open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტინ ჰინანის აკლდამა

**ტინ ჰინანის აკლდამა** (, , ლიტ. *„დედოფალ ტინჰანანის მავზოლეუმი“*) — საჰარაში, აბალესაში, სამხრეთ ალჟირის აჰაგარის მთებში მდებარე მონუმენტური სამარხი.  ტუარეგების შერქმეულ *„ტამენოკალტთან“* ერთად, რომელიც ასევე „დედოფალს“ აღნიშნავს. სახელი პირდაპირ „კარვების ქალს“ გულისხმობს, მეტაფორულად ეს წოდება „ყველა ჩვენგანის დედასაც“ შეიძლება მოიაზრებდეს.

ფრანგი მკვლევარი ანრი ლოტი ამბობდა რომ ტინ ჰინანის სამარხი სამხრეთ ალჟირში მდებარე სხვა სამარხებისაგან განსხვავდებოდა და არქიტექტურულად რომაული ლეგიონების მიერ უდაბნოებში აშენებულ სიმაგრეებსა და ციხეებს უფრო წააგავდა. მას სჯეროდა რომ აკლდამა სავარაუდოდ უფრო ადრეულ რომაულ კასტრუმს დააშენეს ზედ, რომელიც დაახლოებით ძვ. წ. 19 წელს, კონსულ ლუციუს კორნელიუს ბალბუსის მიერ გარამანტის ტერიტორიების დაპყრობის და მცირე საექსპედიციო ძალის ნიგერის მდინარისაკენ გაგზავნის შედეგად აშენდა. 
### არქეოლოგიური გათხრები
ტინ ჰინანის სამარხი ბაირონ ხუნ დე პორორკმა 1925 წელს, საფრანგეთის არმიის მხარდაჭერით გახსნა, და არქეოლოგებმა უფრო ღრმა კვლევები 1933 წელს ჩაატარეს. მასში ნაპოვნი იქნა ქალის ჩონჩხი რომელიც ხის ბალდახინზე, ზურგზე იწვა, ხოლო თავი აღმოსავლეთისაკენ ჰქონდა მიმართული. აკლდამაში ჩაყოლებული ჰქონდა მძიმე ოქროსა და ვერცხლის სამკაული, რომელთაგან ზოგიერთიც მარგალიტით იყო შემკული. მარჯვენა მკლავზე ეკეთა 7 ვერცხლის, ხოლო მარცხენა მკლავზე 7 ოქროს სამაჯური. სხეულთან ახლოს იპოვნეს კიდევ ერთი ვერცხლის სამაჯური და ერთი ოქროს ბეჭედი. ყელზე საკმაოდ დატვირთული და აღმოჩენისას უკვე ნაწილებად დაშლილი ოქროსა და მარგალიტის ყელსაბამი უნდა ჰკეთებოდა. ექსპედიციამ სამარხიდან განძეული და ძვლები ამოიღო და ალჟირის ეთნოგრაფიულ მუზეუმში წაიღო, სადაც ისინი დღესაც გამოფენილია. ლეგენდებში თქმული მეოთხე-მეხუთე საუკუნის თარიღი ემთხვევა ხის ბალდახინის რადიონახშირბადული დათარიღების შედეგებს, ასევე თიხის ჭურჭლისა და აკლდამის სხვა ავეჯის სტილს (გვხვდება მესამე საუკუნის სტილის რომაული თიხის ლამპა). კედლებზე ტიფინაგით შესრულებულ წარწერებს ვხედავთ. თავად აკლდამა საჰარაში, ბარებერებში გავრცელებულ სამშენებლო სტილთან თანხვედრაშია.

1960-იანებში ანტროპოლოგმა ი. ლებლანმა ტინ ჰინანის აკლდამაში ნაპოვნი ჩონჩხი გამოიკვლია. მან დაადგინა რომ ნეშტი მაღალი და თხელი იყო, ვიწრო მენჯის ძვლით, ფართო მხრებითა და გამხდარი ფეხებით. ზოგადად, ჩონჩხი ძალიან ჰგავდა ძველ ეგვიპტეში, ფარაონების მონუმენტებში ნაპოვნ გვამებს. სხეული ამჟამად ალჟირის ბარდოს მუზეუმში ინახება. 
## ლიტერატურა
* Beltrami, Vanni. *Il monumento di Abalessa e la tradizione dei Tuareg Kel Hoggar*, "Africa" (Ist. Italo Africano). Roma, 1995 (p.&nbsp;75-93) 
* Gautier, Émile Félix. ''Le monument de Tin Hinan (Annales de l'Académie des sciences coloniales)* t VII. Paris, 1934. 
* Pandolfi, Paul. *Les Touaregs de l'Ahaggar: Parenté et résidence chez les Dag-Ghâli*. Ed. Karthala. Paris, 1998 . 
* Pond, Alonzo W. *Veiled Men, Red Tents, and Black Mountains: The Lost Tomb of Queen Tin Hinan*, Michael A. Tarabulski (ed.). London: Narrative Press, 2003. .
* Reygasse, Maurice. *Monuments funéraires préislamiques de l'Afrique du Nord''. Gouvernement Général de l'Algérie, Arts et Métiers Graphiques. Paris, 1950
## სქოლიო
კატეგორია:სამარხი ძეგლები და ნაგებობები
კატეგორია:სამარხები
დელტოიდა

მინი|დელტოიდა
**დელტოიდა**, *შტეინერის მრუდი* — სიბრტყელი ალგებრული მრუდი, რომელიც აღწერილია სხვა წრის შიგნით მოძრავი წრის ფიქსირებული წერტილით, რომლის რადიუსიც პირველის რადიუსზე სამჯერ მეტია.

დელტოიდი ჰიპოციკლოიდის განსაკუთრებული შემთხვევაა, სადაც k=3.

## ისტორია
ჩვეულებრივი ციკლოიდები გალილეო გალილეიმ და მარინ მერსენმა 1599 წელს შეისწავლეს, თუმცა განსაკუთრებული ციკლოიდური მრუდები პირველად ოლე რომერმა 1674 წელს განიხილა, როდესაც მექანიზმებისთვის კბილების საუკეთესო ფორმას სწავლობდა. ლეონარდ ეილერმა ნამდვილი დელტოიდა პირველად 1745 წელს ახსენა ოპტიკაში არსებულ პრობლემასთან დაკავშირებით.

მრუდმა სახელი ბერძნულ ასო Δ-სთან მსგავსების გამო მიიღო. მისი თვისებები პირველად XVIII საუკუნეში ლ. ეილერმა, ხოლო XIX საუკუნეში ი. შტაინერმა შეისწავლა.

## განტოლებები
*დელტოიდის წარმოდგენა შესაძლებელია (ბრუნვამდე და პარალელურ გადაადგილებამდე) შემდეგი პარამეტრული განტოლებით:
:x=(b-a)\cos(t)+a\cos\left(\frac{b-a}at\right) \,
:y=(b-a)\sin(t)-a\sin\left(\frac{b-a}at\right) \, ,
სადაც a არის მოძრავი წრის რადიუსი, b არის იმ უფრო დიდი წრის რადიუსი, რომელზეც ზემოხსენებული წრე ბრუნავს. (ზემოთ მოცემულ ფიგურაში b = 3a.)

*რთულ კოორდინატებში ის იღებს ფორმას
:z=2ae^{it}+ae^{-2it}.
* იმპლიციტური განტოლება მართკუთხა სისტემაში:
: \textstyle (x^2+y^2)^2+18(x^2+y^2) = 8x^3-24y^2x+27
* პარამეტრული:
: \begin{cases}
x=2r\cos{t}+r\cos(2t) \\
y=2r\sin{t}-r\sin(2t)
\end{cases}, სადაც t=\frac{\varphi}{3} — პოლარული კუთხის მესამედია.
*პოლარულ კოორდინატებში ის იღებს ფორმას
:r^4+18a^2r^2-27a^4=8ar^3\cos 3\theta\,.

## მახასაითებლები
* მრუდს აქვს სამი სინგულარობა (კასპი), რომელიც შეესაბამება ზემოთ მოცემულ პარამეტრულ განტოლებაში მოცემულ t=0,\, \pm\tfrac{2\pi}{3}.
* დელტოიდის 3 წვერო ტოლგვერდა სამკუთხედის 3 წვეროა.
*დელტოიდი ნულოვანი გვარის რაციონალური მრუდია.
*დელტოიდით შემოსაზღვრული რეგიონის მის ნებისმიერ ტანგენსთან გადაკვეთის სიგრძე ფიქსირებულია და ტოლია \tfrac43{\cdot R}, სადაც R — არის ფიქსირებული წრის რადიუსი.
*დელტოიდი არის მე-4 რიგის ალგებრული მრუდი.
*მრუდის სიგრძე \textstyle L=\frac{16}{3}R, სადაც R — არის ფიქსირებული წრის რადიუსი.
*დელტოიდით შემოსაზღვრული ფართობი, \textstyle S=\frac{2}{9}\pi R^2.
* დელტოიდის ორი ტოტის ტანგენსები (სამივე ტოტი ფიგურაში შავია), რომლებიც დახატულია მისი მესამე ტოტის ტანგენსის სეგმენტის ბოლოებში (რომელსაც ორი დაკავშირებული წერტილი ეწოდება, ფიგურაში ისინი ლურჯია), ყოველთვის კვეთენ მართი კუთხით (ნახაზზე არ არის ნაჩვენები). ამ მართი კუთხის წვერო ყოველთვის მდებარეობს პატარა წრის გარშემოწერილობაზე (იმავე ფიგურაზე პატარა წრე წითელია და აღწერილია ლურჯი სეგმენტის შუაში წითელი წერტილით), რომელიც სამი მითითებული ტოტის ტანგენტს წარმოადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* "Tricuspoid" at MacTutor's Famous Curves Index
* "Deltoid" at MathCurve

კატეგორია:ალგებრული წირები
Von Dutch (სიმღერა)

**Von Dutch** — ინგლისელი მომღერალი ჩარლი XCX-ის სიმღერა, რომელიც 2024 წლის 29 თებერვალს Atlantic Records-ის მიერ გამოვიდა. ჩარლიმ იგი თანაავტორობით დაწერა პროდიუსერ ფინ კინთან ერთად და ის მისი მეექვსე სტუდიური ალბომის, **Brat**-ის, "ლიდ-სინგლი" გახდა. სიმღერამ და მისმა რემიქსმა გრემის ნომინაციები მიიღეს "საუკეთესო საცეკვაო პოპ ჩანაწერის" და "საუკეთესო რემიქსირებული ჩანაწერის" კატეგორიებში, შესაბამისად, პირველი ჯილდოც მოიპოვა. ასევე, "Von Dutch" WWE-ს 2025 წლის *"Royal Rumble"* ივენთის ოფიციალური "theme სიმღერა" გახდა.

სიმღერის გამოშვებამდე ჩარლიმ ის თავის სოციალურ მედიაში ტიზერის სახით წარადგინა,TikTok-ზე კი გამოაქვეყნა ვიდეოები სიმღერის 20-წამიანი ფრაგმენტით. ერთ-ერთ ვიდეოში ამერიკელი მომღერალი ედისონ რეი გამოჩნდა, რომელიც ჩარლისთან 2023 წლის ჰიტზე, *"2 Die 4"*, თანამშრომლობდა.

სიმღერის ავტორები არიან ჩარლი XCX და ფინ კინი, რომელიც ასევე სიმღერის პროდიუსერია. კინი ადრე მუშაობდა ჩარლის 2017 წლის მიქსტეიპზე *"Pop 2"*, 2019 წლის ალბომზე "**Charli**" (სიმღერა *"Official"*) და 2023 წლის ფილმის Barbie-ის საუნდტრეკზე ("Speed Drive"). "Von Dutch" ჩარლის მოზარდობის პერიოდს ეძღვნება, როდესაც იგი MySpace-ზე იყო და პირველად დაიწყო ფიქრი, რომ მისი გემოვნება "მაგარი იყო". სიმღერაში საუბარია ჭორების ან ობსესიის ობიექტად ყოფნის მიღებაზე, ხოლო სათაური ეხება მოდის ბრენდ Von Dutch-ის კულტურ სტატუსს.
## ჩარტები 
### კვირის ჩარტები 
### წლის ბოლო ჩარტები
{| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center"
|+ წლის ბოლო ჩარტის პერფორმანსი Von Dutch-თვის
! scope="col"| Chart (2024)
! scope="col"| Position
|-
! scope="row"| Australia Dance (ARIA)
| 46
|-
! scope="row"| US Hot Dance/Electronic Songs (*Billboard*)
| 15

## იხილეთ აგრეთვე
* Brat (ალბომი)
* Charli XCX

## რესურსები ინტერნეტში
* Charli XCX Knows You're Obsessed with Her
* Charli XCX – Von Dutch (2024, Memory Stick)
## სქოლიო
კატეგორია:მუსიკალური ნაწარმოებები
კატეგორია:ინგლისური მუსიკა
კატეგორია:2024 წელი მუსიკაში
კატეგორია:სინგლები
კატეგორია:სინგლები თარიღის მიხედვით
კატეგორია:სინგლები წლის მიხედვით
კატეგორია:Atlantic Records-ის სინგლები
კატეგორია:სინგლები ლეიბლის მიხედვით
კატეგორია:დენს-პოპ ალბომები
კადისის მუზეუმი

**კადისის მუზეუმი** () — მუზეუმი ესპანეთის ქალაქ კადისში. დაარსდა 1970 წელს, როდესაც პროვინციული ხელოვნების მუზეუმი გაერთიანდა პროვინციულ არქეოლოგიურ მუზეუმთან. იგი სამსართულიანია. პირველ სართულზე განთავსებულია არქეოლოგიური ექსპონატები, მეორეზე — ხელოვნების ნიმუშები, ხოლო მესამე სართული მარიონეტების გამოფენასთან არის დაკავშირებული. ევროკავშირის მოქალაქეებისთვის მუზეუმში შესვლა უფასოა.

მუზეუმს საფუძველი 1835 წელს ჩაეყარა, როდესაც მონასტრისგან ხელოვნების ნიმუშები წამოიღეს, მათ შორის სურბარანის ნამუშევრები, რომლებიც ხერეს-დე-ლა-ფრონტერის კარტუზიანური მონასტრიდან აიღეს. კოლექციაში ასევე შევიდა მურილიოსა და რუბენსის ნახატები. მუზეუმის შემოწირულობები XIX საუკუნეში გაიზარდა კადისის სახვითი ხელოვნების აკადემიის წყალობით, რომელიც რომანტიზმსა და ნეოკლასიციზმს უჭერდა მხარს. 1877 წელს, მას შემდეგ, რაც ქალაქის ნავსადგურში ფინიკიური სარკოფაგი აღმოაჩინეს, დაარსდა არქეოლოგიური მუზეუმი.  თუმცა, ორი ინსტიტუტის გაერთიანება მხოლოდ 1970 წელს მოხდა, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ერთსა და იმავე შენობაში მდებარეობდნენ. 1980 წლიდან არქიტექტორმა ხავიერ ფედუჩიმ შენობის რეკონსტრუქციის სამეტაპიანი გეგმა შეიმუშავა, რომელთაგანაც ორი ეტაპი დასრულებულია.

მუზეუმის სამხატვრო განყოფილებას, XIX საუკუნის ნიმუშებთან ერთად, ანდალუსიის ავტონომიური მთავრობისგან თანამედროვე ხელოვნების ნიმუშებიც ჰქონდა მიღებული.  არქეოლოგიური განყოფილება ასევე გამდიდრდა შემოწირულობებით, განსაკუთრებით მონეტების კოლექციით. მიუხედავად იმისა, რომ სამხრეთ ანდალუსიიდან მრავალი პრეისტორიული არტეფაქტია აღმოჩენილი, შუა საუკუნეების პერიოდის ნიმუშების დეფიციტი შეინიშნება - ეს რეგიონის ისტორიულმა სპეციფიკამ განაპირობა. სახელმწიფომ მუზეუმს უწყვეტი „Tía Norica“ მარიონეტების კოლექცია გადასცა, რომელიც კადისის კარნავალზე გამოიყენებოდა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*  
* Museum of Cádiz at Spain.info

## სქოლიო 
კატეგორია:ესპანეთის მუზეუმები
სან-რაიმუნდუ-ნონატუ (მიკრორეგიონი)

მინი
**სან-რაიმუნდუ-ნონატუ** — მიკრორეგიონი ბრაზილიაში, პიაუის შტატის ნაწილი. ის პიაუის შტატის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე მეზორეგიონის ნაწილია. მოსახლეობა 2010 წლის მონაცემებით 135 122 ადამიანს შეადგენს. ფართობი 27 505.760 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 4.91 ადამიანი/კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:ბრაზილია
დეკოდერი (ფილმი)

**„დეკოდერი“** (; გამშიფვრელი) — რეჟისორ ჩენ სიჩენის 2024 წლის ისტორიული, დრამატული ფილმი, რომელიც დაფუძნებულია მაი ცზიას ამავე დასახელების რომანზე.

## სიუჟეტი
ფილმის მოქმედება ომით განადგურებულ, 1940-იან წლებში ვითარდება და მოგვითხრობს აუტისტი მათემატიკოსის, ჯუნ ძინჟენის შესახებ, რომელიც იძულებულია მიატოვოს აკადემიური საქმიანობა და საიდუმლო სადაზვერვო სამსახურისთვის კოდების გაშიფვრით დაკავდეს.

## როლებში
* ლიუ ჰაორანი (ტურბო ლიუ) — ძინჟენი
* ჯონ კიუსაკი — ლისეევიჩი, ძინჟენის პედაგოგი
* ჩენ დაომინი — დირექტორი ჩენი, №701 ბიუროს უფროსი
* დენიელ ვუ — უნივერსიტეტის კანცლერი
* ჩჟუ ჩჟუ — ლისეევიჩის ცოლი
* პან იუემინი — პროფესორი ციანი

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Decoded
*电影《解密》亮相2024微博电影之夜，陈思诚、刘昊然双双获奖

## სქოლიო
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:2024 წლის ფილმები
კატეგორია:ჩინური ფილმები
კატეგორია:IMAX-ის ფილმები
კატეგორია:4DX ფილმები
კატეგორია:ფილმები მეორე მსოფლიო ომის შესახებ
კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
მინერალ-დე-ლა-რეფორმა

**მინერალ-დე-ლა-რეფორმის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 202 749 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 59.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 115.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 760 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1920 წლის 13 აპრილს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პაჩუკილია. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13051.

## იხილეთ აგრეთვე
*იდალგოს მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:იდალგოს შტატის მუნიციპალიტეტები
სან-ბარტოლო-ტუტოტეპეკი

**სან-ბარტოლო-ტუტოტეპეკის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17 699 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 358.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 49.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1865 წლის 8 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ბარტოლო-ტუტოტეპეკი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13053.

## იხილეთ აგრეთვე
*იდალგოს მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:იდალგოს შტატის მუნიციპალიტეტები
კარაბინერი

მინი
**კარაბინერი** — ხშირად შემოკლებით როგორც *biner* ან *crab*, წარმოადგენს ბორკილის სპეციალიზებულ ტიპს, ლითონის მარყუჟს ზამბარიანი საკეტით.

გამოიყენება კომპონენტების სწრაფად და შექცევადად შესაერთებლად, განსაკუთრებით უსაფრთხოებისთვის კრიტიკულ სისტემებში. სიტყვა მომდინარეობს გერმანული ენიდან Karabiner-დან,Karabiner-ის შემოკლებული ფრაგმენტიდან, რაც ნიშნავს კარაბინის კაუჭს
რადგან ამ მოწყობილობას კარაბინელები კარაბინის შაშხანების ქამრებზე დასამაგრებლად იყენებდნენ.

## გამოყენება
კარაბინები ფართოდ გამოიყენება თოკზე ინტენსიურად მოქმედ აქტივობებში, როგორიცაა ცოცვა, დაცემის საწინააღმდეგო სისტემა, მებაღეობა, მღვიმეები, ნაოსნობა, ჰაერის ბუშტით ფრენა, თოკით გადარჩენა, მშენებლობა, სამრეწველო თოკით წვდომა სამრეწველო თოკით მუშაობა, ფანჯრების გაწმენდა, თეთრ წყალში გადარჩენა და აკრობატიკა. ისინი ძირითადად დამზადებულია როგორც ფოლადის, ასევე ალუმინისგან. სპორტში გამოყენებული კარაბინები, როგორც წესი, უფრო მსუბუქია, ვიდრე კომერციულ და თოკზე გადარჩენის დროს გამოყენებული კარაბინები.

ხშირად კარაბინის სტილის ან მინი კარაბინებად მოხსენიებული, კარაბინის გასაღების რგოლები და მსგავსი სტილისა და დიზაინის სხვა მსუბუქი გამოყენების სამაგრები ასევე პოპულარული გახდა. უმეტესობას აკრავს წარწერა „არ არის განკუთვნილი ცოცვისთვის“ ან მსგავსი გაფრთხილება წარმოებაში დატვირთვის ტესტირებისა და უსაფრთხოების სტანდარტების არარსებობის გამო.

მიუხედავად იმისა, რომ ზამბარიანი ჭიშკრის მქონე ნებისმიერი მეტალის რგოლი ტექნიკურად კარაბინს წარმოადგენს, მთამსვლელთა საზოგადოებაში მისი მკაცრი გამოყენება კონკრეტულად მხოლოდ უსაფრთხოებისთვის კრიტიკულ სისტემებში, როგორიცაა კლდეზე და მთაზე ცოცვა, დატვირთვის ასატანად წარმოებულ და გამოცდილ მოწყობილობებს ეხება, რომლებიც, როგორც წესი, 20კნ ან მეტი დატვირთვისთვისაა შეფასებული.

## რესურსები ინტერნეტში
კარაბინერები

## სქოლიო
კატეგორია:აღჭურვილობა
დანიის სრუტეები

**დანიის სრუტეები** − სრუტეები, რომლებიც ბალტიის ზღვასა და ჩრდილოეთის ზღვას აკავშირებენ კატეგატთან და სკაგერაკთან ერთად. ისტორიულად, დანიის სრუტეები დანიის შიდა სანაოსნო წყლები იყო, თუმცა, ტერიტორიების დაკარგვის გამო, დღეისთვის ერესუნის სრუტე და ფემარნ-ბელტი შვედეთთან და გერმანიასთან საზიარო წყალსატევებია, ხოლო დიდი ბელტი და მცირე ბელტი დანიის ტერიტორიულ წყლებს წარმოადგენს. კოპენჰაგენის 1857 წლის კონვენციის მიხედვით, დანიის სრუტეები ღიაა კომერციული გადაზიდვებისთვის. ზოგადად, სრუტეები საერთაშორისო სანაოსნო წყლებადაა მიჩნეული.

## იხილეთ აგრეთვე
*კილის არხი
*გეტეს არხი

## რესურსები ინტერნეტში
*Denmark 1:500,000 – official map for download
*Norwegian dictionary: *sund*
*Norwegian dictionary: *sundre*

## სქოლიო
კატეგორია:დანიის სრუტეები
კატეგორია:ბალტიის ზღვა
კატეგორია:კატეგატი
კატეგორია:ჩრდილოეთის ზღვის წყალსატევები
კატეგორია:საერთაშორისო სრუტეები
კატეგორია:შვედეთის სრუტეები
კატეგორია:გერმანიის სრუტეები
კატეგორია:ატლანტის ოკეანის სრუტეები
ტურინის უნივერსიტეტი

**ტურინის უნივერსიტეტი** (, შემოკლებით - **UNITO** ) - საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი იტალიის პიემონტის რეგიონის ქალაქ ტურინში. ტურინის უნივერსიტეტი არის ევროპის ერთ-ერთი უძველესი უნივერსიტეტი და კვლავ ინარჩუნებს წამყვან როლს  კვლევასა და აკადემიურ სწავლებაში.
## სქოლიო
კატეგორია:პიემონტის უნივერსიტეტები
კატეგორია:ტურინის უნივერსიტეტი
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ანტიფრიზი

**ანტიფრიზი** ( და ) — სითხე, რომელსაც გაყინვის დაბალი ტემპერატურა აქვს. იყენებენ 0°C-ზე დაბალი ტემპერატურის პირობებში მომუშავე შიგაწვის ძრავებისა და სხვა დანადგარების გასაცივებლად. ანტიფრიზს უნდა ახასიათებდეს მაღალი თბოტევადობა და თბოგამტარობა, დუღილისა და აალების მაღალი ტემპერატურა, მცირე სიბლანტე დაბალ ტემპერატურაზე, არ უნდა იწვევდეს ლითონების კოროზიას და სხვა. კოროზიის თავიდან ასაცილებლად ანტიფრიზს უმატებენ ანტიკოროზიულ დანამატებს (მაგალითად, ფოსფორმჟავა ნატრიუმს). ანტიფრიზად იყენებენ ეთილენგლიკოლის, გლიცერინის სხვადასხვა ორგანულ ნაერთებისა და აგრეთვე მარილების წყალხსნარებს. მაგალითად, 66.7% ეთილენგლიკოლისა და 33.3% წყლის ნარევი -75°C იყინება. მრეწველობა უშვებს 40 და 65 მარკის ეთილენგლიკოლის ანტიფრიზებს, რომელთა გაყინვის ტემპერატურა შესაბამისად -40°C და -65°C-ია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გამაგრილებელი სითხეები
კატეგორია:გაგრილების სისტემები
ბრუმოვ-ბილნიცე

**ბრუმოვ-ბილნიცე** () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. მდებარეობს ზლინის რაიონში. ქალაქის ისტორიული ცენტრი კარგადაა შემონახული. 

## გეოგრაფია
ბრუმოვ-ბილნიცე ქალაქ ზლინის აღმოსავლეთით, 30 კილომეტრში სლოვაკეთის საზღვართან მდებარეობს. ქალაქი საზღვრიდან დაახლოებით 5 კილომეტრითაა დაშორებული. ფიზიკურ-გეოგრაფიულად ქალაქი თეთრ კარპატებშია გაშენებული და „ბილე კარპატის“ დაცულ ლანდშაფტის ფარგლებშია. ქალაქის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილია მთა პრუკლესი, მისი სიმაღლე 836 მეტრია ზღვის დონიდან. ქალაქში მიედინება მდინარე ვლარას შენაკადი მდინარე ბრუმოვი.

## ისტორია
ბრუმოვ-ბილნიცეს დღევანდელ ტერიტორიაზე პირველი რომანული სტილის ციხესიმაგრე 1225 წელს აშენდა. ბრუმოვის ციხესიმაგრე ერთ-ერთი ყველაზე ძველია მორავიის ისტორიულ რეგიონში. ქალაქის შესახებ პირველი წერილობითი ჩანაწერი 1255 წლით თარიღდება. ციხე და სოფელი XIII-XIV საუკუნეების მიჯნაზე ეკუთვნოდა ოლრჟიხ ჰრადეცს, ხოლო XV საუკუნის დასაწყისში — ბოჩეკ კუნშტატელს. ჰუსიტური ომების შემდეგ ციხე ისევ სამეფო საკუთრება გახდა. სოფელ ბილნიცეს შესახებ ისტორიული წყაროები კი 1424 წლითაა დათარიღებული. XVII საუკუნეში ბრუმოვმა და ბილნიცემ მტრის არაერთი შემოტევა გადაიტანეს. განსაკუთრებით აქტიურობდნენ უნგრელი დამპყრობლები. 1663 წელს თათრებმა და თურქებმა გადაწვეს და თითქმის გაანადგურეს ქალაქი.

XVIII-XIX საუკუნეებში ბრუმოვი და ბილნიცე აღადგინეს, თუმცა ხანძრები და ქოლერა ხელს უშლიდა მათ განვითარებას. 1887 წელს აშენდა პირველი რკინიგზა ბილნიცეში, რაც მნიშვნელოვნად დაეხმარა განვითარების პროცესს. 1928 წელს კი რკინიგზა გაიყვანეს ბრუმოვშიც.

1964 წლის 1 ივლისს, ორი მუნიციპალიტეტი — ბრუმოვი და ბილნიცე გაერთიანდა და შეიქმნა ბრუმოვ-ბილნიცე, რომელმაც ქალაქის სტატუსი ამავე წელს მიიღო. 1997 წელს შეცვალა ჩეხეთის და სლოვაკეთის საზღვარი და სლოვაკეთის გარკვეული ნაწილი შეუერთდა ბრუმოვ-ბილნიცეს.

## ღირსშესანიშნაობები
ბრუმოვ-ბილნიცეს ყველაზე მნიშვნელოვანი ისტორიული ძეგლი მისი ციხესიმაგრეა. ეს იყო ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ციხე მორავიის რეგიონში. ციხე 1760 წელს ხანძრის შედეგად დაზიანდა და 1826 წლის შემდეგ მიატოვეს. 

წმინდა ვაცლავის ეკლესია ბრუმოვში XIII საუკუნის ბოლოს ან XIV საუკუნის დასაწყისშია აგებული. იგი მთლიანად გადაკეთდა 1511 წელს და დაამატეს კოშკი. 1834 წელს კი ეკლესია დღევანდელი სახით აღადგინეს. ეკლესიის ძვირფასი ზარი 1671 წელს დაამზადეს.

ებრაული სასაფლაო ქალაქის გარეუბანში არის ერთადერთი შემორჩენილი ებრაული სასაფლაო ზლინის რაიონის ტერიტორიაზე. მისი არსებობა ისტორიულ წყაროებში პირველად 1758 წლით თარიღდება.

ბრუმოვ-ბილნიცეში მდებარეობს ისტორიული მუშათა კოლონია, სადაც მინის მწარმოებელი მუშები XIX საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისში ცხოვრობდნენ. ეს უნიკალური არქიტექტურის მქონე დასახლება დღეისთვის ნაწილობრივ შეცვლილია ახალი მფლობელების მიერ.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ზლინის მხარის ქალაქები
Système universitaire de documentation

მინი|*დოკუმენტირების საუნივერსიტეტო სისტემის* (SUDOC) პანელი
**დოკუმენტირების საუნივერსიტეტო სისტემა** (, **SUDOC**) — საფრანგეთის უნივერსიტეტებისა და სხვა უმაღლესი სასწავლებლების, კვლევითი ბიბლიოთეკების და დაახლოებით 3 400 რესურს-ცენტრის გაერთიანებული ბიბლიოგრაფიული მონაცემთა ბაზა (კატალოგი). შეიქმნა 1999 წელს.

2011 წლის სექტემბრის მონაცემებით, კატალოგი შეიცავდა 10 მილიონამდე ბიბლიოგრაფიულ ჩანაწერს, რომელიც აღწერდა ყველა სახის დოკუმენტებს, მათ შორის მონოგრაფიებს, დისერტაციებს, პერიოდული გამოცემებს, სტატიებს, ხელნაწერებს, აუდიოვიზუალურ დოკუმენტებს, რუკებს, ნოტებს, ძველ წიგნებს, სპეციალური ტიპის დოკუმენტებს, ელექტრონულ რესურსებს.

SUDOC-ს დაქვემდებარებულია საფრანგეთის „უმაღლესი განათლების ბიბლიოგრაფიულ სააგენტოს“.

SUDOC-ი VIAF-ის ნაწილია.

## რესურსები ინტერნეტში
* SUDOC-ის კატალოგი

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ბიბლიოთეკები
კატეგორია:უნიკალური იდენტიფიკატორები
ლეშანზავრი

**ლეშანზავრი** —  თეროპოდის გვარი გვიანი იურული პერიოდის შაშიმიაოს ფორმაციიდან, რომელიც თანამედროვე ჩინეთის ტერიტორიას მიეკუთვნება. ის 2009 წელს ჩინელი პალეონტოლოგების ჯგუფმა აღწერა. ტიპიური სახეობაა ლეშანზაურუს კიანვეიენსისი. ლეშანზავრის ნამარხები აღმოაჩინეს შანშაქსიმიაოს ფორმაციის ფენებში, რომელიც დინოზავრების ნამარხებით მდიდარია. ლიმ და სხვებმა ეს ტაქსონი სინრაფტორიდეას  მიაკუთვნეს - კარნოზავრული თეროპოდების ჯგუფს, თუმცა შესაძლოა, ის მეგალოსავროიდეას ეკუთვნოდეს.

## აღმოჩენა და დასახელება
ჰოლოტიპი (QW 200701) 2007 წელს აღმოაჩინეს. ეს საკმაოდ სრული ჩონჩხია, რომელიც შედგება თავის ქალისა და ქვედა ყბის ნაწილისგან, შვიდი კისრის მალისგან, თორმეტი დორსალური მალისგან, ხუთი გავის მალისგან, ორი კუდის მალისგან, უკანა კიდურებისა და ხელების დიდი ნაწილისგან. მეორე ნიმუში (QW 200702), არასრულწლოვანი ადამიანის  ბარძაყის ძვლის, პარატიპად მიიჩნიეს.

ლეშანისავრი ციანვეელის სახელი 2009 წელს ლი ფეიმ, პენგ გუანჟაომ, იე იონგმა, ჯიან შანმა და ჰუანგ დასიმ დაარქვეს. ზოგადი სახელწოდება ჩინეთის სიჩუანის შტატში მდებარე ქალაქ ლეშანს ეხება, ხოლო კონკრეტული ეპითეტი, ციანვეის, იმ ოლქს, სადაც ნამარხები აღმოაჩინეს.

## აღწერა
მინი|მარჯვნივ|ლეშანზავრის ზომალეშანზავრი საშუალო ზომის თეროპოდი იყო, რომლის სიგრძე ექვსიდან შვიდ მეტრამდე იყო, ხოლო თეძოების სიმაღლე დაახლოებით ერთ-ნახევარი მეტრი.

ლეშანზავრს წაგრძელებული თავის ქალა ჰქონდა, რომელიც წინა მხარეს უფრო ფართო იყო. ბარძაყის ძვლის სიგრძე 62 სანტიმეტრია, ხოლო დიდი წვივის ძვლის - 52 სმ. მისი აუტაპომორფიები (უნიკალური მახასიათებლები) მოიცავს სუპრაკეფიტალზე (კეფის ზემოთ მდებარე ძვალი) მკვეთრი ცენტრალური ქედის ქონას, წაგრძელებულ შუბლის ძვლებს, რომლებიც 2.86-ჯერ აღემატება მათ სიგრძეს, თხელი ბაზიპტერიგოიდური გამონაზარდებს ფენოიდურ ძვალზე, ტვინის ქვედა ნაწილის ძვალზე, ცენტრთაშორის ატლასს, რომლის განივი კვეთა ნალის ფორმისაა, წვრილი დიაპოფიზებს, ზურგისა და გავის მალების თხელი ეკლებს, გავის მალების ძირში მკაფიო კილის ქონას და თეძოს ძვალს, რომლის შიდა მხარესაც გამოკვეთილი ქედია მენჯ-ბარძაყის სახსრის კიდის გასწვრივ.

## ფილოგენეზი
აღმწერებმა ლეშანზავრი სინრაპტორიდას შორის მოათავსეს, თუმცა კლადისტური ანალიზი არ ჩაუტარებიათ . მეთიუ კარანოს მიერ 2012 წელს ჩატარებული ანალიზით დადგინდა, რომ ის მეგალოსავრიდ აფროვენატორინების წევრია, როგორც პივეტეაუზავრუსის დაძმობილებული სახეობა. კარანო და სხვ. (2012) -ის მიხედვით, ლეშანზავრს ფილოგენეტიკური პოზიცია ნაჩვენებია ამ კლადოგრამაზე:

## სქოლიო
კატეგორია:დინოზავრები
კატეგორია:გადაშენებული ცხოველები
ისლამის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ისტორიის მუზეუმი

**ისლამის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ისტორიის მუზეუმი** () — მდებარეობს გულჰანეს პარკში, ყოფილი საიმპერატორო ცხენოსნების შენობაში. მუზეუმი გაიხსნა 2008 წლის 25 მაისს და აჩვენებს მუსლიმი მეცნიერების IX-XVI საუკუნეების სამეცნიერო ინსტრუმენტების რეპლიკებს. ყველა მოდელი დამზადდა იოჰან ვოლფგანგ გოეთეს უნივერსიტეტის (ფრანკფურტი) არაბულ-ისლამური მეცნიერებების ისტორიის ინსტიტუტში, თანადროული ტექსტებში მოცემული აღწერილობებისა და ნახატების მიხედვით ძალიან ცოტა ორიგინალური ნივთია წარმოდგენილი. ბევრი ნივთი „მთლიანად წარმოსახულია“, ხოლო სხვები ეფუძნება ხელნაწერებში მსგავსი მოწყობილობების ნახატებს, მაგრამ უცნობია, ოდესმე აშენდა თუ არა ისინი, ან შენების განზრახვა იყო თუ არა.

## გალერეა

File:Istanbul Museum of the History of Science and Technology in Islam 9270.jpg | ისლამში მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ისტორიის მუზეუმის ფასადი
File:Istanbul Museum of the History of Science and Technology in Islam May 2014 9247.jpg | სტამბოლის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ისტორიის მუზეუმის ასტროლაბების კოლექცია
File:Istanbul Museum of the History of Science and Technology in Islam 9251.jpg | ისლამში მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ისტორიის მუზეუმის ობსერვატორია
File:Istanbul Museum of the History of Science and Technology in Islam 9254.jpg | ისლამში მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ისტორიის მუზეუმის საათი
File:Istanbul Museum of the History of Science and Technology in Islam 9255.jpg | ისლამში მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ისტორიის მუზეუმის საათის დეტალი
File:Istanbul Museum of the History of Science and Technology in Islam 9256.jpg | ისლამში მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ისტორიის მუზეუმის წყლის საათი
File:Istanbul Museum of the History of Science and Technology in Islam 9258.jpg | ისლამში მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ისტორიის მუზეუმის სამხედრო ობიექტები
File:Istanbul Museum of the History of Science and Technology in Islam 9263.jpg | ისლამში მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ისტორიის მუზეუმის ტუმბო
File:Istanbul Museum of the History of Science and Technology in Islam 9264.jpg | ისლამში მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ისტორიის მუზეუმის წისქვილი
File:Istanbul Museum of the History of Science and Technology in Islam 9265.jpg | ისლამში მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ისტორიის მუზეუმის მარადიული ძრავი
File:Arab armored 14th century battering ram, reconstructed model.jpg | ისლამში მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ისტორიის მუზეუმის ჯავშანმოცმული მცველი ვერძი

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2008 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
Fossilworks

**Fossilworks** — არასამთავრობო და არაკომერციული ონლაინ-მონაცემთა ბაზა, რომელიც ეძღვნება ნამარხი ორგანიზმების კვლევას. ის შეიცავს ჩანაწერებს ტაქსონების, სამეცნიერო სტატიებისა და ნამარხი კოლექციების შესახებ.

Fossilworks შეიქმნა 1998 წელს ჯონ ელროის მიერ. ბაზაში თავმოყრილია დიდი რაოდენობის მონაცემები, რომლებიც მოპოვებულია მსოფლიოს მრავალი პალეონტოლოგის მიერ. არსებული მონაცემები მოწოდებულია პალეონტოლოგთა დისციპლინათაშორისი საერთაშორისო ჯგუფის მიერ. პროექტის მთავარი მიზანია, შეიქმნას მსოფლიო მასშტაბის საცნობარო ბაზა საზღვაო და ხმელეთის ორგანიზმების ტაქსონომიური მონაცემებისთვის, ნებისმიერი გეოლოგიური ეპოქიდან. აგრეთვე უზრუნველყოს ამ მონაცემების სტატისტიკური ანალიზის შესაძლებლობა. პროექტის მთავარი გრძელვადიანი ამოცანაა საერთო ძალისხმევის სტიმულირება, რათა პასუხი გაეცეს გლობალურ პალეონტოლოგიურ კითხვებს მონაცემთა ბაზის ინფრასტრუქტურის განვითარებითა და დიდი მასივების დამუშავებით.

მონაცემთა ბაზა დაიხურა დაახლოებით 2022 წელს. ამჟამად იგი Paleobiology Database-ზეა გადამისამართებული.

## რესურსები ინტერნეტში
*   

კატეგორია:პალეონტოლოგია
ქანდილის მიწისძვრის მუზეუმი

**ქანდილის მიწისძვრის მუზეუმი**, ან უფრო ფორმალურად **ქანდილის ობსერვატორიისა და მიწისძვრათა კვლევის ინსტიტუტის მუზეუმი** () — მუზეუმი, რომელიც ძირითადად ეძღვნება სეისმოლოგიასა და მიწისძვრის მეცნიერებას თურქეთში. ის მდებარეობს ქანდილის ობსერვატორიის კამპუსში, უსქუდარის რაიონის ქანდილის უბანში, სტამბოლში.

მუზეუმი ბოღაზიჩის უნივერსიტეტს ეკუთვნის და განთავსებულია განახლებულ კორპუსში, რომელიც აშენდა 1934 წელს, როგორც სეისმოგრაფიის ლაბორატორია. მუზეუმში გამოფენილია სხვადასხვა სამეცნიერო ინსტრუმენტები, რომლებიც გამოიყენებოდა ასტრონომიულ და გეომეცნიერულ სამუშაოებში. მუზეუმში გამოფენილი ობიექტებს შორისაა ქანდილის ხელნაწერთა 581 ტყავიდან 32, რომლებიც მოიცავს 1,369 წიგნს თურქულ, არაბულ და სპარსულ ენებზე ასტრონომიაზე, ასტროლოგიაზე, მათემატიკასა და გეოგრაფიაზე.

მუზეუმი დაარსდა იმ დროინდელი პრემიერ-მინისტრის რეჯეპ ტაიპ ერდოღანის დავალებით. ისტორიული შენობა რესტავრირდა სტამბულის მუნიციპალიტეტის მიერ, ხოლო ინტერიერი შეიქმნა ბოღაზიჩის უნივერსიტეტის მიერ. მუზეუმი გაიხსნა 2006 წლის 21 ივნისს.

## სქოლიო
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2006 წელს დაარსებული მუზეუმები
იაკობ ტრიპოლსკის ქუჩა

**იაკობ ტრიპოლსკის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  საბურთალოს რაიონში (დელისი); სერგო ზაქარიძის ქუჩიდან შალვა ნუცუბიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა 2019 წელს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილებით. სახელი ეწოდა ქართველი მსახიობის, იაკობ ტრიპოლსკის საპატივმცემლოდ.

## სქოლიო
ტრიპოლსკი
სერგო ზაქარიაძის ქუჩა

**სერგო ზაქარიაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  საბურთალოს რაიონში (დელისი). მიხეილ ასათიანის ქუჩიდან ფერდინანდ თავაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. სახელი ეწოდა ქართველი მსახიობის, სერგო ზაქარიაძის საპატივმცემლოდ. ქუჩაზეა თბილისის ცენტრალური სახელმწიფო არქივი.

## ლიტერატურა 
ზაქარიაძე
ფარასი

მინი
**ფარასი** — ძველი ქალაქი, რომელსაც ისტორიულად სხვადასხვა სახელით – *პაჰორასი*, *ტელ ფარასი* ან *მარისი* მოიხსენიებენ, მდებარეობდა ჩრდილოეთ სუდანში, მეორე ნილოსის ჩანჩქერების ქვემოთ, თანამედროვე ვადი ჰალფას სიახლოვეს. ეს ტერიტორია 1960-იან წლებში *ასუანის მაღალი კაშხლის* მშენებლობის შედეგად წარმოქმნილი *ნასერის ტბის* წყალმა დაფარა.

## ისტორია 
ძვ.წ. II ათასწლეულის პირველ ნახევარში, ნუბიის ეგვიპტიზაციის პროცესისას, ფარასში აშენდა ციხესიმაგრე, რომელიც შემდგომში გადაიზარდა ურბანულ ცენტრად. ფარაონთა XVIII დინასტიის პერიოდში (დაახლოებით ძვ.წ. 1500 წ.), ჰატშეფსუტისა და თუტმოს III-ის მმართველობისას, აქ აშენდა რამდენიმე ტაძარი, რომელთა ნანგრევები დღემდეა შემორჩენილი. ამ პერიოდის მნიშვნელოვანი პიროვნებები ფარასში საკურთხევლებს აშენებდნენ თავისი ფარაონების პატივსაცემად.

ძვ.წ. 300 წლიდან ახ.წ. 300 წლამდე ფარასი მეროეს სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა, რაც ბერძნულ წყაროებში სახელწოდებით *პაჰორასი* მოიხსენიება. მეროელებმა აქ ააგეს ახალი ციხესიმაგრე. დაახლოებით ახ.წ. 500 წელს ფარასი გახდა ნობადიას სამეფოს დედაქალაქი, ერთ-ერთი სახელმწიფოსი, რომელიც მეროეს დაშლის შედეგად წარმოიშვა. ამ დროის მდიდარი ნეკროპოლიები ფარასის მახლობლად – ბალანასა და კვუსტულის არეალში მდებარეობდა.

543 წელს ბიზანტიის დედოფალი თეოდორას დავალებით კოპტმა მისიონერებმა ფარასი გააქრისტიანეს და დააარსეს ეპისკოპოსობა. ფარასი ქრისტიანულ ეპოქაში იქცა ნუბიის ერთ-ერთ მთავარ რელიგიურ და კულტურულ ცენტრად.

ფარასის ტერიტორია პირველად გათხარეს 1912–1914 წლებში ოქსფორდის უნივერსიტეტის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. 1960-იან წლებში, ასუანის კაშხლის გამო, დიდი რაოდენობით ძეგლი წყლის ქვეშ აღმოჩენის საფრთხის წინაშე დადგა. ამან განაპირობა ფარასში მასშტაბური არქეოლოგიური სამუშაოები, რომლებიც 1961–1964 წლებში განხორციელდა *იუნესკოს* ეგიდით, პროფესორ კაზიმიეჟ მიხალოვსკის ხელმძღვანელობით მომუშავე პოლონური ექსპედიციის მიერ. ექსპედიციის დროს აღმოჩნდა ფარაონ თუტმოს III-ის ტაძრის ნაშთები; VIII საუკუნის ბოლოდან ადრეული ქრისტიანული ეპოქის სამნავიანი     ბაზილიკა; მონასტერი, სამეფო სასახლის ნანგრევები, საცხოვრებელი და სამეურნეო ნაგებობები. მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იყო ქრისტიანული ხელოვნების 120 ფრესკა (VIII–XII სს.), შესრულებული მშრალ თაბაშირზე. ფრესკები გამოხატავდა წმინდანთა, მეფეთა და ეპისკოპოსთა პორტრეტებს და გამოირჩეოდა ბიზანტიურ-კოპტური სტილისტიკით. გარდა ამისა, აღმოაჩინეს დაახლოებით 200 წარწერა ბერძნულ, კოპტურ და ნუბიურ ენებზე, დაკრძალვის სტელები და ლიტურგიკული ნივთები.

იუნესკოსთან გაფორმებული შეთანხმების საფუძველზე, აღმოჩენილი მასალების ნაწილი – 62 ფრესკა, არქიტექტურული დეტალები და კერამიკის ფრაგმენტები – გადაეცა პოლონურ მხარეს და ამჟამად ინახება *ვარშავის ეროვნული მუზეუმის* ფარასის გალერეაში. დანარჩენი მასალა განთავსებულია ხარტუმის არქეოლოგიურ მუზეუმში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფარასის გალერეა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ЕГИПТЯНЕ В НУБИИ

## სქოლიო 
კატეგორია:აფრიკის ისტორია
სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის მეცნიერების ცენტრი

**სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის მეცნიერების ცენტრი** () — ცენტრი, რომელიც ხელს უწყობს ბავშვების ურთიერთობას ექსპონატებთან, მდებარეობს ტასკისლის კამპუსში, ტაქსიმის რაიონში, სტამბოლში. ის გაიხსნა 2007 წლის ნოემბერში. გამოფენა შეიცავს ექსპონატებს მექანიკაზე, ელექტროობასა და მაგნეტიზმზე, მათემატიკაზე, დნმ-ზე, კოსმოსსა და ზოგად ფიზიკაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ITU Science Center, ოფიციალური გვერდი
* Gallery
* ITU
* ITU Science and Society

## სქოლიო
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2000 წელს დაარსებული მუზეუმები
ბისექტრისა

მინი|კუთხის ბისექტრისის გავლება ფარგლისა და სახაზავის საშუალებით
**ბისექტრისა** ( და ) კუთხისა — წრფე, რომელიც კუთხის წვეროზე გადის და მას შუაზე ყოფს. 

სამკუთხედის ბისექტრისა ეწოდება სამკუთხედის ერთ-ერთი კუთხის ბისექტრისის მონაკვეთს რომელიც მოთავსებულია კუთხის წვეროსა და მის მოპირდაპირე გვერდთან გადაკვეთის წერტილს შორის. ბისექტრისა მოპირდაპირე გვერდს ყოფს მონაკვეთებად, რომლებიც ფერდების პროპორციულია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამკუთხედის გეომეტრია
მინიათურქი

250px|მინი
**მინიათურქი** () — მინიატურული პარკი ოქროს რქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაპირზე, სტამბოლში, თურქეთი. გაიხსნა 2003 წლის 2 მაისს. ეს არის მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი მინიატურული პარკი, რომელსაც აქვს 15 000 მ² მოდელების ფართობი და სულ 60 000 კვადრატული მეტრი ტერიტორია. ის შეიცავს 135 მოდელს, 1:25 მასშტაბით, თურქეთიდან და მის გარშემო არსებული ნაგებობებისა და ისტორიული ნაგებობების ინტერპრეტაციებისა.

პარკის მთლიანი ფართობიდან 40 000 მ² ღია სივრცეა; 3 500 მ² დაფარულია; ხოლო 2 000 მ² შეიცავს აუზებსა და წყლის გზებს. მისი საავტომობილო სადგომი იტევს 300 ავტომობილს.

პარკის 60 ნაგებობა წარმოშობით სტამბულიდანაა, 63 ანატოლიიდან, ხოლო 13 ოსმალეთის ტერიტორიებიდან, რომლებიც დღეს თურქეთის საზღვრებს გარეთ მდებარეობს. ასევე წარმოდგენილია ისტორიული ნაგებობები, როგორიცაა ეფესოში არტემიდეს ტაძარი და ჰალიკარნასოში მავზოლეუმი (ახლა ბოდრუმი). დამატებითი ადგილი რეზერვირებულია მომავალი მოდელებისთვის.

## გალერეა

Image:Medrese_Miniaturk_02583.jpg|მედრესე
Image:Mardin_stone_houses_02148.jpg|მარდინი ქვის სახლები
Image:Miniaturk_07176.jpg|ბეილერბეის სასახლის სააბაზანო პავილიონი
Image:Hagia sofia miniaturk 02824.jpg|აია-სოფია
Image:Miniaturk_009.jpg|არტემიდას ტაძარი
Image:Miniaturk Mausoleum at Halicarnassus.jpg|მავზოლეუმის მავზოლეუმი
Image:Miniaturk_07212.jpg|მევლანას მუზეუმი
Image:Haydarpasa_Railstation_Miniaturk_02387.jpg|ჰაიდარფაშა ტერმინალი
Image:Miniaturk_07210.jpg|გალათას კოშკი
Image:Miniaturk_07154.jpg|სტარი მოსტი
Image:Miniaturk_07156.jpg|ჰიჯაზის რკინიგზის სადგური
Image:Aspendos-02619.jpg|ასპენდოსი

## რესურსები ინტერნეტში
* Official Miniaturk website
* Official modelbuilder website
* 360° view of Miniatürk, at sanalturistanbul.com
* Photos of Miniatürk

## სქოლიო
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კათეტი

მინი|მართკუთხა სამკუთხედში C1 და C2 გვერდები კათეტებია, h — ჰიპოტენუზა
**კათეტი** () — მართკუთხა სამკუთხედში მართი კუთხის მიმდებარე ორი გვერდი.

## პითაგორას თეორემა
პითაგორას თეორემის მიხედვით, მართკუთხა სამკუთხედში ჰიპოტენუზის კვადრატი ტოლია კათეტების კვადრატების ჯამს:

:c^2 = a^2 + b^2.

სადაც, c მართკუთხა სამკუთხედის ჰიპოტენუზის სიგრძეა, ხოლო a და b მისი კათეტები.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*კათეტი — nplg.gov.ge

კატეგორია:ტრიგონომეტრია
კატეგორია:სამკუთხედის გეომეტრია
ელპისტოსტეგე

**ელპისტოსტეგე** — ფარფლიანი ტეტრაპოდომორფების გადაშენებული გვარი, რომელიც გვიანდელი დევონური ეპოქის ფრასნიულ ხანაში ცხოვრობდა. მისი ერთადერთი ცნობილი სახეობა, ე. უოტსონი, პირველად 1938 წელს აღწერა ბრიტანელმა პალეონტოლოგმა თომას სტენლ ვესტოლმა, კანადაში, კვებეკში, ესკუმინაკის ფორმაციაში აღმოჩენილი თავის ქალის სახურავის ერთი ნაწილის საფუძველზე.

2010 წელს იმავე წარმონაქმნში სრული ეგზემპლარი აღმოაჩინეს, რომელიც რიჩარდ კლუტიემ და მისმა კოლეგებმა 2020 წელს აღწერეს. ეს ავლენს, რომ ელპისტოსტეგეს დაწყვილებული ფარფლები შეიცავდა ძვლებს, რომლებიც თანამედროვე ტეტრაპოდების ფალანგების (თითის ძვლების) ჰომოლოგური იყო; ეს არის ყველაზე ბაზალური ტეტრაპოდომორფი, რომელსაც ეს ძვლები აქვს. ამავდროულად, ფარფლები დაფარული იყო ქერცლებით და ლეპიდოტრიქიებით (ფარფლის სხივები), რაც მიუთითებს, რომ ფალანგების წარმოშობა ფარფლის სხივების დაკარგვას უსწრებდა წინ და არა პირიქით.
## კლადოგრამა
სვარცის მიერ 2012 წელს ჩატარებული ანალიზით დადგინდა, რომ ელპისტოსტეგე ტიკტაალიკის დაძმობილებული ტაქსონია. ორივე მათგანი ელპისტოსტეგალიის ჯგუფის პრიმიტიული წევრები აღმოჩნდა, სხვა განვითარებულ ღერო-ტეტრაპოდებთან ერთად.
{{clade|style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=ელპისტოსტეგალია
|1={{clade
 |1=*პანდერიხტისი* 
 |label2=სტეგოცეფალები |sublabel2=სენსუ ლაურინი, 1998
 |2= }} }}

კლუტიეს და სხვების 2020 წლის კვლევაში ელპისტოსტეგე ყველა კიდურიანი ხერხემლიანის დაძმობილებულ ტაქსონად არის მოხსენიებული, რომელიც ტიკტაალიკის გვირგვინს უკავშირდება:

{{clade| style=font-size:85%;line-height:85%
   |label1=◄&nbsp;სტეგოცეფალია
         |1={{clade
              |1={{clade
                |1=*ელპისტოსტეგე*
                |2=*ტიკტაალიკი* 
                |3={{clade
            |1=*ელგინერპეტონი* 
            |2=*პარამასტეგა* 
            |3={{clade
            |1=*დენსიგნათუსი*
            |2=*ვენტასტეგა* 
            |3={{clade
               |1=*მეტაქსიგნათი*
                  |2= }} }} }} }} }} }}

## პალეონტოლოგია
მინი|მარჯვნივ
მიგუაშას ეროვნული პარკი, რომელიც კვებეკში ( კანადა ) მდებარეობს, ნამარხების აღმოჩენის ადგილია, რომელიც განსაკუთრებით ცნობილია თავისი ნამარხებით, რომლებიც მრავალფეროვან წყლის ასორტიმენტს წარმოადგენენ, მათ შორის ზემო დევონური პერიოდის თევზის რამდენიმე სახეობას, როგორიცაა სხვადასხვა აგნათანები, პლაკოდერმები, აქტინოპტერიგიელები და სარკოპტერიგიელები. ზოგიერთი შემონახული ნამარხიც საკმარისად სრულყოფილია რბილი ქსოვილების შესანარჩუნებლად და შესაერთებლადაც კი. 

ესკუმინაკის წარმონაქმნი, საიდანაც ელპისტოსტეგე აღმოაჩინეს, ცნობილია, რომ მასში 18 000- ზე მეტი თევზის ნიმუშია აღმოჩენილი და შეიცავს მრავალ მცენარეულ ნამარხს (მათ შორის პრიმიტიული ხე არქეოპტერია და ბარინოფიტონი). ნალექის ანალიზი ესკუმინაკის წარმონაქმნის წარმოშობაზე ტბის ნაცვლად ზღვის ან გარდამავალ გარემოზე მიუთითებს. თევზის ნამარხებისა და კოპროლიტების შესანიშნავი შენარჩუნება მიუთითებს, რომ ეს ტერიტორია მლაშე წყალში მდებარეობდა.

## სქოლიო
კატეგორია:გარდამავალი ფორმები
ილია აბულაძის ქუჩა

**ილია აბულაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  საბურთალოს რაიონში (დელისი). თამაზ ნადარეიშვილის ქუჩიდან ელგუჯა ამაშუკელის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XXI საუკუნის 10-იან წლებში. სახელი ეწოდა ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორ ილია აბულაძის საპატივმცემლოდ. 

## სქოლიო
აბულაძე
თამაზ ნადარეიშვილის ქუჩა

**თამაზ ნადარეიშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  საბურთალოს რაიონში (დელისი). შალვა ნუცუბიძის ქუჩიდან ილია აბულაძის ქუჩამდე. ყოფილი დელისის III ქუჩა. წარმოიქმნა XX საუკუნის 60-იან წლებში. 2009 წელს ქუჩას აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს ყოფილი თავმჯდომარის თამაზ ნადარეიშვილის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
ნადარეიშვილი
ირანული კალენდარი

**ირანული კალენდარი** () ან *ირანული ქრონოლოგია* — კალენდრების ერთობლიობა, რომლებიც შეიქმნა და გამოიყენებოდა ორი ათასწლეულის განმავლობაში ირანში, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც სპარსეთი. კაცობრიობის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი ქრონოლოგიური ჩანაწერი, ირანული კალენდარი, ადმინისტრაციული მიზნებისთვის ბევრჯერ შეიცვალა. კალენდრის ჩარჩოების და მისი სიზუსტის დადგენაში ყველაზე დიდი წვლილის და გავლენის მქონე პირი იყო XI საუკუნის სპარსელი მათემატიკოსი — ომარ ხაიამი. თანამედროვე ირანული კალენდარი წარმოადგენს მზის ჰიჯრის კალენდარს, რომელიც ამჟამად ირანში ოფიციალური სამოქალაქო კალენდარია.

ნოვრუზი, რაც არის ირანული ახალი წელი, იწყება ჩრდილოეთის გაზაფხულის ბუნიობის მომენტთან ყველაზე ახლოს მდებარე შუაღამისას, რაც განისაზღვრება თეირანის მერიდიანის (52.5°E) ასტრონომიული გამოთვლებით. ამრიგად, კალენდარი დაფუძნებულია დაკვირვებებზე, რაც მას განასხვავებს გრიგორიანული კალენდრისგან, რომელიც კონკრეტულ წესებზეა დაფუძნებული. ეს ბუნიობა, გრიგორიანული კალენდრის მიხედვით, დაახლოებით 20 მარტისთვის ან თვით ამ დღეს დგება. ირანის დროის სარტყელია ირანის სტანდარტული დრო, ანუ UTC+03:30.

## სქოლიო
კატეგორია:კალენდარი
კატეგორია:ირანული კულტურა
ვაჟა გვანცელაძის ქუჩა

**ვაჟა გვანცელაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  საბურთალოს რაიონში (დელისი). თამაზ ნადარეიშვილის ქუჩიდან ილია აბულაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XXI საუკუნის 20-იან წლებში. სახელი ეწოდა მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორ ვაჟა გვანცელაძის საპატივმცემლოდ. 

## სქოლიო
გვანცელაძე
იშბანკის მუზეუმი

**იშბანკის მუზეუმი** () — ბანკის მუზეუმი სტამბოლში, თურქეთი.

## მდებარეობა
მუზეუმი მდებარეობს ფათიჰის მუნიციპალიტეტის ბიზნეს კვარტალში, სტამბოლში. მისი დაშორება ჰალიჩამდე (ოქროს რქი) დაახლოებით 200 მეტრია (660 ფუტი). მთავარი შესასვლელი მდებარეობს ბანკალარ ქუჩაზე, რომელიც მუზეუმის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე ჩქმეტი ქუჩაა.

## ბანკის ისტორია
იშბანკი (ოფიციალურად თურქული „იშბანკი“) დაარსდა 1924 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობდა სხვა ბანკები, რომლებიც დაარსდა ოსმალეთის იმპერიის (1922 წლამდე) ეპოქაში, იშბანკი იყო პირველი, რომელიც დაარსდა რესპუბლიკურ ეპოქაში. მუზეუმის დამაარსებელთა ერთ-ერთი იყო მუსტაფა მუსტაფა ქემალ ათათურქი - თურქეთის რესპუბლიკის დამაარსებელი.

## შენობის ისტორია
მუზეუმის შენობა აშენდა 1892 წელს როგორც მთავარი საფოსტო ოფისი. 1917 წელს შენობა გაეყიდა ადგილობრივ ბანკს და 1927 წელს, როდესაც ადგილობრივი ბანკი შეიძინა იშბანკ-მა, შენობა გახდა იშბანკ-ის სტამბოლის ფილიალი. 1950-იან წლებში, როდესაც სტამბოლში სხვა ფილიალები გაიხსნა, ფილიალს სახელი გადაერქვა იენი ჯამია („ახალი მეჩეთი“), რაც მიუთითებს ახალ მეჩეთზე, რომელიც თითქმის მიმდებარეა შენობასთან. ფილიალი გამოიყენებოდა 2004 წლამდე. 2005 წელს იშბანკ-მა გადაწყვიტა მუზეუმის დაარსება. განახლების შემდეგ, მუზეუმი საზოგადოებისთვის გაიხსნა 2007 წლის 14 ოქტომბერს.

## მუზეუმი
სარდაფში, ყოფილი არქივის ოთახები შექმნილია როგორც მუზეუმის საცავი და საკონფერენციო დარბაზი. საბანკო უჯრები შენარჩუნებულია საჩვენებლად. პირველ სართულზე კასები შენარჩუნებულია თავდაპირველი სახით, ხოლო ყოფილი უსაფრთხოების ოთახები გადააგანგებულია როგორც წიგნის მაღაზია და საინფორმაციო მაგიდა. მთავარი საგამოფენო დარბაზები მეორე სართულზეა.

## გალერეა

File:Istanbul İş Bankası Museum Interior in 2014 02 6098.jpg|იშბანკის მუზეუმის ოფისი
File:Istanbul İş Bankası Museum Interior in 2014 03 6099.jpg|იშბანკის მუზეუმის ოფისი
File:Istanbul Turkish Bank Museum May 2014 6101.jpg|იშბანკის მუზეუმის რეკლამა
File:Istanbul İş Bankası Museum Interior in 2014 04 6100.jpg|იშბანკის მუზეუმის ვიდეო
File:Istanbul İş Bankası Museum Interior in 2014 17 6113.jpg|იშბანკის მუზეუმის სარდაფის ტერიტორია
File:Istanbul Turkish Bank Museum May 2014 6104.jpg|იშბანკის მუზეუმის ციფრული საცავი

## სქოლიო
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2007 წელს დაარსებული მუზეუმები
მართკუთხა სამკუთხედი

{{ინფოდაფა მრავალკუთხედი
|სახელი = მართკუთხა სამკუთხედი
|სურათი = Rtriangle.svg
|წარწერა =  მართკუთხა სამკუთხედი, c ჰიპოტენუზითა და a და b კათეტებით 
|ტიპი = სამკუთხედი
|გვერდები = 3
|შლეფლი =
|დიაგრამა = 
|სიმეტრია = 
|ფართობი = \frac{1}{2}ab
|კუთხე = 
|კუთხეთა ჯამი = 180°
|ჩახაზული = 
|შემოხაზული = \frac{1}{2}c
|თვისებები = 
}}
**მართკუთხა სამკუთხედი** — სამკუთხედი, რომლის ერთ-ერთი კუთხე მართია. სამკუთხედის მართი კუთხეს ქმნის ქვედრები, რომლებსაც კათეტები ეწოდებათ, ხოლო მართი კუთხის მოპირდაპირე გვერდს (მესამე გვერდს) — ჰიპოტენუზა. მართკუთხა სამკუთხედზე ვრცელდება პითაგორას თეორემა, რომლის მიხედვითაც ჰიპოტენუზის კვადრატი ტოლია კათეტების კვადრატების ჯამს.

:c^2 = a^2 + b^2.

სადაც, c მართკუთხა სამკუთხედის ჰიპოტენუზის სიგრძეა, ხოლო a და b მისი კათეტები.

წრეწირში ჩახაზული მართკუთხა სამკუთხედის ჰიპოტენუზა, ყოველთვის ცენტრზე გადის და შეესაბამება მის დიამეტრს.

თუ მართკუთხა სამკუთხედის ერთ-ერთი მახვილი კუთხე 30°-ია, მაშინ მისი მოპირდაპირე კათეტი ჰიპოტენუზის ნახევარია.

მართკუთხა სამკუთხედი ტოლფერდაა, თუ მახვილი კუთხეები 45°-ის ტოლია.

სამკუთხედის ფართობი ტოლია, ფუძისა და მასზე დაშვებული სიმაღლის ნამრავლის ნახევრის. მართკუთხა სამკუთხედში, თუ ერთ კათეტს მოვიაზრებთ ფუძედ, ხოლო მასზე დაშვებულ სიმაღლედ — მეორე კათეტს, მაშინ გამოვა, რომ მართკუთხა სამკუთხედის ფართობი ტოლია კათეტების ნამრავლის ნახევრის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამკუთხედები
ბისტრჟიცე-პოდ-ჰოსტინემი

**ბისტრჟიცე-პოდ-ჰოსტინემი** () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. მდებარეობს კრომერჟიჟის რაიონში. ქალაქი ხუთ მუნიციპალურ ნაწილად იყოფა.

## გეოგრაფია
ბისტრჟიცე-პოდ-ჰოსტინემი რაიონულ ცენტრ კრომერჟიჟიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 23 კილომეტრში, ხოლო რეგიონალურ დედაქალაქ ზლინიდან 19 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი მორავია-სილეზიის მთისწინეთის ფერდობებზეა გაშენებული. ქალაქში მიედინება პატარა მდინარე ბისტრჟიჩკა. ბისტრჟიცე-პოდ-ჰოსტინემის ყველაზე მაღალი წერტილი ზღვის დონიდან 460 მეტრ სიმაღლეზე მდებარეობს. მის სახელწოდებაში ნახსენები მთა ჰოსტინემი ქალაქიდან სამხრეთში, მისი მუნიციპალური საზღვრების გარეთ მდებარეობს. 

## ისტორია
მინი|მარცხნივ|მასარიკის მოედანი
ბისტრჟიცე-პოდ-ჰოსტინემი წერილობით წყაროებში პირველად 1368 წელსაა მოხსენიებული.  
ამ წელს ეს დასახლება ქალაქ პოდებრადის დამაარსებელმა ბოჩეკ I პოდებრადელმა შეიძინა. პირველი ციხესიმაგრე აქ 1440 წელს ააგეს. 

## ღირსშესანიშნაობები
მინი|მარცხნივ|ბისტრჟიცე-პოდ-ჰოსტინემის სასახლე
ქალაქის გოტიკური ციხესიმაგრე XVI საუკუნის შუა წლებში რენესანსის სტილის სასახლედ გადაკეთდა. ხანძრით დაზიანების შემდეგ, ციხესიმაგრე 1616 წელს აღადგინეს. XVIII საუკუნის შუა პერიოდში ძველ სასახლეს დაემატა ორი ნეოკლასიკური ნაწილი. დღეს ბისტრჟიცე-პოდ-ჰოსტინემის სასახლე ქალაქის საკუთრებაშია და აქ განთავსებულია მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.

## დაძმობილებული ქალაქები
* ზალცკოტენი, გერმანია
* სან-ჯოვანი-ალ-ნატიზონე, იტალია

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ზლინის მხარის ქალაქები
მედიანა (გეომეტრია)

მინი|სამი მედიანის ერთ წერტილში გადაკვეთა
**მედიანა** () — მონაკვეთი რომელიც აერთებს სამკუთხედის ერთ-ერთ წვეროს მოპირდაპირე გვერდის შუა წერტილთან.

სამკუთხედის სამივე მედიანა (ma, mb, mc) იკვეთება ერთ G წერტილში — სამკუთხედის მასების ცენტრში. ეს წერტილი ყოფს მედიანებს (სამკუთხედის წვეროდან) შეფარდებით 2:1.

თუ სამკუთხედის გვერდებია a, b, c, მაშინ a გვერდის მედიანის სიგრძე გამოითვლება ფორმულით:

:m_a=\frac{\sqrt{2(b^2+c^2)-a^2}}{2}

თუ ცნობილია სამკუთხედის სამივე მედიანა, შეიძლება ფარგლითა და სახაზავით ავაგოთ ეს სამკუთხედი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*მედიანა — nplg.gov.ge

კატეგორია:სამკუთხედის გეომეტრია
ფემარნ-ბელტი

**ფემარნ-ბელტი** () ― სრუტე ბალტიის ზღვის დასავლეთ ნაწილში. ერთმანეთთან აკავშირებს კილის ყურესა და მეკლენბურგის ყურეს. სრუტე მდებარეობს გერმანიის კუნძულ ფემარნსა და დანიის კუნძულ ლოლანს შორის. *Scandlines-ის* ბორნები პუტგარდენსა (ფემარნი) და რედბის (ლოლანდი) შორის მოძრაობენ.

სრუტის სიგანე 18 კმ-ია. სიღრმე - 20-30 მეტრი. სრუტეში დინებები სუსტია და ქარზეა დამოკიდებული.

სრუტე პირველად კრისტოფ ვანდრაჩმა გადაცურა.

## სქოლიო
კატეგორია:დანიის სრუტეები
კატეგორია:გერმანიის სრუტეები
კატეგორია:ბალტიის ზღვის სრუტეები
კატეგორია:გერმანიის სრუტეები
კატეგორია:საერთაშორისო სრუტეები
სტამბოლის სათამაშოების მუზეუმი

**სტამბოლის სათამაშოების მუზეუმი** () — სათამაშო მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს სტამბოლში, თურქეთში, კადიკოის რაიონის გოზთეფეს უბანში.

მუზეუმი დაარსდა თურქმა პოეტმა და რომანისტმა სუნაი აკინმა 2005 წელს. მუზეუმი გაიხსნა 23 აპრილს, თურქეთის ეროვნული უქმე დღე - ეროვნული სუვერენიტეტისა და ბავშვთა დღე. ამჟამად მუზეუმში გამოფენილია 4,000 სათამაშო და მინიატურა თურქეთიდან და სხვა ქვეყნებიდან; ბევრი ექსპონატი არის ანტიკვარული, ზოგიერთი მათგანი თითქმის 200 წლისაა⁵. მუზეუმის პირველ სართულზე მდებარეობს ეიუბის სათამაშო მაღაზია, ცნობილი სათამაშო მაღაზია, რომელიც დაიხურა 1950-იან წლებში.

2012 წელს მუზეუმი ნომინირებული იყო და მოხვდა ფინალურ სიაში ევროპული მუზეუმების აკადემიის ბავშვთა მუზეუმების წლიური ჯილდოსთვის.

მუზეუმი ღიაა სამუშაო დღეებში (ორშაბათის გარდა), 9:30-18:00 სთ-მდე, ხოლო შაბათ-კვირას, 9:30-19:00 სთ-მდე. ის მდებარეობს მისამართზე: ომერფაშა ჯადესი, დოქტორ ზეკი ზერენის ქუჩა 17, გიოზთეფე-კადიკიო, სტამბული.

## გალერეა

MuzeumhracekIstanbul_AntoineExupery.JPG|სათამაშო თვითმფრინავი, რომელიც დაფუძნებულია რეალურ თვითმფრინავ P-38-ზე, რომელშიც ანტუან დე სენტ-ეგზიუპერი დაიღუპა
MuzeumhracekIstanbul_LehmanToyFactory.JPG|სათამაშო, წარმოებული ცნობილი სათამაშოების მწარმოებლის, ერნსტ პოლ ლემანის მიერ
MuzeumhracekIstanbul_prezidentiusa_figurky.JPG|ამერიკის პრეზიდენტების ფიგურები
MuzeumhracekIstanbul_hitler.JPG|მეორე მსოფლიო ომი, ნაცისტური გერმანია 1933–1940
MuzeumhracekIstanbul_reznik.JPG|თოჯინების სახლი – ჯალათი, გერმანიის იმპერია 1900

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2005 წელს დაარსებული მუზეუმები
კალმარის სრუტე

**კალმარის სრუტე** ( — სრუტე ბალტიის ზღვაში. მდებარეობს შვედეთის კუნძულ ელანდსა და შვედეთის სმოლანდის პროვინციას შორის. სრუტის სიგრძე დაახლოებით 130 კმ-ია, ხოლო სიგანე 5-დან 25 კმ-მდე იცვლება. 

სრუტეზე გადებულია ელანდის ხიდი, რომელიც 1972 წლის სექტემბერში გაიხსნა. 

## პრეისტორია
კალმარის სრუტის მიმდებარე ტერიტორიები ნეოლითისა და ბრინჯაოს ხანიდან იყო დასახლებული.  მეზოლითში, ადრეული ჰოლოცენის ხანაში ადამიანებმა სრუტე ყინულის ხიდის მეშვეობით გადაკვეთეს, როდესაც მყინვარებმა ელანდიდან უკან დახევა დაიწყეს. კუნძულ ელანდზე, ალბიში ადრეული მეზოლითის დასახლებაა აღმოჩენილი. ალბის მოსახლეები კალმარის სრუტეს ჯერ კიდევ ძვ.წ. 6000 წლიდან კვეთდნენ.

## სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის სრუტეები
კატეგორია:ბალტიის ზღვის სრუტეები
კატეგორია:ელანდი
კატეგორია:სმოლანდი