open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჩერმენი

**ჩერმენი** (, ), ყოფ. *ბაზორკინო*  — სოფელი ჩრდილოეთ ოსეთის პრიგოროდნის რაიონში, რუსეთი.

## გეოგრაფია
მდებარეობს ქალაქ ვლადიკავკაზიდან ჩრდილოეთით 12 კმ-ზე, მდინარე კამბილეევკის მარჯვენა ნაპირზე. სოფლის ჩრდილოეთ ნაწილში გადის ფედერალური ავტოსტრადა „კავკასია“ და განთავსებულია ფედერალური პოსტი „ჩერმენი“.

## ისტორია
სოფელს საფუძველი ჩაუყარეს ინგუშებმა მოჩკო ბაზორკინის პატივსაცემად, რომელმაც 1844 წელს რამდენიმე ინგუშური დასახლება ერთ სოფლად გააერთიანა. სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობდა გრაფ უვაროვის კარმიდამო, რომელსაც ინგუშებისათვის ისტორიული მნიშვნელობა ჰქონდა. აქ იმართებოდა ინგუში ხალხის თავყრილობები და გარკვეულ პერიოდში აქ განთავსებული იყო რევოლუციის შტაბი.

1944 წლადე სოფელ ჩერმენს ერქვა ბაზორკინო და შედიოდა ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ბაზორკინო იყო ინგუშეთის მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და ეკონომიკური ცენტრი. კერძოდ, აქ 1917 წელს პირველად ინგუშეთში გამოცხადდა საბჭოთა ხელისუფლება.

სოფლის მაცხოვრებლები გამოირჩეოდნენ განათლებით. აქ გაიხსნა ინგუშეთის პირველი სკოლები. ამ სოფლიდან გამოვიდნენ გენერლები, მეცნიერები, მწერლები, პოეტები, სპორტსმენები. მაგალითად, მწერალი და მეცნიერი იდრის ბაზორკინი, პოეტი კ. ჩახკიევი, მეფის რუსეთის გენერალი ბ. ბაზორკინი და სხვები. დიდი სამამულო ომის წლებში ორი იმამი ბაზორკინოდან პარტიზანულ
რაზმს მეთაურობდა. ბაზორკინოში დაიბადა დიმიტრი ამილახვარი, საფრანგეთის არმიის ქართველი მოღვაწე, საფრანგეთის უცხოური ლეგიონის პოლკოვნიკი, რომელიც დაბადების ადგილის მიხედვით ზედმეტსახელად „ბაზორკად“ იწოდებოდა.

1944 წელს, ინგუშების შუა აზიაში დეპორტაციისა და ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ-ს გაუქმების შემდეგ, სოფელი ბაზორკინო გადაეცა ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ-ს და ეწოდა ჩერმენი. სოფელში დაიწყეს ჩასახლება ოსებმა თრუსოს ხეობიდან (საქართველოს სსრ ყაზბეგის რაიონი). ასევე, ოსებმა თირსიგომის ისტორიული საზოგადოებიდან (თემიდან). ესაა ხეობა ყაზბეგის მთის ძირში, საიდანაც სათავეს იღებს მდინარე თერგი.

1957 წლიდან ბაზორკინოში გადასახლებიდან დაბრუნდნენ ინგუშები. სოფელი საგრძნობლად გაიზარდა და ერთ-ერთ დიდ შერეულ სოფლად გადაიქცა. სოფელი დაზარალდა ოსი და ინგუში ეროვნების მოსახლეობას შორის გაჩაღებული შეიარაღებული დაპირისპირების (პრიგოროდნის კონფლიქტი) დროს.

1992 წლის კონფლიქტის შემდეგ სოფელი სამ ნაწილად დაიყო: ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილში ინგუშები ცხოვრობენ, ხოლო ცენტრში — ოსები. ესაა ერთადერთი სოფელი რუსეთში, სადაც სკოლებში სასწავლო პროცესი ეროვნული ნიშნითაა დაყოფილი.

## მოსახლეობა
## სქოლიო
კატეგორია:პრიგოროდნის რაიონის სოფლები
ნინო სააკაშვილი

**ნინო სააკაშვილი** (დ. 25 ნოემბერი, 1962, თბილისი) — ქართველი ბიოლოგი, თანამდებობის პირი.

1985 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი და საზოგადოებრივ პროფესიათა ფაკულტეტი. 1998 წელს ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტი (ბალტიმორი, აშშ).

1990-1993 წლებში იყო საქართველოს მწვანეების პრესსამსახურის ხელმძღვანელი. 1992-1993 წლებში მწვანეთა წარმომადგენელი გერმანიაში, საქსონიის პარლამენტში. 1993-1997 წლებში ISAR-Georgia-ს სასწავლო პროგრამების კოორდინატორი, დირექტორი. 1997 წლიდან ფონდ „ჰორიზონტის“ დირექტორი.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ., 1998-1999, გვ. 284

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
ბზიფის მასივი

**ბზიფის მასივი** — კარსტული მასივი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. უკავია ბზიფის ქედის დასავლეთი ნაწილი. სიგრძე დაახლოებით 50 კმ, ფართობი 550 კმ². მაქსიმალური სიმაღლე 2623.5 მ (მთა ძიშრა). 

დასავლეთით ესაზღვრება გაგრის მასივი, ჩრდილოეთით აჩიბახისა და რიხვის მასივი, აღმოსავლეთით გუმიშხის მასივი. აქვს ასიმეტრიული აგებულება: ჩრდილოეთი ფერდობი მოკლეა და ციცაბო, სამხრეთი მოგრძო და უფრო დამრეცი. გეოლოგიური აგებულებითა და სიმაღლით ახლოს დგას არაბიკის მასივთან. განვითარებულია ტექტოგენური, პეტროგენული, ეროზიული, ფლუვიალური, გლაციალური, კარსტული და გრავიტაციული რელიეფის ფორმები.  
 
ბზიფის მასივი წარმოადგენს ნაოჭა-ბლოკურ მორფოსტრუქტურას, რომელსაც აქვს სწორი, ნაწილობრივ შებრუნებული რელიეფი. ბზიფის მასივი წარმოიქმნა შუა- და გვიანალპურ სტრუქტურებში. რელიეფში კარგადაა გამოხატული ხშირად, ნასხლეტებით გართულებული ანტიკლინური ქედები. სინკლინურ სტრუქტურებს შეესაბამება ხეობები. სამხრეთი, უფრო დამრეცი და გრძელი ფერდობი ცალკეულ ბლოკებად გატეხილ მონოკლინს წარმოადგენს.

განვითარებულია კლდოვანი, ფლატოვანი და დაკბილული თხემი, ვიწრო ხეობებითა და კანიონებით. მასივის პერიფერიულ ნაწილებში კარგად არის განვითარებული ეროზიული რელიეფი. ღრმადაა დანაწევრებული მდინარეების რეშევიესა და ძიშრის ხეობებით. მდინარეთა ხეობებსა და მთისწინეთშია ალუვიური დანალექები. გვხვდება ტროგული ხეობები და ცირკები. 

ბზიფის მასივის ფარგლებში განვითარებულია შიშველი, კორდიანი, მწვანე და დაფარული კარსტი. ბევრია კარსტული მღვიმე, რომელთა შორის აღსანიშნავია ილუზია-თოვლიან-მეჟენის მღვიმური სისტემა, ნაფრა, პანტიუხინის უფსკრული და გრაფის ჩანაქცევი. ძირითად ჰიდროგრაფიულ ქსელს ქმნის ბზიფი, მჭიშთა, ააფსთა, ხიფსთა და გუდოუ. მასივის წიაღის უმეტესი ნაწილი უკავია მჭიშთის განტოტვილ სისტემას.

ბზიფის მასივის შესწავლა 1960-იანი წლებიდან დაიწყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტმა. 1970–80-იან წლებში ბზიფის მასივზე დაიწყო აქტიური სპელეოლოგიური კვლევები. ქართველი და უცხოელი მკვლევრების მიერ მასივის ფარგლებში აღმოჩენილია 400-ზე მეტი კარსტული სიღრუე, რომლებსაც დღესაც სწავლობენ.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მთის მასივები
ვაკანაის პორტი

**ვაკანაის პორტი** () ― მთავარი პორტი ვაკანაის მუნიციპალიტეტში, ჰოკაიდოს პრეფექტურაში, იაპონიაში. პორტიდან 62.81 კმ-ით ჩრდილოეთით სახალინი მდებარეობს. ვაკანაიდან რასინის, რებუნისა და სახალინის კუნძულებამდე ბორნები მოძრაობენ. პორტი ჩრდილოეთ ჰოკაიდოს მკვიდრთათვის სამრეწველო მასალებისა და აუცილებელი ნივთების გავრცელების ცენტრია. პორტი სანაპირო და არასანაპირო ზონების თევზჭერის ცენტრია და დიდ როლს თამაშობს სახალინი-III-ის პროექტში. 2007 წელს პორტი **მინატოს ოაზისად** () იყო რეგისტრირებული და იაპონიის მიწის, ინფრასტრუქტურის, ტრანსპორტისა და ტურიზმის სამინისტრო **Minato Oasis Wakkanai-დ** () მოიხსენიებდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Wakkanai-ferry-terminal
*Ferry Terminal

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის პორტები და ნავსადგურები
კუგელბლიცი (ასტროფიზიკა)

**კუგელბლიცი** () — ფარდობითობის ზოგადი თეორიით ნავარაუდევი ასტროფიზიკური სხეული. სითბოს, სინათლის ან რადიაციის ინტენსიური კონცენტრაციის შედეგად მისი ენერგია ქმნის მოვლენათა ჰორიზონტს და საკუთარ თავში გამოიმწყვდევა. სხვა სიტყვებით, თუკი საკმარისი რადიაცია სივრცის ერთ წერტილში მოექცევა, შექმნილი ენერგიის კონცენტრაციას შეუძლია სივრცე-დროის გამრუდება და შავი ხვრელის შექმნა. ასეთ შავ ხვრელს მასა და ენერგია მატერიის ნაცვლად სხივური ენერგიის ფორმით ექნებოდა.  

ჯონ არჩიბალდ უილერის 1955 წლის „Physical Review“-ის მოხსენებაში „გეონები“ საუბარია კუგელბლიცის მოვლენაზე და განხილულია ასეთი ნაწილაკების (ან ნაწილაკების სათამაშო მოდელების) შექმნის იდეა სივრცე-დროის გამრუდებით.

კუგელბლიცის მოვლენა მოიაზრება ვარსკვლავთშორისო ძრავების შესაძლო საწყისად სამომავლო სინგულარული რეაქტორებისთვის.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბეკენშტაინის ზღვარი
* მიკრო შავი ხვრელი

## სქოლიოს სია 
კატეგორია:შავი ხვრელები
კატეგორია:ფარდობითობის ზოგადი თეორია
კატეგორია:სინათლე
ირაკლი ხიზანიშვილი

**ირაკლი ხიზანიშვილი** (დ. 31 ივლისი, 1940) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1980).

## ბიოგრაფია
სწავლობდა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტზე. 1965 წელს დაამთავრა კინემატოგრაფიის საკავშირო სახელმწიფო ინსტიტუტის (ვგიკ) სამსახიობო განყოფილება (ბ. ბაბოჩკინის სახელოსნო). 

სადებიუტო როლი შეასრულა აზერბაიჯანულ ფილმში: „რომეო, ჩემი მეზობელი“ (შ. მაჰმუდბეგოვი, 1964). 1965-1973 წლებში მუშაობდა მოსკოვის კინომსახიობთა თეატრ-სტუდიაში. მონაწილეობდა ფილმებში: „წითელი კარავი“ (პომელა, რეჟ. მიხეილ კალატოზიშვილი, 1970), „რუსეთის იმპერიის გვირგვინი, ანუ ისევ მოუხელთებლები“ (რეჟ. ე. კეოსაიანი, 1970), „რობიზონ კრუზოს ცხოვრება და საოცარი თავგადასავალი“ (პარასკევა, რეჟ. ს. გოვორუხინი, 1972), „შავი პრინცი აჯუბა“ (ანსარი, რეჟ. გ. ვასილიევი, შ. კაპური, 1989, სსრკ-ინდოეთი). საქართველოში შესრულებულ როლებს შორის აღსანიშნავია ლექსო სატელევიზიო ფილმიდან „თუში მეცხვარე“ (რეჟ. ს. ჩხაიძე, 1978), გურამ ღლონტი („მშობლიურო ჩემო მიწავ!, რეჟ. რ. ჩხეიძე, 1980), ბაქარი („ძნელი დასაწყისი“, რეჟ. თ. მაღალაშვილი, 1981), არჩილი („დღეს ღამე უთენებია“, რეჟ. ლ. ღოღობერიძე, 1983), მხატვარი ლადო („ათოვდა ზამთრის ბაღებს“, რეჟ. გ. ლევაშოვ-თუმანიშვილი, 1984), თამაზი („ვირთხა“, პ. მილორავა, 1991). 

1993 წლიდან ცხოვრობს და მოღვაწეობს აშშ-ში.

## ფილმოგრაფია
* 1976 — „თუში მეცხვარე“ — ლექსო
* 1980 — „მშობლიურო ჩემო მიწავ!“ (რაიკომის მდივანი) — გურამ ღლონტი
* 1981 — „ძნელი დასაწყისი“ — არჩილი
* 1982 — „სევდიანი საყვირი“
* 1983 — „დღეს ღამე უთენებია“ — არჩილი
* 1983 — „ექსპედიცია“
* 1984 — „ახალგაზრდა კომპოზიტორის მოგზაურობა“
* 1984 — „ათოვდა ზამთრის ბაღებს“ — მხატვარი ლადო
* 1985 — „ლალე“
* 1986 — „პროლოგი (წინათქმა)“
* 1987 — „ხარება და გოგია“
* 1990 — „ზვარაკი“
* 1991 — „ვირთხა“ — თამაზი
* 1992 — „მხოლოდ სიკვდილი მოდის აუცილებლად“

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ეროვნული ფილმოგრაფია — ირაკლი ხიზანიშვილი
* 
* ირაკლი ხიზანიშვილი kinopoisk.ru-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:თბილისის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
სიყვარული, ხანძარი და პომპიერო

**„სიყვარული, ხანძარი და პომპიერო“** — რეჟისორ გურამ პატარაიას 1976 წლის კომედიური ფილმი.

## სიუჟეტი
კახეთის ერთ-ერთ სოფელში სახანძრო დაცვის საზოგადოებრივი საგუშაგო აქტიურად მუშაობს. მორიგი ხანძრის დროს მეხანძრეებს ჯარისკაცი მიეხმარება, რომელსაც მძღოლად აიყვანენ. გოგონას, რომლის ბაბუაც ჯარისკაცმა გადაარჩინა, შეუყვარდება სახანძრო სამსახურის ახალი თანამშრომელი და ყველანაირად ცდილობს მისი გულის მოგებას.

## როლებში
* რამაზ ჩხიკვაძე — პაჟარა სავლე
* თენგიზ შორაპნელი — ფანცქალა
* ოთარ ხარებაშვილი — კიკილო
* ალექსანდრე (სესიკა) კუპრაშვილი — მამაო ზაქარია
* მარინა საღარაძე — თაფლო
* ალექსანდრე კონდრაშოვი — ეგორი
* დიმიტრი (ჯუნა) მიქატაძე — თავმჯდომარე მელქო
* ეკა ყიფიანი — ცანცურა

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:1976 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:კომედიური ფილმები
კატეგორია:გურამ პატარაიას ფილმები
არშინი

მინი|სიგრძის ძველებური რუსული ერთეულები.
**არშინი** — სიგრძის საზომი ერთეული, რომელსაც მეტრული სისტემის შემორებამდე იყენებდნენ სხვადასხვა ქვეყანაში (რუსეთი, ბულგარეთი, ავღანეთი, თურქეთი, ირანი). არშინის ზომა სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვა იყო (მერყეობდა 65.2 სმ-დან 112 სმ-მდე). რუსეთში შემოიღეს XV საუკუნეში. არშინი იყოფოდა ოთხ ჩეტვერტად ან 16 ვერშოკად (გოჯი). თავდაპირველი ზომა იყო 72 სმ, XIX საუკუნის დამდეგიდან 71.12 სმ.

*1 არშინი=4 ჩეტვერტი;
*1 არშინი=16 ვერშოკი (გოჯი);
*1 ჩეტვერტი=4 ვერშოკი (გოჯი);
*1 არშინი = 72 სმ;
*1 ჩეტვერტი=18 სმ;
*1 ვერშოკი (გოჯი)=4.5 სმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიგრძის საზომი ერთეულები
სპეციოზა კაზიბვე

**სპეციოზა კაზიბვე** (; დ. 1 ივლისი, 1954) — უგანდელი პოლიტიკოსი და ქირურგი. პირველი ქალი ვიცე-პრეზიდენტი აფრიკის კონტინენტზე. უგანდის მეექვსე ვიცე-პრეზიდენტი 1994-2003 წლებში. 2013 წლის აგვისტოში იგი გაეროს გენერალურმა მდივანმა პან კი მუნმა დანიშნა აფრიკაში გაეროს სპეციალურ წარმომადგენელად აივ/შიდსის საკითხებში.

## ბიოგრაფია
კაზიბვე დაიბადა იგანგის ოლქში 1955 წლის 1 ივლისს. სწავლობდა ქალაქ ლუგაზის ახლოს მდებარე კათოლიკურ ქალთა სკოლა ინტერნატში. 1974 წელს ჩაირიცხა მაკერერეს უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტზე, სადაც სწავლობდა მედიცინას, დაამთავრა მედიცინის ბაკალავრიატი და 1979 წელს მიიღო ქირურგიის ბაკალავრის ხარისხი. მოგვიანებით მან მიიღო მედიცინის მაგისტრის ხარისხი, ასევე მაკერერის უნივერსიტეტში, ზოგადი ქირურგიის სპეციალობაში. 2009 წელს მიენიჭა ჰარვარდის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სკოლის საპატიო დოქტორის წოდება.

სპეციოზა კაზიბვე არის ქალთა უფლებების დამცველი აფრიკაში. 1998 წელს, აფრიკის ერთობის ორგანიზაციასთან და გაეროს აფრიკის ეკონომიკურ კომისიასთან თანამშრომლობით, მან დააარსა და თავმჯდომარეობდა აფრიკის ქალთა კომიტეტს მშვიდობისა და განვითარების შესახებ. 1998 წელს გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციამ დააჯილდოვა „ცერერის მედლით“ სასურსათო უსაფრთხოებასა და სიღარიბის აღმოფხვრაში შეტანილი წვლილისთვის. მრავალცოლიანობა და ცოლის ცემა საკმაოდ გავრცელებულია უგანდაში, მაგრამ განქორწინება შედარებით იშვიათია. მისი ქმარი ეწინააღმდეგებოდა განქორწინებას, მიზეზად ასახელებდა მის კათოლიკური რწმენას და ამბობდა, რომ მისი ცოლი სახლში გვიან მიდიოდა, არ აძლევდა სათანადო ახსნა-განმარტებას და მხარს უჭერდა სხვა პოლიტიკოსებს, რომლებიც მას არ მოსწონდა. 2003 წლის 21 მაისს აღნიშნული პრობლემების გამო დატოვა თანამდებობა, სწავლის გაგრძელების ნებართვის მოთხოვნით. შემდეგ მან მიიღო დოქტორის ხარისხი ჰარვარდის უნივერსიტეტში. ჰყავს ოთხი შვილი, მათ შორის ტყუპები პირველი ქორწინებიდან და ორი ნაშვილები შვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:უგანდის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:უგანდელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:აფრიკის ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
ფინეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

ს მუნიციპალიტეტებისა და რეგიონების (2007) რუკა.შავი საზღვრები მუნიციპალიტეტებს აღნიშნავს, წითელი ― რეგიონებს.]]
**ფინეთის ადმინისტრაციული დაყოფა** — ფინეთი უნიტარული სახელმწიფოა. 2017 წლის მონაცემებით ფინეთი იყოფა 19 რეგიონად (, )ამ რეგიონებს შორისაა ალანდის კუნძულები, რომელსაც გააჩნია ავტონომია.  რეგიონები 70 ქვერეგიონად (, )) იყოფა, ხოლო ქვერეგიონები 308 მუნიციპალიტეტს (, ). მოიცავს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ფინეთის მუნიციპალიტეტების სია
*ფინეთის ყოფილი მუნიციპალიტეტების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
მისუძუ კანეკო

**მისუძუ კანეკო** (; დ. 11 აპრილი, 1903 — გ. 10 მარტი, 1930) — იაპონელი პოეტი.

დაიბადა მეთევზეთა სოფელ სენძაკიში, რომელიც ამჟამად იამაგატუს პრეფექტურის ქალაქ ნაგატოს ნაწილია. კანეკოს მშობლიური სოფლის არსებობა ზღვის ნობათზე იყო დამოკიდებული, განსაკუთრებით კი იაპონური ქაშაყზე. ამიტომაცაა, რომ ზღვისა და თევზაობის სცენები ხშირად გვხვდება მის პოეზიაში.

## ბიოგრაფია
კანეკოს, როგორც საბავშვო ლექსების ავტორის კარიერა რეალურად 20 წლის ასაკში დაიწყო, როდესაც მან მუშაობა დაიწყო წიგნის მაღაზიაში. მაღაზია იმდენად პატარა იყო, რომ კანეკო მისი ერთადერთ გამყიდველი და მენეჯერი იყო. მაღაზია მდებარეობდა ქალაქ სიმონოსეკში, კუნძულ ჰონშიუს უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. კანეკომ აქ აღმოაჩინა, რომ რამდენიმე ცნობილი საბავშვო ლიტერატურული ჟურნალი თავის მკითხველებს სთხოვდა, გაეგზავნათ რედაქციაში საკუთარი ლექსები და მოთხრობები. კანეკომ რედაქციაში რამდენიმე ლექსი გაგზავნა, საიდანაც ხუთი მათგანი ერთდროულად ოთხ ჟურნალში დაუბეჭდეს 1923 წლის სექტემბერში. მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში კანეკომ კიდევ 51 ლექსი გამოაქვეყნა.

1926 წელს მშობლებმა კანეკო ძალდატანებით გაათხოვეს ადამიანზე, რომელიც მას არ უყვარდა. ქმარმა აუკრძალა კანეკოს პუბლიკაცია. ამავე დროს ის ცოლს გამუდმებით ღალატობდა ისე, რომ ქალიშვილის დაბადებამაც ვერ გამოასწორა. პოეტ სეცუო იაძიკის დამსახურებით და დიდი ძალისხმევით ქალაქ ნაგატოში, გაიხსნა მუზეუმი, რომელსაც თავად ხელმძღვანელობს, ხოლო კანეკოს ნაწარმოებები მსოფლიო კულტურის ნაწილი გახდა. მისი ლექსები 14 ენაზეა თარგმნილი.

## აღიარება
2009 წლის 10 მარტს იუნესკომ მოაწყო მრგვალი მაგიდა, სადაც განიხილეს იაპონელი ქალების პრობლემები და მიღწევები ქვეყნის საზოგადოებრივ და კულტურულ ცხოვრებაში. იაპონელ ქალთა პოეზია წარდგენილი იყო კანეკოს ლექსებით.

## შემოქმედების მაგალითი
წარმოგიდგენთ მისუძუ კანეკოს ერთ ლექსს, რომელიც იასუჰირო კოჯიმას პწკარედული თარგმანის მიხედვით მხატვრულად თარგმნა მარიამ წიკლაურმა.

: *„ჩიტი, ზანზალაკი და მე“*

: ხელები რომც  ავიქნიო,
: ვერ ავფრინდები მაღლა.
: ცაში ჩიტი ფრენს, მე მინდვრად
: დავრბივარ მასზე სწრაფად.

: ნიავზე ტანიც ვარხიო,
: ხმას ვერ გამოვცემ ზარის.
: ის ჩემს სიმღერებს ვერ იტყვის,
: თუმც კი, წკრიალებს ქარით.

: ჩვენ - ზანზალაკი, ჩიტი, მე - განსხვავებულნი ბევრად,
: ერთმანეთს როდი ვუწუნებთ ხასიათსა და ენას?!

## რესურსები ინტერნეტში
* Kaneko Misuzu Memorial Museum (Japanese)
* Chin Music Press: Misuzu Kaneko

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ლუბა შეწირული

**ლუბა თეოფილეს ასული შეწირული** (დ. 20 მაისი, 1917 — გ. 26 სექტემბერი, 2006) — ქართველი დერმატო-ვენეროლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1972). საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1994). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1976). სკკპ წევრი 1945 წლიდან. 

## ბიოგრაფია 
1939 წელს დაამთავრა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1939–42 წლებში იყო სოხუმის რაიონის სოფელ ესტონკაში ვლადიმეროვკის საექიმო უბნის და სამშობიარო სახლის გამგე; 1944–48 წლებში გაგრის რაიონის საავადმყოფოს მთავარი ექიმი; 1948–51 წლებში აჭარის რესპუბლიკური ვენდისპანსერის მთავარი ექიმი; 1951–70 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სამკურნალო სამმართველოს უფროსი ვენინსპექტორი; 1952–70 წლებში შეთავსებით მუშაობდა კანისა და ვენსნეულებათა ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლად, ამავე ინსტიტუტის მიკოლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელად; 1970–89 წლებში ინსტიტუტის დირექტორად, რესპუბლიკის მთავარ დერმატო-ვენეროლოგად; 1990 წლიდან ინსტიტუტის დირექციის მრჩეველია. 

შეწირულმა პირველმა აღწერა ტერფების სოკოვანი დაავადების თავისებური კლინიკური მიმდინარეობა საქართველოს კლიმატურ პირობებში, დაადგინა ორგანიზმში წითელი ტრიქოფიტონის განთესვის შესაძლებლობა ძლიმფისა და სისხლის გზით. შეიმუშავა მათი მკურნალობის მეთოდები. იკვლევდა ფრჩხილების პათოლოგიასა და მისი მკურნალობის საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს ორი მონოგრაფია. მისი რედაქტორობით გამოშვებულია კანისა და ვენსნეულებათა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის შრომათა კრებულის 23-ე ტომი.

მისი ხელმძღვანელობით მომზადებულია მედიცინის მეცნიერებათა 22 დოქტორი და კანდიდატი. იყო დერმატოლოგიური კვლევის საერთაშორისო სამეცნიერო საზოგადოების წევრი (1992) და ევროპის დერმატოლოგთა აკადემიის წევრი აკადემიკოსი (1992).  

ლუბა შეწირული დაჯილდოებულია ხალხთა მეგობრობის ორდენით, საპატიო ნიშნის ორდენით, ღირსების ორდენითა და სხვა.   

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი დერმატოლოგები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
გიორგი კორადინი

მინი|მარიამ ერისთავი ყარდაშვერდის როლში და ანასტასია ორბელიანი ნინო დიდებულიძის როლში. მხატვარი გ. კორადინი. 1850 წ.
**გიორგი ვილჰელმის ძე კორადინი**, *ჯორჯო კორადინი* (, ; დ. 1810 — გ. 1891) — იტალიელი გრაფიკოსი და ფერმწერი (აკვარელისტი). 1853-1871 წლებში მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში. ხანგრძლივად ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა საქართველოში.

ჯორჯო კორადინი დაიბადა იტალიაში. დაამთავრა ქ. ლუკის სამეფო ლიცეუმი ფიზიკა-მათემატიკის განხრით. 1840-იან წლებში ჩამოვიდა თბილისში (ცნობილი იყო, როგორც გიორგი ვილჰელმის ძე კორადინი), მუშაობდა ხატვის მასწავლებლად თბილისის ვაჟთა გიმნაზიაში. ყირიმის ომის (1853-1856) დასაწყისში სამსახური დაიწყო დაღესტნის ქვეითთა პოლკში, 1854 წელს კი პრაპორშჩიკად გადავიდა ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკში, რომლის შემადგენლობაშიც მონაწილეობდა ოსმალეთის კამპანიაში, მ. შ., ყარსის წარუმატებელ იერიშში (1855). 1871 წელს მაიორის წოდებით თადარიგში გავიდა და სამშობლოში, იტალიაში დაბრუნდა, სადაც ძირითადად ქანდაკებით იყო დაკავებული. სიცოცხლის ბოლო წლებში სანქტ-პეტერბურგში ცხოვრობდა; გარდაიცვალა იქვე, 1891 წელს. 

საქართველოში ყოფნისას შესრულებული აქვს ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკის ცხოვრების ამსახველი ნახატები; რუსეთის არმიის ოფიცრების, კავკასიელ მთიელთა ლიდერების, ქართველი არისტოკრატების (მ. შ., თეკლე ბატონიშვილის, ვახტანგ ორბელიანის, მარიამ მელიქ-აღამალიანის) პორტრეტები. მას ეკუთვნის ასევე ქართული პროფესიული თეატრის პირველი დადგმის — გიორგი ერისთავის პიესა „გაყრის“ სცენების ილუსტრაციები, რომელიც ნაწარმოების ხელნაწერს ახლავს.  

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1810
კატეგორია:გარდაცვლილი 1891
კატეგორია:იტალიელი მხატვრები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ჰელგეს ბრძოლა

**ჰელგეს ბრძოლა** — ასევე ცნობილია როგორც წმინდა მდინარის ბრძოლა. იგი იყო საზღვაო შეტაკება, რომელიც მოხდა 1026 წელს დანიისა და ინგლისის გაერთიანებულ ჯარებსა და ნორვეგიის და შვედეთის გაერთიანებულ ძალებს შორის, მდინარე ჰელგეს შესართავთან, რომელიც იყო წმინდა მდინარე შვედეთში ან დანიაში. ამ სახელწოდებით ორი მდინარეა და ახლა ორივე შვედეთშია, მაგრამ იმ დროს მდინარე იყო სამხრეთ სკანე/სკანიაში, რომელიც დანიური პროვინცია იყო.

ნორვეგიის მეფე მეფე ოლაფ II-მა და შვედეთის მეფე ანუნდ იაკობმა ისარგებლეს ინგლისში დანიის მეფე კნუდის ვალდებულებით და დაიწყეს შეტევები დანიის ფლოტზე, ბალტიის ზღვაში. შვედეთის და ნორვეგიის საზღვაო ფლოტები მეფეების ანუნდ იაკობისა და ოლაფ II-ის მეთაურობით მდინარეზე ელოდნენ მეფე კნუდის საზღვაო ფლოტს, რომელსაც მეთაურობდა დანიელი გრაფი ულფ იარლი. 

კნუდის ფლოტი მასიური იყო. ამბობენ, რომ მისი გემი 80 მეტრის სიგრძის იყო. შვედეთისა და ნორვეგიის მეფეებმა ბრძანეს ტორფისა და ხისგან დიდი კაშხლის გაკეთება მდინარეზე. როდესაც დანიის საზღვაო ფლოტი შემოვიდა, წყალი გათავისუფლდა და უამრავი დანიელი და ინგლისელი დაიხრჩო წყალდიდობაში. თუმცა, კნუდის ფლოტის მთავარი ძალა მდინარის ნავსადგურის გარეთ იყო. მას შემდეგ, რაც ნავსადგურში გემები განადგურდა, ფლოტის დანარჩენი ნაწილი ყველა კუთხიდან შეიკრიბა. მეფეებმა ოლაფმა და ანუნდ იაკობმა დაინახეს, რომ მათ მიაღწიეს იმ გამარჯვებას და იმით დაკმაყოფილდნენ რისი ნებაც ბედმა მისცა, მათ თავიანთი ხომალდები უკან დახიეს. ბრძოლა რომ განახლებულიყო, მათ კაცთა დიდი დანაკარგი ექნებოდათ, იმიტომ რომ კნუდს მეტი ხომალდი ჰყავდა. მეფე კნუდი მათ არ დადევნებია.

ამან კნუდი დატოვა სკანდინავიის დომინანტურ ლიდერად. ბრძოლის შემდეგ კნუდმა დაიმორჩილა შვედეთის ძირითადი პროვინციები მელარენის ტბის ირგვლივ, სადაც მას საკუთარი მონეტები ჰქონდა მოჭრილი, სიგტუნაში.

## პირველადი წყაროები 
ბრძოლა ხელახლა არის მოთხრობილი სკალდიურ პოეზიაში და ისეთ წყაროებში, როგორიცაა საქსონ გრამატიკოსის დანიური Gesta Danorum და სნორი სტურლუსონის ისლანდიური საგა ოლაფ II-ზე. მოსაზრებები იყოფა იმის შესახებ, იყო თუ არა ეს მდინარე აფლენდში, შვედეთი თუ სკონეს პროვინციაში დანია.

ანგლო-საქსურ ქრონიკაში ბრძოლა დათარიღებულია 1025 წლით და ბრძოლა შვედებმა მოიგეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Rosborn, Sven  *Den skånska historien* (Vikingarna. Malmö: 2004)
*The Battle of Helgå, as told in the *Saga of Olaf Haraldsson*, by Snorri Sturluson.

## სქოლიო
კატეგორია:1026 წლის ბრძოლები
კატეგორია:XI საუკუნე ევროპაში
ხლაკუნა

**ხლაკუნა** () — მტკნარი წყლის თევზების გვარი ხლაკუნასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე ძირითადად 15–18 სმ-ია; დაფარულია წვრილი და კარგად შესამჩნევი ქერცლით; შეფერილობით ყვითლიდან მურა-ყავისფრამდეა, წვრილი და მუქი ლაქებითა და ზოლებით. პირი გარშემორტყმულია 10–12 ულვაშით. ბინადრობენ ფსკერთან, იკვებებიან სხვადასხვა უხერხემლოებით, იშვიათად ფსკერის მცენარეულობით.

ბევრ ქართულ წყაროში **„ხლაკუნა“** გველანას (*Cobitis*) სინონიმია.

გვარში 7 სახეობაა:
* *Misgurnus anguillicaudatus*
* *Misgurnus buphoensis*
* *Misgurnus fossilis*
* *Misgurnus mohoity*
* *Misgurnus multimaculatus*
* *Misgurnus nikolskyi*
* *Misgurnus tonkinensis*

## სქოლიო 
*
ნეპალ-ტიბეტის მესამე ომი

**ნეპალ-ტიბეტის მესამე ომი** — ბრძოლა მიმდინარეობდა 1855 წლიდან 1856 წლამდე ტიბეტში ტიბეტის მთავრობის ძალებსა (რომელიც მაშინ ცინის დინასტიის ადმინისტრაციული მმართველობის ქვეშ იყო) და შემოჭრილ ნეპალის არმიას შორის, რის შედეგადაც როგორც ტიბეტის, ასევე ნეპალის მხრიდან დიდი დანაკარგი იყო. 1856 წელს ომი დასრულდა თაპათალის ზავით.

## ისტორია 
1792 წლის სინო-ნეპალის ომის შემდეგ, ნეპალის მთავრობამ უარი თქვა ტიბეტში გავლენის ქონაზე და შეინარჩუნა მის საქმეებში ჩარევის უფლება. ომში გამარჯვებით ცინის იმპერიამ ნეპალი მოხარკე სახელმწიფოდ აქცია. 1850-იან წლებში ჩინეთში აჯანყების ტალღა დაიწყო. განსაკუთრებით მწვავე იყო ტაიპინელთა აჯანყება. მიმდინარე შიდა არეულობებმა გაანადგურა ცინის დინასტიის შესაძლებლობები, პეკინისგან შორს გაემყარებინა იმპერიული ავტორიტეტი. ჯანგ ბაჰადურ რანამ დაინახა შესანიშნავი შესაძლებლობა ტიბეტში აღედგინა ნეპალის ძალაუფლება ჩინეთის მხრიდან ჩარევის საფრთხის გარეშე.  შეურაცხყოფა მიაყენა ნეპალელ ნევარის მოვაჭრეებს ლასაში, გააჩაღა სასაზღვრო დავა კუთის მხარეში, რათა საკმარისი საფუძველი ჰქონოდა ტიბეტის მთავრობის მიმართ მოთხოვნების წარსადგენად, რაც მოიცავდა ტერიტორიულ დათმობებსა და კომპენსაციის გადახდას.  და 1855 წლის 17 აპრილამდე ვადა მისცა პირობების შესასრულებლად.  ნეპალის ჯარები თავს დაესხნენ ტიბეტსა და ნეპალს შორის არსებულ მთავარ უღელტეხილს, ვალუნგჩუნგიდან ჯარამდე. მოგვიანებით მათ შეუერთდნენ გამაძლიერებლები 27000 კაცის შემადგენლობით, ოცდათექვსმეტი თოფითა და რვა ნაღმმტყორცნით.

კერუნგის ღერძს მეთაურობდა გენერალი ბამ ბაჰადურ კუნვარი, 25728-კაციანი ჯარით. კუთის ღერძს მეთაურობდა გენერალი დჰირ სუმშერი 4678-კაციანი ჯარით. ჰუმლას და მუსტანგს მეთაურობდა გენერალი კრიშნა დჰოჯ კუნვარი 2500 მებრძოლით. ხოლო ოლანჩუნგგოლა ღერძს მეთაურობდა პოლკოვნიკი პრითვი დჰოჯ კუნვარი 2000 კაციანი ძალით.  სეტია კაჯი იყო ტიბეტის მთავარი მეთაური, რომლის შემადგენლობაშიც დაახლოებით 50000 მეომარი იყო. დიგარჩას ფრონტზე 8000 ტიბეტელი ჯარისკაცი იყო განლაგებული, ხოლო 40000 ჯარისკაცი კონცენტრირებული იყო ტინგრის მხარეში. კერონგი დაიპყრო ბამ ბაჰადურმა წინააღმდეგობის გარეშე და ტიბეტის ძალები კუკურგჰატში, კერონგის ჩრდილოეთით გადანაწილდნენ, რის შემდეგაც ნეპალელებმა ძონგკაზე, ტიბეტის მთავარ პუნქტზე გადავიდნენ. ძონგკასთვის ბრძოლა 9 დღე გაგრძელდა, რის შემდეგაც ტიბეტელებმა უკან დაიხიეს ტინგრისკენ.  გაკვირვებულმა ნეპალელებმა კუთიში 700 მებრძოლი დაკარგეს და გადარჩენილები საზღვრისკენ გაიქცნენ.

## დასკვნა 
მოლაპარაკება განახლდა მას შემდეგ, რაც სამხედრო ოპერაციები შეჩერდა. ტიბეტელებს ეშინოდათ კამის ოლქში აჯანყების, ხოლო ნეპალის ფინანსები საკმაოდ მწირი იყო.  ნეპალის მოთხოვნა ათ მილიონ რუპიაზე შემცირდა ნომინალურ წლიურ გადასახადამდე და ნეპალს ტერიტორიული ამბიციებიც აღარ აწუხებდა. 

## ლიტერატურა 
*p212
*
*
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:XIX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1855 წლის ბრძოლები
კატეგორია:1856 წლის ბრძოლები
ჯაიტაკის ბრძოლა

**ჯაიტაკის ბრძოლა** — ბრიტანეთის ოსტინდოეთის კომპანიის 53-ე დივიზიასა და   ნეპალის ძალებს შორის გამართული ბრძოლა, ნალაპანის ბრძოლის შემდეგ. ნალაპანის ბრძოლა ორივე მხარეს ძვირად დაუჯდა, მაგრამ ნაჰანში და ჯაიტაკში, დასავლეთით, ისინი უფრო მეტად დაზარალდნენ. იქ ჯარს კაზი ამარ სინგჰ თაპას ვაჟი, რანაჯორ სინგჰ თაპა, მეთაურობდა. ნაჰანი დაუცველი იყო, რადგან რანაჯორ სინგჰს მამამ უბრძანა, დაეტოვებინა პოზიცია ნაჰანის ჩრდილოეთით და დაეკავებინა ჯაიტაკის ციხესიმაგრე და მიმდებარე სიმაღლეები, რომელიც მდებარეობს იმ ადგილას, სადაც ხვდება ერთმანეთს მთის ქედები და მწვერვალი.  გენერალ-მაიორმა მარტინდელმა, რომელმაც აიღო გილესპის ძალების მეთაურობის პასუხისმგებლობა, დაიკავა ნაჰანი 1814 წლის 24 დეკემბერს და მაშინვე დაიწყო მზადება რანაჯორ სინგჰის პოზიციებზე თავდასხმისთვის.  ჯაიტაკში პირველი დღის ბრძოლის შედეგი იყო ინგლისელებისთვის ნალაპანის პირველი დღის გამეორება. იქ იბრძოდნენ სწორედ ის ჯარები, რომლებიც იყვნენ ნალაპანში - არა მხოლოდ ადგილობრიბი სეპოები, არამედ ბრიტანელი გრენადერები. 25 დეკემბრის ღამით, მაიორი რიჩარდსი გაემგზავრა ერთი საათით ადრე, წაიყვანა თავისი ჯარები  ჩრდილოეთისკენ, რათა რანაჯორ სინგჰის პოზიციებთან ყოფილიყო მეორე დილით ადრე. 

## სამხრეთ ნაწილი 
მაიორმა ლუდლოუმ, რომელიც თავდასხმას ხელმძღვანელობდა ქედის სამხრეთ ფერდობზე, შუაღამისას დატოვა ბანაკი და პირველი მიუახლოვდა მტერს. ის თავს დაესხა რანაჯორ სინგჰის გარე ავანპოსტს დილის სამ საათზე. ეს საეჭვო ნაბიჯი არ იყო გათვალისწინებული თავდაპირველი საბრძოლო გეგმის მიხედვით. ლუდლოუმ დაინახა, რომ საწყობს თავისთავად დიდი სიძლიერე არ ჰქონდა და ფიქრობდა, რომ მარტივი იქნებოდა მისი აღება. ჯაიტაკში ძალების უმეტესი ნაწილი, პირველი განგაშის დროს, შეგროვდა საწყობის შიგნით ან მის უკან, თავდამსხმელების მხედველობის მიღმა. ბრიტანელებმა დაკარგეს 31 ევროპელი და დაახლოებით 120 ადგილობრივი სეპოი დაიღუპა ან დაიჭრა.  თავდაცვითი პოზოციების მოწყობა შუადღისთვის დასრულდა, მაგრამ ჯარები გაოგნებულები იყვნენ, რადგან მაიორ ლუდლოუს პოსტიდან ვერაფერი გაიგონეს; სადაც ყველაფერი დასრულებული იყო გარკვეული დროით, ვიდრე მაიორი რიჩარდსი თავის ადგილზე მივიდოდა. დაახლოებით პირველ საათზე, რანაჯორ სინგჰმა თავისი ხალხი ჯაიტაკის კედლების გარეთ გაიყვანა და თავდასხმისთვის მოემზადა.  მზის ჩასვლისას ნეპალელებმა ცხრაჯერ განახორციელეს იერიში და ბრიტანელებმა ყოველ ჯერზე ზალპით მოიგერიეს. 

## დასასრული 
ჯაიტაკში ბრძოლის პირველი დღე ბრიტანელებს სამასზე მეტი ადამიანის დაღუპვისა და დაჭრის ფასად დაუჯდათ და მარტინდელსაც ბრძოლის ენთუზიაზმი გაუქრა. თვენახევრის შემდეგ მან უარი თქვა ნეპალის არმიის წინააღმდეგ სამომავლო საბრძოლო ინიციატივაზე. ამგვარად, თებერვლის შუა რიცხვებში, ნეპალის არმიის ოთხი ბრიტანელი მეთაურიდან გილესპი მკვდარი იყო, მარლი გადახვეწილი იყო, ვუდი უმოქმედობის გამო დადანაშაულებული, მარტინდელი კი პრაქტიკულად დაძაბული იყო ზედმეტი სიფრთხილის გამო. შედეგად, ოქტორლონიმ მალევე გამოავლინა თავისი უნარები და შეცვალა ომის მიმდინარეობა.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:XIX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1815 წლის ბრძოლები
ჯესიკა ალუპო

**ჯესიკა ალუპო** (; დ. 23 მაისი, 1974) — უგანდელი პოლიტიკოსი, მასწავლებელი და ყოფილი სამხედრო ოფიცერი. უგანდის მეცხრე და მოქმედი ვიცე-პრეზიდენტი 2021 წლიდან. 2011-2016 წლებში ეკავა განათლების მინისტრის თანამდებობა. იგი არის ასევე კატაკვის რაიონის წარმომადგენელი უგანდის პარლამენტში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Website of the Parliament of Uganda
*Website of Uganda Ministry of Education And Sports

## სქოლიო
კატეგორია:უგანდის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:უგანდელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:აფრიკის ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
როზი სტივენსონ-გუდნაიტი

**დეიმ როზი გოლიხ სტივენსონ-გუდნაიტი** (; დ. 5 დეკემბერი, 1953), ვიკიპედიაში ცნობილი, როგორც **Rosiestep**-ი, — ამერიკელი ვიკიპედიის რედაქტორი, რომელიც ცნობილია თავისი მცდელობით შეამციროს ენციკლოპედიაში გენდერული გარღვევა სპეციალური პროექტების გამართვით, რაც მიმართული იყო ქალების ბიოგრაფიების შექმნაზე. მან ათასობით ახალი სტატია შექმნა ვიკიპედიისთვის.

2016 წელს, სტივენსონი წლის ვიკიმედიელად დასახელდა. 2018 წლის მაისში, მას სერბეთის მთავრობამ „დიპლომატიური პაციფიზმის წმინდა სავას ორდენი“ გადასცა. 2021 წლის ოქტომბერში, აირჩიეს „ფონდ ვიკიმედიის“ სამეურვეო საბჭოში.

## ადრეული წლები
სტივენსონ-გუდნაიტი სერბი წარმოშობისაა. პაულინა ლებლ-ალბალას შვილიშვილია, რომელიც აქტიური ფემინისტი და უიგოსლავიის ქალთა უნივერსიტეტის პრეზიდენტი იყო. პაპა, დავიდ ალბალა, ფიზიკოსი და სიონისტთა ლიდერი იყო, რომელიც გარკვეული ხანი სერბეთში მცხოვრები სეფარიდი ებრალთა საზოგადოების პრეზიდენტი იყო.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:ამერიკელი ვიკიმედიელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კუსუნოკი მასასიგე

[მარჯვნივ|მინი|კუსუნოკი მასაშიგეს ძეგლი საიმპერატორო რეზიდენციაში, [ტოკიო]]

— იაპონელი პოლიტიკოსი და ნამბოკუტიოს პერიოდის მეთაური.

კუსუნოკი მასასიგე წარმოშობით კეთილშობილი სამურაების ოჯახიდან იყო კავატის პროვინციაში. 1331 წელს მან უპასუხა იმპერატორ გო-დაიგოს მოწოდებას კამაკურას სიოგუნატის დამხობის შესახებ, სარდლობდა აკასაკის ციხის დაცვას. კენმუს აღდგენის პერიოდში იმპერატორმა იგი დაავალა კავატისა და იდზუმის პროვინციების სიუგოში . 1336 წელს იგი დამარცხდა მინატოგავას ბრძოლაში ასიკაგი ტაკაუდზის ანტიიმპერიული ძალების მიერ, რის შემდეგაც მან თავი მოიკლა თავის ძმა კუსუნოკი მასაუესთან ერთად .

საიმპერატორო ტახტისადმი ერთგულებისთვის მას მეტსახელად "პრინცი დაინანი" ( ). იაპონურ ისტორიოგრაფიაში 1945 წლამდე იგი ტრადიციულად წარმოდგენილი იყო როგორც „ერთგული ვასსალის“, „იმპერატორის მსახურის“, „ნამდვილი იაპონელი“ მაგალითი.

## ლიტერატურა 
* Рубель В. А. Японська цивілізація: традиційне суспільство і державність. — Київ: «Аквілон-Прес», 1997. 

## გარე ბმულები 
*  
* 
*  (იხ. აგრეთვე სიტყვები თარგმანთან ერთად)
## სქოლიო 
კატეგორია:გარდაცვლილი 1336
კატეგორია:დაბადებული 1294
კატეგორია:იაპონიაში დაბადებული
კატეგორია:სამურაი
მინატოგავას ბრძოლა

— გადამწყვეტი ბრძოლა აშიკაგა ტაკაუჯის ჯარებსა და იმპერატორ გო-დაიგოს ერთგულ ძალებს შორის, ნიტა იოშისადას საერთო მეთაურობით, გაიმართა 1336 წლის 5 ივლისს. "იდეალური სამურაის" რაზმი კუსუნოკი მასასიგე მონაწილეობდა ბრძოლაში იმპერიული ჯარების მხარეს.

ბრძოლის დასაწყისისთვის ოპერაციების თეატრში ასეთი მდგომარეობა იყო. ასიკაგა ტაკაუდზი, ნიტა იოსისადასთან დამარცხების შემდეგ, უკან დაიხია კუნძულ კიუსიუზე, სრულად აღადგინა ძალა და მიიღო კიუსუს სამი ძლიერი კლანის - სონის, სიმადზუსა და ოტომოს მხარდაჭერა, ასევე მიიღო მნიშვნელოვანი გაძლიერება კუნძულ სიკოკუდან ხოსოკავას მეთაურობით. ამით არმიის გაძლიერების შემდეგ, ასიკაგა ტაკაუდზი ორი რაზმით გადავიდა კიოტოში : ერთი, გემებით მიიწევს შიდა ზღვის სანაპიროზე, რომელსაც თავად ტაკაუდზი ხელმძღვანელობდა, მეორეს, ხმელეთზე გადაადგილებით, მეთაურობდა მისი ძმა ასიკაგა ტადაიოსი. ავანგარდს სონის კლანის წარმომადგენელი - იორიხისა ხელმძღვანელობდა.

ძლიერი მტრის თავდასხმის ქვეშ, ნიტა იოშისადას არმიამ დაიწყო გაყვანა. იმპერატორმა გო-დაიგომ, მტრის წინსვლაზე შეშფოთებულმა, ბრძანა მოეწყო ბრძოლა. წყაროების თანახმად, კუსუნოკი მასასიგემ შემოგვთავაზა სხვა გეგმა: გაეგრძელებინა ტაქტიკური უკანდახევა, მტრის მიზიდვა კიოტოში, საიდანაც ასიკაგა ტაკაუდზი უკვე ერთხელ დაარტყა ნიტა იოსისადას ჯარებმა. თუმცა ეს გეგმა იმპერატორმა არ მიიღო. კუსუნოკი მასასიგე ვერ ბედავდა წინააღმდეგობის გაწევას, მაგრამ თვლიდა, რომ იმპერიული არმია განწირული იყო დამარცხებისთვის.

მინატოგავას ბრძოლა იყო დიდი მარცხი იმპერიული ერთგულებისთვის, მაგრამ ცნობილი გახდა იაპონურ მითოლოგიაში კუსუნოკის მიერ იმპერატორისადმი გამოვლენილი ერთგულებით გარკვეული სიკვდილისა და დამარცხების წინაშე.
ცენტრი|მინი|700x700პქ| მდინარე მინატოს ბრძოლა
ბრძოლის დასაწყისში ნიტა იოშისადას ნაწილებმა დაფარეს ზღვის სანაპირო მდინარეებს მინატოსა და იკუტას შორის. კუსუნოკი მასაშიგეს რაზმი ეწინააღმდეგებოდა აშიკაგა ტადაიოშის მოძრაობას, რომელსაც უკანა მხარეს მდინარე მინატო ჰქონდა. რაც შეეხება ასიკაგა ტაკაუდზს, მან ჯარი სამ ნაწილად დაყო: ცენტრს თავად მეთაურობდა, მარჯვენა ფლანგს სონი, ხოლო მარცხენას სიბა. ბრძოლა დაიწყო ხოსოკავას სამურაის მიერ სანაპიროზე დაშვების მცდელობით, რომელიც მოიგერიეს ნიტტა იოსისადას მეომრებმა. თუმცა, კიდევ ერთხელ ავიდა ხომალდებზე, ხოკოსავას რაზმები წინ წაიწიეს აღმოსავლეთისაკენ და, როდესაც დაეშვნენ სანაპიროზე, დაიწყეს ნიტას არმიის გვერდის ავლით, უკნიდან მისვლისა და გარსების პერსპექტივით. ეს ნაბიჯი დაემთხვა სონის სამურაის ფრონტალურ შეტევას. გაწყვეტის შიშით, ნიტამ უკან დახევა დაიწყო, მაგრამ ამგვარად დატოვა კუსუნოკი მასასიგეს რაზმის უკანა ნაწილი საფარის გარეშე, რომელიც გარშემორტყმული იყო უმაღლესი მტრის ძალებით. სასტიკი ბრძოლის შემდეგ მასასიგემ და მისმა ძმამ მასაუემ თავი მოიკლა ხმლებით დაჭრით. სამოცდაათზე მეტი სამურაი მოჰყვა მას.

## ლიტერატურა 
* 186
* 

## გარე ბმულები 
* იაპონიის ენციკლოპედია A-დან Z-მდე. კუსუნოკი მასაშიგე
* მასაშიგე და აშიკაგა
კატეგორია:იაპონიის ბრძოლები
კატეგორია:1336 წლის ბრძოლები
ნანა გაბელია

**ნანა გაბელია** (დ. 21 თებერვალი, 1985, გალი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. 2021 წლის 15 სექტემბერს დაინიშნა იუსტიციისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის საკითხებში აფხაზეთის მინისტრად. 2023 წლის 1 აგვისტოდან 2024 წლის 18 სექტემბრამდე იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლებისა და კულტურის მინისტრი.

## ბიოგრაფია 
2002 წელს სწავლობდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტში. 2002 წელსვე ჩაირიცხა ამერიკულ ჰუმანიტარულ უნივერსიტეტში სამართალმცოდნეობის მიმართულებით.

2005 წელს იყო არასამთავრობო ორგანიზაცია „რესურს ცენტრის“ წამყვანი სპეციალისტი. 2006-2007 წლებში მუშაობდა საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელ ეროვნულ კომისიაში კომისიასთან დამოუკიდებლად არსებული მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველის მოადგილედ, ხოლო 2007-2008 წლებში მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივ დამცველად. 2008-2013 წლებში მუშაობდა საქართველოს პარლამენტის განათლების, კულტურისა და მეცნიერების კომიტეტში იურისტად. 2013-2019 წლებში იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატის იურიდიულ საკითხთა და ადამიანური რესურსების მართვის დეპარტამენტის იურისტი. 2014-2019 იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და დარგობრივი ეკონომიკის სამინისტროს იურიდიულ საკითხთა და ადამიანური რესურსების მართვის სამმართველოს უფროსი, ხოლო 2019-2020 წლებში იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი. 2020-2021 წლებში ეკავა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა მინისტრის მთავარი მრჩევლის თანამდებობა. 2021 წელს იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და დარგობრივი ეკონომიკის მინისტრის მოადგილე. 2021 წლის 15 სექტემბრიდან 2023 წლის 31 ივლისამდე იყო იუსტიციისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის საკითხებში აფხაზეთის მინისტრი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ნანა გაბელიას ბიოგრაფია 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1985
კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (ლოს-ანჯელესი)

**კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (ლოს-ანჯელესი)**-საჯარო უნივერსიტეტი ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში. კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (CSU) სისტემის ნაწილია. უნივერსიტეტს აქვს 142 საბაკალავრო, 122 სამაგისტრო და 4 სადოქტორო პროგრამა.

2016 წლის შემოდგომაზე, კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტი გადავიდა სწავლების სემესტრულ სისტემაზე. ლექციები ტარდება ორშაბათიდან შაბათის ჩათვლით დილის 7 საათიდან საღამოს 10 საათამდე. 

უნივერსიტეტმა სტუდენტური კავშირის (U-SU) შენობის მშენებლობა 2005 წელს დაიწყო და გახსნა 2009 წლის იანვარში. შენობაში სივრცეები განკუთვნილია სტუდენტებისა და პროფესორ-მასწავლებლებისთვის შეკრებისთვის და ურთიერთობისთვის. სტუდენტური კავშირის შენობაში განთავსებულია თეატრი, ფიტნეს ცენტრი და სტუდენტური სხვა სერვისები. 

შენობა ხიდის მეშვეობით უკავშირდება The Golden Eagle-ის (ოქროს არწივი) შენობას. Golden Eagle მოიცავს Barnes & Noble-ის წიგნების მაღაზიას და ძირითად საკონფერენციო სივრცეებს, კვების ობიექტებს, რომლებსაც ამერიკული მსხვილი სხვადასხვა კომპანია ფლობს: კოკა-კოლა, Starbucks. 

## სქოლიო
კატეგორია:კალიფორნიის უნივერსიტეტები
კატეგორია:აშშ-ის უნივერსიტეტები
პელარგონია

**პელარგონია** () — მოყვავილე მცენარეთა ჯგუფი, რომელიც აერთიანებს მრავალწლოვანი მცენარეების, სუკულენტებისა და ბუჩქების 280 სახეობას და ჩვეულებრივ უწოდებენ ნემსიწვერას (გერანი), პელარგონიას ან სავარცხელას. გვარი მიეკუთვნება ნემსიწვერასებრთა ოჯახს. შვედი ბუნებისმეტყველი კარლ ლინე თავდაპირველად ყველა სახეობას ერთ გვარში, ნემსიწვერაში აქცევდა. მოგვიანებით, 1789 წელს, ისინი ორ გვარად დაყო ფრანგმა ბოტანიკოსმა შარლ ლუი ლერიტ დე ბრიუტელმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Pelargonium

კატეგორია:ბაღის მცენარეები
ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნების ადმინისტრაციული დაყოფა

**ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნების ადმინისტრაციული დაყოფა** საერთო კულტურისა და ისტორიის გავლენით ერთმანეთის მსგავსია. ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნებს დანია, ფინეთი, ნორვეგია, შვედეთი და ისლანდია მიეკუთვნება.

## დანია
*დანია იყოფა:
**5 რეგიონად () (დედაქალაქის რეგიონი, ცენტრალური იუტლანდიის რეგიონი, ჩრდილოეთ იუტლანდიის რეგიონი, ზელანდიის რეგიონი, სამხრეთ დანიის რეგიონი)
**98 მუნიციპალიტეტად ()
*2 ავტონომიური დამოკიდებული ტერიტორია:
**ფარერის კუნძულები იყოფა:
***6 რეგიონად
***30 მუნიციპალიტეტად
**გრენლანდია იყოფა:
***5 მუნიციპალიტეტად
***ჩრდილო-აღმოსავლეთ გრენლანდიის ეროვნულ პარკად

## ფინეთი
*ფინეთში შედის:
**19 რეგიონი (, )
**ალანდის კუნძულები
***70 ქვერეგიონი (, )
****310 მუნიციპალიტეტად (, )

## ისლანდია
*ისლანდია იყოფა:
**6 ოლქად (), საარჩევნო
**8 რეგიონად (), სტატისტიკური
**69 მუნიციპალიტეტად (), ადმინისტრაციული

## ნორვეგია
*ნორვეგია მოიცავს:
**11 ოლქს ()
**356 მუნიციპალიტეტს ()
*ზღვისიქითა დამოკიდებულ ტერიტორიებს:
**შპიცბერგენი და იან-მაიენი
**ნორვეგიის ზღვისიქითა ტერიტორიები

## შვედეთი
*შვედეთი მოიცავს:
**21 ლენს ()
**290 მუნიციპალიტეტს ()

## სქოლიო
კატეგორია:ადმინისტრაციული დაყოფა ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ჩრდილოეთ ევროპის გეოგრაფია
საქართველოს მტკნარი წყლის თევზების სია

სტატიაში წარმოდგენილია **საქართველოს მტკნარ წყლებში გავრცელებული თევზები** ოჯახების მიხედვით.

## სია 
## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:საქართველოს ფაუნა
პეტრ პაველი

**პეტრ პაველი** (; დ. 1 ნოემბერი, 1961) – ჩეხეთის პრეზიდენტი 2023 წლის 9 მარტიდან. ჩეხეთის არმიის გადამდგარი გენერალი, ნატოს სამხედრო კომიტეტის თავმჯდომარე 2015-2018 წლებში, ჩეხეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსი 2012-2015 წლებში, 

2019 წელს სამოქალაქო დემოკრატიული პარტიის, KDU-ČSL-ის, TOP 09-ის, „მერები და დამოუკიდებელებისა“ და ჩეხეთის მეკობრეების პარტიის ლიდერების შეხვედრაზე, რომელიც მომავალი საპრეზიდენტო არჩევნების პოტენციური კანდიდატებს განიხილავდა, პაველი შეხვედრის ყველაზე განხილულ კანდიდატად დასახელდა. 

2022 წლის 29 ივნისს პაველმა ჩეხეთის 2023 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის სურვილი გააჟღერა. საკუთარ განცხადებაში კენჭისყრაში მონაწილეობის მიზეზად მან დაასახელა სურვილი, რომ „*ჩეხეთი აღარ გრძნობდეს თავს უხერხულად საკუთარი პრეზიდენტის გამო*“.  პაველმა  ოფიციალური კამპანია 2022 წლის 6 სექტემბერს დაიწყო და განაცხადა, რომ მას სურდა „*დაებრუნებინა წესრიგი და მშვიდობა ჩეხეთის რესპუბლიკაში*“. პაველის კამპანია იყო  პროდასავლური და ანტიპოპულისტური.  

2022 წლის 4 ოქტომბერს ის იყო ერთ-ერთი იმ სამი კანდიდატიდან, რომლებსაც მხარი დაუჭირა სპოლუს საარჩევნო ალიანსმა (სამოქალაქო დემოკრატიული პარტია, KDU-ČSL და TOP 09).

არჩევნების პირველი ტური ჩეხეთში 2023 წლის 13 და 14 იანვარს გაიმართა. პაველმა მიიღო 1 975 056 ხმა (ჯამური ხმების 35,4 %). მან ჩეხეთის ყოფილ პრემიერ-მინისტრს ანდრეი ბაბიშს გაუსწრო, რომელსაც მეორე ტურში შეხვდება. მეორე ტურში პეტრ პაველმა დამაჯერებლად გაუსწრო კონკურენტს და ჩეხეთის პრეზიდენტის თანამდებობაზე შეცვალა მილოშ ზემანი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ჩეხეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალერები
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის ოფიცერები
კატეგორია:ჩეხი გენერლები
კატეგორია:ლეგიონის ღირსების ორდენის კომანდორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩვეულებრივი ხლაკუნა

**ჩვეულებრივი ხლაკუნა** () — თევზი ხლაკუნასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია საფრანგეთიდან (მდ. ლუარა) ურალამდე. სიგრძეში 35 სმ-ს აღწევს, მასაში 140 გ-ს. ცოცხლობს 7 წლამდე. შეგუებულია წყალში ჟანგბადის დაბალ შემცველობას (იყენებს დამატებით ნაწლავისმიერ სუნთქვას). იტანს წყალსატევის ამოშრობას (იფლობა შლამში და ძილს ეძლევა). ატმოსფერული წნევის დაცემის დროს ხშირად ზედაპირზე ადის და ჰაერს ჩაისუნთქავს. ხშირად ჰყავთ აკვარიუმებში. დასავლეთ ევროპაში იშვიათი სახეობა ხდება.

## სქოლიო 
კატეგორია:ხლაკუნა
ორერა, სრული სვლით!

**„ორერა, სრული სვლით!“** — კომპანია „ქართული ტელეფილმის“ 1970 წლის მუსიკალური ფილმი. რეჟ. — ზაალ კაკაბაძე.

## სიუჟეტი
ვია „ორერა“ საგასტროლოდ მიემგზავრება ავსტრალიაში, მაგრამ ავტობუსის ტექნიკური გაუმართაობის გამო დააგვიანებენ სიდნეიში მიმავალ თბომავალზე. „ორერას“ წევრები მეზღვაურებად მოეწყობიან თბომავალზე „შოთა რუსთაველი“ და ხიფათიანი თავგადასავლის შემდეგ ჩააღწევენ ავსტრალიაში. 

## როლებში
* რობერტ ბარძიმაშვილი — კამეო
* ვახტანგ კიკაბიძე — კამეო
* ნანი ბრეგვაძე — კამეო
* გენო ნადირაშვილი — კამეო
* ზურაბ იაშვილი — კამეო
* თეიმურაზ დავითაია — კამეო
* თეიმურაზ მეღვინეთუხუცესი — კამეო
* ბაადურ წულაძე — ექიმი
* თემურ გაჟონია — კოკი

## ჯილდოები და პრიზები
* 1978 — ტელემაყურებელთა პრიზი „ათწლეულის საუკეთესო მუსიკალური ფილმი“

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:1970 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:მუსიკალური ფილმები
ოთარ ჩხობაძე

**ოთარ მიტროფანეს ძე ჩხობაძე** (დ. 23 ივლისი, 1923 — გ. 15 ივლისი, 1998) — ქართველი ექიმი-თერაპევტი, სკკპ-ის წევრი 1949 წლიდან, საქართველოს სსრ დამსახურებული ექიმი (1969), სსრკ-ის სახალხო ექიმი (1984).

## ბიოგრაფია
1944 წელს დაამთავრა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტი და იმავე წელს დაიწყო მუშაობა. 1944-48 წლებში ცაგერის რაიონის სოფ. ოფიტარას, 1949-56 წლებში კი ვანის რაიონის სოფლების უხუთის და ბზვანის ამბულატორიების გამგედ მუშაობდა. 1956 წლიდან მუშაობდა ქუთაისის ს. ორჯონიკიძის სახელობის საავტომობილო ქარხნის სამედიცინო-სანიტარულ ნაწილში. 1958 წლიდან იყო მთავარი ექიმი. მისი მოღვაწეობის პერიოდში ავტოქარხანაში უძლიერესი სამედიცინო დაწესებულება ჩამოყალიბდა, მასში შედიოდა მრავალპროფილიანი სტაციონარი 450 საწოლზე, პოლიკლინიკა, ჯან-დაცვის პუნქტები და პათოლოგიური ცენტრი.

გარდაიცვალა 1998 წლის 15 ივნისს.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1969 — საქართველოს სსრ დამსახურებული ექიმი
* 1984 — სსრკ-ის სახალხო ექიმი
* 1997 — ღირსების ორდენი

## ხსოვნა
* 1998 წლიდან ოთარ ჩხობაძის სახელს ატარებს ქუთაისში მისივე დაარსებული ავტოქარხნის საავადმყოფო.
* ქუთაისში, ავტოქარხნის დასახლებაში არის ოთარ ჩხობაძის ქუჩა.

## ლიტერატურა
* ლიანა იობიძე, *„ქუთაისის საავტომობილო ქარხნის მატიანე.“* თბილისი, 2007. შპს „საქართველოს მაცნე“.

## რესურსები ინტერნეტში
* დღეს ოთარ ჩხობაძის დაბადების დღეა
* ო. ჩხობაძის ინვალიდთა და ხანდაზმულთა სარეაბილიტაციო კლინიკური ცენტრი facebook-ზე
* „გაიცანით ჩემი ქალაქი“ - ავტოქარხნის მუნიციპალიტეტი 
* საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა

კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო ექიმები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ექიმები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ჩხობაძეები
ჰიჯაზ-ნეჯდის ომი

**ჰიჯაზ-ნეჯდის ომი** (არაბ.**الحرب النجدية الحجازية** ან მეორე ომი საუდებსა და ჰაშიმიდებს შორის არაბ.  **الحرب السعودية الهاشمية الثانية )** − სამხედრო კამპანია, რომელიც ორგანიზებული იყო ნეჯდის სულთან აბდულ-აზიზ ას-საუდის მიერ ჰიჯაზის ჰაშიმიდური სამეფოს დასაპყრობად 1524−1925 წლებში, რომელიც დამთავრდა ჰიჯაზის დამპყრობით და მისი შეყვანით შეყვანით ჰაშიმიტური სამეფოს შემადგენლობაში. 

## წინაპირობები 
პირველი მსოფლიო ომის დროს ჰუსეინ იბნ ალი ალ-ჰაშიმი მხარს უჭერდა ბრიტანელებს, ხოლო ომის შემდეგ, როდესაც ოსმალეთის იმპერიის ნანგრევებზე დაიწყო არაბული სახელმწიფოების ჩამოყალიბება, თავად ჰუსეინი გახდა ჰიჯაზის მეფე, ხოლო მისი ვაჟები აბდულა და ფეისალი ** **− ტრანსიორდანიის და სირია-ერაყის მეფეები. ალი ჰუსეინი გეგმავდა თავისი სამფლობელოების მემკვიდრედ არაბეთის ნახევარკუნძულზე  უფროსი გამოეცხადებინა.

ჰიჯაზის ჰაშიმიდურ სამეფოსა და ნეჯდის საუდის სასულთნოს შორის კონფლიქტი უკავშირდებოდა ჰუსეინის პრეტენზიას გამხდარიყო სრულიად არაბთა მმართველი. ამან გამოიწვია პირველი ომი საუდ-ჰაშიმიდებს შორის  1919 წელს. 1924 წლის მარტში ჰუსეინმა თავი გამოაცხადა ისლამური სამყაროს ხალიფად, ამას მოჰყვაახალი კონფლიქტი ჰიჯაზსა და ნეჯდს შორის. ომი ცუდად წარიმართა ჰიჯაზისთვის და 1924 წლის ოქტომბერში ჰუსეინმა უარი თქვა ყველა საერო ტიტულზე ალის სასარგებლოდ.

## საომარი მოქმედებების მსვლელობა 
ნეჯდსა და ჰიჯაზს შორის საომარი მოქმედებების განახლების მიზეზი იყო ჰაჯის დროს  ნეჯდიდან მიმავალი მომლოცველების მიღების აკრძალვა ჰიჯაზის წმინდა ადგილებზე. 1924 წლის 29 აგვისტოს აბდულ-აზიზმა წამოიწყო სამხედრო კამპანია ჰიჯაზის წინააღმდეგ, შეუტია ალ-ტაიფს, რომელიც დანებდა სერიოზული ბრძოლის გარეშე. ალ-ტაიფის დაცემის შემდეგ საუდის და იხვანთა გაერთიანებული ძალები მექაში გადავიდნენ. ჰუსეინმა დახმარებისთვის ბრიტანელებს მიმართა, მაგრამ უარი მიიღო რელიგიურ დავებში ჩაურევლობის საბაბით. მას შემდეგ, რაც ჰუსეინმა კიდევ ერთი უარი მიიღო იორდანიის მეფე აბდულასგან დახმარების თხოვნაზე, ის მექადან ჯედაში გაიქცა. 1924 წლის 13 ოქტომბერს მექა უბრძოლველად დაეცა. 1924 წლის 29 ოქტომბერს ერ-რიადში გამართულმა ისლამურმა კონფერენციამ მექა აბდულაზიზ ალ საუდის საკუთრებად აღიარა.

საუდის არაბეთის ძალების წინსვლასთან და ჯიდას ბლოკადასთან ერთად ჰიჯაზის არმიამ დაიწყო დაშლა. 1925 წლის 12 დეკემბერს დაეცა მედინა, 12 დღის შემდეგ − იანბუ ელ ბაჰრი.

ომის ბოლო ეტაპი იყო ჯიდას ბრძოლა. ჯედა გახლდათ ბოლო დიდი ქალაქი, რომელიც დარჩა ჰაშიმიდების ხელში. ალიმ ქალაქი გაამაგრა და ალყისთვის მოამზადა, მაგრამ საბოლოოდ ჯიდას ლიდერებმა გადაწყვიტეს ქალაქი აბდულ აზიზისთვის გადაეცათ და მეფე ალი წითელი ზღვის გავლით ბაღდადში გაიქცა. ალყა დასრულდა 1925 წლის 17 დეკემბერს.

## შედეგები 
ჰიჯაზის წარმატებული აღების შემდეგ, აბდულაზიზ იბნ აბდურაჰმან ას-საუდი გამოცხადდა ჰიჯაზის მეფედ. სამეფო შემდგომში შევიდა ნაჯდისა და ჰეჯაზის გაერთიანებულ სამეფოში. აბდულაზიზი გახდა პოლიტიკური გაერთიანების ორივე ნაწილის მეფე.

## ლიტერატურა 
* Dalal Al-Harbi. (2003). *King Abdulaziz and his Strategies to deal with events: Events of Jeddah*. King Abdulaziz National Library. ISBN 9960-624-88-9.

## სქოლიო 
კატეგორია:საუდის არაბეთის ისტორია
კატეგორია:ჰიჯაზის ისტორია
კატეგორია:საუდის არაბეთის ომები
კატეგორია:XX საუკუნე საუდის არაბეთში
ნანა გამცემლიძე

**ნანა გამცემლიძე** (დ. 4 მარტი, 1936, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტერტი.

1960–1963 წლებში იყო ბოლნისის ბავშვთა პოლიკლინიკის პედიატრი. 1963–1965 წლებში ნევროლოგიის ინსტიტუტის მორფოლოგიური განყოფილების ასპირასნტი. 1967–1969 წლებში სამეანო–გინეკოლოგიის ინსტიტუტის მორფოლოგიის განყოფილების თანამშრომელი. 1969 წლიდან პედიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური ნევროლოგიის განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 32 სამეცნიერო ნაშრომის.

1965 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მხედველობის ბორცვის ბირთვების სტრუქტურული ცვლილებები თავის ტვინის სიმსივნეების დროს.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 55

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:ქართველი ექიმები
არჩილ გედენიძე

**არჩილ გედენიძე** (დ. 13 ივლისი, 1961, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1986 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი.

1978–1980 წლებში იყო თბილისის №8 საავადმყოფოს სანიტარი. 1986–1988 წლებში ბავშვთა ქირურგიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1988–1992 წლებში უფროსი ლაბორანტი. 1992–1998 წლებში ქირურგიული ულტრაბგერითი კვლევის განყოფილების გამგე. 1998 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული კლინიკის ინსტრუმენტული ბლოკის ხელმძღვანელი. გამოქვეყნებული აქვს 14 სამეცნიერო ნაშრომი. 

1997 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ღვიძლის და ნაღვლის ბუშტის ექოტომოგრაფია და არასრული ბიოფსია ბავშვთა ასაკში.“

## ლიტერატურა
*  ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 59

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ქართველი ექიმები