როჰინჯების გენოციდის საქმე

**გენოციდის დანაშაულის აღკვეთისა და დასჯის შესახებ კონვენციის გამოყენება (გამბია მიანმარის წინააღმდეგ)** (), ასევე ცნობილი როგორც **როჰინჯების გენოციდის საქმე** — სასამართლო დავა, რომელიც ეხება როჰინჯების გენოციდს და რომელსაც ამჟამად განიხილავს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო (ICJ). საქმე 2019 წელს აღძრა გამბიის რესპუბლიკამ, ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციის 57 წევრის სახელით.

## ფონი
როჰინჯები არიან მუსლიმი ინდო-არიული ეთნიკური უმცირესობა, რომელიც ბოლო წლებში მასობრივ დევნასა და ეთნიკურ წმენდას განიცდის ბუდისტური უმრავლესობის მქონე მიანმარში. როჰინჯების დევნა შეფასებულია როგორც გენოციდი. მიანმარის წარსული და მოქმედი მთავრობები და არჩეული თანამდებობის პირები მათ უკანონო იმიგრანტებად მიიჩნევს. თუმცა, როჰინჯები ამტკიცებენ, რომ ისინი ამ ტერიტორიაზე თაობების განმავლობაში ცხოვრობდნენ და მიანმარის მთავრობას უკანონო და უსამართლო მოპყრობაში ადანაშაულებენ.

ჟურნალ *The Economist*-ის თანახმად, აუნ სან სუ ჩის მოტივაციასთან დაკავშირებით, რომ საკუთარ თავზე აეღო მოპასუხე მხარის დაცვა: „რთულია არ მიხვიდე იმ დასკვნამდე, რომ იგი როჰინჯების უბედურებას თავისი პარტიის პერსპექტივების გასაუმჯობესებლად იყენებს 2020 წლისთვის დაგეგმილ არჩევნებში“.

აუნ სან სუ ჩი ამ კონფლიქტს აღწერს, როგორც „საშინაო შეიარაღებულ კონფლიქტს“, რომელიც პროვოცირებული იყო როჰინჯების თავდასხმებით მიანმარის მთავრობაზე. მოსამართლემ, რომელიც ამ საქმეს თავმჯდომარეობს, აბდულკავი აჰმედ იუსუფმა, მიანმარს ოთხი თვე მისცა თავისი გადაწყვეტილებების შესასრულებლად: მიანმარმა უნდა მიიღოს „ყველა ზომა მისი შესაძლებლობების ფარგლებში“ გენოციდის აღკვეთისთვის.

## პროცედურული ისტორია 
2019 წლის 11 ნოემბერს, გამბიამ შეიტანა 35-გვერდიანი განაცხადი მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოში (ICJ) მიანმარის წინააღმდეგ, რითაც წამოიწყო საქმე გენოციდის კონვენციაში განმტკიცებული ვალდებულებების *erga omnes* ხასიათის საფუძველზე. განაცხადი ამტკიცებდა, რომ მიანმარმა ჩაიდინა მასობრივი მკვლელობა, გაუპატიურება და თემების განადგურება როჰინჯების ჯგუფის წინააღმდეგ რაქაინის შტატში დაახლოებით 2016 წლის ოქტომბრიდან და რომ ეს ქმედებები არღვევს გენოციდის კონვენციას. გამბიის გარე მრჩევლები მოიცავენ იურიდიული ფირმა Foley Hoag-ის გუნდს პოლ რაიხლერის ხელმძღვანელობით, ასევე პროფესორებს ფილიპ სენდსს ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯიდან და პაიამ ახავანს მაკგილის უნივერსიტეტიდან. მიანმარის მხარეს წარმოადგენს სახელმწიფო მრჩეველი აუნ სან სუ ჩი წარმოადგენს მიანმარის იურიდიულ გუნდთან ერთად.

გამბიამ ასევე წარადგინა მოთხოვნა დაცვის დროებითი ზომების მითითების შესახებ. მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლომ გამართა საჯარო მოსმენა ამ მოთხოვნაზე 2019 წლის 10–12 დეკემბერს. ერთ-ერთმა კომენტატორმა მოსმენა აღწერა როგორც „შესანიშნავი სანახაობა“, აღნიშნა რა, რომ გამბიის გუნდმა წარადგინა „სასტიკი აღწერილობები“, ხოლო აუნ სან სუ ჩი თავს არიდებდა სიტყვა „როჰინჯას“ გამოყენებას, გარდა არაქანის როჰინჯების ხსნის არმიის (ARSA) ხსენებისა.

2020 წლის 23 იანვარს, მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლომ გამოსცა განჩინება გამბიის მოთხოვნაზე დროებითი ზომების შესახებ. განჩინებამ მიანმარს დაევალა აღეკვეთა გენოციდური აქტები როჰინჯა მუსლიმების წინააღმდეგ საქმის განხილვის განმავლობაში და რეგულარულად წარედგინა ანგარიში განჩინების შესრულების შესახებ.

სასამართლომ იმავე დღეს გამოსცა კიდევ ერთი განჩინება, რომლითაც დაადგინა ვადები: 2020 წლის 23 ივლისი გამბიის მემორიალის წარდგენისთვის, ხოლო 2021 წლის 25 იანვარი მიანმარის საპასუხო მემორიალისთვის. 2020 წლის 18 მაისს სასამართლომ გამბიას გაუხანგძლივა მემორიალის წარდგენის ვადა 2020 წლის 23 ოქტომბრამდე, ხოლო მიანმარს საპასუხო მემორიალის წარდგენის ვადა 2021 წლის 23 ივლისამდე.

2023 წლის ნოემბერში, კანადამ, დანიამ, საფრანგეთმა, გერმანიამ, ნიდერლანდებმა, გაერთიანებულმა სამეფომ და მალდივებმა შეიტანეს ინტერვენციის დეკლარაციები მოცემულ საქმეში. სლოვენიამ, კონგოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ და ბელგიამ შეიტანეს ინტერვენციის დეკლარაციები 2024 წელს. ირლანდიამ ასევე გამოაცხადა 2024 წლის დეკემბერში, რომ ის ასევე ჩაერეოდა ამ საქმეში და *სამხრეთ აფრიკა ისრაელის წინააღმდეგ* საქმეში.

მოსმენები საქმის არსებითი მხარის განხილვაზე დაიწყო 2026 წლის 12 იანვარს.

## ანალიზი
გამოცემა *European Journal of International Law*-ის ბლოგში გადაწყვეტილების ანალიზისას, ნოტინგემის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის პროფესორმა, მარკო მილანოვიჩმა, სასამართლოს განჩინებას დროებითი ზომების შესახებ უწოდა „აშკარა გამარჯვება გამბიისთვის და, ზოგადად, როჰინჯების საქმისთვის“, თუმცა მან ასევე აღნიშნა, რომ განჩინება მეტწილად მხოლოდ არსებული *„გენოციდის კონვენციით გათვალისწინებული სახელმწიფო ვალდებულებების“* საქმეს იმეორებდა და არ მოიცავდა უფრო ფართო ზომებსა და განცხადებებს, რომლებსაც გამბია ითხოვდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო
* სამხრეთი აფრიკა ისრაელის წინააღმდეგ
* ნიკარაგუა გერმანიის წინააღმდეგ
* უკრაინა რუსეთის ფედერაციის წინააღმდეგ (2022)

## რესურსები ინტერნეტში
* ICJ page on the case with all available official documents
* Recap of provisional measures hearing from Opinio Juris blog, day 1 (10 December 2019)
* Recap of provisional measures hearing from Opinio Juris blog, day 2 (11 December 2019)
* Recap of provisional measures hearing  from Opinio Juris blog, day 3 (12 December 2019)
* Order on provisional measures (23 January 2020)
* Separate opinion of Vice-President Xue
* Separate opinion of Judge Cançado Trindade
* Declaration of Judge ad hoc Kress

## სქოლიო
კატეგორია:როჰინჯების გენოციდი
კატეგორია:მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს დავები
კატეგორია:სასამართლო დავები გენოციდის შესახებ
კატეგორია:გამბიის სასამართლო დავები
კატეგორია:მიანმარის სასამართლო დავები