open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დიდი გეტსბი (1974 წლის ფილმი)

**დიდი გეტსბი** — 1974 წლის ამერიკული ფილმი. ის წარმოადგენს ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდის 1925 წლის რომანის „დიდი გეტსბი“ ეკრანიზაციას. ეს ამ წიგნის რიგით მესამე ეკრანიზაციაა.

## სიუჟეტი
ფილმი ასახავს უცნობი მილიონერის, ჯეი გეტსბის ცხოვრებას. ახალგაზრდა გეტსბის უყვარდა ახალგაზრდა მომხიბვლელი დეიზი ბიუკინენი, რომელმაც ღარიბ გეტსბის მდიდარი ქმარი არჩია. 8 წლის შემდეგ მილიონერად ქცეული გეტსბი კვლავ გამოჩნდება დეიზის ცხოვრებაში და მის დაბრუნებას ცდილობს.

## როლებში
*რობერტ რედფორდი — ჯეი გეტსბი
*მია ფეროუ — დეიზი ბიუკინენი
*სემ უოთერსტონი — ნიკ ქეროვეი
*ბრიუს დერნი — ტომ ბიუკინენი
*კარენ ბლექი — მირტლ უილსონი

## ჯილდოები
**ოსკარი**
*საუკეთესო ორიგინალური მუსიკა: ნელსონ რიდლი
*საუკეთესო კოსტუმების დიზაინი: თეონი ალდერეგჯი

**BAFTA**
*საუკეთესო დიზაინი: ჯონ ბოქსი
*საუკეთესო კოსტუმების დიზაინი: თეონი ალდერეჯი
*საუკეთესო ოპერატურა: დაგლას სლოკომბე

**ოქროს გლობუსი**
*საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: კარენ ბლექი

## იხილეთ აგრეთვე
*დიდი გეტსბი
*დიდი გეტსბი (1949 წლის ფილმი)
*დიდი გეტსბი (2013 წლის ფილმი)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:1974 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი დრამატული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული რომანტიკული დრამატული ფილმები‎
კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
მელიტოპოლი

**მელიტოპოლი** () — ქალაქი უკრაინაში, ზაპორიჟიის ოლქში, მდინარე მოლოჩნაიის მარჯვენა ნაპირზე. მელიტოპოლის რაიონის ცენტრი. 2007 წლის აღწერით, ქალაქის მოსახლეობა 158,700 ადამიანს შეადგენდა. მელიტოპოლის ეკონომიკის წამყვანი დარგია მანაქანათმშენებლობა. განვითარებულია კვებისა და მსუბუქი მრეწველობები. მელიტოპოლი 1841 წლიდან ქალაქის სტატუსს ატარებს.

## იხილეთ აგრეთვე
*უკრაინის ქალაქები

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზაპორიჟიის ოლქის ქალაქები
ლისიჩანსკი

**ლისიჩანსკი** () — ქალაქი უკრაინაში, ლუჰანსკის ოლქში, მდინარე ჩრდილოეთ დონეცკის ნაპირზე. 2012 წლის აღწერით, ქალაქის მოსახლეობამ 105,119 კაცს შეადგინა. ლისიჩანსკი დონბასის უძველესი და უმნიშვნელოვანესი ინდუსტრიული ცენტრია. იღებენ ქვანახშირს. ქალაქის ფართობი 95,64 კმ²-ს შეადგენს. ლისიჩანსკი დაარსდა 1710 წელს, სწორედ, ისტორიული ცნობებიდან აღსანიშნავია ისიც, რომ ქალაქი პირველად ამავე წელს იხსენიება.

## იხილეთ აგრეთვე
*უკრაინის ქალაქები

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ლუჰანსკის ოლქის ქალაქები
ნგალოპი

**ნგალოპი** (ძონგკხა: **སྔ་ལོང་**; ითარგმნება როგორც: "პირველად მოქცეული") — ტიბეტიდან დღევანდელი ბჰუტანის ტერიტორიაზე, დაახლოებით IX საუკუნეში მიგრირებული ხალხი. ნგალოპებმა შეიტანეს ბჰუტანში ტიბეტური კულტურა და ბუდიზმი და დღეისთვის შეადგენენ ბჰუტანის პოლიტიკურ და კულტურულ დომინანტს, უფრო მეტიც ნგალოპებს ხშირად მოიხსენიებენ როგორც - *ბჰუტანელებს*. მათი ენა ძონგკხა არის ეროვნული ენა და მომდინარეობს ძველი ტიბეტურიდან. ნგალოპები საწმოადგენენ დასავლეთ და ჩრდილოეთ ბჰუტანის ძირითად მოსახლეობას, მათ შორის თიმფუშიც. ტერმინი ნგალოპი თავის მხრივ მოიცავს რამდენიმე ლინგვისტურ და კულტურულ ჯგუფს, მათშორის: კხენგებს და  ბუმტანგზე მოსაუბრეებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბჰუტანის ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
BAFTA საუკეთესო მუსიკისთვის

'BAFTA საუკეთესო მუსიკისთვის' — ბრიტანეთის ფილმისა და სატელევიზიო ხელოვნების აკადემიის ერთ-ერთი ჯილდო. გაიცემა 1968 წლიდან.

## ლაურეატები
*1968 — ჯონ ბარი ფილმისთვის „ლომი ზამთარში“
*1969 — მიკის თეოდორაკისი ფილმისთვის „ძეტა“
*1972 — ნინო როტა ფილმისთვის „ნათლია“
*1973 — ალან პრაისი ფილმისთვის „ო, იღბლიანო!“
*1989 — მორის ჟარი ფილმისთვის „მკვდარი პოეტების საზოგადოება“
*1993 — ჯონ უილიამსი ფილმისთვის  „შინდლერის სია“
*1996 — გებრიელ იარედი ფილმისთვის  „ინგლისელი პაციენტი“
*1998 — დევიდ ჰირშფელდერი ფილმისთვის  „ელისაბედი“
*1999 — თომას ნიუმანი ფილმისთვის „ამერიკული სილამაზე“
*2002 — ფილიპ გრასი ფილმისთვის „საათები“
*2005 — ჯონ უილიამსი ფილმისთვის „გეიშას დღიურები“
*2007 — კრისტოფერ განინგი ფილმისთვის „ცხოვრება ვარდისფერ ფერებში“
*2010 — ალექსანდრ დესპლა ფილმისთვის „მეფის სიტყვა“
*2012 — თომას ნიუმანი ფილმისთვის „სკაიფოლი“
*2013 — სტივენ პირსი ფილმისთვის „გრავიტაცია“
*2014 — ალექსანდრ დესპლა ფილმისთვის „სასტუმრო გრანდ ბუდაპეშტი“
*2015 — ენიო მორიკონე ფილმისთვის „საძულველი რვა“
*2016 — ჯასტინ ჰარვიცი ფილმისთვის „ლა-ლა ლენდი“
*2017 — ალექსანდრ დესპლა ფილმისთვის „წლის ფორმა“
*2018 — ლედი გაგა, ბრედლი კუპერი და ლუკას ნელსონი ფილმისთვის „ვარსკვლავის დაბადება“

კატეგორია:BAFTA-ს ჯილდოები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
მარკუსი

**მარკუსი** შეიძლება იყოს:

*მარკუსი (პაპი) — რომის პაპი (გ. 336)
*მარკუსი (ბადენი) — ლიეჟის ეპისკოპოსი (1434—1478)
დები ნაყეურები

**დები ნაყეურები** — მუსიკალური ჯგუფი, რომლის შემადგენლობაში შედიან ნინო (პირველი ხმა), მანანა (ბანი) და ლელა (კომპოზიტორი, მეორე ხმა) ნაყეურები. ისინი ფშავში, მაღაროსკარში ცხოვრობენ.დები თვითნასწავლი მუსიკოსები არიან და თავად წერენ სიმღერებს.
მათი შემოქმედება ქართული ხალხური მუსიკის ტრადიციებს აგრძელებს, თუმცა გოგონების შექმნილი მუსიკა გამოირჩევა უკვე არსებულისგან და საგრძნობლად ამდიდრებს მთის პოეზიით მდიდარ, მაგრამ მელოდიურად მწირ მუსიკალურ საგანძურს.

გოგონების რეპერტუარი მრავალფეროვანია. სიმღერების დიდი ნაწილი ფშაური პოეზიის ნიმუშებზეა შექმნილი, თუმცა საკუთარ ლექსებზეც ქმნიან სიმღერებს.

მინიატიურა

## სიმღერები
განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა ირაკლი გოგოლაურის ლექსზე შექმნილმა სიმღერამ “ხევისბერი” , რომელიც 2012 წლის 25 იანვარს, პირველად ჩაწერა სტუდია “გუთანი”-ს გადამღებმა ჯგუფმა ფშავში, სახალხო მთქმელის და გმირის – მიხა ხელაშვილის დაბადების დღისადმი მიძღვნილ შეკრებაზე. ლექსის ავტორია ირაკლი გოგოლაური ხოლო მუსიკა ეკუთვნის ლელა ნაყეურს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ქართული მუსიკალური ჯგუფები
ატიმასი

**ატიმასი** (; ) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეიოს საგრაფო

კატეგორია:მეიოს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ბორუჯერდი

**ბორუჯერდი** () — ქალაქი დასავლეთ ირანში (ლურისტანი), აბადან-ჰამადანის გზატკეცილზე. 2006 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობამ 227 547 კაცს შეადგინა. ბორუჯერდი ქვეყნის უმნიშვნელოვანესი სავაჭრო ცენტრია. დღესდღეობით, ბორუჯერდი ლურისტანის სიდიდით მეორე ქალაქია. ქალაქის ფართობი 35 კმ²-ს შეადგენს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ირანის ქალაქები
ნორფოლკი (ვირჯინია)

**ნორფოლკი** () — ქალაქი აშშ-ის სამხრეთ ნაწილში, ვირჯინიის შტატში. 2012 წლის აღწერით ქალაქის მოსახლეობამ 245 803 ადამიანი შეადგინა, ხოლო სიმჭიდროვე 1684,4 კაცი/კმ². ქალაქის ფართობი 249,4 კმ²-ს შეადგენს. ნორფოლკი დაარსდა 1682 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
აგრადო

**აგრადო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, უილის დეპარტამენტში.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8.445 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 22.210 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* უილის დეპარტამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* statoids.com-ის მონაცემები
* კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები 

კატეგორია:უილის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
აფხაზეთის ხმა (რადიო)

რადიო „**აფხაზეთის ხმა**“ — არაკომერციული საინფორმაციო, მუსიკალური, შემეცნებითი და გასართობი ფორმატის რადიომაუწყებელი საქართველოში. დაარსდა 2007 წელს, 2008 წლიდან კი იგი საქართველოს უდიდესი ნაწილის ლიცენზირებული მაუწყებელია.

რადიო „აფხაზეთის ხმის“ ძირითადი მიზანია აფხაზეთის მოსახლეობის სწორი ინფორმირება და ქართველ და აფხაზ ხალხს შორის მეგობრობის აღდგენა. ვინაიდან აფხაზეთის მოსახლეობის დიდი ნაწილი არაა ქართულენოვანი, მაუწყებლობა ორ ენაზე — ქართულად და რუსულად ხორციელდება. რადიო 24 საათის განმავლობაში მაუწყებლობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია ოფიციალურ საიტზე

კატეგორია:საქართველოს რადიოსადგურები
ლუიზ ფლეჩერი

**ლუიზ ფლეჩერი** ( დ. 22 ივლისი, 1934, ბირმინჰემი, ალაბამა — გ. 23 სექტემბერი, 2022) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია ექთანი რეჩიდის როლით ფილმში „ვიღაცამ გუგულის ბუდეს გადაუფრინა“. ამ როლისთვის მიიღო ოსკარის, BAFTA-სა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
ნიუ-ჰეივენი (კონექტიკუტი)

**ნიუ-ჰეივენი** () — ქალაქი აშშ-ის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, კონექტიკუტის შტატში, ახალი ინგლისის სამხრეთ ნაწილში. 2012 წლის აღწერით, ქალაქის მოსახლეობამ 130 741 კაცს შეადგინა. ნავსადგური ლონგ-აილენდის სრუტის ნაპირზე. ნიუ-ჰეივენშია უძველესი მეტეოროლოგიური სადგური მთელ დასავლეთ ნახევარსფეროში. ნიუ-ჰეივენი დაარსდა 1638 წელს, ხოლო ქალაქის სტატუსს 1784 წლიდან ატარებს.

## იხილეთ აგრეთვე
*აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
უდაბნოს კალია

**უდაბნოს კალია** () — ჯოგური მწერი კალიისებრთა ზეოჯახისა. მეტად საშიში მრავლისმჭამელი მავნებელია. გავრცელებულია ჩრდილოეთ აფრიკაში, დასავლეთ და სამხრეთ აზიაში (ინდოეთის ჩათვლით). ახასიათებს წელიწადში 2-3 გენერაცია. მასობრივი გამრავლებისას შესაძლოა მათი შემოფრენა ამიერკავკასიაში. იკვებებიან კულტურული და ველური მცენარეების 400-მდე სახეობით. მათმა თავდასხმამ შეიძლება მოსავლის სრული განადგურება გამოიწვიოს. დადგენილია უდაბნოს კალიის მასობრივი გამრავლების რიტმულობა — საშუალოდ ყოველ 10-12 წელიწადში ერთხელ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნამდვილი კალიები
ჯეიდ რემსი

**ჯეიდ რემსი** (დ. 10 თებერვალი, 1988, ბორნმუთი, ინგლისი) — ინგლისელი მსახიობი. ჰყავს ტყუპისცალი და ნიკიტა რემსი. ჯეიდმა ძირითადად სახელი გაითქვა Nickelodeon-ის სერიალით „ანუბისის სახლი“, რომელშიც ასრულებდა პატრისია უილიამსის როლს. 

## კარიერა 
ჯეიდის პირველი კინო როლი იყო *X2 Twin X-Kid*-ში (2003). აქედან დაიწყო მისი სამსახიობო კარიერა. ყველაზე წარმატებული კი მისთვის აღმოჩნდა „ანუბისის სახლი“, სადაც მისი ტყუპისცალი ნიკიტა ასრულებდა ეპიზოდურ, პაიპერის როლს

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:დაბადებული 10 თებერვალი
ნორბერ კასტერე

**ნორბერ კასტერე** ( დ. 19 აგვისტო, 1897, სენ-მარტორი — გ. 20 ივლისი, 1987, ტულუზა) — სახელოვანი ფრანგი სპელეოლოგი, თავგადასავლის მაძიებელი, მწერალი. 

## ბიოგრაფია 
ნორბერ კასტერე დაიბადა ადვოკატის ოჯახში. იზრდებოდა სოფელ სენ-მარტორში. დაწყებითი განათლება იქვე მიიღო. მოგვიანებით ოჯახი საცხოვრებლად ტულუზაში გადავიდა. თავდაპირველად სწავლობდა ლიცეუმში, მოგვიანებით სწავლა განაგრძო ტულუზის უნივერსიტეტში. სისტემატური საბუნებისმეტყველო განათლება არ მიუღია. 1915 წელს მოხალისედ შევიდა საარტილერიო პოლკში. ომში მძიმედ დაიჭრა. ომის შემდგომ კვლავ განაგრძო სწავლა ტულუზის უნივერსიტეტში. 

იკვლევდა მღვიმეებს, უფსკრულებს, მიწისქვეშ დერეფნებს, ტბებს, წყლის ცირკულაციას და სხვა. დიდ ყურადღებას აქცევდა მღვიმეებში შემონახულ არქეოლოგიურ და პალეონტოლოგიური ნაშთების ძებნას. სპორტულად კარგად მომზადებული მარტო ან ძმასთან ერთად თავის მშობლიური სოფლის მიდამოებში ახერხებდა მეტად რთულ მღვიმეებში შესვლას და დათვალიერებას. კასტერემ პირენეებში შეისწავლა 500-ზე მეტი მღვიმე, გადაწყვიტა მრავალი ჰიდროლოგიური საკითხი, რომელიც მანამდე სადავოდ ითვლებოდა, ხოლო 1923 წელს მონტესპანის მღვიმეში მანამდე უცნობი პრეისტორიული ადამიანის მიერ შესრულებული ქანდაკებები, ნახატები და ნახაზები აღმოაჩინა.

პოპულარობა მოიპოვა 1940–1950 წლებში ნაყოფიერი ლიტერატურული ნაწარმოებების ხარჯზე. არის ასობით სტატიისა და 40-ზე მეტი წიგნის ავტორი. საქართველოში სპელეოლოგიის პოპულარიზაციას ძლიერ შეუწყო ხელი მისმა წიგნებმა: „ათი წელი მიწის ქვეშ“, „ოცდაათი წელი მიწის ქვეშ“ და „წყვდიადის ძახილი“. 1957 წელს ქართულ ენაზე ითარგმნა კასტერეს „ათი წელი მიწის ქვეშ“.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი სპელეოლოგები
კატეგორია:ფრანგი მოგზაურები
კატეგორია:ფრანგი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1897
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
მაროკოს კალია

**მაროკოს კალია** () — მწერი სწორფრთიანების რიგისა. კალიების ერთ-ერთი სახეობაა. სხეულის სიგრძე 22-38 მმ აღწევს. წითურ-მოყვითალო შეფერილობისაა, თან სდევს მუქი ლაქები და ღია ჯვარისებრი ნახატები წინა ზურგზე. უკანა ფეხების წვივი წითელია. გვხვდება ორ: ჯოგურ და მარტოხელა ფორმებში. გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთის ქვეყნებში, ირანში, ავღანეთში. გვხვდება საქართველოშიც. მასობრივი გავრცელების კერაა უდაბნოში, ხშირად მთისწინეთებში და მთათა კალთების ქვედა ნაწილებში. დიდ ზიანს აყენებს ბამბას, იონჯას, ბაღისა და ბაღჩის კულტურებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მაროკოს კალია — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია  

კატეგორია:ნამდვილი კალიები
ბერკლი (კალიფორნია)

**ბერკლი** () — ქალაქი აშშ-ის დასავლეთ ნაწილში, კალიფორნიის შტატში, სან-ფრანცისკოს ყურის აღმოსავლეთ ნაპირზე. წარმოადგენს სან-ფრანცისკოს გარეუბანს. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობამ 112 580 კაცს შეადგინა. ფართობი 45,9 კმ²-ს შეადგენს. ქალაქი ბერკლი დაარსდა 1776 წელს .

## იხილეთ აგრეთვე
*აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
იტალიური კალია

**იტალიური კალია** () — მწერი ნამდვილი კალიების ოჯახისა. სასოფლო-სამეურნეო კულტურების საშიში მავნებელია. მურა ან ნაცრისფერი სხეული აქვს, დაჰკრავს ყავისფერი ელფერი. ფრთები საფუძველთან ვარდისფერი აქვს. სხეულის სიგრძე 14,5-41 მმ აღწევს. ფართოდ არის გავრცელებული ჩრდილოეთ აფრიკასა და სამხრეთ ევროპაში, შუა და დასავლეთ აზიაში. გვხვდება საქართველოშიც. ავშან-მარცვლოვანი სტეპების ტიპური წარმომადგენელია. ჩრდილოეთით უპირატესობას ანიჭებს ღია ადგილებს მსუბუქი ნიადაგით, ხოლო სამხრეთით მდინარის სანაპიროებსა და ოაზისებს. ზიანს აყენებს ბამბას, მზესუმზირას, პარკოსნებს, ბაღჩას, კარტოფილს და სხვა კულტურებს. ახასიათებს წელიწადში 1 გენერაცია. მასობრივი გამრავლების პერიოდში იტალიური კალია ქმნის ჯოგებს და იქცევა როგორც ჯოგური კალია. რიცხობრიობის დეპრესიის პერიოდში ცხოვრობს იზოლირებულად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* იტალიური კალია — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 

კატეგორია:ნამდვილი კალიები
ბეიკერსფილდი (კალიფორნია)

**ბეიკერსფილდი**  () — ქალაქი აშშ-ის დასავლეთ ნაწილში, კალიფორნიის შტატში. 2010 წლის აღწერით, ქალაქის მოსახლეობა 347,483 კაცს შეადგენდა. ქალაქი 1869 წელს დაარსდა. ბეიკერსფილდის ფართობი 339,3 კმ²-ს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე
*აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
ნიუპორტ-ნიუსი (ვირჯინია)

**ნიუპორტ-ნიუსი** () — ქალაქი აშშ-ის სამხრეთ ნაწილში, ვირჯინიის შტატში. ნავსადგური ჰემპტონ-როუდზის ყურეში, მდინარე ჯეიმზის შესართავთან. ნიუპორტ-ნიუსი აშშ-ის გემთსაშენი მრეწველობის უდიდესი ცენტრია. 2012 წლის აღწერით, ქალაქის მოსახლეობა 183,331 კაცს შეადგენდა. ქალაქი 1621 წელს დაარსდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
ბირმინგემი (ალაბამა)

**ბირმინგემი** () — ქალაქი აშშ-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ალაბამის შტატში, აპალაჩის მთის ძირას. 2012 წლის აღწერით, ქალაქის მოსახლეობამ 212,038 კაცს შეადგინა. ნავსადგური მდინარე უორიორზე. ბირმინგენის ფართობი 393,5 კმ²-ს შეადგენს. ქალაქი 1871 წელს დაარსდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:ალაბამა
ლექსინგტონი (კენტუკი)

**ლექსინგტონი**  () — ქალაქი აშშ-ში, კენტუკის შტატში. ლექსინგტონი კენტუკის შტატში სიდიდით მეორე, ხოლო აშშ-ში, სიდიდით 62-ე ადგილზეა. ქალაქის ფართობი 739,5 კმ²-ს შეადგენს. 2007 წლის აღწერით, ქალაქის მოსახლეობა 279 044 კაცს შეადგენდა. ლექსინგტონი დაარსდა 1779 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე
*აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
ტბეთის ოთხთავი

**ტბეთის ოთხთავის** სახელწოდებით ცნობილია ორი ქართული ხელნაწერი:

* ტბეთის I ოთხთავი — ინახება სანქტ-პეტერბურგის ბიბლიოთეკაში (№ 2102);
* ტბეთის II ოთხთავი — ინახება ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში (Q-929)
ტბეთის I ოთხთავი

**ტბეთის I ოთხთავი** ანუ **სახარება** — X საუკუნის მიწურულის ქართული ხელნაწერი ოთხთავი. გადაწერილია 995 წელს შავშეთში, ტბეთის მონასტერში. ხელნაწერს ახლავს ანდერძი, რომლიდანაც ირკვევა, რომ ოთხთავი ორი კალიგრაფის, დავით ოშკელისა და არქიპოსის მიერაა შესრულებული.

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი. ხელნაწერი 322 ფურცელს შეიცავს. ნაწერია ასომთავრული ანბანით.

ტბეთის I ოთხთავი დღეს რუსეთში, სანქტ-პეტერბურგის ბიბლიოთეკაშია დაცული (№ 2102).

## იხილეთ აგრეთვე 
* ტბეთის მონასტერი
* ტბეთის II ოთხთავი

## ლიტერატურა 
* ტაო-კლარჯეთი, ხელნაწერი მემკვიდრეობა, თბილისი, ბათუმი, 284-6-82012, გვ. 10. ISBN 978-9941-9284-6-8

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ქართული ოთხთავები
კატეგორია:X საუკუნის ხელნაწერები
გარსონი (კოლუმბია)

**გარსონი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, უილის დეპარტამენტში.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 70.144 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 580 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* უილის დეპარტამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* statoids.com-ის მონაცემები
* კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები 

კატეგორია:უილის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ჰასან რუჰანი

**ჰასან რუჰანი** (, ასევე ტრანსლიტერირდება *რუჰანი*, *როჰანი*, *როუჰანი*; სახელი დაბადებისას: **ჰასან ფერიდონი**; დ. თარიღი 12 ნოემბერი 1948) — ირანელი პოლიტიკოსი, შიიტი მუჯთაჰიდი (შარიათის სამართალმცოდნე), იურისტი, აკადემიკოსი და დიპლომატი,  ირანის პრეზიდენტი 2013 წლის 3 აგვისტოდან    2021 წლის 3 აგვისტომდე (ორი ვადით).   1999 წლიდან იყო ექსპერტთა საბჭოს წევრი, 1991 წლიდან მიზანშეწონილობის საბჭოს წევრი, 1989 წლიდან ირანის ეროვნული უსაფრთხოების უმაღლესი საბჭოს წევრი  და 1992 წლიდან სტრატეგიული კვლევების პრეზიდენტი.

რუჰანი ასევე მე-4 და მე-5 ვადის ისლამური საკონსულტაციო საბჭოს (მეჯლისის) სპიკერის მოადგილე და 1989-2005 წლებში ეროვნული უსაფრთხოების უმაღლესი საბჭოს მდივანი იყო.

2013 წლის 7 მაისს რუჰანი საპრეზიდენტო არჩევნებზე დარეგისტრირდა, რომელიც 2013 წლის 14 ივნისს ჩატარდა. მან განაცხადა, რომ თუ მას აირჩევდნენ , ის მოამზადებდა „მოქალაქეთა უფლებების ქარტიას“, ასევე აღადგენდა ეკონომიკას და განაახლებდა გაქვავებულ ურთიერთობებს დასავლეთთან. როგორც კი დაიწყო არჩევნების წინასწარი მონაცემების გამოქვეყნება, ცხადი გახდა რომ რუჰანი დიდი უპირატესობით უსწრებდა თავის კონკურენტებს. რუჰანი ირანის პრეზიდენტად, მისი მთავარი კონკურენტის მოჰამედ ბაგერ გალიბაფის დამარცხების შემდეგ, 15 ივნისს გამოცხადდა. ჰასან რუჰანი თავისი მოვალეობის შესრულებას ოფიციალურად 2013 წლის 3 აგვისტოდან შეუდგა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:ირანის პრეზიდენტები
კატეგორია:ირანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:თეირანის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლხოცამპა

**ლხოცამპა**, (ნეპალური: ); ტიბეტური: **ལྷོ་མཚམས་པ་**) — ძონგკხადან შეიძლება ითარგმნოს როგორც "სამხრეთელები". ტერმინი აღნიშნავს ჰეტეროგენულ ნეპალელების პოპულაციას ბჰუტანში.

## ისტორია 
ლტოლვილთა პირველი მცირე ჯგუფები ნაპალიდან გამოჩნდნენ გვიან XIX და ადრეულ XX საუკუნეში. ნეპალელების იმიგრაციის ზრდა მოხდა ბჰუტანის პოლიტიკური განვითარების პერიოდში: 1885 წელს ბჰუტანის მეფემ (დრუკ გიალპო) უგენ ვანგჩუკმა შეძლო შიდა არეულობების დაწყნარება და ინდოეთში ინგლისელებთან მჭიდრო ურთიერთობის დამყარება. ლტოლვილების ნაკადმა ნეპალიდან და ინდოეთიდან გაიზარდა 1960-იან წლებში, როდესაც ნეპალმა პირველი 5 წლიანი გეგმის შესრულება დაიწყო. მათი უმეტესობა მუშაობდა მშენებლობებზე. 1980-იანების ბოლოს, ბჰუტანის მთავრობის ანგარიშით მოსახლეობის 28% წარმოშობით ნეპალელი იყო. მეორე მთავრობამ ამოიღო ნეპალური ენა სკოლებიდან და ოფიციალური დაწესებულებებიდან ძონგკხას სასარგებლოდ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Bhutanese Refugees – A story of a forgotten people 
* The Bhutanese refugees 
* The Bhutanese Refugees – Human Rights Watch: http://www.hrw.org/doc?t=asia&c=bhutan 

## სქოლიო 
კატეგორია:ბჰუტანის ხალხები
კატეგორია:ნეპალის ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ალფრედ რასელ უოლესი

**ალფრედ რასელ უოლესი** ( დ. 8 იანვარი, 1823, ასკი, მონმუთშირის საგრაფო — გ. 7 ნოემბერი, 1913, ბროდსტოუნი, დორსეტშირის საგრაფო) — ბრიტანელი ბუნებისმეტყველი, ჩარლზ დარვინთან ერთად ბუნებრივი გადარჩევის თეორიის შემქმნელი და ზოოგეოგრაფიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. 1848-1852 წლებში ჰენრი ბეიტსთან ერთად გამოიკვლია მდინარეების ამაზონისა და რიო-ნეგროს სანაპიროები, ხოლო 1854-1862 წლებში — მალაის არქიპელაგი: შეაგროვა ზოოლოგიურ-ბოტანიკური და გეოლოგიური კოლექციები, შეისწავლა არქიპელაგის ხალხთა კრანიოლოგია და გვიჩვენა, რომ მალაის არქიპელაგზე გადის საზღვარი (ეგრეთ წოდებული „უოლესის ხაზი“), რომელიც ზოოგეოგრაფიულად ყოფს კუნძულ სულავესს მალაის არქიპელაგის დანარჩენი კუნძულებიდან. უოლეს მიაჩნდა, რომ ყოველი სახეობის წარმოშობა გეოგრაფიულად და ქრონოლოგიურად დაკავშირებულია ძალზე ახლო მდგომ წინამორბედ სახეობასთან. მიუხედავად შეხედულებათა მსგავსებისა, უოლესმა ბუნებრივი გადარჩევის თეორიის შექმნის პრიორიტეტი მიაკუთვნა დარვინს, რომელიც გადარჩევის თეორიაზე 20 წელზე მეტხანს მუშაობდა. უოლეს ეკუთვნის ტერმინი „დარვინიზმი“. იგი ილაშქრებდა ლამარკიზმის წინააღმდეგ, ადამიანის ფსიქიკის წარმოშობის საკითხში იდეალისტურ პოზიციებზე იდგა და სპირიტიზმი სწამდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
## ლიტერატურა 
* George W. В., Biologistphilosopher, L., 1964;
* Williams-Ellis A., Darwin's moon. A. R. Wallace, L., 1966;
* Mc Kinney H. L., Wallace and natural selection, New Haven, 1972.

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი ანთროპოლოგები
კატეგორია:ბრიტანელი ბიოლოგები
კატეგორია:ბრიტანელი გეოგრაფები
ტბეთის II ოთხთავი

**ტბეთის II ოთხთავი** ანუ **სახარება**— XII საუკუნის ქართული ხელნაწერი ოთხთავი. იგი ტბეთის მონასტრისათვის გადაწერილი მეორე სახარებაა (იხ. ტბეთის I სახარება), რომელიც პავლე მტბევარის დაკვეთით შექმნა გადამწერმა იოვანე ფუკარალისძემ. პავლე მტბევარი ოთხთავის ანდერძში განმარტავს, რომ ძველი ხელნაწერი ასომთავრულით იყო შესრულებული და რთულად იკითხებოდა, ამიტომაც გახდა საჭირო ახალი, ნუსხურად ნაწერი ოთხთავის შექმნა. ტბეთის II ოთხთავი დათარიღებულია 1161-1165 წლებით.

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი. შეიცავს 321 ფურცელს. ნაწერია ნუსხური დამწერლობით.

ტბეთის ოთხთავი დღეს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდში ინახება (Q-929).

## ლიტერატურა 
* ტაო-კლარჯეთი, ხელნაწერი მემკვიდრეობა, თბილისი, ბათუმი, 284-6-82012, გვ. 19. ISBN 978-9941-9284-6-8

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ქართული ოთხთავები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდი
კატეგორია:XII საუკუნის ხელნაწერები
Acanthaspis petax

**Acanthaspis petax** — მწერი Reduviidae-ს ოჯახისა. სხეულის სიგრძე დაახლოებით 1 სმ აღწევს. აქტიურად ნადირობს ჭიანჭველებზე. იკვებება მეტწილად სისხლით. მსხვერპლს არ ტოვებს. ჭიანჭველებისაგან ქმნის თავისებურ ფარს და მათთან ერთად გადაადგილდება, რითაც თავს იცავს ობობებისაგან. ბინადრობს სამხრეთ აზიაში. სამშობლოა მალაიზია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფოტო 
* ვიდეო youtube

კატეგორია:ნახევრადხეშეშფრთიანები
ართურ ჰოლმზი

**ართურ ჰოლმზი** ( დ. 14 იანვარი 1890 — გ. 20 სექტემბერი 1965) — ბრიტანელი გეოლოგი და პეტროგრაფი. ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1942). 1909 წელს დაამთავრა ლონდონის უნივერსიტეტი. დარემისა (1927-1943) და ედინბურგის (1943 წლიდან) უნივერსიტეტების პროფესორი. მისი ძირითადი შრომები მიეძღვნა ქანების აბსოლუტური ასაკის დადგენის თეორიას. ავტორია შრომებისა ფიზიკურ გეოლოგიაში და სხვა. შეიმუშავა ფანეროზოური ეონის პირველი გეოქრონოლოგიური სკალა (1947).

## თხზულებები
* The age of the Earth, L. — Edinb. — P., 1937;
* The nomenclature of petrology, 2 ed., L., 1928.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ართურ ჰოლმზი  
* ართურ ჰოლმზი 

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი გეოლოგები
შეპფლი

**შეპფლი** () — ვენის ტყის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 893 მ. აგებულია ფლიშით. მწვერვალზე არის დასაკვირვებელი კოშკი, რომლის თვალთახედვის არე 100 კილომეტრიან დისტანციას აღწევს. შემოსილია ტყით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Astronomical Institute, Univ.Vienna

კატეგორია:ავსტრიის მთები
რიჩარდ კირვანი

**რიჩარდ კირვანი** ( დ. 1 აგვისტო 1733 — გ. 22 ივნისი 1812) — ირლანდიელი მეცნიერი. მოღვაწეობდა ქიმიის, მეტეოროლოგიისა და გეოლოგიის დარგში. დიდი ხნის განმავლობაში უჭერდა მხარს ფლოგისტონის თეორიას. დაახლოებით 1750-1754 წლებში სწავლობდა პუატიეს უნივერსიტეტში. შემდეგ შევიდა იეზუიტთა ნოვიციატში ქალაქ სენტ-ომერში. უფროსი ძმის გარდაცვალების (1755) შემდეგ დაბრუნდა ირლანდიაში. 1777-1787 წლებში ცხოვრობდა ქალაქ ლონდონში. 1780 წელს აირჩიეს სამეფო საზოგადოების წევრად. 1799 წელს აირჩიეს ირლანდიის სამეფო საზოგადოების პრეზიდენტად. გეოლოგიაში იყო ნეპტუნიზმის მომხრე.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიელი ქიმიკოსები
კატეგორია:ირლანდიელი გეოლოგები
კატეგორია:ირლანდიელი მეტეოროლოგები
გარონის არხი

მინი|გარონის არხი
thumb|
**გარონის არხი** — არხი საფრანგეთში, სამხრეთი არხის დასავლეთი გაგრძელება. წარმოადგენს წყლის გზას ატლანტის ოკეანესა და ხმელთაშუა ზღვას შორის. გადის ქალაქ ტულუზიდან მდინარე გარონის მარჯვენა ნაპირის გასწვრივ ქალაქ აჟენამდე, შემდეგ აკვედუკით გადადის მარცხენა ნაპირზე და ქალაქ კასტესთან უერთდება მდინარე გარონას. სიგრძე 200 კილომეტრი. გადააქვთ უმთავრესად სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის არხები
აკვიტანიის აუზი

**აკვიტანიის აუზი** () — დაბალი ვაკე საფრანგეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. მდინარე გარონას ქვემო დინებაში, პირენეებს, საფრანგეთის ცენტრალურ მასივსა და ბისკაის ყურეს შორის. ძირითადად აგებულია კაინოზოური ჯგუფის ფხვიერი ნალექებით. თანდათან მაღლდება ბისკაიის ყურიდან აღმოსავლეთისაკენ და ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ. ბისკაის ყურის გასწვრივ ქვიშიანი დაჭაობებული დაბლობია. დაბლობზეა ფართოფოთლოვანი ტყეები, ბუჩქნარი. მოჰყავთ თამბაქო, მარცვლეული, არის ხეხილის ბაღები, ვენახები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის ვაკეები
ჟანა ებიუტერნი

**ჟანა ებიუტერნი** ( დ. 6 აპრილი 1898 — გ. 26 იანვარი 1920) — ფრანგი მხატვარი და მოდელი. ამედეო მოდილიანის არაოფიციალური მეუღლე. დაიბადა პარიზში კათოლიკეების ოჯახში. მამამისი, აშილ კაზიმირ ებიუტერნი ბონ-მარშეს უნივერმაღის მუშაკი იყო. ებიუტერნი მოდელად მუშაობდა ცუგუჰარუ ფუძიტასთან. სწავლობდა კოლაროსის აკადემიაში. ჟანა ებიუტერნი ამედეო მოდილიანის წარუდგინა სკულპტორმა ხანა ორლოფმა. მალე ებიუტერნი მოდილიანის მეუღლე გახდა და იქცა მისი ფერწერის მთავარ თემად. 1918 წელს წყვილი საცხოვრებლად ნიცაში გადავიდა. იმავე წლის 29 ნოემბერს ებიუტერნს შვილი შეეძინა. 1919 წელს წყვილი დაბრუნდა პარიზში, სადაც ებიუტერნი კვლავ დაფეხმძიმდა. იმ დროისათვის მოდილიანი ავადმყოფობდა ტუბერკულოზური მენინგიტით. 1920 წლის 24 იანვარს გარდაიცვალა მოდილიანი. 25 იანვარს ფეხმძიმე ებიუტერნმა თავი მოიკლა. დაკრძალეს ბანიეს სასაფლაოზე. დაახლოებით 10 წლის შემდეგ ებიუტერნის ნეშტი გადაასვენეს პერ ლაშეზის სასაფლაოზე მოდილიანის გვერდით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჟანა ებიუტერნი 
* ჟანა ებიუტერნი 

## სქოლიო
კატეგორია:მოდერნისტი მხატვრები
კატეგორია:ფრანგი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
გიდანის ნახევარკუნძული

**გიდანის ნახევარკუნძული** — ნახევარკუნძული დასავლეთ ციმბირის ვაკის ჩრდილოეთ ნაწილში, დასავლეთით ტაზისა და ობის ყურეებსა და აღმოსავლეთით ენისეის ყურის (კარის ზღვა) შორის. სიგრძე 400 კილომეტრი, სიგანე 400 კილომეტრი. ზედაპირი ბორცვიანი ვაკეა. აგებულია ზღვიური და ანთროპოგენური მყინვარული ნალექებით. ჰავა მკაცრია. გაბატონებულია   ხავსმღიერიანი და ბუჩქოვანი ტუნდრა, სამხრეთით ტყეტუნდრის მეჩხერი ტყეები. განვითარებულია მეირმეობა, ნადირობა, თევზჭერა. ნახევარკუნძულზე მოიპოვებენ ბუნებრივ აირს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აზიის ნახევარკუნძულები
კატეგორია:რუსეთის ნახევარკუნძულები
გარონა

**გარონა** — მდინარე საფრანგეთსა და ესპანეთში. სიგრძე 647 კილომეტრი, აუზის ფართობი 56 000 კმ². სათავე აქვს ცენტრალურ პირენეებში, ზ. დ. 1800-2300 მეტრ სიმაღლეზე. მთიდან გამოსვლის შემდეგ მიედინება გარონის დაბლობზე. სიგანე ქალაქ ბორდოსთან დაახლოებით 500 მეტრი. ერთვის ბისკაიის ყურეს. მდინარე დორდონთან შეერთებით გარონა ქმნის ჟიროდნის ესტუარს. საზრდოობს ძირითადად თოვლისა და წვიმის წყლით. ჩამონადენი მკვეთრად იცვლება სეზონის მიხედვით. გარონა ბისკაის ყურისა და ხმელთაშუა ზღვის შემაერთებელი სისტემის ნაწილია. საზღვაო გემები მდინარეზე ქალაქ ბორდომდეა. გარონაზეა ქალაქები: ბორდო, აჟენი, ტულუზა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
*მდინარე გარონა, ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:საფრანგეთის მდინარეები
კატეგორია:ესპანეთის მდინარეები
ვენის ტყე

**ვენის ტყე** () — მთის მასივი ავსტრიაში. აღმოსავლეთი ალპების უკიდურესი ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი შტოქედი. ვრცელდება ქალაქ ვენის მიდამოებში. სიმაღლე 893 მ-მდე (მთა შეპფლი). გადაჭიმულია მდინარე დუნაიდან სამხრეთ-დასავლეთით დაახლოებით 50 კილომეტრზე. აგებულია უმეტესად ფლიშით. დამახასიათებელია რბილი ეროზიული ფორმები. შემოსილია წიფლისა და მუხის ტყეებით. მასივის ადგილობრივი ფაუნა და ფლორა გეოლოგიური, კლიმატური, ეკოლოგიური და ისტორიული განვითარების შედეგია. ვენის ტყე ვენის მცხოვრებთა პოპულარული დასასვენებელი ადგილია.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ავსტრიის ქედები
ბჰუტანის გეოგრაფია

|-
| **კონტინენტი** || აზია
|-
| **სუბრეგიონი** || სამხრეთი აზია
|-
| **გეოგრაფიული კოორდინატები** || 
|- 
| **ფართობი** || 38,394 კმ²
|-
| **საზღვაო საზღვარი** || 0 კმ 
|-
| **სახმელეთო საზღვარი** || 1,075 კმ
|-
| **საზღვრები ქვეყნებთან** || ჩინეთი 470 კმ, ინდოეთი 605 კმ
|-
| **უმაღლესი წერტილი** || განგკხარ პუენსუმი, 7,570 მ
|-
| **უდაბლესი წერტილი** || დრანგმე ჩუ 97 მ.
|-
| **უგრძესი მდინარე ** || 
|-
|**უდიდესი ტბა**||
|-
| **მისიწ გამოყენება**&nbsp;- სახნავი მიწა&nbsp;- მუდმივადდამუშავებადი&nbsp;- დანარჩენი||2.3%0.43%97.27% (2005)
|- 
| **ჰავა**: || სამხრეთში - ტროპიკული; ცხელი ზაფხული და ცივი ზამთარი - ცენტრალურში; მკაცრი ზამთარი და ცივი ზაფხული - ჩრდილოეთში.
|-
| **რელიეფი**: || 
|-
| **ბუნებრივი რესურსები** ||  ჰიდროელექტრული ძალა, ხე-ტყე, თაბაშირი, კალციუმის კარბონატი
|-
| **ბუნებრივი საშიშროებები** || შტორმები, მეწყერები
|-
| **გარემოს დაცვასთან დაკავშირებული საკითხები** || ეროზია, სასმელად ვარგისი წყლის ხელმისაწვდომობა
|}

ბჰუტანის სამეფო არის დამოუკიდებელი ქვეყანა, რომელიც მდებარეობს ჰიმალაის მთიანეთის სამხრეთ ფერდობზე. ის მოქცეულია ორ ქვეყანას, ჩინეთსა და ინდოეთს შორის. ჩინეთთან მისი საზღვარი შეადგენს 470 კილომეტრს და მთლიანად გადის ტიბეტის ავტონომიური რეგიონთან, ხოლო ინდოეთთან საზღვარი არის 605 კმ. და გადის შემდეგ შტატებზე: არუნაჩალ-პრადეში, ასამი, დასავლეთი ბენგალი და სიკიმი. ის ასევე მცირედითაა დაშორებული ნეპალისა, ბანგლადეშისა და მიანმარისაგან.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბჰუტანის გეოგრაფია
თავისუფალი ტრიბუნა

**თავისუფალი ტრიბუნა** — საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის „მეორე არხის“ გადაცემა. პირდაპირ ეთერში გადის ყოველდღე, შაბათ-კვირის გარდა, 19:00 საათზე. გადაცემა პოლიტიკური შინაარსისაა და პირდაპირი ეთერი ეთმობა მხოლოდ იმ 22 პოლიტიკურ სუბიექტს, რომელთაც საქართველოს პარლამენტთან და საზოგადოებრივ მაუწყებელთან ერთად განახლებულ მემორანდუმს მოაწერეს ხელი.

გადაცემის მიზანია უკეთ წარმოაჩინოს ამა თუ იმ პოლიტიკური პარტიისა და გაერთიანების ინიციატივები, ხედვა და დამოკიდებულება ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკური, ეკონომიკური თუ კულტურული მოვლენების მიმართ.

გადაცემის წამყვანი დისკუსიას მართავს როგორც პარტიის წარმომადგენელებთან, ასევე მოწვეულ სტუმრებთან.

„თავისუფალი ტრიბუნა“ მაყურებელს საშუალებას აძლევს პირდაპირ ეთერში ჩაერთოს და მისთვის საინტერესო და აქტუალურ საკითხებზე კითხვები დასვას, როგორც ტელეფონით, ასევე სოციალური ქსელების საშუალებით.

## ისტორია
საქართველოს საზოგადოებრივ მაუწყებელს, საქართველოს პარლამენტსა და პოლიტიკურ პარტიებს შორის 2010 წლის 22 თებერვალს გაფორმდა მემორანდუმი, რომლის თანახმადაც, კვალიფიციურ პოლიტიკურ პარტიებს, ყოველდღე (შაბათ-კვირის გარდა), 22-დან 23 საათამდე „მეორე არხის“ პირდაპირ ეთერში დაეთმო ერთი საათი. მემორანდუმზე ხელი მოაწერა 21-მა პოლიტიკურმა პარტიამ და მოძრაობამ. პირველი გადაცემა 2010 წლის 25 თებერვალს გავიდა ეთერში.

2012 წლის 17 აპრილიდან პოლიტიკური პარტიების მოთხოვნით და ამერიკის ეროვნულ-დემოკრატიულ ინსტიტუტთან (NDI) შეთანხმებით, საზოგადოებრივი მაუწყებლის „მეორე არხზე“ საეთერო დრო გაეზარდა გადაცემა „თავისუფალ ტრიბუნას“ და ყოველდღე დაემატა კიდევ ერთი საათი. შესაბამისად, მემორანდუმზე ხელმომწერ კვალიფიციურ პოლიტიკურ სუბიექტებს პირდაპირ ეთერში თვეში ერთი საათის ნაცვლად ეთმობოდათ ორი სრული საათი (19-20 საათამდე) და (22-23 საათამდე) ყოველდღე, შაბათ-კვირის გარდა.

2012 წლის 3 სექტემბრიდან „თავისუფალი ტრიბუნა“ გადავიდა წინასაარჩევნო რეჟიმზე. დროებით შეიცვალა მოქმედი მემორანდუმით გათვალისწინებული ურთიერთშეთანხმების პირობები და შესაბამისად, პოლიტიკური სუბიექტების სიაც.

3-დან 28 სექტემბრის ჩათვლით შეიქმნა 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილე (რეგისტრირებული) საარჩევნო სუბიექტების ახალი საეთერო გრაფიკი, რომლის მიხედვითაც გაიზარდა გადაცემის ქრონომეტრაჟი და 3 სექტემბრიდან საბოლოო შედეგების გამოცხადებამდე პოლიტიკური სუბიექტები „თავისუფალ ტრიბუნას“ იყენებდნენ ყოველდღე 14, 16, 19 და 22 საათზე (შაბათ-კვირის გარდა).

2013 წლის 20 მაისიდან „თავისუფალი ტრიბუნა“ განახლებული სტუდიიდან გადის ეთერში, ყოველდღე, შაბათ-კვირის გარდა, 19-დან 20 საათამდე. ახალი წამყვანია ელენა ტრეხლებოვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* გადაცემა „მეორე არხის“ საიტზე 
* ოფიციალური საიტი Facebook-ზე
* არხი Youtube-ზე

კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები
კატეგორია:მეორე არხი
კოულუნ-ტონგი (სადგური)

**კოულუნ-ტონგი** — სადგური ჰონგ-კონგში, ისტ-რეილისა და კვუნ-ტონგის ხაზებზე. მდებარეობს ახალ კოულუნში, კოულუნ-სიტის რაიონში.

კოულუნ-ტონგის სადგური ემსახურება კოულუნ-ტონგსა და მის შემოგარენს, მათ შორის იაუ-იატ-ცუენს, Festival Walk-ის სავაჭრო ცენტრს, ჰონგ-კონგის ქალაქის უნივერსიტეტსა და ჰონგ-კონგის ბაპტისტურ უნივერსიტეტს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Kowloon Tong Station Surrounding Charts  
*Kowloon Tong Station Timetable  

კატეგორია:ისტ-რეილის ხაზი
კატეგორია:კვუნ-ტონგის ხაზი
ჰაბარდი

**ჰაბარდი** () — ხეობის ტიპის მყინვარი ჩრდილოეთ ამერიკაში, ალასკის სანაპიროზე. იწყება ლოგანის მთიდან, კანადისა და ალასკის საზღვარზე. სიგრძე 122 კმ. მყინვარის ფრონტალური ნაწილის სიგანეა დაახლოებით 9–16 კმ. მთისძირში ყინულის ასაკი 400 წლით განისაზღვრება. ფირნის ხაზის საშუალო სიმაღლეა 850 მ. იკვებება წმინდა ილიას მთების ფირნული ველებიდან. ზედა 67 კილომეტრიანი მონაკვეთი კანადის ტერიტორიაზეა, ხოლო დანარჩენი — 48 კილომეტრი მოქცეულია აშშ-ში. მყინვარის ენა ეშვება წყნარი ოკეანის იაკუტატის ყურეში, სადაც წარმოქმნის 8 კილომეტრი სიგანის ფრონტს. ჰაბარდი ჩრდილოეთი ამერიკის უდიდესი მოქცევითი მყინვარია. XIX საუკუნის ბოლოდან დაწყებული მყინვარი წელიწადში წინ იწევს 17–18 მ-ით. სამეცნიერო საზოგადოების მხრიდან მუდმივი შესწავლის ობიექტია. 
  
## სქოლიო
კატეგორია:კანადის მყინვარები
კატეგორია:ალასკის მყინვარები
გოდავარი

**გოდავარი** () — მდინარე ინდოეთში. სიგრძე 1450 კილომეტრი. აუზის ფართობი 290 000 კმ². სათავე აქვს დასავლეთ გატების აღმოსავლეთ კალთებზე. ღრმა ხეობით კვეთს დეკანის ზეგანს. ერთვის ბენგალის ყურეს. ზემო დინებაში ჭორომიანია. იყენებენ სარწყავად. ძირითადად, ქვემო დინებაში. სანაოსნოა შუაწელში და დელტაში. გოდავარის ნაპირზე გაშენებულია ქალაქი რაჯამანდრი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინდოეთის მდინარეების სია

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*მდინარე გოდავარი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:აზიის მდინარეები
კატეგორია:ინდოეთის მდინარეები
ეპიცენტრი (გადაცემა)

**ეპიცენტრი** — პოლიტიკური გადაცემა საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის „მეორე არხზე“.

გადაცემა პირდაპირ ეთერში გადის ყოველ შაბათს 19:00 საათზე. „ეპიცენტრის“ სტუმრები არიან ქვეყნის პირველი პირები, რომლებიც მოსახლეობისთვის ყველა საინტერესო კითხვას პირდაპირ ეთერში პასუხობენ.

გადაცემის წამყვანია ჟურნალისტი დოდო შონავა, თანაწამყვანი — ნატალია ნანიტაშვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* გადაცემა „მეორე არხის“ საიტზე 
* ოფიციალური საიტი Facebook-ზე
* არხი Youtube-ზე

კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები
კატეგორია:მეორე არხი
წმინდა ილიას მთები

**წმინდა ილიას მთები** () — ქედი კორდილიერებში. გადაჭიმულია კანადისა და აშშ-ის ტერიტორიაზე 480 კმ სიგრძეზე. სიგანე 140 კმ. ყველაზე მაღალი მწვერვალებია: ლოგანი (5959 მ) და წმინდა ილიას მთა (5489 მ). აგებულია გრანიტებითა და დანალექი ქანებით. გამყინვარების მნიშვნელოვანი კერაა. 500 მ-ზე ზევით თოვლნარები და ფირნის ველებია, რომლებიდანაც დიდი მყინვარები ოკეანემდე ეშვება. ზოგი მათგანი მთისძირას ერთდება და წარმოქმნის ვრცელ მყინვარებს. აღსანიშნავია მყინვარი მალასპინა. კალთების ქვედა ნაწილი შემოსილია წიწვოვანი ტყით.

## სქოლიო
კატეგორია:კანადის ქედები
კატეგორია:აშშ-ის ქედები
შოტლანდიური ენა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**შოტლანდიური ენა:**

* შოტლანდიურ-გელური ენა, აგრეთვე ცნობილი როგორც **გელური** ან **გაელური** — კელტურ ენათა ჯგუფი
* ანგლო-შოტლანდიური ენა, აგრეთვე ცნობილი როგორც **სკოტური** — გერმანულ ენათა ჯგუფი
განგკხარ-პუენსუმი

**განგკხარ-პუენსუმი** — ბჰუტანის უმაღლესი წერტილი და ასევე მსოფლიოს უმაღლესი დაუპყრობელი მწვერვალი. მისი სიმაღლეა 7570. მდებარეობს ჩინეთისა და ბჰუტანის საზღვარზე. მას შემდეგ, რაც 1983 წელს ბჰუტანი მთამსვლელებისთვის გაიხსნა, მასზე ასვლის 4 წარუმატებელი მცდელობას ჰქონდა ადგილი. 1994 წლიდან ბჰუტანში 6000 მეტრზე მაღალ მთებზე ასვლა რელიგიური შეხედულებების გამო შეიზღუდა, ხოლო 2003 წლიდან მთამსვლელობა კვლავ საერთოდ აიკრძალა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Nirvana Expeditions 
* Himalayan Kingdoms Ltd
* Tin-Tin Trekking  
* Travel Intelligence 

## სქოლიო 
კატეგორია:ბჰუტანის მთები
ლოგანი

**ლოგანი** () — მწვერვალი წმინდა ილიას მთებში. კანადის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 5959 მ. მოქცეულია კლუანის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. აგებულია გრანიტებით. დაფარულია მოზრდილი მყინვარებით, რომლებიც თითქმის მთის ძირამდე აღწევენ. დასაბამს აძლევს ხეობის ტიპის მყინვარებს. კალთაზე ეშვება დიდი მყინვარი ჰაბარდი. აღსანიშნავია აგრეთვე ლოგანის მყინვარი. სახელი ეწოდა უილიამ ედმუნდ ლოგანის (1798-1875) პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:კანადის მთები
მალასპინა

**მალასპინა** () — მთისპირა მყინვარი ალასკის სამხრეთ სანაპიროზე, აშშ-ში. გაწოლილია იაკუტატისა და აისი-ბეის ყურეებს შორის. სიგრძე 45 კმ, სიგანე 65 კმ, ფართობი 3900 კმ². ყინულის სისქეა 610 მ. სახელი ეწოდა კაპიტნის — ალესანდრო მალასპინას პატივსაცემად, რომელიც ალასკის სანაპიროს შეისწავლიდა 1791 წელს.  

## სქოლიო
კატეგორია:ალასკის მყინვარები
გერა

**გერა** () — ქალაქი გერმანიაში, თიურინგიაში, მდინარე ვაისე-ელსტერის ნაპირზე. გერის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში არის XIII-XVIII საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლები. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
დიდი ქოფაკის თანავარსკვლავედი

მინი|180პქ|დიდი ქოფაკის თანავარსკვლავედი
**დიდი ქოფაკის თანავარსკვლავედი** () — ცის სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი. ამ თანავარსკვლავედშია ცის ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავი სირიუსი, რომლის ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდე არის −1,46. ხილვადობის ყველაზე უკეთესი პირობებია დეკემბერსა და იანვარში.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Star Tales - Canis Major

კატეგორია:სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
წმინდა ილიას მთა

**წმინდა ილიას მთა** () — მთა კანადისა და აშშ-ის საზღვარზე, წმინდა ილიას მთებში. სიმაღლე 5489 მ. გამოხატულია ფართო ფირნული ველი, რომელიც დასაბამს აძლევს ტინდალის მყინვარს, რომელიც ეშვება აისი-ბეის უბეში. პირველი ასვლა განხორციელდა 1897 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* წმინდა ილიას მთა — ინფორმაცია 
* წმინდა ილიას მთა — ინფორმაცია 

კატეგორია:კანადის მთები
კატეგორია:აშშ-ის მთები
გველეშაპის თანავარსკვლავედი

მინი|250პქ|გველეშაპის თანავარსკვლავედი
**გველეშაპის თანავარსკვლავედი** ან *დრაკონი* () — პოლუსის მახლობელი თანავარსკვლავედი ცის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროზე. მისი ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავი ეტამინი 2,2 ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდისაა. ამ ვარსკვლავზე სისტემატიურმა დაკვირვებამ მიიყვანა ინგლისელი ასტრონომი ჯეიმზ ბრედლი სინათლის წლიური აბერაციის აღმოჩენამდე (1728). 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Star Tales – Draco

კატეგორია:თანავარსკვლავედები
კატეგორია:ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
რებმანი

**რებმანი** () — ფერდობული მყინვარი ტანზანიაში. მდებარეობს კილიმანჯაროს უმაღლეს ნაწილში. მინიმალური სიმაღლე დაახლოებით 4900 მ. ვეებერთელა ყინულქუდის რელიქტია, რომელიც ოდესღაც კილიმანჯაროს ფარავდა. 1912–2000 წლებში მყინვარი შეთხელდა 82%-ით. მყინვარს სახელი ეწოდა გერმანელი მოგზაურისა და მისიონერის იოჰანეს რებმანის პატივსაცემად. იგი იყო პირველი თეთრკანიანი, რომელმაც მოგვაწოდა ინფორმაცია კილიმანჯაროზე არსებული თოვლისა და მყინვარების შესახებ 1848 წელს.  

## სქოლიო 
კატეგორია:ტანზანიის მყინვარები
გემის ხერხემლის თანავარსკვლავედი

მინი|210პქ| გემის ხერხემლის თანავარსკვლავედი
**გემის ხერხემლის თანავარსკვლავედი** () — ცის სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი, რომლის ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავი კანოპუსი 0,75 ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდისაა. აღსანიშნავია ისიც, რომ ეს ვარსკვლავი ბრწყინვალებით მთელ ცაზე მეორე ადგილზეა სირიუსის შემდეგ.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* Star Tales - Carina 

კატეგორია:თანავარსკვლავედები
კატეგორია:სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
ბაბუშარის აეროპორტი

**ბაბუშარის აეროპორტი** (**სოხუმის ბაბუშარის აეროპორტი**) — აეროპორტი საქართველოში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფლების დრანდისა და ბაბუშარის სიახლოვეს, სოხუმიდან დაახლოებით 20 კმ-ში. განლაგებულია კოლხეთის დაბლობზე, შავი ზღვის სანაპიროზე, რომელიც უზრუნველყოფს დაშვებას ორივე მხარედან. აეროპორტში ბაზირებულია აფხაზეთის ეროვნული ავიაკომპანია — აფხაზეთის ავიახაზები და გაეროს ავიაცია. მუშაობს სასაზღვრო საგუშაგო და საბაჟო. დიდი ხნის განმავლობაში აეროპორტი იმყოფებოდა არადამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში და საჭიროებდა კაპიტალურ რემონტს. 2011 წელს აეროპორტი ნაწილობრივ იქნა რეკონსტრუირებული. სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია ბაბუშარის აეროპორტს საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტად არ აღიარებს, რადგან სცნობს საქართველოს ერთიანობას. 

1960-იან წლებში აეროვაგზალის შენობაში აშენდა აეროდრომი. 1980-იან წლებში ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი გააფართოვეს. 1993 წელს აეროპორტი დაკეტეს.აფხაზეთის კონფლიქტის შემდეგ აეროდრომში დარჩა რამდენიმე მიტოვებული თვითმფრინავი და დიდი რაოდენობით ნაღმი. დანაღმული იყო აგრეთვე ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი. 2008 წლის 11 აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომის დროს პირველად 15 წლის მანძილზე განახორციელეს დაშვება რუსეთის სამხედრო-სატრანსპორტო თვითმფრინავებმა. 2008 წლის 14 სექტემებრს აეროპორტში დაჯდა სამოქალაქო თვითმფრინავი — რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს თვითმფრინავი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბაბუშარის აეროპორტი 

კატეგორია:საქართველოს აეროპორტები
ტაი-უაი (სადგური)

**ტაი-უაი** — სადგური ჰონგ-კონგში, ისტ-რეილისა და მა-ონ-შანის ხაზებზე. მდებარეობს ტაი-უაიში, შა-ტინის რაიონში.

სადგური თავდაპირველად 1983 წელს გაიხსნა, როგორც ისტ-რეილის ხაზის შუალედური სადგური. 2001 წელს მოხდა სადგურის გაფართოება და მშენებლობა 2004 წლის სექტემბერში დასრულდა. დარბაზის ახალი ნაწილი პირველად იმავე თვეში გაიხსნა. 2004 წლის 21 დეკემბრიდან ტაი-უაი წარმოადგენს მა-ონ-შანის ხაზის ბოლო გაჩერებას და ასევე გადასაჯდომს ამ ორ ხაზს შორის. მა-ონ-შანის ხაზის მგზავრებს შეუძლიათ გადაჯდნენ ისტ-რეილის ხაზზე საფეხმავლო გადასასვლელით.

## რესურსები ინტერნეტში
*Hong Kong Railway Ltd.
*Hong Kong Railway Ltd. - large train timetable 

კატეგორია:ისტ-რეილის ხაზი
კატეგორია:მა-ონ-შანის ხაზი
ტერტულიანე

მინიატიურა
**კვინტუს სეპტიმუს ფლორენს ტერტულიანე** (; დ. 160, კართაგენი, — გ. 225, იქვე) — ქრისტიანი ღვთისმეტყველი და მწერალი. მიიღო იურიდიული და რიტორიკული განათლება. 195 წელს ეზიარა ქრისტეს სჯულს და დაბრუნდა კართაგენში. ბოლოს ეკლესიას გაემიჯნა. ვარაუდობენ, რომ ცხოვრების უკანასკნელ წლებში დააარსა „ტერტულიანისტების“ განსაკუთრებული სექტა.

ტერტულიანე ცოდნას უპირისპირებდა რწმენას. გამოთქმა „*მწამს, რადგან აბსურდია*“, რომელიც ტრადიციულად ტერტულიანეს მიეწერება, მის შრომებში არ გვხვდება.

ტერტულიანემ შემოიღო მრავალი მნიშვნელოვანი თეოლოგიური ტერმინი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კართაგენელები
კატეგორია:ქრისტიანობის ისტორია
კატეგორია:დაბადებული 160
კატეგორია:გარდაცვლილი 225
მონგ-კოკ-ისტი (სადგური)

**მონგ-კოკ-ისტი**, ყოფილი **იაუმატი** და **მონგ-კოკი** — სადგური ჰონგ-კონგში, ისტ-რეილის ხაზზე. მდებარეობს კოულუნში, იაუ-ციმ-მონგის რაიონში.

ეს სადგური რომელსაც თავიდან **იაუმატი** ერქვა გაიხსნა 1910 წლის 1 ოქტომბერს როგორც კოულუნ-კანტონის რკინიგზა ბრიტანული სექცია. მოგვიანებით სადგურს შეეცვალა სახელი **მონგ-კოკით**. 1983 წელს სადგური გადაკეთდა. რეკონსტრუქციის პერიოდში დროებითი გამოიყენებოდა მხოლოდ სამხრეთის მიმართულებით (ჰუნგ-ჰომის მხარეს) მგზავრობისთვის. 2007 წლის 2 დეკემბერს კოულუნ-კანტონის რკინიგზის MTR Corporation-ის მმართველობაში გადასვლის შემდეგ, სადგურმა კვლავ შეიცვალა სახელწოდება **მონგ-კოკ-ისტზე** რათა არ მომხდარიყო სახელთა კონფლიქტი ცუენ-ვანის ხაზზე არსებულ მონგ-კოკის სადგურთან.

## სქოლიო
კატეგორია:ისტ-რეილის ხაზი
დასავლეთი შპიცბერგენი

**დასავლეთი შპიცბერგენი** — კუნძული ჩრდილოეთ ყინულოვან ოკეანეში, შპიცბერგენის არქიპელაგის ყველაზე დიდი კუნძული. ეკუთვნის ნორვეგიას. ფართობი 39 ათასი კმ². მოსახლეობა 2 733 (2009). ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ლონგირი.

## ბუნება
ნაპირები დანაწევრებულიია ფიორდებით. აგებულია სხვადასხვა ასაკის მეტამორფული და დანალექი ქანებით. გვხვდება ამონთხეული ქანებიც. კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში არის ბევრი ჩამქრალი ვულკანი და თერმული წყარო. ზედაპირზე ჭარბობს ქედები, მაღალი ზეგნები და განიერი ხეობები. რელიეფის ჩამოყალიბებაში დიდ როლს ასრულებს გამყინვარება. მყინვარების ფართობია 21,2 ათასი კმ². ჰავა არქტიკულია, კუნძულის დასავლეთ ნაწილში, შპიცბერგენის თბილი დინების გავლენით ჰავა უფრო რბილია. სანაპიროებზე საშუალო ტემპერატურა ივლისში დაახლოებით 5 °C, იანვარში -10-დან -13 °C-მდე. ნალექები კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე 300-400 მმ წელიწადში, ცენტრალურ რაიონებში 200 მმ. მყინვარების ზედაპირზე 800-დან 1200 მმ-მდე. ნალექები ძირითადად თოვლის სახით მოდის. 

## ფლორა და ფაუნა
მცენარეული საფარი ღარიბია, ჭარბობს ხავსი და ლიქენი. არის ჯუჯა პოლარული არყი და ტირიფი. ცხოველებიდან გვხვდება თეთრი დათვი, ჩრდილოეთის ირემი, ყარსაღი და გრენლანდიიდან შემოყვანილი ცხვარხარი. სანაპირო წყლებში ბევრია გრენლანდიის სელაპი, ბინადრობს 90-მდე სახეობის გარეული ფრინველი. იღებენ ქვანახშირს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Sysselmannen.no  – website of the Governor of Svalbard
* Svalbard Tourism  – website of the official tourist board
* TopoSvalbard – Interactive Svalbard map by the Norwegian Polar Institute

კატეგორია:შპიცბერგენი
კატეგორია:ნორვეგიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ლუიშ ფიგუ

**ლუიშ ფიგუ** (; დ. ; ლისაბონი, პორტუგალია) — ყოფილი პორტუგალიელი ფეხბურთელი. პორტუგალიის ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ფეხბურთელი, მან ეროვნულ ნაკრებში 127 მატჩი გამართა და 32 გოლი გაიტანა.

## კარიერა
ფიგუმ საფეხბურთო კარიერა ლისაბონის „სპორტინგში“ დაიწყო, სადაც 1995 წელს ამავე კლუბის ახალგაზრდული აკადემიიდან მოხვდა. სპორტინგიდან ფიგუ კატალონიურ გრანდ ბარსელონაში გადავიდა, სადაც გუნდის ერთ-ერთ ლიდერად ჩამოყალიბდა და კარგი თამაშით იმ პერიოდის გამორჩეულ ფეხბურთელთა რიგებში დაიმკვიდრა ადგილი. 2000 წელს, ეგრეთ წოდებული გალაქტიკოსის პროექტის ფარგლებში, ფიგუ მეორე ესპანურმა გრანდმა, რეალ მადრიდმა შეიძინა 60 მილიონი ევროს სანაცვლოდ. აღნიშნული კლუბების ისტორიული დაპირისპირების და მტრული დამოკიდებულების გამო, ბარსელონელმა გულშემატკივარმა ფიგუს რეალში გადასვლა ღალატად მიიჩნია, რის გამოც რეალ მადრიდის რიგებში ბარსელონას წინააღმდეგ მატჩების ჩატარება ფეხბურთელს ნამდვილ ჯოჯოხეთში უწევდა. მადრიდში გატარებული ხუთი წლისა და ძალიან ბევრი მოგებული ტიტულის შემდეგ ფიგუ იტალიურ ინტერში გადაბარგდა, სადაც კარიერის ბოლომდე დაჰყო და თანამემამულე ჟოზე მოურინიუს თავკაცობით უამრავი ტიტულიც მოიგო.
 
2000 წელს ჟურნალმა France Football-მა, ფიგუ დაასახელა ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელად და გადასცა ოქროს ბურთი, ის მესამე პორტუგალიელია ვინც ეს ჯილდო მოიპოვა. 2001 წელს ფიფამ დაასახელა წლის საუკეთესო ფეხბურთელად.

## მიღწევები
### ინდივიდუალური
* ფიფა-ს ასეული (FIFA 100): 2004

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:პორტუგალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლისაბონის სპორტინგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიფას 100-ეული
კატეგორია:ოქროს ბურთის მფლობელები
კატეგორია:პორტუგალიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
შა-ტინი (სადგური)

**შა-ტინი** — სადგური ჰონგ-კონგში, ისტ-რეილის ხაზზე. მდებარეობს ქალაქის ცენტრში შა-ტინის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* MTR Corporation - Sha Tin Station Street map 
* MTR Corporation - Sha Tin Station train service time 
* MTR The Past - Sha Tin Station Introduction

კატეგორია:ისტ-რეილის ხაზი