ჩარლზ ტეილორი

**ჩარლზ ტეილორი** (დ. 28 იანვარი 1948) — ყოფილი ლიბერიელი პოლიტიკოსი. იგი იყო ლიბერიის 22-ე პრეზიდენტი 1997 წლის 2 აგვისტოდან 2003 წლის 11 აგვისტომდე, როდესაც გადადგა ლიბერიის მეორე სამოქალაქო ომისა და მზარდი საერთაშორისო ზეწოლის შედეგად. თანამდებობის დატოვების შემდეგ, იგი დამნაშავედ ცნეს სიერა-ლეონეს სამოქალაქო ომში ჩადენილ ომის დანაშაულებში და მიესაჯა 50 წლით თავისუფლების აღკვეთა.

ტეილორი დაიბადა ართინგტონში, მონტსერადოს ოლქში, ლიბერია. მან მიიღო ხარისხი ბენტლის კოლეჯში, შეერთებულ შტატებში, რის შემდეგაც დაბრუნდა ლიბერიაში სამუელ დოუს მთავრობაში სამუშაოდ. პრეზიდენტ დოუს მიერ თანხების მითვისების გამო თანამდებობიდან მოხსნისა და დაპატიმრების შემდეგ, ტეილორი 1989 წელს ციხიდან გაიქცა. საბოლოოდ იგი ლიბიაში აღმოჩნდა, სადაც გაიარა მომზადება, როგორც პარტიზანმა მებრძოლმა. 1989 წელს იგი დაბრუნდა ლიბერიაში ლიბიის მიერ მხარდაჭერილი ამბოხებული ჯგუფის, „ლიბერიის ეროვნული პატრიოტული ფრონტის“ (NPFL) სათავეში დოუს მთავრობის დასამხობად, რითაც დაიწყო ლიბერიის პირველი სამოქალაქო ომი (1989–1996). დოუს სიკვდილით დასჯის შემდეგ, ტეილორმა კონტროლი დაამყარა ქვეყნის დიდ ნაწილზე და გახდა აფრიკის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი „სამხედრო მბრძანებელი“ (warlord). მისი ძალები, ისევე როგორც სხვა მეტოქე სამხედრო მბრძანებლებისა (მაგალითად, ULIMO), სამოქალაქო ომის დროს ცნობილი იყვნენ ადამიანის უფლებების ფართომასშტაბიანი დარღვევებითა და სისასტიკით. ომის დამსრულებელი სამშვიდობო შეთანხმების შემდეგ, ტეილორი აირჩიეს პრეზიდენტად 1997 წლის საყოველთაო არჩევნებზე, როგორც „ეროვნული პატრიოტული პარტიის“ (NPP) წევრი.

თანამდებობაზე ყოფნისას ტეილორს ბრალი დასდეს ომის დანაშაულებსა და კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებში, რაც სიერა-ლეონეს სამოქალაქო ომში (1991–2002) ამბოხებული ჯგუფის, „რევოლუციური გაერთიანებული ფრონტის“ (RUF) მხარდაჭერის შედეგი იყო. ქვეყნის შიგნით ტეილორი ცდილობდა ძალაუფლების კონსოლიდაციას დიქტატორული მეთოდებით, როგორიცაა სამხედროების წმენდა და ძალადობა პოლიტიკური მეტოქეების წინააღმდეგ, მათ შორის ULIMO-ს ყოფილი მეთაურის, რუზველტ ჯონსონის მკვლელობის მცდელობა, რამაც 1998 წელს მონროვიაში ძალადობრივი შეტაკებები გამოიწვია. შედეგად, მისი მთავრობისადმი ოპოზიცია გაიზარდა, რამაც კულმინაციას 1999 წელს ლიბერიის მეორე სამოქალაქო ომის დაწყებით მიაღწია. 2003 წლისთვის ტეილორმა დაკარგა კონტროლი სოფლის მეურნეობის რაიონების დიდ ნაწილზე და სიერა-ლეონეს სპეციალურმა სასამართლომ მას ოფიციალურად წაუყენა ბრალი. იმავე წელს იგი გადადგა მზარდი საერთაშორისო ზეწოლის შედეგად და წავიდა ემიგრაციაში ნიგერიაში. 2006 წელს ლიბერიის ახლად არჩეულმა პრეზიდენტმა, ელენ ჯონსონ-სირლიფმა, ოფიციალურად მოითხოვა მისი ექსტრადიცია. იგი დააკავეს გაეროს წარმომადგენლებმა სიერა-ლეონეში, შემდეგ კი გადაიყვანეს ჰააგის პენიტენციურ დაწესებულებაში სპეციალური სასამართლოს მიერ განაჩენის მოლოდინში. 2012 წლის აპრილში იგი დამნაშავედ გამოაცხადეს სპეციალური სასამართლოს მიერ წაყენებულ თერთმეტივე ბრალდებაში, მათ შორის ტერორში, მკვლელობასა და გაუპატიურებაში.

2012 წლის მაისში ტეილორს 50 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა. განაჩენის წაკითხვისას თავმჯდომარე მოსამართლემ რიჩარდ ლუსიკმა განაცხადა: „ბრალდებული პასუხისმგებლია ცნობილ დახმარებასა და ხელშეწყობაში, ისევე როგორც კაცობრიობის ისტორიაში აღრიცხული ზოგიერთი ყველაზე საშინელი და სასტიკი დანაშაულის დაგეგმვაში“.

## ადრეული ცხოვრება
ტეილორი დაიბადა ართინგტონში, ლიბერიის დედაქალაქ მონროვიასთან ახლოს მდებარე ქალაქში, 1948 წლის 28 იანვარს, ნილსონ ფილიპ ტეილორის (ამერიკულ-ლიბერიელი) და იასა ზოი ლუიზ ტეილორის (ეთნიკურად გოლა, ნაშვილები) ოჯახში. დედამისი, იასა, ტეილორის ბებია-პაპამ აიყვანა, როგორც შინამოსამსახურე, სანამ მოგვიანებით, ზრდასრულ ასაკში, მის მამასთან, ნილსონთან სასიყვარულო ურთიერთობა დაეწყებოდა. მკვიდრი ლიბერიელების მიმართ ოჯახის წინასწარგანწყობის გამო, იასას პირველმა ორსულობამ და მათმა შემდგომმა ქორწინებამ კიდევ უფრო გაყო ნილსონის ოჯახი, ხოლო ჩარლზი, მათი მესამე შვილი, ჩვილობისას გადასცეს ხანდაზმულ ამერიკულ-ლიბერიულ ოჯახს, რათა მას მეტი შესაძლებლობა ჰქონოდა. ადრეულ წლებში მან მიიღო სახელი „განკაი“ (Ghankay), შესაძლოა მკვიდრი ლიბერიელების მოსახიბლად და მათი კეთილგანწყობის მოსაპოვებლად. მამამისი, რომელიც, გავრცელებული ინფორმაციით, სხვადასხვა დროს მუშაობდა მასწავლებლად, მოიჯარედ, ადვოკატად და მოსამართლედ, იყო აფრო-ამერიკელი დურგლის, ჯეფერსონ ბრეისუელის შვილიშვილი. ბრეისუელი ცხოვრობდა ვალდოსტაში, ჯორჯია, სანამ 1871 წლის დეკემბერში ოჯახთან ერთად ლიბერიაში გემით „Edith Rose“ გადასახლდებოდა.

1977 წელს ტეილორმა მიიღო ხარისხი ბენტლის კოლეჯში (უოლთემი, მასაჩუსეტსი, აშშ).

## მთავრობა, პატიმრობა და გაქცევა
ტეილორმა მხარი დაუჭირა 1980 წლის ლიბერიის სახელმწიფო გადატრიალებას სამუელ დოუს ხელმძღვანელობით, რასაც მოჰყვა პრეზიდენტ უილიამ ტოლბერტის მკვლელობა და დოუს მიერ ძალაუფლების ხელში ჩაგდება, რომელმაც ჩამოაყალიბა „სახალხო გამოსყიდვის საბჭო“. ტეილორი დაინიშნა საერთო მომსახურების სააგენტოს (GSA) გენერალურ დირექტორად, რაც მას ლიბერიის მთავრობის შესყიდვებზე პასუხისმგებელ პირად აქცევდა. იგი 1983 წლის მაისში გაათავისუფლეს დაახლოებით 1 მილიონი დოლარის (2.64 მილიონი დოლარი 2024 წელს) მითვისებისა და თანხების სხვა საბანკო ანგარიშზე გადარიცხვის გამო.

ტეილორი შეერთებულ შტატებში გაიქცა, თუმცა 1984 წლის 21 მაისს სომერვილში (მასაჩუსეტსი) აშშ-ის მარშლებმა კი დაკავეეს ექსტრადიციის ორდერით, თანხების მითვისების ბრალდებით. ტეილორი ებრძოდა ექსტრადიციას იურიდიული გუნდის დახმარებით, რომელსაც აშშ-ის ყოფილი გენერალური პროკურორი რემზი კლარკი ხელმძღვანელობდა. მისი ადვოკატების მთავარი არგუმენტი იყო ის, რომ ლიბერიაში მისი სავარაუდო კანონდარღვევები იყო პოლიტიკური და არა კრიმინალური ხასიათის და რომ ორ რესპუბლიკას შორის ექსტრადიციის ხელშეკრულებას ვადა გაუვიდა. აშშ-ის პროკურორის თანაშემწე რიჩარდ სტერნსი ამტკიცებდა, რომ ლიბერიას სურდა ტეილორისთვის ბრალი წაეყენებინა თანამდებობრივი ქურდობისთვის და არა პოლიტიკური დანაშაულებისთვის. სტერნსის არგუმენტები განამტკიცა ლიბერიის იუსტიციის მინისტრმა ჯენკინს სკოტმა, რომელიც აშშ-ში პროცესზე ჩვენების მისაცემად ჩაფრინდა. ტეილორი პლიმუთის ოლქის გამოსასწორებელ დაწესებულებაში იმყოფებოდა.

2009 წლის ივლისში ტეილორმა სასამართლო პროცესზე განაცხადა, რომ აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს (CIA) აგენტები დაეხმარნენ მას გაქცევაში. აშშ-ის თავდაცვის სადაზვერვო სააგენტომ დაადასტურა, რომ ტეილორმა აშშ-ის დაზვერვასთან თანამშრომლობა 1980-იან წლებში დაიწყო, თუმცა უარი თქვა მისი როლის ან აშშ-ის მოქმედებების დეტალების გამჟღავნებაზე ეროვნული უსაფრთხოების მოტივით.

### სამოქალაქო ომი
ტეილორი უპრობლემოდ გაიქცა შეერთებული შტატებიდან. შემდეგ იგი ლიბიაში გამოჩნდა, სადაც მონაწილეობა მიიღო მუამარ კადაფის დაქვემდებარებაში მყოფ გასამხედროებულ წვრთნებში და გახდა კადაფის პროტეჟე. მოგვიანებით მან დატოვა ლიბია და გაემგზავრა სპილოს ძვლის ნაპირზე (კოტ-დ’ივუარი), სადაც დააარსა „ლიბერიის ეროვნული პატრიოტული ფრონტი“ (NPFL).

1989 წლის დეკემბერში ტეილორმა კოტ-დ’ივუარიდან დაიწყო კადაფის მიერ დაფინანსებული შეიარაღებული აჯანყება ლიბერიაში დოუს რეჟიმის დასამხობად, რამაც გამოიწვია ლიბერიის პირველი სამოქალაქო ომი. 1990 წლისთვის მისი ძალები აკონტროლებდნენ ქვეყნის უმეტეს ნაწილს. იმავე წელს ტეილორის NPFL-ის უფროსი მეთაური, პრინს ჯონსონი, გამოეყო მას და ჩამოაყალიბა „ლიბერიის დამოუკიდებელი ეროვნული პატრიოტული ფრონტი“ (INPFL).

1990 წლის სექტემბერში ჯონსონმა აიღო მონროვია, რითაც ტეილორს საბოლოო გამარჯვება წაართვა. ჯონსონმა და მისმა ძალებმა დაატყვევეს და წამებით მოკლეს დოუ, რამაც გამოიწვია ქვეყნის ძალადობრივი პოლიტიკური ფრაგმენტაცია. სამოქალაქო ომი გადაიზარდა ეთნიკურ კონფლიქტში, სადაც მკვიდრი ხალხებისა და ამერიკულ-ლიბერიელების შვიდი ფრაქცია იბრძოდა ლიბერიის რესურსების (განსაკუთრებით რკინის მადნის, ალმასის, ხე-ტყისა და კაუჩუკის) კონტროლისთვის.

ჟურნალისტი ამოს სოიერი ამტკიცებს, რომ ტეილორის მიზნები ლიბერიის ფარგლებს სცდებოდა მას სურდა ქვეყნის რეგიონულ ლიდერად ქცევა. ტეილორის ამბიციებმა, რომლებიც მას სამოქალაქო ომის პერიოდიდან პრეზიდენტობის ჩათვლით ჰქონდა, არა მხოლოდ ლიბერიის შიდა კონფლიქტი გამოიწვია, არამედ რეგიონული არასტაბილურობის პროვოცირებაც მოახდინა, რაც გამოიხატა სიერა-ლეონეს სამოქალაქო ომსა და გვინეის სატყეო რეგიონში არსებულ არეულობაში.

## პრეზიდენტობა
სამოქალაქო ომის ოფიციალური დასრულების შემდეგ 1996 წელს, ტეილორმა კენჭი იყარა პრეზიდენტად 1997 წლის საყოველთაო არჩევნებში. მისი საარჩევნო კამპანია მიმდინარეობდა სკანდალური ლოზუნგით: „მან მომიკლა დედა, მან მომიკლა მამა, მაგრამ მე მაინც მას მივცემ ხმას“.

არჩევნებს ზედამხედველობას უწევდა გაეროს სამშვიდობო მისია (UNOMIL), დასავლეთ აფრიკის ქვეყნების ეკონომიკური თანამეგობრობის (ECOWAS) კონტინგენტთან ერთად. ტეილორმა არჩევნებში დიდი უპირატესობით გაიმარჯვა და ხმების 75 პროცენტი დააგროვა. მიუხედავად იმისა, რომ საერთაშორისო დამკვირვებლები არჩევნებს ზოგადად თავისუფალ და სამართლიანად მიიჩნევდნენ, ტეილორს თავიდანვე დიდი უპირატესობა ჰქონდა. სამოქალაქო ომის დროს მან ხელში ჩაიგდო ქვეყნის თითქმის ყველა რადიოსადგური და იყენებდა ლიბერიის ეთერს პროპაგანდის გავრცელებისა და საკუთარი იმიჯის გასაუმჯობესებლად. გარდა ამისა, ქვეყანაში გავრცელებული იყო შიში, რომ ტეილორი დამარცხების შემთხვევაში ომს განაახლებდა.

თანამდებობაზე ყოფნისას ტეილორმა შეამცირა ლიბერიის შეიარაღებული ძალების რაოდენობა და დაითხოვა 2,400–2,600 ყოფილი თანამშრომელი, რომელთაგან ბევრი ეთნიკურად კრანი (Krahn) იყო (ეს ხალხი ყოფილმა პრეზიდენტმა დოუმ თავისიანების გასაძლიერებლად მოიყვანა). 1998 წელს ტეილორი შეეცადა მოეკლა თავისი ერთ-ერთი პოლიტიკური ოპონენტი, ყოფილი სამხედრო მბრძანებელი რუზველტ ჯონსონი, რამაც გამოიწვია შეტაკებები მონროვიაში. ამის დროს და შემდეგ ასობით კრანი იქნა მოკლული, ხოლო კიდევ უფრო მეტი ლიბერიიდან გაიქცა. ეს მოვლენა გახდა ერთ-ერთი ფაქტორი, რამაც ლიბერიის მეორე სამოქალაქო ომი გამოიწვია.

2003 წელს კრანის ტომის წევრებმა დააარსეს ამბოხებული ჯგუფი „მოძრაობა დემოკრატიისთვის ლიბერიაში“ (MODEL), რომელიც ტეილორს უპირისპირდებოდა. ჯგუფი დაიშალა მეორე სამოქალაქო ომის ბოლოს სამშვიდობო შეთანხმების ფარგლებში. მათ ნაცვლად ტეილორმა ჩამოაყალიბა „ანტიტერორისტული ქვედანაყოფი“, ლიბერიის ეროვნული პოლიციის (LNP) სპეციალური ოპერაციების განყოფილება, რომელსაც იგი საკუთარ კერძო არმიად იყენებდა.

პრეზიდენტობის დროს ტეილორს ბრალად ედებოდა პირდაპირი მონაწილეობა სიერა-ლეონეს სამოქალაქო ომში. მას ადანაშაულებდნენ ამბოხებული „რევოლუციური გაერთიანებული ფრონტის“ (RUF) დახმარებაში იარაღის მიყიდვით „სისხლიანი ალმასების“ სანაცვლოდ. იმ დროს ლიბერიის წინააღმდეგ მოქმედი იარაღის ემბარგოს გამო, ეს იარაღი ძირითადად შავ ბაზარზე იარაღის კონტრაბანდისტების, მაგალითად ვიქტორ ბუტის მეშვეობით იყო შეძენილი. ტეილორს ბრალი წაუყენეს RUF-ის მიერ მშვიდობიანი მოსახლეობის წინააღმდეგ ჩადენილი სისასტიკის ხელშეწყობაში, რასაც ათასობით ადამიანის სიკვდილი ან დასახიჩრება, ასევე გაურკვეველი რაოდენობის ხალხის გატაცება და წამება მოჰყვა. მას ასევე ადანაშაულებდნენ RUF-ისთვის ბავშვთა ჯარისკაცებად რეკრუტირებაში დახმარებაში. გარდა ამ ქმედებებისა, ვრცელდებოდა ინფორმაცია, რომ ტეილორი პირადად ხელმძღვანელობდა RUF-ის ოპერაციებს სიერა-ლეონეში.

ტეილორი სულიერ და სხვა სახის რჩევებს იღებდა ევანგელისტ კილარი ანანდ პაულისგან. როგორც პრეზიდენტი, იგი ცნობილი იყო თავისი ექსცენტრიული სტილით. როდესაც გაერომ მას ბრალი წაუყენა იარაღით ვაჭრობასა და ალმასების კონტრაბანდაში, ტეილორი თეთრ სამოსში გამოწყობილი გამოჩნდა, უარყო ბრალდებები და ღმერთს შენდობა სთხოვა.

### აჯანყება და ბრალდება
1999 წელს ჩრდილოეთ ლიბერიაში ტეილორის წინააღმდეგ დაიწყო აჯანყება, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ჯგუფი „ლიბერიელები გაერთიანებული შერიგებისა და დემოკრატიისთვის“ (LURD). ამ ჯგუფს ხშირად ადანაშაულებდნენ სისასტიკეში და ითვლება, რომ მას მეზობელი გვინეის მთავრობა უჭერდა მხარს. ამ აჯანყებამ ლიბერიის მეორე სამოქალაქო ომის დაწყებას მისცა ნიშანი.

2003 წლის დასაწყისისთვის LURD-მა დაამყარა კონტროლი ჩრდილოეთ ლიბერიაზე. იმავე წელს სამხრეთ ლიბერიაში გამოჩნდა მეორე, კოტ-დ ივუარის მიერ მხარდაჭერილი ამბოხებული ჯგუფი MODEL, რომელმაც სწრაფ წარმატებებს მიაღწია. ზაფხულისთვის ტეილორის მთავრობა აკონტროლებდა ლიბერიის მხოლოდ მესამედს: მონროვიასა და ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილს. ამ ტერიტორიაზე მთლიანი მოსახლეობის მესამედზე მეტი ცხოვრობდა.

2003 წლის 7 მარტს სიერა-ლეონეს სპეციალურმა სასამართლომ (SCSL) გამოსცა საიდუმლო საბრალდებო დასკვნა ტეილორის წინააღმდეგ. იმავე წლის დასაწყისში, ლიბერიის ძალებმა ტეილორის ბრძანებით შეტაკებისას მოკლეს სემ ბოკარი, სიერა-ლეონეს RUF-ის ერთ-ერთი წამყვანი წევრი. ზოგი ამტკიცებს, რომ ტეილორმა ბოკარის მკვლელობა იმისათვის ბრძანა, რომ ხელი შეეშალა მისთვის სასამართლოში ტეილორის წინააღმდეგ ჩვენების მიცემაში.

2003 წლის ივნისში სპეციალური სასამართლოს პროკურორმა ალან უაიტმა გაასაჯაროვა საბრალდებო დასკვნა და საჯაროდ განაცხადა, რომ ტეილორს ბრალი ედებოდა ომის დანაშაულებში. დასკვნაში ნათქვამი იყო, რომ ტეილორმა შექმნა და მხარი დაუჭირა სიერა-ლეონეში RUF-ის ამბოხებულებს, რომლებსაც ბრალად ედებოდათ სისასტიკის მთელი სერია, მათ შორის ბავშვი ჯარისკაცების გამოყენება. პროკურორმა ასევე განაცხადა, რომ ტეილორის ადმინისტრაცია მფარველობდა „ალ-ქაიდას“ წევრებს, რომლებიც იძებნებოდნენ კენიასა და ტანზანიაში აშშ-ის საელჩოების 1998 წლის აფეთქებებთან დაკავშირებით.

ბრალდების გასაჯაროება მოხდა განაში ტეილორის ოფიციალური ვიზიტის დროს, სადაც იგი მონაწილეობდა სამშვიდობო მოლაპარაკებებში MODEL-ისა და LURD-ის წარმომადგენლებთან. ამის გამო გაჩნდა შესაძლებლობა, რომ ტეილორი განის ხელისუფლებას დაეკავებინა; ამის საპასუხოდ, ტეილორის მთავარმა პირადმა მცველმა და სამხედრო მეთაურმა ბენჟამინ იეტენმა დაიმუქრა, რომ სიკვდილით დასჯიდა ლიბერიაში მცხოვრებ განელებს, რამაც შეაჩერა განის მთავრობა. დაბრუნების შემდეგ ტეილორმა ბლა დროებით გადააყენა თანამდებობიდან, თუმცა რამდენიმე დღეში კვლავ აღადგინა.

2003 წლის ივლისში LURD-მა მონროვიის ალყა დაიწყო და რამდენიმე სისხლისმღვრელი ბრძოლა გაიმართა, რადგან ტეილორის ძალები აჩერებდნენ ამბოხებულების მცდელობებს ქალაქის აღების შესახებ. ტეილორზე ზეწოლა გაიზარდა მას შემდეგ, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა იმ თვეში ორჯერ განაცხადა, რომ ტეილორმა „უნდა დატოვოს ლიბერია“. 9 ივლისს ნიგერიის პრეზიდენტმა ოლუსეგუნ ობასანჯომ ტეილორს შესთავაზა თავშესაფარი თავის ქვეყანაში იმ პირობით, რომ იგი აღარ ჩაერეოდა ლიბერიის პოლიტიკაში.

ტეილორი ამტკიცებდა, რომ მხოლოდ იმ შემთხვევაში გადადგებოდა, თუ ლიბერიაში აშშ-ის სამშვიდობო ძალები განლაგდებოდნენ. ბუშმა საჯაროდ მოუწოდა ტეილორს გადადგომისა და ქვეყნის დატოვებისკენ, რათა აშშ-ის ჩართულობა განხილულიყო. ამასობაში, აფრიკის რამდენიმე სახელმწიფომ, განსაკუთრებით ECOWAS-მა ნიგერიის ხელმძღვანელობით, გაგზავნა ჯარები ლიბერიაში ECOMIL-ის ეგიდით.

ლოგისტიკურ მხარდაჭერას უწევდა კალიფორნიული კომპანია PAE Government Services Inc., რომელსაც აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა 10 მილიონი დოლარის კონტრაქტი გაუფორმა. რომელიც სანაპიროსთან მყოფი აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ხომალდებიდან გადმოვიდა.

10 აგვისტოს ტეილორი ეროვნული ტელევიზიით გამოვიდა და გამოაცხადა, რომ მეორე დღეს გადადგებოდა და ძალაუფლებას ვიცე-პრეზიდენტ ბლას გადააბარებდა. თავის გამოსამშვიდობებელ სიტყვაში მან მკაცრად გააკრიტიკა შეერთებული შტატები და განაცხადა, რომ ბუშის ადმინისტრაციის დაჟინებული მოთხოვნა მისი ქვეყნიდან წასვლის შესახებ ლიბერიას დააზიანებდა. 11 აგვისტოს ტეილორი გადადგა. ბლა პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა 14 ოქტომბრამდე, გარდამავალი მთავრობის ჩამოყალიბებამდე. განცხადების გაკეთებისას ესწრებოდნენ განის პრეზიდენტი ჯონ კუფუორი, სამხრეთ აფრიკის პრეზიდენტი თაბო მბეკი და მოზამბიკის პრეზიდენტი ჟოაკიმ ჩისანო. აშშ-მა სანაპიროზე გამოაჩინა სამი სამხედრო ხომალდი 2,300 საზღვაო ქვეითით. ტეილორი გაფრინდა ნიგერიაში, სადაც ნიგერიის მთავრობამ მას და მის ამალას საცხოვრებელი სახლები გამოუყო ქალაქ კალაბარში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ლიბერიის პრეზიდენტი
*ლიბერიის ისტორია

## რესურსები ინტერნეტში
* Trial proceedings are available directly from: the UN Special Court for Sierra Leone
* BBC profile of Charles Taylor
* Charles Taylor legal news and resources, JURIST
* Handing Over Charles Taylor: It's Time, JURIST (op-ed by David Crane, former Chief Prosecutor for the Special Court for Sierra Leone who signed the indictment for Charles Taylor)
* Nigeria agrees to hand Taylor over to Liberia
* "Charles Taylor: A wanted man", CNN, 29 March 2006.
* Special Court for Sierra Leone
* The trial of Charles Taylor – TRIAL WATCH
* Charles Taylor on Trial U.S. Institute of Peace, 7 April 2006 (Audio)
* 10 Fascinating Things About Charles Taylor by *The Young Turks*
* Firestone and the Warlord – Frontline, PBS
* Charles Taylor collected news and commentary at The New York Times

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბერიის პრეზიდენტები
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს