ბერბერო-ლიბიური ენები

მინი|300პქ|თანამედროვე ბერბერული ენები და მათი გავრცელების არეალი
მინი|ბერბერულ ენაზე შედგენილი დოკუმენტის მაგალითი
**ბერბერო-ლიბიური ენები** (ბერბერულად: ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ; იკითხება როგორც: *ტამაჟით*) — ბერბერების ენა, შედის აფრაზიული ენების ოჯახში. ამ ენებზე მოსაუბრე ადამიანთა ზუსტი რაოდენობა ცნობილი არ არის და დაახლოებით 17-დან 25 მილიონამდე ადამიანს შეადგენს. 
სახელწოდება „ბერბერი“ მომდინარეობს ბერძნულიდან βάρβαροι, ლათ. barbari, და არაბ. ʔal-barbaru. სახელწოდება „ბერბერო-ლივიური“ მიუთითებს ნათესაობრივ კავშირს უძველეს ჩრდილოეთ აფრიკულ ენებთან („ლიბიურთან“), რომლის ზუსტი ურთიერთობა თანამედროვე ბერბერო-ლიბიურ ენებთან არ არის მთლად ნათელი

## გავრცელები არელი 
**ბერბერო-ლიბიური ენები** გავრცელებულია ჩრდილოეთ აფრიკაში,სამხრეთით ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროდან მდინარე სენეგალამდე და მდინარე ნიგერმდე,აღმოსავლეთით ატლანტის სანაპიროდან დასავლეთ ეგვიპტემდე. ისინი წარმოდგენილი არიან შემდეგ ქვეყნებში:

* მაროკო (9 მილ.-ზე მეტი),
* ალჟირი (4,7 მილ.),
* ტუნისი (30 ათასი.),
* ლიბია ( 200 ათასი.),
* ნიგერი (700 ათასი.),
* მალი (450 ათასი.),
* მავრიტანია (200—300 ადამიანი.),
* ეგვიპტე (10 ათასი.),
* ბურკინა-ფასო ( 200 ათასი.),

## კლასიფიკაცია 
საერთოდ აღიარებულია დასავლეთის, ჩრდილოეთის და სამხრეთის შტოებად დაყოფა. ცალკე განიხილება ძველი ლიბიური ენა, რომელზეც ცოტა რამაა ცნობილი.სულ ცნობილია 45 ცოცხალი და რამდენიმე მკვდარი ენა.

### დასავლეთის შტო 
შედის ერთი ენა - ზენგა (200—300 ადამიანი).

### ჩრდილო ბერბერული შტო 
* შედის 3 ჯგუფი: ატლასური, ზენეტური და კაბილური.

### აღმოსავლეთ ბერბერული შტო 
ხშირად განიხილება როგორც 2 დამოუკიდებელი შტო, სხვადასხვა შემადგენლბით. შედის 7 ცოცხალი და მინიმუმ 1 მკვდარი ენა:

### ტუარეგული იგივე სამხრეთ ბერბერული შტო 
დაახლოებით 1,9 მილიონი მოსაუბრე ამ ენებზე გავრცელებულია საჰარაში: იყოფა 3 ჯგუფად.
* **ჩრდილო ტუარეგული** ჯგუფი (76 ათასი.)
* **სამხ.-დასა.-ტუარეგული** ჯგუფი(480 ათასი.)
* *სამხ.-აღმო.-ტუარეგული*' ჯგუფი(1,3 მილიონი)

## ლიტერატურა 
* Medieval Berber Orthography, Boogert, Leiden University http://www.islamicmanuscripts.info/reference/articles/Boogert-2000-corrected-version_Medieval%20berber%20orthography.pdf 
* Ethnologue entry for Berber languages
* Brett, Michael; & Fentress, Elizabeth (1997). *The Berbers (The Peoples of Africa)*. ISBN 0-631-16852-4. ISBN 0-631-20767-8 (Pbk).
*Abdel-Masish, Ernest T. 1971. *A Reference Grammar of Tamazight (Middle Atlas Berber)*. Ann Arbor: Center for Near Eastern and North African Studies, The University of Michigan
*Basset, André. 1952. *La langue berbère*. Handbook of African Languages 1, ser. ed. Daryll Forde. London: Oxford University Press
*Chaker, Salem. 1995. *Linguistique berbère: Études de syntaxe et de diachronie*. M. S.—Ussun amaziɣ 8, ser. ed. Salem Chaker. Paris and Leuven: Uitgeverij Peeters
*Dallet, Jean-Marie. 1982. *Dictionnaire kabyle–français, parler des At Mangellet, Algérie*. Études etholinguistiques Maghreb–Sahara 1, ser. eds. Salem Chaker, and Marceau Gast. Paris: Société d’études linguistiques et anthropologiques de France

## რესურსები ინტერნეტში 
*Map of Tamazight language from the LL-Map Project  
*Information about Tamazight language from the MultiTree Project 
*The Tamazight Language Profile 
*Etymolgy of "Berber" 
*Etymology of "Amazigh" 
*Early Christian history of Berbers 
*Tawiza Amazigh Monthly newspaper  
*Amuddu n-Umsiggel&nbsp;– a philosophical Berber story 
*Interview with Karl-G. Prasse (source)  

კატეგორია:აფრაზიული ენები