open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პატაგონიის ეროვნული პარკი (არგენტინა)

**პატაგონიის ეროვნული პარკი** ( ― ეროვნული პარკი სანტა-კრუსის პროვინციაში, სამხრეთ არგენტინაში. შეიქმნა 2015 წელს. მოიცავს 528.11 კმ² ფართობის ტერიტორიას. პარკის ტერიტორიაზე დაცულია პატაგონიის უდაბნოს ნაწილი.

პატაგონიის ველური ბუნების ნაკრძალი, რომელიც პარკის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ნაწილის გაგრძელებას წარმოადგენს, 2018 წელს შეიქმნა.

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:არგენტინის ეროვნული პარკები
კატეგორია:პატაგონია
კატეგორია:2015 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
უშუაიის დეპარტამენტი

**უშუაიის დეპარტამენტი** () ― დეპარტამენტი ცეცხლოვანი მიწის პროვინციაში, არგენტინაში. დეპარტამენტის დედაქალაქია უშუაია. 2010 წლის აღწერით, დეპარტამენტის მოსახლეობა 56 956 ადამიანს შეადგენს, ხოლო ფართობი 9 390 კმ²-ია.

## სქოლიო
კატეგორია:ცეცხლოვანი მიწის პროვინციის დეპარტამენტები
ტოლუინის დეპარტამენტი

**ტოლუინის დეპარტამენტი** () ― დეპარტამენტი ცეცხლოვანი მიწის პროვინციაში, არგენტინაში. დაარსდა 2017 წლის 27 ოქტომბერს, პროვინციის კანონმდებლობის შესაბამისად. დეპარტამენტის დედაქალაქია ტოლუინი. წარსულში რიო-გრანდეს დეპარტამენტის შემადგენლობაში შედიოდა. დეპარტამენტის ფართობი 11 243 კმ²-ია.

## სქოლიო
კატეგორია:ცეცხლოვანი მიწის პროვინციის დეპარტამენტები
ენტებეს ოპერაცია

**ენტებეს ოპერაცია** (**ოპერაცია „ენტებე“** ან **ენტებეს რეიდი**; კოდური სახელწოდება — **„მეხის გავარდნა“**) — ისრაელიდან საფრანგეთში მიმავალი გატაცებული რეაქტიული ფრანგული ავიალაინერისა და 102 დატყვევებულის დახსნის ოპერაცია, რომელიც ისრაელის კომანდოს რაზმმა განახორციელა.

27 ივნისს ათენში დაჯდომის შემდეგ, ავიალაინერი დაიკავეს პალესტინის გათავისუფლების სახალხო ფრონტისა და წითელი არმიის ფრაქციის (დასავლეთგერმანული რადიკალური მემარცხენე დაჯგუფება) ტერორისტებმა და გადაიყვანეს უგანდის ქალაქ ენტებეში, სადაც მათ სხვა თანამძრახველებიც შეუერთდნენ. გამტაცებლებმა ენტებეში 258 მგზავრიდან გაათავისუფლეს ისინი, ვინც ისრაელის მოქალაქეები ან ებრაელები არ იყვნენ, დანარჩენები კი ტყვედ დაიტოვეს, რათა გამოეყენებინათ ისრაელის, კენიის, დასავლეთ გერმანიისა და სხვა ქვეყნების ციხეებში მყოფი 53 მებრძოლის გასათავისუფლებლად. საპასუხოდ, 3 ივლისს ისრაელმა გაგზავნა ოთხი სატვირთო თვითმფრინავი *Lockheed C-130 Hercules* 100–200 ჯარისკაცით, *McDonnell Douglas F-4 Phantom II* რეაქტიული გამანადგურებლების თანხლებით. ისრაელიდან უგანდამდე 4000 კმ-ის გადაფრენის შემდეგ, დაჯდომიდან ერთ საათში ისრაელის ძალებმა შეძლეს დატყვევებულთა დახსნა. გაანადგურეს შვიდივე ტერორისტი, აგრეთვე საბჭოთა კავშირის მიერ უგანდისათვის მიწოდებული 11 გამანადგურებელი მიგი. ოპერაციის დროს დაიღუპა ისრაელის ძალების 1 ჯარისკაცი და 3 დატყვევებული. უკანა გზაზე ისრაელის თვითმფრინავები შეხვდნენ მათ მომლოდინე საჰოსპიტალე თვითმფრინავს, საწვავი შეივსეს ნაირობიში (კენია). რეიდის წარმატებამ მნიშვნელოვნად აამაღლა ისრაელელთა საბრძოლო სული.

## სქოლიო 
კატეგორია:თვითმფრინავის გატაცებები
კატეგორია:საჰაერო-სადესანტო ოპერაციები
კატეგორია:სამხედრო რეიდები
კატეგორია:კონტრტერორიზმი ისრაელში
საყვალა სალუქვაძე

**საყვალა სალუქვაძე** (დ. 30 ივლისი, 1944, ოზურგეთი  — გ. 2018) — ქართველი ეარქიტექტორი.

## ბიოგრაფია
1968 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით ხოლო 1975 წელს მოსკოვის საკავშირო ქალაქგეგმარების ს/კ უნივერსიტეტის ასპირანტურა.

სხვადასხვა დროს იყო ოზურგეთის მთავარი არქიტექტორი, საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე, სამშენებლო ტრესტ „კოლხთმშენის“ ოზურგეთის სამშენებლო სამმართველოს უფროსი, ოზურგეთის გამგებელი; ხელმძღვანელობდა საქართველოს ურბანიზაცისა და მშენებლობის სამინისტროს გურიის მხარის ურბანიზაციისა და მშენებლობის დეპარტამენტს; მისი ძირითადი ნამუშევრებია: 1300-ადგილიანი ტურისტული კომპლექსი ქ. სევასტოპოლში, ბახვის მანიფესტის მუზეუმი მახარაძის რაიონის სოფელ ზედა ბახვში (1981), მოსწავლეთა სასახლე ქ. ოზურგეთში (1984, დაუსრულებელი), ადმინისტრაციული და სამედიცინო დაწესებულებები მახარაძის რაიონის სოფლებში (1988-1989) მარიამ ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია ქ. ოზურგეთში, გურიის სატრანსპორტო კომპლექსი და სხვა; საკავშირო და საერთაშორისო კონკურსების ლაურეატი; რესპუბლიკური და საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის მონაწილე, მრავალი სამეცნიერო პუბლიკაციის ავტორი.

## ორგანიზაციის წევრი
* საქართველოს არქიტექტორთა კავშირი, წევრი

## ჯილდოები
* ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 499-500

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
ფორს-მაჟორი

***ფორს-მაჟორი*** (გადაულახავი ძალა) — პუნქტი სახელშეკრულებო სამართალში, რომელიც არსებითად ათავისუფლებს ორივე მხარეს პასუხისმგებლობისა და ვალდებულებისაგან, როდესაც საგანგებო მოვლენა ან გარემოება, როგორიცაა ომი, გაფიცვა, ბუნტი, დანაშაული, ეპიდემია ან უეცარი სამართლებრივი ცვლილებები ხელს უშლის ერთ ან ორივე მხარეს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებაში. პრაქტიკაში, *ფორსმაჟორული* პუნქტების უმეტესობა არ ამართლებს ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობას განუსაზღვრელი ვადით, არამედ აჩერებს მას მხოლოდ *ფორსმაჟორული,* გადაულახავი მოვლენის პერიოდის განმავლობაში. 

ფორსმაჟორად ***არ*** განიხილება:

* მხარის დაუდევრობით ან ბოროტმოქმედებით მიღებული შედეგი, რომელიც ხელს უშლის მას მოვალეობის შესრულებაში. 
* ნებისმიერი შედეგი, რომელიც გამოწვეული იყო გარე ძალებით (მაგ: წვიმის მოსვლა) არ განიხილება ფორსმაჟორად, თუ სახეზე არ არის სხვა კრიტერიუმები, რაც ამ მოვლენას ფორსმაჟორად აქცევს.
** თუ მაგალითად საჯარო ღონისძიება გაუქმდა პროგნოზირებადი წვიმის გამო, ეს შემთხვევა არ განიხილება ფორსმაჟორად. 
*** მაგრამ თუ მიზეზი არის წყალდიდობა, რომელიც აზიანებს ადგილს ან სახიფათოს ხდის ღონისძიებაზე დასწრებას და მოსალოდნელი ამინდი წინასწარ არ იყო ცნობილი მხარეებისთვის, მაშინ ეს *ფორსმაჟორული* მდგომარეობაა.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
*ფორს-მაჟორი - განმარტება

კატეგორია:სახელშეკრულებო სამართალი
როჯერ პენროუზი

**სერ როჯერ პენროუზი** ( დ. 8 აგვისტო, 1931) — ბრიტანელი მათემატიკოსი, ფიზიკოს-მათემატიკოსი, მეცნიერების ფილოსოფოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი, ღირსების ორდენის კავალერი, სამეფო საზოგადოების და ფიზიკის ინსტიტუტის წევრი, ოქსფორდის უნივერსიტეტის პროფესორ-ემერიტუსი, ვადემის კოლეჯის (ოქსფორდი), წმინდა იოანეს კოლეჯისა (კემბრიჯი) და ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის საპატიო წევრი.

პენროუზმა წვლილი შეიტანა ზოგადი ფარდობითობის და კოსმოლოგიის მათემატიკურ ფიზიკაში. მიიღო რამდენიმე ჯილდო, მ.შ. 1988 წლის ვოლფის ჯილდო ფიზიკაში სტივენ ჰოკინგთან ერთად პენროუზ-ჰოკინგის სინგულარობის თეორემისათვის და 2020 წლის ნობელის პრემიის ნახევარი ფიზიკაში „აღმოჩენისთვის, რომ შავი ხვრელის წარმოქმნა აუცილებლად მომდინარეობს ფარდობითობის ზოგადი თეორიისგან“.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
დაიბადა კოლჩესტერში, ესექსში. როჯერ პენროუზი არის ექიმის, მარგარეტ (ლითს) და ფსიქიატრ და გენეტიკოს ლაიონელ პენროუზის შვილი.  მისი ბაბუა და ბებია მამის მხრიდან იყვნენ ჯ. დოილ პენროუზი, ირანელი ხელოვანი და ელისაბედ ჯოზეფინ პეკოვერი; ხოლო დედის მხრიდან ფსიქოლოგი ჯონ ბერსფორდ ლითსი და რუსი ებრაელი სონია მარი ნატანსონი. ბიძამისი იყო ხელოვანი როლანდ პენროუზი, რომელსაც ფოტოგრაფ ლი მილერთან ყავდა ვაჟი ენტონი პენროუზი. პენროუზის დედმამიშვილები არიან ფიზიკოსი ოლივერ პენროუზი, გენეტიკოსი შირლი ჰოდგსონი და ჭადრაკის დიდოსტატი ჯონათან პენროუზი. მათი მამობილი იყო მათემატიკოსი და კომპიუტერული მეცნიერი მაქს ნიუმანი.

პენროუზი ბავშობაში, მეორე მსოფლიო ომის დროს იმყოფებოდა კანადაში. ამ დროს მამამისი მუშაობდა ლონდონში, ონტარიოში. პენროუზი სწავლობდა „University College School“-ში. მას შემდეგ რაც ის 1951 წელს არნ ბჯერჰამარმა ხელახლა გამოიგონა.

## შენიშვნები
## სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯემალ პაპიაშვილი

**ჯემალ პაპიაშვილი** (დ. 15 თებერვალი, 1940, სნო) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1963 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

1963-1971 წლებში მუშაობდა თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საბინაო სამმართველოში ინჟინრად, გათბობის განყოფილების უფროს ინჟინრად, სამმართველოს სხვადასხვა ობიექტებზე — მშენებლობის ტექნიკურ ზედამხედველად, ინჟინერ-ინსპექტორად; 1971-1973 წლებში თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილის თანაშემწედ; 1973-1983 წლებში იყო ქალაქ თბილისის ლიფტების მეურნეობის სპეცსამშენებლო-სარემონტო სამმართველოში მთავარი ინჟინერი, უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი; 1983-1987 წლებში მუშაობდა საქართველოს საბინაო-კომუნალური მეურნეობის სამინისტროს სისტემაში, ლიფტების მეურნეობის სარემონტო-საწარმოო სამმართველოს მთავარ ინჟინრად; შემდეგ ლიფტებისმეურნეობის რესპუბლიკური სამმართველო „საქლიფტის“ მთავარ ინჟინრად; 1987-1999 წლებში იყო საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს ლიფტების მეურნეობის სპეციალიზებული სამშენებლო-სარემონტო სამმართველოს უფროსი; 1999 წლიდან ხელმძღვანელობს ლიფტების მეურნეობის სპეციალიზებულ შპს „საქლიფტს“.

## ჯილდოები
* ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 476

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კონსტანტინე ვაჩნაძე

**კონსტანტინე ივანეს ძე ვაჩნაძე** (დ. 5 დეკემბერი, 1858, სოფ. კოლაგი, ახლანდ. გურჯაანის მუნიციპალიტეტი, — გ. 5 ოქტომბერი, 1914) — თავადი, ქართველი სამხედრო პირი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1910). გენერალ-მაიორ ალექსანდრე ვაჩნაძის ძმა.

დაამთავრა იაროსლავის სამხედრო პროგიმნაზია და თბილისის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი. სამხედრო სამსახურში ირიცხებოდა 1875 წლიდან. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-1905). 1914 წლიდან მეთაურობდა შემახის 205-ე ქვეით პოლკს. გარდაიცვალა პირველი მსოფლიო ომში მიღებული ჭრილობებისგან. დაჯილდოებულია წმ. სტანისლავის II (1907), წმ. ანას II (1909), წმ. ვლადიმერის IV (მახვილებითა და ბაბთით, 1915) ხარისხის ორდენებით. 

## ლიტერატურა
* დოლიძე ლ., გენერლები საქართველოდან. თბ., 2003. — გვ.56.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 5 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1858
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1914
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
ნინო სავანელი

**ნინო სავანელი** (დ. 28 ივნისი, 1924, თბილისი — გ. 5 დეკემბერი, 2023) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი.

## ბიოგრაფია
1947 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი.

1947–1948 წლებში იყო მ. ასათიანის სახელობის სამეცნიერო კვლევითი ფსიქიატრიის უნივერსიტეტის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი ხოლო 1958 წელს უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1968 წელს სწავლული მდივანი, 1978 წელს ორგანული მეთოდური განყოფილების ხელმძღვანელი, 1979 წელს ნევროლოგიური განყოფილების მეცნიერ ხელმძღვანელი. 1979–1993 წლებში ნარკოლოგიური განყოფილების სამეცნიერო ხელმძღვანელი; 1993 წელს წამყვანი მეცნიერ მუშაკი; 1998 წლიდან უნივერსიტეტის საკონსულტაციო პოლიკლინიკის კონსულტანტია. ავტორია 50 სამეცნიერო ნაშრომის. გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე მონოგრაფია. კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით 1947–1948 წლებში მუშაობდა ი. ბერიტაშვილის უნივერსიტეტში, მოსკოვის უმაღლესი ნერვული მოქმედების უნივერსიტეტში, სერბსკის ზოგადი და სასამართლო–ფსიქიატრიული ექსპერტიზის სამეცნიერო კვლევით უნივერსიტეტში, მოსკოვის ფსიქოთერაპიის კურსებზე (1951; 1958; 1986), საზოგადოება „ცოდნის“ ხაზით გაზეთებსა და ჟურნალებში გამოქვეყნებული აქვს სტატიები, მეთოდური რეკომენდაციები, ბროშურები. იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სადისერტაციო საბჭოს წევრი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1958 წელს „უმაღლესი ნერვული მოქმედების შესწავლა იპოქონდრიული სინდრომების დროს“.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1970 წელს „მეტყველებით–მოძრაობითი რეაქციების დინამიკური შესწავლა შიზოფრენიის პარანოიდული ფორმის დროს“.

## ჯილდოები 
* 1992 — მედალი „შრომის ვეტერანი“
* 1988 — მედალი „შრომითი წარჩინებისთვის“

## ბიბლიოგრაფია
* მოზარდთა ალკოჰოლიზმი (ავტორი), თბ., განათლება, 1989, გვ. 21
* ალკოჰოლიზმი და სპორტი (ავტორი), თბ., განათლება, 1989, გვ. 11
* ნარკოლოგია (ავტორი), თბ., განათლება, 1987, გვ. 158

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 245

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ექიმები
იან ფრენკელი

**იან აბრამის ძე ფრენკელი** (; დ. 21 ნოემბერი, 1920, კიევი – გ. 25 აგვისტო, 1989, რიგა) — რუსი საბჭოთა კომპოზიტორი. სსრკ სახალხო არტისტი (1989). სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1982).

1938–1941 წლებში სწავლობდა კიევის კონსერვატორიაში [იაკივ (იაკობ) მაგაზინერის ვიოლინოს კლასი]. საბჭოთა კავშირის დიდი სამამულო ომის წლებში დაასრულა ორენბურგის საზენიტო სასწავლებელი (1942), მონაწილეობას იღებდა საბრძოლო მოქმედებებში, იყო ფრონტის ბრიგადის არტისტი. 1946 წლიდან ცხოვრობდა მოსკოვში. შემოქმედების ძირითადი ჟანრი სიმღერა იყო; მისი ყველაზე ცნობილი სიმღერებია: „საფეიქრო ქალაქი“ («Текстильный городок», 1961), „აბა რა უნდა გითხრა სახალინზე“ («Ну что тебе сказать про Сахалин», 1965, ორივე მიხეილ ტანიჩის ტექსტზე), „წითელი ძახველი“ («Калина красная», 1963, ხალხური ტექსტი), „მეჩქარება, მაპატიე“ («Я спешу, извините меня», 1964), „განშორების ვალსი“ («Вальс расставания», 1965, ორივე კონსტანტინე ვანშენკინის ტექსტზე), „რუსეთის ველი“ («Русское поле», 1968, ხალხური ტექსტი), „წეროები“ («Журавли», 1968, რასულ გამზატოვის ტექსტზე, რუსულად თარგმნა ნაუმ გნებნევმა), „შენთვის“ («Для тебя» (1976, იგორ შაფერანის ტექსტზე). აგრეთვე თანამშრომლობდა პოეტებთან — მარკ ლისიანსკისთან, რობერტ როჟდესტვენსკისთან, მორის სლობოდსკოისთან. იან ფრანკელის სიმღერებს ასრულებდნენ საბჭოთა ესტრადის მომღერლები — მარკ ბერნესი, გეორგ ოტსი, იოსებ კობზონი, მაია კრისტალინსკაია და სხვ. მუსიკა დაწერა 20-ზე მეტი მულტფილმისა და 40-ზე მეტი კინოფილმისათვის, რომელთა შორის არის „ქალები“ («Женщины», 1966), „მოუხელთებელთა ახალი თავგადასავლები“ («Новые приключения неуловимых», 1968), „გამოუსწორებელი მატყუარა“ («Неисправимый лгун», 1973). 4 ფილმში გადაღებულია როგორც მსახიობი.

## სქოლიო 
კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები
კატეგორია:რუსი კომპოზიტორები
კატეგორია:XX საუკუნის კლასიკური კომპოზიტორები
კატეგორია:საბჭოთა მომღერლები
კატეგორია:რუსი მომღერლები
კატეგორია:XX საუკუნის მომღერლები
კატეგორია:საბჭოთა პიანისტები
კატეგორია:რუსი პიანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის პიანისტები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მსახიობები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მუსიკოსები
კატეგორია:მამაკაცი კლასიკური კომპოზიტორები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:კიევში დაბადებულები
ალექსანდრე ზაალოვი

**ალექსანდრე მიხეილის ძე ზაალოვი** (*ზაალიშვილი*) (გ. 20 ივლისი, 1944) — ქართველი სამხედრო პირი.

## ბიოგრაფია
ალექსანდრე ზაალოვი დაიბადა რუსეთის არმიის პოლკოვნიკის, აზნაურ მიხეილ ზაალოვის ოჯახში. 1908 წელს დაამთავრა ალექსეევკის სამხედრო სასწავლებელი. მსახურობდა ალექსანდროპოლის 161-ე ქვეითთა პოლკში პოდპორუჩიკის ჩინით. 1913 წელს ცხოვრობდა ქალაქ გომელში. 1913-1914 წლებში 160-ე ქვეითთა აფხაზური პოლკის პორუჩიკი იყო, შემდეგ იმავე წოდებით მსახურობდა 304-ე ქვეითთა ნოვგოროდ-სევერსკის პოლკში. 1915 წლის 20 მარტს დაჯილდოვდა წმინდა ანას მეოთხე ხარისხის ორდენით, წარწერით „სიმამაცისთვის“. 1918–1920 წლებში ალექსანდრე ზაალოვი პოდპოლკოვნიკის ჩინით მსახურობდა აღმოსავლეთის ფრონტზე მყოფ თეთრგვარდიელთა ჯარებში. 1918 წლის ოქტომბრიდან იყო ტიუმენის საინსტრუქტორო სკოლის უფროსი. იმავე წლის დეკემბრიდან სათავეში ედგა ყაზანის მსროლელთა 58-ე პოლკს, ხოლო 1919 წლის 9 მაისიდან ივლისამდე მეთაურობდა ლაიშევის 59–ე პოლკს. ემიგრაციაში ალექსანდრე ზაალოვი ცხოვრობდა ჩინეთში. გარდაიცვალა 1944 წლის 20 ივლისს ხარბინში.

## ლიტერატურა
* ჯავახიშვილი ნიკო. ალექსანდრე მიხეილის ძე ზაალოვი (ზაალიშვილი) // ქართული დიპლომატია. 2004.  გვ.196

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კალიპეს ციკლი

**კალიპეს ციკლი** (27759 დღე-ღამე 76 მზისიერ წელიწადში, ანუ 365.25 დღე-ღამე/მზისიერ წელიწადში) — მთვარე-მზისიერი კალენდრის 76 წლიანი ციკლი, რომელიც გამოიყენებოდა მთვარისმიერი თვისა და მზისიერი წელიწადის შესათანხმებლად ძველ ბერძნულ კალენდრებში. შემოღებულ იქნა ათინელი მეცნიერის კალიპეს მიერ. კალიპეს ციკლი წარმოადგენდა ოთხ მეტონის ციკლს იმ განსხვავებით, რომ ბოლო წელი იყო არა ნაკიანი, არამედ უბრალო წელი.

## ისტორია
ძვ. წ. III საუკუნეში კალიპემ მეტონის ციკლში აღმოაჩინა უზუსტობები და შეიტანა მასში რიგი ცვლილება. მან აიღო ოთხი მეტონის 19-წლიანი ციკლი და შეამცირა ერთი დღით, ანუ ბოლო ნაკიანი წელი გამოაცხადა უბრალო წლად, რის შედეგადაც 76 წელიწადში საშუალოდ გამოუვიდა 365.25 დღე-ღამე. 

:(4×6940-1)/76=27759/76=365.25 დღე-ღამე.

კალიპეს ციკლი მიუხედავად იმისა, რომ წარმოადგენდა 19-წლიანი კალენდარული ტიპის ოთხი ციკლის ერთობას და იყო 12- და 13-თვიანი წლების ერთობა, მისი საშუალო წლიური სიდიდე უდრიდა ძვ. წ. 46 წელს მიღებული იულიუსის კალენდრის საშუალო წლიურ მნიშვნელობას — 365.25 დღე-ღამეს.

კალიპეს ციკლი თავდაპირველად იყენებდა თვეების სახელებს ანტიკური კალენდრიდან. მოგვიანებით ასტრონომებმა, როგორიცაა ჰიპარქე, უპირატესობა მიანიჭეს სხვა კალენდრებს, მათ შორის ძველ ეგვიპტურ კალენდარს. ასევე ჰიპარქემ გამოიგონა საკუთარი ჰიპარქეს ციკლი, როგორც კალიპეს ციკლის გაუმჯობესებული ვარიანტი.

## ჰიპარქეს ციკლი
ძვ. წ. II საუკუნეში ჰიპარქემ შესთავაზა კალიპეს ციკლის (76 წლის) კორექტირება, რომელიც თავის მხრივ იყო შემოთავაზებული, როგორც მეტონიური ციკლის (19 წლის) კორექტირებული ვარიანტი. მზებუდობის დაკვირვებებიდან ჰიპარქმა აღმოაჩინა, რომ ტროპიკული წელი დაახლოებით 1⁄300 დღით მოკლეა, ვიდრე კალიპეს 365,25 დღე-ღამე. ამიტომ მან შეიტანა 1-დღიანი შესწორება ოთხ კალიპეს ციკლში, რითაც მიიღო 304 წელი = 3760 სინოდური თვე = 111035 დღე-ღამე, ანუ საშუალო წლიური ხანგრძლივობა — 365.24671 დღე-ღამე.

## ლიტერატურა
*Паннекук А. История астрономии. М.: Наука, 1966.
*Рожанский И. Д. История естествознания в эпоху эллинизма и Римской империи. М.: Наука, 1988.
*Neugebauer O. History of ancient mathematical astronomy, v. 1-3. Berlin: Springer, 1975.
*van der Waerden B. L. The Motion of Venus, Mercury and the Sun in Early Greek Astronomy. Archive for History of Exact Sciences, 26, 1982, p. 99-113.
*van der Waerden B. L. Greek astronomical calendars II. Callippos and his calendar. Archive for History of Exact Sciences, 29, 1984, p. 115—124.

კატეგორია:დროის საზომი ერთეულები
გიორგი ვაჩნაძე

**გიორგი ვაჩნაძე** (დ. 13 ივლისი, 1967, თბილისი) — ქართველი პიანისტი. 2024 წლის 12 მარტიდან არჩეულია თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის რექტორად. 

## ბიოგრაფია
ბაბუა, ანატოლი ვაჩნაძე პიანისტი იყო. მამამ, იური ვაჩნაძემ, „ნიჭიერთა ათწლედი“ დაამთავრა ვიოლინოს განხრით, თუმცა მუსიკას აღარ გაჰყვა. პროფესიით ფიზიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი, პედაგოგი, პუბლიცისტი, 1994 წლიდან ამერიკის რადიოსადგურ „თავისუფლების“ კორესპონდენტი თბილისში, ცნობილი მელომანი და მუსიკალურ გადაცემათა ავტორია.

გიორგი ვაჩნაძე თავდაპირველად სწავლობდა № 9 მუსიკალურ სკოლაში (პედაგოგი ლ. ბახტაძე). 1986 წელს დაამთავრა თბილისის ცენტრალური სამუსიკო სკოლა და სწავლა განაგრძო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიაში (ვ. შიუკაშვილის კლასი). 1990 წელს (მეოთხე კურსიდან) სასწავლებლად გადავიდა აშშ-ში, ნიუ-იორკის მენეს-კოლეჯში — „Mannes College The New School for Music“ (დაამთავრა 1994), პედაგოგი ა. არონოვი (ფორტეპიანო); ასევე დაამთავრა ინდიანას შტატის „Indiana University South Bend“-ის მაგისტრატურა და ასპირანტურა, პედაგოგი: ლექსო თორაძე.

გიორგი ვაჩნაძე არაერთი საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატია: 1994 — ჯინა ბახაუერის სახელობის კონკურსი (სოლტ-ლეიკ-სითი) (IV ადგილი); 1996 — ალაბამას კონკურსი; 1997 — ნიუ-იორკის, ცინცინატის კონკურსი; 1998 — პალმ-ბიჩის დახურული კონკურსი.

1999 წელს შედგა გიორგი ვაჩნაძის საკონცერტო დებიუტი ნიუ-იორკის ლინკოლნ-ცენტრის „ალისტული-ჰოლში“. ამ დროიდან ეწევა წარმატებულ საკონცერტო მოღვაწეობას: აშშ, კანადა, დიდი ბრიტანეთი, ნიდერლანდები, საფრანგეთი, ფინეთი, იტალია, ისრაელი, რუსეთი, იაპონია, ტაივანი, ცენტრალური და სამხრეთ ამერიკა და სხვა. მონაწილეობს პრესტიჟულ საერთაშორისო ფესტივალებში: სანქტ-პეტერბურგი „თეთრი ღამეები“, თბილისი „აღდგომიდან ამაღლებამდე“, ჰოლივუდის, რავინიას, სტრესას, როტერდამის, „მიკელის“ (ფინეთი), ზალცბურგის, მაჯიოს, გილმორის, ვუდსტოკის, სტრავინსკის, წყნარი ოკეანის სიმფონიური ორკესტრის რახმანინოვის და სხვა. ედინბურგის ფესტივალზე მიიღო გაზეთ „Scottish Herald“-ის ჯილდო „ჰერალდ ენჯელი“. მონაწილეობა აქვს მიღებული ჰოლანდიის, BBC-სადა NPR-ის გადაცემებში, შექმნილი აქვს ჩანაწერები Sony-სადა Excelsior-ის ხმის ჩამწერ სტუდიებში.

გიორგი ვაჩნაძე არის „Stienway“–ს არტისტი, ჩიკაგოს დეპოლის უნივერსიტეტის პედაგოგი, 2010 წლიდან ასოცირებული პროფესორი და საფორტეპიანო კათედრის გამგე, მას ჰყავს საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი ბევრი სტუდენტი.

სხვადასხვა კონკურსებზე მიღებულმა ჯილდოებმა, მსოფლიოს ცნობილ სიმფონიურ ორკესტრებთან და დირიჟორებთან საუკეთესო საკონცერტო დარბაზებში გამოსვლამ მუსიკოსს საერთაშორისო აღიარება მოუტანა. დღეს პიანისტი შემოქმედებით ზენიტში იმყოფება. ის ერთნაირად ფლობს ყველა სტილისა და ჟანრის მუსიკას.

მუსიკალური კრიტიკოსი და მწერალი ფაბიონ ბოუერსი (Faubion Bowers) კლასიკურ მუსიკალურ ჟურნალ „American Record Guide“-ში წერს:  დენიელ კარიაგა, „Los Angeles Times“-ში:  პატრიკ მინორი, „Listener“-ში: 

## ლიტერატურა
* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2015. — გვ. 174.
* 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ვალერიან რამიშვილი

**ვალერიან რამიშვილი** (დ. 14 იანვარი, 1907, დიდი ვანი — გ. 14 ნოემბერი, 1990) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1967).

## ბიოგრაფია
1933 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

სხვადასხვა დროს მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, თბილისის პედაგოგიურ სამეცნიერო-კვლევით უნივერსიტეტში, გორის პედაგოგიურ უნივერსიტეტში; იყო განათლების სამინისტროს მეთოდგანყოფილების გამგე; პედაგოგიურ მეცნიერებათა ეროვნული უნივერსიტეტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1959 წლიდან მუშაობდა ა. პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ უნივერსიტეტში; 1960-1968  წლებში იყო დაწყებითი განათლების პედაგოგი და მეთოდიკის კათედრის გამგე; 1968 წლიდან —  ქართული ენისა და ლიტერატურის მეთოდიკის კათედრის გამგე. ავტორია 750 ნაშრომისა. მათი ძირითადი ნაწილი ეძღვნება ქართული ენის სწავლების მეთოდიკას; ავტორია დაწყებითი კლასების პროგრამებისა და სახელმძღვანელოებისა. 
## ჯილდოები
* 1978 — იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია
* 1977 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* 1960 — საქართველოს სკოლის დამსახურებული მასწავლებელი

## ბიბლიოგრაფია
* ქართული ენის სწავლების მეთოდიკის საფუძვლები : დაწყ. კლ. ქართ. ენის მასწავლებელთათვის (ავტორი), თბ., განათლება, 1987, გვ. 358
* განმავითარებელი სწავლების პრობლემატიკა დედა ენაში (ავტორი), თბ., თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1982, გვ. 91
* მეტყველების კულტურის საკითხები: საშუალო სკოლაში : საშუალო სკოლაში (ავტორი), თბ., განათლება, 1971, გვ. 71
* ქართული ენის სწავლების მეთოდიკა : [სახელმძღვ. პედ. ინ-ტების დაწყ. განათლ. პედ. და მეთოდ. ფაკ-ტების სტუდენტთათვის] (ავტორი), თბ., განათლება, 1969, გვ. 361
* მშობლიური ლიტერატურა : V კლასის სახელმძღვ. (თანაავტორი), თბ., განათლება, 1969, გვ. 253

## ლიტერატურა
* ქართული ენა: ენციკლოპედია, თბ., 2008, გვ. 388

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
გრიგოლ იაშვილი

**გრიგოლ იაშვილი** (დ. 1902, ობჩაში — გ. 15 ნოემბერი, 1955) — ქართველი სამხედრო პირი.

## ბიოგრაფია
მისი მამის საკუთრებაში ყოფილა 120 დესეტინა ვენახი და ორი ხის სახლი, მათგან ერთი ქალაქ ქუთაისში.

1919 წელს გრიშამ დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი. 1919 წლიდან 1921 წლამდე სწავლობდა თბილისის იუნკერთა სკოლაში. 1921 წლის იანვრიდან 11 მარტამდე მსახურობდა მენშევიკური გვარდიის გენშტაბში მთავარსარდლის პირად მცველად.    

1921 წელს საქართველოს მთავრობის ემიგრაციაში გახიზვნის შემდეგ ქვეყანა დატოვეს იუნკერბმაც. პირველ ხანებში კონსტანტინეპოლში გაჩერდნენ, 1922 წელს, კი სხვადასხვა ქვეყნის სამხედრო სასწავლებლებში გადანაწილდნენ. გრიგოლ იაშვილი პოლონეთში გაემგზავრა, სადაც სამხედრო სკოლა დაამთავრა. 1921–1927 წლებში მსახურობდა პოლონეთის არმიაში ოფიცრის თანამდებობაზე პორუჩიკის ჩინით. 1927 წელს ცოლად შეირთო პოლონელი ფაბრიკანტი იანილა მიხეილის ასული ფრიდერუბნე.

პოლონეთ–გერმანიის ომის დროს გრიშა იაშვილი ვარშავის გარნიზონის სამეურნეო ოცეულის მეთაური იყო. კაპიტულაციის შემდეგ დაუბრუნდა ძველ საცხოვრებელს ქალაქ პოზნანში. 1940 წელს გახდა „კავკასიური კომიტეტის“ წევრი. პოზნანში ცხოვრებისას იგი მიხეილ კვალიაშვილთან ერთად, რომელთანაც იუნკერთა სკოლიდან მეგობრობდა, ეწეოდა აქტიურ ანტისაბჭოთა საქმიანობას. ისინი კავკასიური წარმოშობის სამხედრო ტყვეებიდან იბირებდნენ ახალ–ახალ პირებს „კავკასიურ ლეგიონში“ საბრძოლველად. ასევე, ხშირად ეკონტაქტებოდნენ ქართულ სამხედრო ანტისაბჭოთა ორგანიზაციას ბერლინში — „ფერბინდუნგშტაბს“, რომელმაც კავკასიური ლეგიონის შექმნას დაუდო საფუძველი. 1943 წელს ორჯერ იმყოფებოდნენ ბერლინში, სადაც შეხვდნენ „კავკასიური კომიტეტის“ ბერლინის ცენტრის თავმჯდომარე გიორგი კერესელიძეს.

საბჭოთა უშიშროების „განმათავისუფლებელმა“ ძალებმა პოლონეთში შესვლისთანავე დაიწყეს ნადირობა პოლონურ არმიაში მომსახურე ქართველებზე. გრიშა იაშვილი 1945 წლის 15 მაისს დააპატიმრეს. იმავე წლის 27 აგვისტოს გერმანიაში საბჭოთა საოკუპაციო ჯარების ჯგუფის სამხედრო ტრიბუნალმა მიუსაჯა 10 წლით თავისუფლების აღკვეთა შრომა–გასწორების ბანაკში პირადი ქონების კონფისკაციით. მისი შემდგომი ბედის შესახებ ვიგებთ იუნკერთა მოგონებებიდან. ნიკოლოზ მათიკაშვილი თავის წიგნში — „იუნკრები“ — იუწყება, რომ გრიგოლ იაშვილმა ციმბირში „ჰავა ვერ აიტანა, დაჭლექდა. ნება მისცეს თბილისში ძმასთან დაბრუნებისა, სადაც გარდაიცვალა“.

გრიგოლ იაშვილის უმცროსი ძმა, სიმონი, ემიგრაციაში არ წასულა, საქართველოში დარჩა და რეპრესიებიც არ შეხებია. მიხეილ კვალიაშვილი 1967 წლის 7 თიბათვით დათარიღებულ ერთ–ერთ წერილში წერს, რომ გრიშა იაშვილმა ქვანახშირის საბადოებში მუშაობა ვერ აიტანა, „ჯერ ფილტვების გაგანიერება დაემართა, შემდეგ გულზე გადავიდა და საქართველოში თავის ძმა სიმონიკასთან დაბრუნდა. გეხსომება ჩვენი ამხანაგი უმცროსკურსელი იუნკერი. საქართველოში ჰავის რადიკალური შეცვლა ვერ აიტანა და 1955 წლის 15 ნოემბერს გარდაიცვალა“.

## ლიტერატურა
* კერესელიძე ლია, ქართველი იუნკერი–ლეგიონერები, საარქივო  მოამბე= The archival bulletin, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემია, თბილისი, 2017, N 17, გვ. 99-106

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
არჩილ ზურაბიშვილი

**არჩილ ზურაბიშვილი** (დ. 25 აპრილი, 1896, ქუთაისი  გ. 19 იანვარი, 1964) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
ივანე (ვანო) ზურაბიშვილისა და ნინო ნიკოლაძე-მაკაროვას უფროსი ვაჟი არჩილ ზურაბიშვილი დაიბადა ქუთაისში, 1896 წლის 25 აპრილს. 1914 წელს დაამთავრა თბილისის მე-5 გიმნაზია და სწავლა განაგრძო მოსკოვის საარტილერიო სასწავლებელში. პირველი მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა გერმანიის ფრონტზე რუსეთის არმიის შემადგენლობაში. რევოლუციის შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა. მსახურობდა ქართულ სამხედრო უწყებაში, რომელსაც გენერალი ივანე ჯაფარიძე განაგებდა. 1919 წელს საქართველოს მთავრობამ არჩილ ზურაბიშვილი სხვა ახალგაზრდებთან  ერთად გააგზავნა საფრანგეთში სწავლის გასაგრძელებლად. არჩილი შევიდა გრენობლის ელექტრო-ტექნიკურ ინსტიტუტში, რომელიც 1922 წელს დაასრულა. სამშობლოში აღარ დაბრუნებულა. როდესაც მისი მშობლები საქართველოს ანექსიის შემდეგ პარიზში ჩავიდნენ, ოჯახს შეუერთდა. არჩილ ზურაბიშვილი მსახურობდა „როლს-როისის“ საზოგადოებაში; 1928 წელს, პარიზში, შოთა ნიკოლაძესთან ერთად აღადგინა სპორტული საზოგადოება „შევარდენი“; ინჟინერ აპოლონ კობახიძესთან ერთად დააარსა „საფრანგეთში მყოფ ქართველ ინჟინერთა და ტექნიკოსთა საზოგადოება“; მას დიდი წვლილი მიუძღვის პარიზში ქართული ეკლესიის ფუნქციონირებაში; ბრწყინვალედ იცოდა უცხო ენები — ფრანგული, ინგლისური, გერმანული. 1962 წელს, პარიზში, არჩილმა გამოსცა მამის, ივანე ზურაბიშვილის წიგნი „კარგ ქართველთა ხსოვნისათვის". არჩილ ზურაბიშვილის მეუღლე იყო რეი მიუსო. მათი შვილებია ტარიელ და მილი ზურაბიშვილები. ქართული ემიგრაციის ცნობილი წარმომადგენლები გახდნენ ივანე ზურაბიშვილის მომდევნო ვაჟებიც, გიორგი და ლევანი. არჩილ ზურაბიშვილი გარდაიცვალა 1964 წლის 19 იანვარს, პარიზში, დაკრძალულია ლევილში.

## ლიტერატურა
* ზურაბიშვილი არჩილ // ქართველები უცხოეთში : წ.1 / რუსუდან დაუშვილი, გრიგოლ კალანდაძე, რუსუდან კობახიძე, გოჩა ჯაფარიძე, თემურ ტარტარაშვილი. თბ., 2012.  გვ.93.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1964
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1896
ომარ ნადარეიშვილი

**ომარ ნადარეიშვილი** (დ. 5 მარტი, 1942, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, ინჟინერი და მეცნიერი.

## ბიოგრაფია
1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ხმელეთის ინჟინერ-ჰიდროლოგის სპეციალობით.

1965-1967 წლებში მუშაობდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს წყლის რესურსების დაცვისა და გამოყენების სახელმწიფო კომიტეტში უფროსი ინჟინრის თანამდებობაზე; 1967-1968 წლებში — მეცნიერებათა აკადემიის ენერგეტიკის ინსტიტუტში უფროსი ინჟინრის თანამდებობაზე; 1968-1982 წლებში ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის უნივერსიტეტში უფროსი ინჟინრის, შემდეგ უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობაზე; აქვე, 1974-1978 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი. 1978-1980 წლებში სხვა სპეციალისტებთან ერთად მივლინებული იყო სირიის არაბთა რესპუბლიკაში, ქ. ალეპოში მესკენეს რაიონის მელიორაციული სამუშაოების ჩასატარებლად; 1982 წლიდან მუშაობდა საპროექტო უნივერსიტეტ „ჰიდროთევზპროექტის“ ამიერკავკასიის განყოფილებაში მთვარი სპეციალისტის თანამდებობაზე; 1992 წელს აირჩიეს მრავალდარგოვანი მცირე საწარმოს „ვერხვის“ პრეზიდენტად, 2003 წლიდან დაინიშნა შპს „გლდანის გამწვანების“ დირექტორად. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა —  დაიცვა 1981 წელს "დიდი კავკასიონის მყინვარული ჩამონადენი".

## ლიტერატურა
* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ., 2003, გვ. 201

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ერა

**ერა** () — მოვლენა, მომენტი, საიდანაც იწყება წელთაღრიცხვა, წელთაღრიცხვის ესათუ ის სისტემა.

ძველ ქრონოლოგიაში სხვადასხვა ხალხი სხვადასხვა ერებს იყენებდა. ამ ერებს საფუძვლად ედო ესა თუ ის პოლიტიკური მოვლენა, მმართველი დინასტიების ტახტზე ასვლის მომენტი ან რომელიმე რელიგიური მოვლენა. მაგალითად, ქრისტეს ერა (ახალი ერა, ჩვენი ერა); ბაბილონში ნაბონასარის ერა ძვ. წ. 747 წლის 26 თებერვლიდან იწყებოდა; ძველ რომში ერის დაწყება რომის დააესებას (ab urbe condita) — ძვ. წ. 754 (ან 753) დაუკავშირეს; მუსლიმური ერა (ჰიჯრა) მუჰამადის მექიდან მედინაში გაქცევის დროიდან — 622 წლიდან იწყება. ზოგი ერა დაკავშირებულია დროის რომელიმე მომენტთან, რომელიც ხელოვნურად არის აღებული ასტრონომიული და რელიგიურ მოსაზრებათა საფუძველზე. მაგალითად მსოფლიო ერები, რომლებსაც „სამყაროს შექმნიდან“ იწყებენ. ებრაელების ერა ძვ. წ. 3761 წლიდან იწყება, მართლმადიდებლური ეკლესიის ერა ძვ. წ. 5509 წლიდან, ქართული — ძვ. წ. 5604 წლიდან, ამავე კატეგორიისაა ინდიელების კალიუგა ან „რკინის ხანა“, რომელიც ძვ. წ. 3102 წლიდან იწყება. XVI საუკუნის ბოლოს შემოიღეს იულიუსისეული ერა, ეს ერა ძვ. წ. 4713 წლიდან იწყება.

## ლიტერატურა
მარგარეტ კავენდიში

**მარგარეტ კავენდიში** (; დ. 1623 — გ. 15 დეკემბერი, 1673) — ინგლისელი ფილოსოფოსი, პოეტი, მეცნიერი, მწერალი და დრამატურგი. მეუღლესთან უილიამ კავენდიშთან ერთად, რომელიც ნიუკასლის პირველი ჰერცოგი იყო, 1644 წლიდან 1660 წლამდე საფრანგეთში ცხოვრობდა. 

## ნაწერები 
მარგარეტის ნაწერები ძირითადად ეხებოდა გენდერს, ძალაუფლებას, მეცნიერებასა და ფილოსოფიას. მისი უტოპიური რომანი *The Blazing World* არის სამეცნიერო ფანტასტიკის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული მაგალითი.  გამოცემული აქვს ათობით ნამუშევარი. 

1667 წელს ის გახდა პირველი ქალი, რომელიც დაესწრო  ლონდონის სამეფო საზოგადოების შეხვედრას, იგი მკაცრად აკრიტიკებდა ტომას ჰობზს, რენე დეკარტსა და რობერტ ბოილს.  

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი ქალი ესეისტები
კატეგორია:ფენტეზისა და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ქალი მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი დრამატურგები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი პოეტები
კატეგორია:ინგლისელი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი დრამატურგები
კატეგორია:ინგლისელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ინგლისელი ესეისტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1673
კატეგორია:დაბადებული 1623
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სარა დუტერტე

**სარა დუტერტე** (დ. 31 მაისი, 1978) ასევე ცნობილია როგორც **ინდაი სარა** — ფილიპინელი პოლიტიკოსი და იურისტი. ფილიპინების ვიცე-პრეზიდენტი. ქალაქ დავაოს მერი 2016 წლიდან და 2010-2013 წლებში. დავაოს ვიცე-მერი 2007-2010 წლებში.

## ბიოგრაფია
სარა დუტერტე დაიბადა 1978 წლის 31 მაისს, ქალაქ დავაოში. ქვეყნის მომავალი პრეზიდენტის როდრიგო დუტერტესა და ბორტ-გამცილებელ ელიზაბეთ ციმერმანის ოჯახში.

დუტერტემ 1999 წელს დაამთავრა სან-პედროს კოლეჯი რესპირატორული თერაპიის სპეციალობით დავაოს მერის თანამდებობაზე საინაუგურაციო სიტყვისას, დუტერტემ განაცხადა, რომ თავდაპირველად სურდა გამხდარიყო პედიატრი პოლიტიკოსის ნაცვლად. მოგვიანებით მან მიიღო სამართლის ხარისხი სან-სებასტიანის კოლეჯში, რომელიც დაამთავრა 2005 წლის მაისში.

იგი არის ფილიპინების შეიარაღებული ძალების სარეზერვო ოფიცერი პოლკოვნიკის წოდებით.

## პოლიტიკური კარიერა
2007 წელს სარა დუტერტე აირჩიეს ქალაქ დავაოს ვიცე-მერად. 2010-2013 წლებში ქალაქის მერია. იგი იყო ამ თანამდებობაზე პირველი ქალბატონი. 2016 წელს კვლავ დავაოს მერად აირჩიეს. 2022 წლის 9 მაისს აირჩიეს ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტად. 2022 წლის 11 მაისს ბონგბონგ მარკოსმა გამოაცხადა, რომ დუტერტე დათანხმდა მის მომავალ კაბინეტში განათლების მდივნის თანამდებობას.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:ფილიპინელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ფილიპინების ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თინათინ სადუნიშვილი

**თინათინ სადუნიშვილი** (დ. 22 დეკემბერი, 1952, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), აკადემიკოსი, აკადემიკოს-მდივანი.

## ბიოგრაფია
1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი.

1974-1978 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ს. დურმიშიძის სახელობის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიის უნივერსიტეტი, უფროსი ლაბორანტი; 1978-1985] წლებში უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1986-1994 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1994-1996 წლებში წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1994-2004 წლებში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ბიოტექნოლოგიის კათედრის პროფესორი; 1996-2005 წლებში მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი; 2005 წლიდან ლაბორატორიის ხელმძღვანელი; 1980 წელს ბიოლოგიის მეცნიერაბათა კანდიდატი; 1995 წელს ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი; მეცნიერული ინტერესების სფერო: აზოტის შეთვისება და მეტაბოლიზმი მცენარეებში; ამონიუმის პირველადი ასიმილაცია; აზოტისა და ენერგეტიკული ცვლის ფერმენტების ფიზიკო-ქიმიური თვისებები, კინეტიკა და რეგულაცია. არის 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. 

## ორგანიზაციის წევრი
* საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, აკადემიკოსი (2015-)
* საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, წევრ-კორესპონდენტი (2009-)

## ბიბლიოგრაფია
* მცენარე ჯანმრთელი გარემოსათვის (თანაავტორი), ბათუმი, საქ. მეცნ. აკად. ბიოქიმ. და ბიოტექნ. ინ-ტი, 2005, გვ. 232

## ლიტერატურა
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე, თბ., 2012, გვ. 120;

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ციალა მაისურაძე

**ციალა მაისურაძე** (დ. 23 აგვისტო, 1932, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეომორფოლოგიის სპეციალობით.

სტუდენტობის დროს მონაწილეობდა კონფერენციებში, რომელთა თეზისები დაბეჭდილია. 1957 წლიდან მუშაობდა თბილისის 51-ე საჯარო სკოლა საშუალო სკოლის გეოგრაფიის მასწავლებლად; 1960 წელს „პედაგოგიური კითხვის“ მე-14 კონფერენციაზე წაიკითხა მოხსენება, რომელიც იმავე წელს დაიბეჭდა; 1961-1964 წლებში ასპირანტურის კურსი გაიარა [თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი[[ს გეომორფოლოგიის კათედრაზე აკად. ალ. ჯავახიშვილის ხელმძღვანელობით. იმავე წელს სამუშაოდ გადადის იმავე კათედრაზე ჯერ უფროს ლაბორანტად, შემდეგ ასისტენტად; [1969-1972 წლებში მუშაობდა საბჭოთა კავშირის II ჰიდროგეოლოგიურ სამმართველოში ინჟინერ-გეომორფოლოგად, ჯგუფის ხელმძღვანელად, შემდეგ მთავარ სპეციალისტად. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1972 წელს „მდ. ლიახვის აუზის გეომორფოლოგია“.

## ლიტერატურა
* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ., 2003, გვ. 178

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ვერა რუბინი

**ვერა ფლორენს კუპერ რუბინი** (; დ. 23 ივლისი, 1928 — გ. 25 დეკემბერი, 2016) — ამერიკელი ასტრონომი, რომელიც ერთ-ერთი მოწინავე იყო გალაქტიკათა ბრუნვის მაჩვენებლის კვლევებში. გალაქტიკური ბრუნვის მრუდის შესწავლის შედეგად, აღმოაჩინა შეუსაბამობა გალაქტიკების პროგნოზირებად და დაკვირვებად კუთხურ მოძრაობას შორის. გალაქტიკათა ბრუნვის პრობლემის იდენტიფიცირების მეშვეობით, მისმა კვლევებმა პირველი მტკიცებულოებები უზრუნველყო ბნელი მატერიის არსებობის შესახებ. მომდევნო ათწლეულებში ეს შედეგები დადასტურდა.

აკადემიური კარიერა ვასარის კოლეჯში ასტრონომიის დამთავრებით დაიწყო, შემდეგ კი კვლევებს აწარმოებდა კორნელისა და ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტებში, სადაც ის აკვირდებოდა გალაქტიკებში ჰაბლის ნაკადიდან გადახრებს და უზრუნველყო გალაქტიკური სუპერგროვების არსებობის მტკიცებულება. საკუთარი ნაშრომებისთვის კარიერის განმავლობაშივე იყო დაფასებული; მიღებული აქვს ბრიუსის მედალი, სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების ოქროს მედალი, მეცნიერების ეროვნული მედალი და სხვები.

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
ანა კემპი

**ანა რეგსდეილ კემპი** (; დ. 27 სექტემბერი, 1982)  — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. ცნობილია სარა ნიულინის როლით HBO-ს ვამპირულ დრამაში *True Blood* (2009, 2013–2014); ობრი პოზენის როლი მოირგო მუსიკალურ კომედიაში *იდეალური ხმა* (2012–2017).

განმეორებადი როლები ითამაშა შემდეგ სატელევიზიო სერიალებში: *Mad Men* (2010), *კარგი ცოლი* (2011–2016), *მინდის პროექტი* (2012–2013) და *ვეგასი* (2013). მან ასევე ითამაშა ჯეინ ჰოლანდერი „Amazon Prime“-ის სერიალში *განათლებული მეამბოხენი* (2016); გამოჩნდა დრამაში *მოსამსახურე* (2011) და ვუდი ალენის ფილმში *მაღალი საზოგადოება* (2016).

2012 წელს ნომინირებული იყო Drama Desk Award-ზე.

## ადრეული ცხოვრება 
კემპი დაიბადა აიკენში, სამხრეთ კაროლინაში. დედამისი არის დემოკრატიული პარტიის მოხალისე, ხოლო მამამისი, თომას სიუელ კემპი, ბანკის აღმასრულებელი დირექტორი. მას ჰყავს უფროსი და, სალუდა. 

ანა კემპი გაიზარდა კოლუმბიაში, სამხრეთ კაროლინაში. სწავლობდა Meadowfield-ის დაწყებით სკოლაში; 2004 წელს დაამთავრა ჩრდილოეთ კაროლინას უნივერსიტეტის ხელოვნების სკოლა სახვითი ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხით,   რის შემდეგაც ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად. 

## პირადი ცხოვრება 
2008 წლის სექტემბერში დაინიშნა მსახიობზე, მაიკლ მოსლიზე. ისინი 2010 წელს დაქორწინდნენ, თუმცა 2013 წელს განქორწინდნენ. 2013 წელს ურთიერთობა დაიწყო ფილმის, *იდეალური ხმის* თანავარსკვლავთან, სკაილარ ესტინთან, დაინიშნენ 2016 წელს, ხოლო დაქორწინდნენ ამავე წლის 10 სექტემბერს. ისინი 2019 წელს განქორწინდნენ.

## სქოლიო
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი თეატრის მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ნიუ-იორკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მარინა ნადირაძე

**მარინა ნადირაძე** (დ. 30 სექტემბერი, 1978, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი.

## ბიოგრაფია
მარინა დავითის ასული ნადირაძე დაიბადა თბილისში, 1978 წლის, 30 სექტემბერს. დაამთავრა „ნიჭიერთა ათწლედი“. ფორტეპიანოს პედაგოგი ვ. სვანიძე. 9 წლის ასაკში, 1987 წელს, მოიგო თავისი პირველი ჯილდო, პირველი პრემია დაიმსახურა დვარიონასის სახელობის ვილნიუსის საერთაშორისო კონკურსში. თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში იყო პროფესორ თენგიზ ამირეჯიბის მოსწავლე. 1995 წელს მიიღო დიპლომი გიოტინგენის შოპენის სახელობის კონკურსში; 1997 წელს მეორე პრემია და სპეციალური პრიზი არტისტიზმისათვის პიანისტთა თბილისის პირველ საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსზე.

კონსერვატორიის მესამე კურსიდან შოტლანდიაში გაემგზავრა და 1999–2001 წლებში გლაზგოში, მუსიკისა და დრამის სამეფო აკადემიაში გაიარა სტაჟირება. პედაგოგი: ფ. ჯენკინსი. მიენიჭა მასტერის წოდება. სწავლის პერიოდში მოიპოვა არაერთი პრიზი და სტიპენდია. მათ შორის: პირველი პრემია, უაღრესად პრესტიჟული Lasmo Staffa Award შოტლანდიაში, 2000 წელს; მეორე პრემია, ვერცხლის მედალი და პრიზი ჯ. მაკ–კეიბის ნაწარმოების საუკეთესო შესრულებისთვის Lawrence Glover–ის შოტლანდიის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსზე 2001 წელს.

მუსიკალური კარიერა პიანისტმა დიდ ბრიტანეთში გააგრძელა. ცხოვრობს ინგლისში, ზრდის ორ შვილს და ამავე დროს, აქტიურად მონაწილეობს საკონცერტო ტურნეებში. Myra Hess–ის ფონდისა და Craxton–ის მემორიალური ფონდის სტიპენდიების დახმარებით წარმატებით მართავს კონცერტებს მსოფლიო მრავალ ქვეყანაში: ავსტრია, გერმანია, არგენტინა, ისლანდია, კორეა, რუსეთი, შვეიცარია, საფრანგეთი; 2001–2007 წლებში იყო YAMAHA-ს სოლისტი.

როგორც პედაგოგი მარინა ნადირაძე 2002–2006 წლებში მოღვაწეობდა სამეფო აკადემიაში, 2009 წ–დან ბედფორდის სკოლაში.

პიანისტის რეპერტუერშია: რ. ლაღიძე – რონდო ტოკატა; ა. ბალანჩივაძე – კონცერტი №3; ი.ს.ბახი, სკარლატი, ბეთჰოვენი, შოპენი, შუმანი, ლისტი, პროკოფიევი, რაველი, დებიუსი და სხვ.; კონცერტები: ბეთჰოვენის №2, 3, 5; ლისტის №1; რახმანინოვის №2; მოცარტის; სენ–სანსის №2; ბრამსის №2; გრიგის; შოპენის №1, 2 და სხვ.

დღესდღეობით მარინა ნადირაძის საერთაშორისო კარიერა აღმავლობის გზაზეა. იგი, როგორც გამორჩეული ხელოვანი, იპყრობს მუსიკის მოყვარულთა ყურადღებას მთელს მსოფლიოში. შემთხვევითი არაა, რომ 2007 წელს „Independent”-ში კრიტიკოსმა მაიკლ ჩერჩმა მარინას დაკვრა დიდ მიცუკო უჩიდას შეადარა. გამოშვებული აქვს 5 CD; ხშირად დადის ფესტივალებზე. მნიშვნელოვანი იყო მისი გამოსვლა Musique-Cordiale Festival in Seillans, საფრანგეთში. შეძლებისდაგვარად ყოველთვის მონაწილეობს მისი მასწავლებლის თენგიზ ამირეჯიბის სახელობის თბილისის საერთაშორისო ფესტივალში, რომელიც 2013 წლიდან ყოველწლიურად იმართება და ფესტივალ „შემოდგომის თბილისში“. 

## ლიტერატურა
* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2015, გვ. 358

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სიუ ფენესი

**სიუ ფენესი** — დაიბადა ავსტრალიაში 1968 წლის 25 ივლისს, შემდგომში მოღვაწეობა გააგრძელა ამერიკაში. ის არის დამფუძნებელი და თავმჯდდომარე ორგანიზაციის  "WeAre8", ასევე უმსხვილესი აქციონერი  Standard Media Index (SMI)-ის  და მისი ყოფილი აღმასრულებელი დირექტორი.  იგი ასევე არის შპს Frontiers Group-ის დამფუძნებელი და მონაშის  უნივერსიტეტის თანამშრომელი. 

## ადრეული წლები 
სიუ ფენესი დაიბადა მელბურნში, ავსტრალიაში. 1989 წელს  ჩაირიცხა მონაშის უნივერსიტეტში, სადაც ის გახდა პირველი სტუდენტი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო მათ საერთაშორისო პროგრამაში. ფენესიმ მოგვიანებით დააარსა პროგრამა - Global Discovery.

## კარიერა 
1989 წელს, უნივერსიტეტში სწავლის განმავლობაში ფენესიმ დააარსა MM Communications, რომელიც წარმოადგენს დასპონსორების საერთაშორისო პროგრამას. პროგრამას100-ზე მეტი მონაწილე ჰყავდა და 4 სახელმწიფოში ჰქონდა ოფისი. კომპანია 2000 წელს შეიძინა Omnicom-მა 

2001 წელს ფენესიმ დააარსა Frontiers Group,  რომელიც წარმოადგენს ტექნოლოგიებზე  ორიენტირებულ სპორტულ და გასართობ კომპანიას, რომელიც  აწარმოებდა მოლაპარაკებებს 2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის სატელევიზიო/ციფრული უფლებების შესახებ და  ასევე ხელმძღვანელობდა ცხოვრების სტილის სატელევიზიო პროგრამას ჩინეთში. კომპანიამ ასევე აწარმოა მოლაპარაკებები   დასავლურ მიუზიკლებზე: *კატები* და *ლეს უბედურები*, რომელიც უნდა  გამართულიყო ჩინეთში. 

2009 წელს ფენესიმ დააარსა  Standard Media Index (SMI) და გახდა მისი  აღმასრულებელი დირექტორი. აღნიშნულ კომპანიას იგი 2014 წლამდე ხელმძღვანელობდა. SMI წარმოადგენს მსოფლიოში აღიარებული მონაცემთა აგრეგაციის მედია ბიზნესს  ინდუსტრიაში.  ჩრდილოეთ ამერიკაში, APAC და ევროპაში მოქმედი SMI ითვლება სარეკლამო ინტელექტის უდიდეს გლობალურ წყაროდ მედიისა და ფინანსური კომპანიებისათვის,  როგორებიცაა:NBC, Disney, News Corporation, Google, Warner Media, CBS, UBS, Goldman Sachs, Deutsche Bank და კრედიტ სუისი .  

ფენესი ასევე არის WeAre8-ის სახალხო პლატფორმის დამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორი. WeAre8 არის B-Corp  ორგანიზაცია, რაც გულისხმობს იმას,  რომ ის დამოწმებულია B Lab-ის მიერ სოციალური და გარემოსდაცვითი მუშაობის, გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების მაღალი სტანდარტების დასაკმაყოფილებლად. სიუ  ხელმძღვანელობს მისიას, გადაამისამართოს მილიარდობით სარეკლამო დოლარი, რომელიც გადადის  სოციალურ პლატფორმებზე ხალხისა და პლანეტისაკენ, ეს ყველაფერი რეკლამის  ტრანსფორმაციული შედეგების მიწოდებისათვისაა განკუთვნილი . WeAre8-მ შექმნა სოციალური მედიის მომავალი და ის საშუალებას აძლევს ადამიანებს დაიბრუნონ თავიანთი ეკონომიკური შესაძლებლობები რეკლამების ყურებით დღეში მხოლოდ 2 წუთის განმავლობაში და დაფასდნენ და აუნაზღაურდეთ დახარჯული დრო. მრავალი ცნობილი სახე  იყენებს  WeAre8-ს და ქმნიან   საუკეთესო კონტენტს, რათა მოიზიდონ  ხალხი მარტივი სახალისო მოქმედებების განსახორციელებლად და დადებითად იმოქმედონ სამყაროზე. WeAre8-ის ინვესტორებს შორისაა: Rio Ferdinand, Channel 4 და Centerstone Capital და 2022 წლის მარტში WeAre8-მა ხელი მოაწერა სავაჭრო ხელშეკრულებას მედია სააგენტო Dentsu-სთან დიდ ბრიტანეთსა და ირლანდიაში. 

## სქოლიო 
კატეგორია:სოციალური მედია
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნანა იაშვილი

**ნანა იაშვილი** (დ. 14 ოქტომბერი, 1949, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1976), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1988)

## ბიოგრაფია
ნანა იაშვილი დაიბადა 1949 წლის 14 ოქტომბერს თბილისში. დაამთავრა თბილისის „ნიჭიერთა ათწლედი“. ვიოლინოზე დაკვრას ეუფლებოდა მამის, პროფესორ ლუარსაბ იაშვილის ხელმძღვანელობით. ნორჩი მევიოლინის საკონცერტო დებიუტი შედგა 14 წლის ასაკში. 1970 წელს ნანამ დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორია პროფესორ ლ. კოგანის კლასი, ხოლო 1975 წელს მასთანვე — ასპირანტურა. 1971–1973 წლებში იგი უკრავდა საქართველოს სახელმწიფო ტრიოში. ნანა იაშვილი სტუდენტობის წლებშივე გახდა რამდენიმე კონკურსის ლაურეატი: ამიერკავკასიის მუსიკოს-შემსრულებელთა — II პრემია; მარგარიტა ლონგისა და ჟაკ ტიბოს სახელობის — I პრემია და სპეციალური პრიზი მ. რაველის რაფსოდია „ბოშა ქალის“ საუკეთესო შესრულებისათვის; I პრემია. 1976 წელს მევიოლინეს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული არტისტის, ხოლო 1988 წელს საქართველოს სახალხო არტისტის წოდება. 1983–1989 წლებში ნანა იაშვილი პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1990 წლიდან იგი უცხოეთშია, 1990–1993 წლებში ვენაში მართავდა კონცერტებს და მოღვაწეობდა, როგორც პედაგოგი; 1990 წელს ავსტრიაში დააარსა „ფორალბერგის კამერული ორკესტრი“. 1993 წლიდან ქ. ესენის უმაღლესი სამუსიკო სკოლის, ასევე,  ქ. კიოლნისა და მოსკოვის კონსერვატორიიის პროფესორია. ატარებს მასტერკლასებს მოსკოვსა და ვენაში. ამასთანავე ეწევა საკონცერტო მოღვაწეობას. გასტროლებით აქვს მოვლილი: ყოფილი სსრკ-ს რესპუბლიკები, გერმანია იაპონია, კანადა, ნიდერლანდები, უნგრეთი, საფრანგეთი, შვეიცარია და სხვა. ნანა იაშვილი უკრავს ნიკოლა გალიანოს ვიოლინოზე. მისი შესრულება გამოირჩევა არტისტული ტემპერამენტითა და ემოციურობით, პროფესიული კულტურით, ვირტუოზული ტექნიკური ოსტატობით; მუსიკოსის რეპერტუარი მდიდარი და მრავალფეროვანია, შეიცავს კლასიკური რეპერტუარის უმთავრეს ნიმუშებს: ბრამსი, მენდელსონი, ჩაიკოვსკი, სენ-სანსი — „რონდო–კაპრიჩიოზო“, ი. გეჯაძე — კონცერტი; ო. თაქთაქიშვილი – №1 და სხვა. ცნობილი მევიოლინეები არიამ ნანა იაშვილის დები — მარინე და ირინე იაშვილები, ასევე მევიოლინეა მისი ვაჟი — გია იაშვილი.

## ლიტერატურა
* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი.  თბ., 2015.  გვ. 218

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ემილი ჰემპშირი

**ემილი ჰემპშირი** (; დ. 1981/1982 ) — კანადელი მსახიობი. ცნობილია ანჯელინას როლით 1998 წლის რომანტიკულ კომედიაში *ბიჭი ხვდება გოგონას*, ვივიენის როლით 2006 წლის ფილმში *თოვლის ნამცხვარი*, ჯენიფერ გოინსის როლით დრამატულ სერიალში *12 მაიმუნი* (2015–2018); სტივი ბადი ითამაშა CBC-ის კომედიურ სერიალში, *შითს ქრიკი* (2015–2020).

## ადრეული ცხოვრება 
ჰემპშირი დაიბადა  წლებში, მონრეალში. იგი მსახიობობით დაინტერესდა 11 წლის ასაკში, მას შემდეგ, რაც დედასთან ერთად სპექტაკლი *Les Miserables* ნახა. 16 წლის ასაკში გადავიდა ტორონტოში, რათა ეთამაშა როლები ტელევიზიასა და კინოში. 

## პირადი ცხოვრება 
2006 წელს ჰემპშირი დაქორწინდა მეთიუ სმიტზე, ყოფილ ფეხბურთელზე. განქორწინდნენ 2014 წელს, სანამ ემილი *შითს ქრიკში* მიიღებდა მონაწილეობას. 2018 წლის სექტემბერში დადასტურდა, რომ ჰემპშირს ურთიერთობა ჰქონდა მომღერალთან და სიმღერების ავტორთან, ტედი გეიგერთან; ისინი დაინიშნენ 2018 წლის ნოემბერში, თუმცა 2019 წლის 10 ივნისს დაშორდნენ. 

ჰემპშირი თავს პანსექსუალად მიიჩნევს. 

2007 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ლოს-ანჯელესში. აშშ-ის მოქალაქეობა მიიღო 2014 წელს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კანადელი ქალი ტელემსახიობები
კატეგორია:კანადელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის კანადელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის კანადელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1980-იანები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები