open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჯიგრაშენი

**ჯიგრაშენი** — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ჯიგრაშენი, პატარა ხორენია). მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე ფარავნის ნაპირას, ზღვის დონიდან 1900 მეტრი. სოფელში დგას განვითარებული შუა საუკუნეების ეკლესია. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

## ლიტერატურა
**ცისკარიშვილი ვ*. ჯავახეთის ეპიგრაფიკა როგორც საისტორიო წყარო, თბილისი, 1959 გვ. 124

## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საიილი

**საიილი** — მაიას ცივილიზაციის არქეოლოგიური ძეგლი მექსიკაში, იუკატანის შტატში, მაიას სხვა ძეგლის, უშმალის სამხრეთით. გადაჭიმულია 5 კმ²-ზე. 

საიილი ყვაოდა და თავის განვითარების აპოგეას მიაღწია ჩვ. წ. 800-950 წლებში. როგორც მეცნიერებმა დაადგინეს, საიილი იყო მოერეხარისხოვანი ცენტრი და ემორჩილებოდა უშმალს. 

ქალაქის ყველაზე ცნობილი სტრუქტურაა სამდონიანი სასახლე, თავის კოლონადებით, იგი აგებულია „პუუკის“ სტილში. სასახლე რამდენიმე ეტაპად აშენდა, თუმცა ზუსტი წლები დაუდგენელია.

ქალაქში მრავლადაა წყლის მიწისქვეშა რეზერვუარები, რომლებითაც შემდეგ მთელი საიილი მარაგდებოდა. 

1996 წელს საიილი უშმალთან ერთად იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ფოტოები

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები
ვარშავის გეტოს აჯანყება

მეორე მსოფლიო ომის დროს **ვარშავის გეტოს აჯანყება** (; ; ) — ებრაული და პოლონური წინააღმდეგობის ძალების მიერ ნაცისტური გერმანიის წინააღმდეგ მოწყობილი აჯანყება ოკუპირებული პოლონეთის დედაქალაქის ტერიტორიაზე, რომელიც მიზნად ისახავდა ნაცისტური გერმანიის ძალების მიერ ვარშავის გეტოს ლიკვიდაციის თავიდან არიდებასა და გეტოში მყოფი ადამიანების გადარჩენას.

აჯანყება გერმანელთა მიერ გეტოს დარჩენილი მოსახლეობის ტრებლინკას საკონცენტრაციო ბანაკში გადაყვანის გადაწყვეტილებას მოჰყვა. აჯანყება 1943 წლის 18 იანვარს დაიწყო, ხოლო მისი ძირითადი შეიარაღებული ფაზა იმავე წლის 19 აპრილიდან 16 მაისამდე გაგრძელდა. აჯანყებულები რამდენიმე კვირის განმავლობაში უწევდნენ ძლიერ წინააღმდეგობას გერმანულ ძალებს.

აჯანყება დასრულდა, როდესაც ცუდად შეიარაღებული და ცუდად მომარაგებული აჯანყებულები იორგენ შტროპის დაქვემდებარებაში მყოფმა გერმანულმა ძალებმა გაანადგურეს. ბრძოლის შედეგად გერმანელებმა გეტო მთლიანად დაანგრიეს. ვარშავის გეტოს აჯანყება იყო ებრაული წინააღმდეგობის ყველაზე დიდი გამოვლინება მთელი ჰოლოკოსტის განმავლობაში.

## ლიტერატურა
* 
* 
* http://akpress.org/2004/items/fiveyearsinthewarsawghetto 
* Jahns, Joachim (2009). *Der Warschauer Ghettokönig*. Dingsda-Verlag, Leipzig, ISBN 978-3-928-49899-9

კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი
კატეგორია:XX საუკუნის ომები
კატეგორია:ჰოლოკოსტი
კატეგორია:პოლონეთის სამხედრო ისტორია II მსოფლიო ომის დროს
კატეგორია:ვარშავის ისტორია
ლარიზაცია

**ლარიზაცია** არის დე–დოლარიზაცია ქართული ვალუტისათვის – ლარისათვის. ტერმინი "ლარიზაცია" შესაძლოა გამოიყენებოდეს ორი მნიშვნელობით:
# ლარიზაცია – ყველა ვალუტის გამოყენებაში ლარის გამოყენების პროცენტული მაჩვენებელი. მაგ.: სესხების (დეპოზიტების) ლარიზაცია – ბანკების მიერ გაცემული სესხების (მიღებული დეპოზიტების) საერთო რაოდენობაში ლარით სესხების (დეპოზიტების) პროცენტული მაჩვენებელი; ეკონომიკის ლარიზაცია – ეკონომიკაში გამოყენებული ფულის მთლიან მასაში ლარის პროცენტული მაჩვენებელი.
# ლარიზაცია - პროცესი, როდესაც ლარიზაციის პროცენტული მაჩვენებელი იზრდება. საზოგადოდ, ამ პროცესს ადგილი აქვს მაშინ, როდესაც ქვეყანაში ეკონომიკური აგენტები ტრანზაქციებისათვის უპირატესობას ანიჭებენ ეროვნულ ვალუტას. კერძოდ, საკუთარი ნებით დანაზოგს ინახავენ ეროვნული ვალუტით ნაცვლად უცხოური ვალუტისა და ასევე საკუთარი ნებით სესხებს იღებენ ეროვნული ვალუტით ნაცვლად უცხოური ვალუტისა, ფასებს აფიქსირებენ (მათ შორის გრძელვადიანი მოხმარების საქონელზე: ბინა, მანქანა და სხვ.) ეროვნული ვალუტით ნაცვლად უცხოური ვალუტისა.
ლარიზაციის ზრდა მნიშვნელოვანია ქვეყანაში სტაბილური ეკონომიკური გარემოს მისაღწევად. ამ შემთხვევაში ქვეყანას უმცირდება სავალუტო რისკი, შესაბამისად საგარეო შოკს უფრო ნაკლები გავლენა ექნება ეკონომიკაზე. გაზრდილი ლარიზაციის პირობებში ეროვნული ბანკის მონეტარული პოლიტიკა გახდება უფრო ეფექტიანი, რაც აუცილებელი წინაპირობაა ეკონომიკური სტაბილურობისათვის. ამდენად ეროვნული ბანკის ერთ–ერთი ძირითადი ამოცანა სწორედ ლარიზაციის ზრდაა. ამასთან მნიშვნელოვანია, რომ ლარიზაციის ზრდა მიღწეულ იქნას ბუნებრივად, ყოველგვარი ადმინისტრაციული ზომების შემოღების გარეშე.

კატეგორია:ეკონომიკა
კატეგორია:მონეტარული ეკონომიკა
სირაუენი

**სირაუენი** () — პატარა ტბა მექსიკაში, ქვეყნის ცენტრალური ნაწილის დასავლეთით, მიჩოაკანის შტატში. 

სირაუენი პატარა, მთის ღრმა ტბაა, რომლის ფსკერიც დაფარულია ქვიშითა და ნაწილობრივ ტალახით.

წარსულში, იყო დიდი, უწყვეტი ჰიდროლოგიური სისტემის ნაწილი, რომელმაც წარმოქმნა თვითონ სირაუენი, ტბა კუიტსეო და ტბა პაცკუარო. მათი წყლით იკვებებოდა მდინარე ლერმა. დღეს, კუიტსეო და პაცკუაროს მსგავსად, ეს ჩაკეტილი აუზია, თუმცა ეკოლოგები მას მიიჩნევენ ლერმა-ჩაპალას აუზის სუბ-აუზად.

ტბაში გავრცელებულია თევზი Allotoca meeki, რომელიც ამ ტბისთვის ენდემურია. 

## იხილეთ აგრეთვე
*მექსიკის ტბების სია

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის ტბები
ჩალკო

**ჩალკო** () — ტბა მექსიკაში, მეხიკოს ველზე. ეს ტბა საკმაოდ მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ცენტრალურ მექსიკის ტერიტორიაზე ადამიანის განვითარებაში. მოგვიანებით იგივე სახელი ეწოდა მის აღმოსავლეთით მდებარე ქალაქს.

ჩალკო და მექსიკის სხვა დიდი ტბები (მლაშე ტესკოკო, სუმპანო, ხალტოკანი და მტკნარი შოჩიმილკო) შეადგენდნენ ძველი მექსიკის ტბების აუზის სისტემის ნაწილს. ამ ტბების მიმდებარე ტერიტორია არაერთი მესოამერიკული ცივილიზაციის სამშობლო იყო, მათ შორის ოლმეკებისა და აცტეკების. 

ჩალკოს მტკნარ წყალს, აცტეკები აგრარულ სექტორში ფართოდ გამოიყენებდნენ. ესპანელების მოსვლის შემდეგ, ეს სისტემა მოიშალა და ტერიტორია ხალხმა მასიურად მიატოვა.

## იხილეთ აგრეთვე
*მექსიკის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ჩალკო, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
*მექსიკური აშოლოტლი და სალამანდრა

კატეგორია:მექსიკის ტბები
შოჩიმილკოს ტბა

**შოჩიმილკოს ტბა** () — უძველესი ჩაკეტილი ტბა მექსიკაში, მეხიკოს ველზე. მიეკუთვნება მლაშე ტბათა სერიას, რომელშიც შედიან ტესკოკო, სუმპანო და ხალტოკანი, ასევე მტკნარი ტბა ჩალკო. თვითონ შოჩიმილკო მტკნარი ტბაა. ამ ტბებთან სახლობდა ისეთი ცივილიზაციები, როგორებიცაა ტეოტიუაკანები, ოლმეკები და აცტეკები. 

შოჩიმილკოს ტბის მტკნარი წყალი, მოსახლეობას საშუალებას აძლევდა მის სამხრეთ ნაწილში ჩინამპას წესით განევითარებინა სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობა. სწორედ ამიტომ, ეს ტერიტორია გახდა აცტეკების პირველი სამიზნე, რომლებმაც შემდეგ იგი დაიპყრეს. 

მეხიკოს ველის ეს ხუთი ტბა დღეს თითქმის გამქრალია. შოჩიმილკოს ტბიდან მხოლოდ მისი არხებიღაა დარჩენილი.

შოჩიმილკო ერთადერთი თავშესაფარი რჩება მექსიკისთვის ენდემური სალამანდრას ისეთი სახეობისათვის, როგორიცაა ახოლოტლი. ეს სალამანდრა ასევე ბინადრობდა ჩალკოს ტბაშიც, სანამ ის დაშრებოდა. 

1968 წლის მეხიკოს ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე შოჩიმილკო მასპინძლობდა კანოეებით და ნიჩბოსნობაში შეჯიბრებას. 

## იხილეთ აგრეთვე
*მექსიკის ტბების სია
*შოჩიმილკო

## რესურსები ინტერნეტში
*შოჩიმილკო 

კატეგორია:მექსიკის ტბები
Girls Just Wanna Have Fun & Bohemian Rhapsody Double Feature EP

***Girls Just Wanna Have Fun /Bohemian Rhapsody EP*** — ემილი ოტემნის EP დისკი.  გამოვიდა 2008 წელს. გამოსცა ლეიბლმა Trisol Music Group GmbH.

## სიმღერების სია
#Girls Just Wanna Have Fun - 4:18 (რობერტ ჰაზარდი)
#Bohemian Rhapsody - 5:33 (ფრედი მერკური)
#Girls Just Wanna Have Fun (Harpsichord Rendezvous) - 4:09 (რობერტ ჰაზარდი)
#Asleep (Live) - 1:55 (მორისი, ჯონი მარი)
#Mad Girl (Live) - 4:15 (ემილი ოტემნი)
#Girls Just Wanna Have Fun (Teatime Remix by EA) - 4:46 (რობერტ ჰაზარდი)
#Girls Just Wanna Have Fun (Asylum Remix by Inkydust) - 5:01 (რობერტ ჰაზარდი)
#Girls Just Wanna Have Fun (Bad Girl Remix by The Fire) - 4:16 (რობერტ ჰაზარდი)
#Gentlemen Aren't Nice - 2:42 (ემილი ოტემნი)

## სქოლიო 
კატეგორია:ემილი ოტემნის ალბომები
კატეგორია:2008 წლის EP-ები
კეპლერის კანონები

thumb|300px|კეპლერის კანონები ორი პლანეტის ორბიტების მიხედვით.
**კეპლერის კანონები** — ი. კეპლერის მიერ აღმოჩენილი 3 კანონი, რომლებშიც აღწერილია ცთომილების მოძრაობა მზის სისტემაში. შემდგომში ნიუტონის მიერ მსოფლიო მიზიდულობის კანონის საფუძველზე ამ მიმართულებით მიღებულ იქნა უფრო ზოგადი ხასიათის კანონები, რომელთაც კეპლერის განზოგადებულ კანონებს უწოდებენ. 

კეპლერს ხელთ ჰქონდა გამოჩენილი დანიელი ასტრონომის, თავისი მასწავლებლის ტიხო ბრაჰეს (1546-1601) მრავალწლიანი დაკვირვებების შედეგები, ბრაჰეს დაკვირვებები შეეხებოდა პლანეტების მოძრაობას მზის ირგვლივ, ეს იყო მზა მასალა და კეპლერს შეეძლო ამ მონაცემების დამუშავება და სისტემაში მოყვანა.

***პირველი კეპლერის კანონი**: შეუშფოთებელი მოძრაობის შემთხვევაში (ე. წ. ორი სხეულის ამოცანა) მოძრავი წერტილის ორბიტა წარმოადგენს მეორე რიგის წირს (კონუსურ კვეთას), რომლის ერთ-ერთ ფოკუსში მიზიდულობის ძალის ცენტრი მდებარეობს.
***მეორე კეპლერის კანონი**: შეუშფოთებელი მოძრაობისას მოძრავი წერტილის რადიუს-ვექტორის მიერ აღწერილი ფართობი დროის პროპორციულად იზრდება.
***მესამე კეპლერის კანონი**: ორი მატერიალური წერტილის შეუშფოთებელ ელიფსურ ორბიტებზე მოძრაობისას მათი გარემოქცევის T_1 და T_2 პერიოდების კვადრატების ნამრავლები ცენტრალური m_0 და მოძრავი წერტილების m_1 ან m_2 მასათა ჯამზე ისე შეეფარდება ერთმანეთს, როგორც მათი ორბიტების a_1 და a_2 დიდი ნახევარღერძების კუბები.
: \frac{T_1^2(m_0+m_1)}{T_2^2(m_0+m_2)} = \frac{a_1^3}{a_2^3}.

ეს კანონი საშუალებას გვაძლევს განვსაზღვროთცთომილთა მასები, ორჯერად ვარსკვლავთა მასების ჯამი და სხვა, ზოგჯერ კი — მნათობთა მანძილებიც (ე. წ. დინამიური პარალაქსები).

კეპლერმა 1-ლი და მე-2 კანონი დაადგინა მზის გარშემო ცთომილის ელიფსური ორბიტისათვის. მე-3 კანონის კეპლერისეული ფორმა მიიღება ზემოთმოყვანილი ფორმულიდან, თუ პლანეტების m_1 და m_2 მასებს უსასრულოდ მცირედ მივიჩნევთ მზის m_0 მასასთან შედარებით. სამივე კანონი კეპლერმა ცთომილების მოძრაობებზე დაკვირვებიდან ემპირულად გამოიყვანა. ორი კანონი მან გამოაქვეყნა თავის ძირითად ნაშრომში „ახალი ასტრონომია“ (1609). მე-3 კანონი აღმოაჩინა 10 წლის შემდეგ  და გამოაქვეყნა „სამყაროს ჰარმონიის“ 5 წიგნის 3 თავში. პირველი ორი კანონის საშუალებით კეპლერმა შეადგინა ცთომილთა მოძრაობის იმ დროისთვის ყველაზე ზუსტი ცხრილები (რუდოლფისეული ცხრილები) და 1627 წელს გამოაქვეყნა. ამ ცხრილებით სარგებლობდნენ XVII-XVIII საუკუნეებში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* ბ. სურედრანატ რედი; ეპლესის კანონების ანიმაცია: applet 

კატეგორია:განტოლებები
პრაგმატული სანქცია (1713)

-ის ხელმოწერა დოკუმენტზე.]]
**1713 წლის პრაგმატული სანქცია**  — საღვთო რომის იმპერიის მეთაურ კარლ VI-ის მიერ გამოცემული ედიქტი, რომლითაც მისი სიკვდილის შემდეგ ავსტრიის ტახტისა და ჰაბსბურგთა მიწების მიღების უფლება მის ქალიშვილს ეძლეოდა. იმ დროსთვის უჩვეულო გადაწყვეტილების მიღების მიზეზი ის გახდა, რომ 1711 წლის შემდეგ კარლ VI ერთადერთი მამაკაცი იყო ჰაბსბურგთა დინასტიაში. რადგან არც კარლ VI-ს და არც მის უფროს ძმას, ჯოზეფ I-ს, ვაჟიშვილები არ ჰყავდათ, ქალიშვილისთვის ძალაუფლების გადაცემა ერთადერთი გამოსავალი იყო, რათა მემკვიდრეობისთვის დავა არ წარმოქმნილიყო.

მიუხედავად იმისა, რომ კარლ VI მისმა უფროსმა ქალიშვილმა მარია ტერეზიამ ჩაანაცვლა, ომი ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის მაინც მოხდა.

## ლიტერატურა 
* Crankshaw, Edward: *Maria Theresa*, Longman publishers 1969
* Holborn, Hajo: *A History of Modern Germany: 1648–1840* Princeton University Press 1982 
* Ingrao, Charles W: *The Habsburg monarchy, 1618–1815* Cambridge University Press 2000 
* Kann, Robert A.: *A history of the Habsburg Empire, 1526–1918* University of California Press 1980 
* Mahan, J. Alexander: *Maria Theresa of Austria* READ BOOKS 2007 

კატეგორია:ავსტრიის ისტორია
ანიმე მუსიკალური ვიდეო

**ანიმე მუსიკალური ვიდეო (AMV)** — მუსიკალური ვიდეო, რომელიც შედგება ანიმე ვიდეოებისგან, რომელსაც მუსიკა ახლავს. ასეთი ვიდეოები ძირითადად იქმნება ფანების მიერ და ვრცელდება ინტერნეტის საშუალებით (მაგ. YouTube-ზე) ან ანიმე კონვენციებზე. ფანები ამონტაჟებენ ანიმე სცენებს სამონტაჟო პროგრამებით ისე, რომ გამოსახულება დაემთხვეს მუსიკას. 

პირველი ანიმე მუსიკალური ვიდეო შეიქმნა 1982 წელს, 21 წლის ჯიმ კაპოშტას მიერ.

## სქოლიო
კატეგორია:მუსიკალური ვიდეოები

კატეგორია:ინტერნეტ მიმები
ნოკუჩიჩი

thumb|left|სახეებიანი ბოძი
thumb|ფილიგრანული კოშკი
**ნოკუჩიჩი**, *Nocuchich* — მაიას ცივილიზაციის მცირე დასახლება მექსიკაში. მდებარეობს იუკატანის ნახევარკუნძულზე, კამპეჩეს შტატში. ქალაქ ხოპელჩენიდან აღმოსავლეთით 8 კილომეტრში. შენობები აგებულია ჩენესის სტილში. 

დასახლების პირველი სურათები გადაიღო თეობერტ მალერმა 1889 წელს. მან გადაიღო ორი სტელა, საიდანაც პირველ 7-მეტრიან სტელაზე გამოსახული იყო წითლად შეღებილი უზარმაზარი სახე. 1936 წელს ეს კოშკი აღმოაჩინა და აღწერა ამერიკელმა არქოლოგმა ჰარი პოლოკმა. იგი ისევე იყო შემონახული, როგორც ეს მალერის სურათებში იყო.

შემორჩენილია ასევე 9 მეტრიანი ფილიგრანული კოშკი, რომელზეც გამოსახულებები არ გვხვდება. 

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები
სიუდად-ხუარესი

**სიუდად-ხუარესი**  () — ქალაქი მექსიკის უკიდურეს ჩრდილოეთში, მდინარე რიო-გრანდეს ნაპირზე, აშშ-ს საზღვარზე. ჩიუაუას შტატში. მის მოპირდაპირედ, მდინარის მეორე  მხარეს მდებარეობს აშშ-ის ქალაქი ელ-პასო.

## გალერეა 

File:Ciudad Juárez skyline.jpg
File:Museo de la Revolución en la Frontera.JPG
File:JRZ dunes.jpg
File:Juarez Cathedrale et mission 24-02-2007.jpg	
File:Monumento a Benito Juárez.JPG	
File:PARQUE-CENTRAL.JPG	

## იხილეთ აგრეთვე
* მექსიკის ქალაქების სია

კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
ლეონი (მექსიკა)

**ლეონი**  () — ქალაქი ცენტრალურ მექსიკაში. მდებარეობს გუანახუატოს შტატში. 2005 წლის მონაცემებით ცხოვრობს 1 278 087 ადამიანი.

## დაძმობილებული ქალაქები 
* , სან-დიეგო 
*  ლარედო 
*  ირვინგი 
*  კანგას-დე-ონისი 
*  ლეონი 

## იხილეთ აგრეთვე
* მექსიკის ქალაქების სია

კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
სპორტული სროლა

[მინი|[ჰეტი ჯონსონი, პნევმატური იარაღით.]]
[მინი|[აშშ, M1 Garand–ით სროლაში შეჯიბრი.]]
მინი|ვარჯიში პნევმატური პისტოლეტით სროლაში.
[მინი|[მოღუნული მშვილდით მიზანში სროლა.]]
**სპორტული სროლა** ანუ იგივე **სასროლო სპორტი** არის საერთაშორისოდ აღიარებული მთელი რიგი დისციპლინები. ამ სახეობაში შედიან სპორტული შაშხანების, პისტოლეტების, მშვილდისა და არბალეტის მთელი რიგი კატეგორიები. ყველა დისციპლინას აქვს თავისი მკაცრად განსაზღვრული წესები, მიუხედავად იმისა, სასროლო იარაღებს სამხედრო თუ სანადირო წარმომავლობა აქვთ, ისინი აბსოლუტურად გამოსადეგია სამოქალაქო სპორტულ ღონისძიებებში გამოსაყენებლად.

## ისტორია 
### ოლიმპიური წარსული 
სპორტული სროლა ჯერ კიდევ პირველ, ათენის ოლიმპიადაზე 1896 წელს იქნა ოლიმპიურ დისციპლინად დადგენილი. ამის ერთ-ერთი მიზეზიც ის იყო, რომ ოლიმპიური თამაშების სულის ჩამდგმელი პიერ დე კუბერტენი თავად იყო პისტოლეტით მსროლელი. პროგრამაში ხუთი დისციპლინა შედიოდა, უმეტესწილად სამხედრო იარაღი გამოიყენებოდა. ჩატარდა ორი შაშხანის და სამი პისტოლეტის ჩემპიონატი.

## ორგანიზაციები 
### საერთაშორისო სპორტული სროლის ფედერაცია 
International Shooting Sport Federation (შემოკ. ISSF) არის უმთავრესი საერთაშორისო ორგანიზაცია სპორტულ სროლაში. იგი აწყობს ოფიციალურ მსოფლიო ჩემპიონატებს და მსოფლიო თასებს, საიდანაც შემდგომ სპორტსმენები ოლიმპიურ ლიცენზიებს იღებენ. ISSF მოიცავს მხოლოდ შემდეგ სახეობებს: შაშხანა, თოფი და პისტოლეტი.

### საერთაშორისო მშვილდოსნობის ფედერაცია 
Fédération Internationale de Tir à l’Arc (შემოკ. FITA) არის უმაღლესი ორგანიზაცია მშვილდოსნობაში. იგი წარმართავს მსგავსად ISSF-სა მშვილდოსნობის ყველა ღონისძიებას.

## იარაღი 
## საერთაშორისო დისციპლინები 
### ოლიმპიური დისციპლინები 
ოლიმპიური დისციპლინები მოიცავს 6 სახეობის სხვადასხვა იარაღის სროლას სხვადასხვა სამიზნეებზე. მათ შორისაა: თავისუფალი პისტოლეტი (22 კალიბრი) 50მ; მაღალმგრძნობიარე პისტოლეტი (22 კალიბრი) 25მ; პნევმატური პისტოლეტი (0, 177 კალიბრი) 10მ; სტენდი (12 კალიბრიანი სანადირო თოფი); პნევმატური შაშხანა (0, 177 კალიბრი) 10მ; გრძელი შაშხანა (22 კალიბრი) 50მ და 300მ. საქართველოში პნევმატური და 22 კალიბრიანი შაშხანის დისციპლინები არ არსებობს.

#### მშვილდოსნობა 
#### შაშხანა 
შაშხანას დაახლოებით 120 წლიანი ისტორია აქვს. სპორტული დისციპლინაბი მოიცავს შემდეგ იარაღებს: პნევმატური, მცირეკლაბრიანი, მსხვილკალიბრიანი და სამსახურეობრივი. სასროლო მანძილების სიშორე დამოკიდებულია იარაღის სახეობაზე.

#### პისტოლეტი
## რესურსები ინტერნეტში 
*ISSF International Shooting Sport Federation
*ESC - European Shooting Confederation
*გერმანიის სროლის ფედერაციის საიტი

კატეგორია:სპორტი
კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები
კატეგორია:ოლიმპიადა
საპოპანი

**საპოპანი**  () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ცენტრალურ-დასავლეთ  მექსიკაში. მდებარეობს ხალისკოს შტატში. 2005 წლის მონაცემებით ცხოვრობს 1 155 790 ადამიანი. 

## დაძმობილებული ქალაქები 
* , გრანდ-რეპიდსი 
*  ანტიგუა-გვატემალა 
*  კირიათ-ბიალიკი 
*  ბაია-დე-ბანდერასი 
*  მასანი 

## იხილეთ აგრეთვე
*ხალისკოს მუნიციპალიტეტები
*მექსიკის ქალაქების სია

კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
ტალღური რიცხვი

**ტალღური რიცხვი** — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც \lambda ტალღის სიგრძესთან დაკავშირებულია k=2\pi/\lambda თანაფარდობით (ტალღათა რიცხვი 2\pi სიგრძეზე). 

სპექტროსკოპიაში ტალღურ რიცხვს უწოდებენ ტალღის სიგრძის შებრუნებულ სიდიდეს (1/\lambda). შესაბამისად SI სისტემაში ტალღური რიცხვის ერთეული არის (მ&minus;1).

## ტალღურ განტოლებაში
ელექტრომაგნიტური ტალღისთვის
:k \equiv \frac{2\pi}{\lambda} = \frac{2\pi\nu}{v_p}=\frac{\omega}{v_p}=\frac{E}{\hbar c},
სადაც \nu არის ტალღის სიხშირე, *vp* — ფაზური სიჩქარე, *ω* — კუთხური სიხშირე, *E* — ტალღის ენერგია, *ħ* — პლანკის მუდმივა, ხოლო *c* — სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
ჰერბერტ ბაკე

thumb|250px|right|სს-ობერგრუპენფიურერი ჰერბერტ ბაკე
**ჰერბერტ ბაკე** (დ. 1 მაისი, 1896 — გ. 6 აპრილი, 1947) — გერმანელი პოლიტიკოსი და სს-ობერგრუპენფიურერი, მეორე მსოფლიო ომი-ს დამნაშავე.

დაიბადა ქალაქ ბათუმში, ქუთაისის გუბერნიაში, რუსეთის იმპერია. მესამე რაიხში ეკავა მნიშვნელოვანი თანამდებობები მთავრობაში, იყო კვების პროდუქტების მინისტრი 1942 წლის მაისიდან და სოფლის მეურნეობის მინისტრი 1944 წლის აპრილიდან. ეს თანამდებობები ეკავა ფლენსბურგის მთავრობაშიც (ჰიტლერის სიკვდილის შემდეგ), ადმირალ კარლ დენიცის მეთაურობით 1945 წლის აპრილ-მაისში. ომის დროს, ალფრედ როზენბერგმა ბაკეს კანდიდატურა უკრაინის რაიხსკომისარიატის ადმინისტრატორად წამოაყენა.

იყო შიმშილის გეგმის ინიციატორი და შემქნელი, რომლის მიხედვითაც საკვები პროდუქტების მიწოდების პრიორიტეტი გახდა გერმანული ჯარი და მოსახლეობა, დაპყრობილი ერების (მეტწილად სლავების) ხარჯზე.

მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ ანტიჰიტლერულმა კოალიციის ძალებმა შეიპყრეს, უნდა წარმდგარიყო ნიურნბერგის უკანასკნელ პროცესზე, 1947 წლის 6 აპრილს საკუთარ კამერაში თავი ჩამოიხრჩო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Photo & Brief Bio

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰოლოკოსტის დამნაშავეები
კატეგორია:რაიხსმინისტრები
კატეგორია:სს გენერლები
კატეგორია:გერმანელი აგრონომები
კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
კუიტსეო

**კუიტსეო** () — ტბა მექსიკაში, მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, მიჩოაკანის შტატში. ტბის ფართობია 300-400 კმ². იგი საკმაოდ არამდგრადია და წყლის დონე ხშირად იცვლება. კუიტსეო ფართობის მიხედვით მექსიკაში მეორე მტკნარი ტბაა. გაწოლილია ზღვის დონიდან 1821 მ სიმაღლეზე. 

კუიტსეო ჩაკეტილ აუზში მდებარეობს, რომლის ფართობიც 4026 კვადრატული კილომეტრია. სწორედ ამ აუზის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს მიჩოაკანის დედაქალაქი მორელია.

ტბას ჩრდილოეთით, დასავლეთით და აღმოსავლეთით ცვალებადი, არამდგრადი ჭაობიანი სანაპირო ზოლი აქვს, საიდანაც აქ მდინარეები შემოედინება. კუიტსეოდან ბუნებრივად არც ერთი მდინარე არ გაედინება, მაგრამ ჩრდილოეთ სანაპიროდან გაჭრეს ხელოვნური არხი, რომლიდანაც ტბაში წყლის მაღალი დონის დროს ის მდინარე ლერმაში გაედინება.

ტბის წყლით მომმარაგებელი ძირითადი მდინარეებია: ვიეხო-დე-მორელია, გრანდე-დე-მორელია და კერენდარო. 

## იხილეთ აგრეთვე
*მექსიკის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
პაცკუარო

**პაცკუარო** () — ტბა მექსიკაში, მიჩოაკანის შტატში, პაცკუაროს მუნიციპალიტეტში.

პაცკუარო მდებარეობს ჩაკეტილ აუზში, რომლის ფართობიც 929 კვადრატულ კილომეტერს შეადგენს. ტბა გადაჭიმულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთით 50 კმ-ზე და ჩრდილოეთიდან სამხრეთით 33 კმ-ზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2035 მეტრზე და შემოსაზღვრულია ვულკანური მთებით. ზედაპირის ფართობი 260 კმ², საშუალო სიღრმე შეადგენს 5 მეტრს, ხოლო მაქსიმალური 11 მეტრს. ტბის წყლის მოცულობა 580 მლნ კუბური მეტრია. 

## იხილეთ აგრეთვე
*მექსიკის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Información del Lago de Pátzcuaro

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
კატემაკო

**კატემაკო** () — მტკნარი ტბა მექსიკაში, ვერაკრუსის შტატში. ტბა ათასობით წლის წინ წარმოიქმნა, როდესაც ვულკან სან-მარტინ-ტუშტლადან ამოფრქვეულმა ლავამ ჩრდილოეთ ხეობის ჩრდილოეთ გასასვლელი ჩახერგა. ტბა წყალმარჩხია, საშუალო სიღრმე 7,5 მ, მაქსიმალური სიღრმე 22 მ. მდებარეობს ზღვის დონიდან 340 მეტრზე. კატემაკო საკმაოდ მდიდარია თევზით. აქ გავრცელებულია თევზის 14 სახეობა. 

## იხილეთ აგრეთვე
*მექსიკის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Laguna Catemaco Guide 

კატეგორია:მექსიკის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
სინუსოიდალური ტალღა

thumb|400px|right|სინუსოიდა და კოსინუსის ფუნქცია.

ფიზიკასა და მათემატიკაში **სინუსოიდალური ტალღა** ან **სინუსოიდა** არის მათემატიკური ფუნქცია, რომელიც აღწერს გლუვ განმეორებად რხევას. მისი ყველაზე მარტივი ფორმა მოიცემა როგორც:

:y(t) = A \cdot \sin(\omega t + \phi)

სადაც:
* *A* არის ამპლიტუდა; 
* *ω* არის კუთხური სიხშირე; 
* *φ* არის საწყისი ფაზა.

right|frame|ზამბარისა და რაიმე მაისის მერხევი სისტემა (დისიპაციის უგულებელყოფის პირობებში) აღწერს სინუსოიდალურ ტალღას.

## ზოგადი სახე 
ზოგად შემთხვევაში ფუნქციას ასევე შეიძლება ჰქონდეს :

* სივრცული განზომილება, რაღაცა *k* სივრცული სიხშირით (ტალღური რიცხვი);
* არანულოვანი საშუალო მნიშვნელობა (ამპლიტუდა) *D*

ასეთ შემთხვევაში რხევა აღიწერება შემდეგი განტოლებით

:y(t) = A\cdot \sin(kx - \omega t+ \theta ) + D.\,

ტალღური რიცხვი დაკავშირებულია კუთხურ სიხშირესთან შემდეგი თანაფარდობით:

: k = { \omega \over c } = { 2 \pi f \over c } = { 2 \pi \over \lambda }

სადაც λ არის ტალღის სიგრძე, *f* არის სიხშირე, ხოლო *c* არის ფაზური სიჩქარე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ტალღა

კატეგორია:ტალღები
კატეგორია:ტრიგონომეტრია
ტიმორი

thumb|200px|კუძნული ტიმორი
thumb|200px|ტიმორის ფიზიკური რუკა
**ტიმორი** — კუნძული სამხრეთ აზიაში, ტიმორის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში. გაყოფილია შუაზე, აღმოსავლეთი ტიმორი და დასავლეთი ტიმორი. დასავლეთი ტიმორი შედის ინოდნეზიის პროვინცია აღმოსავლეთ მალაის კუნძულების შემადგენლობაში.

კუნძულის ზედაპირის ფართობი შეადგენს 11 883 კვადრატულ მილს (30 777 კმ²). სახელის სხვაგვარი ვარიანტია *ტიმური*, მალაურ ენაზე.

მდებარეობს ავსტრალიის ჩრდილოეთ ნაწილში, და ზონდის კუნძულების აღმოსავლეთით. მოსახლეობა შეადგენს 2 900 000 ადამიანს. ყველაზე დიდი ქალაქია დასავლეთ ტიმორში მდებარე კუპანგა.

## რესურსები ინტერნეტში
*კუნძული ტიმორი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
*აღმოსავლეთ ტიმორის მთავრობის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის გეოგრაფია
კატეგორია:ინდონეზიის კუნძულები
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის კუნძულები
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
The $5.98 E.P. – Garage Days Re-Revisited

***The $5.98 E.P. – Garage Days Re-Revisited*** — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის პირველი EP, რომელიც 1987 წლის აგვისტოში გამოვიდა. ეს იყო ჯგუფის პირველი ჩანაწერი ბასისტ ჯეისონ ნიუსტედთან ერთად. EP მთლიანად შედგება გვიანი 70-იანებისა და ადრეული 80-იანების ბმმატ და ჰარდკორ პანკის სიმღერების ქავერებისაგან, რომლებზეც რეპეტიციები ლარსის ავტოფარეხში გაიარა ჯგუფმა, ხოლო მოგვიანებით სტუდიაში ჩაწერა. სახელწოდებაში შეტანილი იქნა გამოცემის ღირებულება, რათა ფანები არ მოტყუებულიყვნენ და  ზედმეტი არ გადაეხადათ. ოფიციალური CD გამოცემაში ეს სახელი ჩანაცვლებული იქნა შემდეგი სახელწოდებით: *The $9.98 CD...* ხუთივე სიმღერა მოგვიანებით, 1998 წელს გამოშვებული ორმაგი ალბომის *Garage Inc.* შემადგენლობაში იქნა შეტანილი.

სიმღერა The Wait გაერთიანებულ სამეფოში გამოტოვილი იქნა, რათა გამოცემა თანხვედრაში ყოფილიყო ადგილობრივ მუსიკის ინდუსტრიის წესებთან, რომელიც EP-ს ხანგრძლივობას შეეხებოდა.

## სიმღერების სია
## პერსონალი 
* ჯეიმზ ჰეტფილდი&nbsp;– წამყვანი ვოკალი, რიტმული გიტარა
* კირკ ჰემეტი&nbsp;– წამყვანი გიტარა
* ჯეისონ ნიუსტედი&nbsp;– ბასი, ბეკ-ვოკალი
* ლარს ულრიხი&nbsp;– დასარტყმელი საკრავები

## ჩარტები 
## სერტიფიცირება 
## სქოლიო 
კატეგორია:მეტალიკის EP-ები
კატეგორია:1987 წლის EP-ები
კატეგორია:Elektra Records-ის EP-ები
კატეგორია:Vertigo Records-ის EP-ები
ჩაპალა

**ჩაპალა** () — მექსიკის უდიდესი მტკნარი ტბა. მდებარეობს ხალისკოს შტატში, მიჩოაკანის შტატის საზღვართან, ქალაქ გვადალახარიდან სამხრეთით 45 კმ-ზე, ზღვის დონიდან 1524 მეტრზე. ტბის ფართობია 1100 კმ² და გადაჭიმულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთით 80 კილომეტრის სიგრძეზე და 18 კილომეტრზე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ. ტბა საკმაოდ წყალმარჩხია, საშუალო სიღრმე 7 მეტრია, ხოლო ყველაზე ღრმა ადგილისა — 10,5 მ. აქ მდებარეობს ორი კუნძული. უდიდესია ლოს-ალაკრანესი. 

ჩაპალაში ჩაედინება ოთხი მდინარე: ლერმა, სულა, უარაჩა, დუერო და გამოედინება ერთი — სანტიაგო, რომელიც შემდეგ წყნარ ოკეანეს ერთვის.

ტბის წყლის ბოროტად გამოყენებამ, იგი მნიშვნელოვანი საფრთხის, დაშრობის საშიშროებამდე მიიყვანა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* მექსიკის ტბების სია
* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*  მექსიკის მთის ტბების ეკორეგიონი
*  ლერმა-ჩაპალას აუზის პრობლემა და მათი ბედი 

კატეგორია:მექსიკის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ხუნძური ენა

**ხუნძური ენა**, *ავარული ენა* — ნახურ-დაღესტნურ ენათა ოჯახის დაღესტნური ჯგუფის ხუნძურ-ანდიური ქვეჯგუფის ენა. გავრცელებულია დაღესტნის რესპუბლიკასა და აგრეთვე აზერბაიჯანში (ბელაქნის და ზაქათალის რაიონებში). ხუნძურ ენაზე დაახლოებით 790 000 კაცი ლაპარაკობს.

ხუნძურ ენაში განირჩევა დიალექტთა 2 მთავარი ჯგუფი: ჩრდილოეთისა (ხუნძახური) და სამხრეთის (ჰიდურ-ანდალალურ-ყარახული, ანწუხური, ჭარული). სალიტერატურო ენას საფუძვლად უდევს ჩრდილოეთის (ხუნძახური) დიალექტი. დამწერლობა ემყარება კირილიცას.

ხუნძური ენის ბგერითი შედგენილობა ხასიათდება მარტივი ვოკალიზმით და რთული კონსონანტიზმით. გარჩეულია 5 ხმოვანი (ა, ე, ი, ო, უ). მახვილი სიტყვაში შეიძლება იყოს თავიდან პირველ ან მეორე მარცვალზე. მორფოლოგიული კატეგორიებიდან გარჩეულია 3 გრამატიკული კლასი. ძირითადი ბრუნვები: სახელობითი, ერგატივი, ნათესაობითი და მიცემითი; გარჩეულია ადგილობით (ლოკალურ) ბრუნვათა 5 სერია (წყება), თითოეულში 3-3 ბრუნვაა (ადგილობითი, მიმართულებითი და დაშორებითი). არსებობს ორ- და ერთფუძიანი ბრუნების ტიპები. თვლის სისტემა ოცობითია. მსაზღვრელი წინ უსწრებს საზღვრულს. ზმნა იცვლება გრამატიკული კლასისა და რიცხვის მიხედვით; მდიდარია დრო-კილოთა და სხვადასხვა მოდალური მნიშვნელობის ფორმებით. ზმნის უარყოფით ფორმათა წარმოების პრინციპი სინთეზურია. მორფოლოგიური ელემენები სახელსა და ზმნაში შეიძლება იყოს პრეფიქსიცა და სუფიქსიც. ფორმათა წარმოების ზოგადი პრინციპი აგლუტინაციურია.

დამოკიდებული წინადადების როლში გვევლინება ინფინიტივიანი და მასდარიანი, აბსოლუტივიანი და მიმღეობიანი კონსტრუქციები. საკუთარი ძველი ლექსიკა კარგადაა დაცული. გვხვდება ნასესხები სიტყვებიც თურქული, არაბული, სპარსული და რუსული ენებიდან.

## ორთოგრაფია 
## ლიტერატურა 
* Алексеев М. Е., Атаев Б. М., *Аварский язык*. М., 1997.
* Атаев Б. М., *Аварцы: история, язык, письменность*. Махачкала, 1996.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ავარული ენის კორპუსი   
* ხუნძური დამწერლობის ისტორიიდან 

## სქოლიო
კატეგორია:ხუნძური ენა
კატეგორია:აზერბაიჯანის ენები
კატეგორია:რუსეთის ენები
მონტერეი

**მონტერეი**  (; ცნობილია ასევე როგორც  ჩრდილოეთის სულთანი) — ქალაქი  მექსიკაში.  ნუევო-ლეონის შტატის დედაქალაქი. მექსიკაში მოსახლეობის მიხედვით მესამე აგლომერაციაა. 

მდებარეობს მექსიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, აღმოსავლეთი სიერა-მადრეს მთისწინეთზე.  ქალაქი დააარსა დიეგო დე მონტემაიორმა 1596 წელს. 

## იხილეთ აგრეთვე
* მექსიკის ქალაქების სია

კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
ნესაუალკოიოტლი

**ნესაუალკოიოტლი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი მექსიკაში. შედის მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში. მოსახლეობა 1,140,528 ადამიანი (2005).

## იხილეთ აგრეთვე
* მექსიკის ქალაქების სია

კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
ფრანცისკე ასიზელი

**წმინდა ფრანცისკე ასიზელი** (ჯოვანი დი პიეტრო დი ბერნარდონე, ; დ.   1182 — გ. 3 ოქტომბერი 1226) — კათოლიკე წმინდანი, ფრანცისკელთა ორდენის დამაარსებელი.

## ადრეული წლები 
ფრანცისკე ასიზელი დაიბადა იტალიის ქალაქ ასიზიში. მისი მამა პიეტრო ბერნარდონე, მდიდარი ასიზელი ქსოვილების ვაჭარი, ხოლო დედა, რომლის შესახებაც ცნობები მწირია, სავარაუდოდ პროვანსელი დიდგვაროვნების ოჯახიდან იყო. ფრანცისკეს ნათლობისას დაარქვეს ჯოვანი — სახელი, რომელიც მამამისმა მოგვიანებით შეუცვალა და დაარქვა ფრანცისკე, საფრანგეთში მისი საქმიანობის აღსანიშნავად.

თავდაპირველი განათლება ფრანცისკემ მიიღო ასიზელი მღვდლებისაგან, თუმცა სავარაუდოდ ის ასევე იღებდა განათლებას ტრუბადურების სკოლაში. ფრანცისკე არ იჩენდა დიდ დაინტერესებას არც სწავლის და მიუხედავად მამის საქმიანობისა, არც სავაჭრო საქმის მიმართ. მას უდარდელი და ყოველმხრივ უზრუნველყოფილი ბავშვობა ჰქონდა. კარგად ჩაცმული, სიმპათიური, მხიარული, ხელგაშლილი, გალანტური და ზრდილობიანი ფრანცისკე მალევე გახდა ახალგაზრდა ასიზელი დიდგვაროვნების ფავორიტი.

20 წლის ასაკში, ფრანცისკე, თანაქალაქელებთან ერთად მონაწილეობდა ბრძოლაში პერუჯელებთან სადაც ასიზელები დამარცხდნენ და ფრანცისკემ წელიწადზე მეტი პერუჯაში ტყვეობაში გაატარა. ტყვეობიდან გათავისუფლებული კვლავ უზრუნველ ცხოვრებას დაუბრუნდა და მოგვიანებით სამხედრო კარიერის გაკეთება გადაწყვიტა. ამ პერიოდში ფრანცისკემ ორჯერ გადაიტანა მძიმე დაავადება, რომელმაც მის სულიერ ცვლილებას შეუწყო ხელი. 1205 წელს წავიდა პულიაში ჯარში ჩასაწერად, თუმცა უცნაურმა სიზმარმა იგი ასიზში დააბრუნა.

ამის შემდეგ ფრანცისკე თავს არიდებს ძველ მეგობრებს და დროს ძირითადად მარტო, ლოცვაში ატარებს. შემდეგ იწყებს კეთროვნების მოვლას ასიზის ლაზარეთებში. რომში მოგზაურობის შემდეგ, სადაც ის ტაძრის კარებთან ღარიბთათვის ლოცულობდა, ჰქონდა მისტიური ხილვა იესო ქრისტესი, სადაც ჯვარცმის ხატი თხოვდა დახმარებას აღედგინა მისი სახლი, რომელიც ინგრეოდა. ფრანცისკემ ჩათვალა, რომ ეს იყო ის ტაძარი სადაც ის ლოცულობდა და მამის ქსოვილების გაყიდვით დაეხმარა მღვდელს ტაძრის აღდგენაში.

პიეტრო, მამამისი, ცდილობდა ფრანცისკეს ახალი ცხოვრების შეცვლას, ჯერ მუქარით, შემდეგ ცემით. ფრანცისკემ უარყო მამა და მთელი ქონება, საკუთარი ტანისამოსის ჩათვლით მას დაუტოვა, რის შემდეგაც რამდენიმე თვე ასიზის მიდამოებში მათხოვრობდა.

ცხოველთა საერთაშორისო დღის (World Animal Day) აღნიშვნა გადაწყდა 1931 წელს, ეკოლოგების კრებაზე ფლორენციაში. 4 ოქტომბერი შეირჩა ცხოველთა საერთაშორისო დღის თარიღად იმ ნიშნით, რომ ეს არის ცხოველთა მფარველი კათოლიკე წმინდანის ფრანცისკე ასიზელის გარდაცვალების დღე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფრანცისკე ასიზელი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* "St. Francis of Assisium, Confessor"
* The Life & Miracles of St. Francis of Assisi, the Monk who received the Stigmata of Jesus Christ 
* The Franciscan Archive
## სქოლიო
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:დაბადებული 1181
კატეგორია:გარდაცვლილი 1226
მეხიკალი

**მეხიკალი**  () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ მექსიკაში. ქვემო კალიფორნიის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 1 000 010 ადამიანი (2008).

## იხილეთ აგრეთვე
* მექსიკის ქალაქების სია

კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
საქართველოს საფეხბურთო თასი 1996-1997

**საქართველოს თასი 1996-97** — საქართველოს თასის მეშვიდე გათამაშება ფეხბურთში. გამარჯვებული გახდა თბილისის „დინამო“, რომელმაც ფინალში ბათუმის „დინამო“ დაამარცხა, ანგარიშით 1–0.

## შედეგები 
### მეოთხედფინალი 
|}

### ნახევარფინალი 
|}

### ფინალი 
## იხილეთ აგრეთვე 
* უმაღლესი ლიგა 1996-1997

## პერიოდიკა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.

კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო თასი
საქართველოს საფეხბურთო თასი 1997-1998

**საქართველოს თასი 1997-98** — საქართველოს თასის მერვე გათამაშება ფეხბურთში. გამარჯვებული გახდა ბათუმის „დინამო“, რომელმაც ფინალში თბილისის „დინამო“ დაამარცხა, ანგარიშით 2–1.

## შედეგები 
### მეთექვსმეტედფინალი 
|}

### მერვედფინალი 
|}

### მეოთხედფინალი 
|}

### ნახევარფინალი 
|}

### ფინალი 
## იხილეთ აგრეთვე 
* უმაღლესი ლიგა 1997-1998

## პერიოდიკა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.

კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო თასი
Out of Time

***Out of Time*** — ამერიკული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ R.E.M.-ის მეშვიდე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1991 წელს, ლეიბლზე  Warner Bros.. 1992 წლის ’’გრემის’’ დაჯილდოებაზე მან მიიღო სამი ჯილდო. ამერიკულ ჰიტ-აღლუმში დისკმა გაატარა 109, ხოლო ბრიტანულში - 183 კვირა.

## სიმღერების სია
### მხარე 1&nbsp;– Time side
#Radio Song (KRS-One-თან ერთად) – 4:12
#Losing My Religion&nbsp;– 4:26
#Low&nbsp;– 4:55
#Near Wild Heaven&nbsp;– 3:17
#Endgame&nbsp;– 3:48

### მხარე 2&nbsp;– Memory side
#Shiny Happy People&nbsp;– 3:44
#Belong&nbsp;– 4:03
#Half a World Away&nbsp;– 3:26
#Texarkana&nbsp;– 3:36
#Country Feedback&nbsp;– 4:07
#Me in Honey&nbsp;– 4:06

### 25 წლიანი საიუბილეო გამოცემა
;დისკი 2 - დემოები
#Losing My Religion 1 (დემო)
#Near Wild Heaven 1 (დემო)
#Shiny Happy People 1 (დემო)
#Texarkana 1 (დემო)
#Untitled Demo 2
#Radio&nbsp;– Acoustic (Radio Song 1 - დემო)
#Near Wild Heaven 2 (დემო)
#Shiny Happy People 2 (დემო)
#Slow Sad Rocker (Endgame-ის დემო)
#Radio Band (Radio Song 3 - დემო)
#Losing My Religion 2 (დემო)
#Belong (დემო)
#Blackbirds (Half a World Away-ს დემო)
#Texarkana (დემო)
#Country Feedback (დემო)
#Me on Keyboard (Me in Honey-ს დემო)
#Low (დემო)
#40 Sec. (40 Second Song-ს დემო)
#Fretless 1 (დემო)

;დისკი 3 - Mountain Stage, 1991
#Introduction
#World Leader Pretend
#Radio Song
#Fall On Me
#It's the End of the World as We Know It (And I Feel Fine)
#Half a World Away
#Belong
#Love Is All Around
#Losing My Religion
#Dallas (ბილი ბრეგის, კლაივ გრეგსონის და კრისტინ კოლისტერის მონაწილეობით)
#Radio Song
#Disturbance at the Heron House
#Low
#Swan Swan H
#Pop Song 89

;დისკი 4 - Blu-ray'*
#*Out of Time* - მაღალი რეზოლუციის აუდიო
#*Out of Time* - 5.1 მოცულობითი ჟღერადობა
#Radio Song მუსიკალური ვიდეო
#Losing My Religion მუსიკალური ვიდეო
#Low მუსიკალური ვიდეო
#Near Wild Heaven მუსიკალური ვიდეო
#Shiny Happy People მუსიკალური ვიდეო
#Belong მუსიკალური ვიდეო
#Half a World Away მუსიკალური ვიდეო
#Country Feedback მუსიკალური ვიდეო
#*Time Piece'' - ელექტრონული პრესრელიზი

## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო 
კატეგორია:R.E.M.-ის ალბომები
კატეგორია:1991 წლის ალბომები
კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები
საქართველოს დეივისის თასის ნაკრები

**საქართველოს დეივისის თასის ნაკრები** წარადგენს საქართველოს დეივისის თასის გათამაშებაში ჩოგბურთში. ხელმძღვანელობს საქართველოს ჩოგბურთის ფედერაცია.

ამჟამად ნაკრები გამოდის ევროპა/აფრიკის ზონის I ჯგუფში. საუკეთესო შედეგია 2006 წელს II ჯგუფიდან გადმოსავლა.

ქართული ნაკრები დეივისის თასზე 1995 წლიდან გამოდის. მანამდე, ქართველი ჩოგბურთელები საბჭოთა კავშირის ღირსებას იცავდნენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დეივისის თასი
* საქართველოს ფედერაციის თასის ნაკრები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნაკრების გვერდი DavisCup.com-ზე.

კატეგორია:დეივისის თასის ნაკრებები
დეივისის თასი
კატეგორია:საქართველოს ჩოგბურთი
Monster

***Monster*** — ამერიკული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ R.E.M.-ის მეცხრე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1994 წელს, ლეიბლზე  Warner Bros..  ეს იყო წინა დისკებისგან განსხვავებით, საკმაოდ მკვეთრი გადახრა ჯგუფის ჩვეული სტილისგან, გიტარის უფრო უხეში ჟღერადობით, მაგრამ სიმღერების უფრო მინიმალისტური ჟღერადობით. ალბომის წარმატებას ხელი შეუწყო სინგლის  What's the Frequency, Kenneth? გამოცემამ. ასევე მნიშვნელოვანი იყო, რომ დისკის გამოცემას მოჰყვა 1989 წლის შემდეგ ჯგუფის მიერ გამართული პირველი საკონცერტო ტურნე..

## სიმღერების სია 
;მხარე 1&nbsp;– C side
# What's the Frequency, Kenneth?&nbsp;– 4:00
# Crush with Eyeliner&nbsp;– 4:39
# King of Comedy&nbsp;– 3:40
# I Don't Sleep, I Dream&nbsp;– 3:27
# Star 69&nbsp;– 3:07
# Strange Currencies&nbsp;– 3:52

;მხარე 2&nbsp;–  D side
#Tongue&nbsp;– 4:13
# Bang and Blame&nbsp;– 5:30
# I Took Your Name&nbsp;– 4:02
# Let Me In&nbsp;– 3:28
# Circus Envy&nbsp;– 4:15
# You&nbsp;–  4:54

## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
### სერტიფიცირებები და გაყიდვები
}

## სქოლიო
კატეგორია:R.E.M.-ის ალბომები
კატეგორია:1994 წლის ალბომები
კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები
Automatic for the People

***Automatic for the People*** — ამერიკული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ R.E.M.-ის მერვე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1992 წელს, ლეიბლზე  Warner Bros..  მიუხედავად იმისა, რომ ჯგუფს თავდაპირველად სურდა უფრო მძიმე ჟღერადობის ალბომის ჩაწერა, აკუსტიკური ჟღერადობის თანხლებით, მიზნები შეიცვალა და ჩაიწერა დისკი, რომელზეც უფრო მეტი ყურადღება დაეთმო სიკვდილთან დაკავშირებულ ტექსტებს. აშშ ჰიტ-აღლუმში ალბომი #2 პოზიციაზე მოხვდა. ასევე გამოიცა მხარდამჭერი ექვსი კომერციული სინგლი. ექვსივემ დიდი პოპულარობა იქონია.

## სიმღერების სია
;მხარე 1&nbsp;– Drive side
#Drive&nbsp;– 4:31
#Try Not to Breathe&nbsp;– 3:50
#The Sidewinder Sleeps Tonite&nbsp;– 4:06
#Everybody Hurts&nbsp;– 5:17
#New Orleans Instrumental No.1&nbsp;– 2:13
#Sweetness Follows&nbsp;– 4:19

;მხარე 2&nbsp;– Ride side
#Monty Got a Raw Deal&nbsp;– 3:17
#Ignoreland&nbsp;– 4:24
#Star Me Kitten&nbsp;– 3:15
#Man on the Moon&nbsp;– 5:13
#Nightswimming&nbsp;– 4:16
#Find the River&nbsp;– 3:50

## ჩარტები და სერტიფიცირებები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
### ათწლეულის საბოლოო ჩარტი
### სერტიფიცირებები და გაყიდვები
## სქოლიო 
კატეგორია:R.E.M.-ის ალბომები
კატეგორია:1992 წლის ალბომები
ფაზური სიჩქარე

[frame|right|[ზედაპირული გრავიტაციული ტალღა|ზედაპირული გრავიტაციული ტალღის ფაზური სიჩქარის ილუსტრაცია. წითელი წერტილი (აქვს რა მუდმივად ერთი და იგივე ფაზა) გადაადგილდება ფაზური სიჩქარით.]]

ფიზიკაში ტალღის **ფაზური სიჩქარე** არის სიდიდე, რომელიც განსაზღვრავს სივრცეში ტალღის ფაზის გავრცელების სიჩქარეს. მონოქრომატული (ერთი სიხშირის მქონე) ტალღის ნებისმიერი წერილი, რომელსაც მუდმივი ფაზა აქვს გადაადგილდება ფაზური სიჩქარით. ტალღის სიგრძისა (*λ*) და პერიოდის (*T*) მეშვეობით ფაზური სიჩქარე შემდეგნაირად გამოისახება

:v_\mathrm{p} = \frac{\lambda}{T},

ხოლო კუთხური სიხშირისა და ტალღური რიცხვის მეშვეობით კი შემდეგნაირად

:v_\mathrm{p} = \frac{\omega}{k}.

დისპერსიულ გარემოში ფაზური სიჩქარე იცვლება სიხშირის ცვლილებასთან ერთად და ზოგად შემთხვევაში არ ემთხვევა ჯგუფურ სიჩქარეს. 

ელექტრომაგნიტური ტალღის ფაზური სიჩქარე გარკვეულ პირობებში (მაგალითად ანომალური დისპერსიის დროს, ან ლენგმიურის ტალღებისთვის პლაზმაში) შეიძლება სინათლის სიჩქარეზე მეტი იყოს, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ადგილი აქვს ენერგიის (ან ინფორმაციის) გადატანას სინათლის სიჩქარეზე მეტი სიჩქარით, ვინაიდან ენერგიის გადატანის სიჩქარე ჯგუფური სიჩქარით განისაზღვრება. 

## ფაზური სიჩქარე კვანტურ ფიზიკაში 
კვანტურ მექანიკაში ნაწილაკებს გააჩნიათ ტალღური თვისებებიც. დე ბროილის ჰიპოთეზის თანახმად

:v_\mathrm{p} = \frac{\omega}{k} = \frac{E/\hbar}{p/\hbar} = \frac{E}{p}. 

ენერგიასა და იმპულსს შორის რელატივისტური კავშირის გამოყენებით მივიღებთ

:v_\mathrm{p} = \frac{E}{p} = \frac{\gamma m c^2}{\gamma m v} = \frac{c^2}{v} = \frac{c}{\beta}

სადაც *E* არის ნაწილაკის სრული ენერგია (ანუ უძრაობის ენერგიისა და (კინემატიკური) კინეტიკური ენერგიის ჯამი) *p* არის იმპულსი, \gamma არის ლორენც-ფაქტორი, *c* არის სინათლის სიჩქარე, და β არის სიჩქარის ფარდობა სინათლის სიჩქარესთან. ცვლადი *v* შეიძლება განვიხილოთ როგორც ნაწილაკის სიჩქარე, ან როგორც მისი შესაბამისი ტალღური პაკეტის ჯგუფური სიჩქარე. ვინაიდან ნაწილაკის სიჩქარე v  ნებისმიერი ნაწილაკისთვის, მისი შესაბამისი ტალღის ფაზური სიჩქარე ყოველთვის მეტია სინათლის სიჩქარეზე*c*, ანუ

:v_\mathrm{p} > c. \,

## იხილეთ აგრეთვე 
*ტალღა
*ჯგუფური სიჩქარე

## რესურსები ინტერნეტში
* Subluminal – A Java applet
* Simulation – A Java applet by Paul Falstad

კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
მერიდა

ტოპონიმი **მერიდა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* მერიდა — ქალაქი ესპანეთში.
* მერიდა — ქალაქი მექსიკაში.
* მერიდა — შტატი ვენესუელაში.
* მერიდა — ქალაქი ვენესუელაში.

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კულიაკანი

**კულიაკანი**  () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი მექსიკაში.  სინალოის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 793,730  ადამიანი (2005).

## იხილეთ აგრეთვე
* მექსიკის ქალაქების სია

კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
აგუასკალიენტესი

**აგუასკალიენტესი** (; სიტყვასიტყვით „ცხელი წყალი“) — ქალაქი ცენტრალურ მექსიკაში. აგუასკალიენტესის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 801 672 ადამიანი (2005). ქალაქი დაარსდა 1575 წელს როგორც ვერცხლის მოპოვების ცენტრი. აგუასკალიენტესის ახლოს არის ცხელი მინერალური წყაროების კურორტი, აქედან წარმოსდგა ქალაქის სახელწოდებაც.

## იხილეთ აგრეთვე
* მექსიკის ქალაქების სია

## ლიტერატურა
კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
სომხური საბჭოთა ენციკლოპედია

thumb|right|250px|სომხური საბჭოთა ენციკლოპედია
**სომხური საბჭოთა ენციკლოპედია** (; ) — პირველი უნივერსალური ენციკლოპედიაა სომხურ ენაზე. გამოიცა  1974-87 წლებში 13 ტომად. (სსე-ს მთავარმა რედაქციამ მე-13 ტომი მიუძღვნა სომხეთის სსრ-ს). სარედაქციო კოლეგიის ხელმძღვანელი  — ვ.ა. ამბარცუმიანი იყო, მთავარი რედაქტორი კი  — კ.ს. ხუდავერდიანი. 

## სტრუქტურა 
სტატიათა საერთო რაოდენობაა 36 767-ია, ჩართულია 858 ფერადი და შავ-თეთრი რუკა. თითოეული ტომი გამოცემულია 100 000 ტირაჟით და საშუალოდ 720 გვერდისგან შედგება. გვერდების საერთო რაოდენობაა 8 688. 

## რესურსები ინტერნეტში
*სომხური საბჭოთა ენციკლოპედია

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის ენციკლოპედიები
კატეგორია:სომხეთი
The Beatles-ის მიერ ჩაწერილი სიმღერების სია

ქვემოთ წარმოდგენილია ჯგუფ The Beatles-ის მიერ ჩაწერილი ყველა სიმღერის სია.

## სია 
## სქოლიო 
კატეგორია:The Beatles-ის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერების სიები მუსიკოსების მიხედვით
ტლალნეპანტლა-დე-ბასი

**ტლალნეპანტლა-დე-ბასი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი მექსიკაში. შედის მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში. მოსახლეობა 683,808 ადამიანი (2005).

## იხილეთ აგრეთვე
* მექსიკის ქალაქების სია

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის ქალაქები
სამხრეთი კუნძული (ახალი მიწა)

**სამხრეთი** () — სამხრეთი კუნძული ახალი მიწის არქიპელაგში, მდებარეობს ჩრდილოეთ რუსეთში. მისი ფართობი შეადგენს 33,275 კვადრატულ კილომეტრს. ეს კუნძული ჩრდილოეთიდან სრუტის მეშვეობით არის გამოყოფილი, კუნძულ ჩრდილოეთს. სამხრეთის კუნძული თავისი ფართობის მიხედვით მსოფლიოს უდიდეს 50 კუნძულში შედის. 

## ეკოლოგია 
თავდაპირველად ეს კუნძული ნანცების საცხოვრებელი იყო, ამ ადგილებიდან ევაკუირებული იქნა მოსახლეობა და 1950 წელს აქ გამოსცადეს ბირთვული იარაღი. 

კუნძულზე ძირითადად ზღვის ფრინველები სახლობს.

აქ გავრცელებულია ტუნდრა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Location 
* Nature Reserve 

## სქოლიო 
კატეგორია:ახალი მიწა
კატეგორია:რუსეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ბელორუსული საბჭოთა ენციკლოპედია

**ბელორუსული საბჭოთა ენციკლოპედია** () — უნივერსალური ენციკლოპედია ბელარუსულ ენაზე 12 ტომად, გამოიცა მინსკში 1969—1975 წლებში. ესაა ბელარუსულ ენაზე  პირველად დაბეჭდილი აკადემიური ენციკლოპედია.

## ისტორია 
ენციკლოპედიის შედგენაში ხუთი ათასზე მეტმა ავტორმა, მათ შორის, ბელორუსიის მეცნიერებათა აკადემიის 125-მა აკადემიკოსმა და წევრ-კორესპონდენტმა მიიღო მონაწილეობა, ამას გარდა, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიამ და მეცნიერებათა დარგობრივმა აკადემიამ, 344-მა მეცნიერებათა დოქტორმა და პროფესორმა, 1650-მა მეცნიერებათა კანდიდატმა შეიტანა თავისი წვლილი. ავტორთა 85% ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა  ბელორუსიის სსრ-ში. 

## აღწერილობა 
თერთმეტი ტომი სტატიებსა და დამატებებს შეიცავს (11 ტომი), მე-12 თემატურ ტომს წარმოადგენს და ბელორუსიის სსრ-ს ეძღვნება. ენციკლოპედიაში სტატიათა საერთო რაოდენობაა 34 409, აქედან ბელორუსულ თემატიკას დაახლოებით 40% ეძღვნება.  6 ათასამდე სტატია ისტორიას ეთმობა, 10 ათასამდე სტატია საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს, დაახლოებით 6,7 ათასი სტატია გეოგრაფიას, 6,8 ათასამდე კულტურას, ხოლო 7 ათასამდე სტატია ბიოგრაფიულია.   
თორმეტ ტომში 112 ფერადი ჩანართია  (1554 ილუსტრაცია და 172 რუკაა), 215 შავ-თეთრი ჩანართია (3002 ილუსტრაცია), დაახლოებით 8 ათასი ილუსტრაცია და 500 რუკაა ტექსტებში.

## სხვა საბჭოთა ენციკლოპედიები 
## იხილეთ აგრეთვე
*ენციკლოპედიები ენების მიხედვით

## წყაროები
* Ад рэдакцыйнай калегіі // ბელორუსული საბჭოთა ენციკლოპედია. — მინსკი : ბელენ., ტ.12
## რესურსები ინტერნეტში
*ბელორუსული საბჭოთა ენციკლოპედია
კატეგორია:ბელორუსული ენციკლოპედიები
კატეგორია:ენციკლოპედიები
კატეგორია:სსრკ-ის ენციკლოპედიები
არარეკო

**არარეკო** () — ტბა მექსიკაში. მდებარეობს დასავლეთი სიერა-მადრეს მთებში, ჩიუაუის შტატში. გაწოლილია ქალაქ კრეელიდან 14 კილომეტრში. ტბის ზედაპირის ფართობია 0,4 კმ². 

## რესურსები ინტერნეტში
* Turismo: Arareco 
* Google Maps

კატეგორია:მექსიკის ტბები
ჯგუფური სიჩქარე

[frame|ღრმა წყლის ზედაპირული გრავიტაციული ტალღების დისპერსიულობის ილუსტრაცია: წითელი წერტილი მოძრაობს [ფაზური სიჩქარე|ფაზური სიჩქარით, ხოლო მწვანე წერერტილი კი ჯგუფური სიჩქარით. ღრმა წყლის შემთხვევაში ფაზური სიჩქარე ჯგუფურზე ორჯერ მეტია.]]
მინი|ილუსტრაციაზე ჯგუფური სიჩქარე და ფაზის სიჩქარე მოძრაოენ სხვა და სხვა მიმართულებით

ფიზიკაში ტალღის **ჯგუფური სიჩქარე** არის მისი ამპლიტუდის პროფილის (პაკეტის) სივრცეში გავრცელების სიჩქარე.

## განმარტება და ინტერპრეტაცია 
### განმარტება 
მათემატიკურად ჯგუფური სიჩქარე *vg* განიმარტება შემდეგი განტოლებით

:v_g \ \equiv\  \frac{\partial \omega}{\partial k}\,

სადაც:
:*ω* არის კუთხური სიხშირე;
:*k* არის ტალღური რიცხვი.

თანაფარდობას *ω*(*k*), რომელიც განსაზღვრავს *ω* როგორც *k*-ს ფუნქციას დისპერსიული თანაფარდობა ეწოდება. თუ *ω* არის *k*-ს პროპორციული, მაშინ ჯგუფური სიჩქარე ფაზური სიჩქარის ტოლია. მხოლოდ ასეთ შემთხვევაში შეიძლება შეინარჩუნოს ტალღურმა პაკეტმა გავრცელებისას საწყისი ფორმა სხვა შემთხვევაში ტალღური პაკეტი გავრცელებისას ფორმას შეიცვლის. 

### ფიზიკური ინტერპრეტაცია 
ჯგუფური სიჩქარე ხშირად განიხილება როგორც ტალღის მიერ ენერგიის ან ინფორმაციის გადატანის სიჩქარე. უმეტეს შემთხვევაში ეს მტკიცება საკმაოდ ზუსტია, თუმცა დისიპაციურ გარემოში გავრცელებისას ეს მტკიცება შეიძლება დაირღვეს.

## ჯგუფური სიჩქარე კვანტურ მექანიკაში
ალბერტ აინშტაინი იყო პირველი მეცნიერი, რომელმაც ახსნა სინათლის დუალური (ტალღა-ნაწილაკი) ბუნება 1905 წელს. ლუის დე ბროილის ჰიპოთეზის თანახმად ასეთი უალობა ნაწილაკებისთვისაც უნდა იყოს დამახასიათებელი. დე ბროილის ჰიპოთეზის თანახმად ნაწილაკის სიჩქარე უნდა იყოს შესაბამისი მისი ტალღის ჯგუფური სიჩქარის ტოლი. შესაბამისად

:v_g = \frac{\partial \omega}{\partial k} = \frac{\partial (E/\hbar)}{\partial (p/\hbar)} = \frac{\partial E}{\partial p}

სადაც
:*E* არის ნაწილაკის სრული ენერგია;
:*p* არის იმპულსი,
:\hbar არის პლანკის მუდმივა.  

არარელატივისტური ნაწილაკისთვის გვექნება

:\begin{align}
  v_g &= \frac{\partial E}{\partial p} = \frac{\partial}{\partial p} \left( \frac{1}{2}\frac{p^2}{m} \right)\\
    &= \frac{p}{m}\\
    &= v.
\end{align}

სადაც
:*m* არის ნაწილაკის მასა, ხოლო 
:*v* არის მისი სიჩქარე.

ფარდობითობის სპეციალურ თეორიაში კი გვაქვს

:\begin{align}
  v_g &= \frac{\partial E}{\partial p} = \frac{\partial}{\partial p} \left( \sqrt{p^2c^2+m^2c^4} \right)\\
    &= \frac{pc^2}{\sqrt{p^2c^2 + m^2c^4}}\\
    &= \frac{p}{m\sqrt{(p/(mc))^2+1}}\\
    &= \frac{p}{m\gamma}\\
    &= \frac{mv\gamma}{m\gamma}\\
    &= v.
\end{align}

სადაც
:*m* არის ნაწილაკის უძრაობის მასა;
:*c* არის სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში;
:\gamma არის ლორენც-ფაქტორი;  
: *v* არის ნაწილაკის სიჩქარე.

ნაწილაკის ჯგუფური სიჩქარე არ უნდა აგვერიოს შესაბამის ფაზურ სიჩქარეში, რომელიც მაწილაკის შესაბამისი ტალღის სიგრძისა და სიხშირის ნამრავლის ტოლია. როგორც რელატივისტურ, ასევე არარელატივისტურ კვანტურ მექანიკაში ნაწილაკის აღმწერი ტალღური პაკეტის ჯგუფური სიჩქარე ნაწილაკის გადაადგილების რეალურ სიჩქარეს შეესაბამება.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტალღა
*ფაზური სიჩქარე

## ლიტერატურა 
*  223 p.
* 
* 
* 
* 
* 
*  

კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
მექსიკის ტბების სია

**მექსიკის ტბების სია** – აქ წარმოდგენილია მექსიკის ტბების სია.

## ჩიაუაუა
*არარეკო
*ბუსტილიოსი

## დურანგო
*პალმიტო 
*სანტიაგილიო

## ხალისკო
*ჩაპალა  
*საიულა
 
## მეხიკო
*ჩაპულტეპეკი
*შოჩიმილკო

## მეხიკოს შტატი
*ჩალკო
*ეკატეპეკი 
*ტესკოკო
*შალტოკანი 
*სუმპანგო

## მიჩოაკანი
*კუიტსეო 
*პაცკუარო
*სირაუენი

## ნაიარიტი
*აგუა-მილპა

## ნუევო-ლეონი
*სერო-პრიეტო 
*კუჩილიო

## პუებლა
*ალჩიჩიკა
*ალხოხუკა
*ატეშკასი
*ლა-პრესიოსა
*კეჩულაკი
*ტეკუიტლაპა
*ტეპეიაუალკო
*ტოტოლსინკო

## კინტანა-როო
*ბაკალარი 
*ჩიჩანკანაბი 

## სინალოა
*ბაკარასი
*კომედერო
*დომინგესი 
*იდალგო 
*უიტესი 
*მატეოსი  

## ტამაულიპასი
*გერერო

## ვერაკრუსი
*კატემაკო

## რესურსები ინტერნეტში 
* მექსიკის ტბები. World Lakes Website.
მექსიკის მთიანეთი

thumb|right|250px|მექსიკის მთიანეთი
**მექსიკის მთიანეთი** () — მთიანეთი ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ ნაწილში, მექსიკაში. ზეგნის ფართობია დაახლ. 1200  კმ². შედგება ვრცელი ზეგნებისა და მთიანი ქედებისაგან, რომელიც საზღვრავს აღმოსავლეთიდან, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. მთიანეთის უდიდესი ნაწილი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1000—2000 მეტრის სიმაღლეზე. 

მთიანეთი არათანაბრადაა დასახლებული. სამხრეთის ნაყოფიერ ხეობებში ცხოვრობს ქვეყნის მოსახლეობის თითქმის ნახევარი. 

აღმოსავლეთიდან ზეგანს საზღვრავს აღმოსავლეთი სიერა-მადრე (სიმაღლე 4054 მ.), რომელიც მკვეთრად გამოყოფს მექსიკის ყურისაგან.  დასავლეთიდან ესაზღვრება დასავლეთი სიერა-მადრე (სიმაღლე 3150  მ.), რომელიც საფეხურებად ეშვება წყნარი ოკეანის სანაპიროსკენ.  სამხრეთიდან ემიჯნება განივი ვულკანური სიერა, ხოლო ჩრდილოეთით საზღვრავს აშშ-მექსიკის სახელმწიფო საზღვარი. 

ზეგნის შიდა ნაწილი იყოფა ჩრდილოეთისა და ცენტრალურ მესად.

## რესურსები ინტერნეტში
*Mexican Plateau, Mexico City Region 

კატეგორია:მექსიკის გეოგრაფია