McDonnell Douglas F-15 STOL/MTD

**McDonnell Douglas F-15 STOL/MTD** (Short Takeoff and Landing/Maneuver Technology Demonstrator — მოკლე გაფრენა-დაჯდომა/მანევრირების ტექნოლოგიური დემონსტრატორი) წარმოადგენს მოდიფიცირებულ F-15 Eagle-ს. განვითარებული, როგორც ტექნოლოგიური დემონსტრატორი, F-15 STOL/MTD ატარებდა კვლევებს ბიძგის ვექტორირების-ის ეფექტებისა და გაუმჯობესებული მანევრულობის შესასწავლად. პროექტში გამოყენებული თვითმფრინავი იყო სერიამდელი TF-15A (F-15B) №1 (USAF S/N 71-0290) — McDonnell Douglas-ის მიერ აშენებული F-15 Eagle-ის პირველი ორადგილიანი ვარიანტი (2 პროტოტიპიდან), სამონტაჟო ხაზიდან გამოსული მეექვსე F-15, და სამსახურიდან გადადგომამდე ყველაზე ძველი მფრენი F-15. ის ასევე გამოიყენებოდა F-15E Strike Eagle-ის პროგრამის ავიონიკის სასამეცნიერო-სასწავლო პლატფორმად. თვითმფრინავი შეერთებული შტატების სამხედრო-საჰაერო ძალებიდან NASA-ს სასესხებლად გადაეცა.

ამავე თვითმფრინავი მოგვიანებით გამოიყენებოდა **F-15 ACTIVE**-ში ("Advanced Control Technology for Integrated Vehicles") 1993-დან 1999 წლამდე, ხოლო შემდგომ Intelligent Flight Control System-ის პროგრამებში 1999-დან 2008 წლამდე.

NASA-სთან ყოფნის პერიოდში, თვითმფრინავის სარეგისტრაციო ნომერი იყო 837. თვითმფრინავი ამჟამად გამოფენილია Edwards AFB-ზე.

## კონსტრუქცია და განვითარება
, 1980-იანი წლების დასაწყისი — STOL/MTD პროგრამის წინამორბედი]]
1975 წელს Langley Research Center-მა დაიწყო სპონსორირებული პროგრამების გატარება ორგანზომილებიანი thrust vectoring საქშენების შესასწავლად; გამოყენებული თვითმფრინავი 1991 წელს STOL/MTD პროგრამის წარმატებით დასრულებიდან რამდენჯერმე გაფრინდა; პროგრამა იყენებდა thrust vectoring-სა და კანარდ წინამფრთებს დაბალი სიჩქარის მახასიათებლების გასაუმჯობესებლად. ეს თვითმფრინავი ამოწმებდა მოკლე ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლიდან ოპერირების მაღალტექნოლოგიურ მეთოდებს. F-15 შედიოდა ABO (Air Base Operability) ინიციატივის ფარგლებში — ბრძოლის პირობებში გასხეფებულ აეროდრომებზე საბრძოლო თვითმფრინავების გადარჩენისა და საბრძოლო მზადყოფნის გაუმჯობესება.

F-15 STOL/MTD ამოწმებდა სველ, ბომბებით დაზიანებულ ასაფრენ-დასაჯდომ ზოლებზე დაჯდომისა და გაფრენის გზებს. თვითმფრინავი იყენებდა ძრავის thrust reversal-ის, 20 გრადუსზე გადახრადი სარეაქტივო საქშენებისა და კანარდ წინამფრთების კომბინაციას. Pitch vectoring/reversing საქშენები და კანარდ წინამფრთები 1988 წელს დაამონტაჟეს F-15-ზე. კანარდ წინამფრთები მომდინარეობდა F/A-18 Hornet-ის სტაბილატორებიდან.
* გაფრენის გარბენის 25%-ით შემცირება

### შემდგომი მოდიფიკაციები
1990-იანი წლების განმავლობაში იგივე F-15-ის სამფლეველი (USAF S/N 71-0290) შემდგომ მოდიფიცირდა (კანარდები და საქშენები შენარჩუნდა) ACTIVE ("Advanced Control Technology for Integrated Vehicles") პროგრამისათვის, რომლის ფარგლებშიც შესწავლილ იქნა Pratt & Whitney Pitch/Yaw Balance Beam Nozzles (P/YBBN) და მოწინავე მართვის ლოგიკის პროგრამირება; NASA-მ თვითმფრინავი 1993 წელს შეიძინა და ძრავები შეცვალა Pratt & Whitney F100-229 ძრავებით P/YBBN-ით. ACTIVE კონფიგურაციაში ის ასევე გამოიყენებოდა LANCETS ("lift and nozzle change effects on tail shock") პროგრამისათვის, რომელშიც გამოთვლილი ზებგერითი შოკური ტალღის პარამეტრები შედარებოდა ფრენაში გაზომილ პარამეტრებს. LANCETS-ის ფრენის გამოცდები 2008 წლის დეკემბერში დასრულდა. F-15 ACTIVE გაგრძელდა 1993-დან 1999 წლამდე; thrust vectoring დემონსტრირებული იქნა Mach 1.95-მდე 1996 წლის 31 ოქტომბერს.

თვითმფრინავი მოგვიანებით გამოიყენებოდა F-15 IFCS (Intelligent Flight Control System) პროგრამაში 1999-დან 2008 წლამდე. თვითმფრინავი ასევე გამოიყენებოდა Space-Based Range Demonstration and Certification პროექტში Exploration Communications and Navigation Systems პროგრამის ფარგლებში (SBRDC/ECANS) 2006-2007 წლებში, High Stability Engine Control (HISTEC) პროგრამაში, და High-Speed Research Acoustics-ში 1997 წელს.

## სქოლიო
## გარე ბმულები
*NASA Dryden Fact Sheet – NASA NF-15B Research Aircraft 
*NASA Dryden Fact Sheet – F-15B #837 
*McDonnell Douglas F-15SMTD Cutaway at flightglobal.com

F-015 STOL MTD
კატეგორია:1980-იანი წლების აშშ-ის ექსპერიმენტული თვითმფრინავები
კატეგორია:ორძრავიანი თვითმფრინავები
კატეგორია:მაღალფრთიანი თვითმფრინავები
კატეგორია:კანარდ-თვითმფრინავები
კატეგორია:NASA-ს თვითმფრინავები
კატეგორია:1988 წელს პირველად ასაფრენი თვითმფრინავები
კატეგორია:ორგანზომილებიანი thrust vectoring-ის თვითმფრინავები
კატეგორია:ორკუდიანი თვითმფრინავები
კატეგორია:სამზედაპირიანი თვითმფრინავები
კატეგორია:მოზიდვადი სამრგოლიანი დასაჯდომი საჩარჩო სისტემის მქონე თვითმფრინავები
კატეგორია:McDonnell Douglas F-15 Eagle