ბოშა მიგრანტების დეპორტაცია საფრანგეთიდან

**ბოშა მიგრანტების დეპორტაცია საფრანგეთიდან** გახდა ფართო პოლიტიკური დებატების საგანი როგორც საფრანგეთში, ასევე საერთაშორისო დონეზე 2009 და 2010 წლებში. ორ ფატალურ ინციდენტს შემდეგ, საფრანგეთის პრეზიდენტი ნიკოლა სარკოზი დაპირდა საზოგადოებას, რომ 2010 წლის ივლისიდან ქვეყანაში მცხოვრები ბოშათა ბანაკებიდან მინიმუმ ნახევარს — დაახლოებით 539 პირიდან — გაასახლებდა.

საფრანგეთის მთავრობამ დაიწყო ფართომასშტაბიანი პროგრამა, რომლის ფარგლებში რუმინელი და ბულგარული ბოშების იძულებითი დეპორტაცია განხორციელდა. 2010 წლის ივლისიდან სექტემბრის ჩათვლით, მინიმუმ 51 ბანაკი დემონტირდა და საფრანგეთიდან სამშობლოში დაბრუნდა სულ მცირე 1230 ბოშა.

დეპორტაციამ მკაცრი კრიტიკა გამოიწვია ევროკავშირის ფარგლებში. ევროკომისარმა ივიან რედინგმა, რომელიც სამართლიანობისა და ფუნდამენტური უფლებების საკითხებზე მუშაობდა, 2010 წლის სექტემბერში გააკეთა განცხადება, რომლის თანახმადაც ევროკომისია განიხილავდა საფრანგეთის მთავრობის წინააღმდეგ სამართლებრივი ზომების მიღებას. რედინგმა პროცესს უწოდა „სირცხვილი“.

სიტუაციამ ჩრდილი მიაყენა ევროკავშირის სამიტს, რომელიც იმავე თვეში გაიმართა.

დეპორტაციები 2011 წელსაც გაგრძელდა.

## წინაპირობები 
1960-იან წლებში საფრანგეთში ბარაკებში ცხოვრობდა დაახლოებით 75000 ადამიანი, რომელთა დიდი ნაწილი ალჟირელი მიგრანტები იყვნენ. შემდგომ პერიოდში მათი დიდი ნაწილი გადაისახლა ბანლიეებში — პარიზისა და სხვა დიდი ქალაქების გარეუბნებში. თუმცა, 1990-იანი წლებიდან ბარაკები კვლავ გაიზარდა, რაც დაკავშირებული იყო აღმოსავლეთ ევროპიდან მიგრანტების ჩამოსვლასთან. თავდაპირველად ეს მიგრანტები ლტოლვილებად მიიჩნეოდნენ, თუმცა თანდათან მიღებული სამართლებრივი ზომები ზღუდავდა მათ ხელმისაწვდომობას საბინაო, დასაქმებისა და სოციალურ სარგებებზე.

ამან გამოიწვია ის, რომ რუმინეთისა და ბულგარეთის მოქალაქეებს, მიუხედავად იმისა, რომ ევროკავშირის ფარგლებში საფრანგეთში უვიზოდ შესვლის უფლება ჰქონდათ, სამთვიან ვადაზე მეტ ხანს დარჩენისთვის საჭირო იყო ბინადრობის ნებართვა ან სამუშაო ნებართვა.

ამრიგად, ბევრი მიგრანტი აიძულეს დაუკანონებელ მიწებზე დასახლება და ბარაკული ტიპის ბანაკების მოწყობა. 2012 წელს, სახელმწიფოს მონაცემებით, საფრანგეთში ბარაკებში ცხოვრობდა 16399 ადამიანი 391 ადგილას. აქედან 82% რუმინელები, ხოლო 6% ბულგარელები იყვნენ. ამის გამო, აღმოსავლეთ ევროპის მიგრანტები, რომლებიც მსგავს ბანაკებში ცხოვრობენ, როგორც წესი, ავტომატურად განიხილებიან როგორც ბოშა მიგრანტები, მიუხედავად მათი რეალური ეთნიკური კუთვნილებისა.

მგზავრებად (*Gens du voyage*) იწოდებიან მომთაბარეები, რომლებიც შესაძლოა არ იყვნენ ბოშური წარმოშობის. საფრანგეთის კანონი ადგენს, რომ ადგილობრივი თვითმმართველობები ვალდებული არიან მათთვის სპეციალური ბანაკები გამოყონ.

2010 წლის 16 ივლისს საფრანგეთის პოლიციამ მოკლა ლუიჯი დუკენე, 22 წლის ფრანგი ბოშა, რომელიც ცდილობდა საპოლიციო საგუშაგოსთვის გვერდის ავლას. საპასუხოდ, დაახლოებით 50-მდე პირი — რომლებსაც ზოგიერთი მედია ბოშებად, ზოგიც მგზავრებად მოიხსენიებდა — თავს დაესხა სენტ-აინიანის პოლიციის განყოფილებას ნაჯახებითა და რკინის ქანჩებით. ადგილობრივმა მერმა ეს შეფასა როგორც „ანგარიშსწორება მგზავრებსა და ჟანდარმერიას შორის“.

ამავე ღამეს და მომდევნო დღეებში გრენობლში დაიწყო არეულობები, მას შემდეგ, რაც პოლიციამ მოკლა 27 წლის კარიმ ბუდუდა, რომელსაც ასამართლებდნენ კაზინოს ძარცვაში მონაწილეობაში. პროკურორი ჟან ფილიპი ამტკიცებდა, რომ ბუდუდამ სამჯერ ისროლა პოლიციელების მიმართულებით და მათ თავდაცვის მიზნით იმოქმედეს.

30 ივლისს ნიკოლა სარკოზიმ გრენობლში წარმოთქვა სიტყვა, სადაც მან დაადანაშაულა ბოშები და მგზავრები დაუფლებელ მიწებზე ბანაკების გაშლასა და ბავშვების მათხოვრობისთვის გამოყენებაში. მისი თქმით, ქვეყანაში არსებული 539 ბოშური ბანაკიდან ნახევარი სამ თვეში უნდა დაიშალოს. პრეზიდენტის ოფისმა განაცხადა, რომ ეს ბანაკები იყვნენ „კრიმინალის, ბავშვთა ექსპლუატაციის, პროსტიტუციისა და უკიდურესი სიღარიბის კერები“.

## დეპორტაციები 
2009 წელს საფრანგეთიმ ბოშა წარმოშობის დაახლოებით 10000 მოქალაქე გააძევა რუმინეთში და ბულგარეთში. მომდევნო წელს, აგვისტომდე დეპორტირებულთა რაოდენობამ მინიმუმ კიდევ 8300 ადამიანს მიაღწია.

2010 წლის ივლისიდან სექტემბრამდე პერიოდში, მინიმუმ 51 ბანაკი იქნა დაშლილი, ხოლო მინიმუმ 1230 არაფრანგი ბოშა დაბრუნდა სამშობლოში. ამავდროულად, საფრანგეთის მთავრობა თავშესაფრის მაძიებლებს სთავაზობდა ფინანსურ კომპენსაციას – 300 ევრო ერთ პირზე და 100 ევრო დამატებით თითო ბავშვზე – და სპეციალურ ჩარტერულ რეისებს რუმინეთისა და ბულგარეთის მიმართულებით.

მიუხედავად ოფიციალური განცხადებებისა, რომ დეპორტაცია ეფუძნებოდა მხოლოდ სამართლებრივ და არა ეთნიკურ საფუძველს, შესაბამის ბრძანებაში პირდაპირ იყო მოხსენიებული ბოშური ბანაკები (ფრანგულად: "en priorité ceux des Roms" – "პირველ რიგში ბოშათა ბანაკები").

ნიკოლა სარკოზიმ განაცხადა, რომ მთავრობას არ ჰქონდა ინფორმაცია აღნიშნული ბრძანების შესახებ, რომელიც ხელმოწერილი იყო შინაგან საქმეთა მინისტრის კაბინეტის უფროსის, მიშელ ბარის მიერ. სარკოზის თქმით, აღნიშნული დოკუმენტი გაუქმდა მას შემდეგ, რაც ის მედიის საშუალებით გახდა ცნობილი. პრეზიდენტმა ასევე აღნიშნა, რომ აგვისტოში დეპორტირებულთა 80% ფრანგი წარმომავლობის მგზავრები იყვნენ.

## საერთაშორისო რეაქცია 
### ბარუზო 
ევროკომისიის პრეზიდენტმა ჟოზე მანუელ ბარუზომ 6 სექტემბერს გააკეთა განცხადება, რომელიც ფართოდ შეფასდა როგორც საფრანგეთის პოლიტიკის კრიტიკა. მან ევროკავშირის წევრ სახელმწიფოებს მოუწოდა, „თავი შეიკავონ რასიზმისა და ქსენოფობიისგან“.

9 სექტემბერს ევროპარლამენტიმ გამოთქვა „სიღრმისეული შეშფოთება“ საფრანგეთის ხელისუფლების ქმედებების გამო და გააკრიტიკა როგორც ევროკავშირის საბჭო, ასევე ევროკომისია, მათი არადამაკმაყოფილებელი რეაგირების გამო.

სოციალისტებისა და დემოკრატების ალიანსმა, ლიბერალებმა, მწვანეებმა და მემარცხენეებმა წარადგინეს რეზოლუცია, რომელიც მიღებულ იქნა 337 ხმით 245 წინააღმდეგ და 51 თვითკავებით. რეზოლუციაში ეწერა, რომ „ყველა დეპორტაცია დაუყოვნებლივ უნდა შეჩერდეს“.

პარლამენტმა ასევე დაგმო ნებისმიერი განცხადება, რომელიც „ეთნიკურ უმცირესობებს კრიმინალურ ქცევებთან აკავშირებს და ხელს უწყობს დისკრიმინაციულ სტერეოტიპებს“, მათ შორის ისეთი რიტორიკა, რომელიც „ამყარებს რასისტულ განცხადებებს და უკავშირებს მათ უკიდურესად მემარჯვენე ძალებს“.

### რედინგი 
მოგვიანებით იმავე კვირაში, ევროკომისარმა სამართლის, ფუნდამენტური უფლებებისა და მოქალაქეობის საკითხებში, ვივიან რედინგი ბოშების დეპორტაციას „სასირცხვილო“ უწოდა. 14 სექტემბრის ბრიფინგზე მან აღნიშნა: „მეგონა, რომ ევროპას მსგავსი რამ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ აღარ გადახდებოდა თავს“. მან ასევე მიანიშნა, რომ ევროპის კომისია შესაძლოა, იურიდიულ ზომებს მიმართავდეს საფრანგეთის წინააღმდეგ.

რედინგის მკაცრი გამოხმაურება ნაწილობრივ უკავშირდებოდა იმ ფაქტს, რომ საფრანგეთის ხელისუფლებამ უარყო 5 აგვისტოს დათარიღებული დოკუმენტის არსებობა, რომელიც შინაგან საქმეთა სამინისტრომ რეგიონული პოლიციის დეპარტამენტებს გაუგზავნა. ამ დოკუმენტში მითითებული იყო: „სამ თვეში უნდა მოხდეს 300 ბანაკის ან არალეგალური დასახლების ლიკვიდაცია. პრიორიტეტი მიენიჭოს ბოშების ბანაკებს.“

აღნიშნულ განცხადებასა და საფრანგეთს შორის დაპირისპირებამ ევროკავშირის სამიტი, რომელიც 16 სექტემბერს გაიხსნა, მნიშვნელოვნად დაჩრდილა.

ნიკოლა სარკოზიმ გააკრიტიკა რედინგის განცხადება და აღნიშნა: „მიუღებელია ის ამაზრზენი და შემარცხვენელი სიტყვები — მეორე მსოფლიო ომი და ებრაელების ხსენება — ეს ჩვენი ქვეყნისთვის იყო მტკივნეული და შეურაცხმყოფელი.“სარკოზიმ, ასევე, ლუქსემბურგს შესთავაზა საფრანგეთიდან დეპორტირებული ბოშების მიღება, რადგან რედინგი ლუქსემბურგელი იყო. პრეზიდენტმა დაადასტურა, რომ საფრანგეთი გააგრძელებდა ბოშების დეპორტაციის პოლიტიკას.

### სხვა რეაქციები 
თურქეთში მოქმედმა არასამთავრობო ორგანიზაციებმა, რომლებიც ბოშურ თემებს წარმოადგენენ, გააპროტესტეს საფრანგეთის ხელისუფლების გადაწყვეტილება და ევროკავშირის ამ საკითხზე სუსტი რეაგირება. თურქული არასამთავრობო ორგანიზაციის ხელმძღვანელი ეფქან ოზჯიმენი აცხადებდა: „სამწუხაროდ, საფრანგეთი დეპორტაციას ახორციელებს იმავდროულად, როცა თავად და ევროკავშირი სხვა ქვეყნებს ადამიანის უფლებების დაცვისკენ მოუწოდებენ. თურქეთში მცხოვრებ ბოშებს გვაქვს თანაბარი უფლებები და საფრანგეთმა თურქეთისგან უნდა აიღოს მაგალითი.“

ზონი ვაისი, ბოშური წარმოშობის აქტივისტი და ჰოლოკოსტის გადარჩენილი, რომელმაც 27 იანვარს გერმანიის ბუნდესტაგში ჰოლოკოსტის მსხვერპლთა ხსოვნის დღეს სიტყვით გამოსვლა გამართა, მიესალმა ვივიან რედინგის მკაფიო განცხადებას ბოშების დეპორტაციის დაგმობაზე.

უნგრელი ევროპარლამენტარი ლივია იაროკა, რომელიც ნაწილობრივ ბოშური წარმომავლობისაა, პრობლემის ფესვად მიიჩნია „ბოშათა ინტეგრაციის ჩავარდნა ბოლო 20 წლის განმავლობაში უმეტეს წევრ ქვეყნებში.“

2011 წლის 10 ნოემბერს, ევროპის საბჭომ მკაცრად დაგმო საფრანგეთის დეპორტაციები, მათ „დისკრიმინაციული“ და „ადამიანური ღირსების საწინააღმდეგო“ უწოდა. ამასთან, გამოქვეყნდა ევროპის სოციალური ქარტიის კომიტეტის გადაწყვეტილება საქმეზე „საცხოვრებელი უფლებების ცენტრი vs. საფრანგეთი“.

ევროკომისიამ მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს შეემუშავებინათ კონკრეტული ეროვნული სტრატეგიები ბოშების ინტეგრაციისთვის და ყოველწლიურად წარმოედგინათ ანგარიში პროგრესის შესახებ.

2012 წლის აგვისტოში ვივიან რედინგმა ყურადღება გაამახვილა საფრანგეთის ახალი სოციალისტური მთავრობის პოლიტიკაზე, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ ჟან-მარკ ერო და შინაგან საქმეთა მინისტრი მანუელ ვალსი, რომლებიც კვლავ ახორციელებდნენ ბოშების სავარაუდო დეპორტაციას.

ამ კრიტიკამ პოლიტიკის მიმართულების ცვლილება გამოიწვია, რასაც 2012 წლის 29 აგვისტოს ხელი მოაწერეს ცხრავე ფრანგმა მინისტრმა. ახალი მემორანდუმი აქცენტს ევროკომისიის მოწოდების შესაბამისად ბოშების ინტეგრაციაზე აკეთებდა.

გაეროს დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის კომიტეტი ასევე გამოხატავდა შეშფოთებას „რასიზმისა და ქსენოფობიის საგრძნობი ზრდის“ გამო.

## სავარაუდო მონაცემთა ბაზა 
Le Monde-ის ცნობით, 2010 წელს საფრანგეთის მობილური დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის ეროვნული ოფისი (, OCLDI) ფლობდა სპეციალურ მონაცემთა ბაზას, რომელშიც ფრანგი ბოშები იყვნენ აღრიცხულნი, რომელიც ცნობილი იყო სახელით MENS. საფრანგეთის ოფიციალურმა პირებმა ეს ბრალდებები უარყვეს.

აღნიშნულ საკითხზე საჩივარი წარადგინეს ოთხი ბოშური უფლებადამცველი ორგანიზაციის იურისტებმა.

შემდგომი გამოძიება ჩაატარა ინფორმატიკისა და თავისუფლებების ეროვნული კომისიამ (CNIL) — დამოუკიდებელმა ორგანომ, რომელიც პერსონალურ მონაცემთა დაცვას აკვირდება, ასევე სამართალდამცავი უწყებების შიდა აუდიტის სამსახურმა. ორივე გამოძიებამ დაასკვნა, რომ MENS ბაზა არ არსებობდა და არც არასდროს არსებულა. CNIL-ის კვლევის ფარგლებში არცერთ პოლიციის ან ჟანდარმერიის სისტემაში არ იქნა აღმოჩენილი ეთნიკური ნიშნით შემუშავებული ფაილი.

## შემდგომი დეპორტაციები 
საფრანგეთიმ 2011 წელსაც განაგრძო ბოშების დეპორტაცია. 12 აპრილს, ჩარტერული რეისით ჩრდილოეთ საფრანგეთიდან ტიმიშოარაში (რუმინეთი) გადაფრინდა 160 ბოშური წარმომავლობის ადამიანი. ისევე როგორც 2010 წლის დეპორტაციის დროს, საფრანგეთის მთავრობამ თითოეულ მათგანს გადასცა 300 ევრო, ხოლო თითოეულ ბავშვს დამატებით 100 ევრო. ბოშებმა, რომლებიც იმ რეისზე იმყოფებოდნენ, ხელი მოაწერეს განცხადებას, რომ აღარ დაბრუნდებოდნენ საფრანგეთში.

9 აგვისტოს, ქალაქმა მარსელიმ (საბერძნეთის სამხრეთ რეგიონში) ძალით გაასახლა 100 ბოშური წარმომავლობის ადამიანი მათი დროებითი ბანაკიდან, რომელიც პორტ დ’ექსთან მდებარეობდა. მაცხოვრებლებს ტერიტორიის დასატოვებლად მიეცათ 24-საათიანი ვადა.

20 სექტემბერს, ქალაქ ლიონის მახლობლად დაფრინდა კიდევ ერთი ჩარტერული თვითმფრინავი, რომელმაც ბოშების დაახლოებით 150 ადამიანი რუმინეთში გადაიყვანა.

საფრანგეთის მთავრობას 2011 წლის მიზნად დაუსახავს 30000 ბოშის დეპორტაცია სამშობლოში.

2012 წლისთვის საფრანგეთმა უკვე დააბრუნა დაახლოებით 8000 ბოშური წარმომავლობის პირი რუმინეთსა და ბულგარეთში. ამ პროცესმა კვლავ გამოიწვია საზოგადოებრივი და პოლიტიკური დისკუსია. იმ პერიოდში საფრანგეთის ტერიტორიაზე დაახლოებით 15000 ბოშის ყოფნა იყო დაფიქსირებული.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბოშები საფრანგეთში
* ქერა ანგელოზის საქმე
* ევროპაში კრიზისული სიტუაციები და არეულობები 2000 წლის შემდეგ
* დიბრანების საქმე
* გარემოსდაცვითი რასიზმი ევროპაში
* მიგრანტები კალეს მახლობლად

## რესურსები ინტერნეტში
* საფრანგეთზე იზრდება ზეწოლა მასობრივი დეპორტაციის გამო – ვიდეორეპორტაჟი *Democracy Now!*-ის მიერ
* ბოშები და თავისუფალი გადაადგილების დირექტივა – იურიდიული ანალიზი

## სქოლიო
კატეგორია:ბოშების ისტორია
კატეგორია:ბოშები საფრანგეთში
კატეგორია:რასიზმი საფრანგეთში
კატეგორია:2009 წლის დანაშაულები საფრანგეთში
კატეგორია:2010 წლის დანაშაულები საფრანგეთში
კატეგორია:2009 წლის დავები
კატეგორია:2010 წლის დავები
კატეგორია:ადამიანის უფლებები საფრანგეთში