open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტომსკის ოლქი

**ტომსკის ოლქი** () — ოლქი რუსეთში. შედის ციმბირის ფედერალურ ოკრუგში. დაარსდა 1944 წლის 13 აგვისტოს. ადმინისტრაციული ცენტრი - ტომსკი.

## გეოგრაფია 
ტომსკის ოლქს ესაზღვრება ტიუმენის, კემეროვოს, ნოვოსიბირსკის, ომსკის ოლქები, ხანტი-მანსი და კრასნოიარსკის მხარე.

## მოსახლეობა 
2002წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
* რუსები – 90,8 %.
* თათრები - 1,9 %.
* უკრაინელები – 1,6 %.
* გერმანელები - 1,3 %.
* ბელარუსები – 0,5 %.
* აზერბაიჯანელები – 0,4 %.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტომსკის ოლქის ადმინისტრაცია 
* Томская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* ტომსკის ოლქის სახელმწიფო დუმა 
* Каталог сайтов Томской области 
* Инвестиционный паспорт Томской области
* Достопримечательности Томской области 
* Красная Книга Томской области
* Фотографии Томской области

კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
ომსკის ოლქი

**ომსკის ოლქი** () - ოლქი რუსეთში. მდებარეობს ციმბირის ფედერალურ ოკრუგის სამხრეთით. ადმინისტრაციული ცენტრი - ომსკი.

## გეოგრაფია 
ომსკის ოლქი მდებარეობს დასავლეთ ციმბირის დაბლობზე, მდინარე ირტიშის აუზში. ომსკის ოლქს ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან ესაზღვრება ტიუმენის, აღმოსავლეთიდან ნოვოსიბირსკისა და ტომსკის ოლქები, ხოლო სამხრეთიდან ყაზახეთი.

## მოსახლეობა 
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
* რუსები – 1 735 512 კაცი.
* ყაზახები - 81 618 კაცი.
* უკრაინელები – 77 884 კაცი.
* გერმანელები - 76 334 კაცი.
* თათრები - 47 796 კაცი.
* ბელარუსები – 9075 კაცი.
* სომხები - 6644 კაცი.
* აზერბაიჯანელები – 4260 კაცი.
* ქართველები - 1521 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ომსკილ ოლქის საინფორმაციო პორტალი 
* "Город55" Омский городской портал
* Все об отдыхе и развлечениях в городе Омске
* Омская область в справочнике-каталоге "Вся Россия" 
* Омская область на карте

კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
პაულ პეეტერსი

**პაულ პეეტერსი** (დ. 20 სექტემბერი, 1870, ტურნე — გ. 18 აგვისტო, 1950, ბრიუსელი) — ბელგიელი აღმოსავლეთმცოდნე, ქართველოლოგი. ფილოსოფიის დოქტორი (1894), ბოლანდისტთა საზოგადოების წევრი (1905). ამავე საზოგადოების პრეზიდენტი (1941), ბელგიის სამეფო აკადემიის წევრი (1933), საფრანგეთის  კოლეჟის საპატიო პროფესორი (1943), საფრანგეთის მხატვრული ლიტერატურის ინსტიტუტის წევრი (1945), სტრასბურისა და ლევენის უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი (1946, 1947). 

პაულ პეეტერსმა დიდი ამაგი დასდო ქართული ჰაგიოგრაფიული ძეგლების კვლევისა და გამოცემის საქმეს. მას ეკუთვნის 160-მდე სამეცნიერო გამოკვლევა, მათ შორის „ქართულ ხელნაწერთა ისტორია“ (1942), „ძიებანი აღმოსავლური ფილოლოგიის ისტორიიდან“ ორტომად (1951), „დიონისე არეოპაგელის ავტობიოგრაფიის ქართული თარგმანი“ (1912), „წმინდა ილარიონ იბერიელი“ (1914), „ქართული მონასტრების ისტორია“ (1917-1919), „დიონისე არეოპაგელის ავტოიოგრაფიის იბერიულ-სომხური ვერსია“ (1921), „ქრისტიანობის გავრცელება საქართველოში ჰაგიოგრაფიული წყაროების მიხედვით“ (1923), „თორნიკე ბერის ქართული მინაწერი“ (1932), „წმინდა შუშანიკი — ქართველებისა და სომხების მარტვილი“ (ქართული და სომხური ტექსტების ლათინური თარგმანითურთ, 1935), „ხაზარები აბო თბილელის მარტვილობაში“ (1934) და სხვა. ავტორია რეცენზიებისა ივანე ჯავახიშვილის, კორნელი კეკელიძის, აკაკი შანიძის და სხვათა გამოკვლევების შესახებ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბელგიელი ქართველოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 20 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1870
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1950
პეკანი

thumb|მარცხნივ|*Carya illinoinensis*

**პეკანი** (Carya illinoensis, ადრე Carya olivaeformis, Carya pecan) — ხე კაკლისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 50 მ აღწევს, დიამეტრი 2-2,5 მ. კენტფრთისებრი ფოთლები აქვს. ნაყოფი კურკიანასებრია („კაკალი“). 

თესლი იჭმება, შეიცავს 70%-მდე ზეთს. ბუნებრივად იზრდება ჩრდილოეთი ამერიკის ტყეებში. ძველთაგანვე ბევრ ქვეყანაშია კულტივირებული. 

მოჰყავთ კავკასიაში (დასავლეთ საქართველოშიც), იშვიათად უკრაინასა და შუა აზიაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კაკლისებრნი
სკეტმენ ჯონი

**ჯონ პოლ ლარკინი** , აგრეთვე ცნობილი როგორც **სკეტმენ ჯონი** (Scatman John)  (დ. 13 მარტი, 1942 — გ. 3 დეკემბერი, 1999)  — ამერიკელი მომღერალი და მუსიკოსი. მან სახელი გაითქვა 1994 წლის ცნობილი საცეკვაო ნომრით „Scatman (Ski Ba Bop Ba Dop Bop)“. თუმცა, 1990-იანებში დიდ სცენაზე გასვლამდე იგი გამოდიოდა ჯაზ-ფესტივალებზე. მის სიმღერებში შეიმჩნევა ჯაზური მუსიკის მკვეთრი გავლენა.

სკეტმენი გარდაიცვალა 1999 წელს, ფილტვების კიბოს შედეგად.

## დისკოგრაფია 
### ალბომები 
;ჯონ ლარკინის სახელით
* *John Larkin* (1986)
* *Listen To The Scatman* (2001)
;სკეტმენ ჯონის სახელით
* ''Scatman's World* (1995)
* *Everybody Jam!* (1996)
* *Take Your Time* (1999)
* *Listen to the Scatman* (2001)
* *The Best of Scatman John'' (2002)
### EP დისკები 
* Scat Paradise (1995)
### სინგლები 
* Scatman (Ski Ba Bop Ba Dop Bop) (1994)
* Scatman's World (1995)
* Song of Scatland (1995) 
* Only You (1995)
* Scat Paradise EP (1995) 
* Su Su Su Super Ki Re i (1996)
* Pripri Scat (1996)
* Everybody Jam! (1996)
* Let It Go (1996)
* Scatmambo (1998)
* The Chickadee Song (1999)

## რესურსები ინტერნეტში 
*Remembering Scatman John Larkin:  სკეტმენ ჯონის ხსოვნის საიტი
*სკეტმენ ჯონი საიტზე Discogs
*

## სქოლიო 
კატეგორია:ევროდენს მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 13 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:სკეტმენ ჯონი
პეკინური იხვი

250პქpx|მინი|მარჯვნივ|პეკინური იხვი
**პეკინური იხვი** — სახორცე მიმართულების იხვის ჯიში.  გამოყვანილია ჩინეთში. თეთრადაა შებუმბვლილი; ოდნავ დაკრავს კრემისფერი. მამალი პეკინური იხვის მასა დაახლოებით 4 კგ, დედლისა 3,5 კგ. 50-60 დღის იხვის ჭუჭულის მასა 2,2-2,5 კგ აღწევს, გემრიელი ხორცი აქვს. მეკვერცულობა წელიწადში 130-150 კვერცხია. ამრავლებენ ბევრ ქვეყანაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იხვის ჯიშები
პელამიდა

**პელამიდა** () — ქვეწარმავალი ზღვისგველისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 1 მ აღწევს. ზედა მხარე მუქია, ქვედა — ბაცი; კუდზე დიდი შავი ლაქები აქვს. სხეული და კუდი გვერდებიდან შებრტყელებულია. პელამიდა ფართოდაა გავრცელებული ტროპიკულ სარტყელში — აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროებიდან ამერიკის დასავლეთ სანაპიროებამდე. ბინადრობს ნაპირებთან და ღია ზღვაშიც. იკვებება თევზით, რომელსაც კლავს ძლიერ ტოქსიკური შხამით. ზოგიერთ კუნძულზე პელამიდას საკვებად იყენებენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ზღვისგველისებრნი
პეკარი

**პეკარი** () — წყვილჩლიქოსანი ცხოველების გვარი ღორისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 75-100 სმ-ია, მასა 16-30 კგ-ს აღწევს. ზურგზე აქვთ ჯირკვალი, რომელიც მუშკისებურ სეკრეტს გამოყოფს. გვარში 2 სახეობაა. საყელოიანი პეკარი და თეთრწვერა პეკარი. გავრცელებულია სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკაში. ბინადრობენ სხვადასხვა პირობებში — მშრალი ველებიდან ტენიან ტროპიკულ ტყეებამდე. ქმნიან პატარა კოლტებს. იკვებებიან ბალახით, ფესვებით, ნაყოფებით, ზოგჯერ მწერებით, ხვლიკებით, წვრილი ძუძუმწოვრებით, ლეშით. შობენ 1-2 ნაშიერს. იყენებენ პეკარის ხორცსა და ტყავს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ღორისებრნი
რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1676-1681)

{{ინფოდაფა სამხედრო კონფლიქტი
|კონფლიქტი= რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1676-1681)
|ნაწილი= რუსეთ-ოსმალეთის ომების
|სურათი= 250პქ
|სათაური= 
|თარიღი= 1676 - 1681 
|მდებარეობა= ჩიგირინი, კაზაკთა საჰეტმანო
|casus=
|შედეგი= ბახჩისარაის ხელშეკრულება
|ტერიტორია= 
|მხარე1= border|{} ოსმალეთის იმპერია
*  ყირიმის სახანო
|მხარე2=  რუსეთის სამეფო
|მეთაური1= border|{}ქარა მუსტაფა-ფაშა  სელიმ I გირეი 
|მეთაური2=  ივანე სამოილოვიჩი   გრიგორი რომოდანოვსკი
|ძალა1= 120,000–130,000
|ძალა2= 70,000–80,000
|დანაკარგები1= უცნობია
|დანაკარგები2= უცნობია
|შენიშვნა=
}}
**რუსეთ-ოსმალეთის ომი** — სამხედრო დაპირისპირება რუსეთისა და ოსმალეთის იმპერიებს შორის 1676-1681 წლებში. გამოწვეული იყო ოსმალეთის აგრესიის გაძლიერებით, რაც მოჰყვა რუსეთთან უკრაინის შეერთებას (1654). 1669 წელს ოსმალეთმა კავშირი დადო დნეპრის მარჯვენა ნაპირის უკრაინის პეტმანთან პ. დოროშენკოსთან. 1674 წელს კაზაკებმა გადააყენეს პეტრე დოროშენკო და დნეპრის მარცხენა ნაპირის უკრაინის  ჰეტმანი ივანე სამოილოვიჩი მთელი უკრაინის ჰეტმანად გამოაცხადეს, მაგრამ დოროშენკომ 12-ათასიანი რაზმით ციხესიმაგრე ჩიგირინი აიღო და ოსმალთა ჯარის მოლოდინში იქ დაბანაკდა. 1676 წელს რუსეთ-უკრაინის გაერთიანებულმა ჯარმა ჩიგირინი გაათავისუფლა. დოროშენკო დანებდა. სულთანმა, რომელიც უკრაინას თავის ვასალურ ქვეყნად თვლიდა, ჰეტმანად ოსმალთა ტყვეობაში მყოფი ი. ხმელნიცკი გამოაცხადა და 1677 წლის ივლისში ჩიგირინისაკენ მრავალათასიანი ჯარი დაძრა, მაგრამ ამაოდ. 28 აგვისტოს (7 სექტემბერი) რუსებსა და კაზაკებთან ბრძოლაში ოსმალები დამარცხდნენ. 1678 წლის ივნისში ოსმალთა ჯარი კვლავ შეიჭრა უკრაინაში, ჩიგირინს ალყა შემოარტყა და 11 აგვისტოს (21 აგვისტო) აიღო იგი, მაგრამ შემდგომ წარმატებებს ვერ მიაღწია. 1681 წლის 3 იანვარს (13 იანვარი) ხელი მოაწერეს ბახჩისარაის ხელშეკრულებას, რომლითაც ოსმალებმა ცნეს დნეპრის მარცხენა ნაპირის უკრაინის შეერთება რუსეთთან და საზღვრად მდინარე დნეპრი გამოაცხადეს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები
კატეგორია:რუსეთის ომები
კატეგორია:XVII საუკუნის ომები
მაგადანის ოლქი

**მაგადანის ოლქი** () — ოლქი რუსეთში. შედის შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგში. დაარსდა 1953 წლის 3 დეკემბერს. ადმინისტრაციული ცენტრი - მაგადანი.

## გეოგრაფია 
მაგადანის ოლქს ესაზღვრება ჩუკოტკა, კამჩატკისა და ხაბაროვსკის მხარეები.

## მოსახლეობა 
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
* რუსები – 	146 500 კაცი (80,2 %).
* უკრაინელები – 18 100 კაცი (9,9 %).
* ევენები - 2500 კაცი (1,4 %).
* ბელარუსები – 2200 კაცი (1,2 %).
* თათრები - 2000 კაცი (1,1 %).

## რესურსები ინტერნეტში 
* მაგადანის ოლქის ადმინისტრაცია
* Магаданская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* Магаданстат 
* Информационный сервер Колыма. Ру
* Рейтинг Магаданской области от Эксперт РА
* Магаданский Край Новости 
* Новости Магаданской Области

კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
სახალინის ოლქი

**სახალინის ოლქი** () - ოლქი რუსეთში. შედის შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგში. დაარსდა 1932 წლის 20 ოქტომბერს. ადმინისტრაციული ცენტრი - იუჟნო–სახალინსკი.

## გეოგრაფია 
სახალინის ოლქს სახმელეთო მეზობლები არა ჰყავს. ზღვით ესაზღვრება პრიმორიეს, კამჩატკისა და ხაბაროვსკის მხარეები, აგრეთვე იაპონია.

## მოსახლეობა 
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
* რუსები – 	84,3 %.
* კორეელები – 5,4 %.
* უკრაინელები – 4,0 %.
* თათრები - 1,25 %.
* ბელარუსები – 1,0 %.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სახალინის ოლქის ადმინისტრაცია
* სახალინის ოლქი კატალოგში "Вся Россия" 
* სახალინი და კურილიის კუნძულები 
* Сахалинский портал Sakh.com
* ТИА "Острова" 
* Электронная карта области для GPS навигации 

კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
ხვარბეთი

**ხვარბეთი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მერიის თემში (სოფლები: მერია, ნაღობილევი, ჭახვათა, ხვარბეთი). მდებარეობს მდინარე ნატანების მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 80 მ. ოზურგეთიდან 9 კმ, მერიიდან 3 კმ. სოფელში არის ეკლესია.

## ისტორია
ხვარბეთში მოპოვებულია ქვედა პალეოლითის პერიოდის არქეოლოგიური მასალა.

გვიან ფეოდალურ ხანაში ხვარბეთს ფლობდნენ აზნაური ქარცივაძეები. 1883 წელს გაიხსნა ხვარბეთის სასოფლო საზოგადოების ერთკლასიანი სკოლა სოფელ გოგორეთში. 1902 წელს ხვარბეთის სასოფლო საზოგადოება მოიცავდა სამ სოფელს: ხვარბეთი, გოგორეთი და ახალსაყდარი. მოსახლეობის რაოდენობა იყო 2766.

1905 წლის 25 მარტს სოფელში შევიდა გენერალ მაქსუდ ალიხანოვ-ავარსკის სამხედრო კორპუსი, გაჩხრიკა, გაძარცვა და დააპატიმრა მოსახლეობა.

1921 წელს ხვარბეთის საზოგადოება ნატანების რაიონში შედიოდა.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
*კონსტანტინე ლესელიძე (დ. 1903) — გენერალ-პოლკოვნიკი, საბჭოთა კავშირის გმირი. აქვე იყო მისი სახლ-მუზეუმი
*ისიდორე დოლიძე (დ. 1915) — იურისტი, სამართლის ისტორიკოსი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
The Wicked Lady (ტონი ბენქსის ალბომი)

***The Wicked Lady*** — ტონი ბენქსის მეორე სტუდიური ალბომი, რომელშიც შეტანილია მუსიკა ამავე სახელწოდების ფილმიდან. ალბომის მეორე მხარეზე წარმოდგენილი სიმღერები სრულდება ეროვნული ფილარმონიული ორკესტრის მიერ.

## სიმღერების სია 
ყველა სიმღერის ავტორია ტონი ბენქსი

### მხარე 1
ასრულებს ტონი ბენქსი

# The Wicked Lady - 3.34
# Spring - 2.38
# The Chase - 3.30
# Caroline - 3.11
# Jerry Jackson - 2.30
# Repentance - 2.10
# Kit - 3.06
# Barbara - 4.50

### მხარე 2
ასრულებს ეროვნული ფილარმონიული ორკესტრი)

# Prelude to The Wicked Lady - 4.05
# Portrait of Jerry Jackson - 4.59
# Caroline's Theme - 3.06
# Scherzo - 2.44
# Pastorale - 4.02
# The Wicked Lady - 3.45
# Kit's Theme - 3.14
# Finale - 2.06

## პერსონალი 
* მხარე 1 - ასრულებს ტონი ბენქსი, ჩაწერილია სტუდიაში The Farm (სურეი), სტივ შორტისა და ჯეფ კელინგემის დახმარებით
* მხარე 2 - ასრულებს ეროვნული ფილარმონიული ორკესტრი (ხელმძღვანელი - სიდნი საქსი). ჩაწერილია. პეტრეს ეკლესიაში, მორდენში. მუსიკის არანჟირება და ორკესტრირება - კრისტოფერ პალმერი. ინჟინერი - ტონი ფოლკნერი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ტონი ბენქსის ალბომები
კატეგორია:1983 წლის საუნდტრეკები
კატეგორია:Atlantic Records-ის საუნდტრეკები
კატეგორია:ფილმების საუნდტრეკები
კატეგორია:ალბომები ტონი ბენქსის პროდიუსერობით
ქვემო ნატანები

**ქვემო ნატანები** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში. ნატანების თემის ცენტრი (სოფლები: ქვემო ნატანები, ზემო ნატანები, შეკვეთილი). მდებარეობს შავი ზღვისპირა დაბლობზე, ზღვის დონიდან 10 მ.-ზე, ოზურგეთიდან 18 კმ.

სოფელში არის რკინიგზის სადგური სამტრედია-მახინჯაურის ხაზისა და ნატანები-ოზურგეთის ხაზების გადაკვეთაზე. გადის საავტომობილო გზა ურეკი-ოზურგეთი. სოფელში მისდევენ მეციტრუსეობას, მეთხილეობას. სოფელში არის საფეხბურთო სტადიონი, სპორტის სასახლე, ჭიდაობის კლუბი, საჯარო სკოლა, წმინდა მარინეს სახელობის ტაძარი, საზოგადოებრივი ცენტრი. ქვემო ნატანების უბნებია: შავა, ლეკურა, საკუპრე, ახალშენი, ნაფოცხვარა, ნარუჯა.

## ისტორია
დღევანდელი ქვემო ნატანების ტერიტორიაზე დასახლების გაჩენა უკავშირდება XIX საუკუნეში თბილისი-ბათუმის რკინიგზის ხაზზე სადგურის გაჩენას. სადგურს ეწოდა ნატანები მდინარე ნატანების გამო. ტერიტორია შედიოდა მიქელგაბრიელის სასოფლო საზოგადოებაში. 1951 წელს უბან შავაში მოეწყო ნატანების სასოფლო საბჭოს ცენტრი. 1953 წელს აშენდა ნატანების კოლმეურნეობის კანტორის შენობა, რასაც მოჰყვა კულტურის სახლი. სოფელში მოქმედებდა საავადმყოფო, ციტრუსების შემფუთავი ქარხანა, ჩაის ფაბრიკა, ტუნგის საშრობი ფარდული, დაწყებითი, რვაწლიანი და საშუალო სკოლები, სამუსიკო სკოლა, ბიბლიოთეკა. 1983 წელს სოფელში გაიხსნა სპორტის სასახლე. 1999-2002 წლებში სოფლის ცენტრში აშენდა წმინდა პანტელეიმონის სახელობის ეკლესია.

## მოსახლეობა
## გალერეა

Akhalsheni, natanebi.jpg|ახალშენის უბანი
Kvemo natanebi C.jpg|სოფლის ცენტრი
Kvemo natanebi.jpg|რკინიგზის სადგურის მოედანი
Natanebi Ratusha.jpg|სოფლის ადმინისტრაციული შენობა
დუქნები სადგურ ნატანებში.jpg|დუქნები სადგურ ნატანებში

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო ნატანები

**ზემო ნატანები** (ყოფ. *სამღვთო*, *სამხთო*) — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ნატანების ადმინისტრაციულ ერთეულში (გურიის მხარე).

მდებარეობს გურიის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 100 მ-ze, ქვემო ნატანებიდან 6 კმ., ოზურგეთიდან 24 კმ-ში. სოფელში არის საჯარო სკოლა. ძირითადად მისდევენ მეთხილეობასა და მეციტრუსეობას.

## ისტორია
1902 წელს შედიოდა მიქელგაბრიელის სასოფლო საზოგადოებაში. 1898 წელს საღმრთოს იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ეკლესიის მღვდელმა ანტონ ცეცხლაძემ და გერასიმე ნაკაიძემ, რომელიც შემდგომში ამავე ეკლესიის მღვდელი გახდა, დააარსეს სოფლის ორკლასიანი სამრევლო სკოლა, რომლის გამგე გერასიმე ნაკაიძე იყო. 1898-1900 წლებში სკოლა ნაკაიძის სახლში იყო გახსნილი. 1901 წელს მღვდელ იესე ინგოროყვას ნაცვლად დაინიშნა მღვდელი ბარბარე თანეიშვილი. 1921 წლამდე გერასიმე ნაკაიძე იყო სოფლის ეკლესიის მოძღვარი. 1923 წელს ხის ეკლესია გადაკეთდა სკოლად. ეკლესიის სასაფლაოს ტერიტორიაზე გააკეთეს სტადიონი. თავად გერასიმე ნაკაიძე გადავიდა აჭარაში, სადაც ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. შემდეგ გადაასახლეს შუა აზიაში, ყარაღანდაში, სადაც ცემით მოკლეს 1939 წელს.

1930-იანი წლების მეორე ნახევარში ზემო ნატანების უბნები სამღვთო და ჯაფარაულა თხინვალის სასოფლო საბჭოში იყო გაერთიანებული.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
*აბესა ბოლქვაძე - 1841 წლის გურიის აჯანყების ერთ-ერთი მოთავე
*ივანე ბოლქვაძე - საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე
*ელისაბედ ნაკაშიძე-ბოლქვაძე - პოლიტიკოსი, დამფუძნებელი კრების წევრი

## გალერეა

სურათი:ზემო ნატანები, ცენტრი.jpg|ზემო ნატანები
სურათი:Statue of Friendship Natanebi.jpg|მეგობრობის ობელისკი
სურათი:Djafaraula.jpg|ჯაფარაულა

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პავლე პოტიომკინი

**გრაფი პავლე სერგეის ძე პოტიომკინი** (1743—1796) — რუსი ჯარისკაცი, სახელმწიფო მოღვაწე და მწერალი. გრიგორი პოტიომკინის შორეული ნათესავი. ხელი მოაწერა გეორგიევსკის ტრაქტატს.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი, 1756 წლიდან სამხედრო სამსახურშია. მონაწილეობდა რუსულ-თურქულ ომში 1768-1774 წლებში. გამორჩეულობისთვის დაასაჩუქრეს წმინდა გიორგის ორდენით 1770 წლის 22 სექტემბერს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Потемкин Павел Сергеевич. *რუსული ბიოგრაფიული ლექსიკონი*

კატეგორია:რუსი სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1743
კატეგორია:გარდაცვლილი 1796
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ქვემო მაკვანეთი

**ქვემო მაკვანეთი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (ქვემო მაკვანეთი, ზემო მაკვანეთი, გოგიეთი). მდებარეობს მდინარეების ბჟუჟისა და აჭისწყლის შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 130 მ. ოზურგეთიდან 4 კმ. სოფლის სასაფლაოზე შემორჩენილია ნაეკლესიარი.

სოფელში არის საჯარო სკოლა, ხარების სახელობის ეკლესია, ასევე კაოლინის საბადო, რომლის ფენის სიმძლავრე 0,4-დან 11 მეტრამდეა. მისდევენ მეფრინველეობას. სოფლის ერთ-ერთი უბანია წყავშანა. სოფელში ჩამოდის მდინარეები აგიდაყვა და შკვარაშკურა.

## მოსახლეობა
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გოგიეთი

**გოგიეთი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციულ ერთეულ მაკვანეთში (სოფლები: გოგიეთი, ზემო მაკვანეთი, ქვემო მაკვანეთი). 

მდებარეობს მესხეთის ქედის მთისწინეთში, მდინარე აგიდაყვის (ბჟუჟის შენაკადი) მარჯვნივ. ზღვის დონიდან 280 მ, ოზურგეთიდან 9 კმ., ქვემო მაკვანეთიდან 3 კმ. სოფელში გავრცელებულია მეფუტკრეობა.

## ისტორია
სოფელში ადრე ხდებოდა კირის მოპოვება და შემორჩენილია ტოპონიმი „ნაკირევი“. გოგიეთი ეკუთვნოდათ აზნაურ იორაშვილებს. ისტორიულად შედიოდა შემოქმედის სასოფლო საზოგადოებაში. შემოქმედის ეკლესიაშივე ინახებოდა გოგიეთიდან წაღებული წმინდა დიმიტრის ხატი. სოფელში იდგა ეკლესია, რომელიც ამჟამად დანგრეულია. შემორჩენილია იატაკის და საკურთხევლის ნაწილი, ასევე ქვის ჯვრები, ოთკუთხა თლილი ქვის ფრაგმენტები. ეკლესიის დანარჩენი ნაწილი ხის იყო, ის დაშალეს 1930-იან წლებში და ააშენეს სკოლა, რომელიც ასევე აღარ არის შემორჩენილი. 1963-1964 წლებში მიმდინარეობდა მაკვანეთი-გოგიეთის საბაგირო გზის მშენებლობა, რომელიც არ დასრულებულა.

## ბაზიერების გორა
სოფელში არის ადგილი ბაზიერების გორა, სადაც დგას გურიაში ცნობილი ბაზიერების მემორიალი. ნადირობის სეზონის გახსნის წინ იქ იკრიბებიან ბაზიერები და აღნიშნავენ სეზონის გახსნას.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
*ნიკოლოზ ქარცივაძე (1884-1937) – საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი, რეპრესირებული

## იხილეთ აგრეთვე
*გოგიეთის ნაეკლესიარი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
A Curious Feeling

***A Curious Feeling*** — ტონი ბენქსის, ჯგუფ ჯენესისის მუსიკოსის სადებიუტო სოლო-ალბომი, რომელიც გამოიცა 1979 წელს. ალბომი ეფუძნება დენიელ კისის წიგნს *ყვავილები ალგერნონისათვის*.

1979 წლის ინგლისურ ფილმში *ყვირილი* გამოყენებული იქნა კომპოზიცია From the Undertow. იგი ეფუძნება ჯენესისის ალბომის ...And Then There Were Three... ნომერს Undertow.

დისკის ყდა შექმნა ჰოთჰაუსმა, ხოლო ნახატს ეწოდება *ვულუვაიტი - მკვდრების მენავე* და მისი ავტორია ავსტრალიელი მხატვარი ენსლი რობერტსი.

## სიმღერების სია
## პერსონალი 
* კიმ ბიკონი: ვოკალი
* ჩესტერ თომპსონი: დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია
* ტონი ბენქსი: კლავიშები, ბას-გიტარა, პერკუსია, გიტარა

## ჩარტები
## სქოლიო 
კატეგორია:ტონი ბენქსის ალბომები
კატეგორია:1979 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:Polar Studios-ში ჩაწერილი ალბომები
მსოფლიო

**მსოფლიო** — პლანეტა დედამიწის გავრცელებული სახელი ადამიანთა გადმოსახედიდან, როგორც ადამიანებით დასახლებული ადგილი. სიტყვა ხშირად გამოიყენება კაცობრიობის მთლიანი გამოცდილებისა და ისტორიის აღსანიშნავად, ან ზოგადად კაცობრიობის ყოფის გამოსახატად.

მეტაფიზიკურ კონტექსტში, *მსოფლიო* შეიძლება აღნიშნავდეს სამყაროს, ყველაფერს რაც რეალობას ქმნის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* World , *მსოფლიო ცნობარი*. ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო. ;
* მსოფლიო პორტალი , *ერთად თავმოყრილი საჭირო ბმულების ერთობლიობა*. ;
* მსოფლიო საათი. ;

კატეგორია:დედამიწა
სტავროპოლის საბჭოთა რესპუბლიკა

**სტავროპოლის საბჭოთა რესპუბლიკა** (რუს. Ставропольская Советская Республика) — ეს სახელწოდება მიიღო სტავროპოლის გუბერნიამ იქ საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, 1918 წლის 1 (14) იანვარს, გუბერნიის სახალხო კრების გადაწყვეტილებით გუბერნიის აღმასკომის თავმჯდომარე გახდა ესერ-მაქსიმალისტი გ. მეშჩერიაკოვი. 8 (21) იანვარს, ღამით, აირჩიეს სახკომსაბჭო (თავმჯდომარე ბოლშევიკი ა პონომარიოვი). სტავროპოლის საბჭოთა რესპუბლიკა გამოცხადდა რსფსრ-ს შემადგენელ ნაწილად. საგუბერნიო აღმასკომი სცემდა გაზეთ „ვლასტ ტრუდას“. 28 აპრილს ესერებმა სტავროპოლში შექმნეს „სამხედრო რევოლუციური კომიტეტი” დააპატიმრეს სახკომსაბჭოს თავმჯდომარე ა. პონომარიოვი და სხვა. ეს გამოსვლა ჩაახშეს, დაპატიმრებულები კი გაათავისუფლეს. 1918 წლის 9-14 მაისს მოიწვიეს საბჭოების საგანგებო, საგუბერნიო ყრილობა, რომელმაც სახკომსაბჭოს ფუნქციები გადასცა ახლად არჩეულ საგუბერნიო აღმასკომის პრეზიდიუმს; წევრების უმრავლესობა ბოლშევიკი იყო. ჩრდილოეთ კავკასიის საბჭოების I ყრილობამ (1918 წელი, 5-7 ივლისი) მიიღო გადაწყვეტილება სტავროპოლის საბჭოთა რესპუბლიკის ჩრდილოეთ კავკასიის საბჭოთა რესპუბლიკაში შესვლის შესახებ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
კატეგორია:ადრეული საბჭოთა რესპუბლიკები
ნოვოსიბირსკის ოლქი

**ნოვოსიბირსკის ოლქი** () — ოლქი რუსეთში. მდებარეობს ციმბირის ფედერალურ ოკრუგის სამხრეთით. დაარსდა 1937 წლის 28 სექტემბერს. ადმინისტრაციული ცენტრი - ნოვოსიბირსკი.

## გეოგრაფია 
ნოვოსიბირსკის ოლქი მდებარეობს დასავლეთ ციმბირის დაბლობის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ნოვოსიბირსკის ოლქს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ტომსკის, ხოლო დასავლეთით ომსკის ოლქები, სამხრეთიდან ყაზახეთი და ალთაის მხარე და აღმოსავლეთით კემეროვოს ოლქი.

## მოსახლეობა 
2006 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
* რუსები – 2 504 147 კაცი.
* გერმანელები - 47 275 კაცი.
* უკრაინელები – 33 793 კაცი.
* თათრები - 27 874 კაცი.
* ყაზახები - 11 691 კაცი.
* ბელარუსები – 8380 კაცი.
* სომხები - 7850 კაცი.
* აზერბაიჯანელები – 7366 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნოვოსიბირსკის ოლქის ადმინისტრაცია 
* Новосибирская область в справочнике-каталоге «Вся Россия» 
* Новосибирский областной Совет депутатов 
* Историческая справка к 70-летнему юбилею Новосибирской области 
* Анонсы мероприятий Новосибирской области

კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ოლქები
საჭადრაკო ოლიმპიადა 1954

**XI საჭადრაკო ოლიმპიადა** გაიმართა 1954 წლის 4 — 25 სექტემბერს ამსტერდამში, ნიდერლანდები.

ფიდე-ს 1952 წლის ჰელსინკის კონგრესმა, დააკმაყოფილა რა არგენტინის საჭადრაკო ფედერაციის თხოვნა, გადაწყვიტა მომდევნო, XI ოლიმპიადა ბუენოს-აირესში ჩატარებულიყო. თავდაპირველად ყველაფერი ნორმალურად მიდიოდა, მაგრამ შეჯიბრების დაწყებამდე ერთი თვით ადრე არგენტინიდან მოვიდა შეტყობინება, რომ უსახსრობის გამო არგენტინელები უარს ამბობდნენ ოლიმპიადის ჩატარებაზე. ამ სიტუაციაში ფიდე ჰოლანდიის საჭადრაკო ფედერაციამ იხსნა, რომელმაც უმოკლეს დროში შეძლო მომზადება ოლიმპიადის მისაღებად. ამსტერდამში ყველა ფავორიტი ჩამოვიდა, არ იყვნენ მხოლოდ ამერიკელები, რომლებმაც თავისი არყოფნა უსახსრობით ახსნეს.

ტურნირი ისევ ორ ეტაპად ჩატარდა. პირველ ეტაპზე ყველაფერი ისე დამთავრდა, როგორც მოსალოდნელი იყო — ფავორიტები უპრობლემოდ გავიდნენ მთავარ ფინალში. სსრკ-ის გუნდი უპირველესი ფავორიტი იყო. მხოლოდ პირველი ოთხი ტური მიჰყვებოდნენ იუგოსლავიელები საბჭოელებს, მერე კი სხვაობა ყოველ ტურში იზრდებოდა და პრაქტიკულად მეშვიდე ტურის შემდეგ გამარჯვებულის ვინაობა ცნობილი იყო. სამაგიეროდ დიდი ბრძოლა გაჩაღდა მეორე ადგილისათვის. იუგოსლავიისა და არგენტინის გუნდები მონაცვლეობით იკავებდნენ ადგილს სატურნირო ცხრილში საბჭოთა გუნდის შემდეგ. საბოლოოდ მეორე ადგილი სამხრეთამერიკელებს დარჩათ, რომლებმაც მხოლოდ ბოლო ტურში აჯობეს მეტოქეს ნახევარი ქულით.

ცერა|thumb|upright=1.5|დაჯილდოების ცერემონია 1954 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადაზე. მარცხნიდან მარჯვნივ: კოტოვი, გელერი, სმისლოვი, ბრონშტეინი, კერესი, ბოტვინიკი და ბონდარევსკი (ჰამილტონ-რასელის თასით).

## ტექნიკური შედეგები 
მონაწილეობდა 25 ქვეყნის 26 ნაკრები გუნდი (კვლავ ცალკე გუნდად თამაშობდა ზაარის ნაკრები). ტურნირი ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე გუნდები ოთხ ქვეჯგუფში არკვევდნენ ფინალისტთა ვინაობას. ქვეჯგუფებში პირველ-მესამე ადგილებზე გასული გუნდები თამაშობდნენ მთავარ ფინალში (I–XII ადგილები). დანარჩენები B ფინალურ ტურნირში იბრძოდნენ XIII–XXVI ადგილებისათვის. ორივე ეტაპზე ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით.

### პირველი ეტაპი 
**ჯგუფი 1**

**ჯგუფი 2**

**ჯგუფი 3**

**ჯგუფი 4**

### ფინალი 
### ფინალი A 
### ფინალი B 
## ჩემპიონისა და პრიზიორების შემადგენლობა და შედეგები 
* '***
:მიხეილ ბოტვინიკი 8½ (+6=5-0), ვასილი სმისლოვი 9 (+8=6-0), დავით ბრონშტეინი 10½ (+7=7-0), პაულ კერესი 13½ (+13=1-0), ეფიმ გელერი 5 (+4=2-1), ალექსანდრე კოტოვი 4 (+4=0-2).

* ****
:მიგელ ნაიდორფი 10½ (+7=7-1), ხულიო ბოლბოჩანი 11½ (+8=7-0), ოსკარ პანო 6½ (+3=7-3), კარლოს გიმარი 4 (+3=2-1), ნესტორ როსეტო 4½ (+3=3-2), ჰერმან პილნიკი 4 (+3=2-2).

* ***'
:ვასია პირცი 7½ (+3=9-1), სვეტოზარ გლიგორიჩი 8 (+4=8-2), პეტარ ტრიფუნოვიჩი 7 (+3=8-1), ბრასლავ რაბარი 3 (+1=4-3), ანდრია ფუდერერი 8½ (+6=5-1), ალექსანდრ მატანოვიჩი 6½ (+5=3-1).

## საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით 
## ლიტერატურა 
* 
* Ю. Авербах, Б. Туров Шахматные олимпиады. Москва. изд. ,,ФиС’’ 1974
* Шахматы. Энциклопедический словарь. Москва. изд. ,,Советская Энциклопедия’’ 1990
* Шахматная Энциклопедия. Москва. 2004.
* Ханамирян Г. Всемирные шахматные Олимпиады. 1927-2006. Еრეван: 2006

## რესურსები ინტერნეტში 
* შედეგები Olimpbase-ზე

11
გომი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

**გომი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, შემოქმედის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს მესხეთის ქედის მთისწინეთში, მდინარე ბჟუჟის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 250 მ.-ზე., ოზურგეთიდან 9 კმ. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 2160 მმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სახელწოდება გომი აღნიშნავს საქონლის საზამთრო სადგომს. სოფელში მოედინება მდინარე კალუა.

## ისტორია
გომს მოიხსენიებს იოჰან გიულდენშტედტი (XVIII ს.). სოფელში არის წმ. გიორგის ეკლესია (XVI ს.). XIX საუკუნეში გომში იდგა იოანე ნათლისმცემლის სახელობის გუმბათიანი ხის ეკლესია. ტაძარში ინახებოდა ნათლისმცემლის ხატი წარწერით, რომელიც 1817 წლით თარიღდებოდა. 1890-იან წლებში სოფელში ცხოვრობდა 40-მდე ოჯახი. თითქმის ყველა მათგანი მისდევდა მეფუტკრეობას. განთქმული იყო გომის „სანთლის არაყი“, რომელსაც აქაურები თაფლისგან ამზადებდნენ და ყიდდნენ.

## ეკონომიკა
thumb|სარეკრეაციო ადგილი ჩაქუხა მდინარე ბჟუჟზე
სოფლის ტერიტორიაზე მოწყობილია ჰიდროელექტროსადგური ბჟუჟჰესი და მისი სათავე ნაგებობა. სოფელში არის სიენიტების საბადო. 2016-2019 წლებში მაისის თვეში სოფელში იმართებოდა ექსტრემალური კაიაკინგის ყოველწლიური ჩემპიონატი.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
*გერასიმე მახარაძე – საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი
*ივანე გოლიაძე – ცირკის მსახიობი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გონებისკარი

**გონებისკარი** — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, შემოქმედის ადმინისტრაციულ ერთეულში. 

მდებარეობს მესხეთის ქედის მთისწინეთში, მდინარე ბჟუჟის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 190 მ.-ზე, ოზურგეთი-გომისმთის საავტომობილო გზაზე, ოზურგეთიდან 6 კმ., შემოქმედიდან 1 კმ.

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდებაა გომების კარი. XIX საუკუნეში ეწოდებოდა კარისყურე (კარისყური). 1851-1852 წლებში გლეხებმა დიანოს სურგულაძის და გოგია მამაკაიშვილის ხელმძღვანელობით შეიარაღებული გამოსვლა მოაწყვეს. 1871-1916 და 1862-1896 წლებში იმერეთის სინოდის კანტორის მეტრიკული წიგნების საძიებელში ფიქსირდება კარისყურის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, რომელიც ასევე იხსენიება არქიმანდრიტ არსენ მგალობლიშვილის მიერ 1828 წელს შედგენილ შემოქმედის ეპარქიის ეკლესიების სიაში. ეკლესიის მრევლი 20 კომლს შეადგენდა. ეკლესია იყო ხის, გუმბათიანი. მასში ინახებოდა წმინდა გიორგის წარწერიანი ხატი.

## მოსახლეობა
## ღირსშესანიშნაობანი
### ქვის საწნახელი
მინი|ქვის საწნახელი მესხისეულში
სოფელ გონებისკარის განაპირა უბანში, „მესხისეულში“, მომაღლო ბორცვის ვაკობ ადგილას შემორჩენილი არის ქვის მასიური საწნახელი. გრუნტი, რომელშიც საწნახელია გამოკვეთილი მიწის ზედაპირიდან 40 სმ-ით არის აწეული, გრუნტის სიგრძე 8 მეტრია, სიგანე 2,5 მ. ამოკვეთილი საწნახელის სიგრძე 6 მეტრია, სიგანე 120 სმ, სიღრმე 90 სმ. საწნახელი ოდნავ დაქანებულია სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ. მის ირგვლივ 80 კვ. მ. შემოღობილი იყო ფლეთილი ქვის ყორით. ასეთივე საწნახელია შემორჩენილი ადგილ „მომწვარაში“. საწნახელი გამოთლილია ქვის მასალით, სავსეა წყლით და სიძველისგან ხავსი აქვს მოდებული

### ფილიპე მახარაძის სახლი
მინი|ფილიპე მახარაძის სახლი
ფილიპე მახარაძის სახლ-მუზეუმი გაიხსნა 1957 წლის 3 ნოემბერს სახლში, სადაც მახარაძე დაიბადა. მუზეუმი ამჟამად არ ფუნქციონირებს. სანახევროდ დანგრეული სახლი წარმოადგენს ტრადიციული დასავლეთ ქართული არქიტექტურის ტიპურ ნიმუშს, ხის ოდას, საცხოვრებელი ოთახებითა და აივნით. ეზოს შესასვლელთან შემორჩენილია 1950-იანი წლების თაღი.

### გამოქვაბული
ნადასის გორზე მდებარეობს გამოქვაბული.

## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ
*ფილიპე მახარაძე — ბოლშევიკი და საბჭოთა პარტიული მოღვაწე, აქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის ერთ-ერთი შემოქმედი
*ისიდორე გვარჯალაძე — ენათმეცნიერი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:შემოქმედი
წითელმთა

**წითელმთა** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, შემოქმედის თემში (სოფლები: გომი, გონებისკარი, კვირიკეთი, შემოქმედი, წითელმთა). მდებარეობს მდინარე ბჟუჟის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 170 მ.-ზე, ოზურგეთიდან 2 კმ. სოფელში ჩამოედინება მცირე მდინარე კიკვატა, რომელიც ბჟუჟის მარცხენა შენაკადია. სოფელში არის ოქრას საბადო, ეკლესია, საოჯახო სასტუმრო.

## ისტორია
1828 წლისთვის სოფელში იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ხის ეკლესია, რომლის სამრევლო შეადგენდა 26 კომლს.შემორჩენილია ნაეკლესიარი. 1983 წელს სოფელში აშენდა სასროლეთის კომლექსი.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
* გოგია ლომჯარია (1860-1886) — ფირალი
* ნესტორ ერქომაიშვილი (1862-) — რევოლუციონერი
* ალექსანდრე ერქომაიშვილი (1887-1937) — რევოლუციონერი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო მაკვანეთი

**ზემო მაკვანეთი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მაკვანეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (გურიის მხარე). 

მდებარეობს მდინარე აგიდაყვის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 140 მეტრზე. ქვემო მაკვანეთიდან 0,5 კმ., ოზურგეთიდან 5 კმ. სოფელში მოიპოვება კაოლინი, კაოლინის ფენის სიმძლავრე 0,4-დან 11 მეტრამდეა.

## ისტორია
გვიან ფეოდალურ ხანაში წარმოადგენდა ნაკაშიძეების სამფლობელოს. აქვე ცხოვრობდა ნაკაშიძეების ერთი შტო, რომელსაც XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე მაკვანეთში სასახლე ჰქონდა მოწყობილი. მამუკა ნაკაშიძე მოხსენიებული იყო სოფელში მდგარი მთავარანგელოზის ეკლესიის მთავარანგელოზის ვერცხლის ხატის ქვემო არშიაზე. აღნიშნული წარწერა XVIII საუკუნის დასაწყისს მიეკუთვნება. ნაკაშიძეების სახელი დღემდე აქვს შემორჩენილი ერთ-ერთ გორაკს.

მთავარანგელოზის ხის ტაძარი მთა გორმაღალზე იდგა და ქვის გალავანი ჰქონდა. 1828 წლისთვის მის სამრევლოში 58 კომლი შედიოდა. ამჟამად ნაკაშიძეების ნამოსახლარზე სოფლის სასაფლაოა.

## მოსახლეობა
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Joomla

**Joomla** — უფასო და ღია პროგრამული უზრუნველყოფის საშუალება ინტერნეტ-სივრცისათვის. მისი დახმარებით შესაძლებელია თითქმის ნებისმიერ ტიპის საიტის შექმნა (როგორც სოციალური ქსელის, ასევე უბრალო საინფორმაციო პორტალის), შიგთავსის რეგულარული განახლება (სპეციალური სამართავი პანელიდან) და სხვა. სისტემა შექმნილია Joomla-ს გუნდის მიერ.

## ისტორია 
Joomla პირველად აგებული იქნა 'მამბოს' სამართავი სისტემის მაგალითზე. ის გამოვიდა 2005 წლის 17 აგვისტოს. ამ დროისათვის 'მამბოს' ფლობდა Miro International Pvt Ltd, რომელმაც შექმნა კომერციული სექტორი, რომლის მიზანიც იყო 'მამბოს' დაფინანსება და მისი დაცვა სხვადასხვა სარჩელისგან. სამართავი სისტემის შემქმნელი გუნდი გაიყო, რადგან მასში სუფევდა უთანხმოება ეკონომიკური პოლიტიკის საკითხებში. 2005 წლის 16 სექტემბერს გამოჩნდა Joomla, რომელიც აგებული იყო 'მამბოზე', მაგრამ შეიცავდა ბევრ შესწორებას.

Joomla, ისევე როგორც მისი წინამორბედი, კვლავ დარჩა ღია ტიპის კოდის მქონე პროგრამულ უზრუნველყოფად, ისევე როგორც მისი ბევრი დამატებითი მოდული თუ კომპონენტი, თუმცა სხვადასხვა კომპონენტი და მოდული, რომელიც დღეს Joomla-სთვის იქმნება, ფასიანიც არის.

## Joomla-ს შესაძლებლობები 
### გაფართოებები 
ძირითადად, Joomla-ში არსებობს გაფართოებების სამი ტიპი. ესენია:

#### კომპონენტები (Components 
**კომპონენტი** Joomla-ში უფრო ხშირად აღნიშნავს გაფართოების ისეთ ტიპს, რომელიც Joomla-ზე აგებულ საიტს ამატებს ახალ თემატურ განყოფილებას. ძირითადად, ასეთებია: ფოტო და ვიდეო გალერეები, ფორუმები, ჩეტები, წიგნების ბიბლიოთეკის აღრიცხვის სისტემები, ონლაინ მაღაზიები და ა.შ. თუმცა, ხშირად, კომპონენტი Joomla-ში შეიძლება იყოს ფარული, მაგრამ ამავე დროს, ასრულებდეს თავის ფუნქციებს. ასეთია, მაგალითად, კომენტარების სისტემა, რომელიც ავტომატურად უერთდება სტატიების ამა თუ იმ სექციას თუ კატეგორიას. არსებობს ადმინისტრატორის პანელის შიდა კომპონენტები - როგორიც, მაგალითად, არის სტატისტიკა საიტზე შემოსული მომხმარებლების შესახებ.

#### მოდულები (Modules) 
**მოდული** Joomla-ში არ არის იგივე, რაც სხვა სამართავ სისტემებში. Joomla-ში მოდული ნიშნავს საიტის ამა თუ იმ არეშე (გარდა სტატიის სხეულის) განთავსებულ ბლოკს, რომელიც პასუხისმგებელია ამა თუ იმ ფუნქციაზე (და ხშირად დაკავშირებულია ადმინისტრატორის სამართავი პანელის კომპონენტთან). ასეთებია, მაგალითად, სიახლეების მაჩვენებელი, საიტზე საკუთარი მომხმარებლის სახელით შესვლის ფორმის, მუსიკალური ფაილების მოსმენის მოდულები. მოდულების სახით ხშირად წარმოდგენილია სანავიგაციო მენიუების სისტემებიც.

#### დამატებები (Plugins) 
**დამატებები** Joomla-ში აფართოებენ სისტემის მუშაობას. დამატება ამატებს მცირე ან დიდი მნიშვნელობის მქონე ფუნქციებს. განსხვავებით მოდულისგან, დამატება არ განთავსდება საიტის კონკრეტულ ადგილზე. უფრო ხშირად იგი გავლენას ახდენს სტატიებზე. მაგალითად, შესაძლო ხდება სტატიაში განთავსებული სურათის განსაკუთრებული ჩარჩოს ან სხვა ეფექტის თანხლებით ჩვენება.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:ღია პროგრამული უზრუნველყოფა
კატეგორია:საიტის მართვის სისტემები
კვირიკეთი

**კვირიკეთი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, შემოქმედის თემში (სოფლები: გომი, გონებისკარი, კვირიკეთი, შემოქმედი, წითელმთა). მდებარეობს მდინარე ბჟუჟის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 75 მ., ოზურგეთიდან 1,5 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა. საბჭოთა პერიოდში სოფელში გავრცელებული იყო მეჩაიეობა.

## ეკლესია
სოფელში დგას XIX საუკუნის წმინდა კვირიკესა და ივლიტას სახელობის დარბაზული ეკლესია. ქვით ნაგებ ტაძარში მოთარეშე ოსმალებს გუმბათი და ეკვდრები დაუნგრევიათ. 1828 წელს მის სამრევლოში 17 კომლი შედიოდა. ეკლესია ორი კომლით ეკუთვნოდა კვიპროსზე მდებარე გიქოკოს მონასტერს. ტაძრის რეკონსტრუქცია 1990 წლის თებერვალში დაიწყო და 1991 წლის 28 ივლისს დასრულდა.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ:
*ნესტორ კალანდარიშვილი - ანარქისტი და რევოლუციონერი. სოფელში მოქმედებდა მისი სახელობის სახლ-მუზეუმი;
*მელქისედეკ გუნთაიშვილი - ფირალი, ტერორისტი, რევოლუციონერი. დასაფლავებულია კვირიკეთის ეკლესიის ეზოში;
*გურამ თიკანაძე - ალპინისტი და ფოტოგრაფი;
*ივლიანე კეჭაყმაძე - მომღერალი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბოხვაური

**ბოხვაური** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ბოხვაური, ჭალა). მდებარეობს მდინარეების ბჟუჟისა და ნატანების შუამდინარეთში, ზღვის დონიდან 100 მ.-ზე, ოზურგეთიდან 5 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფელში მიედნიება მდინარეები ნაბჟუარა და დვაბზუსწყალი. არქიტექტურული ძეგლებიდან აღსანიშნავია საბჭოთა პერიოდის ადმინისტრაციული შენობა.

## სახელწოდება
ლეგენდის მიხედვით ამ ადგილებში ცხენითა და ურმით დადიოდა ვინმე ბახვა ურია, შემდეგ კი ამ ადგილებს ბოხვაური უწოდა ხალხმა. სამეცნიერო მოსაზრებით, ის შესაძლოა წარმოშობილი იყოს გვარ ბოხვაძისაგან.

## ისტორია
შედიოდა დვაბზუს სასოფლო საზოგადოებაში. 1828 წლისთვის სოფელში იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ხის ეკლესია, გარშემო ქვის გალავნით. სამრევლოში 33 კომლი შედიოდა. 1920 წელს გამოეყო დვაბზუს თემს და შევიდა ქალაქ ოზურგეთის თემში. 1930-იან წლებში სოფელი ლაშე-გაკირულის სასოფლო საბჭოში შედიოდა. სოფელში აგებული იყო მცირე ჰიდროელექტროსადგური, რომლის სიმძლავრე იყო 50 კვტ/სთ. 1950-იანი წლების ბოლოს ბოხვაურში აშენდა საყოფაცხოვრებო მომსახურების კომბინატი, ოზურგეთის ჩაის ფაბრიკიდან სოფელ ჭალამე დაიგო ცენტრალური გზა. სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

## მოსახლეობა
გავრცელებული გვარებია ჩავლეიშვილები, სიხარულიძეები, არობელიძეები, გირკელიძეები, ღლონტები, მენაბდეები, მუჯირები.

## ცნობილი ადამიანები
* ერმილე მოლარიშვილი (1860-1922) — ლოტბარი, სახალხო მომღერალი
* აპოლონ ჩავლეიშვილი (1906-1987) — ლოტბარი, სახალხო მომღერალი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტუვა

**ტუვა, ტუვის რესპუბლიკა** (რუს. Респу́блика Тыва́, ტუვ.Тыва Республика) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ციმბირის ფედერალურ ოკრუგში. წარმოიქმნა 1944 წლის 11 ოქტომბერს.

## გეოგრაფია 
რესპუბლიკა მდებარეობს სამხრეთ ციმბირის ტერიტორიაზე. აღმოსავლეთით და სამხრეთით ესაზღვრება მონღოლეთი, ჩრდილოეთით - კრასნოიარსკის მხარე, ჩრდილო-დასავლეთით - ხაკასეთი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით - ბურიატეთი და ირკუტსკის ოლქი, ხოლო დასავლეთით - ალთაის რესპუბლიკა.

ტუვა გამოირჩევა მთაგორიანი რელიეფით, მის ტერიტორიაზე გადაჭიმულია საიანის და ტანუ-ოლას ქედები. რესპუბლიკის უმაღლეს მწვერვალია მთა მონგუნ-ტაიგა (3970 მ).

ჰავა კონტინენტურია. დამახასიათებელია ზამთრისა და ზაფხულის ტემპერატურებს შორის მაღალი ამპლიტუდა. რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ასევე გავრცელებულია მარადი მზრალობა.

ტუვის ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი მოქცეულია ენისეის აუზში; უმსხვილესი მდინარეები, როგორებიცაა კაა-ხემიდა ბიი-ხემი, ამ უკანასკნელის შენაკადებს წარმოადგენენ. მრავლადაა სხვადასხვა ტიპის მინერალური წყლები, ასევე მყინვარული და მარილიანი ტბები. სასარგებლო წიაღისეულიდან აღსანიშნავია ქვანახშირი, რკინის მადანი, კობალტი, ოქრო. რესპუბლიკის მნიშვნელოვანი სიმდიდრეა მისი ველური ბუნება და შეადრებით ხელუხლებელი ლანდშაფტები.

## ისტორია 
ტუველთა წინაპარი თურქულენოვანი ხალხი რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ძველთაგანვე ცხოვრობდნენ. სხვადასხვა დროს ტუვა შედიოდა მონღოლთა და ცინის იმპერიის შემადგენლობაში. XIX საუკუნიდან აქ დასახლება დაიწყეს რუსებმა. ჩინეთის 1911 წლის რევოლუციის პერიოდში, ადგილობრივმა მმართველმა წრეებმა რუსეთის იმპერიის გავლენით მოითხოვეს ცინის იმპერიიდან გამოსვლა და რუსეთის პროტექტორატის ქვეშ შესვლა. 1921 წელს წარმოიშვა დამოუკიდებელი ტანუ-ტუვის რესპუბლიკა, რომელიც მოგვიანებით, 1944 წელს ადგილობრივი საკანონმდებლო ორგანოს თხოვნით, შეუერთდა საბჭოთა კავშირს ჯერ როგორც ავტონომიური ოლქი, ხოლო შემდეგ როგორც ავტონომიური რესპუბლიკა რსფსრ-ის შემადგენლობაში. 1993 წელს მიღებული იქნა ახალი კონსტიტუცია, რომლის მიხედვითაც, რესპუბლიკა ცხადდება რუსეთის ფედერაციის ნაწილად, მაგრამ ამასთან უფლებას იტოვებს, ჩატარდეს რეფერენდუმი დამოუკიდებლობის მოთხოვნით.

## დემოგრაფია 
2009 წლის შეფასებით, ტუვის მოსახლეობა შეადგენს 313 ათას კაცს, მათ შორის უმრავლესობას (77 %) ტუველები შეადგენენ, ასევე ცხოვრობენ რუსები 20 %. მოსახლეობის ნახევარზე ცოტა მეტი თავმოყრილია ქალაქებში.

ტუველები მისდევენ ტიბეტურ ბუდიზმს, რომელიც შერწყმიულია ადგილობრივ შამანისტურ კულტებთან. გავრცელებულია მართლმადიდებლობა, ძირითადად - რუსულენოვან მოსახლეობაში.

რესპუბლიკის უდიდესი ქალაქია კიზილი (108 ათ. მცხ), აღსანიშნავია აკ-დოვურაკი, შაგონარი.

## ეკონომიკა 
რესპუბლიკაში განვითარებულია რკინის, ქვანახშირის, კობალტის მოპოვებითი მრეწველობა, ხის დამუშავება. გეგმაშია, აიგოს კიზილისა და კურგანოვოს დამაკავშირებელი სარკინიგზო მონაკვეთი, რაც მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს ტუვის სამრეწველო ათვისებას. გარდა საავტომობილო ტრანსპორტისა, დიდია სამდინარო გადაზიდვების წილი.

## კულტურა 
ტუვა ცნობილია თავისი სპეციფიკური სასიმღერო ხელოვნებით - ე. წ. ტუვური ყელისმიერი სიმღერით, რომელიც წარმოადგენს ობერტონებში სიმღერის ტექნიკას. ამ ხალხურ ხელოვნებას იყენებს ბევრი ადგილობრივი მუსიკოსი, მათ შორის ყველაზე ცნობილი - როკ-ჯგუფი იატ-ხა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტუვის რესპუბლიკის მთავრობის ოფიციალური საიტი 
* ტუვის საინფორმაციო პორტალი 

კატეგორია:რუსეთის რესპუბლიკები
ჩუდ-ფსკოვის ტბა

**ჩუდ-ფსკოვის ტბა** (, ასევე გვხვდება სახელები **გდოვის ტბა**, **პეიპსი** -დან) — ტბა ესტონეთისა და რუსეთის საზღვარზე. ტბაზე უამრავი კუნძულია, აღსანიშნავია უდიდესი **პორკა**  () და თალაბის კუნძულები. 1242 წელს აქ გაიმართა ყინულზე ბრძოლა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* რუსეთის ტბები
* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია
* ესტონეთის ტბების სია

კატეგორია:ესტონეთის ტბები
კატეგორია:ფსკოვის ოლქის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
Hot Space

***Hot Space***  — ინგლისური როკ ჯგუფ Queen-ის მეათე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1982 წელს. იგი გამოირჩევა დისკოს ელემენტებით. ამის ნაწილობრივი მიზეზი იყო 1980 წლის ჰიტ-სინგლის Another One Bites the Dust წარმატება. მოყვარულებს შორის დისკს ნაკლები წარმატება ჰქონდა, რადგან ტრადიციულ როკ-ექსპერიმენტებზე ორიენტირებული მსმენელებისათვის მიღებული იყო ელექტრონული ექსპერიმენტები.

## სიმღერების სია
## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
### სერტიფიცირებები 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო 
კატეგორია:1982 წლის ალბომები
კატეგორია:Parlophone-ის ალბომები
კატეგორია:Hollywood Records-ის ალბომები
კატეგორია:Queen-ის ალბომები
კულიკოვოს ბრძოლა

**კულიკოვოს ბრძოლა** () (**მამაის** ან **დონის დარბევა**) — ბრძოლა რუსული სამეფოებისა (სარდალი მოსკოვის და ვლადიმირის დიდი მთავარი დიმიტრი ივანეს ძე დონელი) და თათარ–მონღოლთა (სარდალი ოქროს ურდოს გამგებელი ტემნიკი მამაი) ჯარებს შორის კულიკოვის ველზე (მდ. ნეპრიადვასა და მდ. დონის შესართავთან ახლოს) 1380 წელს 8 სექტემბერს. რუსული ჯარის ძირითად ბირთვს შეადგენდნენ მოსკოველები, აგრეთვე რუსულ სამთავროთა პოლკები, უკრაინული და ბელარუსული რაზმები. მამაის ჯარის რიგებში თათარ–მონღოლთა გარდა შედიოდნენ ჩერქეზების, ოსების, სომხებისა და ვოლგისპირეთის ხალხთა რაზმები. მამაის მოკავშირე იყო ლიტვის დიდი მთავარი იაგელო. ბრძოლა დაიწყო რუსეთის სადარაჯო პოლკის შეტაკებით თათარ–მონღოლთა მეწინავე რაზმთან. შემდეგ ბრძოლაში ჩაება მთავარი ძალები. რუსეთის ჯარის მარცხენა ფრთაზე მონღოლებმა წარმატებას მიაღწიეს და შეეცადნენ რუსების დიდი პოლკის ზურგში შესულიყვნენ. ბრძოლის ბედი გადაწყვიტა რუსების ჩასაფრებული პოლკის (სერპუხოველი მთავრის ვლადიმერ ანდრიას ძე მამაცისა და ვოევოდა დიმიტრი ბობროკ–ვოლინელის  მეთაურობით) მოულოდნელმა დარტყმამ, რამაც თათარ–მონღოლები აიძულა უკან დაეხიათ და გაქცეულიყვნენ. რუსი მეომრები კულიკოვოს ველიდან 50 კილომეტრ მანძილზე დევნიდნენ და ანადგურებდნენ მოწინააღმდეგეს. რუსეთის ჯარის გამარჯვებამ კულიკოვოს ველზე დაასუსტა ოქროს ურდო და დააჩქარა მისი დაშლა. თუმცა ამ გამარჯვებით თათარ–მონღოლთა ბატონობას ბოლო არ მოღებია, მაგრამ მან ხელი შეუწყო მოსკოვის გაძლიერებას, რუსეთის ცენტრალიზებული სახელმწიფოს შექმნასა და თათარ–მონღოლთა უღლის დამხობას. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:XIV საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:მონღოლეთის ბრძოლები
კატეგორია:1380 წლის ბრძოლები
გაღმა დვაბზუ

**გაღმა დვაბზუ** — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, დვაბზუს თემში. მდებარეობს მდინარე ნატანების მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 125 მ.-ზე, ოზურგეთიდან 7 კმ. სოფელში გადის ქობულეთი-საჯავახოს საავტომობილო გზა, მიედინება მდინარე სტოლონქრო. სოფელში არის საჯარო სკოლა, საოჯახო სასტუმრო, ბენტონიტური თიხის ქარხანა.

## მოსახლეობა
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნოვგოროდის რესპუბლიკა

მინი|„დეტინეცი“,  (ნოვგოროდის კრემლი)   
**ნოვგოროდის მიწა** ( ან ) — კიევის რუსეთის (შემდგომში კი მოსკოვის სახელმწიფოს) შემადგენლობაში ერთ-ერთი უდიდესი სახელმწიფო-ტერიტორიული ერთეული, (1708 წლამდე) რომლის ცენტრი ნოვგოროდში იყო. ოქროს ხანის დროს მისი საზღვარი გადიოდა თეთრ ზღვაზე, ხოლო აღმოსავლეთით ურალის მთებზე. დღეისათვის მთლიანად შედის რუსეთის ფედერაციის ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში.

ნოვგოროდის ფეოდალური რესპუბლიკის უმაღლეს ორგანოს წარმოადგენდა ვეჩე, რომელიც ბოიართა რიგებიდან ირჩევდა მმართველ პირებს („პოსადნიკი“, „ტისიაცკი“) და არქიეპისკოპოსსაც კი (1156 წლამდემდე). დიდი უფლებებით სარგებლობდა არქიეპისკოპოსი, რომელიც განაგებდა ხაზინას, საგარეო საქმეებს, სამართალს და სხვა საკითხებს. პოლიტიკურ ცხოვრებაში მონაწილეობდნენ ვაჭარ-ხელოსნებიც, რომელიც თავისი გაერთიანებები ჰქონდათ. ვეჩე იწვევდა მთავარსაც (მეტწილად ვლადიმირის სამთავროდან), რომელსაც სარდლის მოვალეობა ეკისრებოდა, მაგრამ ომის დაწყებისა და ზავის დადების უფლება მას არ ჰქონდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ფსკოვის რესპუბლიკა

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
*Infoplease: Novgorod History
*The fall of Great Novgorod 
*Swedish Viking role in Novgorod 

კატეგორია:კიევის რუსეთი
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
ზედა უჩხუბი

**ზედა უჩხუბი**, *უჩხუბი* — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ცხემლისხიდის ადმინისტრაციულ ერთეულში (გურიის მხარე).

მდებარეობს გურიის ქედის მთისწინეთეში, მდინარე ნატანების მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 220 მ-ზე, ქალაქ ოზურგეთიდან 9 კმ-ში.  

## მოსახლეობა
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბაღდადი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

**ბაღდადი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ცხემლისხიდის თემში (სოფლები: ბაღდადი, ზედა უჩხუბი, ცხემლისხიდი). მდებარეობს მდინარე ნატანების მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 180 მ, ოზურგეთიდან 9 კმ., ცხემლისხიდიდან 1 კმ.

## ისტორია
ფეოდალურ ხანაში სოფელი ბაღდადი იყო თავად მაქსიმელიშვილების რეზიდენცია. შედიოდა ბახვის სამრევლოში. 1901 წლიდან სამუელ მაქსიმელიშვილის სახლში იკრიბებოდა ხალხური სიმღერის გუნდი სამუელ ჩავლეიშვილის მეთაურობით, რომელმაც ჩამოაყალიბა გურული სიმღერის საკუთარი მიმართულება.

საბჭოთა პერიოდში სოფლის მოსახლეობის მთავარ საქმიანობას წარმოადგენდა მეჩაიეობა. გაშენებული იყო 117 ჰექტარი ჩაის პლანტაცია. სოფელში აგრეთვე სხვა მეურნეობები იყო ჩხავერის (20 ჰა), ტუნგის, (16 ჰა) და ციტრუსების (10 ჰა) პლანტაციები. სოფელში მდინარე ნატანებზე აგებული იყო მცირე ჰიდროელექტროსადგური უჩხობჰესი, რომლის სიმძლავრე იყო 88 კვტ/სთ.

## მოსახლეობა
## იხილეთ აგრეთვე 
*ბაღდადის მაცხოვრის ეკლესია
*ბაღდადის წმინდა გიორგის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ცხემლისხიდი

**ცხემლისხიდი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ცხემლისხიდი, ზედა უჩხუბი, ბაღდადი). მდებარეობს მდინარე ნატანების მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 90 მ., ოზურგეთიდან 7 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა, საბავშვო ბაღი, გიორგი სალუქვაძის სახლ-მუზეუმი. საავტობუსო მიმოსვლით დაკავშირებულია ქალაქ ოზურგეთთან.

## სახელწოდება
სოფლის ძველი სახელწოდებაა უჩხუბი, ამ სახელწოდებით იხსენიება XX საუკუნის დასაწყისამდე (ამჟამად უჩხუბი ეწოდება ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედა უჩხუბს). 1892 წლიდან ჩნდება დასახელება ცხემლისხიდი. სახელწოდება დაკავშირებულია რცხილის ან ჯაგრცხილის (გურული დიალექტით ცხემლა) ხიდთან.

## ისტორია
thumb|200პქ|ძლევისკარის ეკლესიის ნანგრევები
სოფელი დასახლებული იყო ჯერ კიდევ XVII საუკუნეში. აქ აღმოჩენილია 1622-25 წლების 10 ცალი პოლონური ვერცხლის მონეტა. მონეტები მოჭრილია მეფე სიგიზმუნდ III ვაზას მიერ. მონეტები ამჟამად დაცულია ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმში. XVII-XVIII საუკუნეებს მიეკუთვნება „ძლევისკარის“ ეკლესია, რომლის ნანგრევები დღემდეა შემორჩენილი. ეკლესია იყო სავარაუდოდ წმინდა სტეფანეს სახელობისა, ხოლო მის მიმდებარე ადგილებს სტეფანწმინდა ეწოდებოდა. XVIII საუკუნის ბოლომდე უჩხუბში იყო გურიელების რეზიდენცია, სანამ მას გადაიტანდნენ ჯერ შემოქმედში, შემდეგ კი ოზურგეთში. რუსეთის იმპერიის დროს უჩხუბი შედიოდა ბახვის სასოფლო საზოგადოებაში. 1905 წლის 3 სექტემბერს ჩატარდა ქვედა უჩხუბის ბავშვთა კრება, რომელიც შეეხებოდა ბავშვების მიერ ჩადენილ ქურდობას.
1950-იან წლებში სოფლის ცენტრში, ძველი სავაჭროების ადგილას აშენდა 40 ადგილიანი კულტურის სახლი, მოეწყო ცენტრი, დაირგო 3000 ძირი ხე: ჭადარი. თეთრი აკაცია, ნაძვი, გაკეთდა ჩვინიას გზა, ხიდი მდინარე ნატანებზე. 1999 წელს აშენდა წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესია.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ:
*სტეფანე ელიაძე (დ. 1884) — ქართველი პოლიტიკოსი
*ხარიტონ ვარდოშვილი (1895-1970) — ქართველი პოეტი
*გიორგი სალუქვაძე (1913-1990) — ქართველი ინჟინერი, ქორეოგრაფი, ფოლკლორისტი
*გივი ჭანუყვაძე (1924-1984) — ქართველი საბჭოთა ეკონომისტი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
The Works (Queen-ის ალბომი)

***The Works*** — ინგლისური როკ ჯგუფ Queen-ის მეთერთმეტე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1984 წელს. ალბომს გამოარჩევს ექსპერიმენტები ელექტრონულ მუსიკასთან. მასში უფრო უხვად გამოიყენება საცეკვაო და ფანკური მუსიკის ელემენტები, ისევე როგორც ანალოგური სინთეზატორების და სიმებიანი ორკესტრის ჟღერადობა.

## სიმღერების სია
## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
### ათწლეულის საბოლოო ჩარტი
## სერტიფიცირებები
} 

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო 
კატეგორია:1984 წლის ალბომები
კატეგორია:Parlophone-ის ალბომები
კატეგორია:Capitol Records-ის ალბომები
კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები
კატეგორია:Hollywood Records-ის ალბომები
კატეგორია:Queen-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები რაინჰოლდ მეკის პროდიუსერობით
დაბალი ეწერი

**დაბალი ეწერი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ასკანის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სოფლები: ასკანა, დაბალი ეწერი, მზიანი). 

მდებარეობს ნასაკირალის სერის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 170 მ., ოზურგეთიდან 21 კმ, ასკანიდან 3 კმ. ზედაპირულად მოპოვებული არქეოლოგიური მასალის მიხედვით ადამიანს აქ ჯერ კიდევ ძვ. წ. I ათასწლეულში უცხოვრია. წარსულში მაღალ ეწერთან ერთად ცნობილი იყო ეწერის საერთო სახელწოდებით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 324 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები