open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რიჩარდ III (ინგლისი)

**რიჩარდ III** (; დ. 2 ოქტომბერი, 1452, ფოთერინგეი — გ. 22 აგვისტო, 1485, ბოსუორთი) — ინგლისის მეფე 1483-1485 წლებში, იორკების დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი. ედუარდ IV-ის უმცროსი ძმა. ტახტზე ავიდა მცირეწლოვანი ედუარდ V-ის გადაყენებით, ვარდების ომის დროს.  მოკლეს 1485 წელს ბოსუორთის ბრძოლაში.

## ბიოგრაფია
1483 წლის აპრილში მოულოდნელად, პნევმონიისგან გარდაიცვალა ედუარდ IV. მისი მცირეწლოვანი ვაჟის ედუარდ V-ის რეგენტი გახდა რიჩარდ იორკელი. ქვრივი დედოფლის, ელისაბედ ვუდვილის გასაკონტროლებლად და ძალაუფლების მოსასპობად რიჩარდმა ედუარდი მის უმცროს ძმასთან ერთად ლონდონის ტაუერში გამოამწყვდია და მოკლა ელისაბედის ძმა და შვილი პირველი ქორწინებიდან რიჩარდ გრეი. 1483 წლის 25 ივნისს ინგლისის პარლამენტმა რიჩარდის ზეწოლით ელისაბედისა და ედუარდის ყველა შვილი უკანონოდ სცნო, რის შედეგადაც რიჩარდ III მეფე გახდა. ედუარდ V, რომელიც უკვე მეფე აღარ იყო, თავის ძმასთან ერთად კოშკში რჩებოდა. 1483 წლის ზაფხულში ისინი უგზო-უკვლოდ დაიკარგნენ.

1484 წლის 1 მარტს გაათავისუფლა ელისაბედ ვუდვილი და მისი ქალიშვილები, რომლებმაც ერთგულების ფიცი დადეს რიჩარდის წინაშე. მალე გადაიცვალა რიჩარდის ერთადერთი ბაჟი, ხოლო 1485 წლის 16 მარტს გარდაიცვალა რიჩარდის ცოლი, დედოფალი ანა ნევილი. მისი გარდაცვალების შემდეგ დადიოდა ჭორები, რომ რიჩარდსა და ელისაბედ იორკელს რომანი ჰქონდათ.

რიჩარდის წინააღმდეგ გაერთიანდნენ ელისაბედ ვუდვილი და მარგარეტ ბეფორტი. 1485 წელს ბოსვორტის ბრძოლაში ჰენრი ტიუდორმა დაამარცხა რიჩარდ III და ტახტიდან ჩამოაგდო. ამით დასრულდა იორკების დინასტია და დაიწყო ტიუდორების მმართელობა.

## კულტურაში
XVI საუკუნის ლიტერატურაში რიჩარდ III-ს მიაწერდნენ ტახტიდან ჩამოგდებული ჰენრი VI-ის, ედუარდ V-ისა და მისი ძმის მკვლელობას, ჰენრი VI-ის ცოლის დედოფალ ანას მოწამვლას და თავისი ძმის, ჯორჯის მკვლელობას. რიჩარდ III-ს ტომას მორმა უძღვნა „რიჩარდ III-ის ისტორია,“ ხოლო უილიამ შექსპირმა ისტორიული დრამა „რიჩარდ III“. რიჩარდ III არის ერთ-ერთი მთავარი გმირი მინისერიალში „თეთრი დედოფალი“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:იორკები
კატეგორია:დაბადებული  2 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1452
კატეგორია:გარდაცვლილი  22 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1485
კატეგორია:ინგლისის რეგენტები
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
კატეგორია:უზურპატორები
The Hardest Part (სიმღერა)

**The Hardest Part** — ინგლისური როკ ჯგუფის Coldplay მეოთხე სინგლი მათი 2005 წლის ალბომიდან X&Y. სინგლი დიდი ბრიტანეთის რადიო ეთერებში და ჩამოსატვირთ საიტებზე 2006 წლის 3 აპრილს გამოვიდა. ხოლო საერთაშორისოდ, ევროპაში, კანადაში, და ავსტრალიაში 2006-ის მაისსა და ივნისში გამოჩნდა. სინგლის საერთაშორისო ვერსია დიდ ბრიტანეთში 2006-ის 19 ივნისს გახდა ხელმისაწვდომი. საფრანგეთში, ბელგიისა და შვეიცარიის ფრანგულ ნაწილებში "The Hardest Part"-ის მაგივრად "What If" გამოვიდა. ბელგიაში გამოშვებული CD იგივე ბ-მხარეს შეიცავდა, სიმღერას "How You See the World" ირლს კორტში საკონცერტო გამოსვლის ჩანაწერით.

## სიმღერების სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კატეგორია:2006 წლის სინგლები
კატეგორია:Parlophone-ის სინგლები
მოადი

**მოადი** — სასამართლო პროცესის მონაწილე მხარე (მომჩივანი, მოპასუხე), XVI-XVIII საუკუნეების საქართველოში. ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნის მიხედვით, მოსამართლეებმა მოდავენი „ორნივ დაიბარონ... ჯერ ერთი აჩივლონ... მისი საჩივარ დაწერილი იქონიონ; მერმე მეორე მოადი აჩივლონ და მისი საქმე და საჩივარიც დაწერონ...“ (იხილეთ მუხლი 24, აგრეთვე 143, 216).
## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული საპროცესო სამართალი
სინაის კოდექსი

thumb|ესთერის წიგნი (ფრაგმენტი).
**ბიბლიის სინაის კოდექსი**, **სინაის წიგნი** () — ბიბლიური ტექსტი ბერძნულ ენაზე, რომელიც დღეისთვის ყველაზე ძველ ქრისტიანულ წერილთა კრებულად ითვლება. სინაის კოდექსი, ალექსანდრიისა და ვატიკანის კოდექსებთან ერთად ქრისტიანული კანონის საფუძველს წარმოადგენს. კოდექსი IV საუკუნეში დაიწერა და XIX საუკუნემდე სინაის ნახევარკუნძულზე მდებარეობდა წმ. ეკატერინეს მონასტერში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Center for the Study of NT Manuscripts. სინაის წიგნი  (JPG) 
* 1911 Facsimile of სინაის წიგნი (PDF) 

კატეგორია:ბიბლია
კატეგორია:ქრისტიანული კანონი
რემბრანდტი

**რემბრანდტ ჰარმენს ვან რეინი** (; დ. 15 ივლისი, 1606 — გ. 4 ოქტომბერი, 1669) — ნიდერლანდელი მხატვარი, ფერწერისა და გრავიურის ოსტატი. ჰოლანდიური ფერწერის ოქროს ხანის ყველაზე მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. საყოველთაოდ აღიარებულია მსოფლიოს ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს მხატვრად.

დაიბადა 1606 წლის 15 ივლისს ლეიდენში, მეწისქვილის ოჯახში. რემბრანდტი 1626 წელს ბრუნდება ლეიდენში და იწყებს დამოუკიდებელ შემოქმედებით მოღვაწეობას. როგორც მოსალოდნელი იყო, პირველი წლები გამოცდილების დაგროვების პერიოდია. იგი ხატავს ყველაფერს რაც მის გარშემოა, რათა ჩასწვდეს ფორმათა და ფერთა საიდუმლოებას.

63-წლიანი მოღვაწეობის განმავლობაში მის მიერ შექმნილი ნამუშევრების აბსოლუტური უმრავლესობა, დღეს მსოფლიოს კულტურულ მემკვიდრეობას წარმოადგენს. რემბრანდტის სახატავი თემა ამოუწურავი იყო, თუმცა ძირითად აქცენტებს ის მაინც რელიგიურ თემაზე აკეთებდა. შემორჩენილია მისი უამრავი ავტოპორტრეტი. დახატული აქვს საკუთარი მეუღლის სასკია ვან ეილენბურგის რამდენიმე პორტრეტი, რომელთანაც მან 1634 წელს იქორწინა.

## გალერეა 
### ავტოპორტრეტები 

ფაილი:Rembrandt, Auto-portrait, 1660.jpg|*ავტოპორტრეტი მოლბერტთან*, 1660, ლუვრი 1232
ფაილი:Rembrandt van Rijn 199.jpg|*ავტოპორტრეტი*, 1630, სტოკჰოლმის ნაციონალური მუზეუმი

### სხვა ნამუშევრები 

Image:Rembrandt - The Anatomy Lesson of Dr. Nicolaes Tulp.jpg|*ექიმ ნიკოლას ტულპის ანატომიის გაკვეთილი*, 1632
Image:Rembrandt Abraham en Isaac, 1634.jpg|*აბრაამი და ისააკი*, 1634
Image:Rembrandt-Belsazar.jpg|*ბელშაცარის ნადიმი*, 1636-8
Image:Rembrandt_Harmensz._van_Rijn_-_Jacob_Blessing_Ephraim_and_Manasseh_-_Schloss_Wilhelmshöhe_Kassel.jpg|*იაკობი ლოცავს იოსების შვილებს*, 1656

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* რემბრანდტი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* The Rembrandt Database
* A biography of the artist Rembrandt Harmensz. van Rijn from the National Gallery, London
* Works and literature on Rembrandt from PubHist.com
* რემბრანდტი

## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდელი მხატვრები
კატეგორია:ბაროკოს მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
მამუკა თავაქალაშვილი

მამუკა თავაქალაშვილის მინიატიურა მის მიერვე გადაწერილი ვეფხისტყაოსნიდან, უცხო მოყმის ნახვის სცენა|მინიატიურა|250პქ
**მამუკა თავაქალაშვილი** (*თავაქარაშვილი*) — XVII საუკუნის ქართველი პოეტი, კალიგრაფი, მხატვარ-მინიატიურისტი. მდივნად იყო იმერეთის მეფის კარზე.

## ბიოგრაფია
1634 ტყვედ მოხვდა სამეგრელოში იმ ბრძოლების შედეგად, რომელიც წარმოებდა XVII საუკუნის 30-იან წლების საქართველოში. იმერეთის მეფე გიორგი და კახეთის მეფე თეიმურაზ I ეომებოდნენ როსტომ მეფესა და სამეგრელოს მთავარს. ამის შემდეგ ის ლევან II დადიანის კარზე ეწეოდა ლიტერატურულ და კალიგრაფიულ მუშაობას.

1647 წელს გადაწერა „შაჰნამეს“ გაგრძელების ე. წ. „უთრუთიანსაამიანის“ ქართული პროზაული ვერსია (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტი, H-921, S-1594). გალექსა „ზააქიანი“, რისთვისაც გამოიყენა „შაჰნამეს“ ქართული პროზაული თარგმანი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია 1646 წელს გადაწერილი ვეფხისტყაოსანი (ხელნაწერთა ინსტიტუტი H-599), რომელიც 39 მინიატიურითაა შემკული. მინიატიურებს ეტყობა ქართული ხალხური ხელოვნების გავლენა. ვეფხისტყაოსნის ილუსტრაციების გარდა, აქ მოთავსებულია შემკვეთის ლევან დადიანის, პოემის ავტორის რუსთაველისა და საკუთარი სურათიც. პოეტი დახატულია უწვეროდ, ულვაშებში, მაგრამ შემდეგ ვიღაცას მელნით პოეტისთვის წვერი მიუხატავს. თავაქალაშვილი საკმაოდ დახელოვნებული მხატვარია, მისი კალიგრაფია გამოირჩევა ხაზგასმული დეკორაციულობით. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ მინიატურისტმა რუსთაველის პოემის ილუსტრაციებში XVII საუკუნის დასავლეთი საქართველო აღბეჭდა.

მამუკა თავაქალაშვილის მიერ შესრულებული შოთა რუსთაველის პორტრეტი ემყარება გარკვეულ ტრადიციას, კერძოდ, „ვეფხისტყაოსანი“ დაწერილი ყოფილა პოეტის ახალგაზრდობის დროს.

ეს ხელნაწერი სამეგრელოს მთავრის კარზე ინახებოდა გარკვეული ხანი, შემდეგ კი სხვადასხვა პირთა საკუთრება გამხდარა.  პირველი ცნობა „ვეფხისტყაოსნის“ ამ ხელნაწერის შესახებ ეკუთვნის იონა მეუნარგიას (1881), ხოლო შემდგომში მისი დაწვრილებით აღწერა მოგვცა ექვთიმე თაყაიშვილმა. ხსენებული ხელნაწერის მფლობელად ნინო კორინთელი გვევლინება. მანამდე კი ეს ხელნაწერი აზნაურ გრიგოლ ანთაძის საკუთრება ყოფილა. ნინო კორინთელმა ხელნაწერი დროებით სარგებლობისთვის დაუთმო „ვეფხისტყაოსნის“ ტექსტის დამდგენ კომისიას 1888 წლის გამოცემის მომზადების პერიოდში. 1911 წელს კი ექვთიმე თაყაიშვილის მცდელობით, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელმა საზოგადოებამ შეიძინა ეს ხელნაწერი კორინთელისგან. ვეფხისტყაოსნის თავაქალაშვილისეული ნუსხა დღემდე მოღწეულ სრულ რედაქციებს შორის უძველესია.

## ლიტერატურა
**ამირანაშვილი შ.,* ქართული ხელოვნების ისტორია, თბ., 1971;
**ბარამიძე ა.,* ნარკვევები ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 2, თბ., 1940;
**ბერიძე ვ.,* ძველი ქართველი ოსტატები, თბ., 1967;
**კეკელიძე კ.,* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ., 1958;
**კობიძე დ.,* სპარსული ლიტერატურა, ნაწ. 2, თბ., 1947;
**ყუბანეიშვილი ს.,* ლიტერატურული და ხალხური ზააქიანი, „საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე“, 1953, თ. 14, № 6;
**შერვაშიძე ლ.,* „ვეფხისტყაოსნის“ 1646 წლის ხელნაწერის მინიატურების ავტორობის შესახებ, იქვე, 1955, ტ. 16, № 6;
*

## რესურსები ინტერნეტში
*მამუკა თავაქარაშვილი, ცხოვრება, შემოქმედება

კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
უეფა

**უეფა** (, ევროპული ფეხბურთის ასოციაციების კავშირი) — საერთაშორისო საფეხბურთო ორგანიზაცია, რომელიც აკონტროლებს ევროპულ ფეხბურთს და ევროპული ქვეყნების ფეხბურთის ფედერაციებს. მისი მოვალეობაა სხვადასხვა საკლუბო და სანაკრებო ტურნირების გამართვა და მათი ორგანიზება. ზოგიერთი ქვეყანა, რომელიც მდებარეობს აზიის ტერიტორიაზე, ასევე შესულია უეფას შემადგენლობაში. ეს ქვეყნებია: ყაზახეთი, თურქეთი, ისრაელი, კვიპროსი, რუსეთი. უეფას წევრები არიან საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანიც. 

უეფა დაარსდა 1954 წლის 15 ივნისს ბაზელში. 1959 წლამდე მისი შტაბი იყო პარიზში, შემდეგ კი გადატანილ იქნა ბერნში. 1995 წლიდან იგი მდებარეობს ნიონში, შვეიცარია.

## პრეზიდენტები 
## გენერალური მდივნები 
## შეჯიბრება 
**ეროვნული ნაკრებები**
უეფას მთავარი ტურნირი ნაკრებებს შორის არის ევროპის ჩემპიონატი. უეფას ეგიდით ასევე ტარდება ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატებიც, 19 წლამდელთა და 17 წლამდელთა ნაკრებებს შორის.

უეფა ასევე ატარებს ევროპის ფუტსალის ჩემპიონატსაც.

**კლუბები**
უეფას ეგიდით ტარდება სამი საკლუბო შეჯიბრება.
*უეფას ჩემპიონთა ლიგა
*უეფას ევროპის ლიგა
*უეფას სუპერთასი 
*ერთა ლიგა (უეფა)

ევროთასების საუკეთესო ბომბარდირები

## რესურსები ინტერნეტში 
*უეფას ოფიციალური ვებ საიტი
*უეფას არაოფიციალური ვებ საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო საფეხბურთო ორგანიზაციები

კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ნატურალური ფილოსოფიის მათემატიკური საწყისები

thumb|350px|ნიუტონისეული პირველი გამოცემის პირველი გვერდი ხელით მონიშნული ჩასწორებებით მეორე გამოცემისთვის.
**Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica** (, ხშირად მოკლედ „საწყისები“ ან „მათემატიკის საწყისები“) — ისააკ ნიუტონის მიერ 1687 წლის 5 ივლისს გამოცემული სამტომეული. მასში შესულია ნიუტონის მოძრაობის კანონები და კლასიკური მექანიკის საფუძვლები, ისევე როგორც მისი უნივერსალური გრავიტაციის კანონები.

## რესურსები ინტერნეტში
* Cambridge University, Cambridge Digital Library
* 1687: Newton's 'Principia', first edition (1687, in Latin) .
* 1687: Newton's 'Principia', first edition (1687, in Latin).
* Project Gutenberg

კატეგორია:მათემატიკის წიგნები
კატეგორია:ფიზიკის წიგნები
გიორგი ბილანიშვილი

**გიორგი ივანეს ძე ბილანიშვილი** (დ. 23 ივნისი, 1916, თბილისი ― გ. 3 დეკემბერი, 1969, იქვე) — ქართველი პოლკოვნიკი, საბჭოთა კავშირის გმირი (10 იანვარი, 1944).

## ბიოგრაფია 
1935 წელს დაამთავრა მუშა-ახალგაზრდობის საღამოს სკოლა. 1937 წელს კომკავშირის საგზურით სწავლობდა ჯერ თბილისის, შემდეგ კიევის სამხედრო სასწავლებელში, რომელიც 1939 წელს დაამთავრა ლეიტენანტის წოდებით. მონაწილეობდა დასავლეთ უკრაინის განთავისუფლებაში, ფინეთთან ომში. დიდი სამამულო ომის დროს მონაწილეობა მიიღო ბელიცეს, კიროვოგრადის, დნეპროპეტროვსკის, როსტოვის, კურსკის ბრძოლებში, ჩრდილოეთ კავკასიის დაცვაში და სხვა. დნეპრის გადალახვისას სარდლობის საბრძოლო დავალებათა სანიმუშოდ შესრულებისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. ომის შემდეგ ბილანიშვილი მუშაობდა თბილისში, ოქტომბრისა და ლენინის სახელობის რაიონების სამხედრო კომისრად. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა 
* *ავტორთა კოლექტივი. აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის საერთო რედაქციით.* მათ ასახელეს საბჭოთა სამშობლო (საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან). / საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტი. გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“ თბილისი — 1964
* *Цкитишвили К. В., Чинчилакашвили Т. Г.* Герои Советского Союза из Грузии. Тб., 1981

## სქოლიო 
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 23 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
ნოდარ ბიბილაშვილი

**ნოდარ შალვას ძე ბიბილაშვილი** (დ. 2 დეკემბერი, 1930 — გ. 2 ნოემბერი, 1985) — ქართველი გეოფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი.
## ბიოგრაფია
1954  წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის იალბუზის ექსპედიციაში, შემდგომ იალბუზის მაღალმთიან გეოფიზიკის ინსტიტუტში (ნალჩიკი, 1954-1966). 1966 წლიდან ამიერკავკასიის ჰიდრომეტეოროლოგიური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი, 1969 წლიდან ნალჩიკის ღრუბლების ფიზიკისა და აქტიური ზემოქმედების ლაბორატორიის გამგე. 1969 მეცნიერებათა და კონსტრუქტორთა ჯგუფთან ერთად მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია სეტყვის საწინააღმდეგო რაკეტებისა და ჭურვების გამოყენებით სეტყვასთან ბრძოლის მეთოდისა და საშუალებათა დამუშავებისა და დანერგვისათვის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:ქართველი გეოფიზიკოსები
ზაქარია ბილანიშვილი

**ზაქარია (შაქრო) გრიგოლის ძე ბილანიშვილი** (დ. 1862, სოფ. პატარძეული, ახლანდელი საგარეჯოს რაიონი ― გ. 1934, თბილისი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, ფოლკლორისტი.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა ვორონეჟის სამხედრო სასწავლებელში. საქართველოში დაბრუნებული ბილანიშვილი ხალხოსნურ მოძრაობაში ჩაება. „დროებასა“ და „ცნობის ფურცელში“ გამოქვეყნებულ პუბლიცისტურ წერილებში იგი აქტიურად ეხმაურებოდა ქვეყნის საჭირბოროტო საკითხებს, ქადაგებდა ხალხოსანთა იდეებს. 1902 წელს დააპატიმრეს. 1910 წელს გადასახლებული იყო როსტოვში. ბილანიშვილს წვლილი მიუძღვის ქართული ხალხური სიტყვიერების ნიმუშთა შეკრება-შესწავლაში. 1883-1887 წლებში მის მიერ სოფელ პატარძეულში შეკრებილი ფოლკლორული მასალის დიდი ნაწილი „ძველი საქართველოს“ III ტომში გამოქვეყნდა (1914). 1903 წელს ბილანიშვილი ქართული ხალხური სიტყვიერების შეგროვების თანამგრძობთა საზოგადოების ხელმძღვანელად აირჩიეს.

## ლიტერატურა
*სახოკია თ., ჩემი საუკუნის ადამიანები, თბ., 1969;
*ჩიქოვანი მ., ქართული ხალხური სიტყვიერების ისტორია, ტ. 1, თბ., 1975

## რესურსები ინტერნეტში
* ზაქარია ბილანიშვილი — უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:დაბადებული  1862
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ქართველი ფოლკლორისტები
ედვინ ლუტიენსი

[მინი|"[ინდოეთის კარიბჭე", ლუტიენსის ერთ-ერთი ნამუშევარი, დელის ყველაზე განთქმული ღირსშეშანიშნაობა.]]
სერ **ედვინ ლანდსერ ლუტიენსი** (Sir Edwin Landseer Lutyens, OM, KCIE, PRA) (29 მარტი, 1869 – 1 იანვარი, 1944) — მე-20 საუკუნის წამყვანი ბრიტანელი არქიტექტორი, ცნობილი ტრადიციული არქიტექტურული სტილების მისი ეპოქის მოთხოვნებთან მისადაგების ოსტატური ნიჭით. მას ეკუთვნის ინგლისური სოფლის სახლის მრავალი პროექტი და მისი წვლილი მნიშვნელოვანი იყო ნიუ-დელის მშენებლობისას (რომლის ერთ ნაწილსაც ლუტიენსის-დელის უწოდებენ).

## იხილეთ აგრეთვე
*ნიუ-დელი

## ნაშრომები
* Edwin Lutyens & Charles Bressey, *The Highway Development Survey*, Ministry of Transport, 1937
* Edwin Lutyens & Patrick Abercrombie, *A Plan for the City & County of Kingston upon Hull*, Brown (London & Hull), 1945.

## ლიტერატურა
* Hopkins, Andrew & Gavin Stamp (eds.) (2002) *Lutyens Abroad: the Work of Sir Edwin Lutyens Outside the British Isles*. London: British School at Rome (paperback, ISBN 0-904152-37-5)
* Petter, Hugh (1992) *Lutyens in Italy: the Building of the British School at Rome*. London: British School at Rome (paperback, ISBN 0-904152-21-9).
* Skelton, Tim & Gliddon, Gerald (2008) *Lutyens and the Great War*. London: Frances Lincoln Publishers (hardback, ISBN 978-0-7112-2878-8)

## რესურსები ინტერნეტში
* The Lutyens Trust
* Jane Ridley, "Architect for the metropolis", *City Journal*, Spring 1998 
* The creations of Sir Edwin Lutyens @ ''Ward's Book of Days''
* The cathedral that never was
* Le Bois des Moutiers A Lutyens & Gertrude Jekyll country house & garden in France 1898

კატეგორია:ინგლისელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 1869
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
ინდოეთის კარიბჭე

thumb|300px|"ინდოეთის კარიბჭე".
**ინდოეთის კარიბჭე** () —— მონუმენტი აგებული ედვინ ლუტიენსის მიერ პირველ მსოფლიო ომსა და ავღანეთის ომებში დაღუპული ინდოელი ჯარისკაცების ხსოვნისთვის, მდებარეობს რაჯპატში, ნიუ-დელი. საძირკველი ჩაიყარა 1921 წლის 10 თებერვალს გრაფი კონოს მიერ. დაყუპულ ჯარისკაცთა სახელები ამოტვიფრულია მონუმენტის კედლებზე. მშენებლობა დასრულდა 1931 წელს. მის წინ უცნობი ჯარისკაცის საფლავზე ანთია "უკვდავი მეომარის ალი".

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* ინდოეთის კარიბჭე 

კატეგორია:ინდოეთის მონუმენტები
კატეგორია:დელი
ანა ფრანკი

**ანელიზ (ანა) ფრანკი** (; დ. 12 ივნისი, 1929, ფრანკფურტი — გ. მარტი, 1945, ბერგენ-ბელზენის საკონცენტრაციო ბანაკი) — ებრაელი გოგონა, რომელიც ჰიტლერის ოკუპაციის პერიოდში თავს ოჯახით ნაცისტური ტერორისგან ამსტერდამში სამალავში აფარებდა. ავტორია სახელგანთქმული „ანა ფრანკის დღიურისა“, რომელმაც ფაშიზმის სისაზარლეს ფარდა ახადა, და რომელიც მსოფლიოს მრავალ ენაზეა ნათარგმნი.

ანა ფრანკი იმალებოდა სახლის მეორე სართულზე თავის დასთან, მშობლებთან და კიდევ ერთ ებრაულ ოჯახთან ერთად. იმ დროს, როდესაც ებრაელებს (და არა მარტო მათ) შეუბრალებლად ხოცავდნენ ანას სჯეროდა, რომ ადამიანები გულის სიღრმეში კეთილები იყვნენ. ანამ დღიური საჩუქრად მიიღო მამამისისგან, რომელიც დაიმეგობრა და მას კიწი (ქითი) უწოდა. ანა ფრანკი გარდაიცვალა 15 წლის ასაკში. დაიღუპა მისი დაც, რომელიც 2 წლით იყო მასზე უფროსი. აღსანიშნავია, რომ ანამ შეიძინა მეგობარი პიტერი, რომელსაც ძალიან დაუახლოვდა. პირველი სიყვარულიც მაშინ მოვიდა. ანა ფრანკს კი ამ ლამაზი სიყვარულიდან შემორჩა პირველი კოცნა და ტკბილი მოგონებები. ცნობილია, რომ ანას დედა თვითონ უარს ამბობდა საკუთარ საკვებზე, რათა თავისი შვილებისთვის გაენაწილებინა. როგორც მოწმეები აცხადებენ, ანას და მის დას ერთ ბნელ ოთახში უწევდათ ცხოვრება. იყო საშინელი სიბინძურე. ანას და მარგო დაავადდა. ის გარდაიცვალა. რამდენიმე დღის შემდეგ გარდაიცვალა ანა ფრანკიც. გადარჩა მხოლოდ ანას მამა. თავის დღიურში ანა ფრანკი მოგვითხრობს, თუ როგორ იყვნენ შევიწროებულნი ებრაელები ნაცისტებისგან. ებრაელებს ეკრძალებოდათ საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებზე სიარული. მათ აიძულებდნენ მკერდზე ეტარებინათ ვარსკვლავი. ფაშისტების სოციალური გეგმის ნაწილი იყო ებრაელი ერის მოსპობა. ანა ფრანკი თვითონ იყო მოწმე, როგორ გაჰყავდათ თავისი მოძმენი საკონცენტრაციო ბანაკებში, საიდანაც ისინი აღარ ბრუნდებოდნენ.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Anne Frank Center, United States
* Anne Frank House
* Anne Frank Trust UK
* Anne Frank-Fonds (Foundation)

## სქოლიო
კატეგორია:ჰოლოკოსტი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:ჰოლოკოსტის მსხვერპლნი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მიხეილ ბითაძე

**მიხეილ ალექსის ძე ბითაძე** (დ. 20 აგვისტო  [ ძვ. სტ. 7 აგვისტო], 1903, ქ. ხაშური ―   გ. 9 დეკემბერი, 1983, ქ. კოლომნა, მოსკოვის ოლქი) — ქართველი მშენებელი ინჟინერი, ნაგებობათა ფუძე-საძირკვლების მშენებლობის სპეციალისტი.

## ბიოგრაფია
მიხეილ ალექსის ძე ბითაძე დაიბადა 1903 წლის  20 აგვისტოს ქ. ხაშურში. საშუალო განათლება მიიღო ხაშურის გიმნაზიაში. 1931 წელს დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. მუშაობდა თბილისის სამშენებლო-საპროექტო გზატკეცილების სამმართველოში (1936). თბილისის სატყეო-ტექნიკურ ინსტიტუტში (1937). 1935-იდან მუშაობს ქ. ნორილსკში. მონაწილეობდა მუდმივად გაყინულ გრუნტებზე მკაცრ კლიმატურ პირობებში ნაგებობათა საძირკვლების რაციონალური კონსტრუქციების დამუშავებისა და დანერგვაში (ლენინური პრემია (1966), დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული   20 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს   სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1931)
კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები
აბულხაირი (უმცროსი ჟუზი)

[thumb|200px|ყაზახეთი, [საფოსტო მარკა, აბულ ხაირ ხანი, 2001 (Michel 316)]]
**აბულხაირი** (; დ. 1693 — გ 1748) — ყაზახური უმცროსი ჟუზის ხანი (დღევანდელი დასავლეთ ყახაზეთი). მისი მმართველობის პერიოდში უმცროსი ჟუზი მონაწილეობდა ძუნგართა წინააღმდეგ ომში (1723-30), რომელიც ამ უკანასკნელთა ყახაზეთის ტერიტორიებზე შემოსევას მოჰყვა. მისი ხელმძღვანელობით ყახაზებმა ძუნგარების ძალები დაამარცხეს მდ. ბულანტისთან (1726) და ანრაკაის ბრძოლაში (1729).

ძუნგართა წინააღმდეგ რუსების დახმარების მოსაპოვებლად აბულ ხაირ ხანმა რუსეთის მეფის ქვეშევრდომობა მიიღო 1731 წელს. მოგვიანებით მან სცადა რუსეთის გავლენის შემცირება ყაზახურ უმცროს ჟუზზე.

## ლიტერატურა 
* Ерофеева, Ирина В. Хан Абулхаир. Полководец, правитель, политик. Алматы, Даик-Пресс, 2007

კატეგორია:ყაზახი ხანები
კატეგორია:ყაზახეთის ისტორია
კატეგორია:დაბადებული 1693
კატეგორია:გარდაცვლილი 1748
ტუბერკულოზი

**ტუბერკულოზი** ( – ხორკლი) — ინფექციური დაავადება, რომელსაც იწვევს რამდენიმე სახეობის მიკობაქტერია (ძირითადად Mycobacterium tuberculosis). ტუბერკულოზი ყველაზე ხშირად აზიანებს ფილტვებს. მეოცე საუკუნემდე იგი პრაქტიკულად განუკურნებელი დაავადება იყო.

ტუბერკულოზის გამომწვევი — ტუბერკულოზის მიკობაქტერია (კოხის ჩხირი) უხშირესად ფილტვებს აზიანებს. იგი შეიძლება იყოს ჩასუნთქულ ჰაერში, ნახველის წვეთებში, ჭურჭელზე და ა.შ. ტუბერკულოზი არა მარტო ჰაერწვეთოვანი გზით გადამდები ინფექციაა, არამედ მტვრითაც გადაიტანება. ნესტიან ადგილებში, სადაც მზის სხივები ვერ აღწევს, ტუბერკულოზის გამომწვევი ბაქტერიები დიდხანს ინარჩუნებენ სიცოცხლისუნარიანობას. მშრალ, კარგად განათებულ ადგილებში, მზის სხივების (კერძოდ კი ულტრაიისფერი სხივების) პირდაპირი მოქმედებით ისინი მალე იღუპებიან.

**ტუბერკულოზის პრევენცია** მოიცავს მაღალი რისკის ჯგუფების გამოვლენას, ადრეულ დიაგნოსტიკას და მკურნალობას, ახალშობილთა ვაქცინაციას. მაღალი რისკის ქვეშ შედიან აქტიური ტუბერკულოზით დაავადებული ოჯახის წევრები, თანამშრომლები, მეგობრები. მკურნალობა ტარდება რამდენიმე ანტიბიოტიკით ხანგრძლივი დროის განმავლობაში. ანტიბიოტიკებზე რეზისტენტული შტამების რაოდენობა იზრდება, რის გამოც ზოგიერთი ავადმყოფი ავადდება მრავალ ანტიბიოტიკზე რეზისტრენტული ტუბერკულოზით (MDR-TB).

ვარაუდობენ, რომ მსოფლიოს მოსახლეობის ერთი მესამედი ინფიცირებულია ტუბერკულოზის მიკობაქტერიით. ახალი შემთხვევები მოსახლეობის 1 %-ში ერთი წლის განმავლობაში. 2014 წელს აქტიური ტუბერკულოზის 9,6 მილიონი შემთხვევა გამოვლინდა, რომელთაგან 1,5 მილიონი პაციენტი გარდაიცვალა. გარდაცვლილთაგან 95 % განვითარებადი ქვეყნების მოქალაქეები იყვნენ. ახალი შემთხვევების რაოდენობამ იკლო 2015 წლიდან. აზიისა და აფრიკის მოსახლეობის 80 % ტუბერკულოზზე ტესტირებისას დადებით შედეგს აჩვენებს, ხოლო ამერიკის შეერთებულ შტატებში ეს მაჩვენებელი 5–10 %-ს უდრის. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

კატეგორია:ბაქტერიული დაავადებები
ოთარ ბლიაძე

**ოთარ ილიას ძე ბლიაძე** (დ. 1928, სოფ. საკირე, ბორჯომის რაიონი), ქართველი მშენებელი, წარმოების ნოვატორი, სოციალისტური შრომის გმირი (1971). სკკპ წევრი 1958-იდან.

## ბიოგრაფია
1949-1969 წლებში მუშაობდა ჩითახევჰესის, ბულაჩაურის გვირაბის, ტყიბულჰესის, ლაჯანურჰესის და ხრამჰეს 2-ის მშენებლობაზე. 1963 წლიდან ენგურჰესის მშენებლობაზეა. ბლიაძის ბრიგადამ ჰიდრომშენებლობაში პირველმა აითვისა დიდი კვეთის გვირაბების ჩქაროსნული და მაღალხარისხოვანი დაბეტონება მოძრავი ლითონის ყალიბით. მონაწილეობდა სკკპ XXII ყრილობის მუშაობაში. დაჯილდოებულია ორი ლენინის ორდენით.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 2, გვ. 429, თბ., 1977

კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 1928
პულტენის ხიდი

thumb|250px|პულტენის ხიდი, ბათი.
**პულტენის ხიდი** (), მდებარეობს მდ. ავონზე, ბათში, ინგლისი. აიგო 1773 წელს. პროექტის ავტორია რობერტ ადამი. ეს არის ერთ-ერთი იმ ოთხი ხიდიდან მსოფლიოში, რომელსაც მთელ პერიმეტრზე მაღაზიები აქვს ჩამწკრივებული (ყვავილების, ანტიკური რუკების მაღაზიები და ხილის წვენების ბარი).

ხიდს სახელი ფრენსის პულტენის ჰქვია. ეს უკანასკნელი ბათუიკის მამულის მემკვიდრე იყო მდინარის მეორე მხარეს ბათიდან. ბათუიკი მცირე სოფელი იყო, თუმცა ფრენსისის მეუღლე უილიამ ჰონსტოუნი მასში დიდ პოტენციალს ხედავდა. მან შექმნა გეგმა ამ ადგილას ახალი ქალაქის მშენებლობისთვის, რომელიც ისტორიული ბათის გარეუბანი უნდა გამხდარიყო. ამისთვის მას არსებულ ბორანზე უკეთესი კავშირი სჭირდებოდა, შესაბამისად გაჩნდა ეს ხიდიც.

კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ხიდები
გრიგოლ ბუხნიკაშვილი

**გრიგოლ (გუგული) ვარდენის ძე ბუხნიკაშვილი** (დ. 20 მაისი, 1897, სურამი, ახლანდელი ხაშურის რაიონი — გ. 30 აგვისტო, 1979, თბილისი) — ქართველი თეატრმცოდნე, კულტურის დარგის თვალსაჩინო ორგანიზატორი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1950). 

## ბიოგრაფია
გრიგოლ ბუხნიკაშვილმა 1930 წელს დაამთავრა თბილისის პედაგოგიური და 1949 წელს თეატრალური ინსტიტუტები. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო ხაშურის გიმნაზიის დასრულებისთანავე, 1914 წლიდან. 1911-1913 წლებში მონაწილეობდა სცენისმოყვარეთა წარმოდგენებში, სურამსა და ხაშურში, ხოლო 1916-1920 წლებში თბილისის ნაძალადევის სახალხო თეატრის სპექტაკლებში. ავტორია კომედიებისა „შეშინებული ანთიმოზი“, „კი მაგრამ“. 1926-1927 წლებში იყო რუსთაველის სახელობის თეატრის დირექტორი. 1928-1932 წლებში თბილისის სატირისა და სასოფლო მოძრავი თეატრების ხელმძღვანელი, 1932-1936 წლებში თბილისის სამხატვრო აკადემიის რექტორი, 1936-1939 წლებში მეტეხის მუზეუმის დირექტორი, 1939 წლიდან იყო საქართველოს თეატრის მუზეუმის დირექტორი. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები, გამოკვლევები ქართული თეატრის ისტორიის საკითხებზე. მათგან განსაკუთრებით საყურადღებოა მისი მონოგრაფიული ნაშრომი „ქართული თეატრის მატიანე. 1850-1917“ (ხელნაწერი დაცულია საქართველოს თეატრის მუზეუმში), რომელიც შეიცავს სრულ ანალიტიკურ ბიბლიოგრაფიას ოქტომბრის რევოლუციამდელი ქართული თეატრის და მისი ისტორიის შესახებ.

დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

## თხზულებები
* გრ. ბუხნიკაშვილი. კოტე მარჯანიშვილი, თბილისი, 1947.
* გრ. ბუხნიკაშვილი. ქართული თეატრი ასი წლის მანძილზე, თბილისი, 1950.
* გრ. ბუხნიკაშვილი. აკაკი ვასაძე, თბილისი, 1960.
* გრ. ბუხნიკაშვილი. თამარ ჭავჭავაძე, თბილისი, 1961.
* გრ. ბუხნიკაშვილი. ნიკო გოცირიძე, თბილისი, 1972.

## ლიტერატურა
* შ. ცუცქირიძე. ბუხნიკაშვილი გრიგოლ (გუგული) ვარდენის ძე.- ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, თბილისი, 1997, გვ. 513-514.  

 
კატეგორია:ქართველი თეატრმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული  1897
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
რობერტ ადამი

**რობერტ ადამი** (ინგლ. Robert Adam; დ. 3 ივლისი, 1728, კერკოლდი — გ. 3 მარტი, 1792, ლონდონი) — ნეოკლასიცისტი შოტლანდიელი არქიტექტორი, ინტერიერისა და ავეჯის დიზაინერი.

## ბიოგრაფია
ადამი დაიბადა კერკოლდში, ფაიფი, შოტლანდია, და მეორე ვაჟი იყო უილიამ ადამის ოჯახში. მამამისი ქვისმთლელი და არქიტექტორი იყო, რომელიც შოტლანდიაში იმ დროის საგარეუბნო სახლების წამყვანი დიზაინერი იყო. მისი უფროსი და უმცროსი ძმებიც არქიტექტორები იყვნენ, თუმცა რობერტმა ყველა დაჩრდილა.

მრავალი ხელოვნებათმცოდნე მას მე-18 საუკუნის უდიდეს არქიტექტორად მოიხსენიებს, რომელმაც ითავა ნეოკლასიკური სტილის აღორძინება ინგლისსა და შოტლანდიაში 1760 წლიდან მის გარდაცვალებამდე. სერ უილიამ ჩემბერსი იმ პერიოდის წამყვანი ბრიტანელი ოფიციალური არქიტექტორი იყო, თუმცა ადამს მრავალი მნიშვნელოვანი შეკვეთა ჰქონდა კერძო კლიენტებისგან და შესაბამისად, უფრო ხანგრძლივი სტილისტური გავლენა იქონია, რომელსაც ადამის სტილი შეარქვეს.

## ლიტერატურა
* Bolton, Arthur T. (1922, reprinted 1984) *The Architecture of Robert & James Adam, 1785–1794*, 2 volumes ISBN 0-907462-49-9
* Curl, James Stevens (2006) *Oxford Dictionary of Architecture and Landscape Architecture* 2nd Edition. Oxford University Press. ISBN 0-19-860678-8
* Glendinning, Miles, and McKechnie, Aonghus, (2004) *Scottish Architecture*, Thames and Hudson. ISBN 0-500-20374-1
* Graham, Roderick (2009) *Arbiter of Elegance: A Biography of Robert Adam* (Birlinn, ISBN 978-1-84158-802-5)

## რესურსები ინტერნეტში
*რობერტ ადამი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა

## სქოლიო
კატეგორია:შოტლანდიელი არქიტექტორები
კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრები
ნიკოლოზ ბლუაშვილი

**ნიკოლოზ კონსტანტინეს ძე ბლუაშვილი** (დ. 17 ივლისი, 1900, სოფ. ზარანი, შორაპნის მაზრა ―  გ. 9 ოქტომბერი, 1938, ხარკივი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, კომპარტიის წევრი 1919 წლიდან. 
## ბიოგრაფია
დამოუკიდებელი საქართველოს ჯარში რიგითად მსახურობდა. 1923 წელს საქართველოს კპ-ის მობილიზაციით გაიგზავნა წითელ არმიაში პოლიტმუშაკად. იყო ასეულის პოლიტხელი, ქართული დივიზიის პოლიტგანყოფილების ინსტრუქტორი, საორგანიზაციო განყოფილების უფროსი. 1929 წელს დაამთავრა მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემიასთან არსებული კურსები უფროს მეთაურთა შემადგენლობისათვის და დაინიშნა პირველი ქართული სამთო-მსროლელი დივიზიის სამხედრო კომისრად. 1932 წლიდან ამიერკავკასიის წითელდროშოვანი არმიის პოლიტსამმართველოს უფროსის მოადგილე იყო, 1933 წლიდან ვოლგისპირეთის სამხედრო ოლქის პოლიტსამმართველოს უფროსის მოადგილე, 1936 წლიდან კი ხარკოვის სამხედრო ოლქის პოლიტსამმართველოს უფროსი. დაჯილდოებულია ორი წითელი დროშის ორდენით. 1937 წელს დააპატიმრეს და მოგვიანებით დახვრიტეს ხარკივში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია: წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:საქართველოს სსრ–ის შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ოქტომბერი
ანდრია ბიწაძე

**ანდრია ვასილის ძე ბიწაძე** (დ. 22 მაისი [ძვ. სტ. 9 მაისი], 1916, სოფელი ცხრუკვეთი, ახლანდელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტი ― გ. 6 აპრილი, 1994, მოსკოვი) — ქართველი მათემატიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1951), სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1958), პროფესორი (1959), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1969).

## ბიოგრაფია 
1940 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1940–1948 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის თბილისის მათემატიკის ინსტიტუტში და თბილისის უნივერსიტეტში, 1948–1959 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკის ინსტიტუტში, 1959–1971 წლებში — სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ციმბირის განყოფილების მათემატიკის ინსტიტუტში და ნოვოროსიბირსკის უნივერსიტეტში. 

1971 წლიდან მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკის ინსტიტუტში განყოფილების ხელმძღვანელად და მოსკოვის საინჟინრო-ფიზიკის ინსტიტუტში კათედრის გამგედ. მისი ძირითადი შრომები ეხება ელიფსური ტიპის დიფერენციალურ განტოლებათა თეორიას, შერეული ტიპის განტოლებათა თეორიას, მრავალგანზომილებიან სინგულარულ ინტეგრალურ განტოლებათა თეორიას და ფუნქციათა თეორიის სასაზღვრო ამოცანებს. მათემატიკურ სამეცნიერო ლიტერატურაში ა. ბიწაძის სახელს ატარებს ახალი ბუნების რამდენიმე განტოლება, ამოცანა და ფორმულა, რომლებიც პირველად მისი კვლევის საგანს შეადგენდა. 

ანდრია ბიწაძე მრავალი წლის განმავლობაში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის, მოსკოვის, ნოვოსიბირსკის უნივერსიტეტებში, ამავე ქალაქების მათემატიკის ინსტიტუტში. მინი|150პქ|მარცხნივ|ანდრია ბიწაძის საფლავი
არის 150-მდე სამეცნიერო შრომის ავტორი. სხვადასხვა დროს ხანგრძლივი ვადით იყო მიწვეული ლექციების და მოხსენებების წასაკითხად საზღვარგარეთის მრავალ ქვეყანაში: გერმანია, საფრანგეთი, ფინეთი, ამერიკის შეერთებული შტატები და სხვა.

მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, არის საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ნ. მუსხელიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1982), შრომის წითელი დროშის ორდენის ორგზის კავალერი (1966, 1975), დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1971). ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით (1986) და მედლებით. იყო ჭიათურის საპატიო მოქალაქე. გარდაიცვალა მოსკოვში 1994 წელს, დაკრძალულია დონის მონასტერში.

## ლიტერატურა 
* *ებანოიძე თ.*, წერილები ქართველ მათემატიკოსებზე, თბ., 1981;
* Андрей Васильевич Бицадзе (к 70-летию со дня рождения). «Дифферециальныеуравнения», 1986, т. 22, № 12;
* Андрей Васильевич Бицадзе (к 70-летию со дня рождения). «Успехи математических на», 1986, т. 42, в. 3 (255);
* Канторович Л. В., Андрей Васильевич Бицадзе (к 50-летию со дня рождения). «Сибирский математический журнал», 1966, т. 7, № 4;

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:საბჭოთა მათემატიკოსები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ნათუ-ლა

**ნათუ-ლა** (ასევე **ნტულა**, ან **ნათულა**; ნეპ.: नाथू ला, ტიბეტ.: རྣ་ཐོས་ལ་) — უღელტეხილი ჰიმალაის მთებში. მდებარეობს ინდოეთისა და ჩინეთის საზღვარზე, აკავშირებს ინდოეთის შტატ სიკიმს ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის ტიბეტის ავტონომიურ რეგიონთან. უღელტეხილი ზღვის დონიდან 4310 მ-ზე მდებარეობს და ისტორიულად ძველი აბრეშუმის გზის ერთ-ერთი მონაკვეთი იყო. „ნათუ“ ნიშნავს „მსმენელ ყურებს“, ხოლო „ლა“ ნიშნავს „გადასასვლელს“ ტიბეტურად.

ნათუ-ლა ერთ-ერთია სამი სავაჭრო შემაერთებელ გზათაგან ინდოეთსა და ჩინეთს შორის. დანარჩენი ორია შიფკი-ლა ჰიმაჩალ-პრადეშში და ლიპუ-ლეხი უტარაკჰანდში. უღელტეხილი ინდოეთმა ჩაკეტა 1962 წელს ჩინეთ-ინდოეთის ომის დროს და მხოლოდ 2006 წელს გაიხსნა მრავალი ორმხრივი სავაჭრო შეთანხმების შედეგად.

## რესურსები ინტერნეტში
* უღელტეხილი ნათუ-ლა  

კატეგორია:ინდოეთის უღელტეხილები
კატეგორია:ჩინეთის უღელტეხილები
ალექსანდრე ბუხნიკაშვილი

**ალექსანდრე ვარდენის ძე ბუხნიკაშვილი** (დ.  4 ივნისი [ძვ. სტ. 22 მაისი], 1909, სურამი, ახლანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი ― გ. 1 მაისი, 1983, თბილისი) —  ქართველი გეოლოგი და გეოფიზიკოსი, გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1968). თეატრმცოდნის და მწერლის გრიგოლ ბუხნიკაშვილის უმცროსი ძმა.

## ბიოგრაფია 
ა. ბუხნიკაშვილმა 1931 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტი. 1937 წლამდე ეწეოდა გეოლოგიურ და გეოფიზიკურ კვლევას საქართველოს მუნიციპალიტეტებში. 1937-1953 წლებში იყო ხელმძღვანელ საბჭოთა და პარტიულ სამუშაოზე. 1953-1972 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორი. ძირითადი მეცნიერული შრომები აქვს დედამიწის ქერქისა და სასარგებლო წიაღიაეულის გეოფიზიკური მეთოდებით (ელექტროძიება) კვლევის დარგში. გეოფიზიკის ინსტიტუტში მონაწილეობდა და ხელმძღვანელობდა სეტყვის ღრუბლებზე აქტიური ზემოქმედების მეთოდებისა და ტექნიკური საშუალებების დამუშავება-დანერგვის საქმეს, რისთვისაც მას, მეცნიერთა ჯგუფთან ერთად, 1969 წელს მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია. 

1972-1975 წლებში იყო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი რედაქტორის პირველი მოადგილე. 1975 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული საწარმოო ძალებისა და ბუნებრივი რესურსების შემსწავლელი სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე. იყო საქართველოს II და III მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულის შრომის წითელი დროშის, წითელი ვარსკვლავის, 2 „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით, აგრეთვე მედლებით.

ა. ბუხნიკაშვილი დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები

კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
ერმილე ბურჭულაძე

**ერმილე (ერმალოზ) ესეს ძე ბურჭულაძე** (დ. 4 ოქტომბერი, 1901, სოფ. სამება, ახლანდელი ჩოხატაურის რაიონი ―   გ.   5 სექტემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1950), პროფესორი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1962).

## ბიოგრაფია
1928–1934 წლებში სწავლობდა  და დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, იქვე ასპირანტურა. 1934 წლიდან მუშაობდა  სკკპ  ცკ-თან არსებული მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალში უფროს მეცნიერ მუშაკად. 1935–1937 წლებში იყო გორის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტის დეკანი, 1937–1939 წლებში — საქართველოს სსრ განათლების  სახალხო კომისარი. 1939–1947 წლებში — თბილისის ალექსანდრე პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის დირექტორი და მარქსიზმ-ლენინიზმის კათედრის გამგე. 1953–1954 წლებში სტალინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი. 1954–1957 წლებში საქართველოს კპ ცკ-თან არსებული პარტსკოლის პროფესორი. 1957 წლიდან საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სკკპ ისტორისს, ხოლო 1968 წლიდან მეცნიერული კომუნიზმის კათედრის პროფესორი. ბურჭულაძე ავტორია მონოგრაფიებისა მეცნიერული კომუნიზმის მნიშვნელოვანი საკითხების შესახებ. იყო საქართველოს სსრ I-III მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 4 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
ე
კატეგორია:საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისრები
ზაურ ბოლქვაძე

**ზაურ ემელიანეს ძე ბოლქვაძე** (დ. 2 აპრილი, 1933, გუთური, ჩოხატაურის რაიონი — გ. 23 ივნისი, 1997) — ქართველი პოეტი.

## ბიოგრაფია
1941-1948 წლებში სწავლობდა გუთურის რვაწლიან სკოლაში, ხოლო 1948-1951 წლებში — ჩოხატაურის საშუალო სკოლაში. 1951 წელს ჩააბარა და 1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის ჟურნალისტიკის განყოფილება. ერთი წელი იმუშავა რადიოინფორმაციის მთავარ სამმართველოში. 1957 წლიდან მუშოაბდა გაზეთ „ახალგაზრდა სტალინელში“. პირველი ლექსი 1951 წელს გამოაქვეყნა, ლექსთა პირველი კრებული „ღელვის დასაწყისი“ — 1961 წელს. 1962-1965 წლებში იყო „ცისკრის“ განყოფილების გამგე. ავტორია რამდენიმე პოეტური კრებულისა: „ლექსები“ (1964, 1968, 1972, რუსულ ენაზე 1971), „მიწის სიმწვანე“ (1966), „ვარსკვლავები“ (1970) და სხვა. ბოლქვაძის ცალკეული ლექსები თარგმნილია უკრაინულ, სომხურ, გერმანულ, პოლონურ  და ბერძნულ ენებზე. თარგმნა ნ. ტიხონოვის, ა. ტვარდოვსკის, ბ. ახმადულინას, ილ კუპალას, ე. ლოტიანუს და სხვების ნაწარმოებები.

ზაურ ბოლქვაძის პირადი არქივი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

## ფოტოგალერეა

Zaur Bolkvadze 1.jpg
Zaur Bolkvadze 2.jpg
Zaur Bolkvadze 4.jpg
Zaur Bolkvadze 5.jpg

## ლიტერატურა 
*

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:დაბადებული 2 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ზაურ
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
გრიგოლ ბოგვერაძე

**გრიგოლ ალექსანდრეს ძე ბოგვერაძე** (დ. 2 მარტი, 1927, სოფ. ქვედა სიმონეთი, თერჯოლის რაიონი — გ. 26 სექტემბერი, 2001) — მოწინავე ქართველი რკინიგზელი, სოციალისტური შრომის გმირი (1959). სკკპ წევრი 1952 წლიდან. 
## ბიოგრაფია
1944 წელს დაამთავრა თბილისის № 1 რკინიგზის სახელოსნო სასწავლებელი. 1956 წელს ბოგვარაძის ელმავალმა კაპიტალური რემონტის გარეშე პირველმა გაიარა 500 ათასი კმ, ნაცვლად 250 ათ. კმ-ისა. 1966 წელს ბოგვერაძემ დაამთავრა როსტოვის  რკინიგზის ტრანსპოსტის ინჟინერთა ინსტიტუტი. 1968 წლიდან თბილისის რკინიგზის პროფტექნიკური სასწავლებლის დირექტორი, 1972 წლიდან თბილისის მშრომელთა დეპუტატების ლენინის სახელობის რაიონული საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე, 1974 წლიდან ამიერკავკასიის რკინიგზის თბილისის განყოფილების რაიონული პროფკომიტეტის თავმჯდომარე. სკკპ XXI ყრილობის დელეგატი, საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით და მედლებით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:დაბადებული 2 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1927
კატეგორია:გარდაცვლილი  26 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2001
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ნელი ფურტადო

მინი|ნელი ფურტადო
**ნელი კიმ ფურტადო** (Nelly Kim Furtado; დ. 2 დეკემბერი, 1978) — პორტუგალიური წარმოშობის კანადელი მომღერალი, კომპოზიტორი, ჩანაწერების პროდიუსერი და ინსტრუმენტალისტი.

ფურტადო ხალხისთვის ცნობილი 2000 წელს გამოშვებული სადებიუტო ალბომ  *Whoa, Nelly!*-ით და გრემის მფლობელი სიმღერით I'm Like a Bird გახდა. შვილის გაჩენის და კომერციულად ნაკლებად წარმატებული ალბომის *Folklore* (2003) გამოშვების შემდეგ, ის სალიდერო პოზიციებს 2006 წელს ალბომის  *Loose* გამოშვებით უბრუნდება, რასაც თან სდევს ჰიტი სინგლები Promiscuous ,Maneater, Say It Right, და All Good Things (Come to an End).

ნელი ფურტადო ცნობილია თავისი ექსპერიმენტებით სხვადასხვა ინსტრუმენტების, ჟანრების, ენების და ვოკალური სტილების გამოყენებით. ეს მრავალფეროვნება მისი სხვადასხვა კულტურებით დაინტერესებით და მრავალფეროვანი მუსიკალური გემოვნებიდან გამომდინარეობს.

## ბიოგრაფია
ნელი ფურტადო დაიბადა ვიქტორიაში, ბრიტანეთის კოლუმბიაში აზორესიდან (პორტუგალია) იმიგრირებული მარია მანუელა და ანტონიო ხოსე ფურტადოს ოჯახში. მას სახელი საბჭოთა ტანმოვარჯიშის, ნელი კიმის, პატივსაცემად დაარქვეს. ნელი კათოლიკურ ოჯახში იზრდებოდა და პირველად ოთხი წლის ასაკში დედასთან ერთად ეკლესიაში იმღერა პორტუგალიის დღეზე. მიუხედავად იმისა, რომ იგი თავის რელიგიურ მრწამსში ბოლომდე გარკვეული არაა, მას მაინც სჯერა ღმერთის, ათი მცნების და შვიდი მომაკვდინებელი ცოდვის. ინსტრუმენტებზე დაკვრა ცხრა წლისამ დაიწყო, ადრეულ წლებში ტრომბონზე დაუკელეკეზე დაკვრა ისწავლა, ხოლო მოგვიანებით გიტარასა და კლავიშს დაეუფლა. თორმეტი წლისამ სიმღერების დაწერა დაიწყო, და თინეიჯერობის დროს პორტუგალიურ სამარშო ბენდში გამოდიოდა.

პირველი მუსიკოსები, ვისთანაც ნელის შეხება ჰქონდა ანდერგრაუნდ რეპერები და დიჯეები იყვნენ. ზაფხულში, მეთერთმეტე კლასის ბოლოს ტორონტოში ვიზიტისას, ფურტადო ტალის ნიუკირკს შეხვდა, რომელიც ჰიპ ჰოპ ჯგუფ Crazy Cheese-ის წევრი იყო. მან თავისი ვოკალი დაურთო ჯგუფის 1996 წლის ალბომში, *Join the Ranks*, შესულ ტრეკს Waitin' 4 the Streets.

## დისკოგრაფია 
;სტუდიური ალბომები
* *Whoa, Nelly!* (2000)
* *Folklore* (2003)
* *Loose* (2006)
* *Mi Plan* (2009)
* *The Spirit Indestructible* (2012)
* *The Ride* (2017)
* *7* (2024)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კანადელი მომღერლები
კატეგორია:ტრიპ-ჰოპ მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მარიამ ბოკერია

**მარიამ სევერიანეს ასული ბოკერია** (დ. 4 იანვარი, 1901 [ძვ. სტ. 22 დეკემბერი, 1900], ბაქო ― გ. 15 ოქტომბერი, 1975, თბილისი) — ქართველი პედიატრი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1950), პროფესორი (1950); საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1926 წელს. 1947-1974 წლებში იყო ექიმთა დახელოვნების თბილისის სახელმწიფო ინსტიტუტის პედიატრიის კათედრის გამგე. 1974–1975 წლებში ამავე კათედრის კონსულტანტი, 1960–1971 წლებში საქართველოს პედიატრთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე.

მარიამ ბოკერიამ შეისწავლა ქრომაფინული სისტემის განვითარება ბავშვებში და მისი ცვლილებები ბავშვთა ზოგიერთი დაავადების დროს, სასუნთქი გზების დაავადებანი ბავშვებში, ბავშვთა ტუბერკულოზის თავისებურებანი და სხვა. იკვლევდა მუცლადყოფნის დროს განვითარებული ბავშვთა დაავადებებისა და სიკვდილიანობის მიეზეზებს. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი პედიატრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
თამარ ბოლქვაძე

**თამარ სპირიდონის ასული ბოლქვაძე** (დ. 9 ივნისი, 1904, ქუთაისი ―  გ. 15 მაისი, 1972, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) ― ქართველი კონომსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1961).

ბოლქვაძის პირველი როლია ვალიდა ივანე პერესტიანის ფილმში „სამი სიცოცხლე“ (გიორგი წერეთლის „პირველი ნაბიჯის“ მიხედვით, 1924). სხვა როლებია: ქეთო („ხანუმა“, 1926), მერი („თავადის ასული მერი“, 1926), ტელემაკის ქალიშვილი („ჯანყი გურიაში“, 1928), პროკურორის ცოლი („საკანი № 79“, 1929).

ბოლქვაძე იმ მსახიობთა რიცხვს ეკუთვნის, რომელთაც საფუძველი ჩაუყარეს ქართულ კინოხელოვნებას.
## ფილმოგრაფია
*1924: „სამი სიცოცხლე“   (ვალიდა) რეჟ.  ივანე პერესტიანი
*1926: „ხანუმა“ (ელო-ადამის ქალიშვილი) რეჟ. ალექსანდრე წუწუნავა
*1926: „თავადის ასული მერი“  (თავადის ასული მერი)   რეჟ. ვლადიმერ ბარსკი
*1928: „ჯანყი გურიაში“  (ტელემაკის ქალიშვილი)    რეჟ.  ალექსანდრე წუწუნავა 
*1929: „საკანი №79“  (პროკურორის მეუღლე)   რეჟ. ზაქარია ბერიშვილი
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:დაბადებული 9 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1972
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
თამარ
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
თინათინ ბოლქვაძე

**თინათინ ბოლქვაძე** (დ. 29 ნოემბერი, 1918, ოზურგეთი — გ. 11 მარტი, 2003) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1971), აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი (1976).

## ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი. 1940–1948 წლებში მუშაობდა რუსთაველის სახელობის თეატრში. 1949 წლიდან კი სოხუმის ჭანბას სახელობის თეატრის (ქართული დასი, შემდგომში — კ. გამსახურდიას დრამატული თეატრი) მსახიობი იყო. შესრულებული აქვს როლები: ქსენია (ბორის ლავრენიოვის „რღვევა“), გულიკო (გენო ქელბაქიანის „ახალგაზრდა მასწავლებელი“), სმერალდინა (კარლო გოლდონის „ორი ბატონის მსახური“), ნინო (მარიკა ბარათაშვილის „ჩემი ყვავილეთი“), კატრინი (უილიამ შექსპირის „ჭირვეული ცოლის მორჯულება“), ლილი ბელი (პატრიკის „უცნაური მისის რევიკი“), ნასტია (აკაკი გეწაძის „წმინდანები ჯოჯოხეთში“), მარგარიტი (ანატოლ ფრანსის „მუნჯი ცოლი“) და სხვა.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1958: საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1971: საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1976: აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი
* 1998: ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
თინათინ
ლუარსაბ ბოცვაძე

**ლუარსაბ გერასიმეს ძე ბოცვაძე** (დ.  16 იანვარი [ძვ. სტ. 4 იანვარი], 1866, სოფელი ნოღა, ახლანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ.   24 ივნისი, 1919, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე. 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ხონის საოსტატო სემინარია და იმავე წელს დაადგა მასწავლებლობის რთულ გზას. პედაგოგიური მოღვაწეობა დაიწყო წყალტუბოს სკოლაში, სადაც 3 წელი დაჰყო, რის შემდეგ წინამძღვრიანთკარის სასოფლო-სამეურნეო სკოლაში გადაიყვანეს.  1908 წელს დააარსა ყოველთვიური პედაგოგიური ჟურნალი „განათლება“, რომელსაც რედაქტორობდა 1908–1918 წლებში. 1890-იდან გარდაცვალებამდე იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თვალსაჩინო წევრი. ბოცვაძეს ეკუთვნის 350-მდე პედაგოგიური ნაშრომი და სტატია, სასწავლო პროგრამები სახალხო სკოლებისათვის. ბოცვაძის პედაგოგიური შეხედულებების საფუძველია ხალხურობის იდეა: საყოველთაო სავალდებულო და უფასო სწავლება ყველა ბავშვისათვის; ქალისა და ვაჟის ტანასწორი განათლება; სწავლება რეალური, ცხოვრების მოთხოვნილებათა გათვალისწინებით; მშობლიური ენის მთავარი ადგილი სწავლებაში; პატრიოტიზმისა და შრომისნოყვარეობის აღზრდა; რუსული ენის სწავლება რუსული და ევროპული კულტურის დაუფლებისათვის. ბოცვაძე აკრიტიკებდა „თავისუფალი აღზრდის“ თეორიას; აღზრდა მიაჩნდა ორგანიზებულ, მიზანმიმართულ პროცესად, რომელიც მიმდინარეობს მასწავლებლის ხელმძღვანელობით. ის დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა გონებრივსა და მორალურ არძრდას, მაგრამ ვერ ითვალისწინებდა მორალის კლასობრივ არსს და შეცდომით ქადაგებდა ერთნაირ ზნეობრივ ნორმებს კლასობრივი საზოგადოების ყველა წევრისათვის, აღზრდის მთავარ საშუალებად ბოცვაძეს მიაჩნდა შრომა; შრომითი აღზრდის მიზანი, მისი აზრით, პროფესიული მომზადება კი არ იყო, არამედ აღსაზდრელის შრომითი ჩვევების, შრომის უნარის გამომუშავება. მოზარდი თაობის აღზრდის საქმეში ბოცვაძე წამყვან როლს ანიჭებდა სკოლას. მან გააკრიტიკა მაშინდელი სკოლა, წამოაყენა ახალი სკოლის პრინციპები: სკოლის კავშირი ცხოვრებასთან, სწავლების საერო ხასიათი, სკოლისა  და ოჯახის კავშირი აღზრდის საქმეში, მასწავლებლის წამყვანი როლი აღზრდისა და სწავლების პროცესში, მასწავლებლის მუშაობის ჰუმანური მეთოდები. ბოცვაძე სწავლებისა და განათლების თეორიაში კ. უშინსკისა და ი. გოგებაშვილის მიმდევარი იყო.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **ნინო იოსების ასული ბაქრაძე** (დ. 1883, თბილისი — გ. 5 სექტემბერი, 1971, იქვე).

## თხზულებანი
* ლ. ბოცვაძე. პედაგოგიური თხზულებანი, თბილისი, 1982.

## ლიტერატურა
* *ი. ჭკუასელი*. ლუარსაბ ბოცვაძე, თბილისი, 1954.

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 88, თბ., 1994

 
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1866
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები