ბენჯამინ ფრანკლინი

**ბენჯამინ ფრანკლინი** (; დ. 17 იანვარი, 1706, ბოსტონი — გ. 17 აპრილი, 1790, ფილადელფია) — აშშ-ის ერთ-ერთი ყველაზე ღვაწლმოსილი დამფუძნებელთაგანი, ადრეული პოლიტიკური ფიგურა და სახელმწიფო მოღვაწე; მეცნიერი, გამომცემელი; ამერიკის რევოლუციის სულისჩამდგმელი.

ერის მამად წოდებული, ფრანკლინი ცნობილი იყო განსაკუთრებული ცნობისმოყვარეობით, წერის ნიჭითა და ინტერესთა ფართო სპექტრით. აქტიურმა საზოგადო მოღვაწემ და დიპლომატმა ნიადაგი მოამზადა ამერიკის რევოლუციისთვის.

ბენჯამინ ფრანკლინი — ერთ-ერთია აშშ-ს  ფუძემდებლებიდან, რომელმაც ხელი მოაწერა სამ უმნიშვნელოვანეს ისტორიულ დოკუმენტს და ამ გზით საფუძველი ჩაუყარა ამერიკის შეერთებულ შტატებს, როგორც დამოუკიდებელ სახელმწიფოს. ეს დოკუმენტებია:
# აშშ-ის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია;
# აშშ-ის კონსტიტუცია;
# 1783 წელს ვერსალის სამშვიდობო ხელშეკრულება (მეორე პარიზის სამშვიდობო ხელშეკრულება), რომელმაც ფორმალურად დაასრულა ბრძოლა ამერიკის 13 კოლონიის დიდი ბრიტანეთისგან დამოუკიდებლობისათვის.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ბოსტონში. მიიღო დამოუკიდებელი განათლება. 1727 წელს დააფუძნა ფილადელფიის ტიპოგრაფია. (1729–1748) გამოსცემდა „პენსილვანიის გაზეთს“. 1731 წ. დააფუძნა აშშ-ში პირველი საჯარო ბიბლიოთეკა, 1743 წ. — ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოება, 1751 წ. — პენსილვანიის უნივერსიტეტი, 1737–1753 წლებში — პენსილვანიის პოჩტმაისტერი (ფოსტის უფროსი), 1753–1754 ჩრდილო ამერიკული კოლონიების პოჩტმაისტერი.

## ფრანკლინი და მონობით ვაჭრობა 
გარდაცვალებამდე რამდენიმე დღით ადრე, როგორც ფერადკანიანთა მონობისგან განმათავისუფლებელი საზოგადოების თავმჯდომარემ, ფრანკლინმა კონგრესისადმი დაწერა პეტიცია, რომლითაც ითხოვდა ზანგთა მონობის გაუქმებას. წერილმა დიდი გამოხმაურება პოვა. კონგრესის მორიგ სხდომაზე დადგინდა მრავალი მაკომპენსირებელი კანონები. თუმცა, ამ პეტიციით საბოლოო შედეგი ვერ იქნა მიღწეული. კონგრესზე მრავალი ადამიანი აღმოჩნდა მონათა ვაჭრობის მომხრე. განსაკუთრებით აქტიურობდა და მწვავე სიტყვით გამოვიდა პლანტატორი ჯექსონი. ეს ამბავი ავადმყოფ ფრანკლინს აცნობეს. მან სპეციალური სტატია დაწერა გაზეთისთვის. ამ სტატიაში ავტორი წერდა: „მე ჯექსონი მაგონებს ნახევრად ველურ ოსმალელ ზღვის ავაზაკს, რომელიც ქრისტიანი კავკასიელი მონებით ვაჭრობს“. ფრანკლინი 1847 წელს გამოჩნდა პირველ ამერიკულ საფოსტო მარკაზე. 1908–1923 წლებში ამერიკის შეერთებულ შტატებში საფოსტო განყოფილებამ გამოუშვა ვაშინგტონ-ფრანკლინის სერია, სადაც 14 წლის განმავლობაში ფრანკლინი ვაშინგტონთან ერთად მრავალჯერ დაიბეჭდა, ეს იყო ამერიკის ფოსტის ისტორიაში ყველაზე ხანგრძლივი სერია. მუდმივ გამოშვებასთან ერთად ფრანკლინი რამდენიმე სამახსოვრო მარკაზეც აღიბეჭდა.

File:Benjamin Franklin 1861 Issue-1c.jpg|გამოშვებული 1861 წელს
File:Benjamin Franklin2 1895 Issue-1c.jpg|გამოშვებული 1895 წელს
File:Franklin2 1903-1c.jpg|გამოშვებული 1903 წელს
File:Benjamin Franklin WF 1918 Issue-2$.jpg|გამოშვებული 1918 წელს

### ბიოგრაფიები 
* კარლ ბეკერი. "Benjamin Franklin, " *Dictionary of American Biography* (1931) — III თავი, სწრაფი ბმულები online 
* Brands, H.A.. *The First American: The Life and Times of Benjamin Franklin* (2000)- სამეცნიერო ბიოგრაფია ტექსტის საძიებელი
* , პოპულარული ბიოგრააფია
* Ketcham, Ralph. *Benjamin Franklin* (1966) 228 pp ონლაინ გამოცემა, სამეცნიერო მოკლე ბიოგრაფია
* ლეო ლიმეი. *The Life of Benjamin Franklin* -დეტალური სამეცნიერო ბიოგრაფია, მცირე განმარტებებით; ავტორის გარდაცვალებამდე (2008) გამოვიდა 3 თავი
** *თავი 1: Journalist, 1706–1730* (2005) 568pp excerpt and text search
** *თავი 2: Printer and Publisher, 1730–1747* (2005) 664pp; excerpt and text search
** *თავი 3: Soldier, Scientist, and Politician, 1748–1757* (2008), 768pp excerpt and text search
* ედმუნდ მორგანი. *Benjamin Franklin* (2003) მცირე შესავლით
ტექსტის საძიებელი, სამეცნიერო განმარტებებით
* ესმონდ ვრაითი. *Franklin of Philadelphia* (1986) — სამეცნიერო ტექსტი ტექსტის საძიებელი
**პატარა მკითხველისთვის**
* აიზეკ აზიმოვი. *The Kite That Won The Revolution*, საბავშვო ბიოგრაფია.
* Fleming, Candace. *Ben Franklin’s Almanac: Being a True Account of the Good Gentleman’s Life.* Atheneum/Anne Schwart, 2003, 128 pages, ISBN 978-0-689-83549-0.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ბენჯამინ ფრანკლინი - კავშირის შესახებ ოლბანის გეგმის მიზეზები და მოტივები.
* უმაღლესის ლექციების გეგმა 
* ბენჯამენ ფრანკლინის კლასიკური სიტყვა 
* ბენჯამინ ფრანკლინი და ამომრჩევლები 

კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი დიპლომატები
კატეგორია:ამერიკელი გამომგონებლები
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:პენსილვანიის გუბერნატორები
კატეგორია:დაბადებული 1706
კატეგორია:გარდაცვლილი 1790
კატეგორია:დაბადებული 17 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი
კატეგორია:ბენჯამინ ფრანკლინი
კატეგორია:XVIII საუკუნის ამერიკელი დიპლომატები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ამერიკელი გამომგონებლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ამერიკელი ჟურნალისტები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ამერიკელი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ფსევდონიმიანი მწერლები
კატეგორია:განმანათლებლობა
კატეგორია:ამერიკელი აბოლიციონისტები
კატეგორია:ამერიკელი ავტობიოგრაფები
კატეგორია:ამერიკელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ამერიკელი კულტურის კრიტიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ჟურნალისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი მემუარისტები
კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები
კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ედინბურგის სამეფო საზოგადოების დამფუძნებელი წევრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრები
კატეგორია:მორალის ფილოსოფოსები
კატეგორია:მასაჩუსეტსელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:პენსილვანიელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:კულტურის ფილოსოფოსები
კატეგორია:განათლების ფილოსოფოსები
კატეგორია:მეცნიერების ფილოსოფოსები
კატეგორია:ტექნოლოგიის ფილოსოფოსები
კატეგორია:პოლიტიკური ფილოსოფოსები
კატეგორია:სოციალური კრიტიკოსები
კატეგორია:სოციალური ფილოსოფოსები
კატეგორია:ბოსტონელი მწერლები
კატეგორია:ფილადელფიელი მწერლები
კატეგორია:აშშ-ის დამფუძნებელი მამები