open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კუჯულა კადფიზი

220px|მინიატიურა|ქუშანის იმპერატორი კუჯულა კადფიზი ღვთისმოსავი
220px|მინიატიურა|ქუშანის იმპერია
**კუჯულა კადფიზი** (ჩინ. 丘就卻, Цзюцзюцю) — ქუშანის სამეფოს პირველი მეფე. მისი მეფობის პერიოდზე მიდის დავა. მეფე კანიშკის პაპა. 

ყველაზე გავრცელებული შეხედულებით მისი მეფობა იწყება ჩვ.წ. 20 (ან 30)წლიდან – 80 წლამდე. ცხოვრობდა დაახლოებით 80 წელი. მისი დაბადების წელი აღნიშნულია, როგორც ძვ. წ. 1 წელი.

თავდაპირველად, ის იყო იუეჩჟის ხუთიდან ერთ–ერთი  ტომის (ქუშანი, გუიშუანი) ბელადი. მის საცხოვრებელ ადგილად ითვლებოდა ბეკაბადის შემოგარენი თანამედროვე ტაჯიკეთში. მან დაიმორჩილა დანარჩენი ოთხი ტომი და ამის შემდეგ მოაწყო ლაშქრობა ბაქტრიაზე და აიღო მისი დედაქალაქი ლანში (ამჟამად, პატარა ქალაქი შაჰრინაი დედაქალაქ დუშანბედან 45 კმ დასავლეთით) და განმტკიცდა ტრანსოქსანიაში. 47 წელს მან მოიგერია პართელი უფლისწულის აგრესია და მოაწყო ლაშქრობა პართიის მოკავშირე ქვეყნის გაოჰის სამეფოს წინააღმდეგ. (იხილეთ განდჰარა, ამუდარიის სამხრეთ ნაპირი, თანამედროვე ავღანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში.)

სავარაუდოდ, მან შეკრა კავშირი გაოფის მეფე ჰერმეისთან, რომელსაც სურდა პართიის წინააღმდეგ სამთავროების გაერთიანება. კუჯულა დაეხმარა მას შეექმნა დიდი დამოუკიდებელი სამეფო. იმდროინდელ მონეტებზე, ერთ მხარეს ფიგურირებს კუჯულა კადფიზი, როგორც განსაკუთრებული მეთაური მეფე ჰერმეის დროს. ამასთან, ასეთი მონეტები გავრცელებულია მხოლოდ მდინარე ამუდარიის სამხრეთით, რაც ადასტურებს იმას, რომ ჰერმეი აგრძელებდა თავისი დამოუკიდებელი სამეფოს მართვას.   

ჰერმეის გარდაცვალების შემდეგ კუჯულამ მოახერხა მისი ტახტის მიერთება.

დაახლოებით 50–დან 70 წლამდე პერიოდში კუჯულამ გაილაშქრა ჩრდილოეთ ინდოეთში მდებარე დიდ სამეფო ცზიბინზე და დაიპყრო იგი.  

საკუთარ მონეტებს კუჯულა კადფიზი არ ჭრიდა, მაგრამ ამ დროისთვის დიდი რაოდენობით არის გამოსული სპილენძის მონეტები მეფე სოტერ მეგასის სახელით, რომელიც ჩვენი დროისათვის შემონახულია ათობით ათასი ცალი. მონეტები იმდენად ბევრი იყო, რომ ისინი გამოიყენებოდა ავღანეთში XX საუკუნეშიც კი. კუჯულა კადფიზმა მიითვისა "დიდი განმათავისუფლებლის" ტიტული. მას არ გაურისკავს, ინდური და ბერძნული სამყარო ქუშანელის სახელით ემართა. 

ის ტახტზე შეცვალა ვაჟმა, ვიმა კადფიზმა ღრმა სიბერის ასაკში.   

## იხილეთ აგრეთვე 
* ინდო-ბერძნული სამეფო
* განდჰარა
* ინდო—ბაქტრიული სამეფო

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქუშანის ისტორია 
* კუჯულა კადფიზის მონეტები
* კუჯულა კადფიზი ენციკლოპედია ირანიკაში
* ინდი – ქუშანი. მონეტები

კატეგორია:ქუშანის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
სტერლინგ ჰეიდენი

**სტერლინგ ჰეიდენი** ( დ. 26 მარტი, 1916 — 23 მაისი, 1986) — ამერიკელი მსახიობი და ავტორი. მონაწილეობდა ვესტერნებსა და ნუარის ჟანრის ფილმებში. იყო უჩვეულოდ მაღალი (196 სმ). ჰეიდენი იყო აშშ-ის სტრატეგიული სერვისების სამსახურის აგენტი.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Biography with many photos
*
* Literature on Sterling Hayden

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ალიდა ვალი

**ალიდა ვალი** ( (დაბადების სახელი *ალიდა მარია ლორა ატენბურგერ ფონ მარკენშტაინ ფრაუენბერგი* )დ. 31 მაისი, 1921, პულა — გ.  22 აპრილი, 2006, რომი) — იტალიელი მსახიობი. მონაწილეობა აქვს მიღებული 100-ზე მეტ ფილმში.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*

კატეგორია:იტალიელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი  22 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
დომინიკ სანდა

**დომინიკ სანდა** ( დ. 11 მარტი, 1951, პარიზი) — ფრანგი მსახიობი. მოღვაწეობდა ევროპულ კინემატოგრაფში.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:დაბადებული 11 მარტი
კატეგორია:კანის კინოფესტივალის ჯილდოს მფლობელები საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვიტორიო გასმანი

**ვიტორიო გასმანი** ( დ. 1 სექტემბერი, 1922, გენუა — გ.  29 ივნისი, 2000, რომი) — იტალიელი თეატრისა და კინოს მსახიობი, აგრეთვე რეჟისორი და სცენარისტი.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Geographical coordinates and pictures of his grave 

კატეგორია:იტალიელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული  1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ჟაკ პერენი

**ჟაკ პერენი** (; 13 ივლისი, 1941,  პარიზი — გ. 22 აპრილი, 2022) — ფრანგი მსახიობი. მისი მამის გვარია სიმონე, ხოლო პერენი არის დედის გვარი.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:რეჟისორები ანბანის მიხედვით
ფერნანდო რეი

**ფერნანდო რეი** (; 20 სექტემბერი, 1917, ლა-კორუნია — 9 მარტი, 1994, მადრიდი) — ესპანელი კინოს, თეატრისა და ტელევიზიის მსახიობი. მოღვაწეობდა როგორც ევროპაში, ასევე აშშ-ში. ცნობილია ლუის ბუნიუელის ფილმებში მონაწილეობით.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ესპანელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ფრანსისკო რაბალი

**ფრანსისკო რაბალი** (; დ. 8 მარტი, 1926 — გ. 29 აგვისტო, 2001) — ესპანელი მსახიობი. ცნობილია აგრეთვე, როგორც როკო რაბალი. ცნობილია ლუის ბუნიუელის ფილმებში მონაწილეობით.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ესპანელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ბირუინცა

**ბირუინცა** () — ქალაქი მოლდოვაში, სინჯერეის რაიონში.

ყველაზე პატარა ქალაქი მოლდოვაში. ქალაქის სახელწოდება ითარგმნება, როგორც *გამარჯვება*.

## ისტორია 
1968 წელს ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 2,3 ათას მცხოვრებს. ქალაქში მოქმედებდა ძრავის სარემონტო და შაქრის ქარხნები.

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
ბრიჩენი

**ბრიჩენი** () — ქალაქი მოლდოვის ჩრდილოეთით, ბრიჩენის რაიონის ცენტრი. მდებარეობს უკრაინის საზღვრის მახლობლად დიდ დაბლობზე, კიშინიოვიდან 230 კმ-ში.

ქალაქის დღე — 14 ოქტომბერი.

## ქალაქის ეთნიკური შემადგენლობა (2004) 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია ქალაქ ბრიჩენის შესახებ 

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
ბასარაბეასკა

**ბასარაბეასკა** () — ქალაქი მოლდოვაში, ბასარაბეასკის რაიონის ცენტრი. ქალაქი ფლობს ერთ-ერთ უმსხვილეს სარკინიგზო სადგურს მოლდოვაში.

## გეოგრაფია 
ქალაქი მდებარეობს უკრაინის საზღვართან, კიშინიოვიდან სამხრეთით 94 კმ-ში, ჩიმიშლიიდან და კომრატიდან 25 კმ-ში. ქალაქში ჩრდილო-დასავლეთითა და სამხრეთ-აღმოსავლეთით მიედინება მდინარე კოგილნიკი (), რომელიც ჩაედინება შავ ზღვაში. დასახლების ძირითადი ნაგებობები დაბლობზეა გაშენებული. ქალაქი იყოფა რამდენიმე მიკრორაიონად: რომანოვკა, ფლემინდა, სადგური, სოვხოზი და ა.შ.

## ცნობილი პიროვნებები 
* ზელმანი (სრული სახელი *ზელმან ოჩაკოვსკი*; 1905—1945) — ფრანგი მხატვარი.
* იაკოვ ოხოტნიკოვი (1897—1937) — საბჭოელი სამხედრო და სამეურნეო მოღვაწე.
* ნაუმ პროკუპეცი (დ. 1948) — კანოეს მენიჩბე, მსოფლიო ჩემპიონი და ოლიმპიური თამაშების პრიზიორი სპორტის ამ სახეობაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Bas-tv — ქალაქ ბასარაბეასკის ტელევიზიის საიტი

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
ვადულ-ლუი-ვოდე

**ვადულ-ლუი-ვოდე** () — ქალაქი მოლდოვაში, კიშინიოვის მუნიციპალიტეტის ჩეკანის სექტორის შემადგენლობაში.

ვადულ-ლუი-ვოდე მდებარეობს დნესტრის მარჯვენა სანაპიროზე, კიშინიოვიდან 23 კმ-ში. დნესტრის სანაპიროზე განლაგებულია პლაჟები, დასასვენებელი სახლები, სანატორიუმები, ბარები, რესტორნები, სპორტული მოედნები.

2007 წელს ვადულ-ლუი-ვოდეს მიენიჭა მოლდოვის ქალაქ-კურორტის სტატუსი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* დასვენება დნესტრზე
* Vadul lui Voda — ვიდეო

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
ბუკოვეცი

**ბუკოვეცი** () — ქალაქი მოლდოვაში, სტრაშენის რაიონში. სარკინიგზო სადგური ხაზზე კიშინიოვი — უნგენი, ნისპორენიდან 36 კმ-ში.

1969 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 2,2 ათას მცხოვრებს. მოლდავეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დროს ბუკოვეცი იყო ქალაქის ტიპის დასახლება კალარაშის რაიონის შემადგენლობაში. დასახლებაში მოქმედებდა საკონსერვო ქარხანა, მეფრინველეობის ფერმა.

## ცნობილი პიროვნებები 
* იონ დოსკა (დ. 1955) — მოლდოველი საბჭოთა მოჭადრაკე. მსოფლიო ჩემპიონი ბრაზილიურ ჭადრაკში (1999).

## ლიტერატურა
* Ioniță Veaceslav : Ghidul orașelor din Republica Moldova/ Veaceslav Ioniță. Igor Munteanu, Irina Beregoi. - Chișinău,: TISH, 2004 (F.E.-P. Tipografia Centrală). 248 p. ISBN 9975-947-39-5

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
გინდეშტი

**გინდეშტი** () — ქალაქი მოლდოვაში, ფლორეშტის რაიონში. მოსახლეობა შეადგენს 1900 კაცს (2010 წლის აღწერის მონაცემები). საბჭოთა პერიოდში ეწოდებოდა *ლენინსკი*. მდებარეობს რაიონული ცენტრიდან 13 კმ-ში. ძველად აქ არსებობდა მოლდოვის ერთ-ერთი უმსხვილესი საშაქრე ქარხანა (აიგო 1956 წელს), რომლის ფუნქციონირების უზრუნველსაყოფადაც დაარსდა ქალაქი.

## ცნობილი პიროვნებები 
* პავლე კრუშევანი — რუსი და მოლდოველი ჟურნალისტი, პროზაიკოსი, პუბლიცისტი.
* ვსევოლოდ კოროლიუკი — საბჭოელი და მოლდოველი როკ-მუსიკოსი.

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
ვატრა

**ვატრა** () — ქალაქი მოლდოვაში. შედის კიშინიოვის მუნიციპალიტეტის ბოიუკანის სექტორის შემადგენლობაში. ძველად ეწოდებოდა გიდიგიჩი.

## სქოლიო
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
ედინეცი

**ედინეცი** (, ძველად **ედინცი**) — ქალაქის მოლდოვის ჩრდილოეთში, ედინეცის რაიონის ცენტრი.

## მოსახლეობა 
## ცნობილი პირობნებები 
* პაულინა ანჩელი — მოლდოველი ფსიქოლოგი, ტელეწამყვანი, მწერალი, წერს რუსულ ენაზე.
* იაკოვ ბერეზინი
* სამუელ ვაინერი
* იციკ ვაინშენკერი (დ. 1914)
* მენაშე გალპერნი (1871—1960)
* ლეიბ გრუზმანი (1901—1961)
* გოლდე ფუტმან-კრიმერი (1906—?)
* რუბენ დოქტორი (1882—1940)
* იზრაელ ემორა (1899—1983)
* მოიშე ლემსტერი (დ. 1946)
* იოსებ მაგენი (ნამდვილი გვარი *შიცი*; დ. 1909)
* ავრუმ ტკაჩი (1895—1961)
* ბორის ჰაისი (1920—2006)
* იეგუდა შტეინბერგი (1863—1908)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაქ ედინეცის ისტორია 
* ქალაქ ედინეცის ფოტოსურათები 
* ქალაქ ედინეცის სერვერი/პორტალი

## სქოლიო
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
იანგონი

**იანგონი** (ცნობილია, აგრეთვე, როგორც **რანგუნი**) — მიანმარის ყოფილი დედაქალაქი. ქვეყნის უდიდესი ეკონომიკური, პოლიტიკური და კულტურული ცენტრი. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 5,998,000 ადამიანი. დიდი და გაფანტული ქალაქია. ქალაქის ცენტრში დგას კოლონიალური ინგლისური სახლები. გაშენებულია მდინარე იანგონის ნაპირზე, ანდამანის ზღვიდან 30-40 მ სიმაღლეზე, ჰავა ტროპიკული მუსონურია. 

იანგონი (თავდაპირველად ოკალა, შემდეგ დაგონი) გაჩნდა როგორც დასახლება ბუდისტური სალოცავის გარშემო. 1755 წელს მონებზე გამარჯვების შემდეგ ბირმის მმართველმა ალაუნპაიამ დაგონის ადგილზე დააარსა ქალაქი რანგუნი — ბირმის სამეფოს მთავარი ნავსადგური. 1852 წელს იანგონი პეგუსთან ერთად ინგლისელმა კოლონიზატორებმა მიიტაცეს. 1862 წელს იყო ბირმაში ინგლისური სამფლობელოების ადმინისტრაციული ცენტრი, 1886-1947 წლებში — ინგლისური კოლონია ბირმის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1948 წლის 4 იანვარს იანგონში გამოცხადდა ბირმის დამოუკიდებლობა. იანგონსა და მის გარეუბნებში თავმოყრილია ქვეყნის სამრეწველო წარმოების მნიშვნელოვანი ნაწილი. იანგონი ქვეყნის მთავარი სავაჭრო-სატრანსპორტო და საბანკო-საფინანსო ცენტრია. არის ნავთობგადასამუშავებელი ქარხანა. ნავსადგური მისადგომია საოკეანო გემებისათვის. იანგონი სარკინიგზო, საავტომობილო და შიგა წყლის გზების დიდი კვანძია. არის იანგონის საერთაშორისო აეროპორტი. მდინარე იანგონის მარცხენა სანაპიროს გასწვრივ განაშენიანებულია ქალაქის საქმიანი და საცხოვრებელი რაიონები. 

XX საუკუნეში სამეფო და ინიის ტბების ირგვლივ შეიქმნა მთავრობის რეზიდენციის, უნივერსიტეტის, საცხოვრებელი სახლების გამწვანებული კვარტალები. უძველესი ნაგებობაა შუედაგოუნის კომპლექსი. ბირმის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ განაშენიანდა საცხოვრებელი კვარტალები, აშენდა ტექნოლოგიური ინსტიტუტი. 1930 წელს ქალაქში მოხდა მიწისძვრა და ცუნამი. 

1948-2006 წლებში იყო მიანმარის (ბირმის) დედაქალაქი. XX საუკუნის ბოლოს ქალაქის ეკონომიკამ ვარდნა განიცადა მეტწილად, მიანმარის მთავრობის მიერ გატარებული იზოლაციური პოლიტიკის გამო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* იანგონი — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია  
* იანგონი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

კატეგორია:მიანმარის ქალაქები
შერმადინ ჭკუასელი

**შერმადინ ჭკუასელი**  (დ. 6 მაისი, 1904,  საჭამიასერი, ჩოხატაურის რაიონი — გ. 30 ივნისი, 1978) — ქართველი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

## ბიოგრაფია
მამამისი, კონსტანტინე ჭკუასელი ღარიბი გლეხი იყო. შერმადინს 7 დედმამიშვილი ჰყავდა. მისი პაპა გრიგოლ ჭკუასელი, ლადო აღნიაშვილის გუნდში მღეროდა. 17 წლის იყო, როცა სოფელში გუნდი ჩამოაყალიბა და კონცერტებს მართავდა. ხელმძღვანელობდა ქვემო ხეთის საკოლმეურნეო გუნდს. 1934 წელს საცხოვრებლად გადადის წითელმთაში, ეცნობა ვარლამ სიმონიშვილს და ხდება მისი მოსწავლე. 1931 წლიდან ხელმძღვანელობდა მერიის, წითელმთის, კონჭკათის, შემოქმედის საკოლმეურნეო გუნდებს.

1942 წელს, დიდი სამამულო ომის დროს, არმიაში გაწვეულმა ჭკუასელმა ჩამოყალიბა ჯარისკაცთა გუნდი. 1963 წლიდან შერმადინი ანსამბლ „დილას“ შემადგენლობაშია. შერმადინ ჭკუასელი გარდაიცვალა 1978 წლის 30 ივნისს. მისი შვილი ჯემალ ჭკუასელი საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლ „ერისიონს“ ხელმძღვანელობს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 6 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
შერმადინ
კეინარი

**კეინარი** () — ქალაქი მოლდოვაში, კაუშენის რაიონში.

## ცნობილი პიროვნებები 
* ალექსეი მატეევიჩი — მოლდოველი პოეტი და თარჯიმანი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაქის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
ღუმელის თანავარსკვლავედი

მინი|ღუმელის თანავარსკვლავედი 
**ღუმელის თანავარსკვლავედი** () — ცის სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი. მისი ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავის ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდეა 3,9. დაკვირვებისათვის ხელსაყრელი პირობებია ოქტომბერ-ნოემბერში. შეიცავს 57 ვარსკვლავს, რომელთა ხილვა შეუიარაღებელი თვალითაც არის შესაძლებელი. მოჩანს საქართველოდანაც.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
სტეფანი ოდრანი

**სტეფანი ოდრანი** (; დ. 8 ნოემბერი, 1932, ვერსალი —  გ.  27 მარტი, 2018 ) — ფრანგი ტელევიზიისა და კინოს მსახიობი. მიღებული აქვს სეზარისა და BAFTA-ს ჯილდოები.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი  27 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2018
კატეგორია:სეზარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები
ლაპუ-ლაპუ

**ლაპუ-ლაპუ** (; დ. 1491 — გ. 1542) — კუნძულ მაქტანის მთავარი  (ვისაის კუნძულები, ფილიპინები), ცნობილია, როგორც პირველი ფილიპინელი, რომელიც იბრძოდა ესპანელი კოლონიზატორების წინააღმდეგ. ფილიპინების ეროვნული გმირი. ზღვაოსან ფერნანდო მაგელანის მკვლელი.

ესპანურმა ექსპედიციამ, ზღვაოსან ფერნანდო მაგელანის მეთაურობით, აღმოაჩინა ფილიპინების არქიპელაგი. ქრისტიანობაზე მოაქცია და ხელშეკრულება დადო კუნძულ სებუს მმართველთან. ხელშეკრულების თანახმად მას და მის მეზობელ მმართველებს ხარკი უნდა გადაეხადათ ესპანეთის მეფისათვის. აღნიშნულ ხელშეკრულებას არ დაემორჩილა ლაპუ-ლაპუ. 1521 წლის 27 აპრილს შეიარაღებული ესპანელები შევიდნენ კუნძულ მაქტანზე და გადაწვეს რამდენიმე სახლი. ლაპუ-ლაპუმ შეკრიბა რიცხობრივად მეტი ჯარი და შეუტია მაგელანის რაზმს. ბრძოლისას მაგელანმა მიიღო რამდენიმე ჭრილობა და იგი მოკლა მაქტანის ბელადმა ლაპუ-ლაპუმ. 

## რესურსები ინტერნეტში  
*Lapu-Lapu 
*Lapu-Lapu (1955) IMDb
*Lapu-Lapu (2002) IMDb
*Lapu-Lapu - Philippine Warrior (video)

კატეგორია:ფილიპინების ისტორია
კატეგორია:დაბადებული 1491
კატეგორია:გარდაცვლილი 1542
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
სიერა-კარაპე

**სიერა-კარაპე** () — ბორცვიან-დაბალმთიანი ქედი სამხრეთ ურუგვაიში, მალდონადოს დეპარტამენტში. ქედი დეპარტამენტს დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით კვეთს და შედის როჩის დეპარტამენტში. მასზე გაივლის საზღვარი ლავალიეხასა და მალდონადოს დეპარტამენტებს შორის. მიეკუთვნება უფრო დიდ ქედს — კუჩილია-გრანდეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Cerro Catedral , Site of the Municipality of Maldonado, Uruguay.
* Peakbagger.com: Cerro Catedral, Uruguay

კატეგორია:ურუგვაის ქედები
სიერა-დე-ლას-ანიმასი

**სიერა-დე-ლას-ანიმასი** () — ბორცვიან-დაბალმთიანი ქედი ურუგვაიში. იწყება ლავალიეხას დეპარტამენტში და ვრცელდება სამხრეთით, მალდონადოს დეპარტამენტის მიმართულებით, სადაც მდებარეობს ურუგვაის ერთ-ერთი უმაღლესი წერტილი — სერო-დე-ლას-ანიმასი, ზღვის დონიდან 501 მეტრზე. იგი ვულკანური წარმოშობის ერთადერთი რელიეფის ფორმაა ურუგვაიში. 

სიერა-დე-ლას-ანიმასი მიეკუთვნება კუჩილია-გრანდეს ქედს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Enciclopedia Geografica del Uruguay

კატეგორია:ურუგვაის ქედები
ოლთისი (ქალაქი)

**ოლთისი** () — ქალაქი და რაიონი თურქეთის აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონის, ერზურუმის პროვინციაში. მდებარეობს ისტორიულ ტაოში. 

## ისტორია 
X საუკუნეში ოლთისი დავით III დიდი კურაპალატის რეზიდენცია იყო; მისი სიკვდილის შემდეგ (1001 წ.) მეფეთა მეფე  გურგენი ეცადა მის ხელში ჩაგდებას, მაგრამ ბიზანტიის წინააღმდეგობას წააწყდა. საბოლოოდ ოლთისი იმიერტაოსთან ერთად ბიზანტიის კეისარმა ბასილი II-მ დაიკავა. XI საუკუნეში, საქართველო-ბიზანტიის ომის დროს, 1021 წელს უკან დახევისას, ოლთისი გიორგი I-მა გადაწვა.  XI საუკუნის 70-იან წლებში ოლთისს, კარნუ-ქალაქსა (ახლანდელი ერზურუმი) და კართან (ახლანდელი ყარსი) ერთად მიმდებარე ტეროტორიებით განაგებდა ბიზანტიის დიდმოხელე ქართველი  გრიგოლ ბაკურიანის ძე.  საქართველოში „დიდი თურქობის“ დროს  (XI-XII სს.) თურქ-სელჩუკები ფლობდნენ; თურქ-სელჩუქებთან ბრძოლის დროს, ოლთისი გადაწვა დავით IV აღმაშენებელმა.  შემდგომ ოლთისი საქართველოს შემადგენლობაში იყო, XIII საუკუნის 40-იანი წლებიდან, მონღოლების ბატონობის ხანაში  (უმეფობის პერიოდში), მცირეაზიელმა თურქმანებმა დაიკავეს, მაგრამ მალე გაათავისუფლა სამცხის ლაშქარმა. XV-XVI საუკუნეებში, თურქ-ოსმალთა ექსპანსიის დროს, ოლთისი არაერთხელ იყო ბრძოლის ობიექტი; XV საუკუნეში, სამცხე-საათაბაგოს დაპყრობის შემდეგ, ოსმალეთის ფარგლებში მოექცა.

1829 წელს ქალაქს აკონტროლებდა რუსეთის იმპერია, მაგრამ ადრიანოპოლის ზავის შემდეგ თურქეთს დაუთმო. 1877-1878 წლების რუსეთ-თურქეთის ომის განმავლობაში კვლავ რუსეთის იმპერიას შეუერთდა და გახდა ოლთისის ოკრუგის ცენტრი და ყარსის ოლქის შემადგენელი ნაწილი. 1918 წლის ბოლოს ოლთისი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაშია. 1919 წელს სომხეთის დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ მოახდინა ქალაქის ანექსია. ხოლო 1921 წელს ქაზიმ ქარაბექირის მიერ მოხდა მისი ანექსირება და საბოლოოდ 1921 წლის ყარსის ხელშეკრულებით გადაეცა თურქეთს.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ტყიბულ-შაორის ქვანახშირის საბადო

**ტყიბულ-შაორის ქვანახშირის საბადო** — საბადო, რომელიც მდებარეობს ტყიბულისა და ამბროლაურის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე. ნახშირიანი წყება შუაიურული (ბათური) ასაკისაა: იყოფა ქვედა ქვიშაქვების (სისქე 100 —250 მ), პროდუქტიულ (სისქე 80 მ-მდე) და ზედა ქვიშაქვების (სისქე 100—120 მ) ჰორიზონტებად. საბადოზე არის 9 ნახშირიანი ფენა,რომელთაგან 7 შეადგენს პროდუქტიულ ჰორიზონტს, 2 არასამრეწველო სისქის ფენა განლაგებულია ქვედა ქვიშაქვებში. გენეტურად ქვანახშირი განეკუთვნება ჰუმუსურ ტიპის, ტექნოლოგიური თვისებებით — სუსტად კოქსვადს. ორი ფენა შედგება ძირითადად ფისიანი ლიპტობიოლითური ნახშირისაგან. ქვანახშირის სიმკვრივე 1300—1700 კგ/მ³,ტენიანობა 4,0—8,4%. საშუალო ნაცრიანობა34%, ქროლადების შემცველობა საწვავ მასაში 39,5—44,0%, გოგირდისა 1,0—2,5%; თბოუნარი (უმაღლესი — საწვავ მასაზე) 6800—7800 კკალ/კგ. 

საბადო ქვანახშირს აწვდის რუსთავის მეტალურგიულ ქარხანას და რესპუბლიკის სხვა საწარმოებს.
## ისტორია
საბადო ცნობილია 1830 წლიდან, მოპოვება დაიქყო 1846 წლიდან. მის პროდუქციას მოიხმარდა კავკასიის რკინიგზა. 1917-1919 წლებში ქვანახშირის მოპოვება დაეცა 3,4 მლნ ფუთიდან 2,2 მლნ ფუთამდეფართო მასშტაბით მოპოვება დაიწყო 1940-იანი წლების დასაწყისში. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ტყიბულ-შაორის ქვანახშირის საბადოს რუკა

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საბადოები
გლოდენი

**გლოდენი** () — ქალაქი მოლდოვაში, გლოდენის რაიონის ცენტრი. მდებარეობს ბელციდან 31 კმ-ში. გლოდენის შემადგენლობაში შედის დაბა სტირჩა.

პირველად მოიხსენიება XVII საუკუნის მეორე ნახევრის დოკუმენტებში. 1967 წლის 16 ივნისიდან — ქალაქის ტიპის დასახლება, 1990-იანებიდან — ქალაქი.

## ცნობილი პიროვნებები 
* ვალენტინა ნაფორნიცე (დ. 1987) — მოლდოველი ოპერის მომღერალი.

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
კუჩილია-გრანდე

**კუჩილია-გრანდე** () — ბორცვიან-დაბალმთიანი ქედი ურუგვაის დასავლეთ ნაწილში, ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით. ვრცელდება სერო-ლარგოს დეპარტამენტის სამხრეთი ნაწილიდან ტრეინტა-ი-ტრესისა და ლავალიეხას დეპარტამენტების მიმართულებით და მთავრდება მალდონადოს დეპარტამენტში, სადაც მდებარეობს მისი უმაღლესი წერტილი. 

ქედის სამხრეთ ნაწილში, მალდონადოს დეპარტამენტში, აღმართულია ურუგვაის უმაღლესი წერტილი სერო-კათედრალი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Cerro Catedral , Site of the Municipality of Maldonado, Uruguay.

კატეგორია:ურუგვაის ქედები
მოლდოვის პრემიერ-მინისტრი

**მოლდოვის პრემიერ-მინისტრი** — მოლდოვეთის მთავრობის მეთაური. პრემიერ-მინისტრი ინიშნება პრეზიდენტის მიერ და მინისტრთა კაბინეტთან ერთად პარლამენტის დახმარებით ახორციელებს აღმასრულებელ ხელისუფლებას.

## მოლდოვის პრემიერ-მინისტრების სია 
### მოლდოვის დემოკრატიული რესპუბლიკა (1917-1918)
* პანტელეიმონ ერჰანი (21 დეკემბერი 1917 – 24 იანვარი 1918) 
* დანიელ ჩუგურეანუ (24 იანვარი 1918 – 9 აპრილი 1918)
* პეტრუ კაზაკუ (9 აპრილი 1918 – 12 დეკემბერი 1918)

### მოლდავეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა (1940–1991) 
#### სახალხო კომისრების საბჭოს თავმჯდომარე 
* ტიჰონ კონსტანტინოვი (2 აგვისტო 1940 – 17 აპრილი 1945) (გადასახლებაში რუსეთის სფსრ-ში 1941 წლის ივნისიდან 1944 წლის აგვისტომდე)
* ნიკოლაე კოვალი (17 აპრილი 1945 – 4 იანვარი 1946)
* გერასიმ რუდი (5 იანვარი – 4 აპრილი 1946)

#### მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 
* გერასიმ რუდი (4 აპრილი 1946 – 23 იანვარი 1958)
* ალექსანდრ დიორდიცა (23 იანვარი 1958 – 15 აპრილი 1970)
* პეტრუ პესკარი (24 აპრილი 1970 – 1 აგვისტო 1976) (1st time)
* სემიონ გროსუ (1 აგვისტო 1976 – 30 დეკემბერი 1980)
* იონ უსტიანი (30 დეკემბერი 1980 – 24 დეკემბერი 1985)
* ივან კალინი (24 დეკემბერი 1985 – 10 იანვარი 1990)
* პეტრუ პესკარი (10 იანვარი – 26 May 1990) (II ვადით)

### მოლდოვა (1991–დან დღემდე) 
## იხილეთ აგრეთვე 
* მოლდოვის პრეზიდენტი

## სქოლიო 
კატეგორია:მოლდოვის პრემიერ-მინისტრები
სომხეთის მთიანეთი

**სომხეთის მთიანეთი** () — მთიანეთი უმთავრესად თურქეთში, ჩრდილოეთით ესაზღვრება აღმოსავლეთ პონტოს მთები, ჩრდილო-აღმოსავლეთით სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთი, დასავლეთით ანატოლიის ზეგანი, სამხრეთით ტავრი, ხოლო აღმოსავლეთით ნაწილობრივ გადადის ირანში. გეოლოგიურად სომხეთის მთიანეთი ხმელთაშუა ზღვის ალპური ნაოჭა სარტყლის ნაწილია, სადაც განვითარებულია დიდი სისქის მეზო-კაინოზოური ვულკანოგენურ-დანალექი ქანები, ზედაცარცული, პალეოგენური და ნეოგენური გრანიტოიდებისა და ჰიპერბაზიტების ინტრუზივები.
 
რელიეფში ჭარბობს ვრცელი ვულკანური ზეგნები და ნაოჭა-ლოდა ქედებით გაყოფილი ტექტონიკური ღრმულები. ვულკანური მწვერვალებიდან აღსანიშნავია დიდი არარატი (5165 მ), სებელანი (4811 მ), სიუფჰანი (4058 მ). ერთადერთი მძინარე ვულკანია ნემრუთი (2948 მ). მთელ ტერიტორიაზე კარგად ჩანს ძველი და თანამედროვე ვულკანიზმის ნიშნები: კონუსისებრი მწვერვალები, მინერალიზებული წყაროები, ლავური ველები. დამახასიათებელია ტექტონიკური ღრმულები, რომელთა ფსკერზე ტბებია ჩამდგარი, აღსანიშნავია ვანის ტბა, ურმია და სხვა. დიდი ქვაბულებია: ერზურუმის, მუშის, თავრიზისა და სხვა. ზეგნებიდან ყველაზე ვრცელია ყარსისა და არდაჰანის. ჰავა სუბტროპიკული კონტინენტურია. ნალექები მთაში 300-800 მმ, ქვაბულებში 150-300 მმ წელიწადში. იცის ხანგრძლივი ყინვიანი და თოვლიანი ზამთარი. სომხეთის მთიანეთზე სათავე აქვს მდინარეებს მტკვარს, არაქსს, ევფრატსა და დიდ ზაბს. ბევრია მინერალური, მათ შორის თერმული წყარო. ქვაბულებში გავრცელებულია მშრალი სტეპი და მთის ნახევარუდაბნო, ხეობების გასწვრივ — ჭალის მდელო და ბუჩქნარი. სარწყავ ადგილებში მჭიდროდ დასახლებული ოაზისებია.  

მთის ნოტიო კალთებზე 800-იდან 1400 მ სიმაღლემდე მთის სტეპია, 1000-იდან 2300 მ-მდე — მუხისა და ფიჭვის ტყეები; ნაკლებად ნოტიო კალთებზე დაბალი ეკლიანი ბუჩქის რაყებია, 2000-3000 მ სიმაღლეზე — მთის მდელო, უფრო ზევით — კლდოვანი ლანდშაფტი. მაღალი მთის მწვერვალები დაფარულია მარადი თოვლითა და მყივნარებით. ცხოველებიდან ბევრია მღრღნელები და ქვეწარმავლები; გვხვდება შველი, მუფლონი, დათვი, ჯიქი, ზოლებიანი აფთარი. 

წიაღისეულიდან აღსანიშნავია ქრომის, სპილენძის, დარიშხანის, ქვანახშირის საბადოები.

## ლიტერატურა 
* Магакьян И. Г., Армения в системе центрального Средиземноморья, "Доклады АН Армянской ССР", 1966, т. 42, № 4.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქედები
კატეგორია:სომხეთის ქედები
კატეგორია:ირანის ქედები
კავკასიური ჯოჯო

**კავკასიური ჯოჯო** () — ქვეწარმავალი ჯოჯოსებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 15 სმ აღწევს. მასა 170 გ. იკვებება მწერებითა და ფეხსახსრიანებით, მცენარეული საკვებით. იმალება ქვების ქვეშ, ნაპრალებსა და სოროებში. გვხვდება სომხეთში, აზერბაიჯანში, რუსეთში, თურქეთში და სხვა. გვხვდება აგრეთვე საქართველოს აღმოსავლეთ და სამხრეთ ნაწილებში, ქართლის და ივრის ზეგნის მშრალ მთებსა და გორაკებზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კავკასიური ჯოჯო 

კატეგორია:ჯოჯოსებრნი
დავითი (ტრაპიზონი)

**დავით დიდი კომნენოსი** (;  დ.  დაახლ. 1408 — გ. 1 ნოემბერი, 1463) — ტრაპიზონის იმპერიის ოცდამეერთე, უკანასკნელი იმპერატორი 1459-1461 წწ. კომნენოსების დინასტიის წარმომადგენელი. იმპერატორ ალექსი IV-ისა და თეოდორა კანტაკუზენის შვილი. ტახტზე ავიდა თავისი ძმის იოანე IV-ის გარდაცვალების შემდეგ. თავისი მეფობის განმავლობაში რომის პაპის ეგიდით და ევროპელი და აზიელი მმართველების მონაწილეობით აყალიბებდა სამხედრო კოალიციას ოსმალეთის სულთან მეჰმედ II დამპყრობელის წინააღმდეგ.

1461 წლის 26 ოქტომბერს სულთანმა ტრაპიზონი აიღო. დავით კომნენოსი დაატყვევეს და სტამბოლში წაიყვანეს. მიუხედავად სულთნის დიდი მცდელობისა არ მიიღო ისლამი, რის გამოც 1463 წლის 1 ნოემბერს თავის შვილებთან ერთად სიკვდილით დასაჯეს. 

2013 წელს კონსტანტინოპოლის პატრიარქმა მოახდინა მისი კანონიზაცია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ტრაპიზონის იმპერატორთა სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*Vougiouklaki Penelope, "David Grand Komnenos"

## სქოლიო
კატეგორია:ტრაპიზონის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული   1408
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1463
კატეგორია:კომნენოსები
კატეგორია:XV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი მონარქები
კატეგორია:XV საუკუნის მონარქები
ტყის ზონები

**ტყის ზონები** — გეოგრაფიული ზონები, რომელთა ბუნებრივი ლანდშაფტებისათვის დამახასიათებელია ტყე. გავრცელებულია ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროების ეკვატორულ, სუბეკვატორულ, ტროპიკულ, სუბტროპიკულსა და ზომიერ სარტყლებში.
## იხილეთ აგრეთვე
*ეკვატორული ტყის ზონა
*ტროპიკული სარტყლების ტყის ზონები
*სუბტროპიკული სარტყლების ტყის ზონები
*ზომიერი სარტყლების ტყის ზონები
## ლიტერატურა
კატეგორია:ბუნებრივი ზონები და ბუნებრივი ტერიტორიული დაყოფა
დავით მოძმანაშვილი

|}
**დავით მოძმანაშვილი** (დ. 9 ნოემბერი, 1986, თბილისი) — ქართველი მოჭიდავე (თავისუფალი სტილი). 2012 წლის ლონდონის ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის პრიზიორი 120 კგ. წონით კატეგორიაში. მსოფლიოსა (2011) და ევროპის (2012) ბრინჯაოს პრიზიორი.

2008 წელს, ტამპერეში, დავით მოძმანაშვილმა ევროპის ჩემპიონატი მოიგო, თუმცა მოგვიანებით ჭიდაობის საერთაშორისო ფედერაციამ მის ანალიზში აკრძალული პრეპარატის კვალს მიაგნო, ოქროს მედალი ჩამოართვა და 2-წლიანი დისკვალიფიკაცია მისცა.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* დავით მოძმანაშვილი — საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი.
*დავით მოძმანაშვილი  — ქართული სპორტი.
*ლონდონის ოლიმპიური თამაშები 2012 — საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები
კატეგორია:დაბადებული 9 ნოემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ირინა პალეოლოგოსი

**ირინა პალეოლოგოსი** (;  დ.   1315 – გ. 1341 წლის შემდეგ) — ტრაპიზონის იმპერატორი 1340-1341 წლებში.

## ბიოგრაფია
ირინა იყო ბიზანტიის იმპერატორ ანდრონიკე III-ის უკანონო შვილი. 1335 წელს ცოლად გააყოლეს ტრაპიზონის იმპერატორ ბასილი I-ს. არსებობს ეჭვი, რომ მან მოწამლა ბასილი 1340 წელს. ბასილის გარდაცვალების შემდეგ ბასილის შვილები ირინა ტრაპიზონელისაგან, ალექსი III და კალო-იოანე, გაგზავნა კონსტანტინოპოლში და თავად ავიდა ტახტზე. ამას მოჰყვა სამოქალაქო ომი ტრაპიზონის იმპერიაში, რომელშიც ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ ბიზანტიური და ქართული ორიენტაციის პარტიები. ირინას მხარს უჭერდნენ ამიძანტარები, სამხედრო ელიტა და სამოქალაქო მოხელეები. მის წინააღმდეგ გამოდიოდა ადგილობრივი ლაზური არისტოკრატია და არქონტები. თავდაპირველად ირინამ წარმატებას მიაღწია. 1340 წელს ლიმნიიდან ტრაპიზონში ჩავიდა იოანე ევნუხი დიდძალი ჯარით და დაამარცხა დედოფლის წინააღმდეგ აჯანყებულები, გადაწვა ევგენიოსის ეკლესია, სადაც აჯანყებულები იყვნენ გამაგრებულები, დააპატიმრა და მოკლა აჯანყებული მთავრები. პარალელურად, ტრაპიზონიას იმპერიას ჰქონდა შეტაკებები ამიდელ თურქებთან პარხარსა და ტრაპიზონში. ამ ლაშქრობებმა დიდი ზიანი მიაყენა ტრაპიზონის იმპერიას, რის გამოც მოსახლეობა ირინა პალეოლოგის წინააღმდეგ იყო განწყობილი. ამას ემატებოდა ისიც, რომ ის აპირებდა გათხოვილიყო ტომით უცხოელ დიდებულზე. 1341 წელს ირინა პალეოლოგოსის საწინააღმდეგო პარტიას სათავეში ჩაუდგა ანა კომნენოსი. მან ლაზთა დიდი ჯარით აიღო ტრაპიზონი. 17 ივნისს ირინა პალეოლოგისი ტახტიდან გადადგა და ფრანკთა გემით კონსტანტინოპოლში გაემგზავრა. ამის შემდეგ მისი ცხოვრების შესახებ არაფერია ცნობილი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამოქალაქო ომი ტრაპიზონის იმპერიაში

## რესურსები ინტერნეტში 
**მიქაელ პანარეტოსი*  „ტრაპიზონის ქრონიკა“  XIV საუკუნე
*Her profile in "Medieval Lands" by Charles Cawley
*Vougiouklaki Penelope, "Eirene Palaiologina (Empress)"

## სქოლიო
კატეგორია:ტრაპიზონის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 1315
კატეგორია:ქალი მმართველები
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
აისრიზენველტი

**აისრიზენველტი** ( — „გიგანტური ყინულოვანი სამყარო“) — ყინულოვანი მღვიმე ავსტრიაში, ზალცბურგის მხარეში, ადგილ ვერფენის სიახლოვეს. მდებარეობს ტენენის ქედზე, ზღვის დონიდან 1656 მ სიმაღლეზე. მღვიმის საერთო სიგრძეა 42 კმ, სიღრმე 407 მ. გამომუშავებულია კირქვებში. ძველთაგანვე იყო ცნობილი მონადირეებისთვის, თუმცა ფაქტობრივად აღმოჩენილი იქნა 1879 წელს ნატურალისტის ანტონ პოსელტის მიერ, რომელმაც შეისწავლა მღვიმის პირველი 200 მეტრიანი მონაკვეთი. 1912 წლიდან დაწყებული მღვიმე შედარებით სრულად იქნა აღწერილი სპელეოლოგის ალექსანდერ ფონ მერკის მიერ, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის დროს, კერძოდ, 1914 წელს დაიღუპა და მისი ნეშტი მოათავსეს აისრიზენველტის ერთ-ერთ ნიშში. დღეს აისრიზენველტი დასვენების პოპულარული ადგილია. განათებულია კარბიდის ნათურებითა და მაგნიუმის ჩირაღდნებით. 

1920 წელს გაიმართა პირველი ექსკურსიები. მნახველებისთვის ღიაა ჩვეულებრივ, 1 მაისიდან 26 ოქტომბრამდე. ზვავური საშიშროების გამო ზამთარში მღვიმე დაკეტილია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* აისრიზენველტი — ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ავსტრიის მღვიმეები
კატეგორია:მღვიმეები ანბანის მიხედვით
კოსტეშტი (რიშკანის რაიონი)

**კოსტეშტი** () — ქალაქი მოლდოვაში. შედის რიშკანის რაიონის შემადგენლობაში. მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 4400 ადამიანს.

ქალაქის მახლობლად მდებარეობს ოქროს ურდოს ქალაქის ნანგრევები, რომელიც სავარაუდოდ 1360-იან წლებში მიატოვეს.

აქ, მდინარე პრუტზე მდებარეობს მსხვილი წყალსადენი კოსტეშტი-სტინკა, რომელიც 1978 წელს აიგო რუმინეთთან ერთად.

## სქოლიო
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
კრიკოვა

**კრიკოვა** () — ქალაქი მოლდოვაში. შედის კიშინიოვის მუნიციპალიტეტის რიშკანოვკის სექტორის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაქ კრიკოვის პორტალი 
* კრიკოვის კომბინატის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
ლეოვა

**ლეოვა** () — ქალაქი მოლდოვაში, ლეოვის რაიონის ცენტრი. მდებარეობს მდინარე პრუტის მარცხენა სანაპიროზე, იარგარას სარკინიგზო სადგურიდან ჩრდილო-დასავლეთით 22 კმ-ში.

## რესურსები ინტერნეტში
* www.e-leova.info 
* www.leova.md
* www.leovacity.narod.ru

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
კუ ნინძები (2014 წლის ფილმი)

„**კუ ნინძები**“ () — 2014 წლის ამერიკული ფილმი, რომელიც ეფუძნება ამავე სახელწოდების ფრენჩაიზს. იგი წარმოადგენს ფილმების სერიის გადატვირთვას. ფილმის რეჟისორია ჯონათან ლიბესმანი. მასში როლებს ასრულებენ მეგან ფოქსი, ჯონი ნოქსვილი, პიტერ პლოშეკი, ნოელ ფიშერი, ჯერემი ჰოვარდი, ალან რიჩსონი, დენი ვუდბერნი, ტონი შელუბი, უილიამ ფიხტნერი, უილ ერნეტი, მინა ნოძი და ვუპი გოლდბერგი.

ფილმის წარმოების შესახებ ცნობილი გახდა, სანამ *კუ ნინძების* ავტორი პიტერ ლერდი 2009 წელს ფრენჩაიზზე უფლებებს Nickelodeon-ს გადასცემდა. ფილმი წარმოებულია Nickelodeon Movies-ისა და მაიკლ ბეის Platinum Dunes-ის მიერ, ხოლო დისტრიბუტორია Paramount Pictures. პრემიერა გაიმართა 2014 წლის 8 მარტს.

## სიუჟეტი
ნიუ-იორკი ბნელმა მოიცვა. შრედერი და ტერფის კლანი დიდ გავლენას ახდენენ ყველაფერზე, პოლიციიდან პოლიტიკოსებამდე. მომავალი სასტიკია, სანამ კანალიზაციებიდან ჩნდება ოთხი გარიყული ძმა, კუ ნინძები. მათ უშიშარ რეპორტიორ ეიპრილ ო'ნილისა და ოპერატორ ვერნონ ფენვიკის დახმარებით უნდა გადაარჩინონ ქალაქი და შრედერის ბოროტი გეგმები გახსნან.

## როლებში
* მეგან ფოქსი - ეიპრილ ო'ნილი
** მალინა ვაისმანი - ეიპრილი ბავშვობაში
* პიტ პლოშეკი - ლეონარდო
** ჯონი ნოქსვილი - ლეონარდოს გახმოვანება
* ალან რიჩსონი - რაფაელი
* ნოელ ფიშერი - მიქელანჯელო
* ჯერემი ჰოვარდი - დონატელო
* უილიამ ფიხტნერი - ერიკ საქსი
* დენი ვუდბერნი - სპლინტერი
** ტონი შელუბი - სპლინტერის გახმოვანება
* უილ ერნეტი - ვერნონ ფენვიკი
* ტოჰორუ მასამუნე -  შრედერი
* ვუპი გოლდბერგი - ბერნადეტ თომპსონი
* მინა ნოძი - კარაი
* ები ელიოტი - ტეილორი
* ტარან კილამი - მაკ-ნოუტონი  
* კ. ტოდ. ფრიმენი - ბაქსტერ სტოკმენი 
* პოლ ფიცჯერალდი - დოქტორ ო'ნილი

## საუნდტრეკი
ფილმის მუსიკა ეკუთვნის კომპოზიტორ ბრაიან ტაილერს. საუნდტრეკი გამოიცა  Atlantic Records-ზე 2014 წლის 5 აგვისტოს.

; სიმღერების სია 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2014 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკულ კომიქსებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ფილმები კუ ნინძებზე
კატეგორია:2014 წლის საუნდტრეკები
კატეგორია:Atlantic Records-ის საუნდტრეკები
კატეგორია:2014 წლის 3D ფილმები
კატეგორია:ამერიკული 3D ფილმები
კატეგორია:IMAX-ის ფილმები
კატეგორია:Nickelodeon Movies-ის ფილმები
კატეგორია:Platinum Dunes-ის ფილმები
ლიპკანი

**ლიპკანი** () — ქალაქი მოლდოვის ჩრდილოეთით, მდინარე პრუტის ნაპირზე. შედის ბრიჩენის რაიონის შემადგენლობაში.

## მოსახლეობა 
2004 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს შემდეგი ეროვნების წარმომადგენლები:

## რესურსები ინტერნეტში
* Старые фотографии Липкан
* Топографическая карта 
* Липканы — «Бессарабский Олимп»
* Российская еврейская энциклопедия
* Книга памяти местечка Липканы

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
ცერბერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ცერბერი** — შეიძლება აღნიშნავდეს: 

* ცერბერი — ბერძნულ მითოლოგიაში ტიფონის და იქედნეს ნაშიერი, ძაღლი
* ცერბერი — გველების გვარი ანკარასებრთა ოჯახისა
ტყის წიწმატი

**ტყის წიწმატი** () — მცენარეთა გვარი კომბოსტოსებრთა ოჯახისა, ერთ-, ორ- ან მრავალწლოვანი ბალახებია. კენტფრთისებრ დაყოფილი, იშვიათად მთლიანი ფოთლები აქვთ. ღეროსეული  ფოთლები მორიგეობითაა განლაგებული, ფესვთანური — როზეტად შეკრებილი. თეთრი, ვარდისფერი ან სოსანისფერი ყვავილები მტევნისებრ ყვავილებშია თავმოყრილი. ნაყოფი ჭოტია. 

150-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში. საქართველოში 8 სახეობა გვხვდება. იზრდება ტენიან მდელოებზე, მდინარეების, ნაკადულების ნაოპირებზე, ტყეებში. 

საქართველოში ფართოდაა გავრცელებული  .  დეკორატიული მცენარეა, მისი გამოყენება შეიძლება ტენიანი ადგილების გასაფორმებლად,  თაფლოვანია, იყენებენ სურავანდის საწინააღმდეგოდ და საჭმლის შესანელებლად.
## ლიტერატურა
კატეგორია:კომბოსტოსებრნი
მოლდოვის დემოკრატიული რესპუბლიკა

**მოლდოვის დემოკრატიული რესპუბლიკა** (), ასევე **მოლდოვის რესპუბლიკა** — ქვეყანა რომელიც ბესარაბიის სფატულ ცერის (ეროვნული საბჭო) მიერ 1917 წლის 2 დეკემბერს ჩამოყალიბდა. ეროვნული საბჭოს არჩევნები მოხდა ოქტომბერ-ნოემბერში რუსეთის იმპერიის დაშლის შემდეგ. *სფატულ ცერი* წარმოადგენდა საკანონმდებლო ორგანოს, ხოლო *გენერალ დირექტორების საბჭო* დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ გადაკეთდა მინისტრთა საბჭოდ და ჩამოაყალიბა ახალი ქვეყნის მთავრობა.

## გალერეა 

File:Декларация_о_провозглашении_Молдавской_Народной_Республики.jpg|მოლდოვის სახალხო რესპუბლიკის გამოცხადება.

File:Stamp of Moldova 129.gif|პან ჰალიპა სფატულ ცერის სასახლის ფონზე.
File:Dumitru Bogos (1889-1946).jpg|დიმიტრი ბოგოსი, არმიის მეთაური.
File:Teofil Ioncu (1885-1954).jpg|თეოფილ იონკუ, ფინანსთა მინისტრი.
File:Gherman Pântea (1894-1968).jpg|გერმან პანთეა, შეიარაღებული ძალების მეთაური.

## იხილეთ აგერეთვე 
*ბესარაბია
*რუსეთის რევოლუცია

კატეგორია:მოლდოვის ისტორია
კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის დაშლის შედეგად შექმნილი სახელმწიფოები
Fear of a Black Planet

***Fear of a Black Planet*** — ამერიკული ჰიპ-ჰოპ ჯგუფ Public Enemy-ს მესამე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1990 წლის 20 მარტს, ლეიბლებზე Def Jam Recordings და Columbia Records. ალბომი ჩაიწერა The Bomb Squad-ის პროდიუსერობით. იგი გამოირჩევა თავისი თემატიკით, რომელიც მოიცავს აფრო-ამერიკული საზოგადოების პრობლემებს, ძირითადად - რასიზმს.

## სიმღერების სია 
# Contract On The World Love Jam	- 1:48
# Brothers Gonna Work It Out	- 5:03
# 911 Is A Joke	- 3:17
# Incident At 66.6 FM	- 1:37
# Welcome To The Terrordome	- 5:25
# Meet The G That Killed Me	- 0:44
# Pollywannacracka	- 4:13
# Anti-Nigger Machine	- 2:39
# Burn Hollywood Burn	- 3:04
# Power To The People	- 3:48
# Who Stole The Soul?	- 3:51
# Fear Of A Black Planet	- 3:42
# Revolutionary Generation	- 5:43
# Can't Do Nuttin' For Ya Man	- 2:46
# Reggie Jax	- 1:35
# Leave This Off Your Fu*kin Charts	- 2:31
# B. Side Wins Again	- 3:45
# War At 33 ⅓	- 2:07
# Final Count Of The Collision Between Us And The Damned	- 0:48
# Fight The Power	- 4:42

## სერტიფიცირებები
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:1990 წლის ალბომები
კატეგორია:Public Enemy-ს ალბომები
კატეგორია:Def Jam Recordings-ის ალბომები
კატეგორია:Columbia Records-ის ალბომები
კრის მეიტლენდი

მინიატიურა|მარჯვნივ

**კრის მეიტლენდი** (დ. 1964 წლის 13 მაისს, კემბრიჯი, კემბრიჯშირი) — ინგლისელი დრამერი.

მას შემდეგ, რაც 1993 წლის შემოდგომაზე ჯგუფ No-Man-ის კონცერტებზე უკრავდა, შეუერთდა სტივენ უილსონის ჯგუფ Porcupine Tree-ს. იგი ამ კოლექტივის დრამერი 2002 წლამდე იყო, სანამ გევინ ჰარისონი ჩაენაცვლებოდა. 2003 წელს დაუკრა Blackfield-ის სადებიუტო სტუდიურ ალბომზე, სადაც ჰარისონიც უკრავდა (რომელიც მას დიდებულ დრამერად თვლიდა).

## დისკოგრაფია
## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი დრამერები
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:Porcupine Tree-ს წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანგარიშთა გეგმა

**ბუღალტრული აღრიცხვის ანგარიშთა გეგმის სტრუქტურა** იმ ქვეყნებში, სადაც მოქმედებს ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტები ერთი და იგივეა. საქართველოში ასევე გამოყენებულია ანგარიშის დასახელების პარალელურად ანგარიშთა კოდები.

## ქართულ-ინგლისური ანგარიშთა გეგმა
## ლიტერატურა
* "მთავარი ბუღალტერი". №1, 2007 წ.  
* "ბუღალტრული აღიცხვა" ა. ხორავა, ნ. კვატაშიძე, ნ. სრესელი, ზ. გოგრიჭიანი. 2008 წ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ანგარიშთა გეგმა 

კატეგორია:საბუღალტრო აღრიცხვა
მიხეილი (ტრაპიზონი)

**მიხეილ დიდი კომნენოსი** (;  დ. 1285 – გ. 1355 წლის შემდეგ) — ტრაპიზონის იმპერიის  იმპერატორი 1344–1349 წლებში. 

მიხეილ კომნენოსი იყო ტრაპიზონის იმპერატორ იოანე II-ისა და ბიზანტიის იმპერატორის მიხეილ VIII-ის ქალიშვილ ევდოკია პალეოლოგოსის უმცროსი შვილი. 1297 წელს ქმრის გარდაცვალების შემდეგ ევდოკია დაბრუნდა კონსტანტინოპოლში მიხეილთან ერთად. კონსტანტინოპოლში მიხეილ კომნენოსი დაქორწინდა გიორგი აკროპოლიტის შვილიშვილზე. 

1341 წლის 30 ივლისს მიხეილი ტრაპიზონური არისტოკრატიის მოთხოვნით ტრაპიზონის სამოქალაქო ომში ჩაერთო და ბიზანტიის იმპერატორ იოანე VI კანტაკუზენის მხარდაჭერით, კონსტანტინოპილიდან ტრაპიზონის იმპერიაში ჩავიდა. ტრაპიზონელმა წარჩინებულებმა და მეტროპოლიტმა აკაკიომ მიხეილს ზეიმით შეეგებნენ, სადაც მან ერთგულების ფიცი არისტოკრატებისა და იმპერიის ზოგიერთი მოხელისგან მიიღო. რის შემდეგ ისინი საიმპერატორო სასახლეში კორონაციისთვის ემზადებოდნენ. გამთენიისას კი ყვეალფერი რადიკალურად შეიცვალა, ანა ხუტლუს მომხრეებმა მიხეილი და მისი მომხრეები დაატყვევეს. 

ანა კომნენოსი 1342 წელს ტახტიდან ჩამოაგდო მიხეილის შვილმა იოანე III-მ, რომელიც სუსტი მმართველი აღმოჩნდა. მან არანაირ ზომებს არ მიმართა მამის გასათავისუფლებლად. 1344 წელს ნიკეტას სქოლარესმა ციხიდან გაათავისუფლა მიხეილ დიდი კომნენოსი და მასთან ერთად დაბრუნდა ტრაპიზონში. იოანე III გამოკეტეს წმინდა საბას მონასტერში და ტახტზე ადის მიხეილ კომნენოსი. 

1349 წლის 13 დეკემბერს ნიკეტას სქოლარესმა ტახტიდან ჩამოაგდო მიხეილი და სამეფო ჩააბარა ბასილის შვილს, რომელიც ტახტზე ადის ალექსი III-ის სახელით. მიხეილი წმინდა საბას მონასტერში განამწესეს. 1351 წელს კი კონსტანტინოპოლში გააგზავნეს. 1355 წელს ბიზანტიის იმპერატორმა იოანე V-მ გაათავისუფლა და ტახტის ხელში ჩაგდების მიზნით ტრაპიზონში დაბრუნდა, თუმცა უშედეგოდ და კვლავ ბიზანტიის დედაქალაქში გაბრუნდა. მის შესახებ ამის შემდეგ აღარაფერია ცნობილი. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ტრაპიზონის იმპერატორთა სია

## რესურსები ინტერნეტში 
**მიქაელ პანარეტოსი*  „ტრაპიზონის ქრონიკა“  XIV საუკუნე
*Vougiouklaki Penelope, "Michael Grand Komnenos"

კატეგორია:ტრაპიზონის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 1285
კატეგორია:დამხობილი მონარქები
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
Blur (ალბომი)

***Blur*** — ბრიტანული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ Blur-ის მეხუთე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1997 წლის 10 თებერვალს, ლეიბლზე Food. წინა ალბომის, *The Great Escape* ჩაწერის შემდეგ ჯგუფის წევრთა შორის ურთიერთობები ამ დროისთვის დაიძაბა.

## სიმღერების სია 
## ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო 
კატეგორია:1997 წლის ალბომები
კატეგორია:Blur-ის ალბომები
Magic Fields

***Magic Fields*** — გერმანული ჯგუფ X-Perience-ის სადებიუტო სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1996 წლის 15 ნოემბერს. ალბომის ყველაზე პოპულარული სინგლია „A Neverending Dream“.

## სიმღერების სია
მუსიკის ავტორი - მათიას ულე. ვოკალი - კლაუდია ულე.

#Deep Blue Water - 0:53
#Magic Fields	- 3:26
#A Neverending Dream	- 3:45
#Mirror	- 4:16
#Beautiful Day	- 3:52
#Angel Zoom	- 2:42
#The Moon	- 4:37
#Circles of Love (რადიოს ვერსია)	- 3:33
#The Night Moved On	- 3:29
#The Sun	- 3:58
#My Life Goes On	- 4:32
#Circles of Love (D&S Radio Mix)	- 3:24

## სქოლიო
კატეგორია:X-Perience-ის ალბომები
კატეგორია:1996 წლის ალბომები
კატეგორია:ევროდენს-ალბომები
კატეგორია:სინთპოპ ალბომები
ანა (ტრაპიზონი)

**ანა-ანახუტლუ დიდი კომნენოსი** (; დ. უცნობია  – გ. 1342) — ტრაპიზონის იმპერატორი 1341-1342 წლებში.

## ბიოგრაფია
ანა იყო ტრაპიზონის იმპერატორ ალექსი II-ის და ჯიაჯაყ ჯაყელის შვილი. აღკვეცილი იყო მონაზვნად. მისი ძმის, ბასილის მოკვლის შემდეგ გაიხადა მონაზვნის კაბა და ჩაერთო სამოქალაქო ომში ტრაპიზონის იმპერატორის ტახტზე ასული ირინა პალეოლოგოსის წინააღმდეგ. ანას ხელისუფლების სათვეში მოსვლაში დაეხმარა საქართველოს სამეფოს მეფე გიორგი V ბრწყინვალე. 1341 წლის 17 ივლისს დაამარცხა ტრაპიზონის იმპერიის ბიზანტიური მიმართულების პარტია, გადააყენა ირინა და გახდა იმპერატორი. 

1341 წლის 30 ივლისს კონსტანტინპოლიდან ტრაპიზონში ჩავიდა მიხეილ კომნენოსი. ხალხის მიერ ის აღქმული იქნა თვითმპყრობლად, ის შეიპყრეს და ჯერ ინეონში, შემდეგ კი ლიმნიაში გაგზავნეს. 1342 წელს მიხეილ კომნენოსის შვილი იოანე III კონსტანტინოპოლიდან ტრაპიზონში ჩავიდა, გაათავისუფლა მამა, ტახტიდან ჩამოაგდო ანა და მისი გაგუდვის ბრძანება გასცა. ამავე წელს, ბრძანება შეასრულეს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამოქალაქო ომი ტრაპიზონის იმპერიაში

## ლიტერატურა
*
**ჯავახიშვილი, ივ.*, „ქართველი ერის ისტორია“ წ. III, გვ. 272, 1966

## რესურსები ინტერნეტში 
**მიქაელ პანარეტოსი*  „ტრაპიზონის ქრონიკა“  XIV საუკუნე
*Discussion of the Testament of Gerasimos
*Vougiouklaki Penelope, "Anna Anachoutlou"

კატეგორია:ტრაპიზონის იმპერატორები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1342
კატეგორია:ქალი მმართველები
კატეგორია:მოკლული მონარქები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ჰენრი ბაუერსი

**ჰენრი რობერტსონ ბაუერსი** (; დ. 29 ივლისი, 1883 — გ.  29 მარტი, 1912) — ინდოეთის სამეფო სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ლეიტენანტი, პოლარეთის მკვლევარი. იყო წევრი ტერა-ნოვას ექსპედიციისა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა რობერტ სკოტი. იგი სკოტმა აირჩია და *საპოლუსო პარტიის* შემადგენლობაში შეიყვანა, რომელიც შედგებოდა ხუთი ადამიანისგან და რომელსაც უნდა მიეღწია სამხრეთ პოლუსამდე. ექსპედიციის წევრებმა მიზანს მიაღწიეს 1912 წლის 17 იანვარს, თუმცა რუალ ამუნდსენის გუნდზე 34 დღით გვიან. უკან დაბრუნებისას, როსის შელფურ მყინვარზე გადასვლის დროს, ბაუერსი, თავის ორ უკანასკნელ მეგზურთან ერთად, გარდაიცვალა სიცივისგან, შიმშილისა და ფიზიკური გამოფიტვისგან. მათ 11 მილი დააკლდათ უახლოეს ბანაკამდე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* რობერტ ფოლკონ სკოტი
* ლოურენს ოტსი
* ედგარ ევანზი
* ედუარდ უილსონი
* ტერა-ნოვას ექსპედიცია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Greenock-town.co.uk 

კატეგორია:პოლარეთის მკვლევრები
კატეგორია:დაბადებული 29 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1912
ალეუტის ქედი

**ალეუტის ქედი** () — ქედი ჩრდილოეთ ამერიკაში, ალასკის ნახევარკუნძულზე. სიმაღლე 3108 მ. წარმოადგენს ალეუტის კუნძულების კონტინენტური მწკვრივის აღმოსავლეთ გაგრძელებას. წარმოქმნილია ახალგაზრდა ნეოგენურ-მეოთხეული ვულკანური კონუსების ჯაჭვით. სიმაღლე 2500-3000 მ. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 3108 მ (მთა რედაუტი). ქედზე არის დაახლოებით 10-მდე მოქმედი ვულკანი, რომელთაგან აღსანიშნავია ილიამნა, კატმაი და სხვა. ემჩნევა ძველი გამყინვარების ნიშნები. უმაღლეს მწვერვალებე გვხვდება მარადი თოვლი და მყინვარები. ფერდობები შემოსილია სუბარქტიკული მდელოებითა და მთის ტუნდრით. ალეუტის ქედის გარკვეული ნაწილი უკავია ალეუტის ეროვნულ პარკს. ალეუტის ქედი აღმოაჩინეს, რუკაზე დაიტანეს და გამოიკვლიეს რუსებმა XVII საუკუნეში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:აშშ-ის ქედები
ულუმპია ბატონიშვილი

**ულუმპია ბატონიშვილი** — ბაგრატ V-ის ასული მეორე მეუღლის, ანა კომნენოსისგან. გათხოვილი იყო სამეფოს ამირეჯიბზე, კახაბერ ჩიჯავაძეზე. შემორჩენილია მისი საბუთი (1399/1405), რომლითაც უკვე გარდაცვლილი მეუღლის მოსახსენებელ აღაპს ნიშნავს. დოკუმენტში ნათქვამია: 

ულუმპია ბატონიშვილს ჰყავდა ვაჟი, საზვერელ ჩიჯავაძე. მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ მონაზვნად აღკვეცილა და სწორედ მაშინ უწოდებიათ მისთვის ულუმპია. 

## ლიტერატურა 
* ივ. ჯავახიშვილი, ქართველი ერის ისტორია,  ტ. III, თბ., 1966
* კირილ თუმანოვი, მეთხუთმეტე საუკუნის ბაგრატიონები (ფორდჰემის უნივერსიტეტი, *ტრადიციო*, ნაწ. 7, გვ. 169-221)

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები
ელენე (ბაგრატ V-ის მეუღლე)

**ელენე** (გ. 1366) — საქართველოს დედოფალი, ბაგრატ V-ის მეუღლე. ისტორიულ წყაროებში მისი წარმომავლობის შესახებ ინფორმაცია არ არის. ერთ-ერთი თეორიის თანახმად, ის შეიძლება ყოფილიყო ტრაპიზონის იმპერატორის, ბასილის ასული, **ელენა დიდი კომნენოსი** (). 1366 წელს დედოფალი ელენე შეეწირა შავი ჭირის ეპიდემიას. მისი გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, ბაგრატმა ცოლად შეირთო ანა კომნენოსი, ტრაპიზონის იმპერატორის, ალექსი III-ის ასული.

მისი შვილი შესაძლოა ყოფილიყო კონსტანტინე I.

## სქოლიო 
კატეგორია:გარდაცვლილი 1366
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
კატეგორია:შავი ჭირით გარდაცვლილები
The Great Escape (ალბომი)

***The Great Escape*** — ბრიტანული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ Blur-ის მეოთხე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1995 წლის 11 სექტემბერს, ლეიბლებზე Food/Virgin. ალბომმა დადებითი შეფასებები მიიღო და გამოსვლისთანავე ბესტსელერად იქცა. ეს იყო ჯგუფის პირველი ალბომი, რომელიც აშშ-ის ჩარტში მოხვდა. ბრიტანეთში რამდენიმე თვეში მას სამმაგი პლატინა მიენიჭა.

ალბომში შეტანილი იქნა სიმღერები, რომლებმაც შემდგომში სინგლებად გამოცემის შემდეგ წარმატება მოიპოვეს - „Country House“, „The Universal“, „Stereotypes“ და „Charmless Man“. „Country House“ იყო Blur-ის პირველი სინგლი, რომელიც ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში პირველ ადგილზე მოხვდა. მან Oasis-ის Roll with It პირველი პოზიციიდან ჩამოაგდო.

## სიმღერების სია
## ჩარტები და სერტიფიცირებები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### სერტიფიცირებები და გაყიდვები
## სქოლიო 
კატეგორია:1995 წლის ალბომები
კატეგორია:Blur-ის ალბომები
კატეგორია:Food Records-ის ალბომები
კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები სტივენ სტრიტის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები დეიმონ ოლბარნის პროდიუსერობით
ტყის ჭორტანა

**ტყის ჭორტანა** () — ერთლებნიანი მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე კომელინასებრთა ოჯახისა. 

აქვს ხორცოვანი ღერო და იღლიური ციმოზური ყვავილედი. კაშკაშა ცისფერი გვირგვინის ფურცლები შეიცავს ცისფერ საღებავს, რომელსაც იყენებენ გარეული ცხოველების ტყავისა და თევზის კანის შესაღებად. 

გავრცელებულია იაპონიასა და ჩინეთში, აგრეთვე შორეულ აღმოსავლეთსა და ციმბირში. კავკასიაში გზადმოყოლილი საკარანტინო სარეველაა. იზრდება ჯგუფებად ტენიან დაბლობ ადგილებში, ბუჩქნარებსა და ნათესებში. საქართველოში პირველად ბათუმის მიდამოებში გამოჩნდა, შემდეგ კი მთელ აჭარაში, გურიასა და აფხაზეთში გავრცელდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კომელინასებრნი
პარიკუტინი

**პარიკუტინი** () — ახალგაზრდა ვულკანი მექსიკაში, განივ ვულკანურ სიერაზე. სიმაღლე 2800 მ. მდებარეობს მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში, მიჩოაკანის შტატში. პირველი ამოფრქვევა მოხდა 1943 წლის 20 თებერვალს მიჩოაკანის შტატის სოფელ პარიკუტინის ირგვლივ არსებულ სიმინდის ველზე, საიდანაც წარმოსდგა ვულკანის სახელწოდება. ამოფრქვევას თან ახლდა გავარვარებული შლაკის მძლავრი შადრევნები, ფერფლისა და ორთქლის ამოტყორცნა, ლავის დაღვრა. პირველ წელს პარიკუტინი აიწია ზედაპირიდან 450 მ-ით და სოფელი პარიკუტინი გადაწვა. უწყვეტად იფრქვეოდა 9 წლის განმავლობაში. 1946 წლამდე მიმდინარეობდა აფეთქებები და ამოფრქვევები. თხევადმა ბაზალტურმა ლავამ გაანადგურა რამდენიმე სოფელი. 1952 წლიდან აღარ ამოფრქვეულა. ირგვლივ რამდენიმე გვერდითი კონუსია. დამახასიათებელი იყო სტრომბოლის ტიპის ამოფრქვევები. პარიკუტინი მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა ვულკანია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პარიკუტინი — გეოგრაფიული ენციკლოპედია 
* პარიკუტინი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

კატეგორია:მექსიკის ვულკანები
სალია (მეიოს საგრაფო)

**სალია** (; ) — გელტახტი სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოში, კუნძულ აკილზე, კონაქტის პროვინციაში. სოფელში მოქმედებს სკოლა, რომელიც 1910 წელს გაიხსნა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეიოს საგრაფო

## სქოლიო
კატეგორია:მეიოს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
კატეგორია:გელტახტი ადგილები მეიოს საგრაფოში