open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პოს ხეობის რეიდი

**პოს ხეობის რეიდი** — მაგონ ბარკას ხელმძღვანელობით რომაელების წინააღმდეგ კართაგენელების ლაშქრობა ჩრდილოეთ იტალიაში მეორე პუნიკური ომის დროს.

## ისტორია 
მაგონი, ჰანიბალის უმცროსი ძმა, ილიპთან დამარცხების შემდეგ გაემგზავრა კუნძულ მენორკაზე. ძვ. წ. 205 წელს გადავიდა იტალიის სანაპიროზე გენუასთან ახლოს 12 000 ქვეითით და 2 000 მხედრით. გაანადგურა გენუა და თავის რიგებში მიიღო ლიგურიელები და გალები. მალევე კართაგენიდან მას გაუგზავნეს 6 000 ქვეითი, 800 მხედარი და 6 სპილო, რათა სწრაფად დაკავშირებოდა ჰანიბალს. ჰანიბალსაც და მაგონსაც ჰყავდათ ძალიან მცირე სამხედრო ძალები და მათთვის შეუძლებელი იყო ფართომასშტაბიანი ოპერაციის წარმოება. 

ძვ. წ. 205-203 წლების განმავლობაში, მაგონმა სხვადასხვა ჩრდილოეთ იტალიური ტომებისაგან შეადგინა კოლაიცია რომის წინააღმდეგ. ძვ. წ. 203 წელს მედიოლანთან შეებრძოლა რომაელთა ორ არმიას, რომლებსაც ხელმძღვანელობდნენ პრეტორი პუბლიუს კვინტილიუს ვარუსი და პროკონსული მარკ კორნელიუს სეტეგი. მიუხედავად რომაელთა მრავალრიცხოვნობისა, თავდაპირველად გამარჯვება მაგონის მხარეს იყო. თუმცა, მას შემდეგ, რაც მაგონს ბარძაყის არეში ჭრილობა მიაყენეს და მისი არმია მხედართმთავრის გარეშე დარჩა, ბრძოლის ბედი უკვე რომაელებისაკენ გადაიხარა. მალევე კართაგენიდან მოვიდა ბრძანება აფრიკაში დაბრუნების შესახებ. კართაგენის გზაზე ცურვის დროს მაგონი ჭრილობისაგან გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
* Livy, *The History of Rome, Vol. IV* (ed. E. Rhys, transl. C. Roberts), available at University of Virginia Library Electronic Text Center, retrieved on 2007-10-3
* Cassius Dio, *Roman History*, on Bill Thayer's Web Site, LacusCurtius, retrieved on 2007-10-9
* Appian, *Roman History*, *The Punic Wars* , retrieved from "Livius Articles on Ancient History" on 2007-10-9
* Mommsen, Theodor, *The History of Rome, Book III*, The Gutenberg Project eBook, retrieved on 2007-09-30 (in German)
* Caven, Brian, *The Punic Wars*, Weidenfeld and Nicolson, London 1980, ISBN 0-297-77633-9
* Smith, William (ed.), *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology* , made available by the University of Michigan, retrieved on 2007-10-3

კატეგორია:მეორე პუნიკური ომის ბრძოლები
კატეგორია:კართაგენის ბრძოლები
თეღუტი (მწვერვალი)

**თეღუტი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციაში, ქალაქ ბერდიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1226 მეტრია და წარმოადგენს კენაცის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* კენაცის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
თექსარი

**თექსარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ვაიოცძორის პროვინციაში, სოფელ ვერნაშენიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 5,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2898 მეტრია და წარმოადგენს თექსარის ქედის ნაწილს.

## გალერეა

Եղեգնաձորի_արգելավայր_0174.JPG|
Եղեգնաձորի_արգելավայր0315.JPG|

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* თექსარის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
მასაუა

**მასაუა** (ტიგრ. ምጽዋዕ, , ) — ქალაქი ერიტრეაში, რომელიც მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთში. პორტი წითელ ზღვაზე. მოსახლეობა — 53 090 ადამიანი (2012 წელი). სხვადასხვა დროს იგი იყო პორტუგალიის, ეგვიპტის, ოსმალეთის იმპერიის, დიდი ბრიტანეთის და სულ ბოლოს 1885 წლიდან იტალიის კოლონია. ქალაქი მდებარეობს ერიტრეის სემიენავი-კეი-ბაჰრის პროვინციაში და მისი ადმინისტრაციული ცენტრია.

## ისტორია 
1921 წლის 14 აგვისტოს მასაუას ახლოს მოხდა 5,9 ბალის ძალის მიწისძვრა.

1977 წელს ქალაქისთვის მოხდა პირველი ბრძოლა ერიტრეის განთავისუფლების სახალხო ფრონტის აჯანყებულებსა და ეთიოპიის ჯარს შორის. გამარჯვება ეთიოპიის ჯარმა მოიპოვა.

1990 წლის 10 თებერვალს აჯანყებულებმა გადამწყვეტი გამარჯვება მოიპოვეს ეთიოპიის ჯარზე ქალაქისათვის მეორე ბრძოლის დროს და დაეუფლნენ მას.

## გეოგრაფიული მდგომარეობა და კლიმატი 
ქალაქის ცენტრი მდებარეობს ზღვის დონიდან 6 მეტრ სიმაღლეზე.

მასაუას კლიმატი უდაბნოს ტროპიკულია სუბეკვატორული გამოვლინებებით, საკმაოდ მაღალი წლის საშუალო ტემპერატურით, ასევე საკმაოდ მაღალი სინოტივით. არსებობს სუსტი ნოტიო სეზონი ოქტომბრიდან თებერვლის ჩათვლით, როდესაც ტემპერატურა ცოტათი იკლებს, და ცხელი მშრალი სეზონი მარტიდან სექტემბრის ჩათვლით, როდესაც ნალექები პრაქტიკულად არ მოდის.

## მოსახლეობა 
ქალაქის მოსახლეობა წლების მიხედვით:

## მრეწველობა 
არსებობს ცემენტის, თევზის გადამუშავების, მარილის საწარმოები. მასაუაში ასევე მდებარეობს სამხედრო-საზღვაო ბაზა, არაბული გემის — დაუს დოკები, მასაუას საერთაშორისო აეროპორტი და ასმერასთან დამაკავშირებელი რკინიგზის ხაზი. არსებობს საბორნე კავშირი დაჰლაკის არქიპელაგთან და მწვანე კუნძულთან.

## ღირსშესანიშნაობები 
მასაუა შეიქმნა ორი კუნძულისაგან და კონტინენტის ნაწილისაგან. ქალაქის ნაწილები შეერთებულია ორი გრუნტით შევსებული გზით. მასაუას კონტინენტურ ნაწილში მარილიანი ტბების გარდა სხვა ღირსშესანიშნაობები არ არსებობს, თუმცა იქ ცხოვრობს მოსახლეობის დიდი ნაწილი. პირველ კუნძულზე, რომელსაც სახელად ჰქვია ტაულუდი, დგას სამხედროთა ძეგლი, წმინდა მარიამის საკათედრო ტაძარი, ძველი რკინიგზის სადგური, დაჰლაკის (Dahlak) ოტელი და საიმპერატორო სასახლე. მეორე ყრილზე გადასვლის შემდეგ, იწყება ქალაქის მავრიტანული საპორტო რაიონი. მასაუის ეს ნაწილი, რომელსაც ჰქვია ბატსე, ჯერ კიდევ ინარჩუნებს საკუთარ სახეს, განსაკუთრებით საღამოს საათებში, აცოცხლებს პატარა ქუჩებს თურქულ, ეგვიპტურ და იტალიურ ნაგებობებს შორის.

## სქოლიო
კატეგორია:ერიტრეის ქალაქები
კატეგორია:ერიტრეის საპორტო ქალაქები
აღძნიქი

ს შემადგენლობაში]]
**აღძნიქი** () — ისტორიული პროვინცია, რომელიც შედიოდა დიდი სომხეთის შემადგენლობაში. ის მდებარეობდა დიდი სომხეთის უკიდურეს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. მისი ფართობი შეადგენდა 17,532 კმ²-ს და მოიცავდა 11 კანტონას. აღძნიქის პროვინცია დიდი სომხეთის შემადგენლობაში შედიოდა ძვ. წ. II საუკუნიდან IV საუკუნემდე. მისი ცენტრი კი იყო ტიგრანაკერტი.

აღძნიქის პროვინცია გამოირჩეოდა სიცხით. იგი მდებარეობს თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე, მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის ისტორიული რეგიონები

კატეგორია:დიდი სომხეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
გორავანის ქვიშის ნაკრძალი

**გორავანის ქვიშის ნაკრძალი** () — განსაკუთრებით დაცული ტერიტორია სომხეთის პროვინცია არარატში. დაცული ტერიტორია 1959 წელს სომხეთის სსრ-ის მიერ შეიქმნა. გორავანის ნაკრძლის შექმნის მიზეზი განსაკუთრებული ფლორის დაცვა იყო. რომელიც 200 ჰექტარზეა განფენილი, რომელიც ქვიშიანი ნახევრად უდაბნოების სახელითაა ცნობილი. აღკვეთილი 160 სახეობის მცენარეს, რამდენიმე ხერხემლიანს, სოკოებს და სხვა ცოცხალ ორგანიზმებს მოიცავს. რამდენიმე სახეობა სომხეთის წითელ წიგნშია შესული, 4 სახეობა კი IUCN-ის წითელ ნუსხაში.

## აგრეთვე იხილეთ
* სომხეთის დაცული ტერიტორიების სია

## ლიტერატურა
*Khanjyan, Nazik. 2004. Specially protected nature areas of Armenia. Ministry of Nature Protection, Rep. Armenia. (გადმოსაწერი ფორმა იხილეთ აქ )  
*Tadevosyan, Tigran. 2001. Ex Situ Conservation of Rare and Endangered Psammophilic Species of The Flora and Plant Associations of Ararat Valley. Ph.D. Candidate Dissertation. Institute of Botany, National Academy of Sciences, Yerevan, 161 pp.  
* Tadevosyan, T.L. 2002. On the syntopical distribution of the flora in the ecosystem of "Goravan Sands". Flora, Vegetation and Plant Resources of Armenia **14**,: 96-99.  
*Tadevosyan, Tigran. 2005. Conservation of the Endangered Persian Sun Watcher Lizard: Step 1 (გადმოსაწერი ფორმა იხილეთ აქ )  
*Tadevosyan, T.L. 2006. Habitat Suitability for Reptiles in the Goravan Sands Sanctuary, Armenia / Herpetological Conservation and Biology, 1 (1) : 40-45. (გადმოსაწერი ფორმა იხილეთ აქ)  
*Tadevosyan T.L. 2007. The role of vegetation in microhabitat selection of syntopic lizards, Phrynocephalus persicus, Eremias pleskei and  Eremias strauchi from Armenia. / Amphibia-Reptilia 28 (3): 444-448 available at (გადმოსაწერი ფორმა იხილეთ აქ)

## რესურსები ინტერნეტში
*Annotated listing of protected areas of Armenia  
*Biodiversity of Caucasus region  
*Conservation Program for Persian Toad Headed Lizard 
*Tadevosyan's Herpetological Resources 

კატეგორია:სომხეთის დაცული ტერიტორიები
ნიკო ლეკიშვილი

**ნიკოლოზ (ნიკო) მიხეილის ძე ლეკიშვილი** (დ. 20 აპრილი, 1947, თბილისი — გ. 3 იანვარი, 2025) — ქართველი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. საქართველოს უზენაესი საბჭოსა (1990–1991) და პარლამენტის 3 მოწვევის დეპუტატი (1992, 1999, 2004). თბილისის მერი (1993–1995). სახელმწიფო მინისტრი (1995–1998). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2019).

## ბიოგრაფია 
1970 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, ხოლო 1989 წელს მოსკოვის საზოგადოების მართვის აკადემია. სხვადასხვა დროს მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის თბოენერგეტიკის კათედრაზე, კომკავშირის თბილისის პირველი მაისის რაიკომის I მდივნად, კომკავშირის თბილისის საქალაქო კომიტეტის I მდივნად, რაიაღმასკომის თავმჯდომარედ, კპ-ს თბილისის პირველი მაისის რაიკომის I მდივნად, კპ-ს თბილისის საქალაქო კომიტეტის I მდივნად, თბილისის საქალაქო საბჭოს თავმჯდომარედ.

1990–1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992–1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის დიდუბის მაჟორიტარი). 1993–1995 წლებში იყო რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის მოადგილე.

1993–1995 წლებში იყო თბილისის მერი. 1995–1998 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო მინისტრი. 1999–2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი, საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“ (ამბროლაურის მაჟორიტარი); საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერი. 2004–2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ამბროლაურის მაჟორიტარი).

გარდაიცვალა 2025 წლის 3 იანვარს, 77 წლის ასაკში.

## ლიტერატურა 
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი. თბ., 1999

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნიკო ლეკიშვილი — საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი

* ნიკოლოზ ლეკიშვილის ბიოგრაფია

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო მინისტრები
კატეგორია:თბილისის მერები
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2019)
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1970)
ნიკო
რონაზე გადასვლა

**რონაზე გადასვლა** — ჰანიბალის მეთაურობით კართაგენის არმიის გადასვლა მდინარე რონაზე, რომლის დროსაც ბრძოლა მოუხდა გალურ ტომ - ვოლკებთან.

იტალიის კამპანიის წამოწყების შემდეგ მალევე მოუხდა ჰანიბალს მდინარე როდამუსის გადალახვა. ძვ. წ. 218 წლის აგვისტოს ბოლოს ჰანიბალმა მდინარეს მიაღწია. მდინარის გადალახვა კი საკმაოდ გაუძნელდა, რადგან მდინარის ნაპირას მცხოვრები ვოლკები კართაგენელებს საკმაოდ მტრულად შეხვდნენ. მათ მტკიცე ზღუდე შექმნეს მეორე ნაპირზე, რამაც გადალახვის შესაძლებლობა მინიმუმამდე დაიყვანა. ჰანიბალმა გამოსავალი ნახა, მდინარის აღმა ააყოლა თავისი ჯარისკაცების გარკვეული ნაწილი ჰანონის მეთაურობით, ძირითადად ესპანელები, მათ გადალახეს მდინარე და ზურგიდან თავს დაესხნენ ვოლკებს სწორედ იმ მომენტში, როდესაც ჰანიბალმა დაიწყო მდინარის გადალახვა. ხანგრძლივი შეტაკებების შემდეგ ვოლკები გაიქცნენ. ჰანიბალმა იტალიური კამპანია გააგრძელა.

## ლიტერატურა
* 
*
* 
*
*
*
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მეორე პუნიკური ომის ბრძოლები
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის ბრძოლები
კერენი

**კერენი** (ტიგრ. ከረን, ) — სიდიდით მესამე ქალაქი ერიტრეაში, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ასმერას ჩრდილო-დასავლეთით. მოსახლეობა — დაახლოებით 82 198 ადამიანი (2012 წელი). ქალაქი მდებარეობს ერიტრეის ანსების პროვინციაში და მისი ადმინისტრაციული ცენტრია.

ეს ქალაქის მთავარი სავაჭრო ცენტრია. ქალაქში არსებობს მთელი რიგი შენობები არტ-დეკოს სტილში, რომლითაც ასმერა განთქმულია კონტინენტზე.

## ისტორია 
ქალაქი ჩამოყალიბდა ასმერისკენ მიმავალი ერიტრეის რკინიგზის ხაზზე, რომელიც დღეისათვის დემონტირებულია (თუმცა იგეგმება მისი აღდგენა).

ქალაქის შემოგარენში მიმდინარეობდა მეორე მსოფლიო ომის და ერიტრეის დამოუკიდებლობისათვის ომის ბრძოლები. კერენში 1941 წელს მოხდა იტალიისა და დიდი ბრიტანეთის ჯარებს შორის მთავარი — კერენის ბრძოლა.

## ქალაქის ადმინისტრაციული დაყოფა 
ქალაქი დაყოფილია 4 ადმინისტრაციულ რაიონად:
* ელაბერედი (*Elabered*)
* ჰაგაზი (*Hagaz*)
* ჰალჰალი (*Halhal*)
* მელბასო (*Melbaso*)

## ღირსშესანიშნაობები 
* XIX საუკუნის ეგვიპტური ციხესიმაგრე ტიგუში (Tigu).
* სენტ-მარიამ დეარიტის სამლოცველო ბაობაბის ხეში.
* 1930-იანი წლების ყოფილი რკინიგზის სადგური.
* ბრიტანული და იტალიური სამხედრო სასაფლაო.
* ადგილობრივი ბაზარი.
* შორიახლოს მდებარე VI საუკუნის დებრა სინას მონასტერი ცნობილია თავისი მღვიმეში შეჭრილი სენაკებით.

## დამეგობრებული ქალაქები 
*  ტრონჰეიმი.

კატეგორია:ერიტრეის ქალაქები
თარაკატარი

**თარაკატარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში, სოფელ ვერინ-გეღავანქიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3277 მეტრია და წარმოადგენს ბარგუშატის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ბარგუშატის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ნანა დევდარიანი

**ნანა დევდარიანი** (დ. 10 ოქტომბერი, 1958, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი. საქართველოს სახალხო დამცველი 2000–2003 წლებში. საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, დავით V დევდარიანის შვილიშვილი.

1984 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი, დრამის რეჟისორის მიმართულებით. 1983–1990 წლებში მუშაობდა ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტის ახალგაზრდულ რედაქციაში. მიღებული აქსვს საქართველოს და საერთაშორისო ჟურნალისტური პრემიები. 1990 წელს თანამოაზრეებთან ერთად დააფუძნა პირველი დამოუკიდებელი ტელეკომპანია „მერმისი“, იყო მისი გენერალური პროდიუსერი. 1992 წელს დააფუძნა დამოუკიდებელი ტელეკომპანია „დრონი“.

2012 წლის არჩევნებისთვის შეუერთდა კოალიცია „ქართულ ოცნებას“, თუმცა არჩევნებამდე დატოვა. არჩევნებში იყო კოალიცია „კახა კუკავა — თავისუფალი საქართველოს“ საბურთალოს მაჟორიტარობის კანდიდატი. 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნებში იყო ნინო ბურჯანაძის ერთიანი საქართველო — დემოკრატიული მოძრაობის საარჩევნო სიის მე-6 ნომერი და კანდიდატი №16 მაჟორიტარულ ოლქში (დიდუბე, დიღმის მასივი, ზაჰესი). შემდგომში გახდა „საქართველოს პატრიოტთა ალიანსის“ ერთ-ერთი ლიდერი. 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე იყო პარტიული სიის მე-6 ნომერი და ვაკის მაჟორიტარობის კანდიდატი. პარლამენტში შესვლაზე პარტიის ლიდერის, ირმა ინაშვილის უარის შემდეგ, მისი ადგილმონაცვლე უნდა ყოფილიყო ნანა დევდარიანი, მაგრამ მანაც უარი განაცხადა.

არის რამდენიმე ორგანიზაციის დამფუძნებელი, მათ შორისაა „გლობალური კვლევების ცენტრი“, „სახალხო მართლმადიდებლური მოძრაობა“ და „სახალხო სასამართლო ფონდი“.

## რესურსები ინტერნეტში
*ნანა დევდარიანი — 	საქართველოს ომბუდსმენი

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი ქალი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:საქართველოს ომბუდსმენები
კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2002: ჯგუფი F

**მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2002: ჯგუფი F** — მუნდიალი 2002-ის ერთ-ერთი ჯგუფი. მატჩები გაიმართა 2-დან 12 ივნისის ჩათვლით. ის მიჩნეული იყო სიკვდილის ჯგუფად.

## სატურნირო ცხრილი
|}

## არგენტინა vs ნიგერია
|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ინგლისი vs შვედეთი
|
|valign="top" width="50%"|

|}

## შვედეთი vs ნიგერია
|
|valign="top" width="50%"|

|}

## არგენტინა vs ინგლისი
|
|valign="top" width="50%"|

|}

## შვედეთი vs არგენტინა
|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ნიგერია vs ინგლისი
|
|valign="top" width="50%"|

|}

## რესურსები ინტერნეტში
* შედეგები

F
იწასარი

**იწასარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს არარატის პროვინციაში, მდინარე აზატის მარცხენა ნაპირზე. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1926 მეტრია და წარმოადგენს იწასარის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* იწასარის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004: ფინალი

**ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004: ფინალი** — ევრო 2004-ის დასკვნითი მატჩი. მასში მონაწილეობდა ტურნირის მასპინძელი პორტუგალიის ნაკრები და ფავორიტადაც ითვლებოდა. მისი მეტოქე იყო საბერძნეთის ნაკრები, რომელიც მეორედ ასპარეზობდა ევროპის ჩემპიონატზე. ეს გუნდები ერთმანეთს შეხვდნენ ამავე ჩემპიონატის გახსნის მატჩში, რაც პირველად მოხდა დიდი საფეხბურთო ტურნირების ისტორიაში. პირველი მატჩი, ყველასთვის მოულოდნელად, საბერძნეთმა მოიგო 2-1. საბერძნეთმა მოიგო ასევე ფინალიც, ანგარიშით 1-0. გამარჯვების გოლი ანგელოს ხარისტეასმა 57-ე წუთზე გაიტანა.

## გზა ფინალამდე
|style="background:#c1e0ff"|ცხრილი 
|colspan="2" style="text-align:center"|

|- style="vertical-align:top;background:#c1e0ff"
|ოპონენტი 
|შედეგი
||პლეი-ოფის ეტაპი
|ოპონენტი
|შედეგი
|-
|align=left|
|2–2 (დ.დ.) (6–5 პენ.)
|style="background:#c1e0ff"|მეოთხედფინალები
|align=left|
|1–0
|-
|align=left|
|2–1
|style="background:#c1e0ff"|ნახევარფინალები
|align=left|
|1–0 (დ.დ.)
|}

## მატჩის დეტალები
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## სტატისტიკა
ფინალი
იშხანაცი (მწვერვალი)

**იშხანაცი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქისა და ტავუშის ოლქების საზღვარზე, სოფელ დპრაბაკიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2337 მეტრია და წარმოადგენს მურგუზის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* მურგუზის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
თუხმანუკი

**თუხმანუკი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციაში, სოფელ მელიქგიუღიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 2 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2761 მეტრია და წარმოადგენს წაღკუნიაცის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* წაღკუნიაცის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ასები (ქალაქი)

**ასები** (, ) — ქალაქი ერიტრეაში, რომელიც მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთში. პორტი წითელ ზღვაზე. მოსახლეობა — 101 284 ადამიანი (2012 წელი). ქალაქი მდებარეობს ერიტრეის დებუბავი-კეი-ბაჰრის პროვინციაში და მისი ადმინისტრაციული ცენტრია.

## ისტორია 
ასების რაიონი გახდა პირველი იტალიური ტერიტორია აღმოსავლეთ აფრიკაში (1869 წლიდან, საბოლოოდ 1882 წლიდან). ამ ტერიტორიის გაფართოების შედეგად შეიქმნა იტალიის ერიტრეის კოლონია.

1941 წლის ივნისში ქალაქი, როგორც უკანასკნელი იტალიური პორტი წითელ ზღვაში, აიღო ბრიტანეთის ჯარმა. 1952 წელს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის თანხმობით შეიქმნა ეთიოპიისა და ერიტრეის ფედერაცია, რომლის შემადგენლობაშიც შევიდა ქალაქი ასები.

1998—2000 წლებში ასების პორტის დაუფლებისათვის ერიტრეასა და ეთიოპიას შორის მიმდინარეობდა ომი.

## გეოგრაფია 
ქალაქი და პორტი ასები მდებარეობს ერიტრეის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში, წითელი ზღვის სანაპიროზე, ქვეყნის დედაქალაქ ასმერადან 480 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ასების ყურეში მდებარეობს დაახლოებით 30 კუნძული.

## ეკონომიკა 
ქალაქში მდებარეობს მსხვილი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა (აშენებულია საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის მიერ), ასების საერთაშორისო აეროპორტი. ქალაქს აქვს უდიდესი მნიშვნელობა, როგორც ეთიოპიასა და ერიტრეას შორის ვაჭრობისათვის, ასევე ეთიოპიის მთლიანი საგარეო ვაჭრობისათვის; ასების პორტის მეშვეობით უცხოეთში გადის ეთიოპიის ექსპორტის დიდი უმეტესობა.

## სქოლიო
კატეგორია:ერიტრეის ქალაქები
კატეგორია:ერიტრეის საპორტო ქალაქები
ანსება (მდინარე)

**ანსება** () — მდინარე ერიტრეაში, სათავეს იღებს ერიტრეის მთიანეთში სუდანის დაბლობის მიმართულებით. მისი სიგრძე შეადგენს 346 კმ-ს. მდინარე დინებას იწყებს ქალაქ ასმერას შორიახლოს და მიედინება ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართულებით კერენის გავლით. ის ჩაედინება მდინარე ბარკაში სუდანის საზღვართან.

მდინარის სახელი ჰქვია ერიტრეის პროვინციას (ანსების პროვინცია).

## სქოლიო 
კატეგორია:ერიტრეის მდინარეები
კარანკასი (მინას-ჟერაისი)

**კარანკასი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1052 მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლავრასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 948 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.42 კმ²-ზე. ფართობი 727 894 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ვაჩე გაბრიელიანი

**ვაჩე გაბრელიანი** (; დ. 24 ნოემბერი, 1968, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი ეკონომისტი, სომხეთის რესპუბლიკის ეროვნული ბანკის ვიცე-პრეზიდენტი 2008 წლის 3 ივლისიდან და  სომხეთის საერთაშორისო ეკონომიკური ინტეგრაციისა და რეფორმების მინისტრი 2014 წლის 28 ნოემბრიდან.

## ბიოგრაფია
ვაჩე გაბრელიანი სწავლობდა ეკონომიკისა და საჯარო მმართველობის ფაკულტეტზე. მან მოიპოვა მაგისტრის ხარისხი ეკონომიკაში ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტიდან, ასევე მაგისტრის ხარისხი საჯარო ადმინისტრირებაში და ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი რატგერსის უნივერსიტეტიდან.

1998 წელს, გაბრიელიანმა დაიწყო თავისი კარიერა სომხეთის რესპუბლიკის ეროვნულ ბანკში კონსულტანტად. 1998-2000 წლებში, იგი იყო გამგეობის წევრი. 2008 წელს, მან დაკავა ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა სომხეთის რესპუბლიკის ეროვნული ბანკში.

## რესურსები ინტერნეტში
*CBA - *Vache Gabrielyan*

კატეგორია:სომეხი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადების თარიღი უცნობია
ერევნის ზოოპარკი

**ერევნის ზოოპარკი** () — 35 ჰექტარზე (86 აკრი) გაშენებული 1940 წელს დაარსებული ზოოპარკი ერევანში.

## აღწერა
ერევნის ზოოპარკში სამშენებლო სამუშაოები 1941-1950 წლებში მიმდინარეობდა (მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მშენებლობა შეჩერებული იყო). ზოოპარკის გეგმის ერთ-ერთი ავტორი - არქიტექტორი გრიგორ აღაბაბაიანია. ამჟამად, ზოოპარკის დირექტორის თანამდებობა რუბენ ხაჩატურიანს უკავია. 

## ცხოველები
ერევნის ზოოპარკში, ამჟამად 204 სახეობის 2749 ცხოველია. სამხრეთ კავკასიისა და სომხეთის ფაუნის წარმომადგენელი სახეობები ზოოპარკში არიან: მურა დათვები, ჯიხვები, გველგესლასებრნი და შავი სვავები, ხოლო ცხოველთა სხვა სახეობები მსოფლიოს სხვა ქვეყნებიდან - ლომები, ვეფხვები, აფთრები და აზიური სპილო (გრანტი).

## საინტერესო ფაქტები
1991 წლის 14 ივნისს, ზოოპარკის ტერიტორიაზე ჩამოვარდა ვერტმფრენი Mi-8. დაცემის შემდეგ, ვერტმფრენი აფეთქდა, რასაც შედეგად ეკიპაჟის 3 წევრის დაღუპვა მოჰყვა. ინციდენტის შედეგად, ადგილზე არავინ დაშავებულა. ნაწილობრივ ჩამოინგრა რკინის ღობე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ერევნის ზოოპარკი 
* Побег: трагическая история слона Вовы 
*Erivan Hayvanat Bahçesi

## სქოლიო
ზოოპარკი
კატეგორია:სომხეთის ზოოპარკები
ბარკა (მდინარე)

**ბარკა** ( *ნაჰრ-ბარაკა*) — სეზონური მდინარე ერიტრეასა და სუდანში, სათავეს იღებს ერიტრეის მთიანეთში სუდანის დაბლობის მიმართულებით. სუდანში დიდი ბრიტანეთის მმართველობის პერიოდში მდინარეს ეძახდნენ «გაზელს», ქვიშის დიუნების ძლიერი გადაადგილების მიზეზით მისი კალაპოტის მუდმივი ცვალებადობის გამო. მისი სიგრძე შეადგენს 500 კმ-ს.

## გეოგრაფია 
ბარკა სათავეს იღებს ერიტრეის პლატოზე ქალაქ ასმერას შორიახლოს და მიედინება ჩრდილო-დასავლეთი მიმართულებით აგორდატის გავლით. დაახლოებით 300 კმ მდინარე ბარკა მიედინება ერიტრეის ტერიტორიაზე და დაახლოებით 200 კმ — სუდანის ტერიტორიაზე ტოკარის დელტამდე. მდინარის დაბოლოების ზუსტი ადგილსამყოფელის დადგენა ვერ დგინდება, რადგანაც მდინარის დელტას აქვს დაახლოებით 45 კმ სიგრძე და 80 კმ სიგანე.

## ჰიდროლოგია 
მდინარე წელიწადში მიედინება მხოლოდ რამდენიმე თვის განმავლობაში. მხოლოდ წვიმიანი სეზონების დროს ზაფხულის თვეებში ის აღწევს სუდანის საზღვრებს. მიუხედავად ამისა, ბარკა წყლის ერთ-ერთი ძირითადი წყაროა აღმოსავლეთ სუდანში (არაბული ენიდან თარგმანში «ბარაკა» ნიშნავს «ბარაქას»). მდინარეში წყლის საშუალო ხარჯი შეადგენს 0,8 კმ³-ს წელიწადში. დიდი წვიმების სეზონში ტოკარის დელტაში შეიმჩნევა 15-დან 22-მდე წყალმოვარდნა, რის შედეგადაც დელტაში ილექება ლამის და ქვიშის დიდი რაოდენობა.

## სქოლიო
კატეგორია:ერიტრეის მდინარეები
კატეგორია:სუდანის მდინარეები
ოთარ I არაგვის ერისთავი

**ოთარ (ოთია) I არაგვის ერისთავი** (გ. 1666) — ვახტანგ V-ის დისწული. არაგვის ერისთავი 1660-1666 წლებში. ბიძის, ზაალ არაგვის ერისთავის მკვლელი. 

ერისთავის წოდებას იღებს და იწყებს ფარულ ინტრიგების გაბმას მეფის წინააღმდეგ. ეშინია რა ქართლის მეფის რისხვისა, იგი მიემგზავრება სპარსეთში, შაჰ-აბას II-სთან და მისგან არაგვის წოდებულობის მტკიცებას იღებს. ამ დროს როდესაც ოთარი საიდუმლო კავშირში იყო კახეთის მეფე ერეკლე I, ნაზარ ალიხანთან, მას ეყო თავხედობა დაეფიცა უფლის ჯვარცმის სამსჭვალის წინაშე ქართლის მეფის ერთგულებაზე და გატეხა ფიცი.  

## ლიტერატურა
* პ. იოსელიანი, „აღწერა დუშეთისა თბილისის გუბერნიის ქალაქისა“, თარგმანი - 2012, გვ. 102

კატეგორია:არაგვის ერისთავები
კატეგორია:გარდაცვლილი  1666
რუსულ-სომხური უნივერსიტეტი

**რუსულ-სომხური უნივერსიტეტი** () — უნივერსიტეტი სომხეთში, ერევანში. დაარსდა 1997 წელს. უნივერსიტეტში სწავლება რუსულად მიმდინარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ფრანგული უნივერსიტეტი სომხეთში

**ფრანგული უნივერსიტეტი სომხეთში** () — უნივერსიტეტი სომხეთში, ერევანში. დაარსდა 1995 წელს. სწავლება ფრანგულ და სომხურ ენებზე მიმდინარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* School website

კატეგორია:სომხეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორია

**კომიტასის სახელობის ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორია** () — უნივერსიტეტი სომხეთში, ერევანში. დაარსდა 1921 წელს, თუმცა თავდაპირველად მუსიკალური სტუდია იყო, 1923 წლიდან ატარებს კონსერვატორიის სტატუსს. უნივერსიტეტი კომიტასის სახელს ატარებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Yerevan State Musical Conservatory (YSC) official site 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის უნივერსიტეტები
სომხეთის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტი

**სომხეთის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტი** — უნივერსიტეტი სომხეთში, ერევანში. დაარსდა 1922 წელს. უნივერსიტეტის რექტორია პროფესორი რუბენ მირზახანიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official website

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
რიბეირან-ვერმელიუ

**რიბეირან-ვერმელიუ** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლავრასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 826 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 77.68 კმ²-ზე. ფართობი 49 251 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ერევნის სახელმწიფო სამშენებლო უნივერსიტეტი

**ერევნის სახელმწიფო სამშენებლო უნივერსიტეტი** — უნივერსიტეტი სომხეთში, ერევანში. დაარსდა 1921 წელს. უნივერსიტეტში შვიდი სხვადასხვა ფაკულტეტი და 23 დამოუკიდებელი დეპარტამენტია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official site 

კატეგორია:სომხეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
დავით სალარიძე

**დავით სალარიძე** (დ. 24 ოქტომბერი, 1947, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ინჟინერი, იურისტი. საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (1999-2004).

დავით სალარიძემ დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საინჟინრო და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტები.

1968-1972 წლებში იყო რკინიგზის ტექნიკუმში ლაბორანტი; 1972-1973 წლებში პოლიტექნიკური ტექნიკუმის კომკავშირის კომიტეტის მდივანი; 1973-1975 წლებში თბილისის პირველი მაისის რაიონის კომკავშირის რაიკომის პირველი მდივანი; 1975-1978 წლებში კპ საქალაქო კომიტეტის საორგანიზაციო განყოფილების ინსტრუქტორი. 1980-1981 წლებში თბილისის 26 კომისრის სახელობის კპ რაიკომის მდივანი; 1981-1982 წლებში საქალაქო კომიტეტის განყოფილების უფროსი; 1982-1986 თბილისის შინაგან საქმეთა სამმართველოს უფროსი. 1986-1990 წლებში, ქალაქ თბილისის პროკურატურის განყოფილების უფროსი, თბილისის საქალაქო სასამართლოს წევრი; 1990-1993 წლებში შსს მინისტრის მოადგილე-პირველი მოადგილე; 1993-1997 წლებში საქართველოს საგადასახადო ინსპექციის უფროსი; 1997-2000 წლებში საქართველოს პირველი სახალხო დამცველი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი, ამავე წლებში ევროსაბჭოს საპარლამენტო ანსამბლეის წევრი. ქალაქი, სტრასბურგი. 2004 წლიდან ეწევა სამეწარმეო საქმიანობას.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* დავით სალარიძე 73 წლის გახდა 
* დავით სალარიძე : ინტერვიუ „კომერსანტთან“
* დავით სალარიძე : ინტერვიუ „რეპორტიორთან“
* დავით სალარიძე : ინტერვიუ „რეპორტიორთან“ 

კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
დავით
რიკარდო მონტოლივო

**რიკარდო მონტოლივო** (; დ. 18 იანვარი, 1985, მილანი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. თამაშობდა „ატალანტაში“, „ფიორენტინაში“, „მილანსა“ და იტალიის ეროვნულ ნაკრებში.

## საკლუბო კარიერა
მონტოლივომ კარიერა დაიწყო „ატალანტაში“ 2003 წელს. 2005 წელს გადავიდა „ფიორენტინაში“ სადაც დაჰყო 7 წელი და მონაწილეობა მიიღო 250-მდე ოფიციალურ მატჩში. 2012 წელს შეუერთდა „მილანს“ და მასიმო ამბროზინის წასვლის შემდეგ გახდა გუნდის კაპიტანი.

## სანაკრებო კარიერა
მისი დებიუტი იტალიის ეროვნულ ნაკრებში შედგდა 2007 წელს სამხრეთ აფრიკის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ მატჩში. მას შემდეგ მონაწილეობა მიიღო კონფედარაციის ორ თასზე (2009 და 2013), 2012 წლის ევროპისა და 2010 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატზე. მონაწილეობდა 2008 წლის ოლიმპიადაზე.

### სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები 
### საკლუბო
; მილანი 
* იტალიის საფეხბურთო სუპერთასი: 2016

### სანაკრებო
; იტალია
* ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი: 2-ე ადგილი, 2012
* ფიფა-ს კონფედერაციის თასი: 3-ე ადგილი, 2013

### ინდივიდუალური 
* იტალიის წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელი (1): 2007

## რესურსები ინტერნეტში
* რიკარდო მონტოლივო — *Football Italia*
* 
* რიკარდო მონტოლივო — *TCDb*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ატალანტას ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიორენტინას ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია B-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ილკასარი

**ილკასარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს არარატის პროვინციაში, ქალაქ ვედიდან ჩრდილო-დასავლეთით. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1462 მეტრია და წარმოადგენს ერანოსის ქედის ნაწილს. მთის მწვერვალზე შემორჩენილია ძველი ციხესიმაგრის ნანგრევები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ერანოსის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
პიერ-ემერიკ ობამეიანგი

**პიერ-ემერიკ ობამეიანგი** ( დ. 18 ივნისი, 1989) — საფრანგეთში დაბადებული გაბონელი ფეხბურთელი. ასპარეზობს საფეხბურთო კლუბ „ჩელსიში“.

## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:გაბონელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:დორტმუნდის ბორუსიას ფეხბურთელები
კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:სენტ-ეტიენის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლილის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბასტიას ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 2-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სომხეთი ოსმალეთის იმპერიაში

[მინი|სომეხი [ბაი (სოციალური ფენა)|ბაი.]]
**სომხეთი ოსმალეთის იმპერიაში** XV საუკუნიდან მოექცა. ოსმალეთის შემადგენლობაში სომხები წარმოადგენდნენ სომხური სამოციქულო ეკლესიის ან სომხური კათოლიკური ეკლესიის წევრებს. 

XVI-XIX საუკუნეებში მიმდინარე ოსმალეთ-ირანის ომების პერიოდში სომხებით დასახლებული ტერიტორია ექცეოდა ხან ერთი იპმერიის ხან კიდევ მეორე იმპერიის ფარგლებში. პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ექვსი ვილაეთი სადაც წარმოდგენილი იყო სომხური მოსახლეობა დარჩა თურქეთის შემადგენლობაში, ამ ტერიტორიას ხანდახან ასევე მოიხსენიებენ როგორც დასავლეთ სომხეთს. 

1828 წლიდან რუსეთის იმპერიასა და ირანს შორის დადებული თურქმენჩაის ზავით სომხური მოსახლეობის ნაწილი ასევე მოექცა რუსეთის ფარგლებშიც, რომელსაც ასევე აღმოსავლეთ სომხეთსაც უწოდებენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
*სომხეთის ისტორია
*სომხეთის ისტორიის ქრონოლოგია

## რესურსები ინტერნეტში 
*A list of Armenian Ministers, Members of Parliament, Ambassadors, General Directors and other High-level bureaucrats of the Ottoman Empire

კატეგორია:სომხეთის ისტორია
ფილ იაგიელკა

**ფილ იაგიელკა** (; დ. 17 აგვისტო, 1982, მანჩესტერი) — ინგლისელი ფეხბურთელი. არის საფეხბურთო კლუბ „ევერტონის“ კაპიტანი და ინგლისის ეროვნული ნაკრების წევრი. თამაშობს ცენტრალური მცველის პოზიციაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*Profile  at EvertonFC.com

კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:შეფილდ იუნაიტედის ფეხბურთელები
კატეგორია:ევერტონის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თრასარი

**თრასარი** () — მთა აზერბაიჯანსა და სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინცისა და აზერბაიჯანის საზღვარზე, სოფელ სარნაკუნქიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 16 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3594 მეტრია და წარმოადგენს წღუკის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* წღუკის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მთები
კატეგორია:სომხეთის მთები
ამასიის რაიონი

**ამასიის რაიონი** () — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული სომხეთის სსრ-ისა და სომხეთის შემადგენლობაში, არსებობდა 1930—1995 წლებში. ცენტრი — სოფელი ამასია.

## მოსახლეობა
1939 წლის მონაცემებით, რაიონის მცხოვრებთა 68% აზერბაიჯანელი, ხოლო 30% სომეხი იყო.

## ისტორია 
ამასიის რაიონი შეიქმნა 1930 წელს. 

1951-1956 წლებში შედიოდა მიქოიანის რაიონის შემადგენლობაში. 

1951 წელს რაიონი გაუქმდა და ღუკასიანის რაიონს შეუერთდა, მაგრამ 1950-იანების მეორე ნახევარში რაიონი აღდგა. 1962 წელს იგი კვლავ გაუქმდა, ხოლო 1963-ში ისევ აღდგა. 

1995 წელს სომხეთში ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის შემოღების შემდეგ რაიონი გაუქმდა და შირაკის პროვინციის ნაწილი გახდა.

## გეოგრაფია 
1948 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, რაიონის ტერიტორია 534 კმ²-ს შეადგენდა. 

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
1948 წლის მდგომარეობით, რაიონი მოიცავდა 18 სოფსაბჭოს: აზიზბეკოვის, ამასიის, ბანდივანის, გიოლინის, გიულიბულაღის, გიულიჯინის, ჯრაძორის, დუზქენდის, იბიშის, კონჯალის, კუზიქენდის, მაღარაჯუკის, ნორაღპიურის, ოქსიუზის, ოღჯოგლინის, ჭივინლის, შურაბადის.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის რაიონები
ჯანლუიჯი დონარუმა

**ჯანლუიჯი დონარუმა** (; დ. 25 თებერვალი, 1999, კასტელამარე-დი-სტაბია, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, „მანჩესტერ სიტისა“ და  იტალიის ეროვნული ნაკრების მეკარე, 2020 წლის ევროპის ჩემპიონი.

## კარიერა
2013 წლამდე ჯანლუიჯი ნაპოლი კასტელამარეში თამაშობდა, შემდეგ კი „ინტერში“ გადასვლა შეეძლო, მაგრამ „მილანი“ აირჩია და ამ ორ წელიწადში ძირითად გუნდში ამოჰყო თავი. ჯანლუიჯი დონარუმას „სასუოლოსთან“ მატჩისას სერია A-ში დებიუტი 16 წლის და 8 თვის ასაკში ჰქონდა. ამ მაჩვენებლით ის კალჩოს ისტორიაში მეორეა.

### მილანი 
დონარუმა გადმოყვანილ იქნა „მილანის“ ძირითად გუნდში როგორც მესამე მეკარე ახალი მწვრთნელ სინიშა მიხაილოვიჩის მიერ. ის იყო 2015 საერთაშორისო ჩემპიონთა თასზე ძირითად შემადგენლობაში სადაც მილანი დაუპირისპირდა „ინტერს“ და „რეალს“. მისი დებიუტი შედგა 30 ივლისს დიეგო ლოპესის შეცვლის შემდეგ 72 წუთზე, მაგრამ ის იყო ერთ-ერთი იმ ორი მილანელი ფეხბურთელიდან რომელმაც ააცდინეს პენალტი რის შემდეგადაც რეალმა იმარჯვა ანგარიშით 10-9.

### 2015-2016 წლების სეზონი 
25 ოქტომბერს 2015 წელს შედგა დონარუმას დებიუტი სადაც მან 90 წუთი ითამაშა „სასუოლოს“ წინააღმდეგ სან სიროზე. დონარუმამ დიეგო ლოპესის ადგილი დაიკავა მისი 3 მატჩიანი მოუგებელი სერიის შემდეგ და ის გახდა ყველაზე ახალგაზრდა მეკარე, რომელსაც უთამაშია იტალიის სერია A-ში, 16  წლის და 8 თვის ასაკში.

## სანაკრებო სტატისტიკა 
## მიღწევები
### საკლუბო
;  მილანი
*იტალიის სუპერთასი: 2016

;  პარი სენ-ჟერმენი
* საფრანგეთის ლიგა 1: 2021–22, 2022–23, 2023–24, 2024–25
* საფრანგეთის თასი: 2023–24, 2024–25
* საფრანგეთის სუპერთასი: 2022, 2023, 2024
* უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2024–25

### სანაკრებო
;  იტალია
* ევროპის ჩემპიონი: 2020

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი Football Database-ზე
* პროფილი transfermarkt.com-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:პარი სენ-ჟერმენის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:იტალიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კარლოს ბაკა

**კარლოს ბაკა** (; დ. 8 სექტემბერი, 1986, პუერტო-კოლუმბია, კოლუმბია) — კოლუმბიელი ფეხბურთელი. ამპლუით თავდამსხმელი, თამაშობს მილანში.

= საკლუბო კარიერა =

### ატლეტიკო ხუნიორი 
ბაკამ პროფესიონალური კარიერა დაიწყო 2006 წელს ატლეტიკო ხუნიორში სადაც სათამაშოდ ბევრი შანსი არ ეძლეოდა.

ფეხბურთის თამაშის პარალელურად ბაკა მუშაობდა ავტობუსის მძღოლის ასისტენტად დამატებით ფულის გამოსამუშავებლად რადგანაც მისი ოჯახი ძალიან გაჭირვებული იყო. 2007 წელს იგი იჯარის სახით გადავიდა ბარანკილიაში სადაც 27 თამაშიდან 12 გოლი გაიტანა.შემდეგ კი ვენესუელულ კლუბ მინერვენში გადავიდა ერთ წლიანი იჯარით. ბაკამ გუნდი ლიგაში მეორე ადგილას გაიყვანა გაიტანა რა 12 გოლი 29 მატჩში. 2008 წელს ბაკა კვლავ დაბრუნდა ბარანკილიაში სადაც 14 გოლი გაიტანა 19 მატჩში.

ატლეტიკო ხუნიორში დაბრუნების შემდეგ ბაკამ სწრაფად მოიპოვა ძირითად შემადგენლობაში ადგილი და გახდა 2009 წლის კოლუმბიის თასის ბომბარდირი.2010 და 2011 წლებში ბაკა გახდა პრომერა A-ს ბომბარდირი.

ბაკას ეს გაბრწყინება შეუმჩნეველი არ დარჩენიათ ისეთ ევროპულ კლუბებს როგორებიც არიან მოსკოვის ლოკომოტივი და კიევო. მოსკოვის ლოკომოტივი ძალიან ახლოს იყო ბაკასთან კონტრაქტის გაფორმებასთან მაგრამ მათ არჩევანი ეკვადორელ თანდამსხმელ ფელიპე საისედოზე შეაჩერეს.

### ბრიუგე 
2012 წლის დასაწყისში ბაკამ ხელი მოაწერა 3 წლიან კონტრაქტს ბელგიურ კლუბ ბრიუგესთან.

ბაკას დებიუტი შედგა 21იანვარს 2012 წელს, შეცვალა რა ლიორ რაფაელოვი 68 წუთზე.

### სევილია 
9 ივლისს 2013 წელს ბაკა შეუერთდა ესპანურ კლუბ სევილიას. მისი პირველი გოლი ევროპა-ამერიკის თასზე გაუტანა ბარსელონა ს.კ.-ს 26 ივლისს.

2014 წლის უეფა-ს ევროპის ლიგა მოიგო გაიტანა პენალტი ბენფიკას კარში

2014 წლის 30 სექტემბერს ბაკამ 2018 წლამდე გაახანგრძლივა კონტრაქტი. და ზედიზედ მეორედ მოიგო უეფა-ს ევროპის ლიგა.

### მილანი 
2015 წლის 2 ივლისს ბაკა შეუერთდა იტალიურ გრანდ მილანს €30 მილიონის სანაცვლოდ.

მისი დებიუტი შედგა ინტერის წინააღმდეგ ქალაქ შენძენში, ჩინეთში. ბაკას ოფიციალური დებიუტი შედგა იტალიის საფეხბურთო თასზე 17 აგვისტოს პერუჯას წინააღმდეგ სან სიროზე. პირველი გოლი კი 29 აგვისტოს გაიტანა ემპოლის წინააღმდეგ.

## სანაკრებო კარიერა 
ბაკამ პირველი გოლი ნაკრების შემადგენლობაში გაიტანა დებიუტშივე 11 აგვისტოს 2010 წელს ბოლივიის ნაკრების წინააღმდეგ

## რესურსები ინტერნეტში
* Carlos Bacca at Topforward

კატეგორია:კოლომბიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი
კატეგორია:უეფა-ს ევროპა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:სევილიის ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჟერემი მენეზი

**ჟერემი მენეზი** (; დ. 7 მაისი, 1987, ლონგიმეუ, ესონა, საფრანგეთი) — ფრანგი ფეხბურთელი. ამპლუით თავდამსხმელი, თამაშობს ბორდოში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Jérémy Menez – French League Stats  at LFP.fr (French)
* Jérémy Ménez at L'Équipe Football (French)

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:საფრანგეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:მონაკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:რომას ფეხბურთელები
კატეგორია:პარი სენ-ჟერმენის ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბორდოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 7 მაისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კოტაიქის რაიონი

**კოტაიქის რაიონი** () — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული სომხეთის სსრ-ისა და სომხეთის შემადგენლობაში, არსებობდა 1930—1995 წლებში (სახელწოდება 1961-დან 1990 წლამდე — **აბოვიანის რაიონი**). ცენტრი — აბოვიანი.

## ისტორია 
რაიონი შეიქმნა 1930 წელს **კოტაიქის რაიონის** სახელწოდებით. 

1961 წელს კოტაიქის რაიონს სახელი აბოვიანის რაიონით შეუცვალეს. 1990 წელს აბოვიანის რაიონს დაუბრუნდა ძველი სახელი და კვლავ კოტაიქის რაიონი ეწოდა. 1995 წელს სომხეთში ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის შემოღების შემდეგ რაიონი გაუქმდა.

## გეოგრაფია 
1948 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, რაიონის ტერიტორია 880 კმ²-ს შეადგენდა. 

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
1948 წლის მდგომარეობით, რაიონი მოიცავდა 1 დაბას (კანაკერი) და 25 სოფსაბჭოს: ავანის, აკუნქის, არამუსის, არზნის, არინჯის, ჰაცავანის, ვოღჯაბერდის, გარნისის, გეღარდის, გოღთის, გიამრეზის, დალაქის, ძორაღბიურის, ჯრვეჟის, ელგოვანის, ზარის, კაპუტანის, კარაქალის, კიანკიანის, მაიაკოვსკის, ნურნუსის, პტღნის, რაზდანის, ტუტიის, ელარის.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის რაიონები
ჯაკომო ბონავენტურა

**ჯაკომო ბონავენტურა** (; დ. 22 აგვისტო, 1989, სან სევერინო მარჩე, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი. ამპლუით ნახევარმცველი, თამაშობს მილანში.

ბონავენტურამ კარიერა დაიწყო „ატალანტაში“ 2007 წელს. 2014 წელს 7 მილიონი ევროს სანაცვლოდ შეუერთდა „მილანს“. მისი დებიუტი იტალიის ნაკრებში შედგა სან-მარინოს წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში 2013 წლის 31 მაისს.

## ჯილდოები
### კლუბი
;ატალანტა

*სერია B: 2010–11

;მილანი

## რესურსები ინტერნეტში
* მილანის პროფილი
* ატალანტას პროფილი 
* ეროვნული ნაკრების სტატისტიკა  საიტზე FIGC.it 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 22 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ატალანტას ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები
კატეგორია:პადოვის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია B-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია C-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სოციალური რომანი

**სოციალური რომანი** — ლიტერატურული ჟანრი, რომელშიც ყურადღება გამახვილებულია საზოგადოების, ხალხის პრობლემებზე. სოციალური რომანის გმირი შეიძლება იყოს ჩვეულებრივი მუშა, გლეხი და დაბალი საზოგადოებრივი ფენის წარმომადგენელი.
სოციალური რომანი წარმოიშვა მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს და მეოცე საუკუნის დასაწყისში, როდესაც ხალხში სოციალიზმის იდეები გავრცელდა.

სოციალური ნაწარმობებია:
*რუსეთში - ლევ ტოლსტოის „ანა კარენინა“, „ომი და მშვიდობა“, „აღდგომა“, დოსტოევსკის „ეშმაკნი“, გორკის უმეტესი ნაშრომები; 
*ამერიკაში - თეოდორ დრაიზერის - „კერი“, „ჯენი გერჰარდტი“, „ამერიკული ტრაგედია“, ნათანიელ ჰოთორნის „მეწამული სიმბოლო“, რალფ ელისონის „უჩინარი კაცი“, ჯეკ ლონდონის ნაშრომები, ჯონ სტეინბეკის „მრისხანების მტევნები“, ჰარიეტ ბიჩერ სტოუს „ბიძია ტომის ქოხი“;
*ინგლისში - ჩარლზ დიკენსის - ოლივერ ტვისტი, „პიკვიკის კლუბის ჩანაწერები“;
*პოლონეთში - ბოლესლავ პრუსის - „თოჯინა“;
*საქართველოში - ლეო ქიაჩელის „ტარიელ გოლუა“, „გვადი ბიგვა“, „ჰაკი აძბა“, მიხეილ ჯავახიშვილის „ჯაყოს ხიზნები“; ანტონ ფურცელაძის „მაცი ხვიტია“.

## სქოლიო
*See: Thomas Carlyle's *The Condition of England*
*http://www.newscientist.com/article/mg20126914.500-how-novels-help-drive-social-evolution.html
*http://www.readbookonline.net/title/275/ 

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კატეგორია:სოციალური რომანები
ალესიო ჩერჩი

**ალესიო ჩერჩი** (; დ. 23 ივლისი, 1987, ვალეტრი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, „ატლეტიკო მადრიდის“ ნახევარმცველი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:რომას ფეხბურთელები
კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები
კატეგორია:პიზის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრეშის ფეხბურთელები
კატეგორია:ატალანტას ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიორენტინას ფეხბურთელები
კატეგორია:ტორინოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ჯენოას ფეხბურთელები
კატეგორია:2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საქართველო-იმერეთის გუბერნია

**საქართველო-იმერეთის გუბერნია** () — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული 1841-1846 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ტფილისი.

## ისტორია
შეიქმნა საქართველოს გუბერნიის, სომხეთის ოლქისა და იმერეთის ოლქის გაერთიანების შედეგად ნიკოლოზ I-ის ბრძანებით 1840 წლის 10 აპრილს, ხოლო ძალაში შევიდა 1841 წლის 1 იანვარს. 
1841 წელს რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში მყოფი ამიერკავკასიის მხარე შედგებოდა შემდეგი მიწებისაგან: 1) ქართლი; 2) იმერეთი, გურია, სამეგრელო, სვანეთი, აფხაზეთი; 3) სომხეთის ოქი; 4) ჯარ-ბელქანის ოლქი; 5) შირვანის პროვინცია; 6) ყარაბაღის პროვინცია; 7) შაქის პროვინცია; 8) ტალიშის სახანო; 9) ბაქოს პროვინცია; 10) დარუბანდის პროვინცია; 11) ყუბანის პროვინცია; 12) სამურის ოკრუგი; 13) ტარკის საშამხლო; სახანოები: ავარიის, კიურა-კაზი-კუმის, მეხთულინის და ლეზგინთა მიწებისაგან. აღნიშნული ტერიტორია დაიყო საქართველო-იმერეთის გუბერნიად და კასპიის ოლქად.

1841 წელს ახლადშექმნილი საქართველო-იმერეთის გუბერნია დაიყო 11 მაზრად (სამეგრელო, სვანეთი და აფხაზეთი კვლავინდებურად დამოუკიდებელ ერთეულებს წარმოადგენდა):

1842-1843 წლებში თელავის, თბილისის და გორის მაზრებს გამოეყოთ მთიანი რეგიონები და ჩამოყალიბდა შემდეგი ოკრუგები:
#თუშ-ფშავ-ხევსურეთის ოკრუგი - შედგებოდა თუშეთისა და ფშავ-ხევსურეთის უბნებისაგან;
#მთიულეთის ოკრუგი - შედგებოდა ხევის, მთიულეთისა და ქსნის უბნებისაგან; ცენტრი — ქვეშეთი
#ოსეთის ოკრუგი - შედგებოდა ჯავის, პატარა ლიახვის და ნარის უბნებისაგან (ნარის უბანი ტფილისის გუბერნიას 1859 წლის 19 ივნისს ჩამოეჭრა იხ. ბრძ. 34641). ცენტრი — ჯავა.

სამივე უკრუგს ჰყავდა თავთავისი სპეციალური მმართველი, ხოლო ამის გარდა სამივეს ერთად დაენიშნა სპეციალური მეთვალყურე - მთავარი ნაჩალნიკი საქართველო-იმერეთის გუბერნიის მთიელი ტომებისა, რეზიდენციით ქვიშეთში.

1842 წელსვე ბელაქანის მაზრას შეეცვალა სახელი ბელაქნის ოკრუგით, ხოლო 1844 წლის აპრილის თვეში საერთოდ ჩამოშორდა საქართველო-იმერეთის გუბერნიას და დაექვემდებარა ჭარ-ბელაქნის ოკრუგის სამხედრო მეთაურს, რომელსაც მიენიჭა უფლებები: სამოქალაქო საქმეებში გუბერნატორის, ხოლო სამხედრო სამეებში დივიზიის მეთაურს.

1844 წლის 29 ნოემბერს თელავის მაზრას გამოეყო სიღნაღის მაზრა.

საქართველო-იმერეთის გუბერნია გაუქმდა 1846 წლის 14 დეკემბერს, მის ადგილას ჩამოყალიბდა თბილისის, ქუთაისის, შემახისა და დერბენტის გუბერნიები.

## კომენტარები 
## სქოლიო
ანდრეა პოლი

**ანდრეა პოლი** (; დ. 29 სექტემბერი, 1989, ვიტორიო ვენეტო, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი. ამპლუით ნახევარმცველი, თამაშობს „ბოლონიაში“. 2012 წელს შედგა მისი დებიუტი იტალიის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ბოლონიის ფეხბურთელები
კატეგორია:სამპდორიას ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვაიქის რაიონი

**ვაიქის რაიონი** () — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული სომხეთის სსრ-ისა და სომხეთის შემადგენლობაში, არსებობდა 1931—1995 წლებში (სახელწოდება 1990 წლამდე — **აზიზბეკოვის რაიონი**). ცენტრი — ვაიქი (სახელწოდება 1966-დან 1990 წლამდე — აზიზბეკოვი).

## ისტორია 
აზიზბეკოვის რაიონი შეიქმნა 1931 წელს. 1951-1956 წლებში შედიოდა მიქოიანის რაიონის შემადგენლობაში. 1990 წელს აზიზბეკოვის რაიონს სახელი შეეხვალა და ეწოდა **ვაიქის რაიონი**. 1995 წელს სომხეთში ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის შემოღების შემდეგ რაიონი გაუქმდა.

## გეოგრაფია 
1948 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, რაიონის ტერიტორია 1200 კმ²-ს შეადგენდა. 

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
1948 წლის მდგომარეობით, რაიონი მოიცავდა 17 სოფსაბჭოს: აზატეკის, აზიზბეკოვის, ბარძრუნის, ჰერჰერის, გნდევაზის, გომურის, ჰორადისის, ჯულის, ზეიტის, ზირაქის, კარმრაშენის, კეჩუტის, კოჭბექის, მარტიროსის, სერსის, ტერფის, ხნძორუტის.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის რაიონები
აპარანის რაიონი

**აპარანის რაიონი** () — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული სომხეთის სსრ-ისა და სომხეთის შემადგენლობაში, არსებობდა 1930—1995 წლებში. ცენტრი — ქალაქი აპარანი.

## ისტორია 
აპარანის რაიონი შეიქმნა 1930 წელს. 

1951 წლის 19 მარტს აპარანის რაიონს შეუერთდა გაუქმებული ალაგიოზის რაიონის ტერიტორია, მაგრამ 1972 წელს რაიონი კვლავ აღდგა. 

1995 წელს სომხეთში ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის შემოღების შემდეგ რაიონი გაუქმდა და არაგაწოტნის პროვინციის ნაწილი გახდა.

## გეოგრაფია 
1948 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, რაიონის ტერიტორია 631 კმ²-ს შეადგენდა. 

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
1948 წლის მდგომარეობით, რაიონი მოიცავდა 19 სოფსაბჭოს: აპარანის, აფნაგიუღის, ბლღერის, ბუჟაკავის, ვარდენისის, ძორაგლუხის, ერნჯატაფის, ზოვუნინის, იმრლის, კაზნაფარის, კარაკილისის, კარანლუღის, ქასახის, ქუჩაკის, მრავიანის, მულკინის, ნიგატუნის, ოვიტის.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის რაიონები
არტაშატის რაიონი

**არტაშატის რაიონი** () — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული სომხეთის სსრ-ისა და სომხეთის შემადგენლობაში, არსებობდა 1930-1995 წლებში. ცენტრი - არტაშატი.

## ისტორია
რაიონი შეიქმნა 1930 წელს, სახელწოდებით **კამარლინის რაიონი**. 1945 წელს, რაიონს სახელი შეეცვალა და არტაშატის რაიონი ეწოდა.

1995 წელს სომხეთში ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის შემოღების შემდეგ რაიონი გაუქმდა.

## გეოგრაფია
1948 წლის 1 იანვარს, რაიონის ფართობი 378 კმ²-ს შეადგენდა.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
1948 წელს, რაიონში შედიოდა 1 დაბა (არტაშატი) და 22 სასოფლო საბჭო: აზატავანის, აიღესტანის, არევშატის, ბაშპალინის, ვერინ-არტაშატის, ვერინ-დვინსკის, ვერინ-ნოვრუზლინის, ვოსტანის, დალარის, დარღალინის, ჯარშენის, ზოვაშენის, ლუსაკერტის, მასისის, მრგანუშის, მხჩიანის, ნერქინ-დვინსკის, ნერქინ-კამარლინის, ნორაშენის, საბუნჩინის, ტორპახკალინის, ჩილახანლინის, იუვინის.

## რესურსები ინტერნეტში
* Qərbi Azərbaycan: azərbaycanlılara qarşı genosid demoqrafik statistika güzgüsündə  
* Qərbi Azərbaycanın türk mənşəlli toponimləri 
* Vandalizm: tarixi adlara qarşı soyqırımı. Bakı, "Təhsil", 2006, 92 səh.
* İndiki Ermənistan qədim türk yurdu idi 
* Qərbi Azərbaycan ərazilərində yer adlarının soyqırımı

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის რაიონები