open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვიკა სირაძე

**ვიქტორია (ვიკა) სირაძე** (დ. 27 მაისი, 1929, თბილისი — გ. 22 თებერვალი, 2024) — ქართველი ქიმიკოსი, ინჟინერი, პოლიტიკური ლიდერი, თანამდებობის პირი. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს IV–V და VII–XI მოწვევების დეპუტატი. სსრკ უმაღლესი საბჭოს VI მოწვევის დეპუტატი.

1952 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიურ-ტექნოლოგიური ფაკულტეტი და შემდეგ სილიკატების ტექნოლოგიის კათედრის ასპირანტურა.

1949–1952 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კომკავშირის მდივნის მოადგილე, მდივანი. 1952–1955 წლებში კომკავშირის ქ. თბილისის პირველი მაისის რაიონული კომიტეტის პირველი მდივანი, თბილისის საქალაქო კომიტეტის მეორე და პირველი მდივანი. 1955–1962 წლებში პარტიის ქ. თბილისის კიროვის რაიონული კომიტეტის, შემდეგ ორჯონიკიძის რაიონული კომიტეტის პირველი მდივანი, პარტიის თბილისის საქალაქო კომიტეტის მდივანი, საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი. 1962–1973 წლებში საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე. 1973–1986 წლებში საქართველოს ცენტრალური კომიტეტის მდივანი, საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილე. 1986–1989 წლებში საქართველოს პროფესიული კავშირების რესპუბლიკური საბჭოს თავმჯდომარე, 1989–1994 წლებში მრჩეველი საქართველოს მინისტრთა საბჭოში და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბუნებრივი რესურსების და საწარმოო ძალების შემსწავლელი კომისიის მეცნიერ-თანამშრომელი.

გარდაიცვალა 2024 წლის 22 თებერვალს, 94 წლის ასაკში.

## ჯილდოები 
* შრომის წითელი დროშის 4 ორდენი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვიქტორია (ვიკა) სირაძის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* ვიქტორია (ვიკა) სირაძის ბიოგრაფია (V მოწვევა)
* ვიქტორია (ვიკა) სირაძის ბიოგრაფია (VII მოწვევა)
* ვიქტორია (ვიკა) სირაძის ბიოგრაფია (X მოწვევა)
* ვიქტორია (ვიკა) სირაძის ბიოგრაფია (XI მოწვევა)
* ვიქტორია (ვიკა) სირაძის ბიოგრაფია (სსრკ VI მოწვევა)

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 27 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1952)
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის პოლიტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
ვ
ვახტანგ სულაქველიძე

**ვახტანგ სულაქველიძე** (დ. 25 აპრილი, 1917, ქუთაისი — გ. 30 აპრილი, 1984) — ქართული კინოსა და თეატრის მსახიობი. შოთა რუსთაველის სახელობის აკადემიური თეატრის წამყვანი მსახიობი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

## ბიოგრაფია 
1942 წელს კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში მიიწვიეს მსახიობად. 1945 წელს  კი შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრში მოღვაწეობდა. 1947 წელს მას იწვევენ სამუშაოდ  თბილისის პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში რეჟისორად და პედაგოგად. პიონერთა სასახლეში დადგმული სპექტაკლებიდან აღსანიშნავია: ნინო ნაკაშიძის „კოტეს დანაშაული“, გიორგი შატბერაშვილის „იავნანამ რა ჰქმნა?“ (იაკობ  გოგებაშვილის მიხედვით), სერგეი მიხალკოვის „წითელი ყელსახვევი“, და „შინ დაბრუნება მინდა“, ა. ბრუნშტეინის „ცისფერი და ვარდისფერი“. 

ვ. სულაქველიძე სახასიათო როლების შესანიშნავი შემსრულებელი მსახიობი იყო. მისი სცენური სახეებიდან აღსანიშნავია: არტემ ივანიჩი (ავქსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“), გრუმიო (უილიამ შექსპირის „ჭირვეული ცოლის მორჯულება“),  პეტრე ურცხვაძე (ლავრენტი არდაზიანის „სოლომონ ისაკიჩ მეჯღუანაშვილი“), კორნელი კვინტრაძე (ვალერიან კანდელაკის „სარეველა“), არქიპო (იონა ვაკელის „საქმიანი კაცი“),  ფეოდოროვა (მიხეილ მრევლიშვილის „ნიკოლოზ ბარათაშვილი“),  კირილე (ირ. ჭავჭანიძის „თბილისელი ქალიშვილები“),  პოლაზოვი (ვ.  მალიარევსკის „ქარიშხლის წინ“), დიტო (ვ. როზოვსკის „ხალისიანი მეგობრები“),  პანტალონე (კარლო გოლდონის „ორი ბატონის მსახური“), არსენიო (ჯაილზ ფლეჩერის „ესპანელი მღვდელი“) და სხვა. ვ. სულაქველიძემ ქართულ კინოშიც შეიტანა თავისი წვლილი: მუსიკოსი („თოჯინები იცინიან“), ორკესტრის ხელმძღვანელი („მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“) და სხვა. განსაკუთრებული  წარმატება ხვდა წილად  მის აბესალომს ირაკლი კვირიკაძის ფილმში „ქვევრი“.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* ვახტანგ სულაქველიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
აკაკი ნადარეიშვილი

**აკაკი ნადარეიშვილი** (დ. 27 თებერვალი, 1943, გუდაუთა)  — ქართველი  უროლოგი, სამედიცინო რადიოლოგი და რენტგენოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. თბილისის საპატიო მოქალაქე  (2021).

1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1968–1970 წლებში მუშაობდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს სანიტარული ნაწილის ექიმ-ორდინატორად. 1971–1972  წლებში გუდაუთის რაიონული საავადმყოფოს უროლოგად. 1972-1974  წლებში მოსკოვის ს. სეჩენოვის სახელობის სამედიცინო ინსტიტუტის უროლოგიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი იყო, კლინიკის ექიმ-უროლოგი. 1981-1985 წლებში ამავე ინსტიტუტის კლინიკათაშორისი ულტრაბგერითი გამოკვლევების განყოფილების ექიმი. 1985-1991  წლებში ინსტიტუტის უროლოგიური კლინიკის ონკოლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელი. 1990–1998  წლებში საქართველოში დაბრუნების შემდეგ არის კლინიკური მედიცინის სამეცმნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ულტრაბგერითი დიაგნოსტიკის განყოფილების ხელმძღვანელი. ავტორია 150 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება თირკმლის დაავადებათა კომპლექსურ დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას.  

1960 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა  „კონტრალატერალური თირკმლის ცვლილებები ცალმხრივი მწვავე ოკლუზიური პიელონეფრიტის დროს“,  ხოლო სადოქტორო დისერტაციის თემა იყო „კომპლექსური სხივური დიაგნოსტიკა თირკმლის კიბოს მკურნალობის ტაქტიკის განსაზღვრისათვის“.

## რეესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი უროლოგები
კატეგორია:დაბადებული  27 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1943
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები  (2021)
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ა
შალვა ჩილაჩავა

**შალვა ჩილაჩავა**  (დ. 20 მაისი, 1911, ზუგდიდი — გ. 1988)  — სამხედრო პირი. მაიორი. საბჭოთა კავშირის გმირი (1944,  23 ივნისს ოზარიჩის მახლობლად, სოფელ როგთან (ბელორუსია) ჩატარებული ოპერაციისათვის). სკკპ, წევრი (1939-).    საქართველოს სსრ  II, III, IV, VI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

1931-1942 წლებში მუშაობდა ზუგდიდში. დიდი სამამულო ომის დროს 1941-1945 წლებში იბრძოდა ჩრდილოეთ კავკასიაში, ბელორუსიის I და II ფრონტებზე. 1946 წლიდან ზუგდიდის რაიონში ხელმძღვანელ პარტიულ და სამეურნეო სამუშაოებზე მუშაობდა.  
## ჯილდოები
*ალექსანდრე ნეველის ორდენი
*ლენინის ორდენი
*ოქროს ვარსკვლავი
## რესურსები ინტერნეტში
*შალვა ჩილაჩავას ბიოგრაფია (III მოწვევა)
*შალვა ჩილაჩავას ბიოგრაფია (IV მოწვევა)

კატეგორია:დაბადებული  20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული  1911
კატეგორია:გარდაცვლილი    1988
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II   მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III  მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები   
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:ზუგდიდში დაბადებულები
შ
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
ირაკლი ჩხიკვიშვილი

**ირაკლი ჩხიკვიშვილი**   (დ. 1920,   ჩოხატაური  — გ. 1986) — ქართველი მეცნიერი, ჟურნალისტი.  ფილოსოფიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1950). საქართველოს სსრ დამსახურებული ჟურნალისტი (1959).

1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი, ხოლო 1946 წელს მოსკოვის უმაღლესი პარტიული სკოლა.

1949-1953 წლებში არჩეული იყო საქართველოს კპ აჭარის საოლქო კომიტეტის მდივნად. 1953-1964 წლებში მუშაობდა გაზეთ „ზარია ვოსტოკას“ რედაქტორად, შემდეგ გადავიდა მოსკოვში, სადაც 1964-1974 წლებში სკკპ ცკ-ის აპარატში ეკავა მთელი რიგი საპასუხისმგებლო თანამდებობები. 1974-1984 წლებში — სსრკ გამომცემლობების, პოლიგრაფიისა და წიგნის ვაჭრობის საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. იყო საქართველოს ჟურნალისტთა კავშირის პირველი თავმჯდომარე, სსრკ ჟურნალისტთა კავშირის გამგეობის მდივანი. ეწეოდა საზოგადოებრივ მოღვაწეობას. იყო სსრკ-ესპანეთის, სსრკ-დანიის მეგობრობის საზოგადოებათა ვიცე-პრეზიდენტი; მსოფლიო ლიტერატურის 200-ტომიანი ბიბლიოთეკის გამოცემაში მონაწილეობისათვის მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია (1978).

## რესურსები ინტერნეტში
*ირაკლი ჩხიკვიშვილის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
*ირაკლი ჩხიკვიშვილის ბიოგრაფია (V მოწვევა)

კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული  1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:ზარია ვოსტოკას რედაქტორები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ჩოხატაურში დაბადებულები
ი
კენზო (მოდის სახლი)

**კენზო** () — ტანსაცმელების, ფეხსაცმელების, პარფიუმერიის და სხვა „ლუქსის“ კატეგორიის პროდუქციის ფრანგული ბრენდი.

მოდის სახლი დააარსა იაპონელმა დიზაინერმა კენზო ტაკადამ 1970 წელს სახელწოდებით „Jungle Jap“, 1980 წელს ბრენდმა მიიღო დამაარსებლის სახელი — „კენზო“.

იაპონიაში დაბადებული კენზო ტაკადა პარიზში გადავიდა 1964 წელს, მოდის სამყაროში კარიერის დასაწყებად. იგი იაპონურ შტრიხებს ოსტატურად უხამებდა ევროპული მაღალი მოდის კანონებს. ჯუნგლების თემატიკა მისი შთაგონების წყარო იყო და ხშირად იყენებდა. 
თავდაპირველად კენზოს შემუშავებული დიზაინით გამოდიოდა ქალის ტანსაცმელი, რომელიც ხელით მზადდებოდა. 1983 წლიდან კინზომ დაიწყო ჯერ მამაკაცის, შემდეგ საბავშვო ტანსაცმლის გამოშვება. მის ცნობილ მაისურს ვეფხვით და ბრენდის სხვა ნაწარმს ატარებდნენ მსოფლიოში ცნობილი მომღერლები და მსახიობები: ბიონსე, რიანა, სპაიკ ჯოუნზი, სელენა გომესი, ზოუი დეშანელი, ლორდი და სხვ.
1987 წელს კენზომ დაიწყო პროდუქციის გამოშვება ინტერიერის დეკორისთვის.

1993 წელს „კენზო“ შეისყიდა „ლუის ვიტონმა“ (LVMH) და წარმოადგენს მის შვილობილ კომპანიას.
მინი|კენზოს ფეხსაცმლის ანიმაცია

## თანამშრომლობა
2016 წელს „კენზომ“ გამოაცხადა თანამშრომლობა H&M-თან. მათი ერთობლივი კოლექცია გამოვიდა 2016 წლის 3 ნოემბერს. მოდის სახლი თანამშრომლობს ასევე პოლონურ ბრენდ Inglot Cosmetics-თან, რომელიც აწარმოებს პროდუქციას მაკიაჟისთვის და ითვლება ერთ-ერთ წარმატებულ კომპანიად თავის სფეროში. 

2018 წლის 21 მარტს „კენზომ“ ბრიტნი სპირსი თავისი ახალი კამპანიის „La Collection Memento No. 2“-ს სახედ გამოაცხადა.

## ბრენდის დიზაინერები
* კენზო ტაკადა — 1970-2000 წწ.
* ჟილ როზიერი — 2000-2004 წწ.
* ანტონიო მარასი — 2004-2011 წწ. 
* უმბერტო ლეონი და კეროლ ლიმი — 2012-2019 წწ.
* ფილიპე ოლივერა ბაპტისტა — 2019-2021 წწ.
* ნიგო — 2021 წლიდან

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი
* https://www.lvmh.com/news-documents/
* https://www.thecut.com/runway/

## სქოლიო
კატეგორია:ტანსაცმლის ბრენდები
კატეგორია:ფრანგული ბრენდები
საქართველოს სსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭო

**საქართველოს სსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭო** — საქართველოს სსრ-ის მეათე მოწვევის უმაღლესი წარმომადგენლობითი და საკანონმდებლო ორგანო 1980-1985 წლებში. 

## სესიები
### I სესია
#### პრეზიდიუმის ბრძანებულებები
1984 წლის 29 დეკემბერს საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილებით ბელა ზაქარიას ასული მაყაშვილი დაინიშნა საქართველოს სსრ-ის მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურების მინისტრად, ხოლო თენგიზ პავლეს ძე გელეიშვილი — საქართველოს სსრ-ის ადგილობრივი მრეწველობის მნისტრად.

## სქოლიო
ტრიფონ ფოფხაძე

**ტრიფონ ფოფხაძე** (დ. 1905, სოფ. კორბოული ახლანდ. საჩხერის მუნიციპალიტეტი — გ. უცნობია) — სტახანოვური მოძრაობის ერთ-ერთი პიონერი საქართველოში. საკავშირო მნიშვნელობის პერსონალური პენსიონერი, სოციალისტური შრომის გმირი (1958). სკკპ წევრი 1939 წლიდან. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს I–V მოწვევის დეპუტატი. სკკპ XXI ყრილობის დელეგატი.

1919–1965 წლებში მუშაობდა ჭიათურის შავი ქვის მრეწველობაში და ტრესტ „ჭიათურმარგანეცის“ ი. სტალინის სახელობის მაღაროთა სამმართველოში ჯერ მანგანუმის მადნის ამწმენდად, შემდეგ კი ცვლის უფროსად და უბნის გამგედ.

## ჯილდოები 
* მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“
* მედალი „კავკასიის დაცვისთვის“
* ლენინის ორდენი (3 ორდენი)
* შრომის წითელი დროშის ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტრიფონ ფოფხაძის ბიოგრაფია (I მოწვევა) 
* ტრიფონ ფოფხაძის ბიოგრაფია (II მოწვევა)
* ტრიფონ ფოფხაძის ბიოგრაფია (III მოწვევა)
* ტრიფონ ფოფხაძის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* ტრიფონ ფოფხაძის ბიოგრაფია (V მოწვევა)

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ტ
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:სკკპ-ის XXI ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:კავკასიის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
ორანგუტანი

**ორანგუტანი** (; მალაიური orang-utan, სიტყვასიტყვით — ტყის კაცი) — ძუძუმწოვართა გვარი ადამიანის მსგავსი მაიმუნების ოჯახისა; მისი აზიური განშტოების (ქეოჯახი *Ponginae*) ერთადერთი თანამედროვე ტაქსონი. ცნობილია 3 სახეობა: კალიმანტანური (ბორნეოს) ორანგუტანი (*P. pygmaeus*), სუმატრული ორანგუტანი  (*P. abelii*) და ტაპანულის ორანგუტანი (*P. tapanuliensis*). გავრცელებული არიან მალაის არქიპელაგის (ინდონეზია) კუნძულებზე — კალიმანტანსა და სუმატრაზე.

## აღწერა 
სხეულის სიგრძე 1,2–1,5 (იშვიათად 1,8-მდე) მეტრია. მასა დედლისა — 30–50, მამლისა — 50–90 კგ (ტყვეობაში 140 კგ-მდე და მეტი). დღეს მცხოვრები მეხეური ცხოველებიდან ყველაზე დიდებია. წინა კიდურები მიწაზე მცხოვრებ სხვა ადამიანის მსგავს მაიმუნებზე გრძელი აქვთ (ჩამოშვებულ მდგომარეობაში კოჭამდეა), უკანები მოკლეა; განირჩევიან აგრეთვე მოწითალო-ყავისფერი შეფერილობის ბეწვით. თმის საფარი თხელია, თავსა და მხრებზე გრძელი თმებით წარმოქმნილი ფაფარია. ზრდასრულ მამლებს ულვაშები და წვერი აქვთ.

## გავრცელება 
180პქ|მინი|მარცხნივ|კალიმანტანური, სუმატრული და ტაპანულის ორანგუტანების თავები
პლეისტოცენში ორანგუტანების გავრცელების არეალი სამხრეთ და ცენტრალურ ჩინეთამდე აღწევდა. დღეს მხოლოდ კალიმანტანსა და სუმატრაზე არიან წარმოდგენილი. ცხოვრობენ წვიმიან ტროპიკულ ტყეებში (მთებში ადიან ზღვის დონიდან 1500 მეტრამდე). მეხეური ცხოველებია. აქტიურობის პიკი დილისა და საღამოს საათებშია; შუადღისით ისვენებენ. ღამით ტოტებითა და ფოთლებით აშენებენ დიდ ბუდეს, რომელსაც, როგორც წესი, ერთხელ იყენებენ. ზოგჯერ დღისით დასვენებისთვისაც აშენებენ ზომის ბუდეებს. ძირითადად გადაადგილდებიან ხეებზე ცოცვით და ტოტიდან ტოტზე ხელების დახმარებით გადახტომით (ბრაქიაციით). მიწაზე იშვიათად მოძრაობენ (უმთავრესად ერთი ხიდან მეორემდე მისასვლელად), რა დროსაც ოთხივე კიდურ იყენებენ. დღის განმავლობაში 1 კმ მანძილს ფარავენ. ნაშიერებიანი დედლების ჯგუფი იკავებს დაახლოებით 0,65 კმ² ფართობის მონაკვეთს. ზრდასრული მამლები, როგორც წესი, მარტოულად ცხოვრობენ, 2–6 კმ² ტერიტორიაზე, რომელიც რამდენიმე ზრდასრული დედლის ტერიტორიასაც მოიცავს. უმთავრეს საფრთხეს წარმოადგენს ტყეების გაჩეხვა, რაც მათი საცხოვრებელი ბუნებრივი გარემოს განადგურებას იწვევს.

## სქოლიო 
*
ნოდარ თოდუა

**ნოდარ შოთას ძე თოდუა** (დ. 1931, სოფ. ნოჯიხევი, ხობის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 3 იანვარი, 1985, სოხუმი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო მოხელე. სკკპ წევრი (1959), აფხაზეთის ასსრ-ის გნათლების მინისტრის მოადგილე.

## ბიოგრაფია
ნოდარ შოთას ძე თოდუა დაიბადა 1931 წელს ხობის რაიონის სოფელ ნოჯიხევში, მოსამსახურის ოჯახში. 1955 წელს, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო ოჩამჩირის რაიონის №2 საშუალო სკოლაში ფიზიკის მასწავლებლად.

1956 წელს ნ. თოდუა დაინიშნა ოჩამჩირის რაიონის განათლების განყოფილების სასკოლო ინსპექტორად, ხოლო 1958 წელს არჩეულ იქნა საქართველოს ალკკ ოჩამჩირის რაიონული კომიტეტის მეორე მდივნად.

1960 წლიდან მუშაობდა აფხაზეთის ასსრ-ის მასწავლებელთა დახელოვნების ინსტიტუტის ფიზიკის კაბინეტის გამგედ, ასევე სოხუმის მე-7 და მე-16 საშუალო სკოლების დირექტორად.

1978 წელს ნ. თოდუა დაინიშნა აფხაზეთის ასსრ-ის განათლების მინისტრის მოადგილედ, სადაც მუშაობდა სიცოცხლის ბოლომდე.

1982 წელს მიენიჭა „აფხაზეთის ასსრ-ის სკოლის დამსახურებული მასწავლებლის“ წოდება, იყო სსრკ განათლების წარჩინებული, დაჯილდოებული იყო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით.

ნოდარ თოდუა გარდაიცვალა 1985 წლის 3 იანვარს.

## ლიტერატურა
*გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №3 (11869), 4 იანვარი, 1985

კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
ორნაწილიანი ფორმა

**ორნაწილიანი ფორმა** მუსიკაში — სხვადასხვა თემატურ მასალაზე აგებული ორი პერიოდისაგან შემდგარი ფორმა. ორნაწილიანი ფორმის უმარტივესი სახეობა წარმოადგენს 2 განმეორებითი წყობის პერიოდის დაპირისპირებას. მეორე პერიოდი, რომელიც თემატური მასალით პირველის კონტრასტულია, შესაძლოა ავითარებდეს პირველ პერიოდში მოცემულ აზრს, ავსებდეს ან აჯამებდეს მას. ხშირად მეორე პერიოდის მეორე წინადადება შინაარსით პირველი პერიოდის ორივე წინადადების მსგავსია, და ქმნის რეპრიზას, ამ შემთხვევაში ორნაწილიანი ფორმის მესამე კონტრასტული წინადადება (ე. ი. მეორე პერიოდის პირველი წინადადება) წარმოადგენს მის შუა ნაწილს. ორნაწილიანი ფორმის ასეთი რეპრიზული სახესხვაობა არ უნდა იქნეს არეული 3 ნაწილიან ფორმაში იმდენად, რამდენადაც ორნაწილიანი ფორმის შუა ნაწილი და რეპრიზა წარმოადგენენ ერთ მთლიან პერიოდს, რომელიც პირველს უპირისპირდება.

## სქოლიო 
კატეგორია:მუსიკალური ფორმა
კატეგორია:2 (რიცხვი)
კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
პერიოდი (მუსიკა)

[400პქ|მინი|მარჯვნივ|ორი 5-ტაქტიანი ფრაზისგან შემდგარი პერიოდი [იოზეფ ჰაიდნი|ჰაიდნის „ფელდპარტიტაში“]]
**პერიოდი** — მუსიკალური ნაგებობა, რომელშიც გადმოცემულია მეტნაკლებად დასრულებული მუსიკალური აზრი. პერიოდი ჩვეულებრივ შედგება 2 წინადადებისაგან (4- ან 8-ტაქტიანი), რომლებიც იყოფიან ფრაზებად. განარჩევენ განმეორებადი და არაგანმეორებადი აგებულების პერიოდს; პერიოდი შეიძლება იყოს არასიმეტრიული, გაფართოებული მე-2 წინადადებით; გვხვდება აგრეთვე 3-წინადადებიანი პერიოდი. პერიოდი შეიძლება იყოს ერთტონალური და მოდულირებული (იხ. ტონალობა); პერიოდი შეიძლება წარმოადგენდეს როგორც მუსიკალურ ნაწარმოების მონაკვეთს, ისე ჰომოფონიური მუსიკის დამოუკიდებელ უმარტივეს ფორმას.

## სქოლიო 
კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
კატეგორია:მუსიკალური ფორმა
უმაღლესი დონის პროგრამირების ენა

**უმაღლესი დონის პროგრამირების ენა** (VHLL) — პროგრამირების ენა, რომელიც გამოირჩევა მაღალი აბსტრაქციით და გამოიყენება, პირველ რიგში, როგორც პროგრამისტების სამუშაო-პროფესიონალური ინსტრუმენტი. მაღალი დონის პროგრამირების ენისგან განსხვავებით (სადაც მოქმედებს პრინციპი „როგორ უნდა ვაკეთოთ“), VHLL-ში მოქმედებს პრინციპი „რა უნდა ვაკეთოთ“. ამის გამო  უმაღლესი დონის პროგრამირების ენას ხშირად უწოდებენ პროგრამირების მიზნობრივ ენას.

ტერმინი VHLL პირველად გამოიყენეს 1990-იან წლებში, რასაც დღეს უფრო ხშირად უწოდებენ იმ პროგრამირების ენების დასახასიათებლად, რომლებიც გამოიყენება ერთჯერადი სკრიპტირების და მისი მსგავსი ამოცანების დასაწერად. (როგორიცაა  მაგ. Perl, Python, Ruby და Visual Basic)

## იხილეთ აგრეთვე 
* ავტომატური პროგრამირება
* დაბალი დონის პროგრამირების ენა
* მაღალი დონის პროგრამირების ენა
* მესამე თაობის პროგრამირების ენა
* მეოთხე თაობის პროგრამირების ენა
* მეხუთე თაობის პროგრამირების ენა
* ფუნქციებზე ორიენტირებული პროგრამირება

## სქოლიო
* https://www.usenix.org/legacy/publications/library/proceedings/vhll/index.html
* A very high level programming language for data processing applications
* Are VHLLs Really High-Level?

კატეგორია:პროგრამირების ენები
სანდრა მაგნუსი

**სანდრა ჰოლ მაგნუსი** (, დ.30 ოქტომბერი, 1964, ბელვილი, ილინოისი, აშშ) — ამერიკელი ინჟინერი, ყოფილი NASA-ს ასტრონავტი.

## ბიოგრაფია
სანდრა ჰოლ მაგნუსი დაიბადა 1964 წლის 30 ოქტომბერს, ილინოისის შტატის ქალაქ ბელვილში. 

1986 წელს მიიღო ბაკალავრის ხარისხი ფიზიკაში და 1990-ში გახდა ელექტროტექნიკის მაგისტრი მისურისის უნივერსიტეტში. 1996 წელს გახდა ჯორჯიის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის დოქტორი.

2006 წელს ის NASA-ს წყალქვეშა მისიაში მონაწილეობდა. იყო პროგრამა ატლანტის STS-135-ის მონაწილე.

2012 წელს დატოვა NASA და გადავიდა ამერიკის აერონავტიკისა და ასტრონავტიკის ინსტიტუტში, აღმასრულებელ დირექტორად.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია
* სანდრა მაგნუსი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ქალი კოსმონავტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კილონოვა

**კილონოვა** () — გარდამავალი ასტრონომიული მოვლენა, რომელიც კომპაქტურ ორმაგ (ბინარულ) სისტემაში მაშინ ხდება, როდესაც ორი ნეიტრონული ვარსკვლავი ან ნეიტრონული ვარსკვლავი და შავი ხვრელი ერთმანეთს ერწყმის. მიჩნეულია, რომ კილონოვები გამოყოფს გამა-გამოსხივების მოკლე ჭავლებს და ძლიერ ელექტრომაგნიტურ რადიაციას, რისი მიზეზიც იმ მძიმე r-პროცესული ატომბირთვების ბირთვების რადიოაქტიური დაშლაა, რომლებიც შერწყმის პროცესში წმინდად იზოტროპიულად წარმოიქმნება და ამოიტყორცნება.

## ისტორია
ტერმინი „კილონოვა“ 2010 წელს შემოიღეს პიკური სიკაშკაშის აღსაწერად,

პირველი კილონოვა გამა-გამოსხივების მოკლე ჭავლების სახით აღმოაჩინეს და SGRB 130603B უწოდეს; ის კოსმოსურმა ობსერვატორია Swift-მა და KONUS/WIND-მა დააფიქსირა, აფეთქებიდან მე-9 და 30-ე დღეს კი მას ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპით დააკვირდნენ.

## თეორია
ორი კომპაქტური ობიექტის ერთმანეთის გარშემო სპირალურად მოძრაობა და შერწყმა, გრავიტაციული ტალღების ძლიერი წყაროა. მიჩნეულია, რომ კილონოვები მოკლე გამა-გამოსხივების ჭავლების (GRB) წინაპარია საკუთარ კვლევაში მათ ივარაუდეს, რომ ნეიტრონულ ვარსკლვავთა შერწყმისას წარმოქმნილი რადიოაქტიური ამონატყორცნი თერმული გარდამავალი გამოსხივების წყარო უნდა იყოს.

## დაკვირვებები
ს მიერ.]]
კილონოვას შესახებ პირველი დაკვირვებადი ვარაუდი 2008 წელს გაჩნდა, მოკლე გამა-გამოსხივების ჭავლ GRB 080503-ის შემდეგ, რომელშიც მკრთალი ობიექტი ერთი დღის შემდეგ ოპტიკურ და ინფრაწითელ სინათლეში გამოჩნდა და სწრაფად გაქრა. კიდევ ერთი კილონოვას შესახებ ვარაუდი 2013 წელს გაჩნდა, მოკლე ხანგრძლივობის გამა-გამოსხივების აფეთქება GRB 130603B-ის შემდეგ; ამ შემთხვევაში, შორეული კილონოვას მკრთალი ინფრაწითელი გამოსხივება ჰაბლის კოსმოსურმა ტელესკოპმა დააფიქსირა. დადგინდა, რომ წყარო ორი ნეიტრონული ვარსკვლავის შერწყმის შედეგად წარმოქმნილი კილონოვა იყო. მოვლენა ჩვენგან 140 მილიონი სინათლის წლით დაშორებულ გალაქტიკა NGC 4993-ში მოხდა და მომდევნო რამდენიმე კვირის განმავლობაში ჩანდა ოპტიკურ ელექტრომაგნიტურ სპექტრში.

## რესურსები ინტერნეტში
* List of all known kilonovae  at The Open Kilonova Catalog .

## სქოლიო
კატეგორია:ასტრონომიული მოვლენები
კატეგორია:ვარსკვლავის ტიპები
კატეგორია:ნეიტრონული ვარსკვლავი
კატეგორია:სუპერნოვა
კატეგორია:ნოვა
ტონდანო

**ტონდანო** — ტბა ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესიზე, ქალაქ მანადოდან 36 კილომეტრის დაშორებით, ზღვის დონიდან 600 მეტრ სიმაღლეზე და წარმოადგენს ჩრდილოეთ სულავესის პროვინციის უდიდეს ტბას.

ბოლო წლებში ტონდანოს ტბაში წყლის დონის მკვეთრი კლება ფიქსირდება. 1934 წელს ეს მაჩვენებელი 40 მეტრს შეადგენდა, 1993 წელს 23 მეტრს, 1996 წელს 18 მეტრს, ხოლო 2010 წელს კრიტიკულ ნიშნულს, 12 მეტრს მიუახლოვდა.

ტბაში ბინადრობს თევზის ენდემური სახეობა *Tondanichthys kottelati*.

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ტბები
მეჰმეთ ალი ბირანდი

**მეჰმეთ ალი ბირანდი** (; დ. 9 დეკემბერი, 1941 — გ. 17 იანვარი, 2013) — თურქი ჟურნალისტი, პოლიტიკური კომენტატორი და მწერალი.

## ბიოგრაფია 
ბირანდი დაიბადა 1941 წლის 9 დეკემბერს იზეთ და მიურვეთ ბირანდების ოჯახში, სტამბოლის ბეიოღლუს რაიონში. დაასრულა გალათასარაის უმაღლესი სკოლა.

### კარიერა 
ბირანდმა თავისი ჟურნალისტური კარიერა 1964 წელს დაიწყო, გაზეთ „Milliyet“. 1992 წელს შეუერთდა „Show TV“-ის სარედაქციო გუნდს. მოგვიანებით დააფუძნა პოლიტიკური თოქ-შოუ სახელად „32. Gün“, რომელიც პირველად 1985 წელს TRT-ზე გავიდა, ხოლო შემდეგ CNN Türk-სა და Show TV-ზე. ასევე უძღვებოდა CNN Türk-ზე ყოველდღიურ ამბებს. 2013 წლამდე, ანუ გარდაცვალებამდე, მუშაობდა Kanal D-ში, სადაც უძღვებოდა მთავარ საინფორმაციო გამოშვებას.

დაწერილი აქვს რამდენიმე წიგნი, მათ შორის „30 Sıcak Gün“, „Diyet“, „Türkiye'nin Avrupa Macerası“, „12 Eylül 04.00“ და „Emret Komutanım“.

ბირანდი ასევე იყო საფეხბურთო კლუბ გალათასარაის გამგეობისა და სამეურვეო საბჭოს წევრი. 

2006 წელს მან განაცხადა, რომ „JITEM“-მა სთხოვა მაჰმუთ ილდირიმს (იეშილი) მისი მოკვლა, მაგრამ ოპერაცია მოგვიანებით გაუქმდა, მას შემდეგ რაც ილდირიმმა უკვე გამოიკვლია ბირანდის სახლის დაცვა. ბირანდმა თქვა, რომ MIT-ის ხელმძღვანელმა შენკალ ატასაგუნმა ერთ-ერთი მათგანი იყო, ვინც მას ეს ეპიზოდი უთხრა.

### სიკვდილი 
ბირანდი 2013 წლის 17 იანვარს სტამბოლის ამერიკულ ჰოსპიტალში ნაღვლის ბუშტის ოპერაციის გართულების გამო გარდაიცვალა. ასევე გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მკურნალობდა კიბოს. გარდაცვალების მომენტში 71 წლის იყო.

## ბიბლიოგრაფია 
*Diyet
*Türkiye'nin Avrupa Macerası
*30 Sıcak Gün
*12 Eylül 04.00
*Emret Komutanım
*32. Gün
*10 Yılın Perde Arkası
*Mehmet Ali Birand
*Milliyet Yayınları / Aktüel Kitaplar Dizisi
*Nasreddin Hodja

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:თურქი ჟურნალისტები
მარია ბლანკი

მინი|მარია ბლანკი (ულიანოვა)
**მარია ალექსანდრეს ასული ულიანოვა** (; *ქალიშვილობის გვარი* — **ბლანკი**, დ. , სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთის იმპერია — გ. , პეტროგრადი) — ილია ულიანოვის მეუღლე და რევოლუციონერების ვლადიმერ ლენინისა და ალექსანდრე ულიანოვის დედა.

## ბიოგრაფია
მარია ალექსანდრეს ასული ბლანკი დაიბადა პეტერბურგში 1835 წლის 6 მარტს, ექიმის, საიმპერატორო სამედიცინო ქირურგიული აკადემიის კურსდამთავრებულის ალექსანდრე დიმიტრის ძე ბლანკის ოჯახში. მარიამ დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო. სახლშივე შეისწავლა მეცნიერების საფუძლები და სამი ევროპული ენა: გერმანული, ფრანგული და ინგლისური. მარიამ ყველასაგან დახმარების გარეშე ექსტერნად ჩააბარა გამოცდები სამარის ვაჟთა გიმნაზიაში, მიიღო მსაწავლებლის დიპლომი და უფლება.

1863 წელს მარია ბლანკი დაოჯახდა, გაჰყვა პედაგოგს, ფიზიკის მასწავლებელს ილია ნიკოლოზის ძე ულიანოვს. მეუღლესთან თააცხოვრების პერიოდში შეეძინათ შვილები: ანა, ალექსანდრე, ოლღა, ვლადიმერი, დიმიტრი და მარია. 1886 წლის 12 იანვარს მარიას მეუღლე ილია ულიანოვი 55 წლის ასაკში გარდაეცვალა.

1887 წლის მარტის პირველ რიცხვებში თავის დასთან ანასთან ერთად დააპატიმრეს მარია ბლანკის უფროსი ვაჟი ალექსანდრე, რუსეთის იმპერატორის ალექსანდრე III-ზე თავდასხმაში მონაწილეობისაათვის. მიუხედავად მარიას არაერთგზის მცდელობისა შვილის — ალექსანდრეს გადარჩენა ვერ მოახერხა. 1887 წლის 8 მაისს, 21 წლის ალექსანდრე ულიანოვი სიკვდილით დასაჯეს შლისელბურგის ციხეში. ალექსანდრეს სიკვდილით დასჯის ოთხი წლის შემდეგ პეტერბურგში მუცლის ტიფისაგან გარდაიცვალა მარიას ქალიშვილი — ოლღა.

მარია ულიანოვი გარდაიცვალა 82 წლის ასაკში 1916 წელს. დაკრძალულია პეტროგრადში, გოლკოვის სასაფლაოზე, მისი ქალიშვილის ოლღას საფლავის გვერდით.

## ლიტერატურა
*გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №48 (11914), 7 მარტი, 1985

კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1835
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ალიქომექთეფე

**ალიქომექთეფე** () — ენეოლოთის ეპოქის დროინდელი დასახლება, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანში, ჯალილაბადის რაიონში, სოფელ უჩთეფესთან.

ფ. რ. მაჰმუდოვის კვლევების თანახმად, გათხრებისას ნაპოვნი მრავალრიცხოვანი თიხის ჭურჭელი მეორე დიდი აღმოჩენაა აღნიშნული ძეგლის ტერიტორიაზე. გათხრების დროს საღებავით დაფარული 300-ზე მეტი თიხის ჭურჭლის ნიმუში იპოვეს. ეს ნაკეთობები მონოქრონული ნახატებით იყო დაფარული. ყავისფერი და წითელი ნახატების უმრავლესობა წარმოადგენს სამკუთხედებს, რომბებს, სწორ და მრუდ ხაზებს. მრავალი ნაკეთობა ადგილობრივი წარმოებისაა.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები
ვლადიმერ კვარჭელია

**ვლადიმერ ჯგონატის ძე კვარჭელია** (დ. 15 ივნისი, 1919, სოფელი აჭანდარა, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა — გ. 22 აპრილი, 1985, საქართველოს სსრ) — აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო მოხელე, სკპ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის წევრი, აფხაზეთის ასსრ-ის IV-XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

## ბიოგრაფია
ვლადიმერ ჯგონატის ძე კვარჭელია დაიბადა 1919 წლის 15 ივნისს სოფელ აჭანდარაში, გლეხის ოჯახში. შრომითი საქმიანობა დაიწყო 1938 წელს მასწავლებლად მშობლიურ სოფელში. 1944 წელს შევიდა სკკპ რიგებში.

1940 წელს გაწვეულ იქნა საბჭოთა არმიაში, სავალდებულო სამსახურში. იგი იყო მეორე მსოფლიო ომის, ქალაქ ლენინგრადის დაცვის აქტიური მონაწილე. საბჭოთა არმიიდან დემობილიზაციის შემდეგ, 1945 წელს ვ. კვარჭელია შევიდა სოხუმის ა. გორკის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1949 წელს.

1949-1954 წლებში მუშაობდა პარტიის გუდაუთის რაიონული კომიტეტის ინსტრუქტორად, პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების გამგის მოადგილედ, პარტკაბინეტის გამგედ, შემდეგ ჯერ პარტიის გუდაუთის, შემდეგ ახალი ათონის რაიონული კომიტეტის პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების გამგედ. 1954 წელს ვ. კვარჭელია დაინიშნა აფხაზეთის ასსრ-ის კულტურის მინისტრად. 1967-1973 წლებში ვ. კვარჭელია აფხაზეთის ასსრ-ის შრომითი რესურსების გამოყენების სახელმწიფო კომიტეტის თავჯდომარეა. 1973 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო აფხაზეთის ასსრ-ის მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურების მინისტრი.

ვლადიმერ კვარჭელია 1955 წლიდან იყო აფხაზეთის ასსრ-ის ყველა მოწვევის უმაღლესის აბჭოს დეპუტატი, არჩეული იყო საქართველოს კომპარტიის გუდაუთის და ახალი ათონის რაიონული კომიტეტების წევრად.

ვლადიმერ კვარჭელია გარდაიცვალა 1985 წლის 22 აპრილს. დაკრძალულია მშობლიურ სოფელში.

## ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოებული იყო:
*;
*;
*;
*მედალი „მამაცობისათვის“.

## ლიტერატურა
*გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №81 (11947), 25 აპრილი, 1985

## რესურსები ინტერნეტში
*Кварчелия Владимир Джгунатович (1919-1985)

კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის კულტურის მინისტრები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურების მინისტრები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
ფენომენოლოგია

**ფენომენოლოგია** — ფილოსოფიური მიმდინარეობა, რომელიც გამოცდილებისა და ცნობიერების სტრუქტურებს სწავლობს. მისი ამოსავალი წერტილია სუბიექტის მიერ ფენომენის ინტუიციური განცდა.
 
ფენომენოლოგია, როგორც ფილოსოფიური მიმდინარეობა, XX საუკუნის დასაწყისში დაფუძნდა ედმუნდ ჰუსერლის მიერ. მოგვიანებით მიმდინარეობა ჰუსერლის მიმდევრების წრემ გერმანიაში, გეტინგენისა და მიუნიხის უნიევრსიტეტებში განავრცო. მომდევნო პერიოდში ფენომენოლოგია გავრცელდა საფრანგეთსა და აშშ-ში და ხშირ შემთხვევაში მნიშვნელოვნად დაშორდა ჰუსერლის ადრეულ ნაშრომებს.   

ფენომენოლოგიაა არაა ერთიანი მიმდინარეობა, არამედ სხვადასხვა ავტორების საერთო მოსაზრებათა ერთიანობაა, რომლებიც ამასთანავე მნიშვნელოვნად განსხვავდება ერთმანეთისგან. გაბრიელა ფარინა ფენომენოლოგიის შესახებ აღნიშნავს:ფენომენოლოგიის საბოლოო განსაზღვრება სახიფათო და ამასთანავე პარადოქსულიც კია, რადგან მას არ გააჩნია თემატური ფოკუსი. რეალურად, ეს არც დოქტრინაა და არც ფილოსოფიური სკოლა, არამედ ესაა აზროვნების სტილი, ესაა მეთოდი, ესაა ღია და მუდმივად განახლებადი გამოცდილება, რომელიც ყოველ ჯერზე ახალ-ახალ შედეგებს იძლევა, ამან კი შესაძლოა დააბნიოს ისინი, ვინც ფენომენოლოგიის საზრისის განსაზღვრას ეცდება.

ფენომენოლოგიის ინტერესის საგანია ცნობიერების არსი, რომელიც კონკრეტული ადამიანის – სუბიექტის – მიერ განიცდება. ჰუსერლის კონცეფციით, ფენომელონოლოგის არსი, ესაა ცნობიერების სტრუქტურებისა და ცნობიერების აქტის დროს გამოვლენილი ფენომენების სისტემური რეფლექსია და შესწავლა. 

## მიმოხილვა
ყველაზე საბაზისო ფორმით, ფენომენოლოგია ცდილობს შექმნას ისეთი საკითხების ობიექტური შესწავლის პირობები, რომლებიც ჩვეულებრივ შემთხვევაში სუბიექტურად მიიჩნევა: ესენია ცნობიერება და ცნობიერი გამოცდილებები, როგორიცაა აღქმა, ემოციები და განსჯა. მიუხედავად იმისა, რომ ფენომენოლოგია მეცნიერულობისკენ მიისწრაფვის, ის არ ცდილობს ცნობიერების შესწავლას კლინიკური ფსიქოლოგიის ან ნევროლოგიის პერსპექტივიდან. ნაცვლად ამისა, იგი სისტემური რესფლექსიის საშუალებით ცდილობს განსაზღვროს გამოცდილების არსებითი თვისებები და სტრუქტურები.

## რესურსები ინტერნეტში
* What is Phenomenology?
* About Edmund Husserl
* Phenomenology – Internet Encyclopedia of Philosophy
* Cognitive Phenomenology – Internet Encyclopedia of Philosophy
* Phenomenology – Stanford Encyclopedia of Philosophy
* Organization of Phenomenology Organizations
* Romanian Society for Phenomenology
* Phenomenology Online
* Dialectical Phenomenology
* The New Phenomenology
* Springer's academic Phenomenology program 
* Phenomenology and First Philosophy 
* Meta: Research in Hermeneutics, Phenomenology, and Practical Philosophy
* *Studia Phaenomenologica* 
* Phenomenology Research Center
* Open Commons of Phenomenology

## სქოლიო
კატეგორია:ფილოსოფიური მიმდინარეობები
კატეგორია:სოციალური ფილოსოფია
კატეგორია:XX საუკუნის ფილოსოფია
კატეგორია:ფენომენოლოგია
მაწანწალა კატები სტამბოლში

მინი| მაწანწალა კატების ჯგუფი სტამბოლში, 2006 წ
**სტამბოლი** მაწანწალა კატების () მნიშვნელოვან პოპულაციას მასპინძლობს. მათი რაოდენობა მერყეობს ასი ათასიდან მილიონამდე. თურქეთის ბევრი მოქალაქე ქუჩის ცხოველებს განიხილავს როგორც საერთო საკუთრებაში არსებულ შინაურ ცხოველებს და არა ტრადიციულ მაწანწალებს. ქვეყანა ატარებს დამცველობით პოლიტიკას, რათა არ მოკლან და არ დაიჭირონ ისინი.

## ისტორია 
აიშე საბუნჩუს (პროექტ „სტამბოლის კატების“ წარმომადგენელი) მიხედვით, ქალაქში კატების ფართო გავრცელება შეიძლება დაკავშირებული იყოს ოსმალეთის იმპერიასთან. სტამბოლის (მაშინდელი *კონსტანტინოპოლი*) სახლების უმრავლესობა ხისგან იყო აშენებული, რამაც ხელი შეუწყო თაგვებისა და ვირთხების გამრავლებას. ამან ქალაქში კატების ყოფნა აუცილებლობად აქცია. სხვადასხვა მასობრივი ინფორმაციის საშუელება თურქეთში კატების მიმართ პოზიტიურ დამოკიდებულებას ისლამს უკავშირებს,

ადგილობრივების მიერ კატების საჯარო კვება რამდენიმე ვეტერინარმა გააკრიტიკა. 2015 წელს რატგერსის უნივერსიტეტის მეცნიერების მიერ გამოქვეყნებულ ნაშრომში ნათქვამია, რომ კოლექტიური კვება იზიდავს და იწვევს ცხოველების კონცენტრაციას კონკრეტულ ტერიტორიაზე, რაც, თავის მხრივ, ხელს უწყობს გარკვეული დაავადებების გავრცელებას. ჯანმრთელი კატების კონტაქტი ობიექტებთან, როგორიცაა საკვები და წყლის კონტეინერები, რომლებიც დაბინძურებულია ავადმყოფი ცხოველების მიერ, კიდევ ერთი საზრუნავი საკითხია.

## კანონი 
მინი|ქუჩის კატები ჯიჰანგირში
2021 წლამდე თურქეთის კანონმდებლობა ცხოველებს (მაწანწალა და შინაურ ცხოველებს) განსაზღვრავდა როგორც „საქონელს“ და არა „ცოცხალ არსებებს“. ცხოველთა უფლებების აქტივისტებმა ეს კლასიფიკაცია გააკრიტიკეს, რადგან იგი ცხოველების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულისთვის მსუბუქ ჯარიმებს ითვალისწინებდა. 2021 წელს მიღებული წინადადების თანახმად, შინაურ და მაწანწალა ცხოველებს მიენიჭათ „ცოცხალი არსების“ სტატუსი, რაც ცხოველების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულისთვის ექვსი თვიდან ოთხ წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. კანონი ასევე ავალდებულებს თურქეთში ყველა უპატრონო ცხოველის სტერილიზაციას.

## პოპულარულ კულტურასა და მედიაში 
სტამბოლის მაწანწალა კატები წარმოდგენილია სხვადასხვა მედიაში. 2016 წლის თურქულ დოკუმენტურ ფილმში „Kedi“ ასახულია სტამბოლის რამდენიმე მაწანწალა კატის ცხოვრება. ეცუკო შუნდოს 2015 წლის საბავშვო წიგნი „კატის ძიება სტამბოლში“ () ეხება სტამბოლის იაპონური სკოლის მოსწავლეების მიერ მაწანწალა თურქული ვანის ჯიშის კატის ძიებას. აღსანიშნავია, რომ სოციალური მედია სტამბოლის კატების პოპულარობის მოპოვების მნიშვნელოვანი საშუალება გახდა.

ფაილი:Cats of Istanbul (4).jpg|კატა აია-სოფიაში
ფაილი:The Cats of Istanbul - 6614719993.jpg| 
ფაილი:Istanbul Kitty (3955643060).jpg| 
ფაილი:Little Hagia Sophia - cemetery - P1040005.JPG| 
ფაილი:Cats of Istanbul.jpg| 
ფაილი:Süleymaniye Camii Haziresi'nde bir kedi.jpg| 
ფაილი:Soğanlık_metro_istasyonu_kedisi_(cropped).jpg| 

## სქოლიო 
კატეგორია:სტამბოლი
კატეგორია:კატები სტამბოლში
მარია რესა

**მარია ანჯელიტა რესა** (; დ. 2 ოქტომბერი, 1963) — ფილიპინელი-ამერიკელი ავტორი და ჟურნალისტი, ფილიპინური ონლაინ მედიაგამოცემის „Rappler“-ის თანადამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორი, პირველი ფილიპინელი ნობელის პრემიის ლაურეატი, წამყვანი გამომძიებელი რეპორტიორი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში CNN-ისთვის.

2018 წელს რესა ჟურნალი ტაიმის წლის ადამიანის გამოცემის გარეკანზე მოხვდა; აღნიშნული გამოცემა მსოფლიოს გარშემო ყალბი ამბების წინააღმდეგ მებრძოლ ჟურნალისტებს ეძღვნებოდათ. 2019 წლის 13 თებერვალს რესა დააკავეს კიბერდეზინფორმაციის, კერძოდ ბიზნესმენი ვილფრედო კენგის შესახებ ყალბი ინფორმაციის გავრცელების,  ბრალდებით. ჟურნალისტს ბრალი კონტროვერსიული ანტიკიბერდანაშაულის კანონით წაუყენეს. 2020 წლის 15 იანვარს მანილას სასამართლომ იგი დამნაშავედ სცნო, რაც დაგმეს ადამიანის უფლებადამცველმა ჯგუფებმა და მედიის თავისუფლებაზე თავდასხმად მიიჩნიეს.  რამდენადაც რესა ფილიპინების პრეზიდენტი როდრიგო დუტერტეს გამოჩენილი კრიკიკოსია, ოპოზიციამ და საერთაშორისო საზოგადოებამ მისი დაპატიმრება და მსჯავრდება შეაფასა, როგორც დუტერტის ხელისუფლების მიერ პოლიტიკურად მოტივირებული ქმედება.   რესა ორგანიზაციის „რეპორტიორები საზღვრების გარეშე“ ინფორმაციისა და დემოკრატიის კომისიის წევრია.

რესას 2021 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა მშვიდობის დარგში დიმიტრი მურატოვთან ერთად „გაწეული ძალისხმევისთვის გამოხატვის თავისუფლების დასაცავად, რაც დემოკრატიისა და ხანგრძლივი მშვიდობის წინაპირობაა“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ჟურნალისტები
კატეგორია:ამერიკელი ავტორები
კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცებაში
კატეგორია:ფილიპინელი ჟურნალისტები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფლუიდური და კრისტალური ინტელექტი

**ფლუიდური ინტელექტი** ('''*g*f**) და **კრისტალიზებული ინტელექტი** (***g*c'*) — ეს ორი კონცეფცია 1963 წელს ფსიქოლოგმა რეიმონდ კეტელმა შექმნა. კეტელის ფსიქომეტრიული თეორიის მიხედვით, ზოგადი ინტელექტი (*g*) იყოფა ორ კონცეფციად: *g*f და *g*c. ფლუიდური ინტელექტი არის უნარი, რომელიც საჭიროა უჩვეულო პრობლემების გადასაჭრელად და კორელირებულია მნიშვნელოვან უნარებთან, როგორიცაა გააზრება, მსჯელობა და სწავლა. ხოლო კრისტალიზებული ინტელექტი, მოიცავს უნარს, რომელიც გვეხმარება დავასკვნათ მეორადი, ურთიერთდამოკიდებული აბსტრაქციები, მანამდე ნასწავლი პირველადი, ურთიერთდამოკიდებული აბსტრაქციების გამოყენებით.

## ისტორია
**ფლუიდური და კრისტალიზებული ინტელექტი** არიან რეიმონდ კეტელის მიერ კონცეპტუალიზებული კონსტრუქციები. ისეთი დავალებების შესასრულებლად, რომლებიც ზომავენ „ფლუიდურ ინტელექტს“ საჭიროა აბსტრაქტული პრობლემების გადაჭრის უნარი. ასეთი დავალებები მოიცავენ ფიგურების კლასიფიკაციას, ფიგურულ ანალიზს, რიცხვების და ასოების მწკრივებს და მატრიცებს. ორივე, *ფლუიდური* უნარი და პიაჟეს *ოპერატიული ინტელექტი*, ეხება ლოგიკურ აზროვნებას. *კრისტალიზებული* უნარი და პიაჟეს „ყოველდღიური სწავლის მკურნალობა“ ასახავს ადამიანის გამოცდილებას. *ფლუიდური და კრისტალიზებული* უნარების ერთმანეთთან დამოკიდებულების მსგავსად, პიაჟეს *ოპერატიულობა*, მისივე „ყოველდღიური სწავლის“ საფუძვლად ითვლება. ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოყენებადი საზომია *ფლუიდური* უნარებისთვის. ეს არის არავერბალური მრავალ პასუხიანი ტესტი. მოხალისეებმა, ობიექტების წყობის სივრცითი ორგანიზაციის საფუძველზე უნდა დაასრულონ ნახატების სერია, რელევანტური ასპექტების იდენტიფიცირებით და უნდა აირჩიონ ობიექტი, რომელიც იზიარებს ერთ, ან მეტ იდენტიფიცირებულ ასპექტს. ეს დავალება აფასებს მენტალურ რეპრეზენტაციებს შორის ურთიერთდამოკიდებულების შემჩნევის უნარს, ან *ურთიერთობით მსჯელობას.* *პროპოზიციური ანალოგიები* და სემანტიკური გადაწყვეტილების დავალებები ასევე აფასებენ ამ უნარებს.

### ვუდკოკ–ჯონსონის კოგნიტური უნარების ტესტი, მესამე გამოშვება 
ვუდკოკ–ჯონსონის კოგნიტური უნარების ტესტში() (WJ-III) *g*f იზომება ორი ტესტით: კონცეფციის ფორმირება და ანალიზის სინთეზი. კონცეფციის ფორმირების დავალება საჭიროებს ინდივიდის კატეგორიულ აზროვნებას; ანალიზის სინთეზი კი საჭიროებს ზოგად თანმიმდევრულ მსჯელობას.

#### WJ-III კონცეფციის ფორმირება 
ინდივიდმა ვიზუალური თავსატეხების ამოსახსნელად, უნდა გამოიყენოს კონცეფციები ფუნდამენტური „წესების“ დასადგენად. თავსატეხები დალაგებული არიან მარტივიდან რთულამდე. სირთულის გაზრდასთან ერთად, ინდივიდმა უნდა იპოვოს მთავარი განსხვავება (ან „წესი“) თავსატეხების ამოსახსნელად, ერთი-ერთზე შედარებების დროს. უფრო რთული დავალებებისთვის, ინდივიდმა უნდა გაითვალისწინოს ორი კონცეფცია: კონცეფცია „და“(მაგალითად, თავსატეხის ამოხსნას სჭირდება კომბინაცია, ანუ ცოტა *ისიც* და ცოტა *ესეც*) და კონცეფცია „ან“(მაგალითად, ყუთში ჩატევისთვის, პასუხი უნდა იყოს ან *ერთი*, ან *მეორე*). ყველაზე რთული დავალებები საჭიროებენ *ფლუიდურ ტრანსფორმაციებს'' და კოგნიტურ ცვლილებებს მრავალფეროვან კონცეფციურ თავსატეხებს შორის, რომლებზეც ინდივიდმა უკვე იმუშავა.

## სქოლიო
კატეგორია:ინტელექტი ტიპის მიხედვით
პრეეაკულატი

**პრეეაკულატი** (ასევე ცნობილია, როგორც **პრეეაკულატორული სითხე**, **კუპერის სითხე** და **„პრექამი“**; ) — გამჭვირვალე, უფერო, ბლანტი სითხე, რომელიც სექსუალური აღგზნების დროს პენისის შარდსაწვეთიდან გამოიყოფა. შემადგენლობის მხრივ ის სპერმის მსგავსია, თუმცა აქვს მნიშვნელოვანი განსხვავებებიც. სითხეში სპერმატოზოიდების შემცველობა ცვალებადია ძალიან დაბლიდან ნულოვანამდე. პრეეაკულატი ლუბრიკანტისა და მჟავას გამანეიტრალებლის როლს ასრულებს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვაგინალური ლუბრიკაცია

## რესურსები ინტერნეტში
* რა არის პრეეაკულატი?

კატეგორია:სპერმა
კატეგორია:ეაკულაცია
კატეგორია:პენისი
მანუელ აარონი

**მანუელ აარონი** (; დ. 30 დეკემბერი, 1935, ტაუნგუ, ახლანდ. მიანმარი) — ინდოელი მოჭადრაკე; ინდოეთის პირველი საერთაშორისო ოსტატი (1961). სრულიად ინდოეთის ჭადრაკის ფედერაციის პასუხისმგებელი მდივანი, ფიდეს ცენტრალური კომიტეტის წევრი (1986-დან). აზიაში პირველი საჭადრაკო ჟურნალის „Chess Mate“ საპატიო რედაქტორი. ინდოეთის 9-გზის ჩემპიონი (1959–1980). სტოკჰოლმის ზონათაშორისი ტურნირის მონაწილე (1962), დაიკავა 23-ე ადგილი, დაამარცხა ლაიოშ პორტიში და ვოლფგანგ ულმანი. აზიის ქვეყნების საერთაშორისო ტურნირზე (აშხაბადი, 1961) გაინაწილა მე-5–6 ადგილი.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 30 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:ინდოელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ჭადრაკის საერთაშორისო ოსტატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სალამინი

**სალამინი** () — კუნძული საბერძნეთში, მდებარეობს ათენის ახლოს, სარონიკოსის ყურეში. შედის სარონიკის კუნძულების შემადგენლობაში. კუნძულის ფართობია 91,503 კმ², მოსახლეობა 39 283 ადამიანი (2011) შედის ამავე სახელწოდების დიმის შემადგენლობაში, ატიკა. დიმის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სალამინი.

## ისტორია
ძვ. წ. VII-VI საუკუნეებში კუნძულის დასაუფლებლად ხანგრძლივი ბრძოლა მიმდინარეობდა ათენსა და მეგარას შორის.

ძვ. წ. 480 წელს სალამინთან გაიმართა ანტიკურობის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ბრძოლა, რომელშიც ბერძნებმა თემისტოკლეს ხელმძღვანელობით დაამარცხეს სპარსეთის ფლოტი. 

სალამინი ასევე ცნობილია, როგორც აიაქსის კუნძული. აიაქსი იყო ჰომეროსის გმირი, რომელიც ხელმძღვანელობდა სალამინელებს ტროის ომში. ოსმალების მმართველობის პერიოდში კუნძულს ერქვა კულური.

## იხილეთ აგრეთვე
* სალამინის ბრძოლა

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
იაკობ ხვედელიანი

**იაკობ ხვედელიანი** (დ. 1906, სოფ. ქრისტესი, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 1978) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი. 1946–1978 წლებში საქართველოს სსრ II–VII მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

1936 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1929–1931 წლებში ქ. ნიჟნე-დნეპროვსკის კარლ ლიბკნეხტის სახელობის ქარხანა, ტექნიკოს-მექანიკოსი; 1931 წლიდან — ქ. თბილისის ორთქმავალ-ვაგონშემკეთებელი ქარხანა; 1937 წლიდან მუშაობდა ოსტატად თბილისის კიროვის სახელობის დაზგათსამშენებელი ქარხანაში, ხოლო 1943 წლიდან — მთავარ ინჟინერად. 1944 წლიდან — ამავე ქარხნის დირექტორი; 1948–1978 წლებში 30 წლის განმავლობაში თბილისის გიორგი დიმიტროვის სახელობის N 31 საავიაციო ქარხნის დირექტორი. მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის და არაერთი გამოგონების ავტორი. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა და ჩიხი.

## ჯილდოები 
* 1960 — საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი
* 1966 — სოციალისტური შრომის გმირი
* 1967 — დამსახურებული რაციონალიზატორი

## ლიტერატურა
*  
*გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები, თბ., 2012, გვ. 168-169

## რესურსები ინტერნეტში 
* იაკობ ხვედელიანის ბიოგრაფია (II მოწვევა)
* იაკობ ხვედელიანის ბიოგრაფია (III მოწვევა)
* იაკობ ხვედელიანის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* იაკობ ხვედელიანის ბიოგრაფია (V მოწვევა)
* იაკობ ხვედელიანის ბიოგრაფია (VII მოწვევა)

კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ი
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტი

**რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტი** (, ხოლო შემოკლებით ) — რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის სათაო სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება, რომელიც დაკავებულია თანამედროვე ჩინეთის, იაპონიის, ორივე კორეის, ვიეტნამის საერთაშორისო პრობლემებისა და აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონის ეკონომიკური ინტეგრაციის პროცესების შეწავლით.  

რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტი მდებარეობს მოსკოვში.

რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტი არის რუსული აღმოსავლეთმცოდნეობის მემკვიდრე და 200-ზე მეტწლიანი ტრადიციების გამგრძელებელი, რომლის სათავეებთან იდგნენ ისეთი მეცნიერები, როგორებიც იყვნენ იაკინთე (ბიჩურინი), ვასილი ვასილიევი (), ვასილი ალექსეევი () და ნიკოლაი კონრადი ().

რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტი შეიქმნა საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის 1966 წლის სექტემბერის დადგენილების საფუძველზე.

გასული 50 წლის განმავლობაში რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტი იქცა ერთ-ერთ ყველაზე მსხვილ სამეცნიერო ცენტრად შემდეგ მიმართულებებით კვლევის საქმეში;

* ჩინეთის პრობლემების მეცნიერული კვლევა-ანალიზი
* იაპონიის პრობლემების მეცნიერული კვლევა-ანალიზი
* კორეის ნახევარკუნძულზე არსებული პრობლემების მეცნიერული კვლევა-ანალიზი
* აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონის სხვადასხვა ქვეყნებთან რუსეთის ურთიერთდამოკიდებულების პრობლემათა მეცნიერული კვლევა-ანალიზი.

## ინსტიტუტის სტრუქტურა 
რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტის შემადგენლობაში ფუნქციონირებს 10 სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი:

* რუსეთ-ჩინეთის ურთიერთობათა პროგნოზირების შესწავლის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ისტორიულ მეცნიერებათა კანდიდატი სერგეი უიანაევი ().
* ჩინეთის სოციალურ-ეკონომიკური კვლევების ცენტრი (ხელმძღვანელი: ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი ალექსანდრ ოსტროვსკი ().
* ჩრდილო-აღმოსავლეთ აზიისა და შანხაის თანამშრომლობის ორგანიზაციის სტრატეგიულ პრობლემათა შესწავლის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი სერგეი ლუზიანინი ().
* პოლიტიკური კვლევებისა და პროგნოზების ცენტრი (ხელმძღვანელი: პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი ა. ვინოგრადოვი ().
* ჩინეთის უახლესი ისტორიისა და რუსეთთან უერთიერთობის შესწავლის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი ნატალია მამაევა ().
* ჩინეთის კულტურის შესწავლის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი ანატოლი ლუკიანოვი ().
* იაპონიის კვლევის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი ვალერი კისტანოვი ().
* კორეის კვლევის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ფსიქოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი ალექსანდრ ჟებინი ().
* ვიეტნამისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის სახელმწიფოთა ასოციაციის შესწავლის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი ვლადიმირ მაზირინი ().
* სამეცნიერო ინფორმაციისა და დოკუმენტაციის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი ტატიანა გორჩაკოვა ().

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტის ოფიციალური გვერდი 

კატეგორია:რუსეთის მეცნიერული ორგანიზაციები
კატეგორია:მეცნიერებათა აკადემიები
კატეგორია:აღმოსავლეთმცოდნეობის სკოლები
გიორგი ჯაბუა

**გიორგი ჯაბუა** (დ. 1911 — გ. 1990) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

დაამთავრა ლენინგრადის ხე-ტყის ტექნიკური აკადემიის ასპირანტურა. 1937 წლიდან იქვე მუშაობდა დოცენტად. 1937 წლიდან — თბილისის ხე-ტყის ტექნიკური ინსტიტუტის დირექტორი. 1939-1955 წლებში მუშაობდა სამთავრობო ორგანოებში. 1935 წლიდან — საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორი. 1972 წლიდან — ხის დამუშავების კათედრის ხელმძღვანელი. 1977-1990 წლებში — მექნიზმებისა და მანქანების თეორიის კათედრის პროფესორი.

## რესურსები ინტერნეტში
*გიორგი ჯაბუას ბიოგრაფია (II მოწვევა)
*გიორგი ჯაბუას ბიოგრაფია (III მოწვევა)
*გიორგი ჯაბუას ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
*გიორგი ჯაბუას ბიოგრაფია (V მოწვევა)

კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული  1911
კატეგორია:გარდაცვლილი    1990
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II  მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის  V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
გ