open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სერგეი დონაური

**სერგეი დონაური (დონაუროვი)** (დ. 14 ნოემბერი, [ძვ. სტ. 2 ნოემბერი] 1838, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 22 მარტი, [ძვ. სტ. 10 მარტი] 1897) — რუსი კომპოზიტორი და პოეტი.

## ბიოგრაფია 
სერგეი დონაუროვების დიდგვაროვან ოჯახში დაიბადა. ყველა მის ნათესავს მაღალი თანამდებობა ეკავა სახელმწიფო სამსახურში ან რუსეთის იმპერიის არმიაში. მამა, ივანე მიხეილის ძე დონაუროვი იყო კამერგერი, იაროსლავის გუბერნიის ვიცე-გუბერნატორი. დედაც მაღალი წრის ქალბატონი გახლდათ ნატალია გრიგოლის ასული გოლიცინა.

სერგეი მოინათლა 1838 წლის 18 დეკემბერს სიმეონოვის ეკლესიაში. განათლება მიიღო პაჟთა კორპუსში, რომლის დამთავრების შემდეგ დიპლომატიურ სამსახურში შევიდა. მუშაობდა ატაშედ საგარეო საქმეთა სამინისტროს ცენტრალურ აპარატში, შემდეგ იტალიის რუსეთის საელჩოში სხვადასხვა თანამდებობებზე. საზღვარგარეთის მივლინებიდან დაბრუნების შემდეგ სამუშაოდ გადავიდა ბეჭდური საქმის მთავარ სამმართველოში, სადაც მუშაობდა ცენზორად. მალე გახდა დირექტორატის საბჭოს წევრი, პასუხისმგებელი დრამატული ნაწარმოებების შემოწმებაზე. 

დონაური მრავალი ცნობილი რომანსის ავტორია, რომლებიც დღესაც წარმატებით სრულდება. ლექსებს წერდა როგორც რუსულად, ასევე ფრანგულად. მას ეკუთვნის ფრანგული ტექსტი პოპულარული რომანსისა - „წაბლა ცხენები“, რომელიც შემდეგ რუსულადაც ითარგმნა. 

მუსიკითა და პოეზიით სერგეი დაკავებული იყო სამსახურიდან თავისუფალ დროს. ის თავის თავს მუსიკის მოყვარულად, დილეტანტად მიიჩნევდა და საკუთარ შემოქმედებას სერიოზულ მნიშვნელობას არ ანიჭებდა. მისი ძირითადი მუსიკალური ნაწარმოებები იყო რომანსები, რომლებსაც ის ქმნიდა, როგორც საკუთარ, ასევე ცნობილი პოეტების ლექსებზე. მას ეკუთვნის არანაკლებ ასი რომანსისა. კრიტიკოსები აღნიშნავენ დონაუროვის ნაწარმოებების სენტიმენტალურ ხასიათს, მათ სტილისტურ მსგავსებას რუსულ ქალაქურ ლირიკულ სიმღერასთან და მისივე პოეტური ტექსტების უპრეტენზიობას. ცნობილია, რომ ის იყო ფიოდორ ტიუტჩევის ლექსის „მე შეგხვდი“ მუსიკის პირველი ვერსიის ავტორი და ერთადერთი კომპოზიტორი, რომელმაც მუსიკა ამ ლექსზე დაწერა ჯერ კიდევ ტიუტჩევის სიცოცხლეში.

სერგეის რომანსები რეგულარულად იბეჭდებოდა სხვადასხვა პოეტურ და მუსიკალურ ალმანახებში და ბევრმა მათგანმა მოიპოვა ფართო პოპულარობა. კომპოზიტორი, ასევე, იყო ავტორი სულ მცირე ორი ოპერეტისა, რომლებიც დაიდგა საიმპერატორო თეატრებში „ქრისტოფერ კოლუმბი“ და „მოგზაურობა მთვარეზე“. მათი სანოტო ჩანაწერები არ შემოინახა.

გარდაიცვალა 1897 წლის 10 მარტს, სანქტ-პეტერბურგში. დაკრძალულია იქვე, ვოლკოვოს მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1838
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1897
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
აღმოსავლეთი კარსტენსი

**აღმოსავლეთი კარსტენსი** () — მწვერვალი კუნძულ ახალ გვინეაზე, ინდონეზიაში. მდებარეობს სუდირმანის ქედზე. წარმოადგენს მწვერვალ ჯაიას სუბ-პიკს. სიმაღლე 4820 მ. ოდესღაც მთლიანად იყო დაფარული კარსტენსის მყინვარით. მოქცეულია ლორენცის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. პირველად დაიპყრეს 1936  წლის 30 ნოემბერს.

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის მთები
პატრიკ ადამსი

**პატრიკ ადამსი** (; დ. 27 აგვისტო, 1981, ტორონტო) — კანადელი მსახიობი. 

პატრიკ ადამსი პოპულარული გახდა უმეტესად მაიკ როსის როლით  სერიალიდან „ფორს-მაჟორი“. ასევე გადაღებულია ისეთ ცნობილ სერიალებში, როგორიცაა „დაკარგულები“, „დეტექტივი რაში“, „საზღვაო პოლიცია“, „რიცხვები“ და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:კანადელი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩირქმბადი კოკები

**ჩირქმბადი კოკები** — სფეროსებრი ბაქტერიები, რომლებიც ცხოველებში იწვევენ სხვადასხვა ჩირქოვან ინფექციას. მათ მიეკუთვნებიან როგორც გრამდადებითი (*Staphylococcus aureus*, *Streptococcus pyogenes* და *Streptococcus pneumoniae*), ისე გრამუარყოფითი კოკები (*Neisseria gonorrhoeae* და *Neisseria meningitidis*). ფილოგენეზის, ფიზიოლოგიისა და გენეტიკის მიხედვით ეს გვარები ერთმანეთისათვის მონათესავე არ არიან. თუმცა აქვთ საერთო ეკოლოგია, არიან რა ადამიანის პარაზიტები.

გრამდადებითი კოკები არიან ადამიანის ერთ-ერთი მთავარი პათოგენები. ითვლება, რომ ისინი იწვევენ ადამიანის ყველა ბაქტერიული ინფექციის სულ მცირე მესამედს, მათ შორის ანგინას, პნევმონიას, შუა ყურის ანთებას (ოტიტს), მენინგიტს, საჭმლით მოწამვლას, კანის სხვადასხვა დაავადებას და სეპტიკური შოკის მწვავე ფორმებს. გრამუარყოფითი კოკები, განსაკუთრებით *Neisseria*-ს გვარის წარმომადგენლები, იწვევენ გონორეასა და მენინგოკოკურ ინფექციას.

## სქოლიო 
კატეგორია:პათოგენური ბაქტერიები
კატეგორია:კოკები
გიორგი ტურაშვილი

**გიორგი ტურაშვილი** (დ. 26 აგვისტო, 1946, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ექიმი-კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

## ბიოგრაფია
1970 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 

1974–1989 წლებში მუშაობდა მოსკოვის სეჩენოვის სახელობის I სამედიცინო ინსტიტუტის კლინიკური ფარმაკოლოგიის კათედრაზე. 1989 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პოლიკლინიკური და გადაუდებელი თერაპიის კათედრის დოცენტი. ავტორია 36 სამეცნიერო ნაშრომის, სამეცნიერო–პრაქტიკულ ხელმძღვანელობას უწევს ორდინატორებსა და ასპირანტებს. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „Возможности медикаментозной коррекции гемореологических нарушений у больных хронической ишемической болезнью сердца и облитерирующими поражениями артерий ног“, დაიცვა მოსკოვის I სამედიცინო ინსტიტუტში 1980 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ნეროცირკულარული დისტონიის, არტერიული ჰიპერტენზიისა და გულის იშემიური დაავადების პროფილაქტიკის ოპტიმიზაცია ორგანიზებულ პოპულაციაში“, დაიცვა თბილისის თერაპიის ინსტიტუტში 1993 წელს.

## ბიბლიოგრაფია
* ექიმის ცნობარი ტენზიოლოგიაში, თბილისი, 2003, გვ. 65

## ლიტერატურა
* წყარო: ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია,  თბ., 2000, გვ. 265 
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე. თბ., 2012, გვ. 369

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:დაბადებული 26 აგვისტო
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
ბარბარა ბახი

**ბარბარა ბახი (გოლდბახი)** (; დ. 27 აგვისტო, 1947, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი.

ბარბარას დედა ირლანდიელი, ხოლო მამა ებრაელი იყო ავსტრიადან. 16 წლის ბარბარამ სკოლა მიატოვა სამოდელო კარიერისთვის. მან თავისი გვარი გოლდბახი შეამოკლა და გახდა ბახი. 18 წლის ასაკში გათხოვდა იტალიელ ბიზნესმენ, გრაფ ავგუსტო გრეგორინზე, რომელთანაც ორი შვილი — ფრანჩესკა (დ. 1968) და ჯანი (დ. 1972) შეეძინა. იტალიაში გადასვლის შემდეგ მუშაობდა ტელევიზიაში და თამაშობდა ფილმებში. 1975 წელს ამერიკაში დაბრუნდა, სადაც გააგრძელა სატელევიზიო კარიერა. მან როჯერ მურთან ერთად ითამაშა 1977 წლის ფილმში ჯაშუში, რომელსაც ვუყვარდი, სადაც ჯეიმზ ბონდის გოგონა განასახიერა.

1981 წელს ცოლად გაჰყვა ინგლისელ მუსიკოსს, The Beatles-ის ვოკალისტს, რინგო სტარს, რომელიც 1980 წელს ფილმის „Caveman“-ის გადაღების პერიოდში გაიცნო.

ბარბარა თავისუფლად ფლობს იტალიურ, ფრანგულ და ესპანურ ენებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
აღმოსავლეთი ნორთუოლის ფირნი

**აღმოსავლეთი ნორთუოლის ფირნი** () — მყინვარი კუნძულ ახალ გვინეაზე, ცენტრალური პაპუის პროვინციაში, ინდონეზიაში. მდებარეობს სუდირმანის ქედზე, მწვერვალ ჯაიადან ჩრდილო-ჩრდილო-დასავლეთით 2.5 კმ-ში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 4750 მ სიმაღლეზე. 2017 წელს ან უფრო ადრე მყინვარი სამ ნაწილად დაიშალა. 2010 წელს დადგინდა, რომ მწვერვალ ჯაიას მყინვარების ყინულის სისქე 32 მ უდრიდა და წელიწადში 7 მ-ით თხელდებოდა. შედეგად, გამოითქვა აზრი 2015 წლამდე მათი სრულად გაქრობის შესახებ. მართლაც, 2017 წელს ან უფრო ადრე დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი სრულიად გაქრა, ხოლო აღმოსავლეთი ნორთუოლის ფირნი დაიშალა სამ მცირე ნაწილად.

აღმოსავლეთი ნორთუოლის ფირნი დაახლოებით 5,000 წლის წინათ წარმოქმნილი ყინულქუდის ნარჩენია, რომლის ფართობი 1850 წლისთვის შეადგენდა დაახლოებით 20 კმ²-ს. სულ მცირე, ერთი ადრინდელი ყინულქუდი აგრეთვე არსებობდა ამ რეგიონში 15,000–7,000 წლის წინ.

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის მყინვარები
მღებროვი

საკუთარი სახელი **მღებროვი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აბესალომ მღებროვი — რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი
* ალექსანდრე მღებროვი — რეჟისორი, მსახიობი
* ვლადიმერ მღებროვი — სამხედრო კონსტრუქტორი
* მიხეილ მღებროვი — დერმატოვენეროლოგი

## იხილეთ აგრეთვე
* მღებრიშვილი
ანაერობიოზი

**ანაერობიოზი** (< ა...,  და ), **ანოქსიბიოზი** () — ცხოვრება თავისუფალი ჟანგბადის არარსებობის პირობებში. ანაერობული ორგანიზმებისათვის, რომლებიც სასიცოცხლო ენერგიას რთული არაორგანული (მაგ., ნიტრატები და სულფატები) და ორგანული (მაგ., ნახშირწყლები) ნივთიერებების გახლეჩით იღებენ, ანაერობიოზი არსებობის ჩვეულებრივი პირობაა. ცნება „ანაერობიოზი“ 1861 წელს შემოიღო ლუი პასტერმა, რომელმაც აჩვენა, რომ რძემჟავური დუღილის გამომწვევი მიკროორგანიზმები ჟანგბადის მოხვედრისას იღუპებიან. მრავალუჯრედიანი ცხოველებისათვის ანაერობიოზი ხშირად მხოლოდ დროებითი მდგომარეობაა, რომელიც ჟანგბადის არქონის პერიოდში უზრუნველყოფს გადარჩენას, მას თან ახლავს ნივთიერებათა ცვლის მკვეთრი დაცემა და არააქტიურ მდგომარეობაში გადასვლა (იხ. ანაბიოზი). აერობულ ორგანიზმებსაც აქვთ ანაერობული ეტაპი ნივთიერებათა ცვლის პროცესებში, რომლებსაც თან ახლავს ენერგიის გამოყოფა. მრავალუჯრედიანი ცხოველების ქსოვილებში ნახშირწყლების ანაერობული გარდაქმნა მიმდინარეობს ძირითადად გლიკოლიზის გზით. სწრაფად მზარდ ემბრიონულ და სიმსივნურ უჯრედებში ანაერობული პროცესები გამოხატულია უფრო ძლიერად, ვიდრე ჯანმრთელი ორგანიზმის ნორმალურ უჯრედებში. ბუნებაში ანაერობული გარდაქმნის (დუღილი, ლპობა) პროცესებს დიდი მნიშვნელობა აქვს ნივთიერებათა წრებრუნვაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აერობიოზი
* ანაერობული ორგანიზმები

## სქოლიო 
კატეგორია:ეკოლოგია
აზერბაიჯანის წყალმომარაგება

აზერბაიჯანში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა **წყლის რესურსების გამოყენებას**, წვიმის წყლის მიღებასა და გადამუშავებას, უახლესი ტექნოლოგიების დანერგვას წყლის რესურსების განახლებასა და დაცვას, ჩამდინარე წყლების გაწმენდასა და საზოგადოებრივ წყალმომარაგებას.

## ისტორია 
80-იანი წლების ბოლოს და დასაწყისში აზერბაიჯანში წყალმომარაგების სისტემაში სერიოზული პრობლემა იყო. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ხელისუფლების მთავარი ამოცანა იყო წყალმომარაგების სისტემაში და ეკონომიკის ბევრ სფეროში არსებული სირთულეების აღმოფხვრა. უპირველეს ყოვლისა, დაიწყო ორგანიზაციის შექმნა, რომელსაც შეეძლო გაეუმჯობესებინა ბაქოს, სუმგაითისა და აფშერონის ნახევარკუნძულზე საცხოვრებელი დასახლებების სასმელი წყლით მომარაგება. აფშერონის რეგიონალური სააქციო წყალმომარაგების კომპანია შეიქმნა 1995 წელს, აზერბაიჯანის ეროვნული ასამბლეის გადაწყვეტილებით.

იმ პერიოდში, პირველად დსთ-ს შორის, საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებმა წყლის სექტორზე სესხი გასცეს „ბაქოს წყალმომარაგების რეაბილიტაციის პროექტისთვის“ და ეს პროექტი წარმატებით განხორციელდა.

## წყალმომარაგების სისტემა 
2012 წელს მოსახლეობის სუფთა წყლით უზრუნველყოფის მიზნით წყალმომარაგებისა და სანიტარულ ქსელში 11035 სახლი იყო მიერთებული.

2022 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით, ბაქო უზრუნველყოფილია სასმელი წყლით ორი ძირითადი წყალსადენით, მათ შორის მტკვარი-ბაქოს წყალსადენით.

2004 წლამდე განახლდა გაზისა და წყალმომარაგების, კანალიზაციის და სხვა კომუნალური სისტემების სისტემები.

წყალმომარაგებისა და სანიტარული სისტემების გაუმჯობესების მიზნით, ქალაქ სალიანის მოსახლეობის სასმელი წყლით უზრუნველყოფის მიზნით, დაიწყო 7500 მ³ მოცულობის წყალსაცავის მშენებლობა.

ქალაქ ბილასუვარში წყალმომარაგებისა და სანიტარული სისტემების განახლება მიმდინარეობს.

ხორციელდება ბაქოს თეთრი ქალაქის წყალმომარაგებისა და კანალიზაციისა და წვიმის წყლის სისტემების განახლების პროექტი.

ქალაქ ლენქორანის წყალმომარაგებისა და სანიტარული სისტემების განახლება მიმდინარეობს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აზერბაიჯანის წყალსაცავები

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
აერობული ორგანიზმები

**აერობული ორგანიზმები**, *აერობები* — ორგანიზმები, რომლებსაც ცხოვრება და განვითარება შეუძლიათ მხოლოდ გარემოში თავისუფალი ჟანგბადის (O2) არსებობის პირობებში. ისინი ჟანგბადს იყენებენ როგორც მჟანგავს. აერობულ ორგანიზმებს მიეკუთვნება თითქმის ყველა ცხოველი, მცენარე და სოკო, უმარტივესების უმრავლესობა, აგრეთვე ბევრი პროკარიოტი, ანუ ორგანიზმების აბსოლუტური უმრავლესობა. აერობული ორგანიზმები ბიოლოგიურ ჟანგვას ახორციელებენ უპირატესად უჯრედული სუნთქვის პროცესში — ჟანგვა-აღდგენის რეაქციების (სასუნთქი ჯაჭვის) სერიაში, რომელიც მიმდინარეობს ციტოქრომების მონაწილეობით და სრულდება ციტოქრომოქსიდაზის დახმარებით O2-ის წყლამდე აღდგენით (ბაქტერიებს აქვთ სხვა ოქსიდაზებიც). აერობულ ორგანიზმებს ასევე აქვთ ფერმენტები (კატალაზა, სუპეროქსიდისმუტაზა), რომლებიც უზრუნველყოფენ O2-ის არასრული აღდგენის ტოქსიკური პროდუქტების დაშლას. ზოგიერთ ცხოველში, მაგალითად პარაზიტულ ჭიებში, ჟანგბადის გარეშე ცხოვრება მეორეულ შეგუებას წარმოადგენს. აერობულ ორგანიზმებში განსაკუთრებულ ადგილს იკავებენ ფოტოსინთეზის უნარის მქონე მცენარეები და ციანობაქტერიები, რადგან მათ მიერ გამოყოფილი O2 უზრუნველყოფს ყველა სხვა დანარჩენი აერობული ორგანიზმის განვითარებას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აერობიოზი
* ანაერობული ორგანიზმები

## სქოლიო 
კატეგორია:ეკოლოგია
კატეგორია:ორგანიზმები
ვაჟა კიკნაძე

**ვაჟა კიკნაძე** (დ. 27 აგვისტო, 1952, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი.

## ბიოგრაფია
1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

1976-2006 წლებში — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტი: ლაბორანტი, უფროსი ლაბორანტი, მეცნიერი თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი. 1990-2006 წლებში — გორის ეკონომიკური ინსტიტუტის პროფესორი. 2006-2012 წლებში — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი. 2006-2011 წლებში — სსიპ ივანე ჯავახიშვილის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. 2011-2018 წლებში — სსიპ ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. 2018 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის ახალი და უახლესი ისტორიის განყოფილების მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი. არის ავტორი მონოგრაფიებისა: „საქართველო XIV საუკუნეში“ (1989). „ალექსანდრე ამილახვარი – ბრძენი აღმოსავლეთისა“ (1997). „ცხოვრება და ღვაწლი ეპისკოპოს პეტრე კონჭოშვილისა“ (2003), ასევე არის ავტორი სტატიისა "ლათინური წყარო XIV ს. საქართველოს ისტორიის შესახებ" (1983). მიღებული აქვს გამომცემლობა „ლომისი“-ს პრემია (1998). ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (2006), პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „საქართველოს პოლიტიკური მდგომარეობა XIV საუკუნის I ნახევარში“, დაიცვა 1986 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — "ეროვნული და საკაცობრიო პრობლემატიკა მე–19 საუკუნის ქართველი სასულიერო მოღვაწეების შეოქმედებაში", დაიცვა 2006 წელს.

## ჯილდოები
* 1998 — გამომცემლობა „ლომისი“-ს პრემია

## ბიბლიოგრაფია
* ეროვნული და საკაცობრიო პრობლემატიკა XIX ს. ქართველი სასულიერო მოღვაწეების შემოქმედებაში : ეპისკოპოსები: გაბრიელ ქიქოძე, კირიონ საძაგლიშვილი, პეტრე კონჭოშვილი, ღვთისმეტყველების კანდიდატი მიხეილ საბინინი, თბილისი, უნივერსალი, 2009. გვ. 354 ISBN 9789941126758
* ცხოვრება და ღვაწლი ეპისკოპოს პეტრე კონჭოშვილისა, თბილისი, მემატიანე, 2003, გვ. 213
* საქართველო XIV საუკუნეში, თბილისი, მეცნიერება, 1989, გვ. 180

## ლიტერატურა
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე. -თბ., 2012. გვ. 417

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი

**დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი** () — მყინვარი კუნძულ ახალ გვინეაზე, ცენტრალური პაპუის პროვინციაში, ინდონეზიაში. მდებარეობს სუდირმანის ქედზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 4600–4750 მ სიმაღლეზე. გაწოლილია მწვერვალ ნგა-პულუდან ჩრდილო-დასავლეთით 3 კმ-ში და მწვერვალ ჯაიადან 5 კმ-ში. დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი ამჟამად სრულიად გამდნარია. 2002 წლის მდგომარეობით მისი ფართობი შეადგენდა 0.28 კმ²-ს.

1936–1962 წლებს შორის ერთიანი ნორთუოლის ფირნი დაიშალა რამდენიმე ცალკეულ მყინვარად, რომელთა შორის უდიდესი იყო დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი და აღმოსავლეთი ნორთუოლის ფირნი. 2004 წელს IKONOS-ის სატელიტური ფოტოსურათებით დადგინდა, რომ 2000 წლიდან 2002 წლამდე პერიოდში დასავლეთ ნორთუოლის ფირნმა დაკარგა თავისი ზედაპირის ფართობის 19.4%. მართლაც, 2017 წელს ან უფრო ადრე დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი სრულიად გაქრა. დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი დაახლოებით 5,000 წლის წინათ წარმოქმნილი ყინულქუდის ნარჩენია, რომლის ფართობი 1850 წლისთვის შეადგენდა დაახლოებით 20 კმ²-ს. სულ მცირე, ერთი ადრინდელი ყინულქუდი აგრეთვე არსებობდა ამ რეგიონში 15,000–7,000 წლის წინ.

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის მყინვარები
ერბომჟავას ბაქტერიები

**ერბომჟავას ბაქტერიები** — ბაქტერიები, რომლებიც იწვევენ ერბომჟავურ დუღილს. მიეკუთვნებიან საქაროლიტიკურ კლოსტრიდიუმებს. არიან ანაერობული, სპორათწარმომქმნელი, გრამდადებითი ჩხირები. ადუღებენ მონო- და პოლისაქარიდებს, რის შედეგადაც საბოლოო პროდუქტის სახით წარმოიქმნება ერბომჟავა, ძმარმჟავა, ნახშირორჟანგი. ბევრი სახეობა აფიქსირებს აზოტს. ფართოდ არიან გავრცელებული ბუნებაში და შლიან დიდი რაოდენობით ორგანულ ნივთიერებებს. შეუძლიათ საკვები პროდუქტების გაფუჭება. ტიპური წარმომადგენლებია *Clostridium pasteurianum* და *Clostridium buryricum*. ერბომჟავას ბაქტერიებთან ახლოს დგანან აცეტონ-ბუტილის ბაქტერიები (*Clostridium acetobutylicum*), რომლებიც ადუღებენ ნახშირწყლებს და წარმოქმნიან აცეტონს, ბუტანოლსა და ზოგიერთ სხვა ნივთიერებას (იხ. აცეტონ-ბუტილური დუღილი).

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქტერიები
მირვარიდ დილბაზი

**მირვარიდ ფაშა ყიზი დილბაზი** (; დ. 1912, ყაზახი — გ. 2001, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი პოეტი.

## ბიოგრაფია 
მირვარიდ დილბაზი დაიბადა 1912 წლის 19 აგვისტოს სოფელ მუსაქოიში (ყაზახის რაიონი). 1921 წელს პოეტი ქალის ოჯახი საცხოვრებლად ბაქოში გადავიდა, სადაც მირვარიდი ქალთა სემინარიაში მოეწყო. სემინარიის დამთავრების შემდეგ დილბაზი ბაქოსა და ყუბაში დაწყებითი კლასების მასწავლებლად მუშაობდა. რამდენიმე წლის შემდეგ მირვარიდი მოეწყო აზერბაიჯანის პედაგოგიურ ინსტიტუტში.

დილბაზი 1934-1938 წლებში აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ფონდში და 1938-1940 წლებში გამომცემლობა „აზერნეშრში“ მუშაობდა.

მირვარიდ დილბაზიმ ლიტერატურული მოღვაწეობა 1920-იანი წლების მეორე ნახევრიდან დაიწყო. 1927 წელს ჟურნალ „ოქტომბრის ცეცხლში“ გამოქვეყნებულ მირვარიდის პირველ ლექსს ეწოდა „ქალთა თავისუფლება“, რომელიც გამოქვეყნდა ქალთა დღესასწაულთან დაკავშირებით, 8 მარტს. პოეტი ქალის პირველი წიგნი 1934 წელს გამოიცა.

1937 წელს გამოიცა მეორე წიგნი, სახელწოდებით „ადრეული შემოდგომა“. მეორე მსოფლიო ომის დროს გამოიცა მირვარიდ დილბაზის 7 წიგნი. ყველა სამხედრო-პატრიოტულ თემატიკას მიეძღვნა.

დილბაზის ლექსების თემა მრავალმხრივია: საზოგადოებაში შემოქმედებითი მოღვაწეობის პათოსი, ადამიანთა ცხოვრება და ყოფა, მშობლიური მიწის ბუნებით გატაცება. აკრიტიკებდა მათ ვინც არღვევდა ცხოვრების ჰარმონიას. მირვარიდი ბუნებაზე შეყვარებული პოეტია. მის ლექსებში აზერბაიჯანის ბუნება მთელი თავისი მრავალფეროვნებით ვლინდება.

მირვარიდ დილბაზი გარდაიცვალა 2001 წლის 12 ივლისს ბაქოში.

## რესურსები ინტრნეტში 
* Mirvarid Dilbazi - აზერბაიჯანის ეროვნული ბიბლიოთეკა
* Mirvarid Dilbazi
* Жемчужина азербайджанской поэзии 

კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივლისი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ნასყიდაშვილი

საკუთარი სახელი **ნასყიდაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* აკაკი ნასყიდაშვილი — გეოგრაფი
* დიმიტრი ნასყიდაშვილი — სპორტსმენი (ძიუდო)
* პეტრე ნასყიდაშვილი — აგრონომი
 

კატეგორია:ქართული გვარები
ნონეშვილი

საკუთარი სახელი **ნონეშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ალექსანდრე ნონეშვილი — ისტორიკოსი, არქეოლოგი
* იოსებ ნონეშვილი — პოეტი
 

კატეგორია:ქართული გვარები
სუმგაითის ქიმიურ-ინდუსტრიული პარკი

**სუმგაითის ქიმიური ინდუსტრიული პარკი** () — ინდუსტრიული პარკი აზერბაიჯანის ეკონომიკის სამინისტროს დაქვემდებარებაში.

დაარსდა 2011 წლის 21 დეკემბრის №548 დადგენილების შესაბამისად.

## პარკის შესახებ 
სუმგაითის ქიმიური ინდუსტრიული პარკის ტერიტორიაზე არის საწარმოები, რომლებიც აწარმოებენ ქიმიურ სამრეწველო პროდუქტებს, მათ შორის ძირითად ქიმიას, ორგანული სინთეზის ქიმიას, პოლიმერულ ქიმიას, საყოფაცხოვრებო ქიმიას, ფარმაცევტულ ქიმიას, საინჟინრო პროდუქტებს, მათ შორის ელექტროენერგეტიკულ პროდუქტებს, ჩარხებსა და ხელსაწყოებს. ხდება სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკისა და ხელსაწყოების დამზადება, მეტალურგიული მრეწველობა, შავი და ფერადი ლითონების პროდუქტების ჩათვლით. წარმოებაშია სხვადასხვა სამშენებლო მასალები, საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები (ICT), მსუბუქი მრეწველობა, შესაფუთი პროდუქტები.

სუმგაითის პარკი მდებარეობს ქალაქ სუმგაითში, 32,5 კმ. ბაქოდან. მას უკავია 508,14 ჰექტარი ფართობი, საიდანაც 192 ჰექტარი გამოყოფილია ინდუსტრიულ ზონაზე. ინდუსტრიული ზონა მოიცავს სასოფლო-სამეურნეო და სამკურნალო ქიმიის საქონელს, საყოფაცხოვრებო ქიმიას, სამშენებლო ქიმიას, ელექტრონულ და საინჟინრო ქიმიას, პოლიმერებსა და სამრეწველო აღჭურვილობას.

ინდუსტრიული პარკის მშენებლობა 2013 წლის 3 ოქტომბერს დაიწყო. 2015 წლის 25 ოქტომბერს გაიმართა შპს „სოკარ პოლიმერის“ მაღალი სიმკვრივის პოლიეთილენის ქარხნის, შპს „აზერტექნოლაინის“ ტექნიკური აღჭურვილობის ქარხნის გახსნის ცერემონია.

2017 წლის 15 დეკემბერს კიდევ 4 საწარმო გაიხსნა და 3 საწარმოს მშენებლობა დაიწყო.

2018 წლის 18 ივლისს შპს „სოკარ პოლიმერის“ პოლიპროპილენის წარმოების ქარხანა გაიხსნა. 

2018 წლის 16 ნოემბერს ფეროშენადნობთა ქარხანა და სამშენებლო ქიმიკატების ქარხანა გაიხსნა.

2019 წლის 16 იანვარს გაიხსნა კარბამიდის წარმოების ქარხანა.

2019 წლის 18 თებერვალს შპს „სოკარ პოლიმერის“ მაღალი სიმკვრივის პოლიეთილენის წარმოების ქარხანა გაიხსნა.

2020 წლის 6 აპრილს პარკში გაიხსნა სამედიცინო ნიღბების მწარმოებელი საწარმო, შპს „ბაქოს ტექსტილის ფაბრიკა“.

სუმგაითის პარკის ტერიტორიის გაფართოებისთვის 2014 წლის 18 აპრილს კონკრეტული სამუშაოებისთვის 127,96 ჰექტარი მიწა გამოიყო. 2017 წლის 25 იანვარს ბაქო-ყუბის გზის 37-ე კილომეტრზე მდებარე 170,75 ჰექტარი მიწის ნაკვეთი ზონაში სპეციალური სამუშაოებისთვის იყო გათვალისწინებული.

სუმგაითის ქიმიური ინდუსტრიული პარკის ტერიტორიაზე კარბამიდის ქარხანა "SOCAR კარბამიდი" აშენდა. ქარხანა გაიხსნა 2019 წლის იანვარში, რომლის მთლიანმა ღირებულებამ 800 მილიონი ევრო შეადგინა.

პარკს აქვს სარკინიგზო ქსელი, რომელიც იძლევა იმპორტისა და ექსპორტის ოპერირებას ნებისმიერი მიმართულებით, ასევე შიდა ტრანსპორტირებას.

სამრეწველო პარკის პროდუქცია ექსპორტირებულია თურქეთში, რუსეთში, შუა აზიის ქვეყნებში, გერმანიაში, ნიდერლანდებში, პოლონეთში, უკრაინაში, ბრაზილიაში, კანადაში, აშშ-სა და ჩინეთში.

2020 წელს წარმოებულია 1,1 მილიარდი მანათის პროდუქცია, ექსპორტირებულია 240 მილიონი მანათის წარმოებული პროდუქცია.

პარკის ტერიტორიაზე 2023 წელს იგეგმება შუშის კონტეინერების წარმოების ქარხნის აშენება წელიწადში 160 ტონა მინის ჭურჭლის ტევადობით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://scip.az/az  - ოფიციალური ვებ-გვერდი

## იხილეთ აგრეთვე 
* სუმგაითის ტექნოლოგიური პარკი
* აზერბაიჯანის ეკონომიკური ზონების განვითარების სააგენტო

## სქოლიო 
კატეგორია:მრეწველობა აზერბაიჯანში
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
დაღ-მაშანლი

**დაღ მაშანლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, ჯაბრაილის რაიონში.

1993 წლიდან ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ. 2020 წლის 25 ოქტომბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა სოფელი დაიბრუნეს.

## ტოპონიმიკა 
დასახლება მთიან ადგილზე მაშანლის ტომის ჩამოსახლების შედეგად შეიქმნა. ოიკონიმი ნიშნავს „მთიან მხარეში მდებარე სოფელ მაშანლის“.

## სქოლიო
კატეგორია:ჯაბრაილის რაიონის სოფლები
ფერუჩო ბუზონი

thumb|upright=1.2|ბუზონი 1913 წელს
**ფერუჩო ბუზონი** (; დ. 1 აპრილი, 1866 — გ. 27 ივლისი, 1924) — იტალიელი კომპოზიტორი, პიანისტი, დირიჟორი, რედაქტორი, მწერალი და მასწავლებელი. მისმა საერთაშორისო კარიერამ და რეპუტაციამ განაპირობა ის, რომ მჭიდროდ თანამშრომლობდა თავისი დროის ბევრ გამორჩეულ მუსიკოსთან, მხატვართან და ლიტერატურულ მოღვაწესთან, იყო კომპოზიციის და ფორტეპიანოს მასწავლებელი.
სწავლობდა ვენის კონსერვატორიაში, შემდეგ ვილჰელმ მაიერთან და კარლ რეინეკესთან. 
ხანმოკლე პერიოდის შემდეგ სწავლობდა ჰელსინკიში, ბოსტონსა და მოსკოვში, მაგრამ ძირითადად თავი მიუძღვნა კომპოზიტორობას და პიანიზმს. როგორც ვირტუოზი პიანისტი ევროპასა და შეერთებულ შტატებში ასწავლიდა და მართავდა კონცერტებს.
ბუზონი გარდაიცვალა ბერლინში, 1924 წლის 27 ივლისს, გულის უკმარისობისგან და თირკმელების ანთებით.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1866
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1924
კატეგორია:იტალიელი კომპოზიტორები
კატეგორია:იტალიელი პიანისტები
აზერბაიჯანის მასმედია

**აზერბაიჯანში მასმედიის** ისტორია იწყება 1875 წლიდან, როდესაც აზერბაიჯანელმა განმანათლებელმა და პუბლიცისტმა ჰასან ბეი ზარდაბიმ პირველად გამოსცა გაზეთი „აქინჯი“. ეს იყო მსოფლიოში პირველი პრესა აზერბაიჯანულ ენაზე.

აზერბაიჯანის მედიის განვითარების სააგენტო 2021 წლის იანვრიდან ფუნქციონირებს.

2022 წლის ოქტომბრიდან შემოღებულ იქნა მედია რეესტრი. რეესტრში შედის: აუდიოვიზუალური მედიის სუბიექტები, ბეჭდური მასმედია, ონლაინ მედია, საინფორმაციო სააგენტოები, ჟურნალისტები.

## მასმედია 
ბეჭდვითი და სამაუწყებლო მედია აზერბაიჯანში ძირითადად სახელმწიფო საკუთრებაშია ან სუბსიდირებულია მთავრობის მიერ. აზერბაიჯანს აქვს 9 ეროვნული ტელეარხი, 12-ზე მეტი რეგიონალური ტელეარხი, 25 რადიო არხი, 30-ზე მეტი ყოველდღიური გაზეთი.

აზერბაიჯანში ოფიციალურად რეგისტრირებულია 3500 გამომცემლობა.

რეგისტრირებულია 30-ზე მეტი ყოველდღიური გაზეთი. გამოდის ჟურნალები „IRS“, „Nargis“.

2014 წლის მონაცემებით, აზერბაიჯანს აქვს 9 AM სადგური, 17 FM სადგური და ერთი მოკლეტალღური სადგური.

აზერბაიჯანში რამდენიმე ინტერნეტ საინფორმაციო პორტალია.

აზერბაიჯანში სულ 47 სატელევიზიო არხია, აქედან 4 საზოგადოებრივი ტელეარხია.

მედიისა და ინფორმაციის სამინისტროს ლიკვიდაციის შემდეგ მედიის რეგულირებას ახორციელებს ორი მმართველი ორგანო: აზერბაიჯანის პრესის საბჭო და აუდიოვიზუალური საბჭო. აზერბაიჯანის პრესის საბჭო არის ბეჭდური მედიის თვითრეგულირების ორგანო, ხოლო აუდიოვიზუალური საბჭო არის ელექტრონული მედიისა და ტელევიზიის მარეგულირებელი აზერბაიჯანში.

მედიის განვითარების სააგენტო ხელს უწყობს მედიის განვითარებას და მედიის მუშაკთა პროფესიულ განვითარებას.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის მასმედია
ლუისა გონსალესი

**ლუისა გონსალესი** (; დ. 22 ნოემბერი, 1977, კიტო, ეკვადორი) — ეკვადორელი პოლიტიკოსი და სამართალმცოდნე. 2021 წელს აირჩიეს ეკვადორის ეროვნული ასამბლეის წევრად მანაბის პროვინციიდან. 2023 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატი,  რომელმაც პირველ ტურში დააგროვა ხმების 33,61 % და დაიკავა პირველი ადგილი.

2007-2017 წლებში, რაფაელ კორეს მთავრობაში ეკავა სხვადასხვა თანამდებობები. პოლიტიკაში მოსვლამდე მუშაობდა ეკვადორის გენერალურ მრჩევლად ესპანეთში, რაფაელ კორეას მთავრობის საჯარო მმართველობის მდივანია 2017 წლის იანვრიდან მაისამდე. მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე ტურიზმის სამინისტროში ამავე მთავრობაში.

2023 წლის ივნისში წამოაყენა თავისი კანდიდატურა საპრეზიდენტო არჩევნებზე, გილერმო ლასოს წინააღმდეგ დაწყებული იმპიჩმენტიდან ერთი თვის შემდეგ. საპრეზიდენტო არჩევნებში, რომელიც გაიმართა 20 აგვისტოს, დაიკავა პირველი ადგილი და ოქტომბერში მეორე ტურში მას კონკურენციას გაუწევს დანიელ ნობოა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Official profile from the National Assembly website

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:ეკვადორელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მადნიანი მთები

**მადნიანი მთები**, **კრუშნე-ჰორი** ( ) — ქედი ჩეხეთსა და გერმანიაში. ადმინისტრაციულად ვრცელდება ჩეხეთის კარლოვი-ვარისა და უსტეცის მხარეებსა და გერმანიის საქსონიის მხარეში. სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 150 კმ-ზე, საშუალო სიგანე 40 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე 1244 მ (მთა კლინოვეცი). გეომორფოლოგიური თვალსაზრისით შვარცვაზერის, ცვიკაუერ-მულდესა და ფლეას ხეობებით დაყოფილია დასავლეთ, ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილად. 

ტიპური ჰორსტია, რომლის სამხრეთი კალთა ციცაბოა, ხოლო ჩრდილოეთი დამრეცი. აგებულია გნაისებით, გრანიტებით, ფილიტებითა და ქარსიანი ფიქლებით. მდელოებითა და ტორფნარით დაფარულ დამრეცტალღოვან თხემიან ზედაპირზე აღმართულია ცალკეული ბაზალტური შთენილები, რომლებშიც ღრმად არის ჩაჭრილი ტყიანი ხეობები. რამდენადაც მკვეთრად ეშვება მადნიანი მთები თავის სამხრეთ მთისძირში მდებარე გასწვრივი დაბლობი დეპრესიისაკენ, იმდენადვე თანდათანობით დამრეცი კალთებით ეშვება ის ჩრდილო-დასავლეთისაკენ.

აღმოსავლეთით ვრცელდება ელბის ქვიშაქვიანი მთები, დასავლეთით ელსტერის მთები. მადნიანი მთების ცენტრალური და აღმოსავლეთი ნაწილიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით ჩრდილოეთ ბოჰემიის ქვაბულია. მადნიანი მთების სამხრეთ მთისძირში მდებარე დეპრესია მესამეული (ოლიგოცენური) მურა ქვანახშირის ბუდობებიანი ტბის ნალექებითაა დაფარული. სამხრეთ ნაწილში მათზე განლაგებულია ნეოგენური ვულკანური დუპოვის მთების ბაზალტის ლავების გროვა. 

მესმეულში განვითარებულმა ნასხლეტებმა და ვულკანიზმმა წარმოქმნა ბაზალტები და ფონოლიტური დაიკები. მადნიანი ძარღვები შეიცავს რკინას, სპილენძს, კალას, ვოლფრამს, ტყვიას, ვერცხლს, კობალტს, ბისმუთს, ურანსა და რკინისა და მარგანეცის ოქსიდებს. არის მინერალური წყაროები. საგზაო კომუნიკაციები მადნიანი მთების გავლით კეთილმოწყობილია. განვითარებულია ტურიზმი. 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეხეთის ქედები
კატეგორია:გერმანიის ქედები
ბუმბერაზი მთები

**ბუმბერაზი მთები**, **კრკონოშე**, **კარკონოშე** ( ) — ქედი ჩეხეთსა და პოლონეთში. წარმოადგენს სუდეტების ნაწილს. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 40 კმ-ზე, სიგანე 8–20 კმ. ფართობი 631 კმ², საიდანაც ჩეხეთზე მოდის 454 კმ², ხოლო პოლონეთზე 177 კმ². მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 1603 მ (მთა სნეჟკა).

დამახასიათებელია რთული გეოლოგიური აგებულება. თხემური ზედაპირი დამრეცტალღოვანია, ზოგან ალპური რელიეფის ცალკეული ფორმებით, მათ შორის მყინვარული ცირკებით, მორენული ტბებითა და სხვა. აგებულია გრანიტებით, ქარსიანი ფიქლებით, ფიქლებითა და კირქვებით.

მეოთხეულში მის ფარგლებში მყინვარები არსებობდნენ, რომლებმაც ადგილობრივი ლანდშაფტის მოდელირება მოახდინეს. აქ გავრცელებული იყო ხეობისა და სკანდინავიის ტიპის მყინვარები.

ბუმბერაზი მთების სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილიდან სათავე აქვს მდინარე ელბას. მდინარეებზე ბევრია ჩანჩქერი. ტბებიდან მნიშვნელოვანია ველკი-სტავი, მალი-სტავი და მეხოვე.

განვითარებულია მკაცრი კლიმატი. იცის ცივი ზამთარი. თოვლის საბურველის სიღრმე 3 მ აღწევს. მთები 5–6 თვის განმავლობაში თოვლითაა დაფარული. მაღალ სიმაღლეეზე ხშირია ნისლი. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 700–1230 მმ.

ბუმბერაზი მთების ფარგლებშია კრკონოშეს ეროვნული პარკი და კარკონოშეს ეროვნული პარკი.

შემოსილია წიფლის, სოჭის, ნაძვისა და ფიჭვის ტყეებით. არის ქვანახშირის, რკინისა და სპილენძის მადნის საბადოები. ბუმბერაზი მთები ცენტრალური ევროპის ყველაზე ტრადიციული ტურისტული ცენტრია. პოპულარულია თხილამურებით სრიალი. განვითარებულია მეცხოველეობა.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეხეთის ქედები
კატეგორია:პოლონეთის ქედები
ობოლაშვილი

საკუთარი სახელი **ობოლაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ანტონ ობოლაშვილი — ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი
* ელენე ობოლაშვილი — მათემატიკოსი
* ვენერა ობოლაშვილი — კრიმინალური დამნაშავე
 

კატეგორია:ქართული გვარები
ვლადიმერ თხაფსაევი

მინი|ვლადიმერ თხაფსაევის საფლავი
**ვლადიმერ თხაფსაევი** (; დ. 1910 გ. 1981) — საბჭოთა და ოსი თეატრისა და კინოს მსახიობი. სსრკ სახალხო არტისტი (1960), რსფსრ სტანისლავსკის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1968).

დაიბადა არდონში. ადრიანად დაობლდა. 12 წლის ასაკში დაინტერესდა თეატრით.

ახალგაზრდობაში მუშაობდა გიზელდონის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობაზე. შემდეგ სადონის შახტასა და ტყვია-სპილენძის გამამდიდრებელი კომბინატში. 1930-იან წლებში მუშაობდა ბაიკალ-ამურის მაგისტრალის მშენებლობაზე, სადაც პირველად გამოვლინდა მისი მსახიობური ნიჭი.

გადაღებულია ფილმებში: „ფატიმა“ (თავადი ალიმბეკი, რეჟ. ს. დოლიძე), „ჩერმენი“ (ბესტოლი, რეჟ. ნ. სანიშვილი) და სხვა.

## ხსოვნა
*ვლადიმერ თხაფსაევის სახელს ატარებს ჩრდილოეთ ოსეთის სახელმწიფო აკადემიური თეატრი, რომელსაც მსახიობმა მთელი თავისი ცხოვრება მიუძღვნა
*მსახიობის სახელს ატარებს ჩრდილოეთ ოსეთში რესპუბლიკის თეატრალური მუზეუმი 
*დაწესებულია ვ. თხაფსაევის სახელობის პრემია
*ვლადიკავკაზში არის ვ. თხაფსაევის სახელობის ქუჩა
*სახლზე (ვლადიკავკაზი, გორკის ქ. №30), სადაც ვ. თხაფსაევი ცხოვრობდა, დამონტაჟებულია მემორიალური დაფა

## ჯილდოები და აღიარება
* 1940 — ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ-ს სახალხო არტისტი
* 1949 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი 
* 1956 — რსფსრ სახალხო არტისტი 
* 1960 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1968 — სტანისლავსკის სახელობის სახელმწიფო პრემია
* 1968 — კოსტა ხეთაგუროვის სახელობის პრემიის ლაურეატი
* 1970 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1980 — ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი
* ლენინის ორდენი
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* სხვადასხვა მედლები

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ТХАПСАЕВ ВЛАДИМИР ВАСИЛЬЕВИЧ

კატეგორია:დაბადებული 15 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სსრკ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
ონოფრიშვილი

საკუთარი სახელი **ონოფრიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ბიძინა ონოფრიშვილი — სპორტსმენი (უშუ)
* დავით ონოფრიშვილი — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* ირაკლი ონოფრიშვილი — კინოოპერატორი
 

კატეგორია:ქართული გვარები
ანძავის ციხე

**ანძავის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი, ციხესიმაგრე თურქეთის რესპუბლიკაში, ტაო-კლარჯეთში. ანძავის ციხეს-სიმაგრე აგებულია მაღალ და საკმაოდ მიუდგომელ კლდეზე. ციხე-სიმაგრის ადგილზე შეინიშნება კოშკიც, ანძავის ციხის კომპლექსის გალავნის დიდი ნაწილი დანგრეულია. ციხე-სიმაგრე გადაჰყურებს მდინარე ანძავისწყალსა და მის შენაკადს, კინეპოსისწყალს, ანძავის ციხემდე მისასვლელი გზა დღეს ძლიერ არის დაზიანებული, რის გამოც ციხე-სიმაგრესთან მისვლა მნიშვნელოვნად არის გაძნელებული და გამოცდილი ალპინისტის გარეშე იქ ასვლა საკმაოდ რთულია. 

## შესწავლის ისტორია 
ანძავის ციხის შესახებ მასალები მწირია. აღნიშნული ციხე-სიმაგრე თავისი ექსპედიციის ფარგლებში მოინახულა ცნობილმა ქართველმა მეცნიერმა ექვთიმე თაყაიშვილმა. ექვთიმე თაყაიშვილის მოგზაურობა ერთ-ერთი პირველია, რომელიც საგანგებოდ ეხება ანძავის ციხეს და აღგვიღწერს იმ გარემოს, რაც XX საუკუნის დასაწყისში იყო ციხის ირგვლის. მკვლევარის სხვა დაკვირვებებიც უთუოდ ყურადსაღებია. 1907 წლის მოგზაურობის შესახებ გაკეთებულ ჩანაწერში ექვთიმე წერს: 

## ტოპონიმები 
ანძავის ოდნავ სახეშეცვლილი, მაგრამ გვიანდელი ფორმაა  „ანზავი“. თავად ტერმინი „ანძავი“ უფრო არქაულია და დაფიქსირებულია 1516 წლის ქართლის კათალიკოსის საყდრის მამულების ნუსხაში, რომელსაც ის სხვადასხვა ფორმით ფლობდა მესხეთის ტერიტორიაზე. ბუნებრივია, ტოპონიმი დაკავშირებულია ადგილობრივ, ტაოში გავრცელებულ, სხვა ტოპონიმიასთან, რომელთა დიდი ნაწილი ქართული, სომხური, ბერძნული და თურქული წარმოშობისაა. ეს უკანასკნელი უფრო XVI საუკუნის შუა წლებიდან ვრცელდება ამ მხარეში, ანუ როდესაც ქართველთა მფლობელობა ოსმალურმა ჩაანაცვლა. აქედან გამომდინარე ძველი ტოპონიმები, მათ შორის ტერმინი „ანძავი“, თურქული წარმოშობის არ არის.

## ისტორია 
ანძავის კოპლექსის შესახებ საისტორიო წყაროებში ძალიან მწირი ინფორმაციაა დაცული. არსებული ქართული საისტორიო წყაროები ანძაველებს XVI საუკუნის დასაწყისში მოისხსენიებენ. ამ ცნობიდან ჩანს, რომ  XV-XVI  საუკუნეებისთვის ანძვის ციხე-სიმაგრე ოდესღაც ამავე სახელწოდებიდან მომდინარე ფეოდალური გვარის ანძაველების, ხელში ყოფილა. ანძავიდან წარმოდგება საგვერეულო - ანძაველი. ანძაველები ტაოს მსხვილი ფეოდალები არიან, ხოლო თავად ანძავის ციხე ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანია ამავე მხარეში, მიუხედავად იმისა, რომ ის არ წარმოადგენდა საქართველოს მასშტაბით ერთ-ერთ მძლავრს საფორტიფიკაციო ნაგებობას, ტაოს მხარესთვის, მისი სტრატეგიული მნიშვნელობა უდავოა, ხოლო ანძაველთა გავლენა ამავე მიწაზე ძლიერი უნდა ყოფილიყო.

## ლიტერატურა 
* ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 3, თბ. 2020 ISBN 978-9941-9675-9-7
* ექვ. თაყაიშვილი.  არქეოლოგიური ექსპედიცია კოლაოლთისში და ჩანგლი 1907 წელს. პარიზი. 1938, გვ.7.
* სამხრეთ საქართველოს ისტორიის მასალები (XV-XVI სს.) ტექსტების პუბლიკაცია, გამოკვლევები და საძიებლები ქრ. შარაშიძისა. თბ 1961, გვ 35: ქართული სამართლის ძეგლები. III. ტექსტები გამოსცა, შენიშვნები და საძიებლები დაურთო პროფ. ი. დოლიძემ. თბ. 1970. გვ244.
* სამხრეთ საქართველოს ისტორიის მასალები (XV-XVI სს.), გვ31-35:  ქართული სამართლის ძეგლები. III. გვ242-244

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
ოქროცვარიძე

საკუთარი სახელი **ოქროცვარიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* გიორგი ოქროცვარიძე — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)
* ზაზა ოქროცვარიძე — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)
* თენგიზ ოქროცვარიძე — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
 

კატეგორია:ქართული გვარები
ხაიუია (პუერტო-რიკო)

**ხაიუია** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კუნძულის ცენტრალურ მთიან რეგიონში, პონსეს ჩრდილოეთით, უტუადოს აღმოსავლეთით და სიალესის დასავლეთით. მოიცავს 10 ბარიოსა და ხაიუია-ბარიო-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი).

## დამატებითი საკითხავი
* 
* *Historia, imagen, y sentir de un pueblo: Jayuya* – Aura Pierluissi de Rodríguez
* *En busca de mis ángeles* – Iris de Jesus
* *Worker in the Cane* – Sidney Mintz
* *Tiempos revueltos* – Vionette G. Negretti

## რესურსები ინტერნეტში
*Puerto Rico Government Directory – Jayuya 
*191 historical images of Jayuya on the Arts & Culture project site by Google

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
მარიკაო (პუერტო-რიკო)

**მარიკაო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კორდილიერა-სენტრალის დასავლეთ კიდეში, სან-ხერმანის, საბანა-გრანდესა და იაუკოს ჩრდილოეთით, ლას-მარიასისა და ლარესის სამხრეთით, მაიაგუესის სამხრეთ-აღმოსავლეთით და ადხუნტასის დასავლეთით. მოიცავს 6 ბარიოსა და მარიკაო-ბარიო-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 455 ადამიანს შეადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში
*787 Coffee
*Hacienda Juanita 
*Puerto Rico Government Directory - Maricao 

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
სალინასი (პუერტო-რიკო)

**სალინასი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ ნაწილში, აიბონიტოსა და კაიეის სამხრეთით, კოამოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სანტა-ისაბელის აღმოსავლეთით და გვაიამის დასავლეთით. მოიცავს 5 ბარიოსა და სალინას-ბარიო-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი).

## დამატებითი საკითხავი
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Puerto Rico Government Directory – Salinas 

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
სანტა-ისაბელი (პუერტო-რიკო)

**სანტა-ისაბელი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ ნაწილში, კოამოს სამხრეთით, ხუანა-დიასის აღმოსავლეთით და სალინასის დასავლეთით. მოიცავს 7 ბარიოსა და სანტა-ისაბელ-ბარიო-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის პონსე-იაუკო-კოამოს კომბინირებული მეტროპოლიტენური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## დამატებითი საკითხავი
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Crest of the City
* Evaluation of Groundwater Quality and Selected Hydrologic Conditions in the South Coast Aquifer, Santa Isabel Area, Puerto Rico, 2008-09 United States Geological Survey
* History of Santa Isabel
* Santa Isabel Municipality on Facebook (in Spanish)

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
აბატონი

**აბატონი** — წმინდა ადგილი კუნძულ ბიგეზე, ეგვიპტის სამხრეთ ნაწილში. აბატონზე მდებარეობდა ოსირისის წმინდა ნაწილის (ფეხის) სამარხი. დიოდორე სიცილიელი აბატონს „წმინდა მინდვრებად“ თარგმნის. სახელწოდება ბერძნული წარმოშობისაა და „შეუღწეველს“ ნიშნავს, რადგან აბატონი ოსირისის ერთ-ერთი წმინდა ნაწილის ნავსაყუდელი იყო და ყველა არ დაიშვებოდა. აკრძალული იყო მუსიკის დაკვრა, ნადირობა და თევზაობა. პლუტარქეს ცნობით, „იქ არ შეიძლება სიარული, ჩიტს არა აქვს დაფრენის, თევზს კი მის სიახლოვეს ცურვის უფლება“. იგი პირველად მოხსენიებულია ნექტანებოს I-ის მიერ მეზობელ კუნძულზე, ფილეზე, ისიდასთვის აგებულ ტაძარში. აბატონი შედარებით „ახალი“ სალოცავი ადგილი იყო, მაგრამ გვიანდელ პერიოდში, როგორც ოსირისის თაყვანისცემის ცენტრმა, აბიდოსი დაჩრდილა. დიდი როლი ითამაშა ისიდას მზარდმა პოპულარობამ და მისი ტაძრის სიახლოვემ კუნძულ ფილეზე. ისიდას ქანდაკებას ყოველ ათ დღეში ოსირისის სამარხთან მიაბრძანებდნენ, რის გამოც მას „აბატონის“ ან „სამარხის ქალბატონს“ ეძახდნენ.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია
ვიეკესი (პუერტო-რიკო)

**ვიეკესი** (; **კუნძული ვიეკესი**, ) — კუნძული და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. შედის ესპანური ვირჯინის კუნძულების შემადგენლობაში. ვიეკესი პუერტო-რიკოდან 13 კმ-ით აღმოსავლეთით მდებარეობს. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, ვიეკესის მოსახლეობა 8 249 ადამიანს შეადგენს.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*
*Topographic map of Vieques in the Library of Congress archives
*Vieques, Puerto Rico: ATSDR Documents Dealing with the Isla de Vieques Bombing Range 
*Welcome to Puerto Rico! Vieques
*Archivo Histórico de Vieques Collection hosted in the Digital Library of the Caribbean
*Diaspora Project DH Center at UPR-RP Collection hosted in the Digital Library of the Caribbean

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
უტუადო (პუერტო-რიკო)

**უტუადო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კუნძულის ცენტრალურ მთიან რეგიონში, ადხუნტასისა და პონსეს ჩრდილოეთით, ჰატილიოსა და არესიბოს სამხრეთით, ლარესის აღმოსავლეთით, სიალესისა და ხაიუიის დასავლეთით. უტუადო პუერტო-რიკოს მესამე უდიდესი მუნიციპალიტეტია ფართობის მიხედვით (არესიბოსა და პონსეს შემდეგ). მოიცავს 24 ბარიოსა და უტუადო-ბარიო-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი).

## დამატებითი საკითხავი
* *El Porvenir de Utuado: estudio historico, descriptivo y estadistico*, by Ramón Morel Campos, published by El Vapor: Ponce in 1896.
* *Libertad y Servidumbre en el Puerto Rico del siglo XIX: (los jornaleros utuadeños en vísperas del auge del café)*, by Fernando Picó, published by Ediciones Huracan in 1979.
* *Los Gallos Peleados*, by Fernando Picó, published by Ediciones Huracan in 1983.
* *Amargo Café: los pequeños caficultores de Utuado en la segunda mitad del siglo XIX*, by Fernando Picó, published by Ediciones Huracan in 1981.
* *El Dorado Borincano: La economia de la conquista 1510–1550*, Jalil Sued Badillo, published by Ediciones Puerto Rico in 2001.
* *Historia Geografica, Civil y Natural de la isla de San Juan Bautista de Puerto Rico*, Fray Iñigo Abbad y Lasierra, originally published in 1788, later published in 1866 with annotations by Jose Julian Acosta y Calbo.

## რესურსები ინტერნეტში
* Utuado and its barrios, United States Census Bureau
* History of Utuado and Old Archival Photos

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
პატარკაციშვილი

საკუთარი სახელი **პატარკაციშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბადრი პატარკაციშვილი — ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი
* ნანა პატარკაციშვილი — ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ბულ-რანის მეორე ბრძოლა

300px|მინი|ბულ-რანის მეორე ბრძოლა
**ბულ-რანის მეორე ბრძოლა** — ამერიკის სამოქალაქო ომის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დაპირისპირება. ბრძოლა მიმდინარეობდა პატარა ნაკადულთან, სახელად ბულ-რანი (Bull Run), ჩრდილოეთ ვირჯინიაში, მანასასის მახლობლად. კონფედერატების გამარჯვებამ განდევნა კავშირის არმია აღმოსავლეთ ვირჯინიიდან და სათავე დაუდო ამ პირველთა შეჭრას მერილენდში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Second Battle of Bull Run

კატეგორია:ამერიკის სამოქალაქო ომი
პოპიაშვილი

საკუთარი სახელი **პოპიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ავთანდილ პოპიაშვილი — მხატვარი
* ავთანდილ პოპიაშვილი — ფილოსოფოსი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
პავლიაშვილი

საკუთარი სახელი **პავლიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ილია პავლიაშვილი — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)
* მირიან პავლიაშვილი — სპორტსმენი (სამბო)
* ნატალია პავლიაშვილი — პათოფიზიოლოგი
* ნინო პავლიაშვილი — გეოგრაფი
* იორამ პავლიაშვილი — გეოგრაფი
* სოლომონ პავლიაშვილი — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* სოსო პავლიაშვილი — საესტრადო მომღერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
გაბონის სამხედრო გადატრიალება (2023)

**გაბონის სამხედრო გადატრიალება** — სამხედრო გადატრიალება გაბონში, რომლის შედეგადაც ხელისუფლება გადავიდა სამხედრო მოსამსახურეებისა და პოლიციის მხარდამჭერთა ხელში.

გადატრიალება მოხდა 2023 წლის 30 აგვისტოს გაბონის არმიის ოფიცერთა ჯგუფის მიერ, მათ ტელეკომპანია გაბონი 24-ის ეთერში გამოაცხადეს, რომ ქვეყანაში ძალაუფლება მათ ეკუთვნით. გადატრიალების მიზეზი იყო სამხედროების უთანხმოება საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგებთან დაკავშირებით. საუბრისას სამხედროთა ჯგუფმა განაცხადა, რომ ბოლო მოეღება არსებულ რეჟიმს. არჩევნების შედეგები გაუქმდა და გაბონის პრეზიდენტი ალი ბონგო ონდიმბა შინაპატიმრობაში იმყოფება. 

## სქოლიო
კატეგორია:გაბონის ისტორია
Toyota

**ტოიოტა** (; ) — მსხვილი იაპონური მანქანათმშენებელი კორპორაცია. მისი მთავარი ოფისი მდებარეობს ქალაქ ტოიოტაში (აიტის პრეფექტურა). 

თავისი მუშაობა კომპანიამ ავტომატური საკერავი დაზგებით დაიწყო. Toyota Motor Corporation „ტოიოტა ჯგუფის“ (Toyota Group) მთავარი წევრია. ამ კომპანიასთან ასოცირდება ბრენდი Toyota. 

საქართველოში ტოიოტას ოფიციალური დილერი კომპანია არის „ტოიოტა ცენტრი თბილისი“.

## გალერეა

ფაილი: Toyota_Loom_Mass_Production_Bertel_Schmitt.jpg
ფაილი: 1936_Toyoda_Model_AA_03.jpg
ფაილი: 1955_Toyopet_Crown_03.jpg
ფაილი: Toyota_2000GT_1968_(4120827306).jpg
ფაილი: TOYOTA_2000GT.jpg|
ფაილი: Toyota_Mirai_(JPD20)_Classic-Gala_2022_1X7A0277.jpg
ფაილი: Toyota_GR_Supra_Concept_GIMS.Geneva_(_Ank_Kumar_).jpg
ფაილი: Akio_Toyoda.jpg
ფაილი: SZ_深圳_Shenzhen_寶安區_Bao'An_歡樂港灣商場_OH_Bay_Baoan_Shopping_Mall_shop_Toyota_car_showroom_July_2023_Px3_01.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის ავტომანქანების საწარმოები
კატეგორია:იაპონიის კონგლომერატიული კომპანიები
კატეგორია:ელექტრომობილების საწარმოები
კატეგორია:იაპონური ბრენდები
გენალდონი

**გენალდონი** ( ) — მდინარე რუსეთში, ჩრდილოეთ ოსეთში. სიგრძე 22 კმ, აუზის ფართობი 162 კმ². გიზელდონის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ხოხის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მაილის მყინვარზე, ზღვის დონიდან 2350 მ სიმაღლეზე. 2002 წლის სექტემბრამდე გენალდონი წარმოიქმნებოდა მდინარეების კოლკისა და მაილიდონის შეერთების შედეგად. ტიპური მთის მდინარეა, რომელიც მიედინება სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე კაურიდონი, ხოლო მარცხნიდან კუსარდონი. საზრდოობს ძირითადად მყინვარული წყლით. 

მდინარეზე კარგად არის გამოხატული ზაფხულის მაქსიმუმი, წელიწადის თბილ დროში უთანასწორო დღე-ღამური და მაღალი მყარი ჩამონადენი. ცნობილია დამანგრეველი წყალმოვარდნებითა და ღვარცოფებით. გამომუშავებული აქვს კარმადონის ხეობა, რომლის ფსკერი ნაწილობრივ დაფარულია კოლკის მყინვარის ნაფენებით. აუზის მცენარეულობა ტიპურია კავკასიონის მაღალმთიანეთის ჩრდილოეთ კალთებისათვის, თუმცა გარდაქმნილია სამეურნეო საქმიანობის შედეგად. 2002 წლის 20 სექტემბერს კარმადონის ხეობაში კოლკის მყინვარის ჩამოწოლის შედეგად მოხდა გლაციალური ღვარცოფი, რომელმაც 19 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა, ხოლო უგზო-უკვლოდ 106 ადამიანი დაიკარგა.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსეთის მდინარეები
აერობიოზი

**აერობიოზი** ( და ) — ცხოვრება თავისუფალი ჟანგბადის (O2) პირობებში. აერობიზმი დამახასიათებელია ცხოველების, მცენარეებისა და მიკროორგანიზმების აბსოლუტური უმეტესობისათვის. ყველა აერობული ორგანიზმი, ანაერობულებისაგან განსხვავებით, ცხოველქმედობისათვის საჭირო ენერგიას იღებს ჟანგვითი პროცესების შედეგად (იხ. სუნთქვა), მათ ფერმენტულ სისტემებს შეუძლია წყალბადის გადატანა თავისუფალ ჟანგბადზე. აერობების აბსოლუტური უმრავლესობის სუნთქვას თან ახლავს მოლეკულური ჟანგბადის შთანთქმა და ნახშირორჟანგის გამოყოფა; ზოგიერთ მიკროორგანიზმს ჟანგვა ბოლომდე არ მიჰყავს (მაგ., ძმარმჟავას ბაქტერიები, ზოგიერთი სოკო და სხვ.). ნივთიერებათა და ენერგიის ცვლის აერობული ტიპი ანაერობულზე ეფექტურია, რადგან უზრუნველყოფს უფრო მეტი რაოდენობის ენერგიის გამოყოფას ყოველ 1 მოლ ნივთიერებაზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ანაერობიოზი
* აერობული ორგანიზმები

## სქოლიო 
კატეგორია:ეკოლოგია
ორივესი

**ორივესი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ტამპერეს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8906 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 960,09 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,14 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

ორივესი 1869 წელს დაარსდა. 1986 წლამდე მუნიციპალიტეტის სტატუსი ჰქონდა, შემდეგ კი ქალაქი გახდა. 1973 წელს ორივესის შემადგენლობაში ერიაიარვის მუნიციპალიტეტი შევიდა, ხოლო 2007 წელს ― ლიანგელმიაკის მუნიციპალიტეტის ნაწილი. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: იუუპაიოკი, იამსია, კანგასალა, კუჰმოინენი, რუოვესი და ტამპერე. ორივესი ტამპერედან დაახლოებით 43 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. ქალაქის ცენტრი ლიანგელმიავესის ტბის ირგვლივაა განლაგებული.

## რესურსები ინტერნეტში
*Town of Orivesi – Official website *finnish*

## სქოლიო
კატეგორია:ორივესი
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
კატეგორია:პირკანმაის მუნიციპალიტეტები
ნოკია (ფინეთი)

**ნოკია** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ტამპერეს ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს მდინარე ნოკიანვირტის სანაპიროზე, ტამპერედან 15 კმ-ით დასავლეთით. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰიამეენკიურიო, პირკალა, სასტამალა, ტამპერე, ვესილაჰტი და იულიოიარვი. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 35 335 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 347,76 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 122,61 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Town of Nokia – Official Website
* 

## სქოლიო
კატეგორია:პირკანმაის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ნოკია (ფინეთი)
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები