გოტფრიდ ლაიბნიცი

**გოტფრიდ ვილჰელმ ლაიბნიცი** (; დ. 1 ივლისი, 1646, ლაიფციგი — გ. 14 ნოემბერი 1716, ჰანოვერი) — გერმანელი მათემატიკოსი, ფილოსოფოსი, ლოგიკოსი, მექანიკოსი, ფიზიკოსი, იურისტი, ისტორიკოსი, დიპლომატი, გამომგონებელი და ლინგვისტი. პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიის დამაარსებელი და პირველი პრეზიდენტი, საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი.

**მნიშვნელოვანი სამეცნიერო მიღწევები:**
* ლაიბნიცმა, ნიუტონისგან დამოუკიდებლად, შექმნა მათემატიკური ანალიზი — უსასრულო პატარა სიდიდეზე დაფუძნებული დიფერენციალური და ინტეგრალური გამოთვლა.
* მექანიკაში შემოიტანა „ცოცხალი ძალის“ ცნება (კინეტიკური ენერგიის თანამედროვე გაგების პირველსახე) და ჩამოაყალიბა ენერგიის შენახვის კანონი. პირველმა ჩამოაყალიბა საკმარისი საფუძვლის პრინციპი (რომელსაც მიკუთვნებული აქვს არა მხოლოდ ლოგიკური, არამედ ონტოლოგიური მნიშვნელობაც: ... არასაკმარისი საფუძვლის გარეშე, არცერთი მოვლენა არ შეიძლება აღმოჩნდეს ჭეშმარიტი ან ნამდვილი, არცერთი მტკიცებულება - სამართლიანი) ასევე ითვლება იგივეობის კანონის თანამედროვე ფორმულირების ავტორად. ლაიბნიცმა გამოთქვა იდეა ერთი სახის ენერგიის სხვა სახით გარდაქმნის შესახებ, შექმნა ენების ისტორიული წარმოშობის თეორია და მიანიჭა მათ გენეალოგიური კლასიფიკაცია, ითვლება გერმანული ფილოსოფიური და სამეცნიერო ლექსიკონის ერთ-ერთ შემქმნელად., ლაიფციგის უნივერსიტეტის მორალის ფილოსოფიის პროფესორის ფრიდრიხ ლაიბნიცისა და იურისპრუდენციის გამოჩენილი პროფესორის ქალიშვილის — კატერინა შმუკის ოჯახში. გოტფრიდის მამა სერბო-ლუჟიცული წარმოშობის იყო. დედის მხრიდან კი, როგორც ეტყობოდა, გერმანელი წინაპრები ჰყავდა.

### უნივერსიტეტებში სწავლა
### ნიურნბერგში ცხოვრება
### პოლიტიკური და პუბლიცისტური მოღვაწეობა
### სამეცნიერო მოღვაწეობა
### ლაიბნიცსა და ნიუტონს შორის დავა
### ბოლო წლები
## ლიტერატურა
### ბიბლიოგრაფია
* Bodemann, Eduard, *Die Leibniz-Handschriften der Königlichen öffentlichen Bibliothek zu Hannover*, 1895, (anastatic reprint: Hildesheim, Georg Olms, 1966). 
* Bodemann, Eduard, *Der Briefwechsel des Gottfried Wilhelm Leibniz in der Königlichen öffentliche Bibliothek zu Hannover*, 1895, (anastatic reprint: Hildesheim, Georg Olms, 1966).  
* Ravier, Émile, *Bibliographie des œuvres de Leibniz*, Paris: Alcan, 1937 (anastatic reprint Hildesheim: Georg Olms, 1966).
* Heinekamp, Albert and Mertens, Marlen. *Leibniz-Bibliographie. Die Literatur über Leibniz bis 1980*, Frankfurt: Vittorio Klostermann, 1984.
* Heinekamp, Albert and Mertens, Marlen. *Leibniz-Bibliographie. Die Literatur über Leibniz. Band II: 1981–1990*, Frankfurt: Vittorio Klostermann, 1996.

ბიბლიოგრაფია 25 000-ზე მეტი დასახელებით შესაძლებელია Leibniz Bibliographie.

### ძირითადი ლიტერატურა
* Wiener, Philip, (ed.), 1951. *Leibniz: Selections*. Scribner.
* Schrecker, Paul & Schrecker, Anne Martin, (eds.), 1965. *Monadology and other Philosophical Essays*. Prentice-Hall.
* Parkinson, G. H. R. (ed.), 1966. *Logical Papers*. Clarendon Press.
* Mason, H. T. & Parkinson, G. H. R. (eds.), 1967. *The Leibniz-Arnauld Correspondence*. Manchester University Press.
* Loemker, Leroy, (ed.), 1969[1956]. *Leibniz: Philosophical Papers and Letters*. Reidel.
* Morris, Mary & Parkinson, G. H. R. (eds.), 1973. *Philosophical Writings*. Everyman’s University Library.
* Riley, Patrick, (ed.), 1988. *Leibniz: Political Writings*. Cambridge University Press.
* Niall, R. Martin, D. & Brown, Stuart (eds.), 1988. *Discourse on Metaphysics and Related Writings*. Manchester University Press.
* Ariew, Roger and Garber, Daniel. (eds.), 1989. *Leibniz: Philosophical Essays*. Hackett.
* Rescher, Nicholas (ed.), 1991. *G. W. Leibniz’s Monadology. An Edition for Students*, University of Pittsburgh Press.
* Parkinson, G. H. R. (ed.) 1992. *De Summa Rerum. Metaphysical Papers, 1675–1676*. Yale University Press.
* Cook, Daniel, & Rosemont, Henry Jr., (eds.), 1994. *Leibniz: Writings on China*. Open Court.
* Farrer, Austin (ed.), 1995. *Theodicy*, Open Court.
* Remnant, Peter, & Bennett, Jonathan, (eds.), 1996 (1981). *Leibniz: New Essays on Human Understanding*. Cambridge University Press.
* Woolhouse, R. S., and Francks, R., (eds.), 1997. ''Leibniz's 'New System' and Associated Contemporary Texts*. Oxford University Press.
* Woolhouse, R. S., and Francks, R., (eds.), 1998. *Leibniz: Philosophical Texts*. Oxford University Press.
* Ariew, Roger, (ed.), 2000. *G. W. Leibniz and Samuel Clarke: Correspondence*. Hackett.
* Richard T. W. Arthur, (ed.), 2001. *The Labyrinth of the Continuum: Writings on the Continuum Problem, 1672–1686*. Yale University Press.
* Richard T. W. Arthur, 2014. *Leibniz*. John Wiley & Sons.
* Robert C. Sleigh Jr., (ed.), 2005. *Confessio Philosophi: Papers Concerning the Problem of Evil, 1671–1678*. Yale University Press.
* Dascal, Marcelo (ed.), 2006. “G. W. Leibniz. The Art of Controversies’’, Springer.
* Strickland, Lloyd, 2006 (ed.). *The Shorter Leibniz Texts: A Collection of New Translations*. Continuum.
* Look, Brandon and Rutherford, Donald (eds.), 2007. *The Leibniz-Des Bosses Correspondence*, Yale University Press.
* Cohen, Claudine and Wakefield, Andre, (eds.), 2008. *Protogaea*. University of Chicago Press.
* Murray, Michael, (ed.) 2011. *Dissertation on Predestination and Grace*, Yale University Press.
* Strickand, Lloyd (ed.), 2011. *Leibniz and the two Sophies. The Philosophical Correspondence*, Toronto.
* Lodge, Paul (ed.), 2013. *The Leibniz-De Volder Correspondence: With Selections from the Correspondence Between Leibniz and Johann Bernoulli*, Yale University Press.
* Artosi, Alberto, Pieri, Bernardo, Sartor, Giovanni (eds.), 2014. *Leibniz: Logico-Philosophical Puzzles in the Law*, Springer.

### მეორადი ლიტერატურა 1950 წლამდე
* Du Bois-Reymond, Paul, 1974. *Leibnizsche Gedanken in der neueren Naturwissenschaft*, Berlin: Dummler, 1871 (reprinted in his *Vorträge über Philosophie und Gesellschaft*, Hamburg: Felix Meiner).
* Couturat, Louis, 1901. *La Logique de Leibniz*. Paris: Felix Alcan.
* Heidegger, Martin, 1983.  *The Metaphysical Foundations of Logic*. Indiana University Press (lecture course, 1928).
* Lovejoy, Arthur O., 1957 (1936). "Plenitude and Sufficient Reason in Leibniz and Spinoza" in his *The Great Chain of Being*. Harvard University Press: 144–82. Reprinted in Frankfurt, H. G., (ed.), 1972. *Leibniz: A Collection of Critical Essays*. Anchor Books 1972.
* Mackie, John Milton; Guhrauer, Gottschalk Eduard, 1845. *Life of Godfrey William von *. Gould, Kendall and Lincoln.
* Russell, Bertrand, 1900, *A Critical Exposition of the Philosophy of Leibniz*, Cambridge: The University Press.
* 
* Trendelenburg, F. A., 1857, "Über Leibnizens Entwurf einer allgemeinen Charakteristik," *Philosophische Abhandlungen der Königlichen Akademie der Wissenschaften zu Berlin. Aus dem Jahr 1856*, Berlin: Commission Dümmler, pp.&nbsp;36–69.
* Ward, A. W., 1911. *Leibniz as a Politician*  (lecture)

### მეორადი ლიტერატურა 1950 წლის შემდეგ
* Adams, Robert Merrihew. 1994. *Leibniz: Determinist, Theist, Idealist*. New York: Oxford, Oxford University Press.
* Aiton, Eric J., 1985. *Leibniz: A Biography*. Hilger (UK).
* Maria Rosa Antognazza, 2008. *Leibniz: An Intellectual Biography*. Cambridge Univ. Press.
* 
* Stuart Brown (ed.), 1999. *The Young Leibniz and His Philosophy (1646–76)*, Dordrecht, Kluwer.
* Davis, Martin, 2000. *The Universal Computer: The Road from Leibniz to Turing*. WW Norton.
* Deleuze, Gilles, 1993.  *The Fold: Leibniz and the Baroque*. University of Minnesota Press.
* Fahrenberg, Jochen, 2017. “The influence of Gottfried Wilhelm Leibniz on the Psychology, Philosophy, and Ethics of Wilhelm Wundt.” PsyDok 
* Finster, Reinhard & van den Heuvel, Gerd 2000. *Gottfried Wilhelm Leibniz*. Mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten. 4. Auflage. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg (Rowohlts Monographien, 50481), .
* Grattan-Guinness, Ivor, 1997. *The Norton History of the Mathematical Sciences*. W W Norton.
* Hall, A. R., 1980. *Philosophers at War: The Quarrel between Newton and Leibniz*. Cambridge University Press.
* Hamza, Gabor, 2005. "Le développement du droit privé européen". ELTE Eotvos Kiado Budapest.
* Hostler, John, 1975. *Leibniz's Moral Philosophy*. UK: Duckworth.
* Ishiguro, Hidé 1990. *Leibniz's Philosophy of Logic and Language*. Cambridge University Press.
* Jolley, Nicholas, ed., 1995. *The Cambridge Companion to Leibniz*. Cambridge University Press.
* Kaldis, Byron, 2011. *Leibniz' Argument for Innate Ideas* in Just the Arguments: 100 of the Most Important Arguments in Western Philosophy edited by M Bruce & S Barbone. Blackwell.
* LeClerc, Ivor, (ed.), 1973. *The Philosophy of Leibniz and the Modern World*. Vanderbilt University Press.
* 
* Mates, Benson, 1986. *The Philosophy of Leibniz: Metaphysics and Language*. Oxford University Press.
* Mercer, Christia, 2001. *Leibniz's Metaphysics: Its Origins and Development*. Cambridge University Press.
* Perkins, Franklin, 2004. *Leibniz and China: A Commerce of Light*. Cambridge University Press.
* Riley, Patrick, 1996. *Leibniz's Universal Jurisprudence: Justice as the Charity of the Wise*. Harvard University Press.
* Rutherford, Donald, 1998. *Leibniz and the Rational Order of Nature*. Cambridge University Press.
* Schulte-Albert, H. G. (1971). Gottfried Wilhelm Leibniz and Library Classification. *The Journal of Library History* (1966–1972), (2). 133–152.
* Smith, Justin E. H., 2011. *Divine Machines. Leibniz and the Sciences of Life*, Princeton University Press.
* Wilson, Catherine, 1989. *Leibniz's Metaphysics: A Historical and Comparative Study*. Princeton University Press.
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* Translations by Jonathan Bennett, of the *New Essays'', the exchanges with Bayle, Arnauld and Clarke, and about 15 shorter works.
* Gottfried Wilhelm Leibniz: Texts and Translations , compiled by Donald Rutherford, UCSD
* Leibnitiana, links and resources edited by Gregory Brown, University of Houston
* Philosophical Works of Leibniz translated by G.M. Duncan (1890)
* The Best of All Possible Worlds: Nicholas Rescher Talks About Gottfried Wilhelm von Leibniz's "Versatility and Creativity" 
* "Protogæa"  (1693, Latin, in *Acta eruditorum*) – Linda Hall Library
* *Protogaea*  (1749, German) – full digital facsimile from Linda Hall Library
* Leibniz's (1768, 6-volume) *Opera omnia*  – digital facsimile
* Leibniz' arithmetical machine, 1710, online and analyzed on *BibNum * [click 'à télécharger' for English analysis]
* Leibniz' binary numeral system, 'De progressione dyadica', 1679, online and analyzed on *BibNum * [click 'à télécharger' for English analysis]
* «История компьютера»: Готфрид Лейбниц и его арифметическая машина 
* Собр. соч. Лейбница в 4-х томах (Изд. "Мысль", Серия "Филос. Наследие", т. 85, 87, 92, 109. — М.: 1982, 1983, 1984, 1989)
* Аудиокниги Лейбница на русском языке (из сборника сочинений в 4-х томах)
* Biography of Gottfried Wilhelm von Leibniz 
* Encyclopædia Britannica: Gottfried Wilhelm Leibniz 
* DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Gottfried Wilhelm Leibniz 
* Allgemeine deutsche Biographie & Neue deutsche Biographie (Digitale Register): Gottfried Wilhelm Leibniz 
* Nordisk familjebok / Uggleupplagan. 16. Lee — Luvua: Gottfried Wilhelm von Leibniz
* Virtual International Authority File: Gottfried Wilhelm Leibniz  
* Stanford Encyclopedia of Philosophy: Gottfried Wilhelm Leibniz 
* Internet Encyclopedia of Philosophy: «Leibniz: Metaphysics» 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:გერმანელი მათემატიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1646
კატეგორია:გარდაცვლილი 1716
კატეგორია:გოტფრიდ ვილჰელმ ლაიბნიცი
კატეგორია:XVII საუკუნის გერმანელი მათემატიკოსები
კატეგორია:XVII საუკუნის გერმანელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:XVII საუკუნის გერმანელი მეცნიერები
კატეგორია:XVII საუკუნის გერმანელი მწერლები
კატეგორია:XVII საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XVII საუკუნის გერმანელი გამომგონებლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი მათემატიკოსები
კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი მეცნიერები
კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი მწერლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის გერმანელი გამომგონებლები
კატეგორია:განმანათლებელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ანალიტიკური ფილოსოფია
კატეგორია:ეპისტემოლოგები
კატეგორია:გერმანელი ფილოლოგები
კატეგორია:ლაიფციგის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
კატეგორია:ონტოლოგები
კატეგორია:ხელოვნების ფილოსოფოსები
კატეგორია:კულტურის ფილოსოფოსები
კატეგორია:ეკონომიკის ფილოსოფოსები
კატეგორია:განათლების ფილოსოფოსები
კატეგორია:ენის ფილოსოფოსები
კატეგორია:სამართლის ფილოსოფოსები
კატეგორია:ლიტერატურის ფილოსოფოსები
კატეგორია:ლოგიკის ფილოსოფოსები
კატეგორია:მათემატიკის ფილოსოფოსები
კატეგორია:გონების ფილოსოფოსები
კატეგორია:მეცნიერების ფილოსოფოსები
კატეგორია:ტექნოლოგიის ფილოსოფოსები
კატეგორია:დროის ფილოსოფოსები
კატეგორია:ალტდორფის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ლაიფციგელი მწერლები