ფემინიზმის მეოთხე ტალღა

**„ფემინიზმის მეოთხე ტალღა“** — ორგანიზაცია, რომელიც შეიქმნა დაახლოებით 2012 წელს და მის მთავარ მიზანს წარმოადგენს ქალის როლის გაძლიერება, ინტერნეტ საშუალებების გამოყენება. ასევე, უფრო მეტი გენდერული თანასწორობა გენდერულ ნორმებზე და ქალთა მარგინალიზაციაზე დაყრდნობით საზოგადოებაში. ხაზგასმულია ძალაუფლების ურთიერთდაკავშირებული სისტემები და გადაკვეთის წერტილები თუ როგორ უწყობს ხელს ტრადიციული მარგინალიზებული ჯგუფების, მაგალითად, ფერადკანიანი ქალებისა და ტრანს ქალების სტრატიფიკაციას. მეოთხე ტალღის ფემინისტები მხარს უჭერენ პოლიტიკასა და ბიზნესში ამ ჯგუფების უფრო ფართო წარმომადგენლობას და ამტკიცებენ, რომ საზოგადოება უფრო სამართლიანი იქნება, თუ პოლიტიკა და პრაქტიკა მოიცავს ყველა ადამიანის საერთო ხედვებს. მეოთხე ტალღის ფემინიზმი ამტკიცებს, რომ უნდა არსებობდეს თანაბარი შრომა და თანაბარი ანაზღაურება გენდერული ნორმების დასაძლევად. თანაბარი შესაძლებლობები უნდა ვეძებოთ კაცებსა და ქალებს შორის (მაგალითად, ემოციებისა და გრძნობების თავისუფლად გამოხატვით, საკუთარი სურვილისამებრ ფიზიკური გამოხატვით და შვილებთან ერთად აქტივობებში ჩართვით). ბეჭდური, ახალი ამბებისა და სოციალური მედიის პლატფორმების გამოყენება მნიშვნელოვანია თანამშრომლობის, მობილიზაციის, ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების წინააღმდეგ საუბრისას, ძალადობისა და შევიწროების წინააღმდეგ სამართლიანობის მოსაპოვებლად.

## ისტორია და განმარტება
ზოგიერთი ფემინისტი ამტკიცებს, რომ 1980-იან წლებში კონსერვატიული ფიგურები, როგორიცაა მარგარეტ ტეტჩერი და რონალდ რეიგანი, ეჭვქვეშ დააყენეს ის მიღწევები, რომელსაც ფემინისტებმა მიაღწიეს იმ ეტაპზე. ამავე დროს, ფემინისტებმა ჩრდილოეთ ამერიკაში, ლათინურ ამერიკაში და ევროპაში მიაღწიეს თავიანთ მიზნებს, მათ შორის სახელმწიფო ინსტიტუტების შექმნას, რომლებიც აშკარად ხელს უწყობდნენ ქალთა უფლებებს ან ფემინისტურ მოძრაობას მთავრობაში. თუმცა, ამ ინსტიტუციებმა, ასევე, შეასუსტეს ფემინისტური მოძრაობები, სახელმწიფოს მისცეს ფემინისტური მიზნების გადაფარვის შესაძლებლობა.

ევროპული და ლათინოამერიკული მეოთხე ტალღის ფემინიზმი 1990-იან წლებში დაიწყო, რადგან დასრულდა „პომადის ფემინიზმი“ და *„სამომხმარებლო ფემინიზმი“*. ფემინისტი აქტივისტები უარყოფდნენ ამერიკელი აკადემიკოსების მიერ მხარდაჭერილ ქვიერ თეორიას. ტალღა წარმოიშვა ახალი თაობის ქალებისგან, რომლებიც დიდწილად არ იყვნენ ინფორმირებულნი წინა ტალღების შესახებ საშუალო სკოლაში, დაწესებულებებსა და უნივერსიტეტში სწავლისას. ფემინიზმის შესახებ ცოდნა არაფორმალურად მოიპოვეს და შეიქმნა ვირტუალური აკადემია, სადაც ფემინისტებმა შეიტყვეს, რომ „პირადი — არის პოლიტიკური“. მეოთხე ტალღის ფემინიზმი, ისევე როგორც სხვა ტალღები მანამდე, ამ პერიოდში არ ეხებოდა ერთიანი იდეოლოგიის, სუბიექტის ან კოლექტივის არსებობას. საქმე ეხებოდა კოლექტიურ ჯგუფებში ერთად მუშაობას, რათა ერთობლივად ემუშავათ ქალთა მიმართ ძალადობის დასრულების საერთო მიზნის მისაღწევად, რათა მათ გაეთავისუფლებინათ სასურველი გზები. ეს ეხებოდა ორმხრივ ვალდებულებას და სხვა ქალების მხარდაჭერას.

მოძრაობა სათავეს ესპანეთში იღებს, ანა ორანტესის მკვლელობის შემდეგ, რომელიც მისმა მეუღლემ 1997 წლის 17 დეკემბერს თავის სახლში, გრენადაში გადაწვა, იმის გამო, რომ მან სატელევიზიო არხზე საჯაროდ ისაუბრა მეუღლის მიერ ჩადენილ ძალადობაზე. მეოთხე ტალღის ესპანურმა ფემინიზმმა ტელევიზია და გაზეთები, როგორც ძირითადი სოციალური ქსელი გამოიყენა. ორანტესის სიკვდილმა გენდერული ძალადობის თემა საჯაროდ გამოფინა და ყურადღების ცენტრში მოაქცია, რის შედეგადაც RTVE-მ შეცვალა თავისი პოლიტიკა ინფორმაციის მიწოდების სტილი გენდერულ და სექსისტურ ძალადობაზე, მსგავსი საუბრები შედგა ქვეყნის სხვა სატელევიზიო ქსელებსა და მედია ორგანიზაციებში.

იმის გამო, რომ ლათინური ამერიკის მეოთხე ტალღის ფემინიზმი შედგება ერთდროულად განსხვავებულ მოძრაობებისგან, რომელთაგან ბევრს დაძაბული ურთიერთობა აქვს ერთმანეთთან, ზოგი ლათინური ამერიკის „ფემინიზმს" მრავლობითი რიცხვით მოიხსენიებს. ერთ-ერთი საკამათო ფილიალი გაჩნდა, როგორც რეაქცია და უარყოფა უცნაურ ფემინიზმზე და პოსტმოდერნულ ფემინიზმზე, რომელიც შედგებოდა  ტრანს-გამომრიცხველი აქტივისტებისგან- ისინი უარყოდფენ გამოჩენილ ფემინისტ აკადემიკოსებს, როგორიცაა ჯუდიტ ბატლერი და ფემინისტური თეორიის დიდი ნაწილს. ცდილობენ შექმნათ ახალი ანტი-ლგბტ ფემინისტური მოძრაობა „ქალის” მხოლოდ სისგენდერის და არა-ინტერსექსუალური განსაზღვრებით. 

უცნაური ფემინისტური მოძრაობის ფორმულირებას ცდილობენ არა როგორც ინკლუზიურის, არამედ  ქალის ფუნქციის წაშლით. მიუხედავად იმისა, რომ უცნაური ფემინიზმი მოიცავდა  სქესის ბინარული და ცისნორმატიული კონცეფციების გაფართოებას, ეს ლათინო-ამერიკელი ფემინისტები ამტკიცებენ, რომ ბატლერი ცდილობდა ქალის კონცეფციის  და ქალის როგორც პოლიტიკურ სუბიექტის წაშლას და უარყოფდა გენდერულ კვლევებს, ამას ეწოდა  შეთქმულება  აკადემიაში ქალთა დამალვის მიზნით. ხდებოდა იდენტურობის განსაზღვრა ბიოლოგიის საშუალებით გენდერის ნაცვლად და ქალურობის პოსტმოდერნული ცნებების ჩანაცვლება გენდერული ესენციალიზმით, ისინი აყალიბებენ უცნაურ ფემინიზმს, როგორც შეთქმულებას, რომ დამალონ „მამრობითი“ აგრესორები (ტრანს ქალები) და დაჩაგრონ ქალები.

დაახლოებით, 2018 წელს მეოთხე ტალღის ფემინიზმმა მიაღწია მწვერვალს ესპანეთში, არგენტინასა და ბრაზილიაში, ქალები ფართო მასშტაბით იყვნენ მობილიზებულნი ქუჩებში გამოსასვლელად. ისინი პირველად დაუპირისპირდნენ ესპანეთის სასამართლო სისტემის ლეგიტიმურობას მობილიზებულად, ხოლო წინა ტალღებში ყურადღება უფრო მეტად გამახვილებული იყო პოლიტიკურ ხელმძღვანელობასა და საკანონმდებლო ორგანოს აქტებზე. ესპანეთში ტალღა ასევე დიდ გამოწვევის წინაშე დადგა, მათ შორისაა  მეექვსე მემარჯვენე პოლიტიკური პარტიის ვოქსის გაჩენა, რომელმაც ანდალუსიაში მოიგო ადგილები. არგენტინაში მწვავე რეაქცია მოჰყვა იყო აბორტის უფლებების საკითხის განხილვას, რის გამოც ათასობით ქალი მწვანე შარფით გამოვიდა ქუჩებში. 

ანგლო-საქსურ ფემინისტურ კონტექსტში, ჟურნალისტი პითია პიი ამტკიცებს მეოთხე ტალღის არსებობას ჯერ კიდევ 2005 წელს,  ყურადღებას ამახვილებს სოციალურ სამართლიანობაზე და სამოქალაქო უფლებებზე, ხოლო 2011 წელს ჯენიფერ ბაუმგარდნერმა მეოთხე ტალღის დაწყება 2008 წლით დაათარიღა.  18-დან 29 წლამდე ასაკობრივ ჯგუფში ყველაზე პოპულარული სოციალური ქსელი „ტვიტერი“ შეიქმნა 2006 წელს, რაც ფემინიზმს უფრო ხელმისაწვდომს ხდის და ქმნის „ჰეშთეგის ფემინიზმს".

2013 წელს, დემოკრატიული გუბერნატორის წარუმატებელმა კანდიდატმა ვენდი დევისმა ტეხასში 13 საათიანი ობსტრუქცია მოაწყო, რათა ხელი შეეშალა აბორტის საწინააღმდეგო კანონის მიღებისთვის. სხვა ქალებმა გამოხატეს მხარდაჭერა ტეხასის შტატის კაპიტოლიუმის გარშემო შეკრებით, ხოლო ისინი, ვინც ფიზიკურად არ იმყოფებოდნენ, იყენებდნენ ჰეშთეგს #მხარიდაუჭირევენდის. ანალოგიურად, ქალები აპროტესტებდნენ აღქმულ სექსისტურ კითხვებს (მაგალითად, აქცენტი გარეგნობაზე ან სასიყვარულო ცხოვრებაზე), რომლებიც ხშირად მიმართული  იყო ცნობილი ქალების მიმართ ჰეშთეგით : #ჰკითხემასმეტი.

სხვა ფემინისტური მოძრაობები და „მოქმედებები" მეოთხე ტალღისგან წარმოიშვა. ერთი-ერთი არის კამპანია „ისმისთვის“, რომელიც წარმოიშვა 2014 წელს ემა უოტსონის გაეროს ქალთა გამოსვლიდან და მისი შემდგომი აქტივიზმიდან. რამდენიმე სხვა ინციდენტმა დააგვირგვინა მოძრაობა, მათ შორის დელიში ჯგუფური გაუპატიურება (ინდოეთი, 2012), ჯიმი სავილის ბრალდებები (დიდი ბრიტანეთი, 2012), ბილ კოსბის სექსუალური ძალადობის შემთხვევები (აშშ, 2014), ისლა ვიტას მკვლელობები (აშშ, 2014), სასამართლო პროცესი ჯიან ღომეში (კანადა, 2016), ჰარვი ვაინსტინის ბრალდებები (აშშ, 2017), ვესტმინსტერის სექსუალური სკანდალები (მსოფლიოში და დიდ ბრიტანეთში, 2017) და ლა მანადას ჯგუფური გაუპატიურების საქმე ესპანეთში (2018).

ფემინიზმის მრავალი ტალღის ერთდროული არსებობის გამო - კერძოდ მეორე, მესამე და მეოთხე - მრავალი მკვლევარი ეჭვქვეშ აყენებს ტალღის მეტაფორის გამოყენებას ფემინიზმში. ამასთან, ის მაინც ყველაზე ხშირად გამოყენებული და საზოგადოებისთვის ყველაზე ადვილად გასაგები ტერმინოლოგიაა. რადგან მეოთხე ტალღა თავის განმარტების დიდ ნაწილს პოულობს წინა ტალღებთან მიმართებაში, მნიშვნელოვანია იმის გაგება, თუ როგორი იყო სხვა ტალღები. საერთაშორისო მასშტაბით, ტალღებს შორის შედარება შეიძლება რთული იყოს. ანგლო-საქსური პირველი ტალღის ფემინიზმი მეორე ტალღაა ევროპელებისა და ლათინო-ამერიკული ფემინიზმისთვის. მეორე ტალღის ამერიკული და ბრიტანული ფემინიზმი ასევე მესამე ტალღაა ევროპელებისა და ლათინო-ამერიკელებისთვის. ესპანურმა ფემინიზმმა რამდენიმე ტალღა გაიარა ფრანკოს ეპოქაში.

ზოგადად რომ ვთქვათ, პირველი ტალღის ფემინიზმს ადგილი აქვს  XIX საუკუნის შუა წლებიდან 1965 წლამდე, მეორე ტალღის ფემინიზმი მიმდინარეობს 1965 წლიდან 1975 წლამდე და მესამე ტალღის ფემინიზმი მიმდინარეობს 1975 წლიდან 2012 წლამდე. მეოთხე ტალღის ფემინიზმი ესპანეთში დაიწყო 1990-იანი წლების შუა პერიოდში.

თითოეულ ფემინისტურ ტალღას ცალკეული იდენტობა აქვს, თუმცა აქტივისტებსა და მეცნიერებს შორის კამათის გამო, რთულია მათი გარკვევა და მკაფიოდ განსაზღვრა. ანგლო-საქსურ ფემინისტურ კონტექსტში პირველი ტალღა ხასიათდებოდა სუფრაჟეტის მოძრაობებით და მიზნად ისახავდა ქალების ლეგალიზებას საზოგადოებრივ არჩევნებში. იმავე კონტექსტში, მეორე ტალღის აღწერა უფრო რთულია, მაგრამ მისი აზრით, იგი ფესვებს 1960 – იანი წლებიდან იღებს. მისი ყურადღება გამახვილდა სოციალურ და პირად უფლებებზე, როგორიცაა თანაბარი ანაზღაურება, სხეულის პრობლემებზე არჩევანი, სექსუალური განთავისუფლება და სქესის ორმაგი სტანდარტის წინააღმდეგობა საზოგადოებაში. ანგლო-საქსურ აკადემიკოსებსა და აქტივისტებს შორის ბევრი კამათია ფემინიზმის მესამე ტალღის ჭეშმარიტ განსაზღვრებასთან დაკავშირებით. ეს ყველაზე ხშირად გაგებულია, როგორც ახალგაზრდა თაობების მხრიდან ბიძგი შექმნან ფემინიზმი, რომელიც უფრო მეტ ყურადღებას ამახვილებს ინკლუზიურობაზე.

მეოთხე ტალღასთან ასოცირებული წიგნებია: ამერიკელი მწერლის რებეკა სოლნიტის („კაცები მოგვცემენ ახსნა-განმარტებებს“, 2014) წიგნი (აღსანიშნავია 2008 წელს გამოქვეყნებული ესეც, სახელწოდებით „კაცები  ამიხსნიან რაღაცებს“, რომელიც დაიბეჭდა წიგნში და წარმოშვა  „კაცების მიერ ქალებისთვის ახსნა-გარმატებების გაკეთება“), „*The Vagenda*“ (2014) ბრიტანელი მწერლების რია ნონ ლუსი კოსლეტისა და ჰოლი ბაქსტერის წიგნები (დაფუძნებული მათ ონლაინ, იოჰანესბურგის ფემინიზმის უნივერსიტეტის ფემინისტურ ჟურნალ The Vagenda- ზე, რომელიც 2012 წელს გამოვიდა); „სექსუალური ობიექტი: მემუარი“ (2016) ამერიკელი მწერლის ჯესიკა ვალენტის მიერ შექმნილ, ბრიტანელი მწერლის ლორა ბეიტის „ყოველდღიური სექსიზმი“ (2016).

მესამე ტალღის ფემინისტებმა თავიანთ ნაწერებში დაიწყეს მამაკაცის პრივილეგიის კონცეფციის დანერგვა 1990-იან წლებში, ხოლო მეოთხე ტალღის ფემინისტებმა განაგრძეს ამის განხილვა აკადემიურ და სოციალურ მედიაში. ამერიკელი პეგი მაკინტოში იყო ერთ – ერთი პირველი ფემინისტი, რომელმაც აღწერა პრივილეგიის ფენომენი 1988 წელს და უწოდა მას (თეთრკანიანების პრივილეგიასთან მიმართებაში) „სპეციალური დებულებების, რუქების, პასპორტების, კოდების წიგნების, ვიზების, ტანსაცმლის, ხელსაწყოებისა და ცარიელი უხილავი ზურგჩანთა“. მეოთხე ტალღის ფემინისტებმა მიიღეს ზომები ამ „ზურგჩანთის" შემცირებისა და წინააღმდეგ ბრძოლის მიზნით, პრივილეგირებული და არაპრივილეგირებული ჯგუფების ცნობიერების ამაღლებით.

ლონდონელი ავტორი ნიკი ვან დერ გააგი განიხილავს ახალგაზრდა ბიჭების პრივილეგიით აღზრდის საზიანო შედეგებს, ციტირებს ბავშვთა ადრეული მოვლისა და განვითარების საკონსულტაციო ჯგუფის სიტყვებს: „ბიჭების პრივილეგირების ტენდენცია არ ასწავლის ბიჭებს პასუხისმგებლობას და არც განმარტავს რას მოელით მათ მათგან”. მეოთხე ტალღის ფემინისტებმა დაიწყეს ამ პრობლემების თავიდან აცილების მიზნით გადაწყვეტილებების მიღება, მაგალითად, ბავშვების გენდერულად ნეიტრალური აღზრდა. ჩიკაგოს სამედიცინო სკოლის ნეირომეცნიერების პროფესორი ლიზ ელიოტი აღნიშნავს, რომ ჩვილებსა და მოზრდილებზე იმდენად ადვილად შეიძლება გავლენის მოხდენა, რომ მათ აღზრდაში რაიმე არასწორად მიწოდებულმა მცირე  ინფორმაციამაც შეიძლება გამოიწვიოს პიროვნებაში დიდი გარდატეხა დროთა განმავლობაში, რაც განამტკიცებს გენდერულ სტერეოტიპებს.

## ინტერსექციონალობა
მარკეტინგისა და მომხმარებელთა კვლევის ბრიტანელი პროფესორი პაულინ მაკლარანი ამტკიცებს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ცნობილი ადამიანები მეოთხე ტალღის ფემინიზმის ლიდერთა რიგებში არიან, ინფორმაციის ხელმისაწვდომობამ საშუალება მისცა მოძრაობას უფრო მეტი ყურადღება მიექცია ქალთა ეკონომიკურ უთანასწორობებზე ვიდრე ეს აქამდე იყო შესაძლებელი.
მეოთხე ტალღის ფემინისტებმა
, მაგალითად ჯეიკობ ბუჩერმა ბეიკერის უნივერსიტეტიდან, გააპროტესტეს სტერეოტიპები მამაკაცების სავარაუდო უკონტროლო სექსუალური სურვილისა და ქალების ობიექტიფიკაციის გარშემო. იგი აცხადებს, რომ გეი მამაკაცებს სტიგმატიზირებული აქვთ ასეთი სტერეოტიპები, რადგან ისინი მამაკაცურობის ტიპიურ სტანდარტს მიღმა დგანან. ბრიტანელი ისტორიკოსი ამანდა ვიკერი ირწმუნება, რომ მეოთხე ტალღის ფემინიზმი აფერხებს ფერადკანიან ქალებს, რომლებიც იბრძვიან ინკლუზიურობისთვის, უგულებელყოფენ სპეციალურ უსამართლობას. კანადის ხელოვნების ისტორიკოსი რუთ ფილიპსი ამტკიცებს, რომ მეოთხე ტალღის ფემინიზმი ფინანსური, პოლიტიკური და გარემოსდაცვითი პრობლემების ფართო დღის წესრიგში ხვდება და აღიარებულია სიღარიბის დაძლევის, ქალთა ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისა და ეკონომიკური ზრდის მისაღწევად.

მთელს მსოფლიოში - მეოთხე ტალღის ფემინიზმმა პოპულარობა მოიპოვა შეერთებულ შტატებში, სხვა ქვეყნებშიც განიხილებოდა მსგავსი საკითხები. მიუხედავად იმისა, რომ ადგილობრივი თვითმმართველობების რეაქციები განსხვავებული იყო, შეერთებულ შტატებში მეოთხე ტალღის ფემინისტების მოძრაობამ მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა მთელს მსოფლიოში. #მეც– ს ზოგიერთი ადგილობრივი ალტერნატიული ჰეშთეგი მოიცავდა: # დაახლა ან ახლა რა, კანადაში; #WoYeShi (მეც) ჩინეთში; #BalanceTonPorc საფრანგეთში; #NotinMyName ინდოეთში; #QuellaVoltaChe (დრო რომელიც) იტალიაში; # ბოიკოტი AliZafar, # ბოიკოტი TeefainTrouble, #TeefaisTrouble პაკისტანში; #BabaeAko ( მე ქალი ვარ) ფილიპინებში; #YoTambien (მეც) ესპანეთში; # შემდეგი სამხრეთ აფრიკაში.

ვინაიდან სოციალური მედიის მნიშვნელობა „ფემინისტური საზოგადოების შექმნისა და შენარჩუნების საქმეში” სულ უფრო და უფრო პოპულარული იდეა ხდება,  XXI საუკუნეში მთელს მსოფლიოში ფემინისტური აქტივიზმის ხასიათდება მრავალფეროვნებითა და შემოქმედებითობით. მთელს მსოფლიოში საზოგადოებები შეესწრნენ „ამჟამინდელი, ინტერნეტით დაფუძნებული მეოთხე ტალღის” ფემინიზმის ანარეკლებს და გამოიკვლიეს მისი განსხვავება. უფრო მეტიც, მეოთხე ტალღის ფემინისტური მოძრაობების მზარდი სოციალური ძალაუფლება ამ საკითხებს ანიჭებს პრიორიტეტს არჩეული მთავრობებისთვის, რაც ხელს უწყობს მათ თანამედროვე „ახალ და ახალგაზრდა ფემინიზმებთან” ურთიერთობაში.

ინდოეთში ჩატარდა რამდენიმე საპროტესტო მოძრაობა, რომლებიც შედგებოდა  უმეტესად ქალებისგან, რამაც შეცვალა ქალურობასთან დაკავშირებით ხალხის ხედვა. ესენია 2003 წლის ხმაურიანი მოძრაობის პროექტი, 2009 ფინქ ჩადი („საცვალი“) მოძრაობა, 2011 საპროტესტო აქცია ქალთასვლა, 2015 ფინჯრათოდი („გატეხე გალია“) მოძრაობა და 2017 ბექაუფაზადი („თავისუფლება შიშის გარეშე“) მარში. ინდურმა სოციალურმა დისკურსმა ყურადღება გაამახვილა გრძელვადიან და ღრმად ფესვგადგმულ საკითხებზე, როგორიცაა გენდერული უთანასწორობა, სექსუალური ძალადობა, ბავშვთა ქორწინება, სქესის შერჩევითი აბორტები და ძალადობა.

ბრაზილიაში, 2018 წლის 19 სექტემბერს,  მოძრაობა , ასევე ცნობილი როგორც ჟაირ ბოლსონარუს წინააღმდეგ საპროტესტო გამოსვლები, იყო ქალთა ხელმძღვანელობით ჩატარებული დემონსტრაციები, რომლებიც გაიმართა ქვეყნის რამდენიმე რეგიონშიც, ისევე როგორც მსოფლიოში. მთავარი მიზანი იყო ბოლსონაროს საპრეზიდენტო კამპანიისა და მისი სექსისტური დეკლარაციების გაპროტესტება. მას იყენებდნენ ეროვნულ და საერთაშორისო ცნობილ ღონისძიებებშიც კი. მადონა იყო ერთ-ერთი საერთაშორისოდ ცნობილი ადამიანი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო ამ მოძრაობაში.

## სოციალური მედია
როდესაც ფემინისტური მოძრაობის ადრინდელ ტალღები აწყდებოდნენ ისეთ დაბრკოლებებს, როგორიცაა ხისტი სოციოპოლიტიკური სტრუქტურები და საკომუნიკაციო არხების ნაკლებობა, მეოთხე ტალღის ფემინისტები იყენებდნენ ციფრულ მედიას, როგორც შორსმიმავალ პლატფორმას, სადაც აკავშირებდნენ, იზიარებდნენ პერსპექტივებს, ქმნიდნენ უფრო ფართო ხედვას ჩაგვრასთან დაკავშირებით, და აკრიტიკებდნენ წარსულ ფემინისტურ ტალღებს.

კირა კოკრანი ამტკიცებს, რომ მეოთხე ტალღის ფემინიზმი „განსაზღვრულია ტექნოლოგიით" და ხასიათდება განსაკუთრებით Facebook- ის, Twitter- ის, Instagram- ის, YouTube- ის, *Tumblr*- ისა და ისეთი ბლოგების გამოყენებით, როგორიცაა ფემინიზმი ქალთმოძულეობის წინააღმდეგ.

სოციალურ-მედია აქტივიზმი ვლინდება  ტვიტერის ჯაჭვის სახით, რომელიც აკრიტიკებს ტრანსფობიას მედიაში ან ეგრეთ წოდებულ "ჰეშტეგ ფემინიზმის" კამპანიებში, კერძოდ #მეც, #დიახყველაქალი, #დაგვაიბრუნეთჩვენიქალები, #არააზიურობას #სოლიდარობათეთკანიანქალებს.

#ქალთახედვა, რომელიც ამანდა დე კადენემ წამოიწყო, წარმოადგენს ონლაინ პლატფორმას, რომელიც ხელს უწყობს ქალთა კრეატიულობას და საქმიანობას, ხაზს უსვამს ფემინისტური დისკურსის მნიშვნელობას საზოგადოებაში და მიზნად ისახავს მედიაში ახალგაზრდა ქალბატონებისთვის „თანაბარი პირობების" შექმნას. Time- მა  სახელად #მეც მოძრაობაში დაასახელა გამოჩენილი აქტივისტების ჯგუფი, რომელსაც ეწოდა "დუმილის გამტეხები", როგორც 2017 წლის პერსონა. მეოთხე ტალღის ფემინისტური კამპანიები მოიცავს ყოველდღიური სექსიზმის პროექტს არაუმეტეს 3 გვერდისა- „არცერთი ქალი“, „შეწყვიტე სექსიზმი“, „თავისუფლება ძუძუებს“, ქალთა მსვლელობები 2017 და 2018 წლებში. მხატვრული საქმიანობა მოიცავს ლეიბლების პერფორმანსს და 10 საათიან სვლას ნიუ-იორკში.

## ქრონოლოგია
*2012 წლის 16 აპრილი, ლორა ბეიტსი ქმნის ყოველდღიური სექსიზმის პროექტს ქალებისთვის;

*2012 წლის აგვისტო, ლუსი-ენ ჰოლმსი  იწყებს *The Sun*– ის დიდ ბრიტანეთში წელს ზემოთ შიშველ ქალთა სურათების გამოქვეყნების შეჩერებას; 

*2012 წლის სექტემბერში ევსლერმა დახარჯა ერთი მილიარდი ქალების მიმართ სექსუალური ძალადობის შესაწყვეტად; 

*2012 წლის სექტემბერში ბრალდებებმა გამოიწვია ჯიმი სავილის სექსუალური ძალადობის სკანდალი; 

*2012 წლის 30 ოქტომბერი ალისა კვარტმა მოიგონა ტერმინი „ჰიპსტერული სექსიზმი“;

*2012 წლის 16 დეკემბერი - 2012 წლის დელის ჯგუფური გაუპატიურება იწვევს გლობალური აღშფოთებას და საპროტესტო აქციებს ინდოეთში; 

*2013 წლის თებერვალი კაო ჯუ (ფსევდონიმი), პირველი ქალი, ვინც ჩინეთში შეიტანა გენდერული ნიშნით დისკრიმინაციის საჩივარი, მოიგო 30,000 იუანი და მიიღო ბოდიშის მოხდა იურენის აკადემიიდან; 

*7 მარტი 2013 ანიტა სარქესიანი იწყებს Tropes vs. ქალები ვიდეო თამაშებში; 

*2013 წლის დეკემბერი გამოქვეყნდა კირა კოხრანის წიგნი „ყველა მეამბოხე ქალი: ფემინიზმის მეოთხე ტალღის ზრდა"; 

*2014 „თავისუფლება ძუძუებს“ ამტკიცებს ქალთა უფლებას აჩვენონ ძუძუს საჯაროდ; 

*2014 წლის 22 იანვარი, პრეზიდენტი ობამა წამოიწყებს თეთრი სახლის აქტივობას, რათა დაიცვას სტუდენტები სექსუალური ძალადობისგან; 

*2014 წლის აპრილი რაშიდა მანჯო, გაეროს სპეციალური მომხსენებელი ქალთა მიმართ ძალადობის შესახებ, აკრიტიკებს გაერთიანებული სამეფოს „ბიჭთა კლუბის სექსისტურ კულტურას"; 

*აგვისტო 2014 გეიმერგეითი იწყებს ვიდეო თამაშების დეველოპერების სექსისტურ შევიწროებას და ფართო გასამართლებას; 

*2014 წლის 14 სექტემბერი, მაიამის უნივერსიტეტის ასპირანტი ქალი აცხადებს კოლინ მაკგინის სექსუალური შევიწროების შესახებ, რაც  აკადემიაში დებატებს იწვევს; 

*2014 წლის 27 ოქტომბერი ნიუ-იორკში 10 საათიანი გასეირნება; 

*ნოემბერი 2014 ქალები საუბრობენ ბილ კოსბის მიერ სექსუალური ძალადობის შესახებ; 

*2014 წლის 31 ოქტომბერი #გაუპატიურებაარასდროსგაჟღერებულა ეს ჰეშთეგი მილიონჯერ გააკეთდა ტვიტერში, ჯიან ღომეშის სექსუალური ძალადობის ბრალდებების საპასუხოდ კანადაში;

*2014 წლის დეკემბერ. კომიქსების „პრიას შაქტი“-ში, წარმოდგენილია პერსონაჟი ინდოელი გოგონა, რომელიც ჯგუფურად არის გაუპატიურებული; 

*2014 წლის 23 დეკემბერი. ჟურნალი „თაიმსი“ წერს, რომ 2014 წელი „შესაძლოა ყველაზე კარგი წელი იყო ქალებისთვის გარიჟრაჟის შემდეგ"; 

*2015 წლის 22 სექტემბერი ბლოგი „მკერდი ჯანმრთელია", დაეხმარება ქალებს პოლიციის ჩარევის გარეშე შიშველი გულის გამოჩენაში; 

*2016 წლის 1 თებერვალი ტორონტოში იწყება ჯიან ღომეშის სასამართლო პროცესი; 

*21 იანვარი 2017 ქალთა მარში მხარს უჭერს ქალთა უფლებებსა და დონალდ ტრამპის წინააღმდეგ საპროტესტო აქციებს; 

*2017 წლის 5 ოქტომბერი- ჰარვი ვაინსტინის სექსუალური ძალადობის შესახებ ბრალდებები, რომლებიც პირველად გამოქვეყნდა *The New York Times*- ის მიერ; 2017 წლის 10 ოქტომბერი  კამპანია #მეც, დაფუძნებული ლოზუნგზე, რომელიც 2007 წელს შეიქმნა ტარანა ბიორკის მიერ, იწყება ვაინსტინის ბრალდებების პასუხად;

*30 ოქტომბერი 2017. ვესტმინსტერის პირველი სექსუალური სკანდალები გამოჩნდება გვიდო ფოკსის ბლოგზე;

*2017 წლის 6 დეკემბერს ჟურნალი ასახელებს კამპანიას #მეც წლის პერსონად; 

*2018 წლის 1 იანვარი სექსუალური შევიწროების წინააღმდეგ მოძრაობა „დრო ამოწურულია“,  დააარსეს ჰოლივუდის ცნობილმა წარმომადგენლებმა ვაინსტინის ეფექტისა და კამპანია #მეც– ს საპასუხოდ.

## კრიტიკა
მეოთხე ტალღის ფემინიზმი დამოკიდებულია ტექნოლოგიაზე. რეგნაროკჯონსი ამტკიცებს, რომ „მთავარი პრობლემა, რომელიც ამ მეოთხე ტალღას შეექმნება, იქნება ციფრული მედიის მოწყობილობებზე არაპროპორციული წვდომა და მათი საკუთრება”. მეოთხე ტალღას დარჩა „თანდაყოლილი კლასიზმი და შესაძლებლობები", რომელიც შექმნილია მათთვის, ვისაც აქვს შესაძლებლობა და გამოიყენოს ტექნოლოგია,, ხოლო სოციალური მედიის ზრდა რეგიონებში, სადაც გავრცელებულია სოციალური უსამართლობა, ნელა ვითარდება. კრიტიკოსები ამტკიცებენ, რომ მსხვილი კორპორაციების მცდელობები, აქტივისტის რეკლამირებით მოძრაობის კაპიტალიზაციისთვის, შეიძლება საწინააღმდეგო იყოს მეოთხე ტალღის ფემინიზმისთვის, რომელიც კრიტიკულია კაპიტალიზმის, როგორც ეკონომიკური სისტემის მიმართ..

კონსერვატიული კრიტიკა მეოთხე ტალღის ფემინიზმისადმი არის ის, რომ როდესაც ქალებს სჯერათ, რომ მსოფლიო მათ წინააღმდეგ სოციალურ სისტემებს იყენებს, მაგალითად, საპატრიარქო, ისინი უარს იტყვიან ყველა მცდელობაზე, იმის ნაცვლად, რომ მამაკაცებს გაუტოლდნენ. ავტორი ჯოანა უილიამსი ამერიკულ კონსერვატორში წერს, რომ მეოთხე ტალღის ფემინიზმი მოუწოდებს ქალებს „აიძულონ ხელის შემწყობ პირებს, ისევე როგორც სახელმწიფოს, მახინჯი იდენტობის პოლიტიკა შეცვალონ, რომელიც კარგ მამაკაცებს იშორებს". ასევე ამტკიცებენ, რომ როდესაც ადამიანები ინტერნეტ – აქტივიზმში მონაწილეობენ, მათ შეიძლება არ განიცადონ სხვა რამის გაკეთების საჭიროება. ამ ტიპის აქტივიზმს მიმართავენ ფემინისტურ პანკ-ჯგუფ  *Le Tigre*- ის 2001 წელს შესრულებულ სიმღერაში მოიშორე ინტერნეტი, სოციალური მედიის სურათის გამოჩენამდე. 

2015 წელს, ალექს გვარდადომ დაადასტურა *NewUniversity.org* – ის Twitter– ის აქტივობის შესახებ სტატიაში, რომ მათი სიტყვის  შემდეგ ადამიანები უბრალოდ განაგრძობენ თავიანთ დღეს, მოსწონთ სხვა პოსტები ან გადაწერენ მათ. ზოგი შეიძლება თავს აქტივისტად თვლიდეს, მაგრამ არასდროს იწუხებს თავს მიტინგზე დასწრებით ან თავისი მესიჯის გაგზავნით ტვიტერს მიღმა. როცა სოციალური მედიის საშუალებით გავრცელდა სხვადასხვა ფემინისტური კამპანიები, ტერმინი „სლაქტივიზმი“ შეიქმნა მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების მომხმარებლების აღსაწერად, რომლებიც შეიძლება საუბრობენ თავიანთ ონლაინ პლატფორმაზე, მაგრამ სხვას არაფერს აკეთბენ მათი ონლაინ პლატფორმის მიღმა სოციალურ ქმედებების ხელშესაწყობად.

ჯენიფერ სიმპკინსი 2014 წელს ამტკიცებს, რომ მეოთხე ტალღის ფემინიზმმა შექმნა მტრული, სასტიკი გოგოების მსგავსი ატმოსფერო, რომელშიც ქალები უფრო მეტად ერთმანეთს ანადგურებენ. ბრიტანელი მეცნიერი ელასაიდ მუნრო ამბობს, რომ მეოთხე ტალღის ფემინიზმის კულტურა საფრთხეს უქმნის იმ ადამიანების მარგინალიზაციასა და განცალკევებას, რომლებიც შეიძლება უფრო კარგი მოკავშირეები იყვნენ.

ქალები და მათი გენდერული საკითხები არ არის ერთგვაროვანი და თემების მრავალფეროვნება  დაკავშირებულია ისეთი საკითხებთან, როგორიცაა რასა, სექსუალობა და კლასი. მუნრო ასევე გვთავაზობთ კრიტიკას, რომ ზომიერი ფემინიზმი ორიენტირებულია საშუალო კლასის თეთრკანიანი ქალების ბრძოლაზე. გააკრიტიკდა სოციალური კამპანიები, რომლებიც ცნობილ ადამიანებს მოძრაობის სახედ ხდის, მაგალითად მოძრაობა „მეც“. კრიტიკა გამოიწვია იმან რომ ცნობილი ადამიანები ხშირად წარმოადგენენ საზოგადოების პრივილიგირებულ მხარეს, რაც თავის მხრივ უარყოფს ფემინიზმის ინტერსექციონალობის გაფართოების მცდელობას. თავად ტალღების შესახებ გამოთქმული გამოცდილებები და მოსაზრებები გააკრიტიკეს იმის გამო, რომ იგი მოიცავს მხოლოდ დასავლურ ფემინისტურ მოძრაობებს და რომ მეოთხე ტალღა ხდება გლობალურ ჩრდილოეთში,  ხშირად უგულებელყოფენ ქალთა ბრძოლას სხვა რეგიონებში.

მეოთხე ტალღის ფემინიზმის კრიტიკას აკლია  მკაფიო მტკიცებულებები სოციალური მედიის გამოყენების უმეტეს შემთხვევაში. ამასთან, ზოგი ამტკიცებს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ყველა საკითხი უნდა იქნას განხილული, ფემინისტური მოძრაობის მიერ უფრო მცირე დონის საკითხები არ უნდა იყოს გაზვიადებული უფრო მაღალ დონეზე. ამის ერთ–ერთი მაგალითია მეთ დეიმონი ჰარვი უაინშტეინის საქმეზე პასუხი: „მე მჯერა, რომ არსებობს ქცევის სპექტრი, არა? როგორც იცით  განსხვავებაა საჯდომოზე ხელის მოფათურებასა და გაუპატიურებას შორის ან მცირეწლოვნის გარყვნას შორის, არა?!" როგორც სარა კ. ბურგესი აღწერს: „სოციალური მედია ასევე შეიძლება ჩაითვალოს არაეფექტურად, რადგან ის გვაძლევს ურჩხულის მსგავს ინდივიდებს, ვიდრე  სხვა ენას ან ლოგიკას, რომელსაც შეუძლია ჩაახშოს ან შეცვალოს ჩაგვრის სტრუქტურები".

## რესურსები ინტერნეტში
* anarcha-feminist articles at The anarchist library
* Anarcha
* Modern anarchist writings by women
* Libertarian Communist Library Archive

## სქოლიო
კატეგორია:ქალთა უფლებები
კატეგორია:ფემინისტური მოძრაობები
კატეგორია:ფემინიზმის მეოთხე ტალღა