open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მბწყინავი ნემსიწვერა

**მბწყინავი ნემსიწვერა** (Geranium lucidum) — ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა, სიმაღლე – 8-30 სმ, პრიალა ბეწვით შემოსილი. ღერო სუსტია, წამოწეული, დატოტვილი, ზედა ნაწილში ცალმხრივად გაბნეულბეწვიანი. ფოთლის ფირფიტა ნახევრამდე დაყოფილია ფართო, უკუკვერცხისებურ, მობლაგვო 5-7 სეგმენტად. საყვავილე ღერძი იღლიურია. გვირგვინის ფურცლები ვარდისფერია. იზრდება ველებსა და ტყისპირებში. საქართველოში გავრცელებულია იმერეთში, მესხეთ-ჯავახეთში, თრიალეთის ქედზე, ქვემო ქართლსა და კახეთში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, შუა აზიას, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას, ირანს.

## გალერეა 

სურათი:Geranium_lucidum_sl8.jpg|ყვავილი
სურათი:Geranium_lucidum,_Santa_Coloma_de_Farners.jpg|ფოთლები
სურათი:Geranium_lucidum_MHNT.BOT.2018.6.jpg|თესლები
სურათი:Geranium lucidum drawing.jpg|ილუსტრაცია

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 354.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ნემსიწვერასებრნი
ვარციხეს ეკლესია

**ვარციხეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარციხეში. აგებულია XVI–XVIII საუკუნეებში.

ციხის ტერიტორიაზე, შემაღლებულ ადგილას დგას გვიანდელი ეკლესია, რომელიც ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით სქელ დუღაბზე. კონსტრუქციული ნაწილებისთვის გამოყენებულია აგური. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული ფბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია მაღალი თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო ნიშაა დატანებული. ნიშების თავზე ამჟამად ამოშენებულია სამალავები. ეკლესიის გადახურვა მთლიანად ჩამოქცეულია. გრძივ კედლებში გაჭრილი თაღოვანი კარ-სარკმელი ერთმანეთის მიმართ სიმეტრიულადაა განლაგებული. ჩრდილოეთი კარი დღეს ამოშენებულია. შესასვლელი და სარკმელი მოთავსებულია დასავლეთ კედელშიც. კამარის თაღის შემორჩენილი ქუსლები კრონშტეინებს ეყრდნობა. ეკლესიას დასავლეთიდან მინაშენი აქვს. მინაშენში შესასვლელი დატანებულია დასავლეთ კედელში. კარის მარცხნივ მოწყობილია ბუხარი. ბუხრის გარე კედლები განგრეულია. შემორჩენილია საკვამური. მინაშენის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში თითო ნიშა და თითო სარკმელია განლაგებული. ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია თაროს ფორმის კარნიზის ფრაგმენტი. კედლებზე ნალესობის კვალია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVI საუკუნის ეკლესიები
ქვედა ზეგანის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ქვედა ზეგანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედა ზეგანში. აგებულია XVI-XVIII საუკუნეებში. 

დიდი ზომის დარბაზული ეკლესიიდან შემორჩენილია მხოლოდ იატაკის დონე. გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენდა, აღმოსავლეთით შვერილი, ნახევარწრიული აბსიდით. მის ცენტრში მასიური ტრაპეზის ქვა დგას. საკურთხევლის წინ ორსაფეხურიანი სოლეაა. შესასვლელების კვალი სამივე კედელშია. ჩრდილოეთ კართან ორი საფეხურია. იატაკი მოგებულია თლილი ქვის კვადრებით. ადგილობრივი მოსახლეობის გადმოცემით აქ მდგარა ხის ეკლესია, რომელიც დაანგრიეს ანტირელიგიური კომპანიების დროს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVI საუკუნის ეკლესიები
ამერიკელი ღმერთები

**ამერიკელი ღმერთები** —  ამერიკული ფანტასტიკური დრამატული სატელევიზიო სერიალი, რომელიც დაფუძნებულია ნილ გეიმანის 2001 წლის ამავე სახელწოდების რომანზე ,,ამერიკელი ღმერთები. სერიალის ჟანრი არის ზღაპრული და მისტიური. სერიალის პირველი სეზონის პრემიერა გაიმართა 2017 წლის 30 აპრილს. 2017 წლის მაისში სერიალის მეორე სეზონი გამოვიდა, რომლის პრემიერა გაიმართა 2019 წლის 10 მარტს.  მომდევნო კვირას Starz-მა განაახლა ,,ამერიკელი ღმერთები მესამე სეზონისთვის,რომლის პრემიერა გაიმართა 2021 წლის 10 იანვარს. 2021 წლის მარტში სერიალი დამთავრდა,სამი სეზონის შემდეგ. სერიალს დადებითი გამოხმაურება მოყვა და მიიღო ორი ნომინაცია გამორჩეული დიზაინისა და განსაკუთრებული ვიზუალური ეფექტებისთვის, მან ასევე მიიღო სამი ნომინაცია კრიტიკოსთა არჩევანის მე-8 სატელევიზიო დაჯილდოებაზე, მათ შორის საუკეთესო დრამატული სერიალი.

## სიუჟეტი
სერიალის ერთ-ერთ გმირს შედოუს მნიშვნელოვანი წარსული აქვს, მაგრამ ახლა მას მხოლოდ თავის ცოლთან ერთად მშვიდი ცხოვრება სურს. მაგრამ თავისი ცოლი უბედური შემთხვევის მსხვერპლი გახდება. როდესაც იგი შინ ბრუნდება ვეტმფრენით , საშინელი შტორმისას, მის ყურადღებას უცნაური ადამიანი მიიპყრობს. ის საკუთარ თავს მისტერ ოთხშაბათს ეძახის. მან შედოუზე ბევრად მეტი იცის, ვიდრე ეს შესაძლებელია. ის შედოუსს აფრთხილებს, რომ კიდევ ერთი შტორმია მოსალოდნელი და ამის შემდეგ მის გარდა აღარაფერი იქნება ისეთი, როგორიც ახლაა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:2010-იანი წლების ამერიკული დრამატული ტელესერიალები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ტელეპროგრამები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
ბერიეთის ეკლესია

**ბერიეთის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაკასხიდში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ნასოფლარ „ხალასქურში“ შემორჩენილია დარბაზული ეკლესიის ნანგრევი. ძეგლი ნაგებია კარგად თლილი მონაცრისფრო ქვიშაქვით კირის დუღაბზე. წყობა სწორხაზოვანია. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრი აფსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია გარეთ შევიწროებული სარკმელი. ჩრდილოეთით ნიშის კვალია. ეკლესიის კედლები შემორჩენილია სხვადასხვა დონეზე. ყველაზე ცუდ მდგომარეობაში სამხრეთი კედელია, იგი თითქმის მიწის პირამდეა ჩამონგრეული. ჩამონგრეულია ჩრდილოეთ კედლის დიდი ნაწილიც. ეკლესიას დასავლეთიდან შიგნით თაღოვანი, გარეთ არქიტრავული შესასვლელი აქვს. კარის თავზე თაღოვანი სარკმელია დატანებული. შესასვლელის არქიტრავის ცენტრში ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ჯვრის თავზე შემორჩენილია ასომთავრული წარწერის უმნიშვნელო ფრაგმენტები, დაზიანების გამო ის თითქმის არ იკითხება. არქიტრავის კუთხეებში ლომებია გამოსახული. დასავლეთ სარკმლის სათაური მორთულია ზიგზაგისებრი ორნამენტით. ეკლესია ძალზე დაზიანებულია, მისი ყველა შემორჩენილი კედელი დეფორმირებულია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თავცეცხლა

**თავცეცხლა** (Galeopsis bifida) — ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა,სიმაღლე – 15-60 სმ. მარტივი ან დატოტვილი. ჯაგრისებური ბეწვით შებუსული, ზოგჯერ – შიშველი. ფოთლები კვერცხის ფორმის კვერცხისებური ან ლანცეტაა, მრგვალკბილა, შებუსული. ყვავილედის ჩხროები სფეროსებურია, შებუსული. გვირგვინი მეწამულია, სოსანი, მოყვითალო ან მოთეთრო. იზრდება ტყის შუა და ზედა სარტყლების ტყეებში, ბუჩქნარებსა და მდელოებზე. საქართველოში გავრცელებულია თითქმის ყველა რეგიონში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს მთელ კავკასიას, თითქმის მთელ ევრაზიას, ჩრდილოეთ ამერიკას.

## გალერეა 

სურათი:20140822Galeopsis bifida1.jpg|ყვავილი
სურათი:Galeopsis_bifida_kz04.jpg|ფოთლები
სურათი:Galeopsis bifida drawing.png|ილუსტრაცია

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 392.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ტუჩოსანნი
პირწმინდა

**პირწმინდა** (Ajuga genevensis) — მრვალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღეროს ძირში მხოხავი ყლორტები არა აქვს; ღერო 10-50 სმ სიმაღლისაა, სწორად მდგომი ან ძირთან წამოწეული. ზედა ნაწილში, ძირითადად, ბეწვით არის შემოსილი. ფესვთანური ფოთლები მოგრძონიჩბისებურია ან უკუკვერცხისებური. კიდეები მსხვილმრგვალკბილაა, ზოგჯერ – კიდემთლიანი, ღეროსეული ფოთლები უკუკვერცხისებურია. გვირგვინი ცისფერია, იშვიათად – თეთრი ან ვარდისფერი, გარედან ოდნავ შებუსულია. იზრდება ტყეებში, ბუჩქნარებში, ტყის პირას, მდელოებზე, მდინარეთა ნაპირებზე, შედარებით იშვიათად – სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებში. დაბლობიდან მთის ზედა სარტყლამდე. გავრცელებულია თითქმის მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს მთელ კავკასიას, თითქმის მთელ ევროპასა და მცირე აზიას.

## გალერეა 

სურათი:20141017Ajuga_genevensis3.jpg|ყვავილი
სურათი:Ajuga_genevensis_2017-04-20_8328.jpg|ფოთლები
სურათი:Ajuga_genevensis_drawing.png|ილუსტრაცია

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 386.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ტუჩოსანნი
ვაზისძირა

**ვაზისძირა** (Lamium amplexicaule) — 10-30 სმ სიმაღლის ერთ ან ორწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო ძირიდანვე მეტ-ნაკლებად დატოტვილია, უფრო იშვიათად – მარტოული; ზედა ნაწილში შებუსული, ღეროსეული ქვედა ფოთლები მოკლეყუნწიანია, ზედა ფოთლები მჯდომარეა, ღერომხვევი, გაბნეული მოკლე ბეწვით მოფენილი ან თითქმის შიშველი. ყვავილები შეკრებილია მრავალყვავილიან თავაკისებურ ჩხროებად, ჩხროები ურთიერთდაშორებულია ან ზედა ნაწილში მიახლოებული. გვირგვინი ხორცისფერ-წითელია ან ვარდისფერი. იზრდება მთის ქვედა სარტყლიდან ზედა სარტყლამდე მინდვრებში, ფერდობებზე, ბაღებში, ვენახებსა და რუდერალურ ადგილებში. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს მთელ კავკასიას, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას, მცირე აზიასა და ირანს.

## გალერეა 

სურათი:Ortiga_mansa_-_Lamium_amplexicaule_(avance_de_primavera)_(8567374378).jpg|ყვავილი
სურათი:20160118Lamium_amplexicaule3.jpg|ფოთლები
სურათი:Lamium_amplexicaule_root_close-up.JPG|ფესვები

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 396.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ტუჩოსანნი
თედოწმინდის ყორღანი

**თედოწმინდის ყორღანი** — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ თედოწმინდაში. აგებულია ძვ. წ. XXIV-XXII საუკუნეებში, ბრინჯაოს ხანის პერიოდში.

ქვაყრილის შემორჩენილი ნაშთის ქვეშ, ოთხკუთხა ფორმის დასაკრძალავი ორმო იყო გამართული, დამხრობილი აღმოსავლეთ-დასავლეთის ხაზზე. მის იატაკზე აღმოჩენილია ოთხბორბლიანი ურმის ბორბლების კვალი. სახურავის ჩამონგრევის გამო დამარხული ინვენტარი და მიცვალებულის ჩონჩხის ნაწილები არეული იყო. აღმოსავლეთ კედელთან ნაპოვნია თიხის ჭურჭელი. ინვენტარი დაფიქსირდა ურმის ბორბლებს შორისაც. ესენია: ბრინჯაოს ყუნწიანი ისრისპირი, პირამიდულთავიანი ისრისპირი, ყუნწიანი სატევრისპირები და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სარა (ილოილო)

**სარა** (ოფიციალურად **სარას მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი ილოილოს პროვინციის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 54 637 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 42 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Philippine Census Information
*Local Governance Performance Management System

## სქოლიო
კატეგორია:ილოილოს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
წყლის ზამბახი

**წყლის ზამბახი** (Iris pseudacorus) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო მაღალია. ფოთლები ხმლისებურია ან ხაზური. ყვავილსაფრის გარეთა ფოთლები შიშველია, კაშკაშა ყვითელი ან მკრთალი ყვითელი.ყვავილის შიგნითა ფოთლები უკუკვერცხისებურია, ძალიან პატარა ზომის, გარეთა ფოთლების იმ ადგილას, სადაც ფირფიტა ფრჩხილში გადადის, მუქი ყვითელია, ნარინჯისფერი ლაქა აქვს და მოწითალო-ყავისფერი ძარღვები გასდევს. იზრდება დაბლობზე და მთის ქვედა სარტყელში – ჭაობებში, ტბებსა და მდინარეების ნაპირებზე. საქართველოში გავრცელებულია თითქმის ყველგან. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს თითქმის მთელ კავკასიას, სამხრეთ ევროპას, ახლო აღმოსავლეთს, ციმბირს.

## გალერეა 

სურათი:Flowers_Botanics,_June_2011_(5849994047).jpg|ყვავილი
სურათი:Iris_pseudacorus_in_Cardaillac_(2).jpg|ფოთლები
სურათი:Iris_pseudacorus_MHNT.BOT.2004.0.115a.JPG|თესლები
სურათი:Illustration_Iris_pseudacorus0.jpg|ილუსტრაცია

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 376.

კატეგორია:ზამბახისებრნი
პატარა ჯიხაიშის მაცხოვრის ეკლესია

**პატარა ჯიხაიშის მაცხოვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ხონის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჯიხაიშში. აგებულია XX–XXI საუკუნეებში.

ძეგლი მდებარეობს სოფლის სასაფლაოზე და წარმოადგენს დიდ დარბაზულ ეკლესიას დასავლეთის სამრეკლოთი. ეკლესია ბერძენი ოსტატის მიერაა აშენებული. დასავლეთ კარის თავზე მოთავსებულია ბერძნული წარწერა. სამრეკლო ორსართულიანია. პირველი სართული კარიბჭის ფუნქციას ასრულებს. ორივე სართული თაღებითაა გახსნილი. გუმბათი მონგრეულია. ნაგებობა გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით. მისი შიდა ფორმა იმეორებს აბსიდის გარეთა მოყვანილობას. საკურთხეველი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული და დარბაზისგან სამთაღოვანი კანკელითაა გამოყოფილი. აბსიდში სამი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი.საკურთხეველს აქვს სოლეა. დარბაზის სამივე კარი გარედან არქიტრავული, შიგნიდან თაღოვანი. კედლებს შიგნიდან ეტყობა შელესილობის კვალი. ძეგლი სხვა რაიმე თავისებურებებით არ გამოირჩევა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XX საუკუნის ეკლესიები
ნახორაგანი

**ნახორაგანი** — ბიზანტიელი ისტორიკოსების მიერ ეგრისის დიდ ომში ნახსენები სასანიანთა იმპერიის სამხედრო მეთაური. ეგრისში მეთაურად ჩაანაცვლა მერმეროე ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ. როცა სარდალი გახდა, პოლიტიკური ვითარება სასანიებს ემხრობოდა, რადგან ბიზანტიელი გენერლების მიერ ლაზთა მეფის გუბაზეს მკვლელობამ ლაზები განარისხა. ნახორაგანმა გაათავისუფლა ონოგურისი ალყისაგან და შემდგომ გაანადგურა ბიზანტიური ბაზა არქეოპოლისში. 556 წლის გაზაფხულზე, ნახორაგანმა დაიწყო ახალი თავდასხმა ნესუსზე 60 000 კაცით, ბესუსში მარტინიუსი და იუსტინე იყვნენ განლაგებული. მარტინიუსის მიერ სამშვიდობო წინადადებაზე უარის თქმის შემდეგ, ნაჩორაგანმა ალყა შემოარტყა ფაზისს, მაგრამ სასტიკად დამარცხდა. შემდეგ უკან დაიხია ქუთაისში, ცოტა ხნის შემდეგ სასანიანთა მეთაურობა ლაზიკაში თავის ქვეშევრდომ ვაფრიზესს დაუტოვა და დატოვა ყველა საჯარო, საერო და სამხედრო თანამდებობა და დასახლდა იბერიაში.

## სახელი
ბერძნული სახელი *ნახორაგან* () ბიზანტიელი ისტორიკოსების მიერ ჩაწერილი სავარაუდოდ წარმოადგენს არა სახელს, არამედ შუა სპარსულ ტიტულ *ნახორაგან-ს* ან *ნახორეგანს*-ს. იგი შეესაბამება სირიულ *ნხრგ*-ს ( , „გუბერნატორი“) და სომხური ტიტული *ნახარარს*, ორივე ნასესხებია შუა ირანული ენიდან.

## სქოლიო
კატეგორია:ეგრისის დიდი ომი
შავბალახა

**შავბალახა** (Leonurus quinquelobatus) — 50-200 სმ-მდე სიმაღლის მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო მრავალია, დატოტვილი, მახვილწვერიანი. ქვედა ფოთლები მომრგვალო ფორმისაა, გულისებური ძირით, ღრმად თათისებურად 5-7-ნაკვთიანი. ღეროსეული შუა და ზედა ფოთლები ლანცეტა ან ოვალური ფორმისაა. ყველა ფოთოლი ყუნწიანია, ზედა მხარე – მუქი მწვანე, ქვედა – ღია ფერის, ორივე მხარე – მოკლე და რბილბეწვიანი. ყვავილები მოკლეყუნწიანია, მრავალყვავილიან მჭიდრო ჩხროებად შეკრებილი, რომლებიც განლაგებულია კიდემთლიან ან 1-2-კბილიან თანაყვავილის იღლიებში. გვირგვინი ვარდისფერია ან მოვარდისფრო-იისფერი, გარედან – ბანჯგვლიანბეწვიანი. იზრდება მთის ზედა სარტყლამდე რუდერალურ ადგილებში, ბუჩქნარებში. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს მთელ კავკასიას, ყირიმსა და მცირე აზიის აღმოსავლეთ ნაწილს.

## გალერეა 

სურათი:Leonurus_quinquelobatus_Irpin1.JPG|ყვავილი
სურათი:Leonurus_cardiaca_subsp._villosus_sl14.jpg|ფოთლები
სურათი:Illustration_Leonurus_cardiaca0.jpg|ილუსტრაცია

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 398.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ტუჩოსანნი
ტყის პიტნა

**ტყის პიტნა** (Mentha longifolia) — 30-150 სმ სიმაღლის მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ყლორტები მეტ-ნაკლებად დაფარულია ქეჩისებური მარტივი ბეწვით. ღერო სწორია, მარტივი ან დატოტვილი. ფოთლები მჯდომარეა, მოგრძოკვერცხისებურიდან ლანცეტამდე, სუსტად გამოსახული ფრთისებური ძარღვებით. ყვავილები შეკრებილია გრძელ, მჭიდრო, ზოგჯერ წყვეტილ ცილინდრული ფორმის თავთავისებურ ყვავილედებად ან მეტწილად – საგველასებურ ყვავილედებად. გვირგვინი ლილისფერია, ხორცისფერ – წითლამდე. იზრდება ტყისპირებში, ველობებსა და ბუჩქნარებში, მდინარეთა და არხების ნაპირებზე, ტენიან მდელოებზე. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს მთელ კავკასიას, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას, ციმბირს, შუა აზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკას.

## გალერეა 

სურათი:Mentha_longifolia_near_Biberwier.jpg|ყვავილი
სურათი:20170502Mentha_longifolia1.jpg|ფოთლები
სურათი:Mentha longifolia drawing.jpg|ილუსტრაცია

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 400.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ტუჩოსანნი
იმერხევის ნათლისმცემლის ეკლესია

**იმერხევის ნათლისმცემლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ იმერხევში. შედის ძამის (ძაძვის) კომპლექსის შემადგენლობაში. 

შენობა დარბაზული ტიპისაა, ნაგებია ნატეხი ქვით, გამოყენებულია ქვიშაქვის თლილი ლოდებიც, კონსტრუქციული ნაწილები და წირთხლები ამოყვანილია კარგად დამუშავებული შირიმის კვადრებით. შესასვლელი სამხრეთით და დასავლეთითაა. ორივე კარი შიგნიდან თაღოვანია, ხოლო გარედან გადახურულია არქიტრავით. სამხრეთ შესასვლელი ძალიან ფართეა, ეკლესია დაბალი და განიერია. ნალისებრი აფსიდი ღრმაა. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია დიდი, ინტერიერისაკენ გაფართოებული სარკმელი. საკურთხეველს გეომეტრიული და ფოთლოვანი ორნამენტით შემკული რვაწახნაგსვეტებიანი მოჩუქურთმებული კანკელი ჰქონდა. განვითარებულ შუა საუკუნეებში შეაკეთეს და ახალი დეტალებით შესვეს. დარბაზის გრძივი კედლები ერთსაფეხურიანი პილასტრებით ორ თანაბარ ნაწილადაა გაყოფილი. ინტერიერი შელესილი და მოხატული ყოფილა. სამხრეთ შესასვლელის წირთხლები შემკულია მოყავისფრო საღებავით, შესრულებულია გეომეტრიული ორნამენტით. დასავლეთ კედლის კუთხეებში ერთსაფეხურიანი პილასტრებია შემორჩენილი. ეკლესიას სამი მინაშენი აქვს. ჩრდილო მინაშენი მთლიანად დანგრეულია. დასავლეთის მინაშენი - კარიბჭე - ეკლესიის კედელს მთელ სიგრძეზე მიუყვება. მას ძირითადი ნაგებობის კამარის პერპენდიკულარული კამარა ჰქონდა. მინაშენის კედლებზე მოყვითალო გათლილი ქვიშაქვისაგან გამოყვანილი დეკორატიული თაღებია, რომლებიც მარტივღარებიან კაპიტელებს და კუთხოვან პილასტრებს ეყრდნობა. სამხრეთ კედლის ქვიშაქვის კვადრების წიბოები შეერთების ადგილზე საგანგებოდ არის ამოღარული, რაც დამახასიათებელია ადრე შუა საუკუნეების სამშენებლო ხელოვნებისათვის. სამხრეთ მინაშენი დანგრეულია, ეკლესიის დასავლეთ კედლის გასწვრივ იწყება და შემდეგ მთელ სამხრეთ ფასადს მიუყვება. აქაც წყობის რიგები ხაზგასმულია ღარებით. გვიან შუა საუკუნეებში ამ მინაშენის კედლები ორი ახალი ეგვტერის კედლებად გამოუყენებიათ. ერთი მდებარეობს სამხრეთ და დასავლეთ მინაშენებს შორის არსებულ კუთხეში, მეორე სამხრეთ მინაშენის აღმოსავლეთ ნაწილშია. ორივე მინაშენს ღრმა წრეთარგისა და ლილვისაგან შედგენილი, მთლიანად მუქი ფერის ბაზალტის ქვაში გამოკვეთილი, მონუმენტური ლავგარდანი ჰქონდა. ეკლესიის ჩრდილოეთის დაზიანებულ კედელს გარედან მოგვიანებით კონტრფორსი მიაშენეს. ეკლესიის სამხრეთ კედელთან, მიწაზე დევს ფართე ფილა ასომთავრული წარწერით.

## იხილეთ აგრეთვე
*ძაძვის კომპლექსი

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
შალამანდილი

**შალამანდილი** (Salvia glutinosa) — 40-80 სმ სიმაღლის მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო მეტწილად სწორია, მარტივი, ხშირად ფოთლების იღლიებში დამოკლებული ყლორტებია განვითარებული ან მეტ-ნაკლებად დატოტვილი. ყველა ფოთოლი ყუნწიანია, შუბის ან კვერცხისებური, კაშკაშა მწვანე ფერის, ორივე მხარეზე თხლად თეთრი ბეწვით შებუსული, საკმაოდ ჯირკვლოვანია. ყვავილები შეკრებილია მტევნისებურ, ზოგჯერ საგველასებურ ყვავილედებად. გვირგვინი ღია ყვითელი ფერისაა, ქვედა ტუჩი მოთეთრო ან მოწითალო მოხატულობისაა. იზრდება დაჩრდილულ ტყეებში. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს მთელ კავკასიას, ევროპას, მცირე აზიასა და ჩრდილოეთ ირანს.

## გალერეა 

სურათი:Lamiaceae_-_Salvia_glutinosa-3.JPG|ყვავილი
სურათი:Salvia_glutinosa_sl1.jpg|ფოთლები
სურათი:Salvia_glutinosa_Sturm49.jpg|ილუსტრაცია

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 408.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ტუჩოსანნი
საყვითლო

**საყვითლო** (Sideritis montana) — ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო 10-50 სმ სიმაღლისაა, შებუსული, სწორად მდგომი ან წამოწეული, მარტივი ან შუა ნაწილში დატოტვილი. ფოთლები ელიფსურია, ბლაგვი, წვეტიანი ან წაწვეტებული, მოკლეყუნწიანი; ფოთლები მეტწილად კიდემთლიანია, ორივე მხრიდან – მქრქალი მწვანე, შებუსული. ყვავილები განლაგებულია ჩხროებში, შეკრებილი გრძელ, დანაწევრებულ, ცრუ თავთავებად. გვირგვინი ღია ყვითელი ფერისაა. იზრდება სუბალპურ სარტყლამდე – მდელოებზე, მშრალ ფერდობებზე, ველებზე, ნათესების სარეველაა. საქართველოში სპორადულად თითქმის ყველგან გვხვდება. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას, მცირე აზიას, ირანს, შუა აზიასა და ავღანეთს.

## გალერეა 

სურათი:Sideritis_montana_sl23.jpg|ყვავილი
სურათი:Sideritis_montana_sl20.jpg|ფოთოლი
სურათი:Sideritis_montana_sl6.jpg|თესლები
სურათი:Sideritis_montana_Sturm23.jpg|ილუსტრაცია

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 414.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ტუჩოსანნი
ფლატეს სამაროვანი

**ფლატეს სამაროვანი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფლატეში, აგებულია შუა საუკუნეეში.

მაჰმადიანური სამაროვანი მდებარეობს სოფელ ფლატეს სამხრეთით, სოფელ ფლატესა და მლაშეს შორის. სამაროვანი მდებარეობს დიდი ზომის ბუნებრივ გორაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ბოჭონას გამოქვაბული

**ბოჭონას გამოქვაბული** — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედში, აგებულია ძველი წელთაღრიცხვით XI ათასწლეულში.

სოფელ ქვედის ბოჭონის კირქვიან მასივში მეზოლითის ხანის ადამიანის სადგომია მიკვლეული. გამოქვაბული მდებარეობს მდინარე ჯეჯორას მარცხენა შენაკადის მდინარე ქვედრულას მარცხენა ნაპირზე, ბოჭონის მთის ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ მიქცეულ დაახლოებით 30-40 მეტრის სისქის კირქვის კარსტრულ ზონაში. ზღვის დონიდან 1500მეტრის სიმაღლეზე. შესასვლელის სიგანე 8 მეტრს აღემატება, სიმაღლე 8,5 მეტრია. ბოჭონის გამოქვაბული 1959 წელს აღმოაჩინა კავკასიონის სამხრეთ კალთების შემსწავლელმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ ალ. კალანდაძის ხელმძღვანელობით. 1974 წელს განახლდა არქეოლოგიური ექსპედიცია ლ.წერეთლის ხელმძღვანელობით. გაითხარა დაახლოებით 35 კვადრატული მეტრის ფართობი. არქეოლოგიური გათხრებისა და კვლევის შედეგად მღვიმეში სხვადასხვა პერიოდში ადამიანის ცხოვრების კვალი დაფიქსირდა. ყველაზე ადრეული გამოვლენილი ფენა მეზოლითია, ხოლო ყველაზე გვიანი ადრე შუა საუკუნეები. მეზოლითს მეოთხე კულტურული ფენა განეკუთვნება. ესაა მოყვითალო ფერის ღორღნარევი თიხნარი. მისი სიმძლავრე 45-55 სანტიმეტრს უდრის. გათხრებისას დაფიქსრდა 50-მდე კაჟის არტეფაქტი. მიუხედავად სიმცირისა, მისი ტიპოლოგიური შემადგენლობა საკმაოდ კარგად მეტყველებს ძეგლის ასაკზე და ხასიათზე.

აქ მოპოვებულია თხელწიბოიანი გვერდრეტუშიანი და თავირიბრეტუშირებული მიკროლამელები, მეზოლითური ეპოქისათვის დამახასიათებელი თავსწორრეტუშიანი მიკროსაფხეკები, სამკუთხა მოყვანილობის მცირე ზომის თხელ ლამელისებურ ანატკეცებზე დამზადებული საჭრისები, რიყის ქვისგან ატკეცილი ლამელები და ა.შ. აღნიშნული მასალის მიხედვით ბოჭონის გამოქვაბული ადრე მეზოლითური პერიოდით თარიღდება. ის როგორც ჩანს დროებითი სადგომი იყო, ამაზე მეტყველებს მცირერიცხოვანი ფაუნის ნაშთებიც, მათ შორის დაფიქსირდა თხა, მგელი, შველი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბორის ანდრონიკაშვილი

**ბორის ანდრონიკაშვილი** იგივე ბორის პილნიაკი (, დ. 28 ოქტომბერი, 1934, თბილისი, სსრკ — გ. 9 ივლისი, 1996, მოსკოვი) — საბჭოთა მწერალი, მსახიობი, სცენარისტი. რსფსრ მწერალთა კავშირის წევრი 1979 წლიდან. 

## ბიოგრაფია
ბორის ანდრონიკაშვილი დაიბადა 1934 წლის 28 ოქტომბერს, მწერალ ბორის პილნიაკის და მსახიობ კირა ანდრონიკაშვილის ოჯახში. 1958 წელს დაამთავრა მოსკოვის საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტი (ВГИК). თამაშობდა ფილმებში. ეწეოდა ჟურნალისტურ მოღვაწეობას. მუშაობდა გაზეთ „ლიტერატურნაია გაზეტაში“. მუშაობდა სსრკ კინემატოგრაფიის სახელმწიფო კომიტეტში რედაქტორად. გამოცემული აქვს პროზაული კრებულები. წლების განმავლობაში მუშაობდა საქართველო-რუსეთის ურთიერთობის ისტორიულ მასალებზე და მისი სცენარის მიხედვით გადაიღეს მხატვრული და დოკუმენტური ფილმები.

## ოჯახი
* მეუღლე — ლუდმილა გურჩენკო (1935-2011), ქალიშვილი მაშა (1959-2017) 
* მეუღლე (სამოქალაქო) — ნონა მორდიუკოვა (1925-2008)
* მეუღლე — რუსუდან ხანთაძე, შვილები: კირა (დ. 1970) და ალექსანდრე (დ. 1973)

## ფილმოგრაფია
### მსახიობი
* 1958 — „ოთარაანთ ქვრივი“ — *არჩილი*
* 1975 — „არ დაიჯერო, რომ აღარ ვარ“
* 1996 — „ორფეოსის სიკვდილი“

### სცენარისტი
* 1974 — „კაპიტნები“
* 1981 — „გზა“
* 1986 — „ორი დებიუტი“
* 1987 — „თავადი გრუზინსკი“

## ბიბლიოგრაფია
* 1989 — Дон Алонсо: роман, рассказы. ISBN 5-265-00882-9
* 1992 — Надежд питомцы золотых. ISBN 5-244-00520-0
* 2007 — Избранное. Том 1. Чудеса. ISBN 978-5-7784-0355-0
* 2007 — Избранное. Том 2. Суббота, воскресенье. ISBN 978-5-7784-0356-7

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ბორის ანდრონიკაშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

კატეგორია:დაბადებული 28 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:საბჭოთა მწერლები
კატეგორია:საბჭოთა სცენარისტები
კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
გოტაბაია რაჯაპაქსა

**ნანდასენა გოტაბაია რაჯაპაქსა** (; ; დ. 20 ივნისი, 1949) — შრი-ლანკელი პოლიტიკოსი და შრი-ლანკის პრეზიდენტი 2019 წლის 18 ნოემბრიდან 2022 წლის 14 ივლისამდე. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა შრი-ლანკის ერთ-ერთ გავლენიან ოჯახში 1949 წლის 20 ივნისს. მამამისი იყო დეპუტატი და მინისტრი. მის ძმას, მაჰინდა რაჯაპაქსას ეკავა ჯერ პრეზიდენტის (2005-2015 წწ.) და შემდეგ პრემიერ-მინისტრის (2019-2022 წწ.) თანამდებობა.  სხვა ორ ძას ასევე ეკავათ მაღალი სამთავრობო თანამდებობები. 1971 წელს სწავლა დაიწყო შრი-ლანკის სამხედრო აკადემიაში.

1998 წელს მისი ოჯახი ემიგრაციაშია აშშ-ში და შრი-ლანკაში დაბრუნდნენ 2005 წელს, როდესაც მისი ძმა პრეზიდენტად აირჩიეს კოლაიცია „თავისუფლების გაერთიანებული სახალხო ალიანსის“ მხარდაჭერით. 2005-2015 წლებში თავდაცვის მინისტრის თანამდებობა ეკავა და ხელმძღვანელობდა სამხედრო ოპერაციას ტამილ-ილამის განთავისუფლების ვეფხვების წინააღმდეგ ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში..

2019 წელის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს იგი იყენებდა სინჰალური ნაციონალიზმის რიტორიკას.

2022 წლის 9 ივლისს რაჯაპაქსამ დატოვა პრეზიდენტის ოფიციალური რეზიდენცია ცოტა ხნით ადრე სანამ მის რეზიდენციას საპროტესტი აქციის მონაწილეები დაიკავებდნენ. მასობრივი საპროტესტო აქციების შედეგად პრეზიდენტმა გამოაცხადა 2022 წლის 13 ივლისს გადადგომის შესახებ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official Website – President of Sri Lanka 
* Gotabaya Rajapaksa's Web Site 
* The Rajapaksa Ancestry
* Official Website – Ministry of Defence, Sri Lanka

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:შრი-ლანკის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მონტოკის პროექტი

[მინი|273x273პქ|[:en:AN/FPS-35|AN/FPS-35]]
**მონტოკის პროექტი** (The Montauk Project) — კონსპირაციული თეორია, რომელიც ფილადელფიის ექსპერიმენტის გაგრძელება იყო, რომლის ფარგლებში, ისეთი ტექნოლოგია უნდა შეექმნათ, რომელიც რადიოლოკატორებისთვის უხილავი იქნებოდა. იგი ლონგ-აილენდის აღმოსავლეთ კონცხზე, ВВС-ს მიტოვებული რადიოლოკაციური სადგურის შენობაში ტარდებოდა. თეორია ამტკიცებს, რომ მონტოკის საჰაერო ძალების სადგურში არსებობდა შეერთებული შტატების მთავრობის მიერ შემუშავებული პროექტების სერია, რომელიც ჩატარდა ფსიქოლოგიური ომის ტექნიკისა და ეგზოტიკური კვლევის შემუშავების მიზნით, რომელიც მოიცავდა დროში მოგზაურობასაც.

## ისტორია 
[მინი|254x254პქ|[ლონგ-აილენდი|ლონგ-აილენდის რუკა]]
სამეცნიერო ცენტრი, რომელიც აღნიშნულ საკითხებზე მუშაობდა ქალაქ მონტოკში მდებარეობდა და მას ერთი პერიოდი დოქტორი ჯონ ფონ ნოიმანი ხელმძღვანელობდა. ის, პროექტის ფარგლებში, იმ ადამიანების ფსიქოლოგიურ ცვლილებებს სწავლობდა, რომლებმაც განზომილებებს შორის, დროში და სივრცეში იმოგზაურეს. მეცნიერებს იმის გარკვევა უნდოდათ, თუ რატომ მოახდინა ადამიანებზე ფილადელფიურმა ექსპერიმენტმა ასეთი გავლენა. 1957 წელს, ნოიმანი 53 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ხოლო, მის მიერ მომზადებული საბუთებით, 1960 წელს მეცნიერებმა დაფინანსება მოიპოვეს და მონტოკის პროექტზე მუშაობა ოფიციალურად გააგრძელეს. დოკუმენტების თანახმად, რომლებიც მეცნიერებმა კონგრესს, ანგარიშის სახით წარუდგინეს, ირკვევა, რომ მათ რამდენიმე ადამიანის სხვა განზომილებაში გადაყვანა და უკან დაბრუნება, მსხვერპლის და ყოველგვარი უარყოფითი შედეგის გარეშე შეძლეს. ანგარიშში საუბარი იყო ასევე, ადამიანის ცნობიერების კონტროლზე და განზომილებათა შორის მოგზაურობაზე.
1967 წელს მონტოკის პროექტი დაიხურა. კონგრესმა მისი დაფინანსება შეწყვიტა. მიუხედავად ამისა, ექსპერიმენტი მაიც გაგრძელდა  და როგორც ამბობენ, 1983 წლამდე გრძელდებოდა. ამ ხნის განმავლობაში, მასში მონაწილეობა 10 ათასზე მეტმა ადამიანმა მიიღო, რომელთა შორის, უმრავლესობა უსახლკაროები და 11-დან  16 წლამდე ბიჭები იყვნენ. ექსპერიმენტის რეალური შედეგები გასაიდუმლოებულია და უცნობია.

მონტოკის პროექტთან დაკავშირებით შეიქმნა წიგნების სერია *მონტოკის პროექტი*, რომლის ავტორები პრესტონ ნიკოლსი (დ. 24 მაისი, 1946) და პიტერ მუნი არიან.
2015 წელს გადაიღეს ფილმი *Montauk Chronicles*, რომელშიც, პრესტონ ნიკოლსი, ალფრედ ბილეკი და სტიუარტ სვერდლოუ მონაწილეობდნენ. ფილმმა მოიპოვა საუკეთესო დოკუმენტური ფილმის ჯილდო ფილიპ კ. დიკის კინოფესტივალზე, ნიუ-იორკში 

Netflix-ის სერიალი *უცნაური ამბები* (2016) გარკვეულწილად შთაგონებული იყო მონტაკის პროექტით და ერთ დროს, სიტყვა მონტაკი მის სამუშაო სათაურად გამოიყენებოდა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* «მონტოკი» – აშშ-ს საიდუმლო პროექტი და ადამიანი–ჩრდილები
* 
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ქალაქური ლეგენდები
კატეგორია:პროექტები
კატეგორია:ექსპერიმენტები
კატეგორია:შეთქმულების თეორია
ქვემო ხანდაკის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ქვემო ხანდაკის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ხანდაკში.

ეკლესიადარბაზული ტიპის მცირე ზომის ნაგებობაა. აშენებულია ქვიშაქვითა და რიყის ქვით - ირეგულარული წყობით. უსწორმასწორო ფორმის კარი განთავსებულია დასავლეთიდან. ორი ძალიან მცირე ზომის სარკმელი გაჭრილია დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედელზე. ჩრდილოეთით და სამხრეთით კედლები ყრუა. საკურთხეველი აფსიდის დამასრულებელი უსწორმასწორო თაღით მცირედითაა გამოყოფილი ტაძრის სამრევლო სივრცისაგან. აფსიდში სარკმლის ქვემოთ ვხვდებით ტრაპეზის ქვის ფეხს, ხოლო გვერდებზე შეისრული თაღით დასრულებულ ორ ნიშს. ტრაპეზის ფეხის ქვაზე გამოსახულია რელიეფური ჯვარი. ეკლესიის გარედან, დასავლეთ ნაწილში - სამხრეთითა და ჩრდილოეთით დაბალი მინაშენებია, რომლებშიც ნიშებია განთავსებული. ერთი ნიში მუზარადისებური ფორმითაა გადახურული, ხოლო მეორე ორქანობა სახურავით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ტეცუია იამაგამი

**ტეცუია იამაგამი** () — იაპონიის საზღვაო თავდაცვის წევრი 2002-2005 წლებში. იაპონიის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის შინძო აბეს მკვლელი. იამაგამიმ შინძო აბე მოკლა ხელნაკეთი მუშეტის ტიპის იარაღით. დანაშაულის ადგილზე დააკავა ნარას პრეფექტურის პოლიციამ და გადაიყვანეს პოლიციის ადგილობრივ განყოფილებაში. მან დანაშაული პოლიციაში აღიარა.

იამაგამი დაიბადა მიეს პრეფექტურაში. მას სკოლაში ახასიათებდნენ, როგორც ჩუმს და თავშეკავებულს, მან სკოლის დამთავრებისას ალბომში ჩაწერა, რომ „აზრზე არ იყო“ რა უნდოდა მომავალში. იამაგამი გაწევრიანდა იაპონიის საზღვაო თავდაცვის ძალებში წლებში 2002 წლის აგვისტოში, განამწესეს კურეს საზღვაო ბაზაზე და მსახურობდა გამანადგურებელ მაცუიუკიზე. სამსახური დატოვა 2005 წლის აგვისტოში. მსახურობისას იამაგამის ცეცხლსასროლი იარაღით წვრთნა ჰქონდა ყველ წელს, წელში ერთხელ. მას აქაც ახასიათებენ, როგორც ჩუმს. მან ეს სამსახური 2022 წლის მაისში დატოვა. იამაგამი უმუშევარი იყო დაკავებისას. დედამისი გაკოტრდა მას შემდეგ, რაც დიდი თანხა გადაურიცხა გაერთიანების ეკლესიას, სამხრეთ კორეაში დაფუძნებულ ახალ რელიგიურ მოძრაობას, რამაც იამაგამის შეაძულა ეს რელიგიური ჯგუფი. გაერთიანების ეკლესიას ისტორიული კავშირები აქვს აბეს მამასა და ბაბუასთან და თავად აბეც გამოსულა სიტყვით ამ ჯგუფის საქებრად. იამაგამიმ ეს კავშირები თავდასხმამდე თეებით ადრე გამოიძია და აბე დაადანაშაულა იაპონიაშ ეკლესიის გავლენის გავრცელებაში. 

იამაგამიმ განაცხადა, რომ თავდაპირველად გაერთიანების ეკლესიის ლიდერების მოკვლას აპირებდა, თუმცა საბოლოოდ სამიზნედ აბე შეარჩია. იგი აბეს უთვალთვალებდა სხვადასხვა ლოკაციებზე, მათ შორის საარჩევნო კამპანიისას ოკაიამას პრეფექტურაში მკვლელობამდე ერთი დღით ადრე და აბეს დღის განრიგს ნარაში თვალ-ყურს ადევნებდა აბეს ვებგვერდის მეშვეობით. მან ასევე თქვა, რომ თავდასხმას რამდენიმე თვე გეგმავდა და იარაღიც თავად გააკეთა.

## რესურსები ინტერნეტში
ვინ არის ტეცუია იამაგამი?

## სქოლიო
კატეგორია:მკვლელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხეკორძის ღვთისმშობლის ეკლესია

მინი|ღვთისმშობლის ეკლესია
**ხეკორძის ღვთისმშობლის ეკლესია** —არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხეკორძში, აგებულია შუა საუკუნეებში.

ღვთისმშობლის ეკლესია ზარიძიანთ უბანში გზიდან მარჯვნივ, სუბსტრუქციაზეა აღმართული. ხელოვნური პლატფორმა შემოსაზღვრულია დაბალი წრიული ქვის გალავნით, რომლის სამხრეთითაც შესასვლელია მოწყობილი. ეკლესია ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მართკუთხა ღიობი ვიწრო არქიტრავით არის გადახურული. ინტერიერში იატაკი ოდნავ ქვემოთაა, ზღურბლის მიღმა საფეხურია ჩასავლელი. დარბაზი ერთიანია, ერთი საფეხურით შემაღლებული საკურთხეველი სწორკუთხაა, გამოყოფილია ხის ახალი კანკელით, იატაკს მცირე ამბიონი ერთვის. საკურთხევლის სარკმლის წინ დამუშავებული ქვის ფილებით მოპირკეთებული სატრაპეზო ქვა დგას. სამხრეთ კედელში მართკუთხა ნიშია დატანილი, ჩრდილოეთით კი მეორე სატრაპეზო ქვაა აღმართული. ღიობის ქვედა წირთხლზე მარმარილოს ქვაა განთავსებული. კიდევ ერთი სარკმელი დასავლეთითაა გაჭრილი.

ინტერიერი კამარით არის დახურული, რომელიც ცემენტით არის შელესილი. ფასადები შეუმკობელია. კედლებს მძიმე ლავგარდანი ასრულებს. ნაგებობა გადახურულია კრამიტით. შიდა სივრცეში ინახება წარწერიანი ქვის ფილა, რომლის მიხედვითაც, ნაგებობა, 2007 წელს, აღადგინა ამირან დოლიძემ. ეკლესია ძველი ნაგებობის ადგილას არის აღმართული. ის დაბალი პროპორციებით ხასიათდება. მძლავრი ლავგარდანი და სახურავის ფერდები მის აღნაგობას კიდევ უფრო ამძიმებს. ნაგებობა პარალელს ტოვებს ხეკორძში აღმართულ წმინდა გიორგის ასევე აღდგენილ ეკლესიასთან, ემსგავსება მას, როგორც არქიტექტურული დეტალებით, ისე განახლების მეთოდით. აქედან შესაძლებელია დავასკვნათ, რომ, თავდაპირველი ნაგებობებიც ერთი პერიოდისა და სტილის ყოფილიყო.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სტირფაზის სამაროვანი

**სტირფაზის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ სტირფაზში. აგებულია ძვ. წ. II-IV ათასწლეულებში. 

სოფელ სტირფაზის ტერიტორიაზე 1924 წელს პირველი მცირე მასშტაბის არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა. 1963, 1974-1976 წწ. არქეოლოგიურ კვლევა-ძიებას აწარმოებდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის, სამხრეთ ოსეთის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ექსპედიცია. შესწავლილია 11 კრომლეხი. სამარხები დაზიანებულია. კრომლეხის ქვაყრილის ცენტრში იდო რიყის მასიური ქვა, რომელზეც თევზის გამოსახულება იყო ამოტვიფრული. აღმოჩნდა ბრინჯაოს ნივთები და  თიხის ჭურჭელი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ღვარების სამების ეკლესია

**ღვარების სამების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ღვარებში. მდინარე ატრევის მარცხენა მხარეს, ნასოფლარ გომარეთთან. აგებულია X-XV საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზულია. ნაშენია უხეშად დამუშავებული ქვით დუღაბზე. ფასადების საპირედ სუფთად გათლილი შირიმის კვადრებია ნახმარი. ასევე შირიმი გამოყენებულია კონსტრუქციულ ნაწილებში და სარკმელთა გამოსაყვანად. შესასვლელი სამი მხრიდან აქვს, სამივე კარი გარედან არქიტრავულია, შიგნიდან კი თაღოვანი. დასავლეთის კარის არქიტრავზე დადაბლებით ტიმპანია გამოყვანილი. ჩრდილოეთის კარი, რომელიც საკურთხევლის წინაა გაჭრილი, მოგვიანებით გაუქმებულია. ამჟამად მხოლოდ აღმოსავლეთის ვიწრო თაღოვანი და შიდა წირთხლებგაფართოვებული სარკმელია შემორჩენილი, თუმცა, როგორც ჩანს ორი სარკმელი სამხრეთის კედელშიც უნდა ჰქონოდა. საკურთხეველი ნახევარწრიულია, ორმაგი მხრით გამოყოფილი დარბაზისგან. კონქი სატრიუმფო თაღს ეყრდნობოდა. სარკმლის ორივე მხარეს თითო თაღოვანი ნიშაა. გრძივი კედლები თითო წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრითაა გაყოფილი. ასეთივე ნახევარპილასტრები გრძივი კედლების დასავლეთ კიდეშიცაა. პილასტრის პროფილირებულ კაპიტელებზე გადასულ თაღებს კამარა ეყრდნობოდა. ფასადები აბსოლუტურად სადაა. ამჟამად ეკლესიის კედლების ზედა ნაწილი მორღვეულია, აღარ არსებობს კამარა და კონქი. ტაძარი დროებით გადახურულია თუნუქით. ინტერიერში ჩასულია ნაშალი ფენა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
წაბლანის ნაეკლესიარი

**წაბლანის ნაეკლესიარი** — არქეოლოგიური ძეგლი შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაბლანაში. აგებულია X-XV საუკუნეებში.
 
მდებარეობს სოფლის ჩრდილო აღმოსავლეთ მონაკვეთში, შემაღლებულ ბორცვზე, ამ ადგილს ადგილობრივი მოსახლეობა "ნათლისმცემლის გორას" უწოდებდა. მოცემულ ადგილას უძველესი დროიდან მდგარა ეკლესია. ამჟამად აქ ზედაპირულად ჩანს ნაგებობის საძირკვლის დონემდე მორღვეული ნაშთები და ეკლესიის მშენებლობაში გამოყენებული ქვის კარგად დამუშავებული კვადრები. შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ეკლესია დარბაზული ტიპისა იყო, ორფერდა გადახურვით და დასავლეთ მხრიდან მოწყობილი შესასვლელით. დროთა განმავლობაში ადგილობრივი მოსახლეობა მიწის სამუშაოების დროს პოულობდა სხვადასხვა დანიშნულების კერამიკის ფრაგმენტებს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:დანგრეული ტაძრები
საჰაერო ხიდი (ფილმი)

**საჰაერო ხიდი** — 1974 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი. რეჟისორი დავით რონდელი.

## სიუჟეტი
უმაღლეს სასწავლებელში მისაღებ გამოცდაზე ჩაჭრის შემდეგ სოფლელი გოგონა ზესნახე და მასზე შეყვარებული ბუძგურია  ენგურჰესის მშენებლობაზე გაიპარებიან სამუშაოდ. ზესნახე ოპერატორის ხელობას სწრაფად შეითვისებს, მეგობრებს შეიძენს, ბევრი თაყვანისმცემელიც გამოუჩნდება. ბუძგურიას კი მუშაობას ზესნახესთან ყოფნა ურჩევნია და მუდმივად ტოვებს თავის სამუშაოს. უპასუხისმგებლობისთვის მას სამსახურიდან დაითხოვენ. შეყვარებულები იჩხუბებენ. შეწუხებული ბუძგურია ექსკავატორის მძღოლს სთხოვს, შეასწავლოს ხელობა. იგი სამსახურში თავს აღიდგენს და შეყვარებულსაც შეურიგდება.

## როლებს ასრულებენ
* ია ნინიძე — ზესნახე
* მიხეილ ხვიტია — ბუძგურია
* დათო ჟღენტი — ნოკო
* გივი თოხაძე — ირაკლი
* მარინა ლობიშევა — ლენა
* ივან მაკარჩუკი — ივანე
* მერაბ ჯაფარიძე — გეგი
* ლევან გოგუა — არქანია
* ია ხობუა — ვარდიშა
* თამარ ბაგრატიონი — ცაკანა
* ლაშა ფურცხვანიძე — ბუთია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1974 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:დავით რონდელის ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
დსთ-საქართველოს ურთიერთობები

**საქართველოსა და დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობას (დსთ) შორის ურთიერთობები** — მრავალმხრივი საერთაშორისო ურთიერთობა მესამე ქვეყანასა და ზენაციონალურ ორგანიზაციას შორის.

## ისტორია 
1993 წლის 3 დეკემბერს, სახელმწიფოს მეთაურთა საბჭოს გადაწყვეტილებით, საქართველო დსთ-ში გაწევრიანდა, რასაც წინ უძღოდა აფხაზეთის ომი და ედუარდ შევარდნაძის ფაქტობრივი იძულება. 1993 წლის 9 დეკემბერს საქართველო შეუერთდა დსთ-ს წესდებას.

საქართველომ დსთ-ის თავდაცვის მინისტრების ჯგუფი 2006 წლის 3 თებერვალს დატოვა, რადგანაც ამ ჯგუფის წევრობა არ იყო თავსებადი ნატოში გაწევრიანების სურვილთან.

### საქართველოს გამოსვლა დსთ-დან 
2008 წლის 12 აგვისტოს საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა საქართველოში რუსეთის შეჭრის შემდეგ გააჟღერა დსთ-დან გასვლის სურვილი. 2008 წლის 14 აგვისტოს საქართველოს პარლამენტმა ერთხმად (117 ხმით) მიიღო გადაწყვეტილება საქართველოს ორგანიზაციიდან გასვლის შესახებ. დსთ-ს წესდების მიხედვით (I თავის მე-9 მუხლი) წევრ სახელმწიფოს უფლება აქვს გამოვიდეს თანამეგობრობიდან. სახელმწიფო წერილობით აცნობებს წესდების დეპოზიტარს  განზრახვის შესახებ გამოსვლამდე 12 თვით ადრე. ამავდროულად, ვალდებულებები, რომლებიც წარმოიშვა წესდებაში მონაწილეობის პერიოდში, ავალდებულებს შესაბამის სახელმწიფოებს მათ შესრულებას.  2008 წლის 9 ოქტომბერს რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა განაცხადა, რომ დსთ-ს ქვეყნების საგარეო საქმეთა მინისტრების საბჭომ მიიღო ოფიციალური გადაწყვეტილება თანამეგობრობაში საქართველოს წევრობის შეწყვეტის შესახებ 2009 წლის აგვისტოში. 2009 წლის 18 აგვისტოს საქართველომ დსთ ოფიციალურად დატოვა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ევრაზიიზმი
* ნატო-საქართველოს ურთიერთობები
* რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები
* საქართველო-ევროპის კავშირის ურთიერთობები
* მოლდოვა-დსთ ურთიერთობები
* უკრაინა-დსთ-ს ურთიერთობები

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დსთ-ს საგარეო პოლიტიკა
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
ღირსების სასამართლო

**ღირსების სასამართლო** — საქართველოს ეროვნული მოძრაობის ისტორიის ეპიზოდი. ეროვნული მოძრაობის ლიდერებმა ილია ჭავჭავაძის საზოგადოებას ე. წ. „ღირსების სასამართლო“ მოუწყვეს, რომლის მთავარი კითხვა იყო „ვინ არის სუკის აგენტი?“. ღირსების სასამართლო 1989 წელს ჩატარდა. შეკრება ვიდეოკამერით გადაიღეს, თუმცა უმრავლესობა არ ელოდა, რომ ჩანაწერი საბჭოთა უშიშროების ხელში აღმოჩნდებოდა. ეროვნული მოძრაობის დისკრედიტაციის მიზნით, „ღირსების სასამართლოს“ ფრაგმენტებს ტელევიზიით აჩვენებდნენ.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
შვიდი პატარა მოთხრობა პირველ სიყვარულზე

**„შვიდი პატარა მოთხრობა პირველ სიყვარულზე“** — 1981 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი. რეჟისორი გიორგი მატარაძე.

## სიუჟეტი
ფილმში გადმოცემულია შვიდი დამოუკიდებელი ამბავი მოზარდების პირველი გულუბრყვილო სიყვარულის, რაინდული თავგადასავლებისა და ზოგჯერ პირველი იმედგაცრუების შესახებ: „ოქროპირი“, „სუფლიორი“, „კახური ცარცის წრე“, „საზამთრო“, „მენუეტი“, „აქსელერაცია“ და „მხოლოდ შენ ერთს“.

ფილმი გადაღებულია საქართველოს ტელევიზიისა და რადიოს სახელმწიფო კომიტეტის შეკვეთით.

## როლებში
* ბერდია ქაფიანიძე — გელა
* დათო კუბლაშვილი — ზურა
* გიო იოსელიანი — მერაბი
* ალიკო გუკარევი — ფიდო
* კახა ფარესიშვილი — მიხო
* გია ბალარჯიშვილი — გიორგი
* კახა გურგენიძე — ჯონდო
* მიშიკო ლობჟანიძე — ზახარიჩი
* ბესიკ ბაჩიაშვილი — ნასოსი
* ნინო კობაიძე — თამრიკო
* ია ვახტანგიშვილი — მზია
* ნათია კორკოტაშვილი — ქეთინო
* ანა ნიჟარაძე — ეკა
* ლენა კლიკუნოვა — მარინა
* მაია ბერაია — დალი
* ნინო კალანდაძე — ნათელა
* მარინა კახიანი — ცეკვის მასწავლებელი
* ნათია მთვარელაშვილი — მათემატიკის მასწავლებელი
* ვახტანგ მატარაძე-ჩელთისპირელი — ზოოლოგიის მასწავლებელი
* ნანა ქემაშვილი — ახალგაზრდა მასწავლებელი
* ნ. კულულაშვილი
* ზაზა კოლელიშვილი
* ალექსანდრა (საშა) მატარაძე
* ხ. არაბული
* ირაკლი ანდრონიკაშვილი
* ა. ბაჩიაშვილი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ფილმები
კატეგორია:1981 წლის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფილმები ბავშვების შესახებ
კატეგორია:გია მატარაძის ფილმები
მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი

**მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი** (, WEF; 1971 წ.-დან 1986 წ.-მდე **მენეჯმენტის ევროპული ფორუმი**, ) — საერთაშორისო არასამთავრობო და ლობისტური ორგანიზაცია. დაარსდა 1971 წლის 24 იანვარს გერმანელი ინჟინერისა და ეკონომისტის კლაუს შვაბის მიერ შვეიცარიაში, ჟენევის კანტონ კოლონიში.  

ორგანიზაცია ცნობილია შეხვედრებით შვეცარიის კურორტ დავოსში, სადაც ყოველწლიურად იკრიბება მსოფლიოს პოლიტიკური, ეკონომიკური თუ კულტურული ელიტა. ფორუმის ხშირ სტუმრებს შორის ასევე არიან: ჯორჯ სოროსი, დიდი ბრიტანეთის ყოფილი პრემიერ მინისტრი ტონი ბლერი, Facebook-ის დამფუძნებელი მარკ ცუკერბერგი და U2-ს სოლისტი მომღერალი ბონო.  

ფორუმი გვთავაზობს გლობალიზებულ სამყაროს, რომელიც საუკეთესოდ იმართება ტრანსნაციონალური კორპორაციების, მთავრობებისა და სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების მიერ შერჩეული კოალიციის მიერ, რაც გამოიხატება ისეთი ინიციატივებით, როგორიცაა „დიდი გადატვირთვა“ და „გლობალური გარდაქმნა“. ფორუმი გლობალური არასტაბილურობის პერიოდებს — როგორიცაა 2007-2008 წლების ფინანსური კრიზისი და COVID-19 პანდემია — მიიჩნევს პროგრამული ძალისხმევის გაძლიერების შესაძლებლობად.  

1991 წლის შემდეგ პირველად 2022 წლის ფორუმი რუსეთის დელეგაციის გამოკლებით ჩატარდა, რაც The Wall Street Journal-მა აღწერა როგორც „გლობალიზაციის დასასრულის“ ნიშანი.

## წარმომადგენლები საქართველოდან 
ქართველი პირველი პირების სია, რომლებიც ესწრებოდნენ მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმს დავოსში:

* 2004 წლის 19 იანვარი — მიხეილ სააკაშვილი (პრეზიდენტი).
* 2012 წლის 25 იანვარი — ნიკოლოზ გილაური (პრემიერ-მინისტრი).
* 2013 წლის 23-24 იანვარი — ბიძინა ივანიშვილი (პრემიერ-მინისტრი).
* 2014 წლის 23 იანვარი — ირაკლი ღარიბაშვილი (პრემიერ-მინისტრი).
* 2015 წელი 21-24 იანვარი — ირაკლი ღარიბაშვილი (პრემიერ-მინისტრი).
* 2016 წელი 21 იანვარი — გიორგი კვირიკაშვილი (პრემიერ-მინისტრი).
* 2017 წელი 19 იანვარი — გიორგი კვირიკაშვილი (პრემიერ-მინისტრი).
* 2018 წლის 23 იანვარი — გიორგი კვირიკაშვილი (პრემიერ-მინისტრი).
* 2019 წლის 22-25 იანვარი — მამუკა ბახტაძე (პრემიერ-მინისტრი).
* 2020 წლის 21-24 იანვარი — გიორგი გახარია (პრემიერ-მინისტრი).
* *შეხვედრა გადაიდო პანდემიის გამო*
* 2022 წლის 25 მაისი — ირაკლი ღარიბაშვილი (პრემიერ-მინისტრი).  
* 2023 წლის 18-19 იანვარი — ირაკლი ღარიბაშვილი (პრემიერ-მინისტრი).  

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* "Klaus Schwab and Prince Charles on why we need a Great Reset" at World Economic Forum
* Klaus Schwab in "A Conversation with Henry Kissinger on the World in 2017" at World Economic Forum
* „მითების დეტექტორი“ სტატიები მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის ირგვლივ არსებულ დეზინფორმაციებზე.

კატეგორია:მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი
კატეგორია:საერთაშორისო ეკონომიკური ორგანიზაციები
კატეგორია:საერთაშორისო კონფერენციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ცუცხვათის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ცუცხვათის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცუცხვათში. 

შენობა აგებულია ქვითკირით და შემოსილია კარგად გათლილი საფასადე ქვებით. ეკლესიას გარე შვერილი აფსიდი უნდა ჰქონოდა. მას სამხრეთის, ჩრდილოეთისა და დასავლეთის მხრიდან აქვს მინაშენები.სავარაუდოდ ჩრდილოეთის მინაჩენი მოგვიანებით გადააკეთეს.  ეკლესიაზე გამოიყოფა მშენებლობის სამი ეტაპი, პირველად აშენდა მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია, რომელსაც მოგვიანო პერიოდში გაუკეთეს მინაშენები, მესამე ეტაპზე კი ჩრდილოეთის მინაშენია გადაკეთებული. იგი შედარებით მომცრო ზომისაა, რომლის დასავლეთის კედელზე დასტურდება ჩუქურთმის მეორადი გამოყენების ფაქტი. ნანგრევებში მიმობნეულია დაბალი კვეთის ჩუქურთმიანი ქვები. ეკლესიის სამრხეთ კედლის ფასადზე, კარების დასავლეთით, ქვაზე ამოკვეთილია ასომთავრული წარწერა. ეკლესიას ირგვლივ შემოუყვებოდა გალავანი, რომელშიც სამხრეთის მხრიდან კარის ღიობია გაჭრილი. გალავნის კარები აგებულია კარგად დამუშავებული ქვებით. კარებს აქვს წირთხლი და საურდულე ჭრილები. ეზოში გარდა ეკლესიისა იკითხება სხვადასხვა გეგმარების შენობის კვალი. მათგან ერთ-ერთი შესაძლოა კრიპტა ყოფილიყო. ამ უკანასკნელის ინტერიერში 2000-იან წლებში ჩადგეს მასიური, დიდი ზომის, რკინის ჯვარი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მლაშობის ჩინგილი

**მლაშობის ჩინგილი** (Halimodendron halodendron) — ძლიერ დატოტვილი 3 მ სიმაღლის ბუჩქია, ეკლიანი. ფოთლები წყვილფრთისებურია, შედგება 2-5 წყვილი ფოთოლაკისაგან. ფოთლის საერთო ყუნწი წვერში ეკალივითაა. ფოთოლაკები უკულანცეტაა, კიდემთლიანი, მოლეგო-მომწვანო ფერისაა. ქვედა მხარე მჭიდროდ მიკრული ბეწვით არის შებუსული, კარგად გამოხატული შუა ძარღვით. თანაფოთლები ეკლიანია, გვირგვინი – იისფერი. იზრდება მშრალ და მლაშე ფერდობებზე. გავრცელებულია ქვემო ქართლსა და კახეთში. შეტანილია საქართველოს წითელ ნუსხაში, როგორც საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს შუა აზიას, ციმბირს, მცირე აზიასა და ირანს.

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 442.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:პარკოსნები
ახალდაბის წმინდა გიორგის ეკლესია (ტყიბული)

**ახალდაბის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალდაბაში. 

მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია აგებულია სხვადასხვა ზომის ქვებითა და კირხსნარით. ეკლესია გარედან მართკუთხა ფორმისაა. იგი დგას კედლებიდან 0.3 მეტრით გამოზიდულ ცოკოლზე. მას დასავლეთისა და სამხრეთის მხარეს აქვს კარის ღიობები. კედლებზე შემორჩენილია, ინტერიერში გაფართოებული ექვსი სარკმელი, მათგან ორ-ორი სამხრეთისა და ჩრდილოეთის მხარესაა, ხოლო თითო-თითო კი დასავლეთისა და აღმოსავლეთის მხარეს. ინტერიერის კედლები შედარებით მომცრო ზომის ქვებითაა ამოყვანილი ვიდრე საფასადე მხარე. ცენტრალური დარბაზის კამარა გადაყვანილია გათლილი მალებითა და ცერზე მდგარი ფილაქვებით, ხოლო საკურთხევლის ცა გამოყვანილია უფრო ფართე, ოთხკუთხა ფორმის ქვებით. იატაკი მოწყობილია სხვადასხვა ზომის ქვებით. ამბიონი იატაკიდან ერთი საფეხურითაა აწეული. ამბიონისა და საკურთხევლის იატაკი შედარებით გვიანდელი გადაწყობილი უნდა იყოს, შესაძლოა XIX საუკუნეშიც კი. საკურთხევლის კედლებში ამოღებულია ორი თახჩა. სამხრეთის კედელში ოთხკუთხა ფორმის, ხოლო ჩრდილოეთის კედელში თაღოვანი. ტრაპეზი მცირე ზომისაა და იგი თანამედროვე დროს უნდა იყოს. ეკლესიის ინტერიერში შეიმჩნევა შელესილობის კვალი, რომელზეც შესაძლოა ფრესკები ყოფილიყო მოხატული. ეკლესიას შემოუყვება კარგად დამუშავებული კარნიზი. ჩრდილო-დასავლეთ ფასადზე კარნიზთან ახლოს აქვს ორნამენტი. დასავლეთის კარების არქიტრავზე გამოკვეთილია ჯვრის გამოსახულება. ჯვრის ჰოროზონტალური მკლავები შემკულია სამ-სამი ფოთლოვანი ორნამენტით. ზედა მკლავი კი ოთხი ფოთლოვანი ორნამენტით. საყრდენი მკლავი კი ნახევარმთვარის გამოსახულებით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პატარა იონჯა

**პატარა იონჯა** (Medicago minima) — 5-40 სმ სიმაღლის ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა, მეტ-ნაკლებად ბანჯგვლიანი ბეწვით მოფენილი. ღერო სწორად მდგომია, წამოწეული ან გართხმული, უხვად შეფოთლილი. ფოთოლაკები უკუგულისებურია ან უკუკვერცხისებური. ყვავილედი 2-8-ყვავილიანი, მოკლე, თავაკისებური მტევანია. გვირგვინი ყვითელია. იზრდება დაბლობიდან თითქმის სუბალპურ სარტყლამდე მშრალ, ბალახოვან ფერდობებზე, ქვიან და ქვიშნარ ადგილებში, გზისპირებზე, ბუჩქნარებში. გავრცელებულია თითქმის მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, შუა აზიას, ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას, მცირე აზიასა და ირანს.

## გალერეა 

სურათი:Medicago_minima_kz09.jpg|ყვავილი
სურათი:Medicago_minima_leaf3_ST_%2815529073178%29.jpg|ფოთლები
სურათი:Medicago_minima_seeds_memi_001_php.jpg|თესლები
სურათი:Medicago_minima_—_Flora_Batava_—_Volume_v9.jpg|ილუსტრაცია

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 452.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:პარკოსნები
ყვითელი ძიძო

**ყვითელი ძიძო** (Melilotus officinalis) — ერთ ან ორწლიანი ბალახოვანი მცენარეა, სიმაღლე – 30-100 სმ. ღერო სწორად მდგომია ან წამოწეული, დატოტვილი, შიშველი ან ზედა ნაწილში შებუსული. ფოთოლაკები 7-28 მმ-მდე სიგრძისაა, ფორმით უკუკვერცხისებური ან სოლისებური, მომრგვალო ან მოგრძო-ლანცეტა, დაკბილული ან კიდემთლიანი. ყვავილედი მრავალყვავილიანი, ხშირი მტევანია. გვირგვინი ყვითელია. იზრდება დაბლობიდან სუბალპურ სარტყლამდე მდელოებზე, ბუჩქნარებში, ტყისპირებში, მინდვრებსა და გზისპირებზე. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, ევრაზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

## გალერეა 

სურათი:20210616_GT_Ribbed_Melilot.jpg|ყვავილი
სურათი:Melilotus_officinalis_blatt.jpeg|ფოთლები
სურათი:Illustration_Melilotus_officinalis1.jpg|ილუსტრაცია

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 454.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:პარკოსნები