open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნარუჯები

**ნარუჯები** — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე.

ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები ნარუჯებს არ იცნობენ, იგი არც ქართულ ისტორიულ და ეკონომიკური ხასიათის ძეგლებში გვხვდება. შედიოდა ისტორიულ საციციანოში.

1945 წლისათვის აქ სახლობდნენ გვარები: ბარბაქაძე და წიქარიშვილი. XX საუკუნის 50-იან წლებში მოსახლეობა ჩამოასახლეს ქ. ხაშურში და სოფელმა არსებობა შეწყვიტა. 

## ლიტერატურა
* ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ., „ხაშურის მოამბე“, № 20, 20 მაისი, 2019, გვ., 4

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ნინისი

**ნინისი** —  ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდ. ჭერათხევის ხეობაში, ულუმბისწყლის მარჯვენა შენაკადის, ნინისისწყლის ზემო წელში. 

ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები ნინისს არ იცნობენ, არც ქართულ ისტორიულ და ეკონომიკური ხასიათის ძეგლებში გვხვდება.

1886 წლის აღწერით, აქ 3 კომლი მოსახლეა (16 კაცი და 20 ქალი, სულ 36 კაცი). მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა მთლიანად ქართულია.
მოსახლეობა XX საუკუნის 50-იან წლებში დაბა სურამში ჩაასახლეს და სოფელმა არსებობა შეწყვიტა. აქ სახლობდნენ გვარები: დევაძე, ხარაიშვილი და კურტანიძე.

## ლიტერატურა
* ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ., „ხაშურის მოამბე“, № 20, 20 მაისი, 2019, გვ., 4

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
საკირღელე

**საკირღელე** — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, სოფლების ბრილსა და ალს შორის. 

ქართულ საისტორიო მწერლობაში ცნობილი არ არის, არც ისტორიულ და ეკონომიკური ხასიათის ძეგლებში გვხვდება. აქ ცხოვრობდნენ გვარები: ნოზაძე, ტაბაშიძე, რომლებიც XX საუკუნის 50-იან წლებში ჩაასახლეს ალში.

## ლიტერატურა
* ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ., „ხაშურის მოამბე“, № 22, 3 ივნისი, 2019, გვ., 4

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
სათიბები

**სათიბები** — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა თრიალეთის ქედზე. შედიოდა ისტორიულ საციციანოში. 

ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები მას არ იცნობენ, არც ქართულ ისტორიულ და ეკონომიკური ხასიათის დოკუმენტებში გვხვდება.

1886 წლის აღწერით, აქ 10 კომლია (50 კაცი და 41 ქალი, სულ 91 კაცი), მოსახლეობა, ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით,
მთლიანად ოსურია.

1925 წლისათვის სათიბებში 25 კომლი მოსახლეა. აქ მხოლოდ ერთი გვარის წარმომადგენლები - თიგიშვილები ცხოვრობდნენ, რომლებიც XX საუკუნის 50-იან წლებში სოფელ ცხრამუხაში ჩაასახლეს და სოფელმაც არსებობა შეწყვიტა.

## ლიტერატურა
* ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ., „ხაშურის მოამბე“, № 22, 3 ივნისი, 2019, გვ., 4

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
სამყვირალო

[300px|მინი|[სამყვირალოს წმინდა გიორგის ეკლესია|ეკლესია ნასოფლარზე]]
**სამყვირალო** — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. შიდა ქართლის ვაკეზე, სოფელ ტკოცის დასავლეთით. 

ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები არ იცნობენ. მას არც ქართულ ისტორიულ და ეკონომიკური ხასიათის ძეგლებში ვხვდებით. 1914 წლის ივლისისთვის აქ ცხოვრობდა 97 კაცი. 

სამყვირალოზე მდებარეობს წმინდა გიორგის ეკლესია, რომელიც ფეოდალური ხანით თარიღდება. მის ირგვლივ შეიმჩნევა ნაგებობათა ნაშთები.

## ლიტერატურა
* ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ., „ხაშურის მოამბე“, № 22, 3 ივნისი, 2019, გვ., 4

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ქაშვეთი (ნასოფლარი)

**ქაშვეთი** — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, სოფლების, თაგვეთისა და კოდიწყაროს შორის. ცნობილია დამპალას სახელწოდებითაც.

ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილებიი ამ სოფელს არცერთი სახელწოდებით არ იცნობენ, არც ისტორიულ წყაროებსა და დოკუმენტებში გვხვდება.

1925 წელს ქაშვეთში 29 კომლი ცხოვრობდა. აქ სახლობდენ გვარები: გოგალაძე, ციცქიშვილი, გურული, ლომიძე, ხაჩიძე, ცინაძე, მუმლაძე.
სოფელი მოიშალა XX საუკუნის 50-იანი წლების ბოლოს, როცა მოსახლეობა გადაასახლეს ცხრამუხაში.

ქაშვეთში მდებარეობს წმინდა გიორგის ეკლესია, რომელიც XIX საუკუნის 90-იან წლებშია აშენებული. 

## ლიტერატურა
* ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ., „ხაშურის მოამბე“, № 29, 29 ივლისი, 2019, გვ., 5

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
სომანეთი

**სომანეთი** — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა შიდა ქართლის ვაკეზე, ჭერათხევის
ხეობაში, სოფელ ვაყის აღმოსავლეთით. 

ქართულ და სპარსულენოვან საისტორიო წყაროებში XVII საუკუნიდან მოიხსენიება. ვახუშტი ბატონიშვილი სომანეთის შესახებ აღნიშნავს: 

სომანეთი ავალიშვილების მამულია. 1633 წელს, თეიმურაზ I სომანეთს, აბისსთან ერთად, ზაქარია ავალიშვილს აძლევს. სიგელიდან ირკვევა, რომ ზაქარია ავალიშვილი თემურაზ მეფეს ხლებია იმერეთში და სამეფო კართან ერთად „მრავალი ჭირი და განსაცდელი, ერთგულობა და სამსახური“ თავს უდვია. „ერთგულობისა და ჭირნახულობის სანაცვლოდ“ თეიმურაზმა ზაქარია ავალიშვილს უბოძა მანამდე  „...სამკუიდროდ მეფეთაგან
მიცემული სოფელი სომანეთი და აბისი“.

ამ დოკუმენტიდან ჩანს, რომ სომანეთი 1633 წლამდეც ავალიშვილებისა იყო. ეს დასტურდება როსტომ მეფის მიერ ზაქარია ავალიშვილისათვის 1637 წელს მიცემული წყალობის წიგნიდანაც, რომელშიც ნათქვამია: 

ამავე სიგელის სპარსულ ტექსტშიც აღნიშნულია, რომ „...სოფელი სომანეთი ძველი დროიდანვე ზაქარია-ბეგის იყო“.
1656 წელს, როსტომ მეფემ ზაქარიასი და მისი შვილის - ავალის ნაქონი სოფელი სომანეთი უწყალობა ავთანდილ შანშეან-მარტიროზაშვილს.

აქ 1728 წელს დაფიქსირებულია 20 კომლი, რომლებიც იხდიან ყველა საოსამლო გადასახადს 7540 ახჩის ოდენობით.

XVIII საუკუნის 90-იან წლებში იოანე ბატონიშვილის მიერ ალისწყლის ხეობაში დაფიქსირებულია სოფელი სომანეთი, როგორც მოსახლე სოფელი. მოიშალა XIX საუკუნეში.

სომანეთში მდებარეობს ეკლესია, რომელიც თარიღდება გვიანფეოდალური ხანით.

## ლიტერატურა
* ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ., „ხაშურის მოამბე“, № 24, 24 ივნისი, 2019, გვ., 4
* ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი, თბ., 2013, გვ., 739

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
წვიმოეთი

**წვიმოეთი** — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ამჟამად სოფელ ხცისის ერთ-ერთი უბანი. შედიოდა ისტორიულ საციციანოში. 

ისტორიულ დოკუმენტებში გვხვდება წვიმეთის ფორმით. ასეთივე ფორმით დაუტანია ვახუშტი ბატონიშვილს რუკაზე, იგი ამავე სახელით აღუნიშნავს თავის „აღწერაში“ იოანე ბატონიშვილს, რომელიც აქ მოსახლეობას არ აფიქსირებს.

1728 წელს აქ 18 კომლი სახლობს, რომლებიც იხდიან ყველა საოსმალო გადასახადს 8050 ახჩის ოდენობით. 

XVIII საუკუნის 40-იან წლებში ციციშვილებს შორის ამტყდარი შინააშლილობის დროს წვიმოეთი დიდად დაზარალებულა. მერალიბეგ ციციშვილის არზიდან ჩანს, რომ სოფელმა ამ პერიოდში სამჯერ განიცადა აოხრება, მასთან ერთად ხცისმაც. არზაში ნათქვამია: 
 
იმავე დოკუმენტში აღნიშნულია: 

წვიმოეთი, როგორც დამოუკიდებელი ერთეული, XIX საუკუნეშიც განაგრძობს არსებობას. 1865 წლის აღწერით, წვიმოეთში 3 კომლი გლეხი სახლობს (2 სახელმწიფო და 1 დროებით ვალდებული), 1886 წლის აღწერით, მოსახლეობა საგრძნობლად გაზრდილია. აქ უკვე 20 კომლი მოსახლეა (59 კაცი და 67 ქალი, სულ 126 კაცი). ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით, მოსახლეობა მთლიანად ქართულია.

მოგვიანებით, XX საუკუნის 10-იანი წლებიდან, წვიმოეთი სოფელ ხცისის ერთ-ერთ უბნად გადაიქცა.

## იხილეთ აგრეთვე
* წვიმოეთის ეკლესია

## ლიტერატურა
* ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ., „ხაშურის მოამბე“, № 34, 9 სექტემბერი, 2019, გვ., 4

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
მესროპ დანდუროვი

**მესროპ ივანეს ძე დანდუროვი** [დ. 29 მაისი (ახ. სტ. 11 ივნისი), 1900, სოფ. ახალქალაქი, ახლანდ. კასპის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 მაისი, 1964, თბილისი] — ქართველი სპეციალისტი მიწისქვეშა ნაგებობათა მშენებლობის დარგში, ეთნიკურად სომეხი. სსრკ მშენებლობისა და არქიტექტურის აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1957), ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1947), პროფესორი (1948), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურების მოღვაწე (1955).

დაამთავრა კიევის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1928). 1944–1959 წელს ხელმძღვანელობდა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტს, 1959–1964 წლებში — საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის გვირაბების კათედრას. მეორე მსოფლიო ომისა და მის შემდგომ პერიოდში მონაწილეობდა გვირაბების აღდგენით სამუშაოებში. მისი სახელმძღვანელო „გვირაბები“ თარგმნილია რამდენიმე უცხო ენაზე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ბიბლიოგრაფია
* მეტროპოლიტენები, ტ. 1–2, თბ., 1954–60;
* Тоннели на путях сообщения, 2-ე изд., М., 1947;
* Тоннели, М., 1952.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1964
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
სტეფანე ბიზანტიელი

**სტეფანე ბიზანტიელი** — ბიზანტიელი გეოგრაფი. ავტორია გეოგრაფიული ლექსიკონისა Ἐθνικά. მის შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები არ არსებობს. ცხოვრობდა სავარაუდოდ VI საუკუნეში. მისი ნაწარმოები დაწერილი უნდა იყოს 528-535 წლებში. სტეფანეს Ἐθνικά 50-55 წიგნისგან შედგებოდა. ჩვენამდე ნაშრომმა მოაღწია შემოკლებული სახით. თხზულებაში ასახელებს წყაროებს, რომლითაც სარგებლობდა, მაგალითად ჰეროდიანეს, ოროს მილეტელს, ჰეკატე მილეტელს, ჰეროდოტეს, თუკიდიდეს, პოლიბის, სტრაბონს, დიონისე პორიეგეტს.

სტეფანეს გრამატიკული საკითხები მეტად აინტერესებდა, ვიდრე გეოგრაფიული, ამიტომ შეცდომები აქვს დაშვებული და ბრმად ენდობა საკუთარ წყაროებს. სტეფანეს ნაშრომში ნახსენებია ძველი ქართული დასახლებები და ტომები.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ბიზანტიელი გეოგრაფები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
იულიანე სორელი

**წმინდა იულიანე**, *იულიანე სორელი* — II საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 10 აგვისტო (ძველი სტილით 28 ივლისი).

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმიდა მოწამე იულიანე ანტონინუს პიუსის (138-161) მეფობის დროს ეწამა იტალიაში, კამპანიის პროვინციაში. მმართველმა ფლაბიანემ განკარგულება გასცა, მოეძებნათ ქრისტიანები და მის წინაშე წარედგინათ. სწორედ ამ დროს ჩავიდა იქ დალმაციიდან ქრისტიანი ჭაბუკი იულიანე და შემხვედრ მეომრებს თბილად მიესალმა: „მშვიდობა თქვენდა, ძმებო!“ პასუხად სადაურობა და აღმსარებლობა გამოჰკითხეს ნეტარს. მაცხოვრის სახელისთვის წამებისა და სიკვდილის მაძიებელმა ყმაწვილმაც დაუფარავად აღიარა ქრისტე. მხედრები გააოცა მისმა ვაჟკაცობამ, მაგრამ მაინც შეიპყრეს და მმართველს მიჰგვარეს, თან ეუბნებოდნენ: „ვნახოთ, მართლა გინდა კი ჯვარცმულისთვის სიკვდილი?!“

იულიანე მხურვალედ ევედრებოდა უფალს, სატანჯველის ბოლომდე დათმენის უნარი მიემადლებინა მისთვის. წრფელი გულით აღვლენილი ლოცვა შესმენილ იქნა და ზეგარდმო გაისმა: „ნუ გეშინინ, იულიანე, მე შენთან ვიქნები და მოგანიჭებ ძალას და მხნეობას!“ ნეტარი ჭაბუკი დილეგში ჩააგდეს და შვიდი დღე უჭმელ-უსმელი ამყოფეს. უფლის ანგელოზი უზიდავდა საზრდელს და განამტკიცებდა აღმსარებელს.

მმართველმა ბრძანა, ხეზე მიეკრათ ჭაბუკი და ეგვემათ. ქრისტეს ტარიგმა კი ლოცვა დაიწყო და კვლავ ჩაესმა: „ნუ გეშინინ, იულიანე, მტკიცედ დეგ!“ ამის შემდეგ სულიერ ძალებგანახლებული მარტვილი ირგვლივ შემოჯარულ ბრბოს მიუბრუნდა: „სასმენელნი მომაპყარით, საბრალონო! თქვენივე ხელით ქმნილ კერპებს კი ნუ სასოებთ, ჭეშმარიტი, ცისა და ქვეყნის შემოქმედი ღმერთი სცანით!“ საოცარი ძალით წარმოთქმულმა ამ სიტყვებმა ოცდაათზე მეტი წარმართი მოაქცია ქრისტეს სჯულზე. დილით, როცა იულიანეს წამება განაახლეს, ქალაქში ხმა გავარდა, სერაპისის ბომონი მასში აღმართული კერპითურთ დაიმსხვრაო. ყველანი გაოცდნენ, ქრისტიანებმა კი გაიხარეს და ადიდეს ჭეშმარიტი ღმერთი. წარმართებმა მომხდარი იულიანეს ჯადოქრობას მიაწერეს და მოითხოვეს, დაეჩქარებინათ მისი სიკვდილით დასჯა. მტარვალებმა გადაწყვიტეს, დამსხვრეული ბომონის ადგილას მოეკლათ ქრისტეს ტარიგი. აღსასრულის წინ მან მუხლი მოიდრიკა, ილოცა და კიდევ ერთხელ შეიქნა ღირსი უტკბესი ზეციური ხმის გაგონებისა, რომელიც სასუფევლისკენ მოუწოდებდა.

## ლიტერატურა
*„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი III, თბილისი, 2001 წ.

## რესურსები ინტერნეტში
*წმიდა მოწამენი: იულიანე (II), ევსტათი (+დაახლ. 316) და აკაკი (+დაახლ. 321) – orthodoxy.ge

კატეგორია:II საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
დანიელ ჯანაშვილი

**დანიელ იოსების ძე ჯანაშვილი**, *დანიელა ურია*, (დ. 1876 — გ. 1926) — ქართველი ებრაელი მომღერალი. 

დაიბადა იერუსალიმში ქართველი ებრაელი ღარიბი ვაჭრის ოჯახში. დაახლ. 1881 წელს მისი ოჯახი საქართველოში დაბრუნდა და კულაშში დასახლდა. მამა აღებ-მიცემობის საქმეს ასწავლიდა, მაგრამ ვოკალურმა მონაცემებმა და გარეგნობამ განსაზღვრა დანიელას მომავალი. იგი მამის დუქანში თავისი სიმღერით, შესანიშნავი ლირიკული ტენორით მრავალ მომხმარებელს იზიდავდა. მისი სიმღერები თანდათან გასცდა კულაშს, გავრცელდა თავდაპირველად ქუთაისსა და საერთოდ იმერეთში, შემდეგ კი გურია-სამეგრელოშიც და ლხინის აუცილებელი ატრიბუტი გახდა. მღეროდა ქართულ ხალხურ სიმღერებს, განსაკუთრებით ქალაქურ მოტივებზე დამუშავებულ მელოდიებს, ასევე აკაკი წერეთლის ლექსებზე შეთხზულ სიმღერებს. ჯანაშვილი თავად გახდა ქალაქური მუსიკალური ფოლკლორის დასავლური შტოს ერთ-ერთი ტიპური ნიმუშის „დანიელა ურიას“ ადრესატი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 1926
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ქართველი ებრაელები
ჯონ ჯეიმზ ოდიუბონი

**ჯონ ჯეიმზ ოდიუბონი** (; დ. 26 აპრილი, 1785, სან-დომინგო, ახლანდ. ჰაიტი — გ. 27 იანვარი, 1851, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი ნატურალისტი, ორნითოლოგი, მხატვარ-ანიმალისტი. თითქმის 12 წლის მანძილზე იკვლევდა ფრინველებს მთელი ამერიკის ტერიტორიაზე და კლავდა მათ, რათა შემდეგ დაეხატა. მრავალწლიანი მუშაობის შედეგი გახდა ნაშრომი „ამერიკის ფრინველები“ („Birds of America“, 1827–1838) — დიდი ზომის (ესტამპი 99×66 სმ) ხუთი ჩინებული ალბომი, რომელიც მოიცავს 500 სხვადასხვა სახეობის ფრინველის 1000-ზე მეტ გამოსახულებას. მოგვიანებით ამ გამოცემის ბაზაზე ოდიუბონმა სხვა თანაავტორებთან ერთად მოამზადა ამერიკის ფრინველებზე მიძღვნილი სხვა თანამდევი ნაშრომები („ორნითოლოგიური ბიოგრაფია“, „ამერიკის ფრინველთა მიმოხილვა“, „ამერიკის ფრინველები“ — 1844 წელს შესრულებული 7-ტომეული), აგრეთვე წიგნი „ჩრდილოეთ ამერიკის ცოცხლადმშობი ოთხფეხიანები“ 3 ტომად. მის სახელს ატარებს გარემოსდაცვითი ორგანიზაცია „ოდიუბონის ეროვნული საზოგადოება“.

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი ნატურალისტები
კატეგორია:ამერიკელი ორნითოლოგები
კატეგორია:ამერიკელი მხატვრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი ილუსტრატორები
კატეგორია:ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
დანიელი (აფხაზეთის კათოლიკოსი)

**დანიელი** — აფხაზეთის (დასავლეთ საქართველოს) კათოლიკოსი XIV საუკუნის 80-იან წლებში. იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის აღაპებში XIV საუკუნის 80–90-იან წლებში შეტანილია „დანიელ აფხაზთა კათალიკოსისა“ და მისი შვილის, გიორგი ჭყონდიდლის (რომელიც აქვე მოღვაწეობდა) საერთო აღაპი და მოსახსენიებელი.

## ლიტერატურა
* კაკაბაძე ს., აფხაზეთის კათალიკოზი დანიელი, მის წგ.: წვრილი შტუდიები საქართველოს ისტორიის საკითხების შესახებ, ტფ., 1914; 
* მეტრეველი ე., მასალები იერუსალიმის ქართული კოლონიის ისტორიისათვის (XI–XVII სს.), თბ., 1962;

კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:XIV საუკუნის ქართველები
კატეგორია:დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
დანიმი

**დანიმი** (სპარს. „დაჰნიმ“) — ქალაქში გაყიდული უძრავი ქონების მთელი თანხიდან მეფის სასარგებლოდ დაწესებული გამოსაღები — ამ თანხის ერთი მეოცედი ანუ ქონების ფასის 5%. გვიანდელ შუა საუკუნეების საქართველოში დანიმის ერთი მეათედი ქალაქის მოურავს ეძლეოდა. დანიმის დავთრის მეშვეობით შეიძლებოდა უძრავი ქონების ნასყიდობის დაკარგული საბუთის აღდგენა.

## ლიტერატურა
* ბერძენიშვილი მ., ქალაქური ეკონომიკის ტერმინოლოგიიდან. დანიმი, წგ.: „ქართული წყაროთმცოდნეობა“, ტ. 4, თბ., 1973. 

კატეგორია:გადასახადები
კატეგორია:საქართველოს ეკონომიკური ისტორია
სტეფანე დანდუროვი

**სტეფანე ალექსის ძე დანდუროვი** (დ. 9 იანვარი, 1865, სოფ. ლაგოდეხი, სიღნაღის მაზრა; ახლანდ. ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი, — გ. 9 აპრილი, 1928) — მემარცხენე რევოლუციონერი, ეთნიკურად სომეხი.

1880-იან წლებში მონაწილეობდა ხალხოსნური წრეების მუშაობაში. 1885 წელს დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი, შემდეგ სწავლობდა მოსკოვის პეტროვსკ-რაზუმოვსკოეს აკადემიაში და ახალი ალექსანდრიის (ქ. ვარშავის მახლობლად) სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში. სტუდენტებს შორის რევოლუციური აგიტაციისათვის 1890 წელს დააპატიმრეს და სანქტ-პეტერბურგის ციხეში ჩასვეს. 1891 წელს დაბრუნდა საქართველოში, დაუკავშირდა ეგნატე ნინოშვილს, მიხა ცხაკაიას, სილიბისტრო ჯიბლაძეს და მათთან ერთად მონაწილეობდა მომავალ „მესამედასელთა“ არალეგალურ შეკრებებში. 1893 წელს თბილისში მოწვეულ „მესამე დასის“ II კონფერენციაზე იგი აირჩიეს თბილისის მუდმივი ცენტრალური ბიუროს წევრად. 1905 წლის გაფიცვებში მონაწილეობისათვის სამართალში მისცეს. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციამ დანდუროვს პეტროგრადში მოუსწრო. მარტში იგი საქართველოში დაბრუნდა და ჩაება ბოლშევიკების საქმიანობაში. 1920 წელს საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობამ დააპატიმრა, მაგრამ მალევე საბჭოთა რუსეთის მოთხოვნით გაათავისუფლა და ბაქოში გაასახლა. 1921 წელს წითელ არმიასთან ერთად დაბრუნდა საქართველოში და გახდა თბილისის რევოლუციური კომიტეტის წევრი. 1926 წელს პირველი სასოფლო-სამეურნეო გამოფენის ხელმძღვანელი იყო საქართველოში. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1865
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1928
კატეგორია:ბოლშევიკები
კატეგორია:სომეხი რევოლუციონერები
პროხორე (სამოცდაათთაგანი)

**პროხორე** —  I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი, ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი, შვიდი წმინდა დიაკვნიდან ერთ-ერთი. ხსენიების დღეა 10 აგვისტო (ძველი სტილით 28 ივლისი). 

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმიდა პროხორე თავდაპირველად მოციქულ პეტრეს თანმხლები და თანაშემწე იყო და მის მიერვე იკურთხა ქალაქ ნიკომიდიის ეპისკოპოსად. ღვთისმშობლის მიძინების შემდეგ ნეტარი მამა წმიდა იოანე ღვთისმეტყველს ახლდა თან სამოციქულო მოგზაურობებში, მასთან ერთად იყო გადასახლებული კუნძულ პატმოსზეც. აქ პროხორემ ჩაწერა გამოცხადება სამყაროს აღსასრულის შესახებ (აპოკალიფსი), რომლის ხილვის ღირსად თავისი უსაყვარლესი მოწაფე გახადა ღმერთმა. ნიკომიდიაში დაბრუნების შემდეგ წმიდა მამა დაუცხრომლად იღვწოდა გონებადაბინდულ წარმართთა ქრისტეს ნათლით განსანათლებლად და იქვე ჰპოვა მოწამეობრივი აღსასრული.

## რესურსები ინტერნეტში
* სამოცდაათთაგანნი მოციქულნი: პროხორე, ნიკანორი, ტიმონი და პარმენ დიაკონნი (I) – orthodoxy.ge

## სქოლიო
კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული
ტიმონი (სამოცდაათთაგანი)

**ტიმონი** () — ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი, შვიდი წმინდა დიაკვნიდან ერთ-ერთი. მართლმადიდებელ ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა ,  (პროხორე, ნიკანორისა და პარმენსთან ერთად) და  (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), კათოლიკურში — 19 აპრილი.

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმიდა ტიმონი არაბეთის ქალაქ ბოსტრის (ბასტრის) ეპისკოპოსი იყო. სახარების ქადაგებისთვის იუდეველებმა და წარმართებმა მას საშინელი სატანჯველები დაატეხეს თავს, გახურებულ ქურაშიც შეაგდეს, მაგრამ უვნებელი გადარჩა. რომის ეკლესიის გადმოცემის თანახმად, ტიმონ დიაკონი ჯვარზე აღესრულა.

## სქოლიო
კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული
ბოკნევი

**ბოკნევი** — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, სოფლების, მიწობისა და თხილნარას სამხრეთით. 

ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები მას არ იცნობენ, არც სხვა საისტორიო წყაროებსა და დოკუმენტებში გვხვდება.

აქ ძირითადად ოსური მოსახლეობა სახლობდა.

## ლიტერატურა
* ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ., „ხაშურის მოამბე“, № 11, 18 მარტი, 2019, გვ., 3

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ანაგარა

**ანაგარა** — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ე. წ. ღორინამკლის მთის ძირში.

მას არ იცნობენ ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები, არც საისტორიო
წყაროებსა და დოკუმენტებში გვხვდება.

როგორც ჩანს, აქ სოფლის ცხოვრება ჯერ კიდევ XIX საუკუნეში მოიშალა. მოსახლეობის ნაწილი ჩამოვიდა სოფელ დამჩხეულაში, რომლის ერთ-ერთ უბანს, სადაც კურტანიძეები სახლობენ, ანაგარას უწოდებენ.  

ნასოფლარზე შემორჩენილია გვიანფეოდალური ხანის წმინდა გიორგის ეკლესიის ნანგრევები.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ჰაუარდის უნივერსიტეტი

**ჰაუარდის უნივერსიტეტი** () — კერძო უნივერსიტეტი ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ატარებს აშშ-ის სამოქალაქო ომის გმირისა და უნივერსიტეტის დამფუძნებლის, ოლივერ ჰაუარდის, სახელს. მიეკუთვნება ამერიკის ისტორიულად შავი კოლეჯებისა და უნივერსიტეტების (HBCU) რიცხვს. უნივერსიტეტის კამპუსი ქალაქ ვაშინგტონში მდებარეობს.

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის უნივერსიტეტები
კატეგორია:ამერიკის ისტორიულად შავი კოლეჯები და უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ევსტათი ანკვირელი

**წმინდა ევსტათი** (გ. 316) —  IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენიების დღეა 10 აგვისტო (ძველი სტილით 28 ივლისი). 

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმიდა მოწამე ევსტათი მხედარი იყო. ქრისტეს აღიარებისთვის იგი შეიპყრეს და ქალაქ ანკვირის მმართველს მიჰგვარეს. დაკითხვაზე წმიდანმა მტკიცედ აღიარა ჭეშმარიტი სარწმუნოება, რისთვისაც მრავალგვარი სატანჯველი დაატეხეს თავს. ნეტარი დაუნდობლად გვემეს, ქუსლები გაუბურღეს, ბაწრით შეკრული მიათრიეს მდინარე საგკის (სანგარის) ნაპირამდე. აქ ევსტათი ხის ყუთში ჩაჭედეს და ზღვაში მოისროლეს, მაგრამ უფლის ანგელოზმა კიდობანი ნაპირზე გამორიყა. ამ სასწაულით შეძრწუნებულმა მმართველმა თავი დამარცხებულად იგრძნო, იძრო მახვილი და მოისწრაფა სიცოცხლე. წმინდა ევსტათი გარდაიცვალა 316 წელს. მარტვილის წმიდა ნაწილები ქალაქ ანკვირიაში დაკრძალეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* წმიდა მოწამენი: იულიანე (II), ევსტათი (+დაახლ. 316) და აკაკი (+დაახლ. 321) – orthodoxy.ge

## სქოლიო
კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 316
სირაკიუსის უნივერსიტეტი

**სირაკიუსის უნივერსიტეტი** () — კერძო კვლევითი უნივერსიტეტი ნიუ-იორკის შტატის ქალაქ სირაკიუსში. უნივერსიტეტის ფესვები უკავშირდება 1831 წელს მეთიდისტური ეკლესიის მიერ დაარსებულ უნივერსიტეტს ნიუ-იორკის შტატის ქალაქ ლიმაში, თუმცა სირაკიუსში უნივერსიტეტის დაარსების თარიღად ითვლება 1870 წელი. 1920 წლიდან უნივერსიტეტი ინარჩუნებს სეკულარულობას, თუმცა ინარჩუნებს კავშირს გაერთიანებულ მეთოდისტურ ეკლესიასთან.

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
საქართველოს ჰელსინკის კავშირი

**საქართველოს ჰელსინკის კავშირი – ეროვნული აღორძინება**, *საქართველოს ჰელსინკის კავშირი* — თანამოაზრეთა პოლიტიკური გაერთიანება, საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ზვიად გამსახურდიას მიერ საქართველოში 1976 წელს შექმნილი ჰელსინკის ხელშეკრულებისათვის ხელშემწყობი ჯგუფის, შემდგომ „საქართველოს ჰელსინკის კავშირისა“ და მოგვიანებით მისი საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ორგანიზაციად გარდაქმნის შედეგად ჩამოყალიბებული ორგანიზაციის საქმიანობისა და ტრადიციების გამგრძელებელი და სამართალმემკვიდრე. კავშირი მოქმედებს საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე და შექმნილია განუსაზღვრელი ვადით.

„საქართველოს ჰელსინკის კავშირი – ეროვნული აღორძინება“ არის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, აქვს საკუთარი სიმბოლიკა, ბეჭედი, შტამპი, სამკერდე ნიშანი, ბლანკი კავშირის სიმბოლიკის გამოსახულებით და ანგარიში ბანკში.

კავშირი თავის საქმიანობას წარმართავს საქართველოს კონსტიტუციის, კანონმდებლობის, საერთაშორისო სამართლის შესაბამისი ნორმებისა და წესდების საფუძველზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*საქართველოს ჰელსინკის კავშირი – ეროვნული აღორძინება
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:საქართველოს დისიდენტური ორგანიზაციები
სუვერენი

**სუვერენი** ( — „უმაღლესი“) — ტიტული, რომელიც შეიძლება გამოყენებულ იქნას უმაღლესი ლიდერისადმი სხვადასხვა კატეგორიებში. სიტყვა ნასესხებია ძველი ფრანგულიდან souverain, რომელიც საბოლოო ჯამში წარმოიშვა ლათინური სიტყვიდან superānus, რაც აღნიშნავს «უმაღლესს».

სუვერენის როლი ვარირებს მონარქის ან სახელმწიფო მეთაურიდან მუნიციპალური ხელისუფლების ან რაინდის ორდენის მეთაურამდე. შედეგად, ბოლო პერიოდში სიტყვა სუვერენით აღინიშნება დამოუკიდებლობა ან ავტონომია.

ტერმინი თანამედროვე მნიშვნელობით სამეცნიერო მიმოქცევაში შევიდა სახელმწიფო სუვერენიტეტის თეორიის ფუძემდებლის, ფრანგი იურისტის, პოლიტიკოსისა და ფილოსოფოსის, ჟან ბოდენის მიერ.

ხშირად «სუვერენს» თარგმნიან როგორც „მონარქს“, „ხელმწიფეს“ ან „მმართველს“, თუმცა სახელმწიფოში უმაღლესი ძალაუფლების მატარებელი შეიძლება იყოს არა მარტო ერთი ადამიანი (ასეთ სახელმწიფოს ჟან ბოდენი უწოდებდა მონარქიულს), არამედ ასევე ადამიანთა ჯგუფი ან თუნდაც ქვეყნის მოსახლეობის უმრავლესობა (არისტოკრატია ან დემოკრატია, შესაბამისად — ჟ. ბოდენის ტერმინოლოგით).

## სახელმწიფოს მეთაურები
სიტყვა სუვერენი ხშირად გამოიყენება როგორც მონარქის სინონიმი. მონარქიულ მმართველობაში არის მრავალი ტიტული, რომელიც შეიძლება ეკუთვნოდეს ხელმწიფეს. სუვერენი არის სახელმწიფოს ავტონომიური მეთაური. თანამედროვე სუვერენულ სახელმწიფო ლიდერთა სხვადასხვა ტიტულის მაგალითებია:

## რაინდული ორდერები
ტერმინი „სუვერენი“ ჩვეულებრივ გამოიყენება ნაცვლად „დიდი მაგისტრისა“ ევროპული ერების სხვადასხვა ორდენის უმაღლესი მეთაურისათვის. მალტის სუვერენულ სამხედრო ორდენში, დიდი მაგისტრი მოიხსენიება „სუვერენად“, მაგალითად სუვერენ დიდი მაგისტრად, საერთაშორისო დამოუკიდებელი სუვერენული ერთეულის სტატუსის შესაბამისად. რაინდული ორდენის სუვერენთა მაგალითები არიან:
* ფილიპ III კეთილი, ოქროს საწმისის დამფუძნებელი.
* კარლ ჰაბსბურგ-ლოტრინგენი, ოქროს საწმისის ორდენის მოქმედი სუვერენი
* გეორგ ფრიდრიხ ფონ გოგენცოლერნი, ლუიზის ორდენის მოქმედი სუვერენი
* კაროლინა ბადენელი, წმინდა ელისაბედის ორდენის სუვერენი
* დუარტე ნუნო, ბრაგანსას ჰერცოგი, წმინდა იზაბელას ორდენის სუვერენი.

## იხილეთ აგრეთვე
* სუვერენიტეტი
* მონარქი
* სუზერენი

## რესურსები ინტერნეტში
* (EN, FR) Sovereign, The Canadian Encyclopedia.

## სქოლიო
კატეგორია:სახელმწიფო პროფესიები
კატეგორია:მმართველი პოსტები
კატეგორია:ხელმძღვანელი პოსტები
კატეგორია:წოდებები
წმინდა აკაკი

**წმინდა აკაკი** (გ. 321) —  IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენიების დღეა 10 აგვისტო (ძველი სტილით 28 ივლისი). 

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმიდა მოწამე აკაკი ქრისტეს აღსარებისთვის შეიპყრეს და სამსჯავროზე წარადგინეს. სამი მმართველი ამაოდ ცდილობდა, კერპებისთვის მსხვერპლის შეწირვაზე დაეყოლიებინა იგი: მმართველმა ლიკინიუსმა სასტიკად აწამა წმინდანი. შემდეგ კი მმართველ ტერენტიუსთან გაგზავნა. ამ უკანასკნელის ბრძანებით, ნეტარი ადუღებული კუპრითა და ქონით სავსე ქვაბში ჩააგდეს, საიდანაც იგი სრულიად უვნებელი ამოვიდა. წმიდანი წარმართულ ტაძარში შეიყვანეს, მაგრამ მისი ლოცვით შიგ აღმართული ყველა კერპი შეიმუსრა, უფლის რჩეული მხეცებს მიუგდეს დასაგლეჯად, მაგრამ ნეტარს არც ნადირებმა დააკარეს პირი. ამის შემდეგ ქრისტეს ტარიგი გახურებულ ღუმელში შეაგდეს და, როცა, ყველას გასაოცრად, არც ახლა დაუშავდა რამე, მმართველი თავად მიუახლოვდა ქურას იმის გასარკვევად, საკმარისად იყო თუ არა იგი გახურებული. უფალმა, რომელიც მადლის საბურველით იფარავდა თავის რჩეულს, უსჯულოს რისხვა დაატეხა თავს: მას, დაფუფქულს, იქვე აღმოხდა სული. მაშინ წმიდა აკაკი ვინმე პოსიდონიუსს გადასცეს საწამებლად, რომელმაც მძიმე ბორკილები დაადო და ქალაქ მილეტში გაგზავნა. ღვთის სათნომყოფელმა ლოცვის ძალით აქაც შემუსრა კერპები. ბოლოს გაავებულმა მტარვალებმა აკაკის თავი მოჰკვეთეს (+დაახლ.321). ხუცესმა ლეონტიმ მისი წმიდა ნეშტი ქალაქ სინადში (მცირე აზია) მიაბარა მიწას.

## რესურსები ინტერნეტში
* წმიდა მოწამენი: იულიანე (II), ევსტათი (+დაახლ. 316) და აკაკი (+დაახლ. 321) – orthodoxy.ge

## სქოლიო
კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 321
კატეგორია:თურქეთში დაბადებულები
პავლე ქსეროპოტამელი

**პავლე ქსეროპოტამელი** (გ. 321) —  X საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენიების დღეა 10 აგვისტო (ძველი სტილით 28 ივლისი). 

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
ღირსი პავლე ქსეროპოტამელი (ერობაში - პროკოპი) იყო ბიზანტიის იმპერატორის, მიხეილ კუროპალატის ძე. ღრმად და საფუძვლიანად განსწავლული მეფისწული თანამედროვეთა შორის ერთ-ერთი უგანათლებულესი ადამიანი იყო. ნეტარი განერიდა ყოველივე წარმავალს და მთაწმინდას, ქსეროპოტამად წოდებულ ადგილს მიაშურა. აქ დედოფალ პულქერიას მიერ წმიდა ორმეოცი მოწამის სახელზე აგებული მონასტერი უკვე ჩამოქცეულიყო. უკაცრიელ ნანგრევებში წმიდანმა მცირე სენაკი მოიწყო, შიგ დამკვიდრდა, მალე ბერადაც აღიკვეცა და პავლეს სახელით შეუდგა მოსაგრეობას. ღირსი მამა თავმდაბლობის გამო არავისთან ავლენდა თავის განათლებას, მაგრამ მკაცრმა, ასკეტურმა ცხოვრებამ მას მალე გაუთქვა სახელი. ღირს მამას პავლე ქსეროპოტამელი შეარქვეს, იმ სავანეს კი, სადაც ის მოსაგრეობდა, დღესაც ქსეროპოტამს (დამშრალ ნაღვარევს) უწოდებენ.

როცა ბიზანტიის სამეფო ტახტზე წმიდა პავლეს ნათესავი, იმპერატორი რომანოზი ავიდა, მან მთაწმიდის კინოტის მეშვეობით მოახერხა და ნეტარი მამა კონსტანტინოპოლში ჩასვლაზე დაითანხმა. სასახლის ბრწყინვალებასა და ფუფუნებაში წმიდანი ჯვრით ხელში, თავისი ძველი, დაფლეთილი სამოსლით გამოცხადდა და მძიმედ დასნეულებული იმპერატორი თავზე ხელის შეხებით განკურნა. მადლიერმა რომანოზმა მას სამეფო კარზე დარჩენა შესთავაზა, მაგრამ ღირსმა მამამ არ ისურვა დაბრუნებოდა მისი სულისთვის უცხო, ამაო ყოფას; მან მხოლოდ ერთი რამ ითხოვა: თვითმპყრობელს ქსეროპოტამის დანგრეული მონასტრის აღორძინებაზე ეზრუნა. წმიდანის სურვილი შესრულდა: სავანე აღდგა. როცა ტაძარი აკურთხეს, წმიდა ტრაპეზზე იმპერატორის მიერ პავლესთვის ნაბოძები უფლის ცხოველმყოფელი ჯვრის ნაწილი დააბრძანეს. მონასტერი თანდათან გაივსო ბერებით, მდუმარებისმოყვარე წინამძღვარმა კი საძმოზე ზრუნვა ერთ-ერთ მოწაფეს გადააბარა და თავად შორეულ უდაბნოს მიაშურა სამოღვაწეოდ. მალე სულიერმა შვილებმა, რომელთაც არ სურდათ მოძღვართან განშორება, ნეტარს აქაც დაურღვიეს მყუდროება. მაშინ მან იმპერატორ რომანოზისგან კვლავ გამოითხოვა საჭირო სახსრები, და ახალი, წმიდა გიორგის სახელობის სავანე ააგო და ცხოველმყოფელი ჯვრის ნაწილებიც აქ გადაასვენა.

ღირს პავლეს უფლისგან წინასწარ ეუწყა აღსასრულის მოახლოება. მოიხმო ქსეროპოტამისა და წმიდა გიორგის სახელობის მონასტრის ძმები და უკანასკნელად დამოძღვრა. მიცვალების დღეს წმიდა მამამ მოსასხამი შეიმოსა, ჩვეული სიმდაბლით წარმოთქვა იოანიკე დიდის ლოცვა, რომელსაც დაუდუმებლად იმეორებდა: „სასოება ჩემდა მამა, შესავედრებელ ჩემდა ძე, მფარველ ჩემდა სულიწმიდა, სამებაო წმიდაო, დიდება შენდა“, და ქრისტეს წმიდა სისხლსა და ხორცს ეზიარა. ნეტარმა დაიბარა, მისი ცხედარი მთაწმინდის მოპირდაპირე პონღოსის ნახევარკუნძულზე დაეკრძალათ, მაგრამ, ღვთაებრივი განგებულებით, ხომალდი კონსტანტინოპოლის ნაპირს მიადგა. იმპერატორმა და პატრიარქმა კრძალვით ჩაიბარეს ძვირფასი ნეშტი და საზეიმოდ გადააბრძანეს წმიდა სოფიას ტაძარში. ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის დარბევის შემდეგ წმიდა პავლეს უხრწნელი ნაწილები ვენეციაში გადაასვენეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ღირსი პავლე ქსეროპოტამელი (X) – orthodoxy.ge

## სქოლიო
კატეგორია:X საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 321
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
ჩრდილოამერიკული მაჩვზღარბა

**ჩრდილოამერიკული მაჩვზღარბა** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. ამერიკულ მაჩვზღარბასებრთა ოჯახის ყველაზე დიდი წარმომადგენელი. ჩვეულებრივ იწონის 7 კგ-მდე, თუმცა ზოგჯერ მამლები მნიშვნელოვნად დიდები ხდებიან. სხეულის სიგრძე 80 სმ-მდეა (უკუდოდ), ლუდისა — 30 სმ-მდე. მთლიანად დაფარულია 30 000-ზე მეტი ღრუ ეკლით. ხმელეთზე მსუბუქი სვლით გადაადგილდება, არ შეუძლია ახტომა; ხეებზე ცოცავს ნელა, თუმცა ბალანსს მშვენივრად ინარჩუნებს; კარგად ცურავს. როდესაც რაიმე უახლოვდება, ტანის უკანა მხარეს გამოწევს ხოლმე. თავდასხმის შემთხვევაში თავის ძლიერ კუდს მიმართავს თავდამსხმელის საპირისპიროდ. მეთევზეები ჩრდილოამერიკულ მაჩვზღარბაზე ნადირობის დროს მუცლის მხარეზე ესხმიან თავს, აგრეთვე ცნობილია, რომ ფოცხვერი და სამურავი წარმატებით ნადირობენ მასზე.

ცხოვრობს ტყეებში, მათ შორის ტყის მასივებში მდინარეთა გასწვრივ, ტუნდრაში, მდელოებზე და უდაბნოებში. მისი არეალი კანადიდან ჩრდილოეთ მექსიკამდე ვრცელდება, თუმცა აშშ-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში წარმოდგენილი არ არის. ზოგჯერ მისი ნახვა დღისითაცაა შესაძლებელი. ერთადერთი მაჩვზღარბაა თავის ოჯახში, რომელიც ბინადრობს როგორც მიწაზე, ისე — ხეზე. ღამეს ათევს ხეებზე, აგრეთვე ხის, მორის, ჯირკის ფუღუროებში, გამოქვაბულებში, კლდის ნაპრალებში, სოროებსა და თოვლის გროვაში. წიწვოვან ტყეებში მცხოვრები ინდივიდები უფრო მეტ დროს მიწაზე ატარებენ, ხოლო ფოთლოვანი და შერეული ტყეების ბინადრები უფრო ხშირად გვხვდებიან ხეებზე, რომლებიც მათ ძირითად საკვების წყაროს წარმოადგენენ.

გაზაფხულსა და ზაფხულში მის რაციონში შედის კვირტები, ყლორტები, ფესვები, ღეროები, ფოთლები, ყვავილები, კენკრა, თესლები და კაკლები; ზამთარში — მარადმწვანე გირჩები, კამბიუმის შრე და ხის შიდა ქერქი. ძვლებსა და ირმის რქებს ღრღნის კალციუმისა და სხვა მინერალების მისაღებად. ზამთრის ძილქუში არ ახასიათებს, თავის ბუნაგში რჩება განსაკუთრებით ცივი და მკაცრი ამინდის დროს. როგორც წესი, მარტოდ ცხოვრობს, თუმცა ზოგჯერ ჯგუფებადაც გვხვდება.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩრდილოამერიკული მაჩვზღარბა
გიორგი განძიელი

**გიორგი სპირიდონის ძე განძიელი** (დ. 1834 — გ. 6 აპრილი, 1906, თბილისი) — ქართველი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე, რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი.

წარმოშობით იყო თბილისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. 1863 წელს იყო თბილისის გრენადერთა პოლკის პრაპორშჩიკი, თავი გამოიჩინა ზაქათალის ოლქის აჯანყებულ ლეკებთან ბრძოლაში 1863 წლის 6 ივნისს, მძიმედ დაიჭრა და დაჯილდოვდა წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენით. შემდეგ მსახურობდა ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკში, ხოლო 1877 წლის რუსეთ–თურქეთის ომში მაიორის წოდებით მეთაურობდა ელიზავეტპოლის არარეგულარულ ცხენოსანთა პოლკს. თადარიგში გასვლის შემდეგ იყო მომრიგებელი მოსამართლე ელიზავეტპოლში. 1893 წლიდან იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი. არჩეული იყო თბილისის სასოფლო-სამეურნეო საკრედიტო საზოგადოების გამგეობის თავმჯდომარედ. მოკლეს თბილისში, სასახლის ქუჩაზე მდებარე სარაჯიშვილის სახლში განთავსებული ამ საზოგადოების გაძარცვის დროს 1906 წელს. დაკრძალეს დიდუბის ეკლესიის ეზოში. ცოლად ჰყავდა ნადეჟდა გაბრიელის ასული მამაცაშვილი.

## ლიტერატურა
* Путеводитель по Кавказскому военно-историческому музею. 5-е изд. Тифлис: Тип. Штаба кавказского военного округа, 1915, – გვ. 172-173.

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი სპირიდონის ძე განძიელი. „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები 1897-1927 წლები“ (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა);
*გიორგი სპირიდონის ძე განძიელი. „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი (ქშწკგ) საზოგადოების პროსოპოგრაფიულ მონაცემთა ბაზა“ (ილიას უნივერსიტეტი).

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1834
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1906
კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
პარმენი (სამოცდაათთაგანი)

**პარმენი** —  I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი, ქრისტეს სამოცდაათ მოციქულთაგანი, შვიდი წმინდა დიაკვნიდან ერთ-ერთი. ხსენიების დღეა 10 აგვისტო (ძველი სტილით 28 ივლისი). 

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმიდა პარმენი გულმოდგინედ იღვწოდა სახარების სწავლების გასავრცელებლად მაკედონიაში. ერთი ცნობით, იგი სნეულებამ იმსხვერპლა, სხვა წყაროთა მოწმობით კი, ტრაიანეს (98-117) მეფობის უკანასკნელ წელს წამებით ამოჰხადეს სული.

## რესურსები ინტერნეტში
* სამოცდაათთაგანნი მოციქულნი: პროხორე, ნიკანორი, ტიმონი და პარმენ დიაკონნი (I) – orthodoxy.ge

## სქოლიო
კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ბათუ დანელია

**ბათუ (ბართლომე) ბარნაბას ძე დანელია** (დ. 20 აგვისტო, 1950, სოფ. ზანათი, ახლანდ. აბაშის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი. 

დაამთავრა მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი (1987). პირველი კრებული „ქალაქი ფრთებქვეშ“ 1982 წელს გამოიცა. დანელია ავტორია ლექსთა კრებულებისა: „წყნარი ქუჩა“ (1986), „ტიხარი“ (1987), „მარტოობის ზამთარი“ (1997), „მთვარის დღესასწაული“ (2003), „შეშლილი ვარსკვლავები“ (2006), „მერვე ბგერა“ (2008). დანელიას პოეზია გამოირჩევა ინტონაციური მრავალფეროვნებით, იცავს პოეტური ფიქრისა და ლექსის ნოვაციური ფორმების ერთიანობას. თარგმნა ა. პუშკინის, მ. ლერმონტოვის, ა. ახმატოვას, ი. ბროდსკის, ბ. პასტერნაცკის, გიიომ აპოლინერის, გოტფრიდ ბენის, ედგარ ალან პოსა და სხვათა ლექსები. მიღებული აქვს ვაჟა-ფშაველას პრემია (2005), პრემია „საბა“ (პოეტური კრებულისათვის „Mirabilis Vita“, 2009), გალაკტიონ ტაბიძის პრემია (2011). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001). 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ბათუ დანელია — ლექსები, პოემები

კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ბ
ყვითელფეხა წინტალა

**ყვითელფეხა წინტალა** () — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა 17–18 სმ, მასა 43–63 გრამი. შეფერილია ქარც-მორუხო-ყავისფრად, მუცელი თეთრია, აქვს ვიწრო, ზოგჯერ გაწყვეტილი საყელო. ფეხები მოყვითალო-ნარინჯისფერია. გამრავლების სეზონზე ნისკარტი შეფერილია ნარინჯისფრად, მისი წვერი შავია; საყელო და შუბლზე არსებული ზოლიც აგრეთვე შავი. დანარჩენ დროს საყელო რუხ ფერს იღებს და მკერდის მიდამოში წყდება. ბუდობს აშშ-სა და კანადაში — ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, დიდ ვაკეებზე და დიდი ტბების რეგიონში; მცირე რაოდენობით — სენ-პიერსა და მიკელონზე. იზამთრებს კაროლინებიდან (ჩრდილოეთი და სამხრეთი, აშშ) ტამაულიპასის შტატამდე (მექსიკა), ბაჰამის კუნძულებზე, კუბაზე, ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულებზე (გაერთიანებული სამეფო), აგრეთვე გვხვდება ბარბადოსზე, ჰაიტიზე, დომინიკელთა რესპუბლიკაში, ბერმუდის კუნძულებზე, იამაიკაზე, პუერტო-რიკოში (აშშ), აშშ-ისა და ბრიტანეთი ვირჯინის კუნძულებზე, სენტ-კიტსსა და ნევისში. ბუდობს მოქცევის დონის მაღლა რბილ ქვიშიან ადგილებში, სადაც ნაკლები მცენარეულობაა. ზამთარს ატარებს სანაპიროს პლაჟებზე, ქვიშიან ან ლამიან თავთხელებში. ბუდე მდებარეობს ღია გრუნტზე, წყლიდან ოდნავ მოშორებით, ხშირად დიდი ზომის ქვის ან ბალახთა ჯგუფის გვერდით; წარმოადგენს მცირე ზომის ნაკაწრს ქვიშაზე, რომელიც ზოგჯერ ამოფენილია ნიჟარებითა და კენჭებით. დებს 4 (ზოგჯერ 2–3, იშვიათად 5) კრემისფერ კვერცხს შავი და მუქი ყავისფერი ლაქებით. კრუხობს ორივე მშობელი, ინკუბაცია 26-28 დღე-ღამე გრძელდება. ახალგამოჩეკილი ბუდეს რამდენიმე საათში ტოვებს. საკვებს თვითონ მოიპოვებს. ფრენის უნარს 21-35 დღეში იძენს. ცივ ამინდებში დედალი იფარებს ხოლმე, თუმცა ზოგჯერ მამალს უტოვებს მოსავლელად და თვითონ თავს ანებებს. ნადირობის დროს გაირბენს, გაჩერდება და დაიხრება, რათა აკენკოს ან მოსინჯოს ზედაპირი, სადაც შეიძლება იყოს მისი ნადავლი. სანაპიროზე იკვებება მწერებით, ზღვის ჭიაყელებით, კიბოსნაირებით, ზღვის სხვა უხერხემლოებით; ხმელეთზე — აგრეთვე მწერებით, მათ შორის მცირე ზომის ხოჭოებით, წყლის ბაღლინჯოებით (*Notonecta glauca*), მუმლით და სხვ.

## გალერეა 

ფაილი:Charadrius melodus FWS 10365 01.jpg|მოზარდი
ფაილი:Charadrius-melodus-002.jpg|მოზარდი
ფაილი:Pipin Plover on the beach Playero melódico (5840465282).jpg|არამობუდარი
ფაილი:Piping Plover Nest (12776612015).jpg|ბუდე კვერცხებით

## სქოლიო 
კატეგორია:მეჭვავია
გიორგი დანელია (პათოლოგანატომი)

**გიორგი სერგის ძე დანელია** (დ. 25 აპრილი, 1923, თბილისი) — ქართველი პათოლოგანატომი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1974), პროფესორი (1978), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1990). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1946). 1947 წლიდან მუშაობს მუშაობს კონსტანტინე ჩაჩავას სახელობის პერინატალური მედიცინის და მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, სადაც 1950 წლიდან განაგებს პათომორფოლოგიის განყოფილებას. იმავდროულად 1969–1990 წლებში ხელმძღვანელობდა ქ. თბილისის ცენტრალურ პათომორფოლოგიის ლაბორატორიას; 1970–1985 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი სპეციალისტია (ნეონატოლოგ-პათოანატომი). მისი შრომები შეეხება შეისწავლის ნაყოფისა და ახალშობილის ცენტრალური ნერვული სისტემისა და ფილტვების პათოლოგიას, ქალის ჰორმონულ პათოლოგიასა და ორსულთა სიკვდილის მიზეზებს. ითვლება სამეანო-გინეკოლოგიური მორფოლოგიის და პერინატალური პათოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელად საქართველოში. მინიჭებული აქვს საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1990). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2000).

## ბიბლიოგრაფია
* Некоторые количественные морфологические характеристики структурных перестроек в органах плодов и новорожденных, Сборник материалов симпозиума морфологического и математического моделирования патологических процессов, Кутаиси, 1980.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
გ
იოსებ მაჭავარიანი

**იოსებ მაჭავარიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*იოსებ ივანეს ძე მაჭავარიანი —  საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი
*იოსებ კონსტანტინეს ძე მაჭავარიანი — საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი
მენიჩბე ბაღლინჯოები

**მენიჩბე ბაღლინჯოები**, *მენიჩბეები* () — მწერების ოჯახი ნახევრადხეშეშფრთიანთა რიგისა. აქვთ წაგრძელებული სხეული, სიგრძით 1,5–16 (ჩვეულებრივ 5–6) მმ. წინა ფეხების წვივები დამოკლებულია, თათები კოვზისებური. უკანა ფეხები საცურაოა. ცნობილია 600-მდე სახეობა. გვხვდებიან პრაქტიკულად ყველა მდგარ ან სუსტად გამდინარე მტკნარ, იშვიათად — მარილიან წყალსატევებში. კარგად ცურავენ და ფრენენ. იკვებებიან წყლის მცენარეულობითა და წვრილი უხერხემლოებით; ფხეკენ მცენარის ზედა ქსოვილებს და მთლიანად წუწნიან წყალმცენარის ძაფებს, დეტრიტის ნაწილაკებს ან შლამს. მამლებს ზედა ტუჩის ნაჭდევზე თათის გადასმით ჭრიჭინი შეუძლიათ. ხშირად აღწევენ მაღალ რიცხოვნობას; ამ დროს წყლიდან მათი ხმის გაგება შესაძლებელია. ყველაზე ჩვეული გვარებია *Sigara* და *Corixa*.

## სქოლიო 
*
ამირან დანელია

**ამირან იოსების ძე დანელია** (დ. 15 მარტი (ან 16 სკკპ წევრი 1947 წლიდან.

დაიბადა მუშის ოჯახში. დაამთავრა 5 კლასი და ფოთის საზღვაო სასწავლებელი (1939). 1942 წლის ივნისიდან მოქმედ არმიაში იყო. იყო 53-ე საგვარდიო სატანკო ბრიგადის მე-2 სატანკო ბატალიონის ტანკის მსროლელი-მეტყვიამფრქვევე (მე-6 საგვარდიო სატანკო კორპუსი, მე-3 საგვარდიო სატანკო არმია, უკრაინის I ფრონტი). კომკავშირელი გვარდიის უფროსი სერჟანტი დანელია 1945 წლის 20 იანვარს ქალაქ ვერუშუვისათვის (პოლონეთი) გამართულ ბრძოლებში ტანკით ერთ-ერთმა პირველმა გადალახა მდინარე პროსნა. გერმანიის საზღვრის გადაკვეთის შემდეგ მოხვდა მოწინააღმდეგის ტანკებთან და არტილერიასთან ბრძოლაში. ჩაანაცვლა მოკლული ტანკისა და ქვემეხის მეთაურები და გაანადგურა მტრის ტანკი და 2 ქვემეხი. როდესაც მძღოლ-მექანიკოსიც მოკლეს, ცეცხლმოკიდებული ტანკი მოწინააღმდეგის ქვემეხისაკენ მიმართა და გაანადგურა იგი თავის ჯგუფეულიანად. საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება მიენიჭა 1945 წლის 10 აპრილს.

დემობილიზაციის (1947 ან 1945) შემდეგ ცხოვრობდა ფოთში. მუშაობდა წისქვილკომბინატში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ლენინის ორდენი და მედლები.  მის სახელს ატარებს ერთ-ერთი ქუჩა ქალაქ ფოთში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:ფოთში დაბადებულები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
ა
ედვარდ ჰაიმორი

**ედვარდ ტომას ჰაიმორი** (; დ. 3 აპრილი, 1961) — ინგლისელი მსახიობი. დაიბადა კინგსტონ-აპონ-ტემზაში, ლონდონში.

## ცხოვრება და კარიერა
ჰაიმორი ცნობილია ლეო ჰოვარდის როლის შესრულებისთვის CBS-ის 1980 წლის დრამაში „Howards' Way“. მან მონაწილეობა მიიღო სერიალში „დოქტორი ვინ“ (Doctor Who) და შეასრულა მალკონის როლი 1984 წლის სერიალში „Planet of Fire“. ჰაიმორი სწავლობდა გილდფორდის სამსახიობო სკოლაში.

ედვარდ ჰაიმორის შვილები არიან ფრედი ჰაიმორი, რომელმაც შეასრულა ჩარლი ბაკეტის როლი 2005 წლის ფილმში „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“ (Charlie and the Chocolate Factory) და ბერთი ჰაიმორი. ედვარდმა და ფრედიმ ერთად მიიღეს მონაწილეობა ფილმში „ნამდვილი ამბავი“ (Jack and the Beanstalk: The Real Story), სადაც მამა-შვილის როლი შეასრულეს. ედვარდის მეუღლე, სუ ლატიმერი არის მსახიობების აგენტი, რომლის ერთ-ერთი კლიენტია დენიელ რედკლიფი.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ზინობი ჩაპოძე

**ზინობი ბართლომეს ძე ჩაპოძე** (ჩაფოძე, ჭაფოძე; დ. 15 აგვისტო, 1875 — გ. უცნობია) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი (1918).

სწავლობდა თბილისის სამხედრო სასწავლებელში. 1894 წლიდან მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის (1904-1905) და I მსოფლიო (1914-1918) ომებში. მსოფლიო ომში დაიჭრა, ბოლოს პოდპოლკოვნიკის წოდება ჰქონდა. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი (1909 წლიდან). 1918-1921 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის არმიის პოლკოვნიკი, სამხედრო ტიპოგრაფიის უფროსი (სამხედრო საქმეთა წარმოებაში შემოიტანა ქართული შრიფტი), 1921 წელს — საქართველოს სსრ სამხედრო და საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისარიატის ტიპოგრაფიის გამგე, 1921-1922 წლებში — იმავე უწყების შტაბის კანცელარიის უფროსი. 1922-1937 წლებში სხვადასხვა სამეურნეო თანამდებობაზე მუშაობდა საქართველოს სსრ სამთავრობო სამოქალაქო უწყებებში. ცოლად ჰყავდა (1906 წლიდან) მარიამ (მარგარიტა) რომანოზის ასული ამირეჯიბი (დ. 1881 — გ. 1953). შვილი არ ჰყოლია.

## ლიტერატურა
* გოგიტიძე, მამუკა; ჯაფარიძე, ზაზა. სამხედრო კადრების სამჭედლო : თბილისის სამხედრო სასწავლებლის ისტორია 1862 წლიდან დღემდე. თბ., 2018, – გვ. 43.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩაპოძე, ზინობი ბართლომეს ძე — შრომის წიგნაკი. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის საარქივო მასალებისა და დოკუმენტების კოლექცია. ნანახია 13 აგვისტო, 2020.

კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში‎
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
ნიკოლოზ დანელია (ინჟინერი)

**ნიკოლოზ დიმიტრის ძე დანელია** (დ. 1 ოქტომბერი, 1912, ფოთი — გ. 27 აპრილი, 1982, მოსკოვი, დაკრძალულია კუნცევოს სასაფლაოზე) — რუსეთში მოღვაწე ინჟინერი, მოსკოვის მეტროს მშენებლობის ერთ-ერთი ორგანიზატორი, რსფსრ დამსახურებელი მშენებელი (1977), საპატიო რკინიგზელი (1972).

1928 წელს დაამთავრა მოსკოვის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი. 1932 წელს მუშაობა დაიწყო მოსკოვის მეტროს მშენებლობაზე შახტის უფროსად. მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. 1951 წლიდან იყო მოსკოვის მეტროს მშენებლობის მთავარი ინჟინერი, მშენებლობის უფროსის მოადგილე. მუშაობდა აგრეთვე სსრკ სატრანსპორტი მშენებლობის სამინისტროში. დიდი წვლილი მიუძღვის თბილისის მეტროპოლიტენის მშენებლობაში. მისი ხელმძღვანელობით წამყვანი სპეციალისტების ჯგუფმა დაადგინა თბილისში მეტროს მშენებლობის მიზანშეწონილობა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ორი ლენინის ორდენი. ცოლად ჰყავდა კინორეჟისორი მერი ანჯაფარიძე (მსახიობ ვერიკოს ანჯაფარიძის და). მათი შვილი იყო ცნობილი კინორეჟისორი გიორგი დანელია.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:ფოთში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ნ
დანიბეგაშვილი

საკუთარი სახელი **დანიბეგაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე დანიბეგაშვილი — რუსეთის არმიის გენერალ–ლეიტენანტი
* რაფიელ დანიბეგაშვილი — მოგზაური, მწერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
ნიკოლოზ დანელია (ჰიდროტექნიკოსი)

**ნიკოლოზ თედორეს ძე დანელია** (დ. 15 სექტემბერი, 1905,  სოფ. ლეხაინდრავო, ახლანდ. მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 27 სექტემბერი, 1977, თბილისი) — ქართველი ჰიდროტექნიკოსი. ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1959), პროფესორი (1960), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1967). 

1931 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის საინჟინრო-მელიორაციული ინსტიტუტი თბილისში და იქვე დაიწყო მუშაობა. 1932-1948 წლებში მუშაობდა რუსეთში: მოსკოვის ჰიდროტექნიკისა და მელიორაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად (1932-1938), შემდეგ ნორილსკის სამთო მეტალურგიის კომბინატში (1938–1945). 1945–1948 წლებში იყო ბულაჩაურის წყალსადენის სისტემის მშენებლობის მთავარი ინჟინერი. 1948–1961 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს ჰიდროტექნიკისა და მელიორაციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ჰიდროტექნიკის ლაბორატორიას. 1962–1976 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ჰიდრავლიკურ და ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა კათედრის გამგე, 1976 წლიდან გარდაცვალებამდე — ამავე ინსტიტუტის ჰიდრავლიკის და ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობის კათედრის გამგე. მისი შრომები უმთავრესად ეხება წყალმიმღებ ნაგებობათა მშენებლობის საკითხებს. საქართველოში სარწყავი სისტემების მშენებლობის ინდუსტრიალიზაციისათვის სპეციალისტთა ჯგუფთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1971).

## ბიბლიოგრაფია
* ჰიდრავლიკა (სახელმძღვანელო), თბ., 1972; 
* Водозаборные сооружения на реках с обильными донными наносами, М., 1964; 
* Новые водозаборные сооружения и водохранилища на горных и предгорных участках рек, М., 1975 (თანაავტ.).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:ქართველი ჰიდროტექნიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ტექნიკურ მეცნირებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
ნ
რევაზ დანელია

**რევაზ ვალერიანის ძე დანელია** (დ. 5 მაისი, 1947, სოფ. ლეხაინდრავო, ახლანდ. მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 მარტი, 2008, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1999), პროფესორი (2001). 

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ (1968) მუშაობდა თსუ-ის ი. ვეკუას სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტში მეცნიერ თანამშრომლად, შემდეგ საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მათემატიკის კათედრაზე (1971–1996). 1981–1984 მივლინებული იყო მოსკოვის უნივერსიტეტში დრეკადობის თეორიის კათედრაზე. 1996 წლიდან პედაგოგიური საქმიანობა გააგრძელა საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში (უმაღლესი მათემატიკის და თეორიული მექანიკის კათედრის გამგე). დანელის ნაშრომები ძირითადად ეხება ჰიდროტექნიკას, კერძოდ, მელიორაციას. მან დაადგინა სამელიორაციო ჰიდროკვანძების კაშხლის ზედაპირზე მიწისძვრით წარმოქმნილი ჰიდროდინამიკური წნევები, წყალსაცავის ფსკერზე გრუნტში გავრცელებული სეისმური ტალღის გათვალისწინებით. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ტექნიკურ მეცნირებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
რ