open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შპლიუგენის უღელტეხილი

**შპლიუგენის უღელტეხილი** () — უღელტეხილი ალპებში, იტალიისა და შვეიცარიის საზღვარზე. მდებარეობს ლეპონტისა და რეტის ალპების შესაყარზე, ლომბარდიისა და გრაუბიუნდენის ტერიტორიებზე. სიმაღლე 2113 მ. აკავშირებს ჰინტერაინის ხეობასა და შპლიუგენს (შვეიცარია) ვალე-შპლუგასთან და კიავენასთან (იტალია). შემდეგ გზა გრძელდება კომოს ტბის გაყოლებით. სან-ბერნარდინოს უღელტეხილის ქვეშ გაყვანილი გვირაბის შემდეგ შედარებით დაკარგა მნიშვნელობა, თუმცა ზამთრის პერიოდში უღელტეხილი გახსნილია. შპლიუგენის უღელტეხილზე გადადის მდინარეების რაინისა (ჩრდილოეთით) და პოს (სამხრეთით) აუზების წყალგამყოფი.

1840 წელს უღელტეხილზე იმოგზაურა ინგლისელმა მწერალმა მერი შელიმ, რომელმაც აღწერა გავლილი გზა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ისტორია  

კატეგორია:ალპების უღელტეხილები
კატეგორია:იტალიის უღელტეხილები
კატეგორია:შვეიცარიის უღელტეხილები
ბოლივია 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ბოლივიამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1936 წელს, გერმანიის დედაქალაქ ბერლინში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 
* საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა

კატეგორია:ქვეყნები 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ბოლივია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
აგრა

**აგრა** (; ) — ქალაქი ინდოეთში, მდინარე იამუნას ნაპირებზე, უტარ-პრადეშის შტატის ჩრდილოეთ ნაწილში, შტატის დედაქალაქ ლაქნაუდან 363 კმ-ით დასავლეთით და ქვეყნის დედაქალაქ დელიდან 200 კმ-ით სამხრეთით. ერთ დროს წარმოადგენდა ინდოსტანის დედაქალაქს. 1 686 976 მოსახლით (2010 წ), ის უტარ-პრადეშის ერთ-ერთი ყველაზე დასახლებული და ქვეყნის სიდიდით მე-19 ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქია. ჩამდინარე წყლების 80 % მდინარე იამუნაში ჩაედინება და აგრა ინდოეთის მე-20 ყველაზე დაბინძურებული ქალაქია.  

ქალაქი მოხსენიებულია ეპიკურ პოემა მაჰაბჰარატაში, აგრევანას სახელით, რაც „ტყის საზღვარს“ ნიშნავს. ლეგენდა მის დაარსებას სიკვარ-რაჯპუტის მეფეს — რაჯა ბადალ სინგჰს მიაწერს (დაახლ. 1475), რომლის ციხესიმაგრე ბადალგარჰიც ამჟამინდელი ციხესიმაგრის სიახლოვეს მდგარა. თუმცა, XI საუკუნის სპარსი პოეტი მასუდ სად სალმანი აღწერს სასტიკ იერიშს აგრას ციხეზე, რომელიც სულთანმა მაჰმუდ გაზნევმა აიღო. 1506 წელს, სულთანმა სიკანდარ ლოდიმ თავის დედაქალაქი პირველად გადაიტანა დელიდან აგრაში. 1517 წელს იგი გარდაიცვალა და მომდევნო ცხრა წლის განმავლობაში ტახტი მის ძეს, იბრაჰიმ ლოდის ეკავა, რომელიც 1526 წელს პანიპატის ბრძოლაში დამარცხდა. 1526–1658 წლებში ქალაქი მოგოლი იმპერატორების დედაქალაქია. სწორედ ამ პერიოდიდან შემორჩა აგრას მოგოლთა არქიტექტურული ნიმუშები და ამჟამად მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობები, რომელთა შორის ყველაზე გამორჩეულებია თაჯ-მაჰალი, აგრას ციხე და ფატეჰპურ-სიკრი — სამივე მათგანი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*Agra City portal 
*Official website of Agra
*Agra at the Open Directory Project 
*Agra News
*Taj Mahal Agra 

## ლიტერატურა 
*
* 
*
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:უტარ-პრადეშის ქალაქები
ფაბიო ბორინი

**ფაბიო ბორინი** (დ. 29 მარტი, 1991) — იტალიელი ფეხბურთელი, პრემიერ ლიგის კლუბ „ლივერპულის“ თავდამსხმელი.

## კარიერა
ბორინიმ კარიერა დაიწყო „ბოლონიაში“, 2007 წელს კი გადავიდა „ჩელსიში“. 2011 წელს ის იჯარით გადავიდა ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ჩემპიონშიპის კლუბ „სუონსი სიტიში“. ბორინი სუონსიდან იმავე წელს „რომაში“ გადავიდა. „რომაში“ ერთწლიანი თამაშის შემდეგ კი 2012 წელს ის „ლივერპულმა“ შეიძინა.

ბორინის დებიუტი იტალიის ნაკრებში 2012 წელს შედგა, მონაწილეობა მიიღო 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატში.

## კარიერის სტატისტიკა
## რესურსები ინტერნეტში
*
*ESPN Soccernet profile 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:რომას ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩელსის ფეხბურთელები
კატეგორია:სუონსი სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:სანდერლენდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბოლონიის ფეხბურთელები
კატეგორია:პარმის ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები
კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პრაიაგრაჯი

**პრაიაგრაჯი** (ყოფილი **ალაჰაბადი)** (; სპარს. *ღმერთის მიერ დასახლებული*) — ინდუიზმის წმინდა ქალაქი ინდოეთში, უტარ-პრადეშის შტატში. სახელი უწოდა მოგოლთა იმპერატორმა აქბარმა. თავდაპირველი სახელი **პრაიაგა** იყო (სანსკრ. *მსხვერპლშეწირვის ადგილი*). მიაჩნიათ, რომ სწორედ აქ მოახდინა ბრაჰმამ პირველი მსხვრეპლშეწირვა სამყაროს შექმნის შემდეგ. ზოგიერთი ანგარიშის მიხედვით, იგი ინდოეთის მეორე უძველესი ქალაქია. მდებარეობს შტატის დედაქალაქ ლაქნაუდან 205 კმ-ით სამხრეთით. პრაიაგრაჯი ერთ-ერთია ინდუისტური მომლოცველობის ოთხი ადგილიდან. მას მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ინდუისტურ ლიტერატურაში, რადგან მდებარეობს სანგამთან, წმინდა მდინარეების — განგის, იამუნასა და სარასვატის შერწყმის ადგილას.

ქალაქში მდებარეობს ცენტრალური თუ შტატის მრავალი სამთავრობო ოფისი, ასევე ინდოეთის მე-4 უძველესი უნივერსიტეტი. პრაიაგრაჯში დაიბადა ინდოეთის შვიდი პრემიერ-მინისტრი, მათ შორის ჯავაჰარლალ ნერუ, ინდირა განდი და რაჯივ განდი.

ინდოეთის ხელისუფლებამ პრაიაგრაჯი ამოარჩია ერთ-ერთ იმ ქალაქად, სადაც ხორციელდება *ჯავაჰარლალ ნერუს ეროვნული ურბანული განახლების მისია*, რომლის მიზანიცაა ურბანული ინფრასტრუქტურის განახლება, ეფექტიანი მართვა და ქალაქის მაცხოვრებელთათვის ძირითადი მომსახურებების შეთავაზება.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* North Western Provinces 
* Allahabad at Wikimapia - Showing places, geography, terrain, routes in and around Allahabad using satellite images

## სქოლიო 
კატეგორია:უტარ-პრადეშის ქალაქები
დიდ მოგოლთა იმპერია

**დიდ მოგოლთა იმპერია ** (; ) — ინდოეთის სუბკონტინენტზე არსებული ისტორიული იმპერია. დიდ მოგოლთა იმპერატორები იყვნენ ჩინგიზ-ყაენის სავარაუდო შთამომავლები, თემურიდების (თემურ ლენგის მიერ დაარსებული) დინასტიიდან. ისინი ატარებდნენ „ფადიშაჰის“ ტიტულს.

## ისტორია
მოგოლების იმპერია დაარსდა 1526 წელს და თავისი ძლიერების პიკს მიაღწია XVII საუკუნეში და XVIII საუკუნის დასაწყისში. ისინი აკონტროლებდნენ ინდოეთის სუბკონტინენტის უმეტეს ნაწილს: აღმოსავლეთით ბენგალიდან დასავლეთით ბელუჯისტანამდე, ხოლო ჩრდილოეთით ქაშმირიდან სამხრეთით კავერიმდე. იმ პერიოდში მისი მოსახლეობა შეადგენდა 110 დან 150 მილიონამდე და მოიცავდა 3.2 მილიონ კვადრატულ კილომეტრს.XVIII საუკუნის დასაწყისში დაიწყო მოგოლთა იმპერიის დაცემა. 1737—1738 წლებში იმპერიაში ილაშქრა ნადირ-შაჰმა, რომელმაც აიღო დელი და კიდევ უფრო დასცა მოგოლთა დინასტიის ძალაუფლება და პრესტიჟი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დიდ მოგოლთა იმპერატორების სია
* ინდოეთის ისტორია
* მონღოლები
* ისლამური არქიტექტურა

## ლიტერატურა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mughals and Swat
* Mughal India
* The Mughal Empire

## სქოლიო 
კატეგორია:დიდ მოგოლთა იმპერია
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი 1976

**საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასი 1976** — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო თასის 35-ე გათამაშება, რომელიც დაიწყო 21 მარტს და დასრულდა 3 სექტემბერს. გამარჯვებული გახდა თბილისის „დინამო“, რომელმაც ფინალში ერევნის „არარატი“ დაამარცხა, ანგარიშით 3–0.

## შედეგები 
### 1/32 ფინალი 
### 1/16 ფინალი 
### 1/8 ფინალი 
### 1/4 ფინალი 
### 1/2 ფინალი 
### ფინალი 
1 გუცაევის წაქცევისათვის.

**„დინამო“**: გოგია, ხიზანიშვილი, კანთელაძე, ხინჩაგაშვილი, ებრალიძე, ჩივაძე, მ. მაჩაიძე (კ), ჩელებაძე, გუცაევი, ყიფიანი (წერეთელი 75'), კოპალეიშვილი
: მთავარი მწვრთნელი: ნოდარ ახალკაცი
**„არარატი“**: ოვსეპიანი, გევორქიანი, სარქისიანი (კ), მირზოიანი, მესროპიანი, ს. პეტროსიანი, ფარსადანიანი, ოგანესიანი (აზარიანი 89'), კეროპიანი, ნ. პეტროსიანი, ხალაიჯიანი (კაზარიანი, 46)
: მთავარი მწვრთნელი: ედუარდ მარქაროვი

## რესურსები ინტერნეტში 
* WildStat.ru .

## სქოლიო 
1976
კატეგორია:1976 წელი ფეხბურთში
მოლასები

[მინი|მარჯვნივ|280პქ|მოლასების გაშიშვლება ([გერმანია)]] 
**მოლასები** () — ზღვიური ქანების ერთობლიობა, რომელიც წარმოადგენს კონგლომერატების, ქვიშაქვების, ალევროლითების, თიხების, ზოგჯერ კირქვებისა და მერგელების, ჩვეულებრივ, დიდი სისქის კომპლექსს. მოლასების ჩამოყალიბება ნაოჭა სისტემების განვითარების ოროგენულ ეტაპს ემთხვევა და სივრცობრივად მთისწინა და მთათაშუა როფებთანაა დაკავშირებული. მოლასების გავრცელების კლასიკური ადგილია ალპები, სადაც ისინი პირველად გამოყვეს. განარჩევენ ქვედა (წმინდა) და ზედა (უხეშ) მოლასებს, რომლებიც მთათწარმოშობის ქვეეტაპებს შეეესაბამება. ხშირ შემთხვევაში მოლასების სიმძლავრე აღწევს 2-3 კმ-ს.

ქვედა მოლასები — უმეტესად ზღვიურია (მაგ., საქართველოს ოლიგოცენ-ქვედამიოცენური მოლასები), წარმოადგენს ქვიშაქვებსა და თიხებს, რომლებშიც ხშირად არის კირქვებისა და მერგელების შუაშრეები; 

ზედა მოლასები — უმეტესად კონტინენტურია (მაგ., საქართველოს პლიოცენური მოლასები), წარმოადგენს უხეშ ქვიშაქვებსა და თიხებს, რომლებშიც არის კონგლომერატ-ბრექჩიების სქელი შრეები, რაც სწრაფად მზარდი, უკვე ძლიერ ამაღლებული მთების ნგრევის შედეგია. ტიპური მოლასები ცნობილია პალეოზოური ერის დასაწყისიდან. მოლასებთან დაკავშირებულია ქვანახშირის, ნავთობის, ბუნებრივი აირის, მარილების, სპილენძიანი ქვიშაქვებისა და სხვა საბადოები.

## რესურსები ინტერნეტში
* მოლასები – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* მოლასები – სამთო ენციკლოპედია 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სედიმენტოლოგია
მაღალი ტაუერნი

**მაღალი ტაუერნი** () — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში. ვრცელდება ავსტრიის სამხრეთ ნაწილში. გადაჭიმულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ 110 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე 3798 მ (გროსგლოკნერი, ავსტრიის უმაღლესი წერტილი). დამახასიათებელია ალპური ტიპის რელიეფის ფორმები. დასავლეთ ნაწილში არის მრავალრიცხოვანი კარული და ხეობის ტიპის მყინვარები. ჩრდილოეთი კალთებიდან სათავეს იღებენ მდინარე ზალცახის მარჯვენა შენაკადები, ხოლო სამხრეთი კალთებიდან — მდინარე დრავის მარცხენა შენაკადები. მაღალი ტაუერნის ღერძული ნაწილი აგებულია გრანიტებითა და გნაისებით. მთავარი ქედიდან დაახლოებით 100 კილომეტრში მდებარეობს მაღალი ტაუერნის ეროვნული პარკი (ფართობი დაახლოებით 1834 კმ²), რომელიც წარმოადგენს ალპების უდიდეს ნაკრძალს.

ქედი გადაკვეთილია 3 გვირაბით. ზღვის დონიდან 1800-2000 მ სიმაღლეზე გვხვდება წიწვოვანი ტყეები, უფრო მაღლა — ბუჩქნარები და მდელოები. ალპინისტების პოპულარული ადგილია. განვითარებულია სამთო-სათხილამური სპორტი.

## იხილეთ აგრეთვე
* დაბალი ტაუერნი
* ალპები

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ალპების ქედები
კატეგორია:ავსტრიის ქედები
შვეიცარიის ზეგანი

მინი|შვეიცარიის ზეგანი. ხედი რიგის მთიდან
მინი|შვეიცარიის ზეგნის სატელიტური ფოტო
**შვეიცარიის ზეგანი**, **ცენტრალური ზეგანი** (, ) — ზეგანი შვეიცარიაში. მდებარეობს ალპებსა და იურის მთებს შორის. გადაჭიმულია ჟენევის ტბიდან ბოდენზეემდე. უკავია შვეიცარიის ფართობის 30%. ზედაპირი ნაწილობრივ მოსწორებულია, თუმცა ძირითადად ჭარბობს ბორცვიანი რელიეფი. სიგრძე დაახლოებით 300 კმ, ფართოვდება დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ. ჟენევის რაიონში ზეგნის სიგანე დაახლოებით 30 კმ-ია, ბერნის ხაზზე — 50 კმ, ხოლო შვეიცარიის აღმოსავლეთ ნაწილში ფართოვდება 70 კმ-მდე. საშუალო სიმაღლე მერყეობს 400-700 მ ფარგლებში. მაქსიმალური სიმაღლე 1408 მ (მთა ნაპფი). შვეიცარიის ზეგანი არის შვეიცარიის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული და ეკონომიკისა და ტრანსპორტის თვალსაზრისით ქვეყნის ყველაზე მნიშვნელოვანი რეგიონი. იჭრება შვეიცარიის არაერთი კანტონის ტერიტორიაზე. შვეიცარიის მოსახლეობის 2/3 თავმოყრილია შვეიცარიის ზეგნის ფარგლებში. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 380 ადამიანს კვადრატულ კილომეტრზე.

ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით მკვეთრად არის შემოზღუდული (გეოგრაფიული და გეოლოგიური თვალსაზრისით) იურის მთებით. სამხრეთით ასეთი მკაფიო ზოლი ალპებთან არ გადის. სამხრეთ-დასავლეთით შემოფარგლულია ჟენევის ტბით, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით ბოდენზეეთი და მდინარე რაინის ხეობით. გეოლოგიურად შვეიცარიის ზეგანი არის დიდი წარმონაქმნის ნაწილი, რომელიც სცილდება შვეიცარიის ფარგლებს. უკიდურეს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში აღწევს შამბერიმდე (ე.ი. ალპებისა და იურის მთების ურთიერთმიახლოების რაიონამდე). ზეგნის გეოლოგია კარგად არის შესწავლილი, რაც, უპირველეს ყოვლისა, აიხსნება ამ ადგილებში ნავთობისა და ბუნებრივი აირის მრავალრიცხოვანი ჭაბურღილების არსებობით. მისი დიდი ნაწილი ქმნის მოლასების მძლავრ წარმონაქმნს. ზედა ფენებში გაბატონებულია ხრეში და ქვები, რომლებიც წარმოქმნილი არიან მყინვარების მოძრაობის შედეგად. ბევრია ტბა.

შვეიცარიის ზეგანი მოქცეულია ზღვის ნოტიო და ზომიერად კონტინენტური კლიმატის ზონაში. ჭარბობს დასავლეთის ქარები. დაბალ ადგილებში ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა დაახლოებით უდრის 9-10&nbsp;°C-ს. იანვარში საშუალო ტემპერატურა ჟენევისა და ნევშატელის ტბების რაიონში შეადგენს 1&nbsp;°C-ს. აღმოსავლეთისაკენ ჰაერის ტემპერატურა ვარდება და ბოდენის ტბის რაიონში ტემპერატურა უდრის −1&nbsp;°C-ს. ივლისში ჟენევაში ჰაერის ტემპერატურა უდრის 20&nbsp;°C-ს. იურის სამხრეთ დაბოლოებაზე ტემპერატურა 18-20&nbsp;°C-ია. იურის რაიონში ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა შეადგენს 800 მმ-ს, ალპების საზღვართან ნალექიანობა მატულობს 1400 მმ-მდე. მზიანი დღეების რაოდენობა 1900. 
 
გვხვდება ფართოფოთლოვანი ტყე, სადაც ჭარბობს წიფელი და სოჭი. არის მუხისა და წიფლის ტყის უბნები. განვითარებულია ტურიზმი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალპები
* იურის მთები

## რესურსები ინტერნეტში 
* შვეიცარიის ზეგანი – გეოგრაფიული ენციკლოპედია 
* შვეიცარიის ზეგანი 

## ლიტერატურა 
* Toni P. Labhart: *Geologie der Schweiz*. Ott Verlag, Thun, 2004. ISBN 3-7225-6762-9.
* François Jeanneret und Franz Auf der Maur: *Der grosse Schweizer Atlas*. Kümmerly + Frey, Geographischer Verlag, Bern, 1992. ISBN 3-259-08850-4.
* Andre Odermatt und Daniel Wachter: *Schweiz, eine moderne Geographie*. Neue Zürcher Zeitung, Zürich, 2004. ISBN 3-03823-097-9.

კატეგორია:შვეიცარიის გეოგრაფია
არტილერია

მინი|მარჯვნივ
**არტილერია** () — სახმელეთო ჯარების ერთ-ერთი უძველესი და ძირითადი გვარეობა, რომელიც შეიარაღებულია ქვემეხებით (ზარბაზნებით, ჰაუბიცებით, ნაღმსატყორცნებით, მორტირებით, უკუუგორებო ქვემეხებით, ტანკსაწინააღმდეგო მართვადი რაკეტების გამშვები დანადგარებით და სხვ.) თანამედროვე შეიარაღებული ძალების ძირითად დამრტყმელ ბირთვს წარმოადგენს. არტილერიას გააჩნია მრავალფეროვანი კალასიფიკაცია თავისი საბრძოლო დანიშნულების, შეიარაღების ტიპებისა და ორგანიზაციული სტრუქტურის მიხედვით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Portsmouth Action Field Gun Pictures and Video
* Naval Weapons of the World
* Cannon Artillery - The Voice of Freedom's Thunder
* Modern Artillery 

კატეგორია:არტილერია
აილეუს ოლქი

**აილეუ**  —  ოლქი აღმოსავლეთ ტიმორში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.  ფართობი  729  კმ². დედაქალაქი – აილეუ.  ოლქი დაყოფილია  4 რაიონად. იგი აღმოსავლეთ ტიმორის ორი ოლქიდან ერთ-ერთია, რომელსაც არ აქვს გასასვლელი ზღვაზე (მეორეა ერმერა). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები

## რესურსები ინტერნეტში 
* აილეუს ოლქი 

## სქოლიო 
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები
ბოლივია 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ბოლივიამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეშვიდედ იასპარეზა 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 
* საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა

კატეგორია:ქვეყნები 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ბოლივია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემა

[მინი|[MLRS]]
**ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემა** (ზცრს) — სარაკეტო არტილერიის ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც აერთიანებს გამშვებ დანადგარს, რეაქტიულ ჭურვებს (რაკეტები, რეაქტიული სიღრმული ბომბები) ასევე დამხმარე საშუალებებს დამტენი-მომარაგების მანქანის და სხვა საარტილერიო დანადგარების სახით.

ზცრს-ებს ფლობს მრავალი ქვეყნის სახმელეთო ჯარების, სამხედრო-საჰაერო ძალების და სამხედრო-საზღვაო ძალების შეიარაღება.

ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემა განკუთვნილია: მოწინააღმდეგის ცოცხალი ძალის, ჯავშანტექნიკის, საარტილერიო ბატარეების, გამაგრებული ობიექტების, სამეთაურო პუნქტებისა და საფორტიფიკაციო ნაგებობების გასანადგურებლად.

ჭურვებში რეაქტიული ძრავის გამოყენების შედეგად გასროლისას უკუცემა თითქმის გამოირიცხება, რაც საშუალებას აძლევს გამშვები პაკეტი დამონტაჟდეს თვითმავალსა (ბორბლიან, მუხლუხებიან) და ბუქსირებად შასიზე, თვითმფრინავებზე, ვერტმფრენებსა და გემებებზე.

თანამედროვე ზცრს-ებზე მონტაჟდება 4-50-მდე რეაქტიული ჭურვი, რაც უზრუნველყოფს დიდ ფართობზე მტრისთვის მაქსიმალური ზიანის მიყენებას.
ზალპური სისტემის ერთ-ერთ დიდ ნაკლად მიიჩნევა მისი სიზუსტე. ამ პრობლემის აღმოსაფრქვევად ჭურვებში მონტაჟდება ფრენის კონტროლის სისტემა, რომელიც ფრენისას ჭურვის კოორდინატებს კორექტირებას უკეთებს.

## ისტორია 
[thumb|left|[კორეა|კორეული ზალპური ცეცხლის სისტემა რომელიც გამოიყენებოდა ჯოსონის დინასტიის დროს 1392-1897 წლებში. ]]
[მინი|[საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი|საბჭოთა BM-13 „კატიუშა“]]
კორეული ზალპური ცეცხლის სისტემა ხვაჩხა არის ამ სახეობის იარაღის პირველი წარმომადგენელი. მისი გამოყენების რადიუსი 450 მეტრი იყო. 
თანამედროვე ზცრს-ები პირველად 1930 წ. გერმანიის შეირაღებაში გამოჩნდა, ეს იყო რეაქტიული ნაღმმტყორცნი Nebelwerfer-ი. 
რაც შეეხება პირველ თვითმავალ ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემას - ეს იყო საბჭოთა ჯარების სახელგანთქმული BM-13 „კატიუშა“. ეს იყო მარტივი დანაგარი რომელიც შედგებოდა მარტივი ულულო სისტემისგან. ЗиС-6 BM-13 -ზე დაყენებული რელსებიდან ხდებოდა 132 მმ. ჭურვების, „РС-132“, გასროლა და მისი გასროლის მაქსიმალური სიშორე 8470 მ. იყო.
200px|thumb|right|M4A3 T34 Sherman Calliope ბრძოლის დროს, საფრანგეთი
1943 წელს აშშ-ს თავდაცვის სამინისტროს დაკვეთით დაიწყეს ЗиС-6 BM-13- -ის ამერიკულ ვარიანტზე მუშაობა. 1944-1945 წწ.ამერიკის შეერთებული შტატების არმიის შეიარაღებაში გამოჩნდა T34 Calliope. ეს იყო ტანკ M4 Sherman-ის კოშკურაზე შემოდგმული 144 მმ. M8 ტიპის რაკეტის 60 მიმმართველით აღჭურვილი, გამშვები დანადგარი.
T34 Calliope-ის გამშვები დანადგარის ჰორიზონტალური დამიზნება კოშკურის ტრილალით, ხოლო ვერტიკალური - ტანკის ქვემეხის აწევ-დაწევით ხდებოდა. ის იყო უნივერსალური თავის კლასში, რადგან ტანკის ჯავშნის წყალობით ეკიპაჟის უსაფრთხოება მის საბჭოთა ანალოგთან შედარებით მაღალ დონეზე იყო დაცული, რაც საშუალება აძლევდა საფარის გამოუყენებლად, ცეცხლი პირდაპირ ბრძოლის ველიდან გაეხსანა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ლაზიკა — ქვეითთა საბრძოლო მანქანა 
* დიდგორი 1 — ქართული შეჯავშნული საბრძოლო ყველგანმავალები
* დრს-122 — ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემა

## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო
* armada.ge 

*
ჰინდი-ურდუ

**ჰინდი-ურდუ** (हिंदी उर्दू, هندی اردو), *ჰინდუსტანი* (हिन्दुस्तानी, ہندوستانی) — ინდო-არიული ენა, გამოიყენება როგორც შერეული ენა ჩრდილოეთ ინდოეთსა და პაკისტანში. ის წარმოიშვა დელიში, როგორც ქარი-ბოლის დიალექტი და მის ლექსიკონში მრავლადაა: სპარსულის, არაბულის, სანსკრიტის და ჩაგატაის სიტყვები. ის არის პლურიცენტრული ენა, ორი ოფიციალური ფორმით: **ჰინდი** და **ურდუ**, სასაუბრო ჰინდი და ურდუ ერთმანეთისაგან არ განსხვავდება, მათ განსხვავებული ანბანი და ლიტერატურული ტრადიციები აქვთ. ურდუ განიცდის სპარსულის, არაბულის და ცენტრალური აზიის ძლიერ გავლენას, ხოლო ჰინდი უფრო სანსკრიტის გავლენაშია მოქცეული. ბრიტანეთის ინდოეთის გაყოფამდე ტერმინები: *ჰინდუსტანი*, *ურდუ* და *ჰინდი* სინონიმები იყო. ტერმინი *ჰინდუსტანი* ასევე გამოიყენება ჰინდის გარკვეული დიალექტების აღსანიშნავად, რომლებიც გამოიყენება ინდოეთის სუბკონტინენტის გარეთ, მათ შორის: ფიჯური ჰინდი და კარიბული ჰინდი სურინამსა და ტრინიდადში. 

## ლიტერატურა 
* Asher, R. E. (1994). Hindi. In Asher (Ed.) (pp.&nbsp;1547–1549).
* Asher, R. E. (Ed.). (1994). *The Encyclopedia of language and linguistics*. Oxford: Pergamon Press. ISBN 0-08-035943-4.
* Bailey, Thomas G. (1950). *Teach yourself Hindustani*. London: English Universities Press.
* Chatterji, Suniti K. (1960). *Indo-Aryan and Hindi* (rev. 2nd ed.). Calcutta: Firma K.L. Mukhopadhyay.
* Dua, Hans R. (1992). Hindi-Urdu as a pluricentric language. In M. G. Clyne (Ed.), *Pluricentric languages: Differing norms in different nations*. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-012855-1.
* Dua, Hans R. (1994a). Hindustani. In Asher (Ed.) (pp.&nbsp;1554).
* Dua, Hans R. (1994b). Urdu. In Asher (Ed.) (pp.&nbsp;4863–4864).
* Rai, Amrit. (1984). *A house divided: The origin and development of Hindi-Hindustani*. Delhi: Oxford University Press. ISBN 0-19-561643-X.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Hamari Boli (Hindi-Urdu) 
*Khan Academy (Hindi-Urdu) 
* Janmaanas Ek Hindi Manch(Hindi Language Forum) 
*Encyclopædia Britannica, 11th Edition: Hindostani 
*Hindi, Urdu, Hindustani, *khaRî bolî*
*Hindi-Urdu FAQ

## სქოლიო 
კატეგორია:ინდოარიული ენები
ხაშურის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

**ხაშურის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია** — ეკლესია ხაშურის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ჭალის უბანში, თარიღდება XIX საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (16,9 × 8,6 მ) და ნაგებია აგურით. შესასვლელი სამხრეთითა და დასავლეთითაა. ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე მაღალი თაღოვანი სარკმელია. ორი სარკმელი სამხრეთ კედელშია, სამი — ჩრდილოეთისაში, ერთი — დასავლეთ კედელში. დარბაზის გრძივ კედლებზე სამი წყვილი მარტივი პილასტრია, რომლებზეც ეყრდნობა ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
სურამის ბრძოლა

**სურამის ბრძოლა** — ბრძოლა წითელ არმიასა და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჯარებს შორის. გაიმართა 1921 წლის 4-7 მარტს დაბა სურამთან. 

## ბრძოლის მსვლელობა
1921 წლის 4 მარტს წითელ არმიასა და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ძალებს შორის მიმდინარე ბრძოლის პერიოდში წითელი არმიის ავანგარდული ნაწილი (3-4 ათასი კაცი) მიუახლოვდა სადგურ მიხაილოვოს, 5 მარტს კი წამოიწყო ქართული არმიის პოზიციების შტურმი. შეტევა მოიგერიეს, საღამოს კი მიხაილოვოს დამცველები კონტრშეტევაზე გადავიდნენ, რის შედეგადაც უკან დაიხია წითელი არმიის ქვეითთა სამმა ბრიგადამ და კავალერიის პოლკმა. 

დემოკრატიული რესპუბლიკის ძალების აღნიშნულმა წარმატებამ თბილისში საბჭოთა არმიის მთავარსარდლობას მშვიდობიან მოლაპარაკებებზე წასვლა გადააწყვეტინა, მაგრამ 6 მარტს ღამით გენერალმა ალექსანდრე კონიაშვილმა აუხსნელი მიზეზების გამო დატოვა პოზიციები და დასავლეთის მიმართულებით დაიხია. 

გენერალი გიორგი კვინიტაძე იძულებული იყო დაეწყო უკან დახევა. 6 მარტს გაძლიერებულმა წითელი არმიის დაჯგუფებამ დაიკავა მიხაილოვო, შემდეგ კი სურამის გვირაბი. 

ამგვარად, ქართულმა არმიამ ვერ შეძლო შეეკავებინა წითელი არმიის თავდასხმა ლიხის ქედის ხაზზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)

## რესურსები ინტერნეტში
* Soviet-Georgian War and Sovietization of Georgia, II-III. 1921

კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:სურამი
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:1921 წლის ბრძოლები
სირენისებრნი

**სირენისებრნი**  () — კუდიანი ამფიბიების ოჯახი. მათი სხეული წაგრძელებულია, უკანა ფეხები არ გააჩნიათ. მთელი სიცოცხლის განმავლობაში რჩებათ გარეგან ლაყუჩები. აქვთ უქუთუთო და პატარა თვალები, ზედა ყბის ძვლის მაგიერ — რქოვანი ფირფიტა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ამერიკაში. ყველაზე მეტად ცნობილია ჩვეულებრივი სირენი (Siren lacertina), რომლის სიგრძე 70 სმ აღწევს. მუქი მურა შეფერილობისაა, ცხოვრობს ჭაობებში. იკვებება უხერხემლო ცხოველებითა და პატარ-პატარა თევზებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კუდიანი ამფიბიები
რს-122

**რს-122** — ქართული წარმოების ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემა. სისტემა წარმოადგენს საბჭოთა წარმოების მსოფლიოში ფართოდ გავრცელებული БМ-21 "Град"-ის ქართულ ვერსიას. 
განკუთვნილია მოწინააღმდეგის ცოცხალი ძალის, ჯავშანტექნიკის, საარტილერიო ბატარეების, გამაგრებული ობიექტების, სამეთაურო პუნქტების და საფორტიფიკაციო ნაგებობების გასანადგურებლად. 

## შექმნის ისტორია 
შექმნილია 2011 წელს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფი სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა“-ს მიერ რომელსაც ექვემდებარება ექვსი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი და თბილისის საავიაციო ქარხანა.
მანქანის თავდაპირველი სახელწოდება იყო რდმ-26, შემდეგ სახელი შეეცვალა დრს-122-ზე, შემდეგ კი — რს-122 ეწოდა. 
## კონსტრუქცია 
სისტემა შედგება «КрАЗ-6322» შასისგან, მანქანას გააჩნია დაჯავშნული კაბინა, რომელიც მასში მყოფ ხუთ კაციან გათვლას ტყვიებისა და საარტილერიო ჭურვების ნამსხვრევებისგან იცავს. 

## შეიარაღება 
საცეცხლე ნაწილი წარმოადგენს მრავალჯერადი გამოყენების 40 ლულიან . საცეცხლე პაკეტს, რომელშიც  122 მმ კალიბრის უმართავი რეაქტიული რაკეტები თავსდება. საბრძოლო მანქანას ცეცხლის წარმოება, პოზიციის წინასწარი მომზადების გარეშე და გათვლის კაბინიდან გადმოუსვლელად შეუძლია, რაც ზალპის განსახორციელებლად საჭირო დროს მინიმუმამდე ამცირებს.
პერსპექტივაში მანქანაზე შესაძლებელია დამონტაჟდეს ცეცხლის მართვის ავტონომიური ციფრული სისტემა, ნავიგაციისა და დამიზნების თანამგზავრული სისტემები. ასევე მოდულური საცეცხლე ნაწილი, რომელზეც შესაძლებელი იქნება ერთჯერადი და მრავალჯერადი პაკეტების დამონტაჟება სხვადასხვა ტიპის და კალიბრის რაკეტებით.

## სურათები 

 ფაილი: ZCRS-122 (1).JPG | აღლუმზე
 ფაილი: ZCRS-122 (2).jpg | უკანა ხედი
 ფაილი: ZCRS-122 (3).jpg | წინა ხედი
 ფაილი: ZCRS-122 (4).jpg | წინა ხედი
 ფაილი: ZCRS-122 (5).jpg | გვერდითა ხედი

## იხილეთ აგრეთვე 
* დიდგორი 1
* დიდგორი 2
* დიდგორი 3
* დიდგორი მედევაკი
* ლაზიკა

## რესურსები ინტერნეტში 
*ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემა რს-122 - „დელტას“ ოფიციალური ვებ-გვერდი
*პირველი ქართული ზცრს - 122მმ

## სქოლიო 
კატეგორია:არტილერია
აინარუს ოლქი

**აინარუს ოლქი**  —  ოლქი აღმოსავლეთ ტიმორში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.  ფართობი  797 კმ². დედაქალაქი – აინარუ.  ოლქი დაყოფილია  4 რაიონად.  აინარუს ოლქის ტერიტორიაზე მდებარეობს ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალი ტატამაილაუ (2 963 მ). ქვეყნის ოფიციალური ენების გარდა ოლქის მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი საუბრობს მამბაის ენაზე. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები

## რესურსები ინტერნეტში 
* აინარუს ოლქის განვითარების გეგმა 2002-2003 
* აინარუს ოლქი

## სქოლიო 
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები
ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი

**ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი** ინდოეთის კონსტიტუციის თანახმად — მთავრობის თავმჯდომარე, მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე, ინდოეთის პრეზიდენტის მთავარი მრჩეველი და პარლამენტის უმრავლესობის ლიდერი.

პრემიერ-მინისტრი არის მთავრობის მთავარი წევრი საპარლამენტო რესპუბლიკაში. ის უფლებამოსილია გაანაწილოს მთავრობის პორტფელები, დანიშნოს მინისტრები ან გაათავისუფლოს ისინი დაკავებული თანამდებობიდან; ამავედროულად ის არის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე და პასუხისმგებელია საკანონმდებლო წინადადებების პაკეტის შემოტანაზე. პრემიერ-მინისტრის გადადგომის ან გარდაცვალების შემთხვევაში, მთავრობა დაუყონებლივ იშლება. 

პრემიერ-მინისტრი ინიშნება პრეზიდენტის მიერ, რათა მან ამ უკანასკნელს ხელი შეუწყოს აღმასრულებელი ხელისუფლების მართვაში.

## პრემიერ-მინისტრი 
### ისტორია 
ინდოეთი საპარლამენტო მართველობის ქვეყანაა და მისთვის დამახასიათებელია ვესტმნისტერული სისტემა. ასეთ სისტემებში ქვეყნის მმართველის (პრეზიდენტის, მონარქის, გენერალ-გუბერნატორის და სხვ.) პოსტი ატარებს სიმბოლურ, ცერემონიალურ, ხასიათს.

პრემიერ-მინისტრი ყოვეთვის არის პარლამენტის წევრი, რაც მას საკანონმდებლო დამატებების დამტკიცებაზე აღმასრულებელი ორგანოს მხარდაჭერის გარანტიას აძლევს.

#### კონსტიტუციური ჩარჩოები და პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა 
კონსტიტუცია ითვალისწინებს მოქმედების სქემას, სადაც ინდოეთის პრეზიდენტი არის აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური 53 მუხლის თანახმად პრემიერ-მინისტრის კაბინეტთან ერთად; კაბინეტი ვალდებულია დაეხმაროს პრეზიდენტს სახელმწიფოს მართვაში. ქვემოთ მოყვანილია ციტატები ინდოეთის კონსტიტუციის 53 და 74 მუხლებიდან

როგორც უმრავლეს საპარლამენტო რესპუბლიკებში, ინდოეთშიც პრეზიდენტი ატარებს ცერემონიალურ ხასიათს. პრემიერ-მინისტრი არის მთავრობის მეთური და პასუხისმგებელია აღმასრულებელი ხელისუფლების ფუნქციონირებაზე. ინდოეთში პრემიერ-მინისტრი მთავრობის ხელმძღვანელთან ერთად არის იმ პარტიის (პარტიების კოალიციის) თავმჯდომარეც, რომელიც „ლოკ საბჰა“-ში, ინდოეთის პარლამენტის ქვემო პალატაში, უმრავლესობას წარმოადგენს. პრემიერ-მინისტრი, ისევე როგორც ცენტრალურ და სახელმწიფო დონეზე თითოეული მინისტრი, უნდა იყოს ერთ-ერთი პალატის წევრი ან არჩეულ იქნას მასში პოსტზე დანიშვნიდან 6 თვის ვადაში.

კონსტიტუციაში არაფერია ნათქვამი პრემიერ-მინისტრის უფლებამოსილებაზე პარლამენტის თავმჯდომარის რანგში.

## ინდოეთის პრემიერ-მინისტრები 
## სქოლიო 
პრემიერ-მინისტრები
პრემიერ-მინისტრები
ბაუკაუს ოლქი

**ბაუკაუს ოლქი** ()  —  ოლქი აღმოსავლეთ ტიმორში, მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში.  ფართობი  1 494 კმ². დედაქალაქი – ბაუკაუ.  ოლქი დაყოფილია  6 რაიონად.  ქვეყნის ოფიციალური ენების გარდა ოლქის მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი საუბრობს მაკასაეს ენაზე. ოლქის ტერიტორიაზე მდებარეობს ქვეყანაში ყველაზე გრძელი აეროპორტი კაკუნგი. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბაუკაუს ოლქი 

## სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები
აგაშერის ომი

**აგაშერის ომი**, *საშობაო ომი* — სასაზღვრო ომი მალისა და ბურკინა-ფასოს შორის. მიმდინარეობდა 1985 წლის ბოლოს. 

აგაშერის ზოლი მდებარეობს ბურკინა-ფასოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით და ითვლება ბუნებრივი გაზითა და მინერალური რესურსებით მდიდარ ტერიტორიად. დიდი ხნის განმავლობაში მასზე პრეტენზიას აცხადებდა მალი. 1974 წლის ბოლოს ორ ქვეყანას შორის გაიმართა მცირე სასაზღვრო ინცინდენტების სერია. კონფლიქტი შეწყდა აფრიკის ერთიანობის ორგანიზაციის უშუალო ჩარევით. 

1982 წელს ბურკინა-ფასოს (1984 წლამდე - *ზემო ვოლტა*) ხელისუფლებაში მოდის თომას სანკარა, კონფლიქტის დასრულების სურვილით. ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობა დაიძაბა. 1985 წლის ბოლოს ბურკინა-ფასოს ხელისუფლებამ ჩაატარა მოსახლეობის აღწერა. აღწერის სიებში შეცდომით მოხვდა მალის ტერიტორიაზე მდებარე ფულბეს ტომის ბანაკი. აღნიშნულის საპასუხოდ მალის ხელისუფლებამ გამოხატა პროტესტი და აღნიშნულ ტერიტორიაზე შეიყვანა თავისი შეიარაღებული ძალები, რომლებიც ომისათვის სრულ მზადყოფნაში იყვნენ. 25 დეკემბერს კათოლიკურ შობას მალის არმიამ დაიწყო შეტევა აგაშერის ზოლზე. მათ მოახერხეს ბურკინა-ფასოს არმიის უკან დახევა და დაიკავეს რამდენიმე სოფელი. ლიბიისა და ნიგერიის ჩარევის შემდეგ 30 დეკემბერს საომარი მოქმედებები შეწყდა. 

აგაშერის ზოლის ბედი გადავიდა გაეროს საერთაშორისო სასამართლოს ხელში, რომელმაც თავისი ვერდიქტი გამოიტანა 1986 წელს და თითქმის თანაბრად გაანაწილა ორ ქვეყანას შორის. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Burkina Faso and Mali, Agacher Strip War, 1985 
* Mechanisms for Conflict Management in West Africa: Politics of Harmonization 
* Frontier Dispute (Burkina Faso/Republic of Mali)

კატეგორია:XX საუკუნის ომები
კატეგორია:მალის ისტორია
კატეგორია:ბურკინა-ფასოს ისტორია
ამრიტსარი

**ამრიტსარი** (პენჯაბ. ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთში, პენჯაბის შტატში. იგი სიქების რელიგიის სულიერი ცენტრია.

ქალაქში მდებარეობს ტაძარი ჰარმადირ-საჰიბი („ოქროს ტაძარი“, როგორც მას დასავლური მედია უწოდებს) — სიქიზმის სასულიერო და კულტურული ცენტრი. ეს ტაძარი მეტ მნახველს იზიდავს, ვიდრე თაჯ-მაჰალი, მხოლოდ კვირაობით 100 000 ადამიანს. ყველაზე პოპულარული ღირსშესანიშნაობაა ინდური დიასპორის წარმომადგენელთათვის მთელი ინდოეთის მასშტაბით. ქალაქში ასევე მდებარეობს სიქების საერო და პოლიტიკური მმართველობა აკალ-ტახტი და სიქების პარლამენტი.

ინდოეთის მოსახლეობის 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, ამრიტსარის მოსახლეობა 1 132 761 ადამიანს შეადგენს. ქალაქი მდებარეობს შტატის დედაქალაქ ჩანდიგარჰიდან 217 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით, პაკისტანის ქალაქ ლაჰორიდან 32 კმ-ით აღმოსავლეთით, შესაბამისად, იდნოეთ-პაკისტანის საზღვართან ძალიან ახლოს.

მთავარი კომერციული საქმიანობები მოიცავს ტურიზმს, ხალიჩებისა და ქსოვილების წარმოება, ფერმერული მეირნეობა, ხელოსნობა, მომსახურება და განათების ინჟინერია. ქალაქი ცნობილია თავის მდიდარი სამზარეულოთი და კულტურით, ასევე 1919 წელს, ბრიტანელთა მმართველობისას მომხდარი ჯალიანვალა-ბაგჰის ხოცვა-ჟლეტის ინციდენტით.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* Official Website of Amritsar Municipal Corporation

## სქოლიო 
კატეგორია:პენჯაბის ქალაქები
აკაკი ხოშტარია

მინი|აკაკი ხოშტარია
**აკაკი მეთოდეს ძე ხოშტარია** (დ. 1873, — გ. 1932) — ქართველი ფინანსისტი, მრეწველი, საზოგადო მოღვაწე და ქველმოქმედი.

დაამთავრა პეტერბურგის სასოფლო-სამეურნეო აკადემია. პირველი მსოფლიო ომის წინა პერიოდში ბაქოში ჩამოაყალიბა მსხვილი სამრეწველო კომპანია და სავაჭრო ოპერაციებს წარმართავდა სამხრეთ კავკასიასა და ირანში. მის მფლობელობაში იყო ორი დიდი კომერციული ორგანიზაცია: სანავთობე ამხანაგობა „რუპენტო“ და თურქულ-სპარსული „ხოშტარიას ბანკი“, ასევე მექანიკური ქარხანა, საპნის ქარხანა, სამიწათმოქმედო იარაღების ფაბრიკა და სხვა საწარმოები თბილისში. 1918 წ. ხოშტარიამ თბილისელთა თხოვნით საჯარო აუქციონზე შეიძინა მრეწველისა და საზოგადო მოღვაწის, დავით სარაჯიშვილის სახლი, რომელიც საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ემიგრაციაში წასვლის წინ სხვა უძრავ-მოძრავ ქონებასთან ერთად ქართველ ხალხს საჩუქრად დაუტოვა. ამ სახლში შემდგომში განთავსდა მწერალთა სახლი. 

ხოშტარია აქტიურ საქველმოქმედო და საზოგადოებრივ საქმიანობას ეწეოდა. 1907 წ. თბილისში ახლადშექმნილ საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოებას ბაქოდან 8 ათასი მანეთი გამოუგზავნა. 1920 წელს მანვე შეიძინა საზღვარგარეთ 4 სამხედრო გემი და საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას გადასცა საჩუქრად. აფინანსებდა ქართველ სტუდენტებს საზღვარგარეთ. 

აკაკი ხოშტარია დაკრძალულია პარიზის პერ-ლაშეზის სასაფლაოზე. მისი მეუღლე, მინადორა ხოშტარია (1881—1924) დაკრძალულია თეირანის დულაბის მართლმადიდებლურ რუსულ სასაფლაოზე. მისი აკლდამა, რომელიც აკაკი ხოშტარიამ ააგებინა, ქართული სასულიერო ხუროთმოძღვრების ერთადერთი ნიმუშია ირანის ტერიტორიაზე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 1873 
კატეგორია:გარდაცვლილი 1932 
კატეგორია:ქართველი მეწარმეები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველები საფრანგეთში
კატეგორია:ქართველი ქველმოქმედები
ხაშურის წმინდა მარინეს ეკლესია

**ხაშურის წმინდა მარინეს ეკლესია** ეკლესია დგას ქ.ხაშურის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე სურამულას მარცხენა სანაპიროზე. აშენებულია XVI-XVII საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია (10,4X6 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით,  აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. მის ღერძზე აგურისთაღიანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს ხუთი სწორკუთხა ნიშია (სამი ჩრდილოეთით და ორი სამხრეთით).

1997 წელს მიტროპოლიტ იობის ლოცვა-კურთხევით ტაძარში აღდგა წირვა-ლოცვა. 

ამჟამად ტაძარს პირვანდელი სახე დაკარგული აქვს. მას დასავლეთიდან მიაშენეს სამრეკლო, ჩრდილოეთიდან კი სტოა. ტაძარი შემოსილია პერანგით. პერანგის ფილები ტუფის ქვისაა. მოხატულია ტაძრის საკურთხეველი.

2008 წელს ტაძრის წინამძღვრის, მღვდელ ნიკოლოზ აბრამაშვლის ინიციატივით და მიტროპოლიტ იობის ლოცვა-კურთხევით ტაძრის მიმდებარე ტერიტორიაზე დაიწყო მონასტრის მშენებლობა, რომელიც ამავე წლის სექტემბრის თვეში დასრულდა.

2009 წელს მიუმატეს მონასტერს ორ სართულიანი კომპლექსი. გაკეთდა გალავანი, აშენდა კოშკი, განახლდა ტაძარი, ტაძრის ეზოში აშენდა სასტუმრო კელიები და სასანთლე.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVI საუკუნის ეკლესიები
3-Way (The Golden Rule)

„**3-Way (The Golden Rule)**“ () — ამერიკული კომედიური მუსიკალური ჯგუფის The Lonely Island-ის სიმღერა, რომელიც ჩაწერილია ამერიკელ პოპ-მომღერალ ჯასტინ ტიმბერლეიკთან და ლედი გაგასთან ერთად. სიმღერა პირველად გამოჩნდა 2011 წლის 21 მაისს SNL Digital Short-ის სატელევიზიო კომედიურ სერიალში შაბათ ღამეს პირდაპირ ეთერში, სადაც ჯასტინი იყო მასპინძელი და გაგა  - სტუმარი. სიმღერა ციფრული ფორმატით გამოვიდა ეთერში გასვლიდან სამი დღის შემდეგ 24 მაისს.

სიმღერამ და მუსიკალურმა კლიპა მიიღეს დადებითი შეფასება კრიტიკოსების მხრიდან. მათ სიმღერას უწოდეს ეპიზოდის ყველაზე სასაცილო მომენტი. სიმღერამ მიიღო ნომინაცია ემის 63-ე დაჯილდოებაზე საუკეთესო ორიგინალური მუსიკის კატეგორიაში, მაგრამ  ვერ გაიმარჯვა.

## სიმღერების სია
***ციფრული ჩამონატვირთი**
#"3-Way (The Golden Rule)" – 2:51

## ჩარტი
## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
*"3-Way (The Golden Rule)" მუსიკალური ვიდეო YouTube-ზე

კატეგორია:The Lonely Island-ის სიმღერები
კატეგორია:ჯასტინ ტიმბერლეიკის სიმღერები
კატეგორია:ლედი გაგას სიმღერები
კატეგორია:2011 წლის სინგლები
კატეგორია:ჯასტინ ტიმბერლეიკის მიერ დაწერილი სიმღერები
დაბალი ტაუერნი

**დაბალი ტაუერნი** () — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში, ავსტრიაში. მოქცეულია შტირიისა და ზალცბურგის ტერიტორიებზე. სიგრძე 120 კმ. უმაღლესი მწვერვალის სიმაღლეა 2863 მ (მთა ჰოხგოლინგი). დაბალი ტაუერნი დაყოფილია 4 ნაწილად: რადშტედტის ტაუერნი (2711 მ), შლადმინგის ტაუერნი (2862 მ), როტენმანერის ტაუერნი (2475 მ) და ზეკაუერის ტაუერნი (2417 მ). უღელტეხილებიდან აღსანიშნავია: რადშტადტის ტაუერნის უღელტეხილი (1738 მ) და სელკის უღელტეხილი (1788 მ). შემოსაზღვრულია ჩრდილოეთით მდინარე ენსის ხეობით, სამხრეთით მდინარე მიურტალის ხეობით, დასავლეთით და სამხრეთით მაღალი ტაუერნით. აგებულია გრანიტებით, გნასიებით, ფიქლებით, კირქვებით. ზღვის დონიდან 2000 მ-მდე არის ტყეები, რომელიც შედგება სოჭისგან და ლარიქსისგან. უფრო მაღლა — მდელოებია. კალთების ქვემო ნაწილებში მოჰყავთ შვრია და ჭვავი.

ქედი ემთხვევა დაახლოებით უკანასკნელი გამყინვარების ალპური ფარის საზღვრებს, რის გამოც აღმოსავლეთი მონაკვეთი მოკლებულია გამყინვარებას. იგი იშვიათი სახეობის მცენარეების თავშესაფარია. განვითარებულია ტურიზმი. ზაფხულის კურორტები და ზამთრის სპორტული ცენტრები განლაგებულია მაღალმთიანეთში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მაღალი ტაუერნი
* ალპები

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ალპების ქედები
კატეგორია:ავსტრიის ქედები
ჰოხგოლინგი

**ჰოხგოლინგი** () — მთა ავსტრიაში. წარმოადგენს დაბალი ტაუერნის უმაღლეს წერტილს. სიმაღლე 2863 მ. აღმართულია ავსტრიის ფედერალური მიწების — შტირიისა და ზალცბურგის საზღვარზე. აგებულია კრისტალური ქანებით. პირველად ასვლა განხორციელდა 1791 წლის 8 აგვისტოს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰოხგოლინგი – ინფორმაცია  

## სქოლიო 
კატეგორია:ავსტრიის მთები
უწლევის ღვთისმშობლის ეკლესია

**უწლევის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ეკლესია  ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ უწლევის აღმოსავლეთით, გზის მარჯვენა მხარეს. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. 

ეკლესია დარბაზულია (5,6X9 მ), ნაგებია ქვიშაქვით, სამხრეთით და დასავლეთით სწორკუთხა შესასვლელებია. არაწესიერი ფორმის ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომელსაც დაქანებული ძირი აქვს. მსგავსი სარკმლებია სამხრეთით და დასავლეთით. ჩრდილოეთით მაღალი თაღოვანი ,ხოლო სამხრეთით შედარებით მცირე სწორკუთხა ნიშია. დარბაზი ნახევარწრიული კამარითაა გადახურული.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
451º ფარენჰაიტით (ფილმი)

**ფარენჰაიტი 451** () − ფრანსუა ტრიუფოს ფილმი, რომელიც გადაღებულია რეი ბრედბერის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ფილმში ასახულია მომავლის საზოგადოება, სადაც იკრძალება წიგნის კითხვა. 451 გრადუსი ფარენჰაიტით სწორედ ის ტემპერატურაა, რომელზეც ქაღალდი იწვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:1966 წლის ფილმები
კატეგორია:ფრანსუა ტრიუფოს ფილმები
კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:Pinewood Studios-ის ფილმები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკურ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
გამთამაშებელი (კალათბურთი)

[მინი|250პქ|[ბობ კოუზი]]
**გამთამაშებელი**  () — პოზიცია საკალათბურთო გუნდში. ამ ამპლუის მოთამაშეს განვითარებული უნდა ჰქონდეს მაღალი სისწრაფე, მოხერხებულობა და ბურთის ტარების უნარი (დრიბლინგი). გამთამაშებლის საშუალო სიმაღლეა 175-191 სმ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* FOXSports.com - Best all-time point guards.

კატეგორია:კალათბურთი
ოჯახური პერიოდული დამბლა

**ოჯახური პერიოდული დამბლა** – მემკვიდრეობითი დაავადება, რომელიც ხასიათდება კიდურების დუნე დამბლის უეცრად განვითარებული გარდამავალი შეტევებით.

## ეტიოლოგია
დაავადების გამომწვევი მიზეზები უცნობია. 

## სიმპტომები და მიმდინარეობა
დაავადების პირველი ნიშნები, კუნთოვანი სისუსტე, ვლინდება ბავშვობაში. შეტევა უფრო ხშირად იწყება დილის საათებში. კუნთების დამბლა სიმეტრიულად მოიცავს კიდურებს და მაქსიმუმს აღწევს შეტევის დაწყებიდან ერთ საათში. ზოგჯერ ვრცელდება მხოლოდ ქვედა კიდურებზე. 
დამბლა დუნეა, მიმდინარეობს:

* ჰიპოტონიითა და არეფლექსიით;
* მგრძნობელობა შენარჩუნებლია;
* ცნობიერება არ ირღვევა; 
* სისხლში კალიუმის დონე იწევს.
 
დამბლა გრძელდება რამდენიმე წუთიდან რამდენიმე საათამდე. შეტევებს შორის პერიოდში ავადმყოფები პრაქტიკულად ჯანმრთელები არიან. თუმცა, პროცესში რესპირატორული მუსკულატურის ჩართვამ შესაძლებელია გამოიწვიოს სიკვდილი.

## ლიტერატურა
* დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ. “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. თბილისი, 2005. “ტექინფორმის” დეპონენტი N: 1247. თეიმურაზ ჩიგოგიძის რედაქციით.
* დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ; “ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია”. მეორე დეპო-გამოცემა. ჟურნალი “ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინა”. N: 28. 2006. დეპონენტი პროფესორ თეიმურაზ ჩიგოგიძის საერთო რედაქციით. სარედაქციო კოლეგია: ჭუმბურიძე ვახტანგ, კორძაია დიმიტრი, მალაზონია მარინა, ვაჭარაძე კახა, ტყეშელაშვილი ბესარიონ.
* Большая медицинская энциклопедия; Москва, издательство ,,Советская энциклопедия” – 1988

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
კატეგორია:მემკვიდრეობითი დაავადებები
მურა

**მურა**/**მური** (; ; ) — მდინარე ცენტრალურ ევროპაში. მდინარე დრავის მარცხენა შენაკადი. მიედინება ავსტრიის, სლოვენიის, ხორვატიისა და უნგრეთის საზღვარზე. სათავე აქვს აღმოსავლეთ ალპებში, ზღვის დონიდან 1898 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 438 კმ, აუზის ფართობი 13.824 კმ². მდინარის 295 კილომეტრიანი მონაკვეთი ავსტრიაშია, 95 კილომეტრი სლოვენიაში, დანარჩენი კი ქმნის საზღვარს ხორვატიასა და უნგრეთს შორის. ზემო წელში მიედინება ვიწრო ხეობაში, ქვედა ნაწილში ვაკეზე იშლება, სადაც მდებარეობს ქალაქი გრაცი. მდინარე დრავას ერთვის ლეგრადის სიახლოვეს. წყლის საშუალო ხარჯი 166 მ³/წმ. სანაოსნოა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ავსტრიის მდინარეების სია 

## რესურსები ინტერნეტში 
* მდინარე მურის შესახებ  
* მდინარე მურა 

## სქოლიო 
კატეგორია:ავსტრიის მდინარეები
კატეგორია:სლოვენიის მდინარეები
კატეგორია:ხორვატიის მდინარეები
კატეგორია:უნგრეთის მდინარეები
ბურკინა-ფასოს რეგიონები

ბურკინა-ფასო დაყოფილია 13 რეგიონად, 45 პროვინციად და 301 დეპარტამენტად.
thumb|right|350პქ|ბურკინა-ფასოს რეგიონები

შენიშვნა: ცხრილში ნაჩვენებია რეგიონის მოსახლეობის აღწერის წინასწარი მონაცემები.

2025 წლისთვის ბურკინა-ფასო 13-დან 17 რეგიონამდე და 45-დან 47 პროვინციამდე გაფართოვდება. ეს რეფორმა განსაკუთრებით ეხება ბუკლ-დიუ-მუჰუნს, აღმოსავლეთ რეგიონსა და საჰელს, რომლებიც ტერიტორიის 43%-ს მოიცავს. შეიქმნა ოთხი ახალი რეგიონი: სოუმი, სირბა, ტაპოა და სორუ, დედაქალაქებით, ხოლო პროვინციებისა და რეგიონების სახელწოდებები ადაპტირებულია ადგილობრივი სახელწოდებების შესაბამისად.

## რესურსები ინტერნეტში
* Les régions du Burkina

## სქოლიო
*
ასანსოლი

**ასანსოლი** — ქვანახშირის მომპოვებითი და ინდუსტრიული მეტროპოლია, ერთ-ერთი ყველაზე დაკავებული კომერციული ცენტრი ინდოეთში. იგი მეორე უმსხვილესი ქალაქი და ურბანული აგლომერაციაა დასავლეთ ბენგალის შტატში კოლკატის შემდეგ, ასევე მე-19 უდიდესი აგლომერაცია ინდოეთის მასშტაბით. მდებარეობს ბურდჰამანის რაიონში. ქალაქს გააჩნია დიდი რაოდენობის სამუშაო ძალა, ზომიერად მაღალი შემოსავალი ერთ სულ მოსახლეზე, საგანმანათლებლო დაწესებულებები, კარგი სატრანსპორტო სისტემა. *გარემოსა და განვითარების საერთაშორისო ინსტიტუტის* (IIED) მოხსენებაზე დაყრდნობით, რომელიც ბრიტანულ არასამთავრობო კვლევით ინსტიტუტს წარმოადგენს, ასანსოლი იმ 11 ინდურ ქალაქს შორისაა, რომლებიც რომლებიც მსოფლიოს 100 ყველაზე სწრაფად მზარდი ქალაქის სიაში შედის (42-ე ადგილზე). სახელწოდება ასანსოლი სხვადასხვა სახელებისგან წარმოსდგება, ასანი ხეა (ხის ჯიში, რომელიც მდინარე დამოდარის ნაპირებზე იზრდება), სოლ (Sol-land) კი მინერალებით მდიდარ მიწას უსვამს ხაზს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დასავლეთ ბენგალის ქალაქები
საჭმელი

**საჭმელი** — ყველაფერი, რასაც ცოცხალი ორგანიზმები ჭამისათვის იყენებენ.

საჭმლის ძირითადი დანიშნულებაა ენერგიის გამომუშავება, თუმცა ადამიანები მას სიამოვნების მისაღებადაც იყენებენ.

საჭმელი შეიცავს ისეთ ნივთიერებებებს, როგორიცაა ნახშირწყლები, ცხიმი, ცილები, ვიტამინები და მინერალები, რომელიც ზომიერი დოზით სასარგებლოა ორგანიზმისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Open Site ენციკლოპედია - ინფორმაცია საჭმლის შესახებ  
* საჭმლის ისტორია დროის მიხედვით 

*
ქინძათის წმინდა გიორგის ეკლესია

300px|მინი
**ქინძათის წმინდა გიორგის ეკლესია** —  არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქინძათის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, დაახლ. 1,5 კმ-ზე, მუხნარში. ეკლესია თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. 

ეკლესია დარბაზულია (6,8X4,3 მ), ნაგებია არაწესიერი ფორმის ქვიშაქვით. ნახევარწიული აფსიდის ღერძზე ფართო თაღოვანი სარკმელია, რომელიც მკვეთრად ვიწროვდება. დარბაზში, სამხრეთის კედელთან, ნანგრევებში აღმოჩნდა ქვის სტელის ბაზისის ქვა (0,47X0,44 მ, სიმ. 0,52 მ),რომლის სამი გვერდი ირიბადაა ჩამოკვეთილი, ხოლო მეოთხე ბრტყელია. ბრტყელი გვერდის მოპირდაპირე გვერდზე ჩაჭრილი სამკუთხედების მწკრივით შედგენილ წრიულ ჩარჩოში (დიამ. 0,27 მ) ჩასმულია ბოლნური ჯვარი. ბაზისს ზედა ზედაპირზე წრიული ბუდე (დიამ. 0,2 მ) აქვს გაკეთებული. ქვა ადრინდელ ფეოდალურ ხანას განეკუთვნება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
აჰმადაბადი (ინდოეთი)

**აჰმადაბადი** (გუჯარ. અમદાવાદ) — ქალაქი დასავლეთ ინდოეთში, გუჯარათის შტატის უმსხვილესი ქალაქი და ყოფილი დედაქალაქი. იგი ინდოეთის მეექვსე უდიდესი ქალაქი და მეშვიდე უდიდესი აგლომერაციაა 6,5 მილიონიანი მოსახლეობით. 2010 წელს ჟურნალმა ფორბსმა აჰმადაბადი ინდოეთის ყველაზე სწრაფადმზარდ ქალაქად შეაფასა, მსოფლიოში კი ანალოგიური მაჩვენებლით მესამე ქალაქად, ჩინური ჩენდუსა და ჩუნცინის შემდეგ, უსწრებს მეოთხე ადგილზე მყოფ ბრაზილიის ქალაქ მანაუსს. 2011 წლის დეკემბერში, საბაზრო კვლევის ორგანიზაცია IMRB-მა აჰმადაბადი ცხოვრების საუკეთესო დონის მეგა-ქალაქად დაასახელა ინდოეთის სხვა მეგა-ქალაქებს შორის. აჰმადაბადი მდინარე საბარმატის ნაპირებზეა გაშენებული, შტატის დედაქალაქ განდინაგარიდან 32 კმ-ის დაშორებით. 1960 წლამდე იგი გუჯარათის შტატის დედაქალაქი იყო.

აჰმადაბადი 1411 წლის 26 თებერვალს სულთანმა აჰმად შაჰმა დააარსა, როგორც გუჯარათის სასულთნოს დედაქალაქი, სახელი კი მისივე პატივსაცემად ეწოდა. ბრიტანეთის მმართველობისას, დაარსდა სამხედრო დასახლება, განივრცო და გაუმჯობესდა ქალაქის ინფრასტრუქტურა. ბრიტანელებისვე მმართველობის ხანაში, ბომბეის ოლქში გაერთიანებული აჰმადაბადი გუჯარათის რეგიონის ყველაზე მნიშვნელოვან ქალაქად რჩებოდა. ქალაქი ტექსტილის ინდუსტრიის ბუმის ცენტრად იქცა, რამაც მას ზედმეტსახელად „აღმოსავლეთის მანჩესტერი“ შესძინა. XX საუკუნის პირველ ნახევარში აჰმადაბადი ინდოეთის დამოუკიდებლობის მოძრაობის წინა ხაზებში გამოდიოდა. იგი სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის მრავალი კამპანიის ცენტრი იყო, რაც მიზნად ისახავდა მუშათა, მოქალაქეთა უფლებების, პოლიტიკური დამოუკიდებლობის დაცვას. მას შემდეგ, რაც გუჯარათის შტატი შეიქმნა 1960 წელს, აჰმადაბადი მოფუსფუსე მეტროპოლია გახდა კლასიკური და კოლონიური ევროპული სტილის შენობებით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Ahmedabad Collectorate 
* Ahmedabad Municipal Corporation 
* Ahmedabad Urban Development Authority 
* Ahmedabad Kite Festival 

## ლიტერატურა 

* Muktirajsinhji Chauhan and Kamalika Bose. *History of Interior Design in India Vol 1 : Ahmedabad (2007) *ISBN 81-904096-0-3
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:გუჯარათის ქალაქები
სუნ იატსენი

**სუნ იატსენი**  (ჩინ. 孫逸仙; დ. 12 ნოემბერი, 1866, ჩშუნჟანი, გუანდუნი — გ. 12 მარტი, 1925, პეკინი, ჩინეთი) — ჩინელი რევოლუციონერი. გომინდანის პარტიის დამაარსებელი. 1940 წელს სუნ იატსენს სიკვდილის შემდეგ მიანიჭეს „ერის მამის“ ტიტული.

## ბიოგრაფია
სუნ იატსენი დაიბადა 1866 წლის 12 ნოემბერს გუანდუნის სოფელ ცუიხენში. დაბადებისას უწოდეს ვენი. შედგომ პერიოდში ცნობილი იყო სუნ ვენის ან სუნ ჩჟუნშანის სახელით. მისი მშობლიური ენა იყო კანტონის დიალექტის ჩჟუნშანური ვარიანტი. სწავლობდა ადგილობრივ სკოლაში, რის შემდეგაც გადავიდა ჰავაიში, სადაც უკვე იმყოფებოდა მისი ძმა. ჰონოლულუში სწავლა გააგრძელა სამედიცინო კოლეჯში. 1883 წელს დაბრუნდა სამშობლოში.

1892 წელს დაამთავრა ჰონკონგის სამედიცინო ინსტიტუტი. 1894 წელს დააარსა ანტიმანჯურიული რევოლუციური ორგანიზაცია „ჩინეთის აღორძინების კავშირი“. აჯანყების წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ წავიდა ემიგრაციაში. მოგზაურობდა ევროპაში, აშშ-ში, კანადაში და იაპონიაში, რევოლუციური ბრძოლისათვის ფულის შესაგროვებლად. 1905 წელს ტოკიოში გამოაცხადა რევოლუციური ორგანიზაციის ტუნმენხოის ჩამოყალიბების შესახებ.

1911 წელს უჩანის აჯანყების წარმატებით დასრულების შემდეგ დაბრუნდა ჩინეთში და არჩეულ იქნა ჩინეთის რესპუბლიკის დროებით პრეზიდენტად. სამიოდე თვეში იძულებული იყო გადამდგარიყო თანამდებობიდან საიმპერატორი არმიის მთავარსარდლის იუან შიკაის სასარგებლოდ. 1912 წელს ჩამოაყალიბა პარტია გომინდანი. 1913 წელს გამოაცხადა მეორე რვოლუციის დაწყება, მაგრამ განიცადა ფიასკო და გაიქცა იაპონიაში.

სუნ იატსენი გარდაიცვალა სიმსივნით 1925 წლის 12 მარტს პეკინში. საკუთარი ანდერძის მიხედვით დაკრძალეს ცზინცზინშანის მთაზე ნანკინში, მავზოლეუმში რომელიც ლენინის მავზოლეუმის მსგავსად იქნა მოწყობილი.

## იხილეთ აგრეთვე
* სამი სახალხო პრინციპი
* იუან შიკაი

## რესურსები ინტერნეტში
*ROC Government Biography  
*Sun Yat-sen in Hong Kong  University of Hong Kong Libraries, Digital Initiatives
*Contemporary views of Sun among overseas Chinese 
*Yokohama Overseas Chinese School established by Dr. Sun Yat-sen 
*National Dr. Sun Yat-sen Memorial Hall Official Website   
*Dr. Sun Yat Sen Middle School 131, New York City
*Dr. Sun Yat Sen Museum, Penang, Malaysia 
*Homer Lea Research Center

კატეგორია:ჩინელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ჩინეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:სინხაის რევოლუცია
კატეგორია:დაბადებული 12 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1866
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1925
ტამსვეგის ოლქი

**ტამსვეგის ოლქი** () — ოლქი ავსტრიაში. ოლქის ცენტრია ქალაქი ტამსვეგი. მდებარეობს ზალცბურგის ფედერალური მიწის ტერიტორიაზე. ფართობი 1,019.65 კმ². მოსალხლეობის სიმჭიდროვე 20 ადამიანი კვადრატულ კილომეტრზე. დასავლეთით აღმართულია მაღალი ტაუერნი, ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით დაბალი ტაუერნი, სამხრეთით გურკტალის ალპები.

## თემები
# გერიახი (371)
# ლესახი (575)
# მარიაპფარი (2 213)
# მური (631)
# რამინგშტაინი (1 388)
# სანქტ-ანდრე (738)
# სანქტ-მარგარეტენი (771)
# თომატალი (341)
# ტვენგი (310)
# უნტერნბერგი (1000)
# ვაისპრიახი (335)
# ცედერხაუსი (1 250)

## რესურსები ინტერნეტში
* ტამსვეგის ოლქი — ოფიციალური საიტი  

კატეგორია:ავსტრიის ოლქები