რომანი როზე

**რომანი როზე** (დ. 1946, ჰაიდელბერგი, გერმანია) — ბოშათა უფლებადამცველი და გერმანელი სინტი და ბოშების ცენტრალური საბჭოს თავმჯდომარე. მას ჰოლოკოსტის დროს დაკარგული ჰყავს 13 ახლო ნათესავი.

## კარიერა 
რომანი როზე დაიბადა 1946 წელს ჰაიდელბერგში. 1982 წლამდე იგი საქმიანობდა დამოუკიდებელ მეწარმედ. 1982 წელს დაარსებული ცენტრალური საბჭოს ჩამოყალიბებისას იგი აირჩიეს თავმჯდომარედ წევრი ორგანიზაციების დელეგატებმა — თავდაპირველად მათ რიცხვში შედიოდა ცხრა, ხოლო დღეს 2020-იან წლებში — თექვსმეტი ასოციაცია. მას შემდეგ როზე ყოველ ოთხ წელიწადში ერთხელ იმავე თანამდებობაზე აირჩიეს.

1991 წლიდან იგი ხელმძღვანელობს დოკუმენტაციისა და კულტურის ცენტრს ჰაიდელბერგში. მისი ურყევი და შეუპოვარი საქმიანობა კარგადაა ცნობილი როგორც ფედერალურ, ასევე მიწიერ დონეზე.

2004 წლის 9 სექტემბერს იგი გახდა გერმანიის ეროვნული უმცირესობების საბჭოს თანათავმჯდომარე. საბჭო აერთიანებს ოთხი ისტორიული ეროვნულ უმცირესობას: სერბთა DOMOWINA, ფრიზების საბჭოს, დანიური უმცირესობის სამხრეთ შლეზვიგის ასოციაციას და სინტი-ბოშათა ცენტრალურ საბჭოს.

როზე ასევე არის დისკრიმინაციისა და რასიზმის წინააღმდეგ საერთაშორისო მოძრაობის (IMADR) მმართველი კომიტეტის წევრი. ეს ორგანიზაცია 1988 წელს ტოკიოში დაარსდა და მასში გაერთიანებულნი არიან წარმომადგენლები აშშ-დან, მექსიკიდან, არგენტინიდან, იაპონიიდან, ინდოეთიდან, შრი-ლანკადან, საფრანგეთიდან და ნიდერლანდებიდან.

მისი მოტივაცია მჭიდროდ არის დაკავშირებული პირად ისტორიასთან. ნაციონალ-სოციალიზმის პერიოდში როზეს 13 ნათესავი ბანაკებში დაიღუპა. მათ შორის იყვნენ მისი ბებია და ბაბუა აუშვიცში და რავენსბრუკში. მამამისმა, ოსკარ როზემ, გადარჩენა შეძლო ფარულად ცხოვრებით. მისი ბიძა, ვინცენც როზე, გადაურჩა აუშვიცის სიკვდილის ბანაკს, მედიკამენტურ ექსპერიმენტებს ნაცვაილერში და დაიმლერ-ბენცის მიერ იძულებით შრომას ნეკარელცის გვირაბებში. 1972 წელს სწორედ მან დააარსა ბოშების პირველი თვითორგანიზაცია დასავლეთ გერმანიაში — „სინტის ცენტრალური კომიტეტი“, რომელშიც 13 წლის რომანი როზეც ჩართული იყო.

1979 წლის ივნისიდან მოყოლებული, რომანი როზე ეწევა აქტიურ სამოქალაქო უფლებადაცვით საქმიანობას. იგი საჯაროდ ამხელდა რასიზმსა და დისკრიმინაციას, მოუწოდებდა ჰოლოკოსტის გადარჩენილთა კომპენსაციისა და გენოციდის – 500,000 სინტისა და ბოშის დაღუპვის – საერთაშორისო აღიარებისკენ.

1995 წლის მაისში მან მიაღწია გერმანიაში ბოშებისა და სინტის ოფიციალურ აღიარებას როგორც ეროვნულ უმცირესობად, საკუთარ ენასა და კულტურასთან ერთად, რაც მათ საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში თანასწორუფლებიანი მონაწილეობის საშუალებას აძლევს.

როზე ერთ-ერთი მთავარი ფიგურა იყო ბერლინში განთავსებული სინტი და ბოშების გენოციდის მემორიალის იდეისა და განხორციელების პროცესში.
*DFB-ის კულტურის ფონდი, სამეურვეო საბჭოს წევრი
*ფედერალური ანტისეგრეგაციული სააგენტო (ADS), სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი
*მანფრედ ლაუტენშლეგერის ფონდი, სამეურვეო საბჭოს წევრი
*მიუნხენის ნაციზმის ისტორიის დოკუმენტაციის ცენტრი, სამეურვეო საბჭოს წევრი

## ლიტერატურა 
*Rose, Romani. Den Rauch hatten wir täglich vor Augen: Sinti und Roma im Nationalsozialismus. Heidelberg: Springer Verlag, 2013.
*Zimmermann, Michael. Rassenutopie und Genozid: Die nationalsozialistische "Lösung der Zigeunerfrage". Hamburg: Christians, 1996.
*Kenrick, Donald. Historical Dictionary of the Gypsies (Romanies). Scarecrow Press, 2007.
*Zahova, Sofiya. Romani Identity and the Politics of Naming: Between Self-Identification and Social Categorization in Contemporary Europe. In: Romani Studies, Vol. 28, No. 1, 2018.
*New York Times (2013). Memorial to Roma Holocaust Victims Opens in Berlin – ბმული.
*Zentralrat Deutscher Sinti und Roma. ოფიციალური ვებსაიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:ბოშა აქტივისტები
კატეგორია:გერმანელი ბოშები
კატეგორია:გერმანელი უფლებადამცველები
კატეგორია:ჰოლოკოსტის მსხვერპლთა ნათესავები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:XXI საუკუნის გერმანელი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:ბოშები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები