open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სტირლინგის პრემია

[thumb|230px|[ლონდონის „გერკინი“, სტირლინგის პრემიის ლაურეატი 2004 წელს.]]
**სტირლინგის პრემია** — გაერთიანებული სამეფოს ყოველწლიური ჯილდო არქიტექტურისთვის, რომელსაც სახელი არქიტექტორი ჯეიმზ სტირლინგის პატივსაცემად დაერქვა და ორგანიზაციას ბრიტანეთის არქიტექტორთა სამეფო ინსტიტუტი (RIBA) უწევს. პრემიას თან ახლავს ფულადი ჯილდო £20,000-ს რაოდენობით.

სტირლინგის პრემია ენიჭება „არქიტექტორს იმ შენობის, რომელმაც ყველაზე დიდი წვლილი შეიტანა ბრიტანეთის არქიტექტურაში წინა წლის განმავლობაში“. არქიტექტორი ასევე რიბას წევრი უნდა იყოს, თუმცა თავად შენობა ევროპის კავშირის ნებისმიერ ქვეყანაში შეიძლება მდებარეობდეს.

პრემია დაარსდა 1996 წელს და დიდ ბრიტანეთში ყველაზე პრესტიჟულ არქიტექტურულ ჯილდოდ ითვლება. მას ხშირად ბუკერისა და ტერნერის პრემიების არქიტექტურულ ექვივალენტად მოიხსენიებენ.

პრემიისთვის ირჩევენ ექვს ნახევარფინალისტ შენობას რიბას მიერ დაჯილდოებულ შენობათა სიიდან. რიბას ჯილდო გაიცემა შენობაზე, რომელიც მაღალ არქიტექტურულ სტანდარტებს პასუხობს და მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ადგილობრივ გარემოს ტრანსფორმაციაში. 2003 წელს ამგვარი ჯილდო 70 შენობაზე გაიცა, შესაბამისად ეს შენობები წარდგენილ იქნა სტირლინგის პრემიაზე კონკურენტთა სიაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სტირლინგის პრემიის საიტი 

კატეგორია:არქიტექტურული ჯილდოები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს არქიტექტურა
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ჯილდოები
ჩიკაგოს სკოლა (არქიტექტურა)

მინი|ჰოუმ ინშურენს ბილდინგი, ჩიკაგო, 1885-1931.
მინი|მონადნოკ ბილდინგი, ჩიკაგო.
**ჩიკაგოს სკოლა** არქიტექტორის ისტორიაში იყო არქიტექტორთა პლეადა, რომლებიც ჩიკაგოში მოღვაწეობდნენ მე-20 საუკუნის დასაწყისში. ისინი ერთ-ერთი პირველები იყვნენ ვინც პოპულარიზაცია გაუწია კომერციულ ნაგებობებში ლითონის კარკასის კონსტრუქციების ახალ ტექნოლოგიებს და განავითარეს სივრცული ესთეტიკა, რომელიც ევროპული მოდერნიზმის პარალელურად ვითარდებოდა, შემდეგ კი ამ უკანასკნელზეც იქონია გავლენა.

ჩიკაგოს სკოლის ზოგიერთი განმასხვავებელი ნიშანი იყო გარე ორნამენტების მინიმალური გამოყენება და რკინის კარკასის ნაგებობები მასონური სტილის ქვის წყობით, რაც ვრცელი ფანჯრების საშუალებას იძლეოდა. ხანდახან ამ სტილის ცათამბჯენებში ნეოკლასიკური არქიტექტურის ელემენტებიც ჩანს. ერთობლიობაში, ჩიკაგოს სკოლის ცათამბჯენები შეიცავს კლასიკური სვეტის სამ ნაწილს. პირველი სართული ფუნქციონირებს როგორც საფუძველი; შუა სართულები, როგორც წესი, ძალიან მცირე ორნამენტული დეტალით სვეტის მასას წარმოადგენს; ბოლო სართული კი ორნამენტულია და კარნიზით სრულდება.

ე. წ. "ჩიკაგოს ფანჯარა" ამ სკოლაში დაიბადა. ეს სამნაწილიანი ფანჯარა შედგება ფართო ფიქსირებული ცენტრალური პანელისგან, რომელსაც ორი მხრიდან მცირე ორ-ნაწილიანი ასაწევი ფანჯრები ახლავს. ფანჯრების განლაგება ფასადზე ჭადრაკულ ქსელს ქმნის.

არქიტექტორები, რომელთა სახელები ამ სკოლას უკავშირდება, იყვნენ დანკმარ ადლერი, დენიელ ბარნჰემი, უილიამ ჰალაბერდი, უილიამ ლებარონ ჯენი, მარტინ როხი, ჯონ რუტი და ლუი სალივენი. ფრენკ ლოიდ რაიტმა ადლერისა და სალივენის ფორმით დაიწყო, თუმცა შემდეგ საკუთარი ფორმა - პრერიის სტილის არქიტექტურა შექმნა. ლუდვიგ ვან დერ როე, რომელიც ბაუჰაუზს უძღვებოდა გერმანიაში ჩიკაგოში ჩამოსვლამდე, ჩიკაგოს მეორე სკოლის დამფუძნებლად ითვლება.

ჰოუმ-ინშურენს ბილდინგი, რომელიც მსოფლიოს პირველ ცათამბჯენად ითვლება, ჩიკაგოში აიგო 1885 წელს, თუმცა დაინგრა 1931 წელს უფრო მაღლივი შენობისთვის ადგილის გასაწმენდად. 

## ის. აგრეთვე
*ჩიკაგოს ღირსშესანიშნაობები

კატეგორია:არქიტექტურული მიმდინარეობები
კატეგორია:აშშ-ის არქიტექტურა
კატეგორია:ჩიკაგო
აფხაზეთის ხმა (გაზეთი)

მინი|გაზეთი „აფხაზეთის ხმა“, 1990
**აფხაზეთის ხმა** — ქართული გაზეთი, საქართველოს კომუნისტური პარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოსა და მინისტრთა საბჭოს ორგანო. 

## ისტორია
დაარსდა 1937 წლის 5 სექტემბერს სოხუმში „საბჭოთა აფხაზეთის“ სახელწოდებით, 1990 წლის N 232–დან გაზეთი აგრძელებს ნუმერაციას სახელწოდებით „აფხაზეთის ხმა“. გაზეთი აშუქებს აფხაზეთის საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ და კულტურულ ცხოვრებას. სოხუმის ოკუპაციის შემდეგ 1993 წლის ოქტომბრიდან, დროებით, გამოიცემა თბილისში. სხვადასხვა დროს გაზეთის რედაქტორები იყვნენ: გ. მერკვილაძე, ხ. ახალაია, გ. წირღვავა, თ. ჩოჩია.

### გაზეთი „საბჭოთა აფხაზეთი“ (1937-1990)
მინი|გაზეთი „საბჭოთა აფხაზეთი“, 1938
საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის, სოხუმის ქალაქკომის, აფხაზეთის ასსრ ცაკისა და სოხუმის ქალაქის საბჭოს ორგანო.

:თემატიკა: საზოგადოებრივ-პოლიტიკური
:პერიოდულობა: ყოველდღიური
:რედაქტორი: ვ. ხატიაშვილი (1938); ს. ჭოლოკავა (1938, 1939-43); კ. აქუბარდია (1939); თ. ქუჩულორია (1939); გ.მერკვილაძე (1943 წლიდან)
:დაბეჭდილია: აფხაზეთის სახელგამის სტამბა
:ფიზიკური აღწერა: 4 გვ.
:ენა: ქართული

### გაზეთი „აფხაზეთის ხმა“ (1990-2005)
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭო და მინისტრთა საბჭო.

:თემატიკა: საზოგადოებრივ-პოლიტიკური
:პერიოდულობა: ყოველკვირეული
:რედაქტორი: ნოდარ მიქაძე
:გამომცემლობა: სამშობლო
:ენა: ქართული

გაზეთი „აფხაზეთის ხმა“ 2005 წელს გაუქმდა ადრე არსებული საინფორმაციო პოლიტიკის დეპარტამენტის ხელმძღვანელის წარდგენით. ეს დეპარტამენტი კი იმავე წელს გადაკეთდა აფხაზეთის მედიაცენტრად. გაუქმებული „აფხაზეთის ხმის“ ბაზაზე შეიქმნა გაზეთი „აფხაზეთის ახალი ხმა“, მაგრამ 3-4 ნომრის გამოსვლის შემდეგ მან არსებობა შეწყვიტა.

## იხილეთ აგრეთვე
*სოვეტსკაია აბხაზია
*აფსნი ყაფში

## ლიტერატურა
*ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, გვ. 254, თბ., 1997.

## რესურსები ინტერნეტში
* გაზ. „აფხაზეთის ხმა“ (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა)
* გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“ (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
პეკჰემის ბიბლიოთეკა

300px|thumb|პეკჰემის ბიბლიოთეკის ფასადი.
300px|thumb|უკანა ფასადის ფრაგმენტი.
**პეკჰემის ბიბლიოთეკა** () — საზოგადოებრივი დაწესებულება პეკჰემში, ლონდონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. შენობა დააპროექტა ალსოპ ენდ სტორმერმა, რისთვისაც გადაეცა სტირლინგის პრემია 2000 წელს.

შენობის უჩვეულო გადაწყვეტა გადაბრუნებულ ლათინურ „L“-ს წააგავს, რომლის ზედა ნაწილი თხელ სხვადასხვა კუთხით დახრილ ლითონის საყრდენებზეა დაბჯენილი.

სტირლინგის პრემიის შემფასებლებზე გავლენა შენობის დიზაინერთა მიდგომამ იქონია. არქიტექტორებმა ბიბლიოთეკის ძირითადი მასა ზემოთ აწიეს, რათა მის ქვეშ საზოგადოებრივი სივრცე შექმნილიყო, ხოლო წყნარი სამკითხველო დარბაზები კი ხმაურიან ქუჩის დონეს აცდენოდა. მიწის დონეზე დარჩენილი საყრდენი ნაგებობა საინფორმაციო და მედიის ცენტრისთვის არის დათმობილი.

## გალერეა 

ფაილი:Peckham library exterior 1.jpg|უკანა ფასადი
ფაილი:Peckham library columns.jpg|ხედი დიაგაონალური საყრდენებით
ფაილი:Peckham library meeting room lights.jpg|შეხვედრების დარბაზის ინტერიერი
ფაილი:Peckham library central pod.jpg|ცენტრალური ჰოლი
ფაილი:Peckham library pod underside.jpg|მთავარი სამკითხველო
ფაილი:Peckham library pod underside2.jpg|მთავარი სამკითხველო

## რესურსები ინტერნეტში
*პეკჰემის ბიბლიოთეკა — BBC
*პეკჰემის ბიბლიოთეკა — Southwark Council site

## სქოლიო
კატეგორია:ლონდონის ბიბლიოთეკები
კატეგორია:ლონდონის არქიტექტურა
აქატინა

**აქატინა** () — ხმელეთის მოლუსკების გვარი აქატინისებრთა (*Achatinidae*) ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 20 სმ-მდეა. გავრცელებულია აფრიკაში. მისი ერთ-ერთი სახეობა — გიგანტური აფრიკული ლოკოკინა (*Achatina fulica*) სამხრეთ და აღმოსავლეთ აზიის მრავალ ქვეყანასა და წყნარი ოკეანის კუნძულებზეა შეტანილი. აქატინა სოფლის მეურნეობის კულტურებუს (განსაკუთრებით შაქრის ლექწმის) საშიში მავნებელია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მუცელფეხიანები
აფხაზური იორდასალამი

**აფხაზური იორდასალამი** () — მრავალწლოვანი მცენარე იორდასალმისებრთა ოჯახისა. გვხვდება მხოლოდ აფხაზეთში. ტიპური ტყის მცენარეა და ტყიან მთებშია გავრცელებული. აფხაზური იორდასალამის თითისტარივით გამსხვილებული ფესვები გამრავლების ერთ-ერთი საშუალებაა. ღერო 50-80 სმ სიმაღლისაა, უხვად შეფოთლილი.  ფოთლები  ორგზის სამყურაა. აქვს მკრთალი ყვითელი ნაზი ყვავილები.
## ლიტერატურა
კატეგორია:იორდასალმისებრნი
აქილევსი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი აქილევსი შეიძლება აღნიშნავდეს:

* აქილევსი — ძველი ბერძნული მითოლოგია 
* აქილევსი — ცთომილი
სინათლე

right|მინი|250პქ
**სინათლე** — ელექტრომაგნიტური გამოსხივება, რომლის ქვეშ შეიძლება მოაზრებოდეს, ვიწრო გაგებით — ხილული გამოსხივება, ან ფართო გაგებით — ნებისმიერი ოპტიკური გამოსხივება.

## ხილული გამოსხივება
სინათლე ვიწრო მნიშვნელობით იგივეა, რაც ხილული გამოსხივება, ე. ი. ელექტრომაგნიტური ტალღები იმ სიხშირეთა დიაპაზონში, რომელსაც ადამიანის თვალი აღიქვამს ( – , რაც შეესაბამება ≈400-იდან 700 ნმ-მდე ტალღის სიგრძეს ვაკუუმში). ძალიან მაღალი ინტენსიურობის სინალეს თვალი აღიქვამს სიხშირეთა რამდენადმე ფართო დიაპაზონში. საშუალოდ ადამიანის თვალის სინათლისადმი მგრძნობიარობის დამოკიდებულებას სინათლის სიხშირეზე (თვალის სპექტრული მგრძნობიარობა) ახასიათებენ სპექტრული სინათლოვანი ეფექტურობის ფუნქციით (ე. წ. თვალის ხილულობის წირი). ეს ფუნქცია საფუძვლად უდევს ყველა შუქტექნიკურ გაანგარიშებას. სინათლის ტალღების სიხშირეთა განსხვავება ზოგად შემთხვევაში ადამიანის მიერ აღიქმება როგორც განსხვავება ფერის მიხედვით.

## ოპტიკური გამოსხივება
სინათლის ფართო მნიშვნელობით არის ოპტიკური გამოსხივების სინონიმი, რომელიც გარდა ხილულისა, მოიცავს სპექტრის ულტრაიისფერი და ინფრაწითელი გამოსხივების არეებს (სიხშირეთა დიაპაზონი ≈  – , ტალლის სიგრძე ვაკუუმში 1 მმ-იდან 1 ნმ-მდე). სინათლისთვის დამახასიათებელია ნივთიერებასთან ურთიერთქმედება, რაც ხასიათდება სხვადასხვა სიდიდით (შთანთქმის მაჩვენებელი, სინათლის არეკვლის, გაშვებისა და შთანთქმის კოეფიციენტები და სხვა). სხეულის მიერ არეკვლილი გამოსხივების ნაკადის ფარდობას მასზე დაცემული გამოსხივების ნაკადთან არეკვლის კოეფიციენტს უწოდებენ, ხოლო სხეულის მიერ შთანთქმული სინათლის ნაკადის ფარდობას მასზე დაცემული გამოსხივების ნაკადთან — შთანთქმის კოეფიციენტს, ნივთიერებაში გასული გამოსხივების ნაკადის ფარდობას მის ზედაპირზე დაცემულ ნაკადთან კი — გარემოს გაშვების კოეფიციენტს (ენერგიის მუდმივობის კანონის შესაბამისად არეკვლის, შთანთქმისა და გაშვების კოეფიციენტების ჯამი უდრის ერთს). 

ელემენტარული ნაწილაკი, რომელიც განსაზღვრავს სინათლეს არის ფოტონი. სინათლის სამი ძირითადი მახასიათებელია (ანუ ყველა ელექტრომაგნიტური გამოსხივების):
* ინტენსივობა (ამპლიტუდა), რომელსაც ადამიანი სინათლის სიკაშკაშის სახით აღიქვამს;
* სიხშირე (ტალღის სიგრძე), რომელსაც ადამიანი სინათლის ფერით აღიქვამს, და
* პოლარიზაცია (რხევის კუთხე), რომელიც ადამიანის მიერ მხოლოდ სუსტად აღიქმება ჩვეულებრივ ვითარებაში.

მისი სიჩქარე, ვაკუუმში 300 000 000 მეტრი წამში (300 000 კილომეტრი წამში), ბუნების ერთ–ერთი ძირითადი მუდმივაა. სინათლეს ახასიათებს ორივე – ტალღისა და ნაწილაკის თვისებები. ეს მახასიათებელი ცნობილია, როგორც ტალღურ–ნაწილაკური დუალიზმი. მეცნიერებას სინათლის შესახებ ოპტიკას უწოდებენ, ის თანამედროვე ფიზიკის კვლევის მნიშვნელოვანი სფეროა.

## იხილეთ აგრეთვე
*სინათლის არეკვლა
*სინათლის გაბნევა
*სინათლის გარდატეხა
*სინათლის დიფრაქცია
*სინათლის ინტერფერენცია
*კრისტალთოპტიკა 

## ლიტერატურა
* Thomas Walther, Herbert Walther: Was ist Licht? Von der klassischen Optik zu Quantenoptik. Beck, München 1999, ISBN 3-406-44722-8.
აფხაზური ცხენკალია

**აფხაზური ცხენკალია** () — მწერი სწორფრთიანთა რიგისა. კავკასიონის მთავარი ქედის დასავლეთ ნაწილის ენდემი. სხეული მოგრძო აქვს — დედლისა 5 სმ, მამლისა 1,5 სმ არ აღემატება. მურა ფერისაა, მხოლოდ უკანა კიდურების წვივები აქვს ხშირად მოწითალო. ორივე სქესის ზედა ფრთები მოკლეა - მამლისა მენჯის შუამდე ძლივს აღწევს, დედლისა კი უფრო მოკლეა. იგი გვხვდება მხოლოდ სამეგრელოს ქედზე, აფხაზეთში და კრასნოდარის მხარის სამხრეთით მაღალ მთიანეთში ტყის ზედა საზღვართან სუბალპურ და ალპურ მდელოებზე. 

აფხაზური ცხენკალია მიეკუთვნება Chorthippus-ის გვარს, რომელიც მოიცავს გარეგნულად მსგავს 100 სახეობას, ამათგან 9 საქართველოშიც გვხვდება. ფართოდ გავრცელებულ სახეობებთან ერთად (ცვალებადი ცხენკალია — Chorthippus biguttalus, პატარა ცხენკალია — Chorthippus mellis, მურა ცხენკალია Chorthippus macrocerus და სხვა). ამიერკავკასიის მთიანეთისათვის დამახასიათებელია მთელი რიგი ვიწრო ენდემური სახეობები და ქვესახეობები (Chorthippus demokielovi, Chorthippus mistshenkoi, Chorthippus pygmaeus).

## ლიტერატურა
კატეგორია:სწორფრთიანები
აქიუ

**აქიუ**, *აფხაზ სპელეოლოგთა მღვიმე* — კარსტული მღვიმე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს დაბა ახალი ათონის მახლობლად, მდინარე ფსირცხის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 160 მ. 30 მ სიგრძის ვიწრო ხვრელით უერთდება 30 მ სიმაღლის მთავარ დარბაზს. სტალაგმიტებითა და სტალაქტიტებით მორთული დარბაზების საერთო სიგრძეა 125 მ. აქიუში ნაპოვნია მღვიმური დათვის ძვლები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მღვიმეები
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტი
აქლემისებრნი

**აქლემისებრნი** () — მცოხნელი ძუძუმწოვრების ოჯახი კორძფეხიანთა () ქვერიგისა. აქვთ დიდი, ტლანქი სხეული (სიმაღლე მინდაოში 70-210 სმ), გრძელი კისერი, გაყოფილია ზედა ტუჩი, კიდურებზე ორ-ორი თითი, რომლებიც პატარა ჩლიქებით ბოლოვდება. აქლემისებრთათვის დამახასიათებელია ოვალური ერითროციტები, რაც გამონაკლისია ძუძუმწოვრებში. გავრცელებული არიან აზიაში, აფრიკასა და სამხრეთ ამერიკაში. ცნობილია სამი გვარი: აქლემი, ვიკუნია და ლამა. ველურად გვხვდება ჰუანაკო, ვიკუნია და ორკუზიანი აქლემი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
*
აქსელროდი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **აქსელროდი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აქსელროდი, ლიუბოვ — რუსი ფილოსოფოსი და ლიტერათურათმცოდნე
* აქსელროდი, პავლე — მენშევიკების ერთ-ერთი ლიდერი
აქსისი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **აქსისი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* აქსისი — ძუძუმწოვარი ცხოველი;
* აქსისი — კისრის მეორე მალა;
* აქსისი — სამშენებლო კომპანია საქართველოში;
აქსაკოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **აქსაკოვი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აქსაკოვი, ივანე — რუსი პუბლიცისტი-სლავოფილი, პოეტი
* აქსაკოვი, კონსტანტინე — რუსი პუბლიცისტი, ისტორიკოსი
* აქსაკოვი, სერგეი — რუსი მწერალი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
აქსისი (მალა)

**აქსისი** (ლათ. axis „ღერძი“), *ეპისტროფეუსი* — ადამიანისა და უმაღლეს ხერხემლიანთა კისრის მეორე მალა. აქსისს, სხვა მალებისაგან განსხვავებით, მალის სხეულის ზევითა ზედაპირზე (ცხოველებში: წინა ზედაპირზე) აქვს კარგად განვითარებული ძვლოვანი მორჩი — ე. წ. კბილი, რომლის გარშემოც ვერტიკალურად ტრიალებს ატლანტი თავთან ერთად.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ანატომია
აქსისი (ცხოველი)

**აქსისი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი ირმისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 150 სმ-მდეა, სიმაღლე 100 სმ-მდე. იწონის 40 კგ-მდე. წითური ბალანი მრავალრიცხოვანი თეთრი ფორეჯებით აქვს მოხატული. ხარის რწების სიგრძე 100 სმ-მდეა. ფური ურქოა. გვხვდება ინდოეთსა და ცეილონში. ამჟამად აქსისთა რაოდენობა საგრძნობლად შემცირებულია, ზოგან სულ ამოწყვეტილია. ცხოვრობს ჯოგებად, იკვებება ბალახით, იშვიათად მერქნიანი მცენარეების ფოთლებითა და ნაყოფით. მაკეობა 7-8 თვე გრძელდება. შობს 1-2 ნუკრს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ირმისებრნი
კატეგორია:აზიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ბრაზილიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ბანგლადეშის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ინდოეთის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ნეპალის ძუძუმწოვრები
Red Hot Chili Peppers

**Red Hot Chili Peppers** — ამერიკული როკ-ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა ლოს-ანჯელესში, 1983 წელს. ამჟამად მასში შედიან - ენტონი კიდისი (ვოკალი), ფლი (ბას გიტარა), ჩედ სმითი (დასარტყმელი საკრავები) და ჯონ ფრუშანტე (გიტარა). ჯგუფის მუსიკალური სტილი მოიცავს ფანკს სხვა მუსიკალური ჟანრების ელემენტებით, როგორიც არის პანკ-როკი და ფსიქოდელიური როკი.

Red Hot Chili Peppers-ის თავდაპირველ შემადგენლობაში ასევე შედიოდნენ ჰილელ სლოვაკი (გიტარა) და ჯეკ აირონსი (დასარტყმელი საკრავები). სლოვაკი გარდაიცვალა ჰეროინის ჭარბად მოხმარების შედეგად, 1988 წელს. ამას მოჰყვა ჯგუფიდან აირონსის წასვლაც. თავდაპირველად ჯგუფს დაემატა დ.ჰ. პელიგრო (Dead Kennedys), რომელმაც შეცვალა აირონსი. სლოვაკს ჩაენაცვლა ჯონ ფრუშანტე. მოგვიანებით პელიგრომ დატოვა კოლექტივი, თუმცა ფრუშანტეს მონაწილეობით ჩაიწერა ალბომები ''Mother's Milk* (1989), *Blood Sugar Sex Magik* (1991), *Californication* (1999), *By the Way* (2002) და *Stadium Arcadium* (2006).

*Blood Sugar Sex Magik,* ჯგუფის პირველი კომერციული წარმატება, გაიყიდა 15 მილიონი ასლის ოდენობით. ფრუშანტემ კოლექტივი დატოვა 1992 წელს, მისი მხარდამჭერი ტურნეს პერიოდში. ამ დროს იგი აქტიურად იყო გატაცებული ჰეროინით. მას შემდეგ, რაც გიტარისტ არიკ მარშალის დახმარებით ტურნე დასრულებული იქნა, ალბომის *One Hot Minute'' (1995) ჩასაწერად ჯგუფში მოვიდა დეივ ნავარო (Jane's Addiction). მიუხედავად კომერციული წარმატებისა, წინა ალბომის პოპულარობა მას წილად არ ხვდა. 1998 წელს ფრუშანტე, რომელიც განიკურნა ნარკოტიკული დამოკიდებულებისგან, დაუბრუნდა ჯგუფს. ჩაიწერა ახალი სტუდიური დისკი, *Californication* (1999), რომელიც გაიყიდა 15 მილიონი ასლის ოდენობით და იქცა Red Hot Chili Peppers-ის ახალ კომერციულ წარმატებად. სამი წლის შემდეგ მას მოჰყვა წარმატებული *By the Way* (2002). 2006 წელს გამოვიდა ორმაგი ალბომი *Stadium Arcadium* - ჯგუფისათვის პირველი ალბომი, რომელიც ამერიკის ჩარტებში #1 ადგილზე მოხვდა. მსოფლიო ტურნეს შემდეგ ჯგუფის წევრები საკუთარ პროექტებზე ზრუნავდნენ. ფრუშანტემ განაცხადა, რომ ჯგუფს ტოვებდა სოლო-კარიერაზე ყურადღების გასამახვილებლად. იგი შეცვალა ჯოშ კლინჰოფერმა, რომელიც ტურნეს Stadium Arcadium და ფრუშანტეს სოლო პროექტებზე დამატებითი მუსიკოსის სახით ჩნდებოდა. მეათე სტუდიური ალბომი ''I'm With You* გამოიცა 2011 წლის 30 აგვისტოს და არის Red Hot Chili Peppers-ის პირველი ჩანაწერი კლინჰოფერის მონაწილეობით.

Red Hot Chili Peppers-ს მიღებული აქვს 7 გრემის ჯილდო. მსოფლიო მასშტაბით გაყიდულია მისი 60 მილიონი ჩანაწერი. ბილბორდის ცხელ ასეულში სხვადასხვა დროს მოხვედრილი იყო მისი 8 სინგლი (3 სინგლი - 10-ეულში). მეინსტრიმული როკის ჩარტში წარმოდგენილი იყო ჯგუფის ხუთი #1 სინგლი, ხოლო 11 სინგლი მოხვდა თანამედროვე როკ-ჩარტის სათავეში.

## დისკოგრაფია 
**The Red Hot Chili Peppers* (1984)
**Freaky Styley* (1985)
**The Uplift Mofo Party Plan* (1987)
**Mother's Milk* (1989)
**Blood Sugar Sex Magik* (1991)
**One Hot Minute* (1995)
**Californication* (1999)
**By the Way* (2002)
**Stadium Arcadium* (2006)
**I'm With You* (2011)
* *The Getaway *(2016)
* *Unlimited Love* (2022)
* *Return of the Dream Canteen'' (2022)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯგუფის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:1983 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:Red Hot Chili Peppers
კულტურის ქალური და მამაკაცური ტიპები

**კულტურის ქალური და მამაკაცური ტიპები** — კულტურის ტიპები. კულტურის ამგვარ ტიპთა არსებობაზე საუბრობდა იოჰან ბახოფენი (1815-1887) 1861 წელს გამოცემულ წიგნში "დედის უფლებები". მისი გამოკვლევის თანახმად, კაცობრიობის ისტორიის საწყის ეტაპზე სისხლისმიერი კავშირების ფიქსირება მხოლოდ ქალის საშუალებით ხდებოდა, ამიტომაც ქალი-დედა გამოდიოდა როგორც მბრძანებელი და კანონმდებელი გვარშიც და თემშიც. ამ გარემოებამ თავი იჩინა როგორც ოჯახის, ისე გვარისა და რელიგიის სახის ჩამოყალიბებაში. ბახოფენი ამტკიცებდა, რომ ძველ ბერძენთა პანთეონში, სხვა ღვთაებათა გვერდით, თაყვნისცემის საგანი იყო დედობრივი საწყისის განმასახიერებელი ღვთაება. ყოველივე ამის გათვალისწინებით, შესაძლებელია მსჯელობა მატრიარქალური ტიპის კულტურის არსებობაზე, - აცხადებდა ბახოფენი. მისთვის დამახასიათებელია ადამიანთა თანასწორობა, უპირობო დედობრივის სიყვარული, ადამიანის სიცოცხლის მნიშვნელობა, მისი ბედნიერება.

მაგრამ დროთა განმავლობაში მამაკაცის როლის ზრდამ განაპირობა მამაკაცური ღვთაებების გაბატონება. შესაბამისად, შეიძლება საუბარი პატრიარქალური ტიპის კულტურაზე, სადაც უპირატესობა საქმიან ურთიერთობებსა და რაციოს ენიჭება, ადამიანი ისწრაფვის ბიოლოგიური გარემოს შეცვლისაკენ; თანასწორობის სანაცვლოდ, იერარქიაში წინ იწევს საყვარელი შვილის პრინციპი, მნიშვნელოვანია ძალაუფლებისადმი მორჩილება.

მეორე მკვლევარი, რომელიც ასევე ეხება ამ თემას, არის გერმანელი ეთნოგრაფი ლეო ფრობენიუსი (1873-1938), რომელიც მატრიარქალური ტიპის კულტურის მატარებელ ხალხად თვლის რუსებს, გერმანელებს, აფრიკელებს, პატრიარქალურ ტიპს კი მიაკუთვნებს ანგლოსაქსებს, არაბ-ბერბერებს, რომაელებს და სხვ. მატრიარქალური ტიპის კულტურა გამოირჩევა ბუნებასთან ერთიანობით, ანუ იგი ემოციური მსოფლმხედველობაა. ფრობენიუსის აზრით, ისტორიაში ეს ორი კულტურული ტიპი თანამონაცვლეობს.

ამ დაყოფათა კვალდაკვალ, ლეო ფრობენიუსმა დაასახელა აფრიკის "ტელურიულ-ეთნიკურ-პატრიარქალური" და "ქტონიურ-ქამიტურ-მატრიარქალური" ტიპის კულტურები. მათგან "ტელურიული" აფრიკის სავანეთა შვილია, "ქტონიური" კი - სახარისა და ჩრდილოეთ აფრიკისა. "ტელურიული" კულტურისათვის ცისკენ მისწრაფებაა დამახასიათებელი, რაც კარგად ჩანს მის არქიტექტურაში - მოწნული სახლები, ფეხებიანი საწოლები; ღმერთებიც ზემოთ ბინადრობენ. "ქტონიური" ტიპის კულტურა კი მიწისკენ ისწრაფვის: მიწურის სახლებით, მიწის ღუმელებით, სულთა მიწისქვეშა სამყოფელით და ა.შ.

შემდგომში მან "ქამიტური" (მატრიარქალური) და "ეთიოპური" (პატრიარქალური) კულტურები შეცვალა "აღმოსავლეთითა" და "დასავლეთით". მათგან პირველის - მატრიარქალური კულტურისათვის - დამახასიათებელია "გამოქვაბულის" გრძნობა, უძრაობა, ფატალური ბედის იდეა; მეორე  - პატრიარქალური კულტურისათვის კი - "შორეული სივრცის გრძნობა", დინამიურობა, პიროვნებისა და თავისუფლების იდეა.

კატეგორია:კულტურა
კრიკეტ-დიპლომატია

**კრიკეტ-დიპლომატია** () ეწოდება დიპლომატიური დაახლოების იმ ეტაპობრივ გზას, რომელსაც საუკუნის დასაწყისში ინდოეთი და პაკისტანი დაადგნენ. დიპლომატიის მიზანი იყო მორიგება ქაშმირის საკითხში.

2005 წლის აპრილში პაკისტანის პრეზიდენტი პერვეზ მუშარაფი კრიკეტის თამაშის დროს შეხვდა ინდოეთის პრემიერ-მინისტრს მანმოჰან სინგჰს. სწორედ აქედან დაედო საფუძველი ტრადიციას ამ ორი ქვეყნის ლიდერების კრიკეტის თამაშის დროს მოსალაპარაკებლად შეხვედრისა. კრიკეტი ინდოეთშიც და პაკისტანშიც სპორტის ეროვნულ სახეობადაა მიჩნეული. კრიკეტისადმი საერთო სიმპათია განაპირობებს იმ მშვიდ ატმოსფეროს, რომლის დროსაც მიმდინარეობს მოლაპარაკებები.

კატეგორია:დიპლომატია
კატეგორია:ინდოეთის პოლიტიკა
კატეგორია:პაკისტანის პოლიტიკა
Marbles (ალბომი)

***Marbles*** — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის მეცამეტე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა ბრიტანეთში 2004 წლის 27 აპრილს.

წინა ალბომებისგან განსხვავებით, შეიქმნა მისი ორი ვარიანტი. ჯგუფის მოყვარულებმა, რომლებმაც წინასწარ შეუკვეთეს ეს ალბომი, მიიღეს მისი სპეციალური, 2 დისკიანი გამოცემა. ერთდისკიანი გამოცემა გამოვიდა  2004 წლის 3 მაისს. ორდისკიანი ვერსიის შეძენა შესაძლებელია ჯგუფის ოფიციალური საიტის მეშვეობით.

## სიმღერების შესახებ 
„Neverland“ გამორჩეულია მდიდარი არანჟირებით და ხანგრძლივობით, რომლის ნახევარი უკავია სოლოს გიტარაზე. სიმღერის ტექსტი ტრიალებს ცნობილი მწერლის, ჯეიმზ მეთიუ ბარის პიტერ პენის ირგვლივ. აქ ნახსენებია კაპიტანი კაუჭა და *ტიკ-ტოკი* (მინიშნება ნიანგზე, რომელმაც საათი გადაყლაპა) სიმღერაში ასევე საუბარია სხვა ადამიანთან ურთიერთობის სურვილზე.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორები არიან: სტივ ჰოგართი, სტივ როზერი, მარკ კელი, პიტ ტრევავასი, იენ მოსლი.

### 2 დისკიანი ვერსია
#### დისკი 1
# The Invisible Man – 13:37
# Marbles I – 1:42
# Genie – 4:54
# Fantastic Place – 6:12
# The Only Unforgivable Thing – 7:13
# Marbles II – 2:02
# Ocean Cloud – 17:58
#### დისკი 2
# Marbles III – 1:51
# The Damage – 4:35
# Don't Hurt Yourself – 5:48
# You're Gone – 6:25
# Angelina – 7:42
# Drilling Holes – 5:11
# Marbles IV – 1:26
# Neverland – 12:10

### 1 დისკიანი ვერსია
# The Invisible Man – 13:37
# Marbles I – 1:42
# You're Gone – 6:25
# Angelina – 7:42
# Marbles II – 2:02
# Don't Hurt Yourself – 5:48
# Fantastic Place – 6:12
# Marbles III – 1:51
# Drilling Holes – 5:11
# Marbles IV – 1:26
# Neverland – 12:10
# დამატება (ევროპული გამოცემა): You're Gone (სინგლის ვერსია) – 4:05
# დამატება (აშშ გამოცემა): Don't Hurt Yourself (მუსიკალური ვიდეო)

### გრამფირფიტა
#### გვერდი A
#The Invisible Man – 13:37
#Marbles I – 1:42
#### გვერდი B
#You're Gone – 6:25
#Angelina – 7:42
#Marbles II – 2:02
#### გვერდი C
#Don't Hurt Yourself – 5:48
#Fantastic Place – 6:12
#Marbles III – 1:51
#### გვერდი D
#Drilling Holes – 5:11
#Marbles IV – 1:26
#Neverland – 12:10

## პერსონალი 
* სტივ ჰოგართი – ვოკალი
* მარკ კელი – სინთეზატორი
* იენ მოსლი – დასარტყმელი საკრავები
* სტივ როზერი – გიტარა
* პიტ ტრევავასი – ბას-გიტარა

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე 
*ალბომის სიმღერების განმარტება 

## სქოლიო 
კატეგორია:Marillion-ის ალბომები
კატეგორია:2004 წლის ალბომები
კატეგორია:ალბომები დეივ მიგენის პროდიუსერობით
Anoraknophobia (ალბომი)

***Anoraknophobia*** — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის მეთორმეტე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა ბრიტანეთში 2001 წლის 15 მაისს.

## ისტორია 
ჩრდილო-ამერიკული ტურნეს წარმატების შემდეგ ჯგუფმა თავად შესთავაზა ფანებს ალბომის ჩაწერის დაფინანსება, რაც უპრეცედენტო შემთხვევა იყო მუსიკალურ სამყაროში. ეს მოხდა ალბომის ჩაწერამდე დიდი ხნით ადრე. 12.500-ზე მეტმა ფანმა წინასწარ შეუკვეთა დისკი. ყველამ, ვინც შეუკვეთა ჯგუფის ალბომი, მიიღო სპეციალური ორდისკიანი გამოცემა, დამატებული ბონუს-ტრეკებით.

კომპოზიცია Between You And Me გამოვიდა ცალკე სინგლის სახით და იყიდებოდა მხოლოდ ჯგუფის ოფიციალური საიტის მეშვეობით. მისი რემიქსი მარკ კელიმ ჩაწერა.

ალბომის სახელწოდება არის სიტყვების anorak და არახნოფობია თამაში. anorak არის კაპიუშონიანი ტანისამოსი. არახნოფობია *ობობების შიშს* ნიშნავს. ალბომის გარეკანზე გამოსახულია კაცუნები სერიალის South Park გმირების სტილში.

## სიმღერების სია
* მითითებულია დამატებითი დისკის მხოლოდ აუდიონაწილის საერთო ხანგრძლივობა.

## ფაქტები 
* სიმღერაში Separated Out ჟღერს ფრაზები ფილმიდან „მახინჯები“ (1932)
* If My Heart Were a Ball It Would Roll Uphill - სტივ ჰოგართის თქმით, აქ საუბარია შეშლილ გულზე, რომელიც არ ემორჩილება ფიზიკის კანონებს.

## პერსონალი 
* სტივ ჰოგართი – ვოკალი
* სტივ როზერი - გიტარა
* მარკ კელი - კლავიშებიანი საკრავები
* პიტ ტრევავასი - ბას გიტარა
* იენ მოსლი - დასარტყმელი საკრავები

## ჩარტები
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე 

კომენტარები ალბომის შესახებ ჯგუფის ოფიციალურ გვერდზე:
*სტივ ჰოგართი 
*პიტ ტრევავასი 
*იენ მოსლი 
*სტივ როზერი 

## სქოლიო
კატეგორია:Marillion-ის ალბომები
კატეგორია:2001 წლის ალბომები
კატეგორია:ალბომები დეივ მიგენის პროდიუსერობით
Radiation (ალბომი)

***Radiation*** () — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის მეათე სტუდიური ალბომი. რადგანაც ეს ჯგუფის მეათე ალბომია, მის გარეკანზე, იქ სადაც სიტყვებში Marillion და Radiation ჩანს *IO*, იკითხება ციფრი 10. იგი გამოვიდა ბრიტანეთში 1998 წლის 27 ოქტომბერს. ალბომის სტილისტიკა უფრო მეტად იხრება პოპ-მუსიკისკენ და ჯგუფის ბევრი მსმენელი მას სუსტ ნამუშევრად მიიჩნევს.

*Radiation*-ზე ხოლმე საუბრობენ, როგორც „Marillion-ის მესამე პერიოდის პირველ ალბომზე“ - ამ ჯაჭვში, მსმენელთა აზრით, უკანასკნელი წერტილია *Anoraknophobia*. ალბომს არ გააჩნია არც კონცეფცია, არც საერთო თემატიკა. თუმცა, რამდენიმე სიმღერა მოწმობს სტივ ჰოგართის პრობლემებზე პირად ურთიერთობებში.

ალბომის ყდა ეკუთვნის ბილ სმითის სტუდიას. მასზე გამოსახულია ფოტოგრაფ კარლ გლოვერის მეგობარი გოგონა, რომელსაც გლოვერმა სურათები კოლნუოლის სანაპიროსთან გადაუღო.

2013 წელს ალბომი გამოიცა 2 დისკის სახით, სათაურით *Radiation 2013*. პირველ დისკზე შეტანილი იქნა ყველა სიმღერის რემიქსი, რომელზეც მაიკლ ჰანტერი მუშაობდა. მეორე დისკი წარმოადგენს ალბომის სტანდარტულ, 1998 წლის ვერსიას.

## სიმღერების სია 
## პერსონალი 
* სტივ ჰოგართი – ვოკალი
* სტივ როზერი - გიტარა
* მარკ კელი - კლავიშებიანი საკრავები
* პიტ ტრევავასი - ბას გიტარა, აკუსტიკური გიტარა სიმღერაში Now She'll Never Know
* იენ მოსლი - დასარტყმელი საკრავები

## ჩარტები
## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია ალბომზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:Marillion-ის ალბომები
კატეგორია:1998 წლის ალბომები
კატეგორია:Castle Communications-ის ალბომები
კოლორადოს კარტოფილის ხოჭო

**კოლორადოს კარტოფილის ხოჭო** () — მწერი ფოთლიჭამიების ოჯახისა. საშიში საკარანტინო მავნებელია. აზიანებს ძაღლყურძენასებრთა ოჯახის მცენარეებს (კარტოფილი, წიწაკა, პომიდორი, ბადრიჯანი). წელიწადში 1-2 თაობას იძლევა. მოზრდილი ხოჭო ნიადაგში ზამთრობს. ხოჭო და მატლი ფოთლებით იკვებება. კარტოფილის ფოთლის ქვედა მხარეზე 3000-მდე კვერცხს დებს.

*ბრძოლის ღონისძიებანი:* კარანტინი, მცენარის დამუშავება ინსექტიციდებით ან მათი ნარევით მიკრობიოლოგიურ პრეპარატებთან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფოთლიჭამიასებრნი
კაუნასი

**კაუნასი** (, , ) — სიდიდით და მნიშვნელობით მეორე ქალაქი ლიეტუვაში. კაუნასის მაზრის და კაუნასის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ვილიისა და ნემანის შეერთების ადგილას. ფართობი 157 კმ². 1842 წლიდან კოვენის გუბერნიის ცენტრია, ხოლო 1920–1940 წლებში ლიეტუვის რესპუბლიკის დროებითი დედაქალაქია

## მოსახლეობა 
ქალაქის მოსახლეობა 2004 წლისათვის შეადგენს 368 917 კაცს. 2001 წლის აღწერის მიხედვით კი ეროვნული შემადგენლობა ასეთია:

# ლიეტუველები 92,9 %
# რუსები 4,4 %
# უკრაინელები 0,5 %
# პოლონელები 0,4 %
# სხვა 1,8 %

## დაძმობილებული ქალაქები 
*  ბრნო
*  ვროცლავი
*  გრენობლი
*  კალინინგრადი
*  ლინცი
*  ლოს-ანჯელესი
*  ოდენსე
*  ტამპერე
*  ტარტუ
*  ხარკივი
*  ფერარა
*  ზუგდიდი 

## რესურსები ინტერნეტში 
* კაუნასის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 
* კაუნასი

## სქოლიო
კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
Marillion.com

***marillion.com*** — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის მეთერთმეტე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა ბრიტანეთში 1999 წელს. ალბომის პროდიუსერია სტივენ უილსონი.

სიმღერები Tumble Down The Years და Interior Lulu უნდა შესულიყო ალბომში *Radiation*.

ამ ალბომიდან არ გამოსულა სინგლები, თუმცა, პრომო კამპანიის ფარგლებში მუსიკალური ვიდეოს სახით გამოვიდა Deserve და Rich.

## სიმღერების სია
## პერსონალი 
* სტივ ჰოგართი – ვოკალი
* სტივ როზერი - გიტარა
* მარკ კელი - კლავიშებიანი საკრავები
* პიტ ტრევავასი - ბას გიტარა
* იენ მოსლი - დასარტყმელი საკრავები

## ჩარტები 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:Marillion-ის ალბომები
კატეგორია:1999 წლის ალბომები
თავისუფლების ქანდაკება

**თავისუფლება მსოფლიოს განმანათლებელი** (; ), უკეთ ცნობილი როგორც **თავისუფლების ქანდაკება** — 1885 წელს საფრანგეთის მიერ აშშ-სთვის ნაბოძები მონუმენტი, რომელიც ლიბერტი-აილენდზე (თავისუფლების კუნძული) მდებარეობს ნიუ-იორკის უბეში, მდინარე ჰუდსონის შესართავთან, ამერიკაში ჩამოსულთათვის კეთილმოყვარეობის გამოხატვის ნიშნით. სპილენძის ქანდაკება, რომელიც 1886 წლის 28 ოქტომბერს გაიხსნა, ამერიკის შეერთებული შტატების მეასე წლისთავს მიეძღვნა და ამ ორ ერს შორის მეგობრობის გამოხატვის ჟესტი იყო.

ქანდაკების სკულპტორი იყო ფრედერიკ ოგიუსტ ბარტოლდი. ალექსანდრე გუსტავ ეიფელმა მონუმენტის შიგა სტრუქტურა დააპროექტა. იუჟინ-დე-დუკი იყო სპილენძის შერჩევისთვის პასუხისმგებელი. ამჟამად თავისუფლების ქანდაკება აშშ-ის ყველაზე ცნობილი სიმბოლოა და, უფრო ვრცელი მნიშვნელობით, ჩაგვრისგან განთავისუფლებას აღნიშნავს. მისი დადგმის დღიდან თვითმფრინავის ერამდე ეს იყო პირველი ნიშანი, რომელსაც აშშ-ში ჩამოსული მილიონობით ემიგრანტი ხედავდა ევროპიდან ოკეანის გადმოჭრის შემდეგ. მოქანდაკეებმა თავისუფლების ქანდაკებისთვის შთაგონებად როდოსის კოლოსი გამოიყენეს.

1984 წლიდან ქანდაკება შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* Statue of Liberty National Monument
* Statue of Liberty at Structurae
* Statue of Liberty-Ellis Island Foundation
* "A Giant's Task – Cleaning Statue of Liberty", *Popular Mechanics* (February 1932)

კატეგორია:ნიუ-იორკი
კატეგორია:აშშ-ის ისტორიული ძეგლები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები აშშ-ში
გეტო

[მინი|250პქ|[მაინის ფრანკფურტი|ფრანკფურტის გეტო 1868 წ.]]
**გეტო** (ვენეც. gheto, ლათ. GLĬTTU[M]) — არემარე, რაიონი, სადაც ხალხი სპეციფიკური რასის ან ეთნიკური წარმომავლობის მიხედვით ან ვიწრო კულტურული ან რელიგიური ნიშნით ცხოვრობს როგორც ჯგუფი, ნებით თუ ძალდატანებით, გარე სამყაროსგან სხვადასხვა ხარისხის იზოლაციით. სიტყვა ისტორიულად მიუთითებს სპეციფიკურად ვენეციურ გეტოზე, ვენეციაში, იტალია, სადაც ებრაელებს ევალებოდათ ცხოვრება. მოგვიანებით ეს სახელი დაერქვა უბნებს სხვა ქალაქებშიც, სადაც ებრაელები ცხოვრობდნენ. შესაბამისი გერმანული ტერმინია Judengasse; მაროკოულ არაბულ ენაზე გეტოებს მელაჰს უწოდებდნენ.

ტერმინი ამჟამად ზოგადად ნებისმიერ უკიდურესად ღარიბ ქალაქურ უბანზე მიუთითებს. ბოლო დროს მან მკვეთრად ნეგატიური მნიშვნელობა მიიღო, და მისი ხმარება რასობრივი, ეთნიკური და კულტურული არატოლერანტობის ნიშნად მიიჩნევა. შესაბამისად, მის ალტერნატივად იყენებენ უფრო ნეიტრალურ გამოთქმებს, როგორიცაა მაგ. „ეკონომიკურად განუვითარებელი რაიონები“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ghetto Living, Chicago West Side 1890-1930 

კატეგორია:ურბანისტიკა
კატეგორია:სოციოლოგია
კატეგორია:სიღარიბე
კატეგორია:ებრაელების ისტორია
ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმი

thumb|300px|მთავარი შესასვლელი ცენტრალ-პარკის მხრიდან.
**ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმი** () — ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ღირსშესანიშნაობა მანჰეტენის ზემო ვესტ-საიდზე, ნიუ-იორკში, (აშშ), 79-ე ქუჩასა და ცენტრალ-პარკ-უესტის გადაკვეთაზე. მუზეუმი 120-ზე მეტ სპეციალურ საველე ექსპედიციას აფინანსებს ყოველწლიურად. მუზეუმს ყოველწლიურად სტუმრობს დაახლოებით ხუთი მილიონი ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიუ-იორკის მუზეუმები
კატეგორია:ბუნების ისტორია
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
სუეცის არხი

thumb|სუეცის არხის ხედი დედამიწის ორბიტიდან, გადაღებული ნასას მიერ.
**სუეცის არხი** (არაბ.: قناة السويس‎, Qanā as-Suways, ფრანგ.: Le Canal de Suez), სინაის ნახევარკუნძულის დასავლეთით, 163 კმ სიგრძისა და მის ყველაზე ვიწრო ყელთან, 300 მ სიგანის სანაოსნო არხია ეგვიპტეში. მის ერთ ბოლოში ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროსთან მდებარეობს პორტ-საიდი, ხოლო მეორე ბოლოს წითელ ზღვაზე - სუეცი. (ალ-სუვაის)

არხი ორმხრივ, ჩრდილო და სამხრეთ საწყლოსნო ტრანსპორტირების საშუალებას იძლევა ევროპასა და აზიას შორის აფრიკის შემოვლის გვერდის ავლით. არხის 1869 წელს გახსნამდე, საქონელი ხშირად გემებიდან სახმელეთო ტრანსპორტზე გადაჰქონდათ ხმელთაშუა და წითელ ზღვებს შორის.

არხი ორი ნაწილისგან შედგება - დიდი ბიტერის ტბის ჩრდილოეთი და სამხრეთი ნაწილები, რომლებიც ამ ტბას ხმელთაშუა ზღვასა და სუეცის ყურესთან აერთებს წითელ ზღვაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სუეცის არხის ოფიციალური საიტი
* სუეცის არხის კონსტანტინოპოლის კონვენცია, 1888 წ 

კატეგორია:სუეცის არხი
კატეგორია:ეგვიპტის არხები
ინდოეთის ვარსკვლავი

300px|thumb|ინდოეთის ვარსკვლავი
**ინდოეთის ვარსკვლავი** — 563.35 კარატის (112.67 გ) საფირონის თვალი და ამ მინერალთა ჯგუფში მსოფლიოში სავარაუდოდ უდიდესი. ქვა თითქმის უზადოა. შრი-ლანკაში გათხრებით ნაპოვნი მორუხო ცისფერი თვალი ამჟამად ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმში ინახება ქ. ნიუ-იორკში.

1900 წელს მდიდარმა ფინანსისტმა ჯ.პ. მორგანმა ინდოეთის ვარსკვლავი ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმს უსახსოვრა. 1964 წლის 29 ოქტომბერს განთქმული გოლფის ბურთისხელა ძვირფასი ქვა სხვა ძვირფას თვლებთან ერთად მოიპარეს. მძარცველებმა დღის განმავლობაში მუზეუმის საპირფარეშოს ფანჯრის საკეტი ღია დატოვეს, შემდეგ კი ღამე ამ ფანჯრიდან მუზეუმში გადაძვრნენ. მუზეუმში შესულებმა აღმოაჩინეს, რომ საფირონი ერთადერთი ქვა იყო დაცული სიგნალიზაციით, თუმცა ბატარეა მწყობრიდან გამოსული იყო. მძარცველებმა თითქმის ყველა ძვირფასი ქვა მოხვეტეს და იმავე გზით გაიქცნენ საიდანაც შემოვიდნენ. ქვები იმ პერიოდისთვის $400.000-ად იყო შეფასებული.

ორ დღეში სამი მძარცველი დააკავეს და მოგვიანებით სამ-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. დაუზღვეველი ინდოეთის ვარსკვლავი მაიამის ავტობუსის სადგურის ბაგაჟის დროებით საცავში იპოვეს. ყველა დანარჩენი ძვირფასი ქვაც მალევე აღმოაჩინეს, ერთის გარდა - იგლ-დაიმონდი (ამერიკის მიწაზე ნაპოვნი უდიდესი ბრილიანტი) სამუდამოდ დაკარგულად ითვლება.

## რესურსები ინტერნეტში
*ინდოეთის ვარსკვლავი (ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმის გვერდი) 
*Preston, Douglas J. (1986). *Dinosaurs in the Attic*, ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმი, ISBN 0-312-21098-1. pp 210–219.

კატეგორია:ძვირფასი თვლები
კატეგორია:შრი-ლანკა
სინის წმინდა ეკატერინეს მონასტერი

**სინის წმინდა ეკატერინეს მონასტერი** — მონასტერი სინის ნახევარკუნძულზე, ეგვიპტეში. სინის მთის ძირას ძნელადმისადგომ ხეობაში. სავარაუდოდ უძველესი დროიდან დღემდე უწყვეტად ფუნქციონირებადი ქრისტიანული მონასტერია. 2002 წლიდან შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Saint Catherine Area
* Official Website of the Holy Monastery of St. Catherine at Mount Sinai
* Chapel of St. Helen 
* St. Catherine's Monastery, Sinai, Egypt 
* Camberwell/St.Catherine's Project

## ლიტერატურა
* მაჭარაშვილი გ., ამბა მიქაელ იბერიელი, თბ., 2010

კატეგორია:ეგვიპტის მონასტრები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეგვიპტეში
კატეგორია:ეგვიპტის ტურიზმი
კატეგორია:VI საუკუნის ეკლესიები
სინის ნახევარკუნძული

**სინის ნახევარკუნძული** ან **სინაი** (კოპტ. sina; ეგვიპტ. არაბ. sīnā سينا; ; ივრ. סיני Si-nai) — სამკუთხედის ფორმის ნახევარკუნძული ხმელთაშუა და წითელ ზღვებს შორის, ტერიტორიულად ეგვიპტეში. საერთო ფართობია 60 000 კმ². მდებარეობს აზიის დასავლეთ ნაწილში. სამხრეთ ნაწილში გრანიტებით, გნაისებითა და კრისტალური ფიქლებით აგებული მთებია (სიმაღლე 2637 მ). ჩრდილოეთით ზედაპირი დაბლდება 500-1000 მ-მდე. ჭარბობს ძლიერ დანაწევრებული ქვიანი პლატოები. სინის ნახევარკუნძულზე არის ნავთობისა და მანგანუმის საბადოები. ოაზისებში არის ფინიკის პალმა, ქერი, სიმინდი.

## რესურსები ინტერნეტში
* სინის ნახევარკუნძული – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტის ნახევარკუნძულები
კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთი
ედვარდ პალმერი

**ედვარდ პალმერი** (; დ. 1802 — გ. 25 თებერვალი, 1886) — ამერიკელი რელიგიური აქტივისტი და სოციალისტური რეფორმების მქადაგებელი. მოუწოდებდა ფულის გაუქმებას და მეზობლებს შორის უბრალო ბარტერის ეკონომიკის სისტემის დამყარებას. მის მთავარ ნაშრომთა შორისაა „ფულის საწყისი და ბოროტი გავლენა“ (ბოსტონი, 1839).

## ლიტერატურა
* Appletons' Cyclopaedia of American Biography IV (New York: D. Appleton & Company, 1888), p. 637

კატეგორია:ამერიკელი სოციალისტები
კატეგორია:დაბადებული 1802
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1886
ბარდა (ქალაქი)

**ბარდა**, *ბარდავი* (, , ) — ქალაქი აზერბაიჯანში, ყარაბაღის ვაკეზე, მდინარე ტერტერის ორივე ნაპირას, ბარდის რაიონის ცენტრი. 

## ისტორია
დღევანდელი ბარდიდან რამდენიმე კილომეტრის დაშორებით ისტორიული ბარდავის ნანგრევებია. როგორც ჩანს, ქალაქი აქ უკვე IV საუკუნეში არსებობდა. V საუკუნეში ბარდავი ალბანეთის მეფეების და ალბანეთის ქრისტიანული ეკლესიის სატახტო ქალაქი იყო, ისევე როგორც მნიშვნელოვანი სავაჭრო და კულტურული ცენტრი. 627 წელს იგი ჯაბღუ-ხაკანმა აიღო და მისი მოსახლეობა ამოჟლიტა. VIII საუკუნის დასაწყისში არაბებმა დაიპყრეს. ქალაქი საქარავნო გზების შესაყარზე მდებარეობდა და მსხვილი სავაჭრო-სახელოსნო ცენტრი იყო. X საუკუნეში სალარიდებს ემორჩილებოდა, იმავე საუკუნეში ჩრდილოეთიდან მოსულმა კიევის რუსეთის ჯარმა დაიკავა. 1192—1193 წლებში ქართველთა ჯარმა დალაშქრა. შემდგომ საუკუნეებში განუწყვეტელი ომების შედეგად ქალაქი დაკნინდა. XVIII საუკუნის I ნახევარში ბარდავი სოფლად გადაიქცა.

## ღირსშესანიშნაობა 
ბარდავში შემონახულია შუა საუკუნეების ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ძეგლი -  მავზოლეუმი (1322, ხუროთმოძღვარი აჰმედ ეიუბ ალ-ჰაფიზ-ოღლუ). მდიდრულად შემკული ორპორტალიანი, აგურით ნაგები ცილინდრული ფორმის კოშკი მოპირკეთებულია უბრალო და მოჭიქული აგურით. იქვე ახლოს მეორე, ე. წ. ახსადანბაბას (XIV ს.) მავზოლეუმის ნანგრევებია (როგორც ჩანს, აგებულია იმავე ხუროთმოძღვრის მიერ), შემორჩენილია აგრეთვე იმამ-ზადეს მავზოლეუმ-მეჩეთი (XVII-XIX საუკუნეები).

## ლიტერატურა 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:არანის რეგიონის ქალაქები
რალფ ჰარისი

**რალფ ჰარისი** (; დ. 10 დეკემბერი, 1924 — გ. 19 დეკემბერი, 2006) — ბრიტანელი ეკონომისტი;  ეკონომიკურ ურთიერთობათა ინსტიტუტის ხელმძღვანელი 1957-87 წლებში; ტეტჩერიზმის იდეოლოგი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინტერვიუ ჰარისთან 

კატეგორია:ბრიტანელი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული 10 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი  19 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
This Strange Engine

***This Strange Engine*** () — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის მეცხრე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა ბრიტანეთში 1997 წელს, ლეიბლზე Castle Communications.

ალბომის პირველი სინგლი იყო Man Of A Thousand Faces, პირველი სიმღერა დისკზე. გერმანიის ჩარტებში იგი მრავალი კვირის განმავლობაში იმყოფებოდა. არსებობს მისი ვიდეოკლიპიც. მეორე სინგლი იყო Eighty Days.

სიმღერა Estonia აღსანიშნავია თავისი ისტორიით - სტივ ჰოგართმა გაიცნო ბრიტანელი, რომელიც ერთადერთი გადარჩენილი ადამიანი იყო 1994 წელს ბალტიის ზღვაში ჩაძირულ ბორან „ესტონეთის“ 850-ზე მეტი მგზავრიდან.

## სიმღერები 
## მუსიკოსები 
* სტივ ჰოგართი – ვოკალი, კლავიშებიანი საკრავები, პერკუსია, დამატებითი ვოკალი
* სტივ როზერი - გიტარა
* მარკ კელი - კლავიშებიანი საკრავები, ვოკალი
* პიტ ტრევავასი - ბას გიტარა, ვოკალი
* იენ მოსლი - დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია

## ჩარტები
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:Marillion-ის ალბომები
კატეგორია:1997 წლის ალბომები
კატეგორია:Castle Communications-ის ალბომები
კატეგორია:Sanctuary Records-ის ალბომები
კატეგორია:Pony Canyon-ის ალბომები
პროზა

**პროზა** ( < prorsa — პირდაპირი, უბრალო, proversa — წინმიმართული) — მხატვრული ლიტერატურის ერთ-ერთი ძირითადი ფორმა, რომელიც განსხვავდება მეორე ძირითადი ფორმის — პოეზიისაგან მხატვრული მეტყველების ორგანიზაციით. პროზაში მეტყველების მთლიანი ნაკადი მიისწრაფვის მხოლოდ წინ და მისთვის დამახასიათებელია ისეთივე პაუზები წინადადებებისა და სინტაგმების ბოლოს, როგორც ეს ჩვეულებრივ მეტყველებას ახასიათებს. პოეზიისგან განსხვავებით პროზის რიტმი აგებულია სინტაქსური კონსტრუქციების (წინადადება, პერიოდი, კოლონი) მიახლოებით თანაზომადობაზე, რაც ქმნის მხატვრული პროზის ნაწარმოების ერთ მთლიან ქარგას და რითიც ის განსხვავდება სამეცნიერო ნაშრომებისაგან ან საყოფაცხოვრებო ხასიათის ტექსტებისგან. 

მხავრული ლიტერატურის ერთ-ერთ ძირითად ფორმად პროზა XIX საუკუნეში გაფორმდა. მანამდე პროზაში იგულისხმებოდა ყველა სახისა და ხასიათის არამხატვრული ტექსტი. 

მხატვრული პროზის პირველ ჟანრულ ფორმად ითვლება რენესანსის ეპოქის ნოველა. XVIII საუკუნიდან, განსაკუთრებით კი XIX საუკუნეში ვითარდება ისეთი ჟანრები, როგორიცაა მოთხრობა, რომანი და სხვ. 

პოეზიისაგან განსხვავებით პროზაში სიტყვას, როგორც ენობრივ ერთეულს, ეცვლება სტილისტური ფუნქცია: ნაკლები ყურადღება ექცევა ბგერწერასა და მარცვლობრივ-მახვილობრივ შედგენილობას, ხოლო მეტი — სიტყვის სემანტიკურ მნიშვნელობას, მის გამომსახველობით ფუნქციას. პროზაში კონსტრუქციის რიტმს არეგულირებს მისი სემანტიკური მხარე. 

თუ პოეზიაში, განსაკუთრებით ლირიკაში, ისმის, უპირველეს ყოვლისა, ავტორისეული ხმა, რომელიც მოგვითხრობს ან სიუჟეტურ ამბავს, ან საკუთარ განცდათა შესახებ, პროზაში ბევრი ხმა ისმის: ავტორისეული თხრობა, მოქმედ პირთა ხმები, „შინაგანი ხმაც“ კი და მათი ურთიერთმოქმედება ხშირად კომპოზიციის ერთ-ერთი საფუძველია. 

პოეზიისა და პროზის გვერდიგვერდ არსებობის მანძილზე შეიქმნა მათ შორის შუალედური ფორმებიც - ლექსი პროზად, რიტმული პროზა, მაგრამ პროზისგან პოეზიას ყოველთვის გამოყოფს სიტყვის ლექსის საზომით ორგანიზაცია.

კატეგორია:პროზა
კატეგორია:ლიტერატურა
ვასილ პეტრიაშვილი

**ვასილ მოსეს ძე პეტრიაშვილი** (დ. 4 მარტი  [ ძვ. სტ. 20 თებერვალი], 1842, სოფ. წალასყური, ახლანდელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტი ―  გ. 8 აგვისტო  [ ძვ. სტ. 26 ივლისი], 1908, კარლსბადი, ახლანდელი კარლოვი-ვარი) — ქართველი ქიმიკოსი.

## ბიოგრაფია
ვასილ პეტრიაშვილმა 1865 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო აკადემია. იმავე წელს ჩაირიცხა ნოვოროსიის უნივერსიტეტში (ოდესა). 1870 წლიდან, უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, მუშაობას იწყებს იქვე, ტექნიკური ქიმიის კათედრაზე. 1874 წლიდან დოცენტია, 1879 წლიდან პროფესორი, 1905 წლიდან დეკანი. 1907 წელს ირჩევენ რექტორად. ვასილ პეტრიაშვილი უმაღლესი სასწავლებლის პირველი ქართველი რექტორია. სამეცნიერო საქმიანობისათვის მივლინებული იყო ბონში, პარიზში, ევროპის სხვა ქვეყნებში.

ვასილ პეტრიაშვილის ნაშრომები ორგანულ ქიმიაში მეცნიერულად მეტად მნიშვნელოვანი და ღირსშესანიშნავია. მან დიდი სახელი მოიხვეჭა როგორც რუსეთში, ასევე ევროპის სხვა  ქვეყნებში. ის იყო გამოჩენილი ქიმიკოსი, რომელმაც მეცნიერებაში წარუშლელი კვალი დატოვა. დიმიტრი მენდელეევმა, მისი დროის ახალგაზრდა ქიმიკოსთა შორის საუკეთესოდ ვასილ პეტრიაშვილი დაასახელა. სახელგანთქმული ქიმიკოსი ნ. ზელინსკი მას ოდესის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო განყოფილების საუკეთესო ხანის, საუკეთესო წარმომადგენლად თვლიდა. თანამედროვენი ვასილ პეტრიაშვილს ახასიათებდნენ საუკეთესო შინაგანი ბუნების ადამიანად, კარგ ორგანიზატორად და სტუდენტების საყვარელ პედაგოგად.

ვასილ პეტრიაშვილი დიდ ყურადღებას იჩენდა საქართველოსადმი და ქართულ პერიოდულ პრესაში, სისტემატურად ბეჭდავდა პუბლიცისტურ წერილებს  სოციალურ, სამეურნეო თუ სამეცნიერო საკითხებზე. ეწეოდა მეცნიერების პოპულარიზაციას საქართველოში, ტექნიკური ტერმინებით ამდიდრებდა ქართულ ენას. რუსეთის იმპერიაში პირველი, მეცნიერულ საფუძველზე დამყარებული წიგნი მეღვინეობაზე ვასილ პეტრიაშვილმა ქართულ ენაზე დაწერა და დაბეჭდა.
მჭიდრო კავშირი ჰქონდა გამოჩენილ ქართველ მოღვაწეებთან – აკაკი წერეთელთან, იაკობ გოგებაშვილთან, ნიკო ნიკოლაძესთან, სერგეი მესხთან და სხვებთან. სწავლაში ხელს უწყობდა და ეხმარებოდა საქართველოს გარეთ მცხოვრებ ახალგაზრდებს, იყო თბილისში უნივერსიტეტის დაარსების ერთ–ერთი ინიციატორი, იყო მასწავლებელი და უახლოესი მეგობარი პეტრე მელიქიშვილისა.

გარდაიცვალა 1908 წელს კარლსბადში (ახლანდელი კარლოვი-ვარი). ქართველი თერგდალეულებისათვის, როგორც ყველა ქართველისათვის, ეს დიდი მწუხარება იყო. აკაკიმ ლექსით აღნიშნა ვასილ პეტრიაშვილის გარდაცვალება („ჩუმი მოღვაწე, ნამდვილ ქართველი. სიკვდილით ქართველთ გულის მომწყვდელი“).

ცნობილი მეცნიერი და მოღვაწე ოდესაში დროებით დაკრძალეს, შემდეგ თბილისში, ვერის სასაფლაოზე გადმოასვენეს, მოგვიანებით კი ვაკის სასაფლაოზე იქნა დაკრძალული.

## ლიტერატურა
* ვ. კაკაბაძე, ნ. ციციშვილი, ვ. კოკოჩაშვილი, კ. მოდებაძე, დ. აგლაძე, რ. ნიკოლაძე, ხ. ღლონტი, დ. ჯორჯიკია, ა. სვანაძე., ვასილ პეტრიაშვილი., თბ., 1950.
* წულაძე ე., ორი ქიმიკოსი., თბ., 1957;
* იმნაძე დ., ვასილ პეტრიაშვილი., თბ., 1944.
* რამაზ გახოკიძე, დიდი ქართველი მეცნიერ-მამულიშვილი., თსუ.,საქართველოს ქიმიკოთა ჟურნალი, 2008.8(4).
* თეიმურაზ პეტრიაშვილი. საქართველოს ლომონოსოვი. გაზ. საქართველოს რესპუბლიკა.2018. 18 აპრილი. N79.

კატეგორია:დაბადებული  4 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1842
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი  1908
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
ვ
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
მძიმე მეტალი

**მძიმე მეტალი** (ასევე **მძიმე მეტალი**, , ხშირად მოხსენიებული როგორც უბრალოდ მეტალი) — როკ-მუსიკის ერთ-ერთ ჟანრს წარმოადგენს, რომელმაც ჩამოყალიბებული სახე 1970-იან წლებში მიიღო ძირითადად გართიანებულ სამეფოში და აშშ-ში. მისი შექმნა უკავშირდება აღნიშნული პერიოდის როკ-ჯგუფებს, რომლებიც 1967—1974 წლებში ბლუზ-როკისა და ფსიქოდელიური როკის ნაზავ მუსიკას უკრავდნენ, მკვეთრად გამოხატული მასიური ხმით, გაძლიერებული დისტორშენით, გახანგრძლივებული გიტარის სოლოებით, მკვეთრად გამოხატული დრამების პარტიებით, ხმის საერთო სიმაღლით.

პირველი მძიმე მეტალ ჯგუფები, როგორებცაა Black Sabbath, ლედ ზეპელინი და Deep Purple ფართო აუდიტორიას ხიბლავდა. შუა სამოცდაათიანებში ჟანრის ჩამოყალიბებაში დიდი წვლილი მიუძღვით ისეთ ჯგუფებს, როგორებცაა: Judas Priest, Motörhead, Iron Maiden და სხვა.
1980-იან წლებში გლემ მეტალი გახდა წამყვანი კომერციული ძალა Mötley Crüe-სა და ბევრი სხვა ჯგუფისთვის. მიწისქვეშეთი კი იქმნებოდა უფრო ექსტრემალური, აგრესიული მიმდინარეობები: თრეშ მეტალი გახდა მეინსტრიმული მუსიკა ძირითადად ჯგუფ მეტალიკას ძალისხმევით, მაგრამ სხვა მიმდინარეობები - დეზ მეტალი და ბლეკ-მეტალი კვლავ სუბკულტურულ ფენომენად რჩებოდა. შუა 90-იანებიდან პოპულარურმა მიმდინარეობებმა, როგორებიცაა ნიუ მეტალი, რომელიც ხშირად შეიცავს ელემენტებს გრანჟიდან და ჰიპ-ჰოპიდან, და მეტალკორი, რომელშიც შეზავებულია ექსტრემალური მეტალი და მძიმეკორ პანკი, კიდევ უფრო გააფართოვეს მძიმე მეტალის განსაზღვრება.   

## ლიტერატურა 
* Du Noyer, Paul (რედ.) (2003). *The Illustrated Encyclopedia of Music*. Flame Tree. ISBN 1-904041-70-1
* Weinstein, Deena (1991). *Heavy Metal: A Cultural Sociology*. Lexington. ISBN 0-669-21837-5. შესწორებული გამოცემა: (2000). *Heavy Metal: The Music and its Culture*. Da Capo. ISBN 0-306-80970-2

## სქოლიო 
კატეგორია:მუსიკის ჟანრები
*
იაპონური ლიტერატურა

**იაპონურ ლიტერატურას** თითქმის 20 საუკუნის ისტორია აქვს. პირველი ნაწარმოებები ჩინური ლიტერატურის ძლიერ გავლენას განიცდის, მაგრამ იაპონიის იზოლირების პოლიტიკამ საკუთრივ იაპონური ლიტერატურული ფორმების განვითარება გამოიწვია. 

იაპონური ლიტერატურის ძირითადი მახასიათებლები არის ერთგვარი გამიჯვნის, იზოლირების გრძნობა და ხშირ შემთხვევაში მთავარი პერსონაჟი მიზანს ვერ აღწევს.

## ისტორია 
იაპონური ლიტერატურა სამ ძირითად პერიოდად იყოფა: ძველი, საშუალო და თანამედროვე პერიოდი.

ძველი იაპონური ლიტერატურა-(XII საუკუნემდე) მოიცავს ისეთ ნაწარმოებებს, როგორიცაა *გენჯის ნათქვამი*, *ათი ათასი ფურცელის კრებული* და ა.შ. ამ ნაწარმოებების თემებია სიცოცხლე, სიყვარული, იმპერატორის კარზე თავადაზნაურთა გართობები და ა.შ. 

საშუალო პეროდის იაპონური ლიტერატურა (XII–XIX საუკუნეები) ბუდიზმის დიდ გავლენას განიცდის. პერსონაჟები არიან მღვდლები, მოგზაურები, ასკეტი პოეტები. ამ პერიოდში იაპონიაში ადგილი აქვს შიდა ომებს, რის შედეგადაც ვითარდება მებრძოლებისა და სამურაების კლასი, რომელთა შესახებ უამრავი ლეგენდები და ზღაპრები იწერება.

თანამედროვე იაპონური ლიტერატურა (XIX საუკუნის დასასრულიდან) იწყება იაპონიის ცხოვრებაში დასავლური სამყაროს შეჭრის შედეგად. ამ პერიოდში განსაკუთრებით ვითარდება ისეთი ლიტერატურული ფორმა, როგორიცაა shi-shôsetsu - რომანი პირველ პირში. ეს არის მოკლე ისტორიები, რომელთა მთავარი პერსონაჟი თავად ავტორია. მათში მთხრობელის ცხოვრებიდან მნიშვნელოვანი მონაკვეთებია მოთხრობილი და აღსარებას მოგვაგონებს. თანამედროვე ლიტერატურა განიცდის როგორც ბუდიზმის, ასევე დღევანდელი რეალური სამყაროს გავლენას და ერთგვარი ფრუსტრაციის პრობლემის წინაშე აყენებს ადამიანს. პარალელურად არსებობს ლიტერატურა, რომელიც წერილობით გადმოსცემს ვიდეოთამაშების, კომიქსების, ანიმაციური ფილმების შინაარსს. ასეთი ლიტერატურა დიდ კრიტიკას იმსახურებს ტრადიციული ლიტერატურის მოყვარულთა მხრივ, მაგრამ ძალიან პოპულარულია ახალგაზრდებში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იაპონელი პოეტები
* იაპონელი მწერლები
* იაპონელი დრამატურგები

## რესურსები ინტერნეტში 
* Shunkin.net 
* Lejapon.org - იაპონური ლიტერატურა 
* Theyrani.com თემატური ბიბლიოგრაფია. იაპონური დეტექტივები 
* http://iaponia.ge/

კატეგორია:იაპონური ლიტერატურა
ფრაუენკირხე (დრეზდენი)

thumb|205px|დრეზდენის ფრაუენკირხე 1880 წელს.
thumb|left|დრეზდენის ფრაუენკირხე 2005 წელს
**დრეზდენის ღვთისმშობლის ტაძარი**, **ფრაუენკირხე** () — ლუთერანული ეკლესია დრეზდენში, გერმანია. ამავე სახელწოდებით ევროპაში რამდენიმე სხვა კათოლიკური და პროტესტანტული ეკლესიაც მოიხსენიება.

დრეზდენის ფრაუენკირხე თითქმის სრულიად განადგურდა მეორე მსოფლიო ომში საჰაერო დაბომბვის დროს და აღდგენილ იქნა როგორც ყოფილი მტრების შერიგების ისტორიული სიმბოლო. ტაძრის ფასადის რეკონსტრუქცია დასრულდა 2004 წელს, ინტერიერისა კი - 2005-ში და 13 წლის ინტენსიური აღდგენა-მშენებლობის შემდეგ 2005 წლის 30 ოქტომბერს ტაძარი საზეიმოდ კურთხეულ იქნა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Frauenkirche Dresden  ოფიციალური საიტი.
* The Frauenkirche

კატეგორია:დრეზდენი
კატეგორია:გერმანიის ტაძრები
კატეგორია:ბაროკოს არქიტექტურა