open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ამალთეა (მითოლოგია)

[მარჯვნივ|მინი|„*ყრმა ზევსი*“, [იაკობ იორდანსის მიხედვით, ადრეული 1630 წელი, ლუვრი.]]
**ამალთეა** () — თხა, (სხვა ვარიანტით ნიმფა), რომელმაც გამოკვება ზევსი თავისი რძით კუნძულ კრეტაზე. 

სწორედ იქ გადამალა დედა – რეამ თავისი ახალშობილი ძე – ზევსი, რათა არ გადაეყლაპა მამა – კრონოსს. როდესაც ზევსი ოლიმპოსზე დამკვიდრდა, ამალთეა ცად აღაზევა (დღეს მეეტლის თანავარსკვლავედში უდიდეს ვარსკვლავს ეწოდება „კაპელლა“, რაც ნიშნავს „თხას“).

ამალთეა ზევსს განსაკუთრებულად უყვარდა. როდესაც ამალთეას რქა მოსტყდა, ზევსმა მას თავისი ღვთაებრივი ხელი შეახო და დალოცა. მას შემდეგ ამ რქას საოცარი თვისება გაუჩნდა, იგი მუდამ სავსე იყო იმით, რასაც მისი მფლობელი მოისურვებდა. სწორედ ამიტომ შეერქვა მას „სიუხვის რქა“. ხოლო როდესაც კეთილმა ამალთეამ თავისი ცხოვრება დაასრულა, მისი ტყავისაგან ზევსმა გააკეთა ფარი, რომელსაც ვერას აკლებდა მტრის იარაღი.

ასე გაჩნდა ეგისი, საოცარი აღსაჭურველი, რომელიც მუდამ თან ჰქონდა ზევსს.

მის სახელს ატარებს პლანეტა იუპიტერის ერთ-ერთი თანამგზავრი ამალთეა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ამალთეა

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:მითური ცხოველები
კატეგორია:ნიმფები
ამალთეა

საკუთარი სახელი **ამალთეა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ამალთეა — ზევსის დედობილი ბერძნულ მითოლოგიაში
* ამალთეა — რძის პროდუქტის მწარმოებელი კომპანია.
* ამალთეა — პლანეტა იუპიტერის თანამგზავრი
* 113 ამალთეა — ასტეროიდი
Dark Globe

„**Dark Globe**“ — სიდ ბარეტის სიმღერა სადებიუტო სოლო-ალბომიდან *The Madcap Laughs*. იგი აღსანიშნავია სიურრეალისტური ტექსტის გამო. სიდ ბარეტი სიმღერას ჩაწერისას რიტმის მიხედვით არ ასრულებდა.

სიმღერის საკუთარი ვერსიები შეასრულეს ჯგუფებმა R.E.M. და Placebo. 2006 წლის ტურნეს მსვლელობისას ის აგრეთვე შეასრულა დეივიდ გილმორმაც, ხოლო ჩანაწერი შეტანილია მის სინგლში „Arnold Layne“.

## ჩაწერა
1969 წლის 12 ივნისის სესიის დროს მუშაობდნენ პროდიუსერები, დეივიდ გილმორი და როჯერ უოტერსი. ბარეტმა ამ სესიის დროს ჩაწერა როგორც „Dark Globe“, ასევე სხვა სიმღერები. მიუხედავად იმისა, რომ გილმორიც და უოტერსიც მას დასრულებულად თვლიდნენ, ჩაიწერა მესამე დუბლიც. On 26 July,. „Dark Globe“-ის დუბლებს სტუდიურ შენიშვნებში ეწოდებოდა „Wouldn't You Miss Me“.

## პერსონალი
*სიდ ბარეტი – ვოკალი, გიტარა
*დეივიდ გილმორი – პროდიუსერი
*როჯერ უოტერსი – პროდიუსერი

## სქოლიო
კატეგორია:1970 წლის სიმღერები
კატეგორია:სიდ ბარეტის სიმღერები
ამატა

**ამატა** (ლათ. Amata) — მეფე ლატინუსის მეუღლე, ლავინიას დედა. მან შეაფერხა თავისი ქალიშვილის და ენეოსის ქორწინება, რადგან უნდოდა ქალიშვილი ტურნუსისათვის მიეთხოვებინა. როდესაც ტურნუსი დაიღუპა, ამატამ თავი ჩამოიხრჩო.

კატეგორია:ენეიდას პერსონაჟები
კატეგორია:რომაული მითოლოგია
ამბროსია

[მინი|250პქ|[თეტიდა ბანს აქილევსს ამბროსიით]]
**ამბროსია** () — ოლიმპიელ ღმერთთა საკვები, რომლის მეშვეობითაც უკვდავებას და მარადიულ სიყმაწვილეს ინარჩუნებდნენ. ამბროსიით იკვებებოდნენ ოლიმპიელთა ცხენებიც. გადატანითი მნიშვნელობით, ამბროსიის მიღება ნიშნავს უკვდავების მოპოვებას, დიდი და სასახელო საქმის გაკეთების შედეგად მიღებული ქება-დიდების დამსახურებას. ამბროსია პოეზიაში და საერთოდ, ნიშნავს სიტკბოს, ჰარმონიულობას.

## ლიტერატურა
*Clay, Jenny Strauss, "Immortal and ageless forever", *The Classical Journal* **77**.2 (December 1981:pp.&nbsp;112–117).
*Ruck, Carl A.P. and Danny Staples, *The World of Classical Myth* 1994, p.&nbsp;26 et seq. http://www.csp.org/chrestomathy/world_of.html 
*Wright, F. A., "The Food of the Gods", *The Classical Review* **31**.1, (February 1917:4–6).

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გამოგონილი სასმელები
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:მითური სასმელები
ამიმონე

**ამიმონე** () — დანაოსის ქალიშვილი, რომელსაც სატირი დევნიდა. ამიმონემ დასახმარებლად მოუხმო პოსეიდონს. პოსეიდონმა სატირს სამკბილა ჰკრა, სატირმა აიცდინა, კლეს მოხვდა და სამი ჭავლი წყალი გადმოედინა. ამის შემდეგ სატირი დაიმალა, ამონე კი პოსეიდონმა წაიყვანა და მისაგან შეეძინა გმირი ნავპულუსი. ესქილემ ამიმონეს მითი გამოიყენა ერთ-ერთ სატირულ დრამაში.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:დანაიდები
თურდო

**თურდო** — მდინარე თელავის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს გომბორის მთის აღმოსავლეთ კალთაზე და ერთვის მდინარე ალაზანს მარჯვნიდან. სიგრძე 32 კმ, აუზის ფართობი 114 კმ². ალაზნის ვაკეზე ქმნის ვრცელ გამოზიდვის კონუსს. საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნა — ზაფხულ-შემოდგომაზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ალაზნის შენაკადები
ამიკოსი

**ამიკოსი** () — პოსეიდონისა და თებელი ფერიის მელიასის (ზოგი ვარიანტით ბითვინისის) ვაჟი. ბებრიკების მეფე, გამოირჩეოდა დიდი ფიზიკური ძალით. როდესაც მის ქვეყანაში არგონავტები მოვიდნენ, მათში ყველაზე ძლიერს — პოლიდევკეს მუშტით ბრძოლა შესთავაზა. პოლიდევკემ მიიღო გამოწვევა, ჩხუბის დროს ამიკოსს კეფაში მაგრად დაკრა და მოკლა. ბებრიკები დაესივნენ პოლიდევკეს, მაგრამ მას არგონავტები მიეშველნენ, მრავალი ბებრიკი მოკლეს და დანარჩენი უკუაქციეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Myth Index - Amycus 

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ტროელები
კატეგორია:პოსეიდონის შთამომავლობა
ამონი

**ამონი** () — ძველეგვიპტური ღვთაება, რომელსაც თავიდან ეგვიპტის თებეში, შემდეგ კი მთელ ეგვიპტეში მზის ღმერთად მიიჩნევდნენ. საბერძნეთსა და რომში მისი კულტი ზევსისა და იუპიტერისას შეერწყო. ამონის ტაძრები იყო სპარტაში, თებეში, რომსა და სხვა ქალაქებში. ამონს წარმოიდგენდნენ და გამოსახავდნენ ცხვრისთავიან მამაკაცად. აქედან მომდინარეობს მისი გამოსახულების ბერძნული ფორმა — მოწიფული, ზევსის მინავსგავსი მამაკაცი ვერძის რქებით.

## ამონ-რა - ეგვიპტის ეროვნული ღმერთი 
ამონი ქალაქ თებეს მფარველ ღვთაებად ითვლებოდა. თებეს დაწინაურების, მისი დედაქალაქად გამოცხადების შემდეგ, ამონი დინასტიის მფარველი ღვთაება გახდა. მისი სახელი ეგვიპტის რამდენიმე ფარაონის სამეფო სახელშიც შევიდა: **ამონ**-ხოტეფ, ტუტანხ**ამონ**. საბოლოოდ ამონი მზის ღმერთთან გაიგივდა და ამონ-რა (ამონ-რაე) ეწოდა, რაც ამონ-მზეს ნიშნავს. ამ სახელწოდებით იგი ეგვიპტის ეროვნულ ღმერთად იქნა აღიარებული. ამონ-რას ქურუმობა ეგვიპტეში ყველაზე გავლენიანი ფენა იყო. ამონის კულტის მთავარი ადგილებია კარნაკისა და ლუქსორის ტაძრები ქალაქ თებეში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* რა

## ლიტერატურა 
*David Klotz, *Adoration of the Ram: Five Hymns to Amun-Re from Hibis Temple* (New Haven, 2006)
*David Warburton, *Architecture, Power, and Religion: Hatshepsut, Amun and Karnak in Context*, 2012, ISBN 9783643902351.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  Leiden Hymns to Amun
* Karnak 3D :: Detailed 3D-reconstruction of the Great Temple of Amun at Karnak 
* Amun with features of Tutankhamun 

## სქოლიო 
კატეგორია:ეგვიპტური ღვთაებები
კატეგორია:მზის ღმერთები
კატეგორია:ნაყოფიერების ღმერთები
კატეგორია:ცის და ამინდის ღმერთები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ამპელოსი

**ამპელოსი** ( - ყურძენი, ყურძნის ჩხა) — დიონისეს სატრფო. დიონისემ ამპელოსს აჩუქა ყურძნის აკიდო, რომელიც ჩამოუკიდა მაღალ თელაზე. ამპელოსმა მოისურვა აკიდოს ჩამოღება, ფეხი დაუცურდა, ჩამოვარდა და მოკვდა. შეწუხებულმა დიონისემ იგი თანავარსკვლავედად აქცია.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:პედერასტი გმირები და ღვთაებები
კატეგორია:მითური ჰიბრიდები
კატეგორია:მითური არსებები
ბან-პა-ინის სამეფო სასახლე

მინი|300px|ჩინური სასახლე
მინი|300px|პავილიონი
**ბან-პა-ინის სამეფო სასახლე** (), აგრეთვე ცნობილი როგორც **ზაფხულის სასახლე** — სასახლის კომპლექსი, რომელსაც ტაილანდის მეფეები საზაფხულო რეზიდენციად იყენებდნენ. სასახლე მდინარე ჩაო ფრაიას სანაპიროზე მდებარეობს პან-პა-ინის რაიონში, აიუთაიას პროვინციაში.

კომპლექსი ააშენა მეფე პრასატ თონმა, თუმცა თითქმის მთელი XVIII-XIX ს. მანძილზე ცარიელი და მიუხედავი იყო. XIX საუკუნის შუა წლებში მეფე მონკუტმა ის აღადგინა. ამჟამად შემორჩენილი შენობების უმეტესობა 1872-1889 წლებშია აგებული მეფე ჩულალონკორნის მიერ. კომპლექსი მოიცავს ვრცელ ბაღებს და ველებს, „სამოთხის ნათებას“, ჩინური სტილის სამეფო სასახლესა და გვირგვინის ოთახს; ასევე სამეფო რეზიდენციას, სათვალთვალო კოშკს და პავილიონს მცირე ტბის შუაგულში.

კომპლექსი ღიაა ტურისტებისთვის. მეფე ბუმიბოლ ადულიდეი და მისი ოჯახი სასახლეს მხოლოდ ბანკეტებისთვის და სპეციალური ღონისძიებებისთვის იყენებენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Official website at palaces.thai.net

კატეგორია:ტაილანდის სამეფო სასახლეები
კატეგორია:ტაილანდის არქიტექტურა
თურინჯი

thumb|300px|თურინჯის ნაყოფი
**თურინჯი**, **შედოკი**, **პომპელმუსი** () — სუბტროპიკული მარადმწვანე ხეხილოვანი მცენარე ციტრუსოვანთა გვარისა, ახალგაზრდა ყლორტები შებუსული აქვს, ფოთოლი ფართოფრთიანია, ნაყოფი მსხვილი (400-800 გ), მსხლისებრი ან ოდნავ ბრტყელი, ღია ყვითელი, კანი გლუვი ან ოდნავ ხორკლიანი. რბილობი ღია ლიმონისფერია, მომჟავო-ტკბილი, ზოგი ჯიშის — მწარე. 

მოჰყავთ დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკულ რაიონებში. სხვადასხვა დროს შემოტანილია თურინჯის 40-მდე ფორმა, გავრცელებულია ჰიბრიდული თურინჯი — ნატსუდაიდაი (იაპონური წარმოშობის), ნაყოფი მწიფდება დეკემბერში, შენახვის შემდეგ უფრო გემრიელია, შეუძლია შეცვალოს გრეიპფრუტის საუკეთესო ჯიშები. მსხლისებრი თურინჯი მწიფდება ნოემბერში. ნაყოფი საშუალო სიდიდისაა, კანი ოდნავ ხორკლიანი აქვს. 

ცნობილია აგრეთვე ჯიშები: ჰავაიური, სიამური, ტენგუ, აზახიკანი, გულრიფშის და სხვა. თურინჯს ამრავლებენ ოკულირებით, საძირედ იყენებენ ტრიფოლიატას. მცენარე უძლებს 7-8&nbsp;°C ყინვას. ნაყოფისაგან ამზადებენ მურაბას, ცუკატს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ციტრუსები
კატეგორია:ხილი
სულხან თურმანიძე

**სულხან თურმანიძე** — გორის მოურავი XVI საუკუნის დასასრულს. ქართლის მეფის სიმონ I-ის თანამებრძოლი. 1599 წელს მონაწილეობდა თურქ დამპყრობთაგან გორის ციხის განთავისუფლებისათვის ბრძოლაში. 

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973

კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
ზემო ვესტ-საიდი

thumb|300px|კაფე ბროდვეიზე 112-ე ქუჩასთან
**ზემო ვესტ-საიდი** (Upper West Side) — უბანი ქალაქ ნიუ-იორკის მანჰეტენის რაიონში, რომელიც ცენტრალ პარკსა და მდ. ჰუძონს შორის მდებარეობს 59-ე ქუჩის ზევით.

ზემო ისტ-საიდის მსგავსად, ზემო ვესტ-საიდი მეტწილად საცხოვრებელი და საყიდლების უბანია, რომლის მცხოვრებთა უმეტესობა მანჰეტენის უფრო კომერციული მიდთაუნსა და ქვემო მანჰეტენზე მუშაობს. მიუხედავად იმისა, რომ დღეს ეს განსაზღვრება უკვე ბევრს აღარ ნიშნავს, ზემო ვესტ-საიდი ყოველთვის ასოცირდებოდა ნიუ-იორკის ლიბერალულ კულტურულ და შემოქმედებით მოქალაქეებთან, მაშინ როდესაც ზემო ისტ-საიდზე უფრო კონსერვატიული კომერციული და ბიზნეს ტიპის ხალხი ცხოვრობს. უბანი მჭიდროდდასახლებულია და აქ მცხოვრებთა საშუალო შემოსავალი ბევრად აჭარბებს მანჰეტენის ზოგად საშუალო მაჩვენებელს.

კატეგორია:მანჰეტენის უბნები
სეზამის ქუჩა

thumb|230px|სეზამის ქუჩის სატიტულო კადრი
**სეზამის ქუჩა** () — ამერიკული საგანმანათლებლო საბავშვო სატელევიზიო სერიალი სკოლამდელი ასაკისთვის; პიონერი თანამედროვე საგანმანათლებლო სატელევიზიო სტანდარტის შექმნაში, აერთიანებს რა შემეცნებით და გასართობ თემებს. სეზამის ქუჩა კარგად ცნობილია მისი მაპეტ-გმირებით, რომელიც თოჯინების მხატვარმა ჯიმ ჰენსონმა შექმნა. 2007 წლისთვის სერიალის 38 სეზონი გამოვიდა 4154 ეპიზოდით. სეზამის ქუჩა ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი ამერიკული სატელევიზიო შოუა ისტორიაში.

სეზამის ქუჩას ქმნის ამერიკული არამომგებიანი ორგანიზაცია „სეზამი უორკშოპ“ (Sesame Workshop), ყოფილი საბავშვო სატელევიზიო სახელოსნო (Children's Television Workshop - CTW), დაფუძნებული ჯოან განზ კუნისა და რალფ როჯერსის მიერ. მისი პრემიერა გაიმართა 1969 წლის 10 ნოემბერს ეროვნულ საგანმანათლებლო სატელევიზიო არხზე, მოგვიანებით კი იმავე წელს გადავიდა საზოგადოებრივი მაუწყებლობის არხზე (PBS). მისი დადებითი ზეგავლენის გამო სეზამის ქუჩა ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული შემეცნებითი შოუა ბავშვებისთვის მსოფლიოში. ჯერჯერობით ვერცერთმა სხვა სატელევიზიო სერიალმა ვერ მიაღწია ამგვარ წარმატებას. სერიალი დღეისთვის უკვე 120 ქვეყანაში გავიდა სატელევიზიო ეთერში. სერიალმა 109 ემი მიიღო, გაცილებით მეტი ვიდრე ნებისმიერმა სხვა ტელესერიალმა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Sesame Workshop
* SesameStreet.org
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები
კატეგორია:საბავშვო შემეცნებითი ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
ტყვარჩელის ბრძოლა

thumb|300px|ხედი ტყვარჩელზე. "გრესი" ბრძოლის დაწყებისთანავე დაიბომბა, რამაც ქალაქი ელექტროენერგიის გარეშე დატოვა.
**ტყვარჩელის ბრძოლა**   — სამხედრო აქციების სერია აფხაზეთის ომის პერიოდში (1992-93), რომელსაც ადგილი ტყვარჩელსა და მის შემოგარენში ჰქონდა, ერთი მხრივ, ქართულ ჯარებსა და, მეორე მხრივ, აფხაზ შეიარაღებულ ძალებსა და მათ მოკავშირეებს შორის 1992 წლის ოქტომბრიდან 1993 წლის სექტემბრამდე. ბრძოლა მოიცავდა მძიმე და საბოლოოდ წარუმატებელ ალყას ქართველების მიერ, ასევე დაუსრულებელ შეტაკებებს ქალაქის გარშემო სოფლებში. რუსეთის დახმარება, ჰუმანიტარული და სამხედრო, კრიტიკული იყო ქალაქის თავდაცვისთვის, რომელმაც მძიმე ჰუმანიტარული კრიზისი გადაიტანა ამ პერიოდის განმავლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Georgia/Abkhazia: Violations of the Laws of War and Russia's Role in the Conflict. The Human Rights Watch Arms Project Vol. 7, No. 7 (March 1995)

კატეგორია:აფხაზეთის კონფლიქტი
კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:1992 წლის ბრძოლები
კატეგორია:1993 წლის ბრძოლები
თბილისის დემონსტრაციები (1978)

**1978 წლის 14 აპრილის დემონსტრაციები თბილისში** — საპროტესტო გამოსვლები თბილისში  საქართველოს კომუნისტური პარტიის მიერ ქართული ენის კონსტიტუციური სტატუსის შეცვლის მცდელობის საპასუხოდ. 

## ისტორია
1977 წელს, ახალი საბჭოთა კონსტიტუციის მიღების შემდეგ, საქართველოს სსრ უმაღლესმა საბჭომ შეიმუშავა კონსტიტუციის გეგმა, რომელშიც 1936 წლის კონსტიტუციისგან განსხვავებით, ქართული სახელმწიფო ენად უკვე აღარ იყო გამოცხადებული. ამ ინიციატივას საპროტესტო აქციების მთელი სერია მოჰყვა, რომლის შედეგადაც, გარდაუვალი გახდა შეტაკება ათასობით მომიტინგესა და საბჭოთა მთავრობას შორის. კრიზისის განმუხტვა შესაძლებელი გახდა ედუარდ შევარდნაძის მიერ მოსკოვის ცენტრალური ხელისუფლების ავტორიტეტებთან მოლაპარაკებით, რომლის შედეგად, ახალ კონსტიტუციაში ქართული ენის ყოფილი სტატუსის შენარჩუნების ნებართვა მიიღეს.

საბჭოთა კავშირის ცენტრალური მთავრობის ამ უჩვეულო დათმობამ თბილისში ემოციები დააცხრო, თუმცა დაძაბულობა გამოიწვია აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკაში, სადაც აფხაზმა კომუნისტურმა ელიტამ ეს ნაბიჯი ქართული ნაციონალიზმის წინაშე კაპიტულაციად შერაცხა და მოითხოვა ავტონომიის საქართველოდან რუსეთის ფედერაციის დაქვემდებარებაში გადატანა. ეს მოთხოვნა უარყვეს, თუმცა რამდენიმე პოლიტიკური, კულტურული და ეკონომიკური საკითხი დათმეს. 

1988  წლის  ნოემბერში  გამოქვეყნდა  „ქართული  ენის  სახელმწიფო  პროგრამის პროექტი“ (დამტკიცდა 1989 წლის აგვისტოში), რომელიც ითვალისწინებდა ქართული ენის  კონსტიტუციური  სტატუსის  დაცვას.

ამ მოვლენების აღსანიშნავად, 1990 წლიდან 14 აპრილი საქართველოში დედაენის დღედ აღინიშნება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 14 აპრილი - დედაენის დღე, რადიო „თავისუფლება“. 14 აპრილი, 2011.
* ნინო  მარკოზია, ენობრივი სიტუაცია XX  საუკუნის 80-იანი  წლების საქართველოში, თბ., 2015

კატეგორია:საპროტესტო გამოსვლები საქართველოში
კატეგორია:ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა
კატეგორია:ქართული ენა
კატეგორია:თბილისის ისტორია
Ode to Deodorant

**Ode to Deodorant** — ერთ-ერთი პირველი ჯგუფ Coldplay-ს სიმღერებიდან. ის ჩაწერილ იქნა 1998 წელს ორმაგი A-მხარიანი დემო კასეტის სახით ადგილობრივი საკონცერტო პრომოუტერებისთვის, ფილ ჰარვის მიერ, რომელიც ბენდის თავდაპირველი მენეჯერი იყო. B-მხარე, Brothers & Sisters ჯგუფის ერთ-ერთი პირველი წარმატების მომტანი გახდა.

2003 წლის აგვისტოს სტატიაში ჟურნალიდან *Interview*, Coldplay-ს დრამერ უილ ჩემპიონის კომენტარის თანახმად "სიმღერას კარგი დასასრული და კარგი ბასის ხაზი ჰქონდა, მაგრამ ძალიან ცუდი სიმღერა იყო." როდესაც იკითხეს სიმღერა მართლა საშინელი იყო თუ არა, წამყვანმა ვოკალისტმა კრის მარტინმა იხუმრა რომ ის ამ სიმღერას  არ უსმენს.

2005 წლის ბოლოს კასეტა გაყიდულ იქნა eBay-ზე. ის ჯგუფის ერთ-ერთმა მოყვარულმა შეიძინა და 2006 წლის 13 იანვარს ინტერნეტში გაავრცელა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სიმღერის ტექსტი 
* ოფიციალური საიტი
* ოფიციალური ფან-საიტი 
* Coldplay-ს ვიკი 

კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კატეგორია:1998 წლის სიმღერები
ხოსრო თურმანიძე

**ხოსრო თურმანიძე** — XVI-XVII საუკუნეების ქართველი პოეტი. „შაჰნამეს“ ქართული ვერსიების — „როსტომიანის“ ერთ-ერთი მთარგმნელი. სვიმონ მეფის დავალებით უშუალოდ სპარსულიდან უთარგმნია „ბარზუნამეს“ შემცველი ტექსტი. სულ გაულექსავს 972 სტროფი. მისი თარგმანი ზუსტად მისდევს დედანს, მაგრამ ლექსი სუსტია. თურმანიძემ დაასრულა „როსტომიანის“ ქართული პოეტური ციკლი.

## ლიტერატურა
* *ბარამიძე ა.,* როსტომიანი, წგნ.: ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ., 1966;
**კობიძე დ.,* შაჰ-ნამეს ქართული ვერსიების სპარსული წყაროები, თბ., 1959;

კატეგორია:ქართველი პოეტები
გურამ გეგეშიძე

**გურამ შალვას ძე გეგეშიძე** (დ. 21 ივლისი, 1934 — გ. 2 მარტი, 2020) — ქართველი მწერალი.

## ბიოგრაფია
გურამ გეგეშიძე დაიბადა 1934 წლის 21 ივლისს, ქ. თბილისში, ექიმის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის პირველი ვაჟთა სკოლა, შემდეგ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი 1957 წელს და მოსკოვის უმაღლესი სასცენარო კურსები 1962 წელს.

წლების განმავლობაში მუშაობდა კინოსტუდია „ქართული ფილმი“. იყო რუსთაველის საზოგადოების ვიცე–პრეზიდენტი და თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი.

ბეჭდვა დაიწყო 1957 წელს განახლებულ ჟურნალ „ცისკარში“ გურამ რჩეულიშვილთან ერთად. პირველი მოთხრობა „სანამ ერთად ვართ“ დაწერა 1957 წელს, რომელიც ჟურნალ „ცისკარში“ გამოაქვეყნა. პირველი წიგნი „მზეა, თბილა“ 1965 წელს დაწერა. ეს პუბლიკაციები იყო პირველი ნაბიჯი მაშინ გაბატონებული, ეგრეთ წოდებული, სოციალისტური რეალობის მარწუხებიდან ქართული პროზის თავდაღწევისა, რამაც დასაბამი მისცა სალიტერატურო ასპარეზზე ახალი თაობის შესანიშნავი ქართველი მწერლების გამოჩენას.

ჰყავს მეუღლე, ორი შვილი ( ქალ-ვაჟი), ექვსი შვილიშვილი.

## გამოქვეყნებული წიგნები
* „მზეა, თბილა“ – მოთხრობების კრებული(1965)
* „ცოდვილი“ – რომანი (1966)
* „სიშორე“ – მოთხრობების კრებული (1967) 
* „შურისძიება“ (1968)
* „დევნილი“ – მოთხრობა (1968)
* „სტუმარი“ – რომანი (1970)
* „მოთხრობები“ (1971)
* რომანების ტომი სათაურით „ორი რომანი“ (1978)
* „ხმა მღაღადებლისა“ – რომანი (1982)
* „აპრილი“ - მოთხრობების კრებული (1985)
* თხზულებათა „ერთტომეული“ (1987)
* „ჟამი“ – მოთხრობები (1989)
* პუბლიცისტურ-კრიტიკულ თხზულებათა კრებული „სიტყვები“ (1990)
* „სისხლის წვიმები“ – რომანი (1993) 
* "ნაცრის კოშკი" – რომანი (2001)
* დევნილი და სხვა მოთხრობები (2009)

ეს წიგნები დაბეჭდილია გამომცემლობა „მერანის“ და „საბჭოთა საქართველოს“ მიერ. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია სხვადასხვა ენაზე.

## ფილმოგრაფია
* „კაშხალი მთაში“, სცენარის ავტორი, 1979 წ.
* „დიდი მწვანე ველი“, როლი: მთავარი გეოლოგი, 1967 წ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* თუ ამ გზას გავყვებით, არასოდეს ვინანებთ

კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 21 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2020
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
თუნგი

**თუნგი** — თიხის ან სპილენძის ვიწროყელიანი ჭურჭელი. იყენებდნენ წყლისთვის და ღვინის საწყაოდაც. წყლის ჭურჭლად სპილენძის თუნგს, უფრო საქართველოს მთიან რაიონებში ხმარობდნენ. ღვინის საწყაო თუნგი ქართულ წყაროებში XVI საუკუნიდან ისხენიება. საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში სხვადასხვა ტევადობის თუნგი ყოფილა გავრცელებული, მაგ., შიდა ქართლში 4-, 5-, 6- და ზოგან 8-ლიტრიანი. XVIII საუკუნეში თუნგის ტევადობა 2 ხელადას (3 - 3,4 ლ) შეადგენდა.

## ლიტერატურა
* *ჯავახიშვილი ივ.,* ისტორიის მიზანი, წყაროები და მეთოდები წინათ და ახლა, წგნ., 3, ნაკვ. 3 - ქართული საფასსაზომთანცოდნეობა ანუ ნუმიზმატიკა-მეტროლოგია, ტფ., 1925;
**ჯაფარიძე გ.,* ნარკვევი ქართული მეტროლოგიის ისტორიიდან (IX-XIX სს.), თბ., 1973,

კატეგორია:ჭურჭელი
თურმანიძეები

**თურმანიძეები** — უძველესი დროიდან ცნობილი ხალხურ მკურნალთა საგვარეულო; ძირითადად ზემო იმერეთის სოფელ შორაპნიდან იყვნენ. განსაკუთრებული წესით დამზადებული მალამოთი მკურნალობდნენ ინფიცირებულ ჭრილობებს, კანის ზოგიერთ დაავადებას, სიდამწვრეს და სხვა. თავის მკურნალობის მეთოდს გადასცემდნენ მემკვიდრეებს. 

ცნობილია, რომ 1812 წელს კახეთის აჯანყების დროს დაჭრილი პოეტის ალექსანდრე ჭავჭავაძის სამკურნალოდ ქუთაისიდან მოიწვიეს თურმანიძე. არსებობს ცნობა იმის შესახებაც, რომ იტალიის სახალხო გმირი ჯუზეპე გარიბალდი ფეხის ამპუტაციას გადაარჩინა და განკურნა საქართველოდან იტალიაში საგანგებოდ მიწვეულმა ერთ-ერთმა თურმანიძემ. საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ თურმანიძეები რუსეთის არმიაშიც მსახურობდნენ ქირურგებად (მაგ., ბ. თურმანიძე). საბჭოთა ხელისუფლებამ მკურნალობის ოფიციალური ნებართვა მისცა თურმანიძეების ზოგიერთ წარმომადგენელს, მათ შორის იმდროისათვის ცნობილ სახალხო მკურნალს მალაქია თურმანიძეს (1860–1942).

## რესურსები ინტერნეტში
*თურმანიძის მალამო 

## ლიტერატურა
* *ჩაჩანიძე ვ.,* ნიკოლოზ ბარათაშვილის პორტრეტის გარშემო, თბ., 1974;
**Никобадзе И. И., Татишвили И. Я., Курчишвили И. Б.,* Основные этапы развития медицины в Грузии, Тб., 1964;

*
აპოფთეგმები

**აპოფთეგმები** ( — სხარტი, ღრმააზროვანი გამონათქვამი) — ფილოსოფოსთა და გამოჩენილ ადამიანთა გამონათქვამების, აგრეთვე მათი ცხოვრების ამსახველი ამბებისა და თქმულებების ძველი კრებულები, რომელთა მიზანი იყო მკითხველთა ზნეობრივი დარიგება და განსწავლა. აპოფთეგმებს საფუძველი ჩაეყარა ანტიკურ საბერძნეთში და ფართოდ გავრცელდა როგორც ძველ სამყაროში, ისე შუა საუკუენეებში. 

საქართველოში ჯერ კიდევ X საუკუნეში ითარგმნა საკეტურ-მისტიკური ხასიათის აფორიზმები და სენტენციები, იოანე ოქროპირის "ფუტკარი" (თარგმანი სტეფანე ათონელისა), ნილის სინელის "ღნომანი სწავლათანი სარგებელად სულისა" და "ღნომანი განმაყენებელნი განხრწნადთაგან და შემაერთებელნი უხრწნელთა თანა". აღორძინების ხანის ქართული ლიტერატურის მოღვაწენი თარგმნიდნენ აღმოსავლეთისა და საბერძნეთის ფილოსოფოსთა, მეფეთა და ცნობილ პირთა აპოფთეგმურ კრებულებს (სპარსული "ყაბუსნამეს" ქართული პროზაული და ლექსითი ვერსიები და სხვა). XVIII საუკუნეში აპოფთეგმები ითარგმნა რუსულიდან, მათ შორის ყველაზე სრულია "აპოფთეგმატა", რომელიც ერასტი თურქისტანიშვილს გადმოუღია, რუსული დედანი კი, თავის მხრივ, ბენიაშ ბუდნის (XVII ს.) პოლონური კრებულიდან არის თარგმნილი. ეს კრებული ოთხი სხვადასხვა რედაქციით გაულექსავს ვახტანგ VI-ს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
თუშეთის ალაზანი

**თუშეთის ალაზანი**, **ჩაღმის ალაზანი** — მდინარე ახმეტის მუნიციპალიტეტში, კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთაზე, თუშეთის ქვაბულში, მდინარე ანდის ყოისუს ერთ-ერთი მდგენელი. იწყება აწუნთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. სიგრძე 59 კმ, აუზის ფართობი 825 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმის, მიწისქვეშა და მყინვარული წყლებით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — შემოდგომა-ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი 24 მ³/წმ.

თუშეთის ალაზნის მთავარი შენაკადებია: პირიქითი ალაზანი, წოვათისწყალი (მარცხენა), ორწყალი და ჭანჭახოვანისწყალი (მარჯვენა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები
ასურეთი (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)

**ასურეთი** (ყოფ. *ელიზაბეტალი*) — სოფელი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, მდინარე ასურეთისხევის (ალგეთის შენაკადი) მარჯვენა მხარეს; მდებარეობს ზღვის დონიდან 760—800 მეტრზე; თეთრიწყაროდან დაშორებულია 20 კილომეტრით, ხოლო თბილისიდან — 29 კმ-ით. არის ამავე სახელწოდების თემის ცენტრი, რომელიც ასევე მოიცავს სოფლებს: ენაგეთი და შავსაყდარი.

ასურეთი ძველი ქართული სოფელია, რომელიც XVIII საუკუნეში გაუკაცრიელდა მტრის შემოსევების გამო. ცარისტულმა რუსეთმა XIX საუკუნის 20–იან წლებში ჩამოასახლა გერმანელი კოლონისტები და შექმნა გერმანული კოლონია, სახელად ელიზაბეტალი, როგორც საკუთარი პოლიტიკის ერთგვარი დასაყრდენი. ელიზაბეტალი სოფელს ერქვა XX საუკუნის 10–იან წლებამდე, შემდეგ დაუბრუნდა ძირძველი სახელი — ასურეთი. სოფლისთვის დამახასიათებელია გერმანული არქიტექტურა. შემორჩენილია ძველი გერმანული ეკლესია, რომელიც აშენებულია 1871 წელს. აქ გერმანული დასახლება არსებობდა 1941 წლამდე, ვიდრე ი. ბ. სტალინის ბრძანებით გაასახლებდნენ მათ საქართველოდან. აქვეა გერმანელების სასაფლაოც. 1941 წელს ასურეთში ჩამოასახლეს ამბროლაურისა და ონის რაიონის მოსახლეობის ნაწილი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 978 ადამიანი.

## ფოტოგალერეა

სურათი:Asureti_Church.jpg| გერმანელების ეკლესია, აშენებული 1871 წელსცანგალას ფოტო
სურათი:გერმანული სახლი.jpg|გერმანული არქიტექტურაცანგალას ფოტო
სურათი:ასურეთი-სასაფლაო.jpg| გერმანელების სასაფლაოცანგალას ფოტო
სურათი:სასაფლაოს დაფა.JPG|დაფა სასაფლაოს შესასვლელშიცანგალას ფოტო

## იხილეთ აგრეთვე
*ასურეთის სამაროვანი

## სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:კავკასიელი გერმანელები
ალფეოსი (მითოლოგია)

**ალფეოსი** () — მდინარე ალფეოსის ღმერთი პელეპონესში. ბევრი სხვა მდინარის ღმერთის მსგავსად, ისიც ოკეანოსისა და თეტიდას შვილი იყო. არტემიდეს გულის მოგების ამაო მცდელობის შემდეგ, მას შეუყვარდა ნერეიდა არეთუსა.

## მითი 
გვიანდელი მითების თანახმად, მდინარის ღმერთ ალფეოსს შეუყვარდა არეთუსა და დევნა დაუწყო. იგი არ ეშვებოდა არეთუსას, ამიტომ ეს უკანასკნელი თავდაცვის მიზნით წყაროდ იქცა; მაგრამ ალფეოსიც მდინარედ გადაიქცა და თანაც ისე, რომ არეთუსას წყალი ჩადიოდა მასში.

მოცემული მითი პენელოპესური წარმოშობისაა და იგი სიცილიაში გაავრცელეს ბერძენმა კოლონიზატორებმა. ხელოვნებაში არეთუსა გამოსახული იყო თევზებით გარშემორტყმული ახალგაზრდა, ლამაზი ქალის სახით. არეთუსას და ალფეოსის მითმა მრავალი კომპოზიტორი და მხატვარი შთააგონა.

## გალერეა 

File:Circle of Antoine Coypel - Alpheus chasing Arethusa.jpg|*Alpheus chasing Arethusa* by Antoine Coypel  (18th-century)
File:ALPHEE ET ARETHUSE.jpg|*Alpheus and Arethusa* by René-Antoine Houasse 
File:Story of Arethusa by Francesco Primaticcio, pen, ink, brush and washes.jpg|*The Story of Arethusa* by Francesco Primaticcio
File:Alpheus and Arethusa, Abraham Bloteling.jpg|*Alpheus and Arethusa* by Abraham Bloteling (between 1655 and 1690)
File:Alpheus and Arethusa - Roman School.jpg|*Alpheus and Arethusa* (Roman School, circa 1640)
File:Alpheus and Arethusa 01 - Carlo Maratta.jpg|*Alpheus and Arethusa* by Carlo Maratta (7th-century)
File:Alpheus and Arethusa.jpg|*Alpheus and Arethusa* by John Martin (1832)
File:Arethusa Chased by Alpheus LACMA 65.37.135.jpg|*Arethusa Chased by Alpheus* by Wilhelm Janson  and Antonio Tempesta (1606)
File:Johann König - Alpheus und Arethusa.jpg|*Alpheus and Arethusa* by Johann König (probably 1610s)
File:Attributed to Luigi Garzi - Alpheus and Arethusa.jpg|*Alpheus and Arethusa* by Luigi Garzi
File:Paolo de Matteis - Alpheus and Arethusa.jpg|*Alpheus and Arethusa* by Paolo de Matteis (1710)
File:Roubaix piscine burthe arethuse et alphee.JPG|*Aréthuse et Alphée* by Léopold Burthe (1847)
File:Urbino, francesco x. avelli, tagliere con aretusa nascosta da diana in una nube, 1534.JPG|Arethusa
File:Scultore fiorentino, alfeo e aretusa, 1561-62.JPG|Scultore fiorentino, alfeo e aretusa, 1561–62
File:Alpheus and Arethusa MET DP248115.jpg|*Alpheus and Arethusa* by Battista di Domenico Lorenzi (1568–70)

## ლიტერატურა 
* Virginia M. Lewis, "Two Sides of the Same Coin: The Ideology of Gelon's Innovative Syracusan Tetradrachm", in *Greek, Roman, and Byzantine Studies*, 59 (2019), pp.&nbsp;179–201.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ბერძნული ღმერთები
კატეგორია:ზღვის და მდინარის ღმერთები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ელეკტრონიკა ბკ

**ელეკტრონიკა ბკ** () — საბჭოთა სახლის კომპიუტერების სერია სავაჭრო ნიშნით „ელეკტრონიკა“. ეფუძნებოდა К1801ВМ1 (11/03 LSI-11-ის საბჭოთა კლონი) პროცესორს და რამდენიმე მოდიფიკაციით იყო ხელმისაწვდომი.

ბკ (БК) არის რუსული აბრევიატურა: Бытовой Компьютер — საყოფაცხოვრებო კომპიუტერი.

ყველა მოდელს ჰქონდა ერთი თავისუფალი Q-Bus სლოტი და ერთი პარალელური პორტი პერიფერიული მოწყობილობის (ალბათ, პრინტერი და მაუსი) მისაერთებლად. 

1990-იანი წლების დასაწყისში, ქართველმა ენთუზიასტებმა შექმნეს ალტერნატიული პროგრამული უზრუნველყოფა, რომელშიც რუსული სიმბოლოები შეცვლილი იყო ქართულით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Electronika BK0010(-01) & BK0011(M)  USSR PC [PDP-11]
* BK0010 Russian computer emul.  v1.6 w/src

კატეგორია:სახლის კომპიუტერები
თუშური ქუდი

**თუშური ქუდი** — აღმოსავლეთ საქართველოში გავრცელებულ მამაკაცის ნაბდის თავსაბურავი (კოკორა ქუდის სახელით ნაწილობრივ იმერეთსა და რაჭაშიც გვხვდება). საგანგებოდ შეთლილი შავი დაბდისაგან მზადდებოდა აჭრილი ან შედგენილი თარგის მიხედვით. ნაბდის ნაჭერს (შოლტა) სიგანაზე ოთხ თანაბარ ნაწილად გადაკეცავდნენ, დაკეცილს ორივე მხრიდან ჩაჭრიდნენ, ნაწიბურებს ამოკერავდნენ და ნაკერზე შავ ყაითანს მოაყოლებდნენ. შეკერილ ჩაჩას კალაპოტზე ჩამოაცვამდნენ და ნაპირებს სამმაგად გადაუკეცავდნენ. ქუდის დაკერებული ყაითნის ჯვარედინად გადაკვეთის წერტილზე ყაითანმოვლებულ ნაბდისავე ღილს დააკერებდნენ. ძვ. ქართველი მეომრები ძლიერი დარტყმის შესასუსტებლად ჩაჩქანის ქვეშ თავზე თუშური ქუდს იხურავდნენ. თუშური ქუდებს ოჯახში დიასახლისები ამზადებდნენ, სახელოსნოებში კი — ხელოსნები. ასეთი სახელოსნოები იყო თელავში, ახმეტაში, სიღნაღში, გორში, დუშეთში, თბილისში და სხვა. ახლა თუშური ქუდებს თელავში უმთავრესად ფაბრიკული ქეჩისაგან ამზადებენ.

## ლიტერატურა
* *ჩაჩაშვილი გ.,* ქართლელი გლეხი მამაკაცის კოსტიუმი XIX საუკუნისა, «ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1957, ტ. 19 A და 21 B;
**ჯავახიშვილი ივ.,* მასალები ქართველი ერის მატერიალური კულტურის ისტორიისათვის, ტ. 3—4, თბ., 1962;

კატეგორია:თავსაბურავები
თუში

**თუში**, **ჭურის ურემი** — დიდი ქვევრების გადასატანი დაბალი ურემი, რომელსაც აჩაჩა ურმისაგან განსხვავებით ბორბლების მაგიერ ღერძზე ხის საგორავები ჰქონდა დამაგრებული. შემონახული იყო ზემო იმერეთის ერთ-ერთ მიკრორაიონში (საჩხერის მუნიციპალიტეტი). თუშს, როგორც შერეული ტიპის სპეციალური საზიდ საშუალებას, იყენებდნენ ზემო იმერეთის ხალხურ კერამიკულ ცენტრებში (შროშა, ბეღლევი, ბოსლევი) დიდი საღვინე ქვევრების გადასაზიდად მეღვინეობის რაიონებში.

## ლიტერატურა
**გეგეშიძე მ.,* ქართული ხალხური ტრანსპორტი, ტ. 1, თბ., 1956;

კატეგორია:ტრანსპორტი
არღუნი (მდინარე)

**არღუნი** () — მდინარე საქართველოში და ჩეჩნეთში, მდინარე სუნჯის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 148 კმ, აუზის ფართობი 3,4 ათასი კმ². იწყება საქართველოში, პირიქითა ხევსურეთში, კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, დათვისჯვრის უღელტეხილის მახლობლად. ზემო დინებაში არღუნი მთის სწრაფი მდინარეა, შუაწელში არღუნის ხეობა განიერდება, ქვემო დინებაში ვაკეზე გამოდის. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით, აგრეთვე მარადიული თოვლისა და მყინვარების წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზე იცის, წყალმცირობა – ზამთარში. მთავარი შენაკადებია ანდაქი (საქართველოს ფარგლებში) და შაროარღუნი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ჩეჩნეთის მდინარეები
კატეგორია:ხევსურეთის მდინარეები
კატეგორია:სუნჯის შენაკადები
კატეგორია:არღუნი
თუშური ცხვარი

**თუშური ცხვარი** — ნახევრად დუმიანი ცხვრის ჯიში. გამოყვანილია აღმოსავლეთ საქართველოს მომთაბარე მეურნეობის პირობებში მრავალწლიანი ხალხური სელექციით (XIII-XIV სს.) ძველი ქართული ცხვრების შეჯვარებით სხვა უხეშმატყლიან ჯიშებთან. თუშური ცხვარი კომპაქტურია, მაგარი კონსტიტუციისაა, იტანს დიდ მანძილზე გადარეკვას, კარგად იკვებება მეჩხერ საძოვრებზე, კვების გაუმჯობესებით მკვეთრად მატულობს მისი მეხორცული და სამატყლე პროდუქტიულობა. ადრე მწიფდება, ნაკლებნაყოფიერია, აქვს მაღალი ხარისხის ხორცი და თეთრი, დრეკადი, ელასტიკური მბზინავი მატყლი, რომლისგანაც ქსოვენ უმაღლესი ხარისხის ხალიჩებს. თუშური ცხვრის ცოცხალი მასა: ერკემლისა 56-80 კგ, უდიდესი 90 კგ-მდე, ნერბისა 41-42 კგ. უდიდესი 60 კგ-მდე. წელიწადში ორჯერ პარსავენ. ერკემლის ნაპარსია 3-4 კგ, უდიდესი 5,5 კგ-მდე. მატყლის კულულის სიგრძეა 11-17 სმ, უდიდესი 31 სმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხვრის ჯიშები
კატეგორია:თუშეთი
ფილ სელუეი

**ფილიპ „ფილ“ ჯეიმზ სელუეი** (Philip "Phil" James Selway; დ. 23 მაისი, 1967, ებინგდონი, ოქსფორდშირი, ინგლისი) — ბრიტანული როკ ჯგუფი Radiohead-ის დრამერი.
## ბიოგრაფია
### Radiohead-ში
Radiohead-ის პოპულარობამდე სელუეი ლივერპულის პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტში სწვალობდა (დღეს ეს უნივერსიტეტი ცნობილია როგორც “ლივერპულის ჯონ მურზის სახელობის უნივერსიტეტი”). ის ბევრ საგასტროლო მუსიკოსთან თანამშრომლობდა; ამავე პერიოდში ინგლისურის მასწავლებლადაც დაიწყო მუშაობა. 90-იანი წლების დასაწყსიში კი მან Radiohead-ს (მაშინ ცნობილი როგორც “On a Friday”) საწყისი შემადგენლობა დატოვა და ირლანდიაში გაემგზავრა, თუმცა ჯგუფში მალევე დაბრუნდა.

დოლზე დაკვრის გარდა ფილი შიგადაშიგ ბეკ-ვოკალსაც ასრულებს, რაც ყველაზე შესამჩნევად სიმღერაში “There There” ჩანს. მისი საოცრად ზუსტი სინქრონულობა და მრავალფეროვანი სტილის დოლის პარტიები უზრუნველყოფს ზუსტი და გასაგები ხმის გამოცემას Radiohead-ის ცოცხალი შესრულებით ჩატარებული კონცერტებისას.

### Radiohead-ს გარეთ
ტომ იორკისა და ჯონი გრინვუდისგან განსხვავებით, ფილ სელუეი აქტიურად არ არის ჩართული ჯგუფის გარეთ მოქმედ პროექტებში. თუმცა ის ხელოვნების სხვადასხვა დარგის წარმომაგდენლებთან ერთად მუშაობს. 1991 წლიდან მოყოლებული სელუეი “სამარიტან მოხალისეთა ჯგუფში” ირიცხება, რომელთა მიზანი ბრიტანეთსა და ირლანდიაში სუიციდის წინააღმდეგ პროპაგანდაა. ფილმა ჯგუფ Dive Dive-ისთან დოლის პარტია შეასრულა (2005 წლის მარტი) და გამოჩნდა მხატვრულ ფილმში „ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი“, განასახიერა რა მუსიკალური ჯგუფის The Weird Sisters ერთ-ერთი წევრი, Radiohead-ის სოლო-გიტარისტ ჯონი გრინვუდთან და ჯგუფის Pulp სოლისტ ჯერვის კოკერთან ერთად. ასევე თავისი წვლილი შეიტანა ნილ ფინის საკონცერტო ალბომში *Seven Worlds Collide*. ახლო წარსულში  შოტლანდიელმა პროდიუსერმა ჯონ მაკკიუსაკმა გაზეთთან The Scotsman მიცემულ ინტერვიუში განაცხადა, რომ ის სელუეისთან ალბომის ჩაწერას აპირებს 2007 წელს.

### პირადი ცხოვრება
ფილსა და მის ცოლს, ქეითს (ინგლ. Cait), სამი ვაჟი ჰყავთ: ლეო, ჯემი და პატრიკი (რომლებსაც, შესაბამისად მიეძღვნათ ალბომები *Kid A*, *Amnesiac* და *Hail to the Thief*).

2006 წლის მაისში Radiohead-ს ამსტერდამის ტურნეს დროს ფილ სელუეის დედა დაეღუპა. ჯგუფმა კონცერტი გადადო და, შემდეგ აგვისტოში, იმავე ქალაქში დაბრუნდა გამოტოვებული კონცერტის ჩასატარებლად.

## დისკოგრაფია 
* *Familial* (2010)
* *Running Blind EP* (2011)
* *Weatherhouse* (2014)

## რესურსები ინტერნეტში 
*PhilipSelway.com

კატეგორია:ინგლისელი როკ-მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:Radiohead-ის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 23 მაისი
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ამფიარაოსი

**ამფიარაოსი** () — არგოსის მეფე, კალიდონიის ნადირობისა და არგონავტთა ლაშქრობის მონაწილე. მონაწილეობდა აგრეთვე (სხვა მხედართმთავრებთან ერთად) თებეს წინააღმდეგ ლაშქრობაში. ცნობილი წინასწარმეტყველი.უმამაცესი იყო ბრძოლაში, რადგან იცოდა როდის მოკვდებოდა. როდესაც ამფირაოსმა ერიფილეს ცოლობა სთხოვა, ერიფილე იმ პირობით დათანხმდა, თუ ყოველგვარ სურვილს შეუსრულებდა. მისი ცოლად შერთვის შემდეგ ამფიარაოსმა ადრასტოსი არგოსიდან განდევნა. ერიფილემ აიძულა ამფიარაოსი მონაწილეობა მიეღო თებეს წინააღმდეგ ლაშქრობაში მიუხედავად იმისა, რომ ქმარმაც და ცოლმაც იცოდნენ, რომ ამფიარაოსი ამ ომში უნდა დაღუპულიყო. ომში წასვლის წინ ამფიარაოსმა თავის შვილებს ალკმეონსა და ამფილოქეს დაავალა, სამაგიერო გადაეხადათ ერიფილესათვის. თებე კარებთან წარუმატებლობის შემდეგ, ამფიარაოსი გაქცევისას მიწამ ჩაყლაპა. ამის შემდეგ მას ღმერთებმა უკვდავება აჩუქეს. ამფიარაოსის კულტი საბერძნეთის ბევრ ქალაქში იყო გავრცელებული. ამფიარაოსის ტაძრებთან იყო სამისნოებიც. ამფიარაოსი წინაბერძნული მოსახლეობის ღვთაება ჩანს.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:რომაული მითოლოგია
კატეგორია:შვიდნი თებეს წინააღმდეგ
კატეგორია:კლასიკური ორაკულები
კატეგორია:მითური მეფეები
თუხარისი

**თუხარისი** — ისტორიული პუნქტი სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, ციხე-ქალაქი. მდებარეობდა კლარჯეთში, ტაოსა და კლარჯეთის საზღვართან.

## ეტიმოლოგია
თუხარისის სახელწოდება ქართლის ცხოვრების მიხედვით იშიფრება შემდეგ ნაირად - თუ ხარ ის (ციხე).

## ისტორია
ძვ. ქართული ტრადიციის თანახმად, თუხარისი საქართველოს უძველესი ციხექალაქთაგანია; დააარსა ქართველთა ერთ-ერთმა ლეგენდარულმა ეთნარქმა — ოძრხოსმა. IV საუკუნეში თუხარისსა და კლარჯეთს ბიზანტია დაეუფლა. V საუკუნის II ნახევარში თუხარისი კვლავ ქართლის სამეფოს დაუბრუნდა.

შემდგომში იგი "ქართველთა საკურაპალატოში" (ტაო-კლარჯეთის სამთავროში) შედიოდა. IX-XI საუკუნეებში თუხარისი იყო ჯაყელთა საგვარეულოს ცენტრი და ერისთავთა  რეზიდენცია. საქართველოს სამეფო-სამთავროებად დაშლის (XV ს.) შემდეგ სამცხე-საათაბაგოს ერთ-ერთი ცენტრი გახდა. XVI საუკუნეში საქართველოს სხვა მიწაწყალთან ერთად ოსმალეთმა მიიტაცა.

## ლოკალიზაცია
თუხარისის ციხის ზუსტი ლოკალიზაცია დღემდე დაუდგენელია.
[მინი|[ვახუშტი ბაგრატიონის ატლასები, თუხარისი]]
ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით ის შავშეთში, ტბეთის თავზე მდებარეობდა.

მინი|მარცხნივ|ივ. ჯავახიშვილის რუკა
ივანე ჯავახიშვილის რუკაზე ის ჭოროხის მარჯვენა ნაპირზე მდებარეობდა არტანუჯსა და იშხანს შორის.

## იხილეთ აგრეთვე
* თუხარლები
* თუხარისის საერისთავო

## ლიტერატურა
*ჯავახიშვილი ივ., „ქართველი ერის ისტორია“, წიგნი 2, თბილისი, 1965
*კუდავა ბ., კიდევ ერთხელ ციხე-ქალაქ თუხარისის ლოკალიზაციისათვის, II საერთაშორისო კონფერენცია "ტაო-კლარჯეთი", მოხსენებათა თეზისები, თბილისი-ბათუმი, 2012 // Kudava B., Once Again on the Localization of the Fortified City Tukharisi, 2nd International Conference "Tao-Klarjeti", Abstracts of Papers, Tbilisi-Batumi, 2012.

## რესურსები ინტერნეტში 
*კუდავა ბ., კიდევ ერთხელ ციხე-ქალაქ თუხარისის ლოკალიზაციისათვის // Kudava B., Once Again on the Localization of the Fortified City Tukharisi

*ბუბა კუდავა, ტაო-კლარჯეთი (ფოტოემოციები) 

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ისტორიული სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს ციხე-ქალაქები
ოძრხოსი

**ოძრხოსი** — ლეონტი მროველის  ცნობით, ქართველ ხალხთა ერთ-ერთი ეთნარქი.

## ქართლის ცხოვრება
ლეონტი მროველი წერს: 

## იხილეთ აგრეთვე
*ქართველთა ეთნარქები

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველთა ეთნარქები
თქმა

**თქმა** — საერთო სახალხო ენის ტერიტორიული სახესხვაობა. თქმა კილოკავზე მცირე ერთეულია, მოიცავს მომიჯნავე სოფლების ან მთლიანად ერთი რაიონის მეტყველებას. ცნობილია შიგნიკახური კილოკავის *ყვარლური თქმა*, ქვემოიმერული კილოკავის *ვანური თქმა* და ა. შ. თქმები ერთმანეთისაგან განსხვავდება ფონეტიკურ-გრამატიკული და ლექსიკურ-სტილისტიკური ნიშნებითა და გამოთქმის თავისებურებებით.

## იხილეთ აგრეთვე
*ენა
*დიალექტი
*კილოკავი
*თქმა

## ლიტერატურა
კატეგორია:სოციოლინგვისტიკა
თქმა (მუსიკა)

**თქმა**, ძვ. ქართულ ხალხურ მრავალხმიან სიმღერა-საგალობლებში მელოდიის წამყვანი ხმის სახელწოდება. დ. მაჩაბლის აზრით, თქმა სიმღერა-გალობას იწყებს და ჰანგს მღერის, დანარჩენი ხმები კი (ზილი, კრინი, მაღალი ბანი, ბანი, შემხმობარი, დაბალი ბანი, შემდეგი) მას მისდევს, მისძახის, უბანებს, უხმობს.

## იხილეთ აგრეთვე
* მთქმელი

## ლიტერატურა
* *მაჩაბელი დ.,* ქართველთა ზნეობა, I. გალობა «ცისკარი», 1864, № 5;
**ჯავახიშვილი ივ.,* ქართული მუსიკის ისტორიის ძირითადი საკითხები, თბ., 1938;
** ჩხიკვაძე გ.,* ქსე, ტ. 5, გვ. 31, თბ., 1980
კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
ეკვატორი

thumb|350px|დედამიწის ეკვატორი
**ეკვატორი** — წარმოსახვითი გადაკვეთის ხაზი დედამიწის ზედაპირის სიბრტყეზე, პლანეტის ბრუნვის ღერძის პერპენდიკულარულად, რომელიც მის ცენტრს ჭრის. ამგვარად ეკვატორი დედამიწას ჭრის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებად. სხვა პლანეტების და ასტრონომიული სხეულების ეკვატორებიც ანალოგიურად ისაზღვრება.

დედამიწის ეკვატორის სიგრძეა 40 000 კმ.

## ეკვატორული ქვეყნები და ტერიტორიები
ეკვატორი კვეთს 14 ქვეყნის ტერიტორიას:

მიუხედავად მისი სახელწოდებისა ეკვატორული გვინეის ტერიტორიაზე არ გადის ეკვატორი, თუმცა მისი კუნძული ანობონი მდებარეობს ეკვატორიდან სამხრეთით 155 კილომეტრში, ხოლო მისი დანარჩენი ტერიტორია მდებარეობს ეკვატორიდან ჩრდილოეთით.

## იხილეთ აგრეთვე
* არქტიკული წრე
* ჩრდილოეთი ტროპიკი
* სამხრეთი ტროპიკი
* გრინვიჩის მერიდიანი

## წყაროები
*  (IUGG/WGS-84 data)
*  (IAU data)

## რესურსები ინტერნეტში
* Equatorial Monuments Around the World

კატეგორია:გეოდეზია
კატეგორია:კარტოგრაფია
კატეგორია:ნავიგაცია
ამორძალები

[thumb|right|225პქ|„დაჭრილი ამორძალი“, [ფიდიასი]]
**ამორძალები** ან **ამაზონები** () — მითური მებრძოლი ქალები, რომლებიც, მითების თანახმად, ცხოვრობდნენ მეოტიდის (აზოვის) ზღვისა და პონტოს ზღვის სანაპიროზე ან მცირე აზიაში. შთამომავლობის შენარჩუნების მიზნით, ამორძალები უკავშირდებოდნენ უცხოტომელ მამაკაცებს და შემდეგ კვლავ სამშობლოში უშვებდნენ. ამის შემდეგ, თუ ვაჟი შეეძინებოდათ, მამასთან გზავნიდნენ, ხოლო ქალებს მეომრებად ზრდიდნენ. ზოგიერთი ძველი მითის მიხედვით, იმ მიზნით, რომ მარცხენა ძუძუს იარაღის ხმარების დროს ხელი არ შეეშალა, ბავშვობაშივე ამოწვავდნენ ხოლმე. ამ მითს ეყრდნობა ზოგიერთი მეცნიერი ამორძალის (ამაძონის) ეტიმოლოგიის დადგენისას („ამაზონ“ ბერძნულად შეიძლება უძუძოს მნიშვნელობით გავიგოთ), მაგრამ ხელოვნების ნიმუშებში ამაძონები გამოსახული არიან ლამაზ, კუნთმაგარ ქალებად, ყოველგვარი დამახინჯებისა და ამომწვარი ძუძუს გარეშე. ამორძალებთან მრავალი მითია დაკავშირებული. მაგალითად, ჰერაკლე იტაცებს ამორძალების დედოფლის — ჰიპოლიტას ქამარს;  თეზევსი იტაცებს ამორძალების დედოფალს — ანტიოპეს და ცოლად ირთავს;  ამორძალები, დედოფალ პენთესილეას მეთაურობით, ეხმარებიან ტროელებს ტროას ომის დროს, აქილევსი პენთესილეას კლავს ომში და სხვა.

ამორძალთა იარაღი იყო ორპირი ცული, მშვილდ-ისარი, შუბი, ნახევარმთვარისებრი ფარი. თქმულებები ამორძალების შესახებ შეიქმნა წინაბერძნულ საზოგადოებაში და უნდა ასახავდეს მატრიარქატის ეპოქას. ლეგენდამ პოპულარობა მოიპოვა შუა საუკუნეებში, კერძოდ დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების პერიოდში, როდესაც მათი ადგილსამყოფელის ძებნაც კი დაიწყეს. ამაძონების სახელთანაა დაკავშირებული ამერიკის უდიდესი მდინარის სახელწოდება „ამაზონი“. ამორძალთა სახეები წარმოდგენილია არაერთ მხატვრულ ნაწარმოებში. მაგალითად, ცნობილია ფიდიასის ქანდაკება „დაჭრილი ამორძალი“. გადატანითი მნიშვნელობით, ამორძალებს უწოდებენ მებრძოლ, ვაჟკაცური თვისებების მქონე ქალებს.

არის ვერსიები, რომ ამორძალები რეალურად არსებობდნენ. ევჰემერისტები იმასაც ამტკიცებენ, რომ ამორძალები მამაკაცები არიან. მათი აზრით, ისინი სინამდვილეში არსებობდნენ, მაგრამ მართლა ქალები კი არ იყვნენ, როგორც ამას ძველი მითოგრაფები გადმოგვცემენ, არამედ წვერ-ულვაშგაპარსული და თმამოშვებული მამაკაცები.

## ლიტერატურა 
* Hedwig Appelt: * Die Amazonen: Töchter von Liebe und Krieg. * Verlag Theiss, 2009, ISBN 978-3-8062-2224-1. 
* Jeannine Davis-Kimball: ''Warrior Women: An Archaeologist's Search for History's Hidden Heroines''. Warner Books, New York 2002, ISBN 0-446-52546-4. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ამაძონები — უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
* ინფორმაცია ამორძალების შესახებ 

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ტროის ომის მონაწილეები
Walmart

**Wal-Mart Stores, Inc.** () — ამერიკული ღია სააქციო კორპორაცია, ამჟამად მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი კორპორაციაა (ბრუნვის მხრივ) 2007 წლის Fortune 500. ის დააარსა სემ უოლტონმა 1962 წელს, კორპორაციად ჩამოყალიბდა 1969 წლის 31 ოქტომბერში, და ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟის სიაში 1972 წელს შევიდა. ის მსოფლიოში უდიდესი კერძო დამქირავებელია და მეოთხეა უდიდეს კომერციულ ან სარგებლიან სამუშაო ძალის დამქირავებლებს შორის, ჩინეთში ხალხის გამათავისუფლებელი არმიის, გაერთიანებული სამეფოს ნაციონალრი ჯანმრთელობის სერვისის და ინდოეთის რკინიგზის შემდეგ.

## სქოლიო 
კატეგორია:1962 წელს დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:მულტინაციონალური კომპანიები
თუშური ცხენი

**თუშური ცხენი** — საჯდომ-სასაპალნე ჯიშის ცხენი, გამოყვანილი აღმოსავლეთ საქართველოს მთაგორიანი ზონის ბუნებრივ-კლიმატურ პირობებში მასობრივი სელექციის გზით. ენდემური, ადგილობრივი ჯიშია. ტანად პატარა, მკვრივი აგებულებისაა, ფერად უმთავრესად ქურანაა. ფაშატის საშუალო განაზომია (სმ-ით); სიმაღლე მინდაოში134, ტანის ირიბი სიგრძე 137, გულმკერდის ირგვლივი 156, ნების ირგვლივი 16,9. თუშურ ცხენს ისტორიულად იყენებდნენ სამხედრო დანიშნულებისათვის და მომთაბარე მეცხოველეობაში. მთაში საჯდომ-სასაპალნე მუშაობისათვის უბადლოა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხენის ჯიშები
კატეგორია:თუშეთი
შინაური თხა

**თხა** () — წყვილჩლიქოსანი მცოხნავი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა. შინაური თხის წინაპარია გარეული თხის ორი სახეობა — ნიამორი და რქახრახნილი თხა, აგრეთვე ამომწყდარი Capra prisca. 

თხა ადვილად ეგუება სხვადასხვა ეკოლოგიურ პირობებს, რის გამოც მსოფლიოს თითქმის ყველა ქვეყანაშია მოშენებული. გვარში (Capra) გაერთიანებულია 10-მდე სახეობა, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება 3. თხა გვაძლევს რძეს, ხორცს, ბეწვს (მატყლს), თივთიკს. ცოცხლობს 9 — 10, მაქსიმუმ 17 წელს, სამეურნეო გამოყენების საშუალო ვადაა 7 — 8 წელი. დასაგრილებლად 14 — 18 თვისას უშვებენ. მაკეობა დაახლოებით 5 თვეს გრძელდება. თხის კულტურული ჯიშების უმეტესი ნაწილი მრავალნაყოფიანია. 100 დედა თხა 150—250-მდე თიკანს შობს. საუკეთესო კვებისა და მოვლა-პატრონობის პირობებში შეიძლება წელიწადში ორი დოლი მოგვცეს. მამალი თხის (ბოტის) ცოცხალი მასაა 60 — 65 კგ, მაქსიმალური 100 კგ, დედის თხისა (ნეზვის), შესაბამისად 40 — 60 კგ-მდე. 

პროდუქტიულობის მიხედვით განასხვავებენ სარძეო, სამატყლე, სათივთიკე და უხეშმატყლიანი შერეული პროდუქტის ჯიშის თხება. სარძეო ჯიშის თხა წელიწადში 450 — 550 კგ იწველის, საუკეთესო მეურნეობებში 1000 კგ-მდე. რძის ცხიმიანობაა 3,8 — 4,5%. თხას დღეში 1—3-ჯერ წველიან, სამატყლე ჯიშის თხის მატყლს ერთგვაროვანი ბოჭკოები აქვს. მამალი თხის ნაპარსია 4 — 5 კგ, დედალი თხისა 3 — 5 კგ. სათივთიკე ჯიშების თივთიკის საშუალო გამოსავლიანობაა 0,2 — 0,5 კგ, მაქსიმალური 2 კგ-მდე. მოზრდილი თხის ნაკლავი 20 — 28 კგ ხორცს და 4 — 6 კგ ქონს იძლევა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეთხეობა

## ლიტერატურა
თხელკედლიანი კონსტრუქციები

**თხელკედლიანი კონსტრუქციები** — სამშენებლო კონსტრუქციები, რომლებსაც ერთი ზომა (სისქე) სხვა 2 ზომასთან შედარებით გაცილებით მცირე აქვთ (თხელი გარსები, გუმბათები, ნაკეცები, აგრეთვე, როგორც ელემენტებისაგან, შედგენილი რთული კონსტრუქციები). თხელკედლიანი კონსტრუქციების შესაქმნელად იყენებენ ნულოვანი, გაუსის ორმაგი სიმრუდის ან ნებისმიერი მოხაზულობის ზედაპირებს.

თხელკედლიანი კონსტრუქციები სეისმომედეგი, მსუბუქი და მაღალი სიმტკიცისაა, ხელსაყრელია დიდმალიანი სათავსების გადასახურად. ამის გამო ისინი ფართოდ გავრცელდა მთელ მსოფლიოში (საქართველოშიც) სხვადასხვა სივრცული კონსტრუქციის, შეაფრებული ფილების, ასაწყობი გარსების, ე. წ. „დარბაზის“ ტიპის გადახურვისა და სხვათა სახით. თხელკედლიანი კონსტრუქციებს ამზადებენ ლითონის, რკინაბეტონის, აგურის, ხის, პლასტმასისა და სხვა მასალისაგან, რომლებიც სხვა ფაქტორებთან ერთად ანიჭებენ მათ იზოტროპულ ან ანიზოტროპულ და დრეკად, დრეკად-პლასტიკურ ან პლასტიკურ თვისებებს. 

თხელკედლიან კონსტრუქციებს იყენებენ აგრეთვე სპეციალურ ნაგებობებში (მაგ., თხევადი და ფხვიერი მასალის შესანახი სათავსების ასაგებად), საავიაციო და რაკეტულ ტექნიკაში, გემთმშენებლობაში, კოსმონავტიკაში (კოსმოსური ხომალდის კორპუსის ასაგებად) და ა. შ. თხელკედლიანი კონსტრუქციების მუშაობის პრინციპი სივრცითია. მაგ., გარსზე მოქმედ დატვირთვას ძირითადად აწონასწორებს ზედაპირის სიბრტყეში მოქმედი მემბრანული ანუ ტანგენციალური ძალვები, ხოლო ბრტყელი სისტემებისათვის დამახასიათებელი მღუნავი ძალვების გავლენა მცირეა. თხელკედლიანი კონსტრუქციებს გაიანგარიშებენ გარსთა მომენტური ან უმომენტო თეორიის თანახმად.

## ლიტერატურა
**მიქელაძე მ.,* გარსთა თეორიის საფუძვლები, თბ. 1974;
**Векуа Н. Н.,* Теория тонких и пологих оболочек переменной толщины, Новосиб., 1964;
**Власов В. З.,* Избр. труды, т. 1, М., 1962;
**Ониашвили О. Д.,* Некоторые динамические задачи теории оболочек, М., 1957
 

კატეგორია:სამშენებლო კონსტრუქციები
თხეიშიშდუდი

**თხეიშიშდუდი** — მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიისა და წალენჯიხის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ეგრისის ქედზე, მდინარე ენგურის მარცხენა შენაკადის — თხეიშის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3045 მ. აგებულია შუაიურული პორფირიტებით. კალთები შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახეულობით. მწვერვალის ჩრდილოეთ კალთაზე არის პატარა მყინვარი თხეიშიშდუდი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
თამარ შავგულიძე

**თამარ შავგულიძე** (დ. 14 იანვარი, 1980. თბილისი) — ქართველი რეჟისორი.

## ბიოგრაფია
2002 წელს დაამთავრა საქართველოს თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის კინოსარეჟისორო ფაკულტეტი.

## ფილმოგრაფია
*გზავნილი ქართველებს (2005)
*მინუს 37 – ჩემი მხედველობა /დუმილი/ივლისი (2003)
*კლასობანა (2003)
## რესურსები ინტერნეტში
*ფილმოგრაფია

კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
თხაწართხალა

**თხაწართხალა** () — ბალახოვანი მცენარე ონაგრასებრთა ოჯახისა. აქვს 1,5 მ-მდე სიმაღლის ღერო, რომელიც ბოლოვდება მეწამულ-ვარდისფერი მრავალყვავილოანი გრძელი მტევნისებრი ყვავილედით, ნაყოფი მრავალთესლიანი კოლოფია. 

გავრცელებულია ევროპაში, მცირე აზიაში, ჰიმალაისა და ჩრდილოეთ გრენლანდიაში. იზრდება მთის ზედა და სუბალპური სარტყლის ტყეებში, მდელოებზე, ტყის პირებსა და ნაკაფ ადგილებში, დაჩრდილულ და ტენიან ხევებში. საქართველოში გვხვდება ყველა მაღალმთიან რაიონებში. 

ფესვს ტკბილი გემო აქვს და იჭმევა; შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. გამხმარი ღერო, ფოთოლი და ყვავილი ჩაის სუროგატად იხმარება. ფოთოლი შეიცავს  C ვიტამინს. თესლში 40-45% ზეთია. ყვავილობს ივნისიდან აგვისტომდე. კარგი თაფლოვანი მცენარეა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ონაგრასებრნი