ძველი სამეფოს დინასტიები
* ეგვიპტე და ეგვიპტის მეოთხე დინასტია
* მეოთხე დინასტია (იოსტორია ბავშვთათვის)
* ეგვიპტე: ისტორია - ეგვიპტის მეოთხე დინასტია

04
კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტია
პნევმოკოკი

[მინი|მარჯვნივ|*S. pneumoniae*-ის უჯრედები [ელექტრონული მიკროსკოპის ქვეშ]]
**პნევმოკოკი** () (სინ.: დეისკელბაუმის დიპლოკოკი, ფრენკელის დიპლოკოკი, *Diplococcus pneumoniae*, *Micrococcus pneumoniae*) — უძრავი ლანცეტისებრი დიპლოკოკი, რომლის სიგრძეა 0,5—1,25 მკმ.

იგი წარმომადგენელია *Streptococcus*-ის გვარისა, რომელშიც შედის გრამდადებითი, კატალიზო- და ოქსიდაზოუარყოფითი სფეროსებრი ბაქტერიები (კოკები), რომლებიც არიან ფაკულტატიური ანაერობები, რომელთა ზრდაც ძლიერდება ინკუბაციის ატმოსფეროში ნახშირორჟანგის 5—7 %-მდე გაზრდის შემთხვევაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია პნევმოკოკური ვაქცინების შესახებ
 

კატეგორია:გრამდადებითი ბაქტერიები
კატეგორია:კოკები
მათიას რინგმანი

**მათიას რინგმანი** (; დ. 1482, ეიშჰოფანი, საფრანგეთი — გ. 1511, სელესტა, საფრანგეთი) — გერმანელი კარტოგრაფი და პოეტი. დაახლოებით 1503 წელს, იტალიაში მოგზაურობის დროს, ერთ-ერთმა პირველმა გაიგო იმხანად აღმოჩენილი ახალი მიწების შესახებ, შემდგომში ცნობილი, როგორც ახალი მსოფლიო. ფიქრობდა, რომ აღმოჩენა გააკეთა არა ქრისტეფორე კოლუმბმა, არამედ ამერიგო ვესპუჩიმ. რიგმანმა და მისმა მეგობარმა, მარტინ ვალდზეემიულერმა პირველად დაიტანეს რუკაზე სახელწოდება ამერიკა, სწორედ მათ უწოდეს ახალ მსოფლიოს ამერიკა.

## ლიტერატურა
* Wilhelm Kühlmann. Ringmann, Matthias. // Neue Deutsche Biographie (NDB). — Band 21. — B.: Duncker & Humblot, 2003. — S. 635 f. — ISBN 3-428-11202-4.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი კარტოგრაფები
კატეგორია:გერმანელი პოეტები
OTRS

**OTRS** () — ღია კოდის მქონე პროგრამული უზრუნველყოფა განაცხადის დამუშავებისათვის. დაწერილია Perl-ის ენაზე. აქვს მრავალი მონაცემთა ბაზის მართვის სისტემის მხარდაჭერა, მათ შორის MySQL, PostgreSQL და სხვა. შეუძლია ინტეგრირება LDAP კატალოგთან. ვრცელდება AGPL-ის ლიცენზიით. OTRS ტესტირებულია ისეთ სისტემებზე როგორებიცაა: Linux, Solaris, AIX, FreeBSD, OpenBSD, Mac OS X და Windows.

## რესურსები ინტერნეტში 
* OTRS Open Source — ოფიციალური საზოგადოებრივი საიტი
* OTRS.com — ოფიციალური კორპორაციული საიტი

კატეგორია:ღია პროგრამული უზრუნველყოფა
იარმუკის ბრძოლა

**იარმუკის ბრძოლა** — ბიზანტია-არაბეთის ბრძოლა. გაიმართა 636 წლის 20 აგვისტოს სირიაზე კონტროლის მოსაპოვებლად.

635 წელს არაბებმა დამასკო და სამხრეთ სირიის ქალაქების უმრავლესობა აიღეს. ბიზანტიის იმპერატორმა ჰერაკლემ შეკრიბა დაახ. 100 000-იანი არმია სირიის გასათავისუფლებლად. უზარმაზარი არმია ხუთ მხედართმთავარს ჩააბარა. პირველი არმია შედგებოდა აღმოსავლეთი სომხებისაგან, მასში ასევე შედიოდნენ სირიელებიც. არმიას ხელმძღვანელობდა ვაჰანი. მეორე არმია სლავებისა და ბიზანტიის ევროპული პროვინციის მოსახლეობისაგან შედგებოდა და ხელმძღვანელობდა იბნ კანატირი. მესამე არმია ქრისტიანი არაბებისაგან შედგებოდა და მეთაურობდა ჯაბალა ბინ აიჰამა. მეოთხე არმიაში შედიოდნენ ბიზანტიის ტერიტორიაზე მცხოვრები სომხები, მეთაურობდა სომეხი გრიგორი. მეხუთე არმია იყო ბიზანტიელების არმია. არაბებს მეთაურობდა ხალიდ იბნ ალ-ვალიდი, ბიზანტიელებს - თეოდორე ტრითირიუსი.

იარმუკის ბრძოლა გაგრძელდა სამი დღე და დასრულდა ბიზანტიელების სრული მარცხით. ბრძოლაში დაიღუპა სამი ბიზანტიელი მხედართმთავარი.

ამ მარცხის შედეგად არაბებმა დაიმორჩილეს მთელი პალესტინა, 637 წელს აიღეს იერუსალიმი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Yarmouk in Sword of Allah at GrandeStrategy by A.I. Akram
*Battle of Yarmuk animated battle map  by Jonathan Webb
*Battle of Yarmuk, 636 

## სქოლიო 
კატეგორია:ბიზანტიის ბრძოლები
კატეგორია:არაბთა სახალიფოს ბრძოლები
კატეგორია:VII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:636 წლის ბრძოლები
ახელოოს ბრძოლა

**ახელოოს ბრძოლა** — ბიზანტია-ბულგარეთის ბრძოლა. გაიმართა 917 წლის 20 აგვისტოს მდინარე ახელოოსა და თანამედროვე ქალაქ პომორიეს შორის, ბულგარეთში.

ახელოოს ბრძოლა შუა საუკუნეების ევროპის ერთ-ერთი უდიდესი ბრძოლაა, რომელშიც მონაწილეობდა 120 000-ზე მეტი მეომარი. სიმეონ I-მა მოიპოვა გადამწყვეტი ბრძოლა და გააძლიერა ბულგარეთის ჰეგემონია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში. 

913 წელს ხელისუფლებაში ზოიას დაბრუნების შემდეგ კონსტანტინოპოლში ანტიბულგარული განწყობილება გაძლიერდა. მმართველ წრეებს სჯეროდათ, რომ ბულგარეთის სახელმწიფო და მისი ამბიციური მმართველი სიმეონი, საფრთხეს უქმნიდა ბიზანტიის იმპერიას. ზოიამ მიიღო ბულგარელების განადგურების გადაწყვეტილება. 

917 წელს ბიზანტიის იმპერიამ ზავი დადო არაბთა სახალიფოსთან, რათა საკუთარი ძალების მობილიზაცია მოეხდინა ბულგარელების წინააღმდეგ. ბიზანტიის დიპლომატია ცდილობდა სიმეონის წინააღმდეგ დიდი კოალიციის შექმნას და მოლაპარაკებებს მართავდა სერბებთან, მადიარებთან და პაჭანიკებთან. სიმეონმა სერბები დაიმორჩილა, ხოლო მადიარები და პაჭანიკები თავის მხარეზე გადაიყვანა. 

ბიზანტიის არმიას მეთაურობდა ლეონ ფოკა, ხოლო ფლოტს რომანოზ I ლაკაპენოსი, ხოლო ბულგარეთის არმიას პირადად სიმეონ I. 

დაპირისპირებული არმიები მდინარე ახელოოსა და ქალაქ ახელოოს (ამჟამად პომორიე) შორის შეხვდენენ. მძიმე ბრძოლების შედეგად თითქმის ყველა ბიზანტიელი მხედართმთავარი დაიღუპა, ხოლო არმია სრულიად განადგურდა. 

## ლიტერატურა 
*Атанас Пейчев и колектив, 1300 години на стража, Военно издателство, София 1984.
*Йордан Андреев, Милчо Лалков, Българските ханове и царе, Велико Търново, 1996.
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ბულგარეთის ბრძოლები
კატეგორია:ბიზანტიის ბრძოლები
კატეგორია:X საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:917 წლის ბრძოლები
ბახჩისარაის ხელშეკრულება

**ბახჩისარაის ხელშეკრულება** — სამშვიდობო ხელშეკრულება რუსეთის იმპერიასა და ოსმალეთის იმპერიას, ყირიმის სახანოს შორის. ხელი მოაწერეს 1681 წლის 13 (23) იანვარს, ყირიმის ნახევარკუნძულზე, ქალაქ ბახჩისარაიში. ხელშეკრულებამ დაასრულა 1676-1681 წლების  რუსეთ-ოსმალეთის ომი.

1678 წელს კონსტანტინოპოში გაგზავნეს თავადი ვასილი დაუდოვი მეგობრული ურთიერთობის აღდგენის წინადადებით. სამშვიდობო წინადადებას მხარს უჭერდა ასევე ჰეტმანი ივან სამოილოვიჩი.

1679 წლის შემოდგომაზე დაუდოვი დაბრუნდა დიდი ვეზირის სიგელით, რომელშიც იგი ითხოვდა მოსალაპარაკებლად გამოეგზავნათ სპეციალური ელჩი და ურჩევდა ასევე ელჩი გაეგზავნათ ყირიმის სახანოში. 1679 წელს ყირიმის ხან მურად გირეისთან მოსკოვიდან გაიგზავნა ელჩები. თუმცა ამ ელჩობას შედეგი არ მოჰყოლია, რადგან ერთ-ერთმა ელჩმა თვითნებურად მიატოვა ყირიმი და დაბრუნდა მოსკოვში. 1680 წელს ყირიმში გაიგზავნა რუსეთის ელჩობა ტიაპკინის ხელმძღვანელობით.

ახალი ხელშეკრულება ოსმალეთის სულთანს უნდა დაემტკიცებინა, ამ მიზნით 1681 წელს კონსტანტინოპოლში გაიგზავნა ელჩი ვოზნიცინი. ოსმალეთი არ ეთანხმებოდა ხელშეკრულების ერთ პუნქტს, რომლის მიხედვითაც ზაპოროჟიე მიიჩნეოდა რუსეთის მეფის კუთვნილებად. ვოზნიცინს არ სურდა ხელშეკრულების გაფორმება ამ პუნქტის გარეშე, საბოლოოდ კონსტანტინოპოლის პატრიარქის რჩევით დაეთანხმა მოთხოვნას. მოსკოვი კმაყოფილი იყო აღნიშნული ხელშეკრულების დადებით.

ხელშეკრულება დაიდო 20 წლის ვადით და ითვალისწინებდა:

* რუსეთ-ოსმალეთის საზღვარი გადიოდა მდინარე დნეპრზე, ოსმალეთი და ყირიმის სახანო პირობას დებდნენ, რომ არ დაეხმარებოდნენ რუსეთის მტრებს. 
* რუსეთმა შეიერთა მარცხენა ნაპირის უკრაინა, ზაპოროჟიეს რეგიონი და კიევი რამდენიმე ქალაქთან ერთად.
* 20 წლის განმავლობაში ტერიტორია მდინარე დნეპრსა და ბუგს შორის იქნებოდა ნეიტრალური და აუთვისებელი, არც ერთ მხარეს არ ჰქონდა რაიმე მშენებლობის უფლება.
* კაზაკებმა მიიღეს თევზაობის, მარილის მოპოვებისა და თავისუფალი ცურვის უფლება დნეპრზე და მის შენაკადებზე შავ ზღვამდე. 
* ყირიმელებსა და ნოღაელებს მიეცათ დნეპრის ორივე მხარეს მომთაბარეობისა და ვაჭრობის უფლება.

ბახჩისარაის ხელშეკრულებამ უკრაინის ტერიტორია კიდევ ერთხელ გადაანაწილა ორ იმპერიას შორის და გააძლიერა რუსეთის პოზიციები სამხრეთში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Зотов Н.М. Статейный список 1680-81 годов стольника Тяпкина и дьяка Зотова 
* Treaty of Bakhchisarai - Article in the Encyclopedia of Ukraine 

კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები