open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ექსპერტი

მინი|ადოლდ ფონ ბეკერის „ხელოვნების ექსპერტი“
**ექსპერტი** — სპეციალური ცოდნით აღჭურვილი პირი, რომელსაც იწვევენ მეცნიერების, ტექნიკის, ხელოვნების და სხვა საკითხების გადასაყვეტად და რომლის არგუმენტაცია ავტორიტეტითა და სტატუსით სარგებლობს საზოგადოებისა თუ ინდუსტრიის შესაბამის წრეებში. ექსპერტებს აქვთ ხანგრძლივი და ინტენსიური გამოცდილება მოცემულ სფეროში პრაქტიკისა და/ან შესაბამისი განათლების წყალობით.

სპეციფიკურ სფეროებში ექსპერტის მცნება ზედმიწევნით არის განსაზღვრული კონსენსუსით და შესაბამისად, პიროვნების ექპერტად აღიარებისთვის ამ სფეროში პროფესიული ან საგანმანათლებლო კვალიფიკაციის ქონა აუცილებელი კრიტერიუმი არ არის. ამ განსაზღვრებით, მწყემსი, რომელიც ფარას 50 წელი მწყემსავდა საყოველთაოდ ჩაითვლება მეცხვარე მწევრების გაწვრთნისა და ცხვრის მოვლის ექსპერტად.

ტერმინი ხშირად გამოიყენება არაფორმალურ დებატებშიც, სადაც ადამიანებს ექსპერტის ტიტულს ანიჭებენ მათი მოსაზრების მნიშვნელობის გაზრდის მიზნით, მაშინ როდესაც რაიმე ობიექტური კრიტერიუმი ამ ადამიანთა ექპერტობისა არ განსაზღვრულა. ამგვარად აკადემიური ელიტიზმი წარმოიქმნება, როდესაც "ექსპერტები" თვითდარწმუნებული ხდებიან იმაში, რომ საკუთარი შესწავლის საგანი მხოლოდ თავად ესმით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტერმინები
როსტომ-ფაშა

**როსტომი** (*ჯაყელი*) ( გ. 1658), ახალციხის ფაშა (1647-1658). მისი დროიდან იწყება მესხეთის ფეოდალთა მასობრივი გამაჰმადიანება. ვინც მაჰმადიანობას არ იღებდა, მესხეთიდან იყრებოდა და საქართველოს სხვა კუთხეს აფარებდა თავს. უქმდებოდა ქართული ეკლესია-მონასტრები, ეცემოდა მხარის შემოქმედებითი და კულტურული ცხოვრების დონე. როსტომი ხელს უწყობდა ქართულ სოციალურ-პოლიტიკური სისტემის თურქულით შეცვლას, დასავლეთ საქართველოს სამეფო-სამთავროებს შორის მტრობის გაღვივებას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ახალციხის ფაშების სია

## ლიტერატურა
**ლომსაძე შ.,* ქსე, ტ. 8, გვ. 449, თბ., 1984

კატეგორია:ახალციხის ფაშები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1658
კატეგორია:ჯაყელები
ავთანდილ სააკაძე

**ავთანდილ გიორგის ძე სააკაძე** (გ. 3 ოქტომბერი, 1629) — გიორგი სააკაძის პირმშო და თანამებრძოლი. პირველად 1607 წელს დოკუმენტში იხსენიება მამასთან ერთად. მონაწილეობდა 1625 წელს ქართლ-კახეთის აჯანყებაში, თავი გამოიჩინა მარტყოფისა (მოკლა ყარჩიხა-ხანის ვაჟი იმამვერდი-ბეგი) და მარაბდის ბრძოლებში. ბაზალეთის ბრძოლის შემდეგ ოსმალეთში წაჰყვა გ. სააკაძეს. მოკლეს მამასთან ერთად ხუსრევ-ფაშას ბრძანებით.

## ლიტერატურა 
* *ჯამბურია გ.,* გიორგი სააკაძე, თბ., 1964;

კატეგორია:გარდაცვლილი 1629
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ოქტომბერი
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
დიმიტრი სააკაძე

**დიმიტრი სააკაძე** (დ. დაახლოებით XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე ― გ. დაახლოებით XVIII საუკუნის 80-იან წლებში) — ქართველი პოეტი. იყო სოფელ ბობნევიდან (ატენის ხეობა). 1734 მოსკოვში ჩავიდა, ვახტანგ VI-ის ამალას შეუერთდა და პრესიაზე დასახლდა. 1741-იდან სამხედრო სამსახურში იყო. მეგობრობდა პოეტ დიმიტრი ბაგრატიონთან. 

სააკაძის ლექსებში, რომლებიც ბარათების სახით არის დაწერილი, ასახულია რუსეთში გადახვეწილ ქართველთა საქმიანობა, ფიქრი და განცდა, მათი ყოველდღიური ცხოვრების ჭირ-ვარამი. პოეტი უჩივის „სამკვიდროსაგან აღმოხვრას“, ნატრობს სამშობლოში დაბრუნებას. მისი შვილი ― პოდპოლკოვნიკი დავით სააკაძე (გ. 20 მაისი, 1805) იყო თბილისის კომენდანტი 1803-1805 წლებში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* დიმიტრი სააკაძეს შემოქმედება

კატეგორია:ქართველი პოეტები
ზურაბ სააკაძე

**ზურაბ გიორგის ძე სააკაძე** (გ. დაახლოებით 1607) — მეფე სიმონ I-ის დაახლოებული პირი. გიორგი სააკაძის ბიძა. ქართლის მეფის სახლთუხუცესი 1590-1607 წლებში.

## ლიტერატურა
* * ჯამბურია გ.,* გიორგი სააკაძე, თბ., 1964;

კატეგორია:გარდაცვლილი 1607
კატეგორია:სახლთუხუცესები
Bluetooth

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ბლუთუზის ლოგოტიპი
**ბლუთუზი** ( - ლურჯი კბილი) — მონაცემთა გადაცემის უსადენო ტექნოლოგია. იგი საშუალებას იძლევა გადაიცეს მონაცემები 720 კბ/წმ სიჩქარით, ყოველგვარი დამაკავშირებელი სადენების გარეშე სხვადასხვა ტიპის მოწყობილობებს შორის, როგორებიცაა: მობილური ტელეფონები, ჯიბის კომპიუტერები, პერსონალური კომპიუტერები, პრინტერები, ციფრული ფოტოაპარატები, მაცივრები, კონდიციონერები, მიკროტალღოვანი ღუმელები და სხვა.

ტექნოლოგია აქტიურად გამოიყენება ბიზნესში, მედიცინასა და სხვა სფეროებში. მისი მოქმედების რადიუსი განისაღზვრება 10-დან 100 მეტრამდე. ინფრაწითელი პორტისაგან (IrDa) განსახვავებით, ბლუთუზის რადიოტალღები ბეტონისა და ლითონის კონსტრუქციებს შორისაც აღწევს. დაკავშირებისას იქმნება ქსელი piconet და 7-8 მომხმარებელს შეუძლია ერთდროულად ჩაერთოს მასში.

აპარატურულად ბლუთუზი მცირე ზომის, მაღალი სიმძლავრის მიმღებ-გადამცემი მოწყობილობაა, რომელიც 2.4465-2.4835 გჰც დიაპაზონში მუშაობს.

## ისტორია 
1994 წლის დასაწყისში შვედურმა კომპანია ერიქსონმა შექმნა საცდელი ჯგუფი, რათა შეესწავლათ სხვადასხვა მოწყობილობებს შორის, ახლო მანძილზე, რადიოტალღების მეშვეობით მონაცემთა გადაცემის შესაძლებლობები. კვლევის წარმატებით დამთავრების შემდეგ, 1998 წელს შვედური და კიდევ რამდენიმე წამყვანი კომპანიების (ნოკია, აი-ბი-ემი, ინტელი, ტოშიბა) თანამშრომლობის შედეგად დაარსდა სპეციალური ჯგუფი, რომელმაც აქტიურად დაიწყო ბლუთუზის სტანდარტის შემუშავება. 1998 წლის მაისში უკაბელო კომუნიკაციის ახალი სტანდარტის შესახებ ოფიციალური განცხადება გაკეთდა.

## პროფილები 
ბლუთუზ ტექნოლოგია მრავალპროფილიანია. თითოეული პროფილის მხარდაჭერა ბლუთუზით აღჭურვილ მოწყობილობას კიდევ უფრო მეტ შესაძლებლობას აძლევს მაქსიმალურად გამოყენებულ იქნეს ტექნოლოგიის შესაძლებლობები.

* GAP -Generic Access Profile 
* SDAP-Service Discovery Application Profile 
* CTP-Cordless Telephony Profile 
* IP-Intercom Profile 
* SPP-Serial Port Profile 
* HS-Headset Profile 
* DNP-Dial-up Networking Profile 
* FP-Fax Profile 
* LAP-LAN (Local Area Network) Access Profile 
* GOEP-Generic Object Exchange Profile 
* OPP-Object Push Profile 
* FTP-File Transfer Profile 
* SP-Synchronization Profile 
* ESDP-Extended Service Discovery Profile (for Universal Plug and Play) 
* A2DP-Advanced Audio Distribution Profile 
* AVRCP-Audio Video Remote Control Profile 
* BIP -Basic Imaging Profile 
* BPP -Basic Printing Profile
* CIP-Common ISDN Access Profile 
* GAVDP-Generic Audio Video Distribution Profile 
* HFR-Hands-Free Profile 
* HCRP-Hardcopy Cable Replacement Profile 
* HID-Human Interface Device Profile 
* PAN-PAN (Personal Area Networking) Profile 
* SAP-SIM Access Profile

## რესურსები ინტერნეტში 
* Bluetooth 
* Bluetooth
* Bluetooth 
* Bluetooth 

კატეგორია:კომპიუტერული ქსელები
იორამ სააკაძე

**იორამ გიორგის ძე სააკაძე** (გ. 1664) — გიორგი სააკაძის მესამე ვაჟი. ბაზალეთის ბრძოლის შემდეგ მამასთან და ოჯახთან ერთად ოსმალეთში გადაიხვეწა. მამისა და ძმის დაღუპვის შემდეგ დედასთან ერთად ერთხანს ოსმალეთში ცხოვრობდა. XVIII საუკუნის 30-იანი წლების ბოლოს ოჯახთან ერთად საქართველოში ჩამოვიდა და იმერეთში იყო, 40-იანი წლების დასაწყისში როსტომ მეფემ ქართლში გადაიყვანა, მამის სამფლობელო აღუდგინა და თარხნობა უბოძა.

სააკაძე ჯერ როსტომისა და შემდეგ ვახტანგ V-ის უახლოესი თანამშრომელი იყო. 1663 წელს ვახტანგ V-ის დავალებით იმერეთში  გაამეფა ბაგრატ IV. გარდაიცვალა იმერეთში ყვავილით. იორამის ჩამომავლები თარხნიშვილებად იწოდებიან.

## ლიტერატურა 
* *ჯამბურია გ.,* გიორგი სააკაძე, თბ., 1964;

კატეგორია:გარდაცვლილი 1664
პაატა სააკაძე

**პაატა გიორგის ძე სააკაძე** (გ. 1625) — გიორგი სააკაძის მეორე ვაჟი. მძევლად იყო ირანში შაჰ აბას I-ის კარზე. 1625, ქართლ-კახეთში აჯანყების დაწყების შემდეგ, შაჰის ბრძანებით თავი მოჰკვეთეს და მამას გაუგზავნეს საქართველოში, ტანი კი კათოლიკე მისიონერებს დაუსაფლავებიათ ისპაანში. მოგვიანებით გიორგი სააკაძემ თბილისელი ვაჭრების დახმარებით ფარულად ჩამოასვენა საქართველოში და საგვარეულო მონასტერში, ერთაწმინდაში, დაკრძალა.

## ლიტერატურა
** ჯამბურია გ.,* გიორგი სააკაძე, თბ., 1964;
**ჯამბურია გ.,* ქსე, ტ. 8, გვ. 536, თბ., 1984

კატეგორია:გარდაცვლილი 1625
როსტომ-ხან სააკაძე

**როსტომ-ხან სააკაძე** (დ. 1588 ― გ. 1642/1643, მეშჰედი) — სპარსეთის სამეფო კარზე მოღვაწე ქართველი მხედართმთავარი. 1599 წელს შევიდა შაჰ-აბას I-ის სამსახურში. იყო შაჰის პირადი მსახური, შემდეგ სოჰბათიასაული, 1626-1627 წლებში – მდივანი, 1632-1633 წლებში — სარდალი, დივანბეგი და თოფანგჩიაღასი, 1634-1635 წლებში — ირანის სპასალარი და აზერბაიჯანის ბეგლარბეგი. მისი მეთაურობით ყიზილბაშებმა გაილაშქრეს ვანის ციხეზე და დაამარცხეს ქურთები, თურქებს წაართვეს ბაღდადი, იომეს ოსმალთა სარდალ ექრემ ჰუსრევ-ფაშასთან, დაიპყრეს ჰელეს ციხე. სააკაძე თან ახლდა როსტომს საქართველოში შემოსვლის დროს. 1634-1635 წლებში თურქებს წაართვა ერევანი. მან შეიმუშავა ომის ახალი ტაქტიკა — წინა ხაზზე გამოიყვანა მეთოფენი და მსუბუქი არტილერია. ბრალი დასდეს სახელმწიფო ღალატში, რის გამოც, შაჰ-აბას II-მ სიკვდილით დასაჯა.

## ლიტერატურა
* *ფუთურიძე ვ.,* ირანის სპასალარი როსტომ-ხან სააკაძე, კრ.: კავკასიის ხალხთა ისტორიის საკითხები, თბ., 1966;

კატეგორია:ქართველი მხედართმთავრები
კატეგორია:დაბადებული  1588
კატეგორია:გარდაცვლილი  1642
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
სიაუშ სააკაძე

**სიაუშ გიორგის ძე სააკაძე** (გ. დაახლოებით 1606) — გიორგი სააკაძის მამა. მეფე სიმონ I-ის უახლოესი თანამშრომელი, მისი მრჩეველი, — სალაროს მოლარე და მოურავი (სავარაუდოა თბილისისა).

## ლიტერატურა
* *ჯამბურია გ.,* გიორგი სააკაძე, თბ., 1964;

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1606
კატეგორია:მოურავები
რუსუდანი (დემეტრე I-ის ასული)

**რუსუდანი** — XII საუკუნის საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე და დიპლომატი, დედოფალი, დემეტრე I-ის ასული, თამარ მეფისა და რუსუდანის გამზრდელი. აქტიურად მონაწილეობდა სახელმწიფოს მართვა-გამგეობაში გიორგი III-ისა და თამარის დროს. მან დიპლომატიური მისია შეასრულა ელდიგუზ ათაბაგთან გიორგი III-ის შეთანხმებაში ქალაქ ანისის გამო (დაახლოებით 1165). რუსუდანი სათავეში ედგა მოლაპარაკებას დიდგვაროვან ფეოდალებსა და თამარს შორის ამ უკანასკნელის მეორედ მეფედკურთხევისას (1184).

რუსუდანი სულ მცირე ორჯერ იყო დაქორწინებული. მისი პირველი ქორწინება შედგა 1152 წელს, მეუღლე იყო მესოპოტამიისა და დასავლეთ სპარსეთის სელჯუკი სულთანი ღიაზ ედ-დინ მასუდი (მასუდ თერიმეკი). მასუდი მალევე გარდაიცვალა, ხოლო დედოფალი საქართველოში დაბრუნდა. რუსუდანი მეორე მეუღლე იყო ხორასნის სელჯუკთა სულთანი აჰმედ სანჯარი. აჰმედმა რუსუდანი 1156 წელს შეირთო ცოლად, მას შემდეგ, რაც მას პირველი მეუღლე - თურქან ხათუნი გარდაეცვალა. თვით აჰმედი შემდეგ წელს, 72 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით, რუსუდანი კიევის დიდი მთავარის იზიასლავ II-ის მეუღლე იყო 1153-1154 წლებში.

მისი დიდი აქტივობა ჩანს თამარის საქმროს საკითხის გადაჭრაში. შემდეგ კი მხარი დაუჭირა იური ანდრიას ძის საქართველოდან გაძევებას. რუსუდანის კარზე აღიზარდა თამარის მეორე ქმარი დავით სოსლანი. იური ანდრიას ძის აჯანყების (1191) ჩახშობის შემდგომ რუსუდანის შუამდგომლობით თამარმა შეუნდო ქმარყოფილს და უვნებელი გაუშვა საქართველოდან.

## რუსუდანი კულტურაში
ქართულ ისტორიოგრაფიასა და კულტურაში რუსუდანი ძირითადად მიჩნეულია როგორც თამარ მეფის გამზრდელი მამიდა, და განსხვავებით სამეფო ოჯახის სხვა წევრებისა, მის შესახებ ძალიან ცოტა რამ არის ცნობილი. ისტორიკოსი და რუსთველოლოგი იოსებ გოგატიშვილი თავის ერთ-ერთ ნაშრომში ამტკიცებს, რომ „ვეფხისტყაოსანი“ ისტორიულ ფაქტებსა და მოვლენებზეა დაწერილი. ასე მაგალითად, ის როსტევანსა და ავთანდილს დავით კურაპალატსა და ბაგრატ III-ს ადარებს. ფარსადანს, ტარიელსა და ნესტან-დარეჯანს კი გიორგი III-ს, შოთა რუსთველსა და თამარს. მისივე მტკიცებით, ქაჯთა დედოფლის, დავარის ისტორიული პროტოტიპი იყოს სწორედ რუსუდანი

მთავარ არგუმენტად მას მოჰყავს ციტატა ვეფხისტყაოსნიდან:

## ლიტერატურა 
* *მეტრეველი რ.,* შინაკლასობრივი ბრძოლა ფეოდალურ საქართველოში (XII ს.), თბ., 1937;
* *ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ., 1965;

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული XII საუკუნე
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:საქართველოს რეგენტები
კატეგორია:ქალი რეგენტები
გაბრიელ საგინაშვილი

**გაბრიელ საგინაშვილი** — XVII საუკუნის დასასრულსა და XVIII საუკუნის დასაწყისში ქართველი კალიგრაფი. დავითგარეჯის ბერი. მოღვაწეობდა ნათლისმცემლის მონასტერში. 

გაბრიელს, როგორც ფრიად განსწავლულ კალიგრაფს, კარგად იცნობდნენ მეფის კარზე. წიგნებს ვახტანგ VI-ის ბრძანებითაც წერდა. 1704-1713 დომენტი კათოლიკოსის თაოსნობით გაბრიელმა გადაწერა პირველი ქართული ჰაგიოგრაფიული კრებული - ქართველი წმინდანების ცხოვრებათა კრებული (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, A-130 და მისივე ნაწილი - H-1557). საყურადღებოა 1707 გადაწერილი კონდაკი (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, ხელნაწერთა ინსტიტუტი, A-624). 1719 წლით თარიღდება მისივე გადაწერილი ოთხტავი (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, ხელნაწერთა ინსტიტუტი, Q-85) და „საქმე მოციქულთა“ (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, Q-86).

საგინაშვილის წიგნები ნაწერია ნუსხურით, ძლიერ დახრილი, გადაბმული, სქელხაზიანი, „წვეტიანი“ და თითქოს ცოტა მიჭყლეტილი ასოებით. A-624-ს ზოგიერთი სათაური შესრულებულია ოქროთი ნაწერი დიდი ჩართული მთავრული ასოებით. Q-85-ში ჩართულია მახარებელთა სურათები რუსული წარწერებით, ბაროკულ ჩარჩოებში. ეს ერთ-ერთი ნიმუშია იმხანად ევროპული მოტივების შემოჟონვისა ქართულ ხელოვნებაში.

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 8, გვ. 615, თბ., 1984

კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
თხუნელასებრნი

**თხუნელასებრნი** () — ძუძუმწოვართა ოჯახი მწერიჭამიების რიგისა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ოჯახში 4 ქვეოჯახია. აქვთ მკვრივი, მოგრძო (20 სმ-მდე) სხეული. ყურის ნიჟარები არა აქვთ. თვალები განუვითარებელია ან დაფარულია აპკით. წინა კიდურები მოკლეა, ნიჩბისებური, უკან მიმართული ფართო მტევნები მაგარი გრძელი ბრჭყალებით ბოლოვდება. სხეული დაფარულია ხშირი, მოკლე და ხავერდოვანი ბეწვით, რომელსაც ხაო არ აქვს. შეფერილობა ჩვეულებრივად შავია, რუხი ან მოწაბლისფრო.

თხუნელასებრნი კარგად არიან შეგუებული მიწაში ცხოვრებას. კარგად აქცთ განვითარებული ყნოსვა და შეხება. ჩვეულებრივი თხუნელა საქართველოში ბევრგან გვხვდება. ბინადრობენ ტყეში, მდელოზე, ბოსტნებში, ბაღებში, მთებში. ბუდობენ სოროში, 30 სმ სიღრმეზე. მრავლდებიან წელიწადში ერთხელ. მაკეობა 40 დღემდე გრძელდება. შობენ 1-9 უსუსურ ნაშიერს. სასარგებლო ცხოველებია, ანადგურებენ მავნე მწერებს. მცირე ზიანს აყენებენ  ბაღ-ბოსტებსა და სათიბებს, რადგან მიწას თხრიან და მცენარის ფესვთა სისტემას აზიანებენ.

## ლიტერატურა 
*
კატეგორია:სასოფლო-სამეურნეო მავნებლები
სარგის I

**სარგის I ჯაყელი** (გ.  1285) — საქართველოს სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე XIII საუკუნის II ნახევარში, მეჭურჭლეთუხუცესი, სამცხის სპასალარი, 1260 მონღოლთა ბატონობის წინააღმდეგ აჯანყების ერთ-ერთი ინიციატორი და აქტიური მონაწილე იყო. 

დავით VII ულუმ დანიშნა მონღოლთა ლაშქრის (რომელიც აჯანყების ჩასაქრობად იყო შემოსული საქართველოში) წინააღმდეგ მებრძოლ ქართველთა ჯარის მეთაურად.  სარგის I-ს 8000 ცხენოსანი ჰყავდა, მონღოლთა ლაშქარში კი, რომელსაც არღუნი მეთაურობდა, 20000 მარტო მონღოლი და ერაყელი მოლაშქრე ირიცხებოდა, რამდენიმე ათასი კი ქართველი იყო. 1260 ტაშისკართან ბრძოლაში  სარგის I-ის 1500 ცხენოსანმა დაამარცხა არღუნის 6000-იანი მეწინავე ლაშქარი. შემდეგ თვით  სარგის I დაიძრა მტრის წინააღმდეგ. არღუნი გაქცევას აპირებდა, მაგრამ მის ლაშქარში მყოფმა ქართველებმა შეაკავეს. მთავარი ძალების გადამწყვეტ ბრძოლაში ქართველები დამარცხდნენ. 

სარგის I-ის შეცდომა ის იყო, რომ ბორჯომის ხეობის ვიწროებიდან გამოვიდა და მონღოლებს გაშლილ ველზე შეებრძოლა, სადაც მტერს მანევრირების საშუალება მიეცა. 1261 წელს  სარგის I წარმატებით იბრძოდა სამცხეში მეორედ შემოსული არღუნის ლაშქრის წინააღმდეგ. მტერი იძულებული გახდა 20 დღის შემდეგ უკან გაბრუნებულიყო. 1262  სარგის I დავით VII-ს ურდოში გაჰყვა ჰულაგუ-ყაენთან და გამოძიების დროს მეფის გადარჩენის მიზნით აჯენყების მოწყობა თვითონ დაიბრალა. გამოძიება არ იყო დამთავრებული, რომ ილხანთა წინააღმდეგ ოქროს ურდოს ყაენმა ბერქამ გამოილაშქრა.  სარგის I-მა მის წინააღმდეგ ბრძოლაში სიმამაცით თავი გამოიჩინა და ჰულაგუ-ყაენი სიკვდილს გადაარჩუნა. მადლიერმა ყაენმა მას კარნუ ქალაქი და მისი მომიჯნე ოლქი უბოძა.  სარგის I-ის განდიდებით უკმაყოფილო ქართველმა დიდებულმა მეფესა და  სარგის I-ს შორის მტრობა ჩამოაგდეს. მეფის მიერ დაპატიმრებული  სარგის I ყაენმა გაათავისუფლა.  სარგის I-ის თხოვნით 1266 წელს სამცხე საქართველოს ჩამოშორდა და უშუალოდ ყაენს დაექვემდებარა.  სარგის I-ის ეს ნაბიჯი საერთო ეროვნულ ინტერესების ღალატს ნიშნავდა: ფაქტობრივად პოლიტიკურად ორად გაყოფილ საქართველოს მესამე ნაწილიც გამოეყო - სამცხე, რომლის ტერიტორია ტაშისკარიდან არზრუმამდე ვრცელდებობა. მიუხედავად ამისა  სარგის I-სა და საქართველოს მეფეს შორის პოლიტიკური ურთიერთობა მთლად არ შეწყვეტილა — სარგის I-მა სამცხის სპასალარის წოდება შეინარჩუნა და დემეტრე II-ის დროს მეჭურჭლეთუხუცესობაც მიიღო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1285
კატეგორია:ჯაყელები
კატეგორია:მეჭურჭლეთუხუცესები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
სუპერკომპიუტერი

thumb|1985-1989 წლების ჩქარი კომპიუტერი Cray-2 
**სუპერკომპიუტერი** ეწოდება დიდი შესაძლებლობების გამომთვლელ მანქანას, რომელიც თანამედროვე ტექნიკურ პროგრესის შესაბამისადაა აღჭურვილი. უმთავრესი დამახასიათებელი ნიშანია პროცესორების რაოდენობა და მყარი დისკების სიდიდე. შესაბამისია ფასიც, რომელიც ასეულობით მილიონ დოლარს აღწევს. 

უმთავრესად, სუპერკომპიუტერები გამოიყენებაიან რეალისტური სიმულაციების შესადგენად მეცნიერების შემდეგ დარგებში: ბიოლოგია, ქიმია, ფიზიკა, მეტეოროლოგია, ასტრონავტიკა, სეისმოლოგია და ა.შ.

ყოველ ნახევარწლედში ხდება სუპერკომპიუტერების ტოპ-500 სიის შედგენა, რომელშიც დღესდღეობით IBM BlueGene/L (დანიშნულება: ფიზიკური მოვლენების სიმულაცია) ლიდერობს.

კატეგორია:კომპიუტერი
სარგის II

**სარგის II ჯაყელი** — სამცხის (მესხეთის) მმართველი 1306-1334 წლებში, სამცხის სპასალარი, ბექა I-ის ძე. მამის მმართველობის დროს თავი გამოიჩინა რუმის თურქების შემოსევათა წინააღმდეგ ბრძოლაში. ქართველთა ლაშქარმა მისი მეთაურობით ვაშლოვანთან დაამარცხა თურქები, რომელთაც  აზატ მოსე მეთაურობდა. მის დროს სამცხე აღმოსავლეთ საქართველოს მეფის მეშვეობით ემორჩილებოდა ილხანთა სახელმწიფოს. 

ვახუშტის ცნობით, სარგის II-ს გიორგი V ბრწყინვალემ ათაბაგობა და ამირსპასალარობა უბოძა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგები
კატეგორია:ჯაყელები
კატეგორია:ამირსპასალარები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
IBM BlueGene/L

მინი||250პქ|IBM BlueGene/L-ის ფოტო
**IBM BlueGene/L** — პირველი სუპერკომპიუტერი IBM BlueGene სერიიდან BlueGen/L დღეისათვის მსოფლიოს სუპერკომპიუტერებს უდგას სათავეში. იგი შემუშავებულია IBM-ისა და Lawrence Livermore National Laboratory-ის (LLNL) თანამშრომლობის შედეგად.

## ისტორია 
* 2004 წლის 29 სექტემბერს IBM-მა ანონსირება გაუკეთა BlueGene/L-ის პროტოტიპს, რომლის სიჩქარემაც 36.01 ტერაფლოპს აღწევდა.
* 2005 წლის 27 ოქტომბერს სუპერკომპიუტერის მწარმოებლურობამ 280,6 ტერაფლოპს მიაღწია, რაც გამოწვეული იყო პროცესორების რიცხვობრივობის 131,072-მდე გაზრდით.
* 2005 წლის 14 ნოემბერს სიეტლში, SC05 Supercomputing Conference-მა IBM BlueGene/L საუკეთესოდ დაასახელა სუპერკომპიუტერებს შორის. მწარმოებლურობის რეკორდის დადგენა Linpack benchmark-ის საშუალებით მოხდა, რომელიც თავის მხრივ ეტალონ ტესტადაა მიჩნეული ბოლო წლების განმავლობაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* IBM Research: Blue Gene
* Lawrence Livermore National Laboratory: BlueGene/L 

კატეგორია:კომპიუტერი
სვიმეონი

**სვიმეონი**, საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე XII საუკუნის I ნახევარში, გიორგი ჭყონდიდელის დისწული; ჭყონდიდელ-მწიგნობართუხუცესი (1118-1141), ბედიელ-ალავერდელი (1124 წლიდან). ეკუთვნოდა დავით აღმაშენებლის მომხრეთა დასს. შირვანის აღების შემდეგ მეფემ საქმეთა გამგებლად იქ სვიმეონი დატოვა.
## ლიტერატურა
**მეტრეველი რ.,* ქსე, ტ. 9, გვ. 317, თბ., 1985

კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
ფუღუ

**ფუღუ** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი მწერიჭამიების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 45 მმ, კუდისა — 31 მმ, მასა — 1,5 გ აღწევს. ძუძუმწოვრებს შორის ყველაზე მომცროა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში. საქართველოში გვხვდება მხოლოდ თბილისის მიდამოებში. როგორც უნიკალური და მცირე არეალის მქონე სახეობა, შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“. იკვებება მწერებით. ფუღუს ბიოლოგია ჯერჯერობით არ არის შესწავლილი.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ბიგასებრნი
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
კატეგორია:ევროპის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:აზიის ძუძუმწოვრები
ერაყის ეროვნული მუზეუმი (ბაღდადი)

**ერაყის ეროვნული მუზეუმი** მდებარეობს ერაყის დედაქალაქ ბაღდადში. დაფუძნდა ბრიტანელი მოგზაურისა და მკვლევრის, გერტრუდ ბელის მიერ და გაიხსნა მისი გარდაცვალების შემდეგ 1926 წელს. თავდაპირველად ეწოდებოდა *ბაღდადის არქეოლოგიური მუზეუმი*. შუამდინარეთის არქეოლოგიური სიმდიდრის წყალობით მუზეუმი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესია მსოფლიოში. ბრიტანეთის მკვლევრებთან ასოციაციის გამო მუზეუმის გამოფენები ორენოვანია (არაბული და ინგლისური). მუზეუმი მოიცავს 28 გალერეასა და საცავს.

სპარსეთის ყურის ომის დროს, 1991 წელს მუზეუმი დაიხურა აშშ-ის საჰაერო დაბომბვის შიშით. მუზეუმი ხელახლა გაიხსნა 2000 წლის 28 აპრილს ყოფილი პრეზიდენტი სადამ ჰუსეინის დაბადების დღეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Virtual Museum of Iraq 
* Lost Treasures from Iraq  
* The 2003- Iraq War & Archaeology 
* Bogdanos, Matthew. The Casualties of War: The Truth about the Iraq Museum American Journal of Archaeology, 109, 3 (July 2005) 

კატეგორია:ბაღდადი
კატეგორია:ერაყის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
სვიმონი (ინაურიძე)

**სვიმონი** (გვარად *ინაურიძე*) — გარეჯის მრავალმთის დოდოს მონასტრის წინამღვარი 1746-1760. დოდოს მონასტრის გაუქმების შემდეგ მეფე ერეკლე II-მ და საბა ნინოწმინდელმა  სვიმონი გადაიყვანეს იოანე ნათლისმცემლის მონასტრის არქიმანტრიტად, სადაც მოღვაწეობდა 1760-1772 წლებში. საკუთარი სახსრებით დოდო მონასტერს შეუძინა ადგილ-მამული თბილისში, მისი ინიციატივით იოანე ნათლისმცემლის მონასტერმა ნასყიდობით თუ შეწირულების გზით მიიღო საშემოსავლო ობიექტები სოფ. საბუეში, გიორგიწმინდასა და თვალში.
## ლიტერატურა
**ლომინაძე ბ.,* ქსე, ტ. 9, გვ. 317, თბ., 1985

კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
ეგვიპტის მუზეუმი (კაირო)

thumb|300px|მუზეუმის მთავარი შესასვლელი
**ეგვიპტური ანტიკურობის მუზეუმი**, შემოკლებით **ეგვიპტის მუზეუმი** — ფარაონთა პერიოდის ანტიკური ნიმუშების უდიდესი და უმნიშვნელოვანესი კოლექცია მსოფლიოში, მდებარეობს კაიროში. მუზეუმის კოლექციაში არსებული ასობით ათასი ხელოვნების ნიმუშისა თუ საყოფაცხოვრებო ნივთიდან გამოფენილი მხოლოდ 136.000 საგანია.

მუზეუმის წინამორბედი ეგვიპტის მთავრობის მიერ 1835 წელს დაფუძნდა, როგორც ეგვიპტური ანტიკური ნიმუშების სამსახური, რათა შეეზღუდათ უძველესი ისტორიული ნივთების ძარცვა არქეოლოგიური გათხრების ადგილებიდან. თავად მუზეუმი გაიხსნა 1858 წელს ფრანგი არქეოლოგის ოგიუსტ მარიეტის მიერ შეგროვებული კოლექციით. კოლექცია 1880 წლიდან ისმაილ ფაშას სასახლის ფლიგელში იყო გამოფენილი, 1900 წლიდან კი მუზეუმის ამჟამინდელ ნეოკლასიკური სტილის შენობაში გადმოვიდა თაჰრირის მოედანზე, კაიროს ცენტრში.

კოლექციის მთავარი ნაწილია ფარაონ ტუტანხამონის სამარხიდან გამოტანილი ნიმუშები. ეს სამარხი თითქმის ხელუხლებად იპოვა ჰოვარდ კარტერმა მეფეთა ხეობაში 1922 წელს.

მუზეუმის სამეფო მუმიათა ოთახი, რომელშიც ფარაონთა ეპოქის 27 სამეფო მუმია ინახება, პრეზიდენტ ანვარ სადათის ბრძანებით 1981 წელს დახურეს. 1985 წელს ოთახი ისევ გაიხსნა ოდნავ სახეცვლილი ფორმით, თუმცა მუმიათა უმრავლესობას ფარდა აქვს აფარებული.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეგვიპტის მუზეუმი (ტურინი)
* ეგვიპტის მუზეუმი (ბერლინი)

## რესურსები ინტერნეტში 
* მუზეუმის საიტი .
* ეგვიპტის მუზეუმის გალერეა .

კატეგორია:ეგვიპტის მუზეუმები
კატეგორია:არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:კაირო
კატეგორია:ეგვიპტის ტურისტული ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
დედოფალ სოფიას მუზეუმი (მადრიდი)

thumb|300px|დედოფალი სოფიას მუზეუმის ფასადი
**დედოფალი სოფიას ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი** () — ესპანეთის მე-20 საუკუნის ხელოვნების ეროვნული მუზეუმია (შემოკლ. **დედოფალი სოფიას მუზეუმი**). მუზეუმის ოფიციალური ინაუგურაცია 1992 წლის 10 სექტემბერს მოხდა და სახელი ესპანეთის დედოფფლის სოფიას პატივსაცემად დაერქვა. მდებარეობს მადრიდში, ე.წ. ხელოვნების სამკუთხედის სამხრეთ ბოლოში (მუზეო დელ პრადოსა და მუზეო თისენ-ბორნამისცასთან ერთად).

მუზეუმის მთავარ კოლექციათა შორისაა მე-20 საუკუნის უდიდეს ხელოვანთა პაბლო პიკასოსა და სალვადორ დალის ნამუშევრები. უდავოდ ყველაზე განთქმული ხელოვნების ნიმუში მუზეუმში არის პიკასოს "გერნიკა". რეინა სოფიაში ასევე ხუან გრის, ხოან მიროს, ხულიო გონზალესის, ედუარდო ჩილიდას, პაბლო პალზუელოს, ანტონი ტაპიეს, ლუციო მუნიოს და სხვა მრავალ განთქმულ მხატვართა თვალსაჩინო კოლექციებია. აქვეა თავისუფალი ბიბლიოთეკა 100.000-ზე მეტი წიგნით, 3.500 ხმისა და 1.000-ზე მეტი ვიდეო ჩანაწერებით. 2019 წელს მუზეუმს ესტუმრა 4,425,699 ადამიანი, რითაც იქცა მეცხრე ყველაზე მონახულებად ხელოვნების მუზეუმად მსოფლიოში.

მუზეუმის ცენტრალური შენობა მე-18 საუკუნეში საავადმყოფო იყო. ინტენსიური თანამედროვე რესტავრაციითა და დამატებებით ძველი შენობა მნიშვნელოვანწილად განახლდა 1980 წელს. 1988 წელს ახალი მუზეუმის ნაწილიც გახსნა და ამავე წელს იგი ეროვნულ მუზეუმად გამოცხადდა. ფრანგი არქიტექტორი ჟან ნუველის პროექტის 8000 კვ.მ. ექსპანსია, რომელიც 92 მილიონი ევრო დაჯდა, 2005 წლის ოქტომბერში გაიხსნა.

## გალერეა

File:MNCARS ampliación 12.jpg
File:MNCARS Patio Escultura Miro.JPG
File:Reina Sofía interior.jpg
File:Patioreinasofia.jpg
File:Museum Reina Sofía Madrid Spain Espana this is a front photo close up at the Queen Sofia Museum in 2011 month of June.jpg
File:Ampliación del Reina Sofía (2).jpg

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის მუზეუმები
კატეგორია:მადრიდი
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ბრიტანეთის მუზეუმი

**ბრიტანეთის მუზეუმი** () — საჯარო მუზეუმი, რომელიც კაცობრიობის ისტორიას, ხელოვნებასა და კულტურას ეძღვნება. მდებარეობს ლონდონში, ბლუმსბერის ისტორიულ რაიონში. მისი მუდმივი კოლექცია რვა მილიონ ნამუშევარს მოიცავს და მსოფლიოში უდიდესია. იგი ასახავს ადამიანის კულტურის ისტორიას მისი საწყისი ეტაპიდან დღემდე. ბრიტანეთის მუზეუმი 1753 წელს დაარსდა და იმ დროს პირველი საჯარო ეროვნული მუზეუმი იყო.

2023 წელს მუზეუმმა 5 820 860 დამთვალიერებელს უმასპინძლა, რაც 2022 წელთან შედარებით 42%-ით მეტია. ის იყო გაერთიანებული სამეფოს ყველაზე პოპულარული ღირსშესანიშნაობა, წამყვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობების ასოციაციის (ALVA) მიხედვით. ის საზოგადოებისთვის 1759 წელს გაიხსნა, ამჟამინდელი შენობის ადგილზე მდებარე მონტაგუს სახლში. მომდევნო 250 წლის განმავლობაში, მუზეუმის გაფართოება ძირითადად ბრიტანული კოლონიზაციის შედეგი იყო, რამაც გამოიწვია რამდენიმე ფილიალი დაწესებულების ან დამოუკიდებელი განშტოებების შექმნა, რომელთაგან პირველი 1881 წელს გახსნილი ბუნებისმეტყველების მუზეუმი იყო. მისი ზოგიერთი ყველასთვის კარგად ნაცნობი შენაძენი, როგორიცაა ბერძნული ელგინის მარმარილოები და ეგვიპტური როზეტის ქვა, ხანგრძლივი დავებისა და რეპატრიაციის მოთხოვნის საგანი გახდა.

1973 წელს, ბრიტანეთის ბიბლიოთეკის აქტმა 1972, ბიბლიოთეკის დეპარტამენტი ბრიტანეთის მუზეუმისგან გამოყო, მაგრამ მან უკვე განცალკევებული ბრიტანეთის ბიბლიოთეკის მასპინძლობა, 1997 წლამდე იმავე სამკითხველო დარბაზსა და მუზეუმის შენობაში განაგრძო. მუზეუმი არის არასაუწყებო საჯარო ორგანო, რომელსაც სპონსორობას უწევს კულტურის, მედიისა და სპორტის დეპარტამენტი. სხვა ბრიტანული ეროვნული მუზეუმების მსგავსად, მუზეუმში შესვლა უფასოა, გარდა დროებითი გამოფენებისა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* .

## სქოლიო
## შენიშვნა
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ჟოან მირო

**ჟოან მირო** (; 20 აპრილი, 1893, ბარსელონა, ესპანეთი — 25 დეკემბერი, 1983, პალმა, ესპანეთი) — კატალონიელი მხატვარი, სკულპტორი და კერამისტი. 

მის ნამუშევრებს მიაკუთვნებენ სიურრეალიზმს; ისინი წარმოადგენენ ქვეცნობიერის აღტკინებას, ბავშვური გულუბრყვილობის წარმოსახვის ინტერესს, ისევე როგორც კატალონიური და ესპანური სიამაყის განსახიერებას. მრავალრიცხოვან ნაწერებსა თუ ინტერვიუებში 1930 წლიდან მოყოლებული მიროს არაერთხელ განუცხადებია კონვენციური ხატვის მეთოდების მიმართ უარყოფითი დამოკიდებულება და თვითგამოხატვის თანამედროვე მეთოდების დამკვიდრების სურვილი.

## გალერეა

File:MNCARS Patio Escultura Miro.JPG| 
File:Hakone open air museum (10).jpg| 
File:Grande Maternite.JPG| 
File:Fundació Miró P1370077.JPG| 

## ბიბლიოგრაფია
* *Jacques Dupin*, Joan Miró Life and Work, Harry N. Abrams, Inc., publisher, New York City, 1962
* *Margit Rowell*, Joan Miró: Selected Writing & Interviews, Da Capo Press Inc; 1992
* *Joan Miró and Robert Lubar* (preface), Joan Miró: I Work Like a Gardener, Princeton Architectural Press, Hudson, NY, 2017

## რესურსები ინტერნეტში
* ჟოან მიროს ფერწერული ტილოების რეტროსპექტივა თანამედროვე ხელოვნების გალარეაში
* Joan Miró works at the National Gallery of Art
* *Joan Miró Art*

## სქოლიო 
კატეგორია:ესპანელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ოკეანოგრაფიული მუზეუმი (მონაკო)

მინი|300პქ|ოკეანოგრაფიული მუზეუმი
**ოკეანოგრაფიული მუზეუმი** — მდებარეობს მონაკოს რაიონ მონაკო-ვილში. დაფუძნდა 1910 წელს მონაკოს დიდ რეფორმატორ პრინც ალბერ I-ის მიერ.

მუზეუმში დიდი რაოდენობით ზღვის ცხოველია თავმოყრილი (ზღვის ვარსკვლავები, ცხენთევზები, კუები, მედუზები, კიბორჩხლები, კიბოსნაირნი, გველთევზასნაირნი, ზვიგენები, და მრავ. სხვა). მუზეუმის საკუთრებაშია ასევე დიდი რაოდენობით ზღვასთან დაკავშირებული საგნები, მათ შორის გემების მოდელები, ზღვის ცხოველთა ჩონჩხები, ხელსაწყოები, იარაღი და სხვა.

მუზეუმის დირექტორი დიდი ხნის განმავლობაში, 1957 წლიდან მოყოლებული იყო ჟაკ კუსტო.

## გალერეა 

Image:Whale_skeleton_Monaco.jpeg|უზარმაზარი ჩონჩხი
Image:Aquarium-Monaco1.jpeg|აქვარიუმი
Image:Aquarium-Monaco2.jpeg|დიდი თევზი
Image:Aquarium-Monaco3.jpeg|პაწაწინა თევზების ხროვა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი (ფრანგ.)

კატეგორია:მონაკო
კატეგორია:ოკეანოგრაფია
კატეგორია:1910 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
უილიამ გარისონი

**უილიამ ფ. გარისონი** (ინგლ.: William F. Garrison) – აშშ-ის არმიის ყოფილი გენერალი.

1993 წლის 3 ოქტომბერს გარისონი მეთაურობდა მოგადიშოში მოჰამედ ფარაჰ ადიდის დაპატიმრების ოპერაციას, რომელიც წარუმატებლად დასრულდა. მოგადიშოს ქულჩებში გამართულ ბრძოლას 19 ამერიკელი ჯარისკაცის და 350-500 სომალელის სიცოცხლე ემსხვერპლა. 1996 წლის 2 აგვისტოს ადიდის სიკვდილის მომდევნო დღეს გარისონი სამხედრო სამსახურიდან გადადგა.

გარისონი და მოგადიშოს ბრძოლა გადაღებულ იქნა ფილმში "შავი ქორის ვარდნა" (ინგლ.: Black Hawk Down).

კატეგორია:ამერიკელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გუგენჰაიმის მუზეუმი (ნიუ-იორკი)

**სოლომონ გუგენჰაიმის მუზეუმი** — თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, დაფუძნდა 1937 წელს, მდებარეობს ზემო ისტ-საიდზე, ნიუ-იორკში და ყველაზე ცნობილია სოლომონ გუგენჰაიმის ფონდის მიერ დაარსებულ რამდენიმე მუზეუმს შორის; ხშირად მოიხსენიება უბრალოდ როგორც „გუგენჰაიმი“.

მუზეუმს თავდაპირველად ერქვა „არა-ობიექტური მხატვრობის მუზეუმი“ (The Museum of Non-Objective Painting) და დაფუძნდა ადრეულ მოდერნისტთა მიერ, როგორებიც იყვნენ ვასილი კანდინსკი და პიტ მონდრიანი, ავანგარდული ხელოვნების გამოსაფენად. მუზეუმი მის ამჟამინდელ ადგილზე, მეხუთე ავენიუსა და 89-ე ქუჩის გადაკვეთაზე ცენტრალურ პარკთან, 1959 წელს გადმოვიდა, როდესაც ფრენკ ლოიდ რაიტის პროექტის შენობა დასრულდა. შენობის არქიტექტორი შეარჩია სოლომონ გუგენჰაიმის მეგობარმა ბარონესა ჰილა ფონ რებაიმიმ. რაიტს საკმაო უთანხმოება ჰქონდა ბარონესასთან შენობის ფორმასა და დიზაინზე, თუმცა ბარონესამ საბოლოოდ მაინც თავისი გაიტანა და შენობა ოვალური ფორმისა და თეთრი ფერის დარჩა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Google Cultural Institute page

კატეგორია:ნიუ-იორკის მუზეუმები
კატეგორია:მანჰეტენი
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
როდენის მუზეუმი (პარიზი)

**როდენის მუზეუმი** () გაიხსნა 1919 წელს პარიზში, სასტუმრო ბირონსა და მის შემოგარენში. აქ გამოფენილია ფრანგი სკულპტორის ოგიუსტ როდენის ნამუშევრები. კოლექცია 6600 სკულპტურას, 8000 ნახატს, 8000 ძველ ფოტოგრაფიას და 7000 ხელოვნების სხვადასხვა საგანს მოიცავს. ყოველწლიურად მუზეუმს 700 000 მნახველი სტუმრობს.

როდენი სასტუმრო ბირონში ცხოვრობდა 1908 წლიდან და შემდეგ მთელი საკუთარი სკულპტურების კოლექცია (ვინსენტ ვან გოგისა და პიერ ოგიუსტ რენუარის ტილოებთან ერთად) საფრანგეთის სახელმწიფოს გადასცა იმ პირობით, რომ მთავრობა სასტუმროს შენობას მისი ნამუშევრებისადმი მიძღვნილ მუზეუმად აქცევდა.

მუზეუმის კოლექცია შეიცავს როდენის ყველაზე მნიშვნელოვან ქმნილებებს, მათ შორისაა „მოაზროვე“ და „კოცნა“. მის სკულპტურათა უმრავლესობა მუზეუმის ვრცელ ბაღშია გამოფენილი.

მუზეუმს ასევე გააჩნია ოთახი, რომელიც კამილა კლოდეს ნამუშევრებს ეძღვნება.

## სკულპტურათა გალერეა

Image:Rodin097.JPG
Image:Rodin092.JPG
Image:Le Penseur in the Jardin du Musée Rodin, Paris May 2005.jpg
Image:Zürich_-_Kunsthaus_-_Rodin's_Höllentor_IMG_7384_ShiftN.jpg

### იხილეთ აგრეთვე
* როდენის მუზეუმი (ფილადელფია, აშშ)

## რესურსები ინტერნეტში
*მუზეუმის საიტი

კატეგორია:საფრანგეთის მუზეუმები
კატეგორია:მემორიალური მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
გუგენჰაიმის მუზეუმი (ბილბაო)

thumb|300px|მუზეუმის ფასადის დეტალი
**ბილბაოს გუგენჰაიმის მუზეუმი** — თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი ბილბაოში, ბასკეთი, ესპანეთი. ის ერთ-ერთია სოლომონ გუგენჰაიმის ფონდის მუზეუმთაგან.

შენობის სტრუქტურის პროექტი ეკუთვნის ფრენკ გერის არქიტექტურულ ფირმას, საზოგადოებისთვის 1997 წელს გაიხსნა და მყისვე მოიხვეჭა მსოფლიოს ყველაზე წარმტაცი შენობის სახელი დეკონსტრუქტივიზმის სტილში. მუზეუმის შენობის დიზაინი და კონსტრუქცია ფრენკ გერის სტილისა და მეთოდის შესწავლის სანიმუშო მაგალითია. გერის სხვა ნამუშევართა მსგავსად მუზეუმის სტრუქტურა შედგება რადიკალურად ნაგები ორგანული კონტურებისგან. მუზეუმის მტკიცებით შენობას არც ერთი ბრტყელი ზედაპირი არ გააჩნია მთელ სტრუქტურაში. შენობის ნაწილს ჰკვეთს ავტოსტრადა, და სტრუქტურის უდიდესი ნაწილი დაფარულია სიფრიფანა ტიტანიუმის პანელებით.

thumb|left|ჯეფ კუნსის ლეკვი, 1992.
შენობა, რომელიც საპორტო ქალაქში დგას, შორიდან აფრიან გემს ჰგავს. მისი ამრეკლი პანელები თევზის ქერცლს ემსგავსება, რაც გამოძახილია გერის დიზაინში განმეორებადი სხვა ორგანული ფორმების და ერწყმის მდინარე ნერვიონს, რომლის პირასაც ის მდებარეობს. შენობა იმენად ჰაეროვანია, რომ შთაბეჭდილებას ქმნის თითქოს დღის სხვადასხვა მონაკვეთში ფორმას იცვლიდეს, როდესაც ქუჩის მხრიდან აკვირდები.

ასევე გერის სიტლისთვის ტიპურად შენობა ტექნოლოგიის პერიოდის უნიკალური პროდუქტია. შენობის კონსტრუქციის შექმნაში უდიდესი წვლილი მიუძღვის კომპიუტერულ გრაფიკასა და ვიზუალიზაციებს. კომპიუტერულმა სიმულაციებმა შესაძლებლობა მისცა ინჟინრებს შეექმნად ისეთი ფორმები, რომელიც ადრეული პერიოდის არქიტექტორებისთვის თითქმის მიუწვდომელი იყო. კონსტრუქციის მშენებლობის დროს ქვის პანელები ლაზერით დაიჭრა.

ასევე მნიშვნელოვანია, რომ მიუხედავად შენობის ფასადის გრანდიოზულობისა მდინარის მხრიდან, ის საკმაოდ სადად გამოიყრება ქუჩის მხრიდან და მის შემოგარენს არ ჩრდილავს.

მუზეუმისთვის ეს ადგილი შეირჩა ქალაქ ბილბაოსა და მთლიანად ბასკეთის ეკონომიკური და კულტურული გადახალისების მცდელობის პროექტის ფარგლებში. შენობის გახსნიდან თითქმის მყისვე ბილბაო ტურისტების პოპულარული ადგილი გახდა, მოიზიდა რა დამთვალიერებლები მთელი მსოფლიოდან. როგორც ამბობენ, მუზეუმმა ბილბაო მსოფლიო რუკაზე დასვა.

მუზეუმის გამოფენები ხშირად იცვლება, თუმცა ყველაზე ხშირად აქ მე-20 საუკუნის ხელოვნება ჭარბობს და ტრადიციულ ფერწერასა და სკულპტურებს მუზეუმი უფრო ინსტალაციურ და ელექტრონულ ფორმებს ამჯობინებს. ზოგიერთი ხელოვნებათმცოდნის შეფასებით თავად შენობა იმდენად შთამბეჭდავია, რომ ის სრულიად ჩრდილავს მუზეუმის კოლექციას.
500px|thumb|center|მუზეუმის ხედი მდინარიდან

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ესპანეთის მუზეუმები
კატეგორია:ბილბაო
კატეგორია:დეკონსტრუქტივიზმი
კატეგორია:1997 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ძვ. წ. 49

| ძვ. წ. 54 | ძვ. წ. 53 | ძვ. წ. 52 |ძვ. წ. 51 | ძვ. წ. 50 | **ძვ.წ. 49** | ძვ. წ. 48 | ძვ. წ. 47 | ძვ. წ. 46 | ძვ. წ. 45 |ძვ. წ. 44

## მოვლენები 
* 10 იანვარს იულიუს კეისარმა გადმოლახა ცისალპიური გალიის და იტალიის გამყოფი მდინარე რუბიკონი და წარმოთქვა ცნობილი სიტყვები "alea iacta est" - "წილი ნაყარია"

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 42

| ძვ. წ. 46 | ძვ. წ. 45 | ძვ. წ. 44 |ძვ. წ. 44 | ძვ. წ. 43 | **ძვ.წ. 42** | ძვ. წ. 41 | ძვ. წ. 40 | ძვ. წ. 39 | ძვ. წ. 38 |ძვ. წ. 37

## მოვლენები 
*23 ოქტომბერს ანტონიუსის ჯარი რესპუბლიკელების არმიას, რომელსაც სათავეში მარკუს ბრუტუსი და კასიუსი უფდგნენ, მაკედონიის ქალაქ ფილიპიასთან შეხვდა. 
რესპუბლიკელები დამარცხდნენ და ბრუტუსმა და კასიუსმა თავი მოიკლეს.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*მარკუს იუნიუს ბრუტუსი — რომაელი პოლიტიკური მოღვაწე (დ. ძვ. წ. 85)

*
ძვ. წ. 31

| ძვ. წ. 36 | ძვ. წ. 35 | ძვ. წ. 34 |ძვ. წ. 33 | ძვ. წ. 32 | **ძვ.წ. 31** | ძვ. წ. 30 | ძვ. წ. 29 | ძვ. წ. 28 | ძვ. წ. 27 |ძვ. წ. 26

## მოვლენები 
* 2 სექტემბერს აქციუმის ბრძოლაში ოქტავიანეს ფლოტმა გაანადგურა  მარკუს ანტონიუსისა და კლეოპატრას ფლოტი.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ედუარდ ფონ ლევინსკი

**ედუარდ იულიუს ლუდვიგ ფონ ლევინსკი** (გერმ.: Eduard Julius Ludwig von Lewinski) (დ. 22 თებერვალი, 1829, მიუნსტერი — გ. 17 სექტემბერი, 1906, მისსავე სასახლეში ბურგვიც-ტრებნიცში) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, პრუსიის არმიის არტილერიის გენერალი.

## ბიოგრაფია
*1864 
: დანიის წინააღმდეგ წარმოებულ ომში იგი მეთაურობდა 1-ელ გვარდიულ ასეულს.
*1866
: გერმანულ ომში ლევინსკი 1-ლი არმიის შტაბში მსახურობდა.
*1867
: მიენიჭა მაიორის სამხედრო წოდება და გადაყვანილ იქნა გენერალურ შტაბში.
*1870-1871
: საფრანგეთის წინააღმდეგ ომში იგი ჯერ ისევ 1-ლი არმიის შტაბში მსახურობდა, ხოლო მოგვიანებით სამხეთის არმიის ობერკვარტერმაისტერად დაინიშნა
*1871
: ლევინსკი გადაყვანილ იქნა მე-9 არმიული კორპუსის გენშტაბის შეფის თანამდებობაზე.
*1872
: მიენიჭა ვიცე-პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება და დაინიშნა 24-ე საარტილერიო პოლკის სარდლად.
*1877
: დაინიშნა მე-2 საველე საარტილერიო ბრიგადის მეთაურად.
*1880
: მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება.
*1884
: გადაიყვანეს მე-2 საველე საარტილერიო ინსპექციის ინსპექტორად
*1885
: მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის სამხედრო წოდება.
*1889
დაინიშნა მე-6 არმიული კორპუსის ხელმძღვანელ გენერლად.
*1890
: მიენიჭა არტილერიის გენერლის წოდება.
*1895
: ლევინსკი სამხედრო სამსახურიდან გადადგა.
*1906
: 17 სექტემბერი : ედუარდ ფონ ლევინსკი გარდაიცვალა საკუთარ სასახლეში ბურგვიც-ტრებნიცში.

მისი უმცროსი ძმა ალფრედ ფონ ლევინსკიც პრუსიის არმიის გენერალი იყო, ხოლო სახელგანთქმული გერმანელი გენერალ-ფელდმარშალი ერიხ ფონ მანშტაინი მისი ღვიძლი შვილი (*დაბ.*: ერიხ ფონ ლევინსკი), რომელიც მოგვიანებით ბიძამ გენერალმა გეორგ ფონ მანშტაინმა იშვილა და თავისი გვარი მისცა.

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1829
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1906
ძვ. წ. 27

## მოვლენები 
* 13 იანვარს ოქტავიანე ავგუსტუსს სენატმა მიანიჭა პრინცეპსისა და იმპერატორის წოდება. ამ დღიდან რომის რესპუბლიკამ შეწყვიტა არსებობა, იგი გარდაიქმნა იმპერიად.
* ტიტუს ლივიუსმა დაიწყო თავის ფუნდამენტურ ნაშრომზე „რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან“ მუშაობა.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*მარკუს ტერენციუს ვარონი — რომაელი მწერალი და მეცნიერი, ენციკლოპედისტი (დ. ძვ. წ. 116)

*
9

## მოვლენები 
* ილირია რომის პროვინციად იქცა აჯანყების ჩახშობის შედეგად.
* ტევტობურგის ტყის ბრძოლა : მდინარე რაინი დაწესდა საზღვრად ლათინურ- და გერმანულენოვან სამყაროთა შორის, რომის არმიის დამარცხების შემდეგ.
* პანონია (თანამედროვე უნგრეთი) რომის მმართველობის ქვეშ მოექცა.
* ქორწინებების რიცხვისა და მოსახლეობის ზრდისთვის რომში მიიღეს *Lex Papia Poppaea*, რომლის მიხედვით უკანონოდ იქნა ცნობილი უცოლობა და უშვილო კავშირი.

## დაიბადნენ 
*17 ნოემბერი : ვესპასიანე ფლავიუსი — რომის იმპერატორი (გ. 79)

## გარდაიცვალნენ 
### თარიღი უცნობია 
*პუბლიუს კვინტილიუს ვარუსი — რომის პოლიტიკური მოღვაწე და მხედართმთავარი (დ. დაახ. ძვ. წ. 53)

*
14

## მოვლენები 
* ავგუსტუსი გარდაიცვალა და ღმერთად გამოცხადდა.
* ტიბერიუსმა შეცვალა მამინაცვალი ავგუსტუსი რომის იმპერატორის ტახტზე.
* რაინის ლეგიონები აჯანყდნენ ავგუსტუსის გარდაცვალების შემდეგ. გერმანიკუსმა და დრუსუსმა აჯანყება ჩაახშვეს.
* გერმანიკუსი გერმანიაში განლაგებული ჯარების მეთაურად დანიშნეს, რომელმაც ორწლიანი კამპანია დაიწყო.
* მოსახლეობის აღწერით დადგინდა, რომ რომის იმპერიაში 4.973.000 მოქალაქე ცხოვრობდა.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*20 აგვისტო : აგრიპა პოსტუმუსი  — მარკუს ვიფსანიუს აგრიპასა და იულია უფროსის ვაჟი  (დ. ძვ. წ. 12) 
### თარიღი უცნობია 
* ოქტავიანე ავგუსტუსი — რომის იმპერატორი (დ. ძვ. წ. 63)
*იულია უფროსი  — რომის პირველი იმპერატორის, ავგუსტუსის ქალიშვილი  (დ.   ძვ. წ. 39)
*
24

## მოვლენები 
### რომის იმპერია
*რომაელთა ომი ნუმიდიისა და მავრიტანიის წინააღმდეგ მათი ანექსიით სრულდება.
*სერვიუს კორნელიუს კეთეგუსი და ლუციუს ვისელიუს ვარო კონსულები გახდნენ.
*ქარმიდი ათენის არქონი გახდა.
*ფილონ ალექსანდრიელი აცხადებს, რომ ძველი აღთქმა ღმერთის მარადიული კანონია.

### აზია
*მეფე იური კორეის ტახტის მფლობელი გახდა.

### აფრიკა
*კართაგენში მასინისას დინასტიის მმართველობა დასრულდა.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
### თარიღი უცნობია 
*სტრაბონი  — ძველი ბერძენი ისტორიკოსი და გეოგრაფი. (დ. ძვ. წ. 64/63)

*
37

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
*15 დეკემბერი: ნერონი — რომაელი იმპერატორი (გ. 68)

### თარიღი უცნობია 
*იოსებ ფლავიუსი — ებრაელი ისტორიკოსი

## გარდაიცვალნენ 
### თარიღი უცნობია 
* ტიბერიუსი - რომის იმპერატორი

*
17

## მოვლენები 
* გერმანიკუსი აღმოსავლეთისკენ სამხედრო კამპანიას უძღვება.
* კაპადოკია რომის პროვინცია გახდა.
* გერმანიაში სამოქალაქო ომი იწყება.
* მიწისძვრამ ანატოლიაში ქალაქი სარდისი გაანადგურა.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
### თარიღი უცნობია 
* ოვიდიუსი — რომაელი პოეტი (დ. ძვ. წ. 43)
*ტიტუს ლივიუსი  — რომაელი ისტორიკოსი (დ. ძვ. წ. 59)
*
41

## მოვლენები 
*სენატმა რომის იმპერატორად **კლავდიუსი** დაამტკიცა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 12 თებერვალი : ბრიტანიკუსი — რომის იმპერატორის, კლავდიუსის ვაჟი  (გ. 55)

### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
*24 იანვარი : კალიგულა — რომის იმპერატორი (დ. 12)
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
სიმონ ბატონიშვილი

**სიმონ ბატონიშვილი**, *ბაგრატიონი* (დ.  3 თებერვალი, 1683  — გ. 26 იანვარი, 1740) — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე, ვახტანგ VI-ის ძმა. აქტიურად მონაწილეობდა სამეფო კარის საქმიანობაში, როდესაც ვახტანგი სპარსეთში გაემგზავრა, სიმონ ბატონიშვილი ქართლის  გამგედ დატოვა (1712-1716). მეფე იესეს დროსაც გამგედ იყო. შემდეგ თან გაჰყვა ვახტანგ VI-ს რუსეთში, სადაც გარდაიცვალა (დაკრძალულია ალექსანდრე ნეველის ლავრაში). სიმონ ბატონიშვილის განკარგულებითა და ხარჯით თბილისში დაისტამბა ერთ-ერთი პირველი ქართული ნაბეჭდი წიგნი „კურთხევანი“ (1713). მისივე აგებულია თბილისის წმინდა გიორგის კარის ეკლესია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 3 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1683
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1740
კატეგორია:მუხრანელების სამეფო შტო
კატეგორია:საქართველოს რეგენტები
ძვ. წ. 717

## მოვლენები
* ასურეთის მეფე სარგონ II იპყრობს ხეთების დასაყრდენს - ქარხემიშს.
* სარგონ II აარსებს ასურეთის ახალ დედაქალაქს - დურ-შარუქინს.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* რომულუსი, რომის ლეგენდარული დამაარსებელი

*
სიმონ I გურიელი

**სიმონ I გურიელი** — გურიის ერისთავი XIV საუკუნეში. მოხუცებულობის ჟამს პოლიტიკურ საქმიანობას ჩამოსცილებია და ბერად აღკვეცილა. მას განსაკუთრებული ღვაწლი მიუძღვის ზარზმის ტაძრის წინაშე. ცნობილია მისი ფრესკული პორტრეტი ზარზმაში, ტაძრის ჩრდილო-დასავლეთით, გუმბათქვეშა ბურჯის სამხრეთ პირზე. რომლის წარწერაშიც სიმონ I გურიელი მოიხსენიება როგორც „ერისთავთერისთავი, მსახურთუხუცესი , სვანთა ერისთავი სუიმეონ გურიელი“. 

## ლიტერატურა 
*
*

კატეგორია:გურიის ერისთავები
კატეგორია:გურიელები
სიმონ II გურიელი

**სიმონ II გურიელი** (დ. 1606 — გ. დაახლოებით 1672) — გურიის მთავარი 1625, 1658, მამია II გურიელის ძე. 

## ბიოგრაფია
1621 წელს სიმონმა ცოლად შეირთო ოდიშის მთავრის, ლევან II დადიანის და — მარიამ დადიანი. 1625 წელს სიმონმა მოკლა მამა, გახდა გურიის მთავარი და დაუპირისპირდა დადიანებს. მონაწილეობდა დადიანების წინააღმდეგ მოწყობილ შეთქმულებაში. შეთქმულება ჩავარდა, რადგან დადიანი გადარჩა და გურიაზეც გაილაშქრა. სიმონ გურიელი სოფელ ლანჩხუთთან შეება ცოლისძმას.დადიანმა დაამარცხა გურიელი, დააბრმავა და მისი ცოლ-შვილი ოდიშს წაიყვანა, ხოლო გურიის მთავრად დაადგინა სიმონის ბიძა, მალაქია II, რომელიც ამ დროს დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი იყო და დადიანებს ეხმარებოდა.

1658 წელს იმერეთის მეფემ ალექსანდრე III-მ და ვამეყ დადიანმა სიმონი კვლავ მთავრის ტახტზე აიყვანეს და აშვილეს გურიელთა სახლისშვილი დემეტრე, რომელიც ფაქტობრივად განაგებდა სამთავროს. 

სიმონ II გურიელი ჯერ დასავლეთ საქართველოში ცხოვრობდა მოხუცებულობამდე, მას ფინანსურად ნაცოლარი მარიამი ეხმარებოდა. მათი ვაჟი იჟია ჯერ სამეგრელოში იზრდებოდა, შემდეგ კი ქართლის ემფე როსტომმა იშვილა. სიცოცხლის ბოლო წლებში ბერად შედგა და იერუსალიმს გაემგზავრა, სადაც საქმიანობდა ქართული ეკლესია-მონასტრების ინტერესების დასაცავად.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:დაბადებული 1606
კატეგორია:გარდაცვლილი 1672
კატეგორია:გურიის მთავრები
კატეგორია:მამის მკვლელები
სიმონ III გურიელი

**სიმონ III გურიელი** (გ. 1792) — გურიის მთავარი 1788-1792 წლებში, გიორგი V გურიელის ძე. 
## ბიოგრაფია
მხარს უჭერდა იმერეთის ტახტისთვის მებრძოლ დავით II-ს. 1790 წელს ხელი მოაწერა საქართველოს სამეფო-სამთავროების ტრაქტატს. ცდილობდა გურიის სამთავროს გათავისუფლებას ოსმალეთის ქვეშევრდომობისაგან და რუსეთის მფარველობის მიღებას.

იყო ფიზკურად სუსტი ადამიანი და სუსტი მმართველი. წინააღმდეგობა ვერ გაუწია ძმებს, რომლებისთვისაც საბატონიშვილოების გამოყოფაზე დათანხმდა. მას ეურჩებოდა ძმა, ვახტანგ III გურიელი, რომელიც საჯუმათლოს ფლობდა. სიმონის მმართველობის დროს გურიაში კვლავ გაძლიერდა ტყვის სყიდვა. 1791-1792 წლებში გურიის სამთავროზე გახშირდა ოსმალების თავდასხმები. სიმონ III წავიდა ახალციხის ფაშა ისაკთან მოსალაპარაკებლად. გზად ის აჭარის ბეგმა ახმედ ხიმშიაშვილმა შეიპყრო, მხლებლები დაუხოცა, ხოლო თავად ხულოში მძევლად წაიყვანა და არ გაათავისუფლა, სანამ უმცროსი ძმის, აბდი-ბეგის ცოლად გურიელის ასულის, კესარიას შერთვაზე თანხმობა არ მიიღო. სიმონ III ამის შემდეგ ახალციხეში აღარ გადასულა და გურიაში დაბრუნდა.

## ოჯახი
სიმონ გურიელს ცოლად ჰყავდა ზურაბ წერეთელის და მარინე ქაიხოსროს ასული წერეთელი (გ. 4 მარტი, 1814), რომლისაგანაც შეეძინა ერთი ვაჟიშვილი და სამი ქალიშვილი:

* **კესარია** (1785–1861) — ცოლად ჰყავდა სელიმ-ფაშას ძეს — აბდი-ბეგ ხიმშიაშვილს (გ. 1859). (შვილები: დედა-ბეგი, კამილ-ბეგი, ნარი-ბეგი, შექარ-ბეგი და ესმა);
* **ელისაბედი**//**ლიზა** (1786-) — ცოლად ჰყავდა ივანე აბაშიძეს;
* **მამია V გურიელი** (1789–1826) — გურიის მთავარი;
* **პრინცესა ნ.** — ცოლად ჰყავდა ტარიელ დადიანს.

## ლიტერატურა
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გურიის მთავრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1792
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ძვ. წ. 710

## მოვლენები
## დაიბადნენ
* ტულუს ჰოსტილიუსი რომის მესამე მეფე

## გარდაიცვალნენ
*
პალატინუსი

**პალატიუმი** (*ლათ.*: Mons Palatinus, *იტალ.*: Monte Palatino) — ლეგენდარული დასახლება ძველ რომში, რომელიც ტროადან გამოქცეულების ჩამოსვლამდე 60 წლით ადრე დააარსა ევანდროსმა, ჰერმესის ვაჟმა, აკადიის მეფემ. 

ვერგილიუსის "ენეიდის" მიხედვით

კატეგორია:ძველი რომი
ალბა-ლონგა

[მინი|300პქ|[კასტელ-განდოლფო, ტბა ალბანოსთან, ანტიკური ალბა-ლონგის სავარაუდო ადგილას.]]

**ალბა-ლონგა** (ლათ. Alba Longa) — ლათინთა უძველესი ქალაქი იტალიაში. მდებარეობს ალბანოს მთის ძირში. გადმოცემით, ქალაქი დაუარსებია ენეოსის ძეს ასკანიუსს ძვ. წ. 1152, რომზე 400 წლით ადრე. ალბა-ლონგა სათავეში ედგა 30 ლათინური ქალაქის კავშირს. ძვ. წ. VII საუკუნეში რომის მეფე ტულუს ჰოსტილიუსიმ დაანგრია იგი, მოსახლეობა რომში გადაასახლა და მათ რომის მოქალაქეობა უბოძა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალბა-ლონგა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

კატეგორია:ძველი რომი
კატეგორია:ძველი ქალაქები
ძვ. წ. 771

## მოვლენები
## დაიბადნენ
* რომულუსი, რომის ლეგენდარული დამაარსებელი

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 641

## მოვლენები
*რომის მეოთხე მეფე გახდა ანკუს მარციუსი

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* ტულუს ჰოსტილიუსი რომის მესამე მეფე

*
სულეიმან აბუ ლაილი

**სულეიმან აბუ ლაილი** („ღამის მამა“) (დ. 1694 — გ.  1762) — ერაყის მამლუქი გამგებელი, ქართველი. 

12 წლის წაიყვანეს უცხოეთში და ერაყის გამგებელს, ჰასან-ფაშას მონად მიჰყიდეს. ნიჭისა და მამაცობისათვის ჰასან-ფაშამ იგი მონობიდან გაათავისუფლა და დააწინაურა. 1733 წელს მას მირმირანის (მთავარსარდლის) ტიტული უბოძეს და ქაჰიის (ფაშას მოადგილის) თანამდებობაზე დანიშნეს. 1747 ადანის გამგებლად გადაიყვანეს, იქიდან, ერთი წლის შემდეგ, ბასრის მუთასალიმად (გამგებლად) გაგზავნეს, ხოლო 1749 წელს ერაყის გამგებელი გახდა. სულეიმანის ზეობით იწყება ერაყში მამლუქთა გამგებლის ხანა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მამლუქები
კატეგორია:დაბადებული  1694
კატეგორია:გარდაცვლილი 1762
სულეიმან ბუიუქი

**სულეიმან ბუიუქი** (*დიდი*) (დ.1722 — გ.  1802) — ბაღდადის ფაშა (1780-1802). ახალგაზრდა ოსმალეთში ტყვედ გაყიდეს. იგი ბაღდადში მიიყვანა და ერაყის გამგებელ სულეიმან აბუ ლაილს უფეშქაშა მარდინის ვოევოდამ მუჰამად ეფენდი ბეგმა.

აბუ ლაილმა თავისი თანამედროვე მამლუქთაგან დაკომპლექტებულ რჩეულ სამხედრო რაზმში ჩარიცხა და დააწინაურა. 1765 ბასრის გამგებლად დანიშნეს. 1780 ერაყის ხელისუფლებას ჩაუდგა სათავეში და 22 წელს განაგებდა. მისი პოლიტიკის ძირითადი მიმართულება იყო ერაყის გაძლიერება, ირანელთა თავდასხმებისა და არაბ ტომთა გამუდმებული თარეშის აღკვეთა, ვაჭრობისა და სოფლის მეურნეობის წახალისება. იგი არის ქულეიმენების ქართული დინასტიის ფუძემდებელი ერაყში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მამლუქები
კატეგორია:დაბადებული  1722
კატეგორია:გარდაცვლილი 1802
სულეიმან-ფაშა

**სულეიმანი** (*ჯაყელი*) (გ. 17 თებერვალი, 1791) —  ახალციხის ფაშა 1767– 1769 და 1770– 1791 წლებში. 1768 წლის მარტიდან 1769 წლის ივნისამდე იმერეთის საქმეებსაც განაგებდა. 1769 წლის ივნისის ბოლოს სულეიმანი ფაშობიდან გადააყენეს. 1770 წელს ისევ დაინიშნა. აღადგინა ნორმალური ურთიერთობა იმერეთთან. ვერ ურიგდებოდა ერეკლე II-ის პრეტენზიებს სამცხე-საათაბაგოზე. 1783 წელს გეორგიევსკის ტრაქტატის დადების შემდეგ სათავეში  ჩაუდგა კავკასიელ მაჰმადიანთა კოალიციურ ლაშქრობას საქართველოზე. ხელს უწყობდა ტყვეებით ვაჭრობას. 1783 წელს არზრუმის სერასკერობა მიენიჭა. თანახმა იყო შესულიყო რუსეთის შემადგენლობაში, თუ ფაშობას შეუნარჩუნებდნენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ახალციხის ფაშების სია

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გარდაცვლილი  17 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1791
კატეგორია:ახალციხის ფაშები
კატეგორია:ჯაყელები