open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Megan Thee Stallion

**მეგან ჯოვონ რუტ პუტი** (დ. 15 იანვარი, 1995),  ცნობილი სასცენო სახელით **Megan Thee Stallion** — ამერიკელი რეპერი, მომღერალი და სიმღერების ავტორი. პოპულარული გახდა სოციალურ ქსელებში გამოქვეყნებული საკუთარი Freestyle-ით. 2020 წელს გამოუშვა სადებიუტო ალბომი „Good News“.

პუტმა რეპების წერა 16 წლის ასაკში დაიწყო. ამავე პერიოდში მან უთხრა დედამისს, რომ რეპერობა სურდა. დედამ უთხრა რომ მოეცადა მანამ სანამ 21 წელი შეუსრულდებოდა. დედამისმა ასევე შეიფასა მისი სიმღერის ტექსტები და უთხრა მას რომ მისი ასაკისთვის ისინი ძალიან სექსუალური ხასიათის იყო.

2020 წელს გამოსული მისი სინგლი „Savage“ გახდა ვირუსულად პოპულარული სოციალურ ქსელ TikTok-ში და მოხვდა *Billboard* Hot 100 ჩარტში, Beyoncé-სთან ერთად რემიქსის გამოშვების შემდეგ. ამავე წელს გამოუშვა სადებიუტო სტუდიური ალბომი „Good News“.

მას მოგებული აქვს ორი BET-ის ჯილდო, ორი BET-ის ჰიპ-ჰოპის ჯილდო MTV Video-ს მუსიკალური ჯილდო. ჯამში ნომინირებული იქნა 90 ჯილდოზე, რომელთაგანაც 23-ის მოგება მოახერხა.

2020 წლის 15 ივლისს, მას ესროლეს ცეცხლსასროლი იარაღიდან და მოუწია ქირურგიული ჩარევა ტყვიების ამოსაღებად. მან მოახერხა საბოლოოდ გამოჯანმრთელება. სროლისთვის დაკავებული იქნა კანადელი რეპერი Tory Lanez.

2020 წლის აგვისტოს გამოუშვა სიმღერა „WAP“ Cardi B-სთან ერთად.

მეგანს გამოშვებული აქვს 1 სტუდიური ალბომი, 35 სინგლი და 3 მიქსტეიპი.

## ფილმოგრაფია
### ტელევიზია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:ამერიკელი რეპერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტაზის უბე

**ტაზის უბე** — ყურე კარის ზღვის უბეში, გიდანის და ტაზის ნახევარკუნძულებს შორის. სიგრძე დაახ. 330 კმ, სიგანე შესასვლელთან 45 კმ. ნაპირები დაბალია, მოქცევა ნახევარდღეღამურია, სიმაღლე 0,7 მეტრამდე. უბეში ჩადის მდინარეები ტაზი და პური.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ყურეები
საქართველოს საპროტესტო გამოსვლები (2009)

**ოპოზიციის საპროტესტო გამოსვლები საქართველოში (2009)** — 2009 წლის გაზაფხულზე გამართული საპროტესტო გამოსვლების სერია საქართველოში, რომელიც ორგანიზებული იყო ოპოზიციური პოლიტიკური პარტიების მიერ მმართველი პარტიის და საქართველოს პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილის წინააღმდეგ. საპროტესტო გამოსვლების დროს დაკეტილი იყო თბილისის მთავარი ქუჩა რუსთაველის გამზირი, სადაც იდგა საკნები, რომლებიც აქციების ორგანიზატორთა აზრით, გამოხატავდა საქართველოს მოსახლეობის გამოკეტვას საპატიმროში. 2009 წლის 26 მაისს ეროვნულ სტადიონზე 60 ათასი ადამიანი შეიკრიბა სააკაშვილის გადადგომის მოთხოვნით.

საპროტესტო გამოსვლები დაიწყო 2009 წლის 9 აპრილს თბილისში, როდესაც ოპოზიციური პოლიტიკური პარტიების ალიანსმა, რუსთაველის გამზირზე ათიათასობით ადამიანი შეკრიბა (ოპოზიციის წარმომადგენელთა თქმით მათი რაოდენობა 100 000–150 000-ს შეადგენდა, ხოლო ხელისუფლების განცხადებით დემონსტრანტთა რიცხვი 25 000-ს არ აღემატებოდა) და დაანონსა პერმანენტული საპროტესტო აქციები. 10 აპრილს, ათასობით ადამიანმა განაახლა პროტესტი და გამოაცხადა სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა. საპროტესტო აქციები ივლისის ბოლომდე 107 დღის განმავლობაში გაგრძელდა და საბოლოოდ უშედეგოდ დასრულდა.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო 
კატეგორია:საპროტესტო გამოსვლები საქართველოში
კატეგორია:საქართველოს პოლიტიკა
კატეგორია:საქართველოს უახლესი ისტორია
ტრევის სკოტი

**ჟაკ ბერმონ უებსტერ II** (დ. 30 აპრილი, 1991), ცნობილი სასცენო სახელით **ტრევის სკოტი** (ადრე სტილიზებული როგორც **Travi$ Scott**) — ამერიკელი რეპერი, მომღერალი, სიმღერების ავტორი და პროდიუსერი. მისი მუსიკალური კარიერდა დაიწყო 2008 წელს. სკოტს გამოშვებული აქვს 4 სტუდიური ალბომი. 2017-2019 წლებში ხვდებოდა ამერიკელ ბიზნესმენს, ტელეწამყვანსა და მსახიობს, კაილი ჯენერის. 2018 წლის 1 თებერვალს შეეძინათ პირველი შვილი, ქალიშვილი, სტორმი უებსტერი.

## ადრეული ცხოვრება
ჟაკ ბერმონ უებსტერ II დაიბადა 1991 წლის 30 აპრილს, ჰიუსტონში, ტეხასში. ექვს წლამდე უებსტერი ცხოვრობდა ბებიასთან, საუზ პარკში, ჰიუსტონის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილში, მისი საცხოვრებელი ადგილი იყო ახლოს კრიმინალებთან და ამან იქონია გავლენა მის ახალგაზრდობაზე.  მოგვიანებით გადავიდა მისურში, საკუთარ მშობლებთან საცხოვრებლად. დედამისი მუშაობდა „Apple“-ში ხოლო მამამისს ჰქონდა კერძო ბიზნესი. უებსტერის მამა აგრეთვე იყო სოულის ჟანრის მუსიკოსი, ხოლო მისი პაპა ჯაზის კომპოზიტორი. უებსტერმა 17 წლის ასაკში დაამთავრა ელკინსის უმაღლესი სკოლა უმაღლეს სკოლაში ყოფნის პერიოდში თამაშობდა მუსიკალურ თეატრში. მოგვიანებით უებსტერი სწავლობდა სან-ანტონიოში მდებარე ტეხასის უნივერსიტეტში, რომელიც სწავლის მეორე წელს მიატოვა, რადგან მთლიანად გადართულიყო საკუთარ მუსიკალურ კარიერაზე.

## მუსიკალური კარიერა
### 2008-2012 წლები, კარიერის დასაწყისი
უებსტერმა ჩამოაყალიბა დუეტი, დიდი ხნის მეგობარ ქრის ჰოლოვეისთან. 
ამ წლებში, სკოტმა და OG Chess-მა, რომელიც იყო მისი თანასკოლელი, შექმნეს ჯგუფი „თანაკლასელები“. მათ გამოქვეყნების ორი პროექტი, „Buddy Rich“ 2009 წელს და „Cruis'n USA“ 2010 წელს.  2012 წელს ჯგუფი დაიშალა, ამის მიზეზი კონფლიქტი იყო.
კოლეჯის დატოვების შემდეგ სკოტი ჰიუსტონიდან ვაშინგტონში გადავიდა და დაიწყო მუშაობა მეგობარ მაიკ ვაქსთნ ერთად რომელიც იყო მფლობრელი მუსიკალური საიტისა „Illroots“. სკოტს ნიუ-იორკში გადასვლის შემდეგ მას საკუთარი მეგობრების სახლში, იატაკზე უწევდა ძილი და ძირითადად დროს ატარებდა ჯასთ ბლეიზის სტუდიაში. ამის შემდეგ სკოტი გადავიდა ლოს-ანჯელესში, სადაც იგი მოატყუა საკუთარმა მეგობარმა რომელიც მას სახლის შოვნაში დახმარებას დაპირდა. მას შემდეგ რაც მის მშობლებს ფინანსურად გაუჭირდათ სკოტს მოუწია დაბრუნებულიყო მშობლიურ ქალაქ ჰიუსტონში, სადაც იგი მშობლებმა სახლიდან გამოაგდეს. ამის შემდეგ სკოტი დაბრუნდა ლოს-ანჯელესში და დასახლდა მეგობართან რომელიც სწავლობდა სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტში. სკოტს უწევდა დივანზე დაძინება. ატლანტელმა რეპერმა და „Grand Hustle Records“-ს მფოლობლემა T.I.-მ ერთხელ მოისმინა მისი სიმღერა, სახელად „Lights (Love Sick)“. მისი წარმომადგენლები დაუკავშირდნენ სკოტს და შესთავაზეს სტუდიაში შეხვედრა.

## პირადი ცხოვრება
2017 წლის აპრილიდან სკოტი ხვდებოდა კაილი ჯენერს. 2018 წლის 1 თებერვალს გაჩნდა მათი პირველი შვილი, სტორმი უებსტერი.

## დისკოგრაფია
### სტუდიური ალბომები
* *Rodeo* (2015)
* *Birds in the Trap Sing McKnight* (2016)
* *Astroworld* (2018)
* *Utopia* (2021)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:ამერიკელი რეპერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ისეტი (მდინარე)

**ისეტი** () — მდინარე რუსეთში, სვერდლოვსკის, კურგანისა და ტიუმენის ოლქებში; ტობოლის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 606 კმ, აუზის ფართობი 58,9 ათასი კმ². სათავეს იღებს ისეტის წყალსაცავიდან, ეკატერინბურგის ჩრდილო-დასავლეთით. ზემო წელზე მიედინება შუა ურალის აღმოსავლეთ კალთაზე, რამდენიმე ტბორისა (ვერხ-ისეტის და სხვ.) და წყალსაცავის გავლით; ცალკეულ მონაკვეთებში ჭორომიანია. დასავლეთ ციმბირის ვაკეზე მიედინება ფართო ხეობაში. იკვებება შერეულად. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი სოფელ ისეტსკოესთან (შესართავიდან 105 კმ) 65,4 მ³/წმ-ია. იყინება ნოემბერში, ყინულძვრა აპრილის შუა ხანებში. მთავარი შენაკადებია: მიასი, ტეჩა, სინარა (ყველა მარჯვენა). ეკატერინბურგის წყალმომარაგების გეუმჯობესების მიზნით ისეტის წყლოვანების გაზრდისათვის ვოლჩიხის წყალსაცავიდან (მდინარე ჩუსოვაიაზე) არხისა (6 კმ) და მდინარე რეშეტკის მეშვეობით ხორციელდება წყლის გადასროლა ვერხ-ისეტის ტბორში. სანაოსნოა ქალაქ შადრინსკიდან. ისეტზე მდებარეობს ქალაქები: ეკატერინბურგი, კამენსკ-ურალსკი, კიტაისკი, დალმატოვო, შადრინსკი.

## სქოლიო 
კატეგორია:სვერდლოვსკის ოლქის მდინარეები
კატეგორია:ტიუმენის ოლქის მდინარეები
კატეგორია:კურგანის ოლქის მდინარეები
ისეტი (დაბა)

**ისეტი** () — დაბა რუსეთში, სვერდლოვსკის ოლქში. რკინიგზის სადგური. მდებარეობს სვერდლოვსკიდან ჩრდილო-დასავლეთით 20 კმ-ში. 3215 მცხოვრები (2010). მოქმედებს რამდენიმე ქარხანა: ხიდის რკინაბეტონის კონსტრუქციების, ღორღის. მოიპოვებენ გრანიტს.

## სქოლიო 
კატეგორია:სვერდლოვსკის ოლქის დაბები
ისეტი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ისეტი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ისეტი — ძველი ეგვიპტის პრინცესა და დედოფალი. ამენჰოტეპ III-ის ქალიშვილი;
* ისეტი — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეთვრამეტე დინასტიიდან;
* ისეტი — მდინარე რუსეთში, ტობოლის მარცხენა შენაკადი;
* ისეტი — დაბა რუსეთში, სვერდლოვსკის ოლქში.
ტაბორი

**ტაბორი** () — ქალაქი ჩეხეთში, სამხრეთ ბოჰემიის მხარეში, ტაბორის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ლუჟნიცე ნაპირზე. არის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძი.

## ისტორია 
დაარსდა 1420 წელს ჰუსიტური მოძრაობის დროს. დააარსეს გლეხებმა ძველი დასახლება ჰრადიშტეს ადგილზე. იყო ტაბორიტების პოლიტიკური და სამხედრო ცენტრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:სამხრეთ ბოჰემიის მხარის ქალაქები
კორენტენ ტოლისო

**კორენტენ ტოლისო** (დ. 3 აგვისტო, 1994) — ფრანგი ფეხბურთელი. მიუნხენის „ბაიერნისა“ და საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ნახევარმცველი. 2018 წელს საფრანგეთის ნაკრებთან ერთად გახდა მსოფლიო ჩემპიონი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*

კატეგორია:დაბადებული 3 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:ლიონის ოლიმპიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მიასი (მდინარე)

**მიასი** () — მდინარე რუსეთში, ჩელიაბინსკისა და კურგანის ოლქებში, სათავე ბაშკირეთში აქვს; ისეტის (ირტიშის აუზი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 658 კმ, აუზის ფართობი 21&nbsp;800 კმ². სათავეს იღებს ურალთაუს ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მიედინება ჩრდილოეთის მიმართულებით, ილმენის დასავლეთ მთისძირში, შემდეგ იმიერურალეთისა და დასავლეთ ციმბირის ვაკეებზე. იკვებება უპირატესად თოვლის წყლით. წყალდიდობა იცის აპრილ – მაისში. საშუალო ხარჯი შესართავიდან 24 კმ-ში 15,4 მ³/წმ-ია. ჩამონადენი რეგულირდება რიგი მცირე ზომის წყალსაცავის საშუალებით (ყველაზე მნიშვნელოვანი — არგაზის წყალსაცავი). იყინება ოქტომბრის ბოლოს – ნოემბერში, ლღვება აპრილში. მიასის წყალი გამოიყენება სამრეწველო საწარმოების წყალმომარაგებისთვის. მდინარეზეა ქალაქები: მიასი, ჩელიაბინსკი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩელიაბინსკის ოლქის მდინარეები
კატეგორია:კურგანის ოლქის მდინარეები
კატეგორია:ბაშკირეთის მდინარეები
ილმენის მთები

**ილმენის მთები**, *ილმენის ქედი*, *ილმენები* — ქედი სამხრეთ ურალში, რუსეთში, ჩელიაბინსკის ოლქში. სიგრძე 50 კმ-ზე მეტი, სიმაღლე 753 მეტრამდე (მთა ილმენთაუ). წარმოადგენს ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით ხაზოვნად გადაჭიმულ, ძველი ბლოკის ძლიერ დისლოცირებულ შვერილს, რომელსაც დაბალმთიანი რელიეფი ახასიათებს. აღმოსავლეთ კალთაზე შექმნილია ილმენის ნაკრძალი.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ქედები
კატეგორია:ურალის მთები
ჩეგოლა

**ჩეგოლა** — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ეგრისის ქედზე, მდინარე ხობისწყლის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2928,5 მ. მთის სამხრეთი კალთა ციცაბო და კლდოვანია, ჩრდილოეთი — დამრეცი და ნაკლებად დანაწევრებული. ჩეგოლა ერთადერთი მთაა ეგრისის ქედის თხემურ ნაწილში აგებული კირქვებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახეული მცენარეულობით. მთიდანაა ჩამოგორებული ჩეგოლის ლოდები.

## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
ოლეგ ვოლოშინი

**ოლეგ ვოლოშინი** (დ. 7 აპრილი, 1981) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. არის „ოპოზიციური პლატფორმა – სიცოცხლისთვის“ წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია უკრაინის რადას საიტზე 

კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აიდინლარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**აიდინლარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*აიდინლარი  — სოფელი აზერბაიჯანში, შაბრანის რაიონში.
*აიდინლარი — სოფელი თურქეთში, ადიამანის პროვინციაში
ჰარუმა მიურა

**ჰარუმა მიურა** (იაპონ.三浦 春馬; მიურა ჰარუმა, 5 აპრილი, 1990 – 18 ივლისი, 2020) — იაპონელი მსახიობი და მომღერალი. მისი სამსახიობო დებიუტი შედგა სატელევიზიო დრამაში აგრი (1997) და პოპულარული გახდა ფილმ კოიზორაში (2007) მონაწილეობის შემდეგ, რისთვისაც მოიგო წლის ახალბედას ჯილდო იაპონიის ფილმის აკადემიის 31-ე დაჯილდოებაზე. მომდევნო წლებში აღსანიშნავია, რომ მონაწილეობა მიიღო გოკუსენის მე-3 სეზონში (2009), ასევე ფილმებში: სისხლიანი ორშაბათი (2009), ნაოკო (2009), კიმი ნი ტოდოკე (2010), ბოლო კონკია (2010), ბოკუ ნო იტა ჯიკან (2013), მარადიული ნული (2013), ტიტანებზე შეტევა (2015), გინტამა 2 (2018) და ორი კვირა (2019). ის ასევე მონაწილეობდა მომხიბვლელი ფეხსაცმლის მიუზიკლის იაპონურ ვერსიაში (2016) ლოლას როლში, რისთვისაც მიიღო საუკეთესო ახალი მსახიობისა და ჰარუკო სუგიმურას ჯილდო იომიურის თეატრის 24-ე დაჯილდოებაზე. გარდა მისი სამსახიობო კარიერისა, მიურას ჰქონდა დებიუტი მომღერლის ამპლუაში 2019 წელს სინგლით „Fight for Your Heart“, რასაც მოჰყვა სინგლი „Night Diver“ 2020 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:იაპონელი მსახიობები
კატეგორია:იაპონელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:XXI საუკუნის მამაკაცი მომღერლები
მამედობა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მამედობა ** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*მამედობა — სოფელი აზერბაიჯანში, მასალის რაიონში
*მამედობა — სოფელი აზერბაიჯანში, შაბრანის რაიონში
აგამირზა-ობასი

**აგამირზა-ობასი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  შაბრანის რაიონში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

 
კატეგორია:შაბრანის რაიონის სოფლები
აღბაში (შაბრანის რაიონი)

**აღბაში** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  შაბრანის რაიონში.     მოსახლეობის რაოდენობა — 1751  კაცი. 

## ლეტერატურა
* Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. İki cilddə. I cild. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007.

 
კატეგორია:შაბრანის რაიონის სოფლები
ფიტე არპი

**იან-ფიტე არპი** (დ. 6 იანვარი, 2000) — გერმანელი ფეხბურთელი. მიუნხენის „ბაიერნისა“ და მიუნხენის „ბაიერნის“ II გუნდის ფეხბურთელი. ნათამაშები აქვს გერმანიის ასაკობრივ ნაკრებებში. თამაშობს თავდამსხმელის პოზიციაზე.

## ტიტულები
**ბაიერნი**:
*ბუნდესლიგა: 2019–20
*გერმანიის საფეხბურთო თასი: 2019–20
*უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2019–20
*უეფა-ს სუპერთასი: 2020
* გერმანიის საფეხბურთო სუპერთასი: 2020

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 6 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:ჰამბურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კამილავკა

**კამილავკა** (, , , ) — მართლმადიდებლურ ეკლესიაში სამღვდელო სამოსის ნაწილი, რომელიც წარმოადგენს ზემო ნაწილში ოდნავ გაფართოებული ცილინდრის ფორმის თავსაბურავს; იგი ჯილდოდ ეძლევათ მღვდლებს, არქიდიაკვნებსა და პროტოდიაკვნებს. კამილავკა სხვადასხვა ფერის რბილი ქსოვილისგანაა შეკერილი; იგი ძირითადად მეწამული ან იისფერია. სიმბოლურად კამილავკა აღნიშნავს ქრისტეს ეკლიან გვირგვინს.

## ისტორია
თავდაპირველად თურქული ფესკის მაგვარ ქუდებს ატარებდნენ ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში, როდესაც აქლემის ბეწვისაგან დამზადებულ თავსაბურავს იყენებდნენ სახის მზისაგან დასაცავად.

კამილავკას თავიდან ეძახდნენ სკიადის () და ატარებდნენ ბიზანტიის იმპერატორები და მისი ქვეშევრდომები. მალე აღნიშნული ტიპის ქუდის ტარება მზისგან დასაცავად ღვთისმსახურებმაც დაიწყეს, რომელმაც საბოლოოდ შეიძინა თავისი სპეციფიკური ფორმა. XV საუკუნიდან კამილავკის (სკიადიონი) გამოყენება დაიწყეს არამარტო მღვდლებმა არამედ დიაკვნებმაც. ამის გარდა მისი დამზადება დაიწყეს ძვირფასი მატერიისაგანაც. ელადის ეკლესიაში კამილავკა ეძლევა სასულიერო პირს მღვდლად კურთხევისთანავე და წარმოადგენს მის ყოველდღიური შესამოსელის ნაწილს.

რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიაში კამილავკის გამოყენება დაიწყეს XVII საუკუნის მეორე ნახევრიდან, რომლითაც იგეგმებოდა სკუფიის ჩანაცვლება. აღნიშნული სიახლეს ეკლესიათა ძველი ტრადიციების დამცველები პროტესტით შეხვდნენ. 1798 წელს კამილავკა შევდიდა საეკლესიო ჯილდოთა სიაში. რუსეთში შავი სამღვდელოება ატარებს შავ კამილავკას, მიტროპოლიტები — თეთრს, ხოლო თეთრი სამღვდელოება — იისფერს. კამილავკას რუსეთის ეკლესიაში ქალი მონაზვნებიც ატარებენ. 

შავი სამღვდელოება კუნკულს კამილავკაზე გადაკრულს ატარებს.

კამილავკას ღვთისმსახურები ატარებენ, როგორც ღვთისმსახურების ისე მის გარეთაც ყოველდღიურ ცხოვრებაში. 

ბერძნული კამილავკა რუსულისაგან იმით განსხვავდება, რომ ცილინდრის ზედა ნაწილზე აქვს ოდნავ დიდი დიამეტრის დისკო, რაც მას განსაკუთრებულ თავისებურებას ანიჭებს. ბალკანეთის (სერბული და ბულგარული) კამილავკები რუსულისაგან განსხვავდება სიმაღლითა და დიამეტრით.

საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიაში ქართველი სასულიერო პირები სურვილისდა მიხედვით იფარავენ როგორც ბერძნულ ისე რუსული სტილის კამილავკას.

Priest with a black hat in Greece.jpg|სასულიერო პირი ბერძნული კამილავკით
Evgrav Evaristov priest.jpg|სასულიერო პირი რუსული კამილავკით

## იხილეთ აგრეთვე
*კუნკული/მანდილი
*სკუფია

## ლიტერატურა
*ბარბაქაძე ლია. ჯიბის ცნობარი მართლმორწმუნე ქრისტიანისათვის; თბილისი, 2013 წ.

კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
არგაზის წყალსაცავი

**არგაზის წყალსაცავი** () — წყალსაცავი რუსეთში, ჩელიაბინსკის ოლქში. შეიქმნა 1946 წელს, მდინარე მიასზე (ტობოლის აუზი). წყალსაცავის შემადგენლობაში შევიდა აგრეთვე ტბა არგაზი. ფართობი 102 კმ², მოცულობა 0,65 კმ³, სიგრძე 11 კმ, საშუალო სიღრმე 6,5 მეტრი. წყლის დონე მერყეობს 6 მეტრის ფარგლებში. წყალსაცავი ახორციელებს ჩამონადენის მრავალწლოვან რეგულირებას. გამოიყენება წყალმომარაგებისა და ენერგეტიკის მიზნებით. განვითარებულია თევზჭერა (ქორჭილა, იდი, წერი, სიგი).

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის წყალსაცავები
აიღუნლუ

**აიღუნლუ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  შაბრანის რაიონში.      

## ლიტერატურა
*"Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti". İki cilddə. I cild. Bakı,  "Şərq-Qərb", 2007.
## რესურსები ინტერნეტში
*
*MÜSƏLMAN DİNİ İCMALAR - 2016-cı ildə qeydiyyatdan keçənlər . scwra.gov.az 

 
კატეგორია:შაბრანის რაიონის სოფლები
ბორბორი

**ბორბორი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  შაბრანის რაიონში. 

## რესურსები ინტერნეტში
*
## ლიტერატურა
*”Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti”. İki cilddə. I cild. Bakı, “Şərq-Qərb”, 2007, səh.146

 
კატეგორია:შაბრანის რაიონის სოფლები
ჩეგოლის ლოდები

**ჩეგოლის ლოდები** — ერატიკული ლოდები საქართველოში, ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ხობისწყლის ზემო დინების მარცხენა შენაკადის — ჩეგოლის ხეობაში, ეგრისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1900–1950 მ სიმაღლეზე. 

ნეოკომური კირქვების იზოლირებული შთენილი მასივიდან — მთა ჩეგოლიდან (2928,5 მ) ჩამოგორებული და ჩეგოლის ძველი მყინვარის მიერ გადაადგილებული კირქვის ლოდები ხეობის ფსკერზეა განლაგებული. დიდი (რამდენიმე მეტრი სიგრძის მქონე) ლოდები აქ დაახლოებით ათეულამდეა. ლოდები ყოფილი გამყინვარების უტყუარი საბუთია. ერატიკულ ლოდებზე ფლორა განსხვავებულ ხასიათს ატარებს და შეიცავს სამხრეთი კოლხეთისათვის დამახასიათებელ სახეობებს.

მისასვლელი გზა ჩხოროწყუდან ხობისწყლის ხეობის აღმა ასვლით ჩეგოლამდე თითქმის შეუძლებელია. ჩეგოლის ხეობაში მისასვლელად საჭიროა მოვლა ტეხურის ხეობაზე (ლებარდეს საავტომობილო გზით), საცხენე ბილიკით ჩეგოლის უღელტეხილის გადალახვა და ჩეგოლის ხეობაში ზემოდან ჩასვლა.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ერატიკული ლოდები
კატეგორია:საქართველოს წითელი წიგნის არაორგანული ბუნების ძეგლები
ჯეირანლი

**ჯეირანლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  შაბრანის რაიონში. 
## ლიტერატურა
* „Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti“. İki cilddə. I cild. Bakı, „Şərq-Qərb“, 2007. 
## რესურსები ინტერნეტში
*

 
კატეგორია:შაბრანის რაიონის სოფლები
გაზაფხულის მანჭკვალა

**გაზაფხულის მანჭკვალა** () — გიმნოპუსის გვარის სოკო ომფალოტისებრთა ოჯახისა. წარსულში მიაკუთვნებდნენ კოლიბიას გვარს.

საჭმელი სოკოა. საჭმელად გამოიყენება მხოლოდ ქუდი. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში. იზრდება ზაფხულ-შემოდგომით. 

სოკო პირველად აღწერა ფრანგმა მიკოლოგმა პიერ ბიულიარმა 1821 წელს როგორც *Agaricus dryophilus*. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა ამერიკელმა მიკოლოგმა უილიამ ალფონსო მერილმა 1916 წელს. 

**სამეცნიერო სინონიმები**:
* 
* 
* 
* 
* 

## აღწერა 
ქუდის დიამეტრი — 1-7 სმ, ჰიგროფანური, ნორჩობაში ამოზნექილი, შემდეგ ფართოდ ამოზნექილი და ბრტყელი, წითელ-ყავისფერი, შემდგომში ნარინჯისფერ-ყავისფერი ან ყვითელ-წაბლისფერი, სიბერეში შეკეცილი კიდეებით. 

რბილობი — თეთრი ან მოყვითალო ფერის, განსაკუთრებული სუნისა და გემოს გარეშე.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები შეზრდილი ან თითქმის თავისუფალი, თეთრი ფერის, ზოგჯერ მოვარდისფრო-მოყვითალო შეფერილობის.

ფეხის სიგრძე — 3-9 სმ, სისქე — 0,2-0,8 სმ, მეტ-ნაკლებად თავისუფალი ან გაფართოებული ზოგჯერ ბულბისებრი გასქელებული ძირისაკენ. მოქნილი.

სპორების ფხვნილი — კრემისფერი ან თეთრი. სპორები 5-7×3-3,5 მკმ, ელიფსისებრი ან წვეთისებრი, გლუვი.

## კვებითი ღირებულება 
საჭმელი სოკოა. გამოიყენება მხოლოდ ქუდი, ახალი და დამჟუჟებული. ასევე ხმარობენ სუპებისა და სოუზების მოსამზადებლად. შესაძლებელია გაყინვაც.

## მსგავსი სახეობები

Callistosporium luteo-olivaceum 33207.jpg|*Callistosporium luteo-olivaceum*
Connopus acervatus (Fr.) K.W. Hughes, Mather &amp; R.H. Petersen 661101.jpg|thumb|*Gymnopus acervatus*
ფაილი:Entoloma nidorosum cropped.jpg|*Entoloma rhodopolium*
Connopus.acervatus3.-.lindsey.jpg|*Collybia confluens*
ფაილი:2009-03-14 Gymnopus erythropus (Pers.) Antonin, Halling & Noordel 39054.jpg|*Gymnopus erythropus*
ფაილი:Gymnopus fusipes 161030w.JPG|*Gymnopus fusipes*
ფაილი:Unidentified Agaricales.-.lindsey.jpg|*Gymnopus hariolorum*
ფაილი:Gymnopus.impudicus.-.lindsey.jpg|'Gymnopus impudicus*
ფაილი:Ruebling Brennender (5).JPG|*Gymnopus peronatus*
ფაილი:Lyophyllum decastes - Lindsey.jpg|*Lyophyllum decastes*
ფაილი:Collybia butyracea 031102w.jpg|*Rhodocollybia butyracea*
ფაილი:Rhodocollybia.fodiens.-.lindsey.jpg|thumb|*Rhodocollybia fodiens*
ფაილი:2011-11-07 Rhodocollybia maculata (Alb. & Schwein.) Singer 179992 crop.jpg|*Rhodocollybia maculata*
ფაილი:Rhodocollybia maculata BS1 (3).JPG|*Rhodocollybia prolixa''

## ეკოლოგია და გავრცელება 
იზრდება ჯგუფებად, შერეულ ტყეებში დამპალ ხეებზე, დამპალ ფოთლებსა და წიწვებზე.

კოსმოპოლოტია. გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, ჩრდილოეთ ამერიკას, სამხრეთ ამერიკას (ვენესუელა), ჩრდილოეთ აფრიკას (მაროკო), აზიასა და ავსტრალიას.

**სეზონი** — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

## გალერეა

ფაილი: Gymnopus dryophilus (Bull.) Murrill 354194.jpg
ფაილი:Collybia dryophila 20060920w.jpg
ფაილი:Gymnopus dryophilus 97221 crop.jpg
ფაილი:Gymnopus dryophilus 24574720.jpg
ფაილი:Gymnopus dryophilus 84898919.jpg
ფაილი:Gymnopus dryophilus, UK.jpg

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:გიმნოპუსი
უილიამ ალფონსო მერილი

**უილიამ ალფონსო მერილი** (; დ. 13 ნოემბერი, 1869, ლინჩბერგი — გ. 25 დეკემბერი, 1957, გეინსვილი) — ამერიკელი ბოტანიკოსი და მიკოლოგი, ფილოსოფიის დოქტორი. ამერიკული მიკოლოგიური ჟურნალის, „Mycologia“-ს თანადამფუძნებელი და მისი პირველი რედაქტორი.

ძირითად იკვლევდა ფირფიტოვანთა რიგისა და აბედოვანთა ოჯახის სოკოებს. საერთო ჯამში მერილმა აღწერა 1450-მდე ახალი სახეობის სოკო. ავტორია 500-მდე სამეცნიერო პუბლიკაციისა, მათ შორისაა: მიკოლოგიური და ბოტანიკური სტატიები და ჩანაწერები, მიმოხილვები, ბიოგრაფიები და პოპულარული სტატიები ბუნების ისტორიის შესახებ.

მისი სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა **Murrill**.

## ლიტერატურა
* Rogerson C. T., Samuels G. J. (1996). Mycology at the New York Botanical Garden, 1985-1995. *Brittonia* **48**(3): 389-98.

## რესურსები ინტერნეტში
*უილიამ ალფონსო მერილი — International Plant Names Index

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მიკოლოგები
კატეგორია:ფილოსოფიის დოქტორები
კატეგორია:კორნელის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ოლეგ დუნდა

**ოლეგ დუნდა** (დ. 6 მარტი, 1980) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. არის პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* chesno.org

კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
როშკის ლოდები

**როშკის ლოდები** — ერატიკული ლოდები საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს პირაქეთა ხევსურეთში, სოფელ როშკის მიდამოებში, მდინარე ხევსურეთის არაგვის შენაკადის — აბუდელაურის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1850–1900 მ სიმაღლეზე. როშკის ორი უზარმაზარი ლოდი მიეკუთვნება მსოფლიოში უდუიდესი ერატიკული ლოდების რიცხვს. მათი განზომილებებია 19x5x7 და 22x13x10 (სიგრძე, სიგანე, სიმაღლე). 

ლოდები შედგება მაგმური ქანებისაგან — დიაბაზისაგან. მათგან შედარებით ხევსურთა სახლები სათამაშო ხუხულებივით გამოიყურება. სოფლის ზემოთ უფრო დიდი ლოდებიცაა: 22x20x8 და „გახლეჩილი ლოდი“ 25x10x11 მ. შედარებით ნაკლები სიდიდის, მაგრამ შთამბეჭდავი ერატიკული ლოდები დიდი რაოდენობითაა მიმოფანტული აბუდელაურის ხეობის უფრო მაღალ ნაწილებში და აგრეთვე როშკის ქვემოთაც — ხევსურეთის არაგვის ხეობაში. მათი გავრცელების ქვემო (სამხრული) ზღვარი თითქმის აღწევს მდინარე ორხევის შესართავს. მსხვილი ლოდოვანი მასალა ღელისვაკისა და ღულის მიდამოებშიც არის, ხეობის ფსკერიდან 200–250 მ სიმაღლეზე. 

როშკის ლოდებთან ყველაზე ახლომდებარე დასახლებული პუნქტია სოფელი როშკა. თბილისიდან როშკა დაშორებულია 119 კმ-ით; ხანგრძლივობა — 3 სთ;
სოფელი როშკა — როშკის ლოდები — 1 კმ, ხანგრძლივობა — 10 წთ; (საფეხმავლო). ღამის გასათევად ყველაზე ოპტიმალური ვარიანტია როშკაში ან ბარისახოში დარჩენა.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ერატიკული ლოდები
კატეგორია:საქართველოს წითელი წიგნის არაორგანული ბუნების ძეგლები
ზემო ერმანის ლოდი

**ზემო ერმანის ლოდი** — ერატიკული ლოდები საქართველოში, ნასოფლარ ზემო ერმანთან. მდებარეობს მდინარე ლიახვის მარცხენა მდგენელის — ერმანისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 2300 მ სიმაღლეზე. ძველი მყინვარის მიერ ყელის ვულკანური ზეგნის კიდიდან, ხარულის ქედზე გადმოვლით ჩამოტანილ ლოდებს წარმოადგენს. განზომილებები 9x6x4,5 მ. შედგება ეფუზიური ქანისაგან, რომელსაც მუქი მოწითალო ფერი აქვს. მოწმობს ყელის ზეგნის პლეისტოცენური მყინვარის მიერ ხარულის ქედის გადალახვას. ფერდობზე ყელის ზეგნიდან სხვა დიდი ლოდებიცაა ჩამოტანილი. მისასვლელი გზა მიდის ცხინვალ-ედის-ერმანის საავტომობილო გზით სოფელ შუა ერმანში, შემდეგ ბილიკით ზემო ერმანის ნასოფლარამდე.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ერატიკული ლოდები
კატეგორია:საქართველოს წითელი წიგნის არაორგანული ბუნების ძეგლები
Ordnung muss sein

, რომელსაც მიაწერენ გამოთქმის თანამედროვე მნიშვნელობის ავტორობას.]]

**წესრიგი უნდა იყოს** ( ან (*კლასიკური დაწერით*) ) — გერმანული გამოთქმა, რომელიც ხშირად მიიჩნევა გერმანიის კულტურის დამახასიათებელ ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან კლიშედ. ფრანც ფონ პაპენმა 1932 წელს აღწერა ეს ფრაზა როგორც ფრიდრიხ II დიდის „კლასიკური გამოთქმა“. 1930 წლიდან, მას შემდეგ, რაც პაულ ფონ ჰინდენბურგიმა ეს ფრაზა საკუთარ დევიზად გამოიყენა, გამოთქმა საყოველთაოდ ცნობილი გახდა. 

ფრაზის ადრინდელი, გრძელი ვერსია, რომელიც შემონახულია გერმანული ანდაზების XIX საუკუნის კრებულში, თავდაპირველად იყო ველერიზმი:  („წესრიგი უნდა იყო - თქვა ჰანსმა როდესაც მას ციხეში მიათრევდნენ“).

*წესრიგი უნდა იყოს* გამოთქმასთან დაკავშირებულია ასევე მეორე გერმანული გამოთქმა - , 
## სქოლიო
კატეგორია:დევიზები
კატეგორია:პოლიტიკური ლოზუნგები
კატეგორია:გერმანული სიტყვები და ფრაზები
ჩირახი

**ჩირახი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  შაბრანის რაიონში. 

## რესურსები ინტერნეტში
*

 
კატეგორია:შაბრანის რაიონის სოფლები
პეჩორის დაბლობი

**პეჩორის დაბლობი** — დაბლობი რუსეთის ევროპული ნაწილის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში; კომის რესპუბლიკასა და ნენთა ავტონიმიურ  ოკრუგში, მდინარე პეჩორის აუზში. მდებარეობს ტიმანის ჭიუხსა (ეკვრის დასავლეთიდან და სამხრეთიდან) და ურალის მთათა სისტემას შორის (აღმოსავლეთიდან). ფართობი დაახლოებით 300 კმ². ჭარბობს სუსტტალღოვანი ვაკის რელიეფი; აგებულია ფლუვიოგლაციალური ქვიშებითა და ტბიური თიხებით; ვხვდებით მცირე ზომის მორენული ბორცვები და სერები. ბრტყელი წყალგამყოფები (253 მეტრამდე) სუსტადაა დრენირებული და დაკავებულია სფაგნუმიანი ჭაობებით. მრავალი ტბაა. სანაპიროს გასწვრივ 30 კმ-ზე ზოლადაა გადაჭიმული ზღვიური ტერასები. ჰავა მკაცრი კონტინენტურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა –19 °C. თოვლის საფარი (სეზონის ბოლოს 90 სმ-მდეა) რჩება წელიწადში 6–7 თვის განმავლობაში. ივლისის საშუალო ტემპერატურა 15°C. ჩრდილოეთ ნაწილში გამოყოფენ ბოლშეზემელსკაია, მალოზემელსკაიას და ტიმანის ტუნდრებს. სამხრეთით, მდინარე პეჩორის შუა და ზემო დინების ფარგლებში, განვითარებულია ტყის ლანდშაფტი, რომელიც წარმოდგენილია თხელი დაჭაობებული მუქწიწვოვანი ტყით. დაბლობზე შექმნილია პეჩორა-ილიჩის ნაკრძალი. ცნობილია ქვანახშირის (პეჩორის ქვანახშირის აუზი), ბუნებრივი აირისა და ნავთობის (ტიმან-პეჩორის პროვინცია), მიწისქვეშა წყლების და სხვა საბადოები.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის დაბლობები
მხატვრული ტანვარჯიში

**მხატვრული ტანვარჯიში** — სპორტის სახეობა, სადაც ტანმოვარჯიშეები კვადრატულ ხალიჩაზე გამოდიან შემდეგი აღჭურვილობით: რგოლით, ბურთით, გურზით, ლენტითა და სახტუნაოთი. აერთიანებს სპორტული ტანვარჯიშის, აკრობატიკისა და ქორეოგრაფიის ელემენტებს, საგნით და უსაგნოდ ვარჯიშთა კომპლექსს. ავითარებს მოქნილობას, მოძრაობის კოორდინაციასა და პლასტიკას, სხეულის ფლობის უნარს, ხელს უწყობს საერთო ფიზიკურ მომზადებას, ესთეტიკურ აღზრდას.

## სქოლიო
კატეგორია:მხატვრული ტანვარჯიში
მარიო დრაგი

**მარიო დრაგი** (დ. 3 სექტემბერი, 1947, რომი) — იტალიელი ეკონომისტი, ბანკირი და პოლიტიკოსი. იტალიის პრემიერ-მინისტრი 2021 წლის 13 თებერვლიდან 2022 წლის 22 ოქტომბრამდე. 

ევროპის ცენტრალური ბანკის პრეზიდენტი 2011-2019 წლებში. ფინანსური სტაბილურობის ბორდის თავმჯდომარე 2009-2011 წლებში. იტალიის ცენტრალური ბანკის გუბერნატორი 2005-2011 წლებში.

დამთავრებული აქვს საპიენცის უნივერსიტეტი. არის მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტის ეკონომიკის ფილოსოფიის დოქტორი.

## იტალიის პრემიერ-მინისტრი
დრაგის კანდიდატურას და მის მიერ წარდგენილ კაბინეტს მხარი დაუჭერა ექვსმა პოლიტიკურმა პარტიამ. 2021 წლის 13 თებერვალს დრაგი შეხვდა პრეზიდენტ სერჯო მატარელას. ამავე დღეს დრაგიმ დაიკავა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. თანამდებობაზე ჩაანაცვლა ჯუზეპე კონტე.

## პირადი ცხოვრება
1973 წელს დრაგი დაქორწინდა სერენა კაპელოზე, ინგლისური ლიტერატურის ექსპერტზე. ჰყავთ 2 შვილი, ფედერიკა და ჯაკომო. დრაგი არის კათოლიკე, იგნატიუს ლოიოლას იდეების მიმდევარი. დრაგი არის საფეხბურთო კლუბ „რომას“ მხარდამჭერი და უყვარს კალათბურთი. არის თელ-ავივისა და პადუის უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ეკონომისტები
კატეგორია:იტალიის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:რომში დაბადებულები
თითისტარა კოლიბია

**თითისტარა კოლიბია** () — გიმნოპუსის გვარის სოკო ომფალოტისებრთა ოჯახისა.

საჭმელი სოკოა. იჭმევა მხოლოდ ნორჩობაში, მხოლოდ ქუდი. ფართოდაა გავრცელებული ევროპაში, იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, ზაფხულ-შემოდგომით.

სოკო პირველად 1793 წელს აღწერა ფრანგმა მიკოლოგმა პიერ ბიულიარმა როგორც *Agaricus fusipes*.

**სამეცნიერო სინონიმები**:
* 
* 
* 
* 

## აღწერა 
სოკოს ქუდის დიამეტრი — 4-8 სმ, ნორჩობაში ამოზნექილი, შემდეგ შედარებით ბრტყელი, ხშირად არათანაბარი ფორმის. ახასიათებს ბორცვაკი. წითელ-ყავისფერია, მოგვიანებით უფრო ღია.
 
რბილობი — მოთეთრო, ხორციანი, ღია ფერის ბოჭკოებით, უხეში. 

ფეხის სიგრძე 15 სანტიმეტრამდე აღწევს, სისქეში — 1-2 სმ, ქუდისფერია, ძირში მუქი ფერის, თითისტარისებრი, ძირისკენ დაწვრილებული და ფესვისებურად წაგრძელებული, დაგრეხილი, ხრტილოვანი, სიგრძივ ქერცლოვან-ხორკლებიანი.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ჯერ შეზრდილია, შემდეგ თავისუფალი, მეჩხერი, განიერი, თეთრიდან კრემისფერამდე, ზედაპირი დაფარულია ჟანგისფერ-მოვარდისფრო ლაქებით.

სპორების ფხვნილი — თეთრი. სპორები — 5×3,5 მკმ, ფართოოვალური.

## ეკოლოგია და გავრცელება 
საპროტროფია ან პარაზიტი, რომელიც იწვევს მუხის ხის ფესვის ლპობას. იზრდება დიდ ჯგუფებად, ჯირკებზე, ხის ტანზე და ბებერი ფოთლოვანი ხეების ფესვებზე, ხშირად მუხასა და წიფელზე, იშვიათად წიწვოვან ტყეებში. 

ფართოდაა გავრცელებული ევროპის ფოთლოვან ტყეებში.

**სეზონი** — გაზაფხულიდან შემოდგომამდე.

## მსგავსი სახეობები 

ფაილი:Entoloma nidorosum cropped.jpg|*Entoloma rhodopolium*
ფაილი:Connopus.acervatus3.-.lindsey.jpg|*Marasmiellus confluens*
ფაილი:Gymnopus dryophilus 97221.jpg|*Gymnopus dryophilus*
ფაილი:2009-03-14 Gymnopus erythropus (Pers.) Antonin, Halling & Noordel 39054.jpg|Gymnopus erythropus
ფაილი:Gymnopus.impudicus.-.lindsey.jpg|*Gymnopus impudicus*
ფაილი:Collybia butyracea 031102w.jpg| *Rhodocollybia butyracea*

ფაილი:Lyophyllum decastes T87 (1).JPG|*Lyophyllum decastes*
ფაილი:Rhodocollybia.fodiens.-.lindsey.jpg|thumb|*Rhodocollybia fodiens*
ფაილი:2011-11-07 Rhodocollybia maculata (Alb. & Schwein.) Singer 179992 crop.jpg|*Rhodocollybia maculata*
ფაილი:Rhodocollybia maculata BS1 (3).JPG|*Rhodocollybia prolixa*

## კვებითი ღირებულება 
საჭმელი სოკოა. საჭმელად გამოიყენება მხოლოდ ნორჩი, ახალი და დამჟუჟებული, მხოლოდ ქუდი. ზრდასრული ან გადაბერებული სოკოები ნაყოფსხეულში იგროვებენ დიდი რაოდენობით მავნე ბაქტერიებს, რომლებიც იწვევენ საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას.

## გალერეა

ფაილი:Gymnopus fusipes (35687777254).jpg
ფაილი:Fungi025.jpg
ფაილი:Collybia fusipes 031005w.jpg
ფაილი:Collybia-fusipes010.jpg
ფაილი:Collybia fusipes.jpg

## ლიტერატურა
*Лессо Т. Грибы, определитель / пер. с англ. Л. В. Гарибовой, С. Н. Лекомцевой. — М.: „Астрель“, „АСТ“, 2003. — С. 111. — ISBN 5-17-020333-0.
*Вавриш П.О., Горовой Л.Ф. Грибы в лесу и на столе. — К.: „Урожай“, 1993. — С. 87. — 208 с. — ISBN 5-337-00728-9.
*Уду Ж. Грибы. Энциклопедия = Le grand livre des Champignons / пер. с фр. — М.: „Астрель“, „АСТ“, 2003. — С. 50. — ISBN 5-271-05827-1.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:გიმნოპუსი
არვიდა

**არვიდა** — კანადის ქალაქ საგენეის უბანი. მდებარეობს მდინარე საგენეის ნაპირზე. დაარსდა 1927 წელს ალუმინის საწარმოს ბაზაზე, როგორც კომპანიის ქალაქი. მისი სახელი მომდინარეობს ალუმინის მწარმოებელი კომპანიის მფლობელის, არტურ ვინინგ დეივისის სახელიდან. ალუმინის წარმოება მოქმედებდა მდინარე საგენეიზე მდებარე შიფშოს მძლავრი ჰიდროელექტროსადგურის ელექტროენერგიის ბაზაზე. მეორე მსოფლიო ომისა და ცივი ომის დროს არვიდა იყო დასავლურ სამყაროში ალუმინის ყველაზე მსხვილი მწარმოებელი და ასაქმებდა 7500-მდე ადამიანს 1975 წელს არვიდა შეუერთდა ქალაქ ჟონკერს, ხოლო 2002 წელს ჟონკერი გახდა ქალაქ საგენეის ნაწილი. 2005 წლიდან დაიწყო ალუმინის ქარხნის დახურვის პროცესი.

## სქოლიო
კატეგორია:კანადის ქალაქები
კატეგორია:დასახლებები ჩრდილოეთ ამერიკაში
სემიუელ ფრედერიკ გრეი

**სემიუელ ფრედერიკ გრეი** (; დ. 10 დეკემბერი, 1766, ლონდონი — გ 12 აპრილი, 1828, იქვე) — ბრიტანელი ქიმიკოსი, ფარმაკოლოგი, ბოტანიკოსი და მიკოლოგი. ზოოლოგების, ჯონ ედვარდ გრეისა და ჯორჯ რობერტ გრეის მამა.

გრეიმ დატოვა უამრავი ნაშრომი ბოტანიკასა და ფარმაკოლოგიაში (ზოგიერთი ჯონ ედვარდთან თანაავტორობით), კერძოდ, „A natural arrangement of British plants“ (1821) — ერთ-ერთი პირველი ინგლისურენოვანი ნაშრომი, დაფუძნებული ჟიუსიეს კლასიფიკაციაზე.

მისი სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა **Gray**.

## ბიბლიოგრაფია
* 

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:ბრიტანელი ქიმიკოსები
კატეგორია:ბრიტანელი მიკოლოგები
კატეგორია:ბრიტანელი ფარმაკოლოგები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
არზამასი

**არზამასი** () — ქალაქი რუსეთში, ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში. მდებარეობს მდინარე ტიოშაზე. XIX საუკუნეში ქალაქში მოქმედებდა არზამასის ფერწერის სკოლა, რომელიც იყო ფერწერის პირველი პროვინციული სკოლა რუსეთში. 1901 წელს არზამასში გადაასახლეს მაქსიმ გორკი. არის სარკინიგზო კვანძი. განვითარებულია მანქანათშენებლობა. მოქმედებს არკადი გაიდარის მემორიალური მუზეუმი, დრამატული თეატრი

## ისტორიული ძეგლები
*არზამასის ანდრია პირველწოდებულის ეკლესია
*არზამასის აღდგომის ტაძარი
*არზამასის ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი
*არზამასის ფერისცვალების მონასტერი
*არზამასის წმინდა ნიკოლოზის მონასტერი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის ქალაქები
არზამასი (ლიტერატურული წრე)

**არზამასი** — ლიტერატურული წრე რუსეთის იმპერიაში, სანქტ-პეტერბურგში 1815-1818 წლებში. წრის დასახლებეა გაჩნდა დ. ბლუდოვის სატირის „მოჩვენება არზამასის სამიკიტნოში“ გამო. „არზამასის“ წევრები იყვნენ ვ. ჟუკოვსკი, კ. ბატიუშკოვი, პ. ვიაზემსკი, ა. პუშკინი. „არზამასი“ იყო ნ. კარამზინის რეფორმის მომხრე, ებრძოდა კონსერვატიულ ლიტერატურულ საზოგადოებას „რუსული სიტყვის მოყვარულთა საუბარს“, „არზამასი“ მოითხოვდა ლიტერატურული ენის ცოცხალ მეტყველებასთან დაახლოებას, პოეზიაში ახალი ჟანრების შემოტანას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსული ლიტერატურის ისტორია
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ორგანიზაციები
კატეგორია:ლიტერატურული წრეები
არზამასის ფერწერის სკოლა

**არზამასის ფერწერის სკოლა** — პირველი პროვინციული კერძო სამხატვრო სკოლა რუსეთის იმპერიაში. მოქმედებდა 1802-1862 წლებში. დააარსა ა. სტუპინმა ქალაქ არზამასში და 1861 წლამდე ხელმძღვანელობდა მას. სკოლას მფარველობდა სანქტ-პეტერბურგის სამხატვრო აკადემია, რომელიც საუკეთესო მოსწავლეებს ყმების გამოკლებით აჯილდოებდა აკადემიაში სწავლის გაგრძელების უფლებით. სკოლის საუკეთესო წლები იყო 1830-იანი წლები. ის ხელს უწყობდა ჟანრული ფერწერის განვითარებას და ახლოს იდგა ვენეციანოვის სკოლასთან. არზამასის სკოლაში სწავლობდნენ ნ. ალექსეევი, ნ. რაჩკოვი, კ. მაკაროვი. რ. სტუპინი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სასწავლებლები
კატეგორია:XIX საუკუნე ხელოვნებაში
არვადი

**არვადი** — ძველი კუნძულოვანი ქალაქ-სახელმწიფო ჩრდილოეთ ფინიკიაში.

## ისტორია
პირველად იხსენიება ძვ. წ. XV საუკუნის ეგვიპტურ წყაროებში. ძვ. წ. XIV საუკუნეში განთქმული იყო ფლოტით. ჰქონდა კავშირი ხეთებთან და მტრული დამოკიდებულება ეგვიპტესთან. ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარში ემორჩილებოდა ასურეთს. ძვ. წ. VII საუკუნის ბოლოდან დაიმორჩლა ბაბილონმა. ძვ. წ. V სუაკუნიდან არვადში იჭრებოდა მონეტა. აქემენიანთა იმპერიაში სარგებლობდა ავტონომიით. ძვ. წ. 332 წელს მიემხრო ალექსანდრე მაკედონელს. ელინისტურ-რომაულ პერიოდში, ძვ. წ. 259 წლიდან სარგებლობდა თვითმმართველობის უფლებით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სირიის ქალაქები
კატეგორია:ფინიკიის ქალაქები
კატეგორია:ხმელთაშუა ზღვის კუნძულები
კატეგორია:იერუსალიმის სამეფოს ციხესიმაგრეები და ფორტიფიკაციები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ჯამალ მუსიალა

**ჯამალ მუსიალა** (; დ. 26 თებერვალი, 2003) — გერმანელი ფეხბურთელი. მიუნხენის „ბაიერნისა“ და გერმანიის ეროვნული ნაკრების შემტევი ნახევარმცველი. მან მონაწილეობა მიიღო 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატსა და ევროპის ჩემპიონატში 2020 და 2024 წლებში.

## ბიოგრაფია 
ჯამალ მუსიალა დაიბადა შტუტგარტში, გერმანიაში, ნიგერიელ-ბრიტანელი მამის, დანიელ რიჩარდისა და გერმანელი დედის, კაროლინ მუსიალას ოჯახში. ის ცხოვრობდა ქალაქ ფულდაში სანამ შვიდი წლის გახდებოდა, შემდეგ კი ოჯახთან ერთად ინგლისში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც მან დარჩენილი ბავშვობა გაატარა. ბავშობის მიწურულს ის ჩელსის აკადემიაში თამაშობდა. მას ნათამაშები აქვს ინგლისისა და გერმანიის ახალგაზრდულ ნაკრებებში, 2021 წლის თებერვალს კი გერმანიის ფეხბურთის კავშირის წევრი გახდა. 

## მიღწევები
### საკლუბო
 **ბაიერნი**: (11)
* **ბუნდესლიგა** (5): 2019–20, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2024-25
* **გერმანიის სუპერთასი** (3): 2020, 2021, 2022
* **უეფა-ს სუპერთასი** (1): 2019-20
* **ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი** (1): 2020
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა** (1): 2019–20

### ინდივიდუალური 
* ბუნდესლიგის თვის საუკეთესო გოლი: მარტი 2024, ნოემბერი 2024, თებერვალი 2025
* გერმანიის ნაკრების წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2022, 2024
* ევროპის ჩემპიონატის ბომბარდირი: 2024

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 2003
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის მესამე ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაიერნი II-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არზევი

**არზევი** — ქალაქი ალჟირში, ორანის პროვინციაში. მდებარეობს ქვეყნს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ხმელთაშუა ზღვის ნაწილას. არის ნავთობის და გაზის მრეწველობის ცენტრი, მოქმედებს ნავთობგადამამუშავებელი და თხევადი აირის ქარხნები. ქალაქის არის ნავთობ- და გაზსადენების ბოლო პუნქტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ალჟირის ქალაქები
ერზურუმის ოპერაცია

**ერზურუმის ოპერაცია** — პირველი მსოფლიო ომის დროს კავკასიის ფრონტზე რუსეთის იმპერიის შეტევითი ოპერაცია ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ. რუსეთის არმია უტევდა 96 ათასი ქვეითის, 7 ათასი ცხენოსნის და 239 ქვემეხის შემადგენლობით. ოსმალეთის მე-3 არმია თავს იცავდა 57 ათასი ქვეითით, 4 ათასი ცხენოსნით და 100 ქვემეხით. ბრძოლა მიმდინარეობდა 1916 წლის 10 იანვრიდან 16 თებერვლამდე. ოპერაცია მიმდინარეობდა რუსეთის უპირატესობით და დასრულდა ციხე-ქალაქ ერზურუმის აღებით 16 თებერვალს. რუსებმა ხელთ იგდეს 8 ათასი ტყვე. ერზურუმის ოპერაციაში რუსეთის წარმატებამ განაპირობა გაერთიანებული სამეფოს და საფრანგეთის თანხმობა რუსეთთან ოსმალეთის აზიური ნაწილის გაყოფის შესახებ, რაც გაფორმდა საიქს-პიკოს შეთანხმებაში 1916 წლის მაისში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები
კატეგორია:კავკასიის ფრონტის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
კატეგორია:1916 წლის ბრძოლები
ანუშავან არზუმანიანი

**ანუშავან არზუმანიანი** (დ. 14 თებერვალი, 1904 — გ. 18 ივლისი, 1965) — საბჭოთა ეკონომისტი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1962).

## ბიოგრაფია
1936 წელს დაამთავრა წითელი პროფესურის ინსტიტუტი. 1937 წლიდან ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ საქმიანობას. 1956 წლიდან იყო სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის მსოფლიო ეკონომიკის და საერთაშორისო ურთიერთობათა ინსტიტუტის დირექტორი. 1962 წლიდან აკადემიკოსი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:სსრკ-ის აკადემიკოსები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივლისი
კატეგორია:სსრკ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ართვინ-ბოლნისის ბელტი

**ართვინ-ბოლნისის ბელტი** — გეოტექტონიკური ერთეული მცირე აზიის ჩრდილოეთ ნაწილსა და სამხრეთ კავკასიაში, მოიცავს საქართველოს ტერიტორიის ნაწილსაც. ვრცელდება ართვინიდან მარნეულამდე. გამოყო პ. გამყრელიძემ 1964 წელს. ართვინის და ქცია-ხრამის უბნებზე ძველი კრიტალური და მეტამორფული სუბსტრატია გაშიშვლებული. საქართველოს ფარგლებში იყოფა ჯავახეთისა და ბოლნისის ზონებად. ჯავახეთის ზონა აგებულია ნეოგენური და მეოთხეული კონტინენტური წარმონაქმნებით და ლავებით. დადასტურებულია ამ წარმონაქმნების ქვეშ ცარცული და პალეოგენური ნალექების არსებობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გეოგრაფია
კატეგორია:გეოლოგია
ტანგი ნიანზუ

**ნიანზუ ტანგი-ოსტინ კუასი** (; დ. 7 ივნისი, 2002) — ფრანგი ფეხბურთელი. „სევილიას“ ცენტრალური მცველი. ნათამაშები აქვს საფრანგეთის სხვადასხვა ასაკობრივ ნაკრებებში.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 2002
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:პარი სენ-ჟერმენის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:სევილიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩოლყუშჩუ

**ჩოლყუშჩუ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  შაბრანის რაიონში. 
## ლიტერატურა
* „Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti“. İki cilddə. I cild. Bakı, „Şərq-Qərb“, 2007.
## რესურსები ინტერნეტში
*

 
კატეგორია:შაბრანის რაიონის სოფლები
დენის მასლოვი

**დენის მასლოვი** (დ. 1 აგვისტო, 1983) — უკრაინელი იურისტი, პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2020 წლის 16 ივნისიდან. არის პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* chesno.org

კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩოვურარი

**ჩოვურარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  შაბრანის რაიონში. 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

 
კატეგორია:შაბრანის რაიონის სოფლები
ჰიშქადარა (შაბრანის რაიონი)

**ჰიშქადარა** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  შაბრანის რაიონში. 
## ლიტერატურა
* Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I. Bakı: "Şərq-Qərb". 2007. 304. ISBN 978-9952-34-155-3.
 

 
კატეგორია:შაბრანის რაიონის სოფლები
ჰილდა ინგოლდი

**ედიტ ჰილდა, ლედი ინგოლდი** ( დ. 21 მაისი, 1898, ინგლისი, ლონდონი — გ. 1988) — ინგლისელი ქიმიკოსი. ედიტ ჰილდას, მეუღლე იყო ცნობილი ბრიტანელი ქიმიკოსი კრისტოფერ კელკ ინგოლდი. სწორედ მისმა კარიერამ გარკვეულწილად დაჩრდილა ედიტი და მან საზოგადოების დიდი აღიარება ვერ მოიპოვა, მიუხედავად იმისა, რომ არაორგანული ქიმიის საკითხებზე ნოვატორი ქიმიკოსი გახლდათ . ჰილდა აგრეთვე ცნობილი იყო, როგორც ლედი ინგოლდი, მეუღლისთვის რაინდის წოდების მინიჭების შემდეგ.

## ახალგაზრდობა
ჰილდა ინგოლდი დაიბადა მუშათა კლასის ოჯახში ინგლისში, ქალაქ კატფორდში, ლონდონის სამხრეთ-აღმოსავლეთით .

## განათლება
ინგოლდი თავდაპირველად სწავლობდა ლევიშამის ქალთა გრამატიკულ სკოლაში, შემდგომ კი ორი წლის განმავლობაში ჰორშამში კერძო განათლება მიიღო. მას შემდეგ ჰილდა ლონდონის ჩრდილოეთ კოლეგიის სკოლაში გადავიდა, სადაც მან მიიღო საფეიქრო პროდუქციის მწარმოებელთა სტიპენდია. 

ჰილდამ დაამთავრა სამეფო ჰოლოუეის კოლეჯის ქიმიის ფაკულტეტი (1916-1920), ხოლო დოქტურანტურა კი დაამთავრა ლონდონის საიმპერატორო კოლეჯში 1923 წელს. მას შემდგომ, რაც დოქტორანტურის ხარისხი ბრიტანეთის უნივერსიტეტებში მხოლოდ 1917 წელს იქნა შემოღებული , ჰილდა იყო ერთ–ერთი პირველი სტუდენტთაგანი, რომელმაც მიიღო აღნიშნული კვალიფიკაცია. 

მისი სადოქტორო თემა ეხებოდა ტაუტომერებს, მოლეკულების იზომერებს, ხოლო სადოქტორო თემის ხელმძღვანელი იყო მართა ენი უაიტლი . 

ჰილდას დამხმარე საგანი იყო ფიზიკა და სწორედ ამან გამოიწვია ფიზიკური, ორგანული ქიმიისა და კვანტური მექანიკის კვლევა .

## პირადი ცხოვრება
ჰილდას მამა იყო ინჟინერ მექანიკოსი - ტომას უშერვუდი, ხოლო დედა კი ედიტ ჰოვარდი. 
ედიტ ჰილდა დაქორწინდა ქიმიკოს სტუდენტ კრისტოფერ კელკ ინგოლდზე 1923 წელს და სამი შვილი გააჩინა. მათ ორი ქალიშვილი და ვაჟი ჰყავდათ: სილვია (1927), ქეითი (1929) და დილი (1931). მათი შვილებიდან ცნობილია, ქიმიკოსი ქეით ინგოლდი, რომლის საქმიანობაც ბოლო წლების განმავლობაში ფოკუსირებულია რადიკალების შემგროვებელ ანტიოქსიდანტებზე, განსაკუთრებით E ვიტამინზე, და აგრეთვე მათ გავლენაზე დაბერებასა და ასაკთან დაკავშირებულ ისეთ დაავადებების პრევენციაზე, როგორიცაა სიმსივნე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ქალი ქიმიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი ქიმიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
ყაფანლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ყაფანლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ქაფანლი — სოფელი აზერბაიჯანში, შაბრანის რაიონში
*ყაფანლი — სოფელი აზერბაიჯანში, შამქორის რაიონში
*აშაღი-ყაფანლი  — სოფელი აზერბაიჯანში, ტერტერის რაიონში
*იუხარი-ყაფანლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ტერტერის რაიონში
მართა ენი ვითლი

**მართა ენი ვითლი** ( დ. 11 ნოემბერი, 1866, ინგლისი, ლონდონი — გ. 24 მაისი, 1956) — ინგლისელი ქიმიკოსი და მათემატიკოსი. ის აქტიურად იღებდა მონაწილეობას და უჭერდა მხარს ქალთა ქიმიურ საზოგადოებაში შესვლის პროცესს და აგრეთვე განსაკუთრებით ცნობილი იყო ქიმიის სფეროში ქალთა თანასწორობის განვითარების საქმეში შეტანილი წვლილით და მისი ერთგულებით. მართა ენი უაიტლი არის ასევე ქიმიის სამეფო საზოგადოების ერთ – ერთი სახე.

## ბიოგრაფია
მართა ენი ვითლი დაიბადა 1866 წლის 11 ნოემბერს, ჩელსიში, ლონდონი მამამისის, უილიამ სედგევიკ ვითლისა და დედის, ჰანა ბარგის ოჯახში . მართას დედა გარდაიცვალა 1870-იან წლებში, ამის შემდეგ მამამისმა ხელახლა იქორწინა მერი ბარგ ტერნერ კლარკზე 1880 წელს .

ვითლის კვლევაში მნიშვნელოვნად დაეხმარა პროფესორ სერ უილიამ ტილდენი, სწორედ ამ უკანასკნელის ძალისხმევით მართამ მოიპოვა დოქტორის ხარისხი 1902 წელს, სამეცნიერო სამეფო კოლეჯში (საიმპერატორო კოლეჯის შემდგომი ნაწილი) .  მისი დისერტაციის თემა ეხებოდა ამიდების და ოქსიმების მომზადებასა და მათ თვისებებს. ამავე დროს ვითლი მუშაობდა ნახევარ განაკვეთზე, როგორც მეცნიერების ლექტორი კამბერველის წმინდა გაბრიელის სასწავლო კოლეჯში, ქალ მასწავლებელთა საგანმანათლებლო დაწესებულებაში.

## საუნივერსიტეტო კარიერა
დოქტორანტურის დასრულების შემდგომ, 1902 წელს, ვითლი მიწვეულ იქნა ტილდენის მიერ, სამეცნიერო კოლეჯში. 1907 წლისთვის, როდესაც იგი მიწვეულ იქცა, აღნიშნულ კოლეჯში მოღვაწეობდა მხოლოდ ორი ქალი . მართა იყო პირველი ქალი, ვინც გახდა ლონდონის იმპერიული კოლეჯის მკითხველი . 

1912 წელს მართა ვითლიმ დააარსა საიმპერატორო კოლეჯის ქალთა ასოციაცია რექტორის სერ ალფრედ კეოგის რეკომენდაციით. 

ვითლი პენსიაზე გავიდა ლონდონის იმპერიული კოლეჯიდან 1934 წელს, მაგრამ განაგრძო მუშაობა სარედაქციო საქმიანობაში და წვლილი შეიტანა „თორპის გამოყენებითი ქიმიის ლექსიკონში“ თავის თანაავტორთან ჟოზელინ ფილდ თორპთან ერთად.  მას შემდეგ, რაც ჟოზელინ ფილდ თორპი გარდაიცვალა 1939 ვითლი გახდა თორპის გამოყენებითი ქიმიის ლექსიკონის მეოთხე გამოცემის თორმეტი ტომის მთავარი რედაქტორი.

მართა ვითლის ცხოვრება და მოღვაწეობა აღწერილია 2011 წლის პუბლიკაციის დეტალურ თავში „ევროპელი ქალები ქიმიაში“.

## საომარი სამუშაოები
პირველი მსოფლიო ომის დროს საიმპერატორო კოლეჯის ქიმიური ლაბორატორიები გამოიყენებოდა ბრძოლის ველებიდან და დაბომბული ტერიტორიებიდან შეგროვებული ნიმუშების ანალიზისთვის. მან და მისმა კოლეგებმა ყურადღება გაამახვილეს გამაღიზიანებლების ანალიზზე. ვითლი მუშაობდა ფრენსის მიკლეთვეისთან და სხვა 6 მეცნიერ ქალთან საიმპერატორო კოლეჯის ექსპერიმენტულ ლაბორატორიაში იპრიტსა და ასაფეთქებელი ნივთიერებების შესამოწმებლად . სამუშაო ნამდვილად საფრთხის შემცველი იყო. მან ხელი დაიჭრა, ხოლო იპრიტი კი თავის თავზე გამოსცადა. მართა ასევე მუშაობდა ნარკოტიკების სინთეზების შემუშავებაზე, რომლებიც ადრე შემოიტანეს გერმანიიდან ბეტა-ევკაინის, ფენაცეტინისა და პროკაინის ჩათვლით. 

1920 წელს ვითლიმ მიიღო ბრიტანეთის იმპერიის ორდენი, ომში მეცნიერული წვლილისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1866
კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მაისი
კატეგორია:ინგლისელი ქალი ქიმიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი მათემატიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი ქიმიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი მათემატიკოსები
მუხროვანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **მუხროვანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* მუხროვანი — სოფელი ქვემო ქართლის მხარის გარდაბნის მუნიციპალიტეტში;
* მუხროვანი — სოფელი კახეთის მხარის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში.
კაჭარი

**კაჭარი** — დამრგვალებული ქანის ნატეხები, რომელთა განივკვეთი 0,2 მ აღემატება. წარმოშობის მიხედვით შეიძლება იყოს კონტინენტური (მყინვარული, დელუვიური, პროლუვიური და ალუვიური) და ზღვიური. სიდიდის მიხედვით: მსხვილი (500–1000 მმ); საშუალო (250–500 მმ) და წვრილი (100–250 მმ-მდე).
ცნობილია მყინვარული წარმოშობის კაჭარი ზომით 7–9 მ. 

დამრგვალებულ ფორმას კაჭარი იღებს მყინვარებისა და წყლის ნაკადების გადატანის დროს, უდაბნო პირობებში ლოდების ქარისმიერი დამუშავებისას. კაჭარი გვხვდება მყინვარულ დანალექებში, ალუვიონის, პროლუვიონის, კოლუვიონის, ეოლურ-ელუვიური დანალექების შემადგენლობაში. მყინვარული კაჭარი მოპრიალებულია, ზოგჯერ მყინვარული ნაკაწრით.

კაჭარი გამოიყენება აგრეთვე ლანდშაფტურ დიზაინში. ცალკეულ შემთხვევებში წარმოადგენს მოსაპირკეთებელი ქვის ნედლეულს. დიდ კაჭარზე ასვლას ბოულდერინგი ეწოდება. პრუსიაში არსებობდა „კაჭარის შესწავლის საზოგადოება“.

## სქოლიო
კატეგორია:ნატეხი ქანები