open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალექსანდრე ალადაშვილი

**ალექსანდრე სტეფანეს ძე ალადაშვილი** (დ.  30 ივნისი  [ ძვ. სტ. 17 ივნისი] , 1876, სოფ. არბოშიკი, ახლანდელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი ― გ. 29 ივნისი, 1950, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1911), პროფესორი (1919), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკედემიკოსი (1946), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1941). ქართული თერაპიული სამეცნიერო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

## ბიოგრაფია 
1904 წელს დაამთავრა იურიევის (ტარტუ) უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1911 ხარკოვში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ბორჯომის მინერალური წყლის ფიზიოლოგიური მოქმედების საკითხისათვის“. 1919 აირჩიეს სიმფეროპოლის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის ფარმაკოლოგიის კათედრის გამდეგ, 1919-1921 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ)სამკურნალო ფაკულტეტის შინაგან სნეულებათა დიაგნოსტიკის კათედრის გამგედ, 1921-1924 იყო სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანი, 1921-1950 საფაკულტეტო ტერაპიის კათედრის გამგე (ჯერ თსუ-ში, შემდეგ - სამედიცინო ინსტიტუტში). მრავალი წლის მანძილზე იყო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანი და საქართველოს სსრ ჯანდაცვის სმინისტროს სამედიცინო სამჭოს თავმჯდომარე (1937-1950).

ალადაშვილი იყო საქართველოს თერაპევტთა საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი და თავმჯდომარე (1940-1950). აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოში კურორტოლოგიის, ტუბერკულოზისა და პროფესიული დაავადებათა ინსტიტუტების და სასწრაფო დახმარების საავადმყოფოს დაარსებაში. წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა თბილისის II საავადმყოფოს, რომელსაც შემდგომ მისი სახელი მიეკუთვნა. ალადაშვილის მეცნიერული ნაშრომები უმთავრესად ეხება საქართველოს საკურორტო რესურსებისა და ადგილობრივი ნედლეულისაგან დამზადებული პრეპარატების სამკურნალო მიზნით გამოყენების საკითხებს. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.
დაკრძალულია თბილისში, ვაკის სასაფლაოზე.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
## ლიტერატურა 
* ვ. გერსამია. ალექსანდრე სტეფანეს ძე ალადაშვილი, თბილისი, 1955.
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული  30 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1950
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
ალაზნის არხი

280პქ|მინი|ალაზნის სარწყავი სისტემები
**ალაზნის არხი** — სარწყავი არხი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიგნიკახეთში, მდინარე ალაზნის მარჯვენა მხარეზე. აგებული იყო XII საუკუნეში, იყო 119 კმ სიგრძის და რწყავდა 53 ათას ჰექტარ მიწას. საუკუნეების განმავლობაში არაერთხელ დანგრეულა და ისევ აღდგენილია. იწყებოდა ალავერდის ტაძრის მახლობლად (ახლანდ. ახმეტის მუნიციპალიტეტი) და მთავრდებოდა სოფ. ქვემო ქედთან (ახლანდ. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი).

მოგვიანებით აშენდა თანამედროვე საინჟინრო ნაგებობა — ალაზნის მაგისტრალური სარწყავი არხი (ნაწილობრივი ექსპლუატაცია — 1930, დამთავრდა 1933). არხის სიგრძეა 91 კმ, გამტარობა 18 მ³/წმ. იწყება სოფ. კონდოლის (თელავის მუნიციპალიტეტი) მახლობლად, მთავრდება სოფ. საბათლოსთან (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი). რწყავს თელავის, გურჯაანის, სიღნაღისა და დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტების მიწებს (35 ათ. ჰა).

1964 წელს დაიწყო ზემო ალაზნის სარწყავი სისტემის მშენებლობა, რომელიც საქართველოში ყველაზე დიდი საირიგაციო ნაგებობა უნდა ყოფილიყო. თავდაპირველი პროექტით, უნდა მორწყულიყო შიგნი- და გარეკახეთის 100 ათასზე მეტი ჰა მიწა.

## ლიტერატურა 
*

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს არხები
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ალავერდი-ხანი

**ალავერდი-ხანი** (გ. 24 მაისი, 1614) — ირანის სარდალი და პოლიტიკური მოღვაწე. გამაჰმადიანებული ქართველი, გვარად უნდილაძე. ირანის ჯარის პირველი ყულარაღასი, ფარსის ბეგლარბეგი, აბას I-ის სამხედრო რეფორმების ერთ-ერთი აქტიური გამტარებელი.

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
ალავერდი-ხანი ბავშვობაში ყიზილბაშებმა გაიტაცეს. იგი დაწინაურდა სეფიანთა სამეფო კარზე და დიდი როლი შეასრულა ირანის ტახტზე შაჰ-აბას I-ის განმტკიცებაში. როგორც სარდალმა განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი ოსმალეთთან ომში (1603–1612). ისპაანში ააშენა ხიდი მდ. ზენდერუდზე, რომელსაც დღესაც მისი სახელი ჰქვია. აბას I-ის ბრძანებით ალავერდი-ხანი დიდი პატივით დაკრძალეს მეშჰედში. ირანში ალავერდი-ხანის შვილებიც დაწინაურდნენ. უფროსმა იმამყული-ხანმა მამის სიკვდილის შემდეგ ფარსის ბეგლარბეგობა მიიღო, ხოლო უმცროსმა დაუდ-ხანმა — ყარაბაღისა.
[მინი|მარჯვნივ|250პქ|ალავერდი-ხანის მიერ აგებული 33-თაღიანი ხიდი [ისფაჰანი|ისფაჰანში]]
ერთ-ერთი ვერსიით, ალავერდი-ხან უნდილაძე შაჰის ბრძანებით მოკლეს, რადგან ფაქტობრივად იგი შაჰზე გავლენიან პიროვნებას წარმოადგენდა.

## წყარო 
* *ისქნდერ-ბეგ თორქმანი* [ისქანდერ მუნში], თარიხ-ე ალამ არაი-ე აბბასი (ქვეყნის დამამშვენებელი ისტორია აბასისა), [წგნ.] 1-2, თეირანი, 1956-1957;

## ლიტერატურა 
* *გაბაშვილი ვ.* უნდილაანთ ფეოდალური სახლი XVI-XVII სს. ირანში (ქართული წყაროების მიხედვით), კრ.: მახლობელი აღმოსავლეთის ისტორიის საკითხები, [ტ.] 2, თბ., 1972;
* *კუცია კ.,* კავკასიური ელემენტი სეფიანთა ირანის პოლიტიკურ სარბიელზე, იქვე, [ტ.]1, თბ., 1963;
* *ფალსაფი ნ.*, ზენდეგანი-ე შაჰ-ე აბბას-ეავვალ (შაჰ-აბას I-ის ცხოვრება), [წგნ.] 2, თეირანი, 1956;

კატეგორია:ირანის პოლიტიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1614
კატეგორია:ქართველები ირანში
ალაზნის ველის ნამოსახლარები

**ალაზნის ველის ნამოსახლარები** — ბრინჯაოსა და რკინის ხანის ნამოსახლარი გორები. მათი უმეტესობა (ალავერდი I, II და სხვა) შუა ბრინჯაოს ხანაში მიუტოვებიათ, შესაძლებელია, ურწყავი მიწათმოქმედების კრიზისის გამო. გვიანდელი ბრინჯაოს ხანაში სარწყავ მიწათმოქმედებაზე გადასვლის შემდეგ ალაზნის ველის ნამოსახლარები ხელმეორედაა ათვისებული. მდინარე ალაზნის ქვემო დინების მარჯვენა ნაპირას არის გორების ჯგუფი („ტყის ბოლოს გორა“, „რუსის გორა“, „ვასილგორა“, „ასანურგორა“, „ძველი ანაგის გორა“ და სხვა), სადაც ადამიანი უწყვეტლივ ცხოვრობდა ადრინდელი ბრინჯაოს ხანიდან რკინის ხანამდე, რაც შესაძლებელი გახადა ხელოვნურ რწყვაზე დაფუძნებულმა მიწათმოქმედებამ. ასეთივეა ახმეტის ჩრდილოეთით მთის ფერდობზე ილტოს არქეოლოგიური ძეგლები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ჰაინრიხ II (სრი)

thumb|240px|ჰაინრიხ II და მისი მეუღლე კუნიგუნდე
**ჰაინრიხ II „წმინდანი“** (გერმ.: Heinrich II. „der Heilige“) (დ. 6 მაისი, 973 ან 978, ჰილდესჰაიმი — გ. 13 ივლისი, 1024, გიოტინგენ-გრონე) — აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფოს (რეგნუმ ტეუტონიკორუმ) მეფე 1002 წლიდან და საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი 1014-1024 წლებში.

საფლავი: ბამბერგის კათედრალი, ბამბერგი, გერმანია.

## ოჯახი 
### მშობლები 
* ჰაინრიხ II, ბავარიის ჰერცოგი და მისი მეუღლე გიზელა, ბურგუნდიის მეფის კონრად III-ის ასული.

### მეუღლე 
* ზაფხული 1000 — კუნიგუნდე, ლუქსემბურგის გრაფის ზიგფრიდ I-ის ასული.
: დ. დაახ. 975 — გ. 3 მარტი 1033, კაუფუნგენი. საფლავი: ბამბერგის კათედრალი, ბამბერგი.

### შვილები 
ჰაინრიხ II-ეს და კუნიგუნგეს შვილები არ შეძენიათ.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Catholic Encyclopedia: *Henry II*
*Charter given by Emperor Henry 
*Henry II at Patron Saints Index

კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები
კატეგორია:ბავარიის ჰერცოგები
კატეგორია:დაბადებული  6 მაისი
კატეგორია:დაბადებული  973
კატეგორია:დაბადებული  978
კატეგორია:გარდაცვლილი  13 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1024
კონრად II (სრი)

thumb|კონრად II**კონრად II** (გერმ.: Konrad II.) (დ. 12 ივლისი, 990 — გ. 4 ივნისი, 1039, უტრეხტი) — 1024 წლიდან გერმანელთა მეფე, 1026 წლიდან იტალიის მეფე, 1027 წლიდან საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი და 1033 წლიდან ბურგუნდიის მეფე. იგი იყო სალიური დინასტიის პირველი იმპერატორი .

საფლავი: შპაიერის კათედრალი, შპაიერი, გერმანია.

## ოჯახი 
### მშობლები 
* ჰაინრიხ ფონ შპაიერი და მისი მეუღლე ადელჰაიდ ფომ მეცი.

### მეუღლე 
*1016 - გიზელა, შვაბიის ჰერცოგის ჰერმან II-ის ასული.
: დ. დაახ. 989 – გ. 15 თებერვალი, 1045, გოსლარი. საფლავი: შპაიერის კათედრალი.

### შვილები 
* ჰაინრიხ III, იმპერატორი.
: დ. 28 ოქტომბერი, 1017 - გ. 5 ოქტომბერი, 1056, ბოდფელდი. საფლავი: შპაიერის კათედრალი.

* ბეატრიქსი
: დ. ???. გ. ოქტომბერი 1036.

* მათილდე
: დ. ???. გ. იანვარი 1034. საფლავი: ვორმსი.

## ლიტერატურა 
*at Google Books
* Herwig Wolfram, *Conrad II 990-1039: Emperor of Three Kingdoms* (University Park, Pennsylvania State University Press, 2006).

კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული  12 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 990
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1039
ოტო III

მინი|250პქ|ოტო III
**ოტო III** (; დ. ივლისი, 980, კეტილი, ნიმვეგენი — გ. 23 იანვარი, 1002, პატერნო, იტალია)  —  აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფოს მეფე 983–1002 წლებში, საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი 996-1002 წლებში. ოტო II-ის შვილი.  ოტო III ძირითადად იბრძოდა იტალიაში; ცდილობდა თეოკრატიული მსოფლიო იმპერიის შექმნის უტოპიური გეგმის განხორციელებას. 1001 წელს რომის აჯანყებული მოქალაქეების რისხვას გაექცა და მალე გარდაიცვალა.

დაკრძალულია აახენის ტაძარში.

## ოჯახი 
იგი იყო ოტო II და მისი მეუღლე თეოფანუს შვილი. ოტო III დაუქორწინებული და უშვილო გარდაიცვალა. ვერსია, რომლის მიხედვით იმპერატორი კონრად II ოტოს და ადელჰაიდ ფონ მეცის უკანონო შვილი იყო ნაკლებად სარწმუნოა.

## გენეალოგია

## ლიტერატურა 
* Reuter, Timothy, *The New Cambridge Medieval History, Vol.  III: c. 900-c. 1024*, Cambridge University Press, 2000
* 
* Duckett, Eleanor (1968). *Death and Life in the Tenth Century*. Ann Arbor: University of Michigan Press.
* Bryce, James, *The Holy Roman Empire*. 1913
* Comyn, Robert. *History of the Western Empire, from its Restoration by Charlemagne to the Accession of Charles V, Vol. I*. 1851

## რესურსები ინტერნეტში
*Althoff, Gerd, *Otto III*, Penn State Press, 2002 ISBN 0-271-02232-9

კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 980
კატეგორია:გარდაცვლილი  23 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1002
არაღიარებული ქვეყნების სია

მინი|400პქ|
რამდენიმე გეოპოლიტიკურ ერთეულს მსოფლიოში არ აქვს საერთაშორისო აღიარება, თუმცა ისინი დე ფაქტო დამოუკიდებელი მმართველობის ერთეულები ან სახელმწიფოები არიან.

მათი უმრავლესობა არის სუბნაციონალური რეგიონი საკუთარი ეთნო-ნაციონალური თვითმყოფადობით, რომლებიც ჩამოსცილდნენ (გამოეყვნენ) მათ ძირ/მშობელ ქვეყანას და ამგვარად მათ სეპარატისტულ სახელმწიფოებსაც უწოდებენ.

## ნაწილობრივ ცნობილი სახელმწიფოები დე ფაქტო კონტროლით საკუთარ ტერიტორიაზე 
გაეროს წევრი ქვეყნები, რომლებიც მხოლოდ ნაწილობრივ არიან ცნობილი გაეროს სხვა წევრი ქვეყნების მიერ აქ მოყვანილი არ არის (მაგ. 39 ქვეყანა არ ცნობს ისრაელს როგორც სახელმწიფოს).
* '*** და **** ნაწილობრივ აღიარებული რესპუბლიკებია (აღიარებულია გაეროს ხუთი წევრის მიერ: რუსეთი, ნიკარაგუა, ვენესუელა, ნაურუ და სირია). საქართველოს კონსტიტუციის თანახმად, აფხაზეთი არის ავტონომიური რესპუბლიკა, ხოლო სამხრეთ ოსეთი დროებითი ადმინისტრაციული ერთეული. ფაქტობრივად არ კონტროლდება საქართველოს მთავრობის მიერ.
*  **კოსოვოს რესპუბლიკა** ნაწილობრივ აღირებული სახელმწიფო ყოფილი იუგოსლავიის ტერიტორიაზე. სერბეთის კონსტიტუცის მიხედვით რესპუბლიკის ნაწილია. კოსოვოს დამოუკიდებლობა აღიარა გაეროს 110 წევრმა-ქვეყანამ. 
* ***', პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაციამ პალესტინის სახელმწიფოს დამოუკიდებლობა 1988 წლის 15 ნოემბერს ალჟირში ეროვნული საბჭოს სხდომაზე. ორგანიზაცია მონაწილეობს გაეროს სხდომებში დამკვირვებლის სტატუსით და მოიხსენიება როგორც *პალესტინა*.
* '***, საჰარის არაბთა დემოკრატიული რესპუბლიკამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1976 წელს, ის აღიარებულია გაეროს 84 წევრი ქვეყნის მიერ. 
* ****, სომალიმ დამოუკიდებლობა 1960 წელს ბრიტანეთისგან მიიღო. დეკოლონიზაციის შემდეგ ბრიტანული და იტალიური სომალილანდების შეერთებით შეიქმნა სომალი. სომალილენდმა დამოუკიდებლობა 1991 წელს გამოაცხადა, მას დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ მხოლოდ ისრაელი აღიარებს.
* **** (**ტაივანი**), რომელიც 1949 წელს ჩინეთის სამოქალაქო ომის წაგების შემდეგ აკონტროლებს მხოლოდ ტაივანს და რამდენიმე სხვა მცირე კუნძულს და ამჟამად ცნობილია მხოლოდ 12 ქვეყნის მიერ. დე ფაქტო კავშირებს სხვა ქვეყნებთან ახორციელებს ისეთი ინსტიტუტებით, როგორიცაა ტაიპეის ეკონომიკური და კულტურული წარმომადგენლობის ოფისი.
*  **ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკა** (TRNC) შეიქმნა ჩრდ. კვიპროსში 1975 წელს ამ კუნძულზე თურქეთის არმიის შეჭრის შემდეგ ბერძენ კვიპროსელთა მიერ ხუნტის მოწყობის საპასუხოდ. ხუნტის მიზანი იყო კუნძულის საბერძნეთთან მიერთება. ფორმალურად დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1983 წელს და დღემდე ის მხოლოდ თურქეთმა ცნო. 2004 წელს გაეროს ეგიდით ჩატარდა რეფერენდუმი კვიპროსის ორი ნაწილის გაერთიენებისთვის. გაერთიანებას მხარი დაუჭირეს თურქმა კვიპროსელებმა, თუმცა მას წინ აღუდგნენ ბერძნები. მას შემდეგ დიპლომატიური მცდელობები ამ საკითხის გადასაწყვეტად არ განხორციელებულა. კვიპროსის ბერძნული ნაწილი იმავე წელს ევროპის კავშირის წევრი გახდა, რამაც გაეროს გენერალური მდივნის მოსაზრებით კიდევ უფრო გაართულა ვითარება ამ რეგიონში.

## მხოლოდ გაეროს არა წევრი ქვეყნების მიერ აღიარებული გაეროს არა წევრი დე ფაქტო ქვეყნები
****', დნესტრისპირეთმა დამოუკიდებლობა 1990 წელს გამოაცხადა, ის დღეისთვის აღიარებულია გაეროს არაწევრი ორი დე ფაქტო ქვეყნის აფხაზეთის და სამხრეთ ოსეთის მიერ.

## სქოლიო
*
ჰაინრიხ III (სრი)

thumb|ჰაინრიხ III
**ჰაინრიხ III** (დ. 28 ოქტომბერი, 1017 — გ. 5 ოქტომბერი, 1056, ბოდფელდი (ჰარცი)) — გერმანიის მეფე 1039 წლიდან, იმპერატორი 1046 წლიდან, ფრანკონიული (სალიკური) დინასტიის წარმომადგენელი, კონრად II-ის ძე. მსხვილ ფეოდალებთან ბრძოლაში ეყრდნობოდა მინისტერიალებს და რაინდობას. 1046-1047 ილაშქრა იტალიაში, გადააყენა 3 პაპი და პაპის ტახტზე გერმანელი ეპისკოპოსი დასვა. ჰაინრიხ III მფარველობდა კლიუნიელთა ორდენის საეკლესიო რეფორმებს. იმპერიას დაუქვემდებარა ჩეხეთი და უნგრეთი. მასვე მორჩილებდა ლოთარინგიის საჰერცოგო.

დასაფლავებულია  შპაიერის კათედრალში, შპაიერი, გერმანია.

## ოჯახი 
### მშობლები 
* იმპერატორი კონრად II და მისი მეუღლე გიზელა.

### მეუღლეები 
1)∞ ივნისი 1036, ნიმვეგენი – გუნჰილდი, დანიისა და ინგლისის მეფის კნუტ დიდის ასული.
: დ. დაახ. 1018. გ. 18 ივლისი 1038. საფლავი: ლიმბურგის ტაძარი.

2) ∞ ნოემბერი 1043, ინგელჰაიმი – აგნესა დე პუატუ, აქვიტანიის ჰერცოგის გიიომ V-ის ასული.
: დ. 1025. გ. 14 დეკემბერი 1077, რომი. საფლავი: სანტა-პეტრონელას კაპელა, წმინდა პეტრეს ტაძარი, ვატიკანი.

### შვილები 
1)გუნჰილდთან
* ბეატრიქსი, ქუედლინბურგის აბატესა.
: დ. 1037. გ. 13 ივლისი 1061. საფლავი: ქუედლინბურგის მონასტერი.

2)აგნესასთან
* მატილდე, შვაბიის ჰერვოგის რუდოლფ ფონ რაინფელდენის მეუღლე.
: დ. 1045. გ. 12 მაისი 1060.

* იუდით-სოფი, უნგრეთის მეფის სალომონის და შემდგომში პოლონეთის ჰერცოგის ვლადისლავ I ჰერმანის მეუღლე.
: დ. 1047. გ. 14 მარტი 1093 ან 1095.

* ადელჰაიდი, ქუედლინბურგის და განდერსჰაიმის აბატესა.
: დ. ოქტომბერი 1048. გ. 11 იანვარი 1096. საფლავი: ქუედლინბურგის მონასტერი.

* ჰაინრიხ IV, იმპერატორი.
: დ. 11 ნოემბერი 1050, გოსლარი, გერმანია. გ. 7 აგვისტო 1106, ლიეჟი, ბელგია. საფლავი: შპაიერის კათედრალი.

* კონრად II, ბავარიის ჰერცოგი.
: დ. შემოდგომა 1052. გ. 10 აპრილი 1055.

* გიზელა
: დ. 1048. გ. მაისი 1058.

## ლიტერატურა 
*Gwatkin, H. M., Whitney, J. P. (ed) et al. *The Cambridge Medieval History: Volume III*. Cambridge: Cambridge University Press, 1926.
*Norwich, John Julius. *The Normans in the South 1016-1130*. Longmans: London, 1967.

კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები
კატეგორია:ბავარიის ჰერცოგები
კატეგორია:დაბადებული 28 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1017
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1056
გიზის დინასტია

მინი|საგვარეულო გერბი
**გიზის დინასტია** () — ფრანგ ჰერცოგთა დინასტია, რომელთა წარმომადგენლებმა XVI საუკუნეში საფრანგეთის ისტორიაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს. დინასტია ლოთარინგიის ჰერცოგების უმცროს შტოს წარმოადგენდა. მისი დამაარსებელი იყო ლოთარნიგიის ჰერცოგის რენე II-ის ვაჟი კლოდი (დ. 1496 — გ. 1550), რომელიც 1527 წელს I-ლი ჰერცოგი დე გიზი გახდა. მისი ქორწინებით ანტუანეტა დე ბურბონ-ვანდომზე გიზები საფრანგეთის სამეფო დინასტიას დაუნათესავდნენ.

გიზები ჰუგენოტების მთავარი მოწინააღმდეგეები და კათოლიკური ლიგის მეთაურები იყვნენ საფრანგეთის რელიგიური ომების დროს. 1675 წელს დინასტიამ არსებობა შეწყვიტა.

## იხილეთ აგრეთვე
*კლოდ დე გიზი
*ფრანსუა დე გიზი
*მარია დე გიზი
*შარლ დე გიზი
*ანრი I გიზი
*ლუი I დე გიზი
*ლუი II დე გიზი
*ლუიზა-მარგარიტა დე ლორენ-გიზი

## ლიტერატურა
* Forneron. Les ducs de G. — 1878.

კატეგორია:საფრანგეთის დინასტიები
ჯორჯო I (სებორგა)

მინი|ჯორჯო I-ს მონეტა
**ჯორჯო I** () დაბადებით **ჯორჯო კარბონე** (; დ. 14 ივნისი, 1936, სებორგა — გ. 25 ნოემბერი, 2009) — სებორგას თავადი 1964 წლიდან.

ჯორჯო კარბონე თავადად არჩევამდე ადგილობრივი ყვავილების გამყიდველთა ამხანაგობის საქმეთა მმართველი იყო. XX საუკუნის 60-იან წლებში მან მონაწილეობა მიიღო ისტორიულ გამოკვლევაში, რომლის მიხედვითაც „დადგინდა“, რომ სებორგა არც ვენის კონგრესზე და არც იტალის რესპუბლიკის დაარსებისას (1946) არც ერთი ქვეყნის პროტექტორატის ქვეშ არ მოქცეულა და „სუვერენიტეტი“ არ დაუკარგავს.

1963 წელს სებორგას მოსახლეობამ კარბონეს არგუმენტები დამაჯერებლად მიიჩნია და იგი თავადად აირჩია. ამ დღიდან ჯორჯო კარბონე ოფიციალურად იწოდება „მისი უგანათლებულესობა ჯორჯო I, სებორგას თავადი“ (). 1993 წელს იგი ხელმეორედ იქნა დამტკიცებული თავადად. 1994 წლიდან ჯორჯო I-ის განკარგულებით აღდგა სებორგას ვალუტის „ლუიჯინოს“ მოჭრა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Obituary: "His Tremendousness Giorgio Carbone" 
* Obituary: "Giorgio Carbone, Elected Prince of Seborga, Dies at 73" 

კატეგორია:დაბადებული 14 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
ოტო II წითური

მინი|200პქ|ოტო II
**ოტო II** (; დ. 955 — გ. 7 დეკემბერი, 983, რომი) — აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფოს (961–983) და იტალიის მეფე (967–983) მეფე, საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი 973–983 წლებში. ოტო I დიდის და ადელაიდა ბურგუნდიელის ვაჟი. განამტკიცებდა იმპერიის საეპისკოპოსო სისტემას და ცენტრალურ ხელისუფლებას.  978 წელს ჩაახშო ბავარიის ჰერცოგის ჰაინრიხ II-ის აჯანყება, რომელსაც ბოჰემიისა და პოლონეთის საჰერცოგოები უჭერდნენ მხარს. 980 წელს საფრანგეთს დაათმობინა ლოთარინგია. 981 წელს შეიჭრა სამხრეთ იტალიაში, მაგრამ არაბებთან ბრძოლაში (982) სასტიკად დამარცხდა კროტონთან (კალაბრია).

დაკრძალულია ვატიკანის წმინდა პეტრეს ტაძარში.

## ოჯახი 
972 წელს იქოწინა თეოფანუზე,  ბიზანტიის იმპერატორის იოანე ციმისხის ძმისშვილზე, რომელთანაც შეეძინა:

* სოფია, 1002 წლიდან განდერსჰაიმის და 1011 წლიდან ესენის აბატესა (975 — გ. 27 იანვარი 1039).
* ადელაიდა, 999 წლიდან ქუედლინბურგის, 1014 წლიდან გერნროდეს, ფროზეს და ვრედენის, 1039 წლიდან განდერსჰაიმის აბატესა (977 —  გ. 14 იანვარი 1043)
* მატილდე, ლოთარინგიის პფალცგრაფის ერენფრიდის მეუღლე (978 — გ. 20 ნოემბერი 1025, ეში)
* სახელით უცნობი ასული (979 — გ. სექტემბერი 980).
* ოტო III, იმპერატორი, (980, კეტილი, ნიმვეგენი — გ. 24 იანვარი 1002, პატერნო, იტალია)

## ლიტერატურა
* Reuter, Timothy, *The New Cambridge Medieval History, Vol.  III: c. 900-c. 1024*, Cambridge University Press, 2000
* 
* Duckett, Eleanor (1968). *Death and Life in the Tenth Century*. Ann Arbor: University of Michigan Press.
* Comyn, Robert. *History of the Western Empire, from its Restoration by Charlemagne to the Accession of Charles V, Vol. I*. 1851
* Sismondi, J. C. L. *History of the Italian Republics in the Middle Ages*. 1906

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოტო II-ს საფლავი წმინდა პეტრეს ტაძარში

კატეგორია:საღვთო რომის იმპერატორები
კატეგორია:საქსონიის ჰერცოგები
კატეგორია:დაბადებული 955
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 983
ალასკა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ალასკა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ალასკა — ნახევარკუნძული ჩრდილოეთ ამერიკაში
* ალასკა — აშშ-ის შტატი
* ალასკა — ქედი ჩრდილოეთ ამერიკაში.
ალასტანელი

**ალასტანელი** — ქართველ უფლისწულთა ზედწოდება XIII-XIV საუკუნეებში. წარმომდგარია საუფლისწულოს ცენტრის ალასტანის (ჯავახეთი) სახელწოდებიდან. ალასტანელად წოდებული უფლისწულები ფლობდნენ ჯავახეთისა და მის მოსაზღვრე ზოგიერთ მხარეს. საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების დასუსტებასთან ერთად ალასტანელი უფლისწულები „გახელმწიფებას“ ცდილობდნენ და „პროვინციის მეფეებად“ იქცნენ. ქართულ წყაროებში დასახელებულთაგან პირველი ალასტანელი იყო ლაშა გიორგი, უკანასკნელი კი — 1373 წ. 6 ივლისს თურქებთან ბრძოლაში მოკლული გიორგი ალასტანელი, ანდრონიკეს ძე.

## ლიტერატურა 
* *ოდიშელი ჯ.,* აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური ისტორიისათვის XIV-XVII სს. კრ.: XIV-XVII სს. რამდენიმე ქართული ისტორიული დოკუმენტი. თბილისი, 1964 
* *ჯავახიშვილი ივ.*, ქართველი ერის ისტორია, წიგნი 3, თბილისი, 1966
* *ბერძენიშვილი დ.,* ქსე, ტ. 1, გვ. 267, თბ., 1975

კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
იუდით-სოფი (სრი)

**იუდით-სოფი** (გერმ.: Judith-Sophie) (* 1047; † 14 მარტი, 1093 ან 1095) – საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის ჰაინრიხ III-ის ასული.

1058 წელს იუდით-სოფი დაინიშნა უნგრეთის ტახტის მემკვიდრე სალომონზე. 1060 წელს სალომონი იძულებული გახდა თავის საცოლესთან ერთად უნგრეთიდან ბავარიაში გაქცეულიყო. 1063 წელს სალომონი და იუდით-სოფი გერმანელთა არმიის დახმარებით უნგრეთში დაბრუნდნენ და იქორწინეს კიდეც. 1074 წელს სალომონი ტახდიდან ჩამოაგდეს და 1087 წელს გარდაიცვალა. 

1088 წელს იუდით-სოფიმ მეორედ იქორწინა. ამჯერად პოლონეთის ჰერცოგ ვლადისლავ I ჰერმანზე, რითაც ხელი შეუწყო გერმანულ-პოლონური ურთიერთობების გაუმჯობესებას.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Peerage

კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია
კატეგორია:უნგრეთის დედოფლები
კატეგორია:დაბადებული 1047
ალაშარა (გამომცემლობა)

**„ალაშარა“** () — აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო გამომცემლობა. დაარსდა 1930 წელს სოხუმში. 1964 წლამდე ეწოდებოდა „აფხაზეთის სახელმწიფო გამომცემლობა“. 1972 წელს „ალაშარამ“ აფხაზურ, ქართულ და რუსულ ენებზე გამოსცა 93 სახელწოდების წიგნი 345 ათასამდე საერთო ტირაჟით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ
ალაშარა

საკუთარი სახელი **ალაშარა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ალაშარა — აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო გამომცემლობა;
* ალაშარა — აფხაზურენოვანი ყოველთვიური ჟურნალი;
ალაშთრახუ

**ალაშთრახუ**, *ალაშთრა-ხუ* — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყარაჩაი-ჩერქეზეთი) საზღვარზე, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე სანჩაროს (დიდი ლაბის მარჯვენა შენაკადი) სათავესთან. სიმაღლე ძრვის დონიდან 2723 მ. მაის-ოქტომბერში მდინარე ბზიფის აუზს საცალფეხო გზით ყარაჩაი-ჩერქეზეთთან აკავშირებს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უღელტეხილები
კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის უღელტეხილები
ალბანელები (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ალბანელები** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ალბანელები — ალბანეთის ძირითადი მოსახლეობა
* ალბანელები — კავკასიის ალბანეთის ძირითადი მოსახლეობა
* ალბანელები — ყაზახეთის უფროსი ჟუზის ძირითადი მოსახლეობა
ალბანური ენა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ალბანური ენა** შეიძლება აღნიშნავდეს: 

* ალბანური ენა — ალბანეთის სახელმწიფო ენა;
* ალბანური ენა — კავკასიის ალბანელთა სალიტერატური ენა.
ალბანეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ალბანეთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ალბანეთი — სახელმწიფო ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე
* ალბანეთი — ერთ-ერთი უძველესი სახელმწიფო აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში
ალბატროსისებრნი

**ალბატროსისებრნი** () — ოკეანის ფრინველების ოჯახი ქარიშხალასნაირთა რიგისა. ზოგი სახეობა 1 მ-მდე სიგრძისაა, ფრთების შლილი კი 4,5 მ აღწევს. აქვთ წვეროკაუჭიანი ნისკარტი, მილისებრი ნესტოები, ვიწრო ფრთები. აერთიანებს 4 გვარს, 21 სახეობას. ფრენენ ლივლივით. ხმელეთზე მხოლოდ გამრავლების პერიოდში გამოდიან, ბუდეს მიწაზე იკეთებენ, დებენ თითო კვერცხს. კრუხად დედალთან ერთად მამალიც ჯდება. მართვე ბუდეში რჩება 6 თვემდე. ალბატროსისებრნი უხერხემლო ცხოველებით და თევზებით იკვებებიან. ბინადრობენ უმეტესად სამხრეთ ნახევარსფეროში.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
*
კატეგორია:ქარიშხალასნაირნი
ალბერტი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ალბერტი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალბერტი, ლეონ ბატისტა — იტალიელი სწავლული, არქიტექტორი, მწერალი
* ალბერტი, რაფაელ — ესპანელი პოეტი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალბერტი — ტბა აღმოსავლეთ აფრიკაში

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ალგეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ალგეთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ალგეთი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში
* ალგეთი — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში
* ალგეთი — სოფელი მარნეულის მუნიციპალიტეტში

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალგეთის სამარხი — ადრინდელი ანტიკური ხანის არქეოლოგიური ძეგლი
* ალგეთის ეროვნული პარკი — ნაკრძალი თრიალეთის ქედზე
* ალგეთის ხეობა — ხეობა ისტორიული ქვემო ქართლის ჩრდილოეთ ნაწილში
* ალგეთის წყალსაცავი — წყალსაცავი საქართველოში
ალდე დედოფალი

[250პქ|მინი|მარჯვნივ|დემეტრე და ალდე დედოფალი ხვდებიან ბიზანტიის იმპერატორს, მინიატიურა [იოანე სკილიცე|იოანე სკილიცეს ნაშრომიდან.]]
**ალდე დედოფალი** — გიორგი I-ის მეორე ცოლი, ოსთა მეფის ასული. ქმრის გარდაცვალების შემდეგ შვილთან - დემეტრე უფლისწულთან ერთად ცხოვრობდა ანაკოფიის ციხეში. 1032 წელს, ბაგრატ IV-თან შინადინასტიური ბრძოლების დროს, მან და დემეტრემ ანაკოფია ბერძნებს გადასცეს. დემეტრე უფლისწულის გარდაცვალების შემდეგ ალდე დედოფალი შვილიშვილთან (დემეტრეს შვილთან) ერთად ოსეთში დასახლდა.

## ლიტერატურა
**ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ., 1965;

კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
ალბიცია

**ალბიცია** () — მცენარეების გვარი მიმოზისებრთა ოჯახისა. ცნობილია 125-მდე სახეობა. უმეტესად გვხვდება აღმოსავლეთ ნახევარსფეროს ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ზოგი სახეობა ძვირფამერქნიანია, მათი ქერქი შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. 

თალიშის ტყეებში (აზერბაიჯანი) ველურად გავრცელებულია ლენქორანული ალბიცია (), რომელიც ცნობილია აბრეშუმა აკაციის სახელით.

## გალერეა

ფაილი:ალბიცია Albizzia julibrissis Seidenbaum (2).JPG|ალბიცია Albizzia julibrissis Seidenbaum

## ლიტერატურა
კატეგორია:მიმოზისებრნი
ალგეთი

**ალგეთი** — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, თეთრიწყაროსა და მარნეულის მუნიციპალიტეტებში. სიგრძე 108 კმ, აუზის ფართობი 763 კმ². სათავე აქვს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, კლდეკარის კლდეების მახლობლად, ზღვის დონიდან 1900 მ. ზემოწელში მიედინება სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ ღრმა, ტყიან, ხოლო სოფელ ტბისიდან — ვიწრო, კლდოვან ხეობაში, მარნეულთან კი გამოდის ვაკეზე, მდინარე მტკვარს ერთვის მარჯვნიდან, სოფელ ქესალოს მახლობლად. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წლიური ჩამონადენის დაახლოებით 45 %-ს შეადგენს წვიმის, 25 %-ს — თოვლის, 30 %-ს მიწისქვეშა წყალი. წყალდიდობა გაზაფხულზე და ზაფხულის დამდეგს იცის, წლის სხვა დროს წყალმცირეა. ჩამონადენის მინიმუმი ოქტომბერშია. გაზაფხულზე მოდის წლიური ჩამონადენის თითქმის 48,1 % ზაფხულზე — 32,4 %, ზამთარში — 11,6 %, შემოდგომაზე — 7,9 %.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მდინარეები
კატეგორია:მტკვრის შენაკადები
სანდრა რულოვსი

**სანდრა ელისაბედ სააკაშვილი-რულოვსი** (; დ. 23 დეკემბერი, 1968) — საქართველოს პირველი ლედი 2004–2007 და 2008–2013 წლებში, მიხეილ სააკაშვილის მეუღლე.

დაიბადა ნიდერლანდების ქალაქ ტერნეზენში. დაამთავრა ბრიუსელის უცხო ენათა ინსტიტუტი და სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ინსტიტუტი. მიხეილ სააკაშვილს შეხვდა 1993 წელს სტრასბურგში. მოგვიანებით, იმავე წელს ნიუ-იორკში გადადიან, სადაც ჯერ კოლუმბიის უნივერსიტეტში, შემდეგ კი ჰოლანდიურ იურიდიულ ფირმაში მუშაობდა. 1996 წელს წყვილი საქართველოში დაბრუნდა, სადაც რულოვსი წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტში, შემდეგ კი ნიდერლანდის სამეფოს საკონსულოში მუშაობს თბილისში.

1998 წელს რულოვსი აფუძნებს საქველმოქმედო ფონდს „სოკო“, რომელიც კურირებს ჰოლანდიური კომპანიების და კერძო პირების მიერ დაფინანსებულ ჰუმანიტარულ პროექტებს.

1999–2003 წლებში რულოვსი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი იყო, სადაც ის ასევე მუშაობდა საკუთარ სადოქტორო თეზისზე ბელგიაში ფრანგული ენის ლინგვისტურ ასპექტებზე. მშობლიური ჰოლანდიურის გარდა სანდრა რულოვსი ასევე ფლობს ფრანგულს, ინგლისურს, გერმანულს, რუსულსა და ქართულს.

ქ-ნ რულოვსსა და მიხეილ სააკაშვილს ჰყავთ ორი ვაჟი — ედუარდი და ნიკოლოზი.

სანდრა რულოვსი ავტორია ავტობიოგრაფიული წიგნის „იდეალისტის ისტორია“ , რომელიც გამოიცა 2005 წელს.
2007 წელს რულოვსი აფუძნებს პირველ კლასიკური მუსიკის რადიოსადგურს მთელს კავკასიაში, რადიო მუზას.

2019 წელს იყო ზუგდიდის მერობის კანდიდატი გაერთიანებული ოპოზიციიდან. მიიღო 24 096 ხმა (42,83%) და დაიკავა მეორე ადგილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* სანდრა რულოვსის ბიოგრაფია საქართველოს პრეზიდენტის ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს პირველი ქალბატონები
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
კატეგორია:მიხეილ სააკაშვილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალგეთის სამარხი

**ალგეთის სამარხი**, **წინწყაროს სამარხი** — ადრინდელი ანტიკური ხანის არქეოლოგიური ძეგლი. აღმოჩენილია 1940 წელს ალგეთის ხეობაში სოფელ წინწყაროსთან (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი).

ალგეთის სამარხი წარმოადგენს ქვაყუთს, რომელიც მდიდრულ ინვენტარს შეიცავდა და როგორც ჩანს, ადგილობრივი წარჩინებული პირის სამარხი იყო. აქ იპოვნეს: მიცვალებულის ბაგეებსა და თვალებზე დასაფარებელი ელექტრუმის ორნამენტირებული ფირფიტები, ელექტრუმის სამი ბალთა, ელექტრუმისა და ვერცხლის სამაჯურები, რკალგახსნილი, ფარაკიანი ვერცხლის ბეჭდები, ვერცხლისა და ბრინჯაოს საკინძეები, ლანგრები, მინის ფიალა, ვერცხლის ჩამჩა, კაპარჭის ვერცხლის გარსაკრავი, ბრინჯაოს სამფეხი, ბრინჯაოს ისრისპირი, ახალგორული ტიპის ბრინჯაოს სამი ლაგამი და ცხენის აკაზმულობის სხვა ნაწილები. ელექტრუმის ბალთებზე გამოსახულია ქალღმერთი, ფარაკიან ბეჭდებზე — მითოლოგიური პერსონაჟები. ალგეთის სამარხში მოპოვებული ნივთები ქრონოლოგიურად და ხასიათითაც ახლოს დგას ახალგორის განძთან და კიდევ ერთხელ მოწმობს საქართველოს მოსახლეობის მკვეთრ ეკონომიურ და სოციალურ დიფერენციაციას ძვ. წ. I ათასწლეულის შუა ხანებში. ნივთები დაცულია აკადემიკოს სიმონ ჯანაშიას სახელობის სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:არქეოლოგია
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
სებორგა

**სებორგა** () — ანტიკური სათავადო საერთაშორისო სამართლის მიხედვით პატარა, დამოკიდებული ქვეყანაა ლიგურიაში, ქალაქ სან-რემოს ჩრდილოეთით. ადგილობრივი მონაცემების მიხედვით სებორგა სუვერენული და იტალიისაგან დამოუკიდებელი სახელმწიფოა, ვინაიდან ვენის კონგრესზე ევროპის სახელმწიფოთა საზღვრების დადგენის დროს სათავადო არც ერთი მონარქის ქვეშევრდომობის ქვეშ არ მოქცეულა.

სათავადო შედგება სოფელ სებორგასაგან (ფართობი — 4 კვ.კმ., მოსახლეობა — 362 კაცი.) და მისი მიმდებარე მიწებისაგან. ქვეყნის მმართველობის ფორმაა საპარლამენტო მონარქია. მონარქი — თავადი მარსელო I. სებორგა მსოფლიოს არც ერთი სუვერენული ქვეყნის მიერ არაა აღიარებული. იტალიის მთავრობა „დამოუკიდებლობის“ ამ სწრაფვას ჯერჯერობით არ ეწინააღმდეგება, რადგან ეს „უნიკალური მოვლენა“ ამ მთიან რეგიონში ტურიზმის წყაროს წარმოადგენს.

## ვალუტა 
ლუიჯინო — ასე ეწოდება სებორგას ვალუტას, რომელიც არცერთ ქვეყანაში არაა აქცეპტირებული. ადგილობრივი „ფინანსური განყოფილების“ მიხედვით 1 ლუიჯინოს კურსი 6 აშშ-დოლარის ექვივალენტია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური ვებ საიტი

კატეგორია:თვითაღიარებული ქვეყნები
კატეგორია:იტალია
სოლვეს კონფერენცია

300px|thumb|1911 წლის პირველი კონფერენციის ფოტო.
**სოლვეს კონფერენცია** (Conseil Solvay) იყო ლეგენდარული პირველი მოწვევის მსოფლიო უდიდეს ფიზიკოს მეცნიერთა ყრილობა 1911 წელს ორგანიზებული სოლვეს ფიზიკისა და ქიმიის საერთაშორისო ინსტიტუტების მიერ. ინსტიტუტები მდებარეობს ბრიუსელში და დაფუძნებულია ბელგიელი ინდუსტრიალისტის ერნესტ სოლვეს მიერ 1912 წელს.

1911 წლის წარმატების შემდეგ სოლვეს კონფერენციები ეძღვნება უმნიშვნელოვანეს ღია პრობლემებს ფიზიკასა და ქიმიაში. ღონისძიება ყოველ სამ წელიწადს ტარდება. 23-ე სოლვეს კონფერენცია ჩატარდა ბრიუსელში 2005 წლის 1-3 დეკემბერს თემაზე: „სივრცისა და დროის კვანტური სტრუქტურა“.

## პირველი კონფერენცია
1911 წლის შემოდგომაზე ჩატარებულ პირველ კონფერენციას თავმჯდომარეობდა ჰენდრიკ ლორენცი. განხილვის თემა იყო გამოსხივება და სინათლის კვანტი. კონფერენცია პრობლემას იხილავდა ორი მიდგომის თვალსაზრისით — კლასიკური ფიზიკისა და კვანტური თეორიის. ალბერტ აინშტაინი იყო ყველაზე ახალგაზრდა ფიზიკოსი დამსწრეთა შორის. სხვა განთქმულ მეცნიერთა შორის იყვნენ მარი სკლოდოვსკა-კიური და ჟიულ ანრი პუანკარე.

## მეხუთე კონფერენცია
შესაძლოა ყველაზე განთქმული ამ კონფერენციათაგან იყოს 1927 წლის ოქტომბერში ჩატარებული მეხუთე მოწვევა თემაზე: ელექტრონები და ფოტონები, სადაც მსოფლიოს ყველაზე ღვაწლმოსილი ფიზიკოსები შეიკრიბნენ რათა განეხილათ ახლად ჩამოყალიბებული კვანტური თეორია. წამყვანი ფიგურები იყვნენ ალბერტ აინშტაინი და ნილს ბორი. აინშტაინს, რომელიც გაღიზიანებული იყო ვერნერ ჰაიზენბერგის განუსაზღვრელობის პრინციპით, უთქვამს „ღმერთი კამათელს არ თამაშობსო“, რაზეც ბორს უპასუხია: „შეწყვიტე ღმერთისთვის კარნახი, თუ რა უნდა გააკეთოსო“. 29 დამსწრე მეცნიერიდან 17 მოგვიანებით ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა.

, ე.ჰენრიო, პ.ერენფესტი, ედ.ჰერცენი, თ. დე დონდერი, ე.შრედინგერი, ე.ვერშაფელტი, ვ.პაული, ვ.ჰაიზენბერგი, რ.ფაულერი, ლ.ბრიუენი,
პ.დებაი, მ.კნუდსენი, უ.ლ.ბრაგი, ჰ.ა.კრამერსი, პ.დირაკი, ა.კომპტონი, ლ.დე ბროილი, მ.ბორნი, ნ.ბორი,
ი.ლენგმიური, მ.პლანკი, მ.კიური, ჰ.ლორენცი, ა.აინშტაინი, პ.ლანჟევენი, შ.გუიე, ჩ.ტ.რ.უილსონი, ო.რიჩარდსონი
მეხუთე კონფერენციის მონაწილენი, 1927. სოლვეის ფიზიკის საერთაშორისო ინსტიტუტი.]]

## რესურსები ინტერნეტში
* Institut international de physique Solvay

კატეგორია:ფიზიკა
კატეგორია:ქიმია
ხოჯავანქი

**ხოჯავანქი**, **ხოჯევანქი** — თბილისის ერთ-ერთი უბნის — ავლაბრის შემადგენელი ნაწილი.

ამ სახელწოდებით მოაღწია ავლაბარში ბოლო დრომდე არსებულმა მეჩვიდმეტე საუკუნის სომხურმა ეკლესიამ. სახელწოდება თბილისელებმა ეკლესიის მიმდებარე ძველ სომხურ სასაფლაოზეც გაავრცელეს. ეს სასაფლაო იხსენიება მეჩვიდმეტე საუკუნის წყალობის წიგნში. მეფე როსტომმა 1654 წელს ზარაბთუხუცესს, ხოჯა ბეჰბუდას, უწყალობა მიწა სასაფლაოს გვერდით (ხოჯა ბეჰბუდა, ბებუთაშვილების საგვარეულოს დამაარსებელი, თავისი დროის გამოჩენილი და მდიდარი ვაჭარი ყოფილა. ისტორიული წყაროები მას მიაწერენ მდინარე ვერეზე ხიდის მშენებლობასაც). ამასთან, ირკვევა, რომ ეს სასაფლაო ხოჯა ბეჰბუდას წინაპრების ყოფილა. ახლად მიღებულ მიწაზე, მახათას მთის ძირას, მეფის დასტურით, ხოჯა ბეჰბუდა ღვთისმშობლის სახელზე ეკლესიას აშენებს, რომელსაც თბილისელებმა „ხოჯავანქი“ შეარქვეს, შემდგომში კი ამ სახელწოდებამ სასაფლაოც მოიცვა. ეს ეკლესია თბილისის გეგმაზე ვახუშტი ბატონიშვილს აღნიშნული აქვს „მელიქის საყდრის” სახელით. ხოჯა ბეჰბუდამ აქვე ბაღიც გააშენა, რომლის სარწყავად წყალი მთის ძირიდან გამოუყვანია. ამ ბაღს ვახუშტი „ბებუთას ბაღს” უწოდებს. ხოჯავანქის ასტვაწაწინის (ღვთისმშობლის) ეკლესია 1936 წელს თბილისის ამ უბნის რეკონსტრუქციისას აიღეს; ასევე, მთლიანად აიღეს სასაფლაო, ხოლო საფლავის ქვები სამშენებლო მასალად გამოიყენოს ცირკთან არსებული ბორდიურების, მესხიშვილის ქუჩაზე რამდენიმე შენობის, ასევე, მშრალ ხიდთან არსებული სკვერისა და ბარათაშვილის აღმართის მოპირკეთების დროს.  

## იხილეთ აგრეთვე
*თბილისის სომხური პანთეონი

## ლიტერატურა
* *კვირკველია, თ.* „ძველთბილისური დასახელებანი”, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო”, თბილისი, 1985

კატეგორია:თბილისის უბნები
კატეგორია:ისნის რაიონი
ვებ-ფერები

**ვებ-ფერებს** იყენებენ ვებგვერდების დიზაინისთვის. არსებობს ინტერნეტში ფერთა წარმოდგენის რამდენიმე საშუალება:

# ამ სახით #123ABC. ექვს-თექვსმეტედ ციფრთა სახით წარმოდგენა, რომელშიც თითოეული წყვილი პასუხობს საკუთარ ფერს, 12 — წითელი, 3А — მწვანე, ВС — ლურჯი. შესაძლებელია ასევე ფერთა წარმოდგენა მოკლე სახით #ABC, რომელსაც ინტერპრეტაცია გაუკეთდება როგორც #AABBCC კოდს.
# წარმოდგენა ძირითადი სიყვებით (ინგლ.), მაგ. *green*, *red* *black*. ბრაუზერის მიერ ფერის სახელის ამოცნობისთვის მხოლოდ ძირითადი (დაახ. 16) ფერის გამოყენება შეიძლება.
# წარმოდგენა rgb(*,*,*) სახით, სადაც «*» — ციფრებით 0-დან 255-მდე, რომელიც აღნიშნავს შესაბამისი ფერის რაოდენობას (წითელი, მწვანე, ლურჯი) მიღებულ ნაზავში.

## HTML ფერების სახელები
HTML 4.01 სპეციფიკაცია განსაზღვრავს 16 ფერთა სახელს, როგორც ქვემოთაა მითითებული (ცხრილი ანბანურადაა):

ეს 16 ასევე მონიშნულია როგორც sRGB და ჩართულია HTML 3.0 სპეციფიკაციაში, ვინაიდან "ეს ფერები თავდაპირველად აირჩა როგორც სტანდარტული 16 ფერი რომელსაც უინდოუს VGA პალეტი უჭერს მხარს." 

ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ ყველა ფერის კოდი დაწყებული #000000 - #FFFFFF-მდე (16,777,216 ფერი) ფუნქციონირებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ვებ-ფერების სრული სია
* HTML RGB HEX Color Spectrum Chart 

## სქოლიო
კატეგორია:ფერები
კატეგორია:ინტერნეტი
ფერების სია

ქვემოთ მოყვანილია ნაწილობრივი სია ფერების, რომელთაც თან შესაბამისი სტატიაც ახლავს (ბმულით). 

ყურადღება მიაქციეთ, რომ CMYK სიდიდეები ნომინალურია, და რომ არ არსებობს ფიქსირებული კონვერსია RGB-დან CMYK-ზე. ნუ გამოიყენებთ ამ მნიშვნელობებს თუ ბეჭდვისას მაღალი ხარისხის ფერთა დამთხვევა გჭირდებათ.

## A 
|}

## B 
|}

## C 
|}

## D 
|}

## E 
|}

## F 
|}

## G 
|}

## H 
|}

## I 
|}

## J 
|}

## K 
|}

## L 
|}

## M 
|}

## N 
|}

## O 
|}

## P 
|}

## Q 
## R 
|}

## S 
|}

## T 
|}

## U 
|}

## V 
|}

## W 
|}

## X 
|}

## Y 
|}

## Z 
|}

 შესაძლებელია ერთზე მეტი hex triplet-ის გამოყენება.

## ფერები ტონალობების მიხედვით 
### თეთრი 
### ვარდისფერი 
### წითელი 
### ნარინჯისფერი  
### ყავისფერი 
### ყვითელი 
### ნაცრისფერი 
### მწვანე 
### ცისფერი 
### ლურჯი 
### იისფერი 
## იხილეთ აგრეთვე 
* გამა კორექცია
* Saffron
* Color blindness
* პიგმენტური ფერების სია
* პალეტების სია
* X11 ფერთა სახელები
* Crayola
* ვებ-ფერები
* Tincture (heraldry)

## რესურსები ინტერნეტში 
* საერთაშორისო ფერთა კონსორციუმი
* colr.org  - 20,000-ზე მეტი ფერთა სახელი
* Color List (Xona.com) - 2,000+ color list; demonstrates vast improvements gamma correction makes
* The Colour of Words - Article on Color Names
* Article on color names and swatches
* Colorcharts.org many commercial paint and color systems chip sets.
* Color Schemer-Interactive site 
* ColourLovers : Useful for designers
* Coloria.net: Color names
* The mother of all HTML color charts  — contains many colors, including their RGB, CMYK, and HLS/HSL values, names, and sources (other link references at top, color pages at bottom).
* Color-Guide.com Japanese colors with English meanings
* Pourpre.com  in French with some English pages: chromograph: color manipulation, sequences and conversions; standard and imaginary color dictionary; chroma filter; box of colors 
* The Society For Sports Uniforms - Color Research (formerly Color Guides)

კატეგორია:ფერები
ჰუვერის კაშხალი

right|thumb|250px|ჰუვერის კაშხალი
thumb|250px|საჰაერო ხედი
**ჰუვერის კაშხალი** (Hoover Dam, კოორდ. 36°0′56″N, 114°44′16″W) — ბეტონის კაშხალი ბლეკ-კანიონზე, მდინარე კოლორადოზე, აშშ-ის შტატების — არიზონისა და ნევადის საზღვარზე. კაშხალს, რომელიც ლას-ვეგასიდან 48 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს, სახელი ეწოდა ჰერბერტ ჰუვერის პატივსაცემად, რომელმაც მის მშენებლობაში გადამწყვეტი როლი შეასრულა, თავდაპირველად როგორც აშშ-ის სავაჭრო მდივანმა, შემდეგ კი პრეზიდენტმა. კაშხლის მშენებლობა 1931 წელს დაიწყო და 1936 წელს დასრულდა, გეგმით გათვალისწინებულზე ორი წლით ადრე. 1981 წელს შეტანილ იქნა ისტორიულ ძეგლთა ეროვნულ რეესტრში, ხოლო 1985 წელს ეროვნული ისტორიული ღირსშესანიშნაობის წოდება მიენიჭა. კაშხლის მიერ წარმოქმნილ ტბას სახელი ელვუდ მიდის პატივსაცემად დაერქვა, რომელიც ასევე კაშხლის მშენებლობას მეთვალყურეობდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* Official State of Nevada Tourism Site 
* Historic Construction Company Project&nbsp;– Hoover Dam
* BBC&nbsp;– Hoover Dam, industrial and social history 
* Frank Crowe&nbsp;– Builder of Hoover Dam

კატეგორია:აშშ-ის ჰიდროელექტროსადგურები
კატეგორია:აშშ-ის კაშხლები
კატეგორია:არტ-დეკო
ვულუორზ ბილდინგი

**ვულუორზ ბილდინგი** (Woolworth Building) ანუ **ვულუორზის შენობა**, 60 სართულით ერთ-ერთი უძველესი და ყველაზე განთქმული ცათამბჯენია ნიუ-იორკ სიტიში. აშენებიდან 90 წელზე მეტი ხნის შემდეგ ის კვლავაც აშშ-ის 50 ყველაზე მაღალ შენობათა სიაში რჩება, ისევე როგორც 20 ყველაზე მაღალ შენობათა რიგში ქალაქ ნიუ-იორკში.

შენობა ნეო-გოტიკურ სტილშია აგებული არქიტექტორ კას გილბერტის მიერ, 1910 წელს ფრენკ ვულუორზის დაკვეთით, რომელსაც სურდა ბროდვეიზე ახალი შტაბ-ბინის აშენება. შენობა მდებარეობს პარკ პლეისსა და ბარკლეი სტრიტს შორის ქვემო მანჰეტენზე ქალაქის მერიის პირდაპირ. გაიხსნა 1913 წლის 24 აპრილს. თავდაპირველი ჩანაფიქრით შენობა 190.5 მ სიმაღლის უნდა ყოფილიყო, თუმცა საბოლოოდ 241 მ. გახდა; მისი მშენებლობა 13,5 მილიონი დოლარი დაჯდა, რომელიც ვულუორზმა ნაღდი ფულით გადაიხადა.

მისი ბრწყინვალებისა და ევროპულ გოთურ ტაძრებთან მსგავსების გამო გახსნისას მას მყისვე "კომერციის საკათედრო ტაძარი" შეარქვეს, და ის მსოფლიოს უმაღლესი შენობა იყო 1930 წელს კრაისლერ ბილდინგის აშენებამდე. 58-ე სართულზე მდებარე სათვალთვალო ვერანდა ტურისტების გამორჩეული ადგილი იყო 1945 წლამდე.

შენობის მასიური ლითონის კარკასის პროექტი ეკუთვნის ინჟინერ გუნვალდ აუსს. სწრაფმავალი ლიფტები იმდროისთვის ტექნიკის ბოლო გამოძახილი იყო. პირველ მდგმურთა შორის იყვნენ ირვინგ ტრასტ ბანკი და კოლამბია რეკორდსი; ამ უკანასკნელს მისი მთავარი ნიუ-იორკის ჩამწერის სტუდია სწორედ ამ შენობაში ჰქონდა.

შენობა ვულუორზ კომპანიის მფლობელობაში იყო 85 წლის განმავლობაში, 1998 წლამდე, რის შემდეგაც იგი შეისყიდა ვიტკოფ გრუპმა $155 მილიონად.

ნიუ-იორკში 2001 წლის 11 სექტემბერს სულ რამდენიმე ბლოკში განხორციელებული ტერაქტების გამო გაზრდილი დაცვითი ღონისძიებების გატარების შემდეგ შენობის მთავარი ვესტიბიული დამთვალიერებელთათვის მიუწვდომელი გახდა.

## ფოტოგალერეა
## იხილეთ აგრეთვე
*ნიუ-იორკის ცათამბჯენები

## რესურსები ინტერნეტში
*ნიუ-იორკის არქიტექტურა - ვულუორზის შენობა

კატეგორია:ნიუ-იორკის არქიტექტურა
კატეგორია:აშშ-ის ცათამბჯენები
უილის ტაუერი

**უილის ტაუერი** (), გავრცელებული სახელი **სირს ტაუერი** (), — ცათამბჯენი ჩიკაგოში, (ილინოისი), უმაღლესი საოფისე შენობა აშშ-ში. აშენდა Sears, Roebuck & Co.-ს დაკვეთით, კომპანიის Skidmore, Owings and Merrill არქიტექტორ ბრიუს გრემისა და სტრუქტურულ ინჟინერ ფაზლურ ხანის მიერ.

მშენებლობა დაიწყო 1970 წლის აგვისტოში და შენობამ მაქსიმალურ სიმაღლეს 1973 წლის 3 მაისს მიაღწია. დასრულებისას სირს ტაუერმა გაუსწრო მსოფლიო სავაჭრო ცენტრის წყვილს ნიუ-იორკში, როგორც მსოფლიოში უმაღლეს შენობას. ტაუერს 108 სართული აქვს. მანძილი მიწიდან ზემო სახურავამდე 442 მეტრია. 1982 წლის თებერვალში ნაგებობას ორი სატელევიზიო ანტენა დაემატა, რამაც მისი საერთო სიმაღლე 520 მეტრამდე ასწია. დასავლეთის ანტენა 2000 წლის 5 ივნისს დაგრძელდა (527მ) ადგილობრივი ტელესადგურის ტალღების მიღების გასაუმჯობესებლად.

სირს ტაუერს ასევე აქვს ყველაზე მეტი სასარგებლო ფართი ნებისმიერ სხვა კომერციულ შენობათა შორის აშშ-ში (საერთო ფართით ჩამორჩება მხოლოდ პენტაგონს არლინგტონში, ვირჯინია).

2009 წლის 16 ივლისს ცათამბრჯენს სახელი ოფიციალურად შეუცვალა ახალმა დამქირავებელმა „უილის გრუპ ჰოლდინგსმა“, რაც ხელშეკრულების ნაწილი იყო. სახელის გადარქმევამ მოსახლეობის გარკვეული ნაწილის პროტესტი გამოიწვია. 

შენობის ოფიციალური მისამართია 233 საუზ უაკერ დრაივი, ჩიკაგო, ილინოისი 60606.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩიკაგო
კატეგორია:აშშ-ის არქიტექტურა
კატეგორია:აშშ-ის ცათამბჯენები
ალდროვანდა

**ალდროვანდა** () — მწერიჭამია წყალმცენარე დროზერასებრთა ოჯახისა. ალდროვანდა უფესვოა, ძაფისებრი ღეროებით წყალში ჩაყურსული. რგოლურად განლაგებული ფოთლების განიერი ყუნწი გრძელი ჯაგრებით ბოლოვდება, ზედ ფოთოლზე კი მომნელებელი ჯირკვლები და მგრძნობიარე ბუსუსები აქვს, რომელთა გაღიზიანებისას ფოთოლი შუაზე იკეცება და მსხვერპლს შიგ იმწყვდევს, შემდეგ კი ინელებს.

ალდროვანდა იკვებება მწერებით, წყლის ლარვებით და კიბოსნაირებით. გვხვდება დასავლეთ ევროპაში, აფრიკაში, აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და ავსტრალიაში. საქართველოში მხოლოდ ბებესირის ტბაშია (აფხაზეთი) დაფიქსირებული.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დროზერასებრნი
ალევი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ალევი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ალევი, ელი — ფრანგი ისტორიკოსი;
* ალევი — სოფლების ქვემო ალევისა და შუა ალევის გავრცელებული სახელწოდება;
* ალევი — ძველი სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში;
* ალევის ქედი — კავკასიონის სამხრეთი შტო;
* ალევის კლდე — იხ. ლორწომის კლდე;
* ალევი — მთა ახალგორის მუნიციპალიტეტში.
ტაიბეი 101

**ტაიბეი 101** (ტრად. ჩინ.: 臺北101 ან 台北101; გამ. ჩინ.: 台北101) — 101 სართულიანი ცათამბჯენი ტაიბეიში, ტაივანი. დაპროექტებულია კომპანია C.Y. Lee & Partners მიერ, და მსოფლიოს ყველაზე მაღალ შენობად ითვლებოდა 2007 წლის 21 ივლისამდე (ბურჯ დუბაიმ გაუსწრო) ოთხიდან სამი სტანდარტის მიხედვით, რომელიც მაღლივ შენობათა და ურბანული ჰაბიტატის (?) საბჭოს მიერ არის მიღებული. შენობამ 2004 წელს ემპორის ცათამბჯენის ჯილდო დაიმსახურა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ტაივანი
კატეგორია:ტაივანის ცათამბჯენები
ალევის ქედი

**ალევის ქედი** ან **ლომის-ალევის ქედი** — ქედი საქართველოში, დუშეთისა და ახალგორის მუნიციპალიტეტებში. წარმოადგენს კავკასიონის სამხრეთ შტოს. არხის ქედით უერთდება მთავარი წყალგამყოფი ქედის ტოტს — ხარულის ქედს. ალევის ქედი მდინარეების ქსნისა და არაგვის წყალგამყოფია. იწყება მექეთის მწვერვალთან, რომელიც ქედის უმაღლესი წერტილია (2937 მ). ქედზე აღმართულია მწვერვალები: შელი (2579 მ), მუნჯუხი (2685 მ), ყურყუტა (2681 მ), ლომისისმთა (2452 მ) და სხვა.

ალევის ქედი სამხრეთით ბოლოვდება ლორწიმის კლდის (*ალევის კლდის*) მასივით (1973 მ). მაღლა ქედზე სუბალპური და ალპური მდელოებია, ქვემოთ — ფართოფოთლიანი ტყეები.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ქედების სია

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის ქედები
ალექსანდრე (ოქროპირიძე)

ეპისკოპოსი **ალექსანდრე** (ერისკაცობაში — *ალექსი დავითის ძე ოქროპირიძე*; დ. 1824, სოფ. დისევი — გ. 9 ნოემბერი, 1907, შიომღვიმის მონასტერი) — ქართველი საეკლესიო და საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
გორის სასულიერო სასწავლებლისა და თბილისის სასულიერო სემინარიის შემდეგ, 1850 წელს, დაამთავრა ყაზანის სასულიერო აკადემია. სამშობლოში დაბრუნებული, ჯერ იყო მასწავლებელი საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში, შემდეგ — აფხაზეთის არქიმანდრიტი, 1862–1869 — აფხაზეთის ეპისკოპოსი, 1869–1882 და 1886–1898 წლებში — გორის ეპისკოპოსი, ქართლ-კახეთის ეპარქიის ქორეპისკოპოსი, 1882–1885 — გურიის ეპისკოპოსი, 1898–1903 — გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსი. იღვწოდა ქართული ენისა და კულტურის დასაცავად. დასვა საკითხი საქართველოს სასულიერო სკოლებში ქართული ენის სავალდებულო საგნად შემოღების შესახებ. 1903 გადააყენეს თანამდებობიდან. 

ალექსანდრემ საკუთარი სახსრებით დააბეჭდვინა რამდენიმე ქართული საერო და საეკლესიო ძეგლი, შეაგროვებინა და გამოაცემინა ხალხში გაბნეული ქართული საგალობლები. 90-იან წლებში შეაკეთა და განაახლა ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები: შიომღვიმე, ზედაზენი, ჯვარი და დავითგარეჯა. დიდძალი ფული შესწირა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას და საეკლესიო მუზეუმს, ღარიბ მოწაფეთა დასახმარებლად დააწესა სტიპენდიები. დასაფლავებულია შიომღვიმის მონასტრის ღვთისმშობლის ეკლესიაში.

## ლიტერატურა
* „საქართველოს ეკლესიის კალენდარი 1982 წლის“, გვ. 163-167
**ზაქარია ჭიჭინაძე,* „გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსი ყოვლად სამღვდელო ალექსანდრე“, ტფილისი, 1903;
** [Епископ Кирион]*, Краткий очерк истории грузинской церкви и экзархата за ХIХ столетие, Тфл., 1901 (კრიპტონიმი:: Е. К.);

კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
კატეგორია:დაბადებული 1824
კატეგორია:გარდაცვლილი   9 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1907
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ალეთოლოგიური რეალიზმი

**ალეთოლოგიური რეალიზმი** — ქართველი მეცნიერის შალვა ნუცუბიძის ფილოსოფიური ნააზრევი, რომელიც მან შეიმუშავა მოღვაწეობის პირველ ნახევარში. ალეთოლოგიური რეალიზმის მიზანი იყო შემეცნების მეთოდის დაფუძნება. ამისათვის ჯერ უნდა დაძლეულიყო ის დაბრკოლებანი, რომლებიც ფსიქოლოგიზმის კრიტიკის დროს ვერ გადაჭრეს ჰუსერლმა, რიკერტმა, ინტუიტივიზმის წარმომადგენლებმა და ა.შ. ამოცანის სწორი გადაწყვეტა მოითხოვდა არა მხოლოდ სპეციალურ-ადამიანურის, არამედ სცეფიკურ-ადამიანურის გადალახვასაც. ვინაიდან სპეციალურ-ადამიანური ეკუთვნის ლოგიკურის სფეროს, ფილოსოფიური აზროვნების ამოსავალი პუნქტი უნდა გამოიძებნოს ლოგიკურის იქით, წინალოგიკურში. ასეთია „ჭეშმარიტება თავისთავად“, რომელიც დაცლილია შინაარსისაგან, წინააღმდეგობათა სფეროს მიღმაა და არ ემორჩილება ლოგიკურ კანონებს, ამავე დროს იგი ირეალაციური (მიმართებათაგან თავისუფალი) და განხორციელებულია (საპირისპიროდ მსჯელობისა, რომელიც განხორციელებისაკენ მიისწრაფვის).

ერთმანეთისაგან უნდა განვასხვაოთ შემეცნების ამოცანა, არსება და სტრუქტურა. შემეცნების ამოცანა საგნის არსის შეცნობა, მისი კვლევა კი შემეცნების თეორიას ევალება. შემეცნების არსება ის არის, რომ იგი ინტენციაა და განიხილება უსაგნოდ. მისი შესწავლა უკვე ფენომენოლოგიის ამოცანაა. შემეცნების სტრუქტურა შემეცნების თეორიისა და ფენომენოლოგიის ფარგლებს გარეთ რჩება და ალეთოლოგიის საგანია. შემეცნების სტრუქტურაში თავს იჩენს შემეცნების ისეთი თავისებურება, როგორიც არის მისი ორგანზომილებიანობა: შემეცნება მიმართულია წინ და ამავე დროს უკან, ჭეშმარიტება თავისთავად არის წანამძღვარი და ამავე დროს მიზანი შემეცნებისა. შემეცნების სტრუქტურის მიხედვით ორად იყოფა შემეცნების მეთოდოლოგიაც – გამომდინარეობის მეთოდად და დაყვანის ანუ რედუქციის მეთოდად, რომელიც ფილოსოფიის ძირითადი მეთოდია. მისი დანიშნულებაა „ჭეშმარიტება ჩვენთვის“ დაიყვანოს „ჭეშმარიტებაზე თავისთავად“. 

ალეთოლოგიური რეალიზმი იყო ქართული ფილოსოფიური აზრის ახალი გზების ძიება XX საუკუნის 20-იან წლებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფილოსოფია
ბერნარდ ჩუმი

**ბერნარდ ჩუმი** (; დ. 25 იანვარი, 1944, ლოზანა, შვეიცარია) — შვეიცარიელი არქიტექტორი, მწერალი და პროფესორი. აშშ-ის მუდმივი რეზიდენტი და 1988–2003 წლებში კოლუმბიის უნივერსიტეტის არქიტექტურის, დაგეგმვისა და ძეგლთა დაცვის უმაღლესი სკოლის დეკანი.

არქიტექტურული ფაკულტეტი დაამთავრა ცურიხის ტექნიკურ უნივერსიტეტში. 1983 წელს პარიზში პარკ დე ლა ვილეტის კონკურსის მოგების შემდეგ დაიწყო მისი არქიტექტურული კარიერა. აქვს სახელოსნოები საფრანგეთში და ამერიკის შეერთებულ შტატებში. პარკ დე ლა ვილეტის გარდა მისი ცნობილი ნამუშევრებია აკროპოლისის მუზეუმი ათენში, რუანის საკოცერტო დარბაზი, საცხოვრებელი სახლი ნიუ იორკში და ბევრი სხვა. ჩუმი არის მრავალი თეორიული ნაშრომის ავტორი.

## ლიტერატურა
* Gilles Deleuze: *Foucault.* Translated and edited by Seán Hand, foreword by Paul Bove. University of Minnesota Press, Minneapolis MN 1986, ISBN 0-8166-1675-2.
* Denis Hollier: *Against Architecture. The Writings of Georges Bataille.* Betsy Wing (trans.). The MIT Press, Cambridge MA u. a. 1989, ISBN 0-262-08186-5, (*October book*).
* Libero Andreotti, Xavier Costa: *Situacionistas. Arte, política, urbanismo* = *Situationists. Art, Politics, Urbanism.* Museu d'Art Contemporani de Barcelona, Barcelona 1996, ISBN 84-89698-19-8.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Review of T's design for Parc de la Villette 
*Transform – FOLIES – PARC DE LA VILLETTE
*Official site of the Acropolis Museum
*Interview with Scraper Magazine 

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული  25 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ეკოტურიზმი

**ეკოტურიზმი** — მოგზაურობა ტურისტებისა, რომლებსაც გარემოსადმი თავიანთი პასუხისმგებლობა მკაფიოდ აქვთ გათვიცნობიერებული. ასეთი ტურების მიზანია ველურ ბუნებასთან ურთიერთობა. ეკოტურიზმს მინიმუმამდე  დაჰყავს გარემოზე ეკოლოგიური და კულტურულ-სოციალური ხასიათის უარყოფითი ზეგავლენის შედეგები, ხელს უწყობს დაცული ტერიტორიებისა და რეგიონების მოსახლეობის ეკონომიკური შემოსავლების ზრდას. ეკოტურისტები შეიძლება იყვნენ ტყის მოყვარულები და აკვალანგისტები, რომლებსაც წყალქვეშა სამყარო აინტერესებთ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ეკოტურიზმი  Open Directory Project-ზე.
* ეკოტურიზმის საერთაშორისო საზოგადოება.
კატეგორია:ტურიზმის სახეობები