open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მიუფიდე ქადრი

**მიუფიდე ქადრი** (; დ. 1890, სტამბოლი, თურქეთი — გ. 1912, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი მხატვარი და კომპოზიტორი. ერთ-ერთი პირველი ქალი მხატვარი თურქეთში და ოსმალეთის იმპერიის პირველი პროფესიონალი ხელოვნების მასწავლებელი. ქადრი ძირითადად ქმნიდა პორტრეტებს და ტილოებს ფიგურების გამოსახულებით.

## ბიოგრაფია 
ქადრიმ, ჯერ კიდევ ბავშვობისას დაკარგა თავისი დედა და აყვანილ იქნა უშვილო წყვილის, ქადრი ბეის და მისი ცოლის მიერ, რომლებიც მისი შორეული ნათესავი. მას მთლიანად სახლში ასწავლიდნენ კერძო მასწავლებლები, რომლებმაც აღმოაჩინეს მისი მხატვრული ნიჭი.

thumb|left|145px|ავტოპორტრეტი

ათი წლის ასაკში დაიწყო სერიოზულად ხატვა, რა დროსაც გაკვეთილებს ესწრებოდა ოსმან ჰამდი-ბეითან. შემდეგ მან მხატვრობის გაჯვეთილები სალვატორე ვალერისთან (1856-1946) მიიღო, რომელიც „Sanayi-i Nefise Mektebi“-ში (*სახვითი ხელოვნების სკოლა*, დღეს მიმარ სინანის სახვითი ხელოვნების უნივერსიტეტის ნაწილი) იტალიელი პროფესორი იყო. იგი ასევე ისწავლა დაკვრა ფორტეპიანოზე, ვიოლინოზე და ტრადიციულ ინსტრუმენტებზე, როგორებიცაა უტი და ქამანჩა.

ჰამდი ბეის დაჟინებით, მან მიუნხენის გამოფენაზე რამდენიმე ნამუშევარი გაგზავნა, სადაც ისინი ოქროს მედლით დაჯილდოვდნენ. ცოტა ხნის შემდეგ, მიუფიდე გახდა სტამბოლის გოგონების უმაღლესი სკოლის მუსიკის მასწავლებელი, ხოლო მოგვიანებით მას დაევალა ხელოვნებისა და ქარგვის მასწავლებლობაც. ასევე ადილე სულთანის სასახლეში, აბდულჰამიდ II-ის ქალიშვილს ხატვას ასწავლიდა. ამ პერიოდში, მან ასევე სხვადასხვა პოეტების ლექსებზე სიმღერებს თხზავდა, რომლებიც რამდენიმე კულტურულ ჟურნალში გამოქვეყნდა.

1911 წელს სტამბოლის საოპერო საზოგადოების მიერ ჩატარებულ გამოფენაზე მისი ნამუშევრების ჩვენებიდან ცოტა ხნის შემდეგ, მიუფიდეს ტუბერკულოზის დიაგნოზი დაუსვეს, მაგრამ დიაგნოზის გვიან დასმის გამო, ეფექტური მკურნალობის უზრუნველყოფა შეუძლებელი იყო და მომდევნო წელს ის გარდაიცვალა. მისი გარდაცვალების შემდეგ, ქადრის ორმოცი ნამუშევარი გაიყიდა „ოსმალეთის მხატვრების საზოგადოების“ სასარგებლოდ. ქადრი ბეიმ დიდი მწუხარება იგრძნო, რის გამოც იგი მექაში წავიდა და იქ ცხოვრობდა, სანამ იძულებით არ დატოვა ქალაქი, როდესაც ოსმალეთის იმპერია დაიმხო.

დაკრძალეს ქარაჯააჰმეთის სასაფლაოზე. მისი საფლავის ქვას ამშვენებს ცნობილი კალიგრაფერის, ისმაილ ჰაქი ალთინბეზერის წარწერა, ხოლო მისი ცხოვრება აისახა მწერალ ედიფ ადივარ ჰალიდეს ნამუშევარში სახელად „Son Eseri“ (*ბოლო ნამუშევარი*).

## გამორჩეული ნამუშევრები 

File:Müfide kadri Kitap Okuyan kadın.jpg|ქალი კითხულობს წიგნს
File:Kadri-Lute.jpg|ოუტზე მოთამაშე ქალი 
File:Kadri-Praying.jpg|მომლოცველი გოგონა
File:Kadri-Beach.jpg|შეყვარებულები სანაპიროზე 

## რესურსები ინტერნეტში
* მადლიერება ქადრის, მისი გარდაცვალებიდან 95 წლისთავისადმი 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 1912
კატეგორია:თურქი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
ნიკოლოზ ჩუბინაშვილი

**ნიკოლოზ ჩუბინაშვილი** (დ. 10 აპრილი, 1908, ლაიფციგი —  გ. 1993, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, ხელოვნების ისტორიკოსი, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1961), გიორგი ჩუბინაშვილის ვაჟი. 

სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიასა და საქართველოს სამშენებლო ინსტიტუტში (1927-1931 წწ.). იყო ძეგლთა დაცვის სამმართველოს არქიტექტორ-ინსპექტორი (1934-1938 წწ.), ვარძიის მუზეუმ-ნაკრძალის მეცნიერ-თანამშრომელი (1943-1945 და 1956-1958 წწ.). 1958 წლიდან მუშაობდა გ. ჩუბინაშვილის სახელობის ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტში. იკვლევდა შუა საუკუნეების ქართულ არქიტექტურასა და ქანდაკებას. შესწავლილი აქვს  ქართული ხუროთოძღვრების ცნობილი ძეგლები (გუდარეხი, სამშვილდის სიონი, წეროვანი და სხვ.) და სწორკუთხასაკურთხევლიანი ძეგლები. გამოსცა შუა საუკუნეების რელიეფის ცალკეული ნიმუშები, ადრე შუა საუკუნეების ქვაჯვარები. პირველმა გამოიკვლია ქართულ ხეზე კვეთილობის X-XI საუკუნეების ნიმუშები. 

ნიკოლოზ ჩუბინაშვილის პირადი არქივი დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
კატეგორია:დაბადებული 10 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
ლეგანესი (საფეხბურთო კლუბი)

**„ლეგანესი“** () – ესპანეთის საფეხბურთო კლუბი ამავე სახელწოდების ქალაქიდან, მადრიდის გარეუბანი.  შეიქმნა 1928 წელს. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ბუტარკეზე, რომელიც 10 954 მაყურებელს იტევს.

ისტორიის მანძილზე კლუბი ძირითადად ასპარეზობდა ქვედა ლიგებში. 1977 წელს, „ლეგანსი“ დაბრუნდა ტერსერა დივიზიონში, სადაც გაატარა 7 წელი, სანამ ჩემპიონატი მე-3 დონის იყო, შემდეგ ესპანეთის დონით მე-4 ჩემპიონატი გახდა.

კლუბის სტაბილური განვითარების შემდეგ, 1987 წელს, „ლეგანესი“ აღზევდა სეგუნდა დივიზიონი ბ-ში, 6 სეზონის შემდეგ კი სეგუნდა დივიზიონში გადავიდა. სეგუნდაში გატარებულ 11 სეზონში საუკეთესო შედეგი, მე-8 ადგილი დააფიქსირა 2-ჯერ, 1995-97 წლებში.

2013-14 წლების სეზონამდე კლუბმა დონით მე-3 ჩემპიონატში იასპარეზა, შემდეგ სეგუნდა დივიზიონში აღზევდა, სადაც 2 სეზონი გაატარა. 2015-16 წლების სეზონში დაიკავა მე-2 ადგილი ჩემპიონატში და კლუბის ისტორიაში პირველად, „ლეგანესი“ პრიმერა დივიზიონს შეუერთდა.

## მიმდინარე შემადგენლობა 
## მიღწევები 
***სეგუნდა დივიზიონი ბ:** 1992/93
***ტერსერა დივიზიონი:** 1985/86

## გამოჩენილი ფეხბურთელები 
*  ფედერიკო დომინგესი
*  ნიკოლას მედინა
*  მარიანო ხუანი
*  ხოსე ჩამოტი
*  არნალი
*  ხოაკინ კაპაროსი
*  ხოაკინ ალვარეს ალვარესი
*  კატანია
*  ხორდი ლარდინი
*  ედუარდო რამოსი
*  უნაი ემერი
*  ვიერ ვებო
*  სამუელ ეტო’ო
*  არიზა მაკუკულა
*  პაულო ტორესი
*  ნაბილ ელ-ჟარი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* კლუბის პროფილი Soccerway-ზე 
* კლუბის პროფილი Transfermarket-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:ესპანეთის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:ლეგანესი (საფეხბურთო კლუბი)
მარადი

**მარადი** () — ქალაქი ნიგერის სამხრეთ ნაწილში.

## გეოგრაფია 
ქალაქი მდებარეობს ნიგერიის სახელმწიფო საზღვართან ახლოს, 540 კმ-ით აღმოსავლეთით ქვეყნის დედაქალაქიდან — ნიამეიდან. მარადის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ფუნქციონირებს «მარადის» აეროპორტი.

## ისტორია 
ძველად სავაჭრო ქალაქი მარადი შედიოდა ჰაუსას ქალაქ-სახელმწიფოების შემადგენლობაში. XIX საუკუნის დასაწყისში მოხვდა სოკოტოს სახელმწიფოს ისლამური ხალიფატის ხელისუფლების ქვეშ. 1899 წელს დაექვემდებარა ფრანგებს. 1807 წლიდან მარადის მართავს (1899 წლის შემდეგ — ნომინალურად) დურბავას სულთნების დინასტია (ფულბეს ხალხის წარმომადგენლები).

## მოსახლეობა 
2012 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 267 249 ადამიანს. მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი შედგება ჰაუსას ხალხისგან; ასევე ცხოვრობენ ფულბეს, ტუარეგების, იორუბას და იგბოს ხალხის წარმომადგენლები. ქალაქი მარადი — მარადის კათოლიკური საეპისკოპოსოს ცენტრია.

*ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:*

## ცნობილი მაცხოვრებლები 
ქალაქში დაიბადა 1996—1999 წლების ნიგერის პრეზიდენტი იბრაჰიმ ბარე მაინასარა.

## დამეგობრებული ქალაქები 
*  აკ-ჰისარი

## სქოლიო 
კატეგორია:ნიგერის ქალაქები
To the Bone (სტივენ უილსონის ალბომი)

***To the Bone*** — ინგლისელი მუსიკოს სტივენ უილსონის მეხუთე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2017 წლის 18 აგვისტოს ლეიბლზე Caroline International. იგი ჩაიწერა 2016-2017 წლებში..

ალბომის პრეს-რელიზში სტივენმა ახსენა, რომ ჩანაწერი შეიქმნა მისი საყვარელი ალბომების შთაგონებით. ასეთები, მისი თქმით, არის პიტერ გებრიელის *So*, კეიტ ბუშის *Hounds of Love*, Talk Talk-ის *The Colour of Spring* და Tears for Fears-ის *The Seeds of Love*.

## შექმნა
2016 წლის 12 დეკემბერს ენდი პარტრიჯი (XTC) წერდა, რომ დაიწყო უილსონის ალბომის მუშაობა. 19 დეკემბერს დადასტურდა, რომ ნიკ ბეგზი კვლავ იქნებოდა ბას-გიტარისტი, დასარტყმელი საკრავებზე დაუკრავდა კრეიგ ბლანდელი, ხოლო ხმის ინჟინერი იქნებოდა პოლ სტეისი (Oasis, The Black Crowes). ჩაწერაში არ მონაწილეობდნენ გათრი გოვენი და მარკო მინემანი. აგრეთვე ცნობილი გახდა, რომ ჩაწერაში მონაწილეობდა გიტარისტი დევიდ კოლარი.

## პრომოკამპანია
2017 წლის 8 მაისს გამოქვეყნდა ალბომის სიმღერა „Pariah“. 18 მაისს გამოვიდა სიმღერის ოფიციალური ვიდეო.

2 ივნისს გამოქვეყნდა სიმღერა „The Same Asylum as Before“. 9 ივნისს გამოქვეყნდა სიმღერა „Song of I“ და მისი ოფიციალური ვიდეო. „Permanating“-ის ვიდეო, ბოლივუდის მოცეკვავეთა გუნდის მონაწილეობით, გამოვიდა 21 ივლისს. „Nowhere Now“-ს ვიდეო გამოვიდა 19 სექტემბერს.

## სიმღერების სია
## პერსონალი
;მუსიკოსები
*სტივენ უილსონი – გიტარები, ვოკალი, პროდიუსერი 
*დავიდ კოლარი – გიტარები
*მარკ ფელთემი – ჰარმონიკა
*ნიკ ბეგზი – ბას-გიტარები, ჩეპმენ სტიკი 
*ენდი პარტრიჯი – ტექსტი (1)
*ჯერემი სტეისი – დასარტყმელი საკრავები
*კრეიგ ბლანდელი –  დასარტყმელი საკრავები
*ნინეტ ტაიები – ვოკალები (3, 4)
*ადამ ჰოლცმანი – კლავიშებიანი საკრავები
*სოფი ჰანგერი - ვოკალი (11)
;სტუდიური პერსონალი
*პოლ სტეისი – ხმის ინჟინერი

## ჩარტები
## სქოლიო
კატეგორია:2017 წლის ალბომები
კატეგორია:სტივენ უილსონის ალბომები
კატეგორია:ალბომები სტივენ უილსონის პროდიუსერობით
როკსანდრა ედლინგი

**როკსანდრა ედლინგი** (დ. 12 ოქტომბერი, 1786 — გ. 16 იანვარი, 1844) — ალექსანდრე I-ის ცოლის ელიზაბედ ალექსეიევნას გამორჩეული სეფე ქალი, დიპლომატ ალბერტ კაეტან ედლინგის ცოლი, იოანის კაპოდისტრიასის მიჯნური, კონსტანიტ მურუზის შვილიშვილი, საინტერესო ისტორიული ერის მემუარების ავტორი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* როკსანა სკარლატოვის ასული ედლინგის შესახებ სტატია რუსული ბიოგრაფიულ ლექსიკონში

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მემუარისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის რუსი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის რუსი ქალი მწერლები
კატეგორია:მწერალი ქალები
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:რუსი ქალი მწერლები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
კონსტანტინე I (მუხრანბატონი)

მინი|კონსტანტინეს საფლავის ქვა სვეტიცხოველში.
**კონსტანტინე მუხრანბატონი** (დ. 1622 — გ. 1667) — სამუხრანბატონოს სახლის უფროსი და შიდა ქართლის მარცხენა სადროშოს უფროსი.

კონსტანტინე I დაიბადა 1622 წელს, თეიმურაზ I მუხრანბატონისა და არაგვის ერისთავის, ნუგზარის ასულის, ანას ოჯახში.

1658 წელს, ქართლის მეფე როსტომი გარდაიცვალა და ტახტზე ავიდა მისი უფროსი ძმა ვახტანგი. ის ირანში ეწვია შაჰს, მიიღო ისლამი და კვლავ ქართლში გამობრუნდა, ხოლო კონსტანტინეს ქრისტიანობა არ უარყვია.

კონსტანტინე I გარდაიცვალა 1667 წელს. დაკრძალულია სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარში.

## ოჯახი
კონსტანტინეს ცოლად ჰყავდა დარეჯან აბაშიძე, რომლისგანაც მას ეყოლა 6 შვილი:
* თეიმურაზ II მუხრანბატონი (1649–1688)
* პაპუა მუხრანბატონი (1651 – თებერვალი, 1717)
* ერეკლე II მუხრანბატონი (1666–1723)
* დავით მუხრანბატონი (1667 – 5 ნოემბერი, 1728)
* ქრისტეფორე (გარდაიცვალა 1700
* თათია მუხრანბატონი (1761–1764)
* თამარ მუხრანბატონი (გარდაიცვალა 1683), დაქორწინებული იყო სამჯერ:

პირველად ლევან დადიანზე

მეორედ ბაგრატ IV იმერთა მეფეზე,

მესამედ გიორგი გურიელზე

## ლიტერატურა
* ნანა გელაშვილი, (2012). „ირან-საქართველოს ურთიერთობა როსტომ მეფის დროს (1633–58)“. გვ. 496. ISBN 1850439303.
* როინ მეტრეველი, 2003 წ; ბაგრატიონები. სამეცნიერო და კულტურული მემკვიდრეობა გვ. 8. ISBN 99928-0-623-0.

კატეგორია:მუხრანელების თავადური შტო
კატეგორია:დაბადებული 1622
კატეგორია:გარდაცვლილი 1667
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
თორნიკე მუმლაძე

**თორნიკე მუმლაძე** (დ. 23 ივლისი, 1992) — ქართველი ფეხბურთელი, ბოლნისის „სიონის“ თავდამსხმელი. კარიერის უმეტესი ნაწილი გატარებული აქვს „ჩიხურაში“, რომელთან ერთადაც 2017 წელს საქართველოს თასის მოპოვება მოახერხა.

2011-12 წლებში გამოძახებული იყო საქართველოს 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში.

## ტიტულები 
* საქართველოს თასი ფინალისტი (2): 2012/2013, 2013/2014
* საქართველოს სუპერთასი გამარჯვებული (1): 2013/2014.
* საქართველოს თასის გამარჯვებული (1): 2017

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ზინდერი

**ზინდერი** () — ქალაქი ნიგერის სამხრეთ ნაწილში.

## გეოგრაფია 
მდებარეობს ნიგერიის სახელმწიფო საზღვართან ახლოს, 861 კმ-ით აღმოსავლეთით ქალაქ ნიამეიდან და 240 კმ-ით ჩრდილოეთით ნიგერიის ქალაქ კანოდან. ქალაქი ზინდერის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია.

1927 წლამდე ზინდერი იყო საფრანგეთის ნიგერის კოლონიის დედაქალაქი, ხოლო XIX საუკუნის შუა პერიოდამდე — დამაგარამის სასულთნოს დედაქალაქი და მთავარი სავაჭრო პუნქტი ჰაუსას, ტუარეგების, ფულბეს და კანურის ხალხისათვის.

ქალაქი გამოირჩევა განსხვავებული არქიტექტურით. ბირნის უძველეს კვარტალში — კვადრატული სახლები გეომეტრიული ორნამენტებით და მოხატვით. ქალაქში არსებობს სულთანის ყოფილი სასახლე რელიეფური მოხატულობით. ქალაქში ასევე არსებობს ზენგუს კვარტალი, რომელიც უფრო მეტად დასახლებულია ჰაუსას ხალხით, და ახალი ქალაქი — დღეისათვის ზინდერის ეკონომიკური ცენტრი. აეროპორტი «ზინდერი» (ZND) მდებარეობს ქალაქიდან რამდენიმე კილომეტრის დაშორებით სამხრეთ-დასავლეთისკენ.

## მოსახლეობა 
2012 წლის აღწერის მონაცემების საფუძველზე ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 235 605 ადამიანს.

*ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:*

## სპორტი 
ქალაქში იმყოფება შაკას საფეხბურთო კლუბი. სპორტული მიღწევები და ცნობილი სახეები კლუბს არ გააჩნია. კლუბის საშინაო არენაა — «Arène de lutte», რომელიც უნივერსალური მოედანია სპორტის სხვადასხვა სახეობებისათვის.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნიგერის ქალაქები
Resident Evil 3: Nemesis

***Resident Evil 3: Nemesis*** — Survival horror-ის ჟანრის ვიდეო თამაში, შექმნილი და გამოცემული კომპანია Capcom-ის მიერ. თავდაპირველად შემუშავდა PlayStation პლატფორმისთვის 1999 წლის 22 სექტემბერს. გამოსვლიდან რამდენიმე ხნის შემდეგ *Resident Evil 3* პორტირებული იქნა Dreamcast, Microsoft Windows-სა და GameCube-ზე. ეს არის რიგით მესამე ნაწილი *Resident Evil*-ის სერიიდან და მოქმედება მიმდინარეობს *Resident Evil 2*-ის მოვლენებამდე და მის შემდეგ. თამაშის მთავარი გმირი არის ჯილ ვალენტაინი (პირველი სერიის პროტაგონისტი), რომელიც  ცდილობს ქალაქ რაკუნ-სიტიდან გაქცევას, სადაც ახალი ბიოლოგიური იარაღის შედეგად გავრცელებულია ინფექცია, შექმნილი პარმაცევტული კომპანია *Umbrella*-ს მიერ.  თამაში იყენებს იმავე ძრავს, რასაც მისი წინამორბედი.

წინა სერიებისგან განსახვავებით *Resident Evil 3: Nemesis* მოქმედებით გეიმპლეიზეა ორიენტირებული. ის არის მესამე პირის ხედვით. მოთამაშეს უწევს სხვადასხვა თავსატეხების გადალახვა. მასში წარმოდგენილია დიდი რაოდენობით მტერი, რომელთანაც მოთამაშეს უწევს შებრძოლება და ასევე ამავე სახელწოდების, საშინელი არსება ნემესისი, რომელიც პერიოდულად ხვდება გზად მთვარ გმირს თამაშის ბოლომდე და ებრძოლება მას. 

*Resident Evil 3: Nemesis*-ს წილად ხვდა უმაღლსი შეფასებები კრიტიკოსებისაგან. იგი აგრეთვე კომერციულადაც წარმატებული აღმოჩნდა (სამი მილიონი გაყიდული ასლი მსოფლიოს მასშტაბით). კრიტიკოსებმა ძირითადად შეაქეს თამაშის დეტალიზირებული გრაფიკა და მთავარი მტერი ნემესისი. თუმცა ზოგიერთმა გააკრიტიკა ის სიუჟეტის მოკლე ხნიანობის გამო. საერთო განხილვების საიტ Metacritic-მა PS-ს ვერსიას დაუწერა 91/100, Dreamcast-ის ვერსიას — 79/100,GameCube-ის — 62/100, PC-ის — 71/100, ხოლო GameRankings-ზე შედეგები ამგვარად არის: ;  Dreamcast — 81.11%, GameCube — 63.71%, PC — 74.15 %, PS — 88.21%.

## იხილეთ აგრეთვე
* *Resident Evil*
* *Resident Evil 2*

## რესურსები ინტერნეტში
*  

## სქოლიო
კატეგორია:1999 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Dreamcast-ის თამაშები
კატეგორია:GameCube-ის თამაშები
კატეგორია:PlayStation-ის თამაშები
კატეგორია:Resident Evil-ის თამაშები
კატეგორია:ერთმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების გაგრძელებები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული იაპონიაში
კატეგორია:1998 წელს მიმდინარე ვიდეო თამაშები
კატეგორია:აშშ-ში მიმდინარე ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Virgin Interactive-ის თამაშები
კატეგორია:Windows-ის თამაშები
ტაჰუა

**ტაჰუა** () — ცენტრალური ნიგერის, ტაჰუის დეპარტამენტის და ტაჰუის რეგიონის უდიდესი ქალაქი. 2012 წლის აღწერის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 117 826 ადამიანს. ტაჰუა მდებარეობს საჰელში და ტაჰუის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია.

## თანამედროვე ტაჰუა 
დღეისათვის ტაჰუა მთავარი ეკონომიკური ცენტრია, სადაც ერთად ცხოვრობენ ტუარეგები და ფულბეს ხალხი. ქალაქის რაიონში მოიპოვება ფოსფატები. ქალაქში ფუნქციონირებს ტაჰუის აეროპორტი, რომელიც დიდი სატრანსპორტო კვანძია ქალაქ აგადესსა და ნიამეის შორის.

## კლიმატი 
ქალაქის კლიმატი ნახევრადუდაბნოს სუბეკვატორულია, ნალექები იშვიათობაა (დაახლოებით 350 მმ).

## ძირითადი ღირსშესანიშნაობები 
ქალაქის ძირითადი ღირსშესანიშნაობებია მეჩეთები, ბაზარი.

## 2007 წლის ამბოხი 
2007 წელს დაწყებული ტუარეგების მეორე აჯანყება შეეხო ტაჰუასაც, რომელიც ამ ხალხის მთავარი ქალაქია. საბრძოლო მოქმედებებთან დაკავშირებით ტურისტული ნაკადების რაოდენობა აშშ-დან და ევროპიდან პრაქტიკულად ნულამდე დავიდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნიგერის ქალაქები
აგადესის რეგიონი

**აგადესის რეგიონი** () — რეგიონი ნიგერში. რეგიონის ფართობი შეადგენს 667 799 კმ²-ს, ეს ყველაზე დიდი რეგიონია ნიგერში. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 487 620 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 0,73 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი აგადესი.

## გეოგრაფია 
აგადესის რეგიონი მდებარეობს ნიგერის ჩრდილოეთში. მისგან ჩრდილო-დასავლეთში გადის ნიგერის სახელმწიფო საზღვარი ალჟირთან, ჩრდილოეთით — ლიბიასთან, დასავლეთით — მალისთან, აღმოსავლეთით — ჩადთან. აგადესის რეგიონიდან სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს ნიგერის ტაჰუის რეგიონი, სამხრეთით — მარადის, ზინდერის და დიფის რეგიონები.

რეგიონის დიდი ნაწილი უკავია ტენერეს უდაბნოს და აირის მთებს. წვიმები საკმაოდ იშვიათობაა, მაგრამ რეგიონში არსებობს წყლების მიწისქვეშა წყაროები, როგორც წესი — აგადიმის, არლიტის, ბილმის, დირკუს, ტიმიის და სხვა ოაზისებში.

## მოსახლეობა 
რეგიონში პირველ რიგში ცხოვრობს მომთაბარე ხალხი: ტუარეგები, ტუბუ, ფულბე. ქალაქებში და ოაზისებში ასევე ცხოვრობენ ჰაუსას, კანურის, სოგაის.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|right|300px|აგადესის რეგიონის დეპარტამენტები.
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით რეგიონი დაყოფილია 3 დეპარტამენტად და 1 მუნიციპალიტეტად (ქალაქი აგადესი):

არლიტის დეპარტამენტი (Arlit):
* ფართობი: 216 774 კმ²
* მოსახლეობა: 156 024 ად. (2011 წელი)

ბილმის დეპარტამენტი (Bilma):
* ფართობი: 286 279 კმ²
* მოსახლეობა: 27 146 ად. (2011 წელი)

ჩიროზერინის დეპარტამენტი (Tchirozérine):
* ფართობი: 154 746 კმ²
* მოსახლეობა: 328 018 ად. (2011 წელი)

## ეკონომიკა 
სამეურნეო თვალსაზრისით აგადესის რეგიონი დიდ მნიშვნელობას წარმოადგენს ნიგერის ეკონომიკისთვის, რადგან აქ მდებარეობს მსოფლიოში უდიდესი ურანის საბადო. მის ექსპორტს მოაქვს ქვეყნის მთლიანი სავალუტო შემოსავლების 20 %-ზე მეტი. ასევე მთავარი მნიშვნელობა აქვს მარილის მოპოვებას. მარილი ოაზისების გავლით ქარავნებით შემოაქვთ ნიგერის სამხრეთში მდებარე ქალაქებში, სადაც ის იცვლება ფეტვზე და სხვა კვების პროდუქტებზე. რეგიონის შიგნით სოფლის მეურნეობა სუსტადაა განვითარებული (გამონაკლისია — ოაზისები).

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის რეგიონები
ხიზაბავრის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ხიზაბავრის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია, მდებარეობს სოფ. ხიზაბავრის „შუა უბანში“, სოფლის წყაროს სიახლოვეს ხელოვნურად შექმნილ ტერასაზე. 

ეკლესია ერთნავიანია, რომელიც ნაგებია ადგილობრივი მუქი ნაცრისფერი ბაზალტის კარგად გათლილი მოზრდილი კვადრებით. დარბაზის სივრცე პილასტრებითა და საბჯენი თაღით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. შესასვლელი ერთია, სამხრეთიდან. თითო სარკმელი აღმოსავლეთისა და დასავლეთის კედლებშია გაჭრილი. ოსტატი კედლის აგებისას, როგორც შიდა მხარეს, ისე ფასადზე წყობის ჰორიზონტალურ რიგებს საგულდაგულოდ იცავს. კონქი და ცილინდრული კამარა გამოყვანილია ასევე გათლილი ბაზალტის ფილებით. იატაკი მთლიანად მოგებულია ქვის ფილებით, საკურთხეველი აწეულია ერთი საფეხურით. საკურთხეველი დარბაზისაგან გამყოფილია მარტივი ხის კანკელით, სადაც აღსავლის კარის გვერდებზე მაცხოვრისა და ღვთისმშობლის ფერწერული ხატებია ჩასმული.

თვალშისაცემია მარალი ოსტატობით გათლილი ქვის სადა ფასადები, რომელთა ერთადერთი მორთულობა საკურთხევლის სარკმლის ზემოთ ერთი ღარით ამოკვეთილი ჯვარია. ამავე ფასადზე წარწერას, კრებულში „ჯავახეთი“, ავტორები ასე კითხულობენ და განმარტავენ: „ქრისტე შეიწყალე... მამა სულითა და გიორგი შეიწყალე“, რომელიც პალეოგრაფიულად XI საუკუნეს მიეკუთვნება. ეს ის დროა, როდესაც რიგით სასაფლაო ეკლესიასაც ოსტატები აგებდნენ.

ტაძრის ფასადები დასრულებულია თაროსებრი, მოკლე ფასადებზე „გადანაკეციანი“, კარნიზებით. სახურავი შემოსილია ბაზალტის ლორფინით (სამხრეთის ფერდზე ლორფინი ლილვიანია და ჩრდილოეთისაზე სადაა ლილვის გარეშე) მიუხედავად ფასადებისა და კარნიზის არაერთგზის შეკეთებისა, XI საუკუნის ტაძარმა ჩვენამდე თითქმის უცვლელი სახით მოაღწია.

ეკლესიის გარშემო ძველი საფლავებია. ტაძრის სამხრეთ-დასავლეთით კედელში ჩატანებულია ქვის ლოდი წარწერით, რომელიც სრულიად არ იკითხება და საუბარია საროელთა მიერ (...ჩვენ საროელმან...) რაღაცის აღმართვაზე, ტექსტი ნაწერია მხედრულნარევი ხუცურიტ. სოფ. სარო ხიზაბავრის მეზობლადაა). 

ტაძართან ახლოს წყაროა ბაზალტის ერთიან ქვაში გამოკვეთილი წყლის ღია ავზების კასკადით. წყარო და მის წინ მოედანი გარშემორტყმულია მრავალწლიანი ხეებით.

## ლიტერატურა
*გ. მარსაგიშვილი, „ხიზაბავრის წმინდა გიორგის ეკლესია“, // „ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქია“, (რედ. ვალერი ასათიანი), თბ. 2013, გვ. 472-473

## სქოლიო
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ალექსანდრე ივანეს ძე

**ალექსანდრე ივანეს ძე ბაგრატიონი** (დ. 1771 – გ. 1820) — ბაგრატიონთა დინასტიის ბატონიშვილი.

ალექსანდრე იყო იესეს შვილის, ალექსანდრეს ვაჟის, ივანე ბაგრატიონის ვაჟი. მისი ორი ძმა პეტრე ბაგრატიონი და რომან ბაგრატიონი იყვნენ რუსეთის იმპერიის ჯარის ცნობილი გენერლები.

ალექსანდრე ბაგრატიონს ჰყავდა 5 ვაჟი:
* ალექსანდრე ბაგრატიონი
* პეტრე ბაგრატიონი (დაიბადა 1806)
* ნიკოლოზ ბაგრატიონი (დაიბადა 1808)
* რომან ბაგრატიონი (დაიბადა 1809)
* ალექსანდრე ბაგრატიონი (დაიბადა 1815)

## ლიტერატურა
* ბაგრატიონები - სამეცნიერო და კულტურული მემკვიდრეობა" - თბ. 2003 მუხრან-ბატონთა და ბაგრატიონ-მუხრანელთა გენეალოგია

კატეგორია:მუხრანელების სამეფო შტო
კატეგორია:დაბადებული 1771
კატეგორია:გარდაცვლილი 1820
ესპანეთის ლიგის თასი

**ესპანეთის ლიგის თასი** () — საფეხბურთო გათამაშება ესპანეთში, რომელიც თამაშდებოდა 1983–86 წლებში. ტურნირს ატარებდა ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია.

გათამაშების ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბია „ბარსელონა“, რომელმაც 2-ჯერ მოიგო ტიტული. „ბარსელონა“ ასევე ესპანეთის ლიგის თასის უკანასკნელი გამარჯვებულია.

## ფინალები 
## სტატისტიკა კლუბების მიხედვით 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Spain - List of League Cup Finals

კატეგორია:ესპანეთის ფეხბურთი
კატეგორია:ესპანეთის საფეხბურთო ტურნირები
კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ლიგის თასის ტურნირები
დიფის რეგიონი

**დიფის რეგიონი** () — ნიგერის რეგიონი, რომლის ფართობია 156 906 კმ², ხოლო 2012 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 593 821 ადამიანს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დიფა.

## გეოგრაფია 
დიფის რეგიონი მდებარეობს ნიგერის სამხრეთ-აღმოსავლეთში. მისგან ჩრდილოეთში მდებარეობს აგადესის რეგიონი, დასავლეთში — ზინდერის რეგიონი. მისგან აღმოსავლეთში გადის ნიგერის სახელმწიფო საზღვარი ჩადთან, სამხრეთით — ნიგერიასთან. რეგიონის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში მდებარეობს ჩადის ტბა.

## მოსახლეობა 
[thumb|left|250px|[დიფის რეგიონის ტიპური პეიზაჟი]]
მოსახლეობის 85 % ადგილზეა დამაგრებული, ხოლო 15 % — მომთაბარეა. რეგიონის მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — ექსტენსიური სოფლის მეურნეობა და თევზჭერა ჩადის ტბაში. ტბაში წყლის დონის მუდმივი კლების გამო დიფის რეგიონის მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობა უკანასკნელ ათწლეულში მკვეთრად გაუარესდა და მოსახლეობა ტოვებს რეგიონს.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|300px|დიფის რეგიონის დეპარტამენტები.
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით რეგიონი დაყოფილია 3 დეპარტამენტად და 1 მუნიციპალიტეტად (ქალაქი დიფა)..

დიფის დეპარტამენტი (Diffa):
* ფართობი: 7563 კმ²
* მოსახლეობა: 209 249 ად. (2011 წელი)

მენ-სოროას დეპარტამენტი (Maïné-Soroa):
* ფართობი: 16 338 კმ²
* მოსახლეობა: 202 534 ად. (2011 წელი)

ნგიგმის დეპარტამენტი (N’Guigmi):
* ფართობი: 133 005 კმ²
* მოსახლეობა: 77 748 ად. (2011 წელი)

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის რეგიონები
ვალდეტე იდრიზი

[thumb|ვალდეტე იდრიზი [აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი|აშშ-ს სახელმწიფო მდივან რაისთან ერთად|250x250პქ]]
**ვალდეტე იდრიზი** — პლატფორმა „CiviKos“ აღმასრულებელი დირექტორი 2017 წლისთვის. 6 წლის განმავლობაში, 2008 წლამდე „ Community-Building Mitrovica“ იყო ერთადერთი ორგანიზაცია მიტროვიცაში, რომელიც ხელს უწყობდა შერიგებასა და ურთიერთობების განახლებას ეთნიკურად ალბანელებსა და სერბებს შორის. იდრიზი თავად იყო ეთნიკურად ალბანელი, წარმოშობით კოსოვოს ჩრდილოეთ მიტროვიცადან, რომელმაც დაკარგა სახლი 1999 წელს სერბების შემოჭრისას.

## სქოლიო
კატეგორია:კოსოვოელი ქალები
კატეგორია:ეთნიკური ალბანელები კოსოვოში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მარადის რეგიონი

**მარადის რეგიონი** () — ნიგერის რეგიონი, რომლის ფართობია 41 796 კმ², ხოლო 2012 წლის აღწერის თანახმად მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 3 402 094 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 81,40 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მარადი.

## გეოგრაფია 
მარადის რეგიონი მდებარეობს ნიგერის სამხრეთ ნაწილში. მისგან ჩრდილოეთში მდებარეობს აგადესის რეგიონი, დასავლეთში — ტაჰუის რეგიონი, აღმოსავლეთში — ზინდერის რეგიონი. მარადის რეგიონის სამხრეთში გადის ნიგერის სახელმწიფო საზღვარი ნიგერიასთან.

მარადის რეგიონის ტერიტორია ბუნებრივი პირობების მიხედვით მიეკუთვნება საჰელის ზონას.

## მოსახლეობა 
რეგიონის მოსახლეობის ყველაზე უფრო დიდი ნაწილია — ჰაუსას ხალხი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|300px|მარადის რეგიონის დეპარტამენტები.
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით რეგიონი დაყოფილია 6 დეპარტამენტად და 1 მუნიციპალიტეტად (ქალაქი მარადი).

აგის დეპარტამენტი (Aguié):
* ფართობი: 3001 კმ²
* მოსახლეობა: 386 197 ად. (2011 წელი)

დაკოროს დეპარტამენტი (Dakoro):
* ფართობი: 17 670 კმ²
* მოსახლეობა: 606 862 ად. (2011 წელი)

გიდან-რუმჯის დეპარტამენტი (Guidan-Roumdji):
* ფართობი: 4929 კმ²
* მოსახლეობა: 485 743 ად. (2011 წელი)

მადარუნფის დეპარტამენტი (Madarounfa):
* ფართობი: 3773 კმ²
* მოსახლეობა: 612 798 ად. (2011 წელი)

მაიაჰის დეპარტამენტი (Mayahi):
* ფართობი: 6952 კმ²
* მოსახლეობა: 546 826 ად. (2011 წელი)

ტესაუას დეპარტამენტი (Tessaoua):
* ფართობი: 5471 კმ²
* მოსახლეობა: 479 384 ად. (2011 წელი)

## ეკონომიკა 
მარადის რეგიონი ნიგერის ბეღელს წარმოადგენს. აქ მოჰყავთ თამბაქო, სოია, ხორბალი, არაქისი, ბამბა; მაგრამ პირველ რიგში — ქვეყნის მთავარი საკვები კულტურა: ფეტვი.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის რეგიონები
ტაჰუის რეგიონი

**ტაჰუის რეგიონი** () — ნიგერის რეგიონი, რომლის ფართობია 113 371 კმ², ხოლო 2012 წლის აღწერის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 3 328 365 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 29,36 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ტაჰუა.

## გეოგრაფია 
ტაჰუის რეგიონი მდებარეობს ნიგერის ცენტრალურ ნაწილში. მისგან დასავლეთით მდებარეობს დოსოს და ტილაბერის რეგიონები, აღმოსავლეთით — აგადესის და მარადის რეგიონები. სამხრეთით გადის ნიგერის სახელმწიფო საზღვარი ნიგერიასთან, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთით — მალისთან.

რეგიონის ჩრდილოეთით გაბატონებულია მშრალი კლიმატი, სამხრეთით — ნოტიო, სავანა ნაყოფიერია.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|300px|ტაჰუის რეგიონის დეპარტამენტები.
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით რეგიონი დაყოფილია 8 დეპარტამენტად და 1 მუნიციპალიტეტად (ქალაქი ტაჰუა).

აბალაკის დეპარტამენტი (Abalak):
* ფართობი: *ჩინტაბარადენის დეპარტამენტთან ერთად *
* მოსახლეობა:  ად. (2011 წელი)

ბირნი-ნკონის დეპარტამენტი (Birni N'Konni):
* ფართობი:  კმ²
* მოსახლეობა:  ად. (2011 წელი)

ბუზას დეპარტამენტი (Bouza):
* ფართობი:  კმ²
* მოსახლეობა:  ად. (2011 წელი)

ილელის დეპარტამენტი (Illéla):
* ფართობი:  კმ²
* მოსახლეობა:   ად. (2011 წელი)

კეიტის დეპარტამენტი (Kéita):
* ფართობი:  კმ² 
* მოსახლეობა:  ად. (2011 წელი)

მადაუის დეპარტამენტი (Madaoua):
* ფართობი:  კმ²
* მოსახლეობა:  ად. (2011 წელი)

ტაჰუის დეპარტამენტი (Tahoua):
* ფართობი:  კმ²
* მოსახლეობა:  ად. (2011 წელი)

ჩინტაბარადენის დეპარტამენტი (Tchintabaraden):
* ფართობი:  კმ² (*შედის აბალაკის დეპარტამენტიც*)
* მოსახლეობა:  ად. (2011 წელი)

## ეკონომიკა 
ადგილობრივი მოსახლეობის მთავარი საქმიანობაა — სოფლის მეურნეობა.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის რეგიონები
მალაგა (საფეხბურთო კლუბი)

**საფეხბურთო კლუბი „მალაგა“** () – ესპანეთის საფეხბურთო კლუბი ამავე სახელწოდების ქალაქიდან. ასპარეზობს ესპანეთის პრიმერა დივიზიონში.  შეიქმნა 1904 წელს. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ლა როსალედაზე, რომელიც 30 044 მაყურებელს იტევს.

კლუბმა პრიმერა დივიზიონში გაატარა 35 სეზონი, 34 სეზონი სეგუნდა დივიზიონში, 4 სეგუნდა დივიზიონ ბ-ში და 11 სეზონი ტერსერა დივიზიონში. 2002 წელს, „მალაგამ“ შეძლო ინტერტოტოს თასის მოგება, 2002-03 წლების სეზონში კი მონაწილეობა მიიღო უეფა-ს თასის გათამაშებაში, სადაც 1/4 ფინალურ ეტაპზე დამარცხდა. 2012-13 წლების სეზონში ასპარეზობდა ჩემპიონთა ლიგის გათამაშებაში, სადაც ასევე 1/4 ფინალამდე გავიდნენ. 

2010 წლიდან კლუბის მფლობელია კატარელი ინვესტორი, აბდულა ბინ ნასერ ბინ აბდულა ალ აჰმედ ალ ტანი.

## მიღწევები 
### ეროვნული 
* **სეგუნდა დივიზიონი**
**  **ჩემპიონი (4):** 1951/52, 1966/67, 1987/88, 1998/99
**  **მე-2 ადგილი (6):** 1948/49, 1961/62, 1964/65, 1969/70, 1978/79, 2007/08

* 15px**ესპანეთის თასი**
**  **ნახევარფინალისტი (1):** 1973

* **ფედერაციის თასი**
** **გამარჯვებული (1):** 1940

### საერთაშორისო 
* **უეფა-ს თასი / ევროპის ლიგა**
** **1/4 ფინალისტი** (**1**): 2002/03

* **ჩემპიონთა ლიგა
** **1/4 ფინალისტი** (**1**): 2012/13

* **ინტერტოტოს თასი**
** **გამარჯვებული (1):** 2002

### ამხანაგური 
* **კოსტა დელ სოლის ტროფეი**
** **გამარჯვებული (10):** 1963, 1971, 1974, 2005, 2008, 2010, 2011, 2012, 2015, 2016.

***შალკე 04-ის თასი**
** **გამარჯვებული (1)**: 2014

***ევროამერიკული თასი**
** **გამარჯვებული (1)''': 2015

### ინდივიდუალური 
|valign="top"|

|}

## მიმდინარე შემადგენლობა 
## ევროტურნირებზე 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* კლუბის პროფილი Soccerway-ზე 
* კლუბის პროფილი Transfermarket-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:ესპანეთის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:მალაგა (საფეხბურთო კლუბი)
ტილაბერის რეგიონი

**ტილაბერის რეგიონი** () — ნიგერის რეგიონი, რომლის ფართობია 97 251 კმ², ხოლო 2012 წლის აღწერის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 2 722 482 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 27,99 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ტილაბერი.

ტილაბერის რეგიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი — ნიამეი, რომელსაც აქვს განსაკუთრებული ადმინისტრაციული ერთეულის სტატუსი.

## გეოგრაფია 
ტილაბერის რეგიონი მდებარეობს ნიგერის სამხრეთ-დასავლეთში. მისგან ჩრდილოეთით გადის ნიგერის სახელმწიფო საზღვარი მალისთან, დასავლეთით — ბურკინა-ფასოსთან, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით — ბენინთან. ტილაბერის რეგიონიდან აღმოსავლეთით მდებარეობს ნიგერის ტაჰუის რეგიონი, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით — დოსოს რეგიონი.

ტილაბერის რეგიონში მიედინება მდინარე ნიგერი და მისი შენაკადები გორუოლი, ინ-ატესი, სირბა.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
300px|thumb|ტილაბერის რეგიონის დეპარტამენტები.
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით რეგიონი დაყოფილია 6 დეპარტამენტად და 1 მუნიციპალიტეტად (ქალაქი ტილაბერი).

ფილინგის დეპარტამენტი (Filingué):
* ფართობი: 26 217 კმ²
* მოსახლეობა:  ად. (2011 წელი)

კოლოს დეპარტამენტი (Kollo):
* ფართობი: 10 002 კმ²
* მოსახლეობა:  ად. (2011 წელი)

უალამის დეპარტამენტი (Ouallam):
* ფართობი: 22 093 კმ²
* მოსახლეობა:  ად. (2011 წელი)

საის დეპარტამენტი (Say):
* ფართობი: 14 430 კმ²
* მოსახლეობა:  ად. (2011 წელი)

ტერის დეპარტამენტი (Téra):
* ფართობი: 15 794 კმ²
* მოსახლეობა:  ად. (2011 წელი)

ტილაბერის დეპარტამენტი (Tillabéri):
* ფართობი: 8715 კმ²
* მოსახლეობა:  ად. (2011 წელი)

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის რეგიონები
რაბი ჰიროსი

**რაბი ჰიროსი** (დ. 30 აგვისტო,  1904 —  გ. 7 ოქტომბერი, 1960) — ამერიკელი ბიოქიმიკოსი და ბაქტერიოლოგი. ის იკვლევდა სისხლის შედედებას და თრომბინს, ალერგიებს და კიბოს წინააღმდეგ ანტიმეტაბოლიტების გამოყენების გზებს.
## ცხოვრება
რაბი ჰიროსი დაიბადა 1904 წლის 30 აგვისტოს, ვაშინგტონში, შიუსაკა (მამა) ჰიროსისა და ტომის ოჯახში. ის გაიზარდა სიეტლის გარშემო არსებულ თეთრი მდინარის (შირაკავა) ტერიტორიაზე. გარდა საშუალო სკოლისა, ის ესწრებოდა თომასის იაპონური ენის სკოლის გაკვეთილებს. ის იყო ამერიკაში მცხოვრები იაპონელების მეორე თაობის (ნისეი) პირველი წარმომადგენელი, რომელმაც 1922 წელს ვაშინგტონის ოუბურნის უმაღლესი სკოლა დაამთავრა. ჰიროსიმ ფარმაციის ბაკალავრის 1926 წელს, ხოლო ფარმაკოლოგიის მაგისტრის ხარისხი 1928 წელს მოიპოვა ვაშინგტონის უნივერსიტეტში. ამის შემდეგ გადავიდა ცინცინატის უნივერსიტეტში, სადაც 1932 წელს დოქტორანტურა დაამთავრა. მან ამავე უნივერსიტეტში გააგრძელა მუშაობა მანამ, სანამ უილიამ მარველის კომპანია დაიქირავებდა, სადაც ის შრატებსა და ანტიტოქსინებს იკვლევდა.

1940 წელს ამერიკის ქიმიის საზოგადოების შეხვედრაზე 8-12 აპრილს განაცხადეს, რომ ქიმიურ მეცნიერებაში ქალთა როლი იზრდებოდა. დოქტორი რაბი ჰიროსი ხაზგაზსმით გამოკვეთეს იმ ათ ქალს შორის, რომელიც ცინცინატის სექციაში მომუშავე სამას ადამიანში შედიოდა.

რაბი ჰიროსმა ისწავლა მიკრობიოლოგია და იკვლევდა კიბოს ინდიანას უნივერსიტეტში. 1958 წელს ის შეუერთდა პენსილვანიის ვეტერანების ადმინისტრაციის ჰოსპიტალს როგორც ბაქტერიოლოგი. ჰიროსი გარდაიცვალა მწვავე მიელოიდური ლეიკემიით, 1960 წლის 7 ოქტომბერს, პენსილვანიაში. 
## რესურსები ინტერნეტში
*
## სქოლიო
კატეგორია:ქიმიკოსი ქალები
კატეგორია:ამერიკელი ქიმიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი ქიმიკოსები
ზინდერის რეგიონი

**ზინდერის რეგიონი** () — ნიგერის რეგიონი, რომლის ფართობია 155 778 კმ², ხოლო 2012 წლის აღწერის მონაცემებით რეგიონის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 3 539 764 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 22,72 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ზინდერი.

## გეოგრაფია 
ზინდერის რეგიონი მდებარეობს ნიგერის სამხრეთში. მისგან ჩრდილოეთში მდებარეობს აგადესის რეგიონი, აღმოსავლეთში — დიფის რეგიონი, დასავლეთში — მარადის რეგიონი. ზინდერის რეგიონის სამხრეთში გადის სახელმწიფო საზღვარი ნიგერსა და ნიგერიას შორის.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|Right|300px|ზინდერის რეგიონის დეპარტამენტები
ზინდერის რეგიონი ადმინისტრაციული თვალსაზრისით იყოფა 5 დეპარტამენტად.

გურის დეპარტამენტი (Gouré):
* ფართობი: 95 182 კმ²
* მოსახლეობა: 318 861 ად. (2011 წელი)

მაგარიის დეპარტამენტი (Magaria):
* ფართობი: 8 434 კმ²
* მოსახლეობა: 696 717 ად. (2011 წელი)

მატამეიეს დეპარტამენტი (Matamèye):
* ფართობი: 2 381 კმ²
* მოსახლეობა: 345 637 ად. (2011 წელი)

მირიის დეპარტამენტი (Mirriah):
* ფართობი: 14 334 კმ²
* მოსახლეობა: 1 080 589 ად. (2011 წელი)

ტანუტის დეპარტამენტი (Tanout):
* ფართობი: 35 447 კმ²
* მოსახლეობა: 475 125 ად. (2011 წელი)

## ეკონომიკა 
ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — სოფლის მეურნეობა, უპირატესად მეცხოველეობა.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის რეგიონები
ნეირე ნეირი

**ნეირე ნეირი** (; დაიბადა **მიუნირე ეუპი** (Münire Eyüp); დ. 1902, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 13 თებერვალი 1943, სტამბოლი, თურქეთი), ცნობილია, როგორც **მიუნირე ეუპ ერთუღრული** (Münire Eyüp Ertuğrul) — თურქი სცენისა და კინოს მსახიობი, ასევე ხელოვნების მწერალი. ცნობილია, როგორც ერთ-ერთი პირველი მუსლიმი კინოს მსახიობი თურქეთში, რომლის დებიუტი შედგა 1923 წელს. დაქორწინებული იყო მსახიობსა და რეჟისორ მუჰსინ ერთუღრულზე.

## ადრეული წლები 
დაიბადა 1902 წელს სტამბოლში, როგორც მიუნირე ეუპი. დაამთავრა გოგონათა სკოლა სტამბოლში და შემდეგ ჩაირიცხა სტამბოლის გოგონათა ამერიკული კოლეჯში, რომელიც არ დაასრულა. კოლეჯში სწავლის დროს, იგი სკოლის თეატრალურ კლუბს ესწრებოდა.

1929 წელს დაქორწინდა მუჰსინ ერთუღრულზე (1892-1979), რომელსაც 1923 წელს, მისი პირველი ფილმის დროს შეხვდა.

ნეირე ნეირი 1942 წლის ოქტომბერში, ინტენსიური გულმკერდის ტკივილის გამო, რომელსაც განიცდიდა სცენაზე რეპეტიციის დროს, გადაიყვანეს საავადმყოფოში. გულის დაავადებით, ნეირე 41 წლის ასაკში, 1943 წლის 13 თებერვალს გარდაიცვალა. დაკრძალეს სტამბოლში, ზინჯირლიქუიუს სასაფლაოზე.

## კარიერა 
მისი პროფესიული სამსახიობო კარიერა ფაქტობრივად დაიწყო 1923 წელს, როდესაც იგი გადაიღეს ფილმში „Ateşten Gömlek“ (ცეცხლოვანი მაისური), რომლის რეჟისორი მუჰსინ ერთუღრული იყო. მუჰსინ ერთუღრული აპირებდა გადაეღო ფილმი, ედიფ ადივარ ჰალიდეს (1884-1964) მიერ დაწერილ პოპულარულ რომანზე, რომელშიც აღწერილია თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის (1919-1922) დრამატული მოვლენები. ქალთა უფლებების დამცველი ადივარი, რომელიც მონაწილეობდა თურქეთის დამოუკიდებლობის ომში, უფლებას მისცემდა თავისი რომანის ეკრანიზაციას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მთავარ როლს შეასრულებდა თურქი მუსლიმი ქალბატონი. ოსმალეთის იმპერიაში, მუსლიმ ქალს, რელიგიური მიზეზების გამო, ფილმში გადაღების უფლებას არ აძლევდნენ. ფილმებში, ქალის როლს ასრულებდნენ თურქეთის უმცირესობათა წარმომადგენლები, ქრისტიანი ან ებრაელი ქალები. მთავარი როლის შესრულებას, ერთუღრულის მეგობრის ახლად დაქორწინებული მეუღლე, ბედია მუვაჰითი (1897-1994) დათანხმდა. სხვა ქალის როლის შესასრულებლად, გაზეთში სარეკლამო განცხადება გამოქვეყნდა. შედეგად მხოლოდ ერთი გამოხმაურება მოვიდა მიუნირე ეუპისგან, რომელიც ჯერ კიდევ კოლეჯის სტუდენტი იყო. ფიმში ითამაშა ფსევდონიმით ნეირე ნეირი და გახდა ერთ-ერთი პირველი კინოს და თეატრის მსახიობი მუსლიმი ქალი თურქეთში.

იმავე წელს ნეირე ნეირმა ითამაშა მუჰსინ ერთუღრულის კიდევ ერთ ფილმში *Kız Kulesinde Bir Facia* (ყიზქულესის ტრაგედია). იზმირში მოკლე თეატრალური მოღვაწეობის შემდეგ, იგი 1924 წელს დაბრუნდა სტამბოლში და შეუერთდა მუჰსინ ერთუღრულის თეატრს. მოგვიანებით, იგი თავისი ნამდვილი სახელით მონაწილეობდა ფილმებში.

მონაწილეობდა სტამბოლის მუნიციპალურ თეატრში, რომლის დირექტორიც რეჟისორი მუჰსინ ერთუღრული იყო. ნეირე ნეირმა მონაწილეობა მიიღო თეატრალურ სპექტაკლებში ეგვიპტესა და კვიპროსში.

## ფილმოგრაფია 
* *Ateşten Gömlek* (1923) ქეზბანის როლით
* *Kız Kulesinde Bir Facia* (1923)  
* *Ankara Postası* (1928) (თვითონ)

## აღიარება 
სტამბოლის ბაჰჩელიევლერის რაიონში ერთ-ერთი ქუჩა მის პატივსაცემად დასახელდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
კატეგორია:თურქი მსახიობები
კატეგორია:თურქი მწერლები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
რისკუჟინო

**რისკუჟინო** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში. 

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 453 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 72   კმ-ით. 

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:აბზელილოვოს რაიონის სოფლები
ნამიბიის ეროვნული პარკების სია

]]
]]
სტატიაში წარმოდგენილია ნამიბიის ეროვნული პარკების სია:

## ეროვნული პარკები
*ბვაბვატის ეროვნული პარკი
*დორობის ეროვნული პარკი
*ეტოშის ეროვნული პარკი
*ხაუდუმის ეროვნული პარკი
*მამილის ეროვნული პარკი
*მანგეტის ეროვნული პარკი
*მუდუმუს ეროვნული პარკი
*ნამიბ-ნაუკლუფტის ეროვნული პარკი
*ჩონჩხების სანაპიროს ეროვნული პარკი
*შპერგებიტის ეროვნული პარკი
*ვატერბერგის ეროვნული პარკი
*სპიცკოპეს ეროვნული პარკი

## სხვა დაცული ტერიტორიები
* ფიშ-რივერის კანიონი
* კეიპ-კროსი
* დაან-ვილიონის ბუნების პარკი
* კროს-ბარმენის ცხელი წყაროები
* დასავლეთ სანაპიროს ეროვნული რეკრეაციული ზონა
* პოპის სანადირო პარკი
* სამხრეთ-დასავლეთის ბუნების პარკი

## რესურსები ინტერნეტში
* დაცული ტერიტორიები - გარემოს დაცვისა და ტურიზმის სამინისტრო
* ეროვნული პარკები  - ნამიბიის ტურიზმის საბჭო

კატეგორია:ნამიბიის ეროვნული პარკები
ორმეთი (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)

**ორმეთი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ღრმაღელის თემში (სოფლები: ომფარეთი, ორმეთი, ღრმაღელე, წყალწმინდა). მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 45 მეტრზე, სუფსის რკინიგზის სადგურიდან 5 კმ, წყალწმინდიდან 3 კმ. შედიოდა მიქელგაბრიელის სასოფლო საზოგადოებაში. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეციტრუსეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 224 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ალექსანდრე კილაბერიძე

**ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე კილაბერიძე** (დ. 1920, ხაშური, საქართველო — გ. 10 ოქტომბერი, 1944, შიაულიაი, ლიტვა) — ქართველი მაიორი, პილოტი-გამანადგურებელი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე.

## ბიოგრაფია
ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე კილაბერიძე დაიბადა 1920 წელს, ხაშურში. 1938 წელს გაიწვიეს წითელ არმიაში, სადაც დაამთავრსა პილოტთა სამხედრო საავიაციო სკოლა, იყო პილოტი — გამანადგურებელი. 1941 წლის ნოემბერში უმცროსი ლეიტენანტი კილაბერიძე გაიწვიეს მეორე მსოფლიო ომში. მან რამდენიმე წარმატებული საჰაერო დავალების შესრულების შემდეგ ორჯერ მიიღო წითელი დროშის ორდენი და წითელი ვარსკვლავის ორდენი. 

1944 წლის 10 ოქტომბერს მაიორი ალექსანდრე კილაბერიძე ლიტვის ქალაქ შიაულიაიში ავიაკატასტროფაში დაიღუპა.

## რესურსები ინტერნეტში
* საბჭოთა პილოტები
* [ივანე ჯავახიშვილის მოგონება ხაშურის რაიონში მცხოვრებ ალექსანდრე კილაბერიძის შესახებ](http://www.nplg.gov.ge/ec/ka/komun/catalog.html?pft=biblio&from=82034&rnum=10&udc=UE%3D(092)

კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი
კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები
კაუარი

**კაუარი** () — ოაზისი  150 კმ-ში ნიგერის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. წარმოადგენს ციცაბო ადგილს. ადგილის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი მდებარეობს ზღვის დონიდან 576 მეტრ სიმაღლეზე და მას ჰქვია ზუმრის პიკი. კაუარის ოაზისები გარშემორტყმულია ტენერეს უდაბნოთი. მდებარეობს აგადესის რეგიონის ბილმის დეპარტამენტის სამხრეთით.

კაუარის ოაზისებში მდებარეობს ათი ოაზისი, რომელთაგან ყველაზე უფრო დიდებში მდებარეობენ დასახლებული პუნქტები: ბილმა, დირკუ, ანეი და სეგედინი. წყლის წყაროების არსებობის გამო კაუარის ოაზისები ყოველთვის იყო მთავარი გასაჩერებელი ადგილი საჰარის უდაბნოს მარშრუტებზე, როგორც ძველად, ისევე დღესაც. შუა საუკუნეებში ისინი იყვნენ ფინიკის და სუფრის მარილის წარმოების მთავარი ადგილები, რის გამოც ეს ადგილები იყო მომთაბარეების, ტუარეგების და კანემის იმპერიის განსაკუთრებული ყურადღების ქვეშ.

აქ არსებობს რამდენიმე ტბა: აიამა, ელკი-გერნამა, ბარარა დაკალალა.

კაუარის მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენს ტუბუს ხალხი, რომლებიც ირჩევენ კაუარის სულთანს — თავიანთ ტრადიციულ მმართველს, რომლის რეზიდენცია მდებარეობს ანეიში.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის ოაზისები
დოსოს რეგიონი

**დოსოს რეგიონი** () — ნიგერის რეგიონი, რომლის ფართობია 33 844 კმ², ხოლო 2012 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 2 037 713 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 60,21 ად./კმ². რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი დოსო.

## გეოგრაფია 
დოსოს რეგიონი მდებარეობს ნიგერის სამხრეთ-დასავლეთში. მისგან ჩრდილოეთში მდებარეობს ტილაბერის რეგიონი, აღმოსავლეთში — ტაჰუის რეგიონი. დოსოს რეგიონის სამხრეთში გადის ნიგერის სახელმწიფო საზღვარი ნიგერიასთან და ბენინთან.

დოსოს რეგიონში მიედინება მდინარე ნიგერი. კლიმატი ცხელია, ხშირი წვიმებით. ნიადაგი ნაყოფიერია.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|300px|დოსოს რეგიონის დეპარტამენტები.
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით რეგიონი დაყოფილია 5 დეპარტამენტად და 1 მუნიციპალიტეტად (ქალაქი დოსო).

ბობოიეს დეპარტამენტი (Boboye):
* ფართობი: 4794 კმ²
* მოსახლეობა: 372 904 ად. (2011 წელი)

დოგონდუჩის დეპარტამენტი (Dogondoutchi):
* ფართობი: 11 936 კმ²
* მოსახლეობა: 682 289 ად. (2011 წელი)

დოსოს დეპარტამენტი (Dosso):
* ფართობი: 8587 კმ²
* მოსახლეობა: 488 509 ად. (2011 წელი)

გაიას დეპარტამენტი (Gaya):
* ფართობი: 4446 კმ²
* მოსახლეობა: 349 794 ად. (2011 წელი)

ლოგის დეპარტამენტი (Loga):
* ფართობი: 4081 კმ²
* მოსახლეობა: 184 843 ად. (2011 წელი)

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის რეგიონები
ლიპტაკო

ლიპტაკო — ისტორიული რეგიონი დასავლეთ აფრიკაში. ის მდებარეობს ბურკინა-ფასოს აღმოსავლეთში, ნიგერის სამხრეთ-დასავლეთში და მცირე ნაწილი მალის ცენტრალურ სამხრეთ-აღმოსავლეთში. მდინარე ნიგერის მარჯვენა ნაწილიდან დაწყებული იგი ბორცვებიანია. ლიპტაკო, როგორც წესი, ასოცირდება ფულბეს ხალხის მიერ XIX საუკუნის დასაწყისში ისლამურ სახელმწიფო ლიპტაკოს ემირატთან. ნახევრადმომთაბარე ფულბეს ხალხთან ერთად, ლიპტაკოს რეგიონის ძირითადი ისტორიული მოსახლეობაა გურმას ხალხი, მოსახლეობის უმცირესობას წარმოადგენენ მოსის და სონგაის ხალხი.

თანამედროვე ლიპტაკო, რომლის ტერიტორიის უმრავლესობა მდებარეობს ბურკინა-ფასოს 10 პროვინციაში, ნიგერის ორ დეპარტამენტში (ტერა და საი) და მალის მცირე ტერიტორიაზე, საკმაოდ ბორცვიანია, ხოლო ნაწილი მეჩხერადაა დასახლებული. როგორც ყველგან, ფულბეს მოსახლეობა, ცნობილი როგორც "Liptaako" ან "Liptako Fula", ისტორიულად მისდევს ნახევრადმომთაბარე მეცხოველეობას და ვაჭრობას. სავარაუდოდ, XIX საუკუნეში მეზობლად მდებარე მდინარე ნიგერთან არსებული რეგიონში დომინანტი სავაჭრო ცენტრის დასაყრდენი იყო ლიპტაკოს ტერიტორიაზე გამავალი ფულბეს ხალხის სავაჭრო გზები. XX საუკუნის ბოლოს აქ აღმოჩნდა ოქრო და სხვა სასარგებლო წიაღისეული, რის შედეგადაც 1970 წლისთვის შეიქმნა Liptako–Gourma Authority-ს რეგიონალური ორგანო, სადაც თავმოყრილია რეგიონში არსებული მინერალური, ენერგეტიკული, ჰიდროტექნიკური და სასოფლო-სამეურნეო რესურსები. ამ ორგანოს ზონებს უკავია 370 000 კმ² ფართობი, უფრო მეტი, ვიდრე ისტორიული ლიპტაკო, მათ შორის ბურკინა-ფასოს 19 პროვინცია, მალის 4 დეპარტამენტი და ნიგერის ორი რეგიონი. ლიპტაკოს რეგიონის მსხვილი ქალაქებია: დიაგურუ, ტერა და დორი ნიგერში და კოალა და არიბინდუ ბურკინა-ფასოში.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის გეოგრაფია
კატეგორია:მალის გეოგრაფია
კატეგორია:ბურკინა-ფასოს გეოგრაფია
ჯადოს პლატო

**ჯადოს პლატო** () — პლატო საჰარის უდაბნოში, ნიგერის ჩრდილო-აღმოსავლეთში.

მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან 1042 მეტრზე მდებარეობს. ცნობილია გამოქვაბულებში კლდეზე მხატვრობით (უფრო ხშირად საკმაოდ ადრე გაუჩინარებული ძუძუმწოვრების გამოსახულებები). დღეისათვის მთიანეთის ტერიტორიის დიდი ნაწილი დაუსახლებელია, არსებობს მიტოვებული დასახლებული პუნქტები და ფორტები, კერძოდ ქალაქ ჯადოს ნანგრევები. მთიანეთის ტერიტორიაზე მდებარეობს კომუნა ჯადო.

მთიანეთი დაფარულია უდაბნოთი, სადაც მხოლოდ წვიმიანი სეზონის ხანმოკლე პერიოდში ხარობენ ბალახოვანი მცენარეები.

ჯადოს პლატო და ჯადის ციხე-სიმაგრე 2006 წლის 26 მაისს შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტების წინასწარ სიაში.

2014 წელს მთიანეთში აღმოჩენილი იქნა ოქროს ორი საბადო.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის პლატოები
Paramount Streaming

**Paramount Streaming** (ადრე **CBS Digital Media Group**, **CBS Interactive Inc.**) — ამერიკული მედია კომპანია, CBS Corporation-ის დივიზია. 

კომპანიის ვებსაიტი აქვეყნებს სიაახლეებს სპორტის, გართობის (ვიდეო თამაშები, მუსიკა), ტექნოლოგიებისა და ბიზნესის შესახებ. მისი ხელმძღვანელია ჯიმ ლანზონე.

CBS Interactive დაარსდა 1992 წელს და თავდაპირველი სახელწოდება იყო CBS Digital Media Group. კომპანიის შტაბ-ბინა მდებარეობს სან-ფრანცისკოში, კალიფორნია, აშშ. მისი წლიური ბრუვნა 2009 წლის მონაცემით შეადგენდა 602 მილიონ აშშ დოლარს, ხოლო 2006 წელს მსოფლიოს მასშტაბით ჰყავდა 2080 თანამამშრომელი.

## რესურსები ინტერნეტში
*  

## სქოლიო
კატეგორია:CBS Corporation-ის შვილობილი კომპანიები
კატეგორია:კომპანიები დაარსებული 1992 წელს
კატეგორია:კომპანიები დაარსებული სან-ფრანცისკოში
ხოლმოგორული ბატი

მინი|300პქ|ხოლმოგორული ბატები
**ხოლმოგორული ბატი** — ბატის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია XIX საუკუნეში რუსეთის ცენტრალური შავმიწების ზონაში ადგილობრივი ბატების შეჯვარებით ჩინურ ბატებთან. ხოლმოგორული ბატი ტანით დიდი და მასიურია. შებუმბვლილია თეთრად ან ნაცრისფრად. მამლის მასაა 8-9 კგ, დედლისა — 6-7 კგ. კვერცხმდებლობა — 25-40 კვერცხი წელიწადში. მისი მასა 140-200 გ-ია. ხოლმოგორულ ბატს იყენებენ სხვა ჯიშებთან შესაჯვარებლადაც. გავრცელებულია ვორონეჟის, კურსკისა და მათ მომიჯნავე ოლქებში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბატის ჯიშები
ჯავახური შესაბმელი ცხენი

**ჯავახური შესაბმელი ცხენი** — ადგილობრივი ცხენის ჯგუფი. გამოყვანილია ხალხურისელექციის გზით. მის ჩამოყალიბებაში მონაწილეობდნენ არდენის, ბრაბანსონისა და პერშერონის ჯიშის აჯილღები. შეჯვარება ტარდებოდა სისხლთა ჩართვის, ჯიშთშორისი შეჯვარებისა და მიღებულ ნაჯვართა „თავისში“ მოშენების გზით. ჯავახური შესაბმელი ცხენის განაზონებია (სმ): სიმაღლე მინდაოში — 144.5, ტანის ირიბი სიგრძე — 148.8, გულმკერდის ირგვლივი — 174.6, ნების ირგვლივი — 20.5. განასხვავებენ ჯავახური შესაბმელი ცხენის სამ ტიპს: მძიმეს, საშუალოსა და მსუბუქს. ცხენს მსუბუქი ნაბიჯი და კარგი ჩორთი აქვს, მუშაობაში თვინიერი და გამძლეა. ფერად ქურანა, თაფლა და ლურჯაა. იყენებენ სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობაში და სატრანსპორტო საშუალებად.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ცხენის ჯიშები
იდუკალ-ნტაგეზი

**იდუკალ-ნტაგეზი** () — ყველაზე მაღალი მთა ნიგერში. მთა მდებარეობს აირის მთების სამხრეთ ნაწილის ცენტრში და ბაგზანის პლატოს ჩრდილოეთ დაბოლოებაზე. აუდერასის ხეობაში, სეზონური წვიმების შედეგად წარმოქმნილი წყლის ნაკადულები მიედინებიან იდუკალ-ნტაგეზის მთის სამხრეთით — რეგიონის ცენტრ აგადესისკენ. მთიდან სამხრეთ-დასავლეთში მდებარეობს ქალაქ აუდერასის ოაზისი. მისი დიდი შემაღლების გამო, იდუკალ-ნტაგეზის მთაზე აღმოჩენილია საჰარა-ხმელთაშუაზღვისა და ტროპიკული მცენარეულობის სხვადასხვა ჯიშები, რომლებიც ნიგერის სხვა ნაწილებში არასოდეს არ შენიშნულა.

მთის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 2022 მეტრს.

## რესურსები ინტერნეტში
* View of Mont Bagzane (2004) 
* View of Mont Bagzane, Jensen Young (nd) 
* Idoukal n'Taghes, le plus haut sommet des Monts Bagzans (2007) .
* Swedish travelogue, including image from top of peak (2006). 
* bagzanvoyages.free.fr Travel guide :: Detailed topographic map of the area.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის მთები
ტალაკის უდაბნო

**ტალაკის უდაბნო** — უდაბნო ნიგერის დასავლეთში, ასევე ალჟირში და მალიში. იგი შეადგენს დაახლოებით 100 000 კმ² ფართობს. ტალაკის უდაბნო საჰარის უდაბნოს ნაწილია. ეს რაიონი კარგად ირწყვება მდინარე ნიგერში ჩამავალი მცირე წყლის არხებით, რაც უდაბნოს აქცევს უფრო ნაკლებად უნაყოფოს, ვიდრე საჰარის უდაბნოს დანარჩენ ნაწილს. აღმოჩენილი იქნა დღეისათვის გამქრალი ფლორის და ფაუნის სხვადასხვა ნიმუშები. აღმოსავლეთ ნაწილში გადის ტრანსსაჰარული ავტომაგისტრალი, რომელიც ალჟირს აკავშირებს ნიგერიასთან.

## სქოლიო
კატეგორია:საჰარა
კატეგორია:ნიგერის უდაბნოები
კატეგორია:ალჟირის უდაბნოები
კატეგორია:მალის უდაბნოები
გელადა

**გელადა**, ასევე **ჯელადა** () — მაიმუნი ანთრისებრთა ოჯახისა. მამრის სხეულის სიგრძეა 70-74 სმ, მასა 20 კგ. მდედრი შედარებით მომცროა. მამრს აქვს ღია ფერის მანტია, რომელიც ფარავს სხეულის წინა ნაწილს. მდედრის ბეწვი ნაცრისფერია, ყელსა და მკერდზე აქვს კანის შიშველი უბნები. საჯდომი კორძები პატარაა. გავრცელებულია ეთიოპიაში, მთიან ზონებში, ზ. დ. 2000 მ-დან. აქტიურია დღისით. ტიპობრივი ხმელეთის ცხოველია, ხეებზე თითქმის არ დაცოცავს. ზამთრობით, როცა მთაში ტემპერატურა 0°C-მდე ეცემა, გელადა ქვემოთ ეშვება. იკვებება ბალახით, მარცვლით, მწერებით. დიდ ზიანს აყენებს პლანტაციებს.

## გალერეა 

Gelada Baboon Semien Mountains Ethiopia.jpg|მამრი 
BabouinGeladaPortrait.JPG|მდედრი 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ანთრისებრნი
კომადუგუ-იობე

**კომადუგუ-იობე** () — მდინარე ნიგერში და ნიგერიაში, ჩაედინება გაუდინარ ჩადის ტბაში. მდინარის სიგრძე — 1175 კმ, აუზის ფართობი — 148 000 კმ², წყლის საშუალო წლიური ხარჯი (ქალაქ დიფასთან, შესართავთან ახლოს) — 15 მ/წმ.

სათავე მდებარეობს ნიგერიის ტერიტორიაზე, ქვედა დინება ბუნებრივი საზღვარია ნიგერსა და ნიგერიას შორის. თვითონ კომადუგუ-იობე სოფელ გაშვის დასავლეთით იქმნება მდინარეების იამარის (ასევე *კატაგუმი*) და ჰადეჯას შეერთებით.

ასევე დიდ შენაკადებს მიეკუთვნება მარჯვნიდან ჩამდინარე კომადუგუ-განა.

შესართავი მდებარეობს ნიგერიის ქალაქ ბისაგანასთან (ბორნოს შტატი).

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერის მდინარეები
კატეგორია:ნიგერიის მდინარეები