open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვახტანგ სალაყაია

**ვახტანგ სალაყაია** (დ. 1 აგვისტო, 1925, სენაკი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1961), ღირსების ორდენის კავალერი (1996).

## ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა სენაკის მე-2 საშუალო სკოლა. 1942 წელს სწავლა განაგრძო ამიერკავკასიის რკინიგზის ტრანსპორტის ინსტიტუტში დაუსწრებელ ფაკულტეტზე.

სკოლის ასაკიდანვე მონაწილეობდა სასკოლო წარმოდგენებში, აგრეთვე სენაკის სახელმწიფო თეატრის ცალკეულ დადგმებში. 1945-1949 და 1953-1966 წლებში იყო სოხუმის ქართული თეატრის მსახიობი, 1949-1953 წლებში — ფოთის თეატრის მსახიობი. ყელის დაავადების გამო იძულებული გახდა დაეტოვებინა საყვარელი პროფესია და ადმინისტრაციულ საქმეებზე გადართულიყო. 1966-1970 წლებში იყო დასასვენებელი სახლის „რიწის ტბის“ დირექტორი. 1970-1974 წლებში იყო სარეკლამო სააგენტო „ივერიას“ აფხაზეთის კომბინატის დირექტორი, 1974-1980 წლებში საქართველოს სარეკლამო საგენტო „ივერიას“ დირექტორის მოადგილე, შემდგომ ბოლო ერთი წელი კი დირექტორი. 1980-1990 წლებში, აფხაზური და ქართული თეატრების გაყოფის შემდეგ (1980), ქართული სახელმწიფო თეატრის დირექტორ-განმკარგულებელია. 1990 წლიდან — სენაკის სახელმწიფო თეატრის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი. 

ქართულ სცენაზე არაერთი როლი განასახიერა, მათ შორის: სოხუმის თეატრში: გელა („ხევისბერი გოჩა“), სოლეიმანი, ასკარი („არშინ მალ ალანი“), ოქროპირი („უტუ მიქავა“), იერემია წარბა („პირველი ნაბიჯი“), ტიბალტი („რომეო და ჯულიეტა“), მაღალაშვილი („ქართლის ჩირაღდნები“), ჰერცოგი („მეთორმეტე ღამე“), გაიოზ გადალენდია („ტარიელ გოლუა“), დურმიშხანი („სურამის ციხე“), პირატოვი („უმზითვო“), დათიკო („გლახის გაამბობი“), იერემია წარბა („პირველი ნაბიჯი“). ფოთის თეატრში განასახიერებული როლები: რობინ ჰუდი („რობინ ჰუდი“), პეტრუჩიო („ჭირვეული ცოლის მორჯულება“), გიჟუა („რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“), ვანათალინჰო („ცეკვის მასწავლებელი“), რომანოზი („უჩა უჩარდია“). სენაკის თეატრში განასახიერა: გიორგი („და-ძმა“), ეზეკი („ლევანუხუს ხმალი“), გაჰინსბორნი („რობინ ჰუდი“), ქაიხოსრო გურიელი („სამეგრელოს მთავარი ლევანი“), პეპო („პეპო“).

## ჯილდოები და აღიარება
* 1961 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1989 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1996 — ღირსების ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:სენაკში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ევგენი ევსტიგნეევი

**ევგენი ევსტიგნეევი** (, დ. 9 ოქტომბერი, 1926, ნიჟნი-ნოვგოროდი, სსრკ — 4 მარტი, 1992, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — საბჭოთა და რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი, თეატრალური პედაგოგი. სსრკ სახალხო არტისტი (1983). სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიისა (1974) და რსფსრ ძმები ვასილიევების სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1990). 

## ჯილდოები და აღიარება
* 1968 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი
* 1974 — რსფსრ სახალხო არტისტი
* 1974 — სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია
* 1982 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1983 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1986 — ლენინის ორდენი
* 1990 — რსფსრ-ის ძმები ვასილიევების სახელობის სახელმწიფო პრემია
* 1992 — პრემია „ბროლის ტურანდოტი“

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 9 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ლონდონში გარდაცვლილები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:რუსი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ვენერა ქურქში

**ვენერა ქურქში** () 一 ავსტრიელი მწერლის, ლეოპოლდ ფონ ზახერ-მაზოხის 1870 წელს გამოქვეყნებული რომანი, რომელიც ავტორის შემოქმედებაში ყველაზე სახელგანთქმულადაა აღიარებული. რომანი, ასევე, წარმოადგენს ავტორის დაუსრულებელი სერიის - *კაენის მემკვიდრეობა (Das Vermächtniß Kains)* - რიგით პირველ ნაწილს, რომელიც, არასრული სახით, 1870 წელს გამოიცა, თავად ეს სერია კი ონორე დე ბალზაკის ადამიანური კომედიით იყო შთაგონებული.  

ნაწარმოები ყურადღებას ამახვილებს ისეთ თემებზე, როგორებიცაა დომინატრიქსი და სადომაზოხიზმი, ხოლო ამ რომანის თემები და პერსონაჟები ზახერ-მაზოხის პირადი ცხოვრებიდანაა ინსპირირებული. ქალის დომინირებისა და სადომაზოხიზმის იდეები, ისევე, როგორც ვანდა ფონ დუნაევას პერსონაჟი (რომლის პროტოტიპსაც ფენი პისტორი, აგრეთვე, ავტორის თანამედროვე ქალი მწერალი წარმოადგენდა ), რაც შოკისმომგვრელი იყო იმდროინდელი საზოგადოებისთვის, ნაწარმოების პოპულარობის საფუძვლად იქცა. ზემოხსენებული ფენი პისტორი კი ავტორს მას შემდეგ შეხვდა, რაც მან ფარულად, ბარონესა ბოგდანოვის სახელით, მაზოხთან დაკავშირება გადაწყვიტა, საკუთარი ნაწარმოების რედაქტირებასა და მის გამოცემასთან დაკავშირებით. 
[მარცხნივ|მინი|[ტიციანი|ტიციანის ნამუშევარი - *ვენერა სარკეში* - გავლენას ახდენს ნაწარმოების მთხრობელ სევერინზე. სწორედ მის გავლენას განიცდიდა მის ოთახში არსებული ერთადერთი ნახატი. ]]
სწორედ ამ ნაწარმოების წყალობით დაუმკვიდრდა მაზოხს სახელი, როგორც სულისჩამდგმელი ტერმინისა - მაზოხიზმი.

ნაწარმოებმა გავლენა იქონია მრავალ შემსრულებელზე, მათ შორის Nirvana-სა და The Velvet Underground-ზე. გარდა ამისა, სწორედ აღნიშნული ნაწარმოება იქცა შთაგონების წყაროდ რომან პოლანსკის 2013 წლის ფილმისთვის - *ვენერა ქურქში* -, რომელშიც მთავარ როლებს ემანუელ სენიე და მატიე ამალრიკი ასრულებენ.
## იხილეთ აგრეთვე 
*ლეოპოლდ ფონ ზახერ-მაზოხი
*სადომაზოხიზმი
## ბიბლიოგრაფია 
* Leopold von Sacher-Masoch, *Venus im Pelz*. In: *Das Vermächtniß Kains – Erster Theil: Die Liebe*. Stuttgart: Cotta, 1870, pp. 121–368.
* Leopold von Sacher-Masoch, *Venus in Furs*. In: *Masochism*. Zone Books, 1999.
*Leopold von Sacher-Masoch, Venus in Furs (Audiobook) released 2021 read by Zachary Johnson and Verla Bond
## სქოლიო 
კატეგორია:1870 წლის რომანები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანული ლიტერატურა
ყულოშვილი

საკუთარი სახელი **ყულოშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ჩამოთვლილთაგან ერთ-ერთს:

* ერეკლე ყულოშვილი — სამხედრო პირი
* იროდიონ ყულოშვილი — გეოლოგი
* მიხეილ ყულოშვილი — სასულიერო მოღვაწე, პუბლიცისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
კორიაკსკაია-სოპკა

**კორიაკსკაია-სოპკა** () — მოქმედი ვულკანი რუსეთში, კამჩატკის მხარეში. მდებარეობს კამჩატკის ნახევარკუნძულზე, მდინარეების ავაჩისა და ნალიჩევის წყალგამყოფზე, ქალაქ პეტროპავლოვსკ-კამჩატსკიდან ჩრდილოეთით 35 კმ-ში. აბსოლუტური სიმაღლე 3456 მ. 

აგებულია ანდეზიტბაზალტური ლავებით, შლაკებითა და ფერფლით. კორიაკსკაია-სოპკა სტრატოვულკანია, რომლის დიამეტრი აღწევს 20 კმ. მწვერვალი სწორად მოკვეთილი წიბოვანი კონუსია. მწვერვალის დასავლეთ ნაწილში თანამედროვე პატარა ჯამისებრი კრატერია, რომლის დიამეტრია 180–200 მ, გადარჩენილი კედლების სიმაღლე 20–30 მ. სამხრეთიდან კრატერი გახსნილია, საიდანაც ბარანკოსების გავლით ჩამოედინება მოკლე ლავური ნაკადი. რომელთა სიგრძეა 100–200 მ, ხოლო სიმძლავრე 3–6 მ.

ისტორიულ დროში კორიაკსკაია-სოპკის მოქმედება საკმად ზომიერი იყო, უმეტესწილად სუსტად ფუმაროლური. ცნობილი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1895–96 წლებში. კორიაკსკაია-სოპკა ამოიფრქვა აგრეთვე 1956–57 წლებში, რომლის შედეგად წარმოიქმნა 400–500 მ სიგრძისა და 10–15 მ სიგანის სუბთერმული ნაპრალი. 

კორიაკსკაია-სოპკის ციცაბო კალთებზე განვითარებულია არყის ხისგან შემდგარი ტყე, ქონდარა ფიჭვის რაყები, ზედა ნაწილში თოვლნარებია. არის ცხელი წყაროების გამოსავლები.

კორიაკსკაია-სოპკა აგრეთვე ცნობილია როგორც კორიაცკაია-სოპკა და კორიაკსკი.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ვულკანები
ზაზა ჩაფიჩაძე

**ზაზა ჩაფიჩაძე** (დ. 10 სექტემბერი, 1962) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, ფარმაკოლოგ-კარდიოლოგი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი, 1988 წლიდან — იყო კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ფარმაკოლოგიის განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1992 წლიდან — ჯანდაცვის სამინისტროს წამლის ფარმაცევტული საქმიანობის დეპარტამენტის ფარმაკოლოგიური კომიტეტის უფროსი სპეციალისტი. ავტორია 36 სამეცნიერო ნაშრომის.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „1–4 დიჰიდროპირიდინის ჯგუფის კალციუმის ანტაგონისტების შედარებითი შეფასება ჰიპერტონიული დაავადების დროს“, დაიცვა 1997 წელს.

## ბიბლიოგრაფია
* სამკურნალო პრეპარატების საერთაშორისო სახელწოდებების ცნობარი, თბილისი, მეცნიერება, 1996, გვ. 334 ISBN 5520015538

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ., 2000, გვ. 320

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:ქართველი ფარმაკოლოგები
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
ყვარელაშვილი

საკუთარი სახელი **ყარალაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ჩამოთვლილთაგან ერთ-ერთს:

* გივი ყვარელაშვილი — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), პოლიციის გენერალ-მაიორი
* მიხეილ ყვარელაშვილი — საოპერო მომღერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
ვასილ დოლენკო

**ვასილ დოლენკო** (დ. 13 იანვარი, 1902, ერევანი — გ. 8 თებერვალი, 1998, მოსკოვი) — საბჭოთა კინოს მემონტაჟე, ხმის რეჟისორი. სამონტაჟო საქმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1969).

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1902 წლის 13 იანვარს. დაამთავრა თბილისის მე-6 ვაჟთა გიმნაზია. 1923 წელს ჩაირიცხა ლენტების დამწებებლად განსახკომის კინოსექციაში. თავისი პირველი კინო მოღვაწეობა დაიწყო რაჟისორ ივანე პერესტიანთან. 1923 წელს დაინიშნა სამონტაჟო ცეხის უფროსად, შემდეგში მონტაჟის რეჟისორად. „ქართულ ფილმში“ მუშაობდა 70 წლის განმავლობაში. ამ პერიოდში 200-ზე მეტ ფილმზე იმუშავა. იყო საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი. მუშაობა შეწყვიტა 90 წლის ასაკში. 

1994 წელს საცხოვრებლად გადავიდა შვილებთან მოსკოვში. გარდაიცვალა 1998 წელს. დაკრძალულია ტროეკუროვის სასაფლაოზე.

## ფილმოგრაფია
### ხმის რეჟისორი/ოპერატორი
*ყურშა
*ნებიერი
*ჯაფარა
*მამაცი მთამსვლელები

### მემონტაჟე
*ჰოლტზე
*ქალი ბაზრობიდან
*ღრუბელთა თავშესაფარი
*შეხვედრა
*საკანი N 79
*არსენა
*მეგობრობა
*გიორგი სააკაძე
*ჯურღაის ფარი
*ჭირვეული მეზობლები
*ფიცი

*ქეთო და კოტე
*ბედნიერი შეხვედრა
*გაზაფხული საკენში
*მწვერვალთა დამპყრობნი
*ჭრიჭინა
*მაგდანას ლურჯა
*ცისკარა
*ჩვენი ეზო
*ეთერის სიმღერა
*ქალის ტვირთი

## ჯილდოები და აღიარება
* 1944, 1958, 1966 — საპატიო ნიშნის ორდენი
* 1961 — საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1969 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*
*ვასილ დოლენკო — ეროვნული ფილმოგრაფია 
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ტროეკუროვის სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
მეთანოგენები

**მეთანოგენები** (\ce{CH_4}). მკაცრი ანაერობები არიან. ენერგიას ძირითადად მოლეკულური წყალბადით (\ce{H2}) ნახშირბადის დიოქსიდის (\ce{CO2}) აღდგენით იღებენ. ნახშირბადის წყაროს სახით აგრეთვე იყენებენ ნახშირბადის მონოოქსიდს (\ce{CO}), ჭიანჭველმჟავას (\ce{HCOOH}), ძმარმჟავას (\ce{CH3COOH}), მეთანოლს (\ce{CH3OH}) და ზოგიერთ სხვა ნაერთს. მეთანოგენების უმრავლესობა მეზოფილია (ცხოველმოქმედების ქვედა ზღვარი დაახლ. 15°C-ია), თუმცა არიან თერმოფილებიც (მ.შ. ექსტრემალური თერმოფილებიც, რომლებიც ცხოვრობენ 98°C-მდე ტემპერატურის პირობებში). ძირითადი გვარებია: *Methanobacterium*, *Methanosarcina* და *Methanococcus*.

მეთანოგენების უჯრედებს აქვთ სფეროსებრი, ჩხირისებრი და მოღუნული ფორმა. ვითარდებიან თანასაზოგადოებაში სხვა ისეთ ანაერობულ მიკროორგანიზმებთან ერთად, რომლებიც შლიან ორგანულ ნივთიერებებს და დაბალმოლეკულურ ნახშირბადშემცველ ნაერთებს და წარმოქმნიან \ce{H2}-ს. როგორც წესი, წარმოადგენენ ანაერობული მტკნარწყლოვანი ადგილსამყოფელების კვების ჯაჭვის ბოლო რგოლს. ცხოვრობენ ჭაობებში, დატბორილ ნიადაგებში, წყალსატევთა შლამში, ბრინჯის მინდვრებში, გამწმენდ ნაგებობებში (მეთანტენკებში), ხერხემლიანთა და უხერხემლოთა ნაწლავებში (მ.შ. მცოხნელთა ფაშვში, ტერმიტებში). იყენებენ სხვადასხვა ორგანული ნარჩენისგან მეთანის (ბიოგაზის) მისაღებად. ითვლება, რომ მეთანოგენები დედამიწის ისტორიაში უძველესი ორგანიზმებია. დედამიწაზე ბიოგენური წარმოშობის მეთანს მთლიანად მეთანოგენები წარმოქმნიან.

## სქოლიო 
კატეგორია:არქეები
რძემჟავას ბაქტერიები

**რძემჟავას ბაქტერიები** — ჯგუფი ფილოგენეტიკურად არამონათესავე მიკროორგანიზმებისა, რომლებიც ცხოვრობენ მხოლოდ დუღილის პროცესის ხარჯზე, რომლის დროსაც წარმოიქმნება რძემჟავა. ენერგიის წყაროდ იყენებენ ლაქტოზას და სხვა ნახშირწყლებს. ვითარდებიან მხოლოდ რთულ საკვებ გარემოებში. მათ რიცხვს მიეკუთვნებიან გრამდადებითი ფაკულტატური ანაერობები, სპორების არწარმომქმნელი (*Sporolactobacillaceae*-ს ოჯახის წარმომადგენელთა გარდა) უმოძრაო ჩხირები და კოკები. სუბსტრატის უტილიზაციის წესის მიხედვით რძემჟავას ბაქტერიებს ყოფენ 2 ჯგუფად: ჰომოფერმენტულებად და ჰეტეროფერმენტულებად. პირველ ჯგუფს მიაკუთვნებენ *Lactobacillus*-ის, *Lactococcus*-ისა და *Streptococcus*-ის გვარების წარმომადგენლებს, რომლებიც გლიკოლიზური გზით ადუღებენ გლუკოზას. ამასთან, დუღილის ძირითადი პროდუქტი არის რძემჟავა (90%-მდე) და მხოლოდ დაახლოებით 10% მოდის ძმარმჟავაზე, ეთანოლზე და სხვ. ჰეტეროფერმენტული რძემჟავას ბაქტერიები წარმოდგენილები არიან *Leuconostoc*-ისა და *Lactobacillus*-ის (, , ) გვარებით; ისინი ნახშირწყლებს ადუღებენ პენტოზა-ფოსფატური გზით და წარმოქმნიან რძემჟავას (დაახლ. 10%), ნახშირბადის დიოქსიდს, ეთანოლს, ძმარმჟავას და სხვ. ამავე ჯგუფს მიეკუთვნებიან ბიფიდობაქტერიები, რომლებიც გლუკოზას ადუღებენ ე.წ. ფოსფოკეტოლაზური გზით და წარმოქმნიან რძემჟავასა და ძმარმჟავას 2:3 თანაფარდობით.

რძემჟავას ბაქტერიები ფართოდ არიან გავრცელებული ბუნებაში. ცხოვრობენ მცენარეებზე, მათ რიზოსფეროსა და ფესვისპირა ზონაში, მცენარეული ნარჩენების ხრწნის ადგილებში, რძესა და რძის პროდუქტებში, შედიან ნაწლავის მიკროფლორის შემადგენლობაში. დიდი რაოდენობით რძემჟავას წარმოქმნის წყალობით, რომლის მიმართაც თავად მნიშვნელოვან მდგრადობას ავლენენ, შეუძლიათ სწრაფად გამრავლდნენ და გამოდევნონ სხვა მიკროორგანიზმები.

რძემჟავას ბაქტერიების წყალობით იღებენ მწნილებს, რძემჟავა პროდუქტებს (კარაქი, არაჟანი, მაწონი და ა.შ.), სილოსს და სხვ. იყენებენ ნიზინის, ბაქტერიოცინების, დექსტრანის, რძემჟავას წარმოებაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქტერიები
კატეგორია:რძემჟავური დუღილი
სსრკ-ის სახალხო ექიმი

**სსრკ-ის სახალხო ექიმი** — საპატიო წოდება, რომელიც ენიჭებოდა სამედიცინო დაწესებულებების (ამბულატორიების, სამშობიარო სახლების, საავადმყოფოების) და სხვა სანიტარული, სამკურნალო-პროფილაქტიკური ჯანდაცვის ორგანიზაციების ექიმებს თავისი დიდი წვლილისთვის სახალხო ჯანდაცვის განვითარებაში, პროფესიული ოსტატობის, მაღალი მორალური თვისებებისა და პროფესიულ საქმიანობაში თავდადებისათვის. დაწესდა სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1977 წლის 25 ოქტომბრის ბრძანებით. სსრკ-ის დაშლისთანავე ჯილდომ შეწყვიტა არსებობა. 

ჯილდოს ანიჭებდა სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი სსრკ-ის ჯანდაცვის სამინისტროს წარდგინებით. „სსრკ-ის სახალხო ექიმის“ საპატიო წოდებასთან ერთად დაჯილდოებულებს გადაეცემოდათ სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის სიგელი და დადგენილი სახის სამკერდე ნიშანი. სამკერდე ნიშნის ტარება შეიძლებოდა მკერდის მარჯვენა მხარეს, სსრკ-ის სხვა ორდენების ზემოთ.

საქართველოდან საპატიო წოდების მფლობელები გახდნენ
* 1979 — კორნელი წეროძე 
* 1984 — ოთარ ჩხობაძე

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის საპატიო წოდებები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1977 წელს დაარსებული ჯილდოები
შოთა ხაჟალია

**შოთა ხაჟალია (ხაჯალია)** (დ. 5 აპრილი, 1917, ქუთაისი — გ. 1991) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1965).

1939 წელს დაამთავრა გორის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

1939-1952 წლებში იყო გორის თეატრის მსახიობი, 1952-1968 წლებში ქუთაისის თეატრის, 1969-1979 წლებში თბილისის მუსკომედიის, ხოლო 1979 წლიდან თბილისის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობი. მისი საუკეთესო როლებია: შმაგა (ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“), გრუმიო (შექსპირის „ჭირვეულის მორჯულება“), კოტე (გ. ქელბაქიანის „ახალგაზრდა მასწავლებელი“), მუნჯი ბაჩუა („ტარიელ გოლუა“, ლ. ქიაჩელის მიხედვით), ხრინწა (ვ. ვიშნევსკის „ოპტიმისტური ტრაგედია“), ისიდორე („საბრალდებო დასკვნა“ ნ. დუმბაძის მიხედვით), დულიტლი (ბ. შოუს „ჩემი მშვენიერი ლედი“), ბოღმა ვანო (ცაბაძის „კურკას ქორწილი“), იეთიმ გურჯი (ცაბაძის „სიყვარულის მგოსანი ვარ“), შვეიკი (ს. ცინცაძის „შვეიკი“) და სხვა.

იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი 1956 წლიდან.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1950 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1965 — საქართველოს სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
ყოჩიაშვილი

საკუთარი სახელი **ყოჩიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ჩამოთვლილთაგან ერთ-ერთს:

* ლევან ყოჩიაშვილი — მსახიობი
* ნიკოლოზ ყოჩიაშვილი — სოფლის მეურნეობის მუშაკი

კატეგორია:ქართული გვარები
დიდალი

**დიდალი** () — რთული ხეობის ტიპის მყინვარი ტაჯიკეთში. მდებარეობს პეტრე პირველის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე სურხობის აუზში. სიგრძე 4.8 კმ, ფართობი 1.6 კმ². მყინვარის ბოლო იმყოფება ზღვის დონიდან 3000 მ. იწყება კაუდალის პიკის ციცაბო კალთებიდან. 

მყინვარიდან გამოედინება მდინარე სურხობის შენაკადი კაუდალი. მყინვარის ენა ჩამოწოლილია ვიწრო ხეობაში. აღსანიშნავია, რომ დიდალი დღე-ღამეში რამდენიმე სმ-ით გადაადგილდებოდა, თუმცა 1974 წლის ზაფხულში მოულოდნელად მისი სიჩქარე ათჯერ გაიზარდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკეთის მყინვარები
ჰარიავალტა

**ჰარიავალტა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პორის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 751 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 127.74 კმ²-ია, რომლის 4.28 კმ²-ც წყალს უკავია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 54.68 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ეურა, კოკემიაკი, ნაკილა და ულვილა

## რესურსები ინტერნეტში
*Town of Harjavalta – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ჰარიავალტა
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
მალხაზ თავართქილაძე

**მალხაზ თავართქილაძე** (დ. 13 ივნისი, 1950, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, მომღერალი (ბარიტონი). საქართველოს სახალხო არტისტი (1988). ღირსების ორდენის კავალერი.

## ბიოგრაფია
1974 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი.

1974–1983 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „საქქალაქმშენსახპროექტში“, 1983–1998 წლებში კი ცეკავშირის საწარმოო გაერთიანება „საქკოოპდიზაინ რეკლამის“ დირექტორად. მისი პროექტით აშენდა არაერთი შენობა-ნაგებობა. ბავშვთა პანსიონატი დაბა ლესელიძეში (1978), ბავშვთა დასასვენებელი სახლი ქობულეთში (1980)–ორივე არქიტექტორ ლ. ლორთქიფანიძესთან ერთად. სასტუმრო „დიდველი“ ბაკურიანში (2004); სწრაფი კვების კაფე „ნიკალა“ თბილისში (2002–2010) და სხვა. 

მონაწილეობდა საქართველოს პოლიტექნკური ინსტიტუტის საესტრადო ორკესტრში (ხელმძღვ. ს. ტუღუში) და ვაჟთა კაპელაში (ხელმძღვ. ი. კუბლაშვილი), ხოლო 1971 წლიდან ტრიოში (მ. თავართქილაძე, დ. აბესაძე, თ. სეფერთელაძე), რომელსაც 1973 წლიდან ეწოდა „ცისფერი ტრიო“. მან არაერთი სიმღერა გადაამუშავა ანსამბლისთვის. გასტროლებით შემოვლილი აქვს მსოფლიოს მრავალი ქვეყანა, მათ შორის აშშ, კანადა, ინგლისი, მექსიკა, იაპონია და სხვა. 

## ჯილდოები და აღიარება
* 1980 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1988 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* 2002 — ღირსების ორდენი
## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* ლეგენდარულ ანსამბლ „ცისფერი ტრიოს“ ისტორიული ტრიუმფი 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ჰუიტინენი

**ჰუიტინენი** (; ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პორის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 736 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 539.59 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.28 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მდებარეობს პორიდან 63 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით და ტამპერედან 75 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით.

2009 წლის 1-ელ იანვარს ჰუიტინენის შემადგენლობაში შევიდა ვამპულის მუნიციპალიტეტი. 1953 წელს ჰუიტინენის გერბი ერკი ჰონკანენმა შექმნა. 1889 წელს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე დაიბადა რისტო რიუტი ― ფინეთის პრეზიდენტი 1940-1944 წლებში. ჰუიტინენში მდებარეობს ოქროს მაღარო, რომელშიც წელიწადში 300-400 კგ ოქროს მოიპოვებენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Town of Huittinen – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
კატეგორია:ჰუიტინენი
კოკემიაკი

**კოკემიაკი** (; ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პორის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 876 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 531.27 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.29 ადამიანია 1 კმ²-ზე. კოკემიაკის გერბზე ეპისკოპოსის მიტრაა გამოსახული. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე კოკემიაენიოკი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Town of Kokemäki – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:კოკემიაკი
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
მერიკარვია

**მერიკარვია** (: ) — მუნიციპალიტეტი პორის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 963 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 246.22 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6.64 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ისოიოკი, კრისტიინანკაუპუნკი, პომარკუ, პორი და სიიკაინენი. მუნიციპალიტეტი ცნოობილია ოურის არქიპელაგით, რომელიც ბოტნიის ზღვის ეროვნული პარკის ნაწილია. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Merikarvia – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:სატაკუნტის მუნიციპალიტეტები
ულვილა

**ულვილა** (; ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პორის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. ულვილა მესამე უძველესი ქალაქია ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 583 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 422.51 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31.4 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ულვილა
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
ლეილა შოთაძე

**ლეილა შოთაძე** (დ. 19 დეკემბერი, 1930 — გ. 2014) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1980).

## ბიოგრაფია
1952 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. ამავე წელს ჩაირიცხა კ. მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის დასში. 1967 წლიდან რუსთავის დრამატული თეატრის მსახიობია. ასრულებდა სახასიათო როლებს, რომელთა შორის აღსანიშნავია: რეგანა („მეფე ლირი“), ვასილისა (მ. გორკის „ფსკერზე“), ია (ო. იოსელიანის „ექვსი შინაბერა და ერთი მამაკაცი“), ნექტარინა ( შ. დადიანის „გვირგვლიანების ოჯახი“), არკადინა (ჩეხოვის „თოლია“) და სხვა. გადაღებულია ფილმებში: „კაცია-ადამიანი?!“ (დარეჯანი), „გლადიატორი“ (ლიანა), „გამინაწილე სითბო“ (ქეთევანი) და სხვა.

## ფილმოგრაფია
* 1972 გლადიატორი — პატარძალი
* 1977 ესკულაპეს მოწაფე
* 1978 სათადარიგო ბორბალი 
* 1979 კაცია ადამიანი?! — დარეჯანი
* 1984 აქედანა და შენამდე
* 1975 გამინაწილე სითბო — ქეთევანი
* 1986 წერილი ნაძვებს
* 1980 ნუ მოიწყენთ შემოდგომისას

## ჯილდოები და აღიარება
* 1976 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1980 — საქართველოს სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ლეილა შოთაძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
პომარკუ

**პომარკუ** (; ) — მუნიციპალიტეტი პორის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 972 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი30.95 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6.55 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Pomarkku – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:პომარკუ
შუშანაშვილი

საკუთარი სახელი **შუშანაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე შუშანაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი
* გიორგი შუშანაშვილი — ფილოსოფოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ტატიანა დორონინა

**ტატიანა დორონინა** (; დ. 12 სექტემბერი, 1933, ლენინგრადი, სსრკ) — საბჭოთა და რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი, თეატრალური რეჟისორი, მწერალი. სსრკ სახალხო არტისტი (1981). „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ ორდენის სრული კავალერი. 1987-2018 წლებში მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის აკადემიური თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი და დირექტორი, 2018 წლიდან კი მისი პრეზიდენტი.

## ჯილდოები და აღიარება 
* 1964 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი
* 1969 — რსფსრ სახალხო არტისტი
* 1981 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1994 — ხალხთა მეგობრობის ორდენი
* 1998 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ IV ხარისხის ორდენი
* 2001 — ფრანცისკ სკორინას მედალი (ბელარუსი)
* 2003 — ქალაქ მოსკოვის პრემია ლიტერატურისა და ხელოვნების დარგში
* 2003 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ III ხარისხის ორდენი
* 2008 — „ღირსების ორდენი“
* 2013 — თეატრალური პრემია „ოქროს ნიღაბი“
* 2013 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ II ხარისხის ორდენი
* 2019 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ I ხარისხის ორდენი

## ფილმოგრაფია
## ფაქტები
* დორონინა სამჯერ (1967, 1968 და 1973) აღიარეს ჟურნალ „საბჭოთა ეკრანის“ წლის საუკეთესო მსახიობ ქალად.
* 1983 წელს მსახიობის სახელი დაერქვა ასტეროიდს (19120), რომელიც ლიუდმილა კარაჩკინმა აღმოაჩინა ყირიმის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში.

## ლიტერატურა
*Татьяна Доронина. «Дневник актрисы». — М.: «Вагриус», 1998. — 320 стр. — 20000 экз. — ISBN 5-7027-0744-3
*Татьяна Доронина. «Дневник актрисы». — М.: «Молодая гвардия», 2006. — 336 стр. — ISBN 5-235-02948-8
*Нелли Гореславская. «Татьяна Доронина. Жизнь актрисы». — М.: «Алгоритм», 2008. — 288 стр. — ISBN 978-5-9265-0615-7
*Нелли Гореславская. «Татьяна Доронина. Ещё раз про любовь». — М.: «Алгоритм», 2013. — («Жизнь в искусстве») — 272 стр. — ISBN 978-5-4438-0493-4

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*  Официальный сайт МХАТ имени М. Горького // mxat-teatr.ru

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში დაბადებულები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:IV ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:II ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:I ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:XXI საუკუნის რუსი ქალი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მსახიობები
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:რუსი რეჟისორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ელვირა უზუნიანი

**ელვირა უზუნიანი** (; დ. 6 დეკემბერი, 1934, თბილისი — გ. 28 მაისი, 2025, ბოსტონი, აშშ) — სომეხი საბჭოთა საოპერო მომღერალი (ლირიკულ–კოლორატურული სოპრანო). სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი (1978). საქართველოს სახალხო არტისტი (1985).

## ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიული ფაკულტეტი, 1963 წელს — ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია ვოკალის განხრით.

1962 წლიდან იყო ქ. ერევნის ა. სპენდიაროვის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის წამყვანი სოლისტი. მომღერლის რეპერტუარში იყო: მარო (ზ. ფალიაშვილის „დაისი“), ანუში (ა. ტიგრანიანის „ანუში“), სასუნთის პატარძალი (ოჰანესიანის „დავით სასუნთი“), ლუჩია (დონიცეტის „ლუჩია დი ლამერმური“), როზინა (როსინის „სევილიელი დალაქი“), ვიოლეტა, ჯილდა (ვერდის „ტრავიატა“, „რიგოლეტო“), ცერლინა (მოცარტის „დონ ჟუანი“), ოლიმპია (ოფენბახის „ჰოფმანის ზღაპრები“), მარია (ბერსტაინის „ვესტსაიდის ისტორია“). გადაღებულია კინოფილმებში: „ახალგაზრდობის ნაპირი“ (1969, „ლენფილმი“), „თეთრი ნაპირები“ (1975, „არმენფილმი“), „კიდევ 5 დღე“ (1979, „არმენფილმი“), „კერძო შემთხვევა“ (1983, „არმენფილმი“) და სხვა.

ბოლო წლებში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა აშშ-ში, სადაც მრავალი კონცერტი გამართა. თანამშრომლობდა აშშ-ში სომხურ თემთან. ბოსტონში მან შექმნა და მართავდა ორგანიზაციას „დაეხმარეთ ახალგაზრდა ნიჭიერებს“.

ელვირა უზუნიანი გარდაიცვალა ბოსტონში, 2025 წლის 28 მაისს.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1972 — სომხეთის სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1978 — სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი
* 1985 — საქართველოს სახალხო არტისტი (მაროს როლის წარმატებით შესრულებისთვის ზ. ფალიაშვილის „დაისში“)

## რესურსები ინტერნეტში
* პერსონალური ვებ-გვერდი
* Узунян Эльвира Григорьевна 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ბოსტონში გარდაცვლილები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საბჭოთა საოპერო მომღერლები
კატეგორია:სოპრანოები
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
შოშიაშვილი

საკუთარი სახელი **შოშიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* არსენ შოშიაშვილი — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)
* თენგიზ შოშიაშვილი — პოლიციის გენერალ-მაიორი
* ნუგზარ შოშიაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი 

კატეგორია:ქართული გვარები
ემილიო ბონფილიო

**ემილიო ბონფილიო** (, დ. 24 ოქტომბერი, 1980, პალერმო, იტალია — იტალიელი აღმოსავლეთმცოდნე, ფილოლოგი, კულტურის ისტორიკოსი, არმენოლოგი და კავკასიოლოგი.

## ბიოგრაფია
ემილიო ბონფილიო დაიბადა 1980 წლის 24 ოქტომბერს იტალიის ქალაქ პალერმოში. 1999-2006 წლებში პალერმოს უნივერსიტეტის, ხოლო 2006-2011 წლებში ოქსფორდის უნივერსიტეტში სწავლობდა შუა საუკუნეების ბერძნულ-ლათინურ ფილოლოგიას, აღმოსავლეთმცოდნეობასა და პატრისტიკას. 2011 წელს ოქსფორდის უნივერსიტეტში დაიცვა დისერტაცია თემაზე: “Prolegomena to an Edition of John Chrysostom’s
Sermo antequam iret in exsilium.“ 2022 წლიდან ჰამბურგის უნივერსიტეტის თანამშრომელია.
## შრომები
* 2023: Armenia and Byzantium without Borders. Mobility, Interactions, Responses, Armenian Texts and Studies 7 (თანაავტორი: Claudia Rapp), ლაიდენი
* 2022: Theo Maarten van Lint: A Tetragonal Scholar, в Federico Alpi, Robin Meyer, Irene Tinti, and David Zakarian (რედ.), Emilio Bonfiglio, Armenia through the Lens of Time: Multidisciplinary Studies in Honour of Theo Maarten van Lint, Armenian Texts and Studies 6, XX–XLVI, ლაიდენი
* 2021: Tarihsel Ermenistan ve Ermeniler / Historical Armenia and the Armenians, Engin Akyürek and Koray Durak (რედ.), Bizans Dönemi’nde Anadolu / Anatolia in the Byzantine Period, Anadolu Uygarlıkları Serisi’nin / Anatolian Civilizations 10, სტამბული
* 2020: From Ararat to Mount Zion: Armenian Pilgrimage and Presence in the Holy Land, Fourth to Seventh century, (თანაავტორი:Johannes Preiser-Kapeller) в Falko Daim, Johannes Pahlitzsch, Joseph Patrich, Claudia Rapp, and Jon Seligman (რედ.), Pilgrimage to Jerusalem. Journeys, Destinations, Experiences across Times and Cultures, Byzanzzwischen Orient und Okzident 19, მაინცი
* 2019: New Finds from Vienna: An Unknown Armenian Translation of John Chrysostom’s De Macabeis (hom. 1) [CPG 4354.1] Preserved in the Library of the Mekhitarist Fathers, in Anahit Avagyan, Uta Koschmieder, Balint Kovacs, and Meliné Pehlivanian (რედ.), Festschrift Armenuhi Drost-Abgaryan, Internationale Werkstücke, Deutsch-Armenische Studien, ჰალე, გერმანია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:იტალიელი არმენოლოგები
ბეატრის იორკელი

მინი|პრინცესა ბეატრისი
**პრინცესა ბეატრისი** (; სრული სახელი — ბეატრის ელისაბედ მერი უინძორი, Beatrice Elizabeth Mary Windsor; დ. 8 აგვისტო, 1988, ლონდონი) — ბრიტანეთის სამეფო ოჯახის წევრი, იორკის პრინც ენდრიუს პირველი ქალიშვილი, დედოფალ ელისაბედ II-ის შვილიშვილი.

2020 წლის 17 ივლისს დაქორწინდა ედუარდ მაპელი მოსიზე, პანდემიიდან გამომდინარე ქორწილის მხოლოდ სამეფო ოჯახის წევრები ესწრებოდნენ. პრინცესა ბეატრისის ქორწილი გამოდგა უკანასკნელი, რომელსაც დედოფალი ელისაბედ II და მისი მეუღლე ედინბურგის ჰერცოგი პრინცი ფილიპი დაესწრნენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ბრიტანეთის პრინცესები
კატეგორია:დაბადებული 8 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
ტბათანა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ტბათანა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ტბათანა — მაღალმთიანი საძოვარი მდინარეების ალაზნისა და ილტოს სათავეებში;
*ტბათანა — მთა კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში.
პეტრე უსლარი

**პეტრე კარლოს ძე უსლარი** (; დ. , სოფელი კუროვო, ტვერის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. , სოფელი ოსეჩნო, ტვერის გუბერნია, რუსეთის იმპერია) — ბარონი, რუსი ენათმეცნიერი; მთის კავკასიურ ენათა მკვლევარი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1868), რუსეთის საიმპერატორო გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განყოფილების ნამდვილი წევრი (1851).

1861-1871 წლებში შექმნა 7 მონოგრაფია მთის კავკასიის ენათა (აფხაზურის, ჩეჩნურის, ხუნძურის, ლაკურის, დარგუულის, ლეზგიურის და თაბასარანულის) შესახებ და ამ ენათა ფონეტიკური შედგენილობა და გრამატიკური სრუქტურა პირველად აქცია ზუსტი მეცნიერების ანალიზის საგნად. 1864 წელს უსლარმა ერთ-ერთმა პირველმა გამოთქვა მოსაზრება იბერიულ-კავკასიურ ენათა ნათესაობის შესახებ. აღნიშნავდა, რომ საოცარი ნაირსახეობის მიუხედავად, ეს ენები ღრმა ნათესაური თვისებებით ხასიათდებიან.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1816
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1875
კატეგორია:რუსი ენათმეცნიერები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
ჩახვაშვილი

საკუთარი სახელი **ჩახვაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ათანასე (ჩახვაშვილი) — საეკლესიო პირი
* რევაზ ჩახვაშვილი — ინჟინერი

კატეგორია:ქართული გვარები
ჯეიმზი (უესექსის გრაფი)

**მისი სამეფო უმაღლესობა ჯეიმზი** (; დ. 17 დეკემბერი, 2007, ინგლისი, გაერთიანებული სამეფო) — უესექსის გრაფი, ედინბურგის ჰერცოგის, ედუარდის ერთადერთი ვაჟი, ჩარლზ III-ის ძმისშვილი და დედოფალ ელისაბედ II-ის შვილიშვილი.

2022 წლის სექტემბერში ესწრებოდა დედოფალ ელისაბედ II-ის დაკრძალვას.

2023 წლის 10 მარტს დაიკავა მამის, პრინც ედუარდის თანამდებობა და გახდა უესექსის ახალი გრაფი.

2023 წლის 6 მაისს ესწრებოდა ჩარლზ III-ის კორონაციას.

ჰყავს და — ლუიზა უინძორი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უინძორები
კატეგორია:17 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 2007
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რიბას-დე-კამპოსი

**რიბას-დე-კამპოსი** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების პალენსიის პროვინციის ტიერა-დე-კამპოსის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 15,49 კმ². მოსახლეობა — 140 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* პალენსიის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* რიბას-დე-კამპოსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:პალენსიის მუნიციპალიტეტები
ჩეკურიშვილი

საკუთარი სახელი **ჩეკურიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბელა ჩეკურიშვილი — პოეტი, ჟურნალისტი
* პაატა ჩეკურიშვილი — პოლიტიკოსი
* სერგი (ჩეკურიშვილი) — სასულიერო პირი

კატეგორია:ქართული გვარები
ლუიზა უინძორი

**ლედი ლუიზა უინძორი** (; დ. 8 ნოემბერი, 2003) — ედინბურგის ჰერცოგ ედუარდისა და ედინბურგის ჰერცოგინია სოფიას პირველი შვილი. დედოფალ ელისაბედ II-ის მეშვიდე შვილიშვილი და ჩარლზ III-ის ძმისშვილი 

ლედი ლუიზა უინძორი დაიბადა თვალის ატროფიით, რის გამოც მას მრავალი ოპერაცია და ქირურგიული ჩარევა დასჭირდა, რამაც შედეგი გამოიღო და მას დაზიანება თითქმის აღარ ემჩნევა.

ლედი ლუიზა დაინტერესებულია ცხენებითა და ცხენზე ჯირითით, ისევე, როგორც იყვნენ მისი ბებია და ბაბუა ელისაბედ II და პრინცი ფილიპი.

ბრიტანული პრესა ლედი ლუიზას ხშირად ადარებს მის დიდ-დიდ ბებია დედოფალ მერის, რომელთანაც გარეგნული მსგავსება მართლაც აშკარაა.

2022 წლის სექტემბერში ლედი ლუიზა ელისაბედ II-ის დაკრძალვაზე საპატიო ყარაულში იდგა.

2023 წლის 10 მარტს ლედი ლუიზას მშობლები ჩარლზ III-ის გადაწყვეტილებით ედინბურგის ჰერცოგი და ჰერცოგინია გახდნენ, მისი ძმა ჯეიმზი კი უესექსის გრაფი.

2023 წლის 6 მაისს ლედი ლუიზა უინძორი ესწრებოდა ბიძამისის, ჩარლზ III-ის კორონაციას.

## გალერეა

ფაილი:British Royal family.JPG|ლედი ლუიზა ელისაბედ II]]-სთან ერთად ბაკინგების სასახლის აივანზე.
ფაილი:Coronation of Charles III and Camilla - Coronation Procession (63).jpg|ლედი ლუიზა ჩარლზ III-ის კორონაციაზე. 6 მაისი, 2023.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 2003
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩირინაშვილი

საკუთარი სახელი **ჩირინაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გრიგოლ ჩირინაშვილი — ფერმწერი
* მიხეილ ჩირინაშვილი — კომპოზიტორი

კატეგორია:ქართული გვარები
ლუისი (პრინცი)

**პრინცი ლუის უელსელი** (ინგ. Prince Louis of Wales; სრული სახელი: ლუის არტურ ჩარლზ უინძორი; დ. 23 აპრილი, 2018) — გაერთიანებული სამეფოს პრინცი, ბრიტანეთის სამეფო ოჯახის წევრი, სამეფო ტახტის რიგით მე-4 მემკვიდრე. უელსის პრინცის, უილიამის მეორე ვაჟი, ჩარლზ III-ის შვილიშვილი და ელისაბედ II-ის შვილთაშვილი.

ჰყავს და-ძმა, პრინცი ჯორჯი და პრინცესა შარლოტა.
[მინი|პრინცი ლუი [ბაკინგემის სასახლე|ბაკინგების სასახლის აივანზე ელისაბედ II-ის ტახტზე ასვლის 70-ე წლის იუბელეზე. 2022 წელი.]]
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იურიკო (პრინცესა)

**პრინცესა იურიკო** (; დ. 4 ივნისი, 1923, ტოკიო, იაპონია - გ  15 ნოემბერი , 2024 ) — იაპონიის საიმპერატორო ოჯახის წევრი. იმპერატორ ტაისიოს მეოთხე შვილის, პრინც ტაკაჰიტოს მეუღლე. იაპონიის საიმპერატორო სახლის უხუცესი წარმომადგენელი. 

პრინცესა იურიკო 1941 წელს დაქორწინდა პრინც ტაკაჰიტოზე და გახდა იაპონიის საიმპერატორო ოჯახის წევრი. ეყოლა ხუთი შვილი: პრინცესა იასუკო (დ. 1944), პრინცი ტომოჰიტო (დ. 1946, გ. 2012), პრინცი იოშიჰიტო (დ. 1948, გ. 2014), პრინცესა მასაკო (დ. 1951), პრინცი ნოროჰიტო (დ. 1954, გ. 2002).

2016 წლის 27 ოქტომბერს გარდაეცვალა მეუღლე, პრინცი ტაკაჰიტო (დ. 1915)

## რესურსები ინტერნეტში
*Her Imperial Highness Princess Mikasa and her family — Imperial Household Agency

კატეგორია:დაბადებული 4 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1923
მყინვარული ტბა

მინი|მთის პატარა მყინვარული ტბა იბონ-დე-საბოკოსი ესპანეთში
მინი|კომოს ტბა
**მყინვარული ტბა** — წყლის ობიექტი, რომელიც წარმოიქმნება მყინვარის მიერ გაჩენილი ქვაბულის მდნარი წყლით ამოვსების შედეგად, რაც მყინვარულ ეროზიასთან არის დაკავშირებული, თუმცა, ბოლო მორენებითა და ყინულით წარმოქმნილი ბუნებრივი კაშხალიც შეიძლება გახდეს მყინვარული ტბის წარმომქმნელი. მყინვარული ტბების გენეზისი და ხასიათი ცვალებადობს მათი ლოკაციის შესაბამისად. 

უკანასკნელი გამყინვარების პერიოდის დასასრულს, დაახლოებით 10,000 წლის წინ, მყინვარებმა უკანდახევა დაიწყეს, რასაც ხშირად თან სდევდა დრუმლინებსა და ბორცვებს შორის არსებული სიცარიელეების ყინულოვანი დანალექებით ამოვსება. მათი ლღობის შედეგად, გამყინვარების პერიოდის ბოლოს წარმოიქმნა ტბები. აღნიშნული კარგად ჩანს მაგალითად, ინგლისის ჩრდილო-დასავლეთით, კერძოდ, ტბების მხარეში, სადაც პოსტ-გლაციალური დანალექები ჩვეულებრივ, 4–6 მ სიღრმისაა.  ამჟამად, მყინვარული ტბების უმეტესობა გვხვდება აზიაში, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ბევრია მყინვარული წარმოშობის ტბები საქართველოშიც.

## სქოლიო
კატეგორია:ტბები ტიპების მიხედვით
ჩხუბიანიშვილი

საკუთარი სახელი **ჩხუბიანიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ზაქარია ჩხუბიანიშვილი — ინჟინერი, სამეურნეო და სახელმწიფო მოხელე
* ცისია ჩხუბიანიშვილი — ბიოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
კონსტანტინ ლაშხია

მინი|*კოტე ლაშხია*
**კონსტანტინ (კოტე) ლაშხია** (დ. 1 სექტემბერი, 1986, სოხუმი  — გ. 2 ივლისი, 2015, მარიუპოლი, უკრაინა) — ქართველ-უკრაინელი სამხედრო ოფიცერი, ქართული ლეგიონის მებრძოლი.

## ბიოგრაფია 
რუსეთ-საქართველოს 1992-1993 წ. ომის დროს მცირეწლოვანი კოტე დედასთან და უფროს დასთან ერთად ალყაშემორტყმული სოხუმიდან გაღწევას ცდილობდა. მისი მამა და უფროსი ძმა ამ დროს რუსებს და სეპარატისტებს ებრძოდნენ. კოტეს მამა და უფროსი ძმა სეპარატისტებმა და რუსებმა დახვრიტეს.

უკრაინელმა სამხედროებმა ქართველი სამოქალაქოების ეთნიკური წმენდისგან გადარჩენის მიზნით, 1993 წლის 11 ოქტომბერს წამოიწყეს სპეციალური საევაკუაციო ოპერაცია და საკუთარი სიცოცხლის რისკის ხარჯზე 17 ვერტმფრენითა და 291 განხორციელებული ფრენი შედეგად გადაარჩინეს 7643 ქართველი. პარალელურად, უამრავი ქართველი ასევე გემებით იქნა გამოყვანილი. მათ შორის იყო კოტე ლაშხიაც. გადარჩენილი ბავშვი ოდესაში უკრაინულმა ოჯახმა შეიფარა და რამდენიმე თვის შემდეგ უკვე თბილისში გახიზნულ კოტეს ოჯახს დაუბრუნა. 

2014 წელს, მაშინ როდესაც რუსეთმა უკრაინაში სამხედრო აგრესია დაიწყო, კოტე ლაშხია უკრაინაში დაბრუნდა რათა უკრაინელი ხალხისთვის დახმარებისთვის დახმარებით ეპასუხა. სიკვდილის წინ ცოტა ხნით ადრე თქვა:უკრაინამ მე და დედაჩემს კიდევ ერთი შანსი მოგვცა და ახლა ჩემი სიცოცხლე მას ეკუთვნის. მე ქართველი ვარ, მაგრამ უკრაინა ჩემი მეორე სამშობლოა. ახლა ჩემი წმინდა ვალია იგი დავიცვა. კოტე ლაშხია 2015 წლის ივლისს დაიღუპა მარიუპოლში. მას, სიკვდილის შემდეგ, უკრაინისადმი თავდადების და სიყვარულის მედალი მიენიჭა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
ანდრეი მიაგკოვი

**ანდრეი მიაგკოვი** (; დ. 8 ივლისი, 1938, ლენინგრადი, სსრკ — გ. 18 თებერვალი, 2021, მოსკოვი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი. რსფსრ სახალხო არტისტი (1986). სსრკ სახელმწიფო პრემიისა  (1977) და რუსეთის ფედერაციის ძმები ვასილიევების სახელობის სახელმწიფო პრემიის (1979) ლაურეატი.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* ანდრეი მიაგკოვი МХАТ-ის თეატრის საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები
კატეგორია:IV ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:რუსეთის მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ტროეკუროვის სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
მარტი ფრიდმანი

**მარტინ ადამ „მარტი“ ფრიდმანი** (; დ. 8 დეკემბერი, 1962) — ამერიკელი გიტარისტი, ყველაზე მეტად ცნობილია, როგორც ამერიკული თრეშ მეტალ ბენდის, Megadeth-ის, წამყვანი გიტარისტი 1990 წლიდან 2000 წლამდე, ამ დროს მან ბენდთან ერთად ჩაწერა 5 ალბომი. ის ასევე უკრავდა ჯეისონ ბეკერთან ერთად Cacophony-ში 1986 წლიდან 1989 წლამდე და ამ პერიოდში ჩაწერა მან 2 სტუდიური ალბომი, ხოლო, საერთო ჯამში, ფრიდმანმა გამოსცა 13 სოლო ალბომი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Rock Fujiyama official website 
*Shrapnel Records official website

კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი გიტარისტები
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:8 დეკემბერი
კატეგორია:ამერიკელი გიტარისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ვაშინგტონში დაბადებულები
შაკენ აიმანოვი

**შაკენ აიმანოვი** (; დ. 15 თებერვალი, 1914, ბაიანაული, რუსეთის იმპერია — გ. 23 დეკემბერი, 1970, მოსკოვი) — საბჭოთა ყაზახი მსახიობი, თეატრის და კინოს რეჟისორი. სსრკ სახალხო არტისტი (1959). მის სახელს ატარებს „ყაზახფილმი“

## ბიოგრაფია
შაკენ აიმანოვი დაიბადა 1914 წლის 2 (15) თებერვალს სოფელ ბაიანაულში (პავლოდარის რაიონი, ყაზახეთი) გლეხების ოჯახში. 1928 წელს დაამთავრა სკოლა, 1931-33 წლებში სწავლობდა სემიპალატინსკის პედაგოგიურ ტექნიკუმში.

1933 წელს მწერალ გაბიტ მუსრეპოვის მიწვევით ჩავიდა ალმა-ატაში და მიღებულ იქნა ყაზახეთის დრამატული თეატრის დასში. 1947-51 წლებში იყო ამავე თეატრის მთავარი რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი.

1938 წლიდან იღებდნენ კინოში. 1954 წლიდან მუშაობდა კინორეჟისორად „ყაზახფილმში“. სსრკ-ში მას პოპულარობა მოუტანა ფილმმა „ჩვენი საყვარელი ექიმი“ (1957), რომელშიც მან რეჟისორობა და მსახიობობა ერთმანეთს შეუთავსა. 1964 წლის ფილმში — „პირტიტველა მატყუარა“, ის იყო სცენარის თანაავტორი, დამდგმელი რეჟისორი და მთავარი როლის შემსრულებელი. 

1964 წელს, უ. შექსპირის 400 წლისთავის აღნიშვნისას ინგლისში აიმანოვმა ოტელოს მონოლოგი ყაზახურ ენაზე წაიკითხა. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როცა ინგლისურ სცენაზე შექსპირი ყაზახურ ენაზე გაჟღერდა.
 
1940 წლიდან იყო სკკპ წევრი. არჩეულ იქნა ყაზახეთის სსრ უმაღლესი საბჭოს მე-4 და მე-7 მოწვევის დეპუტატად.

აიმანოვი 1970 წლის 23 დეკემბერს მოსკოვში საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის დროს დაიღუპა. დაკრძალულია ალმათში, ცენტრალურ სასაფლაოზე.

მინი|შაკენ აიმანოვის საფლავი ალმათის ცენტრალურ სასაფლაოზე
## ჯილდოები და აღიარება
* 1946 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1947 — ყაზახეთის სსრ-ის სახალხო არტისტი
* 1952 — სტალინური პრემია
* 1959 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1967 — ლენინის ორდენი
* 1967 და 1972 — კ. ბაისეტოვის სახელობის ყაზახეთის სსრ-ის სახელმწიფო პრემია 
* ორი საპატიო ნიშნის ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები
კატეგორია:საბჭოთა კინორეჟისორები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომითი მამაცობისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ყამირი მიწების ათვისებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ყაზახეთის სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ყაზახეთის სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო გზა

300px|thumb|ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო გზის ლოგო
300px|thumb|ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო გზის რუკა

**ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო გზა** (TITR), *შუა დერეფანი* — საერთაშორისო სატრანსპორტო დერეფანი, რომელიც იწყება ჩინეთში, გაივლის ყაზახეთს, კასპიის ზღვით გადადის აზერბაიჯანში, გაივლის საქართველოს და თურქეთისა და შავი ზღვის საშუალებით უკავშირდება ევროპის ქვეყნებს.

## მარშრუტი
მარშრუტი: ჩინეთი (ლიანიუნგანგის პორტიდან სიანის გავლით ურუმჩიმდე) – ყაზახეთი (ხორგოსისა და დოსტიკის მშრალი პორტებიდან აქთაუს და კურიკის პორტებამდე) – აზერბაიჯანი (ალათის პორტი) – საქართველო (თბილისი). თბილისიდან შემდეგ, მარშრუტი მიდის ფოთამდე და შავი ზღვის გავლით ევროპის სიღრმეში, ან გაგრძელდება თბილისიდან ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზით თურქეთამდე (ყარსი, იზმითი, მერსინი, ჩერქეზქოი) და იქიდან ევროპის ქვეყნებში.

## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო სარკინიგზო ხაზები
ციხისთავი (გვარი)

საკუთარი სახელი **ციხისთავი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გია ციხისთავი — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* ირაკლი ციხისთავი — ქირურგი
* ლუკა ციხისთავი — ისტორიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ჰეპატოციტების ზრდის ფაქტორი

მინი|HGF
**ჰეპატოციტების ზრდის ფაქტორი** (**HGF**) — პარაკრინული მოქმედების, უჯრედების ზრდის, მოძრაობის და მორფოგენური ფაქტორი. იგი სეკრეტირდება მეზენქიმური უჯრედების მიერ და მის სამიზნე უჯრედს ძირითადად ეპითელური და ენდოთელიალური უჯრედები წარმოადგენენ, თუმცა ასევე მოქმედებს ჰემატოპოეზურ პროგენიტორულ უჯრედებსა და T უჯრედებზე. ნაჩვენებია, რომ მას აქვს მნიშვნელოვანი როლი ემბრიონის ორგანოების განვითარებაში, კონკრეტულად მიოგენეზში. ასევე ზრდასრული ორგანოების რეგენერაციაში და ჭრილობების შეხორცებაში.

## ფუნქცია 
ჰეპატოციტების ზრდის ფაქტორი არეგულირებს უჯრედების ზრდას, მოძრაობას და მორფოგენეზს, პროტოონკოგენურ c-Met რეცეპტორთან შეკავშირებით და თიროზინკინაზას სასიგნალო კასკადის გააქტიურებით. ჰეპატოციტების ზრდის ფაქტორი სეკრეტირდება თრომბოციტებისა და მეზენქიმული უჯრედების მიერ და მოქმედებს როგორც მრავალფუნქციური ციტოკინი, ძირითადად ეპითელური წარმოშობის უჯრედებზე. მიტოგენეზის, უჯრედების მოძრაობისა და მატრიქსის ინვაზიის სტიმულირების უნარის გამო,  მას ცენტრალური როლი აქვს ანგიოგენეზში, სიმსივნის პროგრესირებისა და ქსოვილების რეგენერაციის პროცესში. 

## სტრუქტურა 
HGF სეკრეტირდება როგორც ერთი არააქტიური პოლიპეპტიდი და იშლება სერინ პროტეაზებით 69 kDa ალფა და 34 kDa ბეტა ჯაჭვად. ალფა და ბეტა ჯაჭვებს შორის დისულფიდური კავშირით წარმოიქმნება აქტიური, ჰეტეროდიმერული მოლეკულა. ცილა მიეკუთვნება S1 პეპტიდაზებს, მაგრამ არ გააჩნია  შესამჩნევი პროტეაზული აქტივობა. კარგადაა შესწავლილი HGF-ის ეფექტი ეპითელური, ენდოთელურ და ჰემატოპოეზურ პროგენიტორ უჯრედებზე. HGF ასევე არეგულირებს T უჯრედების ქემოტაქსისს გულის ქსოვილში. HGF-ის შეკავშირება c-Met-ექსპრესირებად T უჯრედებზე, იწვევს c-Met, CXCR3 და CCR4-ის ექსპრესიის ზრდას, რაც, თავის მხრივ, აძლიერებს გულის ქსოვილში უჯრედების მიგრაციის უნარს. HGF ასევე ხელს უწყობს ანგიოგენეზს იშემიური დაზიანების დროს. HGF შესაძლოა შემდგომში გამოყენებულ იქნას ჩიკუნგუნიას ვირუსით გამოწვეული ართრალგიის ქრონიკული მიმდინარეობის პროგნოზისთვის. HGF-ის მაღალი  დონე კორელაციაშია გამოჯანმრთელების მაღალ მაჩვენებლებთან.

HGF-ის ჭარბი ექსპრესია სარძევე ჯირკვლებში, ჩართულია მაკრომასტიაში. HGF ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სარძევე ჯირკვლის ნორმალურ განვითარებაში.

HGF ასევეჩართულია სხვადასხვა ტიპის სიმსივნეში, მათ შორის ფილტვების, პანკრეასის, ფარისებრი ჯირკვლის, მსხვილი ნაწლავის და სარძევე ჯირკვლების.

### მოცირკულირე დონე 
გულის შორსწასული უკმარისობის მქონე პაციენტების პლაზმაში აღინიშნება HGF-ის გაზრდილი დონე, რაც დაკავშირებულია უარყოფით პროგნოზთან და სიკვდილიანობის მაღალ რისკთან. მოცირკულირე HGF ჰიპერტენზიის მქონე პაციენტებში იდენტიფიცირებულია, როგორც დაავადების სიმძიმის პროგნოზული მარკერი. ასევე შემოთავაზებულია მოცირკულირე HGF-ის გამოყენება ნაწლავის ანთების მწვავე ფაზის ნაადრევ ბიომარკერად. 

## მოდულატორები 
დიჰექსა არის მცირე მოლეკულური ნაერთი, რომელიც პირდაპირ უკავშირდება HGF-ს და აძლიერებს მის უნარს გაააქტიუროს მისი რეცეპტორი, c-Met. იგი არის ნეიროგენეზის ძლიერი ინდუქტორი და შეისწავლება ალცჰეიმერის დაავადებისა და პარკინსონის დაავადების პოტენციური მკურნალობისთვის.

## სქოლიო 
კატეგორია:ციტოკინები