open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კარტოსემიოტიკა

**კარტოსემიოტიკა** — კარტოგრაფიის ნაწილი, რომელიც ამუშავებს კარტოგრაფიული სახვითი საშუალებების აგებისა და გამოყენების მეთოდებს.

გამოყოფენ: კარტოგრაფიულ სინტაქტიკას, სემანტიკას და პრაგმატიკას. ქართველი გეოგრაფი და კარტოგრაფი, გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი ალექსანდრე ასლანიკაშვილი გამოყოფს: კარტოგრაფიულ სინტაქტიკას, სემანტიკას, სიგმატიკას და პრაგმატიკას.

კარტოგრაფიული სინტაქტიკა შეისწავლის ნიშნობრივი სისტემების ურთიერთობას მათი ფუნქციონირების პროცესში; კარტოგრაფიული სემანტიკა ამყარებს კავშირს კარტოგრაფიულ ნიშანსა და მის შინაარსს შორის; კარტოგრაფიული სიგმატიკა ნიშანს, რომლითაც გამოსახულია ობიექტი – მიაკუთვნებს სახელს; კარტოგრაფიული პრაგმატიკა შეისწავლის ნიშნების, როგორც კარტოგრაფიული კომუნიკაციის საშუალების, ინფორმაციულ ღირებულებას და მათ აღქმას რუკის მკითხველის მიერ. ზოგჯერ კარტოგრაფიულ სემიოტიკაში განიხილავენ კარტოგრაფიულ სტილისტიკას, რაც სახვითი საშუალებებისა და რუკის დანიშნულების ურთიერთობაში ვლინდება. კარტოსემიოტიკის პირველ მკვლევარებად ითვლებიან: მიხეილ ბოჩაროვი (რუსეთი), ჟაკ ბერტენი (საფრანგეთი), ალექსანდრე ასლანიკაშვილი (საქართველო).

## ლიტერატურა
**ა. ასლანიკაშვილი*, „კარტოგრაფია (ზოგადი თეორიის საკითხები)“, თბ., „მეცნიერება“, 1968.
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., „უნივერსალი“, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., „გეოიდი 2011“, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
კატეგორია:სემიოტიკა
მანუელ პარდო (პოლიტიკოსი)

**მანუელ ხუსტო პარდო ი ლავალიე** (დ. 9 აგვისტო, 1834 – გ. 16 ნოემბერი, 1878) — პერუელი პოლიტიკოსი, რომელიც ასევე პერუს მე-20 პრეზიდენტი იყო. იგი პერუს ისტორიაში პირველი სამოქალაქო პრეზიდენტი იყო.

## ბიოგრაფია
ლიმის არისტოკრატულ ოჯახში დაბადებული პარდო იყო ფელიპე პარდო ი ალიაგასა და პეტრონილა დე ლავალი ი კაბეროს ვაჟი.
მამამისი ფუენტეჰერმოსას მარკიზების შვილიშვილი, მწერალი და დიპლომატი იყო. დედამისი პრემიო რიალის მე-2 გრაფის ქალიშვილი და პოლიტიკოსი ხუან ბაუტისტა დე ლავალეს და იყო.

მან ადრეული წლები ჩილეში გაატარა, სადაც მამამისი ზედიზედ მსახურობდა სრულუფლებიან მინისტრად ფელიპე სანტიაგო სალავერისა და რამონ კასტიას მთავრობებში. პარდომ საწყისი განათლება მიიღო ვალპარაისოს კომერციულ სკოლასა და ჩილეს ეროვნულ ინსტიტუტში. ლიმაში დაბრუნების შემდეგ, იგი სწავლობდა გვადალუპეს ღვთისმშობლის პრესტიჟულ კოლეჯსა და სან-კარლოს კონვიქტორიუმში.

პარდომ შემდეგ ბარსელონის უნივერსიტეტში შეისწავლა ფილოსოფია და ლიტერატურა, სადაც 1850 წელს ბაკალავრის ხარისხი მიიღო. 
მომდევნო წელს იგი პარიზში დასახლდა და კოლეჟ დე ფრანსში სწავლობდა ლიტერატურასა და ეკონომიკას ფილარეტ შასლისა და მიშელ შევალიეს ხელმძღვანელობით.

პარდო 1865 წლიდან 1867 წლამდე იყო ფინანსთა მინისტრი. იგი იყო ლიმის საზოგადოებრივი სარგებლის საზოგადოების დირექტორი (1868) და ლიმის მერი (1869–1870). 1871 წლის 24 აპრილს მან დააარსა „ცივილისტას პარტია“, არისტოკრატიული რესპუბლიკის ყველაზე მნიშვნელოვანი პოლიტიკური პარტია. იგი პერუს კონგრესმა პრეზიდენტად აირჩია პოლკოვნიკ ტომას გუტიერესის მიერ წამოწყებული წარუმატებელი გადატრიალების შემდეგ. ის პერუს ისტორიაში პირველ თავისუფალ და სამართლიან არჩევნებში აირჩიეს.

მისი პრეზიდენტობის დროს ჩადენილ ერთ-ერთ ყველაზე საკამათო ქმედებას ბოლივიასთან თავდაცვითი ალიანსის ხელშეკრულების ხელმოწერა წარმოადგენდა.

1878 წლის 16 ნოემბერს სენატის პრეზიდენტი მანუელ პარდო ცეცხლსასროლი იარაღით მოკლეს.

## პირადი ცხოვრება
პარდოს შვილები იყვნენ ხოსე სიმონ პარდო ი ბარედა — პერუს პრემიერ-მინისტრი და ასევე პრეზიდენტი, ფელიპე პარდო ი ბარედა — ფუენტე ჰერმოსა დე მინარას მეხუთე მარკიზი, და ხუან პარდო ი ბარედა — პერუს დეპუტატთა პალატის პრეზიდენტი.

მისი და, მარიანა პარდო ი ლავალი, დაქორწინდა ხოსე ანტონიო დე ლავალეზე, რომელთანაც შეეძინა შვილები, მათ შორის ხოსე ანტონიო და ერნანდო.

## რესურსები ინტერნეტში
*   Galerie de portraits des présidents du Pérou (Peru.com) 
* Entrevista con Carmen Mc Evoy: "Manuel Pardo: Primer Liberal Republicano del Perú"

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები
კატეგორია:პერუს პოლიტიკა
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:XIX საუკუნეში მოკლული პრეზიდენტები
ჰაინრიხ მარკი

**ჰაინრიხ მარკი** (დ. 1 ოქტომბერი, 1911 — გ. 2 აგვისტო, 2004) — ესტონელი პოლიტიკოსი, ესტონეთის დევნილი მთავრობის პრემიერ-მინისტრი პრეზიდენტის მოვალეობებით (1 მარტი, 1990 — 6 ოქტომბერი, 1992). იგი იყო ემიგრაციაში მოქმედი ესტონეთის სახელმწიფოებრივი ხელმძღვანელობის უკანასკნელი წარმომადგენელი. 1991 წელს ესტონეთის დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, დევნილი მთავრობის საქმიანობა საბოლოოდ სწორედ მისი უფლებამოსილების პერიოდში დასრულდა: 1992 წლის ოქტომბერში (ესტონეთის პარლამენტში გამართულ ცერემონიაზე) მან თავისი უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტები გადასცა ახლად არჩეულ პრეზიდენტ ლენარტ მერის, რის შემდეგაც დევნილმა მთავრობამ აქტივობა ოფიციალურად შეწყვიტა.

## ცხოვრება 
მარკი ოთხი ძმიდან ერთ-ერთი იყო: ადოლფი (1905–1947; გარდაიცვალა ციმბირის საპყრობილე-ბანაკში), ალბერტი (1907–1945; დაიღუპა „ტყის ძმების“ მოძრაობაში) და აქსელი (1913–2014), აგრონომი, ჟურნალისტი და ესტონეთის დევნილი მთავრობის შინაგან საქმეთა მინისტრი 1962–1992 წლებში.

განათლება ვორუში მიიღო; დაამთავრა ტარტუს მასწავლებელთა სემინარია. 1933–1938 წლებში სწავლობდა ტარტუს უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე.

1938–1940 წლებში მუშაობდა დაწყებითი სკოლის მასწავლებლად. 1940 წელს ტარტუში ფიცადვოკატ პ. სეპთან (P. Sepp) იურისტის თანაშემწედ (*solicitor*) მსახურობდა, ხოლო 1941–1943 წლებში ტალინში — იურისტის პრაქტიკით საქმიანობდა.

ესტონეთის ოკუპაციის შემდეგ, 1940 წელს მცირე ხნით დანიშნეს ტარტუს უნივერსიტეტის მდივნად, თუმცა უნივერსიტეტის რექტორის, ჰანს კრუუსის რეკომენდაციით, პოსტი დატოვა. იმავე წელს იგი დააყენეს *რიიგივოლიკოგუს* (*Riigivolikogu*) არჩევნების კანდიდატად — ესტონეთის მუშათა სახალხო კავშირის ალტერნატიულ კანდიდატად, მაგრამ კანდიდატთა სიიდან ამოიღეს. მოგვიანებით იგი ესტონეთში იმალებოდა; 1943 წელს გადავიდა ფინეთში და ესტონეთის ბიუროს (ემიგრანტულ ორგანიზაციას) ერთ-ერთ ორგანიზატორად იქცა; ამასთან, ფინეთის არმიაში მყოფ ესტონელთა გაზეთის — *Malevlane*-ის — მთავარი რედაქტორის თანაშემწედაც მუშაობდა.

1944 წელს მარკი გადავიდა შვედეთში, სადაც უცხოელთა ეროვნული კომიტეტის თანაშემწე იყო. 1945–1956 წლებში ესტონეთის კომიტეტში ხელმძღვანელობდა განათლების სამუშაო ჯგუფს. შემდეგ წლებში თანმიმდევრულად ეკავა კომიტეტის ბიუროს დირექტორისა და თავმჯდომარის თანაშემწის პოსტები (1954–1975), თავმჯდომარის თანამდებობა (1975–1982), ხოლო 1982 წლიდან — საპატიო თავმჯდომარის სტატუსი. 1951–1979 წლებში იგი ასევე იყო ესტონეთის ეროვნული საბჭოს გენერალური მდივანი.

## ჯილდოები და ღირსებები 
1998 წელს მარკს ტარტუს უნივერსიტეტმა სამართლის საპატიო დოქტორის ხარისხი მიანიჭა. ასევე გახდა ესტონეთის ლიტერატურის საზოგადოების საპატიო წევრი; დაჯილდოვდა ესტონეთის ეროვნული ფონდის ოქროს ნიშნით; მიენიჭა პოლონეთის რესპუბლიკის დამსახურების ორდენის I კლასის ოქროს ჯილდო და ესტონეთის რესპუბლიკის გერბის ორდენის II კლასი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ენნო პენნო

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:ესტონელი პოლიტიკოსები
კოკედალი

**კოკედალი** () — პატარა ქალაქი დანიაში, ჰოვედშტადენის რეგიონში, ჰოერშჰოლმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ჩრდილოეთ ზელანდიაში, ზღვის სანაპიროზე, ქალაქებს — ნივასა და ჰერსჰოლმს შორის, კოპენჰაგენიდან დაახლოებით 30 კმ ჩრდილოეთით.

2011 წლის მონაცემებით, კოკედალში 9 585 ადამიანი ცხოვრობდა. მოსახლეობის დაახლოებით 56% თურქული და არაბული წარმოშობის იმიგრანტები და მათი შთამომავლები არიან, ხოლო 44% — ადგილობრივი მაცხოვრებლები.

ქალაქში მდებარეობს კოკედალის ციხე, რომელიც 1540 წელს ააშენა ერიკ ბანერმა, რიგსროდის წევრმა და დანიის მეფის ბიძაშვილმა. დღეს ციხესიმაგრეში განთავსებულია სასტუმრო, საკონფერენციო დარბაზი და ღვინის მარანი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დანიის ქალაქების სია

## სქოლიო 
კატეგორია:დანიის ქალაქები
სინტაქტიკა

**სინტაქტიკა** — სემიოტიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის სხვადასხვა ენების და ენობრივი სისტემების სინტაქსს.

კარტოგრაფიაში რუკის ენის სინტაქსური ასპექტი არის კარტოგრაფიული ნიშნების განლაგების წესრიგი კარტოგრაფიულ ბადეზე. გრაფიკულად ეს არის რუკის შედგენის მოსამზადებელი ეტაპი, როდესაც მომავალი რუკის შინაარსის ელემენტები კარტოგრაფიულ ბადეზე განლაგდებიან წერტილების, ხაზების და პოლიგონების სახით მათთვის შინაარსეული მნიშვნელობის ახსნისა და სახელწოდების მიკუთვნების გარეშე. ნაწილობრივ ემსგავსება კონტურულ რუკას.

## ლიტერატურა
*გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
კატეგორია:სემიოტიკა
კარტოგრაფიის თეორია

**კარტოგრაფიის თეორია** — შეისწავლის კარტოგრაფიის საგანს, მეთოდს და ენას, კავშირს სხვა მეცნიერებებთან. ავითარებს რუკების შედგენისა და გამოყენების მეთოდოლოგიას.

კარტოგრაფიის თეორიის განვითარებაში შეტანილი წვლილისათვის (კარტოგრაფიის საგანი, მეთოდი, ენა) ქართველი გეოგრაფმა და კარტოგრაფმა, გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორმა ალექსანდრე ასლანიკაშვილმა საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა.

## ლიტერატურა
**ა. ასლანიკაშვილი*, „კარტოგრაფია (ზოგადი თეორიის საკითხები)“, თბ., „მეცნიერება“, 1968.
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., „უნივერსალი“, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., „გეოიდი 2011“, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
სიგმატიკა

**სიგმატიკა** — სემიოტიკაში განიხილება სემანტიკასთან ერთად. კარტოგრაფიაში, ქართველი გეოგრაფი და კარტოგრაფი, გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი ალექსანდრე ასლანიკაშვილი მათ განიხილავს ცალკ-ცალკე. რუკის შედგენის დროს სიგმატიკური ურთიერთობა მყარდება მას შემდეგ, როდესაც კარტოგრაფიულ ნიშანში კოდირებული შინაარსეული მნიშვნელობა არ არის საკმარისი რუკის წასაკითხად. მათ დასაკონკრეტებლად ობიექტებს რუკაზე უკეთდება წარწერა ანუ ეძლევა სახელწოდება, მაგალითად: ქალაქი – თბილისი, მდინარე – მტკვარი, ნაკრძალი – ლაგოდეხის. სიგმატიკური ურთიერთობა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს მაშინ, როდესაც რუკაზე წარწერები კონკრეტული გეოგრაფიული ობიექტების გარდა უკეთდება ვრცელ ტერიტორიულ ერთეულებს. ასეთი წარწერები ხშირად გვხვდება ფიზიკურ-გეოგრაფიულ (კავკასიონი, კოლხეთის დაბლობი, შიდა ქართლის ვაკე), ეთნოგრაფიულ (სვანები, თუშები, ჩერქეზები), ისტორიულ (ქიზიყი, განჯის სახანო, ტაო-კლარჯეთის სამეფო) და სხვა რუკებზე.

## ლიტერატურა
*გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
კატეგორია:სემიოტიკა
ზოოტოპია 2

**ზოოტოპია 2** — 2025 წლის ამერიკული ანიმაციური ბადი-კოპ კომედიური ფილმია, რომელიც წარმოებულია Walt Disney Animation Studios-ის მიერ და წარმოადგენს ფილმის ზოოტოპია (2016) გაგრძელებას. ფილმის რეჟისორები არიან ჯარედ ბუში და ბაირონ ჰოვარდი, სცენარის ავტორი კი ჯარედ ბუშია. ფილმში მონაწილეობენ ჯინიფერ გუდვინი, ჯეისონ ბეიტმენი, შაკირა, იდრის ელბა, ალან ტიუდიკი, ნეიტ ტორენსი, დონ ლეიკი, ბონი ჰანტი და ჯენი სლეიტი, რომლებიც პირველ ფილმში შესრულებულ როლებს იმეორებენ. ახალ მსახიობებს შორის არიან კე ჰუი ქუანი, ფორჩუნ ფეიმსტერი, ენდი სამბერგი, დევიდ სტრატჰეირნი, პატრიკ უორბერტონი, ქუინტა ბრანსონი და დენი ტრეხო.სიუჟეტი კვლავ ჯუდი ჰოპსსა და ნიკ უაილდს მიჰყვება: ამჯერად ისინი ზოოტოპიის მასშტაბით დევნიან პიტონ გველს, სახელად გარი დე’სნეიქს, და ცდილობენ საკუთარი სახელის გამართლება მოახერხონ მას შემდეგ, რაც მათ დანაშაულში უსამართლოდ დასდეს ბრალი.

ზოოტოპია 2-ის პრემიერა გაიმართა ჰოლივუდში, ლოს-ანჯელესში, El Capitan Theatre-ში 2025 წლის 13 ნოემბერს, ხოლო შეერთებულ შტატებში ფილმი გამოვიდა 26 ნოემბერს. ფილმმა კრიტიკოსებისგან დადებითი შეფასებები მიიღო და მსოფლიო მასშტაბით 1.8 მილიარდი დოლარი გამოიმუშავა. შედეგად, ის გახდა ყველა დროის მეორე ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ანიმაციური ფილმი, ყველა დროის მეცხრე ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ფილმი და 2025 წლის მეორე ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ფილმი.
ფილმი ნომინირებული იყო საუკეთესო ანიმაციური ფილმის კატეგორიაში Golden Globe, Critics’ Choice, BAFTA და ოსკარის დაჯილდოებებზე. დამატებით, მან Golden Globe-ზე მიიღო ნომინაცია კატეგორიაში კინემატოგრაფიული და სალარო წარმატება.
## სიუჟეტი
ჯუდი ჰოპსი და ნიკ უაილდი უკვე პარტნიორები არიან ზოოტოპიის პოლიციაში. ქალაქში ჩნდება ახალი საფრთხე იდუმალი კრიმინალური სქემა, რომელიც სხვადასხვა ბიომებს შორის დაპირისპირებას იწვევს. საქმე ეხება ტექნოლოგიასა და მანიპულაციას, რაც მტაცებლებსა და ბალახისმჭამელებს შორის უნდობლობას ისევ აღვივებს.
გამოძიება გმირებს მიიყვანს ქარიზმატულ, ინტელექტუალურ გველთან ჩრდილში მოქმედ კრიმინალურ გონებასთან, რომელიც სპეციალურად აძლიერებს შიშსა და უნდობლობას, რათა ქალაქში ქაოსი გამოიწვიოს და ძალაუფლება მოიპოვოს.
საქმის მიმდინარეობისას ჯუდისა და ნიკის შორის უთანხმოება ჩნდება ჯუდი წესებს მკაცრად იცავს, ნიკი კი უფრო მოქნილ გზებს ირჩევს. მათი მეგობრობა გამოცდას გადის, მაგრამ საბოლოოდ ისინი აცნობიერებენ, რომ მხოლოდ ერთად შეძლებენ სიმართლის დადგენას.
აღმოჩნდება, რომ გველი მხოლოდ ფრონტმენია რეალური დამნაშავე მაღალჩინოსანი ფიგურაა, რომელსაც საზოგადოების დაშლა საკუთარი პოლიტიკური მიზნებისთვის სჭირდება. ჯუდი და ნიკი ამხელენ შეთქმულებას და კიდევ ერთხელ ამტკიცებენ, რომ განსხვავებულობა ზოოტოპიის ძალაა.
## სქოლიო
იულიუს მაადა ბიო

**იულიუს მაადა ვონი ბიო**  (დ. 12 მაისი, 1964 წ.) — სიერა-ლეონელი პოლიტიკოსი და ყოფილი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც 2018 წლის 4 აპრილიდან სიერა-ლეონეს მეხუთე პრეზიდენტის თანამდებობაზეა. იგი ქვეყნის არმიის გენერალ-მაიორია და 1996 წლის 16 იანვრიდან 29 მარტამდე ქვეყნის სამხედრო მთავრობის ეროვნული დროებითი მმართველი საბჭოს (NPRC) მეთაური იყო 32 წლის ასაკში.
სახელმწიფო არმიის მეთაურობის პერიოდში ბიომ სიერა-ლეონეს დემოკრატიული მმართველობა დაუბრუნა,როდესაც მან ხელისუფლება გადასცა სიერა-ლეონეს სახალხო პარტიის (SLPP) კანდიდატ აჰმად თეჯან კაბას, მისი 1996 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ. სამხედრო სამსახურიდან პენსიაზე გასვლის შემდეგ, 1996 წელს ბიო აშშ-ში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც მას პოლიტიკურ თავშესაფარი მიენიჭა; სიერა-ლეონეში დაბრუნება მან მხოლოდ 2005 წელს შეძლო. 
ბიო მონაწილეობდა 2012 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში სიერა-ლეონეს სახალხო პარტიის კანდიდატად, მაგრამ დამარცხდა მოქმედ პრეზიდენტ ერნესთ ბაი კორომასთან. მან კვლავ იყარა კენჭი 2018 წლის არჩევნებში და ამჯერად დაამარცხა მმართველი ყველა ხალხის კონგრესის (APC) კანდიდატი სამურა კამარა.
## რესურსები ინტერნეტში
 https://njala.edu.sl/about/julius-maada-wonie-bio

 https://www.sierra-leone.org/Julius_Maada_Bio.html

 https://www.africa-confidential.com/profile/id/3577/julius-maada-bio
## სქოლიო
ანტს პიიპი

**ანტს პიიპი** (VR III/1; ასევე — ანტონი ან ჰანს პიიპი; დ. 28 თებერვალი, 1884 / 16 თებერვალი, 1884, ტუჰალაანე — გ. 1 ოქტომბერი 1942, ნირობსკის ბანაკი, მოლოტოვის ოლქი, რუსეთის სფსრ) — ესტონელი იურისტი, დიპლომატი და პოლიტიკოსი. პიიპმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, პარიზის სამშვიდობო კონფერენციის პროცესში, როდესაც ესტონეთის დამოუკიდებლობის სწრაფვა საერთაშორისო დღის წესრიგში უფრო მკაფიოდ წარადგინა.

## განათლება 
მცირე დამოუკიდებელი მიწათმფლობელი გლეხის ოჯახში დაბადებულმა პიიპმა საშუალო სკოლის გამოცდები კურესაარის სახელმწიფო გიმნაზიაში ჩააბარა და შემდეგ სწავლა გააგრძელა კულდიგის (წარსულში — გოლდინგენი; დღეს ლატვიაში) მასწავლებელთა სემინარიაში. 1903–1905 წლებში იგი ალუქსნეში (Alūksne) პარაფიის მოხელედ და სკოლის მასწავლებლად მუშაობდა, ხოლო 1905–1906 წლებში — კურესაარეში, იმპერატორ ნიკოლოზის სახელობის მართლმადიდებლური სამრევლო სკოლის მასწავლებლად. შემდგომ წლებში ასწავლიდა კურესაარის საზღვაო სკოლაში (1906–1912), სანქტ-პეტერბურგში — იანსონის სავაჭრო სკოლაში (1913–1915).

1908–1913 წლებში პიიპი სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტის სამეცნიერო სტიპენდიით იგი 1913–1916 წლებში გაძლიერებულ აკადემიურ კვლევას ატარებდა და ამავდროულად მუშაობდა რუსეთის იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროებში. 1912 წელს დამატებითი კურსები ბერლინის უნივერსიტეტში გაიარა.

## კარიერა 
პიიპი იყო ესტონეთის გუბერნიის კრების — [[Maapäev|]] — წევრი; მოგვიანებით მუშაობდა დამფუძნებელ კრებაში (*Asutav Kogu*), შემდეგ კი — რიიგიკოგუში. 1917–1919 წლებში იგი ესტონეთის საგარეო მისიის შემადგენლობაში სანქტ-პეტერბურგსა და ლონდონში საქმიანობდა და პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაშიც მონაწილეობდა. 1919 წელს იყო საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე, ხოლო 1919–1920 წლებში — ესტონეთის დელეგაციის წევრი ტარტუს სამშვიდობო მოლაპარაკებებში რუსეთის სფსრ-სა და ესტონეთს შორის.

1919–1940 წლებში პიიპი იყო ტარტუს უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლის პროფესორი. 1920 წელს იგი დიდ ბრიტანეთში ესტონეთის რესპუბლიკის დიპლომატიურ წარმომადგენლად დაინიშნა. 1920–1921 წლებში, როდესაც სახელმწიფოს მეთაურის (სახელმწიფო უხუცესის) ფუნქციას ასრულებდა, პიიპი პარალელურად ომის მინისტრიც იყო. სხვადასხვა დროს ხუთჯერ ეკავა საგარეო საქმეთა მინისტრის პოსტი; 1923–1925 წლებში კი ესტონეთის ელჩის/დიპლომატიური წარმომადგენლის მოვალეობას ასრულებდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში. 1938–1940 წლებში იყო *რიიგივოლიკოგუს* (*Riigivolikogu*) წევრი — რიიგიკოგუს პირველი პალატა.

პიიპი ნკვდ-მ დააკავა 30 ივნისი 1941 და მომდევნო წელს გარდაიცვალა საბჭოთა ბანაკში — *NyrobLag*-ში.

## ციტატა 
1934 წელს, რიგაში ყოფნისას, პიიპმა ხაზგასმით აღნიშნა რეგიონული თანამშრომლობის მნიშვნელობა ბალტიის დამოუკიდებლობის შესანარჩუნებლად:

## ჯილდოები 
* 1920 — ესტონეთის „თავისუფლების ჯვარი“ (III/I)
* 1926 — ლატვიის „სამი ვარსკვლავის ორდენი“ (I)
* 1932 — ესტონეთის „წითელი ჯვრის ორდენი“ (I/II)
* 1934 — ესტონეთის „არწივის ჯვრის ორდენი“ (I)
* 1940 — ესტონეთის „თეთრი ვარსკვლავის ორდენი“ (I)

## ლიტერატურა 
* 
* Ants Piip
* Ülo Kaevats et al. 2000. *Eesti Entsüklopeedia*, volume 14. Tallinn: Eesti Entsüklopeediakirjastus, 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:ესტონელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ესტონელი დიპლომატები
კატეგორია:ესტონეთის პრემიერ-მინისტრები
ამერიკული ღვინო

**ამერიკული ღვინო** — ამერიკის შეერთებულ შტატებში წარმოებული ღვინო.  1919-1934 წლებში აშშ-ში მოქმედებდა მშრალი კანონი, რომლის დროსაც ალკოჰოლთ ფარულად ვაჭრობამ და ლოთობამ საგრძნობლად მოიკიდა ფეხი.აშშ-ის მეღვინეობის მთავარი შტატია კალიფორნია, თუმცა ვენახს აშენებენ ნიუ-იორკის, ნიუ-ჯერსის, არიზონის, პენსილვანიის, მიჩიგანის, ილინოისის, ოჰაიოს და მისურის შტატებშიც. კალიფორნიაზე აშშ-ის ღვინის წარმოების 80% მოდის. ყურძნისგან მზადდება როგორც ღვინო, ასევე ქიშმიში. საფრანგეთის, იტალიისა და ესპანეთის შემდეგ ა.შ.შ. ღვინის უდიდესი მწარმოებელია მსფოლიოში.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:წარმოება აშშ-ში
კატეგორია:ამერიკული სამზარეულო
კატეგორია:ღვინო ქვეყნების მიხედვით
ემანუელ ბოჯოლე

**ემანუელ ბოჯოლე** (დ. 1928) — ტოგოელი ყოფილი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც ხელმძღვანელობდა ცხრა წევრისგან შემდგარ ამბოხებულთა კომიტეტს. სწორედ ამ კომიტეტმა დაამხო ტოგოს პირველი პრეზიდენტის სილვანუს ოლიმპიოს მთავრობა 1963 წლის 13 იანვარს.

## ბიოგრაფია
ბოჯოლე საფრანგეთის არმიის ყოფილი მასტერ-სერჟანტი იყო. იგი იმ 300-მდე ჯარისკაცს შორის აღმოჩნდა, რომლებიც ფრანგული სამხედრო სამსახურიდან დაითხოვეს, თუმცა ტოგოს არმიაში აღარ ჩარიცხეს. ემანუელ ბოჯოლე სათავეში ჩაუდგა შეთქმულებას, რომელშიც ოცდაათამდე სხვა ყოფილი უნტერ-ოფიცერი მონაწილეობდა; მათ სილვანუს ოლიმპიოს მთავრობის მინისტრები დააპატიმრეს. გადატრიალების დროს ყოფილი პრეზიდენტი ოლიმპიო ამერიკის შეერტებული შტატების საელჩოს ჭიშკართან მოკლა ეტიენ ეიადემამ (მოგვიანებით ცნობილი, როგორც გნასინგბე ეიადემა — ტოგოს მომავალი პრეზიდენტი).

ბოჯოლეს მიერ მოწყობილი სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად, ტოგოს ლიდერი ნიკოლას გრუნიცკი გახდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტოგოს პრეზიდენტები
კატეგორია:XX საუკუნის ტოგოელი პოლიტიკოსები
Area postrema-ს სინდრომი

[მინი|Area postrema-ს სინდრომის მქონე პაციენტის თავის ტვინის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება [FLAIR რეჟიმში. აღინიშნება პათოლოგიური სიგნალი არეა პოსტრემას მიდამოში (ისრები).]]
**Area postrema-ს სინდრომი** — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, გამოწვეული მოგრძო ტვინის ქიმიურ ნაერთებზე მგრძნობიარე ზონის (არეა პოსტრემა) დაზიანებით. ჯანმრთელ პირებში ეს უბანი უზრუნველყოფს სისხლში ტოქსინების, გარკვეული მედიკამენტებისა და ჰორმონების აღქმას, ამის საპასუხოდ კი ღებინების რეფლექსის გააქტიურებას. შესაბამისად, არეა პოსტრემას სინდრომის დროს ვლინდება უწყვეტი ღებინება (ზოგჯერ სლოკინიც) სულ მცირე 48 საათის განმავლობაში. აღსანიშნავია, რომ ამ უბნის დაზიანება (დემიელინაცია) ხშირად შეინიშნება ოპტიკური ნეირომიელიტის მქონე პაციენტებში. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება პათოლოგიური სიგნალი მოგრძო ტვინის შესაბამის უბანში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Area postrema syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
მხედველობის ნერვის გლიომა

მინი|მხედველობის ნერვის დიდი ზომის გლიომა. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება. აღინიშნება ეგზოფთალმი.
**მხედველობის ნერვის გლიომა** (ასევე ცნობილი, როგორც **ოპტიკური გლიომა**) — თავის ტვინის მეორე წყვილი ნერვის (მხედველობის ნერვი) გლიური უჯრედებისგან წარმოქმნილი სიმსივნე. აღსანიშნავია, რომ მხედველობის ნერვის გლიომის მქონე პაციენტების 30% დაავადებულია ნეიროფიბრომატოზი ტიპი 1-ით. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია სიმსივნის გავრცელებასა და მდებარეობაზე, თუმცა, ძირითადი სიმპტომებია მხედველობის დაქვეითება, ეგზოფთალმი (თვალის წინ წამოწევა), მომატებული ქალასშიგა წნევის ნიშნები (თავის ტკივილი, ღებინება, გულყრა, ცნობიერების დათრგუნვა). რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) მხედველობის ნერვის გლიომა ხასიათდება თითისტარისებრი ფორმით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Optic pathway glioma - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ნათხემის ზედა არტერიის სინდრომი

[მინი|ნათხემის ზედა არტერიის ინფარქტი. [კომპიუტერული ტომოგრაფია.]]
**ნათხემის ზედა არტერიის სინდრომი** — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, გამოწვეული ნათხემის ზედა არტერიის დაზიანებით. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს გულისრევას, ღებინებას, თავის ტკივილს, თავბრუსხვევას, ატაქსიას, დიზართრიას (მეტყველების გაძნელება), ნისტაგმს, თვალის მოძრაობის დარღვევებს. თავის ტვინის არტერიების დაზიანების რისკ-ფაქტორებია ჰიპერტენზია, გულის დაავადებები, დიაბეტი, ქოლესტერინის მომატებული დონე, ჰიპერლიპიდემია, თამბაქოს მოხმარება, ჭარბი წონა, ხანდაზმული ასაკი, გენეტიკური წინასწარგანწყობა, გარკვეული მედიკამენტები (ესტროგენის შემცველი კონტრაცეპტივები, ჰორმონების ჩანაცვლებითი თერაპია).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Superior cerebellar artery infarct - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ნათხემის წინა ქვედა არტერიის სინდრომი

მინი|ნათხემის წინა ქვედა არტერიის ინფარქტი. კომპიუტერული ტომოგრაფია.
**ნათხემის** **წინა ქვედა არტერიის სინდრომი** — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, გამოწვეული ნათხემის წინა ქვედა არტერიის (ინგ. Anterior inferior cerebellar artery (AICA)) დაზიანებით. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს თავბრუსხვევას, სმენის დაქვეითებას, სისუსტესა და მგრძნობელობის დაქვეითებას სახის მიდამოში, ატაქსიას, მგრძნობელობის დაქვეითებას სხეულის საპირისპირო ნახევარში. თავის ტვინის არტერიების დაზიანების რისკ-ფაქტორებია ჰიპერტენზია, გულის დაავადებები, დიაბეტი, ქოლესტერინის მომატებული დონე, ჰიპერლიპიდემია, თამბაქოს მოხმარება, ჭარბი წონა, ხანდაზმული ასაკი, გენეტიკური წინასწარგანწყობა, გარკვეული მედიკამენტები (ესტროგენის შემცველი კონტრაცეპტივები, ჰორმონების ჩანაცვლებითი თერაპია).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Anterior inferior cerebellar artery (AICA) infarct - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ნათხემის უკანა ქვედა არტერიის სინდრომი

[მინი|ნათხემის უკანა ქვედა არტერიის ინფარქტი. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება [DWI რეჟიმში.]]
**ნათხემის** **უკანა ქვედა არტერიის სინდრომი** — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, გამოწვეული ნათხემის უკანა ქვედა არტერიის (ინგ. Posterior inferior cerebellar artery (PICA)) დაზიანებით. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს გულისრევას, ღებინებას, ატაქსიას, თავის ტკივილს, მგრძნობელობის დაქვეითებას სახის მიდამოში. აღსანიშნავია, რომ ხშირად ვლინდება ვალენბერგის სინდრომის მსგავსი სიმპტომები. თავის ტვინის არტერიების დაზიანების რისკ-ფაქტორებია ჰიპერტენზია, გულის დაავადებები, დიაბეტი, ქოლესტერინის მომატებული დონე, ჰიპერლიპიდემია, თამბაქოს მოხმარება, ჭარბი წონა, ხანდაზმული ასაკი, გენეტიკური წინასწარგანწყობა, გარკვეული მედიკამენტები (ესტროგენის შემცველი კონტრაცეპტივები, ჰორმონების ჩანაცვლებითი თერაპია).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Posterior inferior cerebellar artery (PICA) infarct - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
მრავლობითი სკლეროზი

[მინი|გაფანტული სკლეროზის მქონე პაციენტის [თავის ტვინი|თავის ტვინის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება. აღინიშნება დემიელინაციის კერები.]]
**მრავლობითი სკლეროზი** (ასევე ცნობილი, როგორც **გაფანტული სკლეროზი**) — ცენტრალური ნერვული სისტემის ქრონიკული აუტოიმუნური მადემიელინებელი დაავადება. მრავლობითი სკლეროზის დროს აღინიშნება აუტოანტისხეულები ცნს-ს ნერვული უჯრედების მიელინის გარსის მიმართ. დაავადების სავარაუდო მექანიზმად მიიჩნევა იმუნური ჯვარედინი რეაქტიულობა (სტრუქტურული მსგავსება) ნეირონულ და პათოგენურ მოლეკულებს შორის. შესაბამისად, გამომწვევ მიზეზებად განიხილება გენეტიკური წინასწარგანწყობა, ინფექცია, ვაქცინაცია (აქტიური). კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია დემიელინაციის კერების მდებარეობაზე, თუმცა, ძირითადი სიმპტომებია მხედველობის დარღვევა, ატაქსია, დაბუჟება, მგრძნობელობის დაქვეითება, შარდის შეუკავებლობა, დაღლილობა, სამწვერა ნერვის ნევრალგია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Multiple sclerosis - Radiopaedia
კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ტომას იუნგი

**ტომას იუნგი**, (; დ. 13 ივნისი, 1773, მილვერტონი, სომერსეტშირი — გ. 10 მაისი, 1829, ლონდონი) — ინგლისელი ფიზიკოსი, ექიმი და ასტრონომი, სინათლის ტალღური თეორიის ერთ-ერთი შემქმნელი.

1811 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა ექიმად ლონდონის წმ. გიორგის საავადმყოფოში, ხოლო 1818 წლიდან გრძედების ბიუროს მდივნადაც. შრომები აქვს ფიზიკაში, ქიმიაში, ფიზიოლოგიაში, მედიცინაში, ასტრონომიაში, გეოფიზიკაში, ტექნიკაში, ფილოლოგიაში, მეცნიერებისა და ტექნიკი სხვა დარგებში. მნიშვნელოვანი სამუშაოები ჩაატარა ეგიპტური იეროგლიფების გაშიფვრისას.

კარგი მატერიალური პირობები ჰქონდა და ამიტომაც ბევრ დროს უთმობდა მეცნიერულ გამოკვლევებს. ყველაზე მეტად აინტერესებდა ოპტიკის პრობლემები. ბევრი გაურკვეველი საკითხი ამოხსნა. გაეცნო ნიუტონისა და ჰიუგენსის შრომებს ამ დარგში. ატარებდა ცდებს სინათლის გამტარ თხელ გარსებზე.

საპნის ბუშტების გამოყენებით 1801 წელს აღმოაჩინა ინტერფერენციის მოვლენა, რომელიც ერთნაირი სიხშირის ფაზებით წანაცვლებული ორი ან მეტი ტალღის ზედდებას წარმოადგენს. ეს მოვლენა ძალიან ადვილად შეიძლება ავხსნათ სინათლის ტალღური თეორიით. იუნგმა ინტერფერენციის პრინციპის დახმარებით ახსნა ნიუტონის რგოლების წარმოშობა და პირველად განსაზღვრა სინათლის ტალღების მიახლოებითი სიგრძეები. ამ აღმოჩენას ნამდვილად დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა მეცნიერებისათვის.

იუნგმა ახსნა სინათლის დიფრაქცია, როგორც მადიფრაცირებულ ხვრელში გამავალი სინათლის ტალღებისა და ხვრელის ნაპირებიდან არეკლილი ტალღების ინტერფერენციის შედეგი. მის მიერ აღმოჩენილი ინტერფერენციის მოვლენა, განსაკუთრებით ამ საკითხის გამოქვეყნება, შემდგომი კვლევების თეორიული საფუძველი გახდა.

იუნგი მუშაობდა სხეულთა დრეკადობის საკითხებზეც, მაგალითად, მეტალის გადაღუნვის, გაჭიმვის და გრეხის სიმტკიცეზე. 1807 წელს შემოიტანა ცნება „დრეკადობის მოდული“ - გაჭიმვისა და შეკუმშვის დეფორმაციის რიცხვითი მახასიათებელი. ეს მუდმივი სიდიდე იუნგის მოდულის სახელს ატარებს.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს იუნგი.

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ასტრონომები
კატეგორია:ინგლისელი ფიზიკოსები
რამონ გონსალეს ვალენსია

**რამონ გონსალეს ვალენსია** ( დ. 24 მაისი, 1851 — გ. 3 ოქტომბერი, 1928) — კოლომბიელი კონსერვატორი, სამხედრო ოფიცერი და სახელმწიფო მოღვაწე. იგი მონაწილეობდა 1876 წლის სამოქალაქო ომებში, 1895 წლის კოლომბიის სამოქალაქო ომსა და „ათასდღიან ომში“.

## ბიოგრაფიული მონაცემები
გონსალეს ვალენსია დაიბადა ქალაქ ჩიტაგაში, ნორტე-დე-სანტანდერის დეპარტამენტში, 1851 წლის 24 მაისს.

## სამხედრო კარიერა
მიუხედავად იმისა, რომ გონსალეს ვალენსია იყო ახალგაზრდა ფერმერი, რომელიც სოფლის მეურნეობითა და მეცხოველეობით იყო დაკავებული, იგი სამხედრო სამსახურში ჩაეწერა იმდროინდელი სამოქალაქო ომების დროს. მისი სამხედრო კარიერა დაიწყო 1876 წელს, „ატოგრანდეს“ (Hatogrande) ბრძოლაში, რომელიც იყო კონსერვატორთა ამბოხება პრეზიდენტ აკილეო პარას წინააღმდეგ.

გენერალმა რეიესმა, რომელიც პოლიტიკურად უფრო ამბიციური იყო, ვიდრე გენერალი გონსალეს ვალენსია, ვერ დაივიწყა 1900 წლის 31 ივლისის მოვლენები, როდესაც ვიცე-პრეზიდენტმა ხოსე მანუელ მაროკინმა, სამხედროებისა და კონსერვატიული პარტიის დახმარებით, პრეზიდენტი მანუელ ანტონიო სანკლემენტე თანამდებობიდან გადააყენა.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლომბიის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*Partido Conservador Colombiano; Ramón González Valencia

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1851
კატეგორია:გარდაცვლილი 1928
კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:კოლომბიის ვიცე-პრეზიდენტები
კორძიანი სხეული დისგენეზია

მინი|კორძიანი სხეულის დისგენეზია. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T1 რეჟიმში.
**კორძიანი სხეული დისგენეზია** — თავის ტვინის თანდაყოლილი ანომალია, რა დროსაც კორძიანი სხეული ჩამოყალიბებულია არასრულად ან აბნორმულად. კორძიანი სხეულის დისგენეზია ვითარდება ნაყოფის ინფიცირების, გარკვეული ტოქსინებით მოწამვლის, იშემიის, ტრავმის, ნეირონული მიგრაციის დარღვევის ან გენეტიკური ფაქტორების გამო. დაავადება ხშირად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, თუმცა, ზოგჯერ ვლინდება განვითარების დარღვევა, მხედველობის პრობლემები, გულყრა, ქცევითი აშლილობები, მოძრაობისა და მეტყველების შეფერხება. აღსანიშნავია, რომ კორძიანი სხეულის დისგენეზია ასოცირებულია ისეთ დაავადებებთან, როგორიცაა AVID, აიკარდის სინდრომი და დენდი-უოკერის მალფორმაცია. დიაგნოზის დასასმელად ხდება რადიოლოგიური კვლევების (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) ჩატარება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Dysgenesis of the corpus callosum - Radiopaedia
* Schell-Apacik CC, Wagner K, Bihler M, Ertl-Wagner B, Heinrich U, Klopocki E, Kalscheuer VM, Muenke M, von Voss H. Agenesis and dysgenesis of the corpus callosum: clinical, genetic and neuroimaging findings in a series of 41 patients. Am J Med Genet A. 2008 Oct 1;146A(19):2501-11. doi: 10.1002/ajmg.a.32476. PMID: 18792984; PMCID: PMC2774850

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
სოფიო გვეტაძე

**სოფიო გვეტაძე** (დ. 15 ნოემბერი, 1983, თბილისი) — ქართველი მოჭადრაკე. საერთაშორისო დიდოსტატი ქალთა შორის (2006) და საერთაშორისო ოსტატი (2007).

## ბიოგრაფია 
სოფიო გვეტაძემ არაერთხელ მიიღო მონაწილეობა მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონატებზე. მან ყველაზე დიდ წარმატებას მიაღწია 2001 წელს, როდესაც ის გახდა მსოფლიო ჩემპიონი 18 წლამდე ასაკის გოგონათა შორის. იმავე წელს მან მოიპოვა საქართველოს ჩემპიონის ტიტული ამავე ასაკობრივ კატეგორიაში. 2002 წელს მან ნანა ძაგნიძესთან ერთად გაიყო პირველი ადგილი საქართველოს 20 წლამდე გოგონათა ჩემპიონატზე. 2004 წელს იზმირში, თბილისის გუნდ „NTN“-ის შემადგენლობაში, მოიგო ევროპის ქალთა საკლუბო თასი. 2006 წელს ევროპის ქალთა ინდივიდუალურ ჩემპიონატზე დაიკავა მე-10 ადგილი, რითაც მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონატის საგზური.  2007 წელს საქართველოს ქალთა ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. იმავე წელს რუმინეთში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე სწრაფ ჭადრაკში დაიკავა მე-3 ადგილი, ხოლო ბლიცში — მე-2 ადგილი.

სოფიო გვეტაძე მონაწილეობდა მსოფლიო ჩემპიონატებზე:
* 2008 წელს ნალჩიკში გასამართ მსოფლიო ჩემპიონატზე კვალიფიკაცია გაიარა, თუმცა რუსეთ-საქართველოს ომის გამო სხვა ქართველ მოჭადრაკეებთან ერთად პროტესტის ნიშნად მონაწილეობაზე უარი განაცხადა.
* 2017 წელს თეირანში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე პირველ ტურში ნინო ბაციაშვილთან დამარცხდა.

2018 წელს ბათუმში გამართულ საჭადრაკო ოლიმპიადაზე გამოდიოდა საქართველოს მეორე ნაკრების შემადგენლობაში, სადაც გუნდმა მე-8 ადგილი დაიკავა, ხოლო სოფიომ 10-დან 6 ქულა დააგროვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* სოფიო გვეტაძის სტატისტიკა OlimpBase.org-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
სოფიკო გურამიშვილი

**სოფიკო გურამიშვილი** (დ. 1 იანვარი, 1991, თბილისი) — ქართველი და ნიდერლანდელი მოჭადრაკე, ავტორი და კომენტატორი. საერთაშორისო ოსტატი და ქალთა საერთაშორისო დიდოსტატი. მსოფლიო ჩემპიონი 16 წლამდე გოგონათა შორის (2006).

## ბიოგრაფია 
სოფიკო გურამიშვილმა ჭადრაკის თამაში ხუთი წლის ასაკში დაიწყო. 2003 წელს მსოფლიო ჩემპიონატზე 12 წლამდე გოგონათა შორის ვერცხლის მედალი მოიპოვა, ხოლო 2006 წელს ბათუმში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე 16 წლამდე გოგონათა შორის პირველი ადგილი დაიკავა (დააგროვა 9,5 ქულა 11-დან).

2009 წელს საქართველოს ქალთა ჩემპიონატზე გაიყო მეორე ადგილი და მოიპოვა დიდოსტატის წოდება ქალთა შორის. 2012 წელს კი მიენიჭა საერთაშორისო ოსტატის ტიტული. 2013 წელს მისმა რეიტინგმა პიკს მიაღწია და 2441 პუნქტი შეადგინა, რითაც მსოფლიოს ქალთა რეიტინგში 42-ე ადგილზე იმყოფებოდა.

წარმატებით გამოდიოდა მსოფლიო ჩემპიონატებზე (ნოკაუტ-სისტემით). 2017 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე თეირანში, მან დაამარცხა მაღალი რეიტინგის მქონე სარასადათ ხადემალშარიე და ნატალია ბუქსა, რის შემდეგაც მერვედფინალში გავიდა, სადაც დრონავალი ჰარიკასთან დამარცხდა.

სოფიკო გურამიშვილი ცნობილია, როგორც საჭადრაკო კომენტატორი და ვიდეო-გაკვეთილების ავტორი პოპულარულ პლატფორმაზე chess24. ის ხშირად თანამშრომლობს საერთაშორისო ოსტატ ანა რუდოლფთან ერთად სერიაში „Miss Strategy and Miss Tactics“. წყვილს სამი შვილი ჰყავს და ნიდერლანდებში ცხოვრობენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* სოფიკო გურამიშვილის პროფილი chess24-ზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ნიდერლანდელი მოჭადრაკეები
გზაგამტარი

[thumb|საავტომობილო გზაგამტარი [დარემი (ჩრდილოეთი კაროლინა)|დარემი, შტატი ჩრდილოეთი კაროლინა, აშშ]]
**გზაგამტარი** — ხიდების ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც ატარებს ერთ ან რამდენიმე საავტომობილო ან სარკინიგზო სატრანსპორტო საშუალებებს მეორე გზის ან რამდენიმე გზების თავზე. გზაგამტარები უზრუნველყოფენ ტრანსპორტის და ფეხით მოსიარულეთა მოძრაობას გაუჩერებლივ გზების გადაკვეთის ადგილზე და შედეგად მნიშვნელოვნად ზრდიან ახლომდებარე სატრანსპორტო არტერიების და უსაფრთხო მოძრაობის გამტარუნარიანობას. ჩვეულებრივ გზაგამტარებს აგებენ ტრანსპორტის და/ან ფეხით მოსიარულეთა ყველაზე უფრო ინტენსიური მოძრაობის ადგილებში, ისინი სატრანსპორტო კვანძების შეუცვლელი ნაწილია.

## ისტორია 
სავარაუდოდ პირველი გზაგამტარი აშენდა 1829 წელს აშშ-ის არმიის პოლკოვნიკ სტივენ ლონგის მიერ ვაშინგტონი — ბალტიმორის სარკინიგზო ლიანდაგებზე.
[thumb|1905 წლის სარკინიგზო გზაგამტარი [ლევინ კლოდზკიში, პოლონეთი]]

## მშენებლობა 
[thumb|გზაგამტარი რკინიგზის სავიოლოვსკის და რიგის მიმართულებაზე [მოსკოვი|მოსკოვში, რუსეთი]]
გზაგამტარის პროექტირებისას მის სიმაღლეს განსაზღვრავენ იმ ტრანსპორტის გაბარიტებზე დამოკიდებულებით, რომელიც უნდა გავიდეს მის ქვეშ. გზაგამტარების ასაშენებლად ჩვეულებრივ იყენებენ მალურ და ჩარჩო კონსტრუქციებს, არკული გამოიყენება იშვიათად. შეიძლება გამოყენებული იქნეს როგორც კვეთებიანი მალური სისტემები (ბურჯებზე წყვეტით), ასევე არაკვეთებიანიც. ჩარჩოიან გზაგამტარებში მალური ნაშენი და ნაგებობის ბურჯები კონსტრუქციულად გაერთიანებულია, რის გამოც არსებობს ბურჯის სიგანის შემცირების შესაძლებლობა, რომელიც თავის მხრივ აუმჯობესებს გზაგამტარის ქვეშ მიმავალ სატრანსპორტო საშუალებების მძღოლთა მხედველობას. გზაგამტარების მალები მზადდება ლითონისგან ან ასაწყობი რკინა-ბეტონის კონსტრუქციებისგან, ხოლო ბურჯები — ბეტონისაგან ან რკინა-ბეტონისაგან. ბეტონის ხარჯის შესამცირებლად გამოიყენება მიწის ყრილები, რომლებიც შემოღობილია შემაკავებელი კედლებით. ჩარჩო გზაგამტარებში ზემოდან სვლის მალური ნაშენის გამოყენება ზრდის ყრილის სიმაღლეს, მაგრამ ამასთან ერთად მცირდება ბეტონის ხარჯი ქვედა სვლის ჩარჩო გზაგამტარების მალურ ნაკეთობებთან შედარებით. გეგმაში გზაგამტარები არსებობენ პირდაპირი და მოხვეულები. ზოგჯერ ისინი შეიძლება იყვნენ აშენებულები კუთხით ქვემოთ გამავალ გზასთან მიმართებაში — ასეთ გზაგამტარებს უწოდებენ ირიბებს. როგორც წესი გზაგამტარებზე საფეხმავლო გასასვლელები სატრანსპორტო ნაკადებისაგან გამოყოფილია ღობით. გზაგამტარებს ჩვეულებრივ აქვთ არაუმეტესი 2—4 მალი, რომელთაგან თითოეულს აქვს სიგრძე 10-დან 30 მეტრამდე. გზაგამტარების ბურჯები განთავსებულია ისე, რომ ისინი მინიმალურად უშლიდნენ ხელს გამავალ ტრანსპორტს. გზაგამტარებს მალების რაოდენობით 4—5-ზე მეტი ეწოდებათ ესტაკადები.

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტაკადა
* ვიადუკი

## სქოლიო
*
კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამომცემლობა

**კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამომცემლობა** () — კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამომცემლობაა. 1534 წელს მსოფლიოს უძველესი საუნივერსიტეტო გამომცემლობა მეფე ჰენრი VIII-ის წერილობითი პატენტით დაარსდა. 2021 წლის აგვისტოში, დედოფალ ელისაბედ II-ის თანხმობით, კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამომცემლობა *კემბრიჯის შეფასებასთან* გაერთიანდა და ჩამოაყალიბა *კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამომცემლობა და შეფასება*. გამომცემლობა ინარჩუნებს დამოუკიდებელ სტატუსს უფრო დიდი ერთეულის ფარგლებში გაერთიანების მიუხედავად. 
## სქოლიო
კატეგორია:კემბრიჯის უნივერსიტეტი
ხოაკინ კრესპო

ხ**ოაკინ სინფორიანო დე ხესუს კრესპო ტორესი** —  (დ.22 აგვისტო 1841 – გ.16 აპრილი 1898) — ვენესუელელი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი. ვენესუელის დიდი ლიბერალური პარტიის წევრი, იგი მსახურობდა ვენესუელის პრეზიდენტად 1884-დან 1886 წლამდე და კვლავ 1892-დან 1898 წლამდე. მან კარიერა დაიწყო როგორც ჯარისკაცმა ფედერალური ომის დროს.

## პრეზიდენტობა
ხოაკინ კრესპო პრეზიდენტი პირველად 1884 წელს გახდა. 1886 წელს გუსმან ბლანკო პრეზიდენტად დაბრუნდა. კრესპო ემიგრაციაში წავიდა ხუან პაბლო როხას პაულის პრეზიდენტობის დროს, რაც გუსმან ბლანკოს პოლიტიკასთან დაშორებით იყო ნიშანდობლივი.

1888 წელს, ტრინიდადში დევნილობაში მყოფი ვენესუელელი რევოლუციონერების ჯგუფი ავიდა ორთქლმავალ „ბოლივარზე“, რომელიც პორტ-ოვ-სპეინში იყო ღუზაჩაშვებული, მის ხელში ჩასაგდებად, მაგრამ ისინი აღმოაჩინეს და აიძულეს ნაპირზე გადასულიყვნენ. მეორე ჯგუფმა, რომელიც ხმელეთზე ელოდა, დაიწყო თავდასხმა და ბრძოლა ეკიპაჟის წინააღმდეგ. ბრიტანელმა ჯარისკაცებმა, მომართული ხმლებით, დაიკავეს გემი და დაიმორჩილეს ვენესუელელი რევოლუციონერები. ტრინიდადიდან კრესპო გაიქცა სენტ-ტომასში, დანიის კოლონიაში ვირჯინიის კუნძულების არქიპელაგზე. შარლოტ ამალიაში კრესპო შეეცადა ვენესუელაში შეჭრას შხუნა „ანა ხასინტათი“. მთავრობის მიერ დამარცხებული, იგი დააპატიმრეს ლა როტუნდას ციხეში, მოგვიანებით კი პრეზიდენტმა როხას პაულმა შეიწყალა პოლიტიკიდან დროებითი წასვლის პირობით. იგი თავისი რანჩოს მოვლას მიეცა, სანამ პერუში ემიგრაციაში წავიდოდა.

ხოაკინ კრესპოს მეორე რეჟიმის დროს, რომელიც 1892 წელს დაიწყო, ახალმა კონსტიტუციამ გაზარდა საპრეზიდენტო ვადა. 1895 წლის ვენესუელის კრიზისის დროს ვენესუელის ხანგრძლივმა ტერიტორიულმა დავამ დიდ ბრიტანეთთან კულმინაციას მიაღწია, სადაც ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა ვენესუელას დიპლომატიური მხარდაჭერა გაუწია. ბრიტანეთი ამტკიცებდა, რომ ტერიტორია ბრიტანეთის გვიანის ნაწილი იყო, ხოლო ვენესუელა მას თავის ტერიტორიად მიიჩნევდა. სადავო საზღვარი საერთაშორისო არბიტრაჟს გადაეცა. საარბიტრაჟო კომისიამ ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი ბრიტანეთს მიაკუთვნა 1899 წელს, კრესპოს გარდაცვალების შემდეგ.

## შემდგომი კარიერა
1897 წელს კრესპოს მესამე საპრეზიდენტო ვადისთვის კამპანია არ უწარმოებია, მაგრამ მხარი დაუჭირა იგნასიო ანდრადეს მთავარი ოპონენტის, ხოსე მანუელ ერნანდესის წინააღმდეგ. ანდრადემ გაიმარჯვა არჩევნებში და თავისი ვადა 1898 წლის 28 თებერვალს დაიწყო. ერნანდესმა შედეგები გაყალბებულად გამოაცხადა და იარაღს მიჰყო ხელი. ერნანდესი სწრაფად დამარცხდა, რასაც პოლიტიკური არეულობა მოჰყვა.

## სიკვდილი
კრესპო, რომელიც მთავრობის სამხედრო საყრდენად რჩებოდა, მოკლეს ბრძოლაში 1898 წლის 16 აპრილს, მატა კარმელერას შეტაკებისას, როდესაც ის ანდრადეს მთავრობას იცავდა.

იგი დაკრძალეს სამხრეთის ზოგად სასაფლაოზე. 2018 წელს ვენესუელაში არსებული კრიზისის დროს კრესპოსა და მისი მეუღლის, ხასინტას საფლავი გაძარცვეს და ვანდალიზმი მოაწყვეს, რის შედეგადაც მათი ცხედრები ღია ცის ქვეშ დარჩა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1841
კატეგორია:გარდაცვლილი 1898
კატეგორია:ვენესუელის პრეზიდენტები
კატეგორია:XX საუკუნის პოლიტიკოსები
მორიც ლოენბერგერი

**მორიც ლოენბერგერი** (დ. 21 სექტემბერი, 1946) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და იურისტი, რომელიც 1995 წლიდან 2010 წლამდე შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი იყო. მორიცი სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრია და შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტის პოსტი ეკავა 2001 და 2006 წლებში. ლოენბერგერი ფედერალური საბჭოს წევრობის მთელი პერიოდის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა გარემოს დაცვის, ტრანსპორტის, ენერგეტიკისა და კომუნიკაციების ფედერალურ სამინისტროებს.

## კარიერა
მინი|მარცხნივ|შვეიცარიის ფედერალური საბჭო (2001) 
მინი|მარცხნივ|შვეიცარიის ფედერალური საბჭო (2006)
პროფესიული თვალსაზრისით ლოენბერგერი არის იურისტი, 1991 წლამდე ციურიხში მართავდა საკუთარ იურიდიულ ფირმას. მორიც ლოენბერგერი ეტაპობრივად იქნა არჩეული ციურიხის საქალაქო საბჭოში (1974–1983), შვეიცარიის ეროვნულ საბჭოში (1979–1995) და ციურიხის კანტონის მთავრობაში (1991–1995), სადაც ხელმძღვანელობდა შინაგან საქმეთა და იუსტიციის სამინისტროებს. 1972 წლიდან 1991 წლამდე ლოენბერგერი იყო შვეიცარიის მოიჯარეთა ასოციაციის — მიტერვერბანდის — პრეზიდენტი.

ლოენბერგერი 1995 წლის 27 სექტემბერს აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენლად, სადაც მორიც ლოენბერგერმა ჩაანაცვლა ოტო შტიხი. მორიცი გახდა გარემოს დაცვის, ტრანსპორტის, ენერგეტიკისა და კომუნიკაციების ფედერალური დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, 1998 წელს დეპარტამენტის სახელწოდება შეიცვალა და დაემატა ტერმინი „გარემო“.

ბრიუსელში გამართულ ცერემონიაზე, 2009 წლის 20 იანვარს, ევროპული რკინიგზების თანამეგობრობამ (Community of European Railways) და ევროპული სარკინიგზო მრეწველობის კავშირმა (Union des Industries Ferroviaires Européennes) გადასცეს 2009 წლის ევროპული სარკინიგზო ჯილდოები. ლოენბერგერს გადაეცა პოლიტიკური ჯილდო მდგრადი სატრანსპორტო პოლიტიკის შექმნასა და შენარჩუნებაში შეტანილი წვლილისთვის.

2010 წლის 9 ივლისს ლოენბერგერმა განაცხადა, რომ ამავე წლის 31 დეკემბრიდან დატოვებდა ფედერალურ საბჭოს. ამ პერიოდში ასევე მოელოდნენ ჰანს-რუდოლფ მერცის გადადგომას და მათ შორის მიმდინარეობდა საუბარი ერთდროულ თანამდებობის დატოვებაზე. თუმცა ლოენბერგერის გადაწყვეტილება მოულოდნელი აღმოჩნდა. ერთი თვის შემდეგ, 2010 წლის 6 აგვისტოს, მერცმაც გამოაცხადა, რომ ოქტომბერში გადადგებოდა.

შედეგად შეიქმნა ვითარება, პარლამენტს ახალი ფედერალური საბჭოს წევრის არჩევა როგორც სექტემბერში, ისე ნოემბერში მოუწევდა. რთული სიტუაციის თავიდან ასაცილებლად ლოენბერგერმა მოგვიანებით განაცხადა, რომ შეცვლიდა გადადგომის თარიღს, რათა ორივე ახალი ფედერალური საბჭოს წევრის არჩევა ერთდროულად ჩატარებულიყო.

## პირადი ცხოვრება
მორიც ლოენბერგერი თეოლოგ რობერტ ლოენბერგერის ვაჟია. 2003 წლიდან ლოენბერგერი დაქორწინებულია არქიტექტორ გრეტ ლოენსბერგზე და ჰყავს ორი ვაჟი.

## ნაშრომები
*ვარდი და ქვა: ძირითადი ღირებულებები ყოველდღიურ პოლიტიკაში — გამოსვლები და ტექსტები, ციურიხი, 2002. ISBN 3-85791-399-1
*ოცნებები და დღის წესრიგი — გამოსვლები და ტექსტები, მე-6 გამოცემა, ციურიხი, 2002. ISBN 3-85791-348-7

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:პოლიტიკოსები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:შვეიცარიელები
კატეგორია:ევროპელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:შვეიცარიის ვიცე-პრეზიდენტები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 668

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 668** მიღებულია 1990 წლის 20 სექტემბერს. კამბოჯაში მშვიდობის დამყარების შემდეგ, საბჭომ დაამტკიცა პოლიტიკური ჩარჩო, რომელიც კამბოჯელ ხალხს საშუალებას მისცემდა გაეროს მიერ ორგანიზებული არჩევნების გზით გამოეყენებინათ თვითგამორკვევის უფლება.

საბჭო თითქმის ათი წლის განმავლობაში განიხილავდა კამბოჯის საკითხს, თუმცა, საბჭოს მუდმივ წევრობს შორის შეუთანხმებლობის გამო საბჭოს ქმედებები არ განუხორციელებია. საკითხი გენერალურმა ასამბლეამ განიხილა. 1979 წელს წითელი ქმერების დაცემის შემდეგ, ვიეტნამში მარიონეტული მთავრობა მოვიდა, რასაც ქვეყანაში რამდენიმე ჯგუფი ეწინააღმდეგებოდა, მათ შორის ერთიანი ეროვნული ფრონტი დამოუკიდებელისთვის, ნეიტრალური, მშვიდობიანი და თანამშრომლობითი კამბოჯისთვის, ქმერების სახალხო განმათავისუფლებელი ფრონტი და დემოკრატიული კამპუჩიის პარტია. მათ მხარს უჭერდნენ როგორც ვიეტნამი, ასევე საბჭოთა კავშირი. თითოეული პარტიის წარმომადგენლები 1989 წელს პარიზის კონფერენციაზე შეიკრიბნენ, მაგრამ შეთანხმებას ვერ მიაღწიეს.

1990 წლის სექტემბერში ჩინეთ-ვიეტნამის ჩენგდუს კონფერენციამ პეკინის მიერ შემოთავაზებულ 13 წევრის დიალოგს მხარი დაუჭირა. 1990 წლის ოქტომბერში ინდონეზიასა და იაპონიაში გამართული დისკუსიების შემდეგ, მხარეები შეთანხმდნენ გეგმაზე, რომლის მიხედვითაც კამბოჯის პრობლემის გადასაჭრელად ისინი გარკვეული პრინციპებით იხელმძღვანელებდნენ. უშიშროების საბჭომ რეზოლუციით შეთანხმება აღიარა და მხარი დაუჭირა უზენაესი ეროვნული საბჭოს შექმნას.

## სქოლიო
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1990 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კამბოჯის შესახებ
კატეგორია:1990 წელი კამბოჯაში
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 669

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 669** მიიღეს 1990 წლის 24 სექტემბერს. რეზოლუცია 661-ის (1990) და გაეროს წესდების VII თავის 50-ე მუხლის მითითების შემდეგ, საბჭომ გაითვალისწინა 50-ე მუხლის შესაბამისად დახმარების მიღების მიზნით მოთხოვნათა მზარდი რაოდენობა, რომელიც ეხებოდა ქუვეითში შეჭრის შემდეგ ერაყის წინააღმდეგ საერთაშორისო სანქციებს.

50-ე მუხლი ითვალისწინებს, რომ თუ უშიშროების საბჭო სანქციებს აწესებს გაეროს წევრ თუ არა წევრ სახელმწიფოს წინააღმდეგ, რის შედეგადაც სახელმწიფოს შეექმნება ეკონომიკური პრობლემები, მას შეუძლია მიმართოს საბჭოს კონსულტაციისთვის. 21 სახელმწიფომ, მათ შორის იორდანიამ, რომლებიც სანქციების უარყოფით შედეგებს განიცდიდნენ, ამ გზით შეიტანეს მოთხოვნები.

საბჭომ მიმართა რეზოლუცია 661-ით (1990) შექმნილ უშიშროების საბჭოს კომიტეტს, განეხილა დახმარების მოთხოვნა 50-ე მუხლის შესაბამისად, რათა დახმარებოდნენ ერაყის სანქციებით დაზარალებულ სახელმწიფოებს. 

## სქოლიო
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1990 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ერაყის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ქუვეითის შესახებ
კატეგორია:1990 წელი ერაყში
კატეგორია:1990 წელი ქუვეითში
ლაურინას სტუოკა-გუციავიჩიუსი

**ლაურინას სტუოკა-გუციავიჩიუსი** (; დ. 1753 — გ. 1798, ვილნიუსი) — ლიეტუველი არქიტექტორი, კლასიცისტი. 1773 წლიდან სწავლობდა ვილნიუსის უნივერსიტეტში მ. კნაკფუსთან, შემდეგ სწავლობდა რომსა (1776-1777) და პარიზში (1778-1780). 17993-1794 და 1797-1798 წლებში იყო ვილნიუსის მთავარი სკოლის პროფესორი. მონაწილეობდა. ტადეუშ კოსციუშკოს აჯანყებაში. მისი ნამუშევრები გამოირჩევა მკაცრი კომპოციზიით და მონუმენტური ფორმებით: საკათედრო ტაძარი (1777-1801) და რატუშა (1786-1799), ვერკიაის სასახლე-ანსამბლი (1780-ის შემდეგ განხორციელდა ნაწილობრივ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:XVIII საუკუნის ლიეტუველები
კატეგორია:ლიეტუველი არქიტექტორები
დიდიე ბურკჰალტერი

**დიდიე ერიკ ბურკჰალტერი** (დ. 1960 წლის, 17 აპრილს) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, რომელმაც 2009–2017 წლებში იკავა შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრის თანამდებობა. FDP.ლიბერალების წარმომადგენელი, 2014 წელს იყო შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტი.

2009 წლის, 16 სექტემბერს ბურკჰალტერი აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში; 2009 წლის, 1 ნოემბერს მან შეცვალა პასკალ კუშპენი და ჩაუდგა სათავეში შინაგან საქმეთა ფედერალურ დეპარტამენტს. 2012 წლის, 1 იანვრიდან 2017 წლის, 31 ოქტომბრამდე იგი ხელმძღვანელობდა საგარეო საქმეთა ფედერალურ დეპარტამენტს. პრეზიდენტობის პერიოდში იგი ამავე დროს ასრულებდა ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის (OSCE) მოქმედი თავმჯდომარის ფუნქციას. მან ფედერალური საბჭო 2017 წლის, 31 ოქტომბერს დატოვა.

## ბიოგრაფია 
ბურკჰალტერი ოვერნიეს მკვიდრია. იგი 1990–2001 წლებში იყო ნოშატელის დიდი საბჭოს (*Grand Council*) წევრი. 1991–2005 წლებში შედიოდა ნოშატელის საქალაქო ხელისუფლებაში (*Conseil communal*) და რამდენჯერმე იყო ქალაქის მერი (1994/1995, 1998/1999, 2001/2002). 2003–2007 წლებში მუშაობდა შვეიცარიის ეროვნული საბჭოს წევრად. 2009 წლამდე იყო შვეიცარიის თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრი; FDP.ლიბერალების შექმნის შემდეგ შეუერთდა ახალ გაერთიანებას.

2007 წლის, 11 ნოემბერს ბურკჰალტერი აირჩიეს შტატების საბჭოში, სოციალ-დემოკრატ კანდიდატ ჟიზელ ორისთან ერთად, რომელმაც მეორე ვადით გაიმეორა არჩევა. საარჩევნო კამპანიის დროს მას მხარს უჭერდნენ ლიბერალური პარტია და შვეიცარიის სახალხო პარტია. ორი წლის შემდეგ ბურკჰალტერი აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში.
 წელი]]
2013 წლის, 4 დეკემბერს ბურკჰალტერი აირჩიეს შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტად 2014 წლის ვადით — ფედერალური კრების 222 შესაძლო ხმიდან მან 183 მიიღო.
2014 წლის, 1 იანვრიდან იგი შეუდგა პრეზიდენტის მოვალეობების შესრულებას. შვეიცარიაში პრეზიდენტი ფედერალური საბჭოს სხდომებს უძღვება და ასრულებს წარმომადგენლობით ფუნქციებს, რომლებიც სხვა დემოკრატიებში ხშირად სახელმწიფოს მეთაურს ეკისრება; თუმცა შვეიცარიაში სახელმწიფოს მეთაურად კოლექტიურად სწორედ ფედერალური საბჭო მიიჩნევა.

ასევე, პრეზიდენტი უმაღლესი თანამდებობის პირია ქვეყნის პროტოკოლურ იერარქიაში და საგანგებო ვითარებაში შეუძლია ფედერალური საბჭოს სახელით მოქმედება; მიუხედავად ამისა, ჩვეულებრივ პირობებში იგი მხოლოდ *primus inter pares*-ია და უფლებამოსილებით არ აღემატება დანარჩენ ექვს კოლეგას.

ბურკჰალტერს ეკონომიკის დიპლომი აქვს, დაქორწინებულია ავსტრიელზე და სამი შვილის მამაა.

2017 წლის, 14 ივნისს ბურკჰალტერმა გამოაქვეყნა წერილი, სადაც განაცხადა, რომ ფედერალური საბჭოს წევრის თანამდებობას 2017 წლის, 31 ოქტომბერს დატოვებდა. მის ნაცვლად აირჩიეს იგნაციო კასისი. 2018 წლის, აპრილში ბურკჰალტერმა აღნიშნა, რომ არ ეთანხმებოდა კოლეგებს ომის ზონებში იარაღის ექსპორტისა და ქალებისა და კაცების თანაბარი ანაზღაურების საკითხებში, რასაც „ფუნდამენტურ ღირებულებებს“ უწოდებდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Presidential year 2014 (English)
* Swiss OSCE Chairmanship 2014 (English)
* Curriculum Vitae of Federal Councillor Didier Burkhalter (English)
* FDFA Homepage (English)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:შვეიცარიის ვიცე-პრეზიდენტები
ბენდის ჰეტეროტოპია

მინი|ზოლის ჰეტეროტოპია. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T1 რეჟიმში.
**ბენდის ჰეტეროტოპია** (ასევე ცნობილი, როგორც **ზოლის ჰეტეროტოპია** ან **ორმაგი ქერქის სინდრომი**) — რუხი ნივთიერების ჰეტეროტოპიის სახე, რომელიც ძირითადად მხოლოდ მდედრობითი სქესის წარმომადგენლებში გვხვდება. ბენდის ჰეტეროტოპიის დროს აღინიშნება რუხი ნივთიერების დამატებითი შრე ქერქის პარალელურად, მის ქვეშ. გამომწვევი მიზეზია ნეირონული მიგრაციის დარღვევა ემბრიონული განვითარების პერიოდში. ძირითად კლინიკურ გამოვლინებებს წარმოადგენს მედიკამენტ-რეზისტენტული ეპილეფსია და განვითარების ჩამორჩენა. დაავადების გენეტიკური საფუძველია მუტაცია X ქრომოსომის DCX გენში, რომელიც აკოდირებს ნეირონულ მიგრაციაში მონაწილე ცილა დაბლკორტინს (ინგ. Doublecortin). დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, კომპიუტერული ტომოგრაფია) საფუძველზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Band heterotopia - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები