open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
წობენურა

**წობენურა**, *წობანურა*, *წობანური*, *ძობენური* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ივანე ჯავახიშვილის მოსაზრებით, წობენური ადგილის მაუწყებელი სახელი უნდა იყოს. ძველად კახეთში ერწოს ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობდა სოფელი და თემი რომელსაც „წობენი“ ერქვა და „წობენურაც“ ამ ადგილის სახელიდან უნდა იყოს წარმოშობილი.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, სამი. იშვიათად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო სიხშირის აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, იშვიათად განივკონუსური და კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური, იშვიათად მრგვალი. ზოგჯერ ბოლო შებრტყელებული. მომწვანო-მოყვითალო ფერის, მზის მხარეს სიდამწვრის ლაქები უჩნდება. თხელი და მკვრივკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი საშუალო სიმკვრივის და მდნარია, სასიამოვნო-ჰარმონიული გემოთი.	ეტყობა	სუსტად	გამოხატული	ჯიშური არომატი.

წობენურა ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 156 დღეა. მტევნის წონა 100-200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-21 %-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინო. იგი საშუალო ხარისხისაა, მოყვითალო-ჩალისფერი. სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატით, საშუალო სხეულითა და სასიამოვნო გემოთი.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 484

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ფირუზა ველიხანლი

**ფირუზა ორხან ყიზი ველიხანლი** (; დ. 26 ოქტომბერი, 1970) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი ქალთა შორის (1994). აზერბაიჯანის ქალთა ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობა მიიღო FIDE-ს ოთხ საჭადრაკო ოლიმპიადაში (1992, 1994, 2002, 2004) და ევროპის ორ გუნდურ ჩემპიონატში (1992,1997).

დაიბადა 1970 წელს. 1990 წელს გახდა ქალთა შორის საერთაშორისო ოსტატი, 1994 წლიდან კი ქალთა დიდოსტატის წოდება აქვს.

1991 წელს მაღალი სპორტული შედეგებისთვის მიენიჭა აზერბაიჯანის სსრ საპატიო დიპლომი.

1992 წელს მან ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე ბრინჯაო მოიპოვა აზერბაიჯანის ქალთა ნაკრების შემადგენლობაში.

1995 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა დაჯილდოვდა მედლით „პროგრესი“ ქვეყანაში სპორტის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფირუზა ველიხანლი - FIDE
* Firuza Velikhanli

## სქოლიო 
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სავიტრი ჯინდალი

**სავიტრი დევი ჯინდალი** (დ. 20 მარტი, 1950 )  ინდოელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. იგი გახლდათ  ინდოეთის უმსხვილეს მეტალურგიულ-ენერგეტიკულ კონგლომერატის O.P. JindalGroup ემერიტუსის თავმჯდომარე. ასევე არის მაჰარაჯა აგრასენის სამედიცინო კოლეჯის, აგროჰას პრეზიდენტი. ჯინდალის ოჯახის წმინდა ქონება შეფასებულია 20,5 მილიარდ დოლარად.

## ბიოგრაფია 
ინდოელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი სავიტრი დევი ჯინდალი ინდოეთში, ქალაქ ტინსუკიაში, 1950 წლის 20 მარტს დაიბადა.

1970-იან წლებში ცოლად გაჰყვა ჰარიანას მთავრობის მინისტრს და ჰარიანა ვიდან საბჰას საკანონმდებლო ასამბლეის წევრს, ომ პრაკაშ ჯინდალს. მეუღლე 2005 წელს ავიაკატასტროფაში გარდაეცვალა. მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, მან დაიკავა "ჯინდალ ჯგუფის" - ფოლადის მომპოვებელი და გადამამუშავებელი კონგლომერატის თავმჯდომარის პოსტი.

სავიტრი ჯინდალი უბრალო ცხოვრებას ამჯობინებს და მისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია კულტურული მნიშვნელობის ძეგლების დაცვა ქვეყნის მასშტაბით.

სავიტრი დევი ჯინდალი ინდოეთისა და აზიის ყველაზე მდიდარი ქალის წოდებას ატარებს.

## ბიზნესი 
Jindal Group 1952 წელს სავიტრის მეუღლემ, ომ პრაკაშ ჯინდალმა დააარსა. ეს არის ფოლადის და ელექტროენერგიის კონგლომერატი, რომელსაც გარდაცვლილი 2005 წლამდე მართავდა. ბიზნესის მართვა ხელში ქმრის გარდაცვალების შემდეგ 9 შვილის დედამ- სავიტრიმ აიღო. მაშინ ინდოეთში მხოლოდ რამდენიმე ქალი მართავდა ბიზნესს დამოუკიდებლად და ეს საკმაოდ გაბედულ ნაბიჯად მიიჩნეოდა. მიუხედავად იმისა, რომ Jindal Group უკვე აყვავებული კონგლომერატი იყო, რომელიც გლობალურად დიდ მოგებას იღებდა, სავიტრიმ შეძლო ბიზნესის უფრო მაღალ სიმაღლეებზე აყვანა და შემოსავლების გაოთხმაგება მოკლე დროში.

ამჟამად Ltd. Jindal Saw Ltd. და Jindal Stainless Ltd. კონგლომერატის ოთხი მიმართულება იმართება ჯინდალის ოთხი ვაჟის მიერ.

## პოლიტიკა და კანონშემოქმედება 
სავიტრი ჯინდალი გამოცდილი პოლიტიკოსია, რომელიც ემსახურებოდა ინდოეთის მთავრობას და ხალხს.

2005 წელს მან მოიგო ერთ-ერთი ქალაქის არჩევნები.  2009 წელს ხელახლა აირჩიეს. ასევე იყო ენერგეტიკის მინისტრი 2010 წლამდე. სავიტრი გახლდათ სახელმწიფო მინისტრი შემოსავლებისა და კატასტროფების მართვის, კონსოლიდაციის და რეაბილიტაციის საკითხებში. საბინაო და ასევე სახელმწიფო მინისტრი ურბანული ადგილობრივი ორგანოებისა და საბინაო საკითხებში.

სავიტრი დიდ დროს ხარჯავს საჯარო სამსახურსა და სოციალურ აქტივობებზე.

გარდა იმ წილისა, რომელსაც ის ფლობს Jindal Group-ის ყველა ბიზნესში, სავიტრი ასევე ფლობს წილებს სხვადასხვა კომპანიებში, მათ შორის: Nalwa Sons Investments Ltd., Shalimar Paints Ltd., Hexa Tradex Ltd., JITF Infralogistics Ltd., JSW Holdings Ltd. და JSW Steel.

მხოლოდ 2021 წელს, მისი წმინდა ქონება თითქმის სამჯერ გაიზარდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
# Forbes Maggazine:Savitri Jindal

## სქოლიო 
კატეგორია:ინდოელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ინდოელი ქალი მინისტრები
კატეგორია:ინდოელი ბიზნესმენები
კატეგორია:ინდოელი ბიზნესმენი ქალები
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნარგიზ უმუდოვა

**ნარგიზ მამმადაღა ყიზი უმუდოვა** (; დ. 1989 წლის 20 ივნისს) — აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე, რომელსაც აქვს ფიდე-ს ტიტული ქალი დიდოსტატის.

2005 და 2009 წლებში უმუდოვამ მოიგო აზერბაიჯანის გოგონათა ჩემპიონატი ჭადრაკში. 2001 წელს კალითეაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე 12 წლამდე გოგონებს შორის. 2008 წელს ბათუმში მოიპოვა ვერცხლის მედალი ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონატზე 18 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში.

უმუდოვამ ითამაშა აზერბაიჯანისა და აზერბაიჯანის 2 გუნდში ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადებში. მან ასევე ითამაშა აზერბაიჯანის შემადგენლობაში ევროპის ქალთა გუნდურ ჩემპიონატზე ჭადრაკში. 2007 წელს მან მიიღო ფიდე-ს ქალთა საერთაშორისო ოსტატის (WIM) ტიტული და 2015 წელს მიიღო ფიდე ქალი დიდოსტატის (WGM) წოდება.

2016 წელს უმუდოვა დაქორწინდა ჰოლანდიელ დიდოსტატ ტვან ბურგზე.

## რესურსები ინერნეტში 
* Umudova, Nargiz
* Nargiz Umudova
* Nargiz Umudova

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალები
კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
წითლანი

**წითლანი** — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. XX საუკუნის დასაწყისში გავრცელების არეალი იყო სოფლები ამაღლება, აცანა, აკეთი, ნიგოითი და სხვა.

ისევე როგორც მრავალ ჯიშს საქართველოში ამ ვაზსაც ფერის მაუწყებელი სახელი ჰქვია. წითლანის ყურძნისგან მოსახლეობა ღვინოს ამზადებდა, აგრეთვე სხვა ჯიშებთან შერევით საკუპაჟე მასალად იყენებდა. ზოგ შემთხვევაში კი ყურძენს ვაზზე ტოვებდა და დეკემბერსა და იანვარში საჭიროებისამებრ კრეფდა.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სქლად ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირ^ ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგ შემთხვევაში ფრთიანი, თხელი. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური. მუქი-ვარდისფერია. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, გემო — ტკბილი.

წითლანი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდი 208 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 100-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-6.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10.8 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ხასიათდება სასიამოვნო და მომატებული მჟავიანობით.

## ლიტერატურა 
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 478
## რესურსები ინტერნეტში
*ყურძნის ჯიშები ასოციაცია „ქართული ღვინო“
## სქოლიო
კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
დმანისის ნაქალაქარის ზემოუბნის ეკლესია

**დმანისის ნაქალაქარის ზემოუბნის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, დმანისის მუნიციპალიტეტში. თარიღდება XIII საუკუნით.

## ძეგლის აღწერა 
ნაგებია ქვიშაქვის ნაწილობრივ დამუშავებული და ბაზალტის ქვებით. მეტ-ნაკლებადაა დაცული წყობის ჰორიზონტალობა. ეკლესია დარბაზულია. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი არქიტრავულია. სარკმელი სამია: სამხრეთის, დასავლეთის და აღმოსავლეთის, სამივე თაღოვანი და შიგნითკენ წირთხლებგაგანიერებული. კედლები  თაროსებრი ლავგარდნით იყო დასრულებული, რომლის კვალი სამხრეთის და ჩრდ. კედლებზეა შერჩენილი. 
აფსიდა ნახევარწრიულია მხრით გამოყოფილი. კონქი წვრილი ქვით იყო ნაწყობი. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო ღრმა და ოთხკუთხა ნიშაა. დარბაზის კედლები დაუნაწევრებელია. წვრილი ქვით გადაყვანილი კამარა პირდაპირ კედლებს ებჯინებოდა. ეკლესია დაზიანებულია, კონქი და კამარა ჩამოშლილია. ეკლესიის ფასადებში ჩართულია ადრეშუა საუკუნეების სტელის სხვადასხვა ნაწილები რელიეფებით და ასევე უფრო გვიანი პერიოდის წითელი ტუფის ორნამენტული ქვები. 1986 წ. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ეკლესიის გვერდით რამდენიმე მეტრში მეორე უფრო მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია გაითხარა, რომლის აღმოსავლეთის ნაწილია შემორჩენილი. ეკლესია ისეთივე წყობითა და ქვით ყოფილა ნაგები, როგორითაც მის გვერდით მდგარი ეკლესია, თუმცა აფსიდა შეღუნული ნახევარწრეა. აფსიდის ღერძზე გაჭრილი სარკმელი შიგნითკენ წირთხლებგაგანიერებული ყოფილა. ზედა ნაწილი შემორჩენილი არაა. სარკმლის ორივე მხარეს სწორკუთხა ნიშებია. საკურთხეველი სტელის ქვებითაა ამაღლებული. ეკლესიის ფასადები მოკლებულია მორთულობას. ეკლესიაზე სამხრეთიდან მიშენებული ყოფილა სათავსები. ორივე ეკლესია საკუთარ გალავანშია ჩართული და ორივე დმანისის ქალაქობის დროინდელი უნდა იყოს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვემო ქართლის მხარეში
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
ნორალა

**ნორალა** (ოფიციალურად **ნორალის მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ კოტაბატოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 46 682 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Norala Profile at PhilAtlas.com
*Norala Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
*Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ კოტაბატოს მუნიციპალიტეტები
გოვჰარ ბეიდულაევა

**გოვჰარ ბეიდულაევა** (Gövhər Bəydullayeva; დ. 23 აპრილი, 2003) — აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი ქალთა შორის (2022). ქვეყნის ეროვნული ნაკრების წევრი.

2015 წელს მოიგო აზერბაიჯანის ახალგაზრდული ჩემპიონატი 12 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში. 2016 წელს გაიმეორა საკუთარი წარმატება 14 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში.

ბეიდულაევამ არაერთხელ წარმოადგინა აზერბაიჯანი ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე და ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონატზე სხვადასხვა ასაკობრივ ჯგუფში, სადაც მოიპოვა სამი მედალი: ოქრო (2017 წელს ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე 14 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში) და ორი ვერცხლი (2014 წელს ჭადრაკში ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე 12 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში და 2015 წელს ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე 12 წლამდე გოგონების ასაკობრივ ჯგუფში).

2013 წელს მან მოიგო ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი სწრაფ ჭადრაკში 10 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში. 2018 წლის აგვისტოში ბეიდულაევა ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე მე-4 ადგილი დაიკავა 16 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში.

2017 წელს რიგაში ბეიდულევამ მონაწილეობა მიიღო ევროპის ქალთა მოჭადრაკეთა ინდივიდუალურ ჩემპიონატში. მან ასევე მოიგო ACF თასი მიხაილ ბოტვინიკის ხსოვნისადმი, მოიგო ყველა მატჩი. ითამაშა აზერბაიჯანის ნაკრებში ბაქოში 42-ე საჭადრაკო ოლიმპიადაზე მესამე დაფაზე.

2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონია 20 წლამდე ქალ მოჭადრაკეებს შორის.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალები
კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის
კატეგორია:ჭადრაკი აზერბაიჯანში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჭროღა კახური

**ჭროღა კახური**, *ჭროღა*, *ჭროღა ვაზი* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ფრთიანი და კონუსურ-ცილინდრული ფორმის, თხელი ან ძალიან თხელი. მარცვალი მომრგვალოა, საშუალო ზომის, შეზნექილი, მომწვანო-მოყვითალო ფერის, ცვილისებრი ნაფიფქით საშუალოდ დაფარული. კანი თხელი აქვს, ნაკლებადმკვრივი და ადვილად სკდება. რბილობი ხორციანი და წვნიანია.

ჭროღა კახური საშუალო ზრდისა და დაბალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 152 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 100-120 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 3.0-4.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.0-6.4 გ/ლ-ს.

ჯიშური ღვინო საშუალო ხარისხისაა. ძირითადად გამოიყენება საბრენდე სპირტისა და სხვა თეთრყურძნიან ჯიშებთან სეპაჟით თეთრი ღვინოების მისაღებად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 499

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ხარისთვალა აჭარული

**ხარისთვალა აჭარული** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

აჭარაში გავრცელებული ხარისთვალა თავისი ამპელოგრაფიული ნიშნებით და სამეურნეო დანიშნულებით მკვეთრად განსხვავდება საქართველოს სხვა კუთხეებში გავრცელებული ხარისთ-ვალას ჯიშებისგან.

გავრცელებულია მცირეოდენი ნარგავების სახით ქედისა და ხულოს სოფლებში: ვაიო, სიხალიძეები, ფურთიო, ჩაო.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანია. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია, მხოლოდ ძარღვების გასწვრივ გასდევს მცირეოდენი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ცალფრთიანი და ხშირად დატოტვილი, თხელი, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, თითქმის შავი. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი ნაკლებ წვნიანი და ხორციანია. წვენი — შეუფერავი.

ხარისთვალა ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 194 დღეა. ხულოში სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.8-8.2 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. ხასიათდება მტევნისა და მარცვლის გარეგნული სილამაზით.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 507

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ხარისთვალა მეგრული

**ხარისთვალა მეგრული**, *ხოჯისთოლი* — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

წარსულში იგი მაღლარების სახით ყოფილა გავრცელებული სამეგრელოს მთისპირა რაიონებში და მის მოსავალს ადგილობრივი მოსახლეობა ძირითადად სასუფრე ყურძნად იყენებდა. სოკოვანი დაავადებებისა და ფილოქსერას გავრცელების შემდეგ ხარისთვალა თითქმის გადაშენდა და ამჟამად ძალიან მცირე რაოდენობითაა შემორჩენილი მარტვილისა და აბაშის სოფლებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, ოდნავ განივოვალური ან სიგრძივო-ვალური ფორმის, გვხვდება მომრგვალო მოყვანილობის ფოთლებიც. ხუთნაკვთიანია, ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრია, მთავარი ძარღვები დაფარულია მონაცრისფრო შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მსხვილია, მომრგვალო, მუქი ვარდისფერი, სქელკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. ხარისთვალა სრულ სიმწიფეში ნოემბრის პირველი რიცხვებიდან შედის.

უხვმოსავლიანი და ხარისხიანი სასუფრე ჯიშია.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 509

კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ხარისთვალა ქართლის

**ხარისთვალა ქართლის** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ქართლიდან. 

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან გულისებრი ფორმის, ძირითადად სამნაკვთიანი, იშვიათად ხუთნაკვთიანებიც გვხვდება. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა შებუსული აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრად, რომლებიც ძარღვების გასწვრივ ჭარბობს. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, დატოტვილი, ხშირად უფორმო, საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ თხელიც. მარცვალი საკმაოდ დიდია, მრგვალი ან ოდნავ ოვალური, ღია ნაცრისფერი, მოწითალო ელფერით. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია (ლორწოსებრი). წვენი უფერულია.

ქართლის ხარისთვალა საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 169 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 250-300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-12.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.5-6 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად, სხვა ადგილობრივ ჯიშებთან შერევით სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად და საბრენდე სპირტის მისაღებად.

## ლიტერატურა
* უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 512

კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კობა წაქაძე

**კობა წაქაძე** (დ. 19 აგვისტო, 1934) — ქართველი ტრამპლინიდან მხტომელი, საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი, სსრკ ექვსგზის ჩემპიონი (1953, 1956, 1960, 1962, 1969, 1972), საბჭოთა კავშირის თასის 3-გზის მფლობელი (1968, 1970, 1972).

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1934 წლის 19 აგვისტოს ბაკურიანში. თხილამურებზე დგომა ბიძამ ასწავლა. პირველი დიდი წარმატება 40 და 60 მეტრიანი ტრამპლინებიდან ხტომაში სოფლის სპორტსმენთა საკავშირო პირველობაში მოიპოვა 1952 წელს. ერთი წლის შემდეგ კი საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი გახდა.

კობა წაქაძეს, რომელსაც მოგვიანებით „მფრინავი ტორპედო“ შეარქვეს 54 საერთაშორისო შეჯიბრი აქვს მოგებული. 1955 წლის 31 იანვარს ის პირველი საბჭოთა სპორტსმენი გახდა, ვინც ობერსტდორფში (გერმანია) პრესტიჟული საერთაშორისო ტურნირი მოიგო და მას შემდეგ წაქაძე თითქმის 21 წლის მანძილზე საბჭოთა კავშირის ნაკრების უცვლელი ლიდერი იყო. იასპარეზა ზამთრის ოთხ ოლიმპიადაზე (1956, 1960, 1964, 1972).

თავად კარიერის საუკეთესო მიღწევად 1962 წლის წარმატებებს მიიჩნევს. იმ წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მეხუთე შედეგი აჩვენა, ბაკურიანში კი საერთაშორისო ტურნირი მოიგო. ქართველი გულშემატკივრის წინაშე იშვიათად უწევდა გამოსვლა. ბაკურიანში მაშინ იმ ტურნირს 20 000 ქომაგი დაესწრო.

სპორტული კარიერა 1972 წელს 38 წლის ასაკში დაასრულა. სპორტიდან წასვლის შემდეგ საერთაშორისო ფედერაციის გადაწყვეტილებით ორჯერ ოლიმპიურ თამაშებზე და ასევე ორჯერ მსოფლიო ჩემპიონატზე მსაჯად იმუშავა. სხვადასხვა დროს კობა წაქაძე არაერთი საერთაშორისო ტურნირის საპატიო სტუმარი იყო.

## არწივებისგან ნასწავლი ფრენა
ერთხელ, ტრამპლინიდან ხტომისას ახალი ხერხი გამოიყენა — მთის არწივებს მიბაძა, რომლებიც მსხვერპლის მოსატაცებლად ფრთებს სხეულზე მიიკრავდნენ, კისერს წაიგრძელებდნენ და ისარივით ეშვებოდნენ დაბლა. ამ მეთოდით აშკარად უფრო შორს გადახტა. შემდეგში ეს სტილი თანდათან დახვეწა და საკავშირო თუ საერთაშორისო შეჯიბრებებში წარმატებით იყენებდა. ისე იყო ჰორიზონტალურად წინ გადახრილი, რომ სახით ლამის თხილამურების წვერებს ეხებოდა, ხელები სხეულის გასწვრივ ტანზე ჰქონდა მიტყუპებული და ისარივით მიქროდა. უცხოელმა ჟურნალისტებმა ტრამპლინიდან ამგვარ ხტომას „წაქაძის სტილი“ უწოდეს, რადგან მსოფლიოში პირველად ის ქართველმა სპორტსმენმა შეასრულა. XX საუკუნის ორმოცდაათიან-სამოციან წლებში „მფრინავ ტორპედოს“ სწორედ ამ სტილმა მოუტანა სახელი და დიდება.

ცნობილმა ამერიკელმა მწერლმა — ჯონ აპდაიკმა სახელოვან ქართველ სპორტსმენს ლექსი მიუძღვნა, რომელიც ასეთი სიტყვებით მთავრდება: „Ah, c'est beau, when Tsokadze skies!“ — „ოჰ, რა ლამაზია, როდესაც წაქაძე ჰაერშია!“

## ჯილდოები და აღიარება
* საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი 
* ღირსების ორდენი
* ხალხთა მეგობრობის ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* კობა წაქაძე — მფრინავი შევარდენი 
* რა ლამაზია, როდესაც წაქაძე ჰაერშია!
* სტატისტიკა სათხილამურო სპორტის საერთაშორისო ფედერაციის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი სპორტსმენები
კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხარისთვალა შავი

**ხარისთვალა შავი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხშირად განივოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შიშველია, აქვს მხოლოდ ოდნავ შესამჩნევი აბლაბუდისებრი შებუსვა. ძარღვების განტოტების ადგილთან თხელი ჯაგრისებრი შებუსვითაა დაფარული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, კონუსური, იშვიათად განივკონუსური, დატოტვილი. მტევანი კუმსია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საკმაოდ მსხვილია, მისი ფორმა სრულიად განსხვავებულია: შეზნექილიდან ოვალურამდე. ძირითადად მარცვალი მომრგვალო ფორმისაა. მუქი ლურჯი, თითქმის შავი ფერის. საკმაოდ სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი მკვრივია, ოდნავ ჩონჩხიანი და ამასთანავე მდნარი, წვნიანი, სასიამოვნო გემოთი.

შავი ხარისთვალას სავეგეტაციო პერიოდი 134 დღიდან 185 დღემდე მერყეობს. ვაზი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. მტევნის წონა 100-450 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 515

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ხარისთვალა თეთრი

**ხარისთვალა თეთრი** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

აღმოსავლეთ საქართველოში ხეივნების ფორმით მცირედაა გავრცელებული. ქართლში ხარისთვალა თეთრს „თეთრ ღარიბას“ ეძახიან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, უფრო ხშირად განივოვალური ფორმის ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ჯაგრისებრად ძალიან თხლადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. ზოგჯერ მხრიანია, ხანდახან — დატოტვილი, კუმსია, იშვიათად საშუალო სიკუმსის (ჯიშისთვის დამახასიათებელია წვრილმარცვლიანობა). მარცვალი მსხვილი ზომისაა, ოვალური ფორმის, ზოგჯერ მომრგვალო, ყვითელი. ვანი თხელია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარულ-რბილობი მკვრივი და კნატუნაა. გემო სასიამოვნო და ჰარმონიული აქვს, სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატით.

ხარისთვალა თეთრის სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 154 დღეა. ყურძენი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის დასაწყისში ან სექტემბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 250-300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.5-7გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 512

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
მოხეტიალე რაინდები

**„მოხეტიალე რაინდები“** — სს „ქართული ფილმის“ 1975 წლის ფილმი. რეჟ. — თემურ ფალავანდიშვილი.

## სიუჟეტი
რედაქციას აცნობეს, რომ თუ მათი კუთვნილი მოტოციკლი ათ დღეში სამიათას კილომეტრს არ დაფარავს, ჩამოართმევენ. მოტოციკლის ტარება სტაჟიორ სანდროს გარდა არავინ იცის. სანდრო მეგობარ მიტოს და ბაბუა არდალიონს გაიყოლებს და მოგზაურობას შეუდგება. გზაში მათ საინტერესო თავგადასავალი ელით…

## როლებში
* ვასილ ჩხაიძე — არდალიონი
* გიორგი დათუნაშვილი — სანდრო
* გოჩა ლომია — მიტო
* ბორის წიფურია — მილიციელი
* დიმიტრი თაყაიშვილი — რედაქტორი
* ლევან (ლეო) სოხაშვილი — ზაპოროჟეცის მფლობელი
* კახი კავსაძე — ყვავილების გამყიდველი
* ჟანრი ლოლაშვილი — ედისონა
 ეპიზოდებში
*ოთარ ზაუტაშვილი
*ვ. გეჯაძე
*მარიკა გოგიჩაიშვილი
*მიხეილ კინწურაშვილი
*ბაადურ წულაძე
*ირაკლი ქოქრაშვილი
*იპოლიტე ხვიჩია
*თამარ სხირტლაძე
*კოტე თოლორაია
*ალექსანდრე ეძგვერაძე
*ვაჟა (სულთან) კვიტაიშვილი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:1975 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
ხიხვი ლოლაძის

**ხიხვი ლოლაძის** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ხიხვის კლონი №430

გამოვლენილია 1937 წელს კახეთში სელექციონერ ვასილ ლოლაძის მიერ. ამჟამად შესწავლილი და გამრავლებულია.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან თირკმლისებური ფორმის, სუსტად ან საშუალოდ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრ-აბლაბუდისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, ფრთიანი. თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო, განათებულ მხარეზე ნამზეური ლაქებით.

ლოლაძის ხიხვი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის შუა რიცხვებში შედის. ვაზი საშუალო ზრდისაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22-29%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 3-8 გ/ლ-ს.

გამოსადეგია სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 522

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მჭკნარა მწვანე

**მჭკნარა მწვანე** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

მწვანე კახურის ერთ-ერთი ვარიაციაა.

სიმწიფის დროს ყურძენი ჭკნება და სწორედ აქედან წარმოიშვა მისი სახელწოდებაც.

ახასიათებს უფრო ვიწრო და მოგრძო მტევანი, მარცვლის წვრილი წიპწები და გაცილებით უფრო მომცრო ფოთლები.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 274

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ხიხვა

**ხიხვა** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

უძველესი დროიდან რაჭაში ნარგავების სახით ყოფილა გავრცელებული. ამჟამად მინარევის სახითაა სოფელ ხვანჭკარაში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან პატარა ზომისაა, ოდნავ ოვალური, თითქმის მრგვალი, ხუთ-სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვითაა დაფარული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი, ძლიერ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური. მომწვანო, იშვიათად მოყვითალო ელფერის. კანი თხელი აქვს, საკმაოდ მკვრივი, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული. რბილობი საკმაოდ წვნიანია.

ხიხვა საშუალო ზრდისა და მცირემოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 155-160 დღეა. ყურძენი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 75 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.0-4.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს.

მიიღება მსუბუქი, ხალისიანი და სასიამოვნო სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 519

კატეგორია:რაჭის  ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
წვრილმარცვალა რქაწითელი

**წვრილმარცვალა რქაწითელი**, *მამალი რქაწითელი* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. 

რქაწითელის ერთ-ერთი ვარიაციაა.

გამოვლენილია სელექციონერ ვასილ ლოლაძის მიერ თელავის საცდელ სადგურში.

აქვს პატარა ზომის სამნაკვთიანი ფოთლები, საშუალო ზომის მტევნები, წვრილი მარცვლები და მცირემოსავლიანია.

გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 473

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
საუდის არაბეთის მინისტრთა საბჭო

**საუდის არაბეთის მინისტრთა საბჭო**-საუდის არაბეთის სამეფოს კაბინეტი. მას მეფე ხელმძღვანელობს. საბჭო შედგება მეფის, პრინცისა და კაბინეტის მინისტრებისგან. სამეფო ოჯახს წარმოადგენს ასევე არის პრემიერ მინისტრი და მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე. 2015 წლიდან დღემდე არის 23 დარგობრივი და შვიდი სახელმწიფო მინისტრი, რომელთაგან ორს განსაკუთრებული პასუხისმგებლობა ეკისრება. საბჭოს ყველა წევრი დანიშნულია სამეფო განკარგულებით.

მინისტრთა საბჭო დაარსდა მეფე აბდულაზიზის მიერ 1953 წელს. კანონმდებლობა რატიფიცირებული უნდა იყოს სამეფო ბრძანებულებით. იგი იკრიბება ყოველ სამშაბათს და მას ხელმძღვანელობს მეფე პრემიერ მინისტრის ან მისი ერთ-ერთი მოადგილის რანგში. ეს არის ფინანსური, აღმასრულებელი და ადმინისტრაციული საკითხების განსახილველი ყველაზე მაღალი რანგის სახელისუფლებო ორგანო. მისი რეზოლუციები არ არის სავალდებულო, თუ არ არის შეთანხმებული ხმების უმრავლესობით. თანაბარი ხმების შემთხვევაში კენჭისყრას პრემიერ-მინისტრი ნიშნავს. წინამდებარე კანონი, რომელიც არეგულირებს მინისტრთა საბჭოს ფორმასა და ფუნქციას, გამოსცა მეფე ფაჰდმა 1993 წელს.

2017 წლის 21 ივნისს მორიგი ცვლილებებით, მეფე სალმანმა გადააყენა თავისი ძმისშვილი და ახალ პრინცად დანიშნა მისი ვაჟი, მუჰამედ ბინ სალმანი.

## უსაფრთხოებისა და პოლიტიკურ საქმეთა საბჭო და ეკონომიკისა და განვითარების საქმეთა საბჭო
2015 წლის 29 იანვარს, მეფე სალმან ბინ აბდულაზიზმა განიზრახა ძირეული ცვლილებები მის მთავრობაში, მათ შორის მინისტრთა კაბინეტის შეცვლა. გადაწყვეტილების მიღების გამარტივებისა და მთავრობის გაუმჯობესების მიზნით, მეფემ გააუქმა 12 საჯარო ორგანო. მეფე სალმანმა ისინი ჩაანაცვლა ორი ახალი საბჭოთი, რომლებიც დაკავშირებულია მინისტრთა საბჭოსთან: უსაფრთხოებისა და პოლიტიკურ საქმეთა საბჭო (CSPA), რომელსაც მეთაურობდა მემკვიდრე პრინცი მოჰამად ბინ ნაიფი და ეკონომიკისა და განვითარების საქმეთა საბჭო (CEDA), რომელსაც ხელმძღვანელობდა მეფისნაცვლის მოადგილე მოჰამად ბინ სალმანი.

## სქოლიო
კატეგორია:საუდის არაბეთის მინისტრთა საბჭო
კატეგორია:საუდის არაბეთის მთავრობა
ადელინა ხონიაკინა

**ადელინა ხონიაკინა** (დ. 29 ნოემბერი, 1926, საქობო) — ქართველი თანამდებობის პირი, იურისტი.

1950 წელს დაამთვრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

1956 წლიდან იყო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე. საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი 1998-1999. გვ. 421. წიგნი ღირსებისა: ტ. 5 / შემდგ: თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი. თბ., 2003 გვ. 25

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:ქართველი იურისტები
ემზარ კვიტაიშვილი

**ემზარ კვიტაიშვილი** (დ. 27 ნოემბერი, 1935, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, პოეტი, ფილოლოგი.

1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 

1957 წელს დაიბეჭდა მისი პირველი ლექსები „ცისკარსა“ და „პირველ სხივში“. 1963 წელს გამოქვეყნდა მისი პირველი კრებული — „გზაში ნათქვამი სიმღერა“. 1956-1960 წლებში მუშაობდა საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის გამომცემლობის კადრების უფროს ინსპექტორად, 1960-1961 წლებში ამავე გამომცემლობის რედაქტორად, 1963 წლიდან ჟურნალ „ცისკარის“ ლიტერატურულ მუშაკი იყო, ხოლო შემდეგ შოთა რუსთაველის ლიტერატურის ინსტიტუტის ახალი ქართული ლიტერატურის განყოფილების მეცნიერ-მუშაკი.1975 წელს გამოიცა კრებული „სიზმარი ვნახე“, ხოლო 1999 წელს კრებული „ნაშუადღევი“.

## ჯილდოები
* 1997 - ღირსების ორდენი

## ბიბლიოგრაფია
* იკაროსის დაღუპვა : ლექსები — თბილისი, მერანი, 1998, გვ. 208
* ახალი წელი ტყეში : ლექსები — თბილისი, ნაკადული, 1989, გვ. 150

## ლიტერატურა
*  ქართველი პოეტები : ენციკლოპედია  ალექსანდრე ელერდაშვილი. თბ., 2021 გვ. 189

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
მანანა ალოევა

**მანანა ალოევა** (დ. 19 იანვარი, 1948) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1971–1972 წლებში ინტერნატურა გაიარა ქუთაისის პირველ კლინიკურ საავადმყოფოში. 1972–1973 წლებში იყო წყალტუბოს სანატორიუმ „რიონის“ განყოფილების გამგე. 1973–1975 წლებში სანატორიუმ „იმერეთის“ მთავარი ექიმის მოადგილე სამედიცინო დარგში. 1975 წლიდან მუშაობს ნევროლოგიის ინსტიტუტში უმცროს, 1988 წლიდან უფროს მეცნიერ–თანამშრომლად. ავტორია 52 სამეცნიერო ნაშრომის ეპილეპტოლოგიის, ნეიროტრავმატოლოგიის, კოაგულოლოგიის პრობლემებზე. გამოქვეყნებული აქვს მეთოდური რეკომენდაციები და მონოგრაფია რუსულ ენაზე. ნევროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1988 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „თრომბოჰემორაგიული სინდრომი ქალატვინის დახურული ტრავმის დროს“.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია.  თბ., 2000 გვ. 15

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:ქართველი ნევროლოგები
პოზნანის სამედიცინო მეცნიერებათა უნივერსიტეტი

**პოზნანის სამედიცინო მეცნიერებათა უნივერსიტეტი** () ― ცნობილი უნივერსიტეტი პოლონეთში. მდებარეობს ქალაქ პოზნანში. უნივერსიტეტის ისტორია 1919 წელს პოზნანის უნივერსიტეტის დაფუძნებიდან იწყება, ხოლო დამოუკიდებელ ინსტიტუტად 1950 წელს ჩამოყალიბდა. უნივერსიტეტის სტატუსი 2007 წელს მიენიჭა. 

## ისტორია
პოზნანის სამედიცინო მეცნიერებათა უნივერსიტეტის ისტორია 1919 წელს პოზნანის უნივერსიტეტში ფარმაცევტიკის დეპარტამენტის შექმნიდან იწყება. 1920 წელს მედიცინის ფაკულტეტი შეიქმნა. 1939 წელს, გერმანელთა ოკუპაციის შემდეგ, პოზნანის უნივერსიტეტი დაიხურა, თუმცა ბევრი პროფესორი სწავლებას აგრძელებდა. 1940 წელს ვარშავაში დასავლეთ მიწების იატაკქვეშა უნივერსიტეტი შეიქმნა, რომელიც მედიცინის, ფარმაციისა და სტომატოლოგიის ფაკულტეტებსაც მოიცავდა. ფაკულტეტების დიდი ნაწილი პოზნანის უნივერსიტეტიდან დაკომპლექტდა. I 1941 წელს ედინბურგის უნივერსიტეტში მედიცინის პოლონური სკოლა დაფუძნდა. ომის ბოლო თვეებში, პოზნანის ბრძოლის დროს, უნივერსიტეტის ხელახლა გახსნისთვის მზადება დაიწყო. უნივერსიტეტი ოფიციალურად ხელახლა გაიხსნა 1945 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:1919 წელს დაარსებულები პოლონეთში
კატეგორია:1919 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები
კატეგორია:1950 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები
ირინე ანთაძე

**ირინე ანთაძე** (დ. 7 ივნისი, 1937, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1961 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1961–1962 წლებში იყო მარნეულის საავადმყოფოს კლინიკო–დიაგნოსტიკური ლაბორატორიის გამგე. 1963–1965 წლებში მცხეთის საავადმყოფოს ექიმი–ფიზიოთერაპევტი. 1965–1966 წლებში თბილისის ვაქცინებისა და შრატების სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–მუშაკი. 1966–1969 წლებში ასპირანტი. 1969–1972 წლებში უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1972–1977 წლებში სწავლული მდივანი. 1977 წლიდან უფროსი მეცნიერ–მუშაკი. ავტორია 19 სამეცნიერო ნაშრომის. ატარებდა პრაქტიკულ მეცადინეობებს თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტში. ექიმი ფიზიოთერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1977 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „Sh Flexneri-ის ფაგომდგრადი მუტანტების ბიოლოგიური თვისებების შეწავლა“.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია  თბ.,  2000 გვ. 17

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:ქართველი ექიმები
გივი ანთელავა

**გივი ანთელავა** (დ. 4 აპრილი, 1922, თბილისი — გ. 13 აპრილი, 1989) — ქართველი მეცნიერი.

1943 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1943–1945 წლებში მუშაობდა ზუგდიდის რაიონის სოფელ ინგირში ამბულატორიის გამგედ. 1967–1987 წლებში იყო იყო რესპუბლიკური კლინიკური ინფექციური საავადმყოფოს მთავარი ექიმი. 1987 წლიდან იყო რესპუბლიკის სეფსისის საწინააღმდეგო ცენტრის მთავარი ექიმი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ჯილდოები
* 1985 - საქართველოს სახელმწიფო პრემია
* 1969 - საქართველოს დამსახურებული ექიმი

## ლიტერატურა
*  საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.I თბ., 1997 გვ. 157

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინფექციონისტები
ვოლოდიმირ ვაკულენკო

**ვოლოდიმირ ვაკულენკო** (; დ. 1 ივლისი, 1972, კაპიტოლოვკა, იზიუმი, ხარკივი, უკრაინის სსრ — გ. 2022, უკრაინა) — უკრაინელი საზოგადო მოღვაწე, პროზაიკოსი, პოეტი და თარჯიმანი. 30-მდე წიგნის ავტორი და ლიტერატურული პრემიების ლაურეატი. უკრაინელი ვიკიპედიელი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1972 წლის 1 ივლისს, ხარკივის ოლქის იზიუმის რაიონის სოფელ კაპიტოლოვკაში. 1979-1987 წლებში სწავლობდა კაპიტოლოვკას საშუალო სკოლაში, ხოლო 1987-1989 წლებში კრასნოოსკოლსკის სკოლაში. 1989—1990 წლებში სწავლობდა იზიუმის 24-ე საშუალო პროფესიულ ტექნიკუმში, მზარეულ-კონდიტერის სპეციალობაზე. 

2014 წლის ევრომაიდანის მონაწილე. გამოსვლების დროს, პროვოკატორებმა იგი კიევის მარიინსკის პარკში დაჭრეს. 2015 წლიდან დაკავებული იყო მოხალისეობით, იმყოფებოდა დონბასის ომის ცხელ წერტილებში.

## სიკვდილი 
2022 წლის მარტის ბოლოს, რუსეთის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ, ხარკივის ოლქის, იზიუმის რაიონის სოფელი კაპიტოლოვკა, სადაც ვაკულენკო ცხოვრობდა, რუსებმა დაიპყრეს. ვოლოდიმირის ყოფილი ცოლის, ირინა ნოვიცკის ცნობით, ვაკულენკო რუსებმა გაიტაცეს. შემდეგ უცნობი იყო თვითონ ვაკულენკოს და მისი ვაჟის, ვიტალის ადგილსამყოფელი. პოლიციამ, გატაცების ფაქტის გამო სისხლის სამართლის საქმე აღძრა. ბოლოს ვოლოდიმირი კავშირზე 2022 წლის 7 მარტს გამოვიდა.

სოფლის განთავისუფლების შედმეგ, ვაკულენკოს კოლეგებმა მისი დღიური იპოვეს, რომელიც მან გატაცებამდე ერთი დღით ადრე დამარხა. სამი ათეული ხელნაწერი წერილის გაშიფვრის შემდეგ, მშობლებს უნდა გადაეწყვიტათ მისი ტექსტის გამოქვეყნება, ხოლო თავად მწერალი სთხოვდა ხელნაწერების ხალხისთვის მიცემას, წარწერით — „როცა ჩვენები მოვლენ“.

მას შემდეგ, რაც უკრაინის შეიარაღებულმა ძალებმა გაათავისუფლეს იზიუმი, ქალაქში აღმოაჩინეს მასობრივი სამარხები. სექტემბრის დასაწყისისთვის იქ 400-ზე მეტი გვამი იპოვეს. დაკრძალვის პროცედურას ადგილობრივი სარიტუალო სამსახური ატარებდა, რომელმაც ასევე ადგენდა რუსების მიერ მოკლული ადგილობრივი მოსახლეობის შესახებ სიას. ამავე სიაში, 319 ნომრად შეიტანეს ვაკულენკოს მონაცემები.

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი მწერლები
კატეგორია:უკრაინელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ვიქტორია ასათიანი

**ვიქტორია ასათიანი** (დ. 1 იანვარი, 1933, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1957–1960 წლებში იყო მეცნიერებათა აკადემიის ქირურგიისა და ჰემატოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი. 1960–1968 წლებში ონკოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის კიბოს ექსპერიმენტული ლაბორატორიის მეცნიერ–თანამშრომელი. 1968–1981 წლებში ამავე ინსტიტუტის ექსპერიმენტული ქიმიოთერაპიის ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1981 წლიდან ონკოლოგიური სამეცნიერო ცენტრის სწავლული მდივანი. ავტორია 98 სამეცნიერო ნაშრომის, აქვს 4 საავტორო მოწმობა. ექიმი–ონკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1961 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა: „ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის გავლენა გადანერგილი სიმსივნეების ზრდაზე“.

## ჯილდოები
* 1998 - საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს საპატიო სიგელი

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია  თბ., 2000 გვ. 21

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ონკოლოგები
ილია ახმეტელი

**ილია ახმეტელი** (დ. 24 ნოემბერი, 1881, ანაგა — გ. 26 აგვისტო, 1939) — ქართველი ექიმი.

1910 წელს დაამთავრა იურიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი.

1918 წლამდე მუშაობდა რუსეთში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, 1918 წლიდან გრიგოლ მუხაძესთან ერთად  მუშაობდა სამხედრო ჰოსპიტალში, ქირურგიის კათედრაზე. 1935 წელს აირჩიეს პედიატრიული ფაკულტეტის ზოგადი ქირურგიის კათედრის გამგედ. მისი სამეცნიერო შრომები ეხება ძვალ–სახსართა ტუბერკულოზის, ჩირქოვანი ინფექციის, სისხლძარღვთა დაზიანებისა და მუცლის ღრუს ორგანოების დაავადებათა ქირურგიული მკურნალობის საკითხებს. 

## ლიტერატურა
*  საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.I თბ., 1997 გვ. 301

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
ნარგიზა ამბროლაძე

**ნარგიზა ამბროლაძე** (დ. 13 ნოემბერი, 1939, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1965–1969 წლებში იყო რუსთავის ქალაქის საავადმყოფოს და კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ექიმი–ორდინატორი. 1975–1986 წლებში ამავე ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1986 წლიდან კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ქრონიკული კორონალური უკმარისობის განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 38 სამეცნიერო ნაშრომის რომლებშიც გაშუქებულია ჰიპერტონული დაავადების დინამიკაში და კრიზის დროს სისხლძარღვთა ტონუსის ცვლილებები.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „თავის ტვინის სისხლის მიმოქცევის მდგომარეობა ჰიპერტონული დაავადების, ჰიპერტონული კრიზისა და ზოგიერთი ჰიპოტენზიური საშუალებების მოქმედების შედეგად“.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია  თბ., 2000 გვ. 16

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
სიბიუს ლუჩიან ბლაგას უნივერსიტეტი

**სიბიუს ლუჩიან ბლაგას უნივერსიტეტი** () ― საჯარო უნივერსიტეტი სიბიუში, რუმინეთში. უნივერსიტეტი რუმინელი ფილოსოფოსის, პოეტისა და დრამატურგის, ლუჩიან ბლაგას სახელს ატარებს. დაარსდა 1990 წელს და ხუთ: ლიტერატურის, ისტორიისა და სამართლის, მედიცინის, სურსათისა და ტექსტილის წარმოების ტექნოლოგიების და ინჟინერიისა და მეცნიერების სკოლას მოიცავდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:სიბიუს ლუჩიან ბლაგას უნივერსიტეტი
კატეგორია:რუმინეთის სამედიცინო სკოლები
კატეგორია:1990 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები
კატეგორია:1990 წელს დაარსებულები რუმინეთში
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ჭოდი სალხინოს

**ჭოდი სალხინოს** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, დაუნაკვთავი, ზოგჯერ საშუალოდ დანაკვთული, მთლიანი ან სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ხშირი ქეჩისებრია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ძირითადად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო-მოოვალო, შავი ფერის. კანი საშუალო სისქის და საშუალო სიმკვრივისაა, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, საშუალო სიმკვრივის.

ჯიში საგვიანო პერიოდისაა.

გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 499

კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ბალტიის საერთაშორისო აკადემია

**ბალტიის საერთაშორისო აკადემია** (; ) ― უდიდესი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ლატვიაში, სადაც სწავლება მეტწილად რუსულ ენაზე მიმდინარეობს. დაარსდა 1992 წელს, როგორც **ბალტიის რუსული ინსტიტუტი** (; ). ამჟამინდელი სახელი 2006 წელს ეწოდა. აკადემიის მთავარი კამპუსი რიგაში, ხოლო დანარჩენი კამპუსები დაუგავპილსში, ლიეპაიაში, იეკაბპლისში, ვენტსპილსში, სმილტენესა და ელგავაში მდებარეობს. აკადემიაში 4 500 სტუდენტი სწავლობს, მათ შორის 450 სტუდენტი 15 უცხოური სახელმწიფოდან.

## რესურსები ინტერნეტში
*Baltic International Academy

## სქოლიო
კატეგორია:ლატვიის უმაღლესი სასწავლებლები
კატეგორია:1992 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები
კატეგორია:1992 წელს დაარსებულები ლატვიაში
ლატვიის სიცოცხლის მეცნიერებათა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი

**ლატვიის სიცოცხლის მეცნიერებათა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი** (; წარსულში **ლატვიის სოფლის მეურნეობის უნივერსიტეტი** () ― უნივერსიტეტი ელგავაში, ლატვიაში. სპეციალიზებულია სასოფლო-სამეურნეო მეცნიერებებზე, მეტყევეობაზე, სურსათის ტექნოლოგიებსა და მსგავს სფეროებზე.

## ისტორია
უნივერსიტეტის ისტორია 1863 წელს რიგის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის ჩამოყალიბებიდან იწყება, რომელიც 1919 წელს ლატვიის უნივერსიტეტის სოფლის მეურნეობის ფაკულტეტად ჩამოყალიბდა. დამოუკიდებელი ინსტიტუტი 1939 წელს გახდა, 1990 წელს ლატვიის სოფლის მეურნეობის უნივერსიტეტი, ხოლო 2018 წელს ლატვიის სიცოცხლის მეცნიერებათა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი ეწოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ელგავა
კატეგორია:ლატვიის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
უენსდეი ადამსი

**უენსდეი ადამსი** - არის გამოგონილი პერსონაჟი, შექმნილი ამერიკელი კარიკატურისტის ჩარლზ ადამსის მიერ, ადამსების ოჯახის ერთადერთი ქალიშვილი.

## უენსდეი 
ადამსის მულტფილმებში, რომელიც პირველად გამოჩნდა The New Yorker-ში, უენსდეის და მისი ოჯახის სხვა წევრებს სახელი არ ჰქონდათ. როდესაც პერსონაჟები ადაპტირებული იქნა 1964 წლის სატელევიზიო სერიალზე, ჩარლზ ადამსმა დაარქვა მას სახელი "უენსდეი". სახელის იდეა წარმოადგინა მსახიობმა და პოეტმა ჯოან ბლეიკმა, ადამსის ნაცნობმა.  უენსდეი არის პაგსლი ადამსის და და, გომესი და მორტიცია ადამსების ერთადერთი ქალიშვილი.

## გარეგნობა და პიროვნება 
უენსდეი ადამსი 13 წლის მოზარდია, რომელიც სიკვდილით არის შეპყრობილი. უენსდეისმა არაერთხელ სცადა მისი ძმის პაგსლის მოკვლა. უყვარს ობობების აღზრდა და ბერმუდის სამკუთხედის კვლევა. მას აქვს მიდრეკილება, დააფრთხოს ხალხი თავისი გოთური პიროვნების გამო. 

უენსდეის გამორჩეული თვისებებია ფერმკრთალი კანი და გრძელი, მუქი ნაწნავები. ის იშვიათად აჩვენებს თავის ემოციებს. ჩვეულებრივ აცვია შავი კაბა თეთრი საყელოთი, შავი წინდები და შავი ფეხსაცმელი. 

ესპანურ ვერსიაში მისი სახელია Miércoles (უენსდეი ესპანურად); ლათინურ ამერიკაში ის არის Merlina; ბრაზილიურ ვერსიაში ის არის Wandinha (პორტუგალიურად „პატარა ვანდა“); საფრანგეთში მისი სახელია Mercredi (უენსდეი ფრანგულად) და იტალიაში მისი სახელია Mercoledì (უენსდეი იტალიურად).

1991 წლის ფილმში იგი ავლენს სადისტურ მიდრეკილებებს და ბნელ პიროვნებას, მას აქვს ღრმა ინტერესი ბერმუდის სამკუთხედის მიმართ და აღფრთოვანებულია წინაპრით (დეიდა კალპურნია ადამსით), რომელიც დაწვეს ჯადოქრად 1706 წელს. 1993 წლის გაგრძელებაში მისი პიროვნება კიდევ უფრო ბნელია: მან დამარხა ცოცხალი კატა, ცეცხლი წაუკიდა ბანაკ ჩიპევას და თანამემამულე ჯოელი სასიკვდილოდ შეაშინა. 

ბროდვეის მიუზიკლში *ადამსის ოჯახი* ის 18 წლისაა და მოკლე თმა აქვს. მისი სიბნელე და სოციოპათიური თვისებები შემცირდა და ის შეყვარებულია ლუკას ბეინეკზე.

## როლის შემსრულებლები 
წლების განმავლობაში უენსდეის მრავალი მსახიობი ასახავდა ტელევიზიაში, ფილმებსა და სცენაზე:
* ლიზა ლორინგი (1964–1966, 1977)
* სინდი ჰენდერსონი (1972–1974, ანიმაციური ტელევიზია)
* ნოელ ვონ სონი (1973, ცოცხალი სატელევიზიო პილოტი)
* კრისტინა რიჩი (1991, 1993, ორიგინალური ცოცხალი ფილმები)
* დები დერიბერი (1992–1994, ანიმაციური ტელევიზია)
* უცნობი (1994, რეკლამა: Honey Nut Cheerios)
* ნიკოლ ფუგერე (1998–1999, Addams Family Reunion, The New Addams Family)
* კრისტა როდრიგესი (2010, ბროდვეის მიუზიკლი)
* რეიჩელ პოტერი (2011, ბროდვეის მიუზიკლი)
* კორტნი ვოლფსონი (2011, პირველი ეროვნული ბროდვეის ტური)
* ლორა ლობო (2012, პირველი ბრაზილიელი მსახიობი)
* ფრენკი ლოუ (2012, დიდი ბრიტანეთის ეროვნული ტური)
* ჯენიფერ ფოგარტი (2013, აზიური ტური)
* გლორია აურა (2014, მექსიკის ტური)
* მელისა ჰანტერი (2013-2015, ზრდასრული უენსდეი ადამსი)
* კერი ჰოუპ ფლეტჩერი (2017, დიდი ბრიტანეთის ეროვნული ტური)
* მარჟოლიენ ტიფენი (2019-2019, ჰოლანდიური მიუზიკლი)
* ქლოე გრეის მორეცი (2019, 2021, ანიმაციური ფილმი)
* ჯენა ორტეგა (2022, Netflix-ის სერია)

## სქოლიო
კატეგორია:ფილმების პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
ხარკივის ვასილი დოკუჩაევის ეროვნული აგრარული უნივერსიტეტი

**ხარკივის ვასილი დოკუჩაევის ეროვნული აგრარული უნივერსიტეტი** ― IV დონის სახელმწიფო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ხარკივის რაიონში, უკრაინაში. უნივერსიტეტი უკრაინის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს დაქვემდებარებაშია.

## ინსტიტუტები და ფაკულტეტები
*საერთაშორისო განათლებისა და მოწინავე საწვრთნელი ინსტიტუტი
*საერთაშორისო თანამშრომლობისა და აკადემიური მობილობის ცენტრი
*ფუნდამენტური ბიბლიოთეკა
*აგრონომიის ფაკულტეტი
*მცენარეთა დაცვის ფაკულტეტი
*მეტყევეობის ფაკულტეტი
*მიწის გამოკვლევის ფაკულტეტი
*მენეჯმენტისა და ეკონომიკის ფაკულტეტი
*ბუღალტერიისა და ფინანსების ფაკულტეტი
*სამაგისტრო და სადოქტორო განათლების დეპარტამენტი
*დაწყებითი განათლების დეპარტამენტი
*საგანმანათლებლო და სამეცნიერო წარმოების ცენტრი
*სახელმწიფო საწარმო „სკრიპაივსკეს საგანმანათლებლო და ექსპერიმენტული მეტყევეობა“

## რესურსები ინტერნეტში
*Kharkiv National Agrarian University named after V.V. Dokuchayev-Official website
*Kharkiv National Agrarian University named after V.V. Dokuchayev-Official website of Vernadsky National Library of Ukraine

## სქოლიო
კატეგორია:1816 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები
კატეგორია:1816 წელს დაარსებულები უკრაინაში
კატეგორია:უკრაინის ეროვნული უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ხერსონის ეროვნული ტექნიკური უნივერსიტეტი

**ხერსონის ეროვნულ-ტექნიკური უნივერსიტეტი** () ― უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ხერსონში, უკრაინაში. უნივერსიტეტი 1959 წელს დაარსდა.

## ინსტიტუტები და ფაკულტეტები
*ეკონომიკის ფაკულტეტი
*კიბერნეტიკის ფაკულტეტი
*ტექნოლოგიისა და დიზაინის ფაკულტეტი
*ინჟინერიის ფაკულტეტი
*საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების დეპარტამენტი
*კორესპონდენციისა და დისტანციური სწავლების ფაკულტეტი

## რესურსები ინტერნეტში
*Official site

## სქოლიო
კატეგორია:1958 წელს დაარსებულები უკრაინაში
კატეგორია:უკრაინის ეროვნული უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით