open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გურამ გაბაშვილი

**გურამ გაბაშვილი** (დ. 5 აპრილი, 1926, ქუთაისი — გ. 2003) — ქართველი მხატვარი.

1953 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

1955 წლიდან მონაწილეობდა გამოფენებში.იყო თანამედროვე ქართული ჭედური ხელოვნების ერთ–ერთი ფუძემდებელი. მისი ცნობილი ნამუშევრებია: „ლილე“ (1967), „მზე დედაა ჩემი, მთვარე მამა–ჩემი“ (1975), „დავით აღმაშენებელი“ (1979), „ბერიკაობა“ (1980), „ყეენობა“ (1988) და სხვ. მიღებული აქვს ნადირობისადმი მიძღვნილი მსოფლიო გამოფენის დიპლომი. ქართული ჭედური ხელოვნების ერთ-ერთი ამაღორძინებელი.

## ლიტერატურა
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 1, თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი, თბ., 2000, გვ. 335

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:გაბაშვილები
დავით დავარაშვილი

**დავით დავარაშვილი** (დ. 25 ნოემბერი, 1958) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1981–1983 წლებში იყო ლენინგრადის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის კლინიკური ორდინატორი. 1983 წლიდან ჩაჩავას სახელობის პერინატალური მედიცინის, მეანობა გინეკოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის მეცნიერ–თანამშრომელი. 1993-1997 წლებში სტაჟირებას გადიოდა ლონდონში, ნაყოფის მედიცინის განყოფილებაში. ავტორია 27 სამეცნიერო ნაშრომის. ექიმი მეან–გინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი „VITA“–ს მეანობა —გინეკოლოგიის კათედრის ასისტენტი.

1988 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ნორმალური და პათოლოგიური ორსულობის დროს დედა–პლაცენტა–ნაყოფის სისტემის სისხლძარღვებში სისხლის მიმოქცევის ანტენატალური შეფასება ულტრაბგერითი დოპლერ მეთოდით“.

## ჯილდოები
* 1986 - ახალგაზრდა მეცნიერთა პირველი საკავშირო კონფერენცია, ლაურეატი
* 1980 - სსრკ განათლების სამინისტროს დიპლომი, საუკეთესო სამეცნიერო ნაშრომისთვის

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ., 2000  გვ. 85

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:ქართველი ექიმები
ედუარდ ფალიანი

**ედუარდ ფალიანი** (დ. 1 იანვარი, 1943, მესტიის რაიონი — გ. 13 სექტემბერი, 2016) — ქართველი პედაგოგი, პოეტი, საზოგადო მოღვაწე.

1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი.

მუშაობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნიერსიტეტში არსებულ ვაჟას კაბინეტში და უნივერსიტეტის გამომცემლობაში, სადაც ეწეოდა მთარგმნელობით და პუბლიცისტურ მოღვაწეობას. მოგვიანებით ხელი მიჰყო საგაზეთო სარედაქციო საქმიანობას და აქტიურად მოღვაწეობდა „ლემში“, „ლელოში“, უნივერსიტეტის სტამბასა და გამომცემლობაში. მისი რედაქტირებით არაერთი სამედიცინო და სამხედრო ლიტერატურა და ენციკლოპედია ითარგმნა და გამოიცა. ჟურნალისტიკური და რედაქტორული მოღვაწეობის გარდა ეწეოდა ნაყოფიერ პედაგოგიურ მუშაობას. წლების განმავლობაში კიროვის რაიონის პიონერთა და მოსწავლეთა სახლში ხელმძღვანელობდა ლიტერატურულ წრეს. თბილისის 75-ე საშუალო სკოლაში ასწავლიდა ქართულ ენასა და ლიტერატურას. მისი პოეტური შემოქმედების მხოლოდ მცირე ნაწილია გამოცემული.

## ბიბლიოგრაფია
* აჰა იწყება...: ლექსები, თბილისი, საქართველო, 1991, გვ. 140
* ლურჯი წვიმების ჟამი : ლექსები, ქუთაისი, საბჭ. საქართველო, 1985, გვ. 54

## ლიტერატურა
* ქართველი პოეტები : ენციკლოპედია, თბ., 2021, გვ. 303

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ქართველი პოეტები
ტევფიკ ესენჩი

**ტევფიკ ესენჩი** (; დ. 1904 – გ. 7 ოქტომბერი 1992) — თურქეთის ჩერქეზული წარმოშობის მოქალაქე, რომელიც ცნობილია როგორც უბიხურ ენაზე მოლაპარაკე უკანასკნელი ადამიანი. თავისუფლად ფლობდა უბიხურ, ადიღეურ და თურქულ ენებს. 1992 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ უბიხური ენა გადაშენდა, მიუხედავათ მრავალი მეცნიერის მცდელობისა და მუშაობისა მის აღსადგენად. ესენჩის დამსახურებაა, რომ მსოფლიოში ამჟამად უბიხური ენისა და კულტურის შესახებ ცოდნა ვრცელი და დეტალურია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტევფიკ ესენჩის 55 აუდიოჩანაწერი, რომელშიც უბიხურად საუბრობს, ტრანსკრიფციებით
* ტევფიკ ესენჩი უბიხურად ორი მოგზაურისა და თევზის ამბავს ყვება 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:უბიხები
დიდამანგისა

**დიდამანგისა** — ჯადოქარი ლაზურ მითოლოგიაში.. არსებობს მსგავსი პერსონაჟებიც, მაგალითად, ემქსუნა და ანენერი. 

## აღწერა 
მას ჩვეულებრივ აღწერდნენ, როგორც მოხუც ჯადოქარს, რომელიც იტაცებს პატარა ბავშვებს. გადმოცემით, დიდამანგისა ცხოვრობს კიტრის მინდვრებში, რომლებიც ახლოსაა საცხოვრებელ სივრცესთან. ის თავს ესხმის ბავშვებს, რომლებიც მშობლების გარეშე მიდიან კიტრის მინდვრებში. 

## სქოლიო 
კატეგორია:მითოლოგია
თამარ ებრალიძე

**თამარ ებრალიძე** (დ. 7 თებერვალი, 1957, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი,მთარგმნელი,ფილოლოგი.

1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი.

1979-1991 წლებში იყო საზღვარგარეთის ლიტერატურის ისტორიის კათედრის თანამშრომელი. 1991-1995 წლებში გაზეთის „თავისუფალი საქართველოს“ მთავარი რედაქტორი. 2002 წლიდან ტელეკომპანია „იმედისა“ და გამომცემლობა „ლიტერას“ თანამშრომელი. რედაქტორი გადაცემებისა: „რაც ვიცი და მიყვარს“, „აკა მორჩილაძის უცნობი საქართველო“, „ნადიმი ჯანრი კაშიასთან“. 2006 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობის მთავარი რედაქტორი.

## ბიბლიოგრაფია
*ჩემი თბილისი : თბ., 2013 თბილისი, 2013 გვ. 55  ISBN: 9789941060946
* საბრალო ჰაინრიჰი: პროექტისა და ტექსტის ავტ: თამარ ებრალიძე, დალი გერმანიშვილი, თბ., „საარი“, 2002  გვ. 41

## ლიტერატურა
*  ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი  თბ., 2006 გვ. 162

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
საფრანგეთის იმპერია

**საფრანგეთის იმპერია** () შეიძლება აღნიშნავდეს:
* საფრანგეთის პირველი იმპერია — სახელმწიფო 1804–1814 და 1515 წლებში ნაპოლეონ ბონაპარტის ხელმძღვანელობით;
* საფრანგეთის მეორე იმპერია — სახელმწიფო 1852–1870 წლებში ნაპოლეონ III-ის ხელმძღვანელობით;
* საფრანგეთის კოლონიური იმპერია — საფრანგეთის მფლობელობაში არსებული კოლონიები XVI–XX საუკუნეებში.
ვაგიფის პოეზიის დღეები

**ვაგიფის პოეზიის დღეები** () — ლიტერატურული ღონისძიება აზერბაიჯანელი პოეტის მოლა პანაჰ ვაგიფის პატივსაცემად.

ვაგიფის პოეზიის პირველი დღეები 1982 წელს გაიმართა. ღონისძიების პირველად გამართვისას მოლა ფანაჰ ვაგიფის მავზოლეუმი და პოეზიის სახლი გაიხსნა. ღონისძიება ყოველწლიურად იმართებოდა 1991 წლამდე. სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ ქალაქ შუშას კონტროლის წლებში ღონისძიება არ ჩატარებულა.

2021 წლის აგვისტოში ლიტერატურული ღონისძიება განახლდა. მოლა ფანაჰ ვაგიფის მუზეუმისა და მავზოლეუმის კომპლექსის წინ პოეზიის დღეების გახსნის ცერემონია 29 აგვისტოს გაიმართა.

2022 წლის 13-15 ივლისს, ჰეიდარ ალიევის ფონდის, აზერბაიჯანის კულტურის სამინისტროსა და აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის ორგანიზებით, კიდევ ერთხელ გაიმართა ვაგიფის პოეზიის დღეები.

## აგრეთვე იხილეთ 
* ჰარი - ბიულბიული (ფესტივალი)
* უზეირ ჰაჯიბეკოვის საერთაშორისო მუსიკალური ფესტივალი

## სქოლიო 
კატეგორია:ფესტივალები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ფესტივალები
კატეგორია:ფესტივალები ანბანის მიხედვით
ჯანო ვალიშვილი

**ჯანო ვალიშვილი** (დ. 13 მაისი, 1939, ახალქალაქი — გ. 22 მარტი, 2015) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1963–1966 წლებში იყო ჯავის რაისაავადმყოფოს ექიმი–თერაპევტი. 1966–1969 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ნერვულ სნეულებათა კათედრის ასპირანტი. 1969–1970 წლებში რესპუბლიკური ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს ექიმი. 1971–1991წლებში ნერვულ სნეულებათა კათედრის ასისტენტი. 1991 წლიდან ამავე კათედრის დოცენტი. ავტორია 25 სამეცნიერო ნაშრომის. ექიმი - ნევროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1971 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ნერვ–კუნთოვანი აპარატის ელექტროფიზიოლოგია პერიფერიული მოტორული ნეირონის დაზიანების დროს“.

## ლიტერატურა
*  ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ., 2000 გვ. 100

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:ქართველი ნევროლოგები
სერგი მდივანი

**სერგი მდივანი** (დ. 1903 — გ. 1936) — ქართველი ბიზნესმენი.

## ბიოგრაფია
სერგის მამა — ზაქარია მდივანი რუსეთის იმპერატორის ნიკოლოზ II-ის ამალის გენერალ-მაიორი და დემოკრატიული საქართველოს სამხედრო მინისტრის მოადგილე, დედა — კი პოლონეთის აჯანყების დროს საქართველოში გადმოსახლებული პოლონელების შთამომავალი, ნახევრად ქართველი ელისაბედ სობოლევსკა იყო. ზაქარია მდივანსა და ელისაბედს 1903 წელს შეეძინათ უფროსი შვილი სერგი. ზაქარიამ მას კარგი განათლება მისცა პეტერბურგის, შემდეგ კი ვარშავისა და პარიზის უნივერსიტეტებში. 1931 წელს 27 აპრილს სერგიმ ცოლად ოპერის მომღერალი მერი მაკკორმაკი შეირთო, თუმცა ეს ქორწინება 1933 წელს ხმაურიანი განქორწინებით დასრულდა.

1936 წელს სერგი მდივანმა ცოლად ყოფილი რძალი უმდიდრესი ლუიზა ასტორ ვან ალენი შეირთო. სერგის გარდაცვალების შესახებ სხვადასხვა ვერსიაა. ერთი ვერსიით  ქორწინებიდან ერთი თვის თავზე პოლოს თამაშისას, ხოლო ხოლო მეორე ვერსიით ფლორიდაში ფილმის გადაღებისას ცხენიდან ჩამოვარდა და გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
* ქუთათელაძე, ზურაბ. სერჟ მდივანი (1903-1936) // ქართული გენი უცხოტომელთა სამსახურში : 100 რჩეული ბიოგრაფია / ზ. ქუთათელაძე. - თბ., 2011.  გვ.117.
* მახარაძე, ირაკლი. მდივნების ოჯახი // ქართველები ამერიკაში / ი. მახარაძე.  თბ., 2011. გვ.108-117.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
კატეგორია:ქართველი ბიზნესმენები
თამარ აბულაძე

**თამარ აბულაძე** (დ. 21 მაისი, 1921, სამტრედია) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1942–1945 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის თერაპიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1945–1963 წლებში ს.ვირსალაძის სახელობის სამედიცინო პარაზიტოლოგიისა და ტროპიკული მედიცინის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1963–1971 წლებში ამავე ინსტიტუტის ბიოქიმიური ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. 1971–1978 წლებში დიზენტერიის განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1983 წელს ბიოქიმიური ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1983–1989 წლებში კლინიკური განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1989 წლის ოქტომბრიდან პენსიონერია. ავტორია 28 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება ბიოქიმიურ კვლევას ანკილოსტომოზის დროს. არის სამედიცინო პარაზიტოლოგიის სპეციალისტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1962 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა: „ღვიძლის ზოგიერთი ფუნქციის მდგომარეობა ანკილოსტომიდოზის დროს“.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ., 2000 გვ. 9

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:ქართველი ექიმები
ელგუჯა ადამია

**ელგუჯა ადამია** (დ. 1 იანვარი, 1938, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1961 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1961–1964 წლებში მუშაოდა აფხაზეთის ასსრ–ში.1964–1974 წლებში საქართველოს კურორტოლოგიისა და ფიზიოთერაპიის კვლევით ინსტიტუტში. 1974 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის თანამშრომელია. ავტორია 45 სამეცნიერო ნაშრომის გასტრო–ენტეროლოგიურ საკითხებზე. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფია: „შინაგან დაავადებათა გადაუდებელი დიაგნოსტიკა და თერაპია“ (1985). თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი.

1971 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ქრონიკული ჰეპატოქოლეცისტიტით დაავადებულთა მკურნალობის შედარებითი ეფექტურობა კურორტ ჯავასა და კურორტის გარეშე პირობებში“.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ., 2000 გვ. 12

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი გასტროენტეროლოგები
ასად ბეის სახლი

**ასად ბეის სახლი** () მე-18 საუკუნის ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლია, რომელიც მდებარეობს შუშაში, ვოროშილოვის ქუჩაზე. წაგრძელებული ოთხკუთხა სახლის პირველ სართულზე ოთახები დაყოფილია სამ ჯგუფად. გამომდინარე იქიდან, რომ სრთულებს შორის პირდაპირი კავშირი არ არის მეორე სართულზე მისვლა შესაძლებელია სახლის ფასადის ორივე კუთხეში აგებული ორი ქვის კიბით. 

მისაღები ოთახს აქვს უზარმაზარი გისოსებიანი ფანჯარა, რომელიც განთავსებულია მთელ ფასადზე. როგორც ვესტიბულებიდან, ასევე დერეფნებიდან, კარი იღება დარბაზის გარშემო მდებარე ოთახებში. დიდი სასტუმრო დარბაზის გარდა, ასად ბეის სახლის მეორე სართულზე არის მეორე დარბაზიც, რომელიც ოდნავ პატარაა და შენობის დასავლეთ მხარეს მდებარეობს. ამ ორი დიდი დარბაზის გარდა, სახლის მეორე სართულზე კიდევ 10 ოთახი აშენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
სამოთხე (გურნას რომანი)

**სამოთხე** — ტანზანიაში დაბადებული ბრიტანელი ნობელიანტი ავტორის, აბდულრაზაკ გურნას, ისტორიული რომანი, პირველად გამოქვეყნდა ლონდონში 1994 წელს. წარდგენილი იყო ბუკერისა და უაითბრედის პრემიებზე.

## სიუჟეტი
რომანის პროტაგონისტი თორმეტი წლის ბიჭი იუსუფია, რომელიც მეოცე საუკუნის გარიჟრაჟზე ტარზანიის გამოგონილ ქალაქ კავაში დაიბადა. მის მამას, სასტუმროს მეპატრონეს, შეძლებული და გავლენიანი არაბი ვაჭრის, სახელად აზიზის, ვალი მართებდა. იგი ვაჭარს ვალების სანაცვლოდ თავის ვაჟს გადასცემს. იუსუფი ჯერ აზიზის მაღაზიაში მუშაობს, შემდეგ სავაჭრო ქარავანთან ერთად ტბა ტანგანიკას დასავლეთით მდებარე მიწებზე მოგზაურობს.. აქ იუსუფი შეეჯახება აფრიკას, სადაც სასტიკი ტომობრივი ომები მიმდინარეობს, ხალხი ცრურწმენებით ცხოვრობს, გავრცელებულია უამრავი დაავადება და ბავშვთა მონური შრომა ჩვეულებრივ მოვლენად ითვლება. იუსუფს უყვარდება ამინა, ახალგაზრდა ქალი, რომელიც ბევრად უფროს აზიზზე ძალით გაათხოვეს. ქარავანის აღმოსავლეთ აფრიკაში დაბრუნებისას პირველი მსოფლიო ომი იწყება. ტარზანიაში გერმანელები დომინირებენ, რომლებიც ადგილობრივ მამაკაცებს ჯარისკაცებად იწვევენ. რომანის დასასრულს იუსუფი გერმანელთა არმიას უერთდება.

## ლიტერატურული გენეალოგია
### *წყვდიადის გული*
იაჰან იაკობსი „სამოთხეს“ ჯოზეფ კონრადის 1902 წლის რომანის „წყვდიადის გულის“ საპასუხო ნაშრომად მიიჩმევს. მისი აზრით, აზიზის კონგოსკენ მოგზაურობის აღწერით გურნა გამოწვევის წინაშე აყენებს XX საუკუნის დასაწყისის პერიოდის აფრიკის ევროპულ ხედვას, რომელიც დღემდე დომინირებს პოპულარულ საზოგადოებრივ ცნობიერებაში. აღნიშნულ მოსაზრებას ცალსახად უარყოფს ჯეიმზ ჰოდეპი, რომელიც იაკობსის მიდგომას „ევროცენტრიკულს“ უწოდებს და მას რომანის „არაევროპული გავლენების ყურადღების მიღმა დატოვებაში“ ადანაშაულებს.  იუსუფი მნახველთა ჯგუფს ემსახურება და საღამოს მათ ამბებს ისმენს. ერთ-ერთი სტუმარი იხსენებს თავისი ბიძის მოგზაურობას სანქტ-პეტერბურგში, „რუსების ქვეყანაში“, სადაც „მზე შუაღამემდე არ ჩადიოდა“ და ხალხი „განუვითარებელი იყო“. ესაა პირდაპირი მინიშნება სალიმ ბინ აბაკარის სამოგზაურო მემუარზე „ჩემი მოგზაურობა რუსეთსა და ციმბირში“, რომელიც XIX საუკუნის მიწურულს დაიწერა.

2022 წელს „სამოთხე“ შევიდა თანამეგობრობის წევრი ავტორების 70 წიგნის სიაში Big Jubilee Read, რომელიც დედოფალ ელისაბედ II-ის ტახტზე ასვლის სამოცდამეათე წლის იუბილეს აღსანიშნავად შეირჩა.

## სქოლიო
კატეგორია:1994 წლის რომანები
მადონა ალავიძე

**მადონა ალავიძე** (დ. 24 მაისი, 1956, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი.

1979 წლიდან არის საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის სამედიცინო ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტის წამყვანი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 16 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება ინფექციების მკურნალობას იმუნოდეპრესიის პირობებში. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფია: „ექსპერიმენტული გრიპის მიმდინარეობა და მკურნალობა იმუნოდეპრესიის პირობებში“ (1986). არის ექიმი–პედიატრი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ამანტადინისა და რემანტადინის გავლენა გრიპოზულ ინფექციაზე იმუნოდეპრესიის პირობეში“.

## ბიბლიოგრაფია
Лечение экспериментальной гриппозной инфекции в условиях иммунодепрессии. Тбилиси, Мецниереба, 1986. - 69с.

## ლიტერატურა
*  ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ., 2000 გვ. 14

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებული
კატეგორია:ქართველი ექიმები
გურამ ებანოიძე

**გურამ ებანოიძე** (დ. 18 სექტემბერი, 1934, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი სამთო-საწარმოთა მშენებლობის სპეციელობით.

1958-1960 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „თბილქალაქპროექტში“ ინჟინრად. 1960-1964 წლებში სამშენებლო ტრესტ „საქჰიდროენერგომშენის“ მექანიზებულ სამუშაოთა სამმართველოში, „ენგურჰესის“ მშენებლობაზე სამუშაოთა მწარმოებლად. 1964-1976 წლებში საქართველოს საბინაო-კომუნალური მეურნეობის სამინისტროს ტრესტ „საქკომუნრემმშენში“ საწარმოო-ტექნიკური განყოფილების უფროსად. 1976-1977 წლებში იყო საპროექტო ინსტიტუტ „საქქალაქმშენსახპროექტის“ პროექტის მთავარი ინჟინერი, საწარმოო-საგეგმო განყოფილების უფროსი. 1977-1983 წლებში საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის საქმეთა მმართველობის ინჟინერი. 1983-1990 წლებში მუშაობდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული ადგილობრივი კურორტების სამმართველოში უფროსის მოადგილედ მშენებლობის დარგში. 1990-1995 წლებში ასოციაცია „იბერიაში“ სამშენებლო ფირმის დირექტორად. 1995-2000 წლებში კონცერნ „აი-სი-ტი ინტერნეიშნლ გრუპ“-ის საქართველოს წარმომადგენლობაში უფროსის მოადგილედ მშენებლობის დარგში. მისი მონაწილეობით და ხელმძღვანელობით შესრულებულია არაერთი მნიშვნელოვანი ობიექტის მშენებლობა, მათ შორის: საქართველოს კპ ცენტრალური კომიტეტის (ამჟამად სახელმწიფო კანცელარია) ადმინისტრაციული შენობა, თბილისის „დინამოს“ საწვრთნელი ბაზის კომპლექსი დიღომში, ქალაქი თბილისის, ქუთაისის, თელავის სასტუმროების შენობები, წყალსადენ-კანალიზაციის მაგისტრალური ქსელები იმერეთისა და კახეთის რეგიონებში და სხვა.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 209

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
პეტერ ფიშერი

**ერნსტ პეტერ ფიშერი** () — გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში 2022 წლის აგვისტოდან.

პეტერ ფიშერი გერმანიის საგარეო უწყებაში 1986 წლიდან მუშაობს. მისი საქმიანობის მთავარი მიმართულება იყო ეკონომიკა და გლობალური საკითხები. მას სხვადასხვა თანამდებობა ეკავა გერმანიასა და მის ფარგლებს გარეთ, მათ შორის იყო ვაშინგტონში გერმანიის საელჩოს დესპანი და ეკონომიკის განყოფილების უფროსი, თელ-ავივში გერმანიის ელჩის მოადგილე, ასევე მუშაობდა გერმანიის საელჩოებში ლონდონში, შანხაისა და სინგაპურში. გერმანიაში ფიშერი საგარეო საქმეთა სამინისტროს მთავარი ეკონომისტი და გარემოს დაცვის პოლიტიკის დეპარტამენტის უფროსი იყო. იგი ასევე მუშაობდა გერმანიის ფედერალური პრეზიდენტის აპარატის საგარეო პოლიტიკის განყოფილებაში რიხარდ ფონ ვაიცზეკერის პრეზიდენტობის დროს.

2014-2018 წლებში გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტროში კურირებდა ენერგეტიკისა და კლიმატის პოლიტიკას და ექსპორტის კონტროლისა და საერთაშორისო სანქციების საკითხებს. 2018-2022 წლებში პეტერ ფიშერი ელჩი არაბთა გაერთიანებული საამიროებში გერმანიის ელჩის თანამდებობაზე მსახურობდა და, ამავდროულად, იყო მუდმივი წარმომადგენელი განახლებადი ენერგიების საერთაშორისო სააგენტოში (IRENA) აბუ-დაბიში.

პეტერ ფიშერი ორჯერ მონაწილეობდა თანამშრომელთა გაცვლის პროგრამაში: 1997-98 წლებში ერთი წლის განმავლობაში დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში ევროკავშირის გაფართოების საკითხზე მუშაობდა, ხოლო 1987 წელს  სამთვიანო პროგრამით იმყოფებოდა საფრანგეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში ევროპის საკითხთა მინისტრის ბიუროში.

სწავლობდა ისტორიის, პოლიტოლოგიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების სპეციალობით. ბერლინის თავისუფალი უნივერსიტეტის მაგისტრის წოდების პარალელურად მან მიიღო აშშ-ის ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტის მაგისტრის წოდება, სადაც ფულბრაითის სტიპენდიით იმყოფებოდა.  ასევე სწავლობდა პარიზის Sciences Po უნივერსიტეტში გერმანიის აკადემიური გაცვლის სამსახურის (DAAD) სტიპენდიით.

ფიშერს ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ელჩები საქართველოში
კატეგორია:გერმანელი დიპლომატები
პარიზის პოლიტიკური კვლევების ინსტიტუტი

**პარიზის პოლიტიკური კვლევების ინსტიტუტი** (), ცნობილი როგორც **Sciences Po** — საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი საფრანგეთში, რომელსაც გააჩნია დიდი სკოლისა () და დიდი დაწესებულები () სტატუსი. უნივერსიტეტის ძირითადი კამპუსი მდეობარეობს პარიზში, თუმცა დამატებითი კამპუსები გააჩნია დიჟონში, მენტონში, ნანსიში და სხვა ქალაქებში. Sciences Po-ში ისწავლება პოლიტიკური მეცნიერებები, ისტორია, ეკონომიკა, სამართალი და სოციოლოგია.

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის უნივერსიტეტები
კურმსუნის დისკი

**კურმსუნის დისკი** — ჩაზნექილი ოქროს დისკი, რომლის შესახებ მედია წერდა 2014 წელს, მას შემდეგ რაც შვედეთში 11 წლის პოლონელმა გოგონამ აჩვენა ის თავის ისტორიის მასწავლებელს.

დისკი იწონის 25,23 გრამს (0,890 უნცია) და აქვს დიამეტრი 4,5 სანტიმეტრი (1,8 ინჩი). დისკის წარწერაში მოხსენიებულია დანიის ვიკინგების მეფე ჰარალდ ლურჯკბილა. დისკის მახასიათებლებზე გავლენას ახდენს ბიზანტიური მონეტები და ბეჭდები.

კურმსუნი წარმოადგენს მეფის მფარველობას (ძველი გორმის ვაჟი). სტანდარტიზებულ ძველ ნორვეგიაში, *გორმსონი*.

## სქოლიო
კატეგორია:ექსონუმია
თომას კემპენელი

**თომას კემპენელი** (; დ. 1380, კემპენი — გ. 25 ივლისი, 1471, აგნიტენბერგის მონასტერი) — გერმანელი საეკლესიო პირი, მისტიკოსი, ავგუსტინელი მონაზონი, რელიგიური ტრაქტატების ავტორი. განსაკუთრებით პოპულარული იყო მისი ლათინურ ენაზე დაწერილი „მიბაძვა ქრისტესი“, რომელიც 1734 წელს რომში ქართულად თარგმნა გორელმა დავით ტულუკაშვილმა, ხოლო XIX საუკუნეში გორში ა. მღებრიშვილმა. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1380
კატეგორია:გერმანელი თეოლოგები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1471
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივლისი
თამაზ თოლორაია

**თამაზ თოლორაია** (დ. 2 მარტი, 1950, თბილისი — გ. 9 ნოემბერი, 2004, იქვე) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი 1972 წელს. 

1979 წლიდან მოღვაწეობდა „კინომსახიობთა თეატრში“. 1967 წლიდან მონაწილეობდა კინოგადაღებებში, პირველი კინოროლია კოსტა („ცისკრის ზარები“, რეჟ. ყ. მგელაძე, 1967). პოპულარობა მოუტანა ლევანის როლმა ფილმში „ღიმილის ბიჭები“ (რეჟ. რ. ჩხეიძე, 1969). გადაღებულია 40-მდე ფილმში, როგორც ქართულ, ასევე საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა რესპუბლიკებისა და „გდრ-ფილმის“ კინოსურათებში: „სინათლე ჩვენს ფანჯრებში“ (ბიძინა, რეჟ. ყ. მგელაძე, 1969), „ანარეკლი“ (რეჟ. ო. აბესაძე, 1974), „არ დაიჯერო, რომ აღარა ვარ“ (რეჟ. ყ. მგელაძე, 1975), „თვალი პატიოსანი“ (რეჟ. შ. მანაგაძე, 1976), „პოლკოვნიკ ზორინის ვერსია“ (რეჟ. ა. ლადინინი, 1978) „არაჩვეულებრივი რეისი“ (რეჟ. ბ. ჩხეიძე, 1982), „კუკარაჩა“ (რეჟ. ს. დოლიძე, ქ. დოლიძე, 1982), „ჯადოსნური ღამე“ (რეჟ. თ. ფალავანდიშვილი, 1983), „სიცოცხლისთვის სახიფათოა“ (რეჟ. ლ.გაიდაი, 1985) „ახალი არკადია“ (რეჟ. თ. ფალავანდიშვილი, 1986), „მარტოხელა მონადირე“ (რეჟ. ქ. დოლიძე, 1989), „ცხოვრება დონ კიხოტისა და სანჩოსი“ (რეჟ. რ. ჩხეიძე, 1989), „ო, რა ტკბილია, განშორების ეს ნაზი სევდა“ (რეჟ. ქ. დოლიძე, 1991).

## ჯილდოები
* 2001 — ღირსების ორდენი

## ფილმოგრაფია
## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*
*თამაზ თოლორაია — ეროვნული ფილმოგრაფია
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ნოემბერი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კონსტანტინე ბეთანელი

**კონსტანტინე ბეთანელი** (დ. 24 ნოემბერი, 1932, თბილისი — გ. 2007) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი.

1956 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტი.

1959–1979 წლებში იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის სამთო საქმის ინსტიტუტში მომავლის საწარმოთა ლაბორატორიის გამგე. მისი შრომები ეხება ახალი ტექნიკურ–ეკონომიური დონის შახტების შექმნის თეორიულ საფუძვლებს და მეთოდოლოგიას. სასარგებლო წიაღისეულის საბადოთა დამუშავების ტექნოლოგიას, ნახშირის ამოღების მეთოდებს საწმენდ სანგრებში ადამიანის ყოფნის გარეშე, ქანების მასივის მდგომარეობის მართვას სასარგებლო წიაღისეულის მიწისქვეშა მოპოვების დროს, ბუნებრივი რესურსების კომპლექსურ და რაციონალურ გამოყენებას და ამ დარგში სამეცნიერო–ტექნიკური პროგრესის მიმართულებათა პროგნოზირებას. მეცნიერი სასარგებლო წიაღისეულის საბადოთა დამუშავების დარგში. 1976 
წლიდან ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი. 1981 წლიდან პროფესორი.  

## ჯილდოები
* 1998 — ღირსების ორდენი

## ბიბლიოგრაფია
* ქანების მასივის მდგომარეობის მართვა : სახელმძღვ. უმაღლ. სასწავლებლების სამთო სპეციალობის სტუდენტებისათვის ნაწ. 1  თბილისი, განათლება, 1982 გვ. 691

## ლიტერატურა
*  საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.I.თბ., 1997 გვ. 390. წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ: თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი.თბ., 2001, გვ. 193

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
ბაილარის სახლი

**ბაილარის სახლი** ()  — ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ შუშაში.

შენობის არტიტექტურა დამახასიათებელია, როგორც ყარაბაღული არქიტექტურისთვის, ასევე აზერბაიჯანის სხვა მთიანი რეგიონებისთვის.
ორსართულიანი სახლის პირველ სართულზე მოსამსახურეების ოთახები მდებარეობს. მეორე სართულზე ასასვლელი კიბე ქვისგანაა დამზადებული, რომელსაც ლოჯამდე მივყავართ. ლოჯიის ორ მხარეს საცხოვრებელი ოთახებია, ხოლო მესამე მხარეს კედელი. ლოჯიამდე მიმავალი ოთახების კედლებს ამშვენებს მოჩუქურთმებული ხის კარები და დიდი გისოსებიანი ფანჯრები.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში 
* Фатуллаев, Ш. С. Памятники Шуши. Баку. 1970.
* Саламзаде, А. В. Архитектура Азербайджана XVI-XIX вв. Баку. 1964.

კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
ფარამაზოვების სახლი

**ფარამაზოვების სახლი** () ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლია, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშაში. შენობის პირველ სართულზე განთავსებულია კომერციული ფართები. სახლი დამახასიათებელის შუშას ძველი არქიტექტურისთვის.

სახლის კედლები დამზადებულია ქვის და კირ-თიხის ხსნარით, რაც შენობის ფასადს განსაკუთრებულ ფერს ანიჭებს; პირველ სართულზე, შენობის ფასადს აქვს სამი დიდი თაღოვანი შესასვლელი, მეორე სართულზე სამი სიმეტრიული სარკმელია.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
ქურთა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ქურთა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ქურთა — სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში;
* ქურთა — სოფელი ქურთის მუნიციპალიტეტში.
სპონსიანე

[320პქ|მინი|მარჯვნივ|სპონსიანეს [აურეუსი ტრანსილვანიიდან]]
**სპონსიანე** () — ახ. წ. III საუკუნის რომაელი მხედართმთავარი, რომელმაც თავი დაკიის იმპერატორად გამოაცხადა. მის შესახებ ცნობილი გახდა 1713 წელს აღმოჩენილი მონეტის წყალობით, თუმცა 2022 წლამდე მონეტას — ყალბად, ხოლო სპონსიანეს გამოგონილ პერსონაჟად თვლიდნენ.

## მონეტა 
ოქროს მონეტა აღმოაჩინეს 1713 წელს ტრანსილვანიაში, იყო მცირე განძის ნაწილი. XIX საუკუნის შუა ხანებამდე მას ნამდვილ რომაულ მონეტად თვლიდნენ, თუმცა შემდეგ იმდროინდელმა ექსპერტებმა უხეში დამზადების გამო ის ცრუ ოსტატის ნახელავად მიიჩნიეს. 1863 წელს საფრანგეთის ეროვნული ბიბლიოთეკის ექსპერტმა, ნუმიზმატმა ანრი კოენმა საკუთარი კატალოგისთვის შეისწავლა მონეტა და მივიდა დასკვნამდე, რომ ის ცუდად შესრულებული თანამედროვე ნაყალბევი იყო. სხვა სპეციალისტები მას დაეთანხმნენ. ამ დროიდან სპონსიანე აღარ იხსენიებოდა სამეცნიერო კატალოგებში.

XXI საუკუნეში მონეტის შესწავლით დაკავდა ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის პროფესორი პოლ პირსონი. მან მონეტის ფოტოს ნახვისას ყურადღება გაამახვილა ნაკაწრებზე, რაც, მისი აზრით, შესაძლოა მის მიმოქცევაში ყოფნას მიუთითებდეს. პირსონი დაუკავშირდა გლაზგოს ჰანტერის მუზეუმს, სადაც მონეტა ინახებოდა ტრანსილვანიის განძის სამ სხვა მონეტასთან ერთად, და დაამტკიცა, რომ მასზე არსებული ნაკაწრები და სხვა დაზიანებები შეესაბამება იმ ზემოქმედებას (ნჯღრევას), რასაც ქისაში განიცდის მონეტა. ჰანტერის მუზეუმის მონეტების მცველი, იასპერ ერიქსონის თანახმად, ქიმიურმა ანალიზმა აჩვენა, რომ მონეტები მიწაში ასეულობით წლის წინ ჩაიფლო.

## ისტორია 
მკვლევართა აზრით, სპონსიანე იყო მხედართმთავარი, რომელიც იძულებული გახდა თავი გამოეცხადებინა რომის იმპერიის ყველაზე განცალკევებული და რთულად დასაცავი პროვინციის, დაკიის (ახლანდ. რუმინეთი) იმპერატორად. არქეოლოგიურმა კვლევებმა დაადასტურა, რომ დაკია იმპერიის დანარჩენ ნაწილს დაახლ. ახ. წ. 260 წელს მოწყდა. მძვინვარებდა ჭირის პანდემია, მიდიოდა სამოქალაქო ომი, იმპერია იშლებოდა. იასპერ ერიქსონის თანახმად, მტრებით გარშემორტყმულმა და რომისგან მოწყვეტილმა სპონსიანემ ქაოსისა და სამოქალაქო ომის პერიოდში, სავარაუდოდ, თავის თავზე აიღო მეთაურობა და დაკიის სამხედრო და სამოქალაქო მოსახლეობის დაცვა წესრიგის აღდგენამდე და პროვინციის ევაკუაციამდე (271–275 წლებს შორის). საკუთარი მონეტები პროვინციაში ფუნქციონირებადი ეკონომიკის შესაქმნელად უნდა მოეჭრა.

მონეტებისა და სპონსიანეს ნამდვილობის დამტკიცების შემდეგ, ბრიტანელმა მკვლევრებმა მიმართეს რუმინეთის ქალაქ სიბიუს ბრუკენთალის მუზეუმს, სადაც სპონსიანეს კიდევ ერთი მონეტა ინახება. ის ჰაბსბურგების მონარქიის დროს ტრანსილვანიის გუბერნატორის, ბარონ სამუელ ფონ ბრუკენთალის მემკვიდრეობის ნაწილს წარმოადგენს. სიკვდილამდე ბარონმა შეისწავლა მონეტა და, გადმოცემის თანახმად, მინაწერი დატოვა — „ნამდვილია“.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:რომაელი მხედართმთავრები
კატეგორია:რომაელი უზურპატორები
კატეგორია:დაბადების ადგილი უცნობია
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ლა-სერადა

**ლა-სერადა** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ავილის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 7 კმ². მოსახლეობა — 134 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ავილის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ლა-სერადის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
შავფაჩხატა

**შავფაჩხატა** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ლეჩხუმიდან.

მაღლარების სახითაა გავრცელებული ლეჩხუმში, სოფელ ორბელში.

## ბოტანიკური აღწერა
მტევანი მცირე ან საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, აგებულებით საშუალო სიკუმსისაა. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის. სრული სიმწიფის დროსაც მწვანეა. კანი სქელი და ხეშეში აქვს. რბილობი მვვრივი, მაგრამ წვნიანი, ძალიან ტკბილი.

შავფაჩხატა გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 416-418

კატეგორია:ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
შავშურა

**შავშურა** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

გადმოცემის თანახმად, წარმოშობით შავშეთიდან უნდა იყოს.

შავშურა კარგად შეეგუა ზემო აჭარის ეკოლოგიურ პირობებს. მაღლარების სახით ერთეული ძირებია გავრცელებული ხულოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჩაოს, ფურთიოსა და ალმეს მიდამოებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ განივოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებურად მცირედაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან კონუსური ფორმის, ფრთიანი. თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, ღია მწვანე, მოქარვისფრო ელფერით. კანი სქელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი უფრო ხორციანია, ვიდრე წვნიანი, ტკბილი გემოთი.

შავშურა საშუალო ზრდა-განვითარებისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 190-195 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. ჯიში მოსავლიანია. მტევნის საშუალო წონა 135 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.5-9.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.9%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.4 გ/ლ-ს.

შავშურა გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. მტევანი და მარცვალი ლამაზი გარეგნობისაა და ადვილად იტანს ტრანსპორტირებას.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 418

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
შემოდგომის შავი

**შემოდგომის შავი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ძლიერად დანაკვთული, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სუსტი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი. საშუალო სიკუმსისაა. ზოგჯერ თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური.

სიმწიფის საშუალო პერიოდის ვაზია, საშუალო ან საშუალოზე ძლიერი ზრდის.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 418-420

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი ქართული ჯიშები
შავკაპიტო

**შავკაპიტო**, *შავი კაპიტო*, *შავკაპიტა*, *ლურჯფოთოლა* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ივანე ჯავახიშვილის მოსაზრებით, „კაპიტო“, „შავკაპიტო“, „შავი კაპისტონი“ და „კაპიტა“ ერთი ჯიშის სახესხვაობას წარმოადგენენ. მართლაც, დაკვირვებამ ცხადყო, რომ ეს ჯიშები როგორც ამპელოგრაფიული, ისე სამეურნეო მაჩვენებლებით ერთმანეთთან ძალიან ახლოს დგანან.

შავკაპიტოს გავრცელების არეალი ქართლის ზოგიერთი რაიონით განისაზღვრება. მცირე ნარგავებადაა: კასპის, გორის, ქარელის, ცხინვალის და ახალგორის შემოგარენში. ერთეული ძირებია: ხაშურის, მცხეთის, მარნეულის, გარე კახეთის, ახალციხისა და ასპინძის ვენახებში. თბილისის სამხრეთით მდებარე რაიონებში გერმანელ კოლონისტებს ქართლიდან სხვა ვაზის ჯიშებთან ერთად შავკაპიტოც შეუტანიათ და მისთვის გერმანული სახელი (ლურჯრქიანი) შეურქმევიათ.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო სიხშირის აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი. ხშირად ფრთის სიგრძე მტევნის სიგრძის ნახევარს აღწევს. საშუალო სიკუმსის ან კუმსია. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მუქი ლურჯი, თითქმის შავი ფერის. ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. კანი თხელი და ნაკლებმკვრივი აქვს. რბილობი წვნიანი და ტკბილია, წვენი — შეუფერავი.

შავკაპიტო საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 147-156 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 160-180 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-8.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5-8.0 გ/ლ-ს.

შავკაპიტოსგან მიიღება კარგი ხარისხის სუფრის წითელი მშრალი ღვინო, რომელიც ლამაზი შეფერილობისაა, სასიამოვნო ჯიშური არომატით, ალკოჰოლისა და სიმჟავის ნორმალური შემცველობით, ყველა იმ თვისებით, რაც დამახასიათებელია სუფრისა და ცქრიალა ღვინოებისთვის. ქვევრის ღვინო მცენარეული და კენკრის ტონებით ხასიათდება. ყურძენს სხვა ჯიშებთან ერთადაც აკუპაჟებენ.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 416

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
შონური

**შონური** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

ჯიშის სახელწოდება „სვანურს“ ნიშნავს. აფხაზეთში კი ამ ჯიშს „აშვანუაჟს“ ანუ „სვანურ ყურძენს“ ეძახიან.

სამეგრელოშო შონურს „ოჯალეშსაც“ უწოდებენ, რადგანაც ამ ორ ჯიშს შორის დიდი მსგავსებაა, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, შონური და ოჯალეში დამოუკიდებელი და განსხვავებული ჯიშებია. ოჯალეშისგან განსხვავებით შონურს მდედრობითი სქესის ყვავილი აქვს და ამიტომაც მათ განსასხვავებლად შონურს დამატებით „შონური მდედრობითი“ დაარქვეს.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა შებუსული აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრისად. მტევანი მცირე და საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის. თხელია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი ლურჯი. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია. წიპწები გარსშია მოქცეული. წვენი — შეფერილია, გემო — სასიამოვნო.

შონური საშუალო ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-200 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 90-100 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10-12 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 420

კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
შხუჩეში

**შხუჩეში** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

„შხუ“ მეგრულად მსხვილს ნიშნავს, „ჩეში“ კი თეთრს ანუ „მსხვილი თეთრი“.

ერთეული ძირებია შემორჩენილი მაღლარის ფორმით წალენჯიხისა და ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტებში. 

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. თხელია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური, თეთრი ფერის. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი და ტკბილია.

შხუჩეში საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი 185-190 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომ-ბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 155 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.8-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.8-9.1 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის მსუბუქი და ჩალისფერი თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 420

კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ჩეკოლოში

**ჩეკოლოში** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

მეგრულად „თეთრ კოლოშს“ ნიშნავს. ეს სახელწოდება შავყურძნიან ჯიშ „კოლოშთან“ მსგავსების გამო აქვს შერქმეული. ძალიან იშვიათი ჯიშია.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხშირქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. საკმაოდ კუმსია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, თეთრი ფერის. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ზომიერად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, გემო — სასიამოვნო და ტკბილი.

ჩეკოლოში საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 197 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.7-9 გ/ლ-ს.

გამოიყენება საკმაოდ ჰარმონიული და სასიამოვნო სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 423

კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
დიმიტრი მეღვინეთუხუცესიშვილი

**დიმიტრი კონსტანტინეს ძე მეღვინეთუხუცესიშვილი** (მეღვინეთხუცესიშვილი; დ. 1815, სოფ. ხიდისთავი, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი, — გ. 6 დეკემბერი, 1878) — ქართველი ისტორიკოსი, მწერალი, თეატრის მოღვაწე. 

დიმიტრი მეღვინეთუხუცესიშვილი დაიბადა საეკლესიო აზნაურის, კონსტანტინე მეღვინეთუხუცესიშვილის და ანა წინამძღვრიშვილის ოჯახში. სწავლობდა თბილისის გიმნაზიაში. 1840-იან წლებში მსახურობდა რუსეთის არმიაში და მონაწილეობდა ბრძოლებში კავკასიელი მთიელების წინააღმდეგ. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის IV ხარისხის ორდენით. სამხედრო სამსახურს თავი მალევე გაანება და 1845 წლის დეკემბერში მუშაობა დაიწყო ქალაქ გორის სასამართლო კანცელარიაში, 1851 წელს — თბილისის სახელმწიფო კანცელარიაში. 

1847 წლიდან თანამშრომლობდა საქართველოში მყოფ ფრანგ მეცნიერ მარი ბროსესთან. ბროსესთან ერთად შეკრიბა წარწერები, საბუთები, ხელნაწერები. შემდეგ მან დამოუკიდებლად იმოგზაურა საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში და შეკრებილი მასალა გაუგზავნა პეტერბურგში ბროსეს, რომელმაც გამოაქვეყნა იგი რუსეთის აკადემიის მოამბეში. 1851 წელს მეღვინეთუხუცესიშვილი მონაწილეობდა ქართული თეატრის აღდგენაში. წერდა პიესებს, ლექსებს. 1852 წელს კავკასიის მთავარმართებელ მიხეილ ვორონცოვის დავალებით წამოიწყო არქეოლოგიური გათხრები უფლისციხეში, მაგრამ ბოლომე არ მიუყვანია. სიცოცხლის ბოლო წლები გაატარა სოფელ ხიდისთავში. დაკრძალულია იქვე, ზედაველას სასაფლაოზე. მისი ხელნაწერი ნაშრომები, ნარკვევები და ისტორიული მასალები დაცულია პეტერბურგის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ხელნაწერთა განყოფილებაში, მარი ბროსეს ფონდში. ჩვენამდე მოაღწია ისტორიული ხასიათის რამდენიმე ნაშრომმა: „მეფობა და ცხოვრება ერეკლე II-ისა“, „აღწერა გორთან მდებარე ეკლესიებისა, მონასტრებისა და მათ ზედა ღირსსახსოვარ წარწერათა სრულიად“, „მოგზაურობა გორთან, ხიდისთავსა შინა 1849­-სა წელსა“, „მოგზაურობა და მოხილვა იმერეთისა 1850 წელსა“.

## ლიტერატურა 
* „საქართველოს კალენდარი“. 1896 წ. შედგ. ვ. გუნიას მიერ, თბ., 1895.
* ხანთაძე შ., დიმიტრი მეღვინეთუხუცესიშვილის წერილები მარი ბროსესადმი, „საისტორიო მოამბე“, 1952, ტ. 6.
* ხუციშვილი ს., [რეც.] „გამოუცდელობა ანუ დროებითი განშორება საყვარელთა“ [დ. მეღვინეთუხუცესიშვილის პიესის დადგმის გამო ქ. გორში 1845 წ.], „ლიტერატურა და ხელოვნება“, 1950, 21 მაისი, № 21.
* 
* ი. ალიმბარაშვილი, დიმიტრი მეღვინეთუხუცესიშვილი (ცხოვრება და მოღვაწეობა), თბ., 2016. ISBN 9941251916.

კატეგორია:დაბადებული 1815
კატეგორია:გარდაცვლილი 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 დეკემბერი
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
ჩერგვალი

**ჩერგვალი** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

ვაზის სახელწოდება „თეთრ მრგვალს“ ნიშნავს.

ჩერგვალი სხვა ადგილობრივ ჯიშებთან ერთად მაღლარების სახით იყო გავრცელებული სამეგრელოს მთისპირა სოფლებში (ფოცხო, უშაფათი, თამაკონი, სალხინო, წალენჯიხა). მოსახლეობა ძირითადად სასუფრე ყურძნად იყენებდა და ზოგჯერ ღვინოსაც ამზადებდა. ამჟამად ერთეული ძირებია შემორჩენილი აღნიშნულ სოფლებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, თითქმის ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ხშირი ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის. ფრთა თითქმის მტევნის სიგრძის ნახევარზე მეტია. მარცვალი საკმაოდ მსხვილია, მომრგვალო და ღია მწვანე. კანი სქელი და მვვრივი აქვს ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი საკმაოდ ხორციანია ჩვეულებრივი ტკბილი გემოთი.

ჩერგვალი საშუალოზე ძლიერი ზრდით ხასიათდება. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 198 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 135 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.8-7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5-9.1 გ/ლ-ს.

ჩერგვალი ხარისხიანი სასუფრე ყურძნის ჯიშია. მისთვის დამახასიათებელია ლამაზი აღნაგობის მტევნები და მსხვილი, ხორციანი, ლამაზი შეფერილობის მარცვლები. ვაზზე დატოვებული ყურძენი დეკემბრის ბოლომდე ძლებს. დაკრეფილი კარგად ინახება და ადვილად უძლებს ტრანსპორტირებას.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 424

კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ჩეში

**ჩეში**, *საადრეო ჩეში* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

ქართულად „თეთრისა“-ს ნიშნავს.

წარსულში ჩეში ფართოდ ყოფილა გავრცელებული სამეგრელოს როგორც მთიან, ისე ვაკე ადგილებში. მოსახლეობა მას ღვინის დასამზადებლად იყენებდა და საკმაოდ მაღალხარისხიანი ჩეშის ღვინო კარგად იყო ცნობილი როგორც სამეგრელოში, ისე მის ფარგლებს გარეთ.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე მცირე ზომისაა, მცირედ ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხშირქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, იშვიათად ფართოკონუსური, საშუალო სიკუმსის, გვხვდება თხელი მტევნებიც. მარცვალი საშუალოზე დიდია, მომრგვალო, ღია მწვანე, მზის მხარეს მოქარვისფრო ელფერით. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

ჩეში ყველაზე საადრეო ჯიშია. მისი ყურძენი ივლისის ბოლოს აგვისტოს დასაწყისში იკრიფება. სამეგრელოში რთველი ამ ყურძნით იწყება და დეკემბერში ოჯალეშით მთავრდება.

ჩეში საშუალო ან საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე დაახლოებით 202 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 98 გრამამდეა, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.1 გ/ლ-ს.

ჩეში კარგ შედეგებს იძლევა კალციუმის კარბონატებით მდიდარ ნიადაგებზე შესაბამისი ააძირის შერჩევისას. მისგან მაღალხარისხიანი სუფრის თეთრი ღვინო მზადდება. ღვინო საკმაოდ ჰარმონიულია, სასიამოვნო, ალკოჰოლის ნორმალური შემცველობითა და საშუალო მჟავიანობით.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 424-425

კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ჩაკმაშურა

**ჩაკმაშურა** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური. სამნაკვთიანია, ზოგჯერ სრულიად დაუნაკვთავი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა თხელი აბლაბუდისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი გრძელი აქვს, ცილინდრული ფორმის, თხელი, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ოვალური და თეთრი. რბილობი მკვრივი და მდნარია, სასიამოვნო და ჰარმონიული გემოთი.

ჩაკმაშურა სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. ვაზი ძლიერი ზრდისა და მცირემოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო, ასევე გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 423

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
აბდულ მაჯიდ მირზა ეინ ოდ-დოვლა

**აბდულ მაჯიდ მირზა ეინ ოდ-დოვლა** (სპარს. **عبدالحسین میرزا فرمانفرما‎**, დ. 30 მარტი, 1845, თეირანი — გ. 15 აპრილი, 1927, თეირანი) —  ირანელი სახელმწიფო მოღვაწე, ირანის პრემიერ-მინისტრი (ვეზირი) სულთან აჰმად შაჰის  დროს  (1904—1906, 1915— 1909  და 1917—1918 წწ.). 

## ბიოგრაფია 
აბდულ მაჯიდ მირზა ეინ ოდ-დოვლა დაიბადა უფლისწულ სულთან მუჰამედ მირზას ოჯახში.

1891 წელს ნასერ ალ დინ შაჰის ბრძანებით დაინიშნა თავრიზის გამგებლად.

1904-1906 წლებში გახლდათ სპარსეთის პრემიერ-მინისტრი. რუსეთის სახელმწიფო ბანკის მიერ შაჰისთვის მიცემული სესხის დასაბრუნებლად იმპორტის გადასახადების შეგროვების მიზნით, მან მიმართა რეპრესიებს ვაჭრების წინააღმდეგ. მის მიერ გატარებულმა ღონისძიებებმა გამოიწვია ვაჭართა მასიური პროტესტი და  დემონსტრაციები მისი პოლიტიკის წინააღმდეგ . პროტესტის მონაწილეები გამოდიოდნენ საჯარო მოწოდებებით კონსტიტუციის  და საპარლამენტო წარმომადგენლობის შემოღებაზე. 1906 წლის ივლისში აბდულ მაჯიდ მირზა ეინ ოდ-დოვლა  იძულებული გახდა გადამდგარიყო და იმავე წლის აგვისტოში შაჰმა ხელი მოაწერა ბრძანებულებას ირანში საპარლამენტო სისტემის შემოღების შესახებ.

1908 წელს თავრიზში დაიწყო აჯანყება შაჰის ძალაუფლების წინააღმდეგ. შაჰმა თავრიზში რაჰიმ ხანის მეთაურობით გააგზავნა 25000-კაციან რაზმი, რომელმაც ქალაქს ყველა მხრიდან ალყა შემოარტყა. ქალაქი იზოლირებული აღმოჩნდა გარე სამყაროსგან.

რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ა.იზვოლსკიმ დაავალა საბლინს, „კატეგორიულად“ ეცნობებინა შაჰისთვის, რომ მისი ჯარების ქმედებები საფრთხეს უქმნიდა თავრიზის მოქალაქეებს და უცხოეთის საკონსულოებს. საჭირო იყო შაჰს სასწრაფოდ დაევალებინა ეინ ოდ-დოვლასთვის ქალაქში საკვების შეტანა. იზვოლსკი წერდა:  

რუსეთმა შაჰს ოცდაოთხი საათი მისცა გადაწყვეტილების მისაღებად, მაგრამ საბლინის დემარშის გადამწყვეტმა ტონმა დაარწმუნა მოჰამად ალი  იმავე დღეს განეცხადებინა თანხმობა.

1908 წელს მუჰამედ ალი შაჰი  რუსეთის იმპერიაში გაიქცა.  პრემიერ-მინისტრი იძულებული გახდა  ქვეყნის პოლიტიკური ცხოვრებიდან წასულიყო.

პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე, ინგლის-რუსეთის მიერ ირანის ოკუპაციის დროს 1915 წლის ივლისიდან აგვისტომდე და შემდეგ 1917 წლის ივნისიდან 1918 წლის მაისამდე,  აბდულ მაჯიდ მირზა ეინ ოდ-დოვლა კვლავ პრემიერ-მინისტრის პოსტს იკავებდა. ირანი იყო მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი სახელმწიფო, რომელმაც 1917 წლის დეკემბერში ახალი საბჭოთა მთავრობა აღიარა. ამით ისარგებლა ეინ-ოდ-დოვლამ და გააუქმა მეფის მთავრობასთან დადებული ყველა შეთანხმება და შესთავაზა რუსეთის ახალ ხელმძღვანელობას ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობის რეფორმირება.

აბდულ მაჯიდ მირზა ეინ ოდ-დოვლა  გარდაიცვალა 1927 წლის 15 აპრილს. დაკრძალულია ქალაქ ყუმში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1845
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1927
კატეგორია:ირანის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ყაჯარების დინასტია
კატეგორია:ირანელი პოლიტიკოსები
თვალი პატიოსანი (ფილმი)

**თვალი პატიოსანი** — სს „ქართული ფილმის" 1976 წლის ფილმი. რეჟისორი — შოთა მანაგაძე.

## სიუჟეტი
ფილმი გადაღებულია გურამ ფანჯიკიძის ამავე სახელწოდების რომანის მოტივების მიხედვით. იგი მოგვითხრობს ორი მეგობრის — თამაზის და ოთარის ურთიერთობის შესახებ. ისინი ერთმანეთს გვერდში უდგანან და ეხმარებიან ფიზიკური და სულიერი დაბრკოლებების გადალახვაში.

## როლებში
* მურმან ჯინორია — თამაზ იაშვილი
* ვახტანგ კიკაბიძე — ოთარ ნიჟარაძე
* თათული დოლიძე — ნატო
* რუსუდან კიკნაძე — მედეა
* ვახტანგ ნინუა — მირონი
* კოტე დაუშვილი 
* იოსებ ხაინდრავა — ოფიციანტი
* თენგიზ არჩვაძე 
* თამარ სხირტლაძე 
* ჭაბუა ამირეჯიბი 
* შალვა ხერხეულიძე — კათედრის თანამშრომელი
* თამაზ თოლორაია 
* ნოდარ მანაგაძე 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ქართული ფილმები
კატეგორია:1976 წლის ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:შოთა მანაგაძის ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები