ვაგონის შემანელებელი

[thumb|კორნვესტჰაიმის [დამხარისხებელი სადგურის გორაკი (შტუტგარტი, გერმანია). ამ ფოტოზე კარგად ჩანს ორი შემანელებელი.]]
**ვაგონის შემანელებელი** — რკინიგზის ლიანდაგში ჩამონტაჟებული სამუხრუჭე მოწყობილობა ჩახსნის შედეგად გორაკიდან დაგორებული ვაგონების მოძრაობის სიჩქარის შესამცირებლად.

## დანიშნულება 
ვაგონის შემანელებელი უზრუნველყოფს ჩახსნილი ვაგონების მექანიზირებულ დამუხრუჭებას, საშუალებას იძლევა ამ ოპერაციის დროს გამორიცხოს არაპროდუქტიული და საშიში ფიზიკური შრომა. ვაგონის შემანელებლებს უპირველეს ყოვლისა აყენებენ დამხარისხებელი გორაკის ლიანდაგებზე, ასევე სამრეწველო საწარმოების რკინიგზის მისასვლელ ლიანდაგებზე. ვაგონის შემანელებლების მართვა ხორციელდება დისპეტჩერის კოშკურიდან.

## კლასიფიკაცია და მუშაობის პრინციპი 
[thumb|სიჩქარის დამრეგულერიბელი მართავს ვაგონის შემანელებლის მუშაობას. ([ჩიკაგო. 1943 წელი)]]
thumb|პნევმოჰიდრავლიკური კოჭოვანი ვაგონის შემანელებლის მიერ ჩახსნის შემდეგ დამუხრუჭების შემდეგ გამოცემული ხმა. ისმის სამუხრუჭე რეზინების ვაგონის გოგორწყვილებზე ხახუნისას გამოცემული და მოძრავი ვაგონების სარქველების მეშვეობით შემანელებლის ცილინდრიდან შეკუმშული ჰაერის პერიოდულად გამომავალი ხმები
განასხვავებენ შემდეგი სახის ვაგონის შემანელებლებს:
* სამუხრუჭე ორგანოს ფორმის მიხედვით:
** კოჭოვანი
** არაკოჭოვანი
* მოქმედების პრინციპის მიხედვით:
** წონისებრი
** დამწოლი
** სპეციალიზირებულები
* საწევარის ტიპის მიხედვით:
** პნევმატური
** ჰიდრავლიკური
** ელექტრული
* სამუშაოს ადგილის მიხედვით:
** გორაკის
** პარკის
* მუშა რელსების რაოდენობის მიხედვით:
** ერთრელსიანები
** ორრელსიანები

### დამწოლი 
როდესაც ვაგონების გოგორწყვილები მოძრაობენ დამწოლ შემანელებლებზე, ისინი ექცევიან წნეხებს შორის, ხოლო შემდეგ ხელახლა იწევიან. ამასთან გოგორწყვილი იძულებულია დაწოლაზე დახარჯოს საკუთარი პოტენციური ენერგია, რის შედეგადაც ჩნდება მოძრაობისადმი წინააღმდეგობა, რაც იწვევს ვაგონის დამუხრუჭებას. ხოლო თუ ვაგონი მოძრაობს საკმაოდ ჩქარა, მაშინ დგუში შემანელებლის შიგნით ვერ ასწრებს დაწოლას.

### კოჭოვანი 
ყველაზე უფრო ხშირად გამოიყენება ორრელსებიანი კოჭოვანი ვაგონის შემანელები პნევმო- და ჰიდრო საწევარებით. ვაგონის შემანელებლის სამუხრუჭე ეფექტი მიიღწევა მისი ძალოვანი კვანძების ვაგონების გოგორწყვილებზე ზემოქმედების შედეგად. წონისებრ კოჭოვან ვაგონების შემანელებლებზე სამუხრუჭე ძალა ავტომატიურად განისაზღვრება, ვაგონების გოგორწყვილებზე პროპორციული დატვირთვით. დამწოლ კოჭოვან ვაგონების შემანელებლებზე სამუხრუჭე ძალა განისაზღვრება ან დამხარისხებელი გორაკის ოპერატორის მიერ, ან შემანელებლის სამუხრუჭე ცილინდრებში ჰაერის წნევის ცვლილების ავტომატური მართვის მოწყობილობებით. დამახარისხებელ გორაკებზე ექსპლოატაციაში იმყოფებიან წონისებრი და დამწოლი კოჭოვანი ვაგონის შემანელებლები, რომლებსაც გააჩნიათ პნევმატური საწევარი.

## მათი გამოყენება საქართველოში 
საქართველოში კოჭოვანი ვაგონის შემანელებლები გამოიყენება სადგურ თბილის-დამახარისხებლის და სამტრედიის დამახარისხებელ გორაკებზე.

სურათი:Вагонный замедлитель.jpg|გორაკის კოჭოვან-დამწოლი ვაგონის შემანელებელი პნევმოჰიდრავლიკური საწევარით ВЗПГ-ВНИИЖТ ტიპის
სურათი:Вагонный замедлитель 03.jpg|სავაგონო საპარკო პნევმატიური ვაგონის შემანელებელი ჯალამბარ-დამწოლი РН3-2М ტიპის
სურათი:Balkenbremse1.JPG|კოჭოვანი ვაგონის შემანელებელი
სურათი:Вагонный замедлитель 04.jpg|ვაგონის შემანელებლის სამუხრუჭე რეზინები უჭერენ გოგორწყვილებს გვერდებიდან
სურათი:Dowty-Retarder1.JPG|დამწოლი ვაგონის შემანელებელი
სურათი:Schraubengleisbremse.jpg|არქიმედეს ჭანჭიკური ტიპის ვაგონის შემანელებელი
სურათი:Роспуск состава на сортировочной горке.ogg|ჩახსნილი ვაგონების დამუხრუჭება კოჭოვანი ვაგონის შემანელებლით

## განსაკუთრებული მოთხოვნები 
ვაგონის შემანელებლებს მოეთხოვებად განსაზღვრული მოთხოვნები:
* ისინი უნდა ჩაეწერონ ნაგებობების მიახლოების გაბარიტებში
* დაამუხრუჭოს ვაგონები შენელებით არაუმეტეს 4 მ/წმ²-სა
* უზრუნველყოს მუშაობის მაღალი სიზუსტე
* დამუხრუჭებისას არ დააზიანოს გოგორწყვილები
* არ გამოიწვიოს ძლიერი ხმაური, მაღალი ხმები

დამხარისხებელ გორაკებზე ვაგონის შემანელებლები შედიან მექანიზირებული სამუხრუჭე პოზიციების შემადგენლობაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* სამუხრუჭე ბუნიკი

## ლიტერატურა
* რუსეთის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა Железнодорожный транспорт : Энциклопедия, წყარო=http://listaem.com/2007/11/08/zheleznodorozhnyjj_transport_jenciklopedija.html, ფურცლები=52

## სქოლიო
კატეგორია:სარკინიგზო ინფრასტრუქტურა