open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დანიელ ჩაპო

**დანიელ ჩაპო** (დ. 6 იანვარი 1977) — მოზამბიკელი პოლიტიკოსი, ადვოკატი და იურისტი, რომელიც 2025 წლის 15 იანვრიდან მოზამბიკის პრეზიდენტია. ჩაპო მანამდე, 2016-დან 2024 წლამდე, ინჰამბანეს პროვინციის გუბერნატორად მსახურობდა. იგი იყო მმართველი პოლიტიკური პარტიის, FRELIMO-ს გენერალური მდივანი და კანდიდატი 2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ჩაპო დაიბადა 1977 წლის 6 იანვარს ინჰამინგაში, სოფალას პროვინციაში, მოზამბიკი. დაწყებითი განათლება მან მიიღო ინჰამინგაში 1982-დან 1985 წლამდე, შემდეგ დონდოს რაიონში 1986-დან 1987 წლამდე; საშუალო განათლება კი დონდოს რაიონში 1988-დან 1996 წლამდე, შემდეგ კი ბეირაში, სამორა მაშელის სახელობის საშუალო სკოლაში 1997-დან 1998 წლამდე. ჩაპო ნოტარიუსი 2004 წელს გახდა.

ჩაპო 1997-1998 წლებში მუშაობდა რადიო Miramar-ის წამყვანად ბეირაში, ხოლო მოგვიანებით, 2003-2004 წლებში, ტელევიზია Miramar-ის ახალი ამბების წამყვანი იყო დედაქალაქში. 2005 წელს იგი ნაკალა-პორტუს კონსერვატორად დაინიშნა.

## პოლიტიკური კარიერა
ჩაპო პოლიტიკაში პარტია FRELIMO-სთან ერთად 2009 წელს შევიდა და ნაკალა-ა-ველჰას რაიონის ადმინისტრატორად დაინიშნა. მისი ნომინაცია მოულოდნელობად ჩაითვალა, რადგან იგი შედარებით ნაკლებად ცნობილი პირი იყო. 13 მაისს იგი პარტიის დროებით გენერალურ მდივნად დაინიშნა. მოგვიანებით მან გამოაცხადა გუბერნატორის პოსტიდან გადადგომის შესახებ, რაც საკანონმდებლო ორგანომ 23 მაისს დაამტკიცა, რათა 9 ოქტომბრის არჩევნებზე მოეხდინა კონცენტრირება. ინჰამბანეს პროვინციის გუბერნატორის პოსტზე იგი ედუარდო მუსანჰანემ შეცვალა.

### საპრეზიდენტო კანდიდატი
ჩაპო არის FRELIMO-ს პირველი საპრეზიდენტო კანდიდატი, რომელიც დაიბადა 1975 წელს პორტუგალიისგან ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ. 24 ოქტომბერს მოზამბიკის საარჩევნო კომისიამ გამოაცხადა, რომ ჩაპომ არჩევნებში ხმების 71%-ით გაიმარჯვა, თუმცა არჩევნები ჩაიჩრდილა ფართომასშტაბიანი თაღლითობისა და დარღვევების შესახებ ბრალდებებით. ოპოზიციურმა პარტიამ PODEMOS სადავო გახადა შედეგები და გამოაქვეყნა საკუთარი პარალელური დათვლა, რომლის მიხედვითაც ვენანსიო მონდლანემ ხმების 53% მიიღო. შედეგები ასევე კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენეს მოზამბიკის საეპისკოპოსო კონფერენციამ და ევროკავშირმა. არჩევნების შედეგების გამო დაიწყო სისხლიანი პროტესტი, რომელსაც სულ მცირე 300-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა (ძირითადად დემონსტრანტები პოლიციისა და არმიის ძალების მხრიდან).

## პრეზიდენტობა
პროტესტის მიუხედავად, ჩაპოს ინაუგურაცია 2025 წლის 15 იანვარს შედგა. 2025 წლის 18 იანვარს ჩაპომ პრემიერ-მინისტრად მარია ბენვინდა ლევი დანიშნა. თავის პირველ გამოსვლებში ჩაპომ პრიორიტეტად კორუფციასთან ბრძოლა, ახალგაზრდების უმუშევრობის დაძლევა და სამთავრობო ხარჯების შემცირება დაასახელა. 2026 წლის თებერვლის დასაწყისში მან ასევე უხელმძღვანელა თითქმის ხუთწლიანი პაუზის შემდეგ "მოზამბიკის თხევადი ბუნებრივი აირის" (LNG) მეგაპროექტის განახლებას.

## პირადი ცხოვრება
ჩაპო დაქორწინებულია გუეტა სულემან ჩაპოზე და ჰყავს ოთხი შვილი. იგი ქრისტიანია.

## იხილეთ აგრეთვე
*მოზამბიკის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:მოზამბიკის პრეზიდენტები
ალფრედ ნაკაში

**ალფრედ ჟორჟ ნაკაში** (ან **ნაკაში**; არაბ.: ألفرد جورج النقاش; დ. 3 მაისი, 1888 – გ. 26 სექტემბერი, 1978) — ლიბანელი სახელმწიფო მოღვაწე, პრემიერ-მინისტრი და სახელმწიფოს მეთაური ლიბანში საფრანგეთის მანდატის დროს. 1919 წელს მან წვლილი შეიტანა *La Revue Phénicienne*-ში, რომელიც შარლ კორმმა ბეირუთში დააარსა. ის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე იყო, როდესაც საფრანგეთის ხელისუფლებამ იგი პრეზიდენტად დანიშნა ემილ ედის გადადგომის შემდეგ. პიერ-ჟორჟ არლაბოსი 6 დღის განმავლობაში მსახურობდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად, სანამ ნაკაში თანამდებობას დაიკავებდა. 1953 წლიდან 1955 წლამდე ის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობას იკავებდა. ბეირუთის ეროვნული მუზეუმი და 1942 წლის 27 მაისს გახსნა.

ლიბანის დედაქალაქ ბეირუთში ერთ-ერთ ქუჩას მისი სახელი ეწოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესები

**რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესები** – წესები, რომლებიც ადგენენ ძირითად დებულებეს და სამუშაო წესებს რკინიგზის და რკინიგზის ტრანსპორტის მუშაკთათვის, განსაზღვრავს ძირითად ზომებს, მთავარი ნაგებობების, მოწყობილობებს და მოძრავი შემადგენლობის შენახვის ნორმებს და მათზე დაწესებულ საკლასო მოთხოვნებს, მატარებელთა მოძრაობის ორგანიზაციის სისტემას და სიგნალიზაციის პრინციპებს. ტექნიკური ექსპლოატაციის წესები აუცილებელია სარკინიგზო ტრანსპორტის ყველა ქვედანაყოფებისათვის და მუშაკთათვის, რადგან მათი შესრულება საშუალებას იძლევა უზრუნველყოს რკინიგზის ტრანსპორტის ყველა რგოლის თანმიმდევრული, მკაფიო და შეუფერხებელი მუშაობა და მოძრაობის უსაფრთხოება.

ტექნიკური ექსპლოატაციის წესები — რკინიგზების *ერთიანი კანონი*.

## რუსეთის იმპერიის რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესები 
### ისტორია 
პირველად რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესები, ღია საერთო მოხმარებისათვის, შემოღებული იქნა რუსეთის იმპერიის გზათა მიმოსვლის მინისტრის გენერალ-ადიუტანტის კ. ნ. პოსეტის 1883 წლის 27 ივნისის № 5900 განკარგულებით. შემდგომში ის რამდენჯერმე გადაიხედა და ხელახლა დამტკიცდა 1889 წლის თებერვალში და 1891 წლის ივნისში. რუსეთის იმპერიის გზათა მიმოსვლის მინისტრის 1898 წლის 19 მარტის № 5343 დადგენილებით მიღებული იქნა რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესების ახალი რედაქცია. ამასთან ხაზი გაესვა შემდეგს:

„რუსეთის რკინიგზის საერთო წესდების 166-ე მუხლის და იმავე წესდების 180-ე მუხლის დანართის მე-20 პუნქტის საფუძველზე ყველა სახელმწიფო და კერძო საერთო სარგებლობის საორთქლმავლო რკინიგზებმა სახელმძღვანელოდ და შესასრულებლად უნდა მიიღონ ასეთი წესები გამოქვეყნებიდან ექვსი თვის შემდეგ ნაცვლად 1883 და 1893 წლების შესაბამისი წესებისა“.

მინისტრის დადგენილებაში ასევე ნათქვამი იყო, რომ ეს წესები შემოღებული იქნა არსებული შესაბამისი დადგენილებების ნაცვლად. ამასთან დაზუსტდა, რომ „სიგნალების შესახებ რეგულაციები“, რომელიც შემოღებული იქნა გზათა მიმოსვლის მინისტრის 1873 წლის 31 იანვრის № 42 დადგენილებით, რჩება ძალაში (ეს მდგომარეობა გახდა რკინიგზებზე სიგნალიზაციის ინსტრუქციის საფუძველი).

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სარკინიგზო ტრანსპორტი
კატეგორია:შენობა-ნაგებობების ექსპლოატაცია
ატიპური ტერატოიდული რაბდოიდული სიმსივნე

[მინი|ატიპიური ტერატოიდული-რაბდოიდული სიმსივნე. [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T1 რეჟიმში, კონტრასტით.]]
**ატიპური ტერატოიდული რაბდოიდული სიმსივნე** (ინგ. **AT/RT** - **A**typical **t**eratoid **r**habdoid **t**umor) — თავის ტვინის ავთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც ძირითადად გვხვდება 2-3 წლამდე ბავშვებში, უკანა ფოსოში. AT/RT არის კომპლექსური სიმსივნე, რომელიც შეიცავს ეპითელურ, მეზენქიმურ და ნეიროექტოდერმულ ელემენტებს. ჰისტოლოგიურად და რადიოლოგიურად მსგავსია მედულობლასტომისა, თუმცა, მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი არის რაბდოიდული უჯრედები (დიდი ზომის უჯრედები ექსცენტრულად მდებარე ბირთვითა და ეოზინოფილური ციტოპლაზმით) ჰისტოლოგიურად. გამომწვევი მიზეზია სიმსივნის სუპრესორული SMARCB1 ან/და SMARCA4 გენების მუტაცია. რადიოლოგიურ კვლევებზე ახასიათებს ახლომდებარე ქსოვილების (დურას ჩათვლით) ინვაზია, მასური ეფექტი, ჰეტეროგენულობა, კისტური და ცხიმოვანი/ჰემორაგიული კომპონენტები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Atypical teratoid/rhabdoid tumour - Radiopaedia
* Atypical teratoid / rhabdoid tumor - Pathology Outlines 

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
სუბდურალური ჰემატომა

მინი|284x284პქ|მარცხენამხრივი მწვავე სუბდურალური ჰემატომა. კომპიუტერული ტომოგრაფია.
მინი|227x227პქ|მარჯვენამხრივი ქრონიკული სუბდურალური ჰემატომა (ლურჯი ისარი). კომპიუტერული ტომოგრაფია.
**სუბდურალური ჰემატომა** (ასევე ცნობილი, როგორც **სუბდურული ჰემატომა** ან **სუბდურალური სისხლდენა**. ინგ. **SDH** - **S**ub**d**ural **h**ematoma) — სისხლის დაგროვება სუბდურალურ სივრცეში - ცენტრალური ნერვული სისტემის მაგარ და ქსელისებრ გარსებს შორის. სისხლდენა უმეტესად ვითარდება თავის ტრავმის შედეგად, დამაკავშირებელი ვენებიდან (ინგ. bridging veins), რომლებიც კვეთენ სუბდურულ სივრცეს. დიაგნოზის დასასმელად ოქროს სტანდარტია კომპიუტერული ტომოგრაფია (კტ), რისი დახმარებითაც შეიძლება მწვავე, ქვემწვავე და ქრონიკული სუბდურალური ჰემატომების განსხვავება. 1.მწვავე სუბდურალური ჰემატომა შეიცავს ახლად შედედებულ სისხლს და კტ-ზე ახასიათებს ჰიპერდენსული (ნათელი) შეფერილობა.  2.ქვემწვავე სუბდურალურ ჰემატომაში ნაწილობრივ ადგილი აქვს შედედებული სისხლის დაშლას და, შესაბამისად, ჰემატომა ნაწილობრივ გათხევადებულია, კტ-ზე კი ახასიათებს იზოდენსური (თავის ტვინის ქსოვილის მსგავსი) შეფერილობა. 3.ქრონიკული სუბდურალური ჰემატომა უმეტესად გამოწვეულია ნელი და გახანგრძლივებული სისხლდენით, რის გამოც მასში არსებული შედედებული სისხლი სრულადაა დაშლილი და აქვს თხევადი კონსისტენცია, კტ-ზე კი ახასიათებს ჰიპოდენსური (ბნელი) შეფერილობა, ხშირად - კალციფიკაციებიც. კლინიკური გამოვლინებები ძირითადად მოიცავს ცნობიერების დათრგუნვას, გუგის პათოლოგიებსა და ფოკალურ ნევროლოგიურ ნიშნებს, გამომდინარე ჰემატომის მდებარეობიდან. 3 მმ-ზე მცირე ზომის ჰემატომები უმეტესად არ საჭიროებს ქირურგიულ ჩარევას, თუმცა, საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელია ჰემატომის ნეიროქირურგიული მოშორება კრანიოტომიის გზით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Subdural haemorrhage - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევა

მინი|სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევა (თეთრი ისრები). კომპიუტერული ტომოგრაფია.
**სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევა** (ასევე ცნობილი, როგორც **სუბარაქნოიდული ჰემორაგია** ან **ქსელქვეშა სისხლჩაქცევა**. ინგ. **SAH** - **S**ub**a**rachnoid **h**emorrhage) — სისხლის დაგროვება სუბარაქნოიდულ სივრცეში - ცენტრალური ნერვული სისტემის ქსელისებრ (არაქნოიდულ) და რბილ (პია) გარსებს შორის. სისხლდენა უმეტესად ვითარდება თავის ტრავმის ან ანევრიზმის გასკდომის შედეგად, არტერიებიდან. დიაგნოზის დასასმელად ოქროს სტანდარტია კომპიუტერული ტომოგრაფია (კტ). აღსანიშნავია, რომ სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევა თითქმის სულ არის მწვავე, ვინაიდან სისხლდენა ვითარდება არტერიიდან მაღალი წნევით, რის გამოც შედედებული სისხლის დაშლამდე აღინიშნება მძიმე სიმპტომები ან სიკვდილი. კლინიკური გამოვლინებები, ძირითადად, მოიცავს ცნობიერების დაკარგვას, თავის ტკივილს (პაციენტები ხშირად ახასიათებენ, როგორც "ცხოვრებაში ყველაზე საშინელ თავის ტკივილს"), გუგის პათოლოგიებს, მენინგიზმს (მენინგიტისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები მენინგიტის არარსებობისას) და ფოკალურ ნევროლოგიურ ნიშნებს, გამომდინარე სისხლდენის მდებარეობიდან. მკურნალობა დამოკიდებულია სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევის გამომწვევ მიზეზზე (მაგ. ანევრიზმის გასკდომისას საჭიროა მისი ნეიროქირურგიული კლიპირება).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Subarachnoid haemorrhage - Radiopaedia
კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
თავის ტვინის სისხლჩაქცევა

მინი|ინტრაპარენქიმული და ინტრავენტრიკულური (პარკუჭშიდა) სისხლჩაქცევა. კომპიუტერული ტომოგრაფია.
**თავის ტვინის სისხლჩაქცევა** (ასევე ცნობილი, როგორც **ინტრაპარენქიმული სისხლჩაქცევა** ან **ინტრაცერებრული სისხლჩაქცევა**. ინგ. **ICH** - **I**ntra**c**erebral **h**emorrhage) — სისხლდენა თავის ტვინის ქსოვილში (პარენქიმაში) ან/და პარკუჭებში. სისხლდენა უმეტესად ვითარდება თავის ტრავმის, ანევრიზმის გასკდომის შედეგად ან სისხლძარღვოვანი პათოლოგიებიდან (არტერიოვენური მალფორმაცია, კავერნოზული მალფორმაცია), ძირითადად - არტერიებიდან. დიაგნოზის დასასმელად ოქროს სტანდარტია კომპიუტერული ტომოგრაფია (კტ), რისი დახმარებითაც შეიძლება მწვავე, ქვემწვავე და ქრონიკული სისხლჩაქცევების განსხვავება, თუმცა, აღსანიშნავია, რომ სისხლჩაქცევა უმეტესად არის მწვავე, ვინაიდან სისხლდენა ვითარდება არტერიიდან მაღალი წნევით, რის გამოც შედედებული სისხლის დაშლამდე აღინიშნება სიმპტომები ან სიკვდილი. კლინიკური გამოვლინებები ძირითადად მოიცავს ცნობიერების დათრგუნვას, გუგის პათოლოგიებს, თავის ტკივილს, ღებინებას, გულყრასა და ფოკალურ ნევროლოგიურ ნიშნებს, გამომდინარე სისხლჩაქცევის მდებარეობიდან. მკურნალობა დამოკიდებულია სისხლჩაქცევის გამომწვევ მიზეზზე (მაგ. ანევრიზმის გასკდომისას საჭიროა მისი ნეიროქირურგიული კლიპირება).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Intracerebral haemorrhage - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
უსაფრთხოება

**უსაფრთხოება** – ზიანისგან ან სხვა საფრთხისგან დაცვის მდგომარეობა. უსაფრთხოება ასევე შეიძლება ეხებოდეს აღიარებული საფრთხეების კონტროლს, რისკის მისაღები დონის მისაღწევად.

## მნიშვნელობა 
ტერმინი ხშირად და სხვადასხვა კონტექსტში გამოიყენება. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს გავრცელებული შთაბეჭდილება, რომ მისი მნიშვნელობა კარგად ცნობილია და უნივერსალურად გასაგებია, არ არსებობს უნივერსალურად აღიარებული განმარტება. საერთო გაგების ვარაუდი გავრცელებულია სტანდარტებში, სახელმძღვანელო პრინციპებსა და დისერტაციებში, რომლებიც არ იძლევიან განმარტებას, რომელიც უზრუნველყოფს ტერმინის გამოყენებას კონკრეტულ კონტექსტში ცალსახად.

განმარტებები, როგორც წესი, საზოგადოების მიერ მიღებასა და გაგებაზეა დაფუძნებული, ამიტომ მოცემული განმარტება არ არის აუცილებლად უკეთესი, ვიდრე სხვა და შეიძლება სხვადასხვა ხედვის ილუსტრირება. ის შეიძლება განისაზღვროს, როგორც რისკისა და არასასურველი ინციდენტების არარსებობა, ან როგორც არასასურველი მოვლენებისგან თავდაცვისა და მათი შედეგების შემცირების უნარის არსებობა. ოქსფორდის ინგლისური ენის ლექსიკონი იყენებს ტერმინს „საფრთხისა და რისკებისგან თავისუფლება“, ხოლო მერიამ-ვებსტერის ლექსიკონი მას აღწერს, როგორც „დაცულობის მდგომარეობას ტკივილის, დაზიანების ან დანაკარგის განცდისგან ან გამოწვევისგან“.

## სქოლიო
კატეგორია:უსაფრთხოება
ფერჰათ აბასი

**ფერჰათ აბასი** ( დ. 24 აგვისტო, 1889 — გ. 24 დეკემბერი, 1985) — ალჟირელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1958-დან 1961 წლამდე ასრულებდა ქვეყნის (რომელსაც ჯერ კიდევ არ ჰქონდა მოპოვებული დამოუკიდებლობა) პრემიერ-მინისტრის მოვალეობას დროებით მთავრობაში. იგი ასევე იყო ეროვნული ასამბლეის პირველი პრეზიდენტი და სახელმწიფოს მეთაურის პირველი მოვალეობის შემსრულებელი დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ.

როგორც „ახალგაზრდა ალჟირელების“ გავლენიანი ფიგურა, აბასი თავდაპირველად მხარს უჭერდა ალჟირელი მუსლიმებისთვის საფრანგეთში თანაბარი პოლიტიკური უფლებების მინიჭებას და მათთვის საფრანგეთის მოქალაქეობის გადაცემას.

## იხილეთ აგრეთვე
* ალჟირის პრეზიდენტი

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:ალჟირის პრეზიდენტები
რკინიგზელი

[thumb|ლიანდაგის მშენებლობა. [სამხედრო მატარებელი რუსეთის იმპერიის არმია აზიაში, ილუსტრაცია „პატრიოტიზმი“-დან, 1904 წლის 6 მარტი.]]
**რკინიგზელი** — პროფესიის სახელი და მისი მესაკუთრე ადამიანი, დაკავშირებული რკინიგზის საქმიანობასთან (რკინიგზის ტრანსპორტთან, რკინიგზის მატარებელთან და ა.შ.) და მის დარგებთან.

**რკინიგზელები** სახელმწიფოს რკინიგზის დარგის როგორც მომუშავე სპეციალისტები და პენსიონერები დაკავებულები არიან მშენებლობის, ფუნქციონირების, მომსახურების და დარგის განვითარების სხვადასხვა ასპექტებით. *რკინიგზელის* პროფესია ყველა სპეციალობის ხალხს აერთიანებს, რომლებიც გეგმავენ დარგის და მშრომელების განვითარებას რკინიგზაზე და უზრუნველყოფენ მის უწყვეტ მუშაობას.

## ისტორია 
*რკინიგზელები* ფართე გაგების ტერმინია, რომელიც მოიცავს ამ პროფესიის ბევრ სპეციალობას და დაკავშირებულია პროექტირებასთან, მშენებლობასთან, ექსპლოატაციასთან, რკინიგზის ლიანდაგების, სადგურების და სხვა ელემენტების რემონტთან, ასევე მოძრავი შემადგენლობის პროექტირებასთან, მშენებლობასთან, ექსპლოატაციასთან, რემონტთან და სხვა დარგებთან რკინიგზის საქმიანობაში.

ზოგიერთი სარკინიგზო სპეციალობა: ლოკომოტივის მემანქანე, მემანქანის თანაშემწე, ლიანდაგისა და ხელოვნური ნაგებობების შემომვლელი, რკინიგზის სადგურის მორიგე, სიგნალიზაციის, ცენტრალიზაციისა და ბლოკირების ელექტრომექანიკოსი, სამატარებლო დისპეტჩერი, სამგზავრო ვაგონის გამცილებელი, სამგზავრო ვაგონის ელექტრომექანიკოსი, სამგზავრო მატარებლის უფროსი, ვაგონების დამთვალიერებელი, ტექნიკური დამთვალიერებლის პუნქტის ოპერატორი, საკონტაქტო ქსელის ელექტრომონტიორი, ენერგოდისპეტჩერი — ესენი ყველა *რკინიგზელები* არიან.

## მასობრივი კომუნიკაციების საშუალებები 
XX საუკუნის დასაწყისში რუსეთში გამოდიოდა (გამოიცემოდა 1903 წლიდან) ილუსტრირებული ყოველკვირეული ჟურნალი **«რკინიგზელი»**.

კატეგორია:რკინიგზის პროფესიები
სეკუბა კონატე

**სეკუბა კონატე** (დ. 6 ივნისი, 1964) — გვინეის არმიის ყოფილი გენერალი, რომელიც წარსულში იკავებდა ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას სამხედრო ხუნტაში, სახელწოდებით „დემოკრატიისა და განვითარების ეროვნული საბჭო“. სამხედრო აკადემიის დასრულების შემდეგ, საბრძოლო მოქმედებებში გამოჩენილი სიმამაცის გამო, მან მეტსახელად „ეფხვი“ (El Tigre) მიიღო. კონატემ ხალხში ისეთი პოპულარობა მოიპოვა, რომ მას მთავრობის მეთაურის თანამდებობაზეც კი მოიაზრებდნენ. მიუხედავად ამისა, იგი ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა, თუმცა ქვეყნის მართვაზე კონტროლი 2009 წლის დეკემბერში, პრეზიდენტზე განხორციელებული თავდასხმის შემდეგ გადაიბარა.

## ცხოვრება
კონატე დაიბადა 1964 წელს კონაკრიში, მანდინკას ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენელთა ოჯახში. მან განათლება მაროკოს ქალაქ მექნესში მდებარე სამეფო სამხედრო აკადემიაში (Académie Militaire Royale) მიიღო, რომელიც 1990 წელს დაასრულა.

## სამხედრო კარიერა
ბრძოლაში გამოჩენილი სამხედრო სიმამაცის გამო, კონატემ მეტსახელად „ეფხვი“ (El Tigre) მიიღო. იგი გადამზადებული იყო როგორც პარაშუტისტი და 2000–2001 წლებში მონაწილეობდა მრავალ ბრძოლაში RFDG-ის ამბოხების დროს.

## პოლიტიკური კარიერა
გვინეის პრეზიდენტი, ლანსანა კონტე, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ 2008 წლის დეკემბერში გარდაიცვალა. მეორე დღესვე სამხედრო კაპიტანი, მუსა კამარა გამოჩნდა და გვინეა ხუნტას მმართველობის ქვეშ გამოაცხადა, თავად კი მის მეთაურად დასახელდა. კონატე მოითხოვდა, რომ ხუნტას მმართველად ის განხილულიყო, რის გამოც მან და კამარამ პრეზიდენტის ვინაობის გამოსავლენად წილისყრა გამართეს.

2009 წლის 3 დეკემბერს, კამარას მკვლელობა სცადა მისმა ადიუტანტმა, აბუბაქარ დიაკიტემ. სანამ კამარა სამკურნალოდ მაროკოში საჰაერო გზით გადაჰყავდათ, ქვეყნის მართვა კონატეს დაეკისრა. იმ პერიოდში, როდესაც კამარა რეაბილიტაციას გადიოდა, აშშ-ის მთავრობამ გამოხატა სურვილი, რომ იგი გვინეაში აღარ დაბრუნებულიყო. კონატე დაინიშნა გარდამავალი რეჟიმის ხელმძღვანელად, რომელსაც 2010 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მომზადება დაევალა. აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის მოადგილის, უილიამ ფიცჯერალდის თქმით: „კამარას ყველა ქმედება ხელისუფლების ხელში ჩაგდების ცუდად შენიღბული მცდელობა იყო... კონატეს შემთხვევაში კი ჩვენ მსგავს რამეს ვერ ვხედავთ“.

2010 წელს კონატემ ორგანიზება გაუკეთა დემოკრატიულ არჩევნებს, რომელშიც ალფა კონდემ გაიმარჯვა. ხელისუფლების გადაცემის შემდეგ, კონატე აფრიკის კავშირის სამხედრო ძალების ხელმძღვანელად დაინიშნა.

## იხილეთ აგრეთვე
*გვინეის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები 
კატეგორია:გვინეის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
ჯოზეფ ჯეიმზ ჩისმენი

**ჯოზეფ ჯეიმზ ჩისმენი** (დ. 7 მარტი 1843 — გ. 12 ნოემბერი 1896) — ლიბერიის მე-12 პრეზიდენტი. დაიბადა ედინაში, გრანდ ბასას ოლქში; იგი სამჯერ აირჩიეს „True Whig“ (ნამდვილი ვიგების) პარტიის სიით. ჩიზმენმა განათლება ლიბერიის კოლეჯში (ამჟამად ლიბერიის უნივერსიტეტი) მიიღო.

## ადრეული ცხოვრება
ჩისმენი კარგად განათლებული იყო და პოლიტიკაში მოსვლამდე კარიერა მასწავლებლობით დაიწყო. პრეზიდენტობამდე იგი მსახურობდა სხვადასხვა სამთავრობო პოზიციაზე, მათ შორის იყო საკანონმდებლო ორგანოს წევრი.

## პრეზიდენტობა (1892–1896)
250px|მინი
### ეკონომიკა
1868 წლის შემდგომ ათწლეულებში მზარდმა ეკონომიკურმა სირთულეებმა შეასუსტა სახელმწიფოს დომინირება სანაპიროს ადგილობრივ მოსახლეობაზე. პირობები გაუარესდა, რადგან იმპორტის ხარჯები ბევრად აღემატებოდა ისეთი პროდუქტების ექსპორტიდან მიღებულ შემოსავალს, როგორიცაა ყავა, ბრინჯი, პალმის ზეთი, შაქრის ლერწამი და ხე-ტყე. ლიბერია სასოწარკვეთილი ცდილობდა თავისი ძირითადად აგრარული ეკონომიკის მოდერნიზებას.

### ტერიტორიული კონფლიქტები
250px|მინი
1892 წელს საფრანგეთმა აიძულა ლიბერია, სპილოს ძვლის ნაპირისთვის (კოტ-დ’ივუარი) დაეთმო პალმასის კონცხის მიღმა არსებული ტერიტორია, რომელსაც ლიბერია დიდი ხნის განმავლობაში აკონტროლებდა. ამ მოლაპარაკებებზე პასუხისმგებელი პრეზიდენტი ჯონსონი (1884–92) იყო, თუმცა ის თანამდებობიდან ხელშეკრულების ხელმოწერამდე გადადგა. სწორედ ამ წლიდან დაიწყო ლიბერიის საზღვრების ოფიციალური დადგენა. ყოველთვის, როდესაც ბრიტანეთი და საფრანგეთი ლიბერიის ხარჯზე მათი კონტროლის ქვეშ არსებული მეზობელი ტერიტორიების გაფართოებას ცდილობდნენ, აშშ-ის სამხედრო ხომალდების პერიოდული გამოჩენა ხელს უშლიდა ხელყოფას, მიუხედავად იმისა, რომ ამერიკის მომდევნო ადმინისტრაციებმა უარყვეს მონროვიის თხოვნები უფრო ქმედითი მხარდაჭერის შესახებ.

### ეთნიკური აჯანყებები
მონტსერადოს ოლქის შიდა რაიონებსა და უფრო ჩრდილოეთით მცხოვრები ზოგიერთი ტომი 1880-იანი წლების შუა პერიოდიდან საომარ მდგომარეობაში იმყოფებოდა, რაც 1890-იანი წლების ბოლომდე გაგრძელდა. ერთი მხრივ, მიმდინარეობდა ომი გოლასა და მანდინგოს ტომებს შორის რეგიონში არსებულ სავაჭრო გზებზე კონტროლისთვის, ხოლო, მეორე მხრივ, გოლას სხვადასხვა ფრაქცია ერთმანეთსაც ებრძოდა.

ჩისმენის მმართველობის დროს რამდენჯერმე მოხდა ეთნიკური დაპირისპირება კრუს (Kru), გოლას (Gola) და გრებოს (Grebo) ტომებთან, რომლებიც აპროტესტებდნენ მათ ტერიტორიებზე შეჭრას. ჩიზმენი თავდაპირველად ცდილობდა ტომთაშორისი კონფლიქტების მოგვარებას მშვიდობიანი მოლაპარაკებების გზით. ერთი გამორჩეული აჯანყება მოხდა 1893 წელს, როდესაც გრებოს ტომი თავს დაესხა ჰარპერის დასახლებას. ტომების დასამარცხებლად გაიგზავნა ჯარები და კატარღა „Gorronomah“.

### სიკვდილი
250px|მინი
პრეზიდენტი ჩისმენი გარდაიცვალა თანამდებობაზე ყოფნისას, 1896 წლის 12 ნოემბერს. ვიცე-პრეზიდენტმა უილიამ დევიდ კოულმენმა დაასრულა მისი ვადის დარჩენილი ნაწილი და ასევე იმსახურა კიდევ ოთხი წელი 1900 წლამდე. ჩისმენი და მისი მეუღლე დაკრძალულნი არიან ედინაში, მათ სასახლესთან მდებარე მდიდრულ სამარხებში; თავად სასახლე ამჟამად დანგრეულია და მცენარეებითაა დაფარული.

## იხილეთ აგრეთვე
*ლიბერიის პრეზიდენტი
*ლიბერიის ისტორია

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბერიის პრეზიდენტები
ბარვა (კანტონი)

**ბარვის კანტონი** () ― კანტონი ერედიის პროვინციაში, კოსტა-რიკაში. 2022 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 47,699 ადამიანს შეადგენს, რაც 2011 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 17.3 %-ით მეტია. კანტონის ფართობია 56.01 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 851.6 ადამიანი კმ²-ზე.

## შენიშვნა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედიის პროვინციის კანტონები
გუასიმო (კანტონი)

**გუასიმოს კანტონი** () ― კანტონი ლიმონის პროვინციაში, კოსტა-რიკაში. 2022 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 49,606 ადამიანს შეადგენს, რაც 2011 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 20.2 %-ით მეტია. კანტონის ფართობია 801.56 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 61.9 ადამიანი კმ²-ზე.

## შენიშვნა
## სქოლიო
კატეგორია:ლიმონის პროვინციის კანტონები
ლიმონი (კანტონი)

**ლიმონის კანტონი** () ― კანტონი ლიმონის პროვინციაში, კოსტა-რიკაში. 2022 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 116,457 ადამიანს შეადგენს, რაც 2011 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 23.3 %-ით მეტია. კანტონის ფართობია 1,769.38 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 65.8 ადამიანი კმ²-ზე.

## შენიშვნა
## სქოლიო
კატეგორია:ლიმონის პროვინციის კანტონები
ანიბალე დე გასპარისი

**ანიბალე დე გასპარისი** (; დ. 9 ნოემბერი, 1819, ბუგნარა — გ. 21 მარტი, 1892, ნეაპოლი) — იტალიელი ასტრონომი.

## ბიოგრაფია
დე გასპარისი დაიბადა 1819 წელს ბუგნარაში, ანჯელო დე გასპარისისა და ელეონორა ანჯელანტონის ოჯახში. სწავლობდა სულმონასა და კიეტის სემინარებზე, გატაცებული იყო კლასიკური რომანებით და დამოუკიდებლად სწავლობდა მათემატიკას. 1838 წელს ის ნეაპოლში ჩავიდა, რათა ინჟინერია შეესწავლა ხიდებისა და გზების სკოლაში, რომელიც დღეს ნეაპოლის უნივერსიტეტის საინჟინრო ფაკულტეტია, მომდევნო წელს კი დირექტორმა ერნესტო კაპოჩიმ კაპოდიმონტეს ასტრონომიულ ობსერვატორიაში სტუდენტად მიიღო. მან შეისწავლა მათემატიკა და ციური მექანიკა და 1845 წელს გამოაქვეყნა თავისი პირველი სამეცნიერო ნაშრომი მცირე პლანეტა ვესტას ორბიტაზე. ამ კვლევებისთვის მან ჯერ კიდევ 1846 წელს მიიღო ნეაპოლის უნივერსიტეტის მათემატიკის საპატიო ხარისხი.

1848 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ლიბერალურ მოძრაობებში, თავი აარიდა ბურბონების რეპრესიებს და მეფე ფერდინანდ II-ს მიუძღვნა თავისი პირველი აღმოჩენა: ასტეროიდი ჰიგიეა, რომელიც 1849 წლის 12 აპრილს რაიხენბახისა და უცშნაიდერის ეკვატორული ტელესკოპით იქნა აღმოჩენილი და მას იგეა ბორბონიკა უწოდა. 1850 წელს კაპოჩი ლიბერალურ აჯანყებებში მონაწილეობის გამო ობსერვატორიის დირექტორის თანამდებობიდან გაათავისუფლეს. დე გასპარისმა უარი თქვა ობსერვატორიის დირექტორის თანამდებობის დაკავებაზე, თავისი მენტორისა და მეგობრის, კაპოჩის პატივისცემის ნიშნად.

1858 წელს იგი ნეაპოლის უნივერსიტეტში ასტრონომიის პროფესორად დაინიშნა. კაპოჩის გარდაცვალების შემდეგ, 1864 წლის 6 იანვარს, იგი ნეაპოლში, კაპოდიმონტეს ასტრონომიული ობსერვატორიის დირექტორად დაინიშნა. ავადმყოფობის გამო მან ობსერვატორია 1889 წელს დატოვა და ობსერვატორიიდან არც თუ ისე შორს მდებარე აგარაკზე გადავიდა საცხოვრებლად.

დე გასპარისმა გამოაქვეყნა 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი მათემატიკაზე, ციურ მექანიკაზე, ასტრონომიასა და მეტეოროლოგიაზე.

## ჯილდოები და მედლები
1851 წელს მან მიიღო სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების ოქროს მედალი.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად,
*მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს დე გასპარისი;
*მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (4279) დე გასპარისი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ასტრონომები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 661

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 661** მიღებულია 1990 წლის 6 აგვისტოს, ადასტურებს რეზოლუციას 660 (1990), რომლის შესრულებაზე ერაყმა უარი განაცხადა. რეზოლუცია ცნობს ქუვეითის თავდაცვის უფლებას. ერაყის წინააღმდეგ საერთაშორისო სანქციების განსახორციელებლად საბჭომ გაეროს წესდების VII თავის შესაბამისად გადადგა ნაბიჯები.

საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ სახელმწიფოებმა აღკვეთონ:

(ა) ერაყსა და ქუვეითში წარმოებული ყველა პროდუქტისა და ნედლეულის იმპორტი;

(ბ) მათი მოქალაქეების მიერ ან მათ ტერიტორიებზე განხორციელებული ნებისმიერი საქმიანობა, რომელიც ხელს შეუწყობს ერაყში ან ქუვეითში წარმოებული პროდუქციის ექსპორტს, ასევე, მსგავსი საქმიანობის მიზნით, ორივე ქვეყანაში თანხების გადარიცხვა;

(გ) იარაღის ან სხვა სამხედრო აღჭურვილობის გაყიდვა ერაყსა და ქუვეითში, გარდა ჰუმანიტარული დახმარებისა;

(დ) ფინანსური რესურსების ხელმისაწვდომობა ორივე ქვეყნისთვის ან მათ ტერიტორიაზე მოქმედი ნებისმიერი კომერციული, სამრეწველო ან საზოგადოებრივი დაწესებულებისთვის, გარდა სამედიცინო ან ჰუმანიტარული მიზნებისა.

რეზოლუცია 661 მოუწოდებდა როგორც გაეროს ყველა წევრ, ასევე, არაწევრ სახელმწიფოს, მკაცრად ემოქმედათ რეზოლუციის შესაბამისად. საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება უშიშროების საბჭოს კომიტეტის შექმნის თაობაზე. რეზოლუცია მიღებულ იქნა 13 ხმით არცერთის წინააღმდეგ, ხოლო კუბამ და იემენმა თავი შეიკავეს კენჭისყრისგან.

## 661 კომიტეტი 
რეზოლუციის ფარგლებში შექმნილი კომიტეტი ფართოდ გახდა ცნობილი, როგორც 661 კომიტეტი ან ერაყის სანქციების კომიტეტი. ჯოი გორდონი, ერაყის სანქციების მკვლევარი წერდა, რომ:
,,661 კომიტეტმა განსაზღვრა, ჰუმანიტარული შეღავათების სახით თუ რა სახის საქონელის იმპორტირება შეეძლო ერაყს. განიხილა ფრენის აკრძალვის ზონებთან დაკავშირებული საკითხები". 

## სქოლიო
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1990 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ერაყის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ქუვეითის შესახებ
კატეგორია:1990 წელი ერაყში
კატეგორია:1990 წელი ქუვეითში
ბუენოს-აირესი (კანტონი)

**ბუენოს-აირესის კანტონი** () ― კანტონი პუნტარენასის პროვინციაში, კოსტა-რიკაში. 2022 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 50,562 ადამიანს შეადგენს, რაც 2011 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.8 %-ით მეტია. კანტონის ფართობია 2,382.94 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 21.2 ადამიანი კმ²-ზე.

## შენიშვნა
## სქოლიო
კატეგორია:პუნტარენასის პროვინციის კანტონები
აჰმედ აბდალა სამბი

სეიდი **აჰმედ აბდალა მოჰამედ სამბი** ( დ. 5 ივნისი, 1958) — კომორის ისლამური ლიდერი და პოლიტიკოსი, რომელიც 2006-დან 2011 წლამდე კომორის კუნძულების მერვე პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. ხალხში იგი ცნობილია ზედმეტსახელით „აიათოლა“. მას შემდეგ, რაც 2006 წლის 14 მაისის საპრეზიდენტო არჩევნებში ხმების 58.02%-ით აშკარა გამარჯვება მოიპოვა, იმავე წლის 26 მაისს სამბის ინაუგურაცია შედგა. ეს იყო ხელისუფლების პირველი მშვიდობიანი გადაბარება კომორის კუნძულების კავშირის ისტორიაში.

## პირადი ცხოვრება
სამბი დაიბადა მუცამუდუში, კუნძულ ნძუანზე. იგი შვიდი შვილის მამაა, მათ შორის არიან ინტისვარე და ფატუმატი. სამბი ფლობს ქარხნებს, რომლებიც აწარმოებენ მატრასებს, ჩამოსასხმელ წყალს და პარფიუმერიას — კომორის კუნძულების ერთ-ერთ მთავარ საექსპორტო პროდუქტს. იგი ცხოვრობს ანჟუანის დედაქალაქ მუცამუდუში, მაღაზიის ზემოთ, რომელსაც „მატრასების სახლი“ ჰქვია. მან ასევე დააფუძნა ტელეკომპანია სახელწოდებით „ულეზი“ (განათლება).

იგი წარმოშობით ჰადრამავთელი სეიდი არაბია და ეკუთვნის იემენის, კერძოდ ჰადრამავთის „ბა ალავი სადაჰის“ საგვარეულოს. ეს ტომი აჰმედ ალ-მუჰაჯირის შთამომავალია, რომელიც თავის მხრივ ალი ალ-ურაიდის შვილიშვილი იყო — იმამ ჰუსეინის, ისლამის წინასწარმეტყველის, მუჰამედის შვილიშვილის  მეოთხე თაობის შთამომავლის.

### „კომორის აიათოლა“
მან ისლამური განათლება სუდანში, საუდის არაბეთსა და ირანის ქალაქ ყუმში მიიღო. თეირანში ბაზირებული საინფორმაციო სააგენტო „ტაბნაკის“ ცნობით, ირანში ყოფნისას სამბი აიათოლა მესბაჰ იაზდისთან სწავლობდა. მიუხედავად მისი სუნიტური წარმომავლობისა, ირანში გატარებული დროისა და ჩალმის ტარებისადმი მიდრეკილების გამო, მან ზედმეტსახელი „კომორის აიათოლა“ დაიმსახურა.

## ბრალდებები კორუფციაში
2018 წელს სამბის ბრალი წაუყენეს ბაშარ კივანთან ერთად „კომორის პასპორტების სქემის“ დაგეგმვაში, რის შედეგადაც მათ არაბთა გაერთიანებული საამიროების მთავრობისგან 200 მილიონი აშშ დოლარი მიითვისეს.

2018 წლის აგვისტოში, კომორის კუნძულების ხელისუფლებამ ყოფილ პრეზიდენტ აჰმედ აბდალა სამბის და ბაშარ კივანს ბრალი წაუყენა კორუფციაში, სახელმწიფო სახსრების მითვისებასა და კომორის პასპორტების გაყიდვასთან დაკავშირებულ გაყალბებაში. სამბი დააპატიმრეს, რის შემდეგაც, 2018 წლის სექტემბერში, მან უზენაეს სასამართლოს მიმართა მოთხოვნით, რომ კორუფციის საქმეზე საკუთარი თავის დასაცავად ადვოკატთან შეუზღუდავი წვდომის უფლება ჰქონოდა.  პროკურატურა ყოფილი პრეზიდენტისა და მისი თანამზრახველებისთვის უვადო პატიმრობას ითხოვდა. 2022 წლის 28 ნოემბერს სამბის უვადო თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა.

## პოლიტიკური შეხედულებები
სამბის განცხადებით, კომორის კუნძულები არ იყო მზად ისლამურ სახელმწიფოდ ჩამოსაყალიბებლად. ამასთანავე, მისი პრეზიდენტობის პერიოდში არავინ იქნებოდა ვალდებული, ეტარებინა ჩადრი. მან ასევე პირობა დადო, რომ იბრძოლებდა კორუფციასთან, შექმნიდა სამუშაო ადგილებს და ააშენებდა უკეთეს საცხოვრებელ სახლებს სიღარიბეში მცხოვრები კომორელების უმრავლესობისთვის.

## იხილეთ აგრეთვე
*კომორის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* News and background information on Sambi Africa Intelligence.com

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:კომორის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
სუბდურალური ჰიგრომა

მინი|მარცხენამხრივი სუბდურული ჰიგრომა. კომპიუტერული ტომოგრაფია.
**სუბდურალური ჰიგრომა** (ასევე ცნობილი, როგორც **სუბდურული ჰიგრომა** ან **სუბდურული ეფუზია**. ინგ. **SDG** - **S**ub**d**ural hy**g**roma) — თავ-ზურგტვინის სითხის (სისხლის გარეშე) დაგროვება ცენტრალური ნერვული სისტემის მაგარ (დურა) და ქსელისებრ (არაქნოიდულ) გარსებს შორის (სუბდურულ სივრცეში). გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს ტრავმა, ოპერაცია, ანესთეზია, ინფექცია. რადიოლოგიურ კვლევებზე სუბდურალური ჰიგრომა ჰგავს სუბარაქნოიდული სივრცის კეთილთვისებიან გაზრდას (ინგ. BESS - benign enlargement of the subarachnoid spaces), თუმცა, ჰიგრომა ხასიათდება მასური ეფექტითა (ზეწოლა თავის ტვინის ქსოვილზე) და უარყოფითი "ქერქის ვენის ნიშნით" (ჰიგრომის დროს ქერქის ვენები მიემართება თავის ტვინის ზედაპირზე, ხოლო BESS-ის დროს დაშორებულია ქერქისგან). დაავადება უმეტესად ასიმპტომურად მიმდინარეობს, თუმცა, ზოგჯერ ვლინდება თავის ტკივილი, გულისრევა, ღებინება, ფოკალური ნევროლოგიური ნიშნები, გულყრა. იშვიათად საჭირო ხდება ჰიგრომას ნეიროქირურგიული ევაკუაცია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Subdural hygroma - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ბიოტინ-თიამინზე მგრძნობიარე ბაზალური განგლიების დაავადება

[მინი|ბიოტინ-თიამინზე მგრძნობიარე ბაზალური განგლიების დაავადების მქონე 6 წლის პაციენტის [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში. აღინიშნება პათოლოგიური კერები ბაზალური განგლიების მიდამოში.]]
**ბიოტინ-თიამინზე მგრძნობიარე ბაზალური განგლიების დაავადება** (ინგ. **BTBGD** - **B**iotin-**t**hiamine-responsive **b**asal **g**anglia **d**isease) — ნერვული სისტემის გენეტიკური დაავადება, რა დროსაც ზიანდება ბაზალური განგლიის სტრუქტურები (კუდიანი ბირთვი, ჩენჩო, თალამუსი). გამომწვევი მიზეზია აუტოსომურ-რეცესიული მუტაცია SLC19A3 გენში, რომელიც უზრუნველყოფს თიამინის (ვიტამინი B1) ტრანსპორტერი ცილის სინთეზს. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მოძრაობისა და კოგნიტურ დარღვევებს, გულყრას, სახის, თვალის მამოძრავებელი, საღეჭი კუნთების პათოლოგიებს. მკურნალობის გარეშე შესაძლოა განვითარდეს კომა ან სიკვდილი. სიმპტომების მოხსნა ხდება ბიოტინისა და თიამინის მიწოდების შემდეგ, საიდანაც მოდის დაავადების სახელი. რადიოლოგიურ კვლევებზე აღინიშნება პათოლოგიური კერები ბაზალურ განგლიასა და ქერქში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Biotin-thiamine-responsive basal ganglia disease - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
CHANTER სინდრომი

[მინი|CHANTER სინდრომის მქონე პაციენტის [თავის ტვინი|თავის ტვინის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება DWI რეჟიმში. აღინიშნება ნათხემის შეშუპება.]]
**CHANTER სინდრომი** (ინგ. **C**erebellar, **h**ippocampal, **a**nd basal **n**uclei **t**ransient **e**dema with **r**estricted diffusion - **ნათხემის, ჰიპოკამპისა და ბაზალური ბირთვების გარდამავალი შეშუპება შეზღუდული დიფუზიით**) — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, გამოწვეული ოპიოიდების (ყველაზე ხშირად - ფენტანილის) ნეიროტოქსიკურობით. ძირითადი კლინიკური გამოვლინებაა ცნობიერების დაქვეითება ნათხემის შეშუპების და, შესაბამისად, ტვინის ღეროს კომპრესიის გამო. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება შეშუპების კერები ნათხემის, ჰიპოკამპისა და ბაზალური ბირთვების მიდამოში. მკურნალობა მოიცავს ოსმოსურ თერაპიას (მანიტოლი), დრენაჟის ჩადგმას ჰიდროცეფალიისთვის და უკანა ფოსოს ქირურგიულ დეკომპრესიას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Cerebellar, hippocampal, and basal nuclei transient edema with restricted diffusion (CHANTER) syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ნახშირბადის მონოოქსიდით მოწამვლა

მინი|ნახშირბადის მონოოქსიდით მოწამვლა. კომპიუტერული ტომოგრაფია. აღინიშნება პათოლოგიური (ჰიპოდენსური - ბნელი) კერები მკრთალ სფეროში ორმხრივად.
**ნახშირბადის მონოოქსიდით მოწამვლის** ყველაზე მძიმე და პოტენციურად ფატალური შედეგები დაკავშირებულია ცენტრალურ ნერვულ სისტემასთან. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს თავის ტკივილს, თავბრუსხვევას, ცნობიერების დათრგუნვას, გულყრას, გონებრივ ჩამორჩენას, სიარულის დარღვევებს, განავლის შეუკავებლობას. თავის ტვინის რადიოლოგიურ კვლევებზე (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, კომპიუტერული ტომოგრაფია) აღინიშნება პათოლოგიური კერები ბაზალური განგლიის მკრთალ სფეროში ორმხრივად. მკურნალობა მოიცავს 100%-იანი ჟანგბადის მიწოდებას, რაც აჩქარებს კარბოქსიჰემოგლობინის (ჰემოგლობინთან დაკავშირებული ნახშირბადის მონოოქსიდი) გამოყოფას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Carbon monoxide poisoning - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ხოჯაბეგი

**ხოჯაბეგი**, *ხოჯაბეკი* — ქალაქ ნინოწმინდის უბანი, ყოფილი სოფელი (ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი).

მდებარეობს ქალაქ ნინოწმინდის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ახალქალაქის პლატოს უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში, მდ. აღრის (ფარავნის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას, ზღვის დონიდან 1940 მ-ზე.

სოფელი ხოჯაბეგი 1830 წელს დააარსეს ერზურუმიდან გადმოსახლებულმა სომხებმა. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა სათხის სასოფლო საბჭოში, შემდეგ — ბოგდანოვკის (ახლანდ. ნინოწმინდის) საქალაქო საბჭოში. XX საუკუნის II ნახევარში ხოჯაბეგი ტერიტორიულად შეერწყა ბოგდანოვკას, 1988 წელს კი სოფელი ოფიციალურად გაუქმდა და ქალაქს შეუერთდა.    

ხოჯაბეგის დასავლეთით, ხანჩალის ტბის აღმოსავლეთ ნაპირიდან 2 კმ-ში, დგას „სურბ სარგის“ ქვის დარბაზული ეკლესია (დაარსდა 1830 წელს, ახლანდელი შენობა აგებულია 1882-1884 წლებში). 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ლიანდაგისა და ხელოვნური ნაგებობების შემომვლელი

thumb|ლიანდაგის შემომვლელი სამუშაოზე
**ლიანდაგისა და ხელოვნური ნაგებობების შემომვლელი** — რკინიგზის ტრანსპორტის მუშაკი, რომლის მოვალეობაა ლიანდაგის ზედნაშენის მდგომარეობის, ხელოვნური ნაგებობების, მიწის ვაკისის შემოწმება-დათვალიერება, უწესივრობების აღმოჩენა და შესაძლებლობის მიხედვით მათი გამოსწორება.

* სატელეგრაფო შიფრი: **პნ**

## უფლება-მოვალეობები 
შემომვლელის ძირითადი მოვალეობაა რკინიგზის ლიანდაგის, ნაგებობების და სალიანდაგო ნაგებობების დათვალიერება, ასევე მიმაგრებულ ადგილას ლიანდაგების მოვლა-შენახვის შესასრულებელი სამუშაოები. ლიანდაგებში უწესივრობების აღმოჩენისას, ლიანდაგის შემომვლელი აკეთებს ჩანაწერს რკინიგზის ლიანდაგის შემოწმების ჟურნალში და ფორმაში პუ-35. თუ ლიანდაგის შემომვლელს აქვს შესაძლებლობა და თვითონვე გამოასწორა ლიანდაგში უწესივრობა, მაშინ იგი აკეთებს აღნიშვნას უწესივრობის აღმოფხვრის შესახებ.

ლიანდაგში უწესივრობის აღმოჩენისას, რომელიც საფრთხეს უქმნის მატარებელთა მოძრაობის უსაფრთხოებას და ითხოვს სიჩქარის შეზღუდვას ან მატარებელთა მოძრაობისათვის ლიანდაგის დაკეტვას, ლიანდაგის შემომვლელი, როგორც ნებისმიერი რკინიგზის ტრანსპორტის თანამშრომელი, ვალდებულია მიიღოს ყველა სახის ღონისძიება მატარებლის გასაჩერებლად ან მატარებელთა მოძრაობის სიჩქარის დაყვანა ლიანდაგის შესაბამის მდგომარეობაში ყოფნის შესაბამისად.

ლიანდაგის შემომვლელის შესასრულებელი ძირითადი სამუშაოების ჩამონათვალი:

* საპირაპირე ჭანჭიკებზე ქანჩების გადაჭერა;
* КБ ტიპის სამაგრებზე საკლემე და ჩასადგმელი ჭანჭიკების ქანჩების გადაჭერა;
* სამაგრი ნაწილების შეცვლა და დამატება (საპირაპირე ჭანჭიკები, კლემები, საკლემე და ჩასადგმელი ჭანჭიკები, ომბოხები);
* ომბოხების ბოლომდე დაჭედვა;
* საშპლე ყუთების შევსება ღორღით;
* პიკეტის ბოძების შეღებვა და ა.შ.;
* ისრის ბალიშების გაპოხვა;

## ისტორია და მოვალეობები 
შემომვლელები მალევე გამოჩნდნენ პირველი რკინიგზის ლიანდაგების დაგების შემდეგ და თვალს ადევნებდნენ მატარებელთა მოძრაობის უსაფრთხოებას, აკონტროლებდნენ და აუცილებლობის შემთხვევაში ასწორებდნენ ლიანდაგებში აღმოჩენილ უწესივრობებს (რელსი, შპალი, მიწის ვაკისი). რუსეთის იმპერიაში პირველი შემომვლელები გამოჩნდნენ XIX საუკუნეში. მათ ქონდათ რამდენიმე ვერსის სიგრძის მქონე უბნები. ლიანდაგის შემომვლელებზე მიმაგრებული იყო სარკინიგზო გადასარბენების განსაზღვრული მონაკვეთები. ლიანდაგის შემომვლელები ცხოვრობდნენ აგარაკის ტიპის სახლებში, ლიანდაგის გვერდზე, მოგვიანებით აღჭურვილი სამომსახურეო ტელეფონებით.

საბჭოთა კავშირის გზათა მიმოსვლის სამინისტრომ აღნიშნული პროფესიის გაუქმება რკინიგზაზე დაიწყო 1964 წლიდან, გზათა მიმოსვლის მინისტრ ბ. პ. ბეშევის ბრძანებით და ფაქტიურად დამთავრდა 1960-იანი წლების ბოლოს. ლიანდაგის შემომვლელები შეიცვალენ ლიანდაგის მონტიორების მობილური ბრიგადებით.

საქართველოში დაახლოებით 2010 წლიდან კვლავ აღდგა ლიანდაგის შემომვლელების პროფესია და ისინი პრაქტიკულად აკეთებენ იგივე სამუშაოს, რაც მათ ევალებოდათ მათი პროფესიის გაუქმებამდე.

## კულტურაში 
* ლიანდაგის შემომვლელი (ფილმი)

## წყარო 
* ვიდეო
** Киноочерк «На Томской дороге» (*1953*) — ლიანდაგის შემომვლელი ათვალიერებს რკინიგზის ლიანდაგს (5:52).

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:რკინიგზის პროფესიები
ფელიქს მალუმი

**ფელიქს მალუმ ნგაკოუტუ ბეი-ნდი** (არაბ. فليكس معلوم *Filiks Mʿalūm*; დ. 10 სექტემბერი, 1932 - გ. 12 ივნისი, 2009), უფრო ცნობილი როგორც **ფელიქს მალუმი**, — ჩადელი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, რომელიც ჩადის მეორე პრეზიდენტის თანამდებობას 1975 წლიდან 1979 წლამდე იკავებდა.

სამხრეთ ჩადის მკვიდრი მალუმი ჩადის სამხედრო ძალებში მაღალი რანგის ოფიცერი გახდა ქვეყნის პირველი პრეზიდენტის, ფრანსუა ტომბალბაის მმართველობის დროს. ჩადის პირველი სამოქალაქო ომის კონტექსტში, იგი 1972 წელს ტომბალბაიმ დააპატიმრა გადატრიალების დაგეგმვის ბრალდების შემდეგ. 1975 წლის ჩადის სახელმწიფო გადატრიალების დროს ტომბალბაის დამხობისა და მკვლელობის შემდეგ, იგი ქვეყნის ახალი პრეზიდენტი გახდა, რომელმაც მემკვიდრეობით მიიღო ჩრდილოეთის ამბოხებულების წინააღმდეგ სამოქალაქო ომი.

1978 წელს მან თავის სამხედრო ძალებში გააერთიანა აჯანყებულთა ლიდერის, გუკუნი უედეის წინააღმდეგ საბრძოლველად დანიშნული ჰისენ ჰაბრეს ძალები. მათი ალიანსი ხანმოკლე აღმოჩნდა და ჰაბრე მალევე, 1979 წელს, მალუმის წინააღმდეგ წავიდა. კანოს შეთანხმების პირობების თანახმად, მალუმი გადადგა, ხოლო ჰაბრესა და გუკუნის შორის ძალაუფლების გაყოფის შეთანხმების საფუძველზე შეიქმნა ახალი გარდამავალი მთავრობა. ნიგერიაში 23 წლიანი დევნილობის შემდეგ, 2002 წელს ჩადში დაბრუნდა და შვიდი წლის შემდეგ საფრანგეთში, საავადმყოფოში გარდაიცვალა.

## ბიოგრაფია
ის სწავლობდა საფრანგეთის სამხედრო აკადემიაში და მონაწილეობდა ინდოჩინეთსა და ალჟირში მიმდინარე ბრძოლებში. მოგვიანებით მსახურობდა ჩადის სამხედრო ძალებში ოფიცრად და მმართველი ჩადის პროგრესული პარტიის (PPT) წევრად. 1966 წელს დაქორწინდა ხალიე ბრაჰიმ ჯადარაბზე, რომელთანაც ვაჟი შეეძინა. 1971 წელს იგი პოლკოვნიკის წოდებით გენერალური შტაბის უფროსი გახდა, ხოლო 1972 წელს შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლად დაინიშნა. 1973 წლის ივლისში იგი დააპატიმრა პრეზიდენტმა ფრანსუა ტომბალბაიმ მთავრობის წინააღმდეგ შეთქმულების ბრალდებით. ის ასევე ნათესავი იყო პოლიტიკოს კალტუმა ნგემბანგის, რომელიც ტომბალბაის რეჟიმის მიერ აწამეს.

მალუმი 1975 წლის 13 აპრილს წარმატებული სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ გაათავისუფლეს. ის ჩადის პრეზიდენტისა და პრემიერ-მინისტრის თანამდებობებს 1978 წლის 29 აგვისტომდე იკავებდა, სანამ ჰისენ ჰაბრე პრემიერ-მინისტრად არ დაინიშნა, რათა შეიარაღებული ჩრდილოეთელი ამბოხებულები მთავრობაში ინტეგრირებულიყო. თუმცა, მან ეს ვერ შეძლო და 1979 წლის 23 მარტს (საგარეო საქმეთა მინისტრის, კამუგეს ზეწოლის ქვეშ) კანოს შეთანხმების ხელმოწერის შემდეგ, რომელმაც ამბოხებულებს დროებითი მთავრობის შექმნის საშუალება მისცა, პრეზიდენტის თანამდებობიდან გადადგა. მალუმი სამუდამოდ გადადგა პოლიტიკიდან და კანოს შეთანხმების დასრულებისთანავე ნიგერიაში დასახლდა.

2002 წლის 31 მაისს, 23-წლიანი ემიგრაციის შემდეგ, ის ჩადის დედაქალაქ ნჯამენაში დაბრუნდა. დაბრუნების შემდეგ მას უფლება მიეცა ყოფილი პრეზიდენტებისთვის მინიჭებული სხვადასხვა შეღავათებით სარგებლობა; ეს შეღავათები მოიცავდა ყოველთვიურ სტიპენდიას 3,000,000 აფრიკული ფრანკის ოდენობით, საცხოვრებელს და ჯანმრთელობის ხარჯების დაფარვას, ორ ავტომობილსა და მძღოლს.

მალუმი გულის შეტევით გარდაიცვალა 76 წლის ასაკში, 2009 წლის 12 ივნისს, პარიზის ამერიკულ საავადმყოფოში, საფრანგეთში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Country Study, Chad
*Tchadien.com 

## სქოლიო
კატეგორია:მამაკაცები
კატეგორია:ჩადელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:ჩადის პრეზიდენტები
რივო რაკოტოვაო

**რივო რაკოტოვაო** (დ. 12 მაისი, 1960) — მადაგასკარელი პოლიტიკოსი, მადაგასკარის მოქმედი პრეზიდენტი 2018 წლიდან 2019 წლამდე. მადაგასკარის სენატის პრეზიდენტი 2017 წლიდან 2021 წლამდე.

## პოლიტიკური კარიერა
7 სექტემბერს, 2018 წელს, პრეზიდენტმა ერი რაძაუნარიმამპიანინამ წარადგინა პრეზიდენტობიდან გადადგომის საბუთი, კანონით მოთხოვნილი აქტი მოახლოებულ საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად. შედეგად, რივოტოვაომ, სენატის პრეზიდენტმა, დაიკავა მადაგასკარის მოქმედი პრეზიდენტის თანამდებობა, რომელიც რივომ შეინარჩუნა არჩეული პრეზიდენტის, ანდრი რაძოელინას ინაუგურაციამდე. 9 სექტემბერს გაეროს გენერალურმა მდივანმა, ანტონიუ გუტერეშმა, კვლავ დაადასტურა რივო რაკოტოვაოს მხარდამჭერობა.

14 ივნისს, 2022 წელს რივო რაკოტოვაო გამოძახებული იქნა კორუფციასთან ბრძოლის დამოუკიდებელი ოფისის მიერ, კორუფციის, საჯარო სახსრების გაფლანგვისა და თანამდებობრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების ეჭვის გამო.

რივო ყოფილი პრეზიდენტის ერი რაძაუნარიმამპიანინას პარტიის "ახალი ძალა მადაგასკარისთვის" პრეზიდენტია.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:მადაგასკარელები
კატეგორია:მადაგასკარელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტაირუ კონასუ

**ტაირუ კონასუ** (დ. 1911 — გ. 15 ივნისი, 1993) — ბენინელი პოლიტიკოსი, რომელიც ყველაზე აქტიური 1960-იან წლებში იყო, როდესაც მისი ქვეყანა დაგომეის სახელით გახლდათ ცნობილი. იგი მსახურობდა ეროვნული ასამბლეის პრეზიდენტად 1964-დან 1965 წლამდე, და ამ სტატუსით ასრულებდა ბენინის პრეზიდენტის მოვალეობას 1965 წლის 29 ნოემბრიდან 1965 წლის 22 დეკემბრამდე. იგი ასევე მსახურობდა საგარეო საქმეთა მინისტრის მოვალეობის შემსრულებლად 1965 წლის განმავლობაში.

## ადრეული პოლიტიკური კარიერა
კონასუ დაიბადა დენდის ეთნიკურ ოჯახში 1913 წელს და იყო ჯუგუს სამეფო საგვარეულოს შთამომავალი. მისი წინაპრები ჯუგუს სამეფოში ზეპირსიტყვიერი ტრადიციების მცველები იყვნენ. კოლონიალურ დაგომეაში კონასუ ნიკიში სუბპრეფექტად მსახურობდა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ იგი დაგომეის გენერალური საბჭოს დეპუტატი იყო. იგი ასევე მსახურობდა დაგომეის ტერიტორიულ ასამბლეაში 1952-დან 1957 წლამდე. როდესაც ჰუბერტ მაგა 1963 წელს გადააყენეს, კონასუ აირჩიეს ეროვნული ასამბლეის ხელმძღვანელად, ისევე როგორც ახალი ნაციონალური პარტიის, „დაგომეის დემოკრატიული პარტიის“ (PDD), გენერალური მდივნის თანაშემწედ. კონასუს დაევალა ეროვნული კოალიციის ფორმირება, რათა ბოლო მოეღო რეგიონალიზმისთვის, რომელიც იმ დროს დაგომეის პოლიტიკაში დომინირებდა.

## შემდგომი ცხოვრება
ემილ დერლინ ზინსუს პრეზიდენტობის დროს, კონასუ იყო 1968 წლის ოქტომბერში დაარსებული სოციალური და ეკონომიკური საბჭოს პრეზიდენტი. კონასუ გარდაიცვალა 1993 წლის 15 ივნისს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბენინის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:XX საუკუნის ბენინელი პოლიტიკოსები
ალახუელიტა (კანტონი)

**ალახუელიტის კანტონი** () ― კანტონი სან-ხოსეს პროვინციაში, კოსტა-რიკაში. 2022 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 81,012 ადამიანს შეადგენს, რაც 2011 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.4 %-ით მეტია. კანტონის ფართობია 21.47 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 3,773.3 ადამიანი კმ²-ზე.

## შენიშვნა
## სქოლიო
კატეგორია:სან-ხოსეს პროვინციის კანტონები
გარაბიტო (კანტონი)

**გარაბიტოს კანტონი** () ― კანტონი პუნტარენასის პროვინციაში, კოსტა-რიკაში. 2022 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26,672 ადამიანს შეადგენს, რაც 2011 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 54.8 %-ით მეტია. კანტონის ფართობია 316.01 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 84.4 ადამიანი კმ²-ზე.

## შენიშვნა
## სქოლიო
კატეგორია:პუნტარენასის პროვინციის კანტონები
ლოპესი (ჩიუაუა)

**ლოპესის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიუაუის შტატში, მექსიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4,122 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.4 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,350.25 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 3.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ჩიუაუის შტატის შემადგენლობაში 1844 წლის 21 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ვილია-ლოპესი. სახელი ეწოდა ოქტავიანო ლოპესის პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 08039.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ხანოსის მუნიციპალიტეტი

**ხანოსის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიუაუის შტატში, მექსიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11,005 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.5 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 7,420.46 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ჩიუაუის შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 16 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ხანოსი. სახელი ეწოდა რეგიონის ტერიტორიაზე მცხოვრები ტომის მიხედვით. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 08035.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
მადერის მუნიციპალიტეტი

**მადერის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიუაუის შტატში, მექსიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 25,144 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.1 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 8,748.41 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 2.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ჩიუაუის შტატის შემადგენლობაში 1911 წლის 13 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მადერა. სახელი ეწოდა მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ტყეების სიუხვის გამო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 08040.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიუაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
დე გასპარისის ნაპრალები

**დე გასპარისის ნაპრალები** () — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-18, LAC-92). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ დე გასპარისის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). დე გასპარისის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-18
გარეტსონ გიბსონი

250px|მინი
**გარეტსონ გიბსონი** (დ. 20 მაისი 1832 — გ. 26 აპრილი 1910) — ლიბერიის მე-14 პრეზიდენტი 1900 წლიდან 1904 წლამდე. დაიბადა ბალტიმორში, მერილენდი, აშშ; მისი ოჯახი ლიბერიაში 1845 წელს გადასახლდა. მისიონერულ სკოლებში განათლების მიღების შემდეგ, იგი დაბრუნდა მერილენდში თეოლოგიის შესასწავლად. მღვდლად კურთხევის შემდეგ, იგი მსახურობდა მონროვიის ეპისკოპალური სამების ეკლესიის რექტორად. იგი ასევე იყო ლიბერიის სენატის კაპელანი. მოგვიანებით ის მსახურობდა ლიბერიის კოლეჯის სამურვეო საბჭოს პრეზიდენტად, ერთ დროს კი თავად კოლეჯის პრეზიდენტიც იყო.

გიბსონმა პოლიტიკური ცხოვრება დაიწყო როგორც მომრიგებელმა მოსამართლემ, რის შემდეგაც 1878 წლიდან 1884 წლამდე მსახურობდა სახელმწიფო მდივნად პრეზიდენტების ენტონი გარდინერისა და ალფრედ ფრენსის რასელის ადმინისტრაციებში. მოგვიანებით, 1892-დან 1900 წლამდე, იგი კვლავ იკავებდა სახელმწიფო მდივნის პოსტს პრეზიდენტების ჯოზეფ ჯეიმს ჩიზმენისა და უილიამ კოლმენის დროს. როდესაც 1900 წელს კოლმენი გადადგა (იმ პირობებში, როცა ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი ვაკანტური იყო), გიბსონი, როგორც სახელმწიფო მდივანი, პრეზიდენტის პოსტზე ავიდა.

გიბსონი გარდაიცვალა მონროვიაში 1910 წლის 26 აპრილს. ის იყო ლიბერიის ბოლო პრეზიდენტი, რომელიც ამერიკის შეერთებულ შტატებში დაიბადა.

## პრეზიდენტობა (1900–1904)
პრეზიდენტობამდე გიბსონს ჰქონდა ხანგრძლივი სამთავრობო კარიერა, მათ შორის ოთხი პრეზიდენტის დროს მსახურობდა სახელმწიფო მდივნად.

1903 წელს ბრიტანეთმა აიძულა ლიბერია, დაეთმო ტერიტორია სიერა-ლეონეს სასარგებლოდ, თუმცა დაძაბულობა ამ საზღვარზე მაინც მაღალი რჩებოდა.

როდესაც ბრიტანეთი და საფრანგეთი ლიბერიის ხარჯზე მათი კონტროლის ქვეშ არსებული მეზობელი ტერიტორიების გაფართოებას ცდილობდნენ, აშშ-ის სამხედრო ხომალდების პერიოდული გამოჩენა ხელს უშლიდა ხელყოფას, მიუხედავად იმისა, რომ ამერიკის მომდევნო ადმინისტრაციებმა უარყვეს მონროვიის თხოვნები უფრო ქმედითი მხარდაჭერის შესახებ.

## იხილეთ აგრეთვე
*ლიბერიის პრეზიდენტი
*ლიბერიის ისტორია

## რესურსები ინტერნეტში
*See History of Liberia, external links

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბერიის პრეზიდენტები