პრერაფაელიტები

[მინი|300px|„[ოფელია (მილეს ნახატი)|ოფელია“, ჯ. ე. მილე, პრერაფაელიტების ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნახატი.1852 წელი, ტეიტი, ლონდონი]]
**პრერაფაელიტები** () — მიმდინარეობა ინგლისურ პოეზიასა და ფერწერაში XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. შეიქმნა 1850-იანების დასაწყისში ვიქტორიანული ეპოქის პირობითობების, აკადემიური ტრადიციებისა და კლასიკური ნიმუშების ბრმა მიბაძვის წინააღმდეგ ბრძოლის მიზნით.

სახელწოდება „პრერაფაელიტები“ ადრეული აღორძინების ეპოქის, ანუ რაფაელისა და მიქელანჯელოს პერიოდამდელ ფლორენციელ მხატვრებთან სულიერ ნათესაობას უნდა აღნიშნავდეს. ესენი არიან: პერუჯინო, ფრა ანჯელიკო, ჯოვანი ბელინი. პრერაფაელიტური მიმდინარეობის ყველაზე გამოჩენილი წევრები იყვნენ პოეტი და ფერმწერი დანტე გაბრიელ როსეტი, მხატვრები უილიამ ჰოლმან ჰანტი, ჯონ ევერეტ მილე, ფორდ მედოქს ბრაუნი, ედუარდ ბერნ-ჯოუნზი, უილიამ მორისი, არტურ ჰიუზი, უოლტერ კრეინი და ჯონ უილიამ უოტერჰაუსი.

## წარმოქმნა 
### პრერაფაელიტების საძმო 
პრერაფაელიტიზმის განვითარების პირველი ეტაპი იყო, ეგრეთ წოდებული, „პრერაფაელიტების საძმოს“ შექმნა, რომელშიც თავდაპირველად ერთიანდებოდა შვიდი „ძმა“: ჯონ ევერეტ მილე, უილიამ ჰოლმან ჰანტი, დანტე გაბრიელ როსეტი, მისი უმცროსი ძმა, უილიამ მაიკლ როსეტი, ტომას ვულნერი, ფრედერიკ სტივენსი და ჯეიმზ კოლინსონი.
[thumb|210px|„ქალწული მარიამის ყმაწვილქალობა“, [დანტე გაბრიელ როსეტი|დ. გ. როსეტი1848—1849 წლები, ტეიტი, ლონდონი]]

საძმოს ისტორია იწყება 1848 წელს, როდესაც ხელოვნებათა სამეფო აკადემიის გამოფენაზე ერთმანეთი გაიცნეს აკადემიის სტუდენტებმა — უილიამ ჰოლმან ჰანტმა და დანტე გაბრიელ როსეტიმ, რომელსაც ჰქონდა ნანახი ჰანტის ნახატები და მათით აღფრთოვანებული იყო. ჰანტი ეხმარება როსეტის დასრულებაში ნახატისა „ქალწული მარიამის ყმაწვილქალობა“ (, 1848-49), რომელიც გამოიფინა 1849 წელს. ისვე აცნობს როსეტის ჯონ ევერეტ მილეს, ახალგაზრდა გენიოსს, რომელიც აკადემიაში 11 წლისა ჩაირიცხა. ისინი არა მხოლოდ მეგობრები გახდნენ, არამედ აღმოაჩინეს, რომ იზიარებენ ერთმანეთის შეხედულებებს თანამედროვე ხელოვნებასთან დაკავშირებით: კერძოდ, მათ მიაჩნდათ, რომ თანამედროვე ინგლისური ხელოვნება ჩიხში შევიდა და კვდება, და რომ მისი აღორძინების საუკეთესო ხერხი იქნება ადრეული იტალიური ხელოვნების გულწრფელობასა და სიმარტივესთან დაბრუნება (ანუ რაფაელის პერიოდამდელი ხელოვნება. რაფაელს პრერაფაელიტები აკადემიზმის ფუძემდებლად მიიჩნევდნენ).

ასე ჩაისახა იდეა საიდუმლო საზოგადოების შექმნისა, რომლის სახელიც იქნებოდა **„პრერაფაელიტების საძმო“** — საზოგადოება, რომელიც ხელოვნების ყველა ოფიციალური მიმდინარეობის მიმართ ოპოზიციაში იქნებოდა. ჯგუფში თავდაპირველად მოიწვიეს აგრეთვე ჯეიმზ კოლინსონი (აკადემიის სტუდენტი და კრისტინა როსეტის საქმრო), მოქანდაკე და პოეტი თომას ვულნერი, ახალგაზრდა 19 წლის მხატვარი და მოგვიანებით კრიტიკოსი ფრედერიკ სტივენსი და როსეტის უმცროსი ძმა, უილიამ მაიკლ როსეტი, რომელმაც, ძმის კვალდაკვალ, სამხატვრო სკოლაში ჩააბარე, თუმცა ხელოვნებისადმი განსაკუთრებული მოწოდებით არ გამოირჩეოდა და, საბოლოოდ, ცნობილი სამხატვრო კრიტიკოსი და მწერალი გახდა. მედოქს ბრაუნი გერმანელ ნაზარეველებთან ახლოს იყო, ამიტომ მან, მიუხედავად იმისა, რომ საძმოს იდეებს იზიარებდა, ჯგუთში გაწევრიანეაზე უარი განაცხადა.

როსეტის ნახატზე „ქალწული მარიამის სიყმაწვილე“ პირველად ჩნდება სამი პირობითი ასო P. R. B. (), ამავე ინიციალებითაა აღნიშნული მილეს „იზაბელა“ და ჰანტის „რიენცი“ (). საძმოს წევრებმა ასევე შექმნეს თავიანთი ჟურნალი სახელწოდებით „როსტოკი“, თუმცა მან მხოლოდ 1850 წლის იანვრიდან აპრილამდე იარსება. მისი რედაქტორი იყო უილიამ მაიკლ როსეტი (დანტე გაბრიელ როსეტის ძმა).

### პრერაფაელიტები და აკადემიზმი 
პრერაფაელიტების საძმოს გამოჩენამდე ბრიტანული ხელოვნების განვითარება უმეტესწილად ხელოვნებათა სამეფო აკადემიის მოღვაწეობით ისაზღვრებოდა. ისევე, როგორც ნებისმიერი სხვა ოფიციალური დაწესებულება, მასაც საკმაოდ ეჭვიანი და ფრთხილი დამოკიდებულება ჰქონდა ახალწვეულებთან უფრო მეტიც, პრერაფაელიტებმა შეცვალეს მხატვრისა და მოდელის ურთიერთობა — ისინი თანაბარუფლებიანი მეწყვილეები გახდნენ. თუკი ჯოშუა რეინოლდსს ნახატების გმირებს ყოველთვის მათი სოციალური სტატუსის შესაბამისად აცვიათ, მაშინ როსეტის შეეძლო, დედოფლის მოდელად გამყიდველი გამოეყენებინა, ქალღმერთის მოდელად კი — მეჯინიბის ქალიშვილი. მნემ და საყვარელმა ფანი კორნფორტმა მას უპოზიორა ნახატისთვის „ლედი ლილითი“.

საძმოს წევრებს თავიდანვე აღიზიანებდათ თანამედროვე ხელოვნებაზე ისეთი მხატვრების გავლენა, როგორებიც არიან სერ ჯოშუა რეინოლდსი, დეივიდ უილკი და ბენჯამინ ჰეიდონი. სერ ჯოშუას (ხელოვნებათა სამეფო აკადემიის პრეზიდენტს) მათ „სერ სლოშუაც“ (სიტყვიდან  — „ტალახზე ტყაპუნი“) კი შეარქვეს თავისი უწესრიგო ფერწერული ტექნიკისა და სტილის გამო, რომელიც, როგორც ისინი მიიჩნევდნენ, მთლიანად ნასესხები იყო აკადემიური მანიერიზმისგან. ვითარებას ართულებდა ისიც, რომ იმ დროს მხატვრები ხშირად იყენებდნენ ბიტუმს, ის კი გამოსახულებას ბურუსიანსა და ბნელს ხდის. ამის საპირისპიროდ პრერაფაელიტებს კვატროჩენტოს ეპოქის ფერმწერების მაღალ დეტალიზაციასა და ღრმა ფერებთან დაბრუნება სურდათ. მათ უარი თქვეს „კაბინეტურ“ ფერწერაზე და დაიწყეს ბუნებაში ხატვა, აგრეთვე ცვლილებები შეიტანეს ფერწერის ტრადიციულ ტექნიკაში. დაგრუნტულ ტილოზე პრერაფაელიტები აგეგმარებდნენ კომპოზიციას, ზედ დაჰქონდათ მინერალური საღებავების შრე და მას ზეთს აშორებდნენ საშრობი ქაღალდის მეშვეობით, შემდეგ კი მინერალური საღებავების ზემოდან ხატავდნენ ნახევრადგამჭვირვალე საღებავებით. მოცემული ტექნიკა ნათელი, სუფთა ტონების მიღწევის საშუალებას იძლეოდა. იგი იმდენად გამძლე გამოდგა, რომ პრერაფაელიტთა ნამუშევრები დღემდე თავდაპირველი მდგოამრეობითაა შემორჩენილი.

### კრიტიკასთან ბრძოლა 
[thumb|300px|„[ქრისტე მშობლების სახლში“, ჯ. ე. მილე1850 წელი, ტეიტი, ლონდონი]]
თავდაპირველად პრერაფაელიტების ნამუშევრებს საკმაოდ თბილად დახვდნენ, თუმცა მალევე მათ თავს დაატყდათ მკაცრი კრიტიკა და დაცინვები. მილეს ზედმეტად ნატურალისტურმა ნახატმა „ქრისტე მშობლების სახლში“, რომელიც 1850 წელს გამოიფინა, აღშფოთების ისეთი ტალღა გამოიწვია, რომ დედოფალმა ვიქტორიამ მისი ბაკინგემის სასახლეში მოტანა ბრძანა, რათა საკუთარი თვალით ენახა.

საზოგადოებრივი აზრის შემოტევები გამოიწვია აგრეთვე როსეტის ნახატმა „ხარება“, რომელიც ქრისტიანული კანონისგან გადახვევით შესრულდა. 1850 წელს სამეფო აკადემიაში გამოფენაზე როსეტიმ, ჰანტმა და მილემ ვერცერთი ნახატის გაყიდვა ვერ მოახერხეს. ყოველკვირეულ ატენეუმში გამოქვეყნებულ მიმოხილვაში კრიტიკოსი ფრენკ სტოუნი წერდა: ყველაფერ იმ დიდებულის იგნორირებით, რაც ძველ ოსტატებს შეუქმნიათ, ეს სკოლა, რომელსაც როსეტი მიეკუთვნება, გაუბედავი ნაბიჯებით მიიზლაზნება თავისი ადრეული წინამორბედებისკენ. ეს არის არქეოლოგია, რომელსაც დაკარგული აქვს ყოველგვარი სარგებელი და დოქტრინიორობადაა ქცეული. ადამიანები, რომლებიც ამ სკოლას მიეკუთვნებიან, აცხადებენ, რომ ისინი მისდევენ ბუნების სიმართლესა და სიმარტივეს. სინამდვილეში ისინი მონურად განასახიერებენ მხატვრულ უნიჭობას. საბოლოოდ მისი ადგილი დაიკავა ფერმწერმა უოლტერ დევერელმა.

არსებული მდგომარეობა გარკვეულწილად იხსნა ჯონ რესკინმა, ხელოვნების გავლენიანმა ისტორიკოსმა და ინგლისის სამხატვრო კრიტიკოსმა. მიუხედავად იმისა, რომ 1850 წელს რესკინი მხოლოდ ოცდათორმეტი წლისა იყო, იგი უკვე გვევლინებოდა ხელოვნების შესახებ არსებული მრავალი ცნობილი ნამუშევრის ავტორად. გარდა ამისა, რესკინმა როსეტის მრავალი ნახატი იყიდა, რითიც მას მატერიალურად დაუჭირა მხარი, და მფარველობის ქვეშ აიყვანა მილე, რომელშიც თავიდანვე დაინახა გამორჩეული ნიჭი.

## ჯონ რესკინი და მისი გავლენა 
[thumb|160px|[ჯონ რესკინი ჯ. ე. მილეს პორტრეტზე, 1853—1854 წლები]]
ინგლისელმა კრიტიკოსმა ჯონ რესკინმა პრერაფაელიტების იდეები ხელოვნებასთან დაკავშირებით მოაწესრიგა და ლოგიკური სისტემით გააფორმა. მის ნამუშევრების შორის ყველაზე მეტად ცნობილია „მხატვრული მონაგონი: მშვენიერი და უგვანო“ (), „ინგლისის ხელოვნება“ (), „თანამედროვე მხატვრები“ (). ისაა ავტორი სტატიისა „პრერაფაელიტიზმი“ (), რომელიც 1851 წელს გამოიცა.

„ახლანდელი მხატვრები, — წერდა რესკინი „თანამედროვე მხატვრებში“, — გამოსახავენ [ბუნებას] ან ზედმეტად ზედაპირულად ან ზედმეტად შელამაზებულად; ისინი არ ცდილობენ [მის] არსში ჩაწვდომას“. იდეალის სახით რესკინმა წამოაყენა შუა საუკუნეების ხელოვნება, ადრეული აღორძინების ისეთი ოსტატები, როგორებიც არიან პერუჯინო, ფრა ანჯელიკო, ჯოვანი ბელინი, და მოუწოდებდა მხატვრებს, „ეხატათ სუფთა გულით, არაფრის გარშემო არ ეტრიალათ, არაფერი არ აერჩიათ და არაფერი არ უგულებელეყოთ“.. ნახატის შექმნის პრერაფაელიტური ტექნიკა ითვალისწინებდა ყოველი დეტალის დამუშავებას.

რესკინმა აგრეთვე შემოიღო „ბუნებისადმი ერთგულების პრინციპი“: „საკუთარი ქმნილებები რომ უფრო გვიყვარს, ვიდრე „მისი“, სწორედ მაგის გამოა, რომ ჩვენ ვაფასებთ ფერად მინას და არა ნათელ ღრუბლებს... „მის“ პატივსაცემად საბანელების დამზადებითა და სვეტების აღმართვით,.. წარმოვიდგენთ, რომ გვეპატიება სამარცხვინო უგულებელყოფა მთებისა და დინებების, რომლებითაც „მან“ ჩვენი საცხოვრებელი — დედამიწა დააჯილდოვა.“ ამგვარად, ხელოვნებას ხელი უნდა შეეწყო ადამიანში სულიერების, ზნეობრივი სისუფთავისა და რელიგიურობის აღორძინებისთვის. ადამიანი არ უნდა ყოფილიყო შეზღუდული რიტუალურობით, რაც ასევე იქცა პრერაფაელიტების მიზნად.

რესკინს ეკუთვნის პრერაფაელიტიზმის მხატვრული მიზნების ცხადი განსაზღვრა: მარტივია, მართო ფუნჯი და ხატო ბალახები და მცენარეები თვალისთვის საკმარისი საიმედოობით; ამის მიღწევა ნებისმიერს შეუძლია რამდენიმეწლიანი მუშაობის შემდეგ. მაგრამ ბალახებსა და მცენარეებს შორის გამოსახო საიდუმლოებანი სამყაროსა და ურთიერთკავშირთა, რომლებითაც ბუნება ჩვენს ცნობიერებას ესაუბრება, გადმოსცე აფხვიერებული მიწის ნაზი ხვეული და ტალღოვანი ჩრდილი, იპოვო ყველაფერში, რაც ყველაზე პატარად გვეჩვენება, სილამაზისა და დიდებულების მარადიული ღვთიური ახალქმნადობის გამოვლინება, დაანახო ეს უგუნურებსა და უსინათლოებს — ასეთია მხატვრის დანიშნულება.

რესკინის იდეებმა ძლიერ იმოქმედეს პრერაფაელიტებზე, განსაკუთრებით უილიამ ჰოლმან ჰანტზე, რომელმაც თავისი ენთუზიაზმი მილესა და როსეტისაც გადასდო. 1847 წელს ჰანტი წერდა რესკინის წიგნის, „თანამედროვე მხატვრების“, შესახებ: „როგორც არცერთი სხვა მკითხველი, მე ვგრძნობდი, რომ ეს წიგნი სპეციალურად ჩემთვის დაიწერა“.

## დაშლა 
მას შემდეგ, რაც პრერაფაელიტიზმმა რესკინის მხარდაჭერა მიიღო, პრერაფაელიტები აღიარეს და შეიყვარეს, მისცეს ხელოვნების მოქალაქეობა, ისინი შემოდიან მოდაში, სამეფო აკადემიის გამოფენებზე მათ უფრო კეთილმოსურნედ იღებენ, წარმატებულად ჩაიარა აგრეთვე 1855 წლის მსოფლიო გამოფენამ პარიზში.
[thumb|185px|„[აპრილის სიყვარული“, არტურ ჰიუზი1855-1856 წლები, ტეიტი, ლონდონი]]
უკვე ნახსენები მედოქს ბრაუნის გარდა, პრერაფაელიტური სტილით დაინტერესდნენ ასევე არტურ ჰიუზი (რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია ნახატით „აპრილის სიყვარული“, 1855-1856 წლები), ჰენრი უოლისი, რობერტ ბრაიტუეიტ მარტინო, უილიამ უინდუსი () და სხვები.

მიუხედავად ამისა, საძმო იშლება. შუა საუკუნეებით გატაცებისა და ახალგაზრდული რევოლუციური რომანტიკული სულის გარდა ამ ადამიანებს ცოტა რამ აერთიანებდათ. პირველი პრერაფაელიტებიდან მხოლოდ ჰოლმან ჰანტი დარჩა საძმოს დოქტრინის ერთგული. როდესაც 1853 წელს მილე ხელოვნებათა სამეფო აკადემიის წევრი გახდა, როსეტიმ ეს მოვლენა საძმოს დასასრულად გამოაცხადა. „მრგვალი მაგიდა ამიერიდან დაშლილია“, — ასკვნის როსეტი ყველა ეს ნიშანი მიმდინარეობის თავდაპირველი ლიდერის, როსეტის, შემოქმედებისთვისაა დამახასიათებელი. როგორც მხატვარი ველ პრინსეპი () წერდა მოგვიანებით, როსეტი „იყო პლანეტა, რომლის გარშემოც ჩვენ ვტრიალებდით. ჩვენ მის საუბრის მანერასაც კი ვაკოპირებდით“. მან დააარსა „ხელოვნებებისა და ხელობების მოძრაობა“ (), რომლის მთავარი იდეაც იყო ხელობასთან, როგორც ხელნაკეთი ხელოვნების იდეალთან, დაბრუნება, აგრეთვე ბეჭდვის, ასოთჩამოსხმის, გრავიურების სრულფასოვანი ხელოვნებების რანგში აყვანა. ეს მოძრაობა, რომელიც აიტაცეს უოლტერ კრეინმა, მაკინტოშმა, ნელსონ დოუსონმა, ედვინ ლაჩენსმა, რაიტმა და სხვებმა, მოგვიანებით გამოვლინდა ინგლისურ და ამერიკულ არქიტექტურაში, ინტერიერების დიზაინში, ლანდშაფტურ დიზაინში.

### პოეზია 
პრერაფაელიტების უმეტესობა პოეზიითაც იყო გატაცებული, თუმცა, მრავალი კრიტიკოსის აზრით, ფასეულობის მატარებელი მხოლოდ პრერაფაელიტიზმის განვითარების გვიანი პერიოდია. დანტე გაბრიელ როსეტიმ, მისმა დამ, კრისტინა როსეტიმ, ჯორჯ მერედიტმა, უილიამ მორისმა და ალჯერნონ სუინბერნმა მნიშვნელოვანი კვალი დატოვეს ინგლისურ ლიტერატურაში, თუმცა ყველაზე დიდი წვლილი როსეტიმ შეიტანა, რომელიც შეპყრობილი იყო იტალიური რენესანსისა და განსაკუთრებით დანტეს ნამუშევრებით. როსეტის მთავარ ლირიკულ მიღწევად ითვლება სონეტების ციკლი „სიცოცხლის სახლი“ (*The House of Life*). კრისტინა როსეტიც ცნობილი პოეტი იყო. პოეზიით იყო გატაცებული აგრეთვე როსეტის საყვარელი, ელისაბედ სიდალი, რომლის ნაწარმოებებიც მისი სიცოცხლის განმავლობაში გამოუცემელი დარჩა. ერუდიტი უილიამ მორისი არა მხოლოდ ვიტრაჟების აღიარებული ოსტატი იყო, არამედ იგი აქტიურ ლიტერატურულ მოღვაწეობასაც ეწეოდა, მათ შორის უამრავი ლექსი დაწერა. მისი პირველი კრებული „გვინევრას დაცვა და სხვა ლექსები“ გამოქვეყნდა 1858 წელს, როდესაც ავტორი 24 წლის იყო.

პრერაფაელიტების პოეზიის გავლენით ვითარდებოდა 1880-იანი წლების ბრიტანული დეკადენტიზმი: ერნსტ დოუსონი, ლიონელ ჯონსონი, მაიკლ ფილდი, ოსკარ უაილდი. ამავდროულად დრამატურგი და ლიტერატურული კრიტიკოსი იყო. პირველი დრამა „დედა-დედოფალი“ (), რომელიც 1860 წელს დაიწერა, სუინბერნმა როსეტის მიუძღვნა, რომელთანაც მეგობრული ურთიერთობა აკავშირებდა. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ სუინბერნი აცხადებდა, რომ პრერაფაელიტიზმის პრინციპებს იცავდა, იგი უდავოდ ამ მიმდინარეობის ფარგლებს გარეთაა.

### გამომცემლობითი მოღვაწეობა 
1890 წელს უილიამ მორისმა ორგანიზება გაუწია გამომცემლობა „კელმსკოტ-პრესს“ (*Kelmscott Press*), რომელშიც ბერნ-ჯოუნზთან ერთად გამოსცა რამდენიმე წიგნი. ამ პერიოდს უწოდებენ უილიამ მორისის ცხოვრების კულმინაციას. დუნკან რობინსონი წერდა:

თანამედროვე მკითხველს, რომელიც შეეგუა XX საუკუნის მარტივ და ფუნქციურ შრიფტს, კელმსკოტ-პრესის გამოცემები ვიქტორიანული ეპოქის ფუფუნების ქმნილებებად ეჩვენება. მდიდრული ორნამენტი, ფოთლების ფორმის ჩუქურთმები, ილუსტრაციები ხეებზე — ყოველივე ეს XIX საუკუნის დეკორატიული ხელოვნების უმნიშვნელოვანეს ნიმუშებად იქცევა; ყველაფერი იმ ადამიანის ხელითაა გაკეთებული, რომელმაც ამ სფეროში უფრო დიდი წვლილი შეიტანა, ვიდრე ვინმე სხვამ.

მორისმა გააფორმა გამომცემლობის მიერ გამოცემული 66-ვე წიგნი, ხოლო ბერნ-ჯოუნზმა ილუსტრაციების უმრავლესობა შეასრულა. გამომცემლობამ იარსება 1898 წლამდე და დიდი გავლენა იქონია XIX საუკუნის მიწურულის ბევრ ილუსტრატორზე, მათ შორის, ობრი ბერდსლეიზე.

### ესთეტიკური მოძრაობა 
1850-იანი წლების მიწურუსლ, როდესაც რესკინისა და პრერაფაელიტების გზები გაიყარა, იქმნება აუცილებლობა ახალი ესთეტიკური იდეებისა და ახალი თეორეტიკოსების, რომლებიც ამ იდეებს შექმნიან. და ესთეტიზმის კონცეფციად (), რომელიც გავრცელდა ინგლისელი მხატვრებისა და პოეტების წრეში: უისლერის, სუინბერნის, როსეტის, უაილდის. ესთეტიკური მოძრაობის განვითარებაზე დიდი გავლენა იქონია ოსკარ უაილდმაც (მათ შორის როსეტის გვიანდელ შემოქმედებაზე), რომელიც პირადად იცნობდა ჰოლმან ჰანტსა და ბერნ-ჯოუნზს. ის, ისევე როგორც ბევრი მისი თანატოლი, კითხულობდა პატერისა და რესკინის წიგნებს, და უიალდის ესთეტიზმი სწორედ პრერაფაელიტიზმიდან აღმოცენდა, რომელიც სილამაზიის პოზიციიდან თანამედროვე საზოგადოების მწვავე კრიტიკის მუხტს ატარებდა. ოსკარ უაილდი წერდა, რომ „ესთეტიკა კრიტიკაზე მაღლა დგას“, რომ იგი ხელოვნებას უმაღლეს რეალობად მიიჩნევს, ცხოვრებას კი — ზღაპრის სახესხვაობად: „მე ვწერ იმიტომ, რომ წერა ჩემთვის უმაღლესი არისტოკრატიული სიამოვნებაა. თუკი ჩემი შემოქმედება მოსწონს რამდენიმე რჩეულს, მე ეს მიხარია. თუ ასე არ არის, მე ეს გულს სულაც არ მწყვეტს“.

## სიუჟეტები 
[thumb|210px|„გაღვიძებული სირცხვილი“, [უილიამ ჰოლმან ჰანტი|უ. ჰ. ჰანტი1853 წელი, ტეიტი, ლონდონი]]
თავდაპირველად პრერაფაელიტები უპირატესობას ანიჭებდნენ სახარებისეულ სიუჟეტებს, თანაც ფერწერაში გვერდს უვლიდნენ ეკლესიურ ხასიათს და სახარებას მხოლოდ სიმბოლურად ინტერპრეტირებდნენ. ისინი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ არა გამოსახული სახარებისეული ეპიზოდების ისტორიულ ერთგულებას, არამედ მათში ჩადებულ ფილოსოფიურ აზრს. ამგვარად, მაგალითად, ჰანტის ნახატში „ქვეყნიერების სინათლე“ მხსნელის სახით, რომელსაც ხელში სანათი უჭირავს, გამოსახულია რწმენის იდუმალი, ღვთიური სინათლე, რომელიც ცდილობს ადამიანთა ჩაკეტილ გულებში შეღწევას ისევე, როგორც ღმერთი აკაკუნებს ადამიანთა საცხოვრებლის კარზე. უყვარდათ შუასაუკუნეობრივი რომანტიკა და მისტიკა.

### ქალთა სახეები 
სახვით ხელოვნებაში პრერაფაელიტებმა შექმნეს ქალური სილამაზის ახალი ტიპი — განმარტოებული, მშვიდი, იდუმალი, — რომელსაც მოგვიანებით მოდერნის სტილის მხატვრები განავითარებენ. პრერაფაელიტთა ტილოებზე გამოსახული ქალი იდეალური სილამაზისა და ქალურობის შუასაუკუნებრივი სახეა, მისით აღფრთოვანდებიან და მას ეთაყვანებიან. ეს განსაკუთრებით შესამჩნევია როსეტისთან, რომელსაც აღაფრთოვანებდა სილამაზე და იდუმალება, აგრეთვე არტურ ჰიუზთან, მილესთან, ბერნ-ჯოუნზთან. მისტიკური, დამღუპველი სილამაზე, *la femme fatale* მოგვიანებით გამოვლინდა უოტერჰაუსთან. ამ მხრივ ორიენტირად შეგვიძლია მივიჩნიოთ ნახატი „ლედი შალოტიდან“ (1888), რომელიც დღემდე ტეიტის გალერეის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ექსპონატია. იგი დაფუძნებულია ალფრედ ტენისონის პოემაზე. მრავალი ფერმწერი (ჰოლმან ჰანტი, როსეტი) ხატავდა ტენისონის ნაწარმოებების ილუსტრაციებს, კერძოდ, „ლედი შალოტისას“. ისტორია მოგვითხრობს გოგონას შესახებ, რომელიც უნდა დარჩეს კოშკში, სამყაროსგან იზოლაციაში, და სწორედ მაშინ, როდესაც გაქცევას გადაწყვეტს, იგი საკუთარ სიკვდილის განაჩენს აწერს ხელს პოემის სახელი კი ფრაზეოლოგიზმად იქცა. პრერაფაელიტები მოხიბლულნი იყვნენ ისეთი თემებით, როგორებიცაა სულიერი სიწმინდე და ტრაგიკული სიყვარული, უპასუხო სიყვარული, მიუღწეველი ქალი, რომელიც კვდება სიყვარულის გამო ან დაღდასმულია სირცხვილითა თუ წყევლით, აგრეთვე შეუდარებელი სილამაზის მქონე დაღუპული ქალი დანტე გაბრიელ როსეტი იყენებს პერსეფონეს ფიგურას ძველბერძნული მითოლოგიიდან: ახალგაზრდა ქალი, რომელიც მოიტაცა პლუტონმა და თავის მიწისქვეშა სამეფოში წაიყვანა, ის კი დედამიწაზე დაბრუნებაზე ოცნებობს. იგი მიირთმევს მხოლოდ ბროწეულის რამდენიმე მარცვალს, თუმცა საკვების მცირეოდენი ნაწილიც საკმარისია საიმისოდ, რომ ადამიანი სამუდამოდ დარჩეს მიწისქვეშა სამყაროში. როსეტის პროზერპინა უბრალოდ ლამაზი ქალი არაა ჩაფიქრებული მზერით, იგი ძალიან ქალური და მგრძნობიარეა, ხოლო ბროწეული მის ხელში წარმოადგენს სიმბოლოს ვნებებისა და ცდუნებებისა, რომელთაც იგი დაემორჩილა. (), კრისტინა როსეტის ლექსში „Light Love“ (1856), როსეტის პოემაში „ჯენი“ (1870), სადაც ნაჩვენებია დაცემული ქალბატონი, მეძავი, რომელსაც სრულებით არ ანაღვლებს თავისი მდგომარეობა და ტკბება კიდევაც სექსუალური თავისუფლებით.

### პეიზაჟი 
[thumb|260px|„ინგლისის ნაპირები“, [უილიამ ჰოლმან ჰანტი|უ. ჰ. ჰანტი1852 წელი, ტეიტი, ლონდონი]]
ჰოლმან ჰანტი, მილე, მედოქს ბრაუნი ბევრს მუშაობდნენ პეიზაჟის ჟანრში. გარკვეული პოპულარობით სარგებლობდნენ აგრეთვე უილიამ დაისი, თომას სედონი, ჯონ ბრეტი. ამ სკოლის პეიზაჟისტები განსაკუთრებით ცნობილები არიან ღრუბლების გამოსახვით განსაკუთრებით ცნობილია ჯეინ მორისის ფოტოები, რომლებიც დანტე გაბრიელ როსეტიმ გადაიღო 1865 წლის ივლისში.

პრერაფაელიტების შემოქმედებამ მრავალი ცნობილი ფოტოგრაფი შთააგონა, მაგალითად, ჰენრი პიჩ რობინსონი.. ერთ-ერთი ჟურნალისტი მათზე ასე წერს: „...ქალები კრინოლინების გარეშე, გაშლილი თმებით... ისეთივე უჩვეულონი, როგორიც ციებ-ცხელების სიზმარია, რომელშიც ნელა მოძრაობენ გასაოცარი და ფანტასტიკური გამოსახულებები“. ლიტერატურული ენციკლოპედიის თანახმად, დახვეწილი არისტოკრატიზმის, რეტროსპექტიზმისა და შემოქმედებითობის გამო მათმა შემოქმედებამ მცირე გავლენა იქონია ფართო მასებზე. — ახალგაზრდა ტოლკინზე. აღსანიშნავია, რომ ყმაწვილობაში ტოლკინმა თავის მეგობრებთან ერთად ორგანიზებული ნახევრადსაიდუმლო საზოგადოება „ჩაის კლუბი“ პრერაფაელიტების საძმოს შეადარა.

## მუზეუმები 
პრერეფაელიტების ნამუშევრები დიდი ბრიტანეთის შემდეგ მუზეუმებში ინახება:
* გალერეა ტეიტი, ლონდონი.
* ლედი ლევერის სამხატვრო გალერეა, ლივერპული.
* მანჩესტერის სამხატვრო გალერეა
* უოკერის სამხატვრო გალერეა, ლივერპული.
* ბირმინგემის მუზეუმი და სამხატვრო გალერეა
* ეშმოლის მუზეუმი, ოქსფორდი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იმპრესიონიზმი
* რენესანსი
* არტ-ნუვო
* ჯონ კიტსი

## შენიშვნები 
## სქოლიო
*
კატეგორია:ხელოვნების მიმდინარეობები