open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Weird Fishes/Arpeggi

**Weird Fishes/Arpeggi** — ჯგუფ Radiohead-ის სიმღერა ალბომიდან *In Rainbows*. სიმღერის ორიგინალური სახელწოდება იყო **Arpeggi**. ორმაგი სახელწოდება მომდინარეობს სიმღერის ტექსტიდან - I get eaten by the worms/And weird fishes (მე მჭამენ ჭიები/და შეშლილი თევზები) და იტალიური სიტყვის ’არპეჯიო’ მრავლობითი რიცხვიდან.

სიმღერა პირველად შესრულდა ჯონი გრინვუდის და ტომ იორკის მიერ, 2005 წელს, ატმოსფერული სიმებიანი კომპოზიციის სახით, ნაზარეთის ორკესტრის თანხლებით.

2006 წელს სიმღერა იქნა შეცვლილი და მიიღო უფრო რითმული სახე. ჯგუფმა იგი პირველად შეასრულდა კოპენჰაგენში, 2007 წელს. 2007 წლის 1 ოქტომბერს ცნობილი გახდა, რომ იგი ასევე შეტანილი იქნება შემდეგ სტუდიურ ალბომში. ალბომის ვერსია ახლოს არის 2006 წელს წარდგენილთან, რომელშიც ფილ სელუეი დასარტყამებზეც უკრავს, მაგრამ 2005 წლის ვერსიასთან ატმოსფერული ჟღერადობით უფრო მეტი საერთო აქვს.

2006 წლის ტურის შემდეგ სიმღერის სტრუქტურა შეიცვალა. უკანასკნელი სტრიქონები გადატანილი იქნა იმ სექციის წინ, სადაც დასარტყმელი საკრავები ჟღერს.

ჟურნალ როლინგ სტოუნის მიერ შედგენილ 2007 წლის საუკეთესო სიმღერების სიაში Weird Fishes/Arpeggi იყო #17 ადგილზე.

კატეგორია:Radiohead-ის სიმღერები
კატეგორია:2007 წლის სიმღერები
ტაიისტიკა

**ტაიისტიკა**, ან **ტაისტიკა** (ტაიზე ไทยศึกษา — ტაისიქსა), აგრეთვე **სიამისტიკა**, ან **სიამოლოგია**  — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც სიამური ენისა და ტაილანდის მოსახლეობის, საერთოდ ამ ქვეყნის ისტორიისა და კულტურის შესწავლითაა დაკავებული.  

## ტაისტიკის წარსული 
* ტაისტიკის პირველი ცენტრს წარმოადგენდა 1904 წელს მეფის პატრონაჟით დაფუძნებული „სიამური საზოგადოება“. ერთ-ერთ მთავარ ცენტრად ითვლება ჩულალონკორნის უნივერსიტეტი. 
* სასწავლო დაწესებულება, სადაც პირველად (1954 წ.) ხელი მოჰკიდეს ტაის ენის შესწავლას, იყო  მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (МГИМО). 
პირველი საბჭოთა მასწავლებელი ტაიისტი იყო ლევ ნ. მორევი (Лев Николаевич Морев), მან შეადგინა ტაი-რუსული და ლაოსურ-რუსული ლექსიკონები. 
* ტაილანდის დასავლურ კვლევებს სათავე პროტესტანტი მისიონერების საქმიანობით დაედო, რომელთა შორის იყო ჯონ ტეილორ ჯონსი (1802—1851). ჯონ ტეილორ ჯონსმა პირველმა თარგმნა ბიბლია ტაი ენაზე. 
* ამერიკის შეერთებულ შტატებში ტაილანდის კვლევის პირველი აქტიური ცენტრი გახდა კორნელის უნივერსიტეტი დევიდ უაიეტის ხელმძღვანელობით. 
 
## რესურსები ინტერნეტში 
*  სიამური საზოგადოება 
*  ტაის კვლევების ცენტრი
*  ტაილანდის საინფორმაციო ცენტრი 
*  თაისტადის.ნეტ, ტაილანდელი სტუდენტების ჩრდილოეთ ილინოისის უნივერსიტეტთან არსებული საერთაშორისო ფორუმი 
*  ტაიისტიკის საუნივერსიტეტო სწავლების აღწერა 
*  მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ტაი ენის კათედრა 
*  სიამოლოგია 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჯუანოლოგია
* ასეანოლოგია
* შარლ არშამბო

კატეგორია:ტაიისტიკა
კატეგორია:ტაილანდი
კატეგორია:აღმოსავლეთმცოდნეობა
House of Cards (სიმღერა)

„**House of Cards**“ — ბრიტანული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ Radiohead-ის სიმღერა ალბომიდან *In Rainbows*. იგი A-მხარის სახით გამოიცა სიმღერით „Bodysnatchers“, 2008 წლის 23 სექტემბერს.

## სიმღერების სია
;პრომო CD-R
# House of Cards (რადიოს ვერსია) – 4:35
# Bodysnatchers – 4:01

## მუსიკალური ვიდეო 
სიმღერის ოფიციალური მუსიკალური ვიდეო შედგენილია ტომ იორკის სახის სურათებისგან, რომლებიც სხვადასხვა ლანდშაფტს ერწყმის. იგი დამზადდა სპეციალური ტექნოლოგიით, რომლითაც შესაძლებელია ობიექტზე დამაგრებული სენსორებიდან გამოსახულების მიღება.

## სქოლიო 
კატეგორია:Radiohead-ის სიმღერები
კატეგორია:2007 წლის სიმღერები
კატეგორია:2008 წლის სინგლები
გოლდფინგერი

***გოლდფინგერი*** () (1964) — მესამე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ. გადაღებულია იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ეს იყო პირველი ოთხი ფილმიდან, რომლებიც გადაიღო რეჟისორმა გაი ჰემილტონმა.

ფილმში ჯეიმზ ბონდი ეძებს აურიკ გოლდფინგერს, რომელიც გეგმავს ფორტ ნოქსის ოქროს საცავის ბირთვული ძალებით აფეთქებას.

*გოლდფინგერი* ითვლება ჯეიმზ ბონდის პირველ ოფიციალურ ბლოკბასტერად, რომლის გადაღების დანახარჯი ანაზღაურებული იქნა რეკორდულ დროში, მიუხედავად მცირე ბიუჯეტისა. ეს აგრეთვე იყო ბონდის პირველი ფილმი, რომელშიც მთავარ მუსიკალურ თემას ასრულებდა პოპულარული მომღერალი. ეს ტრადიცია ყველა ფილმში გაგრძელდა, გარდა ერთადერთისა - მისი აღმატებულების საიდუმლო სამსახურში.

## მუსიკა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ჯეიმზ ბონდის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:1964 წლის ფილმები
კატეგორია:United Artists-ის ფილმები
თილისმა

მინი|200პქ|ინდური ამულეტი
**თილისმა** (ასევე **ამულეტი**, ) — მაგიური ნივთი, რომლის ფუნქცია მისი მფლობელის დაცვა ან მისი მაგიური ზემოქმედების ეფექტურობის გაზრდაა. ზოგიერთის რწმენით თილისმებს ასევე შეუძლია წარმატების მოტანა, განსაცდელისგან დაცვა, გუნების გაუმჯობესება და სხვა. თილისმა შეიძლება იყოს ნებისმიერი ნივთი — საიუველირო ნაწარმიდან დაწყებული, ქვის ნატეხითა და ხის ქერქის ნაჭრით დამთავრებული. მაგ. ქრისტიანების გარკვეული ნაწილი ყელზე ჯვარს ატარებს, როგორც ერთგვარ თილისმას, იმ ვარაუდით, რომ ის მათ უსიამოვნებებისგან დაიცავს (და არა მხოლოდ მათ კონფესიური მიმართულების სიმბოლოს).

თილისმა შეიძლება გახდეს რაიმე პერსონაჟი ან ცხოველი. მაგ. სპორტული გუნდები და მუსიკალური ჯგუფები ხშირად იყენებენ რომელიმე პერსონაჟს საკუთარი სიმბოლო-თილისმის სახით.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ცრურწმენა
კატეგორია:მაგია
Reckoner

„**Reckoner**“ — ბრიტანული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ Radiohead-ის სიმღერა ალბომიდან *In Rainbows*. იგი ალბომის მესამე და უკანასკნელი სინგლის სახით გამოიცა 2008 წლის 23 სექტემბერს. Radiohead-ის ოფიციალურ საიტზე ასევე განთავსებული იყო მისი ცალკეული პარტიები (ვოკალი, ფორტეპიანო, გიტარა), რათა ჯგუფის მსმენელებს თავად შეეძლოთ მისი რემიქსის შექმნა.

## ისტორია 
2001 წელს პირველად შესრულდა სიმღერა Reckoner. ეს სიმღერა, აგრეთვე ცნობილი როგორც 'Feeling Pulled Apart by Horses', გადამუშავებული იქნა. 2005 წელს ტომ იორკის მიერ აკუსტიკურ გიტარაზე პირველად შესრულდა Nude და მასთან - Reckoner-ის ერთ-ერთი პირველი ვარიანტი. მოგვიანებით იორკს ჰკითხეს, რას უპირებდა Reckoner-ს. მისივე თქმით, ეს მკვდარი და დამარხული მასალაა. 2006 წლის ტურნეზე Radiohead მას არ ასრულებდა სხვა სიმღერებთან, რომლებიც მოგვიანებით მოხვდა დისკში *In Rainbows*. თუმცა, როდესაც ცნობილი გახდა, თუ რა სიმღერები შევა ახალ დისკში, მისმა სახელწოდებამ ასევე გაიჟღერა.

სტუდიური დისკის ვერსია, თავის მხრივ, უფრო ახლოს არის პირველ ვარიანტებთან. როდესაც 2007 წლის ოქტომბერში ალბომი გამოჩნდა გაყიდვაში, კრიტიკოსებმაც და მსმენელებმაც აღნიშნეს, რომ სტუდიური ვარიანტი უფრო მშვიდია, ვოკალი სრულდება ფალცეტოს სტილში, დომინირებს პერკუსია და გიტარის უფრო მშვიდი რიფები, ასევე ჟღერს განსხვავებული ტექსტი. ჩანაწერზე ასევე ჟღერს სიმებიანი ორკესტრი, რომლის არანჟირებაც ჯონი გრინვუდს ეკუთვნის.

2007 წლის ბოლოს ბიბისის რადიოსთან ერთ-ერთ ინტერვიუში ჯგუფმა აღნიშნა, რომ ახალი Reckoner იწერებოდა ნულიდან და მათ სურდათ სრულიად სხვა სიმღერის მიღება, იგივე სახელწოდებით.

## მუსიკალური ვიდეო 
სიმღერის ოფიციალური ვიდეო კონკურსი გაიმართა საიტზე Aniboom. ვიდეო არჩეული იქნა 2008 წლის 1 ოქტომბერს.

## სქოლიო 
კატეგორია:Radiohead-ის სიმღერები
კატეგორია:2007 წლის სიმღერები
კატეგორია:2008 წლის სინგლები
მორდვეთი

thumb|250px|right
**რესპუბლიკა მორდვეთი** (მოქშ., ერზ. *Мордовия Республикась*) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ვოლგისპირეთის ფედერალურ ოკრუგში.

რესპუბლიკის დედაქალაქი — ქ. სარანსკი.

რესპუბლიკა ესაზღვრება ჩრდილოეთით ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — ჩუვაშეთის რესპუბლიკას, აღმოსავლეთით — ულიანოვსკის ოლქს, სამხრეთით პენზის ოლქს, დასავლეთით — რიაზანის ოლქს.

შეიქმნა 1930 წლის 10 იანვარს.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:მორდვეთი
მარია ანა მოცარტი

მინი|მარია ანა, ვოლფგანგ ამადეუს და ლეოპოლდ მოცარტთან
**მარია ანა ვალბურგა იგნატია მოცარტი** (მოფერებით: ნანერლი) (დ. 30 ივლისი, 1751 — გ. 29 ოქტომბერი, 1829) — მე-19 საუკუნის თავის დროზე განთქმული ავსტრიელი მუსიკოსი, ლეოპოლდ მოცარტის და ანა მარია პერტლის შვილი, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის უფროსი და. ფორტეპიანოზე დაკვრა ნანერლმა 7 წლიდან დაიწყო. უმცროს ძმასთან და მამასთან ერთად ხშირად მგზავრობდა ევროპაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* მარია ანა მოცარტი

კატეგორია:ავსტრიელი მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული   30 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1751
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1829
ნემსიყლაპიები

** ნემსიყლაპიები** () — მტაცებელი მწერების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 13 სმ-ს აღწევს. აქვთ მოძრავი თავი, დიდი თვალები, უხვად დაძარღვული, გამჭვირვალე 4 ფრთა, კოპულირებენ ფრენის დროს. კვერცხებს დებენ წყალში ან წყლის მცენარეების ქსოვილებში. მატლები ვითარდებიან წყალში, სუნთქავენ ლაყუჩებით. ახასიათებთ არასრული გარდაქმნა. ნემსიყლაპიების მატლს აქვს ძლიერ წაგრძელებული ქვედა ტუჩი, რომელიც მსხვერპლის დასაჭერ ორგანოს — ნიღაბს ქმნის. პირის აპარატი მღრღნელია. იკვებებიან წყლის მწერების მატლებით. რიგში 4500 სახეობაა. ჩვენში, უმთავრესად აღმოსავლეთ საქართველოში, ნემსიყლაპიები საკმაოდ ფართოდ არიან გავრცელებული. დასავლეთ საქართველოში უმეტეს შემთხვევაში დაბლობებსა და ზეგნების ზონაში გვხვდება, მაგრამ სახეობათა რაოდენობა გაცილებით ნაკლებია. ანადგურებენ კოღოებს, მუმლს და სხვა მავნე მწერებს, ავრცელებენ პროტოგონიმოზს — შინაური ფრინველის საშიშ დაავადებას.

## ლიტერატურა 
* საქართველოს ცხოველთა სამყარო, ტ. 2, თბ., 1964;
* *ყურაშვილი ბ.,* უხერხემლოთა ზოოლოგია, გამოც. მე-2, თბ., 1980;

კატეგორია:ნემსიყლაპიები
სახა

**სახას რესპუბლიკა** (იაკუტია) (იაკუტ. Саха Республиката, Саха Сирэ) — რესპუბლიკა რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის შორეულ აღმოსავლეთის ფედერალურ ოკრუგში. რუსეთის ყველაზე მსხვილი რეგიონი. მნიშვნელოვანი ეკონომიკური რეგიონი ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში.

დედაქალაქი — ქ. იაკუტსკი.

შეიქმნა 1922 წლის 27 აპრილს.

### მდინარეები 
სახაზე გაედინება მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი მდინარე ლენა (4,310 კმ.) რომელსაც აქვს ასობით შედარებით მცირე შენაკადი. სხვა დიდი მდინარეები არიან:
* ვილიუი (2650 კმ.) ლენას შენაკადი
* ოლენიოკი (2292 კმ.)
* ალდანი (2273 კმ.) ლენას შენაკადი
* კოლიმა (2129 კმ.)
* ოლიოკმა (1320 კმ) ლენას შენაკადი
* მაია (1053 კმ) ალდანის შენაკადი

## დემოგრაფია 
მინი|მარცხნივ|დემოგრაფიული ცვლილება 1939–2002 წლებში
1989-2010 წლებში ხდებოდა მოსახლეობის კლება, დემოგრაფიული მონაცემები იცვლებოდა შემდეგ ნაირად: 1989 წელი - 1 081 408 ად.; 2002 წელი - 949 280 ად.; 2010 წელი - 958 528 ად.

### ეთნიკური ჯგუფები 
2010 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობა პროცენტულად იყოფოდა შემდეგ ეთნიკურ ჯგუფებად:
* 466 492 იაკუტები (49,9 %)
* 353 649 რუსები (37,8 %)
* 20 341 უკრაინელები (2,2 %)
* 21 080 ევენკები (2,2 %)
* 15 071 ევენები (1,6 %)
* 8122 თათრები (0,9 %)

## რელიგია 
2012 წლის მიხედვით მოსახლეობის რელიგიური შემადგენლობ არის შემდეგი:
* რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია (37,8 %)
* ტენგრიანობა ან ციმბირული შამანიზმი (13 %)
* ისლამი (2 %)
* ზოგადი ქრისტიანობა (1 %)
* პროტესტანტიზმი (1 %)
* ბუდიზმი (0,4 %)
* ათეიზმი (26 %)
* სულიერების მომხრე, მაგრამ არა რელიგიური (17 %)
* დანარჩენი (1,8 %)

## იხილეთ აგრეთვე 
* პლეისტოცენის პარკი
* იაკუტები
* ლენის სვეტები

## რესურსები ინტერნეტში 
*  Official სახას რესპუბლიკის მთავრობის გვერდი 
*  Sakhalife – სიახლეები 
*   სახას რესპუბლიკის საგარეო ურთიერთობათა სამინისტროს გვერდი
*  იაკუტიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ოფიციალური გვერდი
*  იაკუტიის ისტორია

## სქოლიო 
კატეგორია:იაკუტია
მარი-ელი

thumb|250px|right
**რესპუბლიკა მარი-ელი** (მარი *Марий Эл Республик*) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ვოლგისპირეთის ფედერალურ ოკრუგში.

დედაქალაქი — ქ. იოშქარ-ოლა.

რესპუბლიკა ესაზღვრება კიროვის, ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქებს, თათრეთისა და ჩუვაშეთის რესპუბლიკებს.

შეიქმნა 1920 წლის 4 ნოემბერს.

## რესურსები ინტერნეტში
* მარი ელის რესპუბლიკის ოფიციალური საიტი 
* Industry in the Mari El Republic
*Mari El Republic nature views and sceneries
*A short Meadow Mari-English dictionary at  
* Meadow Mari-Russian-Japanese dictionary at 
* About nature in Mari EL republic  
*Kimberli Mäkäräinen's Meadow Mari Grammar  at  
* მარი ელის რუკა 

კატეგორია:მარი-ელი
სანდრო ბოტიჩელი

**ალესანდრო დი მარიანო დი ვანი ფილიპეპი** () ცნობილია როგორც სანდრო ბოტიჩელი ( დ. 1445 — გ. 1510) — ფლორენტინის სკოლის იტალიელი მხატვარი ადრეული რენესანსის პერიოდში. აღორძინების ხანის ხელოვნების ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი და თავისებური წარმომადგენელი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*სანდრო ბოტიჩელი 

კატეგორია:იტალიელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1445
კატეგორია:გარდაცვლილი 1510
*
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ნენსკრა

**ნენსკრა**, *ჭვიბრულა* — მდინარე მესტიის მუნიციპალიტეტში, სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, ენგურის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 42 კმ, აუზის ფართობი 623 კმ². სათავე აქვს ზღვის დონიდან 2915 მ-ზე. საზრდოობს წვიმის, თოვლის, მყინვარული და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულსა და ზაფხულშია, წყალმცირობა — ზამთარში, შემოდგომაზე იცის წყალმოვარდნა, ზამთრობით — ყინულნაპირისი, ფსკერის ყინული, თოში. საშუალო წლიური ხარჯი 40,1 მ³/წმ. იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად.

## ჰიდროელექტროსადგური
ნენსკრა ჰესი მდინარე ნენსკრაზე, კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე აშენდება. სადგურის სიმძლავრე იქნება 280 მეგავატი. ჰესის პოტენციური წლიური გამომუშავება 1.2 მლრდ კვტ/სთ იქნება. სადგური ელექტროენერგიის გამომუშავებას 2019 წლიდან დაიწყებს, ხოლო პროექტი საბოლოოდ 2021 წელს დასრულდება.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის მდინარეები
კატეგორია:ენგურის შენაკადები
ნემსიწვერასებრნი

**ნემსიწვერასებრნი** () — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. გაერთიანებულია ბალახოვანი მცენარეები, იშვიათად ბუჩქბალახები ან ბუჩქები.  ფოთლები თანაფოთლებიანი აქვთ, ყვავილები აქტინომორფული, იშვიათად ოდნავ ზიგომორფული; გვირგვინი წითელი ან მოლურჯო-იისფერია. 

აერთიანებს 8-მდე გვარის 800 სახეობას. გვხვდება ძირითადად ზომიერ ოლქებში, იშვიათად — ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. საქართველოში მხოლოდ 2 გვარია ნემსიწვერა და სავარცხელა.

## ლიტერატურა 
*
სინათლე (მრავალმნიშვნელოვანი)

*სინათლე — ფიზიკაში, ხილული გამოსხივება
*სინათლე — ქართული გაზეთი
*სინათლე — ქართული ჟურნალი უსინათლოთათვის
ნემსიწვერა

** ნემსიწვერა** () — მცენარეთა გვარი ნემსიწვერასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწლოვანი ბალახებია. 

ცნობილია 400-მდე სახეობა, რომელიც გავრცელებულია ყველგან, ძირითადად კი ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ ზონაში. საქართველოში 27 სახეობაა, მათგან 3 კავკასიის ენდემია; სახეობათა უმრავლესობა იზრდება ტყისა და სუბალპურ სარტყელში;  ფიჭვნარებსა და ნათელ ტყეებში,  ქმნის მაღალმთის ფორმაციას,  სუბალპურ მდელოთა ერთ-ერთი ედიფიკატორია. მცირე ნაწილი გვხვდება ველებისა და ნახევრად უდაბნოების სარტყელშიც   (). ნემსიწვერას ზოგიერთ დეკორატიულ სახეობას ამრავლებენ.

*ნემსიწვერას სახელწოდებით ცნობილია ამავე ოჯახის პელარგონიუმის ()  გვარის სახეობები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნემსიწვერასებრნი
სინათლე (გაზეთი)

„**სინათლე**“ — ქართული ყოველდღიური პოპულარული გაზეთი ეროვნულ-პატრიოტული მიმართულებისა. გამოდიოდა 1910–1911 წლებში. რედაქტორ-გამომცემელი — ი. როსტომაშვილი. 1911 წლიდან გაზეთის მეოთხე გვერდზე, როგორც დამოუკიდებელი გამოცემა, იბეჭდებოდა ლიტერატურული და კომერციული გაზეთი „განგაში“, რომლის რედაქტორ-გამომცემელი იყო ი. მჭედლიშვილი. „სინათლის“ გამოცემა რამდენიმეჯერ შეწყდა, ხოლო 1911 წლის  ოქტომბერში დაიხურა. 
## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კატეგორია:სოციალისტური გაზეთები
კონსტანცია მოცარტი

მინი|250პქ|კონსტანცია მოცარტი

**კონსტანცია მოცარტი** (დაბ. **კონსტანცია ვებერი**) (დ. 5 იანვარი, 1762, გერმანია — გ. 6 მარტი, 1842, ზალცბურგი, ავსტრია) — გერმანელი სოპრანო, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ცოლი, კარლ თომას მოცარტის და ფრანც ქსავიერ ვოლფგანგ მოცარტის დედა. 

## შვილები
* ფრანც ქსავიერ ვოლფგანგ მოცარტი
* კარლ თომას მოცარტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვებგვერდი კონსტანცია მოცარტის შესახებ 
* კონსტანცია მოცარტის გენეალოგია

კატეგორია:გერმანელი საოპერო მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1762
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1842
კატეგორია:ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ნეოგენური სისტემა

**ნეოგენური სისტემა(პერიოდი)**, *ნეოგენი* (ნეო... და ...გენი) — კაინოზოური ჯგუფის რიგით მეორე სისტემა (გეოლოგიური წელთაღრიცხვის კაინოზოური ერის მეორე პერიოდი). მოსდევს პალეოგენურ სისტემას(პერიოდს) და წინ უსწრებს მეოთხეულ (ანთროპოგენურ) სისტემას (პერიოდს). სახელი უწოდა ავსტრიელმა გეოლოგმა მ. ჰერნესმა (1853), რომელმაც გააერთიანა ჩ. ლაიელის მიერ გამოყოფილი (1833) მიოცენი და პლიოცენი. აბსოლუტური გეოქრონოლოგიით ნეოგენური სისტემა დაიწყო 25 მილიონი წლის წინათ და გრძელდებოდა 23 მილიონზე მეტ წელიწადს.

ნეოგენური სისტემა (პერიოდი) იყოფა ორ სექციად (ეპოქად) თითოეული მათგანი — ცალკეულ სართულებად (საუკუნეებად).

ნეოგენური სისტემის ნალექები გვხვდება მთელ დედამიქაზე. ნეოგენური სისტემაში მოხდა მნიშვნელოვანი ტექტონიკური მოძრაობები (ორიგენიული ეტაპი), რის შედეგადაც წარმოიქმნა მრავალი მთათა სისტემა (ალპები, კარპატები, ბალკანები, დინარის მთები, აპენინები, კავკასიონი, ჰიმალაი და სხვა). ადრინდელი ნეოგენური ეპოქიდან დაიწყო კავკასიონისა და მცირე კავკასიონის ნაოჭა სისტემებისა და მათ შორის მდებარე საქართველოს ბელტის მნიშვნელოვანი ნაწილის ჩამოყალიბება. ნეოგენური სისტემის ნალექთწარმოქმნა კავკასიის ტერიტორიაზე განპირობებული იყო აქ განვითარებული ზღვიური აუზებისა და მთელი პარატეთისის მსოფლიო ოკეანესთან კავშირის ხასიათით. ოკეანესთან ფართო კავშირის დროს (უფლისციხურ, საყარაულოურ, თარხნულ საუკუნეებში) არსებობდნენ ნორმულზღვიური დიდტანიანი მოლუსკები და ფორამინიფერები, ხოლო როდესაც კავშირი შეწყვეტილი ან ძლიერ შესუსტებული იყო (კოწახურული, ჩოკრაკული, ყარაღანული, სარმატული, მეოტური საუკუნეები და პლიოცენური ეპოქა), ნალექებში მხოლოდ მტკნარი ან მომარილიანო ტიპის ფაუნა შეინიშნება. ზღვიური ნალექების გარდა კავკასიის ტერიტორიაზე გავრცელებულია კონტინენტურიც (ზედასარმატულ-ჰოლოცენური ასაკის), რომელღა სისქე ზოგჯერ 3000 მ აღწევს. ოროგენული ეტაპისთვის დამახასიათებელია მძლავრი ვულკანური ამოფრქვევები, რომელთა შედეგად ნეოგენური სისტემაში წარმოიქმნება ბაზალტ-ანდეზიტ-დაციტ-ლიპარიტული ვულკანური ასოციაცია.

ნეოგენური პერიოდში საქართველოს ტერიტორიაზე ზომიერად თბილი ჰავის პირობებში უმთავრესად იზრდებოდა ფარულთესლიანი მცენარეები, რომელთა უმეტესობა დღემდე შემორჩა.

ნეოგენური სისტემის ნალექებთან დაკავშირებულია მნიშვნელოვანი სასარგებლო წიაღისეული: ნავთობი, აირი, რკინის მადნები, ქიმიური ნედლეული, საშენი მასალები, მურა ნახშირი და სხვა.
## ლიტერატურა 
* *ჯანელიძე ა.,* ისტორიული გეოლოგიის მოკლე კურსი, თბ., 1963;
* *Жижченко Б. П., Эберзин А. Г.,* Стратиграфия СССР, т. 12 — Неоген СССР, М., -Л., 1940;

## სქოლიო
კატეგორია:გეოლოგიური პერიოდები
პრიმორიეს მხარე

მინი|350px|პრიმორიეს მხარე.
**პრიმორიეს მხარე** — რუსეთის ფედერაციის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული.

პრიმორიეს მხარე შეიქმნა 1938 წლის 20 ოქტომბერს სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით „შორეული აღმოსავლეთის მხარის დაყოფის შესახებ ხაბაროვსკისა და პრიმორიეს მხარეებზე“ (პრიმორიეს მხარის შემადგენლობაში შევიდა შორეული აღმოსავლეთის მხარის პრიმორიესა და უსურიისკის ოლქები, შესაბამისად გაუქმებული 1939 და 1943 წლებში).

მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ვლადივოსტოკი.

პრიმორიეს მხარის ფართობი შეადგენს 165,9 ათ. კმ²

მოსახლეობა — 1995,8 ათ. კაცი (2008). მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,3 ად./კმ² (2005), ქალაქის მოსახლეობის კუთრი წონა 75,4% (2005)
## ლიტერატურა 
კატეგორია:პრიმორიეს მხარე
ნეოპილინა

**ნეოპილინა** (Neopilina) — მონოპლაკოფორების ერთადერთი გვარი. მათი სხეული დაფარულია თხელი, წვეტიანი, ხუფისმაგვარი ნიჟარით, რომლის სიგრძე 37 მმ აღწევს. აქვს 8 წყვილი ჩამკეტი კუნთი. მანტიის ღრუში 5-6 წყვილი ფრთისებრი ლაყუჩია. გული 2 პარკუჭისა და 4 წინაგულისაგან შედგება. თირკმელი 6 წყვილია, სასქესო ჯირკვლები — 2 წყვილი. ცალსქესიანი ცხოველებია. ცნობილია 6 სახეობა. გავრცელებულია წყნარი, ინდოეთისა და ატლანტის ოკეანეების სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში 1800-6500 მ სიღრმეზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მოლუსკები
კამჩატკის მხარე

**კამჩატკის მხარე** — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი და შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენელი ნაწილი.

ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. პეტროპავლოვსკ-კამჩატსკი.

ჩრდილოეთით ესაზღვრება მაგადანის ოლქს და ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგს.

შეიქმნა 2007 წლის 1 ივლისს კამჩატკის ოლქისა და კორიაკთა ავტონომიური ოლქის შეერთების შედეგად.

## გეოგრაფიული მდებარეობა 
კამჩატკის მხარეს უკავია ნახევარკუნძული კამჩატკა და მისი მიმდებარე კონტინენტის ნაწილი, აგრეთვე კომანდორის კუნძულები და კარაგის კუნძული.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:კამჩატკის მხარე
ხათუნა სხირტლაძე

**ხათუნა სხირტლაძე** (დ. 1990) — ქართველი მოდელი. 2008 წელს გახდა „მის საქართველო“. წარადგინა საქართველო 3 კონკურსზე: მის Leisure, მის ინტერკონტინენტალი, სადაც აიღო მე-15 ადგილი და მის მსოფლიო 2008.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ხათუნა სხირტლაძე კონკურსზე **მის საქართველო**

კატეგორია:მის საქართველოს გამარჯვებულები
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანა მარია მოცარტი

[thumb|ანა მარია მოცარტი. უცნობი ავტორი, სავარაუდოდ დახატულია [1775 წელს.]]
**ანა მარია ვალბურგა მოცარტი** (ადრე **პერტლი**) (დ.  25 დეკემბერი, 1720 — გ. 3 ივლისი, 1778) — ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტისა და მარია ანა მოცარტის დედა, ლეოპოლდ მოცარტის ცოლი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ავსტრიაში. იყო ევა როსინას (1681-1755) და ნიკოლაუს პერტლის (1667-1724) ქალიშვილი.

## შვილები 
* ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი
* მარია ანა მოცარტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ანა მარია მოცარტის ბიოგრაფია 

კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1720
კატეგორია:გარდაცვლილი  3 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1778
ნერეისისებრნი

**ნერეისისებრნი** (Nereidae), მრავალაჯაგრიანი ჭიების ოჯახი, მათი სხეულის სიგრძე 4-90 სმ (უფრო ხშირად 5-10 სმ) აღწევს. ოჯახში დაახლოებით 350 სახეობაა. ბინადრობენ ზღვის სანაპირო ზოლის სოროებში. ნერეისისებრნი თევზების, გამრავლების პერიოდში კი — ფრინველების საკვებია. 1939-1941 წლებში აზოვის ზღვის ნერეისი (Nereis diversicolor) მასობრივად გადმოასახლეს კასპიის ზღვაში ზუთხისებრი და სხვა თევზების საკვებად.

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 7, გვ. 391, თბ., 1984

კატეგორია:რგოლოვანი ჭიები
ნერკა

**ნერკა** () — წყნარი ოკეანის გამსვლელი და ადგილობრივი თევზი ორაგულის გვარისა. მისი სხეულის სიგრძე 55-60 სმ, მასა 3 კგ აღწევს. გამრავლების პერიოდში მკვეთრი წითელია. მაის-ივლისში შედის კამჩატკის მდინარეებში. ტოფობს ზაფხულის ბოლოდან შუა ზამთრამდე წყაროებსა და ტბებში. ქვირითს ფლავს ხრეშიან გრუნტში. ტოფობის შემდეგ დედალ-მამალი კვდება, მოზარდები კი ერთი წელი და მეტიც სატოფე ადგილებში რჩებიან და აქ ლეშით იკვებებიან. სარეწაო მნიშვნელობის თევზია. აქვს ძვირფასი ხორცი და ქვირითი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორაგულისებრნი
ნესვი

**ნესვი** — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარის -ის გვარი გოგრისებრთა ოჯახისა. აქვს მომრგვალო-დაკურთხული ღერო, გრძელყუნწიანი და მსხვილი ფოთოლი, ცალსქესიანი, ზოგჯერ ორსქესიანი ყვავილი. ნაყოფი მრავალთესლიანი გოგრულაა, რომელსაც სხვადასხვა ფორმა აქვს. 

ნესვის სამშობლოდ ითვლება შუა და მცირე აზია. ცნობილი სახეობებია *გველისმაგვარი*, *დეკორატიული* (აღმოსავლეთ საქართველოში დასტამბო) და *ჩინური*. კულტურაში გავრცელებულია უფრო* ჩვეულებრივი* ანუ *სუფსის ნესვი* ( ). სითბოს მოყვარული მცენარეა, უძლებს გვალვას. კარგად ხარობს 25-30&nbsp;°C ტემპერატურაზე. 

ნაყოფი ძვირფასი საკვები და დიეტური პროდუქტია. დიდი რაოდენობით შეიცავს შაქარს (16-18%-ზე მეტს), C ვიტამინს (60 მგ-მდე), კაროტინს, პექტინოვან ნივთიერებას და მინერალურ მარილებს. იყენებენ ნედლად, აგრეთვე შემჭკნარსა და გამხმარს. მისგან ამზადებენ ხილფაფას, მურაბას, ცუკატს, მარმელადსა და სხვას. შუა აზიის სარწყავ პირობებში ნესვის მოსავალი 1 ჰა-ზე 300-400 ც, ურწყავ რაიონებში — 200 ც-მდე აღწევს. საქართველოში გავრცელებულია უფრო ადგილობრივი ჯიშები: მეგრული ადგილობრივი, მუხიანური ადგილობრივი, აგრეთვე „მშვენება“, „კოლხოზნიცა 749/753“.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გოგრისებრნი
ნეოენდემები

**ნეოენდემები** (ნეო... და ბერძნ. endemos — ადგილობრივი) — მცენარეთა და ცხოველთა ენდემური სახეობები (ან გვარები), რომელთა არეალის სიმცირე განპირობებულია იმით, რომ მათ ჯერ კიდევ ვერ მოასწრეს განსახლება. ჩვეულებრივ, ფლორისა და ფაუნის სხვა წარმომადგენლებთან ერთად ქმნიან ახლონათესაური სახეობების ჯგუფებს. ნეოენდემებია აბზინდას ან გლერძის სახეობები შუა აზიაში, კავკასიური შურთხი კავკასიაში და სხვა. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პალეოენდემები

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბიოგეოგრაფია
კატეგორია:ეკოლოგია
ნესვის ხე

**ნესვის ხე**, *პაპაია* () — ტროპიკული მცენარე პაპაიასებრთა ოჯახისა. ხისებრი ბალახოვანი მცენარეა. გარეგნულად პალმას წააგავს. მისი ღეროს სიმაღლე 4-8 მ აღწევს. წვერზე ჯგუფად სხედან გრძელყუნწიანი, თათისებრ განკვეთილი დიდი ფოთლები. ნაყოფი ნესვს მოგვაგონებს; მწიფეს ხმარობენ ხილად, მკვახეს — ბოსტნეულად. სწრაფად იზრდება, დიდხანს არ ცოცხლობს, ნიადაგს ნაკლებად ირჩევს, ყინვას ვერ უძლებს.

ცნობილია მხოლოდ კულტურაში, ძირითადად ტროპიკებში როგორც ხეხილი. ტროპიკულ ამერიკასა და აზიაში ველურდება. ნაყოფის რძეწვენისაგან იღებენ ფერმენტ პაპაინს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პაპაიასებრნი
კატეგორია:ხილი
კატეგორია:ბოსტნეული
კენტავრის თანავარსკვლავედი

thumb|კენტავრი
**კენტავრის თანავარსკვლავედი** () — ცის სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი. მისი ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავები 0,06 და 0,6 ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდისაა. კენტავრშია მზის სისტემის უახლოესი ვარსკვლავები: პროქსიმა კენტავრი (მანძილი 1,31 პს) და ფიზიკური წყვილის შემადგენელი კენტავრის α ვარსკვლავის A და B კომპონენტები (1,33 პს). დასაკვირვებლად საუკეთესო პირობებია მარტ-აპრილში. ნაწილობრივ ჩანს საქართველოდანაც.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Star Tales -Centaurus

კატეგორია:თანავარსკვლავედები
კატეგორია:სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
არსენ ოქროჯანაშვილი

**არსენ ანდრიას ძე ოქროჯანაშვილი** (დ. 25 ოქტომბერი, 1930, სოფელი თოფახი, კახის რაიონი, აზერბაიჯანი — გ. 4 ოქტომბერი, 1965, წულუკუძის რაიონი, ამჟამად ხონის მუნიციპალიტეტი, საქართველო) — ქართველი გეოგრაფი.

## ბიოგრაფია
1955-1958 წლებში მუშაობდა ზაქათალის რაიონის სოფ. ალიაბადის ქართულ საშუალო სკოლის მასწავლებლად, შემდეგ კი დირექტორად.

1958 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად. იგი აქტიურად ჩაება საქართველოს კარსტული ფენომენების, განსაკუთრებით, მიწისქვეშა წარმონაქმნების კვლევაში; მონაწილეობდა კარსტოლოგიურ ექსპედიციებში, იკვლევდა გუმისთა-კელასურის, არგვეთა-ოკრიბის, წებელდის, აგრეთვე ასხის, გუმისთის, ბზიფისა და არაბიკის კირქვული მასივებისა და რაიონების სპელეოლოგიურ ბუნებას. ჩატარებული სამუშაოების შედეგად გამოაქვეყნა რიგი სამეცნიერო შრომები. აღსანიშნავია მისი კვლევით სამუშაო ასხის კირქვული მასივის სამხრეთ ნაწილში, სადაც აღმოაჩინა და შეისწავლა რამენიმე ახალი მიწისქვეშა კარსტული სიღრუე, მათ შორის, ტობის გამოქვაბული, რომელსაც მისი გარდაცვალების შემდეგ არსენ ოქროჯანაშვილის სახელი ეწოდა. იგი თანავტორია საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრისა. მან თავისი სიცოცხლე შესწირა ასხის კირქვული მასივის შესწავლას, სადაც იგი 1965 წლის 4 ოქტომბერს მის ფერდობზე ტრაგიკულად დაიღუპა. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საქართველოს კარსტის შესწავლაში, კერძოდ, ახალი ათონის კარსტული მღვიმის კვლევაში. კახში არის არსენ ოქროჯანაშვილის ქუჩა, რომელიც მდებარეობს ჰეიდარ ალიევის პარკის ქვემოთ. მიღებული აქვს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი (1962). ქართველი სპელეოლოგი.

ახალი ათონის მღვიმის კომპლექსის შექმნისასთვის მეცნიერთა და მშენებელთა ჯგუფთან ერთად 1977 წელს მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია. 

კახში არის არსენ ოქროჯანაშვილის ქუჩა, რომელიც მდებარეობს ჰეიდარ ალიევის პარკის ქვემოთ.

## ლიტერატურა
## ბიბლიოგრაფია
* 
* 
* 

## პერიოდიკა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
ნესტარი

**ნესტარი**, *საწერტელი* — დედალი სიფრიფანაფრთიანების მჩხვლეტი აპარატის საჩხვლეტი ნაწილი. მჩხვლეტი აპარატი მოთავსებულია მუცლის ბოლოზე, ეს არის სახეცვლილი კვერცხსადები, რომელსაც დაკარგული აქვს ჩვეული ფუნქცია და ემსახურება თავდაცვასა და თავდასხმას. მოქმედებისას მჩხვლეტი აპარატი გარეთ გამოიწევა, ნესტარი შიშვლდება და მტრის ან მსხვერპლის სხეულში ესობა. ამასთან ჭრილობაში ჩადის შხამიანი სითხე, რომელიც გამოიყოფა მუცელში მოთავსებული წყვილი ჯირკვლიდან. ზოგჯერ ნესტარს კოღოს ხორთუმსაც უწოდებენ. მორიელის ნესტარი მუცლის ბოლოზე მოთავსებული ნემსია, რომელიც ძირში შხამიანი ჯირკვალია. ნესტარს უმართებულოდ გველის გაორკაპებულ ენასაც უწოდებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ენტომოლოგია
კატეგორია:ცხოველების ანატომია
ნეოტენია

[მინი|[ადამიანის სხეულის პროპორციების ცვლილება ასაკთან ერთად]]
**ნეოტენია** (ბერძნ. neos — მოუმწიფებელი, ნორჩი და teino — ვწელავ, ვაგრძელებ) — ზოგიერთი ცოცხალი არსების გამრავლების უნარი ლარვულ პერიოდში ან ონტოგენეზის ადრეულ სტადიაზე. ნეოტენია ახასიათებს ზოგიერთ ამფიბიას, ფეხსახსრიანს, ჭიებს, მრავალ მცენარეს. ნეოტენიის კლასიკური მაგალითია ამბისტომა ანუ აქსოლოტლი, რომელსაც დაკარგული აქვს მეტამორფოზის უნარი და მრავლდება ლარვის სტადიაზე. ნეოტენიის გზითაა წარმოქმნილი ზოგი კუდიანი ამფიბია (მღვიმის პროტეუსი, ბრმა ტრიტონი, სირენები და ა. შ.), რომელიც სქესმწიფე ლარვას წარმოადგენს და წყალში ცხოვრობს. მცენარეებში ნეოტენია ცნობილია ხავსებში, ლიკოპოდიუმებში, გვიმრებში, შიშველთესლოვნებსა და ფარულთესლოვნებში, მაგალითად, ლემნას მარტივად აგებული სხეული წარმოიქმნა ონტოგენეზის ადრეულ სტადიაზე განვითარების შეწყვეტის შედეგად. ნეოტენიის საინტერესო შემთხვევაა ფარულთესლოვნებში მდედრობითი გამეტოფიტის, ე. წ. ჩანასახოვანი პარკის წარმოქმნა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ევოლუციური ბიოლოგია
კატეგორია:რეპროდუქცია
სონატა

**სონატა** ( <sonate — ჟღერა) — კამერულ-საკრავიერი მუსიკის ერთ-ერთი ძირითადი ჟანრი. სონატა ჩვეულებრივ საამნაწილიანი ციკლური ნაწარმოებია. შედგება ჩქარი განაპირა ნაწილებისა და ნელი შუა ნაწილისაგან. ზოგჯერ ციკლში შეტანილია მენუეტი ან სკერცო. ტერმინი სონატა  ცნობილია XVI საუკუნიდან. თავდაპირველად იგი ეწოდებოდა ნებისმიერ საკრავიერ პიესას. XVII საუკუნის დასაწყისისათვის ჩამოყალიბდა სონეტის 2 ტიპი: საეკლესიო (sonata de chiesa) და კამერული (sonata de camera). საეკლესიო სონატისათვის დამახასიათებელია 4 ნაწილიანი ციკლი, რომლის თითოეული ნაწილი ტემპის განსაზღვრული თანმიმდევრობით ხასიათდება. კამერული სონატა საცეკვაო ნომრების თავისუფალი თანმიმდევრობაა. ზღვარი სონატის ამ სახეთა შორის მალე წაიშალა. XVII საუკუნეში გავრცელდა ტრიო სონატები 2 და 3 შემსრულებლისათვის გენერალ ბასის თანხლებით.

სონატებს თხზავდნენ ა. ვივალდი, გ. ფ. ჰენდელი, ი. ს. ბახი. მას შემდეგ კი, როდესაც ძველებურ საკრავებს (კლავესინი, კლავიკორდი) პირველობა ფორტეპიანომ ჩამოართვა, განსაკუთრებით პოპულარული საფორტეპიანო სონატა გახდა. ამ ჟანრის განვითარებაში განსაკუთრებული ღვაწლი ვენის კლასიკოსებს: ი. ჰაიდნს, ვ. ა. მოცარტს, ლ. ვ. ბეთჰოვენს მიუძღვით. დიდი ადგილი უკავია სონატებს აგრეთვე შემდგომი პერიოდის კომპოზიტორების — ფ. შუბერტის, რ. შუმანის, ფ. შოპენის და სხვათა შემოქმედებაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
ვალტორნა

thumb|200px|ვალტორნა
**ვალტორნა** () — უძველესი სასულე მუნდშტუკიანი საკრავი. წარმოდგება მონადირის ბუკისაგან აქვს გრძელი, ვიწრო, მორკალული ცილინდრული ლულა, ვიწრო და ღრმა მუნდშტუკი. ძველებურ ვალტორნებს არ ჰქონდათ მექანიკა და მხოლოდ ნატურალური ბგერათრიგის ტონებს გამოსცემდნენ. XIX საუკუნის II ნახევარში გავრცელდა ქრომატული ვალტორნები, საკრავს გაუკეთდა ვენტილების მექანიზმი. თანამედროვე ვალტორნა ფა წყობისაა (იშვიათად სი ბემოლისა). ვალტორნის პარტიას იწერენ ვიოლინოს გასაღებით, ჩვეულებრივ ხმოვანებაზე ერთი კვინტით მაღლა. ფა წყობის ვოლტორნის დიაპაზონია კონტროქტავის სი-დან მეორე ოქტავის ფა-მდე. ვოლტორნის ტემბრი ცაჟკაცური, პოეტურია. მასზე ასრულებენ მღერად მელოდიებსა და ჩქარ პასაჟებს. იგი სიმფონიური ორკესტრის შემადგენელი საკრავია. ხმარობენ აგრეთვე კამერულ ანსამბლებში და სოლოს შესასრულებლად.

უძველეს წარსულში — ეს ჩვეულებრივი რქა იყო, ან ხარის ან ველური ცხვრის. ძველი ბერძენი და ძველი რომაელის მებრძოლის ხელში ეს საკრავი სამხედრო სამსახურში ჩადგა. რქის ნაცვლად მჟღერი ლითონი გახდა — ბრინჯაო.

ალექსანდრე მაკედონელის ჩასაბერი რქის შესახებ ლეგენდა მოგვითხრობს: მისი ჟღერადობა 15 კმ-ს აღწევდა, მისი ფართო ნაწილის დიამეტრი კი 24,5 მ. 

## ლიტერატურა 
* *მშველიძე შ.*, საკრავთმცოდნეობა, თბ., 1965

კატეგორია:ჩასაბერი საკრავები
ლიბრეტო

**ლიბრეტო** ( — „წიგნაკი“) — მუსიკალურ-სცენური თხზულების (ოპერა, ბალეტი, თეატრი) სრული სიტყვიერი ტექსტი. ლიბრეტოს ქმნის ლიბრეტისტი. ზოგჯერ ლიბრეტოს პირველწყაროდ გამოიყენება ლიტერატურული ან დრამატული ნაწარმოები, რომელსაც ლიბრეტისტი ცვლის უმნიშვნელოდ (ზოგჯერ მნიშვნელოვნადაც). ცვლილება ძირითადად ეხება ტექსტს, მის გალექსვას. მოგეხსენებათ, ოპერის ჟანრი სპეციფიკურია, მისი ტექსტი ლაკონიური უნდა იყოს; ამის გარდა ოპერაში არის საოპერო ნომრები — არია, ანსამბლი, გუნდი — მათზე მოსარგებად ლიტერატურული ტექსტი გადაკეთებას ითხოვს. ხშირად კომპოზიტორსა და ლიბრეტისტს უწევთ ტექსტის მნიშვნელოვნად შეცვლა, მაგრამ მთავარი ის არის, რომ კომპოზიტორი ლიბრეტისტთან ერთად ქმნის თავის საკუთარ თხზულებას. არის შემთხვევები, როდესაც ლიბრეტოს ავტორი თვით კომპოზიტორია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლიბრეტო

კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
კატეგორია:თეატრი
მარშა კროსი

**მარშა ენი კროსი** (ინგლ. Marcia Cross) (დ. 25 მარტი, 1962), უკეთ ცნობილი როგორც **მარშა კროსი** — ემისა და ოქროს გლობუსის ნომინანტი ამერიკელი მსახიობი. ბოლო დროს თამაშობს ბრი ჰოჯის როლს რეიტინგულ ტელესერიალში „სასოწარკვეთილი დიასახლისები“. ის ასევე ცნობილია ექიმი კიმბერლი შოს როლით საპნის ოპერაში „მელროუზ პლეისი“.

## ფილმოგრაფია
* *ღამის კიდე* (1984) (ტელე), ლიზ კორელი
* *თითბერი* (1985), ვიკტორია ვილისი
* *ერთი სიცოცხლე საცხოვრებლად* (1986-1987) (ტელე), კეიტ სანდერსი
* *ფრენკისა და ჯესი ჯეიმსების უკანასკნელი დღეები* (1986) (ტელე), სარა ჰაიტი
* *თითქმის ზრდასრული* (1988) (ტელე), ლესლი ფოლეი
* *ცუდი გავლენა* (1990), რუთ ფილდინგი
* *ქარიშხალი და მწუხარება* (1990) (ტელე), მარტი ჰოი
* *დასაჯდომი კვანძები* (1991-1992), ვიკტორია ბროიელარდი
* *ჭავლი* (1995), ალი
* *მელროუზ პლეისი* (1992-1997), ექიმი კიმბერლი შო მანსინი
* *ყოველთვის თქვი ნახვამდის* (1996), ენი კიდველი
* *ქალური უკუღმართობები* (1996), ბეტ სტეფენსი
* *ყველაფერი რაც მას სურდა* (1996) (ტელე), რეიჩელ სტოკმენი
* *სეინფელდი* (1997),(ტელე), ექიმი სარა სიტარაიდსი
* *სამიზნე დედამიწა* (1998), ქერენ მაკაფე
* *ბიჭი ხვდება მსოფლიოს* (1999) (ტელე), რიანონ ლოურენსი, ტოპანგას დედა - 4 ეპიზოდი
* *ცეკვა სექტემბერში* (2000), ლიდია გლისონი
* *პროფილერი" (2000)
* *ცხოვრება შიშში* (2001), რებეკა ჰაუსმენი
* *ისტვიკი* (2002) (ტელე), ჯეინ სპოფორდი
* *დედოფლების მეფე* (2002), დები
* *ევავუდი* (2003), ექიმი ლინდა ებოტი
* *ქარის ეფექტი* (2003), მოლი
**სასოწარკვეთილი დიასახლისები* (2004–დღემდე), ბრი ჰოჯი
**სასოწარკვეთილი დიასახლისი: ადრეული წლები* (ყოველთვის თქვი ნახვამდის) (2005), ენი კიდველი
* *უბრალოდ პეკი'' (2009), შერილ პეკი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნესოსი

**ნესოსი** (ბერძნ. Nesos — კუნძული) — ისტორიული გამაგრებული პუნქტი ეგრისის სამეფოში. ნესოსს მოიხსენიებს აგათია სქოლასტიკოსი 552–556 წლების ეგრისის დიდი ომის აღწერის დროს. ნესოსი ხელოვნურ კუნძულს წარმოადგენდა. აქ იყო ბიზანტიის ჯარების ერთ-ერთი მთავარი ბანაკი. 555 წელს ნახორაგანმა 60 ათასი მეომრით შეუტია ნესოსს, სადაც გამაგრებული იყვნენ ბიზანტიელი სარდლები მარტინე და იუსტინე. 556 წელს აქედან გაიგზავნა ბიზანტიის ჯარი როდოპოლისის ასაღებად.

## მდებარეობა 
ნესოსი 25–27 კილომეტრით იყო დაცილებული ტელეფისის ციხეს და მდებარეობდა იქ სადაც მდინარე ტეხური ერთვის მდინარე რიონს. სიმონ ყაუხჩიშვილის მოსაზრებით ნესოსი მდებარეობდა ახლანდელ სოფელ ისულას, რომელიც მდინარეების აბაშისა და ტეხურის შესართავში მდებარეობს, სამხრეთით, რიონისკენ. ყაუხჩიშვილი იშველიებს ისულასა და რიონს შორის დაფიქსირებულ ტოპონიმებს ნაოჩუ, ნადოხორი (დოხორი — სასახლე) და ნაოხვამი (ოხვამე — სალოცავი). ამ მიდამოებში ციხე-სიმაგრის კვალი არ ჩანს. ციხეს არც აგათია სქოლასტიკოსი იხსენიებს. ნესოსის მნიშვნელობას მისი კუნძულისებური და მიუდგომელი მდებარეობა განაპირობებდა. ამჟამად ძველი ნესოსის მიდამოები დაუსახლებელია; ახლომდებარე სოფლების მოსახლეობა მას კოდორეს ეძახის.

## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ტოპონიმები
კატეგორია:ეგრისის სამეფო
ნესტის ჭიები

**ნესტის ჭიები**  () — ფესსახსრიანი ცხოველების ქვერიგი ტოლფეხიანთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 1-50 მმ აღწევს, ზურგ-მუცლის მიმართულებით გაბრტყელებულია. სხეულის თითოეულ სეგმენტზე სასიარულო, მუცელზე კი — 5 წყვილი ფირფიტისებრი ორტოტიანი სასუნთქი ფეხი აქვს. ქვერიგში 1000-მდე სახეობაა. გავრცელებულია ყველგან, ტენიან და თბილ, აგრეთვე მშრალ, მაგრამ      CaCO3-ით მდიდარ ადგილებში. განსაკუთრებით ბევრია ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ტყეში ნესტის ჭიების უმრავლესობა სასარგებლოა (როგორც ტყის ნიადაგთწარმომქმნელები), ზოგი სათბურებსა და სარწყავ კულტურებს აზიანებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტოლფეხიანები
ნესტვი

**ნესტვი** — ქართული ხალხური ერთმილიანი ჩასაბერი საკრავი. ძველად ტერმინი „ნესტვი“ აღნიშნავდა ყოველგვარ მილს (არის მოსაზრება, თითქოს ტერმინი „ნესტვი“ ნაწარმოებია სიტყვა „ნესტოსაგან“). საბას ლექსიკონში ნესტვი ასეა განმარტებული: „რაიც საკრავნი განხვრეტილნი პირით იბერვიან, ნესტვნი არიან“. დაბადების ქართული თარგმანის რედაქციების ერთმანეთთან შედარებით გამოირკვა, რომ ადრე ნესტვი და საყვირი სინონიმები ყოფილა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩასაბერი საკრავები
ლურჯი

**ლურჯი** — ფერთა ჯგუფის სახელწოდება. მისი ტალღის სიგრძეა 435-500 (ან 440-485) ნმ. RGB სისტემის ძირითადი ფერია.

* **ლურჯი აგავის** (*Agave tequilana* var. *weber*) ფოთლებს გააჩნიათ ლურჯი ფერი. იგი გამოიყენება მექსიკური ტეკილას დამზადებაში.
* ჭარლს ბუმბული ლურჯი ფერისაა.

* მორფოს პეპელას აქვს „მეტალური“ ელფერი. მისი ფერი დამოკიდებულია მზეზე. პირდაპირ შუქზე მისი ფერია ლურჯი, ხოლო გაბნეულ შუქზე იისფერ-ლურჯი. 
ლურჯი ფერი არის შემწყნარებელი ფერი, იგი ამშვიდებს სხეულსა და გონებას, ქმნის უსაფრთხოებისა და ნდობის ატმოსფეროს. ლურჯი ფერი არის კრეატიულობის ნიშანი, მისი გამოყენება რეკომენდებულია კლასებსა და აუდიტორიებში. ქარაქტერისტიკა: მშვიდობისკენ სწრაფვა, ჰარმონია მოყვასთან, ნდობისკენ. ლურჯი ფერი ხშირად არ უყვართ მწეველებს. 
* ლურჯი ხშირად აღნიშავს ლიბრს. ინგლისურში „**black and blue**“ აღნიშნავს დალურჯებულ ადგილს.
* ძველ ეგვიპტეში ლურჯი აღნიშნავდა სიმართლეს.  ლურჯი არის ზევსის (იუპიტერის) და ჰერას (იუნონას) ფერი.

## სქოლიო
კატეგორია:ლურჯი ფერის ტონალობები
პოლონისტიკა

**პოლონისტიკა** ეწოდება მეცნიერულ დისციპლინას, რომელიც დაკავებულია პოლონური ენის, ამ ენაში შემავალი  დიალექტების, პოლონური ლიტერატურის შეისწავლით. **პოლონისტიკას** სხვაგვარად ასევე პოლონურ ფილოლოგიასაც უწოდებენ, მაგრამ პოლონური ფილოლოგია მაინც ამ მეტად მრავალფეროვანი სამეცნიერო დისციპლინის მხოლოდ ერთ ნაწილს აღნიშნავს. 

**პოლონისტიკა** არის სლავისტიკური, კერძოდ კი დასავლეთსლავისტიკური მეცნიერების ერთ-ერთი დარგი, თუმცა თავისი უფრო ფართო მნიშვნელობით შეიძლება მოიცავდეს პოლონელი ერის ისტორიულ, ქვეყანათმცოდნეობით, კულტუროლოგიურსა და სხვადასხვაგვარ მეცნიერულ შესწავლასა და კვლევას.

## იხილეთ აგრეთვე 
## რესურსები ინტერნეტში 
*  პოლონისტიკა 

კატეგორია:კულტუროლოგია
კატეგორია:ფილოლოგია
კატეგორია:სლავთმცოდნეობა
ნესტორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

** ნესტორი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ნესტორი   - მამაკაცის სახელი
* ნესტორი – კონსტანტინოპოლის პატრიარქი
*  ნესტორი - ძვ. რუსეთის ისტორიკოსი და პუბლიცისტი
* ნესტორი  - ფრინველების გვარი
ნექტონი

[200პქ|მინი|1) [ნეისტონი2) პლანქტონი3) ნექტონი4) ბენთოსი]]
**ნექტონი** () — აქტიურად მოცურავე პელაგური ცხოველების ერთობლიობა, რომლებსაც შეუძლიათ დინების წინააღმდეგ ცურვა დიდ მანძილზე. ნექტონს ეკუთვნიან თევზები, კალმარები, ვეშაპისნაირნი, ფარფლფეხიანები, წყლის გველები, კუები, პინგვინები. ნექტონს უპირისპირებენ პლანქტონს, მათ შორის საშუალო ადგილი უჭირავს *მიკრონექტონს*, რომლის წარმომადგენლებს მოძრაობა შეზღუდული აქვთ. ასეთებია თევზების ლიფსიტები, თევზებისა და კალმარების სახეობები და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:წყლის ეკოლოგია
კატეგორია:წყლის ორგანიზმები
კატეგორია:ოკეანოლოგიური ტერმინოლოგია
ნეშათი გურჯი

**ნეშათი გურჯი** (ნამდვილი სახელი  ** მოჰამად ბაყერ-ბეგი**) (დ. წელი უცნობია — გ. 1819), ირანელი პოეტი და ლიტერატორი.

დაიბადა ირანის სეფიან მეფეთა კარზე მოღვაწე ქართველის ოჯახში. აჰმად-ბეგ ახთარის უმცროსი ძმა. ქერიმ-ხან ზენდის (1797-1834) შვილის ებრაჰიმ-ხან ანვარის სამსახურში იყო. ავტორია 5-6 ათასი (სხვა წყაროთი 2000) ბაითის შემცველი დივანისა (კასიდა, ღაზალი და სხვა). ძმის აჰმად-ბეგის სიკვდილის შემდეგ მის მიერ დაწყებული თანამედროვე პოეტების მიმოხილვის გასრულება განიზრახა, მაგრამ მალე გარდაიცვალა. ეს საქმე თავს იდო ხაკანის დაახლოებულმა პირმა ფაზელ-ხან ჯარჩიბაშიმ, რომელმაც მას „ანჯომანეხაყანი“ („ხაკანის საზოგადოება“) უწოდა. ამ კრებულში შეტანილია ნეშათი გურჯის ნაწარმოებათა 26 ფრაგმენტი.

## ლიტერატურა
**თოდუა მ.*, ქართლ-სპარსული ეტიუდები, წგნ. 1-2, თ., 1971-1975;
**შონია მ.*, ქსე, ტ. 7, გვ. 399, თბ., 1984

კატეგორია:ირანელი პოეტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1819
ნესტორი (გვარი)

**ნესტორი** () — ფრინველების გვარი თუთიყუშისნაირთა რიგისა. გვარში ამჟამად ახალ ზელანდიაში გავრცელებული 2 სახეობაა. კეა ანუ მთის თუთიყუში (Nestor notabilis), მუქი მწვანე ფრინველია, რომლის სიგრძე 50 სმ აღწევს. ბინადრობს მთებში, ტყის ზონის ზემოთ. ბუდეს იკეთებს კლდეთა ნაპრალებში. დებს 4 თეთრ კვერცხს. იკვებება მცენარეთა ვეგეტატიური ნაწილებითა და ნაყოფით, მწერებით და მათი ლარვებით. ხაფზულში საძოვრებზე ცხვრის გამოჩენის შემდეგ ზოგი კეა თავს ესხმის ხოლმე ცხვარს. მეორე სახეობა კაკა (Nestor meridionalis) ტანად შედარებით პატარაა. ბინადრობს ტყის ზონაში, ბუდობს ხის ფუღუროებში. ძირითადად მწერებით იკვებება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თუთიყუშისნაირნი
ნეფრიდიები

**ნეფრიდიები** (ბერძნ. nephros — თირკმელი) — უხერხემლო ცხოველების გამომყოფი ორგანოები, რომლებიც ასრულებენ ოსმორეგულაციისა და ორგანიზმიდან ნივთიერებათა ცვლის მავნე პროდუქტების გამოტანის ფუნქციას. ნეფრიდიები  ექტოდერმული ეპითელიუმისაგან აგებული, სხვადასხვა სირთულის მილაკებია: განასხვავებენ ორნაირ ნეფრიდიებს: *პროტონეფრიდიუმის* შიგნითა ბოლო დახშულია წამწამების კონით აღჭურვილი უჯრედით, ე. წ.  სოლენოციტით (უმდაბლესი ჭიები, ზოგი რგოლოვანი ჭიები); *მეტანეფრიდიუმის* შიგნითა ბოლოზე წამწამოვანი ძაბრით შემოვლებული  ნასვრეტია (ნეფროსტომი), რომელიც სხეულის ღრუში (ცელომში) იხსნება (უმთავრესად რგოლოვანი ჭიები). ზოგჯერ ნეფრიდიები შეზრდილია მეზოდერმულ სასქესო მილაკებთან (ცელომოდუქტებთან) და ქმნის შარდ-სასქესო მილაკს (ნეფრომიქსიუმს).
## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხოველების ანატომია
კატეგორია:ორგანოები
ნექტარი

thumb|200px|
**ნექტარი** — მცენარის სანექტრიდან გამოყოფილი ტკბილი წვენი. იზიდავს ფუტკარს და მისთვის ნახშირწყლოვანი საკვებიცაა და თაფლის მასალაც. ნექტარი სხვადასხვა შაქრის წყალხსნარია. მცირე რაოდენობით შეიცავს აზოტოვან და არომატულ ნივთიერებებს, მინერალურ მარილებს, ორგანულ მჟავებს, მრავალატომიან სპირტებს და დექსტრინების მსგავს ნივთიერებებს, აგრეთვე ფერმენტებს. მისი შედგენილობა დამოკიდებულია მცენარის სახეობასა და გარემო პირობებზე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დამტვერვა
კატეგორია:მეფუტკრეობა
კატეგორია:კვების ეკოლოგია
სამური (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **სამური** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სამური— მდინარე დაღესტანში;
*სამური — ქედი კავკასიონზე, დაღესტანში;
*სამური — ქალაქი აზერბაიჯანში.
სამრეკლო

220px|thumb|ნიკორწმინდის სამრეკლო

**სამრეკლო** — ტაძარზე დაშენებული ან ცალკე აღმართული კოშკისებური ნაგებობა, რომელიც განკუთვნილია ზარების ჩამოსაკიდებლად. ისტორიულ წყაროებში პირველი სამრეკლო იხსენიება VIII საუკუნეში, რომში (წმ. იოანე ლატერანელისა და წმ. პეტრეს ბაზილიკები). უძველესი სამრეკლოები შემონახულია ვერონასა და რავენაში. XI საუკუნიდან სამრეკლოები სწრაფად გავრცელდა დასავლეთ ევროპაში.

## სამრეკლოები საქართველოში 
საქართველოში სამრეკლოები XIII საუკუნიდან ჩნდება. უძველესი დათარიღებული გუდარეხის სამრეკლო 1278 წელს არის აშენებული. ამ ხანის ნიმუშები წარმოადგენს გეგმით სწორკუთხა, ორსართულიან შენობას, რომლის კუბურ ქვემო სართულში გალავნის შესასვლელი იყო მოწყობილი, ხოლო მეორე სართულის მრავალწახნაგა, თაღებით გახსნილ გამჭოლ ფანჩატურში — საკუთრივ სამრეკლო. ხშირად სამრეკლო საცხოვრებელ ოთახებსაც შეიცავდა და თავდაცვით ფუნქციასაც ასრულებდა. დროთა განმავლობაში სამრეკლოები, როგორც ნაგებობის ტიპი, ევოლუციას განიცდის, იქმნება ახალი ტიპები. სამრეკლოების ცნობილი ნიმუშებია ვარძიის, იჯართის, გელათის მონასტრის, საფარის მონასტრის, ზარზმის მონასტრის, ნიკორწმინდის, ანჩისხატის, გრემისა და სხვა სამრეკლოები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქრისტიანული არქიტექტურა
სამუსლიმანო საქართველო

**„სამუსლიმანო საქართველო“** — ყოველდღიური ქართული პოლიტიკურ-ეკონომიკური და ლიტერატურული გაზეთი, „სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის“ ორგანო. გამოდიოდა 1919–1921 წლებში, ბათუმში. აშუქებდა მაჰმადიანი ქართველების ეროვნული თვითშეგნების ამაღლებისა და საქართველოს გაერთიანების საკითხებს. სხვადასხვა დროს გაზეთის რედაქტორები იყვნენ ჰ. ხიმშიაშვილი და მემედ აბაშიძე. 
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
მოოსის სკალა

**მოოსის სკალა**, *სიმაგრის მინერალოგიური სკალა* — მინერალთა შეფარდებითი სიმაგრის ათბალიანი სკალა, რომელიც გამოიყენება მათი სიმტკიცის მიახლოებით განსასაზღვრად. სიმაგრე დგინდება გაკაწვრის მეთოდით. ეტალონებად მიღებულია ათი მინერალი, რომლებიც განლაგებული სიმაგრის ზრდადობით. სკალა შემუშავებულია 1811 წელს გერმანელ მინერალოგ ფრიდრიხ მოოსის მიერ.

მაგალითად, თუკი გამოსაკვლევი მინერალი გაიკაწრა იმ ეტალონით, რომლის სიმაგრეა 3, და თვითონ გაკაწრა ის ეტალონით, რომლის სიმაგრეა 2, მაშინ მისი სიმაგრე შეფასდება დაახლოებით 2,5-ით.

## ეტალონები 
## ლიტერატურა 
კატეგორია:მინერალები
დავით იაშვილი

**დავით (დათო) იაშვილი** (დ. 16 აგვისტო, 1972 — გ. 16 დეკემბერი, 2008) ― ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი.

1993 წელს დაამთავრა საქართველოს თეატრისა და კინოს ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. ამავე წლიდან იყო რუსთაველის თეატრის მსახიობი; განასახიერა: ვოიცეკი („ვოიცეკი“), ბიჭი („სეჩუანელი კეთილი ადამიანი“), დონალბეინ, ფლიანსი, მაკდაფის ვაჟი („მაკბეტი“), ბიჭი („პირდაღებული“), ღანიშ („ლამარა“), ჯეონკა („ქალი გველი“), „სტიქსი“.

პოპულარობა მოუტანა კინოროლებმა. გადაღებულია ფილმებში: „ცეცხლთან თამაში“ (1990), „ოსკარი“ (1995), „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“ (1998), „ცარიელი სივრცე“ (2001), „გასეირნება ყარაბაღში“ (2005), „უკანასკნელი მაძიებელი“ (2006), „პატარა ქალაქი“ (2006), „სე ლა ვი“ (2007), „სუბორდინაცია“ (2007), „მედიატორი“ (2008), „სამი სახლი“ (2008), მრავალსერიან სატელევიზიო მხატვრულ ფილმში „ქაღალდის ტყვია“ (2006), „სტალინი Live“ (2007) და სხვ.

ასევე იყო „პატარა ქალაქის“ დამდგმელი რეჟისორი, სცენარის ავტორი და პროდიუსერი.

გარდაიცვალა გულის შეტევით ამსტერდამში (ნიდერლანდები).
## ფილმოგრაფია
*1990: „ცეცხლთან თამაში“ (გელა) რეჟ. ალეკო ნინუა
*1995: „ოსკარი“ (ოსკარი) რეჟ. რუსუდან გლურჯიძე
*1998: „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“ (ოთარი) რეჟ. პავლე ჩარკვიანი
*2001: „ცარიელი სივრცე“ რეჟ. როლანდ (მიხო) ბორაშვილი
*2005: „გასეირნება ყარაბაღში“ (დუდუ) რეჟ. ლევან თუთბერიძე
*2006: „კაცი საელჩოდან“ (ოთარი) რეჟ. დიტო ცინცაძე
*2006: „უკანასკნელი მაძიებელი“ (გია) რეჟისორები არჩილ მელიქიშვილი, ნიკოლოზ ადუაშვილი
*2007: „სე ლა ვი“ რეჟ.  რუსუდან ჭყონია 
*2008: „ომში ყველა კვდება“ რეჟ. გიგა ლიკლიკაძე
*2008: „მედიატორი“ რეჟ. დიმიტრი (დიტო) ცინცაძე
*2008: „სამი სახლი“ (ზუკა) რეჟ. ზაზა ურუშაძე
*2009: „კონფლიქტის ზონა (გასეირნება ყარაბაღში 2)“ (დუდა) რეჟ. ვანო ბურდული

### ფილმების დამდგმელი რეჟისორი
*2006: „პატარა ქალაქი“ 
### სცენარის ავტორი ფილმებისა
*2006:  „პატარა ქალაქი“
## ნათამაშები როლები
### რუსთაველის თეატრი
## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
პერევი

**პერევი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის საჩხერის მუნიციპალიტეტში (ჭალის თემი). მდებარეობს ყვირილის ზემოთში (ყვირილის და ღებურის შესართავთან), ზღვის დონიდან 760 მ, საჩხერიდან 20 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 564 ადამიანი.

## რუსეთ-საქართველოს ომი
სოფელი პერევი უშუალოდ ესაზღვრება ჯავის მუნიციპალიტეტს, რომელსაც სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტული ადმინისტრაცია და რუსეთის სამხედრო ძალები აკონტროლებენ. საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები თედელეთი, სინაგური, ტბეთი, ქვემო ქარზმანი, ზემო ქარზმანი, ხახეთი და ჯალაბეთი 1991 წლამდე სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ჯავის რაიონს მიეკუთვნებოდნენ. ოსეთის მხარემ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ აღადგენდა კონტროლს სოფლებზე, რომლებიც ექცეოდნენ სამხრეთ ოსეთის ძველ საზღვრებში.

2008 წლის აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომის დროს პერევი დაიკავა რუსეთის ჯარმა. 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმების მიხედვით საოკუპაციო ჯარებს უნდა დაეხიათ უკან სოფელ პერევიდან, თუმცა, მიუხედავად შეთანხმებისა, 2010 წლის ოქტომბრამდე სოფელი კვლავ რჩებოდა ოკუპირებულად და დაძაბულობის კერად; პერევში შეღწევა ვერც ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის წარმომადგენლებმა შეძლეს.

2010 წლის 14 ოქტომბერს რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, გრიგორი კარასინმა, ჟენევის დისკუსიების მეცამეტე რაუნდის შემდეგ განაცხადა, რომ რუსეთი შეიარაღებულ ძალებს გაიყვანს სოფელ პერევიდან უახლოეს მომავალში და ეს იქნება კეთილი ნების ჟესტი რუსეთის მხრიდან:

საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ გიგა ბოკერიამ  განაცხადა, რომ 

იმავდროულად საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა გრიგოლ ვაშაძემ განაცხადა, რომ რუსი მესაზღვრეების პერევიდან გასვლაზე საუბარი ნაადრევია, რადგან რუსეთს მსგავსი განცხადებები არაერთხელ გაუკეთებია, თუმცა ბოლომდე არ შეუსრულებია. მოგვიანებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ დაადასტურა, რომ რუსეთის სამხედრო ძალებმა 2010 წლის 18 ოქტომბერს პერევი დატოვეს. სოფელს უკვე სრულად აკონტროლებს საქართველოს პოლიცია. ცხინვალის რეგიონის საინფორმაციო საშუალებებმა პერევის დატოვება „ქართული დიპლომატიის მცირე გამარჯვებად“ შეაფასეს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იოჰან გეორგ მოცარტი

**იოჰან გეორგ მოცარტი** (1679-1736) — წიგნების მკინძველი, ლეოპოლდ მოცარტის მამა და ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის პაპა. ცხოვრობდა აუგსბურგში, გერმანიაში.

კატეგორია:ავსტრიელი წიგნების მკინძველები
კატეგორია:დაბადებული 1679
კატეგორია:გარდაცვლილი 1736