open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მიხეილ ელბაქიძე

**მიხეილ (მუხტარ) სიმონის ძე ელბაქიძე** (დ. 20 სექტემბერი, 1931, სოფ. ელბაქიანთკარი, ახლანდ.ქარელის მუნიციპალიტეტი, — გ. 2011) — ქართველი სამხედრო პირი, გენერალ-ლეიტენანტი (1988).

დაამთავრა თბილისის მეტალურგიული ტექნიკუმი (1951), კიევის საერთო სჯარისო სასწავლებელი (1955), მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია (1965). იყო საბჭოთა სამხედრო სამსახურში. 1955–1962 მსახურობდა ბალტიისპირეთის სამხედრო ოლქში. 1965 წლიდან მეთაურობდა კარპატისპირეთის სამხედრო ოლქის მოტომსროლელ ბატალიონს, 1967 წლიდან — პოლკს. 1972–1976 წლებში მუშაობდა დივიზიის შტაბის უფროსად, 1976–1984 წლებში — კარპატისპირეთის სამხედრო ოლქის შტაბის სამმართველოს უფროსის მოადგილედ, შტაბის უფროსად. 1982 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის, 1988 წელს — გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 1984–1992 იყო საქართველოს სამოქალაქო თავდაცვის შტაბის უფროსი, 1992–1994 წლებში — საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი, თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო მრჩეველი. 1994 წლიდან თადარიგშია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 20 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1931
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა გენერლები
კატეგორია:ქართველი გენერლები
ვერცხლის ჰალოგენიდი

**ვერცხლის ჰალოგენიდი** — ვერცხლის ქიმიური ნაერთი ჰალოგენთან. კარგადაა შესწავლილი ერთვალენტოვანი ვერცხლის ჰალოგენიდები: ფთორიდი — AgF, ქლორიდი — AgCl, ბრომიდი — AgBr, იოდიდი — AgI. ცნობილია აგრეთვე Ag2F და AgF2 (ძლიერი მჟანგველი). კრისტალები AgF უფერულია, AgCl — თეთრი, AgBr და AgI შეფერილია ყვითლად. დნობის ტემპერატურა AgF ტოლია 435°C, AgCl — 457.5°C, AgBr — 430°C (700°C-მდე გახურებისას იშლება), AgI — 555°C. ვერცხლის ჰალოგენიდები, გარდა ფთორიდებისა, წყალში ცუდად იხსნება, ამიაკში გახსნისას წარმოქმნიან კომპლექსურ ამიაკატებს. ვერცხლის ჰალოგენიდებს ღებულობენ ჰალოგენებისა და ვერცხლის უშუალო ურთიერთქმედებით მაღალ ტემპერატურაზე. AgCl იყენებენ კოსმოსური გამოსხივების დეტექტორად, მედიცინაში; AgBr — ორგანულ სინთეზში კატალიზატორად. ანალოგურ ფოტოგრაფიაში ვერცხლის ჰალოგენიდებს იყენებენ შუქმგრძნობიარე ფოტო- და კინომასალების წარმოებისას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვერცხლის ნაერთები
ბიოლოგიური დამაჯერებლობა

**ბიოლოგიური დამაჯერებლობა** — ეპიდემიოლოგიასა და ბიომედიცინაში ვარაუდი მიზეზობრივი კავშირის არსებობაზე (კავშირი სავარაუდო მიზეზსა და შედეგს შორის), რომელიც თავსებადია არსებულ ბიოლოგიურ და სამედიცინო ცოდნასთან.

ბიოლოგიური დამაჯერებლობა არის მსჯელობის ერთ-ერთი კომპონენტი, რომელსაც შეუძლია დაამყაროს მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი ბიოლოგიურ ფაქტორსა და კონკრეტულ დაავადებას, ან გვერდით მოვლენას შორის. ეს ასევე მნიშვნელოვანი ნაწილია შეფასების პროცესის, როცა გვინდა დავადგინოთ აქვს თუ არა შემოთავაზებულ თერაპიას (წამალი, ვაქცინა, ქირურგიული პროცედურა და ა.შ.) რეალური სარგებელი პაციენტისთვის. ეს კონცეფცია გამოიყენება ბევრ საკამათო საჯარო დებატში, როგორიცაა მაგალითად ვაქცინაციის არასასურველი შედეგების მიზეზების შესახებ.

ბიოლოგიური დამაჯერებლობა ეპიდემიოლოგიის ინტელექტუალური საფუძვლის ფუნდამენტური ნაწილია. ტერმინი პირველად გვხვდება მოწევასთან დაკავშირებული დაავადებების მიზეზობრიობის დადგენის ფუძემდებლურ ნაშრომში (''The Surgeon General's Advisory Committee on Smoking and Health* 1964).

## გამოყენება 
### დაავადება და გვერდითი მოვლენის მიზეზობრიობა 
ზოგადად, მიღებულია, რომ „მიზეზობრივად“ რომ ჩაითვალოს კავშირი ბიოლოგიურ ფაქტორსა და დაავადებას (ან სხვა ცუდ შედეგებს) შორის ეს კავშირი *ბიოლოგიურად* თანმიმდევრული უნდა იყოს. ანუ, უნდა იყოს დამაჯერებელი და ბიოლოგიურად ახსნადი, მოცემული დაავადების ბუნებისმეტყველებისა და ბიოლოგიის ცნობილი ფაქტების შესაბამისად.

სხვა მნიშვნელოვანი კრიტერიუმები დაავადების და გვერდითი მოვლენების მიზეზობრიობის შეფასებისას მოიცავს თანმიმდევრულობას, ასოციაციის სიძლიერეს, სპეციფიკურობასა და მნიშვნელოვან დროით კავშირს. ესენი ერთობლივად ცნობილია, როგორც ბრედფორდ-ჰილის კრიტერიუმები, დიდი ინგლისელი ეპიდემიოლოგის პატივსაცემად, რომელმაც შემოგვთავაზა ისინი 1965 წელს. თუმცა, თავად ოსტინ ბრედფორდ ჰილმა, სხვა კრიტერიუმებთან შედარებით, „დამაჯერებლობის“ მნიშვნელობას ნაკლები როლი მიანიჭა:

### მკურნალობის შედეგები 
წინასწარ კვლევას, რომელსაც მივყავართ წამლის, ან პრეპარატის რანდომიზებულ კლინიკურ კვლევამდე (RCT) ეწოდა „სარწმუნოობის ზრდა“. ეს მოიცავს ბიოქიმიური, ქსოვილის ან ცხოველური მონაცემების შეგროვებას და ანალიზს, რომლებიც მიუთითებენ მოქმედების გარკვეულ მექანიზმზე, ან სასურველი ბიოლოგიური ეფექტის დემონსტრირებას ახდენენ. მიჩნეულია, რომ ეს პროცესი იძლევა ბიოლოგიურ დამაჯერებლობას. ვინაიდან მასშტაბური, დეფინიტური RCT არის ძალიან ძვირი და შრომატევადი, მხოლოდ საკმარისად პერსპექტიული თერაპია იმსახურებს მათი საბოლოო დადასტურების (ან უარყოფის) ყურადღებას და ძალისხმევას.

ბიოლოგიური დამაჯერებლობისგან განსხვავებით, კლინიკურმა მონაცემებმა ეპიდემიოლოგიური კვლევებიდან, შემთხვევის ანგარიშებიდან, ან კონტროლირებადი კლინიკური კვლევებიდან შეიძლება მიუთითებდეს *კლინიკურ დამაჯერებლობაზე''. მკაცრი კრიტერიუმების მიხედვით, თერაპია საკმარისად მეცნიერულად დამაჯერებელია, რომ მის საბოლოო ტესტირებაზე დაიხარჯოს დრო და ფინანსები, თუ ის ბიოლოგიურად ან კლინიკურად დამაჯერებელია.  დაკვირვებულია, რომ, მიუხედავად მისი მნიშვნელობისა, ბიოლოგიურ დამაჯერებლობას მოკლებულია კომპლემენტარული და ალტერნატიული მედიცინის თერაპიების უმეტესობას. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ეპიდემიოლოგია
თინათინ ელბაქიძე

**თინათინ კონსტანტინეს ასული ელბაქიძე** (დ. 5 აგვისტო, 1933, თბილისი, — გ. 14 აგვისტო, 2023) — ქართველი ჟურნალისტი, მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1987). 

დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი (1956). იყო სოხუმის თეატრის წამყვანი მსახიობი 1956-1961 წლებში. 1961-2004 წლებში მუშაობდა საქართველოს რადიომაუწყებლობისა და ტელევიზიის დიქტორად, ეწეოდა ჟურნალისტურ საქმიანობას, ჰქონდა საავტორო გადაცემები: „რაღაც უნდა გადარჩეს“ და „ლიტერატურული სალონი“. 1980 წელს დააარსა „ერთი მსახიობის პუბლიცისტური თეატრი“, რომელმაც 2005 წლამდე იარსება (სპექტაკლები იდგმებოდა ჯერ რუსთაველის თეატრის მცირე სცენაზე, შემდეგ — თსუ-ში). თავად იყო ამ თეატრის მსახიობიც, რეჟისორიც, მხატვარიც, კომპოზიტორიც, რეპერტუარის ავტორიც. თეატრის რეპერტუარიდან აღსანიშნავია: „რუსთაველის ნაკვალევზე“ (ი. აბაშიძე), „წინ, დავით აღმაშენებლისაკენ“ (აკ. ბაქრაძე), „პატარა სამშობლო“ (გ. ქიქოძე), „მხოლოდ სიმართლეა შეუმუსრავი“ (აკ. გაწერელია) და სხვ. ე. ავტორია კრებულებისა: „ჩემი კუნძული“, „რადიოს ოქროს ფონდის საგანძური“ და „სხვა და სხვა“. 

## ჯილდოები და აღიარება
* 1987 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1995 — ღირსების მედალი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ქალი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების მედლით დაჯილდოებულები
ელენე (ერეკლე I-ის დედა)

**ელენე** (გ. 1695) — მეფე თეიმურაზ I-ის ძის, დავით (დათუნა) ბატონიშვილის მეუღლე, ერეკლე I-ის დედა, ლუარსაბ (ლეონ) დიასამიძის ასული და კათოლიკოს ევდემოზ I-ის ძმისშვილი.

1650 წელს დაქვრივებული ელენე დიდი ამალით რუსეთში გაჰყვა ერეკლე (რუსეთში ნიკოლოზ) ბატონიშვილს. 1651 წელს ასტრახანში ჩავიდა, 1652 წელს — მოსკოვში, სადაც დიდი ავტორიტეტი მოიპოვა რუსეთის სამეფო კარზე (რუსეთში ცნობილი იყო დედოფალ ელენა ლეონტის ასულის სახელით). შვილს კარგი განათლება მიაღებინა, დაუახლოვა სამეფო კარს და ნარიშკინთა საგვარეულოს. იღვწოდა შვილის იმერეთში, შემდეგ კი კახეთში გასამეფებლად. 

მოსკოვში ხანგრძლივი ყოფნის დროს ხელი შეუწყო ქართული კულტურის პოპულარიზაციას. 1678 წელს მრავალი საეკლესიო ნივთი, კერძოდ ხატი, „გარდამოხსნა“ და საქართველოში გამოგზავნა. მოსკოვიდან სპარსეთში ჩავიდა. შაჰის კარზე ლობირებდა ერეკლე I-ის კახეთში გამეფებას. ერეკლეს ქართლში მეფობისას ელენე სამშობლოში მოღვაწეობდა. დაკრძალულია ალავერდის მონასტერში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1695
კატეგორია:ქართველი ქველმოქმედები
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
კატეგორია:XVII საუკუნის ქართველები
კატეგორია:დიასამიძეები
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
ელენე (ერეკლე I-ის ასული)

**ელენე**, *ელენე-ბეგუმი* (დ. 1687 — გ. 27 აპრილი, 1750, მოსკოვი) — ქართლის დედოფალი, მეფე იესეს (ალიყული-ხანის) მეუღლე, ერეკლე I-ის და ანა ჩოლოყაშვილის ასული.

დაიბადა ირანში. 1691 წლიდან ცხოვრობდა საქართველოში. კახეთისა და ქართლის სამეფოთა კავშირის განმტკიცების მიზნით იგი მეფე იესეზე დააქორწინეს 1715 ოქტომბერში. მფარველობდა სამშობლოსა თუ უცხოეთში არსებულ ქართული კულტურის კერებს. მან 1716 წყალობის სიგელით სიონის ტაძარი გაათავისუფლა გადასახადისგან, რომელსაც ეკლესია ქართლის დედოფალს უხდიდა. თავისი ფულადი შემოსავლის მეათედი მან დოდოს მონასტერს დაუნიშნა, ამასთან ამ კერის ტაძრებს საეკლესიო ინვენტარით, სამშენებლო მასალითა და ხელოსნებით დაეხმარა. მისი დაკვეთით მრავალი ხელნაწერი გადაინუსხა. 

1718 წელს იესესა და ელენეს შეეძინათ ვაჟი, თეიმურაზი (შემდეგში კათოლიკოსი ანტონ I), რომელსაც სამეფოდ ამზადებდნენ. ყიზილბაშობის პერიოდში ამ განზრახვის შესასრულებლად ელისაბედის სახელით მონაზვნად შემდგარი ელენე ვაჟთან ერთად რუსეთში გაემგზავრა; 1738 წელს ასტრახანში ჩავიდა, მაგრამ აქედან მოსკოვში გამგზავრება გაჭიანურდა და თეიმურაზი სამშობლოში დაბრუნდა, ელენემ კი მოსკოვში ჩასვლა მაინც მოახერხა, სადაც 1739 წლიდან მამიდაშვილის დარეჯან ბატონიშვილის (არჩილის ასული) სახლში ცხოვრობდა. მალე რუსეთის იმპერატორის ბრძანებით მას საცხოვრებლად მიუჩინეს ნოვოდევიჩის მონასტერი. აქ შეიტყო იმერეთში გადასული თეიმურაზის ბერად აღკვეცის ამბავი, რამაც ძლიერ დაამწუხრა. ანტონ I-ის კათოლიკოს-პატრიარქად არჩევის შემდეგ ელენემ გამოუგზავნა საკუთარი ხელით მოქსოვილი და მორთული, ძვირადღირებული საპატრიარქო ქუდი. ელენე რუსეთიდანაც მზრუნველობდა დავითგარეჯასა და სხვა ქართულ მონასტრებს. 1745 წელს ანტონ I-მა მოსკოვს წარგზავნა ბერი ზენონი და გიორგი ბატონიშვილს (ვახტანგ VI-ის ძე) სთხოვა დახმარება დედის სამშობლოში გამოსამგზავრებლად. მისი დაბრუნება არ მოხერხდა, რადგან მალევე გარდაიცვალა. დაკრძალულია დონის მონასტერში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1687
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1750
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
კატეგორია:ქართველები რუსეთში
ელენე (ვახტანგ გორგასლის მეუღლე)

**ელენე** — ქართლის (იბერიის) სამეფოს დედოფალი, მეფე ვახტანგ I გორგასლის მეორე ცოლი. 

ჯუანშერის ცნობით, ელენე „ბერძენთა მეფის“ ასული იყო. სხვა წყაროებით ის უცნობია. კირილ თუმანოვის მიხედვით ელენე შესაძლოა იმპერატორ ზენონის ნათესავი ყოფილიყო. ქართლში ელენე დაახლ. 468 წელს (ვ. გოილაძის ვარაუდით) ან 484 წლის შემდეგ (კ. თუმანოვის გამოთვლით) ჩამოიყვანეს. ვახტანგს და ელენეს შეეძინათ ორი ძე — მირდატი და ლეონი — და ერთი ასული (სხვა ცნობით სამი ძე და ორი ასული). ჯუანშერის მიხედვით, სიკვდილის წინ ვახტანგმა ელენეს და მათი შვილების დაცვა წუნდის ერისთავ ნასარს, კლარჯეთის ერისთავ არტავაზსა და ოძრხის ერისთავ ბივრიტიანს მიანდო („მიათუალა“).

## ლიტერატურა
* გოილაძე ვ., ვახტანგ გორგასლის ოჯახური ქრონოლოგია, «მნათობი», 1985, №4.

* Toumanoff C., Chronology of the Early Kings of Iberia, «Traditio», 1969, 25.

კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
კატეგორია:ბიზანტიელები
ელდარის ფაუნა

**ელდარის ფაუნა** — გვიანსარმატული დროის (დაახლოებით 9 მლნ. წლის წინანდელი) ხერხემლიანების ერთობლიობა, ტიპური ჰიპარიონული ფაუნა. ადგილსამყოფელი მდებარეობს ელდარის ველზე, საქართველოსა და აზერბაიჯანის საზღვარზე, მდ. ივრის მარჯვენა სანაპიროზე. 

ელდარის ფაუნისთვის ყველაზე დამახასიათებელი წარმომადგენელია სამთითა ცხენისნაირი ჰიპარიონი და ზოგიერთი მისი თანამგზავრი. მისი წარმომადგენლების განამარხებული ძვლები გვხვდება მოლუსკური ფაუნის ზედასარმატულად დათარიღებულ შრეებში, ე. წ. ფერადი წყების მკვრივ ქვიშაქვებში. სახეობათა რაოდენობა ორ ათეულს აღემატება. ჰიპარიონული ფაუნისათვის დამახასიათებელი ისეთი ძუძუმწოვრების გარდა, როგორიცაა თვითონ ჰიპარიონი, ხალებიანი აფთარი, ხორთუმიანები, მასტოდონტები, მარტორქა, ჟირაფი, ანტილოპა, არქაული ირემი, ღორისნაირი მიკროსტონიქსი, გვხვდება აგრეთვე კურდღელი, სელაპი, ხმელეთის კუ, სირაქლემა. ამ ცხოველთა თანაარსებობა იმაზე მეტყველებს, რომ გვიანსარმატულ დროს ელდარის მიდამოები და მოსაზღვრე უბნები ლანდშაფტის მრავალფეროვნებით და ზომიერად თბილი, ტენიანი ჰავით ხასიათდებოდა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ნამარხი ხერხემლიანები
კატეგორია:საქართველოს ფაუნა
თათია გაბუნია

**თათია გაბუნია** (დ. 7 ივლისი, 2000) — ქართველი ფეხბურთელი, რომელიც მეკარის პოზიციაზე თამაშობს. ამჟამად ასპარეზობს საფეხბურთო კლუბ „Amed S.F.K.“ და საქართველოს ქალთა ეროვნულ ნაკრებში.

## საკლუბო კარიერა 
გაბუნია სამი წლის განმავლობაში თამაშობდა ლანჩხუთის საფეხბურთო კლუბში. 2022 წლის დეკემბრის ბოლოს გადავიდა თურქეთში და კონტრაქტი გააფორმა დიარბაქირულ კლუბ „Amed S.F.K.“. თურქეთში, მხოლოდ 2022-23 წლების სუპერლიგის მეორე ნახევარი გაატარა. „Amed S.F.K.“-ში მხოლოდ ერთი მატჩის ჩატარების შემდეგ, ის 2023 წლის 3 მარტს საქართველოში დაბრუნდა. ამჟამად თამაშობს საფეხბურთო კლუბ „კვარტალში“.

## საერთაშორისო კარიერა 
გაბუნიას უთამაშია როგორც ასაკობრივ, ასევე ძირითად საქართველოს ნაკრებში. მან ნაკრებთან ერთად უეფას ქალთა ევრო 2021-ის საკვალიფიკაციო ეტაპზე ითამაშა. ის ასევე გამოიძახეს ეროვნულ ნაკრებში 2023-2024 წლების სეზონში, რომელშიც ყველა მატჩში სასტარტო მეკარე იყო. 2023 წლის 1 დეკემბერს, იგი მონაწილეობდა მატჩში, რომელშიც საქართველოს ქალთა ნაკრებმა პირველი ოფიციალური სატურნირო გამარჯვება მოიპოვა, დაამარცხა რა ლუქსემბურგის ქალთა ნაკრები ანგარიშით 4:2.

## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველო 4:2 ლუქსემბურგი - ქალთა ეროვნულის გამარჯვება მიხეილ მესხზე
* Spielerprofil Tatia Gabunia
* ქულების მაქსიმუმით და მშრალი კარით - „კვარტალი“ ლიდერია!

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:დაბადებული 7 ივლისი
კატეგორია:ქართველი ქალი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Counter-Strike 2

**Counter-Strike 2** —  მრავალმოთამაშიანი პირველი პირის მსროლელი ვიდეო თამაში, შექმნილი და გამოქვეყნებული Valve-ის მიერ. ეს არის მეხუთე ნაწილი Counter-Strike-ის სერიიდან, რომელიც შეიქმნა წინა ვერსიის, Counter-Strike: Global Offensive (2012) განახლებული ვერსიით. თამაში დაანონსდა 2023 წლის 22 მარტს და გამოვიდა 2023 წლის 27 სექტემბერს Windows-ისთვის და Linux-ისთვის, რომელმაც ჩაანაცვლა Global Offensive Steam-ზე. 

მისი წინამორბედის მსგავსად, თამაში იყოფა ორ ჯგუფად, ტერორისტები და კონტრტერორისტები, რომლებიც ერთმანეთს ებრძვიან. Counter-Strike 2-ს აქვს ძირითადი ტექნიკური გაუმჯობესება Global Offensive-თან შედარებით, მათ შორის Source თამაშის ძრავიდან Source 2-ზე გადასვლა, გაუმჯობესებული გრაფიკა და ახალი "sub-tick" სერვერის არქიტექტურა. გარდა ამისა, მრავალი რუკა Global Offensive-დან განახლდა, რათა ისარგებლოს Source 2-ის ფუნქციებით, ზოგიერთი რუკა სრულიად განახლებულია. 

ამის საპირისპიროდ, მოთამაშეების შეფასება შერეული იყო და თამაშმა მიიღო ათასობით უარყოფითი კომენტარი Steam-ზე, რაც გახდა ერთ-ერთი ყველაზე დაბალი რეიტინგული Valve-ს თამაში პლატფორმაზე; კრიტიკა მიმართული იყო თამაშში რამდენიმე მახასიათებლის წაშლაზე, რომლებიც წარმოდგენილი იყო Global Offensive-ში და macOS ოპერაციული სისტემის მხარდაჭერის შეწყვეტაზე, რომელსაც იყენებდა Global Offensive.

## რესურსები ინტერნეტში
*Counter-Strike 2-ის ოფიციალური ვებ საიტი
*https://www.ign.com/articles/counter-strike-2-revealed-out-of-nowhere-release-window-confirmed(https://www.ign.com/articles/counter-strike-2-revealed-out-of-nowhere-release-window-confirmed)
*Counter-Strike 2's first major update arrives, ahead of full summer launch
*It's messed-up and weird that CS:GO is just gone

კატეგორია:Counter-Strike
კატეგორია:2023 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:კიბერსპორტის თამაშები
კატეგორია:პირველი პირის შუტერი თამაშები
კატეგორია:ასიმეტრიული მრავალმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Linux-ის თამაშები
კატეგორია:Microsoft-ის თამაშები
კატეგორია:მრავალმოთამაშიანი ონლაინ თამაშები
კატეგორია:Valve Corporation-ის თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები ცენზურის ქვეშ
კატეგორია:Windows-ის თამაშები
ელესა

**ელესა**, *ჰელესა* — ხალხური ლექს-სიმღერა, შრომის პოეზიის სახეობა, რომელიც სრულდებოდა მძიმე ტვირთის გადატანისას ლაზეთში, აჭარაში, გურიაში, იმერეთში, სამეგრელოსა და აფხაზეთში.

ელესას სიტყვიერი ნაწილი მწირია, ისმის მხოლოდ „ელესა“ და „იო“ (გურიაში). ერთი მოსაზრებით, ეს „კირიელეისონიდან“ (ბერძნული „კჳრიელეჲსონ“ – „უფალო შეგვიწყალე“) მიღებული სიტყვებია. ელესას პირველი ჩანაწერი დასტურდება გიორგი ავალიშვილის „მოგზაურობაში“ (1819). ელესას ასრულებდნენ მეზღვაურები ღუზის ამოღებისას. ლაზური „ელესა“ მონოდიური (ერთხმიანი გუნდური) სიმღერაა, აჭარული და გურული — სამ- და ოთხხმიანი, იმერული და მეგრული — სამხმიანი. 

## ლიტერატურა
* თანდილავა ზ., ლაზური ხალხური პოეზია, თბ., 1972.
* ქართული ფოლკლორი, [ტ.] 4, თბ., 1974.
* ჩხეიძე ჯ., შრომის პოეზია ქართულ ფოლკლორში, ბათ., 1973.

კატეგორია:ქართული ხალხური მუსიკა
ცეცხლსაქრობი

მინი|ცეცხლსაქრობი
**ცეცხლსაქრობი** — ახლად დაწყებული ხანძრის ჩასაქრობი აპარატი. ცეცხლსაქრობი 1-100 დმ³ ტევადობის ცილინდრული ჭურჭელია, აქვს ჩასაკეტ-ასამუშავებელი მოწყობილობა და ცეცხლსაქრობი საშუალების (ნივთიერების) ჭავლის წარმოსაქმნელი საცმი. ცეცხლსაქრობში წარმოიქმნება ქიმიური ან ჰაერ-მექანიკური ქაფი, რომელიც წარმოადგენს მუხტის მჟავურ და ტუტე ნაწილებს შორის მომხდარი რეაქციის (ქიმიური ცეცხლმაქრი) ან მაქაფებლის წყალხსნარისა და ჰაერის მექანიკური შერევის (ჰაერ-ქაფიანი ცეცხლმაქრი) შედეგს. იყენებენ აგრეთვე აირიან (სპეციალური ცეცხლმაქრი შედგენილობის მქონე და ნახშირორჟანგიან ცეცხლმაქრს), სითხიან და ფხვნილიან ცეცხლმაქრებს. ჰაერ-მექანიკური ქაფი წარმოიქმნება საცმში ზედა-პირულაქტური ნივთიერების 5-6%-იანი წყალხსნარის გავლის შედეგად. საცმის საფრქვეველში ხსნარი ნაწილდება წვრილ წვეთებად, რომელთა ნაკადი საცმში შეერევა შეწოვილ ჰაერს და წარმოქმნის ქაფს. ბადიან საცმში ქაფი ჩნდება ბადეზე ბუშტულების გამობერვის შედეგად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სახანძრო ინვენტარი
ისჰაკ ჯაფარზადე

**ისჰაკ მამედრზა ოღლუ ჯაფარზადე** (; დ. 14 აგვისტო, 1895, ელიზავეტპოლი (ახლანდელი განჯა) — გ.5 იანვარი, 1982, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა არქეოლოგი, ისტორიულ მეცნიერებათა კანდიდატი.

## ბიოგრაფია 
ისჰაკ ჯაფარზადე  1895 წლის 14 აგვისტოს განჯაში დაიბადა. 6 წლის ასაკში მედრესეში სწავლა დაიწყო. არაბულ და სპარსულ ენებს ფლობდა. 1910-1916 წლებში 6-წლიან საქალაქო სკოლაში სწავლობდა.

1924 წელს აზერბაიჯანის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე ჩაირიცხა, რომელიც 1927 წელს დაამთავრა.

1925 წელს აზერბაიჯანის შემსწავლელი საზოგადოებისა და აზერბაიჯანის არქეოლოგიური კომიტეტის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული განყოფილების წევრი გახლდათ.

1926 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუზეუმში მეცნიერ-თანამშრომლად დაიწყო მუშაობა და სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა.

1927 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთ ფილიალის ეთნოლოგიის ფაკულტეტზე. დაამთავრა 1929-1930 წლებში.

1944 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე „ისტორიული და არქეოლოგიური ნარკვევები ძველ განჯაზე“ და მიიღო ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. დისერტაცია გამოიცა ცალკე წიგნივით.

1965 წელს მიენიჭა აზერბაიჯანის დამსახურებული მეცნიერის საპატიო წოდება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* İSHAQ MƏMMƏDRZA OĞLU CƏFƏRZADƏ 
* Qobustan rəsmlərinin yorulmaz tədqiqatçısı 
* İshaq Cəfərzadə

კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:დაბადებული 14 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:აზერბაიჯანელი არქეოლოგები
კატეგორია:აზერბაიჯანელები საქმიანობის მიხედვით
კატეგორია:ეთნოგრაფები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
გიორგი შინჯიკაშვილი

**გიორგი შინჯიკაშვილი** (დ. 8 აგვისტო, 1983) — ქართველი ვეტერანი სპორტსმენი (ძიუდოსტი), თანამდებობის პირი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1983 წლის 8 აგვისტოს. 2009 წელს დაამთავრა ილია ჭავჭავაძის სახელობის საქართველოს ეროვნული უნივერსიტეტის ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის, მწვრთნელთა ფაკულტეტი. 2006-2010 წლებში სწავლის პარალელურად იყო გარდაბნის რაიონის საკრებულოს მაჟორიტარი დეპუტატი. 2007-2010 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტის გამგეობის ზედამხედველობის სამსახური მთავარი სპეციალისტი. 2010-2012 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სპორტული ცენტრის დირექტორი. 2012-2014 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა კომისიის თავმჯდომარე. 2014-2016 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტის გამგეობის ზედამხედველობის სამსახური. 2018-2020 წლებში გარდაბნის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის სამსახური. 2020 წლის 24 თებერვლიდან 28 დეკემბრამდე გარდაბნის მუნიციპალიტეტის მერის პირველი მოადგილე. 2020-2022 წლებში ქვემო ქართლში სახელმწიფო რწმუნებულის მოადგილე. 2022 წლის 1 იანვრიდან ქვემო ქართლში სახელმწიფო რწმუნებულის პირველი მოადგილე.

## რესურსები ინტერნტეში
* გიორგი შინჯიკაშვილის ბიოგრაფია ქვემო ქართლის სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაციის საიტზე 
* გიორგი შინჯიკაშვილი ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაციის საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 8 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
ივანე ელიაშვილი

**ივანე სპირიდონის ძე ელიაშვილი** (დ. 18 აპრილი, 1864, ქუთაისი, — გ. 12 იანვარი, 1932, თბილისი) — ქართველი ექიმ-ჰიგიენისტი, ჯანდაცვის ორგანიზატორი, პედაგოგი, მწერალი.

დაამთავრა ოდესის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტი (1889), შემდეგ სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტზე. 1895 წლიდან სამედიცინო პრაქტიკას ეწეოდა თბილისსა და ბაქოში. პარალელურად ფიზიოლოგიას და ჰიგიენას ასწავლიდა სხვადასხვა სასწავლებელში. 1921–1929 წლებში საქართველოს ჯანსახკომის სტატისტიკური განყოფილების უფროსი იყო. 1926 წელს ელიაშვილის თაოსნობით დაარსდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალური ჰიგიენის კათედრა, რომელსაც თვითონვე განაგებდა 1929 წლამდე.

ელიაშვილი სტუდენტობის პერიოდიდან მონაწილეობდა საზოგადოებრივ საქმიანობაში. ერთხანს იმყოფებოდა რუსეთის იმპერიის პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ. იყო „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“, „საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების“, „ქართველ ექიმთა და ბუნებისმეტყველთა საზოგადოების“ წევრი. 1888 წლიდან თანამშრომლობდა ქართულ პრესასთან. ხელმძღვანელობდა „სამედიცინო ფურცლის“ ქართული გამოცემას (1896). ჟურნ. „ჯეჯილსა“ და „ნაკადულში“ აქვეყნებდა პოპულარულ ენაზე დაწერილ სამედიცინო შინაარსის წერილებს, საქართველოს ფლორისა და ფაუნის ამსახველ მოთხრობებს, რომლებიც შეტანილია ელიაშვილის წიგნში „სამშობლო ბუნების სარკე“ (1911). მასვე ეკუთვნის მოგონებები აკაკი წერეთელზე (მისი ანდერძის მიხედვით იგი იყო პოეტის ნების აღმსრულებელი), წვლილი მიუძღვის მისი ლიტერატურული მემკვიდრეობის აღნუსხვა-მოწესრიგებაში.

## ლიტერატურა
* იმედაშვილი ი., ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი, 1801-1952: ტ. II ე-ლ, თბ.,2021. — გვ.41.
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1864
კატეგორია:გარდაცვლილი  12 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ჰიგიენისტები
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ლეონტი ელიაშვილი

**ლეონტი ვასილის ძე ელიაშვილი** (დ. 17 ივნისი, 1893, სოფ. გელათი, ახლანდ. ტყიბულის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 აგვისტო, 1958, თბილისი) — ქართველი მეან-გინეკოლოგი და ჯანდაცვის ორგანიზატორი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1930), პროფესორი (1936), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1957).

დაამთავრა პეტროგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია (1920), შემდეგ მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქალთა სნეულებათა კათედრაზე და გინეკოლოგიურ კლინიკაში. 1943–1958 წლებში განაგებდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტის მეანობა-გინეკოლოგიის კათედრას. მისი თაოსნობით გაიხსნა პირველი საკოლმეურნეო სამშობიარო სახლები საქართველოში, 2 სამშობიარო სახლი თბილისში (1937), შეიქმნა ქალთა კონსულტაციები. 1955–1959 წლებში იყო თბილისის მეან-გინეკოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე. იკვლევდა საკვერცხეების მორფოლოგიასა და ფუნქციას საშვილოსნოს ამოკვეთის შემდეგ, ნიკოტინის გავლენას ქალის სასქესო სფეროზე, ქალის სასქესო ჯირკვლების ინკრეტულ ფუნქციას, საქართველოში სამეან-გინეკოლოგიური დახმარების განვითარების საკითხებს და სხვ.  
## ბიბლიოგრაფია
* საკვერცხეები საშვილოსნოს ამოკვეთის შემდეგ, ტფ., 1930.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1958
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მეან-გინეკოლოგები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
ასჰაბი-კაჰფი (გამოქვაბული)

**ასჰაბი-კაჰფი** — საკურთხეველი ბუნებრივ გამოქვაბულში, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ნახიჩევანის აღმოსავლეთ ნაწილში, აზერბაიჯანის ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში.

უძველესი დროიდან აშაბი-კაჰფი წმინდა ადგილად ითვლება. ყოველწლიურად ათიათასობით ადამიანი ამ ადგილას მოსალოცად მიდის.

გამოქვაბულის ბუნებრივი სტრუქტურა და გეოგრაფიული პირობები საშუალებას გვაძლევს ვთქვათ, რომ ეს ადგილი აზერბაიჯანის ერთ-ერთი ადრეული დასახლებაა. გამოქვაბულის შესასვლელში წყარო იყო. მაგრამ მოგვიანებით ეს წყარო დაშრა. „ასჰაბი-კაჰფში“ აღდგენითი და სამშენებლო სამუშაოები აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული ლიდერის ჰეიდარ ალიევის მითითებით 1998 წელს განხორციელდა. აშენდა მეჩეთი, დაიგო გზა და მომლოცველთა კარგი და სათანადო პირობებისთვის ყველაფერი შესრულდა.

ასჰაბი-კაჰფის მნიშვნელობა არაბულად „გამოქვაბულის მფლობელებს“ ნიშნავს. აშაბი-კაჰფი მოხსენიებულია ისლამის წმინდა წიგნის, ყურანის მე-18 თავში, სადაც საუბარია ახალგაზრდა მორწმუნეთა ჯგუფზე, რომლებიც დაუპირისპირდნენ მათ, ვინც ღმერთის გარდა სხვებს ეთაყვანებოდა და დევნისგან თავის დასაღწევად გამოქვაბულში დაიმალა. ყურანის მიხედვით, მორწმუნე ახალგაზრდათა რაოდენობა და მათი ყოფნის ხანგრძლივობა მხოლოდ ღმერთმა იცის. წმინდა ყურანში აღწერილი მოვლენა ასევე ჩანს ლეგენდებში ასჰაბი-კაჰფის შესახებ.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის მღვიმეები
კატეგორია:მღვიმეები ანბანის მიხედვით
მირზა ჰასან თაჰირზადე

**მირზა ჰასან თაჰირზადე** (; დ. 30 მაისი, 1837, შუშის მაზრა — გ. 21 ივნისი, 1893, ტფილისი, რუსეთის იმპერია) — აზერბაიჯანელი რელიგიური პირი და მასწავლებელი. კავკასიის მუსლიმთა სამმართველოს უფროსი (1885-1893 წწ.).

## ბიოგრაფია 
მირზა ჰასან თაჰირზადე 1837 წლის 30 მაისს ჯავანშირის მაზრის სოფელ ქანგარლში დაიბადა. დაწყებითი განათლება მამისგან მიიღო, შემდეგ სწავლა თავრიზის *ტალიბიეს* მედრესეში განაგრძო. რელიგიური მოღვაწეობა 1859 წელს მშობლიურ სოფელში დაიწყო.

1878 წლის 23 სექტემბერს თაჰირზადე სპარსული ენის სამოქალაქო მასწავლებლად აირჩიეს.

1878 წლის 16 ოქტომბერს მირზა ჰასან თაჰირზადე სპარსული ენის ლექტორის პოსტზე აირჩიეს. ამ თანამდებობაზე მუშაობდა 1879 წლის აგვისტომდე. შემდეგ კი, ავადმყოფობის გამო, დატოვა უნივერსიტეტი და სამუდამოდ წავიდა სამშობლოში, ქალაქ შუშაში.

1885 წელს ამიერკავკასიის მუსლიმთა სულიერი ადმინისტრაციის თავმჯდომარედ აირჩიეს და შეიხ-ულ-ისლამის სულიერი წოდება მიიღო.

1893 წელს გარდაიცვალა. დაკრძალულია ტფილისში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Очерки об ученых и мыслителях Азербайджана XIX века
* Таиров (Тахиров) Мирза Гасан (Хасан Мирза)
* **Azərbaycanın ilk xanım naziri**
* Turkestan in the Nineteenth Century: A Brief History of the Khanates of Bukhara, Kokand, and Khiva

კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1837
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1893
კატეგორია:აზერბაიჯანული არისტოკრატია
ბეშბარმაკის სიმაგრეები

**ბეშბარმაკის ციხესიმაგრეები** () — თავდაცვითი ნაგებობა აზერბაიჯანში, კასპიის ზღვის სანაპიროზე, რომელიც გილგილჩაის სიმაგრეებთან ერთად ბლოკავს კასპიის ველს.

ბეშბარმაკის სიმაგრეები, როგორც კასპიის ზღვაზე თავდაცვის სტრუქტურების ნაწილი, აზერბაიჯანში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში დასამატებლადაა შემოთავაზებული. სიმაგრეები კვეთს ხეობას სოფელ ზარატთან და აღწევს ბეშბარმაკის მთამდე.

სახელწოდება მომდინარეობს ამავე სახელწოდების მთის სახელიდან. სახელწოდება „ბეშბარმაკი“ ნიშნავს „ხუთ თითს“, რადგან მთის კონტურები ხელის ხუთ თითს წააგავს.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
ნაილა ბაღიროვა

**ნაილა ბაღიროვა** (; დ. 20 ივნისი, 1939, ბაქო – გ. 21 ივლისი, 2020, ბაქო) — აზერბაიჯანელი ეკონომისტი და სახელმწიფო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
ნაილა ბაღიროვა 1939 წლის 20 ივნისს ბაქოში დაიბადა. 1961 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი დაამთავრა . კარიერა 1957 წელს  აზერბაიჯანის სსრ ფინანსთა სამინისტროს მდივნის თანამდებობით დაიწყო. 1961-1983 წლებში მთავარ ინსპექტორად მუშაობდა, ასევე მთავარ ეკონომისტად დარგის დაფინანსების განყოფილებაში, განყოფილების უფროსის მოადგილედ, განყოფილების უფროსად, ხოლო 1983-1984 წლებში აზერბაიჯანის სსრ ფინანსთა მინისტრის მოადგილედ.

1984 წელს ნაილა ბაღიროვა, რომელიც აზერბაიჯანის სსრ ეკონომიკის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარედ დაინიშნა. ამ თანამდებობაზე 1988 წლამდე, კომიტეტის გაუქმებამდე, მუშაობდა. 1989 წლის იანვრიდან არის აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო დაგეგმარების კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე. 1990 წლის ნოემბრიდან აზერბაიჯანის რესპუბლიკის „ხიდმათის“ კონცერნის პრეზიდენტად მუშაობდა.

გარდაიცვალა 2020 წლის 21 ივლისს ბაქოში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალი პოლიტიკოსები
ნიგარ რაფიბეილი

**ნიგარ რაფიბეილი** (; დ. 23 ივნისი, 1913, ელიზავეტპოლი — გ. 9 ივლისი, 1981, ბაქო) — აზერბაიჯანელი პოეტი. აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის ჯანდაცვის პირველი მინისტრის ხუდადათ-ბეკ რაფიბეკოვის ქალიშვილი, აზერბაიჯანის სახალხო პოეტის რასულ რზას მეუღლე და აზერბაიჯანის სახალხო მწერლის ანარ რზაევის დედა.

## ბიოგრაფია 
ნიგარ რაფიბეილი დაიბადა ქირურგის, ხუდადათ-ბეკ რაფიბეკოვის ოჯახში, რომელიც განჯის პროვინციის გუბერნატორად მსახურობდა აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის წინა პერიოდში (1918-1920). ის იყო აზერბაიჯანელ პოლიტიკურ მოღვაწეთა შორის, რომლებიც ბოლშევიკებმა მასობრივად სიკვდილით დასაჯეს 1920 წლის ივნისში კუნძულ ბოიუქ-ზირაზე.

მშობლიურ განჯაში საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ ნიგარ რაფიბეილი ბაქოს პედაგოგიურ კოლეჯში ჩაირიცხა. 1928 წელს ჟურნალ „Dan Ulduzu“ (ამომავალი ვარსკვლავი) მისი პირველი ლექსი სახელწოდებით „ფარდა“ გამოქვეყნდა. სწავლა განაგრძო მოსკოვის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. ამასობაში 1934 წელს ბაქოში მისი პირველი ლექსების კრებული გამოიცა.

მოსკოვიდან დაბრუნების შემდეგ ნიგარ რაფიბეილი გამომცემლობა „უშაგნეშრის“ (ბავშვთა გამომცემლობის) მხატვრული ლიტერატურის განყოფილებაში რედაქტორად მუშაობდა. 1940 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე რაფიბეილი ლექსებს წერდა და სსრკ-ს ხალხთა პოეტებისა და მწერლების ნაწარმოებებს აზერბაიჯანულად თარგმნიდა. შემოქმედებითი სამსახურისთვის დაჯილდოვდა ღირსების სამკერდე ორდენით.

ბაქოს ერთ-ერთ ცენტრალურ ქუჩას რაფიბეილის სახელს ატარებს. ქალაქ განჯაში, ხანის პარკში, ნიგარ რაფიბეილის ძეგლიც დგას.

გარდაიცვალა 1981 წელს ბაქოში. მისი საფლავი ბაქოს II საპატიო დაკრძალვის ხეივანშია.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:დაბადებული 23 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ზეითინლიქი (არდეშენის რაიონი)

**ზეითინლიქი ** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 48 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 3 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 158 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა მამალა.

## ისტორია
ძველი სახელი სოფელი ზეითინლიქის იყო მამალა. მამალას მდებარე ლაზეთის რეგიონი, ანტიკურ ხანაში, კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. თუმცა, ძველ ჩანაწერებში იგი სოფლად არ მოიხსენიება. ცნობილია, რომ იგი იყო სოფელი სიფათის უბანი, რომელიც გვიან პერიოდში სოფლად გადაკეთდა. მაგალითად, 1990 წლის საყოველთაო აღწერისას პირინჩლიკი იყო სოფელი რიზეს პროვინციის არდეშენის რაიონის ცენტრალურ თემში, 1148 მცხოვრებით. თუმცა, ამ დროისთვის ზეითინლიქი სოფელი ჯერ არ იყო დაარსებული.

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
სუმგაითის ბულვარი

**სუმგაითის ბულვარი** — ქალაქ სუმგაითის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობა, რომელიც გადაჭიმულია 4,2 კმ ზღვის სანაპიროზე და მდებარეობს 106 ჰექტარზე.

ბულვარის მშენებლობა 2015 წლის ოქტომბერში დაიწყო. კომპლექსი გაიხსნა 2016 წლის 27 სექტემბერს, სადაც პრეზიდენტ ილჰამ ალიევიც მონაწილეობდა. ტერიტორიაზე დროშის მოედანიც აშენდა. დაირგო 100 ათასი ხე, 500 ათასზე მეტი სხვადასხვა ბუჩქი, დამონტაჟდა 10 ათასი სკამი. გაყვანილია საფეხმავლო ბილიკი 12 ათასი ხაზოვანი მეტრის სიგრძით. ტერიტორიაზე ორი საბავშვო გასართობი ცენტრი აშენდა და 10 ატრაქციონი დამონტაჟდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Бульвар, достойный книги Гиннеса
* Сумгайыт совершенно преобразился, основные проблемы города решены (ФОТО)
* Ильхам Алиев принял участие в открытии Приморского бульвара и городского пляжа в Сумгайыте

კატეგორია:აზერბაიჯანის პარკები
სუმგაითის სანაპირო

**სუმგაითის სანაპირო** — პლაჟი, რომელიც მდებარეობს ქალაქ სუმგაითის სანაპირო ზოლზე კასპიის ზღვის გასწვრივ.

სანაპირო კორატის დასახლებიდან იწყება  და სარიგაიაბაშის კონცხის ზონამდე გრძელდება. 

პლაჟი იზიდავს ქალაქის მაცხოვრებლებს ზაფხულის თვეებში. მიუხედავად წყლის გამწმენდი ნაგებობების მშენებლობისა და განახლებისა, პლაჟის ეკოლოგიური ბალანსი არ აღდგა.

სუმგაითის ბულვარის მშენებლობასთან ერთად, სანაპიროს ჩრდილოეთ ნაწილში რესტორნები, კაფეები, სასტუმროები და ფასიანი პლაჟები მდებარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Sumqayıt çimərliyində yay mövsümünə hazırlıq

კატეგორია:სანაპიროები
კატეგორია:სანაპიროები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანი
გიუნდოღანი (არდეშენის რაიონი)

**გიუნდოღანი ** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 60 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 14 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 178 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი, 1681 წლით დათარიღებულ ავარიზის დოკუმენტებში მოიხსენიება როგორც იოვანვატი, რაც ლაზურად ნიშნავს „იოვანის ადგილს“, ხოლო 1842 წლით დათარიღებულ ფრანგულ წყაროში და 1916 წლით დათარიღებულ თურქულ წყაროში - როგორც მუთაფი. ლაზურად მტ'ა-მტ'კა ნიშნავს „ტყეს“, ტ'აფონი კი - „ორმოს“. მტ'ა-ფონი ნიშნავს „ტყიან ორმოს“. მე-19 საუკუნეში სოფელში არსებობდა ნიკოლა სახელის უბანი. სოფლის მოსახლეობა დღესაც იყენებს მუტტაფის სახელს ყოველდღიურ ცხოვრებაში. სოფელში არის ეთნოგრაფიული მუზეუმი სახელწოდებით ბაბუაჩემის სახლი. დაარსების პერიოდში მუზეუმის კოლექციაში მხოლოდ დურგალ ფაიკ კულეჯის ნივთები იყო გამოფენილი, მაგრამ 15 წლის განმავლობაში კოლექციას დაემატა ადგილობრივი ხის ნაწარმი, სპილენძის ჭურჭელი, იარაღი, კანაფის ძაფის დაზგა და გალიპოლის ბრძოლის ისტორიული ნაშთები. 250 წლის ისტორიულ ლაზურ სახლში მდებარე მუზეუმს ამჟამად ფაიკ კულეჯის შვილიშვილი მართავს.

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
გიუნეი (არდეშენის რაიონი)

**გიუნეი** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 71 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 22 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 46 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი, 2009 წლით დათარიღებულ ლაზური ტოპონიმების ლექსიკონში მოხსენიებულია როგორც ომჯორე, რაც ლაზურად ნიშნავს „მზიანს“. სოფელი, თავდაპირველად, იყო თუნჯას სოფლის მეზრა (პატარა დასახლება). 1640-1665 წლებში ის გადაიქცა მუდმივ დასახლებად და სოფლად ჩამოყალიბდა.

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ქირაზლიქი (არდეშენის რაიონი)

**ქირაზლიქი** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 66 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 17 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 327 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი, 2009 წლის ლაზური ტოპონიმების ლექსიკონში, მოხსენიებულია როგორც ჯელაისქურ, რაც ლაზურად ნიშნავს „ჯელაის ხეობას“.

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ჰოშდერე (არდეშენის რაიონი)

**ჰოშდერე** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 59 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 13 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 248 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი 2009 წლის ლაზური ადგილის სახელების ლექსიკონში მოხსენიებულია როგორც **ჩერანა**, რაც ლაზურ ენაზე ნიშნავს „ქარხანას“. სახელის წარმოშობა, სავარაუდოდ, დაკავშირებულია ამ რეგიონში არსებულ კირის საამქროებთან.

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ქურთულუში (არდეშენის რაიონი)

**ქურთულუში** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 53 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 7 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 106 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი, 2009 წელს გამოცემულ ლაზური ადგილთა სახელების ლექსიკონში, ლაზურად „ბორცვის“ მნიშვნელობით, მოხსენიებულია როგორც ზურხა.

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024: პლეი-ოფი

**2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის** პლეი-ოფის ეტაპი 29 ივნისს მერვედფინალური ეტაპით დაიწყო და 14 ივლისს, ბერლინის „ოლიმპიაშტადიონზე“ გამართული ფინალით დასრულდება.

თამაშის დროები მოცემულია ცენტრალური ევროპის ზაფხულის დროით.

## მერვედფინალები
### შვეიცარია — იტალია

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### გერმანია — დანია

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### ინგლისი — სლოვაკეთი

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### ესპანეთი — საქართველო

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### საფრანგეთი — ბელგია

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### პორტუგალია — სლოვენია 

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### რუმინეთი — ნიდერლანდეფი

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### ავსტრია — თურქეთი

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## მეოთხედფინალები
### ესპანეთი — გერმანია

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### პორტუგალია — საფრანგეთი

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### ინგლისი — შვეიცარია

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### ნიდერლანდები — თურქეთი

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

## ნახევარფინალები

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## სქოლიო
პლეი-ოფი
ზურაბ ელიზბარაშვილი

**ზურაბ ალექსანდრეს ძე ელიზბარაშვილი** (დ. 3 ოქტომბერი, 1930, ბორჯომი, — გ. 30 მაისი, 2013) — ქართველი აგრარიკოს-ეკონომისტი. ეკონომიიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1954), პროფესორი (1986).

დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი (1960). 1960-1976 წლებში იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის მექანიზაციისა და ელექტრიფიკაციის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-მუშაკი, ეკონომიკის განყოფილების გამგე, 1976-2006 წლებში — საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის ეკონომიკური კიბერნეტიკის კათედრის გამგე, 2006 წლიდან — პროფესორ-კონსულტანტია. მისი სამეცნიერ შრომები ეხება სოფლის-მეურნეობის წარმოების მექანიზაციისა და ელექტრიფიკაციის ეკონომიკურ-ორგანიზაციულ პრობლემებს, საწარმოო და ეკონომიკურ სიტუაციათა ოპტიმიზაციის საკითხებს. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2013
კატეგორია:ბორჯომში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
მელორ ელიზბარაშვილი

**მელორ იროდიონის ძე ელიზბარაშვილი** (დ. 13 ნოემბერი, 1939, ბორჯომი) — ქართველი ფიზიკოსი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1999), პროფესორი (2001).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი (1964). მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რადიოტექნიკის კათედრაზე, 1965-1980 წლებში ლენინგრადის მეტროლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თბილისის ფილიალში, 1980 წლიდან — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რადიოტექნიკის კათედრაზე. იკვლევს უწყვეტი ერთ და მრავალგანზომილებიანი სიგნალების ორთოგონალური გაშლის ოპერატორების გამოთვლითი მდგრადობის საკითხებს.

## ბიბლიოგრაფია
* შეტყობინებათა გადაცემის ციფრული სისტემების საპროექტო გადაწყვეტათა სისწორის მაჩვენებლების ანალიზი, თბ., 2008 (თანაავტ. ა. ბერიძე).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:ბორჯომში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ალექსანდრე ელიოზაშვილი

**ალექსანდრე ელიოზაშვილი** (გ. 1883) — ქართველი პოლიტიკური აქტივისტი, რევოლუციურ-ხალხოსნური მოძრაობის მონაწილე, განათლებით აგრონომი.

1870-იან წლებში, შვეიცარიაში სწავლის დროს, ქართველი ახალგაზრდობის რევოლუციური საზოგადოების „უღლის“ წევრი იყო. იცავდა რუსეთის რევოლუციაში ქართველების მონაწილეობის იდეას, წინააღმდეგი იყო რუსეთისაგან კავკასიის გამოყოფისა. 1880-იანი დამდეგს აქტიურად მონაწილეობდა თბილისის ნაროდოვოლელთა წრის საქმიანობაში, რისთვისაც დააპატიმრეს. თავდებით დროებით გაათავისუფლეს. გამოძიების დასრულების შემდეგ მიუსაჯეს რუსეთის ერთ-ერთ შორეულ გუბერნიაში გადასახლება, მაგრამ როდესაც, 1883 წლის დეკემბერში, ჟანდარმებმა გადასახლებაში გადასაგზავნად მიაკითხეს, თავი მოიკლა.  

## ლიტერატურა
* ანთელავა ი., საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოძრაობის და საზოგადოებრივი აზრის ისტორიიდან საქართველოში (XIX ს. მეორე ნახევარი), თბ., 1967.
* შველიძე ზ., რევოლუციურ-ხალხოსნური მოძრაობა საქართველოში, თბ., 1960.

კატეგორია:გარდაცვლილი 1883
კატეგორია:ქართველი აგრონომები
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
ნოდარ ელიზბარაშვილი

**ნოდარ კლიმენტის ძე ელიზბარაშვილი** (დ. 28 ივლისი, 1959, ბათუმი) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორი (2003), პროფესორი (2004).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი (1982). 1985 წლიდან კითხულობდა ლექციებს თსუ-ში და ს.-ს. ორბელიანის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1998–2006 წლებში იყო თსუ-ის საქართველოს გეოგრაფიის კათედრის გამგე, 2005–2006 წლებში — ვახუშტი ბაგრატიონის სახ. გეოგრაფიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე (შეთავსებით), 2006–2008 წლებში — განყოფილების გამგე. ელიზბარაშვილის შრომები ეხება მთიანი ტერიტორიების ლანდშაფტურ-ეკოლოგიური დაგეგმარების საფუძვლებს, გამოიკვლია და დააფუძნა ლანდშაფტური დაგეგმარების მეთოდოლოგია საქართველოში.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 28 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1959
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
იოსებ ელიოზიშვილი

**იოსებ ელიოზიშვილი**, *ელიოზოვი* (გ. 1879) — ქართველი მსახიობი, დრამატურგი.

ელიოზიშვილი იყო გიორგი ერისთავის თეატრის დასის წევრი დაარსების დღიდან დახურვამდე (1850–1856). შემდეგ მონაწილეობდა სცენისმოყვარეთა წარმოდგენებში. 1867 წელს მაღალდაძის ფსევდონიმით ითამაშა ზურაბ ანტონოვის კომედიაში „ტივით მოგზაურობა ლიტერატორთა“. ელიოზიშვილი აქტიურად თანამშრომლობდა ჟურნალ „ცისკართან“, სადაც 1869 წლიდან გამოაქვეყნა კომედია „ჩემი ქმარი სხვას ირთავს“, მოთხრობები „კუკიის ძველი და ახალი მდგომარეობა“, „აი, დედაკაცი“ და სხვ. განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა ელიოზიშვილის დამუშავებული „ეთერიანი. მოთხრობა აბესალომ და ეთერისა (ცოლ-ქმართ ტრფობის სურათი)“, რომელიც 6-ჯერ დაიბეჭდა ცალკე წიგნად (პირველად — 1869, უკანასკნელად — 1914). 

## ლიტერატურა
* გერსამია ს., გიორგი ერისთავის თეატრი, თბ., 1950.
* იმედაშვილი ი., ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი, 1801-1952: ტ. I ა-დ, თბ., 2021. — გვ.45.

კატეგორია:გარდაცვლილი 1879
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
გრინდომეტრი

thumb|ორი გრინდომეტრი, ერთი 0-დან 15 მკმ-მდე და ერთი 0-დან 100 მკმ-მდე
**გრინდომეტრი** () — ხელსაწყო, რომელიც გამოიყენება სუსპენზიების ნაწილაკების ზომის გასაზომად, როგორც წესი ბეჭდვისას ან საღებავებში გამოყენებული მელნისა. 

გრინდომეტრი შედგება ფოლადის ბლოკისგან, რომელშიც არხია დამუშავებული სხვადასხვა სიღრმით, რომელიც იწყება შესაფასებელი საკიდის ტიპისთვის მოსახერხებელ სიღრმეზე და მცირდება, სანამ არ დასრულდება ბლოკის ზედაპირზე. ღარის სიღრმე გვერდით გრადუირებული მასშტაბით არის მონიშნული. შესამოწმებელი სუსპენზია შეედინება ღარის ღრმა ბოლოში და ბრტყელი ლითონის საფხეკით იდევნება უმცირესი ზედაპირისკენ. იმ ადგილას, სადაც ღარის სიღრმე გაუტოლდება სუსპენზიის უდიდეს ნაწილაკებს, ხილული ხდება დარღვევები (მაგალითად, მელნის ნიმუშში ნახვრეტები). დაღვევების ადგილი წარმოადგენს საზომი სუსპენზიის ნაწილაკების სიდიდეს გამოსახულს მიკრომეტრებში.

ამ მეთოდის უპირატესობები ისაა, რომ გამოიყენება გასაზომი ნიმუშის მცირე ოდენობა და შედეგები მიიღება რეალურ დროში მეყვსეულად.

გრინდომეტრებისთვის გამოიყენება შემდეგი სტანდარტები: ASTM D 1210, ASTM D 1316, JIS K 5600-2-5, ISO 1524, EN ISO 1524, BS 3900-C6

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:საზომი ხელსაწყოები
კონსტანტინე ელიოზიშვილი

**კონსტანტინე (კოტე) მალხაზის ძე ელიოზიშვილი** (დ. 14 დეკემბერი, 1874, სოფ. ქვემო ნიქოზი, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 ოქტომბერი, 1954, გორი) — ქართველი ექიმი, საქართველოს დამსახურებული ექიმი (1945). 

დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი (1899). 1900 წლიდან მუშაობდა თბილისისა და საქართველოს სხვადასხვა რაიონის სამკურნალო დაწესებულებებში. პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) წლებში იყო სამხედრო ექიმი. 1924 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო გორის რაიონული საავადმყოფოს მთავარი ექიმი და თერაპიული განყოფილების გამგე. დაჯილდოებული იყო საპატიო ნიშნის (1945) და ლენინის (1951) ორდენებით, მედლებით „შრომითი მამაცობისთვის“ (1946) და „კავკასიის დაცვისთვის“ (1948). მისი სახელი ეწოდა გორის ერთ-ერთ ქუჩას.    

## ბიბლიოგრაფია
* გაზაფხულის მწვავე შეშუპება (ავტორი). - თბილისი, საქმედგამი, 1957.
* ყვავილი, ყვავილის აცრა და ჩუდ-ყვავილა (ავტორი). - ტფილისი, სახელგამის გა-მა, 1932.
* ადამიანის ნორმალური ანატომია : საექიმო ტეხნიკუმებისათვის (ავტორი). - ტიფლისი, სახელგამის გა-მა, 1932.
* ყალათმა და ავი ხუნაგი (ავტორი). - ტიფლისი, სახელგამის გა-მა, 1931.
* ჭლექი და მისი წამლობა (ავტორი). - ტიფლისი, წ.-კ. გამავრც. საზ-ბის გამოც. N 223, 1920.
* პირველი დახმარება უბედური შემთხვევებისა და უცები ავადმყოფობის დროს : სახელმძღვანელო სამედიცინო ტექნიკუმებისათვის (ავტორი). - ტიფლისი, სახელგამის სასწ. პედ. სექტორი.

## ლიტერატურა
* სრესელი ი., კოტე ელიოზიშვილი, თბ., 1976.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1874
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1954
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
გრადუირება

**გრადუირება** ( < ), **ტარირება** — მეტროლოგიური ოპერაცია, რომლის მიზანია საზომ საშუალებათა (ზომის ან საზომი ხელსაწყოების) აღჭურვა სკალით ან მაგრადუირებელი ცხრილით (მრუდით). სკალის ნიშნული საჭირო სიზუსტით უნდა შეესაბამებოდეს გასაზომი სიდიდის მნიშვნელობებს, ხოლო ცხრილი (მრუდი) საჭირო სიზუსტით ასახავდეს ხელსაწყოს გამოსავალზე მიღებული ეფექტის კავშირს მის შესავალზე მიყვანილ სიდიდესთან (მაგალითად, პირომეტრის თერმოწყვილის ემძ-ის დამოკიდებულებას მისი მომუშავე ნარჩილის ტემპერატურაზე. ). გაზომვის ზუსტი საშუალებები გრადუირდება ინდივიდუალურად, ნაკლებად ზუსტისათვის კი იყენებენ წინასწარ დაბეჭდილ ტიპობრივ სკალას ან გრადუირების სტანდარტულ ცხრილს (მრუდს). ტიპობრივი სკალების ან სტანდარტული დაგრადუირებული ცხრილების გამოყენების დროს გაზომვის საშუალებათა ცდომილებების დადგენილ ნორმამდე დაყვანის მიზნით ზოგჯერ საჭირო ხდება მათი რეგულირება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საზომი ხელსაწყოები
კატეგორია:ნიშნები
New York Post

**New York Post** — ამერიკული კონსერვატიული ყოველდღიური გაზეთი. გაზეთი პირველად დაიბეჭდა ნიუ-იორკში. „The Post“ ასევე ამუშავებს სამ ონლაინ საიტს: NYPost.com; PageSix.com, a gossip site და Decider.com. 

გაზეთი დააარსა 1801 წელს ალეგზანდერ ჰამილტონმა, ფედერალისტმა და დამფუძნებელმა მამამ, რომელიც ჯორჯ ვაშინგტონმა დაინიშნა ქვეყნის ხაზინის პირველ მდივნად. გაზეთი მე-19 საუკუნეში გახდა პატივსაცემი ფართო ფურცელი, სახელწოდებით **New York Evening Post**. 

მე-20 საუკუნის შუა ხანებში გაზეთს დოროთი შიფი ფლობდა, რომელმაც შექმნა ტაბლოიდური ფორმატი, რასაც მას შემდეგ იყენებდა გაზეთი. 1976 წელს Rupert Murdoch's News Corp-მა იყიდა Post 30,5 მილიონ დოლარად (2023 წელს 163 მილიონი დოლარის ექვივალენტი). 

2023 წლის მონაცემებით New York Post ამერიკაში მეცხრე ყველაზე მოხმარებადი ჟურნალია.

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის გაზეთები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი გაზეთები
კატეგორია:აშშ-ის ყოველდღიური გაზეთები
მეექსვსე გრძნობა

**მეექვსე გრძნობა** (ინგლ. The Sixth Sense) — 1999 წლის ამერიკული ფსიქოლოგიური თრილერის ჟანრის ფილმი, რომლის რეჟისორი და სცენარის ავტორია ნაით შიამალანი. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ ბრიუს უილისი და ჰეილი ჯოელ ოსტმენტი. ფილმმა მოიპოვა კრიტიკოსთა საყოველთაო აღიარება და ნომინირებული იყო ოსკარის ექვს ჯილდოზე, მათ შორის საუკეთესო ფილმისა და რეჟისორის კატეგორიაში. 

## სიუჟეტი 
ფილმი მოგვითხრობს კოულ სირის, (ჰეილი ჯოელ ოსტმენტი) პრობლემური, იზოლირებული ბიჭის, შესახებ, რომელსაც შეუძლია მიცვალებულთა დანახვა. ფსიქოლოგი მალკოლმი (ბრიუს უილისი) კი ცდილობს დაეხმაროს მას. 

## სქოლიო
კოაქსიალური კაბელი

thumb|RG-59 ტიპის ტელევიზორის ანტენის კოაქსიალური კაბელი
**კოაქსიალური კაბელი** ( <  და ) — კაბელი, რომელშიც ელექტრული წრედის ორივე გამტარი 2 თანაღერძული ცილინდრია. გამტართა ასეთი განლაგება უზრუნველყოფს კოაქსიალური კაბელის მაგნიტური ველის თავმოყრას მათ შორის სივრცეში, ე. ი. გარე მაგნიტური ველი არ არსებობს. ამიტომ კოაქსიალური კაბელის ირგვლივ სივრცეში გამოსხივებისას დანაკარგი არ არის. ამასთან, გარე გამტარი ელექტრომაგნიტური ეკრანიცაა. იგი იცავს ელექტრულ წრედს გარე ზემოქმედებისაგან. კოაქსიალური კაბელი დაბრკოლებამდგრადია. ასეთი კაბელით გადაცემული სიგნალების ენერგიის დანაკარგი უმნიშვნელოა. კოაქსიალურ კაბელს იყენებენ შორეული კავშირგაბმულობის ხაზებზე ელექტრული სიგნალების გადასაცემად. რადიოელექტრონული და სატელევიზიო აპარატურის საანტენო-საფიდერო მოწყობილობებში და ა. შ. კოაქსიალური კაბელი გამოიგონა და დააპატენტა ბრიტანელმა ფიზიკოსმა ო. ჰევისაიდმა 1880 წელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კაბელები
კავკასიის გამაგრებული ხაზი

**კავკასიის გამაგრებული ხაზი** () — სიმაგრეთა სისტემა, რომელიც ააგო რუსეთის ჯარმა კავკასიის ომების დროს. შედგებოდა ციხესიმაგრეებისა და სტანიცებისაგან (მოზდოკი, გროზნაია, ვლადიკავკაზი, გეორგიევსკაია, ეკატერინოდარი და ა. შ.), რომელთა შორის 25-30 კმ დაშორებით, განლაგებული იყო ფორტები, ყოველ 3-5 კმ-ზე საგუშაგოები. 

კავკასიის გამაგრებული ხაზის მშენებლობა დაიწყო 1735-1739 წლებში, როცა ყიზლარი დაარსდა და მდინარე თერგზე აიგო სიმაგრეები. 1785 წელს ძირითადად დასრულდა კავკასიის გამაგრებული ხაზის აგება. შემდეგ იგი დაიყო მარცხენა ფლანგად, ცენტრად, მარჯვენა ფლანგად და შავი ზღვის ხაზად. 1830 წელს დაღესტანსა და კახეთს შორის (ყვარელ-ზაქათალა) აიგო ლეკეთის ხაზი, 1837-1839 წლებში შავიზღვისპირეთის ხაზი (ანაპა-სოხუმი). 1860 წელს კავკასიის გამაგრებული ხაზი გაუქმდა.

## ლიტერატურა