რაფაელ ლეონარდო კალიეხას რომეო

**რაფაელ ლეონარდო კალიეხას რომეო** ( დ. 14 ნოემბერი, 1943 — გ. 4 აპრილი, 2020) — იყო ჰონდურასის 31-ე პრეზიდენტი 1990 წლის 27 იანვრიდან 1994 წლის 27 იანვრამდე, რომელიც წარმოადგენდა ჰონდურასის ეროვნულ პარტიას (PNH).

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
კალეხასი დაიბადა 1943 წლის 14 ნოემბერს ტეგუსიგალპაში, ჰონდურასში. იგი სწავლობდა სოფლის მეურნეობის ეკონომიკას მისისიპის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც გახდა აგრონომიასთან დაკავშირებული ფინანსური და ეკონომიკური საკითხების ექსპერტი. მისისიპის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კალეხასმა 1965 წელს მიიღო მეცნიერებათა ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1966 წელს — მეცნიერებათა მაგისტრის ხარისხი. ასევე, 1966 წელს, მისისიპის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოფლის მეურნეობის ეკონომიკის დეპარტამენტმა გამოაქვეყნა კალეხასის თეზისი სახელწოდებით „ღორის წარმოების შესაძლებლობები მისისიპში“.   1990 წელს კალეხასი დასახელდა მისისიპის სახელმწიფო უნივერსიტეტის წლის საუკეთესო კურსდამთავრებულად და აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტ დენ ქუეილთან ერთად მიიწვიეს უნივერსიტეტის გამოსაშვებ ცერემონიაზე სიტყვით გამოსასვლელად.  1968 წელს მაშინდელმა პრეზიდენტმა ოსვალდო ლოპესმა კალეხასი ეკონომიკური დაგეგმარების დირექტორად დანიშნა. 1975 წელს კიდევ ერთმა გენერალმა და პრეზიდენტმა, ხუან ალბერტო მელგარმა, კალეხასი სოფლის მეურნეობისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრად დაასახელა. როდესაც 1978 წელს გადატრიალების შედეგად ხელისუფლებაში კიდევ ერთი გენერალი და პრეზიდენტი პოლიკარპო პასი მოვიდა, კალეხასმა ეს თანამდებობა შეინარჩუნა. დემოკრატიაზე გადასვლის პერიოდში, რომელიც 1981 წლის ნოემბრის არჩევნებით დასრულდა (სადაც ჰონდურასის ლიბერალურმა პარტიამ (PLH) გაიმარჯვა), იგი დაწინაურდა ჰონდურასის ეროვნული პარტიის (PNH) რიგებში და 1982 წელს სათავეში ჩაუდგა მათ ცენტრალურ კომიტეტს. იგი მხარს უჭერდა ყოფილი პრეზიდენტის, რიკარდო მადუროს მოძრაობას Unidad y Cambio (ერთობა და ცვლილება) PNH-ის შიგნით, რამაც პარტია უფრო ცენტრისკენ და ლიბერალური ეკონომიკური გზისკენ წაიყვანა. ამის შემდეგ კალეხასმა შექმნა საკუთარი ფრაქცია Movimiento Nacional Callejista (კალეხისტური ეროვნული მოძრაობა) 1985 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში თავისი კანდიდატურის წარსადგენად. იმ დროს ორივე ძირითადი პოლიტიკური პარტია რამდენიმე კანდიდატს აძლევდა კენჭისყრის უფლებას; მიუხედავად იმისა, რომ კალეხასმა ნებისმიერ სხვა კანდიდატზე მეტი ხმა მიიღო (42,6%), PLH-ის კანდიდატებმა ჯამური ხმების 51,5% მოიპოვეს, რის გამოც მათი ყველაზე მაღალრეიტინგული კანდიდატი, ხოსე ასკონა დელ ოიო გახდა, ხმების 27,5%-ით.

## ფეხბურთი
2015 წლამდე კალეხასი იყო ჰონდურასის ფეხბურთის ეროვნული ავტონომიური ფედერაციის (FENAFUTH) პრეზიდენტი.  მისი მმართველობის პერიოდში ჰონდურასი კვალიფიცირდა ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატზე 2010 და 2014 წლებში; ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც ჰონდურასმა ზედიზედ ორ მსოფლიო ჩემპიონატზე გასვლა მოახერხა. მისი მოღვაწეობისას ჰონდურასი კვალიფიცირდა ყველა ძირითად საფეხბურთო შეჯიბრზე ყველა ასაკობრივ კატეგორიაში, მათ შორის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.

## პრეზიდენტობა (1990–1994)
მისი არჩევა 1989 წელს იყო პირველი შემთხვევა 1932 წლის შემდეგ, როდესაც ძალაუფლება მშვიდობიანად გადავიდა ჰონდურასის ორ მთავარ პარტიას შორის.

კალეხასი კვლავ იყო PNH-ის კანდიდატი 1989 წლის არჩევნებში, სადაც, გავრცელებული ინფორმაციით, გამოყენებული იყო გარდაცვლილი მოქალაქეების 200,000 საიდენტიფიკაციო მონაცემი. კალეხასმა ხმების 52,3%-ით გაიმარჯვა და გახდა PNH-ის პირველი პრეზიდენტი 1972 წლის შემდეგ. მას მოუხდა მძიმე ეკონომიკურ პრობლემებთან გამკლავება და მიჰყვა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის (IMF) რეკომენდაციებს სახელმწიფო ხარჯების შემცირებით, რასაც მრავალი საჯარო მოხელის დათხოვნა და ლემპირას დევალვაცია მოჰყვა. ლემპირას დევალვაციის დროს ჰონდურასის ცენტრალურ ბანკს, რომელსაც მაშინ რიკარდო მადურო ხუესტი ხელმძღვანელობდა, მოსახლეობისთვის ხელმისაწვდომი დოლარი არ გააჩნდა. ამის ნაცვლად, ხალხს გაუფასურებულ ლემპირებს უბრუნებდნენ, რამაც დიდი გაჭირვება გამოიწვია ისედაც დასავლეთ ნახევარსფეროს ერთ-ერთ ყველაზე ღარიბ ქვეყანაში. მისი თანამდებობაზე შესვლისას ბენზინის მარაგი არ არსებობდა და ავტოგასამართ სადგურებთან საწვავის მოლოდინში მანქანების გრძელი რიგები იდგა. ამას მოჰყვა მრავალი გაფიცვა და სოციალური მღელვარება, სანამ მისმა მთავრობამ 1991 წლის სექტემბერში წარმატებით არ აწარმოა მოლაპარაკება ამერიკის შეერთებულ შტატებთან 430 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობის ვალის ჩამოწერაზე.

იგი ხელმძღვანელობდა ლიბერალურ რეფორმისტულ მთავრობას, გახსნა ჰონდურასის ეკონომიკა ადგილობრივი და უცხოური ინვესტიციებისთვის და უზრუნველყო სტაბილური ზრდა მისი პრეზიდენტობის ბოლო სამი წლის განმავლობაში, თუმცა მისი ვადის მეოთხე წელს ფისკალურმა უდისციპლინობამ გამოიწვია ეკონომიკური ზომების ახალი ნაკრების შემოღება მომდევნო მთავრობის მიერ. მისი მმართველობისას სიღარიბე 8%-ით შემცირდა. ინფრასტრუქტურა პრიორიტეტული იყო და სულას მდიდარ ხეობაში განხორციელებულმა დიდმა ინვესტიციებმა 90 კილომეტრზე მეტი ოთხზოლიანი ავტომაგისტრალის მშენებლობა უზრუნველყო.

მის მთავრობას ჰქონდა მნიშვნელოვანი მიღწევები სოციალურ სფეროში, როგორიცაა ოჯახის დახმარების პროგრამის (PRAF) და ჰონდურასის სოციალური ინვესტიციების ფონდის (FHIS) შექმნა. წინა სამხედრო და ლიბერალური მთავრობების დროს ემიგრაციაში წასულ პირებს ჰონდურასში დაბრუნების უფლება მიეცათ სიცოცხლის რისკის გარეშე, ხოლო ნიკარაგუელი კონტრრევოლუციონერების, „კონტრასის“, არარეგულარულ ფორმირებებს ინტენსიური მოლაპარაკებების შემდეგ 1990 წლის აპრილში ჰონდურასის დატოვება მოსთხოვეს.

## ბრალდებები
კალეხასს მისი მმართველობის ვადის განმავლობაში ბრალი ედებოდა კორუფციის 7 ეპიზოდში. მას ბრალი ასევე წაუყენა ჯორჯ ბუშის ადმინისტრაციის თანაშემწემ, რის შედეგადაც ბუშის აღმასრულებელი ბრძანებით მას აშშ-ის ვიზაზე უარი ეთქვა.

2005 წელს ჰონდურასის კონგრესმა გააუქმა კანონი, რომლის მიხედვითაც ექს-პრეზიდენტებს, სხვა ყოფილ მაღალჩინოსნებთან ერთად, სამართლებრივი იმუნიტეტი ჰქონდათ. ბატონი კალეხასი ნებაყოფლობით გამოცხადდა სასამართლოში (იგი იყო პირველი პირი, ვინც ასე მოიქცა კანონის გაუქმების შემდეგ). ამის შემდეგ იგი წარდგა სასამართლოს წინაშე. ჰონდურასის სასამართლო სისტემამ იგი მის წინააღმდეგ წარდგენილ ყველა პუნქტში გაამართლა.

2015 წლის 3 დეკემბერს ბატონ კალეხასს ბრალი წაუყენეს აშშ-ის ფედერალურ სასამართლოში 2015 წლის ფიფას მიმდინარე კორუფციულ საქმესთან დაკავშირებით. 12 დღის შემდეგ იგი გაფრინდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში და გადაიყვანეს პატიმრობაში. რამდენიმე დღის შემდეგ გირაოთი გაათავისუფლეს. მას წარმოადგენდა ცნობილი სისხლის სამართლის ადვოკატი მანუელ რეტურეტა ფირმიდან Retureta & Wassem, PLLC,. 2016 წლის 27 მარტს მან აღიარა დანაშაული 2012 წელს 500,000 აშშ დოლარის ოდენობის ქრთამის აღებაში, რომელიც ფეხბურთის სხვა მაღალჩინოსანთან უნდა გაეყო.

2016 წლის დეკემბერში ფიფას ეთიკის კომიტეტმა კალეხასს სამუდამო დისკვალიფიკაცია მიანიჭა.

## სიკვდილი
კალეხასი 2020 წლის 4 აპრილს ლეიკემიით გარდაიცვალა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Biography by CIDOB (in Spanish)
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020