open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კვაჭი კვაჭანტირაძე (პერსონაჟი)

**„კვაჭი კვაჭანტირაძე“** — მიხეილ ჯავახიშვილის რომან კვაჭი კვაჭანტირაძის ანტაგონისტი. თავისი ავანტურული ცხოვრებით ის მოიპოვებს დიდძალ ქონებას, რუსეთში დაუახლოვდება რასპუტინს და სამეფო ოჯახს. მოივლის მთელ ევროპას, გამოიცვლის საყვარლებს, მამას გაუყიდის სახლს, ბოლოს ციხეშიც აღმოჩნდება და აქაც თაღლითური გზით პატიმარს გააცურებს და თავს გამოაყვანინებს გარეთ.

## კვაჭი კვაჭანტირაძის განსახიერება ხელოვნებაში 
;კინო
კინოს გადაღების მრავალი მცდელობა ყოფილა. დაწერილია სცენარი, თუმცა მხატვრული ფილმი ჯერ არ გადაღებულა. 
2000-იან წლებში რეჟისორმა დავით (თეიმურაზ) სიხარულიძემ რომანის მიხედვით შექმნა ანიმაციური სერიალი — „კვაჭის თავგადასავალი“.
* ზაზა პაპუაშვილი — „კვაჭის თავგადასავალი“.

; სხვა
* კოტე მახარაძე — მარჯანიშვილის თეატრის სპექტაკლი „კვაჭი კვაჭანტირაძე“ (1974) (რეჟისორი — დიმიტრი ალექსიძე)
* ეროსი მანჯგალაძე — რადიოსპექტაკლი „კვაჭი კვაჭანტირაძე“.

## იხილეთ აგრეთვე
* კვაჭი კვაჭანტირაძე
* მიხეილ ჯავახიშვილი
* პიკარესკული რომანი

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.marjanishvili.ge/ge/history/theatre-history 
* http://radio1.ge/ge/videos/view/149445.html 
* ანიმაციური სერიალი - "კვაჭის თავგადასავალი" 

## სქოლიო
კატეგორია:კვაჭი კვაჭანტირაძე
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
ოშაკანის მესროპ მაშტოცის ეკლესია

**ოშაკანის მესროპ მაშტოცის ეკლესია** () — XIX საუკუნის ტაძარი სოფელ ოშაკანში, არაგაწოტნის პროვინციაში (სომხეთი). ამჟამად, ტაძარი მიეკუთვნება არაგაწოტნის ეპარქიას (სომხური სამოციქულო ეკლესია). ცნობილია, რომ ტაძარი აგებულია სომხური დამწერლობის შემქმნელის, მესროპ მაშტოცის დაკრძალვის ადგილზე. ტაძრის მშენებლობა 1875-1879 წლებში მიმდინარეობდა გევორქ IV-ის-ის მიერ, ხოლო სამრეკლო 1884 წელს დაემატა. ბოლო წლების განმავლობაში, მესროპ მაშტოცის მიერ შექმნილი 36 ასოს ამსახველად,  ტაძრის შესასვლელში ააგეს 36 ხაჩქარი.

## გალერეა

Օշականի եկեղեցու ներսը.JPG|ტაძრის ინტერიერი
File:Oskan kacha.jpg|მესროპ მაშტოცის ანბანური ქვები
File:Oshakan Mesrop Mashtots Church.JPG|წმინდა მესროპ მაშტოცის ეკლესია
File:Մեսրոպ Մաշտոցի անվան դպրատուն.jpg
File:Օշականի տեսարան 15.JPG|სომხური ანბანის ხაჩქრები ეკლესიაში
File:Օշականի տեսարան 4.JPG|ხედი მესროპ მაშტოცის ეკლესიიდან
File:Dpratoun of Oshakan.JPG |ნაგებობა მესროპ მაშტოცის ეკლესიის გვერდით, ოშაკანი
File:Mashtoc's ossuary.JPG
File:S.Mashtoc 02.JPG
File:S.Mashtoc 01.JPG
File:Օշական դամբարան Մեսրոպ Մաշտոցի22.2-1.JPG
File:S.Mashtoc 03.JPG
File:Օշական դամբարան Մեսրոպ Մաշտոցի22.2-2.JPG
File:Օշական դամբարան Մեսրոպ Մաշտոցի22.2-3.JPG
File:Օշական դամբարան Մեսրոպ Մաշտոցի22.2-4.JPG
File:Օշական դամբարան Մեսրոպ Մաշտոցի22.2-6.JPG
File:Օշական դամբարան Մեսրոպ Մաշտոցի22.2-7.JPG
File:Օշական դպրոցի շենք22.3-1.JPG
File:Օշական ԵԿԵՂԵՑԻ ՄԵՍՐՈՊ ՄԱՇՏՈՑ22-1.JPG
File:Օշական ԵԿԵՂԵՑԻ ՄԵՍՐՈՊ ՄԱՇՏՈՑ22-2.JPG
File:Օշական ԵԿԵՂԵՑԻ ՄԵՍՐՈՊ ՄԱՇՏՈՑ22-3.JPG
File:Օշական զանգակատուն22.1-1.JPG
File:Օշական զանգակատուն22.1-2.JPG

## მესროპ მაშტოცის ეკლესიის ანბანის ძეგლები 

File:Ա Oshakan.jpg
File:Բ.jpg
File:Գ_տառը.jpg
File:Դ.jpg
File:Ե.jpg
File:Զ.jpg
File:Է.jpg
File:Ը.jpg
File:Թ.jpg
File:Ժ.jpg
File:Ի.jpg
File:Լ_Օշական.jpg
File:Խ.jpg
File:Ծ.jpg
File:Կ.jpg
File:Հ Oshakan.jpg
File:Ձ.jpg
File:Ղ.jpg
File:Ճ.jpg
File:Մ.jpg
File:Յ.jpg
File:Ն.jpg
File:Շ Oshakan.jpg
File:Ո.jpg
File:Չ.jpg
File:Պ Oshakan.jpg
File:Ջ.jpg
File:Ռ.jpg
File:Ս Oshakan.jpg
File:Վ Oshakan.jpg
File:Տ Oshakan.jpg
File:Ր.jpg
File:Ց.jpg
File:Փ.jpg
File:Ք.jpg

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
გუთანასარი

**გუთანასარი** (), ასევე **გუთანი** — ჩამქრალი სამთავიანი ვულკანი სომხეთში. მდებარეობს კოტაიქის პროვინციაში, გეღამის მთიანეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, სოფელ ფანტანიდან სამხრეთით 2,5 კილომეტრში. 

გუთანასარი გეღამის ქედის სხვა მწვერვალებისგან მოშორებით მდებარეობს. ვულკანის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2299 მეტრია, ხოლო შეფარდებითი სიმაღლე - 300 მეტრი. მთა დაფარულია მდელოს თხელი ფენით.

## სახელწოდება
სომხურ ენაში გუთან - „გუთანს“ ნიშნავს. მთამ სახელწოდება გუთანსარი მისი ჩრდილოეთი ფერდობიდან გამომდინარე მიიღო, რომლის ნაოჭებიც გუთნის მიერ დატოვებულ კვალს ჰგავს.

## ფაუნა
გუთანსარის შემოგარენში ფაუნის შემდეგი სახეობებია წარმოდგენილი:

* გველები: რადეს გველგესლა (*Montivipera raddei*), სომხური ველის გველგესლა (*Vipera eriwanensis*), სპილენძა (*Coronella austriaca*), ოთხფერიანი მცურავი (*Elaphe sauromates*), ამიერკავკასიური მცურავი (*Zamenis hohenackeri*), ჭრელი მცურავი (*Hemorrhois ravergieri*), მომწვანო მცურავი (*Platyceps najadum*), წითელმუცელა მცურავი (*Hierophis schmidti*), (*Eirenis punctatolineatus*), დასავლური მახრჩობელა (*Eryx jaculus*) და წყლის ანკარა (*Natrix tessellata*), კატისებრი გველი (*Telescopus fallax*), სომხური ეირენისი.

* ხვლიკები: საშუალო ხვლიკი (*Lacerta media*), ნაირის კლდის ხვლიკი (*Darevskia nairensis*), ტანადი გველისთავა (*Ophisops elegans*).

* ბაყაყები: მწვანე ბაყაყი (*Bufo viridis*).

## გალერეა
## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* სომხეთის ვულკანები
* გეღამის ქედი

## რესურსები ინტერნეტში
* გუთანასარი wikimapia-ზე
* გუთანასარი 
* გუთანასარი armgeo.am-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ტეჟი

**ტეჟი** (), ასევე **ტეჟლერი**, **ტეჟსარი** — მთა სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის, ლორესა და კოტაიქის პროვინციების საზღვარზე. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3101 მეტრია და წარმოადგენს პამბაკის ქედის უმაღლეს მწვერვალს. მისი სახელი დაკავშირებულია იმასთან, რომ ჩამავალი მზის სხივების დაცემისას მთა წითელ ფერს იძენს ().

## გალერეა
 
ფაილი:Mount Thezh, 2008.08.30.jpg| ტეჟის მთა, ხედი არტავაზის მთიდან
ფაილი:Mount Thezh, 2010.07.04.jpg|ხედი ტეჟის მთის მწვერვალიდან

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* პამბაკის ქედი

## რესურსები ინტერნეტში
* სომხეთის მთები
* ტეჟის მთის ფოტოები 

კატეგორია:სომხეთის მთები
ერევნის სურბ-ანას ეკლესია

**ერევნის სურბ-ანას ეკლესია** () — სომხური სამოციქულო ეკლესიის ტაძარი.

ერევნის სურბ-ანას ეკლესია გაიხსნა 2015 წელს, ერევნის კენტრონის რაიონში, (სომხეთი), XIII საუკუნით დათარიღებულ კათოღიკის ეკლესიის მიმდებარე ტერიტორიაზე. მშენებლობა  დაიწყო 2011 წელს და დასრულდა 2014 წელს. 2015 წლის 30 აპრილს, ტაძარი სომხეთის მოქმედმა კათოლიკოსმა - გარეგინ II-მ აკურთხა. ტაძარი არის ერთგუმბათოვანი. შესასვლელში კი - სამრეკლოა. 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XXI საუკუნის ეკლესიები
არტენი (ვულკანი)

**არტენი** () — პოტენციურად აქტიური ვულკანი სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციაში, სოფელ თათულის, არევუტისა და არტენის სიახლოვეს. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2047 მეტრია, ხოლო შეფარდებითი სიმაღლე კი - 860 მეტრი და წარმოადგენს ორი შერწყმული ძირისაგან შემდგარ მთას (არტენი და მცირე არტენი).

ვულკანის უკანასკნელი ამოფრქვევა 1340 წელს დაფიქსირდა. 

მტა ცნობილია თავისი ენდემური სახეობით - მასალსკის ზარით (*Campanula massalskyi*), რომელიც ამ ადგილის გარდა მხოლოდ თურქეთის შეზღუდულად მცირე არეალში გვხვდება..

## გალერეა

Arteni Volcano2.jpg|ვულკანი არტენი
Արտենի լեռը.jpg|ვულკანი არტენი
Արարատ լեռը, Հայկական Պարը, Արտենին.jpg|ვულკანი არტენი

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* სომხეთის ვულკანები

## რესურსები ინტერნეტში
* ვულკანი არტენი 
* არტენი armgeo.am-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
კატეგორია:სომხეთის ვულკანები
გნდასარი

**გნდასარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქისა და ვაიოცძორის პროვინციების საზღვარზე, სოფელ ჰორსიდან ჩრდილო-დასავლეთით 7 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2878 მეტრია და განლაგებულია გეღამის ქედის სამხრეთ დაბოლოებაზე. აგებულია ვულკანური ქანებით. ციცაბო ფერდობები დაფარულია მცენარეული საფარით. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* გეღამის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ბაღაცსარი

**ბაღაცსარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში, სოფელ ვანქიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 6 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3256 მეტრია და წარმოადგენს მეღრის ქედის უმაღლეს მწვერვალს. აგებულია ქვედა პალეოზოური ფიქლებით. მთის ხასიათდება ციცაბო ფერდობებით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* მეღრის ქედი

## რესურსები ინტერნეტში
* ბაღაცსარის მთა
* ბაღაცსარის მთა wikimapia-ზე

კატეგორია:სომხეთის მთები
წახაც-ქარის მონასტერი

**წახაც-ქარის მონასტერი** () — სამონასტრო კომპლექსი სოფელ ეღეგისსა და ჰორბატეღს შორის,  ვაიოცძორის პროვინციაში, (სომხეთი). მონასტერი მდებარეობს სმბატაბერდის ციხესიმაგრიდან მცირე, ფეხით სავალ მანძილზე. წახაც-ქარის მონასტრის შესასვლელში რამდენიმე ხაჩქარი დგას.

## გალერეა

Image:Tsakhats kar-raffi kojian-DCP 1532.JPG
Image:Ցաղաց Քարի վանական համալիրը 05.JPG
Image:Ցաղաց Քարի վանական համալիրը 11.JPG
Image:Ցաղաց Քար 03.jpg
Image:Ցաղաց Քարի վանական համալիրը 05.JPG
Image:Ցախաց Քար վանական համալիր38.JPG
Image:ՑԱՂԱՑ ՔԱՐ 15.jpg
Image:Ցախաց_Քարի_վանական_համալիրը_21.JPG
Image:Ցախաց_Քարի_վանական_համալիրը_18.JPG
Image:Ցախաց_Քարի_վանական_համալիրը_25.JPG
Image:Ցաղաց Քարի վանական համալիրը 19.JPG

## ლიტერატურა
* Paolo Cuneo: *Architettura Armena dal quarto al diciannovesimo secolo.* Band 1. De Luca Editore, Rom 1988, S. 396f

## რესურსები ინტერნეტში
* Armcamping.com: Tsakhats Kar Monastery (Article written in Armenian) 
* Armeniapedia.org: Tsakhats Kar Monastery
* FindArmenia.com: Tsaghats Kar Monastery Complex 
* Rick Ney: *Vayots Dzor.* 
* *Tsaghats Kar.* 
* *Tsakhats Kar Monastery.*

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაცია

**ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაცია**  (; ) — სახელმწიფოებრივი გაერთიანება ყოფილი იუგოსლავიის რესპუბლიკა ბოსნია და ჰერცეგოვინაში. შეიქმნა 1994 წელს ვაშინგტონის შეთანხმების შედეგად. ფედერაციის შემადგენლობაში შევიდა ტერიტორია, რომელსაც აკონტროლებდა ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკა და თვითგამოცხადებული ჰერცეგ-ბოსნიის ხორვატთა რესპუბლიკა. დედაქალაქია - სარაევო, ფართობი - 26 076 კმ².  ფედერაციაში ცხოვრობს 3,8 მლნ კაცი (54 % — ბოსნიელები, 32.5 % — სერბები, 11.5 % — ხორვატები, 1 % — სხვა). ფულადი ერთეულია ბოსნიური მარკა.

## კანტონები 
* უნსკო-სანსკი
* პოსავსკი
* ტუზლანსკი
* ზენიცკო-დობოისკი
* ბოსანსკო-პოდრინსკი
* სრედნიობოსანსკი
* ჰერცეგოვინო-ნერეტვენსკი
* ზაპადნოჰერცეგოვინა
* სარაევო
* კანტონი 10

## რესურსები ინტერნეტში
* Vlada Federacije Bosne i Hercegovine     

## სქოლიო
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინა
არამაზდი (მთა)

**არამაზდი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში, სოფელ გეღიდან ჩრდილოეთით 10 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3392 მეტრია და წარმოადგენს ბარგუშატის ქედის უმაღლეს მწვერვალს. აგებულია ვულკანური ქანებით. ციცაბო ფერდობები დაფარულია მცენარეული საფარით. 

## სახელწოდება
მთის სახელწოდება მომდინარეობს კერპული ღვთაება არამაზდიდან.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ბარგუშატის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
BMW 8 სერია

**BMW-ს 8 სერია** (ძარის ნომერი: **E31**) — BMW-ს მიერ E24 ბაზაზე შექმნილი გრან-ტურიზმო. გამოდიოდა 1989-1999 წლებში 8 ცილინდრიანი (V8) და 12 ცილინდრიანი (V12) ძრავებით. მიუხედავად იმისა, რომ ის იყო 6 სერიის მემკვიდრე, აღმოჩნდა სრულიად ახალი კონცეფცია BMW-ს წარმოებაში, რომელიც იყო უფრო მაღალი კლასის და სიმძლავრის მქონე ავტომობილი. საბაზრო ღირებულებაც შესაბამისად უფრო მეტი იყო ვიდრე 6 სერიის. მიუხედავად მისი მაღალი სიმძლავრისა სერიულ წარმოებაში ჰქონდა სიჩქარის ელექტრონული შეზღუდვა და ავითარებდა მაქსიმუმ 250 კმ/ს სიჩქარეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Clube31
*BMW Club E31 NL 
*8er.org
*E31.net
*Pictures of BMW M8 

კატეგორია:BMW-ს ავტომობილები
კათოღიკე ეკლესია

**კათოღიკე ეკლესია** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს სომხეთის დედაქალაქ ერევანში, კენტრონის რაიონში. ეკლესია XIII საუკუნით თარიღდება. 1679 წლის ერევნის მიწისძვრის შემდეგ ტაძარი თითქმის ბოლომდე დაინგრა და 1693 - 1695 წლებში აღდგა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Araratian Patriarchal diocese 
* Mother See of Holy Echmiadzin 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
მილან დურიჩი

**მილან დურიჩი** (; დ. 22 მაისი, 1990; ტუზლა) — ბოსნიელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „სალერნიტანასა“ და ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Serie B 2007-08 at La Gazzetta dello Sport

კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი
კატეგორია:ბოსნიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩეზენის ფეხბურთელები
კატეგორია:პარმის ფეხბურთელები
კატეგორია:ასკოლის ფეხბურთელები
კატეგორია:კროტონეს ფეხბურთელები
კატეგორია:კრემონეზეს ფეხბურთელები
კატეგორია:ტრაპანის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია B-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია C-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ეღვარდის ეკლესია

**ეღვარდის ეკლესია** () — XIV საუკუნის ტაძარი სომხეთის კოტაიქის პროვინციაში. ეკლესიის დიდი ნაწილი უაღრესად მდიდარი ჩუქურთმებითაა დაფარული. თითოეული მხარე გაფორმებულია სხვადასხვა ლამაზი მოტივებითა და გეომეტრიული ფიგურებით. ტაძრის მიმდებარედ არის სამლოცველოს ნაშთები, ხაჩქარები და საფლავები.

## გალერეა

File:Yeghvard-Church-View.jpg|ეღვარდის ეკლესიის ხედი
Image:Yeghvard Church Front.JPG|წინა ფასადი
File:Yeghvard-Church-Front-Detail.jpg|ეღვარდის ეკლესიის წინა მხარე
File:Yeghvard-Church-Front.jpg
File:Yeghvard-Church-Doors.jpg
File:Yeghvard-Church-Roof-Detail.jpg
File:Yeghvard-Church-roof-cupola-detail.jpg
Image:Yeghvard Church Right 1.JPG
File:Yeghvard-Church,-Right-Detail.jpg
Image:Yeghvard Church Left Detail.JPG
Image:Yeghvard Church Rear Detail.JPG
Image:Yeghvard Church Cross Window.JPG
Image:Yeghvard Adjacent Foundation.JPG

## რესურსები ინტერნეტში
* Armeniapedia.org: Yeghvard Church & Katoghike Church
* FindArmenia.com: Surp Astvatzatzin (Surp Nshan) Church of Yeghvard 
* Yeghvard Church 
* Virtual Tour to Yeghvard St.Astvatsatsin church 

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XIV საუკუნის ეკლესიები
ბრჩკოს ოლქი

**ბრჩკოს ოლქი** — დე-ფაქტო ოლქი საერთაშორისო მმართველობის ქვეშ. მდებარეობს ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, ქალაქ ბრჩკოს გარშემო.

ოლქის ფართობია 493 კმ². 2013 წლის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობაა 93 028 კაცი. საიდანაც დაახლ. 40 % სერბები, 39 % — ბოსნიელები და 20 % — ხორვატები არიან.

იურიდიულად ოლქი შედის, როგორც სერბთა რესპუბლიკის ისე ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაციის შემადგენლობაში, თუმცა ეს უკანასკნელი მას ვერ აკონტროლებს.

## სქოლიო
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინა
სამსონივანქი

**სამსონივანქი** () — XII - XIII საუკუნეების მონასტერი ენოქავანის მახლობლად, ტავუშის პროვინციაში, სომხეთის ჩრდილოეთ ნაწილში. ეს არის პატარა სამონასტრო კომპლექსი რომელიც ტყით გარემოცულ სივრცეში, დეღძნუტიდან დაახლოებით 6 კმ.-ში მდებარეობს. მისგან არც ისე შორსაა ბერდაკარის ციხე.

## კომპლექსი
კომპლექსი შედგება პატარა XII-XIII საუკუნის გუმბათოვანი ტაძრისა და მეორე ასევე მცირე ზომის ეკლესიისგან. კომპლექსი ქვისგანაა ნაგები და დროთა განმავლობაში ეროზიას განიცდის.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Armeniapedia.org: Samsoni Vank

კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
კატეგორია:XII საუკუნის ეკლესიები
ზორავორის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ზორავორის ღვთისმშობლის ეკლესია** () — ერთ-ერთი ყველაზე ძველი ნგრევას გადარჩენილი ეკლესია სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. თავდაპირველად იწოდებოდა როგორც ღვთისმშობლის ეკლესია. მოგვიანებით ეწოდა ზორავორი (ნიშნავს ძლიერს) იმ მიზეზით, რომ სწორედ ეს ადგილი ითვლება ზორავორის ბიბლიის ადგილსამყოფლად.  ეკლესია მდებარეობს კენტრონის რაიონში. როგორც ცნობილია ის 1694 წელს დასრულდა და დღესაც მოქმედია.
## ისტორია
XVII საუკუნის პირველ ნახევარში მოვსეს სუნეცმა ააშენა სამონასტრო კომპლექსი. კომპლექსი მოიცავდა ასტვაწაწინის (ღვთისმშობლის) ეკლესიას,  წმინდა ანანიას პატივსაცემად აგებულ სამლოცველოს, პალატებსა და სხვა რამდენიმე ნაგებობას. კომპლექსში შედიოდა სასულიერო სკოლაც. ფილიპიოს I-ის (1632-1635) კათოლიკოსობის დროს მოხდა ახალი ნაგებობების აშენება, თუმცა 1679 წლის მიწისძვრამ ახალი ნაგებობი გაანადგურა.

დღევანდელი ეკლესია 1693-1694 წლებში აუშენებიათ. დაახლოებით 100 წლის შემდეგ კი გაურემონტებია კათალიკოს ლუკას I-ს.

გეგმით ტაძარი სამნავიანი ბაზილიკაა. მთავარი დარბაზის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს საკურთხეველი. ექსტერიერი და ინტერიერი გამოირჩევა სიმარტივით. ამის მიუხედავად ტაძარს მაინც ახასიათებს არქიტექტურული მრავალფეროვნება. აქ შევხვდებით დეკორატიულ სვეტებს და რამდენიმე XVII საუკუნით დათარიღებულ ხაჩქარს.

საბჭოთა კავშირის პერიოდში ეკლესია მიუხედავობის გამო ძალიან დაზიანდა. თუმცა სოციალისტური სტრუქტურის დამხობის შემდეგ გარემონტდა როგორც ზორავორი, ასევე წმინდა ანანიას სამლოცველო და აშენდა ახალი საცხოვრებელი ბერებისათვის.

## გალერეა

 
Image:Zoravar Church.JPG|ზორავორის ღვთისმშობლის ეკლესია 
Image:Surp Zoravor Astvatsatsin Church Bell Tower 2.JPG|სამრეკლო და ორნამენტები მის ქვეშ
Image:Surp Zoravor Astvatsatsin Exterior Wall Detail.JPG|ეკლესიის ექსტერიერის ნაწილი
Image:Surp Zoravor Astvatsatsin Tympanum.JPG|
Image:Surp Zoravor Astvatsatsin Interior.JPG|ეკლესიის საკურთხეველი
File:Surbzoravorstone.jpg|ხაჩქარი
File:Zoravar Belfry.JPG
Image:St. Ananias' Chapel at Zoravor Church.JPG|წმინდა ანანიას სახელობის სამლოცველო 
Image:Zoravar Doors Chamber.JPG|
 

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის ეკლესიები
ერევნის სურბ-სარქისის ეკლესია (კენტრონი)

**სურბ-სარქისის ეკლესია** () — სომხური საკათედრო ტაძარი ერევანში, სომხეთი. ამჟამად, ტაძარი ეკუთვნის არარატის ეპარქიას (სომხური სამოციქულო ეკლესია). იგი 1842 წელს, მდინარე რაზდანის მარცხენა სანაპიროზე, კენტრონის რაიონში აიგო. 1971-1976 წლებში, ტაძრის ინტერიერი მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა. ამასთანავე, ძველი გუმბათი შეცვალეს ახალი, უფრო მაღალი, მრავალწახნაგოვანი გუმბათით. სამრეკლოს მშენებლობა კი - 2000 წელს დასრულდა.

## გალერეა

Image:St. Sarkis, Yerevan.jpg
Image:Araratian Pontifical Diocese, Yerevan.jpg
 

## რესურსები ინტერნეტში
* Araratian Patriarchal Diocese website
* Yerevan Municipality: Yerevan Churches

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
კირანცის მონასტერი

**კირანცის მონასტერი** () — სამონასტრო კომპლექსი სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციაში, სოფელ კირანციდან სამხრეთ-დასავლეთით 12 კმ-ში. დაარსებულია XIII საუკუნეში. შემადგენელი ნაწილებია 3 ეკლესია, რამდენიმე პორტიკი, სატრაპეზო, სენაკები და დამხმარე შენობები. მონასტერს გარს ერტყა აწ უკვე ნანგრევებად ქცეული დამცავი კედელი, რომლის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილშიც მოთავსებულია თაღოვანი კარიბჭე. ნაგებობების უმეტესობა ნაშენებია აგურითა (რაც იშვიათობაა სომხეთში) და სუფთად თლილი ქვით. 

მონასტრის მთავარი ეკლესია თარიღდება XIII საუკუნით. იგი წარმოადგენს მართკუთხა ფორმის გუმბათოვან დარბაზს. საკურთხევლის ორივე მხარეს არის ორ-ორი პილონი და თითო გვერდითი კაპელა. ეკლესიას თავზე ადგას რვაკუთხა გუმბათი, რომლის ყელიც გაფორმებულია ექვსქიმიანი ვარსკვლავისა და რომბის ფორმის მოჭიქული ფილებით. ეკლესიის ორი შესასვლელით მომლოცველი შედის კარიბჭის მინაშენში.

ორი ცალნავიანი ტაძარი აქვს მთავარ ეკლესიას მიშენებული ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან. სატრაპეზო, რომელიც აგებულია დაუმუშავებული ქვიშაქვითა და რიყის ქვით, მთავარი ეკლესიისგან ჩრდილოეთით მდებარეობს. იგი წარმოადგენს სამ თაღზე აგებულ კამაროვან დარბაზს. კირანცის მონასტრის სატრაპეზო თანამედროვე სომხეთის ტერიტორიაზე არსებული შუა საუკუნეების არასასულიერო ხუროთმოძღვრების ძეგლების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელია.

მთავარი ტაძარი და სატრაპეზო შიგნიდან ფრესკებით ყოფილა დაფარული. ამაღლების სცენა გუმბათქვეშ, ძველი აღთქმის სცენები გუმბათის ქვედა ნაწილში, ოთხი მახარებელი კი აფრებზეა გამოსახული. ფრესკების ფრაგმენტებზე შემონახულია ქართული და ბერძნული წარწერები. ეს ცხადყოფს, რომ მონასტერი ქალკედონურ-მართლმადიდებლური იყო. ეკლესიის შიდა და გარე დეკორაციები აერთიანებს ქართულ და სომხურ ხუროთმოძღვრულ ტრადიციებს. 

ბერების სადგომებისა და დამხმარე სტრუქტურების ნაშთების გარდა, კომპლექსის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ძველი სასაფლაოც. 

ნამონასტრალს დღესდღეობით ეს სახელი იმ სოფლის გამო ეწოდება, რომელთანაც იგი მდებარეობს.

## გალერეა

Image:Կիրանց Վանք 02.jpg
Image:Կիրանց Վանական համալիր15.JPG
Image:Կիրանց Վանք 22.jpg
Image:Կիրանց Վանական համալիր8.JPG
Image:Կիրանց Վանական համալիր16.JPG
Image:Կիրանց վանական համալիր16.JPG|მახარებლის ფრესკა
Image:Սեղանատուն.JPG|სატრაპეზო

## რესურსები ინტერნეტში
* Kirants Monastery, Kirants, Armenia | World Building Directory | Buildings
* Armeniapedia.org: Kirants Monastery

კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სომხეთში
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
ავანის ბაზილიკა

**ავანის ბაზილიკა** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს სომხეთის დედაქალაქ ერევანში, ავანის რაიონში. ავანის ბაზილიკა ერევნის უძველესი მოქმედი ეკლესიაა. 

## გალერეა

Image:Avan 2.JPG
Image:Avan 3.JPG
Image:Avaninsc1.JPG
Image:Avaninsc2.JPG
Image:Avan Lintel.JPG
Image:Vishap avan church2.jpg
Image:Interior Avan Church.JPG
Image:Avan Khachkars.JPG
St Katoghike Tsiranavor, Avan (5).jpg

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Armenian Architectural Studies: Avan Church 
* Armeniapedia.org: Avan Church 
* FindArmenia.com: Avan Cathedral 

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
ლალვარი

**ლალვარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, სოფელ კაჭაჭკუტიდან ჩრდილოეთით 5 კილომეტრში, საქართველოს საზღვრის სიახლოვეს. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2544 მეტრია და წარმოადგენს ლოქის ქედის უმაღლეს მწვერვალს. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ლოქის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
კოთავანქი

**კოთავანქი** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს სოფელ ნერქინ-გეტაშენში, სევანის ტბის სამხრეთით, გეღარქუნიქის პროვინციაში. კოთავანქი აშენებიდან მალევე, X საუკუნეში დაანგრიეს დამპყრობლებმა, შემდეგ კი მიწისძვრამ.

## გალერეა

Image:Kotavank 1.jpg
Image:Kotavank3.JPG
Image:Kotavank4.JPG
Image:Kotavank Rennovation.JPG
Image:Kotavank November.JPG

## რესურსები ინტერნეტში
* Armenian Architectural Studies 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
ერევნის პეტრე-პავლეს ეკლესია

**ერევნის პეტრე-პავლეს ეკლესია** () — სომხური ეკლესიის ტაძარი ერევანში აშენებული V - VI საუკუნეებში. ტაძარი 1931 წელს დაანგრიეს იმჟამინდელი აბოვიანის ქუჩაზე კინოთეატრ "მოსკოვისთვის" ადგილის გასათავისუფლებლად.

## ისტორია
სომეხი ისტორიკოსის ქარო ღაფადარიანის მიხედვით, პეტრეს-პავლეს ტაძარი უდიდესი იყო ძველ ერევანში. სინამდვილეში, როდესაც ახლად არჩეულმა კათალიკოსმა აბრაჰამ I-მა  დვინში საეკლესიო კრება მოიწვია, მან ერევნიდან ორი მღვდელმთავარი მიიპატიჟა. ამან შეიძლება გვაფიქრებინოს, რომ იმჟამად ერევანში სულ მცირე ორი დიდი ეკლესია მაინც უნდა ყოფილიყო. XVII საუკუნის მოგზაურმა ჟან შარდენმა ერევანში მოგზაურობის შემდეგ აღნიშნა, რომ ერევანში არაერთი ეკლესი იყო. თუმცა პეტრე-პავლეს ეკლესიას ის არ მოიხსენიებს. 

1679 წელს სომხეთში მომხდარმა დამანგრეველმა მიწისძვრამ ეკლესიის გარკვეული ნაწილიც შეიწირა. თუმცა დანგრეული ნაწილი მალევე აღადგინეს. 

ამის შემდეგ 1931 წლამდე ამ ტაძრის შესახებ დადასტურებული ფაქტები არ მოიძიება.  

### დანგრევა
1931 წელს საბჭოთა რეჟიმის პერიოდში ეკლესია დაანგრიეს და მისი კედლებით, რამდენიმე ხაჩქარითდა ეკლესიის სხვა ნაწილებით კინოთეატრი "მოსკოვი" ააშენეს.

## გალერეა
 
File:Surb poghos petros.png|წინხედი სადაც კარგად ჩანს ეკლესიის სამრეკლო

File:The altar of Saint peter and paul yerevan.png|საკურთხეველი

## ლიტერატურა 
*Karo Ghafadaryan, Երևանի միջնադարյան հուշարձանները, վիմական արձանագրությունները (Monuments and lapidary inscriptions of Medieval Yerevan), 1975, Yerevan 

*Yervand Shahaziz, Հին Երեվանը (Old Yerevan), Mughni Publishing, 2003, Yerevan

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:V საუკუნის ეკლესიები
ურცი (მთა)

**ურცი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს არარატის პროვინციაში, სოფელ ლანჯარის სამხრეთ-დასავლეთით 5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2446 მეტრია და წარმოადგენს ურცის ქედის უმაღლეს მწვერვალს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ურცის ქედი

## რესურსები ინტერნეტში
* ურცის მთა 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ლმბატავანქი

**ლმბატავანქი** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ართიკში, შირაკის პროვინციაში. ტაძარი სტეფანე პირველმოწამის სახელობისაა. მასში ვხვდებით რამდენიმე ფრესკას.

## გალერეა

Image:Lmbatavank southeast.JPG
Image:Lmbatavank Detail.JPG
Image:Lmbatavank-window-E.jpg
Image:Lmbatavank Tombstone.JPG

## რესურსები ინტერნეტში
* Armenian Architectural Studies 
* Armeniapedia: Lmbatavank
* Program about Lmbatavank Monastery by Vem Radio

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები
მეც-იშხანასარი

**მეც-იშხანასარი**, **ბოიიუქ-იშიგლი** (; ) — მთა სომხეთსა და აზერბაიჯანში. მდებარეობს სომხეთის სიუნიქის პროვინციასა და აზერბაიჯანის ლაჩინის რაიონში, სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვართან. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3550 მეტრია და წარმოადგენს ყარაბაღის მთიანეთის ერთ-ერთ უმაღლეს მწვერვალს. ვულკანის კრატერის მწვერვალზე მდებარეობს მაღალმთიანი სევის ტბა.

## გალერეა

File:Lake_Sev_01.jpg|სევის ტბის ხედი მეც-იშხანასარიდან

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* აზერბაიჯანის მთები
* სომხეთის ქედები
* აზერბაიჯანის ქედები
* ყარაბაღის მთიანეთი
* გარაგელის ნაკრძალი

## რესურსები ინტერნეტში
* მეც-იშხანასარი armgeo.am-ზე
* Orography And Vertical Mountain Zoning azerbaijan.az-ზე 
* გარაგელის ნაკრძალი azerbaijans.com-ზე

კატეგორია:სომხეთის მთები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მთები
კატეგორია:სომხეთის ვულკანები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ვულკანები
პემზაშენის ეკლესია

**პემზაშენის ეკლესია** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს სოფელ პემზაშენში, შირაკის პროვინციაში. მონასტერი მთავარი მაგისტრალთან ახლოს მდებარეობს. ტაძრის ადგილას V საუკუნეში აშენებული ბაზილიკა იდგა. 

## გალერეა

Image:Pemzashen Church Lintel.JPG
Image:Pemzashen Church Cross.JPG
Image:Pemzashen Village Church.JPG
Image:Պեմզաշեն վանական համալիր13.JPG

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები
აგიორგანი

**აგიორგანი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ვაიოცძორის პროვინციაში, სოფელ არტავანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2528 მეტრია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ტარონ ვოსკანიანი

**ტარონ ვოსკანიანი** (; დ. 22 თებერვალი, 1993, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს სომხეთის პრემიერლიგის გუნდ „პიუნიკში“ და სომხეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. პოზიციით ის არის მცველი.

ტარონ ვოსკანიანი დაიბადა 1993 წელს, სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. ის თამაშობდა ერევნის „პიუნიკის“ აკადემიაში. ამის შემდეგ ის პიუნიკის მეორე გუნდში თამაშობდა, თუმცა რამდენიმე მატჩი ჩაატარა ძირითად გუნდშიც. 2010-2011 წლების სეზონიდან კი ის უკვე რეგულარულად თამაშობს კლუბის ძირიათად შემადგენლობაში, 100-ზე მეტი მატჩი აქვს ჩატარებული და 4 გოლი გატანილი.

2011 წლის 21 ოქტომბერს ტარონის დებიუტი შედგა სომხეთის 19 წლამდელთა ნაკრების შემადგენლობაში სლოვაკეთის 19 წლამდელთა ნაკრების წინააღმდეგ. 2012 წლის 12 ივნისს კი მან პირველად ითამაშა სომხეთის 21 წლამდელთა ნაკრებში, ანდორას წინააღმდეგ. 2012 წლის 14 ნოემბერს ტარონის დებიუტი შედგა სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში, ლიეტუვის ნაკრების წინააღმდეგ. ამ მატჩი სომხებმა 4:2 იმარჯვეს. დღემდე ტარონს ეროვნულ ნაკრებში 12 მატჩი აქვს ჩატარებული და გოლი ჯერჯერობით არ გაუტანია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტარონ ვოსკანიანი Footballdatabase.eu-ზე
* ტარონ ვოსკანიანი Soccerway.com-ზე

კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:პიუნიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
აექი

**აექი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, მდინარე მეწავანიდან აღმოსავლეთით 15 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2346 მეტრია და წარმოადგენს ლოქის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ლოქის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ნეღუცივანქი

**ნეღუცივანქი** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს სოფელ არზაკანში, კოტაიქის პროვინციაში. ნეღუცივანქი სოფლის ცენტრიდან 2 კილომეტრის დაშორებით მდებარეობს მთაზე და გადაჰყურებს ხეობას. ამავე სოფელშია XIII საუკუნის კიდევ ორი ტაძარი.

## გალერეა

Image:Վանական համալիր Նեղուցի վանք (Արզականի վանք, Սբ. Աստվածածին, Նեղոց Սբ. Աստվածածին).JPG
Image:Նեղուցի վանք գ Արզաքան (9).JPG
Image:Neghutsi Vank Southwest.JPG
Image:Neghutsi Vank Large Khachkar.JPG
Image:Ht153170.JPG
Image:Neghutsi Chapel Southwest.JPG
Image:Neghutsi Chapel Door.JPG

## რესურსები ინტერნეტში
* Armeniapedia: Arzakan Village
* FindArmenia.com: Neghuts S. Astvatsatsin Monastery 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
მუღნის წმინდა გევორქის მონასტერი

**მუღნის წმინდა გევორქის მონასტერი** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს სოფელ მუღნში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მონასტერი წმინდა გიორგის სახელობისაა. ტაძრის ინტერიერში გვხვდება რამდენიმე გრესკა.

## გალერეა

Image:Mughni.jpg
Image:Mughni Side Portal.JPG
Image:Mughni Apse Frescoes.JPG
Image:Mughni Frescoes 2.JPG
Image:Mughni Frescoes 3.JPG
Image:Mughni Frescoes 4.JPG
Image:Mughni Frescoes 5.JPG
Image:S. George Tomb Mughni.jpg
Image:Mughni Cemetery.JPG

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Armeniapedia.org: Saint Gevork Monastery of Mughni

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XIV საუკუნის ეკლესიები
ვოიჩეხ შჩესნი

**ვოიჩეხ ტომაშ შჩესნი** (; დ. 18 აპრილი, 1990) — პოლონელი ფეხბურთელი, „ბარსელონის“ მეკარე. მონაწილეობა მიიღო 2012 წლის ევროპის ჩემპინატზე. 2014 წელს პეტრ ჩეხთან ერთად დასახელდა პრემიერლიგის საუკეთესო მეკარედ.

## მიღწევები
### საკლუბო
 **არსენალი**: (3) 
* **ინგლისის ასოციაციის თასი** (2): 2013–14, 2014–15
* **ინგლისის სუპერთასი** (1): 2014

 **იუვენტუსი**: (8)
* **სერია A** (3): 2017–18, 2018–19, 2019–20
* **იტალიის თასი** (3): 2017–18, 2020–21, 2023–24
* **ინგლისის სუპერთასი** (2): 2018, 2020

 **ბარსელონა**: (4)
* **ესპანეთის ლა ლიგა** (1):  2024–25 
* **ესპანეთის თასი** (1): 2024–25
* **ესპანეთის სუპერთასი** (2): 2024–25, 2025–26

## რესურსები ინტერნეტში 
*Wojciech Szczęsny profile at Arsenal F.C.
*
*ESPN Profile 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი
კატეგორია:პოლონელი ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:რომას ფეხბურთელები
კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ვარშავაში დაბადებულები
სპიტაკავორის მონასტერი

სპიტაკავორის მონასტერი () — XIV საუკუნით დათარიღებული სამონასტრო კომპლექსი ქალაქ ეღეგნაძორთან, ვაიოცძორის პროვინციში, სომხეთი. 
მდებარეობს ტეკსარის მთის ფერდობზე, ვაიოცძორის პროვინციაში. მონასტრისაკენ მიმავალი გზა საკმაოდ რთულია, მაგრამ ფეხით მიღწევა შესაძლებელია. მონასტერი 8.4 კმ-ით არის დაშორებული თანაჰატის მონასტრიდან, ხოლო პროშაბერდის ციხესიმაგრიდან - 6 კმ-ით. სპიტაკავორის მონასტერი XIV საუკუნეში, მხარგრძელების სომხეთის პერიოდში აიგო.

## გარეგინ ნჟდე
1987 წლის 9 მაისს, სამხედრო ლიდდერისა და პოლიტიკური მოაზროვნის - გარეგინ ნჟდეს ნაშთები საიდუმლოდ დამარხეს სპიტაკავორის მონასტრის ეზოში. იგი 1955 წელს, საბჭოთა ციხეში გარდაიცვალა.

## გალერეა

File:Spitakavor-raffi kojian-DCP 3983.JPG|სპიტაკავორის მონასტერი
File:Սպիտակավոր30.JPG|სომხური მარადისობის სიმბოლო
File:Սպիտակավոր14.JPG|ჯვარი სპიტაკავორის მონასტრის კედელზე

## იხილეთ აგრეთვე
* პროშაბერდი
* თანაჰატის მონასტერი

## ლიტერატურა
* Patrick Donabédian: *Dokumentation der Kunststätten*. In: Jean-Michel Thierry: *Armenische Kunst*. Herder, Freiburg/B. 1988, S. 582f, ISBN 3-451-21141-6

## რესურსები ინტერნეტში
* Rick Ney: *Vayots Dzor.* TourArmenia, 2009, S. 16f
* *Spitakavor Church*. Armeniapedia
* *Spitakavor.*  Armenian Heritage
* *Spitakavor monastery.*  findarmenia.com
* *Spitakavor Church*.  greatyerevan.com
* Սպիտակավոր վանք 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XIV საუკუნის ეკლესიები
ვაღარშაპატის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ვაღარშაპატის ღვთისმშობლის ეკლესია** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ვაღარშაპატში, არმავირის პროვინციაში. ეკლესია 1767 წელს აშენდა XVI საუკუნის ხის ეკლესიის ადგილას. ამავე ქალაქში მდებარეობს ეჩმიაძინის მონასტერი.

## გალერეა

File:Սբ. Աստվածածին եկեղեցի 08.jpg
File:Խաչքարեր Աստվածածին եկեղեցու պատին.jpg
File:The bell-tower of the Holy Mother of God Church 01.jpg

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
ქრისტაფორივანქი

**ქრისტაფორივანქი** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს სოფელ დაშტადემში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მონასტრის გვერდით დგას XIII საუკუნის კოშკი, რომელსაც არ აქვს შესასვლელი. მონასტერში არის რამდენიმე უძველესი ხაჩქარი.

## გალერეა

Image:Khachkar on way to Kristapori Vank.JPG
Image:Kristapori Vank 2.JPG
Image:Kristapori Vank Dome Interior.JPG

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Armeniapedia:Kristapori Vank Church

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები
კანაკერის წმინდა იაკობის ეკლესია

**კანაკერის წმინდა იაკობის ეკლესია** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს სომხეთის დედაქალაქ ერევანში, კანაკერ-ზეითუნის რაიონიში. 1679 წლის ერევნის მიწისძვრის შედეგად დანგრეული ეკლესიის აღდგენა, თბილისელი სომხების შემოწირულობებით მოხერხდა. საბჭოთა კავშირის პერიოდში ეკლესია დაიკეტა, ფუნქციონირება მან 1990 წელს გააგრძელა.

## გალერეა

Image:S. Astvatsatsin Church 1695 Kanaker.jpg
Image:S. Hakob Western Portal.JPG
Image:S. Hakob Southern Portal.JPG
Image:S. Hakob Interior Mural.JPG
Image:S. Hakob Gate.JPG

## რესურსები ინტერნეტში
* Official website of Yerevan: Churches

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
აშტარაკის წმინდა მარიანას ეკლესია

**აშტარაკის წმინდა მარიანას ეკლესია** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს ქალაქ აშტარაკში, არაგაწოტნის პროვინციაში. ტაძართან მდებარეობს 1664 წლის ხიდი. ამავე ქალაქშია კარმრავორის, სპიტაკავორის, წირანავორის და წმინდა სარქისის ეკლესიები.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Armeniapedia.org: S. Mariane Church

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
ალსარი

**ალსარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს არარატის პროვინციაში, სოფელ კაკავაბერდიდან სამხრეთ-დასავლეთით 11 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1853 მეტრია და წარმოადგენს ერახის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ერახის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
აშტარაკის წმინდა სარქისის ეკლესია

**აშტარაკის წმინდა სარქისის ეკლესია** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს ქალაქ აშტარაკში, არაგაწოტნის პროვინციაში. ამავე ქალაქშია კარმრავორის, სპიტაკავორის, წირანავორის და წმინდა მარიანას ეკლესიები.

## გალერეა

Image:S. Sargis Dome.JPG
Image:S. Sargis Below.JPG

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
აკნახაღი

**აკნახაღი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში, სოფელ არტანიშიდან ჩრდილოეთით 2,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2472 მეტრია და განლაგებულია არეგუნის ქედის ცენტრალურ ნაწილში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* არეგუნის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ვოსკევაზის ეკლესია

**ვოსკევაზის სურბ ჰოვანესის ეკლესია** () — VII-XII საუკუნის ბაზილიკა სოფელ ვოსკევაზში, არაგაწოტნის პროვინციაში, სომხეთი. ეკლესიას აქვს ჯვრის ფორმის ინტერიერი და მართკუთხა ექსტერიერი. 2009 წლიდან მიმდინარეობს სარესტავრაციო სამუშაოები. 

## გალერეა

Image:Voskevaz Church1.JPG|ვოსკევაზის ეკლესია
Image:Voskevaz Portal.JPG|ეკლესიის მთავარი პორტალი.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები
აშტარაკის წირანავორის ეკლესია

**აშტარაკის წირანავორის ეკლესია** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს ქალაქ აშტარაკში, არაგაწოტნის პროვინციაში. ამავე ქალაქშია კარმრავორის, სპიტაკავორის, წმინდა მარიანას და წმინდა სარქისის ეკლესიები.

## გალერეა

Image:Spitakavor Detail.jpg
Image:Spitakavor Defense.jpg
Image:Spitakavor Apse.JPG
Image:Spitakavor Vaulted.JPG

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Armenian Architectural Studies 

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
აკნატაფი

**აკნატაფი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში, სოფელ შიშკერტიდან სამხრეთ-დასავლეთით 1 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2422 მეტრია და წარმოადგენს მეღრის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* მეღრის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
დავით სასუნცი (მეტროსადგური)

**დავით სასუნცი** () — ერევნის მეტროპოლიტენის სადგური. გაიხსნა 1981 წლის 7 მარტს. მეტროსადგური მდებარეობს ერევნის ცენტრში, შენგავითის რაიონში. შესასვლელია დავით სასუნცის მოედნიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
*06 sasuntsi david.htm metroworld.ruz.net - ერევნის მეტროპოლიტენი, დავით სასუნცის სადგური

კატეგორია:ერევნის მეტროპოლიტენის სადგურები
მარშალი ბაგრამიანი (მეტროსადგური)

**მარშალი ბაგრამიანი** () — ერევნის მეტროპოლიტენის სადგური. გაიხსნა 1981 წლის 7 მარტს. მეტროსადგური მდებარეობს ერევნის ცენტრში, კენტრონის რაიონში. შესასვლელია მარშალ ბაგრამიანის პროსპექტიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
* Материал о станции на сайте "Мир метро"

კატეგორია:ერევნის მეტროპოლიტენის სადგურები
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: პლეი-ოფი

**მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: პლეი-ოფი** — მუნდიალი 2006-ის დასკვნითი ნაწილი.

## მონაწილე გუნდები
## მერვედფინალები
### გერმანია vs შვედეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

----

### არგენტინა vs მექსიკა
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### ინგლისი vs ეკვადორი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### პორტუგალია vs ნიდერლანდი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### იტალია vs ავსტრალია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

----

### შვეიცარია vs უკრაინა
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

----

### ბრაზილია vs განა
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

----

### ესპანეთი vs საფრანგეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## მეოთხედფინალები
### გერმანია vs არგენტინა
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### იტალია vs უკრაინა
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### ინგლისი vs პორტუგალია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### ბრაზილია vs საფრანგეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ნახევარფინალები
### გერმანია vs იტალია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

----

### პორტუგალია vs საფრანგეთი 
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## მატჩი მესამე ადგილისთვის
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ფინალი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006
ეღიპატრუშის ეკლესია

**ეღიპატრუშის წმინდა ღვთისმშობლის ეკლესია** () — ტაძარი სოფელ ეღიპატრუშში, არაგაწოტნის პროვინცია, სომხეთი. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა  X-XIII საუკუნეებში. ეღიპატრუშის ეკლესიასთან ახლოს არის ადრეული შუა საუკუნეების სასაფლაო, რომელიც მოიცავს V საუკუნით დათარიღებულ ბაზილიკის ნანგრევებს და XIII საუკუნით დათარიღებულ ორმაგი ხაჩქარის სალოცავს.

## გალერეა

Image:Armenian Church in Yeghipatrush.JPG
Image:Գավիթ-.JPG
Image:Armenian Church in Yeghipatrush - crowns with crosses.JPG
Image:Yeghipatrush Sb Astvatsatsin Church Narthex06.JPG
Image:Yeghipatrush Sb Astvatsatsin Church Narthex01.JPG
Image:Yeghipatrush 05.jpg

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
ამბერდასარი

**ამბერდასარი** (), ასევე **ამბერი**, **ამპური** — მთა სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციაში, არაგაწის მთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფერდობზე, ქარის ტის სამხრეთით. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3234 მეტრია. აგებულია ოლიგოცენ-მიოცენური მაგმური ქანებით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* არაგაწი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ამპასარი

**ამპასარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორესა და კოტაიქის პროვინციების საზღვარზე, ტეჟის აღმოსავლეთით, სოფელ მეღრაძორიდან ჩრდილოეთით 7 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3053 მეტრია და წარმოადგენს პამბაკის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* პამბაკის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
შენგავითი (მეტროსადგური)

**შენგავითი** () — ერევნის მეტროპოლიტენის სადგური. გაიხსნა 1985 წლის 26 დეკემბერს. მეტროსადგური მდებარეობს სამხრეთ ერევნში, შენგავითის რაიონში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Материал о станции на сайте «Мир метро»

კატეგორია:ერევნის მეტროპოლიტენის სადგურები
გარეგინ ნჟდეს მოედანი (მეტროსადგური)

**გარეგინ ნჟდეს მოედანი** () — ერევნის მეტროპოლიტენის სადგური. გაიხსნა 1987 წლის 4 იანვარს. მეტროსადგური მდებარეობს სამხრეთ ერევნში, შენგავითის რაიონში, გარეგინ ნჟდეს მოედანზე. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Материал о станции на сайте "Мир метро"

კატეგორია:ერევნის მეტროპოლიტენის სადგურები
გარეგინ ნჟდეს მოედანი

**გარეგინ ნჟდეს მოედანი** ( *გარეგინ ნჟდე ჰრაპარაკ*), ყოფილი **სურენ სპანდარიანის მოედანი** ( *სოურენ სპანდარიანი ჰრაპარაკ*) — სომხეთის დედაქალაქ ერევნის სიდიდით მეორე მოედანი. მდებარეობს შენგავითის რაიონში, ქალაქის სამხრეთ ნაწილში. მოედანი იკვეთება გარეგინ ნჟდეს, მანანდიანის, იეღბაირუთიანისა და ბაგრატუნიაცის ქუჩებით. ოფიციალურად გაიხსნა 1959 წლის 30 აპრილს.

1990 წლამდე მოედანზე აღმართული იყო სომეხი ბოლშევიკი ლიდერის, სურენ სპანდარიანის ძეგლი. 1991 წლის 25 მაისს მოედანს ეწოდა სომხეთის ეროვნული გმირის, გარეგინ ნჟდეს სახელი.

მოედნის ქვეშ განთავსებულია მეტროსადგური გარეგინ ნჟდეს მოედანი და „მეტრო თეატრის“ დარბაზი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Live cam at Garegin Nezhdeh Square 

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ერევნის შენობა-ნაგებობები
აიწაჟაირი

**აიწაჟაირი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციაში, ქალაქ იჯევანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 3,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1423 მეტრია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ანდრანიკი (მთა)

**ანდრანიკი** () — მთა სომხეთში. აღმართულია ჯავახეთის ქედზე. მდებარეობს შირაკისა და ლორეს პროვინციებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3138 მეტრი. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
აშორა (მთა)

**აშორა** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ვაიოცძორის პროვინციაში, სოფელ არტავანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2566 მეტრია და განეკუთვნება ზანგეზურის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ზანგეზურის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
არიუწასარი

**არიუწასარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორესა და სირაკის პროვინციების საზღვარზე, სოფელ სარაგიუღიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 8 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2984 მეტრია და წარმოადგენს ჯავახეთის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ჯავახეთის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ასეღასარი

**ასეღასარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში, სოფელ აირავანქიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 14,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2483 მეტრია და განლაგებულია გეღამის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფერდობზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* გეღამის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ასტღონქი

**ასტღონქი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში, მდინარე ასტღაძორის აღმოსავლეთ ნაპირზე. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3470 მეტრია და განლაგებულია ვარდენისის ქედის ცენტრალურ ნაწილში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ვარდენისის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
წოვინარის წმინდა სარქისის ეკლესია

**წოვინარის წმინდა სარქისის ეკლესია** () — XII-XIII დათარიღებული ტაძარი სევანის ტბის სამხრეთით, გეღარქუნიქის პროვინციაში, სომხეთი. ტაძარს არ აქვს გუმბათი, მისი სახურავი ბალახითაა დაფარული. წოვინარის წმინდა სარქისის ეკლესიასთან შუა საუკუნეების საფლავებია, ხოლო ეკლესიის ქვემოთ მღვიმე.

## გალერეა

Image:S. Sarkis Grave Tsovinar.JPG|შუა საუკუნეების საფლავის ქვა ეკლესიის წინ

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XII საუკუნის ეკლესიები
ვანევანის მონასტერი

**ვანევანის მონასტერი** () — მონასტერი სომხეთში, სევანის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, გეღარქუნიქის პროვინციის სოფელ არწვანისტში. აშენდა 903 წელს, პრინც შაპუჰ ბაგრატუნისა და მისი დის — მარიამის მიერ. ვანევანის მონასტერს აქვს ოთხი თაღი. მხოლოდ მონასტრის მთავარი გუმბათი გადარჩა, ბარაბანი და გუმბათის სხვა ნაწილები კი — ჩამოინგრა. მასთან ახლოს მდებარეობს ბრუტიბერდის ციხესიმაგრე.

## გალერეა

Image: Vanevan Monastery Front.JPG|მონასტრის წინა მხარე
Image:Vanevan Drum Inscriptions.JPG|წარწერები
Image:Vanevan Monastery Rear.JPG|მონასტრის ხედი
File:Vanevank Monastery4.jpg|ვანევანის მონასტერი
File:Vanevank Monastery3.jpg|ვანევანის მონასტერი
File:Vanevank Monastery2.jpg|ვანევანის მონასტერი
File:Vanevank Monastery1.jpg|ვანევანის მონასტერი

## ლიტერატურა
*Brady Kiesling, Rediscovering Armenia, p. 46; original archived at Archive.org.
*

## რესურსები ინტერნეტში
* Armenian Architectural Studies 

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
აშტარაკის სპიტაკავორის ეკლესია

**აშტარაკის სპიტაკავორის ეკლესია** () — XIII-XIV საუკუნეებით დათარიღებული ეკლესია ქალაქ აშტარაკში, არაგაწოტნის პროვინცია, სომხეთი. 

## ლეგენდა
ლეგენდის მიხედვით აშტარაკში ცხოვრობდა სამი და, რომელთაც ერთი და იგივე ადამიანი უყვარდათ - პრინცი სარგისი. მათ შორის ორმა უფროსმა დამ, უმცროსის სასარგებლოდ თვითმკვლელობა გადაწყვიტეს. ერთ-ერთ მათგანს ატმისფერი კაბა ეცვა, ხოლო მეორეს - წითელი. ისინი ხეობაში გადახტნენ.როდესაც ეს ამბავი უმცროსმა დამ გაიგო, ჩაიცვა თეთრი კაბა და თვითონაც გადახტა ხეობაში. ამის შემდეგ, სარგისი განდეგილი გახდა და მან ააგო სამი ეკლესია ხეობის ნაპირას,  რომლებსაც შემდეგ სამი დის კაბის ფერები უწოდა.

## გალერეა

Image:Tsiranavor Cross.JPG
Image:Tsiranavor Roof.JPG

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Սպիտակավոր Եկեղեցի, Աշտարակ, Հայաստան
* Armenian Architectural Studies 

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
ზემო სომხეთი

**ზემო სომხეთი** () — ისტორიული პროვინცია, რომელიც შედიოდა დიდი სომხეთის შემადგენლობაში. ის მოიცავდა ცხრა კანტონას და მისი ფართობი იყო 23,860 კმ². ზემო სომხეთის პროვინცია მდებარეობს თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე ერზინჯანის პროვინციაში.

ზემო სომხეთის პროვინციას ესაზღვრებოდა წიფქის, ტურუბერანის, ტაიქისა და აირარატის პროვინციები. მას ზემო სომხეთი იმიტომ ეწოდებოდა, რომ მდებარეობდა დიდი სომხეთის უკიდურესად ჩრდილოეთ ნაწილში. პროვინცია მდებარეობდა მდინარე ევფრატის სანაპიროზე. ზემო სომხეთის ცენტრი იყო ანისი.

1915 წელს, სომხების გენოციდის დროს ზემო სომხეთის მოსახლეობის ძალიან დიდი ნაწილი დაიღუპა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის ისტორიული რეგიონები 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დიდი სომხეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
უშის წმინდა სარქისის მონასტერი

**უშის წმინდა სარქისის მონასტერი** () — VII-XIII საუკუნით დათარიღებული დიდი სამონასტრო კომპლექსი სოფელ უშში, არაგაწოტნის პროვინცია, სომხეთი. მონასტრის გარშემო სხვადასხვა დროის სომხური არქიტექტურის უნიკალური ნიმუშების ნახვაა შესაძლებელი. სამლოცველოს რესტავრაცია მიმდინარეობდა 2003 წლის დეკემბრიდან 2004 წლის გაზაფხულამდე.

## გალერეა

Image:Pre Saint Sargis Ushi.jpg|სარესტავრაციო სამუშაოები 2003-2004 წლებში.
Image:Ushi Monastery Portal.JPG
Image:Ushi Gavit Lintel.JPG
Image:Ushi Monastery Detail 01.JPG
Image:Ushi Apse Detail.JPG
Image:Ushi Sargis Portal.JPG|წარწერები სამლოცველოს კარზე
Image:Ushi Monastery Arch.JPG|სამონასტრო კომპლექსის თაღოვანი სტრუქტურების ნანაგრევები
Image:Ushi Monastery Khachkar.JPG|ხაჩქარი მონასტრის წინ წინ
Image:Ushi Drum.JPG|არქეოლოგიური გათხრები

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Saint Sarkis Monastery 
* Armenian Architectural Studies 
* FindArmenia.com: Historical Sites of the Village Ushi
* Virtualarmenia.am: Ushi 

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები
რესპუბლიკის მოედანი (მეტროსადგური)

**რესპუბლიკის მოედანი** () — ერევნის მეტროპოლიტენის სადგური. გაიხსნა 1981 წლის 26 დეკემბერს. მეტროსადგური მდებარეობს ერევნის ცენტრში, კენტრონის რაიონში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Материал о станции на сайте "Мир метро"

კატეგორია:ერევნის მეტროპოლიტენის სადგურები
ერევნის სუბ-სარქისის ეკლესია (ნორ-ნორქი)

**ერევნის სუბ-სარქისის ეკლესია** () — სომხური სამოციქულო ეკლესია ნორ-ნორქის რაიონში, სომხეთი. ეკლესიის მშენებლობა 1998 წელს დაიწყო სომეხი მოღვაწის სარქის გაბრელიანის დაფინანსებით ნიუ-იორკიდან. მთავარი გუმბათის სიმაღლე 23 მეტრია, სამლოცველო დარბაზის ფართობი კი - 328 კვ.მ. სურბ-სარქისის ეკლესია პირველია სომხეთის ეკლესიებს შორის, რომელიც მარმარილოს იატაკის ქვემოთ დამონტაჟებული გამათბობელი სისტემით თბება.

## გალერეა

File:Inside Saint Sarkis Church, Nor Nork.JPG|საკურთხევლის და გუმბათის ხედი
File:Նոր Նորք-7, Սուրբ Սարգիս եկեղեցի.JPG|ფასადი

## რესურსები ინტერნეტში
* Araratian Patriarchal Diocese
* Yerevan Municipality: Churches in Yerevan 
* Նոր Նորքի (5-րդ զանգված) Սբ. Սարգիս եկեղեցին Երևանի պաշտոնական կայքում 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XX საუკუნის ეკლესიები
არაქელ ბაბახანიანი

**არაქელ  ბაბახანიანი** (, საზოგადოდ ცნობილია როგორც **ლეო**. )  — სომეხი ისტორიკოსი, პუბლიცისტი, მწერალი კრიტიკოსი და ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. აღიარებულია ავტორიტეტულ სომეხ ისტორიკოსად და ცნობილია როგორც არერთი ისტორიული ნაშრომის ავტორი. ლეომ XX საუკუნის არაერთი რთული ისტორიული საკითხები განიხილა საკუთარ ნაშრომებში.

დაკრძალულია კომიტასის პანთეონში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Leo in The Great Soviet Encyclopedia

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1860
კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
კატეგორია:კომიტასის პანთეონში დაკრძალულები
ვადუმ ადამიანი

**ვადუმ ადამიანი** (,  დ. 2 დეკემბერი, 1938) — ეთნიკურად სომეხი მათემატიკოსი. ცხოვრობს და მოღვაწეობს უკრაინაში. პროფესიით მათემატიკოსთან ერთად  ფიზიკოსიცაა. არის ოდესის უნივერსიტეტის თეორეტიკული ფიზიკის დეპარტამენტის მმართველი. ადამიანი ცნობილია საკუთარი მიღწევებით ოპერატორულ თეორეაში და ფუნქციონალურ ანალიზში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Prof. Vadym M. Adamyan's Research Group  
* Vadym Movsesovich Adamyan at Mathematics Genealogy Project

კატეგორია:სომეხი მათემატიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები