open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ქართული კულტურა XII-XIII საუკუნეებში

**XII საუკუნის ქართული კულტურა**  წინამორბედი პერიოდების ქართული კულტურის ბუნებრივი განვითარება იყო. ამ პერიოდში მოღვაწეობდნენ გამოჩენილი ქართველი მწერლები ფილოსოფსები იოანე პეტრიწი და არსენ იყალთოელი. იქმნებოდა შესანიშნავი ისტორიული თხზულებათნი, როგორიცაა დავით აღმაშენებლის ისტორიკოსისა და თამარ მეფის სამი ისტორიკოსის თხზულებანი. 

ძველი ქართული კულტურის გარდა, საქართველო ბერძნულ კულტურასაც კარგად იცნობდა. ქართველი მეცნიერები დედნებში ეცნობოდნენ ძველ ბერძენთა თხზულებებს. XII საუკუნის ქართული კულტურის თვისებურება დასავლეთის იმდროინდელ კულტურასთან შედარებით, ის არის, რომ საქართველო ქრისტიანული კულტურის გარდა, ისლამურ-არაბულ-სპარსულ კულტურასაც ეცნობოდა. ბრწყინვალე პოეტურ ნაწარმოებებს ქმნიდნენ იოანე შავთელი („აბდულ მესია“) და ჩახრუხაძე („თამარიანი“). ქართული „ვისრამიანი“, რომელიც პროზად არის დაწერილი, ამავე სახელწოდების ლექსად შექმნილ სპარსულ რომანს არაფრით ჩამოუვარდება. ბუნებრივია, ასეთი თხზულებები მხოლოდ ფართო და ღრმა განათლების მქონე საზოგადოებისათვის  იქნებოდა განკუთვნილი. შოთა რუსთაველის პოემა „ვეფხისტყაოსანი“ არაჩვეულებრივი მოვლენაა იმ დროინდელი, როგორც აღმოსავლეთის, ისე დასავლეთის მწერლობისათვის. ეს ნაწარმოები ქართულ მწერლობაში განუმეორებელია და ღირსეული ადგილი უჭირავს მსოფლიო ლიტერატურაში.

XII-XIII საუკუნეები ყველამხრივ გამორჩეულია. პოლიტიკურად მძლავრი, ეკონომიკურად მდიდარი ქვეყანა შესაბამისად მაღლი სულიერი კულტურის ძეგლებს ქმნიდა. უბისის, ყინწვისის, გელათის, ბეთანიის, ბერთუბნის ხუროთმოძღვრება, კედლის მხატვრობა (ფრესკა) და მოზაიკა; ხახულისა და ანჩისხატის მოჭედილობა, რომელიც იმდროინდელი შესანიშნავი ქართული ადგილი უკავია კლდეში ნაკვეთ 13 სართულიან ვარძიის მონასტერს, მრავალი სენაკითა და შესანიშნავათმოხატული ეკლესიით.

XI-XII საუკუნეების ქართულ ხელოვნებას ახასიათებს ბევრი ისეთი ნიშნი, რომელიც რამდენიმე საუკუნის შემდეგ ევროპაში საფუძვლად დაედო ისეთ დიდ მსოფლიო კულტურულ მოვლენას, რომელიც აღორძინების (რენესანსის) ხანის სახელით არის ცნობილი.

## ლიტერატურა 
* შენგელია ლ., ჩემი საქართველო, თბ., 2009, გვ., 61

კატეგორია:ქართული კულტურა
ნიკოლაი სმეცკოი

**ნიკოლაი ნიკოლაის ძე სმეცკოი** (; დ. 18 ოქტომბერი, 1852, მოსკოვი — 9 ოქტომბერი, 1931, სოხუმი) — რუსი მეცენატი და მეწარმე. სოხუმის დენდროპარკის შემქმნელი, ტუბერკულოზის სამკურნალო სანატორიუმების დამაარსებელი აფხაზეთში. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა სასწავლებლის დირექტორის ოჯახში. დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1882 წელს დაქორწინდა არქეოლოგ გეორგი ფილიმონოვის ასულზე. 7 წლის შემდეგ, ქალის ავადმყოფობის გამო, მათი ოჯახი საცხოვრებლად სოხუმში გადავიდა.

სმეცკოიმ აფხაზეთში ცხოვრებისას მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა მხარის მეცნიერების, ეკონომიკისა და კულტურის განვითარებაში. აქ მან 1890-1910 წლებში გააშენა სუბტროპიკული მცენარეების მსხვილი პარკი (თანამედროვე სოხუმის დენდროპარკი) და ააშენა სანატორიუმები ფილტვების დაავადებების სამკურნალოდ (ორი კორპუსი გულრიფშში, ერთიც აგუძერაში).

ის ჩართული იყო საზოგადოებრივ და საქველმოქმედო საქმიანობაში: სმეცკოი იყო სოხუმის საქალაქო საბჭოს ხმოსანი. მან დააფინანსა ქალაქის რიგი საჯარო შენობების მშენებლობა.

## ლიტერატურა
*А. С. Агумаа. Николай Николаевич Смецкой (1852—1931). Сухуми: 2010.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მეწარმეები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ქანთრის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლების სია

[მინი|250პქ|[ქანთრის დიდების დარბაზი და მუზეუმი|ქანთრის დიდების დარბაზის როტონდა, ნეშვილი, ტენესი]]

ანიშნულ სიაში წარმოდგენილია ქანთრის დიდების დარბაზში შემავალი ადამიანების და ჯგუფების სია. 2019 წლის მონაცემებით, დიდების დარბაზს ჰყავს 139 წევრი, რომელთა შორის 20 ქალია (17 სოლო შემსრულებელი). როი როჯერსი იმით არის უნიკალური, რომ იგი ორგზის იქნა შეყვანილი: პირველად როგორც ჯგუფ Sons of the Pioneers-ის წევრი, ხოლო მეორედ როგორც სოლო შემსრულებელი.

__NOTOC__

## 2019
## 2018
## 2017
## 2016
## 2015
*ჯიმ ედ ბრაუნის ჯანმრთელობის გაუარესების გამო, იგი შეყვანილი იქნა ადრე, სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე 2015 წლის ივნისში
*The Oak Ridge Boys-ის სხვადასხვა დროს ჰყავდა სხვადასხვა წევრი, შესაბამისად, დიდების დარბაზში შევიდნენ მიმდინარე წევრები.

## 2014
## 2013
## 2012
## 2011
## 2010
## 2009
## 2008
## 2007
## 2006
## 2005
## 2004
## 2003
## 2002
## 2001
## 2000
## 1999
## 1998
## 1997
## 1996
## 1995
## 1994
## 1993
## 1992
## 1991
## 1990
## 1989
## 1988
## 1987
## 1986
## 1985
## 1984
## 1983
## 1982
## 1981
## 1980
## 1979
## 1978
## 1977
## 1976
## 1975
## 1974
## 1973
## 1972
## 1971
## 1970
## 1969
## 1968
## 1967
## 1966
## 1965
## 1964
## 1963
ამ წელს არ დამატებულა არცერთი წევრი

## 1962
## 1961
## რესურსები ინტერნეტში 
* ქანთრის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლების სია 

კატეგორია:ამერიკული ქანთრი მუსიკა
კატეგორია:ქანთრის დიდების დარბაზში შემავალი შემსრულებლები
კატეგორია:Country Music Association-ის წევრები
ვაწაძე

გვარი **ვაწაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ვაწაძე — ფიზიოლოგი, ჯანდაცვის ორგანიზატორი
* ევგენი ვაწაძე — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში, აგრონომი
* იოსებ ვაწაძე — ინჟინერი
* მათე ვაწაძე — ფეხბურთელი
* ნუგზარ ვაწაძე — კომპოზიტორი
* სერაპიონ ვაწაძე — მხატვარი
* სპირიდონ ვაწაძე — ექიმი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა

**გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა** () — ცენტრალური საარქივო ბიბლიოთეკა და ეროვნული ბიბლიოგრაფიული ცენტრი გერმანიაში, რომლის დანიშნულებაა გერმანულ ენაზე არსებული ბიბლიოგრაფიული პუბლიკაციების და დოკუმენტაციების კოლექციონირება, მუდმივი არქივაცია, საფუძვლიანი დამუშავება და შენახვა.

გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა ხელს უწყობს და ავითარებს თანამშრომლობას და საგარეო ურთიერთობებს ეროვნულ და საერთაშორისო დონეზე. იგი არის ბიბლიოგრაფიული სტანდარტების და წესების შემქმნელი გერმანიაში და აგრეთვე დიდ როლს თამაშობს ბიბლიოთეკების სტანდარტების განვითარებაში საერთაშორისო დონეზე.

საქმიანობის ძირითადი სფერო იყოფა ლაიფციგის და ფრანკფურტის დანაყოფებს შორის. თითოეული ცენტრი ორიენტირებულია საკუთარი საქმიანობის წარმართვაზე. მესამე ცენტრი, გერმანიის მუსიკალური არქივი (), დაარსებული 1970 წელს ბერლინში, დაკავებულია მუსიკალური ნამუშევრების არქივაციით (როგორც აუდიოჩანაწერების, ისევე ბეჭდვითი დოკუმენტების).

## ლიტერატურა

Deutsche Bücherei.JPG|ლაიფციგის ფილიალის მთავარი შესასვლელი
Leipzig - Straße des 18. Oktober + Deutsche Nationalbibliothek 03 ies.jpg|მუსიკალური არქივის და წიგნების მუზეუმის შენობა ლაიფციგში
Deutsche bibliothek.jpg|ფრანკფურტის ფილიალის შენობა

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Deutsches Musikarchiv Berlin
*AG Sammlung Deutscher Drucke
*Libraries-Link.net  – German Internet portal for libraries
*LibWeb Germany  – List of Library Servers in Germany

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული ბიბლიოთეკები
კატეგორია:ბერლინის ბიბლიოთეკები
კატეგორია:1912 წელს დაარსებულები გერმანიაში
კატეგორია:1912 წელს დაარსებული ბიბლიოთეკები
კატეგორია:ბიბლიოთეკები ანბანის მიხედვით
შედგენილობის მუდმივობის კანონი

მინი|ჯონ დალტონი
**შედგენილობის მუდმივობის კანონი** — ერთ-ერთი მთავარი კანონი, რომელიც ამყარებს ატომურ თეორიას მასის მუდმივობის კანონთან ერთად. აგრეთვე ცნობილი, როგორც დალტონის კანონი. აღმოჩენილი იქნა ინგლისელი ფიზიკოსისა და ქიმიკოსის, ჯონ დალტონის მიერ, 1804 წელს, რომელიც თავის მიერ გამოქვეყნებულ სტატიაში მოხსენიებული იყო როგორც "ახალი სისტემა ქიმიური ფილოსოფიისა". ჯონ დალტონის აღმოჩენას ხელი შეუწყო რამდენიმე წლით ადრე, ჟოზეფ ლუი პრუსტის მიერ გამოთქმულმა მოსაზრებამ, რომლის თანახმადაც, ნივთიერებები ერთმანეთთან გარკვეული რაოდენობრივი და მასური პროპორციებით ურთიერთქმედებდნენ. იგი წერდა: "ჭეშმარიტი ნაერთების თვისებები უცვლელია, ისევე, როგორც მათი შემადგენელი ნაწილების თანაფარდობა". 
მინი|ჟოზეფ ლუი პრუსტი
შედგენილობის მუდმივობის კანონი ძირითადად რთული ნივთიერების დასახასიათებლად გამოიყენება, რომლის თანახმადაც ამ ნივთიერების მისაღებად საჭირო ატომები ერთმანეთთან რაოდენობრივი, მასური კანონზომიერებით მოქმედებენ და არიან ერთმანეთთან ფარდობითად დაკავშირებულნი. ამავდროულად, ნებისმიერი ნივთიერების შედგენილობა მუდმივია, მიუხედავად მათი მიღების ხერხებისა.

დალტონმა იცოდა, რომ ელემენტი ნახშირბადი ქმნიდა ნაერთს ელემენტ ჟანგბადთან განსხვავებული პროპორციებით, რომელიც პირველ და მეორე შემთხვევაში განსხვავებულ ნივთიერებას წარმოქმნიდა. ნახშირბადი მასით 100გ(პირობითად) ურთიერთქმედებდა 133გ ჟანგბადთან პირველი ნივთიერების, ხოლო 266 გრამთან მეორე ნივთიერების წარმოქმნით. ჟანგბადის მასების თანაფარდობა, რომელიც 100გ ნახშირბადთან ურთიერთქმედებდა იყო 266:133, ანუ 2:1, თანაფარდობა *პატარა, მთელი რიცხვებისა.* სწორედ ამ თეორიით წარმოადგინა მან თავისი მოსაზრება. თანამედროვე ნოტაციით პირველი ნივთიერება CO - ნახშირჟანგია(მხუთავი აირი), ხოლო მეორე - CO2 - ნახშირორჟანგი. ანალოგიურად შესაძლებელია სპილენძის სულფიდის(CuS) განხილვა: 

ma(Cu) : ma(S) = Ar(Cu) : Ar(S) = 64 : 32 = 2 : 1 

m(Cu) : m(S) = 2 : 1მინი|457x457px|A + 8B -> 9C 

2A + 16B -> 18Cმოცემული თანაფარდობიდან გამომდინარეობს, რომ 2გ სპილენძი სრულად ურთიერთქმედებს 1გ გოგირდთან და მიიღება 3გ სპილენძის სულფიდი(CuS). თუკი აღებული იქნება 3გ სპილენძი და 1გ გოგირდი, მხოლოდ 2გ სპილენძი შევა რეაქციაში 1გ გოგირდთან, წარმოიქმნება 3გ სპილენძის სულფიდი და დარჩება რეაქციაში შეუსვლელი 1გ სპილენძი. რაოდენობრივი თანაფარდობით კი 1 ატომი სპილენძი იერთებს 1 ატომ გოგირდს, 5 ატომი სპილენძი - შესაბამისად 5 ატომ გოგირდს, 100 Cu - 100 S_ს და ა.შ. 

## შეზღუდვები 
შედგენილობის მუდმივობის კანონი ყველაზე კარგად მარტივ ნაერთებში გამოვლინდება, ვინაიდან მისი მთავარი პრინციპია ნაერთის მისაღებად საჭირო ატომების თანაფარდობის პატარა და მთელ რიცხვებში გამოსახვა. მაგალითად, თუ შედგენილობის მუდმივობის კანონს გამოვსახავთ ნახშირწყალბადებით - დეკანით(C10H22) და უნდეკანით(C11H24), 100გ ნახშირბადი რეაქციაში შევა 18.46გ წყალბადთან დეკანის, ხოლო 18.31 გრამთან უნდეკანის წარმოსაქმნელად, წყალბადის მასების თანაფარდობით 121:120, რაც ნაკლებადაა "პატარა და მთელი რიცხვები".

შედგენილობის მუდმივობის კანონი ასევე არ მოქმედებს პოლიმერებთან და ოლიგომერებთან მიმართებაში.
ინდური პანგოლინი

ში]]
**ინდური პანგოლინი**, **სქელკუდა პანგოლინი** (*Manis crassicaudata*) — ძუძუმწოვარი ცხოველი პანგოლინების რიგისა. გავრცელებულია ინდოეთის სუბკონტინენტზე. ამ ტერიტორიის ფარგლებს გარეთ პანგოლინების ეს სახეობა არ არის დამახასიათებელი. სხვა პანგოლინების მსგავსად ინდურ პანგოლინს სხეული გრძელი, რკალური ქერცლით აქვს დაფარული, რომელსაც ჯავშნად იყენებს. ისეთი მტაცებლების წინააღმდეგ, როგორიცაა ვეფხვი, პანგოლინი საკუთარი თავის დასაცავად ბურთივით მრგვალდება. შეფერილობა მერყეობს იმ მიწის ფერის შესაბამისად, როგორიც პანგოლინის გარემომცველ ბუნებაშია.

ინდური პანგოლინი ჭიანჭველებითა და ტერმიტებით იკვებება. პანგოლინის კლანჭები ისეთივე გრძელია, როგორც მისი წინა კიდურები. ისინი ღამის ძუძუმწოვრები არიან და დღის განმავლობაში ღრმა სოროებში ისვენებენ. 

ინდური პანგოლინები საფრთხეში მყოფი სახეობების კატეგორიას მიეკუთვნებიან, რადგანაც მათზე ხორცისა და სხეულის სხვადასხვა ნაწილისთვის ნადირობენ, რომელსაც ტრადიციულ მედიცინაში იყენებენ.

## აღწერა
]] 
ინდური პანგოლინი მორცხვი, ნელა მოძრავი, ღამის ძუძუმწოვარია. ის დაახლოებით 94-122 სანტიმეტრის სიგრძისაა თავიდან კუდის ჩათვლით. კუდი 34-47 სმ აქვს და დაახლოებით 10-16 კილოგრამს იწონის. მდედრი პანგოლინები უფრო მომცროები არიან. ინდურ პანგოლინებს კონუსის ფორმის თავი აქვთ, პატარა, შავი თვალებითა და გრძელი დინგით. აქვთ ძლიერი კიდურები, რომლებიც ბასრი კლანჭებით ბოლოვდება.

## ჰაბიტატი
 თავდაცვის დროს]] 
ინდური პანგოლინები სხვადასხვა ტიპის ტყეებში ბინადრობენ, მათ შორის შრი ლანკის წვიმიან ტყეებსა და საშუალო სიმაღლის მთებში. გვხვდება საძოვრებსა და მეორეულ ტყეებშიც. ეს სახეობა კარგადაა შეგუებული უდაბნოს პირობებსაც და მიიჩნევა, რომ მშრალ სივრცეებშიც ადვილად იტანს თავს, მაგრამ უნაყოფო, მთიან რეგიონებს ანიჭებს უპირატესობას. ინდური პანგოლინი გავრცელებულია ინდოეთის, პაკისტანისა და სამხრეთ აზიის ტერიტორიაზე. ზოგჯერ მაღალ სარტყლებშიც ბინადრობს: შრი-ლანკაში 1100 მეტრის სიმაღლეზეც შეუნიშნავთ და ინდოეთში, ნილგირის მთიანეთში 2300 მეტრის სიმაღლეზეც. სოროების გამოსათხრელად ინდური პანგოლინი რბილ, ნახევრადქვიშიან პირობებს ამჯობინებს.

პანგოლინის სორო ორ კატეგორიად იყოფა: შესანახ და საცხოვრებელ სოროებად. შესანახი სოროები უფრო მცირეა (ზომა ნადავლის სიუხვეზეა დამოკიდებული) და უფრო ხშირად გაზაფხულზე თხრიან. საცხოვრებელი სოროები უფრო ფართო, უფრო ღრმა და უფრო წრიული ფორმისაა. ეს სოროები სამარაგე სოროებთან შედარებით უფრო დიდი ხნითაა დაკავებული, რადგანაც პანგოლინები მათ ძილისა და დღის განმავლობაში დასვენებისთვის იყენებენ. რამდენიმე თვის შემდეგ პანგოლინები შლიან სოროებს და საკვებთან ახლოს ახალ სოროებს თხრიან. ხშირად ძველ სოროებსაც უბრუნდებიან.

განსხვავებით აფრიკული სახეობებისაგან, ინდური პანგოლინი ხეზე არ დაცოცავს, მაგრამ ეს დამოკიდებულია მის ჰაბიტატში ხეების, მცენარეებისა და ბუჩქების არსებობაზე, რადგანაც სოროების ამოთხრა ყველაზე მარტივი მათ ირგვლივაა. ინდური პანგოლინების ჰაბიტატებში ჭიანჭველებისა და ტერმიტების სიუხვე შეიმჩნევა.

## სქოლიო
კატეგორია:პანგოლინები
კატეგორია:აზიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ინდოეთის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ნეპალის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:შრი-ლანკის ძუძუმწოვრები
ბაქოს უნივერსიტეტები

სტატიაში წარმოდგენილია აზერბაიჯანის დედაქალაქ **ბაქოს უმაღლესი სასწავლებლების სია****.**

## უმაღლესი სახელმწიფო დაწესებულებები 
### სახელმწიფო უნივერსიტეტები 
* ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი
* აზერბაიჯანის ნავთობისა და მრეწველობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
* აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტი
* აზერბაიჯანის სამედიცინო უნივერსიტეტი
* აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი
* აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი
* ბაქოს სლავიანური უნივერსიტეტი
* აზერბაიჯანის ტექნიკური უნივერსიტეტი
* აზერბაიჯანის ენების უნივერსიტეტი
* აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და მშენებლობის უნივერსიტეტი
* ბაქოს უნივერსიტეტი გოგონებისთვის
* ბაქოს საინჟინრო უნივერსიტეტი

### სახელმწიფო აკადემიები 
* აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუსიკალური აკადემია
* აზერბაიჯანის ავიაციის ეროვნული აკადემია
* აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვაო აკადემია
* აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის აკადემია
* აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია
* აზერბაიჯანის დიპლომატიური აკადემია

### სხვა სახელმწიფო უმაღლესი სასაწავლებლები 
* ბაქოს ნავთობის უმაღლესი სკოლა
* აზერბაიჯანის თეოლოგიის ინსტიტუტი
* ჰეიდარ ალიევის სახელობის აზერბაიჯანის უმაღლესი სამხედრო სკოლა
* აზერბაიჯანის მასწავლებელთა ინსტიტუტი
* აზერბაიჯანის უმაღლესი სამხედრო-საზღვაო სკოლა
* აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი
* ჰეიდარ ალიევის სახელობის ეროვნული უსაფრთხოების სამინისტროს აკადემია
* აზერბაიჯანის ტურიზმის ინსტიტუტი
* ლომონოსოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბაქოს ფილიალი

## კერძო უნივერსიტეტები 
* ხაზარის უნივერსიტეტი
* დასავლეთის უნივერსიტეტი
* უნივერსიტეტი "თეფექური"
* უნივერსიტეტი "ოდლარ იურდუ"
* აზერბაიჯანის საერთაშორისო უნივერსიტეტი

## სხვა უნივერსიტეტები 
* აზერბაიჯანის კოოპერაციის უნივერსიტეტი
* აზერბაიჯანის შრომისა და სოციალური ურთიერთობების აკადემია

## იხილეთ აგრეთვე 
* განათლება აზერბაიჯანში

## რესურსები ინტერნეტში 
* კერძო უნივერსიტეტები

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანი
კატეგორია:უმაღლესი განათლება აზერბაიჯანში
ბოსნია და ჰერცეგოვინის სამზარეულო

მინი|ბოსნიური ჩევაპი
მინი|*ბოსნიური ყავა*
**ბოსნია და ჰერცეგოვინას სამზარეულო** () — წარმოადგენს აღმოსავლური და დასავლური კულტურის ნაზავს. საკვები მჭიდროდაა დაკავშირებული: ყოფილი იუგოსლავიის, შუა აღმოსავლეთის, ხმელთაშუა ზღვის და ბალკანეთის სხვა სამზარეულოებთან.

## ინგრედიენტები 
ბოსნიურ სამზარეულოში უხვად გამოიყენება სუნელები, თუმცა კერძები მაინც მსუბუქია, რადგან ისინი დიდ რაოდენობით წყალში იხარშება. ყველაზე ხშირად გამოყენებადი ინგრედიენტებია: პომიდორი, კარტოფილი, ხახვი, ნიორი, წიწაკა, კიტრი, სტაფილო, კომბოსტო, სოკო, ისპანახი, ზუკჩინი, სხვა და სხვანაირი მარცვლეულობა, ქლიავი, რძე, არაჟანი, კაიმაკი. ხორცეული ისლამური წესის მიხედვით ძირითადად სხვრის და ხბოს ხორცისგან შედგება. ბოსნიაში მცხოვრები სერბები და ხორვატები ღორის ხორცსაც მოიხმარენ. 

## კერძები 
ბოსნიურ კერძების მაგალითს წარმოადგენენ: ჩევაპი, ბორეკი, ტოლმა, აჯვარი და აღმოსავლეთისთვის დამახასიათებელი ისეთი ტკბილეულობა როგორიცაა: ფახლავა და ჰალვა. ადგილობრივი ღვინოების უმეტესობა იწარმოება ჰერცეგოვინაში, ხოლო ბოსნიაში აკეთებენ ქლიავის ან ვაშლის რაკიას. არა ალკოჰოლური სასმელებიდან პოპულარულია: ბოზა, თურქული ყავა, შერბეთი და ანწლის წვენი.

## ლიტერატურა 
* Tim Clancy, *Bosnia & Herzegovina*, The Bradt Travel Guide, 2004, pp.&nbsp;93–97, 
* 

*
მწვანე ყანჩები

**მწვანე ყანჩები** () — ფრინველთა გვარი ყანჩისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში გავრცელებულ 3 სახეობას. ზოგიერთი ორნითოლოგი მათ ერთ სახეობაში აერთიანებს. ყველაზე მეტად გავრცელებულია მწვანე ყანჩა (Butorides striatus). ცნობილია კიდევ ერთი, ამომწყდარი სახეობა — *Butorides validipes*, რომლის ნაშთები ფლორიდაშია აღოჩენილი და მიეკუთვნება ადრეულ პლეისტოცენს. თანამედროვე სახეობების სხეულის სიგრძე 44 სმ-მდეა. აქვთ ფრთებისა და ზურგის მწვანე-ცისფერი ბრწყინვალე შეფერილობა, თავზე აქვთ მუქი მწვანე „ქუდი“; ფეხები მოკლეა, ფერად ყვითელ-ნარინჯისფერი. სხეულის ქვედა მხარე განსხვავებულია, რომელიც ამერიკულ მწვანე ყანჩას (Butorides virescens) წაბლისფერ-ყავისფერი აქვს თეთრი, გრძივი ზოლებით; მწვანე ყანჩას — რუხი ან ჭუჭყიანი თეთრი, ხოლო გალაპაგოსის მწვანე ყანჩას (Butorides sundevalli) მეტად მუქი რუხი. ბუდობენ მცირე ჭაობების სანაპიროზე, ბუჩქნარში ან ხეების ტოტებზე, იშვიათად მიწაზე. დებენ 3–5 კვერცხს. კრუხობს ორივე მშობელი. იკვებებიან უმთავრესად თევზით, უხერხემლო ცხოველებითა და მწერებით. საკების ძიებისას ხშირად შეინიშნება მათი ყარაულობა საკბილოებისადმი.

## სახეობები 
* მწვანე ყანჩა (*Butorides striatus*)
* ამერიკული მწვანე ყანჩა (*Butorides virescens*)
* გალაპაგოსის მწვანე ყანჩა (*Butorides sundevalli*)

## ლიტერატურა 
* Harris, M. P. 1973. The Galápagos avifauna. Condor 75: 265—278. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* გალაპაგოსის მწვანე ყანჩის სტატუსი 

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ყანჩისებრნი
მწვანე თუთიყუში

**მწვანე თუთიყუში** () — ფრინველთა გვარი თუთიყუშისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 30 თანამედროვე და 2 ამომწყდარ სახეობას. გავრცელებული არიან ამერიკაში — მექსიკიდან ლა-პლატამდე. საშუალო ზომის ფრინველებია, კუდი მოკლე აქვთ; შეფერილობაში ჭარბობს მწვანე ფერი წითელი, ყვითელი და ცისფერი შენარევებით. ამაზონური თუთიყუში (A. amazonica) ბინადრობს სამხრეთ ამერიკაში; მისი სხეულის სიგრძეა 35 სმ. ბუდობს ფუღუროებში. მკვიდრი ფრინველია. იკვებება ნაყოფებით. ხშირად ჰყავთ ზოოპარკებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
*
კატეგორია:თუთიყუშისებრნი
მწვანე მთები

**მწვანე მთები** () — ქედი აღმოსავლეთ აშშ-ში, აპალაჩების სისტემაში, მდინარე კონექტიკუტის ხეობიდან დასავლეთით. სიგრძე 250–300 კმ. შედგება მთათა მასივების რიგისაგან, რომლებიც დაბალ ზეგანზე არიან განლაგებული. სიმაღლე 1338 მ-მდეა (მთა მანსფილდი). აგებულია ძველი კრისტალური ქანებით. კალთებზე გავრცელებულია წიწვოვანი ტყე.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:აშშ-ის ქედები
გროუვის მუსიკალური ლექსიკონი

**„გროუვის მუსიკალური ლექსიკონი“** () — მუსიკალური ენციკლოპედია, უმსხვილესი მუსიკალური სახელმძღვანელო ინგლისურ ენაზე.

ჯორჯ გროუვის მიერ მომზადებული ლექსიკონის პირველი გამოცემა გამოვიდა 4 ტომად (1879, 1880, 1883, 1889). ლექსიკონის ბოლო გამოცემა სახელწოდებით „The New Grove Dictionary of Music and Musicians“ (NGD) გამოვიდა 2001 წელს 29 ტომად. მასში შემავალი სტატიები შექმნილია ავტორთა საერთაშორისო ჯგუფის მიერ, ძირითადად შემდგარი მუსიკათმცოდნეებისგან. ბოლო წლებში ხელმისაწვდომი გახდა ლექსიკონის ელექტრონული ვერსია.

## ლიტერატურა
* Eric Blom, editor (1954). ''Grove's Dictionary of Music and Musicians'' (fifth edition). New York: St. Martin's Press () and London: Macmillan () 1973: New York (), London (); 1975: New York (), London (, .)
* Barry Kernfeld, editor (1988). *The New Grove Dictionary of Jazz, Volume One, A-K*, 670 pp., The New Grove Dictionary of Jazz, Volume Two, L-Z, 690 pp.  (set of 2)

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:1878 წლის წიგნები
კატეგორია:მუსიკალური ენციკლოპედიები
კატეგორია:Macmillan Publishers-ის წიგნები
კატეგორია:XX საუკუნის ენციკლოპედიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ენციკლოპედიები
ბრიუსტერ კეილი

**ბრიუსტერ კეილი** (, ( ; დ. 22 ოქტომბერი, 1960, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი პროგრამისტი, მეწარმე, ინტერნეტ-აქტივისტი, Alexa Internet-ის და Internet Archive-ის დამფუძნებელი, ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრი.

ბრიუსტერ კეილი დაიაბადა 1960 წლის 22 ოქტომბერს. დაამთავრა მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტი 1982 წელს. 1983 წლიდან მუშაობდა კომპიუტერების მწარმოებელ კომპანია Thinking Machines-ში. 1989 წელს გახდა საძიებო სისტემა WAIS-ის თანადამაარსებელი (1995 წელს 13 მილიონ დოლარად შეისყიდა AOL-მა). 1996 წელს ბრიუს გილიატისთან ერთად დაფუძნა Alexa Internet (მოგვიანებით 250 მილიონ დოლარად შეისწყიდა Amazon.com-მა). 1996 წელს კეილმა დააფუძნა არაკომერციული ბიბლიოთეკა Internet Archive, რომლის მიზანია შექმნას ყველასთვის ხელმისაწვდომი ციფრული წიგნების, მუსიკალური ჩანაწერებისა და კინოფილემების არქივი.

2005 წელს ბრიუსტერ კეილი აირჩიეს ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრად, ხოლო 2012 წელს შეყვანილი იქნა ინტერნეტის დიდების დარბაზში.

დაქორწინებულია მერი ოსტინზე. ყავთ ორი შვილი — კესლონი და ლოგანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* პერსონალური ბლოგი
* 
* 
* 
* 
* , 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემია
კატეგორია:ამერიკული ინტერნეტის გამორჩეული ადამიანები
კატეგორია:ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:ამერიკელი პროგრამისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
გორდანა სილიანოვსკა-დავკოვა

**გორდანა სილიანოვსკა-დავკოვა** (; დ. 11 მაისი, 1955, ოჰრიდი) — ჩრდილოეთ მაკედონიელი პოლიტიკოსი, უნივერსიტეტის პროფესორი და იურისტი. ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტი 2024 წლის 12 მაისიდან. 

## ბიოგრაფია 
გორდანა სილიანოვსკა-დავკოვა დაიბადა 1955 წლის 11 მაისს ოჰრიდში. დაწყებითი და საშუალო განათლება მიიღო სკოპიეში. 1978 წელს დაამთავრა სკოპიეს წმინდა კირილესა და მეთოდეს უნივერისტეტის სამართლის ფაკულტეტი, სადაც ასევე მიიღო მაგისტრის ხარისხი. 1994 წელს კი დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია.

1989 წელს სკოპიეს სამართლის იურიდიულ ფაკულტეტზე პოლიტიკური სისტემის სამართლის ასისტენტად აირჩიეს. 1994 წლიდან კონსტიტუციური სამართლისა და პოლიტიკური სისტემების ასოცირებული პროფესორია, ხოლო 2004 წელს სრული პროფესორი. 1990-1992 წლებში ჩრდილოეთ მაკედონიის პარლამენტის კონსტიტუციური კომისიის წევრია, ხოლო 1992-1994 წლებში იყო ბრანკო ცრვენკოვსკის პირველი მთავრობის უპორტფელო მინისტრი. იგი არის ასობით სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი კონსტიტუციური სამართლისა და პოლიტიკური სისტემის საკითხებში.

სტრუგაში გამართული „შიდა მაკედონიური რევოლუციური ორგანიზაცია — დემოკრატიული პარტია მაკედონიის ეროვნული ერთიანობისათვის“ პარტიის ყრილობაზე გორდანა სილიანოვსკა-დავკოვა წამოაყენეს კანდიდატად 2019 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე.

სილიანოვსკამ კვლავ იყარა კენჭი 2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. ამჯერად მან დიდი სხვაობით დაამარცხა მოქმედი პრეზიდენტი სტევო პენდაროვსკი და გახდა ჩრდილოეთ მაკედონიის პირველი ქალი-პრეზიდენტი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ევროპის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:პირველი ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არტისტული კაფეები

**საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არტისტული კაფეები** — 1918-1921  წლებში საქართველოს კულტურისათვის მოკლე ეპოქა დგება, ეს პერიოდი, სახელოვნებო-კულტურული თვალსაზრისით, ექსპერიმენტის, ხელოვნების ფუნქციის გადააზრების, ახალი ენის შექმნის დინამიკური დროა. 1918 წლიდან უფრო გაიხსნა სახელოვნებო საზღვრები - საქართველოში დამკვიდრდნენ პოლონელი, სომეხი, და გერმანელი მხატვრები, პოეტები, რუსეთიდან ჩამოსული ხელოვანები, ქართველი მოდერნისტები და ავანგარდისტები; ტატიანა ნიკოლსკაია წერს:  თბილისი იმჟამად მართლაც  სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის, კავკასიისა და რუსეთის ავანგარდის ერთ-ერთ ცენტრად ჩამოყალიბდა. აქ იწყება მოდერნისტული და ავანგარდული არტისტული კაფეების ეპოქა - ხმაურიანი პროცესი უცნაური რიტორიკით. 

ამ კაფეებში მიმდინარეობდა მოდერნისტულ-ავანგარდული ცხოვრება - პოსტრეალისტური ესთეტიკური „ამბოხი“, ახალი ენის შექმნისთვის, ხელოვნების დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლა; ის გამოჰყავთ უტილიტარული ფუნქციიდან, სწორხაზოვნებიდან, ნატურალიზმიდან. გაიხსნა არტისტული კაფეები, რომლებიც არა მხოლოდ შეკრების ადგილი, არამედ კულტურული ცხოვრების ერთ-ერთი ცენტრიც იყო. აქ იკრიბებოდნენ მწერლები და პოეტები, იმართებოდა ლექციები და პოეზიის საღამოები, თეატრალური წარმოდგენები თუ სხვადასხვა საქველმოქმედო ღონისძიებები. აღსანიშნავია, რომ საქართველოში კაფეთა ცხოვრებას წინ უსწრებდა საოჯახო სალონებისა და თბილისური დუქნების არსებობა. 1917 წელს გაიხსნა საქართველოში პირველი კაფე „ფანტასტიკური სამიკიტნო“. თბილისში, რუსთაველის ქუჩაზე მდებარე პატარა ოთახი თხუთმეტამდე ადამიანს იტევდა. კაფე-კლუბი იური დეგენისა და სანდრო კორონას ინიციატივით გაიხსნა. სივრცე მთლიანად მოხატული იყო ლადო გუდიაშვილის, სერგეი სკრიპიციანის, პეტრაკოვსკის, იური დეგინისა და იაკობ ნიკოლაძის მიერ. კაფე იმ დროს მოღვაწე ხელოვანთა თავშეყრის ადგილი იყო. 

სამ წელიწადში 200-მდე ლექცია წაიკითხეს. კლუბის ხშირი სტუმრები იყვნენ ცისფერყანწელები, ასევე, ილია ზდანევიჩი, იგორ ტერენტიევი, ალექსანდრე კრუჩიონიხი, იური დეგენი, სოფია მელნიკოვა და სხვა. 1918 გაიხსნა „არგონავტების ნავი“, სივრცე მოხატეს ლადო გუდიაშვილმა, კირილე ზდანევიჩმა და ალექსანდრე ბაჟბეუქ-მელიქოვმა. კაფე აკმეისტების შეკრების ადგილი იყო. ამ კაფე-კლუბების გარდა, თბილისში მდებარეობდა „ფარშევანგის კუდი“, მოხატული ზიგა ვალიშევსკისა და კირილე ზდანევიჩის ფრესკებით. „ჭიქა ჩაი“, „ძმური ნუგეში“, „ქართული კლუბი“, „იმედი“, „ინტერნაციონალი“, „ანონა“, რომელიც ცისფერყანწელთა შეკრების ადგილად იქცა და სახელიც შეეცვალა, კაფე „ქიმერიონი“, მოხატული სერგეი სუდეიკინის, დავით კაკაბაძის, და  ლადო გუდიაშვილის მიერ.  საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრესასა თუ იმ დროს მოღვაწე ხელოვანთა შემოქმედებაში დიდი ადგილი უკავია თბილისური კაფე-კლუბების ცხოვრებას, იქ გამართულ საღამოებს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
თბილისის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭო

**თბილისის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭო** — მუშათა დეპუტატების საბჭოები რუსეთში პირველად 1905 წელს წარმოიქმნა, პირველი დემოკრატიული რევოლუციის პერიოდში. საქართველოში ანალოგიური ორგანიზაციების როლს ასრულებდნენ საგაფიცვო კომიტეტები ან ბიუროები, რომლებიც შეიქმნა 1905 წელს ხაშურში, ჭიათურაში, ქუთაისში, სამტრედიაში, ბათუმში, თბილისში და სხვა. ამავე წლის დეკემბერში შეიქმნა ამიერკავკასიის საგაფიცვო ბიურო.

რუსეთის მონარქიის დამხობის შემდეგ, 1917 წლის 4 მარტს შეიქმნა თბილისის მუშათა დეპუტატების საბჭო, რომელმაც აირჩია დროებითი აღმასრულებელი კომიტეტი. მასში უმთავრესად სოციალ-დემოკრატები შედიოდნენ, თავმჯდომარეც კავკასიელი და ქართველი სოციალ-დემოკრატების აღიარებული ლიდერი ნოე ჟორდანია გახდა. საბჭო წარმოადგენდა საქართველოს რევოლუციური ხელისუფლების ორგანოს. ქალაქისა და ქვეყნის ნორმალური წარმართვისათვის საბჭოსთან ჩამოყალიბდა კომისიები: სასურსათო, საფინანსო, საგამომძიებლო, სასოფლო, სამხედრო, საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის და სხვა. თბილისის მუშათა საბჭო ხელმძღვანელობდა საქართველოს სხვა ქალაქებში შექმნილ საბჭოების მუშაობას. იმავე წლის 6 მარტს შეიქმნა თბილისის ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭოც, რომლის აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარედ აირჩიეს ჯარისკაცი ვერეშჩაკი. თბილისის მუშათა, ჯარისკაცთა და გლეხთა დეპუტატების საბჭო მალე ორივე საბჭო გაერთიანდა და მათ საქმიანობას ხელმძღვანელობდა პრეზიდიუმი, რომლის თავმჯდომარეც იყო ნოე ჟორდანია. ფუნქციონირებდა აგრეთვე ორი საბჭო: ამიერკავკასიის მუშათა, ჯარისკაცთა და გლეხთა დეპუტატების საბჭოს სამხარეო ცენტრი, რომლის თავმჯდომარე ერთხანს იყო ნოე ჟორდანია და კავკასიის რუსული არმიის ჯარისკაცთა დეპუტატების სამხარეო საბჭო (თავმჯდომარე დიმიტრი დონსკოი).

კავკასიიდან და საქართველოდან რუსული ჯარების გასვლის შემდეგ ჯარისკაცთა საბჭოებმა ფუნქციონირება შეწყვიტეს. 1918 წლის 24 მაისს თბილისის მუშათა და 
ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის სხდომაზე მოხსენება წაიკითხა ნოე ჟორდანიამ და საქართველოს დამოუკიდებლობის საკითხი დასვა. ნოე ჟორდანიას მოგონებით, თბილისისა და რაიონების მუშათა წარმომადგენლებმა ერთხმად დაუჭირეს მხარი ქვეყნის დამოუკიდებლობის გამოცხადებას. საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ თბილისის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭომ ფუნქციონირება შეწყვიტა და ადგილი დაუთმო სახელმწიფოს ცენტრალური და ადგილობრივი მმართველობის ორგანოებს.

## ლიტერატურა 
*

კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
მწვანულა

ტერმინი **მწვანულა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მწვანულა — ფრინველთა გვარი;
** მწვანულა — ჩვეულებრივი მწვანულას გავრცელებული სახელწოდება;
* მწვანულა — თევზების გვარი;
* მწვანულა — თევზი;
* მწვანულა — სოკო.
მწვანულა (ფრინველი)

**მწვანულა** () — ფრინველთა გვარი მთიულასებრთა ოჯახისა. ზომით ბეღურებს უახლოვდებიან; შეფერილობა ზეთისხილისფერ-მწვანეა ფრთებზე სიყვითლეებით. ცნობილია 5 სახეობა. გავრცელებული არიან ევროპასა და აზიაში, ერთი სახეობა გვხვდება აფრიკაშიც. ადრე შედიოდნენ ჩიტბატონას გვარში. მოლეკულურმა ფილოგენეტიკურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ეს სახეობები არ იყვნენ ჩიტბატონების ახლო ნათესავები და ისინი ცალკე გვარად გამოყვეს, რომელიც ჯერ კიდევ ჟორჟ კიუვიემ შემოიღო 1800 წელს ერთადერთი სახეობით — ჩვეულებრივი მწვანულა. ლათინური სახელი მომდინარეობს ძველი ბერძნული -დან, რაც „მწვანეს“ ნიშნავს.

## სქოლიო 
*
ჰიდროელექტროსადგურები საქართველოში

ჰიდროელექტროსადგურები საქართველოში.

## მარეგულირებელი 
## სეზონური 
## მცირე სიმძლავრის 
## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს ენერგეტიკა
კიუკიუ (კერძი)

მინი|250პქ|კიუკიუ საბზი
**კიუკიუ** (თალიშურ ენაზე *კიუ* ცემას ნიშნავს) — თალიშური კერძი. შედგება კვერცხისა და მწვანილეულობისგან. გავრცელებულია თალიშისტანში, ირანში, დეღასტანთან მოსაზღვრე რაიონებში, უზბეკეთსა და ტაჯიკეთში (*კიუკ-ბიირონი*).

## მომზადება 
ქათმის კვერცხი და სხვადასხვა მწვანილეულობა იკმაზება მარილით, შავი პილპილით, ნიგვზით, იშვიათად ფქვილით, კოწახურით, გამაფხვიერებლით და დაფქვილი ზაფრანით. შემდეგ ნარევი გადაიტანება წინასწარ გახურებულ და ცხიმწასმულ ტაფაზე, აცხობენ ნელ (დაბალ) ცეცხლზე. ირანის რიგ ქალაქებში ეს კერძი სადღესასწაულო სუფრებზე გამოიყენება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კიუკიუს რეცეპტი (მწვანილეოულობის კიუკიუ) *ირანის საზოგადოებრივი პალატის* მიერ
* ყვავილოვანი კომბოსტოს კიუკიუს რეცენტი *food for friends*-სგან 

## სქოლიო
კატეგორია:თალიშური სამზარეულო
კატეგორია:აღმოსავლური სამზარეულო
კატეგორია:ირანული სამზარეულო
კატეგორია:აზერბაიჯანული სამზარეულო
ბასტურმა

მინი|250პქ|მზა ბასტურმის დაჭრა
**ბასტურმა** (, , ) — გამომშრალი ძროხის ხორცის ფილე. ეს კერძი დამახასიათებელია იმ ქვეყნებისთვის, რომლებიც მდებარეობენ ყოფილი ოსმალეთის იმპერიის ტერიტორიაზე.

## მომზადება 
ახალ ფილეს ამარილებენ, ზედმეტი სითხის გამოსადევნად და დასაჭრელად მოსახერხებელი ფორმის მისაცემად სიმძიმის ქვეშ დებენ (დამარილებულს). შემდეგ დებენ ნივრიან, წითელი და შავი წიწაკის დაფქული თესლების, და ასევე სამყურას ნარევში, რომელსაც თხელი ცომის მსგავსი კონსისტენცია აქვს. მიღებული ნაჭრები გამოსაშრობად იკიდება.

არ შეგეშალოთ პასტურმაში — შებოლილ მარინირებულ ხორცში.

## გალერეა 

ფაილი:Pastırma5.jpg|ბასტურმა
ფაილი:Pastirma1.jpg|თურქული ბასტურმა
ფაილი:Basturma or Pastroma from Armenia 1.JPG|სომხური ბასტურმა

## ლიტერატურა 
* Alan Davidson (food writer), *The Oxford Companion to Food*. Oxford University Press, Oxford 1999. .
* Maria Kaneva-Johnson, *The Melting Pot. Balkan Food and Cookery*, Prospect Books, 1995.  .

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:კავკასიური სამზარეულო
კატეგორია:აზერბაიჯანული სამზარეულო
კატეგორია:სომხური სამზარეულო
კატეგორია:თურქული სამზარეულო
ესპრესო

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ესპრესოს ჩამოწურვა
**ესპრესო** () — იტალიური წარმოშობის შავი ყავა. მზადდება წვრილად დაფქულ ყავის მარცვლებზე მცირე რაოდენობით თითქმის ადუღებული (90°C) წყლით 9 ბარის წნევით მოქმედებით და ჩამოწურვით. როგორც წესი, ესპრესო უფრო მეტად შესქელებულია, ვიდრე სხვა მეთოდებით დამზადებული ყავები, აქვს ხსნადი მყარი ნივთიერებების მაღალი კონცენტრაცია და ახასიათებს „კრემი“ თავზე (კრემისმაგვარ კონსისტენციების ქაფი). არომატიზატორებისა და ქიმიკატების ზემოქმედებით ხარშვისას, ესპრესოს ჩვეულებრივი ჭიქა უფრო მეტად კონცენტრირებულია. ესპრესო წარმოადგენს მთავარ ინგრედიენტს სხვა ყავების დასამზადებლად, როგორიცაა ლატე, კაპუჩინო, მაკიატო, მოკა, ფლეტ უაიტი, ამერიკანო და სხვ.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:ყავა
მწვანულა (სოკო)

**მწვანულა** () — ფირფიტოვანთა ჯგუფის სოკო. ქუდი 5–10 სმ დიამეტრისა და ამოზნექილია, ბლაგვი ბორცვით შუაში, ლორწოვანი გარსითაა დაფარული, ფერად მოყვითალო-მომწვანოა, ცენტრში მეტად მუქი. ფეხი ხშირად თითქმის მთლიანად არის ჩაფლული მიწაში. რბილობი თეთრია, გარსის ქვეშ მოყვითალო. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში. უმთავრესად იზრდება ფიჭვნარში შემოდგომით. თავისი კვებითი თვისებებით მიეკუთვნება მეოთხე კატეგორიის სოკოებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ტრიქოლომა
რამაზ ნოზაძე

**რამაზ ნოზაძე** (დ. 16 ოქტომბერი, 1983, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა, 96 კგ). ათენის ოლიმპიური თამაშების მეორე პრიზიორი (2004), მსოფლიოს ჩემპიონი (2007) და მესამე პრიზიორი (2003), ევროპის ორგზის ჩემპიონი (2003, 2007) და მესამე პრიზიორი (2008), მსოფლიოს თასის ორგზის (2003, 2004) და ევროპის თასის მფლობელი (2004). მსოფლიოსა (2003) და ევროპის (2003) ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* რამაზ ნოზაზე — ქართული სპორტის სტატისტიკა
* რამაზ ნოზაძე — საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
რამაზ
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რამაზ ფალიანი

**რამაზ ფალიანი** (დ. 31 აგვისტო, 1973, მესტია, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მოკრივე. მსოფლიოს ჩემპიონი (2001) და ორგზის მესამე პრიზიორი (1993, 1999), ევროპის სამგზის ჩემპიონი (1996, 1998, 2000), „კეთილი ნების თამაშებში“ გამარჯვებული (1994), XXV ოლიმპიური თამაშების მესამე პრიზიორი (1992, ბარსელონა), XXVI და XXVII ოლიმპიური თამაშების მონაწილე (1996, ატლანტა და 2000, სიდნეი — ორივე შემთხვევაში მეხუთე ადგილზე გავიდა), ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნების ჩემპიონი (2000), ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონი (1989). სხვადასხვა დროს გამოდიოდა რუსეთისა (1993–1996) და თურქეთის სახელით (1997–2001). არის სსრკ, რუსეთისა და თურქეთის ჩემპიონი. 2002 წლიდან გადავიდა პროფესიულ კრივში, სადაც გამოდის საქართველოს სახელით. არის ABF-ის საჩემპიონო ქამრის მფლობელი. 2012 იყო საქართველოს მოკრივეთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1989). რუსეთის სპორტის დამსახურებული ოსტატი.

## ძირითადი შედეგები 
## ლიტერატურა 
* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 141, თბ.: პალიტრა L, 2013.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რამაზ ფალიანი — ქართული სპორტი
* რამაზ ფალიანი — საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი

კატეგორია:დაბადებული 31 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:მესტიაში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოკრივეები
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მწვანე ჩაი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|მწვანე ჩაი
**მწვანე ჩაი** — ჩაის ერთ-ერთი ნაირსახეობა; იძლევა ღია მომწვანო-ყვითელი ფერის, ძლიერი არომატისა და მომწარო-მწკლარტე გემოს მქონე ნაყენს. მწვანე ჩაის დამზადების ტექნოლოგიაში ამოღებულია ღნობისა და ფერმენტაციის პროცესები, რაც განაპირობებს მის დამახასიათებელ თვისებებს. შავ ჩაისთან შედარებით, მწვანე ჩაი იწვევს ადამიანის ორგანიზმის მოქმედების მეტად აღგზნებას. შეიცავს 12-დან 18,6 %-მდე სათრიმლავ ნივთიერებას (ტანიდებს), დაახლ. 1,5 % კოფეინს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

* NCCIH — მწვანე ჩაის გვერდითი ეფექტები და გაფრთხილებები

კატეგორია:მწვანე ჩაი
კატეგორია:ჩინური ჩაი
კატეგორია:იაპონური ჩაი
კატეგორია:კორეული ჩაი
ჩვეულებრივი მწვანულა

**ჩვეულებრივი მწვანულა**, **მწვანულა** () — ფრინველი მთიულასებრთა ოჯახისა. შეფერილია ზეთისხილისფერ-მწვანედ. გავრცელებულია ევროპის, დასავლეთ აზიისა და ჩრდილო-დასავლეთ აფრიკის ფოთლოვან ტყეებში, საქართველოში ბუდობისას გვხვდება; სამხრეთ რაიონებში მკვიდრად ცხოვრობს, ჩრდილოეთი რაიონებიდან კი ზამთრობით სამხრეთისაკენ მიფრინავს. ბუდეს ხეებზე აკეთებს. 1–2-ჯერ ბუდობს ზაფხულში; დებს 4–6 კვერცხს. იკვებება თესლითა და კენკრით, იშვიათად მწერებით.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:მწვანულა (ფრინველი)
კატეგორია:ევროპის ფრინველები
მღრინავი

**მღრინავი**, () — ფრინველი მეჭვავიასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 25 სმ. შეფერილია ჭრელად — შავად, წითურად და თეთრად; მობუდარს აქვს გრძელი წარბი, შავი მუცელი და მკერდის თეთრი განივი ზოლი, რომლის ზემოდანაც შავი ზოლი გასდევს, არამობუდარის და წლევანდულას ფერები ნაკლებადაა გამოხატული.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:მეჭვავია
შოთა ქველიაშვილი

**შოთა ქველიაშვილი** (დ. 1 იანვარი, 1938, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 25 აპრილი, 2004) — ქართველი სპორტსმენი (სასტენდო და ტყვიის სროლა). 1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. სსრკ და ევროპის მრავალგზის რეკორდსმენი, XVIII ოლიმპიური თამაშების (1964, ტოკიო) ვერცხლის პრიზიორი. გაიმარჯვა მრავალ საერთაშორისო შეჯიბრებაში, საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი, ტყვიის სროლის საერთაშორისო ფედერაციის წევრი. 1969–1973 წლებში მუშაობდა სპორტულ-ადმინისტრაციულ ორგანოებში. 1976–1986 წლებში იყო საქართველოს სპორტული კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე და  საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის აკადემიაში კათედრის გამგე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ტიტულები და ჯილდოები 
ზაფხულის XVIII ოლიმპიადის ვერცხლის პრიზიორი (1964, ტოკიო; ნებისმიერი შაშხანა — 3 X 40, 300 მ – 1144 ქულა), ევროპის ჩემპიონი (1959, მილანი, მცირეკალიბრიანი შაშხანა — გუნდური; 1969, პლზენი, ნებისმიერი შაშხანა, წოლელა), ევროპის ვიცე-ჩემპიონი (1969, პლზენი, ნებისმიერი შაშხანა, წოლელა — პირადი და გუნდური), სსრკ ჩემპიონი (1961, მოსკოვი, ნებისმიერი შაშხანა, ჩოქელა; 1964, მოსკოვი, ნებისმიერი შაშხანა — 3 X 40 მ; 1968, კიევი, ნებისმიერი შაშხანა, ჩოქელა), სსრკ ვიცე-ჩემპიონი (1961, მოსკოვი, ნებისმიერი შაშხანა — 3 X 40 მ; 1963, მოსკოვი, ნებისმიერი შაშხანა — 3 X 40 მ; 1968, კიევი, ნებისმიერი შაშხანა — 3 X 40 მ), სსრკ ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1959, მცირეკალიბრიანი შაშხანა — 3 X 40 მ; 1963, მოსკოვი, ნებისმიერი შაშხანა, ჩოქელა; 1967, მოსკოვი, ნებისმიერი შაშხანა, ჩოქელა), სსრკ ხალხთა სპარტაკიადის ვიცე-ჩემპიონი (1959, 1963; გუნდური), სსრკ ხალხთა სპარტაკიადის ბრინჯაოს პრიზიორი (1963, 1967), მსოფლიოს ჩემპიონი ახალგაზრდებში (1958) სსრკ საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1964), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1967), ღირსების ორდენის კავალერი (1997).

2006 წლიდან საქართველოს ტყვიის სროლის ფედერაცია შოთა ქველიაშვილის სახელობის საერთაშორისო ტურნირს ატარებს.

## ძირითადი შედეგები 
## ლიტერატურა 
* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 176, თბ.: პალიტრა L, 2013.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შოთა ქველიაშვილი — ქართული სპორტი 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:ქართველი მსროლელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები
რადი ხაბიროვი

**რადი ხაბიროვი** (; დ. 20 მარტი, 1964, საირანოვო, იშიმბაის რაიონი, ბაშკირეთი) — რუსი პოლიტიკოსი. ბაშკირეთის მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელი 2018 წლის 11 ნოემბრიდან. 

## ბიოგრაფია 
დაიბადა პედაგოგების ოჯახში. იყო სამი შვილიდან ყველაზე უმცროსი.

1984-1989 წლებში სწავლობდა ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, ხოლო 1992-1994 წლებში იყო თურქეთის დედაქალაქ ანკარაში მდებარე ბილკენტის უნივერსიტეტის მაგისტრანტი. 

1981-1982 წლებში მუშაობდა იშიმბაის სატრანსპორტო მრეწველობის ქარხნის მღარავის თანაშემწედ.1889-1992 წლებში არის ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სახელმწიფო სამართლისა და იურიდიული ფაკულტეტის კათედრის ასისტენტი. 1994-1998 წლებში ამავე უნივერსიტეტის უფროსი მასწავლებელია. 2002 წლამდე იურიდიული ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე, ხოლო 2002-2003 წლებში უნივერსიტეტის სამართლის ინსტიტუტის დირექტორია. 

### პოლიტიკური კარიერა 
2003-2008 წლებში ბაშკირეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელია. 2017 წლის 25 იანვრიდან მოსკოვის ოლქის ქალაქ კრასნოგორსკის  საქალაქო ოლქის ხელმძღვანელის მოვალეობის შემსრულებელია, ხოლო ამავე წლის 28 მარტიდან ხელმძღვანელი. 

2018 წლის 11 ოქტომბერიდან ბაშკირეთის რესპუბლიკის მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელია. მეთაურის არჩევნები გაიმართება 2019 წლის 8 სექტემბერს.

## ოჯახი 
პირველი ქორწინებიდან ჰყავს ორი შვილი: სვეტლანა (1989 წ.) და რიტა (1998 წ.). 2014 წელს სვეტლანა ხაბიროვა გათხოვდა ავსტრიაში. 

მეორე მეუღლე კარინე ხაბიროვა (ქალიშვილობის გვარი — ავეტისიანი) ექიმი-სტომატოლოგია, მასთან 2017 წელს შეეძინა შვილი ფარიტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ბაშკირეთის მეთაურები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტუფაჰია

მინი|250პქ|ტუფაჰია კრემით
**ტუფაჰია** (მრავლ.: *ტუფაჰიე*) — ბოსნიური დესერტი, რომელიც შაქრიან წყალში მოშუშული ვაშლიანი და ნიგვზიანი შიგთავსით მზადდება. დესერტი პოპულარულია ბოსნაისა და ჰერცეგოვინაში, სერბეთსა და მაკედონიაში. ტუფაჰია ბალკანეთში ოსმალეთის მმართველობის დროს გამოჩნდა.

## ეტიმოლოგია
სიტყვა *tufahija* მომდინარეობს არაბული სიტყვა *tuffāḥa*-დან (تفاحة), რომელიც ნიშნავს „ვაშლს“.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ტუფაჰიას რეცეპტი (მაკედ.)

კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის სამზარეულო
კატეგორია:დესერტები
კატეგორია:სერბული სამზარეულო
სუჯუკი

thumb|250პქ|right|ბულგარული სუჯუკი
**სუჯუკი** (, ), **შუჟუკი** ანდა **ჩუჟუკი** (), **ჩუჩუკი** (), **სუჯუკი** () — ძეხვის ერთ-ერთი ტრადიციული ნაირსახეობა თურქულენოვან და ახლოაღმოსავლურ ხალხებში. ოსმალეთის იმპერიის დროს, ამ კერძმა ფართო გავრცელება ჰპოვა არაბებში (), ბერძნებში (), სომხებში (), ბულგარელებში (), სერბებში, ხორვატებში, ბოსნიელებში და მაკედონიელებში (). აზერბაიჯანში ხორცის სუჯუკს *დოლმას*, ანუ *გამოტენილს* უწოდებენ. თურქეთში, თანამედრო ლიტერატურაში სუჯუკის განსასაზღვრად გამოიყენება ტერმინი *ბუბმარ დოლმასი — ნაწლავებში ამოვსებული*. სუჯუკის თათრული სახელწოდებაა *თუთირმა*.

## გალერეა 

Sudzhuk from Armenia 2.JPG|*სუჯუკი* სომხეთიდან
Sudjuk.jpg|სუჯუკი ბულგარეთიდან
Sucuk with eggs.jpg|კვერცხი სუჯუკთით
Samuna me suxhuk.JPG|პური სუჯუკით კოსოვოდან

## ასევე იხილეთ 
* ქაზი-ქართა
* ჩურჩხელა
* მახანი (ძეხვი)
* ჰასიპი — მსგავსი კერძი უზბეკურ სამზარეულოში
## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.coolinarika.com/recept/domaci-sudzuk/
* http://www.kuvar-recepti.info/index.php/home/jela-sa-mesom/1561-domaci-sudzuk 

კატეგორია:ძეხვეულობა
კატეგორია:აზერბაიჯანული სამზარეულო
კატეგორია:ყაზახური სამზარეულო
კატეგორია:თურქული სამზარეულო
კატეგორია:არაბული სამზარეულო
კატეგორია:სომხური სამზარეულო
კატეგორია:ბერძნული სამზარეულო
კატეგორია:ბულგარული სამზარეულო
ლივნური ყველი

**ლივნური ყველი** — ყველი, რომლის პირველი წარმოება XIX საუკუნეში მოხდა ლივნოს რაიონში (დღ. ბოსნია და ჰერცეგოვინა), გრუიერის ყველის ფრანგული ტექნოლოგიებით წარმოების საფუძველზე. თავდაპირველად, ლივნურ ყველს ცხვრის რძისგან აკეთებდნენ, თუმცა დღესდღეობით მას უკვე ცხვრისა და ძროხის რძის შენარევისგან ამზადებენ. ყველის მომზადების დრო 60-დან 66 დღემდე პერიოდს მოიცავს. ყველი მყარი სტრუქტურისაა, როგორც ყველა დაძველებულ ყველს ოდნავ ცხარე გემო დაჰკრავს. ყველის ამ სახეობას ძირითადად აწარმოებენ კომპანიები Mljekara Livno და Lura Dairy d.o.o. Livno, რომლებიც ყოველწლიურად 500 ტონაზე მეტ ყველს ამზადებენ.

## რესურსები ინტერნეტში
*ნაიდა ხუბანიჩი: Percepcija livanjskog sira iz tradicionalne i industrijske potrošnje, Sarajevo, 2010. 
*როგორ მოვამზადოთ ლივნური ყველი? 
*Mljekara Livno - ლივნური ყველი  
*Livanjski sir Puđa  

კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის სამზარეულო
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ბიუჯეტი

**საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ბიუჯეტი** — საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა საკმაოდ მძიმე იყო, რაც შესაბამისად აისახებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტზეც. საქართველოს ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის მინისტრის ამხანაგის (მოადგილის) სიმონ ავალიანის მონაცემებით, 1918-1919 წლებში შემოსავლით დაფარული იყო სახელმწიფო ბიუჯეტის 25%, ხოლო 1919-1920 წლებში — 40%. 

მიუხედავად ამისა, საქართველოში იმხანად შექმნილი სოციალურ -ეკონომიკური ვითარება მაინც უკეთესი იყო როგორც მეზობელ ქვეყნებთან (რუსეთი, სომხეთი, აზერბაიჯანი), ასევე, სხვა არაერთ სახელმწიფოსთან შედარებით. ამ თვალსაზრისით, საქართველოს მონაცემები უტოლდებოდა საშუალო ევროპულ მაჩვენებლებს. კერძოდ, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის მინისტრის კონსტანტინე კანდელაკის ცნობით, 1919-1920 წლებში სახელმწიფო შემოსავლით დაფარული იყო ქვემოთ ჩამოთვლილი ქვეყნების სახელმწიფო ბიუჯეტის შემდეგი ნაწილი: გერმანიაში — 7 %; ესტონეთში — 7%; პოლონეთში — 0%; რუმინეთში — 6%; იტალიაში — 8%. 

საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური ვითარების შედარებით სტაბილურობას ჩვენი ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოწინააღმდეგენი ხსნიდნენ რუსეთის იმპერიის დანგრევის შემდეგ ჩვენში დარჩენილი სახელმწიფო ქონების ვითომდაც „დიდი რაოდენობით“. აქვე უნდა გავიხსენოთ, რომ იმ პერიოდში წარმოქმნილ ყველა ახალ სახელმწიფოს დარჩა უძრავმოძრავი ქონება იმ ქვეყნებისა, რომელთაც ისინი გამოეყვნენ. ეს მოვლენა სრულებით ბუნებრივად მიიჩნევა საერთაშორისო პრაქტიკაში. კ. კანდელაკი წერდა:  საბჭოთა კავშირის ხელისუფლების მიერ დადგენილ იდეოლოგიურ ჩარჩოებში მოქცეული მკვლევრები იძულებულნი იყვნენ, რომ საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული მდგომარეობა და, მათ შორის, სოციალურ-ეკონომიკური ვითარებაც მაქსიმალურად უარყოფით ჭრილში წარმოეჩინათ. ასეთი არაობიექტური მიდგომის ერთ-ერთ ნიმუშს წარმოადგენს საქართველოს კომუნისტური პარტიის პირველი მდივნის (1938-1952 წლებში) კანდიდატურის ჩარკვიანის გამოკვლევა, სადაც ავტორი ცდილობს, არა მხოლოდ გააკრიტიკოს, არამედ სასტიკად დაგმოს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლების ეკონომიკური პოლიტიკა, რომელსაც იგი „ანტიხალხურს“ უწოდებს.

## ლიტერატურა 
*

კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
საჩი

**საჩი** () — წარმოადგენს მეტალის ან კერამიკის თხელი ზარის ფორმის სახურავს, რომელიც ხორცის ან პურის საცხობის დასახურად გამოიყენება. მას ზემოდან ნაცარს და გავარვარებულ ნაკვერჩხალს აყრიან, რაც კონვექციური ცხობის ეფექტს ქმნის. გუმბათის ფორმა ცხობის დროს ორთქლს შიგნით ცირკულაციის საშუალებას აძლევს. მომზადების ასეთი პროცესით ხორცეული, თევზეული და ბოსტნეული რჩება წვნიანი. ის ასევე გამოიყენება პურის და ისეთი რტადიციული საკონდიტრო ნაწარმის საცხობად როგორიცაა ბურეკი.

სტადიციულად საჩი იყო მარტივი ღუმელი, ან ღუმელის შემცვლელი იმ ოჯახებისთვის ვისაც ღუმელის შეძენის საშუალება არ ჰქონდა. სახურავი ხშირად საცხობადაც გამოიყენებიდა. დღეს საჩი როგორც საცხობი მოწყობილობა რესტორნებში მთელი ბალკანეთის მასშტაბით აქტიურად გამოიყენება. ასევე გავრცელებულია საბერძნეთში (სადაც ჰქვია Παραδοσιακή Γάστρα, Σινί ან Χάν) და თურქეთში. საჩი ასევე შეიძლება ეწოდებოდეს ამ საცხობში მომზადებულ ხორცის და ბოსტნეულის კერძს. 

ბულგარეთში სიტყვა საჩი (*сач* ან *сачѐ*) აღნიშნავს თიხის თხელ ფილას რომელსაც ასხელებენ და მაგიდაზე დებენ. მასზე აცხობენ თხლად დაჭრილ ბოსტნეულს და ხორცს. ცხობის დროს ცხიმი არ გამოიყენება და ზევიდან არაფერს ახურებენ. 

## გალერეა 

Image:Dutch-oven-sac.jpg
File:Carp cooked in a sač.jpg
Image:Dutch_oven_ispod_peke.jpg
Image:Dutch_oven_ispod_peke_1.jpg
Image:Dutch_oven_ispod_peke_2.jpg
Image:Dutch_oven_ispod_peke_3.jpg

## რესურსები ინტერნეტში 
**Sač and cauldron cooking contest held in Slovenia*
**Sač cooking contest held in Croatia*

კატეგორია:ჭურჭელი
კატეგორია:სლავური სამზარეულო
ლევან სანაძე

**ლევან სანაძე** (დ. 16 მარტი, 1928, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 29 აგვისტო, 1998, მოსკოვი, რუსეთი) — ქართველი სპორტსმენი (მძლეოსნობა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1957). ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალერი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა თბილისში. იყო XV ოლიმპიური თამაშების მეორე პრიზიორი (1952, ჰელსინკი — ესტაფეტა 4X100 მ), ევროპის ჩემპიონი (1950 — ესტაფეტა 4X100 მ) და მესამე პრიზიორი (1954 — ესტაფეტა 4X100 მ), სსრკ ორგზის ჩემპიონი (1948, 52 — ესტაფეტა 4X100 მ), ექვსგზის მეორე (1948, 52, 54 — რბენა 100 მ;  1948 — რბენა — 200 მ;  1954 — ესტაფეტა 4X100 და ესტაფეტა 4X400)  და შვიდგზის მესამე (1949, 1950, 1953 — რბენა 100 მ;  1950, 1951, 1954 — რბენა 200 მ; 1950 — ესტაფეტა 4X400 მ) პრიზიორი. მსოფლიოს სტუდენტური თამაშების ორგზის ჩემპიონი (1951, 1954 — ესტაფეტა 4X100 მ) და ორგზის მეორე პრიზიორი (1951, 1954 — რბენა 100 მ), მსოფლიოს ახალგაზრდული თამაშების მეორე (1955 — ესტაფეტა 4X100 მ) და მესამე (1953 — ესტაფეტა 4X100 მ) პრიზიორი. პირადი საუკეთესო შედეგები: 100 მ — 10,3 წმ;  200 მ — 21,4 წმ.

## ძირითადი შედეგები 
## ლიტერატურა 
* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 152, თბ.: პალიტრა L, 2013.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლევან სანაძე — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი მძლეოსნები
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები