open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
აკიმ ესპეხო

**აკიმ (ეკიმ) ესპეხო** (; დ. 1792, გრანადა, ესპანეთი — გ. 1847) — გენერალ–მაიორი რუსეთის იმპერიის დროს, ქუთაისის სამხედრო და სამოქალაქო გუბერნატორი, იმერეთის, გურიის, სამეგრელოსა და აფხაზეთის დროებითი მმართველი 1837–1840 წლებში.

დაიბადა 1792 წელს ესპანეთში, გრანადაში. თავდაპირველად მსახურობდა ესპანეთის ჯარებში, ხოლო მოგვიანებით, 1818 წლის 23 იანვარს მიიღო შტაბს–კაპიტანის წოდება და ჩაირიცხა რუსეთის ჯარების შემადგენლობაში.

ერთი წლის შემდეგ, 1819 წლის 7 აპრილს მიიღო კაპიტნის, ხოლო 4 დეკემბერს – მაიორის წოდება.

დაჯილდოებულია წმინდა ანას მეორე ხარისხის ორდენით (1827 წ.), ასევე წმინდა გიორგის მეოთხე ხარისხის ორდენით (1847 წ.)

## ლიტერატურა 
* *რუსული ბიოგრაფიული ლექსიკონი 25 ტომად. პოლოვცოვი; 1896-1918;*
* *Степанов В. С., Григорович П. И.* В память столетнего юбилея императорского Военного ордена Святого великомученика и Победоносца Георгия. (1769—1869). СПб., 1869
* *Ушаков*. История военных действий в Азиатской Турции в 1828 и 1829 г. Ч. 1—2. СПб., 1836

კატეგორია:რუსი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1792
კატეგორია:გარდაცვლილი 1847
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
ფედერიკო ვეგასი

**ფედერიკო ვეგასი** ( დ. 18 მარტი, 1950, კარაკასი, ვენესუელა) — ვენესუელელი მწერალი და არქიტექტორი. 
ავტორია ისტორიული რომანისა „ფალკე“, რომელმაც მოიპოვა მნიშვნელოვანი წარმატებები ადგილობრივ წიგნის ბაზარზე. 
დაწყებითი განათლება მიიღო კარაკასში. 
1976 წელს მიიღო ვენესუელის ცენტრალური უნივერსიტეტის არქიტექტორის დიპლომი. ამავე უნივერსიტეტში არის პროფესორი.

გამოქვეყნებული აქვს შრომები არქიტექტურის დარგში, რომელთა შორისაა: „El Continente de Papel (1984)“, „Pueblos“ (1979-1984-1986), „Venezuelan Vernacular“ (1985), „La Vega, una casa colonial“ (1988).

## რესურსები ინტერნეტში
* ფედერიკო ვეგასის შესახებ

## სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 1950
ხასანბეგურა

**ხასანბეგურა** — ქართული ხალხური სიმღერა, ისტორიულ-საგმირო ხასიათისა, გავრცელებულია გურიასა და აჭარაში.

სიმღერაში ასახულია შუხუთფერდის ბრძოლა, რომელიც გაიმართა 1854 წელს რუს-ქართველთა და ოსმალეთის ჯარებს შორის ყირიმის ომის (1853-1856) დროს. ოსმალების მხარეს იბრძოდა ჰასან-ბეგ თავდგირიძე. რომელიც ბრძოლის ველზე დაეცა.

## მელოდია
სიმღერაში მონაწილე ხმებს ახასიათებს მდიდარი მელოდიური განვითარება, ურთიერთშორის ურთულესი კონტრაპუნქტული შეხამება. მას შენაცვლებით ასრულებენ ტერცეტი (მთქმელი, კრიმანჭული და ბანები) და ორხმიანი გუნდი (მთქმელები და ბანები).

## ტექსტი
ხასანბეგი თავდგირიძე გარისხული ღვთისგან ერთი
თათრის ფაშობა იშოვნა სულ მთლად დაივიწყა ღმერთი
შეკვეთილში შემოვიდა იძახოდა ჰოლანგეთი
[ღენერალმა უოსტატა დაუტოვა ოზურგეთი]
ლანჩხუთამდე მას ვაცალოთ მერე ჩვენ გვიყუროს ერთი
ჩვენ გახლავართ გურულები დავამარცხეთ შუხუთფერში
ჯარი სულ მთლად გავუწყვიტოთ მთხრობლად არ გაუშვათ ერთი
ხასანბეგი თავდგირიძე თავმოჭრილი დევინახე
რომ გევიგე თუ ვინ იყო, ვაი! მეთქი დევიძახე
წინა ღამით მან გადაგვწვა მით დაიგო ცუდი მახე
რადგან ჩემი ძმაი იყო ბოლოს მაინც მე დავმარხე

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ხასანბეგურა ვარლამ ვაშალომიძის გუნდის შესრულებით

კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
დაქიურთა

**დაქიურთა** — ნასოფლარი კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, თუშეთში, ისტორიულ პირიქითა (აღმა) თემში, სოფელ ომალოდან დაახლოებით 50 კილომეტრში, ნასოფლარ გირევიდან 500 მეტრში.

სოფელი დაცარიელდა 1917 წლის შემდეგ. ამ დრომდე აქ 14-15 კომლი ცხოვრობდა, შემდეგი გვარის წარმომადგენლები: მოზაიძე, ხელიძე, ხუტიძე. ზოგი მათგანი ჩამოვიდა ბარში, თუშეთის მიმდებარე კახურ სოფლებში.

დაქიურთა თუშეთის დაცული ლანდშაფტის ტერიტორიაზე მდებარეობს და იგი საქართველოს გარემოს დაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაშია.

ნასოფლარს 2018 წლის 10 ივლისის  საქართველოს მთავრობის დადგენილებით ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია მიანიჭეს.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2004 
* გიორგი ბოჭორიძე, „თუშეთი“, თბ., 1993 
* სერგი მაკალათია, „თუშეთი“, თბ., 1983  

## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
მარგარიტა (ვენესუელა)

**მარგარიტა** () — კუნძული კარიბის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ეკუთვნის ვენესუელას. ფართობი — 1020 კმ². მოსახლეობა — 420 000 კაცი.

## გეოგრაფია 
|thumb|300px|კუნძულ მარგარიტას რუკა
მოიცავს პატარა კუნძულებს: კოჩეს და კუბაგუას, რომლებიც ერთად ქმნიან ვენესუელის შტატს — ნუევა-ესპარტას. დასახლება ძირითადად გავრცელებულია კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში.

შედგება ორი მთის მასივისაგან (სიმაღლე 988 და 702 მ-მდე), რომლებიც შეერთებულია 18 კმ ქვიშიანი ყელით. კუნძულის სიგრძეა 78 კმ, მაქსიმალური სიგანე დაახლოებით 20 კმ. სანაპირო ხაზის სიგრძე უდრის 152 კმ-ს. ჰავა სუბეკვატორულია, მშრალი. ჰაერის ტემპერატურა იცვლება 24 °C-იდან 37 °C-მდე. გავრცელებულია ქსეროფიტული ბუჩქნარი და კაქტუსები, მთები შემოსილია ტყით. არის მაგნეზიტის საბადო.

## ისტორია 
მარგარიტას კუნძული აღმოაჩინა ქრისტეფორე კოლუმბმა 1498 წელს. 1561 წელს კუნძული დაიპყრო ესპანელმა კონკისტადორმა ლოპე დე აგირემ. 1814 წელს კუნძულის მოსახლეობამ დაიწყო ომი დამოუკიდებლობისათვის, რომელიც პირველად მოიპოვეს სიმონ ბოლივარის ხელმძღვანელობით.

## ეკონომიკა 
მისდევენ მესაქონლეობას, თევზჭერას, მარგალიტის მოპოვებას.

განვითარებულია ტურიზმი. წარმოადგენს ვენესუელის ერთ-ერთ ყველაზე მთავარ საკურორტო ზონას. მარგარიტაზეა საზღვაო კურორტები, ქალაქი ლა-ასუნსიონი. დიდი ქალაქია აგრეთვე პორლამარი. საერთაშორისო ავიარეისები არ მოქმედებს. კუნძულზე მოხვედრა შესაძლებელია ვენესუელის დედაქალაქ — კარაკასიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
## ლიტერატურა
კატეგორია:ვენესუელის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
მარგარიტა

საკუთარი სახელი **მარგარიტა** შეიძლება აღნიშნავდეს

*მარგარიტა — კუნძული ვენესუელაში;
*მარგარიტა — კუნძული კოლუმბიაში.
ცნობილ ადამიანთა ენციკლოპედია

thumb|2008 წლის გამოცემა
**ცნობილ ადამიანთა ენციკლოპედია** — ქართული თემატური, არაანბანური, უხვად ილუსტრირებული ენციკლოპედია, გამოცემულია 2008 წელს (განახლებული 2009 წ.) გამომცემლობა ქარჩხაძის მიერ.
ენციკლოპედია მოიცავს 800 სტატიას და ოქსფორდის ამავე სახელწოდების მქონე რედაქციის მიხედვით არის გამოცემული. ქართულ წინასიტყვაობაში აღნიშნულია, რომ დედნისეული გამოცემა ყოველ ქვეყანას საშუალებას აძლევს თარგმნისას თავისი ცნობილი ადამიანები ჩაამატოს. ამ მხრივ არც ქართული გამოცემაა გამონაკლისი.
## თემატიკა 
მიუხედავად მცირე მოცულობისა, გამოცემა სულ 256 გვერდიანია, ცნობილ ადამიანთა ენციკლოპედია ბოლო ორი ათასი წლის განმავლობაში მსოფლიო ისტორიაში შესული არაერთი მნიშვნელოვანი პიროვნების შესახებ გვაწვდის ინფორმაციას. გამოცემა მიმოიხილავს როგორც ლიდერების, ხელოვანების, მკვლევრების, მეცნიერების, გამომგონებლების, ლიტერატორების, მუსიკოსების, მომღერლებისა და მსახიობების, ასევე სპორტსმენებისა და საზოგადოებისათვის კარგად ცნობილი მოღვაწეების ბიოგრაფიებს.
## ლიტერატურა 
*ცნობილ ადამიანთა ენციკლოპედია, 2009. 
კატეგორია:ქართული ენციკლოპედიები
დიმიტრი ახლესტიშჩევი

**დიმიტრი დიმიტრის ძე ახლესტიშჩევი** ( დ. 6 აგვისტო [ძვ. სტ. 26 ივლისი], 1796 — გ. 20 თებერვალი [ძვ. სტ. 8 თებერვალი] 1875) — რუსი გენერალი და იმერეთის, გურიის, სამეგრელოსა და აფხაზეთის დროებითი მმართველი 1834–1837 წლებში.

დაიბადა 26 ივლისს. სამხედრო საქმიანობაში იუნკერად ჩაირიცხა 1812 წელს ეგერის 39-ე პოლკში. 1814 წელს გადაიყვანეს ფინეთის პოლკში. 1824 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის წოდება და შემდეგ წელს ჩააბარეს რეველის ქვეითი პოლკი, თუმცა, მალევე გაათავისუფლეს. 1827 წელს იგი დაბრუნდა სამხედრო საქმეში. 1834 წელს გადაიყვანეს საქართველოში და ჩააბარეს იმერეთის, სამეგრელოს, გურიისა და აფხაზეთის მმართველობა.

დაჯილდოებულია წმინდა გიორგის მეოთხე ხარისხის ორდენით 1838 წელს და წმინდა ვლადიმირის პირველი ხარისხის ორდენით.

## ლიტერატურა
* რუსული ბიოგრაფიული ლექსიკონი 25 ტომად. პოლოვცოვი; 1896-1918;

კატეგორია:რუსეთის გენერლები
კატეგორია:დაბადებული 6 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1796
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1875
ლა-ასუნსიონი

**ლა-ასუნსიონი** () — ქალაქი ვენესუელაში. ნუევა-ესპარტას შტატის დედაქალაქი. 
მდებარეობს კუნძულ მარგარიტაზე, კარიბის ზღვაში, სამხრეთ ამერიკის კონტინენტიდან 19 კილომეტრში. 
2001 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 23,097 ათ. კაცს.

ლა-ასუნსიონის ძველ ნაწილში შემონახულია კოლონიური არქიტექტურის ისტორიული ძეგლები, რომელთაგან აღსანიშნავია სანტა-როსას ციხესიმაგრე.
პირველად დასახლებულ იყო ესპანელებით.  
ქალაქი ააშენა და გაამაგრა კაპიტანმა პედრო გონსალესმა 1565 წელს. 1648 წელს ლა-ასუნსიონი მეკობრეების არაერთგზის შემოსევის ადგილი იყო.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვენესუელის ქალაქების სია

## დაძმობილებული ქალაქები
* ლოს-როკესი – 
* სან-ანდრესი – 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
პორლამარი

**პორლამარი** () — ქალაქი ვენესუელაში. მდებარეობს კუნძულ მარგარიტაზე, ნუევა-ესპარტის შტატში. წარმოადგენს კუნძულის უდიდეს ქალაქს. დაარსდა 1536 წელს სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. მანამ სანამ პორლამარი მგზავრობისთვის ხელმისაწვდომი გახდებოდა, იგი იყო მეთევზეთა სოფელი. ამის შემდეგ პორლამარი გახდა კუნძულის ცენტრალური კვანძი, მაღაზიებით, რესტორნებითა და ღამის კლუბებით. გაბატონებულია ძირითადად ადგილობრივი და ევროპული ტურიზმი. 

ქალაქში თავმოყრილია კუნძულ მარგარიტას მოსახლეობის 1/3. იგი აგრეთვე კუნძულის მთავარი სავაჭრო ცენტრია.
პორლამარში მდებარეობს გენერალ სანტიაგო მარინოს სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი, რომელსაც გააჩნია რეგულარული საავიაციო კავშირები აშშ-ის, კანადისა და ევროპის ქალაქებთან, ასევე ვენესუელის დედაქალაქ — კარაკასთან. აეროპორტი ქალაქის ცენტრიდან 20 კილომეტრითაა დაშორებული.

## დაძმობილებული ქალაქები
* კანკუნი – 
* კარტახენა – 
* მაიამი – 

## იხილეთ აგრეთვე
*ვენესუელის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*San Francisco Chronicle article 

## სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
ნიკოლოზ IX (ამილახვარი)

**ნიკოლოზ IX** (*ამილახვარი*) — აღმოსავლეთ საქართველოსკათოლიკოს-პატრიარქი 1678-1688 და 1692-1695 წლებში. იმ პერიოდში ქართლის სამეფოში არსებობდა დაპირისპირება გიორგი XI-სა და ერეკლე I-ს შორის, რომელშიც სასულიერო პირებიც აღმოჩნდნენ ჩართული. გიორგის მხარს უჭერდა კათოლიკოსი ნიკოლოზ IX. ქართლის მეფედ დანიშნულ და თბილისში მოსულ ერეკლეს კათოლიკოსი არ ეახლა. ერეკლემ ნიკოლოზის ნაცვლად თავისი ბიძა იოანე X დანიშნა კათოლიკოსად. მეფემ, როგორც ჩანს, სხვა სასულიერო პირებიც გადააყენა და მათ ნაცვლად თავისი ერთგული პირები დანიშნა. ვახტანგ VI-ს 1705 წლის საეკლესიო კრებაზე თავდაპირველად კვლავ ნიკოლოზ IX-ის არჩევა უნდოდა კათოლიკოსად, მაგრამ კრება არ დაეთანხმა. კათოლიკოსად მეფის ძმა დომენტი IV აირჩიეს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები
*ამილახვრები

## ლიტერატურა
* *მეტრეველი რ.*, „პატრიარქი ერის სულიერი მამა“, თბ., 2008;
* *ვაჩნაძე მ.*, *გურული ვ.*, *ბახტაძე მ.*, საქართველოს ისტორია, თბ., 2003. 

კატეგორია:აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
ნ
მამა (1984 წლის ფილმი)

**მამა** — ქართული საბჭოთა ფილმი. გამოვიდა 1984 წელს. სცენარისტი და დამდგმელი რეჟისორია ლევან ზაქარეიშვილი. კომპოზიტორი ოთარ რამიშვილი.

## როლებში 
* გივი (გურამ) ფირცხალავა − *მამა*
* დათო კვირიკაძე − *ბექა (შვილი)*

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:1984 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ლევან ზაქარეიშვილის ფილმები
ნაცვალსახელი

**ნაცვალსახელი** (სამეცნიერო ტერმინოლოგიაში აგრეთვე გამოიყენება ლათინური Pronomen ან Pronomina) — სიტყვა, რომელიც მიუთითებს საგანზე ან თვისებაზე (განსხვავებით სხვა სრულმნიშვნელობიანი სიტყვებისაგან — სახელებისაგან, რომლებიც ამათუ იმ საგანს ან თვისებას აღნიშნავენ). 

ნაცვალსახელები შედის მითითებითი (დეიქტური) სიტყვების ჯგუფში ადგილისა და დროის ზმნისართებთან ერთად (აქ..., ახლა...). ისინი მნიშვნელობას (აღსანიშნ საგანთან მიმართებას) სამეტყველო სიტუაციის მიხედვით იცვლიან. ნაცვალსახელი შეიძლება იყოს პირისა (მე, შენ, ის, ჩვენ, თქვენ, ისინი), კუთვნილებითი (ჩემი, შენი, მისი, ჩვენი, თქვენი, იმათი), ჩვენებითი ანუ მითითებითი (ეს, ის, ეგ, მაგ... ესენი, ისინი... ასეთი, ისეთი, აგეთი, მაგეთი... ამისთანა, მაგისთანა...), კითხვითი (ვინ, რა, რომელი, როგორი), მიმართებითი (ვინც, რაც, რომელიც, როგორიც...), განუსაზღვრელობითი (ვინმე, რამე, რომელიმე... ვიღაც, რაღაც, რომელიღაც... ზოგი...), ურთიერთობითი (ერთმანეთი, ურთიერთი, ერთიმეორე...), განსაზღვრებითი (თვით, თავად...), უარყოფითი (არავინ, ვერავინ, ნურავინ... აღარავინ...) და სხვა. ნაცვალსახელი შესატყვებაში შეიძლება შეენაცვლოს არსებით სახელს, ზედსართავს, რიცხვით სახელს, შეიძლება გამოვლინდეს წინადადების სხვადასხვა წევრად (მე იგი ვარ, ვინ სოფელსა არა ამოვკრეფ კიტრად ბერად; შენი სიცოცხლე მეყოფის ჩემად იმედად გულისად; მერმე ვიშიშვი, მეფეო, თქვენად კადრებად ამისად; რა უთქვამს, რა მოუჩმახავს, რა წიგნი მოუწერია; ვინცა იყოს უარესი, თავშიშველი სამ დღე ვლიდეს; მზემან მეტი რაღა გიყოს, აჰა, ბნელი გაგითენე; ზოგნი ნდომით შეჰფრინვიდეს, ზოგნი იყვნეს სულ-წასრულად; რას მაქნევდით, რა გინდოდათ, ერთმანეთსა რითა ვჰგვანდით; უხვი ახსნილსა დააბამს, იგი თვით ების, ვინ ების

## ლიტერატურა
კატეგორია:მეტყველების ნაწილები
დიმიტრი გედევანიშვილი

**დიმიტრი პანტელეიმონის ძე გედევანიშვილი** (დ.  1 დეკემბერი [ძვ. სტ. 19 ნოემბერი], 1884, კირბალი, გორის მაზრა — გ. 20 დეკემბერი, 1958, თბილისი) — ქართველი ნიადაგთმცოდნე, პროფესორი (1930), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1943). სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1950). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1956).

## ბიოგრაფია
დიმიტრი გედევანიშვილმა დაამთავრა ნოვოალექსანდრიის (პოლონეთი) სოფლის მეურნეობისა და მეტყევეობის ინსტიტუტის აგრონომიული ფაკულტეტი (1914). 1910-1912 წლებში მონაწილეობდა შორეული აღმოსავლეთის, აზიისა და ამიერკავკასიის ნიადაგების გამომკვლევ ექსპედიციებში, რომლებსაც აკადემიკოსი კონსტანტინე გლინკა ხელმძღვანელობდა.

150px|მინი|მარცხნივ|დიმიტრი გედევანიშვილის ბიუსტი ვაკის სასაფლაოზე
დაღესტანში მუშაობდა ოლქის აგრონომად. შემდეგ იყო ნიადაგთმცოდნეობისა და ზოგადი მიწათმოქმედების კათედრის გამგე თსუ-ში (1919-1929) და ერთდროულად (1921-1924) — თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში.
1929 წლიდან საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში ხელმძღვანელობდა ნიადგთმცოდნეობის კათედრას. გედევანიშვილმა გამოიკვლია საქართველოს მევენახეობისა და მეჩაიეობის რაიონები, აგრეთვე კოლხეთის დაბლობის ნიადაგები. მისი ხელმძღვანელობით შედგა საქართველოს ნიადაგების რუკები.

გედევანიშვილი იყო ნიადაგთმცოდნეობის საკავშირო საზოგადოების საქართველოს განყოფილების უცვლელი თავმჯდომარე.
დაჯილდოებულია 2 წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია თბილისში, ვაკის პანთეონის შესასვლელში.

## თხზულებები
* გედევანიშვილი დ., ნიადაგმცოდნეობა, ტფ., 1935;
* გედევანიშვილი დ., ნიადაგმცოდნეობის კურსი, თბ.,1955;
* გედევანიშვილი დ., ნიადაგთმცოდნეობის კურსი, თბ., 1961 (თანაავტ.:გ. ტალახაძე);
* გედევანიშვილი დ., ტფილის-ბაკურიანის მარშრუტის ნიადაგები = Почвы маршрута Тифлис-Бакуриани = Soils of the Tiflis-Bakuriani route, ტფ., 1930.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:ქართველი ნიადაგთმცოდნეები
მიხეილ დარასელია

**მიხეილ კონსტანტინეს ძე დარასელია** (დ. 28 ივნისი, 1902, დაბა ზუგდიდი — გ. 22 თებერვალი, 1997, თბილისი) — ქართველი აგრონომ-ნიადაგთმცოდნე. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1946), პროფესორი (1947). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1955), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961).

## ბიოგრაფია
1928 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სასოფლო-სამეურნეო ფაკულტეტი. 1928–29 წლებში მუშაობდა ოზურგეთის საცდელ სადგურში ნაკვეთების გეოგრაფიული ქსლის გამგედ. 1930 წლიდან ჩაის მეურნეობის საკავშირო ინსტიტუტის ნიადაგთმცოდნეობის განყოფილების გამგეა. 1974 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა პრობლემების განყოფილების აკადემიკოს-მდივანია. დამუშავებული აქვს ნიადაგების ეროზიის საწინააღმდეგო ღონისძიებები და ჩამორეცხილი ნიადაგების ნაყოფიერების აღდგენის საკითხები; შეისწავლა საქართველოს ეწერი და წითელმიწა ნიადაგები და მათი გამოყენება სუბტროპიკული კულტურებისათვის. დარასელია ნიადაგთმცოდნეთა საკავშირო საზოგადოების წევრი იყო.

სსრკ VII–VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1951).

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:ქართველი ნიადაგთმცოდნეები
მიხეილ
ოტო კრიუმელი

**ოტო კრიუმელი** (; დ. 8 ივლისი 1854, კცინია — გ. 12 ოქტომბერი, 1912, კიოლნი) — გერმანელი გეოგრაფი. მოღვაწეობდა ოკეანოლოგიასა და გეოფიზიკაში. ოკეანოლოგიის გამოჩენილი მკვლევარი. 

## ბიოგრაფია
სწავლობდა მედიცინას, შემდეგ მოღვაწეობდა გეოგრაფიულ და ფიზიკურ მეცნიერებებში. ქალაქ ლაიფციგში სწავლობდა ოსკარ ფერდინანდ პეშელთან, გეტინგენში — იოჰან ედუარდ ვაპოისთან და ზეებახთან, ბერლინში — ადოლფ ბასტიანტან და ჰენრიხ კიპერტთან. გეტინგენში 1876 წელს მიიღო მეცნიერების კანდიდატის წოდება, 1878 წელს იქვე დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია გეოგრაფიაში. 1882-1883 წლებში ჰამბურგში მუშაობდა საზღვაო მეტეოსადგურში, სადაც მოღვაწეობდა ოკეანოლოგიის დარგში. 1883 წელს ქალაქ კილში მიიწვიეს პროფესორად. 1897-1898 წლებში იყო რექტორი. 
ერთდროულად მუშაობდა საზღვაო-სამხედრო აკადემიის დოცენტად. 

1889 წელს მონაწილეობდა ატლანტის ოკეანეში ჩატარებულ ექსპედიციაში. 1911 წელს მარბურგში გახდა გეოგრაფიის პროფესორი. 
მოღვაწეობდა გეოგრაფიის ყველა ძირითად დარგში. ლექციებს კითხულობდა მეტეოროლოგიის, კლიმატოლოგიის, 
მორფოლოგიის, ანთროპოგეოგრაფიის, ქვეყანათმცოდნეობისა და ეთნოგრაფიის დარგებში. ბერლინის, ამსტერდამის, ლონდონის, რომისა და სხვა. იყო გეოგრაფიული საზოგადოებების წევრი.

## ბიბლიოგრაფია
* Die äquatorialen Meeresströmungen des Atlantischen Ozeans u. d. allg. System d. Meereszirkulation: Diss — Göttingen, 1877.
* Bemerkungen üb. d. Meeresströmungen u. -temperaturen d. Falklandsee  (нем.) // Archiv Dtsch. Seewarte. — 1882.
* Die Bewegungsformen des Meeres — Stuttgart, 1887.
* Die geogr. Entwicklung d. Nordsee — 1894.
* Europ. Staatenkde — 1880 Vol. 1. — (Klassiker der Geographie. – 1904. – Bd. 3).
* Geogr. Praktikum — 1908. (mit M. Eckert)
* Geophysikalische Beobachtungen der Plankton-Expedition — Kiel, 1893.
* Der Ozean, e. Einf. i. d. allg. Meereskde — Leipzig, 1886.
* Reisebeschreibung der Plankton-Expedition — Kiel, 1892.
* Versuch einer vergleichenden Morphologie der Meeresräume: Habil. schr — Göttingen, 1879.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოტო კრიუმელის შესახებ
* ოტო კრიუმელის მოკლე ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი გეოგრაფები
მამუკა ხერხეულიძე

**მამუკა გრიგოლის ძე ხერხეულიძე** (დ. 13 ნოემბერი, 1959, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი, სცენარისტი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1959 წლის 13 ნოემბერს, ქალაქ თბილისში. მამამისი, გრიგოლ (ქიცა) ხერხეულიძე ცნობილი ლიტერატურათმცოდნე და კრიტიკოსი იყო, რომელიც იკვლევდა უახლესი ქართული ლიტერატურის ისტორიას და ქართული პოეზიის აქტუალურ პრობლემებს.

მამუკა ხერხეულიძემ 1976 წელს დაამთავრა თბილისის 55-ე საშუალო სკოლა. 1976-82 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე.

1983-1993 წწ. მუშაობდა საქტელერადიო კომიტეტის საინფორმაციო სამსახურის კორესპონდენტად. მისი პუბლიკაციები პერიოდულად იბეჭდებოდა პრესაში. ასევე მუშაობდა მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში ლექსიკოლოგიის განყოფილებაში.

1993 წელს იბრძოდა აფხაზეთის ომში საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღსადგენად.

2002 წლიდან არის კომპანია „დავით სარაჯიშვილი და ენისელის“ სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი და 2003 წლიდან საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის უფროსი.

ვარდების რევოლუციის დროს იყო „დაუმორჩილებლობის კომიტეტის“ წევრი.

2004 წ. იყო სახელმწიფო ტელევიზიის საზოგადოებრივ ტელემაუწყელობად გარდაქმნის დროებითი სამეურვეო საბჭოს წევრი. დაარსების დღიდან თანამშრომლობს გაზეთ „24 საათთან“. 2005 წლის ივნისიდან არის საზოგადოებრივი ტელევიზიის სამეურვეო საბჭოს წევრი.

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

2010–2011 წლებში მამუკა ხერხეულიძე იყო ლიტერატურული კონკურსის „გალას“ ჟიურის წევრი.

## წიგნები
* *დღეს*  (კრებული), რედ.: მამუკა ხერხეულიძე, თბილისი, რუსთავი 2 პრინტი, 251 გვ.; 20 სმ., 2003 — ISBN 99940-739-1-5
* *კავკასიური ქრონიკა* (მოთხრობები), თბილისი, გამომცემლობა არეტე, 93 გვ. ; 16 სმ., 2005 — ISBN 99940-810-2-0
* *À La Guerre Comme À La Guerre ომში, როგორც ომში* (მოთხრობები, ესეები), თბ., ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 148 გვ. 2013 — ISBN 978-9941-15-855-1

## სცენარი
* *ქუჩის დღეები*, 2010, რეჟისორი ლევან კოღუაშვილი, სცენარის ავტორები: ლევან კოღუაშვილი, ბორის ფრუმინი, ნიკოლოზ (ნიკა) მარი – ფილმში გამოყენებულია მამუკა ხერხეულიძის მოთხრობის „ბებე“–ს მოტივები
* *როცა თეთრი ვარსკვლავები გამოჩნდებიან*, რეჟისორი ნინო კირთაძე, მამუკა ხერხეულიძის მოთხრობის *კავკასიური ქრონიკის* მიხედვით. (სინოფსისი: მკვლელობის შურისძიება თავს იჩენს ძალადობის მომაკვდინებელ მექანიზმში. პეტრე, ლუკა და ლილე ჩაკეტილნი არიან ბოროტებისა და ზიზღის წრეში და იბრძვიან, რათა იპოვონ იმედი შეუბრალებელ საზოგადოებაში).

## სტატიები
* *ომერტა - ქვა პირში*, 24 საათი, 2005, 24 ოქტომბერი, N295 (1095)
* *ვირის აბანო*, 24 საათი, 2006, 20 იანვარი, N11 (1163)
* *SECURITI COMES FIRST* : თვალსაზრისი, 24 საათი, 2006, 1 აგვისტო, N171(1323)
* *გაერო მოუწოდებს ჭუბურხინჯის მინისტერიალს*, 24 საათი, 2006, 30 ოქტომბერი, N241 (1383)
* *პლატონის დიალოგები*, 24 საათი, 2007, 28 მარტი, N67 (1511)
* *თავისუფალი დღიურები: ოჩილას და პეტრარკას ერთი დღე*, 24 საათი, 2010, 20 მაისი, N18 (053)

## იხილეთ აგრეთვე 
*ხერხეულიძეები

## რესურსები ინტერნეტში 
* მზე ამოდიოდა, ან ჩადიოდა. ვისთვის როგორ... (მოთხრობა) 
* "მწერალი, ალბათ, ბერია სამოქალაქო ცხოვრებაში" (ინტერვიუ)
* "მზე ამოდიოდა ან ჩადიდა, ვისთვის როგორ..."
* "ოჩილა"
* "კავკასიური ქრონიკა"

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული 1959
საქართველოს კულტურის სამინისტრო

**საქართველოს კულტურის სამინისტრო** (მანამდე – **საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრო**, **საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო** და **საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო**) — საქართველოს სამინისტრო, რომლის ხელმძღვანელი (მინისტრი) მთავრობის წევრია. 
სამინისტრო ანგარიშვალდებულია მთავრობის წინაშე და ასრულებს მისსავე ან პრემიერ-მინისტრის მიერ დაკისრებულ ამოცანებს.

## მინისტრები
### საქართველოს რესპუბლიკის კულტურის მინისტრები
* ნოდარ წულეისკირი, ნოემბერი, 1990 - 9 ივლისი, 1991
* ედმუნდ კალანდაძე, 9 ივლისი, 1991 - 24 ნოემბერი, 1992
* დავით მაღრაძე, 24 ნოემბერი, 1992 – 21 დეკემბერი, 1995
* ვალერი ასათიანი, 21 დეკემბერი, 1995 - 13 სექტემბერი, 2000
* სესილი გოგიბერიძე, 13 სექტემბერი, 2000 - 28 ნოემბერი, 2001
* სესილი გოგიბერიძე (მეორეჯერ), 28 ნოემბერი, 2001 – 21 ნოემბერი, 2003

### საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის მინისტრები
* გიორგი გაბაშვილი, 17 თებერვალი, 2004 – 30 იანვარი, 2008
* ნიკოლოზ ვაჩეიშვილი, 31 იანვარი, 2008 – 2 ნოემბერი, 2008
* გრიგოლ ვაშაძე, 2 ნოემბერი, 2008 – 6 დეკემბერი, 2008
* ნიკოლოზ რურუა, 9 დეკემბერი, 2008 – 30 ივნისი, 2010

### საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრები
* ნიკოლოზ რურუა, 30 ივნისი, 2010 – 25 ოქტომბერი, 2012
* გურამ ოდიშარია, 25 ოქტომბერი, 2012 – 21 ივლისი, 2014
* მიხეილ გიორგაძე, 23 ივლისი, 2014 – 15 დეკემბერი, 2017

საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე (2017 წლის 7 დეკემბერი #1620-რს https://info.parliament.ge/file/1/BillReviewContent/168936? ) საქართველოს კანონის შესაბამისად, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს შეუერთდა სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტროს სპორტის კომპონენტი.

### საქართველოს კულტურისა და სპორტის მინისტრები
* მიხეილ გიორგაძე, 15 დეკემბერი, 2017 – 21 ივნისი, 2018
* მიხეილ გიორგაძე, 21 ივნისი, 2018 – 14 ივლისი, 2018

საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე (2018 წლის 14 ივლისი #3141–რს) საქართველოს კანონის შესაბამისად, უწყება შეუერთდა — საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს.

2024 წლის 1 იანვრიდან საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს ახალგაზრდობის მიმართულება გადაეცა განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს და ჩამოყალიბდა საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრო.

* თეა წულუკიანი, 19 მარტი, 2021 – 26 სექტემბერი, 2024 

### საქართველოს კულტურის მინისტრი
* თინათინ რუხაძე, 18 ოქტომბერი, 2024 – დღემდე

## ისტორია
### საქართველოს სსრ კულტურის მინისტრები
* თეიმურაზ გიორგის ძე ბადურაშვილი
* ავთანდილ ლევანის ძე გუნია, 1953 - 24 ნოემბერი, 1957
* დავით იოსების ძე ჩხიკვიშვილი, 24 ნოემბერი, 1957 - აგვისტო, 1961
* თენგიზ პავლეს ძე ბუაჩიძე, აგვისტო, 1961 - 1965
* ოთარ ვასილის ძე თაქთაქიშვილი, 1965 – 1984
* აკაკი არჩილის ძე დვალიშვილი (მოვალეობის შემსრულებელი), 1984 - 1985
* ვალერი ასათიანი, 17 სექტემბერი, 1985 – ნოემბერი, 1990

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კ
გეოგნოზია

**გეოგნოზია** (  ge — მიწა და gnosis — ცოდნა) — მეცნიერების ყოფილი სახელწოდება მინერალების, ქანებისა და მადნის შესახებ, რომელიც იხმარებოდა XVIII-XIX საუკუნეების ლიტერატურაში.
ტერმინი წარმოიშვა გერმანიაში XVIII საუკუნეში. ფართოდ გამოიყენებოდა გერმანიასა და რუსეთში, რომელიც შემოიფარგლებოდა ხმელეთის ზედაპირზე არსებული ქანების აღწერით.  
ამ ტერმინს იყენებდა გერმანელი გეოლოგი აბრაამ გოტლობ ვერნერი (1780). 
იმ პერიოდში გეოლოგია აღწერითი ხასიათის მეცნიერება იყო, რომელიც ჩამოყალიბდა როგორც მეცნიერება დედამიწის წარმოშობისა და ისტორიის შესახებ.

XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან გეოგნოზია როგორც ტერმინი ხმარებიდან გამოდიოდა, ხოლო XIX საუკუნის ბოლოსათვის გეოლოგიამ იგი საბოლოოდ განდევნა.

## იხილეთ აგრეთვე
* გეოლოგია 

## რესურსები ინტერნეტში
* სამთო ენციკლოპედია 
* გეოგნოზიის შესახებ 

## სქოლიო
კატეგორია:გეოლოგია
კარლ ჰესე

**კარლ ჰესე მეორე** (რუს. Карл Фёдорович Гессе 2-й) (1788–1842) — გენერალ–ლეიტენანტი, ნაპოლეონის ომის ვეტერანი, იმერეთის, გურიის, სამეგრელოსა და აფხაზეთის მმართველი 1827–1831 წლებში.

დაიბადა 1788 წელს. მისი მამა, თეოდორე ივანეს ძე ჰესე, 1800 წლამდე იყო კომენდანტი. 1793 წელს ჩაეწერა ვიბორგიის გარნიზონში. 1805 წელს მონაწილეობდა ნაპოლეონის წინააღმდეგ ომში, კერძოდ პომერანიის საზღვაო ექსპედიციაში. მეორე ომის დროს, 1807 წელს, ჰესე მონაწილეობდა პრეისიშ–ეილაუს, გუტშადტის, ჰაილსბერგისა და ფრიდლანდის ბრძოლებში. გუტშადტის ბრძოლის შემდეგ მაგ წმინდა ვლადიმერის მეოთხე ხარისხის ორდენი მიიღო, ხოლო ფრიდლანდის ბრძოლის შემდგომ – წმინდა ანას მეოთხე ხარისხის ორდენი.

1808–1809 წლებში იყო თავად გორჩაკოვის ადიუტანტი, მონაწილეობა მიიღო რუსეთ–შვედეთის ომში და 1808 წლის 12 დეკემბერს მიიღო შტაბს–კაპიტნის წოდება და შემდგომ წელს საჩუქრად გადაეცა ოქროს შპაგა წარწერით „სიმამაცისთვის“.

1827 წელს დაინიშნა იმერეთის, გურიისა და სამეგრელოს მმართველად, ხოლო შემდგომში, მის კომპეტენციას აფხაზეთიც შეუერთდა.

მას აგრეთვე მიღებული აქვს წმინდა ანას მეორე ხარისხის ორდენი (1810), წმინდა გიორგის მეოთხე ხარისხის ორდენი (1824), წმინდა ვლადიმერის მესამე ხარისხის ორდენი (1829), წმინდა ანას პირველი ხარისხის ორდენი (1829) და ოქროს იარაღი „სიმამაცისთვის“ (1829 წელს, ბრილიანტებით შემკული).

## ლიტერატურა
**რუსული ბიოგრაფიული ლექსიკონი 25 ტომად. პოლოვცოვი; 1896-1918;*

კატეგორია:დაბადებული 1788
კატეგორია:გარდაცვლილი 1842
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
ივანე ხატუნცოვი

**ივანე ანდრეის ძე ხატუნცოვი** (რუს. Хатунцов Иван Андреевич) — რუსეთის სამხედრო მოხელე XVIII საუკუნის ბოლოსა და XIX საუკუნის შუა ხანებში. იმერეთის დროებითი მმართველი 1816–1820 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
*გენეალოგიური გამოკვლევების ცენტრი

კატეგორია:რუსი სამხედრო მოღვაწეები
მილიონი შობისთვის

**მილიონი შობისთვის** () — რეჟისორ ჯეიმზ ორის კომედიური კინოფილმი, რომელიც მოგვითხრობს სამი ბავშვის ისტორიას, რომლებიც აშშ-იდან კანადაში გადავიდნენ საცხოვრებლად. ფილმში მონაწილეობენ: პატრიკ სუეიზი, კამერონ ბრაიტი, მეთიუ ნაიტი, პრესტონ ლესი, კრის კატანი, ტიმ კარი და კარმენ ელექტრა. 
ფილმის პრემიერა გაიმართა კანადაში 2007 წელს. აშშ-ში ფილმის პრემიერა გაიმართა 2008 წელს. 
ფილმის გადაღება ძირითადად მიმდინარეობდა სავაჭრო ცენტრ West Edmonton Mall-ში.

საშობაო განწყობა მას შემდეგ იწყება, როდესაც 12 წლის ბრაიანი და 6 წლის მერი მაღაზიაში ფულით სავსე ჩანთას იპოვიან; ერთი შეხედვით მათ ცხოვრებაში ყველაფერი დალაგდა. ორი ბავშვი, დიდი მაღაზია, მილიონი ჯიბეში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2007 წლის ფილმები
კარმენ ელექტრა

**ტარა ლი პატრიკი** ( დ. 20 აპრილი, 1972, შერონვილი, აშშ) — ამერიკელი მოდელი, მომღერალი, მსახიობი, მოცეკვავე, ტელეწამყვანი. 
პოპულარობა ხვდა წილად ჟურნალ Playboy-ში გადაღებით, MTV სათამაშო შოუში – Singled Out-ში მონაწილეობით,
როგორც ამერიკული ჯგუფის Pussycat Dolls-ის მოცეკვავე და ასევე კინოში შესრულებული როლებით: 
„ძალიან საშიში კინო“, „კინოპაემანი“, „ეპიკური კინო“, „სპარტანელების გაცნობა“, „არარეალური ბლოკბასტერი“.

## ბიოგრაფია
კარმენ ელექტრა დაიბადა 1972 წლის 20 აპრილს, ქალაქ შერონვილში, დედამისის მომღერლის პატრისიისა და მამამისის – გიტარისტის და მსახიობის გერის ოჯახში.
იგი ესწრებოდა ენ უაიგელის დაწყებით სკოლას, შემდეგ ქალაქ ცინცინატის ერთ-ერთ გარეუბანში ცეკვას. 
კარმენ ელექტრას დედა თავის კიბოთი გარდაიცვალა 1998 წელს. იმავე წელსვე კარმენს გულის შეტევით გარდაეცვალა და – დები.
ელექტრამ შერონვილში დაამთავრა პრინსტონის საშუალო სკოლა. იგი ცინცინატის სახელმწიფო სკოლის ოკრუგში ესწრებოდა შემოქმედებით და საშემსრულებლო ხელოვნებას.  
კარმენ ელექტრა ირლანდიური, გერმანული და ჩეროკი წარმოშობისაა.

## კარიერა
კარმენ ელექტრამ თავისი პროფესიონალური კარიერა დაიწყო 1990 წელს, როგორც Kings Island-ის მოცეკვავემ. 1991 წელს საცხოვრებლად გადავიდა კალიფორნიაში, სადაც შეხვდა პრინსს.
სულ მალე ელექტრამ კონტრაქტი გააფორმა პრინსის ხმისჩამწერ კომპანიასთან – Paisley Park Records, რის შემდეგაც დაიწყო მომღერლის კარიერა. 
მათი ქორწინებაში ყოფნა მცირე ხანს გაგრძელდა. 1999 წლის აპრილში ელექტრამ გაყრაზე შეიტანა განცხადება. 
2003 წელს იგი ცოლად გაყვა გიტარისტ დეივ ნავაროს. 2006 წლის 17 ივლისს წყვილი გაშორდა.
მათი ურთიერთობა საბოლოოდ დასრულდა 2007 წლის 20 თებერვალს.

2008 წლის აპრილში ელექტრას წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ იგი დანიშნულია რობ პატერსონთან,
რომელიც პროფესიით მომღერალია.

## დისკოგრაფია
* კარმენ ელექტრა, 1993

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* 
* კარმენ ელექტრა People.com
* Playboy Interview of Carmen Electra 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მოდელები
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლიოვისნა

მინი|ლიოვისნა
**ლიოვისნა** () — ჩანჩქერი ვენესუელაში. მდებარეობს ლიოვისნას პარკის ტერიტორიაზე, მდინარე კარონზე, ორინოკოს შესართავთან სიახლოვეს. წყალვარდნილი ქალაქ პუერტო-ორდასთან მდებარეობს. 
უკანასკნელ წლებში ჩანჩქერთან ახლომდებარე მაკაგუას კაშხალმა შეამცირა წყლის დინება. ქმნის თვალსაჩინო სანახაობას. 

## იხილეთ აგრეთვე
* კარონი

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩანჩქერი ლიოვისნა

კატეგორია:ვენესუელის ჩანჩქერები
კატეგორია:ორინოკოს აუზი
აფროევრაზია

მინი|320პქ|მარჯვნივ|აფროევრაზია (წითელ ფერში)
**აფროევრაზია** (უფრო ხშირად **აფრაზია** ან **ევრაფრაზია** ჩვეულებრივ აფროევრაზია იყოფა სუეცის არხის გავლით აფრიკად და ევროპად.

## გეოგრაფიული რეგიონები
## იხილეთ აგრეთვე
* სუპერკონტინენტი
* გეოგრაფია

## რესურსები ინტერნეტში
* აფროევრაზია 

## სქოლიო
კატეგორია:სუპერკონტინენტები
კატეგორია:აფროევრაზია
მეხსიერების მისამართი

**მეხსიერების მისამართი** — ორობითი რიცხვებისგან შემდგარი კოდი, რომელიც განსაზღვრავს ინფორმაციის ადგილმდებარეობას მეხსიერებაში, სადაც რაიმე მონაცემს ინახავს კომპიუტერული პროგრამა. თანამედროვე კომპიუტერებს, რომლებსაც შეუძლიათ თითოეულ ბაიტზე მითითება ბაიტზე-მითითებადი ეწოდებათ, ისინი ერთ მისამართზე ერთ ბაიტს იტევენ; როდესაც მონაცემი ბაიტზე მეტია ინფორმაცია მეზობელ მისამართებზე ნაწილდება. თუმცა, არსებობს word-addressable(უორდზე მითითებადი, უორდი შეიძლება იყოს 1-დან 8 ბაიტამდე), რომელიც განსხვავებული ზომის ინფორმაციას იტევს.

გაშვებად პროგრამაში *ფარდობითი* მისამართი არის ათვლილი რაიმე წერტილიდან, ხოლო *აბსოლუტური*(ზოგჯერ *ზუსტი*, *რეალური* ან *მანქანური*) არის უნიკალური და რეალური მისამართი მეხსიერებაში.

კატეგორია:კომპიუტერის არქიტექტურა
კატეგორია:დამხსომებელი მოწყობილობა
მისამართი

მისამართი ქართულ ენაში ზუსტ ცნობას ვისამე საცხოვრებელი ბინის ან დაწესებულების ადგილსამყოფლის შესახებ. თუმცა *მისამართი* შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს შემდეგთაგანს:

*IP მისამართი
*მეხსიერების მისამართი
Toxicity (ალბომი)

***Toxicity*** — ამერიკული როკ-ჯგუფ System of a Down მეორე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2001 წლის 4 სექტემბერს, ლეიბლზე American. ჩაიწერა რიკ რუბინის პროდიუსერობით.

## სიმღერების სია 
## პერსონალი 
* სერჟ თანქიანი – წამყვანი ვოკალი, კლავიშებიანი საკრავები
* დარონ მალაქიანი – გიტარა, ვოკალი
* შავო ოდაჯიანი – ბას-გიტარა
* ჯონ დოლმაიანი – დასარტყმელი საკრავები

## სერტიფიცირებები
## სქოლიო 
კატეგორია:American Recordings-ის ალბომები
კატეგორია:2001 წლის ალბომები
კატეგორია:System of a Down-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები რიკ რუბინის პროდიუსერობით
კატეგორია:Columbia Records-ის ალბომები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 660

**გაეროს 660 რეზოლუცია** მიიღეს 1990 წლის 2 აგვისტოს, მას შემდეგ რაც გაეროს მოუხდა სასწრაფოდ ჩარეულიყო ერაყის მიერ ქუვეითში შემჭრაში. საბჭომ დაგმო ერაყის  ჩარევა და მოსთხოვა ამ უკანასკნელს, რომ  ქუვეითის ტერიტორია სასწრაფოდ დატოვებინათ და დაბრუნებოდნენ იმ პოზიციას, რომელიც მათ გააჩნდათ 1990  წლის 1 აგვისტოსთვის. 

იემენის რესპუბლიკამ მოუწოდა ქუვეითს და ერაყს მოლაპარაკებებისკენ, რათა გადაეწყვიტათ თავიანთი შეუსაბამობა ერთა ლიგის დახმარებით. მოლაპარაკებები თავდაპირველად გაიმართა ქალაქ ჯიდაში საუდის არაბეთში. საბჭომ აგრეთვე გადაწყვიტა საჭიროების შემთხვევაში კვლავ მოეწყოთ შეხვედრა,  რეზოლუციის ფარგლებში.

რეზოლუცია მიიღეს ერთსულოვნად 14 ხმით, (იემენს არ მიუღია  მონაწილეობა). ეს იყო თორმეტიდან პირველი რეზოლუცია, რომელიც მიიღეს ამ კონფლიქტთან დაკავშირებით.

## რესურსები ინტერნეტში
*Text of Resolution at UNHCR.org

კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1990 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ერაყის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ქუვეითის შესახებ
კატეგორია:1990 წელი ერაყში
კატეგორია:1990 წელი ქუვეითში
საქართველოს ბიზნეს ასოციაცია

**საქართველოს ბიზნეს ასოციაცია** — დამოუკიდებელი, არასამთავრობო, აპოლიტიკური და არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც დაფუძნდა 2009 წლის ოქტომბერში. დღეისათვის ასოციაცია ერთ-ერთი უმსხვილესი ბიზნესმენთა გაერთიანებაა საქართველოში, რომლის წევრებს წარმოადგენენ მსხვილი და საშუალო ბიზნეს ორგანიზაციები. საქართველოს ბიზნეს ასოციაციის ძირითადი საქმიანობის სფერო მოიცავს იმ საკითხებს, რომლებიც წარმოადგენს წევრთა საერთო ინტერესებს და რაც რთული გადასაწყვეტია ცალკეული კომპანიის ძალებით. ასოციაციის წევრები მოიცავენ ბიზნესის სხვადასხვა სფეროებს, მათ შორის, ადგილობრივი წარმოებას, საბანკო-საფინანსო, სადაზღვეო, საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებს, ტელეკომუნიკაციებს, გადაზიდვებს, საკვები და სასმელი პროდუქტების წარმოებას, სამშენებლო მასალების წარმოებას, მოპოვება-გადამუშავებასა და სხვა. დღევანდელი მონაცემებით, კერძო სექტორში ასოციაციის წევრების მიერ დასაქმებულთა რიცხვი მთლიანობაში 60,000-ს აღემატება.

## რესურსები ინტერნეტში 
*საქართველოს ბიზნეს ასოციაცია

კატეგორია:საქართველოს კომპანიები
სანახშირო

**სანახშირო**, *სანახშირე* — ძველ საქართველოში განსაკუთრებული ქონებრივი საზღვარი, რომელსაც მესისხლეთა შორის ზავის ჩამოგდების შემდეგ დამნაშე დაზარალებულს „სისხლის“ გადახდის საწინდრად აძლევდა.  სულხან-საბა ორბელიანის  განმარტებით, „სანახშირე ესე არს რა მესისხლენი დაზავდნენ, პირველად სანდო რამე მისცენ სისხლის გარდაჴდამდე“.  სანახშირო, ისევე როგორც საპირო, არ შედიოდა  „სისხლის“ ანგარიში, მისი წინაგასაძღუანებელი  საზღვარი იყო სანახშიროს ოდენობა დაზარალებულის სოციალური-წოდებრივი მდგომარეობისა და დანაშაულის სიმძიმის მიხედვით განისაზღვრებოდა. სანახშირო გათვალისწინებულია ბაგრატ კურაპალატის სამართლის (მ. 159) და კანონიკური სამართლის  (მ. 162) ფრაგმენტებში.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ადამის შექმნა (მრავალმნიშვნელოვანი)

„**ადამის შექმნა**“ შესაძლოა აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ქვემოთ მოცემულთაგან:

* ადამის შექმნა — მიქელანჯელოს ცნობილი ფრესკა სიქსტეს კაპელაში;
* ადამის შექმნა — 1993 წლის რუსული მხატვრული ფილმი.
ვეგეტაციური პერიოდი

**ვეგეტაციური პერიოდი** (**სავეგეტაციო პერიოდი**) — წელიწადის დრო, როდესაც მცენარე აქტიურად ავლენს თავის სასიცოცხლო ფუნქციებს — იზრდება და ვითარდება. ზომიერი ჰავის პირობებში, დაბლობზე ეს პერიოდი გრძელდება ზაფხულის უკანასკნელი ყინვებიდან შემოდგომის პირველ სუსხამდე, ხოლო მთაში — თოვლის აღებიდან თოვლის მოსვლამდე; ტროპიკულსა და ნაწილობრივ სუბტროპიკულში — მთელი წელი.

2) დრო, რომელიც საჭიროა მცენარის განვითარების მთლიანი ციკლის გასავლელად; სრულდება ნაყოფისა და თესლის წარმოქმნით. ვეგეტაციურ პერიოდს განსაზრვრავს მცენარის განვითარების პერიოდში მიღებული სითბოს რაოდენობა, სითბოს რაოდენობა კი ის სიდიდეა, რომელიც მიიღება ვეგეტაციური პერიოდის დღეების რაოდენობის გამრავლებით საშუალო დღე-ღამურ ტემპერატურაზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბოტანიკა
კატეგორია:მებაღეობა
კატეგორია:წელიწადის დროები
სარკინეთის შიო მღვიმელის ეკლესია

300px|მინი
**სარკინეთის შიო მღვიმელის ეკლესია** — კლდეში ნაშენი ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ელბაქიანთკარში. ექვემდებარება ურბნისისა და რუისის ეპარქიას. ეკლესიის გაიხსნა და იკურთხა 2011 წლის 20 ოქტომბერს, მიტროპოლიტ იობის მიერ. 

ტაძარში შესვლა დაახლოებით 5-მეტრიანი დერეფნიდან არის მოსახერხებელი, რომელიც კლდეშია გაჭრილი. მეუფე იობის განცხადებით, XIV საუკუნის შემდეგ საქართველოში კლდეში ეკლესია აღარ აშენებულა და სარკინეთის შიო მღვიმელის ეკლესია XIV საუკუნის შემდეგ პირველია, რომელიც კლდის გამოქვაბულში აშენდა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* სოფელ სარკინეთში კლდეში ნაშენი ეკლესია გაიხსნა // InterPressNews 

კატეგორია:ქარელის  მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XXI საუკუნის ეკლესიები
კუკენანის ჩანჩქერი

**კუკენანის ჩანჩქერი** () — მაღალი ჩანჩქერი ბოლივარის შტატში, ვენესუელაში. სიმაღლე 674 მ. გადმოედინება კუკენან-ტეპუის სამხრეთი კიდიდან, რორაიმის მთის ჩრდილო-დასავლეთით და წარმოადგენს მდინარე კარონის მარჯვენა შენაკადის კუკენანის სათავეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიოს უმაღლესი ჩანჩქერების სია 

## სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელის ჩანჩქერები
სანები

**სანები** ()  — ძველი დასავლურ-ქართული ტომი. სტრაბონის (ძვ. წ. I — ახ. წ.  I საუკუნეები), პლინიუს უფროსის (ახ. წ. I საუკუნე), ფლავიუს არიანესა (ახ. წ. II საუკუნე) და სხვა ავტორთა ცნობით, ბინადრობდნენ ქ. ტრაპეზუნტის მახლობლად. ძვ. წ. I — ახ. წ. II საუკუნეებში ისინი ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდინარე ოფისამდე (ახლანდელი სულან-ლუ) აღწევდნენ. ტრაპეზუნტსა და ოფისს შორის მდებარე ზღვისპირა ზოლის გარდა მათი განსახლების ფარგლებში შედიოდა ახლომახლო მთიანი რაიონებიც. პლინიუსი ტრაპეზუნტის ოლქში მოსახლე სანებს ჰენიოხებს უკავშირებს.  იგივე ავტორი სანებს იხსენიებს კოლხეთის სანაპიროს სხვა ადგილასაც, მდინარე ქარიენტ ცივის მიდამოებში. 

სამეცნიერო ლიტერატურაში საბოლოოდ არ არის დადგენილი, თუ რა ბგერით შინაარსს დებდნენ ბერძენი და რომაელი ავტორები სანების თავსართ ასოში. ზოგიერთი მკვლევარის (ს. ყაუხჩიშვილი) აზრით,  ფორმა „ჭან“ სახელის ან მისი რომელიმე ვარიანტის ბერძნულად გადმოცემის ცდას წარმოადგენს, ზოგის (ა. ჩიქობავა) ვარაუდით, „სანი“ იგივეა, რაც მეგრელთა საერთო სატომო სახელი „ზანი“, ხოლო ს. ჯანაშიას მტკიცებით, ბერძნულ-რომაულ „სანნ-ში“ თავკიდური ბგერა სწორედ ს-დ უნდა იკიტხებოდეს. მისი აზრით, „სანი“ ამოსავალი ფორმაა, რომლისაგანაც შემდეგში, როგორც საკუთარი სატომო სახელები, ჩამოყალიბდა ჩრდილოელი კოლხებისათვის „ზანი“, ხოლო სამხრეთელი კოლხებისათვის — „ჭანი“.

ბიზანტიელი მწერლები (პროკოპი კესარიელი) სანების თავკიდურ ბგერას უკვე „Τξ“ „ასოთკომპლექსით გადმოსცემდნენ“ („Τξάνοί“ ანუ ჭანები). ზოგიერთი ბიზანტიელის ავტორის ვარაუდით „Τξάνοί“ — „ჭანი“ მხოლოდ მდაბიური ფორმაა „სანისა“, ევსტათი თესალონიკელის თანახმად, სახელწოდება „სანი“ ახ. წ. XII საუკუნეშიც კი ცოცხალი ფორმა იყო. იპოლიტე პორტელისა (III საუკუნე) და ევსები კესარიელის (ახ. წ. IV საუკუნე) ცნობით, „სანი“ იგივეა, რაც „სანიკი“ („სანიგი“). თეოდორიტე კვირელის (V საუკუნე) გადმოცემით, სანები ლაზებისაგან განსხვავებული ცალკე ტომია. ახ. წ. I საუკუნეებში ტრაპეზუნტის მახლობლად მცხოვრებ სანებს მეფე არ ჰყავდათ, ძვ. წ. I საუკუნიდან ისინი ხარკს უხდიდნენ რომაელებს, მაგრამ სანები ვერ ურიგდებოდნენ მძიმე გადასახადებს და ეურჩებოდნენ მათ. რომაელთა ეკონოური შევიწროებისა და სამხედრო რეპრესიებისაგან თავის დასაღწევად სანები იძულებული იყვნენ მიეტოვებინათ ზღვის სანაპირო რაიონები და მიუვალ მთებში გამარგრებული ადგილებისათვის შეეფარებინათ თავი. ახ. წ. VI საუკუნეში პროკოპი კესარიელი მათ უკვე მდინარე ბოასის (ჭოროხის) სათავეებში, ახლანდელი პონტოს მთაგრეხილის აღმოსავლეთ ნაწილის გადაღმა მოიხსენიებს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჭანები
* ჰენიოხები

## ლიტერატურა
**მიქელაძე თ.,* ძიებანი კოლხეთისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთი შავიზღვისპირეთის უძველესი მოსახლეობის ისტორიიდან (ძვ. წ. II-I ატასწლეულები), თბ., 1974;
**ჯანაშია ს.,* თუბალ-თაბალი, ტიბარენი, იბერი, შრომები, ტ. 3, თბ., 1959;

## სქოლიო 
კატეგორია:კავკასიის ხალხები
კატეგორია:ქართული ტომები
გილად შალიტი

**გილად შალიტი** (; დ. 28 აგვისტო, 1986, ნაჰარია, ისრაელი) — ისრაელის შეიარაღებული ძალების ჯარისკაცი, რომელიც 2006 წლის 25 ივნისს გაიტაცეს ტერორისტული ორგანიზაცია ჰამასის წარმომადგენლებმა. 2011 წლის 18 ოქტომბერს გაათავისუფლეს ხუთწლიანი ტყვეობიდან. გილადის დასახსნელად, ისრაელი 1 027 ტერორისტის გათავისუფლებაზე დათანხმდა, რასაც ჰამასის ლიდერმა ხალედ მაშაალმა  პალესტინის „სტრატეგიული გამარჯვება“ უწოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Gilad.org  – Official site maintained by Shalit's family
* Gaza Kidnapping of Israeli Soldier 
* The Saga of Gilad Shalit  
* Gilad Watch 
* A taped video of Gilad Shalit speaking  
* Kerem Shalom attack and kidnapping of Cpl. Gilad Shalit 
* Kerem "When the Shark and the Fish First Met" by Gilad Shalit 
* Gilad Shalit: five years of difficult negotiations 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:დაბადებული 28 აგვისტო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სანელებელი მცენარეები

მინი|კამა
**სანელებელი მცენარეები** — მცენარეები, რომელთა სხვადასხვა ნაწილი დიდი რაოდენობის არომატულ ნივთიერებებს შეიცავს. გვარცელებულია ყველგან, უფრო ტროპიკებში, მათ შორის ბევრია ხე და ბუჩქი. მათგან აღსანიშნავია: მიხაკისა და დარიჩინის ხე, ვანილი, წიწაკა, პილპილი და სხვა.

ფართოდ არის გავრცელებული კამა, ოხრახუში, ქინძი, წიწაკა, ნიახური, მდოგვი, რეჰანი, ხახვი, ნიორი და სხვა. სუბტროპიკებიდან — კეთილშობილი დაფნა და სხვა. სანებელი მცენარეებს იყენებენ კულინარიასა და მედიცინაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სანელებელი მცენარეები
დიმიტრი გორდეევი

**დიმიტრი ალექსანდრეს ძე გორდეევი** (; დ. 6 იანვარი, 1978) — რუსი პოლიტიკოსი, ბიზნესმენი, ნოვოსიბირსკის ოლქის საკანონმდებლო ორგანოს დეპუტატი , პარტია "ედინაია როსიას" (Единая Россия) წევრი 2011 წლის 19 ოქტომბრამდე, ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი. საქართველოში პოლიტიკური თავშესაფრის მაძიებელი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა ნოვოსიბირსკის სახელმწიფო არქიტექტურულ-სამშენებლო უნივერსიტეტი ინჟინერ-მშენებლის სპეციალობით. 

ნოვოსიბირსკის ოლქის საკანონმდებლო ორგანოში წარმოადგენს ქ. ნოვოროსიისკის კალინინის რაიონს, იყო ფრაქციის "ედიანია როსია" წევრი. 

დ. გორდეევის კომპანია «მიგ-1» (Миг-1) ნოვოსობირსკში აშენებს 86 ათასი კვ. კმ. სავაჭრო-გასართობ ცენტრს "ევროპული". 

დიმიტრი გორდეევის თქმით, უშიშროების ფედერალური სამსახურის თანამშრომლები მასზე რუსეთში რამდენიმე წლის განმავლობაში მუდმივ თვალთვალს ახორციელებდნენ, ხელისუფლებისა და პრეზიდენტისგან კი დაცვას ვერ მიაღწია და იძულებული გახდა, გაქცეულიყო.

რუსული მედიის ინფორმაციით, დეპუტატმა რამდენიმე წლის წინ ერთ-ერთი სამშენებლო კომპანიისგან 11 მლნ რუბლი აიღო და სანაცვლოდ ქალაქის ადმინისტრაციაში ლობირებას დაჰპირდა, თუმცა დაპირება არ შეასრულა. გორდეევის მიმართ სისხლის სამართლის საქმე თაღლითობის მუხლით აღიძრა.
 
2011 წლის მარტში დეპუტატმა რუსეთის პრეზიდენტ დიმიტრი მედვედევისთვის ვიდეო-მიმართვა ჩაწერა, რომელშიც ამტკიცებს, რომ უშიშროების ფედერალური სამსახურის თანამშრომლების მხრიდან გამოძალვის მსხვერპლი გახდა. გორდეევის თქმით, სპეცსამსახურების ოფიცერი, მას დიდ თანხას სძალავდა, უარის შემთხვევაში კი ციხით ემუქრებოდა. როგორც დეპუტატი აცხადებს, დასაწყისში იგი პირობებს დასთანხმდა, თუმცა შემდეგ ახალი მოთხოვნა წაუყენეს, სისხლის სამართლის საქმე კი არ შეწყვეტილა.

გორდეევის მტკიცებით, ამის შემდეგ იგი იძულებული გახდა, რუსეთში დამალულიყო, შემდეგ ტაილანდში გადაინაცვლა და მასზე საერთაშორისო ძებნა გამოცხადდა. შემდეგ უკვე დეპუტატმა საქართველომდე ჩამოაღწია და ქვეყნის ხელისუფლებას პოლიტიკური თავშესაფარი სთხოვა.

2011 წლის 19 მარტს გორდეევი რუსეთის მმართველი პარტია "ედინაია როსიადან" გარიცხეს.
 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Депутат Гордеев, обвиненный в мошенничестве, обратился к Медведеву // Новосибирск-Ньюс 
* რუსი დეპუტატი, რომელიც საქართველოს ხელისუფლებას პოლიტიკურ თავშესაფარს სთხოვს, "ედინაია როსიადან" გარიცხეს // Information Agency 'PirWeli' 
* Новосибирский депутат, объявленный в международный розыск за мошенничество, заявляет, что дело сфабриковано // Комсомольская правда

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:დაბადებული 6 იანვარი
სანელსაცხებლე

**სანელსაცხებლე**, *ბალზამარიუმი, უნგენტარიუმი* — სურნელოვანი ზეთებისა და ნელსაცხებლების შესანახი და გადასატანი  ჭურჭელი. ძვ. წ. II ათასწლეულში მინის სანელსაცხებლების დამზადება დაიწყეს ეგვიპტესა და სირიაში — ძვ. სამყაროში ნელსაცხებლის უმთავრეს მწარმოებელ და ექსპორტიორ ქვეყნებში. უძველესი სანელსაცხებლები მზადდებოდა ფერადი გაუმჭვირვალე მინისაგან, რისთვისაც იყენებდნენ ე. წ. თიხის გულგულას. ამ მეთოდით დამზადებული მინის სხვადასხვა ფორმის სანელსაცხებლები (ამფორისკები, არიბალოსები, ალაბასტრონები, ოინოქოიები) განსაკუთრებით გავრცელდა ძვ. წ. VI—IV საუკუნეებში და დიდი რაოდენობით გადიოდა ხმელთაშუაზღვისპირეთის ქვეყნებიდან (სირია, ფინიკია, ძველი ეგვიპტე).

ამ დროის სანელსაცხებლეები ნაპოვნია საქართველოშიც (წალკა, ბრილი, ვანი, ფიჭვნარი). ამავე მეთოდით არის დამზადებული თბილისში აღმოჩენილი ძვ. წ. I — ახ. წ. I საუკუნეები ფერადი მინის ალაბასტრონი. უნიკალურ სანელსაცხებლებს ამზადებდნენ ქვისაგან (ალებასტრი, მარმარილო, მთის ბროლი, აქატი და სხვა) და ძვირფასი ლითონისაგანაც. მასობრივ წარმოებაში მინას კონკურენციას მხოლოდ თიხა უწევდა, განსაკუთრებით ადრინდელი ანტიკური და ელინისტურ ხანაში.

ძვ. წ. VI—IV საუკუნეებში საბერძნეთში ამზადებდნენ სხვადასხვა ფორმის თიხის სანელსაცხებლებს (არიბალოსები, ალაბასტრონები, ამფორისკები, ლეკითოსები, ასკოსები და სხვა). ძვ. წ. IV საუკუნის დასასრულიდან თითისტარის ფორმის თიხის სანელსაცხებლების (უნგვენტრიუმების) წარმოება ფართოდ გავრცელდა მთელ ელინისტურ სამყაროში და შემორჩა რომაულ ხანამდე, სანამ მას საბოლოოდ გამოდევნიდა მინის სანელსაცხებლები.  ელინისტური და რომაული ხანის თიხის უნგვენტარიუმები და ამფორისკები აღმოჩნდა საქართველოშიც (ვანი, დაბლაგომი, ეშერა, სამადლო, ჟინვალი, ურბნისი). ზოგიერთი მათგანი ადგილობრივი ნაწარმია. ახ. წ. I საუკუნიდან ფართოდ გავრცელდა გამობერვის წესით დამზადებული მინის სანელსაცხებლები, რომლებიც უკვე გამჭვირვალე მინისა იყო და გამოირჩეოდა ფორმათა მრავალფეროვნებით. I—III საუკუნეებში მათი წარმოება ანტიკური სამყაროს მრავალ პუნქტშია დადასტურებული (სირია, ეგვიპტე, იტალია, რაინის ოლქი, ჩრდილოეთი შავიზღვისპირეთი და სხვა). სანელსაცხებლებს ძველად იყენებდნენ არა მარტო ყოფაში, არამედ სამგლოვიარო რიტუალშიც. ამიტომ ხშირად გვხვდება სამარხებში. სანელსაცხებლები დიდი რაოდენობითაა აღმოჩენილი საქართველოში გათხრილ I—III საუკუნეების სამაროვნებშიც (ურეკი, ბორი, კლდეეთი, ზღუდერი, სამთავრო, ურბნისი და სხვა). ისინი ძირითადად შემოტანილია IV საუკუნიდან კი საქართველოში აღმოჩენილი მინის სანელსაცხებლების უმრავლესობა ადგილობრივი ნაწარმია. VI—VIII საუკუნეებში სანელსაცხებლები საქართველოდან მეზობებ ქვეყნებშიც გაჰქონდათ.

## ლიტერატურა
* *საგინაშვილი მ.,* ურბნისის სამაროვანის მინის ჭურჭელი, თბ., 1970;
* *უგრელიძე ნ.*, ადრეულ შუასაუკუნეთა ქართლში მინის წარმოების ისტორიისათვის, თბ., 1967;
* *Гагошидзе Ю. М.,* Самадло, Тб., 1979;
* *Fossing P.,* Glass Vessels before Glass-Blowing, Cph., 1940

კატეგორია:მინის ხელოვნება
საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო

**საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო** — საქართველოს სამინისტრო, რომლის ხელმძღვანელი (მინისტრი) მთავრობის წევრია. 
სამინისტრო ანგარიშვალდებულია მთავრობის წინაშე და ასრულებს მისსავე ან პრემიერ-მინისტრის მიერ დაკისრებულ ამოცანებს.

საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო ჩამოყალიბდა 1918 წელს საქართველოს რესპუბლიკის პირველი ლიდერის, ნოე ჟორდანიას მიერ. სამინისტროს ხელმძღვანელი - მინისტრი მთავრობის წევრია და პასუხისმგებელია ქვეყნის სისტემურ ურთიერთობებზე სხვა უცხოურ ქვეყნებთან. სამინისტრო ანგარიშვალდებულია მთავრობის წინაშე და ასრულებს მისსავე ან პრემიერ-მინისტრის მიერ დაკისრებულ ამოცანებს.

საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო მდებარეობს თბილისში, გიორგი ლეონიძის №3-ში. მანამდე განთავსებული იყო შიო ჩიტაძის ქუჩის №4-ში, თუმცა შენობის არამდგრადობის გამო დაწესებულება საქართველოს ეროვნული ბანკის ყოფილ შენობაში გადაიტანეს.

1921 წლის 25 თებერვალს რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის შედეგად საბჭოთა რუსეთმა დაიპყრო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო გაუქმდა და საქართველოს რევკომის გადაწყვეტილებით საქართველოს სსრ საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარიატი ჩამოყალიბდა, რომელიც მოგვიანებით ჩაანაცვლა საქართველოს სსრ საგარეო საქმეთა სამინისტრომ.

## მინისტრები
### საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრები
* აკაკი ჩხენკელი, 26 მაისი, 1918 – 21 მარტი, 1919
* ევგენი გეგეჭკორი, 21 მარტი, 1919 – ნოემბერი, 1921

### საქართველოს რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრები
* გიორგი ხოშტარია, 26 ნოემბერი, 1990 – 15 აგვისტო, 1991
* მურმან ომანიძე, 15 აგვისტო, 1991 – 31 დეკემბერი, 1991
* ალექსანდრე ჩიკვაიძე, 1 მარტი, 1992 – 21 დეკემბერი, 1995
* ირაკლი მენაღარიშვილი, 15 დეკემბერი, 1995 – 29 ნოემბერი, 2003

### საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრები
* თედო ჯაფარიძე, 30 ნოემბერი, 2003 – 20 მარტი, 2004
* სალომე ზურაბიშვილი, 20 მარტი, 2004 – 19 ოქტომბერი, 2005
* გელა ბეჟუაშვილი, 19 ოქტომბერი, 2005 – 31 იანვარი, 2008
* დავით ბაქრაძე, 31 იანვარი, 2008 – 5 მაისი, 2008
* ეკატერინე ტყეშელაშვილი, 5 მაისი, 2008 – 6 დეკემბერი, 2008
* გრიგოლ ვაშაძე, 6 დეკემბერი, 2008 – 1 ნოემბერი, 2012
* მაია ფანჯიკიძე, 1 ნოემბერი, 2012 – 5 ნოემბერი, 2014
* თამარ ბერუჩაშვილი, 11 ნოემბერი, 2014 – 1 სექტემბერი, 2015
* გიორგი კვირიკაშვილი, 1 სექტემბერი, 2015 – 30 დეკემბერი, 2015
* მიხეილ ჯანელიძე, 30 დეკემბერი, 2015 — 21 ივნისი, 2018

საქართველოს კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე (2017 წლის 7 დეკემბერი #1620-რს) საქართველოს კანონის შესაბამისად, უწყებას შეუერთდა — სახელმწიფო მინისტრის აპარატი ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში.

* დავით ზალკალიანი, 21 ივნისი, 2018 — 4 აპრილი, 2022
* ილია დარჩიაშვილი, 4 აპრილი, 2022 — 28 ნოემბერი, 2024
* მაკა ბოჭორიშვილი, 28 ნოემბერი, 2024 — დღემდე

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
საგარეო საქმეთა