open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სიღნაღის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია

**სიღნაღის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ სიღნაღში.  

## აღწერა
სიღნაღის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია დარბაზული ტიპის ნაგებობაა, მაგრამ გარე მასები ისეა დანაწევრებული, რომ სამნავიანი ეკლესიის შთაბეჭდილებას ტოვებს. ამ შტაბეჭდილებას ქმნის ინტერიერის გრძივ კედლებში მოწყობილი სამ-სამი ღრმა ნიშა, თაღოვანი უბე. თაღები საკმაოდ მასიურ შვერილ პილასტრებზე გადადის. კედლები დანაწევრებულია თაღებით, რომლებშიც სარკმლებია გაჭრილი. საკურთხევლის აფსიდა ძირითად სივრცეზე ვიწროა. მის გვერდით პასტოფორიუმებია მოწყობილი. დარბაზი გადახურულია ნახევარცილინდრული კამარით, რომელიც ორ საბჯენ თაღზე გადადის. საკურთხევლის აფსიდის წინ კანკელია აღმართული. დასავლეთით იყო ხის პატრონიკე, რომელიც ამჟამად მოხსნილია. კედელში დარჩენილია ბუდეები. პატრონიკეზე ასასვლელი კედლის სისქეშია.

ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს — დასავლეთიდან, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან. გარედან ეკლესია საკმაოდ მოხდენილი პროპორციებისაა. გაირჩევა ორი სამშენებლო ფენა. გვერდითა ნავების კედლები ძირითადად რიყის ქვითაა ნაშენი, მშნენებლობაში გამოყენებულია აგურიც. ეს უფრო ადრეულია. უფრო მოგვიანო ხანის უნდა იყოს შუა ნავის აგურით ნაშენი ზედა ნაწილი. ფასადები ფრონტონებით სრულდება, რომელშიც ორ-ორი თაღოვანი ჩაღრმავებაა თავზე აგურით გამოყვანილი დეკორატიული ფრონტონებით; ხოლო კეხში ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ცენტრალური ნავის თავზე აღმართულია პატარა ფანჩატური. 

ეკლესია ნაწილობრივ ძველი გალავნითაა შემოზღუდული. გალავანი რიყის ქვითაა ნაშენი. ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით გალავანის მაღალი, მრგვალი კოშკია, რომელზეც სამრეკლოა დაშენებული. კოშკი XVIII საუკუნით თარიღდება. იგი ორსართულიანია. მეორე სართულზე მოგვიანო პერიოდში მიშენებული აგურის კიბე ადის. საკუთრივ სამრეკლოს ფანჩატური XIX საუკუნეშია აგებული. ის მთლიანად აგურისაა. სახურავის ქიმზე აღმართულია ჯვარი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჩუღურეთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

**ჩუღურეთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია** — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთში, კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩაზე. 

ეკლესიას თავდაპირველად „ჯუარის გამოჩენისა“ ერქვა და უგუმბათო იყო, პატარა ზომის, ქვითკირით ნაშენი. დ. კარიჭაშვილის კატალოგის მიხედვით ის ძველი ეკლესიის საძირკველზე დეკანოზ პეტრე იმნაძეს აუგია 1812 წელს. 1857-1859 წლებში პეტრე იმნაძის შვილის, დეკანოზ იოანეს მეცადინეობით ეკლესია გადააკეთეს, დასავლეთიდან კარიბჭე-საძვალე მიაშენეს და წმინდა ნიკოლოზის სახელზე აკურთხეს. 1861-1863 წლებში იოანეს ძე პეტრემ ეკლესიას გუმბათი დაადგა. 

1901-1904 წლებში საქართველოს ეგზარქოსის ნებართვით და მღვდელ სოლომონ შოშიაშვილის თაოსნობით, მრველიდან შეგროვებული სახსრებით ეკლესია გააფართოვეს, მას მიემატა ჩრდილოეთის და სამხრეთის მკლავები. 1901-1902 წლებში თბილისელმა თვითნასწავლმა მხატვარმა გიგო ზაზიაშვილმა ეკლესიის კედლები მოხატა თამარ მეფისა და დავით აღმაშნეებლის ფრესკებით, მანვე აღადგინა ეკლესიის ძველი მხატვრობა. მღვდელ შოშიაშვილის ინიციატივით XIX საუკუნის 80-90-იან წლებში ეკლესიასთან დაარსდა ქართული სამრევლო სასწავლებელი. 1920-იან წლებში საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა. მოგვიანებით ეკლესიის შენობა „ქართული ფოლკლორის თეატრს“ დაეთმო. 1982 წელს ჩატარდა ეკლესიის შემოგარენის რეკონსტრუქცია (არქიტეტორები შ. ყავლაშვილი და გ. ბათიაშვილი). 1990-იან წლებში დეკანოზ გრიგოლ გოცირიძის ძალისხმევით მოხდა ეკლესიის რესტავრირება და აღდგა ღვთისმსახურება.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
თეიმურაზ სალაყაია

**თეიმურაზ სალაყაია** (დ. 5 თებერვალი, 1937, სენაკი) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ხიდებისა და გვირაბების სპეციალობით.

1961-1965 წლებში — მუშაობდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული გზატკეცილების მთავარი სამმართველოს საგზაო სამეცნიერო საკვლევი სადგურის ხიდსაცდელი ჯგუფის ინჟინრად, უფროს ინჟინრად და ჯგუფის ხელმძღვანელად. 1965 წელს გადაყვანილ იქნა გზატკეცილების მთავარი სამმართველოს N9 ხიდების სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოში სამუშაოთა მწარმოებლად, ტექნიკური განყოფილების უფროსად. 1971 წელს გადაყვანილ იქნა საავტომობილო გზების სამინისტროს N13 საექსპლუატაციო უბნის მთავარ ინჟინრად. 1972 წელს საავტომობილო გზების სამინისტროს სახელმწიფო გზების სამმართველოს უფროს ინჟინრად. 1974 წლიდან სამმართველოს უფროსის მოადგილედ. 1975-1981 წლებში — მუშაობდა საავტომობილო გზების სამინისტროს N5 საგზაო საექსპლუატაციო უბნის მთავარ ინჟინრად. 1981-1983 წლებში N4 საგზაო სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოს მთავარ ინჟინრად. 1984-1993 წლებში — გორის ხიდების სარემონტო-სამონტაჟო და N11, N2 საგზაო სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოებში უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად. 1993-1995 წლებში — მუშაობდა კონცერნ „საქავტოგზის“ მშენებარე ობიექტების დირექციაში მთავარ სპეციალისტად. 1995 წელს დაინიშნა საავტომობილო გზების დეპარტამენტის საერთაშორისო გზების ექსპლუატაციის სამმართველოს უფროსის მოადგილედ; 1998 წლიდან მუშაობდა გზების მოვლა-შენახვისა და რეაბილიტაციის ზედამხედველობის დირექციაში მთავარ სპეციალისტად. 2005 წლიდან მუშაობს შპს „გზამშენპროექტში“ ტექნიკური განყოფილების უფროსად. საქართველოს საავტომობილო გზების სისტემაში ხელმძღვანელ თანამდებობებზე მუშაობისას, როგორც მაღალკვალიფიციური, გამოცდილი ინჟინერი, წარმატებით ასრულებდა საავტომობილო გზებისა და ხიდების მშენებლობის, ექსპლუატაციისა და გამოცდა-გამოკვლევის სამუშაოებს.

## ლიტერატურაა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. თბ., 2017, გვ. 497-498

## ჯილდოები
* საქართველოს დამსახურებული მეგზევე

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:სენაკში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
ხარფუხის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

**ხარფუხის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია**, *კრწანისის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია* — ქართული მართლმადიდებლური (ყოფილი ბერძნული) ეკლესია თბილისში (კრწანისის რაიონი). მდებარეობს ხარფუხში, იოსებ გრიშაშვილისა და ეფრემ მცირის ქუჩებს შორის, დამრეც ფერდობზე (კარლო ჩხეიძის ქ. №3).
 
გვიან შუა საუკუნეებში ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას საბაჟო იყო. წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესიის მშენებლობას დეკანოზ ვასილი ანდრიანოვის თაოსნობით 1846 წელს ჩაუყარეს საფუძველი თბილისის მიდამოებში 1833 წელს ანატოლიიდან ჩამოსახლებულმა ბერძნებმა. აგურით ნაშენი და მოლურჯო შორენკეცით დახურული გუმბათიანი ეკლესია არქიტექტორ იაკობ ივანოვის პროექტით არის აგებული. ეკლესიის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში ჩასმული ფილების სამენოვანი წარწერა (ბერძნული, ქართული და რუსული) ეკლესიის მშენებლობის დასრულების განსხვავებულ თარიღს იძლევა: ქართული — 1854, რუსული და ბერძნული — 1853. 

ეკლესიაში წირვა-ლოცვა ბერძნულ ენაზე სრულდებოდა. საბჭოთა პერიოდში ეკლესია გაუქმდა და სამეურნეო მიზნებისთვის გამოიყენებოდა, 1980-იან წლებში აქ საპატრიარქოს ბიბლიოთეკა განთავსდა. 1990 წელს აღდგა ღვთისმსახურება, ამჯერად ქართულ ენაზე.
## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
საქობოს სამების ეკლესია

**საქობოს სამების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფელ საქობოში. 

## აღწერა
ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ნაგებია რიყის ქვისა და აგურის წყობის მონაცვლეობით კირ-დუღაბზე. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი გარედან შეისრულთაღოვანია, შიგნიდან კი კარის ღიობი ხის ძელზე გადაყვანილი აგურის არქიტრავითაა დასრულებული.

ტაძარი განათებულია 6 სარკმლით, რომელთაგან თითო აღმოსავლეთის და დასავლეთ კედელშია გაჭრილი, ორ-ორი კი სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლებში. საკმლები თაღოვანია შიგნით გაფართოვებული წირთხლებით. ფასადებიდან მხოლოდ განივებია გაფორმებული. აღმოსავლეთის ფრონტონში აგურის წყობის დადაბლებით მიღებული გოლგოთის ჯვარია გამოსახული. ასეთივე ჯვარია მოცემული დასავლეთის ფრონტონშიც. ამავე ფასადზე გაფორმებულია ქვედა ნაწილიც: კარი დადაბლებულ არეშია გაჭრილი, კარის წირთხლი ბრტყელი აგურის წყობითაა გამოყვანილი, რომელსაც ლეკალური აგურისმოჩარჩოება შემოსდევს. ჩარჩოს ზედა თავისუფალი არე აგურის თევზიფხური წყობითაა გაფორმებული და დასრულებულია ხერხულა ლავგარდნით. კარის ჩარჩოს ორივე მხარეს აგურის დადაბლებით ერთმანეთზე გადაბმული სამ-სამი რომბია მოცემული, ხოლო ზედა ნაწილში აგურის ამოწევით ორმაგი რომბია გამოსახული. ჩარჩოც და ამოწეული რომბების აგურებიც წითელი საღებავითაა შეღებილი. ერთი საფეხურით ამაღლებული აფსიდა ნახევარწრიულია და პილასტრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. აფსიდის ღერძზე სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის თაღის დონეზე ორივე მხარეს თაღოვანი ღიობია გაკეთებული. საკურთხეველში ოთხი შეისრულთაღოვანი ნიშაა: ორი ჩრდილოეთ კედელში, ერთი სარკმლის ქვეშ (მოგვიანებით ამოშენებული) და ერთი სამხრეთ კედელში. საკურთხევლის შუაში, აგურით ამოშენებული ტრაპეზი მდგარა. 

დარბაზი ორი წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული, რომელთა შორის არეებში იატაკიდან ამოყვანილი შეისრული თაღებია გაკეთებული. კონქი და კამარა აგურისაა და პილასტრებზე გადაყვანილ აგურისავე თაღებს ეყრდნობოდა. თაღების ქუსლებთან გაკეთებულ ფოსოებში ხის ძელები ყოფილა ჩამაგრებული კონსტრუქციული მდგრადობისთვის. ეკლესიაში იატაკი აგურფენილია. შიგნიდან ნაწილობრივ შელესილი ყოფილა. ეკლესია XX საუკუნის ბოლო მეოთხედში მოსახლეობას ნაწილობრივ აღუდგენია ახალი აგურითა და ცემენტით, თუმცა, ახლა აღარც კამარაა შემორჩენილი, არც კონქი და კედლებიც ვერტიკალურადაა დაბზარული. ეკლესიის აღმოსავლეთით XIX საუკუნის სამაროვანია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სიღანაღის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია

**სიღნაღის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ სიღნაღში. 

## აღწერა 
სიღნაღის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა, აშენებულია აგურითა და რიყის ქვით. წყობა თარაზულია. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით კოლოფა აფსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია მაღალი, თაღოვანი სარკმელი. სარკმელი მოგვიანებით გადაკეთებულია. თაღის არე ამოშენებულია და ჩადგმულია მინები. ასეთივე სარკმელია აფსიდის სამხრეთ ნაწილში.
 
სფერული კონქი ამოყვანილია აგურის რადიალური რიგებით. სატრიუმფო თაღი აფსიდის მხრებს ეყრდნობა. გრძივი კედლები პილასტრებით ორ, ტოლ ნაწილად იყოფა. პილასტრებს ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში გაჭრილი თაღოვანი სარკმლები ერთმანეთის მიმართ სიმეტრიულადაა განლაგებული. დასავლეთი თაღოვანი შესასვლელი ამჟამად ამოშენებულია. კარის წინ მოწყობილ კარიბჭეს სამრეკლო ადგას. ეკლესიის ფასადები დანაწევრებულია პილასტრებით. საბურავად გამოყენებულია კრამიტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ცხენის ძალა

**ცხენის ძალა** (აღნიშვნა: **ც. ძ.**, **HP** ან **hp** , **PS** , **CV** ) — სიმძლავრის მოძველებული სისტემის გარეშე ერთეული. 

შემოიღეს XVIII საუკუნეში, როცა აუცილებელი გახდა ორთქლის ძრავასა და ცხენის მუშაობათა უნარის შედარება. ცდებით დამტკიცდა, რომ მუშა ცხენს შეუძლია იმოძრაოს 4.5 კმ/სთ სიჩქარით და ამ დროს განავითაროს ≈ 60კგძ წევის ძალა. ეს შეესაბამება ≈ 75 კგძ·მ/წმ სიმძლავრეს. 

სხვა განსაზღვრებით ერთ ცხენის ძალით შესაძლებელია 250 კგ (550 ფუნტი) 0.3048 მეტრით (1 ფუტით) აწევა ერთ წამში.

:P = mgh/t = (550 ფუნტი × 9.8 მ/წმ² × 1 ფუტი) ÷ 1 წამი = (250 კგ × 9.8 მ/წმ² × 0.3048 მ) ÷ 1 წამი = 746.76 ≈ 750 ვტ.

ტექნიკრ ზოგიერთ დარგებში (ძირითადად ავტომშენებლობასა და ტრაქტორთმშენებლობაში) ამჟამადაც იყენებენ. სსრკ-სა და ზოგ სხვა ქვეყანაში 1 ც. ძ. (1PS, 1CV) ≈ 75 კგძ·მ/წმ ≈ 736 ვტ. აშშ-ში, დიდ ბრიტანეთსა და სხვა ქვეყნებში 1hp = 550 ფუტ·ფუნტ/წმ ≈ 746 ვტ.

ტერმინი „ცხენის ძალა“ მცდარია, რადგან მასში იგულისხმება სიმძლავრე და არა ძალა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიმძლავრის საზომი ერთეულები
იმპერიული ნადავლი

**იმპერიული ნადავლი: ელგინის მარმარილოების უცნაური შემთხვევა** () — კრისტოფერ ჰიტჩენსის 1987 წლის წიგნი ტომას ბრიუსის, ელგინის მეშვიდე გრაფის მიერ პართენონიდან მოქანდაკებული ფრიზების (მოგვიანებით ცნობილი, როგორც ელგინის მარმარილოები) წამოღებისა და ბრიტანეთის მუზეუმისთვის მიყიდვის შესახებ. ჰიტჩენსმა გააანალიზა არტეფაქტების ისტორია და მათი საბერძნეთში დაბრუნების საკითხი.

## სქოლიო
კატეგორია:1987 წლის არამხატვრული წიგნები
კატეგორია:კრისტოფერ ჰიტჩენსის წიგნები
კატეგორია:წიგნები გაერთანებული სამეფოს პოლიტიკის შესახებ
კატეგორია:ისტორიული წიგნები პოლიტიკის შესახებ
მე, გამომძიებელი

**„მე, გამომძიებელი“** — კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ 1971 წლის კინოფილმი, რომლის რეჟისორია გიორგი კალატოზიშვილი. ფილმი ეფუძნება ძმები ვაინერების ნაწარმოებს.

## სიუჟეტი
ფასანაურის მახლობლად მძიმედ დაჭრილი მამაკაცია ნაპოვნი ფულისა და საბუთების გარეშე. ექიმების ვარაუდით, მისი გადარჩენა სათუოა. საქმის გამოძიება თბილისის მილიციის კაპიტანს, გამომძიებელ მიქელაძეს დაევალა. ძიებისას გაირკვა, რომ  დაშავებული ბალტიის ზღვის სანაოსნო სამსახურის შტურმანია. ძიებას მილიციის კაპიტანი საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა ქალაქებში - ტალინში, ლენინგრადში, მოსკოვში, რიგაში, იურმალაში მიჰყავს.

## როლებში
* ვახტანგ (ბუბა) კიკაბიძე — გიორგი მიქელაძე
* ინგრიდ ანდრინია — ელგა სმილძინია
* ვია არტმანე — ვანდა ლინარე
* ბაადურ წულაძე — ვასო კობიძე
* მიხეილ ნიკიტინი — საშა ქანდაუროვი
* რევაზ თავართქილაძე  — ნოდარ გომელაური
* იაკი ლიპსო — იანის კრუმინი
* გურამ ლორთქიფანიძე — ოთარ აბულაძე
* აქსელ ორავი — ტომას ენგე
* ოლევ ესკოლა — გემის კაპიტანი ასტაფიევი
 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:1971 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:გიორგი კალატოზიშვილის ფილმები
კატეგორია:ლიტერატურაზე დაფუძნებული ფილმები
თირკმელზედა ჯირკვალი

მინი
**თირკმელზედა ჯირკვალი** — თირკმლის ზედა ნაწილზე განლაგებული წყვილი შინაგანი სეკრეციის ჯირკვალი. შედგება ორი ნაწილისგან: 

* ტვინოვანი შრე
* ქერქოვანი შრე

ტვინოვანი შრე გამოიმუშავებს ჰორმონ ადრენალინს. 

ქერქოვანი შრე გამოიმუშავებს  კორტიკოსტეროიდებს (ჰორმონების ნაკრები), რომლებიც მონაწილეობენ ორგანულ და არაორგანულ ნივთიერებათა ცვლაში. კორტიკოსტეროიდებიდან აღსანიშნავია ჰორმონი ალდოსტერონი, რომელიც აძლიერებს Na+ აქტიურ გადატანას ნეფრონის მილაკებიდან ქსოვილურ სითხეში, პარალელურად კი ძლიერდება K+ -ის გადასვლა ქსოვილური სითხიდან ნეფრონის მილაკებში. კორტიკოსტეროიდებს მიეკუთვნება გლუკოკორტიკოსტეროიდებიც. ისინი მონაწილეობენ ორგანული ნივთიერებების (ნახშირწყლების, ცილებისა და ცხიმების) მეტაბოლიზმში. ქერქოვან შრეში გამომუშავდება ზოგიერთი სასქესო ჰორმონიც.

## სქოლიო
კატეგორია:ადრენალინი
ნაგებერავოს წმინდა გიორგის ეკლესია

**ნაგებერავოს წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნაგებერავოში.

## აღწერა
ნაგებერავოს წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ორფერდა გადახურვით. ნაშენია კლდის ქვით კირის დუღაბზე, მშენებლობაში გამოყენებულია ადგილობრივი შირიმის ქვაც. ეკლესიას შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან. აფსიდა ხის კანკელითაა გამოყოფილი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პირველი ბალთის ღვთისმშობლის ეკლესია

**პირველი ბალთის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ პირველ ბალთაში.

## აღწერა
პირველი ბალთის ღვთისმშობლის ეკლესია დარბაზული ბაზილიკაა. ეკლესიას სამი კარი აქვს - ჩრდილოეთით, დასავლეთით და სამხრეთით. ორ-ორი სარკმელი გაჭრილია ჩრდილოეთით და სამხრეთით, დასავლეთით - ერთი, აღმოსავლეთით კი - ოთხი. ტაძარს რესტავრაცია ჩაუტარდა 2002 წელს და იგი ამჟამად მოქმედია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პირველი გურძემის მთავარანგელოზის ეკლესია

**პირველი გურძემის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფელ პირველ გურძემში. 

## აღწერა
ეკლესია ბაზილიკური ტიპისაა. ტაძრის შესასვლელში მღვდელმსახურთა გამოსახულებებია გამოკვეთილი. აგებულია ფლეთილი ქვით. სოფლის განაპირას შემაღლებულ ბორცვზე დგას მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია. ნაგებობა გეგმით თავისუფალი ჯვრის ფორმისაა, რომელიც აღმოსავლეთიდან სრულდება ნალისებრი შვერილი აფსიდით. საკურთხეველში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ჩრდილოეთით ორი არქიტრავული ნიშია განლაგებული. სარკმელთან დგას მასიური ტრაპეზის ქვა. აფსიდა ერთსაფეხურიანისოლეათია ამაღლებული. ეკლესიის გადახურვა ჩამონგრეულია და ადგილობრივ მოსახლეობას გადაუხურავს შიფერით. იატაკზე დაგებულია მართკუთხა ქვის ფილები. ჩრდილოეთ და სამხრეთ მკლავებში გადადის ნახევარწრიული ფორმის თაღები. ძეგლს შესასვლელი სამი მხრიდან აქვს (საცავი) დატანებული, (გარდა აღმოსავლეთისა). დასავლეთ ფასადზე შესასვლელის ორთავე მხარეს ჩატანებულია ქვის ფილები რელიეფური გამოსახულებებით და ასომთავრული წარწერებით. წარწერები თითქმის აღარ იკითხება. ეკლესიის საშენ მასალად გამოყენებულია კირქვა - კირის დუღაბზე. ფასადებზე შემორჩენილია ბათქაშის კვალი. კედლები ბევრ ადგილას დაბზარულია. ძეგლი დგას ორსაფეხურიან ცოკოლზე. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სერგიეთის მთავარანგელოზის ეკლესია

**სერგიეთის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ სერგიეთში. 

## აღწერა
სერგიეთის მთავარანგელოზის ეკლესია ხასიათდება ორფერდა გადახურვით. ტაძარს აქვს წრიული, სამ ნაწილიანი აფსიდა. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს: დასავლეთით, სამხრეთით და ჩრდილოეთით. ჩრდილოეთით და სამხრეთით — ორ-ორი სარკმელი, აღმოსავლეთით და დასავლეთით კი სამ-სამი სარკმელია მოქცეული. ტაძარი ნაშენია კლდის ნატეხი ქვით, კირის დუღაბზე.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ქვემო ხუნწის ეკლესია

**ქვემო ხუნწის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვემო ხუნწის ჩრდილო-დასავლეთით, ექვსი კილომეტრის დაშორებით, მაღალ მთაზე

## აღწერა
ქვემო ხუნწის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ორფერდა გადახურვით. ტაძარი  შედგება საკურთხევლისა და ერთი ნავისაგან. ნაგებია არათანაბარი ზომის ქვებისაგან, კირის დუღაბზე, ფრაგმენტულად გამოუყენებულია რიყისა და შირიმის ქვებიც. ტაძარს მხოლოდ დასავლეთისა და აღმოსავლეთის კედელი აქვს შემორჩენილი. ასევე, აღმოსავლეთისა და დასავლეთის მხარეს გაჭრილია 2-2 სარკმელი. ტაძარს შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან და სამხრეთიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თიამინი

**თიამინი**, **ვიტამინი B1** (ძველი სახელწოდება — **ანევრინი**) მონაწილეობს ნახშირწყლების ცვლაში, ამყარებს ნერვულ სისტემას, აუმჯობესებს მეხსიერებას და საჭმლის მონელებას. იგი აუცილებელია იმ ორგანოების ნორმალური ცხოველქმედებისთვის, სადაც უჯრედის სუნთქვა ინტენსიურად მიმდინარეობს. თიამინი ფერმენტ პირუვატდეკარბოქსილაზას კოფაქტორია. ეს ფერმენტი უჯრედული მეტაბოლიზმის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან რეაქციას აკატალიზებს.
მინი|თიამინი
თიამინს შეიცავს - კვერცხის გული, ღვიძლი, საფუარი, ხორბლისა და ბრინჯის ჩანასახი, პარკოსან მცენარეთა თესლი, წიწიბურა, ფრინველი, ბოსტნეული. 

## ბერი-ბერი 
1890 წელს ჰოლანდიელი ექიმი ეიკმანი კუნძულ იავაზე საშინელ დაავადებას აკვირდებოდა. ავადმყოფები ვერ დადიოდნენ, ფეხები თითქოს  ჯაჭვებით ჰქონდათ შებორკილი, რის გამოც ამ დაავადებას ბერი-ბერის (ბორკილები) ეძახდნენ. ეს დაავადება ხშირად სიკვდილით მთავრდებოდა. დაავადების მიზეზის გარკვევაში ეიკმანს დაეხმარა ქათმებზე დაკვირვება. მან შეამჩნია, რომ გალიაში მსხდომ ქათმებს, რომლებსაც კანგაცლილი ბრინჯით კვებავდნენ, აღენიშნებოდათ ბერი-ბერისთვის დამახასიათებელი ნიშნები. მათი უმრავლესობა იღუპებოდა. ის ქათმები კი, თავისუფლად რომ სეირნობდნენ ეზოში, ჯანმრთელები იყვნენ, რადგან მრავალფეროვან საკვებს პოულობდნენ. რა იყო ბრინჯის კანში, ეიკმანმა ვერ დაადგინა. მოგვიანებით გაირკვა, რომ ამ დაავადების მიზეზი თიამინის ნაკლებობა იყო. 

ბერი-ბერის ნიშნებია: ნახშირწყლების ცვლის დარვევა, კრუნჩხვები, კუჭ-ნაწლავის აშლილობა, მადის დაკრგვა. ხანგრძლივი უკმარისობის დროს ზიანდება ცენტრალური ნერვული სისტემა და პერიფერიული ნერვები, კუნთები განილევა და სუსტდება, რასაც მოსდევს დამბლა. დაავადებულებს უჭირთ სიარული, უვითარდებათ გულის უკმარისობა, სუნთქვითი პრობლემები.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოჯახის მკურნალი

## სქოლიო
კატეგორია:B ვიტამინები
კატეგორია:კატიონები
სალხინოს ღვთისმშობლის ტაძარი

**სალხინოს ღვთისმშობლის ტაძარი** —  არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ სალხინოში. 

## აღწერა
სალხინოს ღვთისმშობლის ტაძარი  სამნავიანი ბაზილიკაა (15 X 11მ), თარიღდება 1782 წლით და ნაგებია ქვითკირისაგან. კარის თავზე ამოკვეთილია  ჩუქურთმიანი ჯვარი. ეკლესიას გარედან სპონდოს ქვა აქვს შემოვლებული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
ჩუღურეთის წმინდა ნინოს ეკლესია

**ჩუღურეთის წმინდა ნინოს ეკლესია** — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთში, ნინო ჩხეიძის ქუჩაზე.

ტაძარი აგურით ნაშენები სამნავიანი ბაზილიკაა. აგებულია XIX საუკუნეში ღვთისმშობლის სახელზე. საბჭოთა პერიოდში ეკლესია გაუქმებული იყო და საცხოვრებელ სახლად გამოიყენებოდა. 1989-1991 წლებში ეკლესია განახლდა და ეკურთხა წმინდა ნინოს სახელზე. ინტერიერი მოხატულია მხატვარ ირაკლი ცინცაძის მიერ 1990-იან წლებში.

## ლიტერატურა
* 
* გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“ №20, 1999.

კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
კატეგორია:წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
მთაწმინდის წმინდა ნინოს ეკლესია

**მთაწმინდის წმინდა ნინოს ტაძარი** — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში (მთაწმინდის რაიონი), შიო ჩიტაძის ქუჩაზე.

ეკლესია ააგეს 1850-იან წლებში, იმდროინდელ გარეთუბანში, წმინდა ნინოს სახელობის კეთილშობილ ქალთა სასწავლებლის ეზოში, მეფისნაცვალ მიხეილ ვორონცოვის მეუღლის ელისაბედის თაოსნობით და შემოწირულობით. საბჭოთა პერიოდში ეკლესია გაუქმდა და მისი შენობა საშუალო სკოლის (ამჟამინდელი 47-ე საჯარო სკოლის) სპორტულ დარბაზად გამოიყენებოდა. 1990-იან წლებში ეკლესია განახლდა და გაფართოვდა. 1999 წელს აღდგა ღვთისმსახურება.  

ეკლესია წარმოადგენს აგურით ნაშენ სამნავიან ბაზილიკას. კარიბჭის ზემოთ მიშენებულია სამიარუსიანი სამრეკლო, რომელიც ეყრდნობა რვა სვეტს. ეკლესია ორსართულიანია. მასში ორი ტრაპეზია: წმიდა ნინოს სახელობის და წმიდათა ზაბულონისა და სოსანას (წმიდა ნინოს მშობლების) სახელობისა.

## ლიტერატურა
* 
* გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“ № 30, 1999 წ.

კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
კატეგორია:წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესიები
მთაწმინდა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მთაწმინდა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* მთაწმინდა — მთა საქართველოში, თბილისში;
* მთაწმინდა — მთა საქართველოში, ხარულის ქედზე;
* მთაწმინდა — პირველი დამოუკიდებელი გამომცემლობა კომუნისტური რეჟიმის პერიოდში საქართველოში.
ვერის წმინდა პანტელეიმონ მკურნალის ეკლესია

**ვერის წმინდა პანტელეიმონ მკურნალის ეკლესია** — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში (მთაწმინდის რაიონი). დგას ზემო ვერის სასაფლაოს ტერიტორიაზე (გურამ რჩეულიშვილის ქუჩა).

ეკლესია აგებულია XIX საუკუნის 70-80-იან წლებში. გეგმით ცენტრალურგუმბათოვანია. კედლები აგურითაა ნაშენი, გუმბათი ქვისაა. თავდაპირველად ღვთისმშობლის სახელობის იყო. საბჭოთა პერიოდში ეკლესია გაუქმდა, 1989 წელს კვლავ აღდგა და იკურთხა წმინდა პანტელეიმონ მკურნალის სახელზე.  

## ლიტერატურა
* 
* გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი“ № 9, 1999 წ.

კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ზემო ვერა

**ზემო ვერა**, *ზემო ვერე* — მიკროუბანი თბილისში, მტკვრის მარჯვენა მხარეს, მთაწმინდის ქედის ფერდობზე (მთაწმინდის რაიონი), იაკობ გოგებაშვილის და გურამ რჩეულიშვილის ქუჩებისა და ვერის ახალი სასაფლაოს მიდამოები. მისი ადრინდელი სახელია „ვარდისუბნის მთა“, „ვარდიგორა“. სახელწოდება მიიღო აქ გავრცელებული ასკილის ბუჩქნარის გამო. XIX–XX საუკუნეების მიჯნაზე დაერქვა „სემიონოვკა“. ეს სახელი უკავშირდებოდა ამ ადგილებში დისლოცირებულ „სემიონოვსკის“ პოლკს.

## სქოლიო 
კატეგორია:თბილისის უბნები
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონი
ვედიდკარის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ვედიდკარის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვედიდკარში.

## აღწერა
ვედიდკარის წმინდა გიორგის ეკლესია წარმოადგენს სამნავიან ბაზილიკას. თავდაპირველად ნაგები იყო კლდის ქვით, კირის დუღაბზე. ამჟამად ნაგებია კლდის დიდი ზომის ქვებით, ალაგ-ალაგ გამოყენებულია შირიმის ქვა და წითელი აგური. ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან აქვს. აღმოსავლეთ ფასადზე გაჭრილია 3 ვიწრო სარკმელი. სამხრეთის, ჩრდილოეთისა და დასავლეთის ფასადზეც 3-3 სარკმელია დატანებული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ღართისკარის ბრძოლა

**ღართისკარის ბრძოლა** — გაიმართა 1778 ან 1779 წლის ოქტომბერში, ღართისკარში, ქეთევან ანდრონიკაშვილის პირად მცველსა და ლეზგინელ ჯგუფს შორის. ქეთევანის პირადი ხელმძღვანელობით ქართველების მიერ განხორციელებული სამი შეტევის შემდეგ ლეზგინები გადამწყვეტად დამარცხდნენ.

ერეკლე II-ის კარზე აზნაური ქეთევანი მუხრანიდან ღართისკარის გადასასვლელით სამეფოს დედაქალაქ თბილისში მიემგზავრებოდა მეფის მიერ დანიშნული სამეფო გვარდიის რაზმის თანხლებით. იმ დროს ჩრდილო-კავკასიის ხშირი შემოსევები დიდ საფრთხეს უქმნიდა საქართველოში მოგზაურებს. ლეზგინების მიერ ჩასაფრებული ჩასაფრების შემდეგ ქეთევანმა ყარაულის მეთაურობა აიღო და მძარცველები გაანადგურა. თბილისში უვნებელი ჩამოსვლის შემდეგ ერეკლემ დიდი ზეიმით მიიღო.

## სქოლიო
კატეგორია:1778 წლის ბრძოლები
კატეგორია:1779 წლის ბრძოლები
ფუტი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ფუტი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ფუტი — სიგრძის ერთეული;
*ფუტი, ჰორტონ — ამერიკელი დრამატურგი და სცენარისტი.
სისხლი, კლასი და ნოსტალგია

**სისხლი, კლასი და ნოსტალგია: ანგლო-ამერიკული ირონიები** () — კრისტოფერ ჰიტჩენსის 1990 წლის წიგნი, რომლის მიზანია გაერთიანებულ სამეფოსა და აშშ-ს შორის არსებული ე. წ. „განსაკუთრებული ურთიერთობის“  გამოკვლევა, განსაკუთრებით XX საუკუნის პერიოდში.

ჯონ ტ. ელსონმა ტაიმში გამოქვეყნებულ მიმოხილვაში წიგნს უწოდა „უთავბოლო [და] თვითნებური“.

წიგნი 2004 წელს ხელახლა გამოიშვა სახელწოდებით **„სისხლი, კლასი და იმპერია: მტკიცე ანგლო-ამერიკული ურთიერთობა“ ** (), რომელშიც ავტორმა ახალი შესავალი დაამატა.

ჰიტჩენსის თქმით, წიგნი არ წარმოადგენს ამ ქვეყნების ურთიერთობის ისტორიას, არამედ „შერჩეული გადამწყვეტი მომენტების ჭრილებ[ი]ს“ სერიას.

## შენიშვები 
## სქოლიო 
* ჰიტჩენსი, კრისტოფერ. *სისხლი, კლასი და იმპერია: მტკიცე ანგლო-საქსური ურთიერთობა*. Nation Books, 2004.

კატეგორია:1990 წლის არამხატვრული წიგნები
კატეგორია:კრისტოფერ ჰიტჩენსის წიგნები
საავტორო უფლებების დაცვის ნიშანი

**საავტორო უფლების დაცვის ნიშანი** (; სიმბოლო: ©) — ინგლისური სიტყვის „Copyright“ (კოპირაიტი) პირველი ასო. 

შედგება სამი ელემენტისაგან:
#წრეში ჩასმული ლათინური ასო „C“ – საგან;
#განსაკუთრებული საავტორო უფლების მფლობელის სახელისაგან (დასახელებისაგან);
#პირველი პუბლიკაციის წლისაგან.

როგორც წესი, საავტორო უფლების დაცვის ნიშანს ათავსებენ სატიტულო ფურცლის უკანა მხარეს ან პირველი გვერდის ბოლოში (შესაძლოა განთავსების სხვა ვარიანტებიც).

## ლიტერატურა
*დოხნაძე ვ., საგამომცემლო ლექსიკონი, თბ., საგამომც. საქმის სასწ. ცენტრი, 2006, ISBN: 99928-998-1-6

## რესურსები ინტერნეტში
*Graphemica (Ⓒ)

კატეგორია:ტიპოგრაფიული ნიშნები
კატეგორია:საავტორო უფლებები
უძო (მრავალმნიშვნელოვანი)

**უძო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* უძო — მთა საქართველოში, თბილისში;
* უძო — არქიტექტურული ძეგლი კახეთის მხარის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ნინოწმინდაში.
ჩხარის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ჩხარის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჩხარში.

## აღწერა
ჩხარის წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა (12,9 X 8 მ) და აგებულია კარგად თლილი ქვებით. ეკლესიას კარები სამი მხრიდან აქვს. იატაკი ქვის ფილებისაგან არის გაკეთებული. ინტერიერის მხრიდან ეკლესიას ეტყობა გადაკეთების, რესტავრაციის კვალი, რომელიც თანამედროვე ეპოქაშია ჩატარებული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გოდოგანის წმინდა გიორგის ეკლესია

**გოდოგანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გოდოგანში.

## აღწერა
გოდოგანის წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ეკლესიას ორი კარი აქვს დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. სარკმელები შიდა მხრიდან გაფართოებულია. საკურთხეველში ტაძარს აქვს სამი ნიშა. ეკლესიის ზომებია 8,9 X 6.6 მეტრი, კედლის სისქე 1.1 მეტრი, კარის სიმაღლე 2.3, ხოლო სიგანე 1 მეტრია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გოდოგანის ოქროს ჯვრის ეკლესია

**გოდოგანის ოქროს ჯვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გოდოგანში.

## აღწერა
გოდოგანის ოქროს ჯვრის ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა, ნაშენია კარგად გათლილი ქვებით. ეკლესიას შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. ტაძრის სარკმლები შიდა მხრიდან გაფართოებულია. ეკლესიას სულ რვა სარკმელი აქვს, სამი აღმოსავლეთით, ორ-ორი სამხრეთითა და ჩრდილოეთით, ხოლო ერთი მცირე ზომის სარკმელი დასავლეთით. ეკლესიის კედლები ეყრდნობა ორ კიბისებურ ცოკოლს. საკურთხეველი გამოყოფილია თანადროული კანკელით. დასავლეთის კარიბჭის თავზე სამშენებლო წარწერაა ამოკვეთილი, რომელშიც მოხსენიებულია ოსტატი ისიდორე ბერეკაშვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
ნახშირღელის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ნახშირღელის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნახშირღელეში.

## აღწერა
ნახშირღელის წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ტიპის ნაგებობაა (17,7 X 8,1 მ), ნაშენია კარგად გათლილი ქვებით. ეკლესიას კარებები აქვს დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. აღმოსავლეთის კედელში ჩასმულია სამი სარკმელი, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის მხარეს ორ-ორი, დასავლეთის კედელში კი ერთი სარკმელი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ძევრის გუდიელის ეკლესია

**ძევრის გუდიელის ეკლესია** —  არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძევრში. 

## აღწერა
დარბაზული ეკლესია ნაგებია სუფთად თლილი კირქვის კვადრების რეგულარული წყობით. აღმოსავლეთიდან დასრულებულია ხუთწახნაგა შვერილი აფსიდით. თითოეულ კედელზე, გარდა აღმოსავლეთისა, გაჭრილია სამი სწორკუთხა კარი. ინტერიერი ნათდება რვა თაღოვანი სარკმლით, რომლებიც სიმეტრიულად არის გადანაწილებული ფასადებზე. სამი სარკმელი დატანებულია აღმოსავლეთით, ორ-ორი ჩრდილოეთითა და სამხრეთით, ერთი - დასავლეთით. ნაგებობას შემოსდევს ცოკოლი, რომელიც უმეტეს ნაწილში ორსაფეხურიანია, ხოლო გარკვეულ ადგილებში - სამსაფეხურიანი. კედლების დასრულებულია პროფილირებული ლავგარდანით. ეკლესიის ძირითადი დარბაზი ორფერდა გადახურვითაა დაბურული, ხოლო აფსიდის წახნაგების შესაბამისად, ხუთფერდა გადახურვა აქვს. სახურავის მასალად გამოყენებულია თუნუქის ფირფიტები. ეკლესიას მხატვრულ ეფექტს სძენს პროფილირებული და დეკორატიული ელემენტები, რომლებიც კარ-სარკმლეთა და აფსიდის წახნაგებზეა გაკეთებული. სამივე კარსა და აფსიდის წახნაგებს შემოსდევს ორმაგი ლილვებით დეკორირებული თაღი და პილასტრები. თითოეული პილასტრი გაფორმებულია გეომეტრიული ფიგურებისა და ორნამენტული რელიეფების მქონე ბაზისებითა და იმპოსტებით. სარკმლების საპირეები შექმნილია საფეხურებად განლაგებული ლილვისებური და ბრტყელი სიბრტყეების მონაცვლეობით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თუზის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია

**თუზის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მინიციპალიტეტში, სოფელ თუზში.

## აღწერა
თუზის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია მდებარეობს სოფლის სასაფლაოზე, იგი წარმოადგენს დიდ დარბაზულ ეკლესიას, რომელიც ნაშენია რუხი ფერის კარგად თლილი ქვიშაქვის კვადრებით. წყობა თარაზულია. ძეგლი სამსაფეხურიან ცოკოლზეა აღმართული. გადახურვა მთლიანად ჩანგრეულია. ნაგებობა გეგმით წაგრძელებული სწორკუთხედია, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით, მის ღერძზე სამი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. გვერდითა კედლებში სწორკუთხა ნიშებია მოწყობილი, საკურთხეველი ორი საფეხურითაა ამაღლებული.

ეკლესიაში შესასვლელი სამივე კარი გარედან არქიტრავული, შიგნიდან თაღოვანია. გრძივ კედლებზე დეკორატიული თაღები გადადის, რომლებიც ერთსაფეხურიანი პილასტრების პროფილირებულ კაპიტელებს ეყრდნობა, კედლები შიგნიდან შელესილია. იატაკი ქვის ფილებითაა დაგებული. ეკლესიას დასავლეთიდან მიშენებული აქვს სამსართულიანი სამრეკლო, რომლის პირველი სართული კარიბჭის ფენქციას ასრულებს. სამრეკლო თაღებითაა გახსნილი. ზედა მესამე სართული მონგრეულია. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
თუზის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია

**თუზის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ თუზში.

## აღწერა
თუზის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია XIX საუკუნის დარბაზული ნაგებობაა. ტაძარი ნაგებია ნატეხი ქვით, კირის დუღაბზე. ეკლესიის სამივე კარი გარედან არქიტრავული, შიგნიდან კი თაღოვანია. დარბაზი გეგმით წაგრძელებული სწორკუთხედია, რომელიც აღმოსავლეთით ბოლოვდება ფართო მხრებით გამოყოფილი ნახევარწრიული აფსიდით. მის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია გამოჭრილი. გვერდითა კედლებში ნიშებია დატანილი. დარბაზის გრძივი კედლები ერთსაფეხურიანი პილასტრებითაა დანაწევრებული, რომლებზეც დეკორატიული თაღებია გადაყვანილი, ისინი პროფილირებულ კაპიტელებს ეყრდნობიან. სარკმლები თაღოვანია. დასავლეთი კედლის ჩრდილოეთ ნაწილში ვიწრო სწორკუთხა კარია გაჭრილი, რომლის კიბეებსაც სამრეკლო აქვს მიშენებული, მისი პირველი სართული ერთგვარ კარიბჭეს წარმოადგენს. იგი სამი მხრიდან თაღებითაა გახსნილი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX  საუკუნის ეკლესიები
ნაგარევის მთავარანგელოზის ეკლესია

**ნაგარევის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლას მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნაგარევში

## აღწერა 
ნაგარევის მთავარანგელოზის ეკლესია მდებარეობს სოფლის სასაფლაოზე და წარმოადგენს დიდ დარბაზულ ეკლესიას, რომელიც ნაშენია თლილი კვადრებით. წყობის თარაზულობა დაცულია. კედლებს ეტყობა შელესილობის კვალი. დასავლეთ კარის თავზე სამშენებლო წარწერაა: "სოფლის ნაგარევის შტატის წმინდის მთავარანგელოზის ეკლესია. ოსტატი იოსებ ხერეკაშვილი და აღშენება ჩყპგ-სა 
წელსა". 

ნაგებობა გეგმით წაგრძელებულია, რომელიც აღმოსავლეთით ბოლოვდება ორსაფეხურიანი მხრებით გამოყოფილი ნახევარწრიული აფსიდით. მის ღერძზე სამი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. გვერდებზე ნიშებია დატანილი. დარბაზი ცილინდრული კამარითაა გადახურული, რომელიც შემაგრებულია საბჯენი თაღებით. გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრებითაა დანაწევრებული, რომლებზეც დეკორატიული თაღებია გადაყვანილი. ისინი პროფილირებულ კაპიტელებს ეყრდნობიან. სამივე კარი შიგნიდან თაღოვანი, გარეთ არქიტრავულია. ფასადზე ისინი შეწყვილებული ლილვებითაა გაფორმებული. ეკლესია სამსაფეხურიან ცოკოლზეა აღმართული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჩხარის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია

**ჩხარის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჩხარში.

## აღწერა
ჩხარის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა. იგი აგებულია ნახევრად დამუშავებული ქვებითა და კირხსნარით. ეკლესია თითქმის მთლიანად დანგრეულია. ტაძარს გარს უვლის გალავანი, რომელშიც მოქცეულია ორი შენობის საძირკველი, აქედან ერთი სამრეკლო უნდა ყოფილიყო. ეკლესიის ზომება: 11,8 X 16,6 მეტრი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მაჩიტაურის ეკლესია

**მაჩიტაურის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მაჩიტაურში.

## აღწერა
მაჩიტაურის ეკლესია მდებარეობს სოფლის სასაფლაოზე და წარმოადგენს დიდ დარბაზულ, შვერილაბსიდიან ეკლესიას. გადახურვა ჩანგრეულია. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ქვიშაქვა, კონსტრუქციულ ადგილებში კი თლილი კვადრებია გამოყენებული. წყობის თარაზულობა დაცულია. კარნიზიც თლილი ქვითაა გამოყვანილი. ეკლესია ცოკოლზეა აღმართული. ნაგებობა წაგრძელებული სწორკუთხედია. აფსიდის შიდა ნახევარწრიული ფორმა იმეორებს ფასადის ფორმასაც. საკურთხეველში ორი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდა დარბაზისაგან გამოყოფილია სამთაღოვანი კანკელით, ამათგან შუა თაღი მაღალი და ფართოა. დარბაზის გრძივ კედლებში წყვილ-წყვილი სარკმელია მოთავსებული. ეკლესიაში შესასვლელი სამივე კარი შიგნიდან თაღოვანი, გარედან კი არქიტრავულია. კედლებს გარედან ეტყობა შელესილობის კვალი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ადამსი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი ადამსი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა სამი ასტრომომის — უოლტერ სიდნი ადამსის, ჩარლზ ჰიჩკოკ ადამსისა და ჯონ კაუჩ ადამსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს).. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 63.27 კმ, სიღრმე — 2.73 კმ.

კრატერის ზვინულს წრიული ფორმა აქვს და ადგილ-ადგილ დარღვეულია პატარა კრატერებით. ზვინულის მაქსიმალური სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიიდან აღწევს 1.23 კმ-ს. კრატერის ძირს არ აქვს გამოკვეთილი სტრუქტურა და დაღარულია მრავალი პატარა კრატერით. კრატერის მოცულობა 3446.23 კმ³-ია.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-28
კატალინ კარიკო

**კატალინ კარიკო** (, ; დ. 17 იანვარი, 1955, ქ. სოლნოკი, უნგრეთი) — ამერიკის შეერთებულ შტატებში მოღვაწე უნგრელი ბიოქიმიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში (დრიუ ვაისმანთან ერთად, 2023). ცნობილია რიბონუკლეინის მჟავებით (რნმ) გაშუალებული ბიოლოგიური მექანიზმების კვლევით, რამაც მეცნიერული საფუძველი შეუქმნა რნმ-ვაქცინების განვითარებას.
## ბიოგრაფია 
დაამთავრა სეგედის უნივერსიტეტი (სეგედი, უნგრეთი) 1978 წელს. 1985 წელს იმდროინდელი სოციალისტური უნგრეთიდან აშშ-ში გადასახლდა. მუშაობდა ტემპლის უნივერსიტეტში ფილადელფია (1985-1990), შემდეგ — პენსილვანიის უნივერსიტეტში (1990 წლიდან). აქტიურად თანამშრომლობდა ამერიკელ იმუნოლოგთან დრიუ ვაისმანთან. მათი ძირითადი სამეცნიერო ინტერესი იყო მესენჯერული რნმ (მ-რნმ) მოლეკულის როლი ადამიანის იმუნური პასუხის წარმოქმნაში და ამ მექანიზმების პრაქტიკული გამოყენება კლინიკური იმუნოლოგიის საკითხებში. 2005 წელს მათ შექმნეს ინოვაციური ტექნოლოგია (ე. წ. არაიმუნოგენური, ნულეოზიდ-მოდიფიცრებული რნმ), რომელიც ეფუძნებოდა ნუკლეოზიდური სტრუქტურის მოდიფიცირებით ისეთი მ-რნმ მოლეკულის შექმნას, რომელიც უჯრედში შეღწევისას დაავადების მიმართ მედეგობის ხელშემწყობი ცილების წარმოქმნას განაპირობებდა. 

2013 წელს კარიკო დაინიშნა მსხვილი ბიოტექნოლოგიური კომპანიის „ბიონტექის“ (BioNTech) ვიცე-პრეზიდენტად და სათავეში ჩაუდა კომპანიის მუშაობას მ-რნმ-ზე დაფუძნებულ ტექნოლოგიებზე. გარდა ამისა, ვაისმანთან ერთად კარიკოს ჰქონდა საკუთარი კომპანია RNARx. მომდევნო წლებში მკვლევარების მცდელობები შეექმნათ მ-რნმ-ზე დაფუძნებული ეფექტიანი სამკურნალო საშუალებები ძირითადად წარუმატებელი იყო. გარდატეხა მოხდა კორონავირუსით გამოწვეული პანდემიის (COVID-19) დროს, 2021 წელს, როდესაც კარიკოს და ვაისმანის კვლევებზე დაყრდნობით კომპანიებმა „მოდერნამ“ (დამოუკიდებლად), „ფაიზერმა“ და „ბიონტექმა“ (ერთობლივად) შექმნეს მ-რნმ-ზე დაფუძნებული ექსპერიმენტული ვაქცინები კორონავირუსის წინააღმდეგ. 2023 წელს კარიკოს და ვაისმანს ნობელის პრემია მიენიჭათ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Katalin Karikó. Nobel Prize.

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ბიოქიმიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლების სია

300px|მინი|მცხეთის მუნიციპალიტეტის მდებარეობა საქართველოს რუკაზე
მცხეთის მუნიციპალიტეტი შედის მცხეთა-მთიანეთის მხარის შემადგენლობაში. საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მიხედვით მუნიციპალიტეტი არის თვითმმართველი ერთეული, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული საზღვრები და ადმინისტრაციული ცენტრი. მუნიციპალიტეტს გააჩნია არჩევითი წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები, რეგისტრირებული მოსახლეობა და აქვს საკუთარი ქონება, ბიუჯეტი, შემოსულობები. მუნიციპალიტეტი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია. მუნიციპალიტეტს ხელმძღვანელობს მერი.

მუნიციპალიტეტი მართვის ოპტიმიზაციისათვის დაყოფილია ადმინისტრაციულ ერთეულებად.

მცხეთის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შედის 1 დაბა, 16 ტერიტორიული ორგანო და 64 სოფელი (მათ შორის 4 ნასოფლარია). მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები ერთიანდებიან აღდგომლიანთკარის, გალავნის, ვაზიანის, ლისის, მისაქციელის, მუხრანის, ნიჩბისის, საგურამოს, ქსნის, ქსოვრისის, ციხისძირის, ცხვარიჭამიის, ძალისის, ძეგვის, წეროვანისა და წილკანის ადმინისტრაციულ ერთეულებში.

მცხეთის მუნიციპალიტეტის ფართობია 592,8 კმ² და 2014 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 47 711 კაცს, ხოლო სიმჭიდროვეა 80,5 კაცი. მუნიციპალიტეტის ცენტრია ქალაქი მცხეთა. 2014 წლის აღწერის მიხედვით მუნიციპალიტეტის ყველაზე დიდი სოფელი მოსახლეობის მიხედვით არის წეროვანი (8 191 ადამიანი), მცხეთიდან ყველაზე დიდი მანძილით დაშორებულია სოფელი კევლიანი (40 კმ.).

## სოფლების სია
## რუკა
რუკაზე ციფრებით აღნიშნულია:
* 1 — არაშენდა
* 2 — ახალდაბა
* 3 — ქვემო ნიჩბისი
* 4 — წინამძღვრიანთკარი

## სქოლიო
*
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მუნიციპალიტეტების სოფლების სია
იუნის ნიუტონ ფუტი

**იუნის ნიუტონ ფუტი** ( (დაბ. იუნის ნიუტონი)) —  ამერიკელი მეცნიერი, გამომგონებელი და ქალთა უფლებების დამცველი.

იუნის ნიუტონი დაიბადა გოშენში, კონექტიკუტის შტატში, ფერმერისა და მეწარმის ცნობილი ინგლისელი მეცნიერის ისააკ ნიუტონის შორეული ნათესავის ისააკ ნიუტონ უმცროსის ოჯახში.

1836 წლიდან 1838 წლამდე სწავლობდა ამერიკის შეერთებული შტატების ერთ-ერთ პირველ ქალთა საგანმანათლებლო დაწესებულებაში — ტროის ქალთა სემინარიაში, რომელიც დააარსა ფემინისტმა ემა უილარდმა  სემინარიის სტუდენტებს ასევე საშუალება ჰქონდათ დასწრებოდნენ სამეცნიერო კურსებს რენსელერის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სკოლაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ქალთა განათლების ადვოკატი ამოს იტონი .

1841 წელს იგი ცოლად გაჰყვა ადვოკატ ელიშ ფუტს (შემდგომში — მოსამართლე, პატენტის სამართლის სპეციალისტი, აშშ-ს საპატენტო ოფისის ხელმძღვანელი და გამომგონებელი). წყვილს შეეძინა ორი ქალიშვილი: მერი — შემდგომში ცნობილი ქალთა უფლებების დამცველი და ავგუსტა, მომავალი მწერალი.

იუნის ნიუტონ ფუტის მეზობელი იყო „ გრძნობათა დეკლარაციის“ (ინგლ.Declaration Sentiments —  დოკუმენტი, რომელიც მიღებული იყო ქალთა უფლებების პირველი კონფერენციის მიერ და რომელიც აცხადებდა ქალთა მოძრაობას და ქალთა ფუნდამენტურ უფლებებს)  მთავარი ავტორი ელისაბედ კედი სტენტონი, რომელთანაც მეგობრობდა.

იუნის ფუტი იყო დეკლარაციის ერთ-ერთი რედაქტორი და ერთ-ერთი იმ 68 ქალიდან, ვინც ხელი მოაწერა „გრძნობათა დეკლარაციას.“

სამეცნიერო ექსპერიმენტების დროს, რომელიც იუნის ნიუტონ ფუტმა ჩაატარა სახლში, მან აღმოაჩინა კავშირი ჰაერში ნახშირორჟანგის პროპორციის ზომასა და ჰაერის ტემპერატურის ცვლილების სიჩქარეს შორის. ამ კავშირს მოგვიანებით სათბურის ეფექტი ეწოდა. კერძოდ, ერთ-ერთი ექსპერიმენტის დროს დადგინდა, რომ  ჭურჭელი ნახშირორჟანგის შემცველობით მზის სხივების ქვეშ უფრო ძლიერად თბება და უფრო მეტხანს ინარჩუნებს სითბოს, ვიდრე ჭურჭელი  ჩვეულებრივი ჰაერით. იუნის ნიუტონ ფუტის ნაშრომი 1856 წლის 23 აგვისტოს, მეცნიერების განვითარების ამერიკული ასოციაციის ყოველწლიურ შეხვედრაზე წაიკითხა სმიტსონის ინსტიტუტის პირველმა მდივანმა, ფიზიკოსმა ჯოზეფ ჰენრიმ . სტატია გამოქვეყნდა American Journal of Science and Art- ში და ნახსენები იყო რამდენიმე სამეცნიერო პუბლიკაციაში.

1859 წელს ბრიტანელმა ფიზიკოსმა ჯონ ტინდალმა გამოაქვეყნა სტატია ლონდონის სამეფო საზოგადოების ჟურნალში ექსპერიმენტების შესახებ, რომლის შედეგადაც მივიდა მსგავს დასკვნამდე.

იუნის ნიუტონ ფუტი ფართო საზოგადოებისთვის 2011 წელს გახდა ცნობილი ჟურნალისტ რაიმონდ სორენსონის მიერ ჩატარებული სამუშაოს წყალობით, რომელმაც მის შესახებ მასალა გამოაქვეყნა ჟურნალში Oil-Industry History. მოგვიანებით მან გამოაქვეყნა ბიოგრაფიული წიგნი იუნის ნიუტონ ფუტის შესახებ. წიგნი დაფუძნებულია სხვადასხვა წყაროების მონაცემებსა და პირად მიმოწერაზე.

## სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1819
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1888
კატეგორია:ამერიკელი სუფრაჟისტები
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები
ეპინუსი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი ეპინუსი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილოეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი წარმოშობის რუსი ასტრონომის, ფრანც ეპინუსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 2009 წელს). 

## კრატერის აღწერა 
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი 16.74 კმ, სიღრმე — 2.68 კმ.

## სატელიტური კრატერები 
ეპინუსის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.

## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-01
ვიქტორია (მარსის კრატერი)

**კრატერი ვიქტორია** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი პლანეტა მარსზე. მდებარეობს მარსის მერიდიანის პლატოს რაიონში. სახელი ეწოდა სეიშელის კუნძულების დედაქალაქ ვიქტორიასა და ხომალდ ვიქტორიის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 2008 წელს). 

## კრატერის შესწავლის ისტორია 
2006 წლის 26 სექტემბერს მარსმავალმა „ოპორტიუნიტიმ“ მიაღწია ვიქტორიას კრატერს. როვერი ვიქტორიასკენ დაიძრა და გზად სხვა, გაცილებით პატარა კრატერებს იკვლევდა. მანძილი კრატერამდე სადესანტო მოდულიდან დაახლოებით 7 კილომეტრია. 2007 წლის 11 სექტემბერს მან მიაღწია ე.წ. „იხვის ყურეს“ („Duck Bay“). 2007 წლის 13 სექტემბერს ოპორტიუნიტიმ გამოიკვლია კაბო ვერდე — კლდე ვიქტორია კრატერის კიდეზე. 2008 წლის 24 აგვისტოდან 28 აგვისტომდე როვერმა დატოვა კრატერი. ამდენი დრო დასჭირდა გადაადგილებას, რადგან მზის პანელების დაფარვის მტვრის გამო როვერს ენერგიასთან დაკავშირებული პრობლემები ჰქონდა, რაც საკმარისი არ იყო ისედაც დაბალი სიმძლავრის ძრავებისთვის.

## იხილეთ აგრეთვე
*მარსის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Victoria
* Кратер Виктория на Марсе
* Фотографии NASA с описанием 
* Сайт с подробным описанием кратера и его исследованиях

## სქოლიო
კატეგორია:მარსის დარტყმითი კრატერები
აგათარქიდე (მთვარის კრატერი)

**კრატერი აგათარქიდე** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი ისტორიკოსისა და გეოგრაფის, აგათარქიდეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). () მიხედვით. შესაბამისად, კრატერის ქართული სახელწოდებაა „აგათარქიდე“ და არა „აგათარხიდესი“ ან „აგათარხიდე“, როგორც ეს 2009 წლის მთვარის ზედაპირის სახელწოდების რუსული ნომენკლატურული რიგის მიხედვითაა ().. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 51.98 კმ, სიღრმე — 2.37 კმ.

კრატერის ზვინული დაზიანების გამო მნიშვნელოვნად განსხვავდება სიმაღლეში, ზოგან მიმდებარე რელიეფის დონეზეა, ზოგან კი აღწევს 1.14 კმ სიმაღლეს. ყველაზე კარგად შემორჩენილია ზვინულის აღმოსავლეთი და დასავლეთ-სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილები, ჩრდილოეთი ნაწილი მთლიანად დანგრეულია, სამხრეთი ძლიერ დაზიანებულია. ზვინულის დასავლეთ ნაწილს აქვს ორმაგი გარე ფერდობი, გაჭრილი ღრმა ხეობით. ზვინულის დასავლეთ ნაწილში ასევე არის პატარა კრატერი. ზვინულის სამხრეთ ნაწილს კვეთს რამდენიმე პარალელური ხეობა, რომელიც მიმართულია გიპალუსის კრატერისკენ. კრატერის თასის ფსკერი დატბორილია ლავით, მოფენილია მრავალი პატარა კრატერებით და გადაკვეთილია ღართა სისტემით. კრატერის მოცულობა 2188.56 კმ³-ია.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-19
ემი პოლერი

**ემი პოლერი** (, დ. 16 სექტემბერი, 1971) − ამერიკელი ქალი მსახიობი და კომიკოსი.

2001 წელს პოლერი NBC-ის სკეჩ-კომედიურ შოუს *Saturday Night Live* შეუერთდა. პოლერმა შოუ 34-ე სეზონის შუაში დატოვა, რათა სერიალში, *პარკები და რეკრეაცია*, ლესლი ნოუპის როლი შეესრულებინა. შოუ 2015 წელს დასრულდა.

2015 წელს ტელევიზიაში შეტანილი წვლილისთვის პოლერი ჰოლივუდის დიდების ხეივანში შეიყვანეს. 2012 წელს ტელეკრიტიკოსთა არჩევანის ჯილდო მიიღო კომედიურ ტელესერიალში შესრულებული საუკეთესო ქალი მსახიობის კატეგორიაში. 2014 წელს პოლერმა ოქროს გლობუსის ჯილდო დაიმსახურა ტელემიუზიკლში ან კომედიურ ტელესერიალში შესრულებული საუკეთესო ქალი მსახიობის კატეგორიაში. 2016 წელს ტინა ფეისთან ერთად პრაიმტაიმის ემის ჯილდო მიიღო ტელესერიალების გამორჩეული მოწვეული მსახიობის კატეგორიაში. 

## ბიბლიოგრაფია
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი კომიკოსები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი კომიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ფემინისტები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კუნძულების ზღვა

**კუნძულების ზღვა** () — მთვარის ზღვა, რომელიც მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეს, წვიმების ზღვის სამხრეთით. მის აღმოსავლეთით მდებარეობს კრატერი კოპერნიკი, დასავლეთით — კრატერი კეპლერი. ზღვის აუზი ჩამოყალიბდა ადრე იმბრიულ პერიოდში და დატბორა ლავით გვიან იმბრიულ პერიოდში. ობიექტის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი 511.93 კმ. 

სახელწოდება დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Insularum.
* Mare Insularum
* The Full Moon Atlas

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-11
აგრიპა (ასტრონომი)

**აგრიპა ბითინიელი** () — ძველი ბერძენი ასტრონომი, რომელიც ცხოვრობდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე I საუკუნეში. მისი ერთადერთი ხსენება ეხება 92 წელს გაკეთებულ დაკვირვებებს. პტოლემე „ალმაგესტში“ (VII, 3) აღნიშნავს, რომ დომიციანის მეფობის მეთორმეტე წელს, ბიზანტიური მეტროსის თვის მეშვიდე დღეს, აგრიპა დააკვირდა პლეადების ვარსკვლავური გროვის დაფარვას მთვარის ყველაზე სამხრეთით. აგრიპას დაკვირვების მიზანი ალბათ ჰიპარქეს მიერ აღმოჩენილი ბუნიობის მოლოდინის შემოწმება იყო.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს აგრიპა.

## ლიტერატურა
* Колчинский И.Г., Корсунь А.А., Родригес М.Г. Астрономы.Биографический справочник. — Киев: Наукова думка, 1977.

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი ასტრონომები