open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ექვსაფსიდიანი ეკლესია

მინი|კაცხის ტაძარი
**ექვსაფსიდიანი ეკლესია** — გუმბათოვანი ეკლესიის ტიპი, რომელმაც ქართული ხუროთმოძღვრების გარდამავალი პერიოდის ბოლოს, X საუკუნეში, საქართველოს სხვადასხვა პროვინციაში იჩინა თავი. იგი წარმოიშვა როგორც ტეტრაკონქის ძველი ტიპის ერთგვარი დეკორატიული გადამუშავების თუ განვითარების შედეგი. თუ არ ჩავთვლით ნინოწმინდის ტაძარს (VI საუკუნე), ეს ერთადერთი სახეობაა ქართულ გუმბათიანი ტაძრებისა, რომლებშიც გუმბათი კვადრატს არ ეყრდნობა. გუმბათის საყრდენად აქ გამოყენებულია რადიალურად განლაგებული აფსიდების ექვსი შვერილი. გარედან ექვსაფსიდიანი ეკლესია შედგება ორი ერთმანეთზე შესმული წახნაგოვანი ცილინდრისაგან: ქვემო, უფრო ფართო, შეიცავს თვით აფსიდებს. ზემო – გუმბათის ყელია. ამ ტიპის ცალკეული ნიმუშები საკუთარი თავისებურებით გამოირჩევა. ექვსაფსიდიანი ეკლესიის ნიმუშებია: გოგიუბის, ქიაგლის-ალთის, ოლთისის, ბოჭორმის ეკლესიები, კაცხის ტაძარი. გენეტიკურად ამავე თემასთანაა დაკავშირებული კუმურდო და ნიკორწმინდა. 

## ლიტერატურა
* ბერიძე ვ., ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება, თბ., 1974; 
* Беридзе В., Место памятников Тао-Кларджети в истории грузинской архитектуры, Тб., 1981 (ტექსტი აგრეთვე ფრანგ. ენაზე).

კატეგორია:ქრისტიანული არქიტექტურა
საქართველოს ლიდერთა სია

(2020 წლიდან)]]
**საქართველოს ლიდერთა სია** — საქართველოს მმართველთა სია 1918 წლიდან დღემდე. სიაში შესულია საქართველოს პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკის (1918–1921) მთავრობის თავმჯდომარეები და საქართველოს პარლამენტის პირველი თავმჯდომარე და დამოუკიდებელი საქართველოს ეპოქის ლიდერები.

## საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარეები და საქართველოს პარლამენტის პირველი თავმჯდომარე 
*1921 წლის 25 თებერვალს რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის შედეგად საბჭოთა რუსეთმა დაიპყრო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. საბჭოთა ოკუპაციის პერიოდის ლიდერთა სიის სანახავად იხ. საბჭოთა საქართველოს ლიდერთა სია.

## საქართველოს პრეზიდენტები 
## იხილეთ აგრეთვე
*საბჭოთა საქართველოს ლიდერთა სია

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
კატეგორია:საქართველოს მთავრობა
კატეგორია:ამიერკავკასიის ისტორია
*
ელენე ახვლედიანის ხევი

**ელენე ახვლედიანის ხევი** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩიდან მიხეილ ბუხაიძის ქუჩამდე. ყოფილი ჩუღურეთის, შემდეგ სურბ-კარაპეტის, 1923 წლიდან — ნიკოლოზ კიბალჩიჩის ხევი. 1988 წელს ელენე ახვლედიანის ხევი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
ახვლედიანი
ვაჰრამ ბაბაიანი

**ვაჰრამ ოჰანი ბაბაიანი** (; დ. 1948) — თანამედროვე სომეხი კომპოზიტორი, პიანისტი და მუსიკის თეორეტიკოსი.

ვაჰრამ ბაბაიანს დამთავრებული აქვს ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორია. ის ამჟამად მსახურობს სომხური მუსიკალური ასამბლეის ვიცე-პრეზიდენტად.

პირველი სერიოზული კომპოზიცია დაწერა 6 წლის ასაკში; 9 წლის ასაკში დაწერა სიმფონია სიმებიანი ორკესტრისთვის. კომიტასის შემდეგ იგი, 1968 წელს, შევიდა სომხეთის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1972 წელს დაამთავრა ფორტეპიანოს ფაკულტეტი (პროფესორი ვაჰე აჰარონიანის კლასი), ხოლო 1973 წელს: კომპოზიციის ფაკულტეტზე (პროფესორის გრიგორ იეგიზარიანის კლასი). 1973 წლიდან ვაჰრამ ბაბაიანი იყო სსრკ კომპოზიტორთა კავშირის წევრი. 1975 წელს, ა. ისააკიანის 100 წლის იუბილესადმი მიძღვნილი კონკურსის დროს, ვ. ბაბაიანს მიენიჭა პრიზი მისი მეორე სიმფონიისთვის რომელიც დაფუძნებული იყო პოემა "აბუ-ლალა მაჰარი"-ზე. 1982 წელს მიენიჭა სომხეთის ლენინ კომსომოლის პრიზის ლაურეატის წოდება. 2009 წელს „თეკიანი“ კულტურულმა კავშირმა მიანიჭა „ვაჰან თეკიანის“ საერთაშორისო ჯილდო (ლაიფციგის სიმებიანი კვარტეტისთვის). 2011 წელს ვაჰრამ ბაბაიანს ოქროს მედალი „RA“-ს კულტურის სამინისტრომ გადასცა. ვაჰრამ ბაბაიანის ყველა სტილსში ადგენს და ჰქმნის კომპოზიციებს: დაწერილი აქვს 6 ოპერა: „უცხო“ (1970), „ბეთჰოვენის წერილი“ (1977), „ჰამლეტი“ (1990), „ლირამლარიმი“ (2002), „სიმღერა სიყვარულისა და სილამაზის შესახებ“ (2002), „40 დღე მუსა დაგში“; 4 ბალეტი: „პიგმალიონი“ (1975), „პანი“ (1977), „შუქისაკენ“ (1995, პრემიერა იყო აშშ-ში, ბალტიმორში, 1995 წელს), „პატარა პრინცი“ (1998); 2 ორატორია: „ქრისტე საუბრობს“ (1991), „ქრისტეს ცხოვრებიდან“  (1995); 9 სიმფონია: (1964, 1968, 1972, 1977, 1981, 1985, 1988, 1998, 2009); 2 სიმფონიური პოემა; მრავალი კონცერტი (5 ფორტეპიანინოსთვის); 3 კამერული სიმფონია; პერკუსიული მუსიკალური ინსტრუმენტების სიმფონია; 7 სიმებიანი კვარტეტი; ფორტეპიანო კვარტეტი; ქარის კვინტეტი; ფორტეპიანო ტრიო; მრავალრიცხოვანი სონატა სხვადასხვა ინსტრუმენტებისთვის (7 ფორტეპიანოსთვის); მუსიკა ბავშვებისთვის და ა.შ. ვაჰრამ ბაბაიანის ნამუშევრები წარმოდგენილია პრესტიჟულ ფესტივალებსა და კონცერტზე 35 ქვეყანაში (აშშ, გერმანია, ავსტრია, ფინეთი, ინგლისი, იაპონია, არგენტინა, იტალია, საფრანგეთი, შვეიცარია, უნგრეთი, რუმინეთი, რუსეთი და ა.შ.). ვაჰრამ ბაბაიანი რჩება ბრწყინვალე პიანისტად, რომლებიც წარმოდგენებს ათზე მეტ ქვეყანაში ასრულებს. მისი ნამუშევრებში აღინიშნება ფსიქოლოგიური სიღრმე, უნიკალური მსოფლმხედველობა და ფილოსოფია. ამჟამად კომპოზიტორი არის ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორიის ლექტორი (კომიტასის შემდეგ).

## რესურსები ინტერნეტში
*Biography at the Armenian Musical Assembly website 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:სომეხი კომპოზიტორები
კატეგორია:სომეხი პიანისტები
კატეგორია:პიანისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ცხინვალის ებრაული დასახლება

**ებრაული დასახლება** — ძველი ცხინვალის ერთ-ერთი ყველაზე თვალწარმტაცი ნაწილი, რომელიც 1992 წლის შეიარაღებული ოსურ-ქართული კონფლიქტის და 2008 წლის აგვისტოს ომის დროს სერიოზულად განადგურდა. ებრაელთა დასახლება ცხინვალში ცნობილია XIII საუკუნიდან ქართული და სომხური ანალების მიხედვით, როგორც ებრაელთა დასახლება. ისინი ვაჭრობით იყვნენ დაკავებულნი და ერთ-ერთ მნიშვნელოვან როლს ასრულებდნენ მთელი კავკასიის რეგიონის ეკონომიკაში.

შუა საუკუნეებში ცხინვალში მცხოვრები ადგილობრივი ებრაელები ქართულად ლაპარაკობდნენ და ვაჭრები იყვნენ. XVII საუკუნის ბოლოს ისინი ბამბის ნაწარმის რეალიზაციით იყვნენ დაკავებულნი.

XIX საუკუნეში ქალაქის ებრაული მოსახლეობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა. ცხინვალის ქართველმა ებრაელებმა კავშირი დაამყარეს აშკენაზელ ებრაელებთან რუსეთის იმპერიის ევროპულ ნაწილში, საიდანაც ჩამოვიდნენ ცხინვალში რაბებიც კი. 1870-იან წლებში ქალაქის ებრაულ კვარტალში ფუნქციონირებდა შვიდი სინაგოგა და მათი რელიგიური სკოლა.

1864–1865 წლამდე ცხინვალსა და მის მიმდებარე რეგიონში მცხოვრები ებრაელები ეწეოდნენ ხელნაკეთობების დამზადებასა და ვაჭრობას, ასევე იყვნენ ებრაელები, რომლებიც გამოსყიდულნი იყვნენ თავს ბატონობისგან.

XIX საუკუნისათვის ებრაელები ფლობდნენ აგურის ქარხანასა და სხვა საწარმოებს, მათ თითქმის ყველა ქარხნის მაღაზია ჰქონდათ. ცხინვალში ორი  საცხობი იყო, რომლებიც აღმოსავლეთ საქართველოში საუკეთესოდ მიიჩნეოდა. ასევე ებრაელები იყვნენ ცხინვალის ფეხსაცმლის მწარმოებლები. აწარმოებდნენ ქუდებს. ჰქონდათ თავიანთი თონეები და სამკერვალო დაწესებულებები. 

XX საუკუნის დასაწყისში ცხინვალში უფრო მეტი ებრაელი ცხოვრობდა, ვიდრე ქართველები, ოსები თუ სომხები. 1917 წელს ქალაქში იუდეველთა 38.4% იყო, ქართველები - 34.4%, სომხები - 17.7%, ოსები - 8.8%. ადგილობრივი ებრაელების სალაპარაკო ენა ქართული იყო. თითქმის არც ერთ მათგანს არ ლაპარაკობდა ებრაულად, ივრითზე.

მეორე მსოფლიო ომის დროს აქ დეპორტირებული ებრაელი ლტოლვილების შემოდინების გამო ებრაული საზოგადოება გაიზარდა, რომელთაგან ბევრი აღმოჩნდა სავაჭრო სექტორებში. ადგილობრივი მაცხოვრებლების მოგონებების თანახმად, ებრაელებს რეგიონში საუკეთესო სამკერვალოები ჰქონდათ. 

ებრაელების ნელ-ნელა ცხინვალის დატოვება დაიწყო 1970-იანი წლების შუა ხანებში. დანარჩენმა ნაწილმა ქალაქი 1989 წელს და 90-იანი წლების დასაწყისში დატოვა, ოსურ-ქართული შეიარაღებული კონფლიქტის დაწყების შემდეგ. პრობლემა გართულდა იმით, რომ ადგილობრივი ებრაელები ქართულენოვანი მოსახლეობა იყო და იძულებულნი იყვნენ დაეტოვებინათ ქალაქი ლტოლვილებთან - ქართველებთან ერთად.

## რესურსები ინტერნეტში
* Еврейская община Цхинвали
* [Визит в Цхинвал. Раввин Гуревич в синагоге Цхинвала (фото АЕН) ЦХИНВАЛ, 22 августа 2008 (АЕН(https://ka.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%95%D0%9D))]
* Еврейский квартал
ახმეტის ქუჩა

**ახმეტის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში  (ავლაბარი); ბადიაურის ქუჩიდან წინანდლის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. 1902 წლამდე ზაქათალის ქუჩა ერქვა. ამ სახელითაა დატანილი თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. შემდეგ ახმეტის ქუჩა დაერქვა. 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც თიანეთის ქუჩა [იწყებოდა თელავის ქუჩიდან, ხოლო ქუჩის მონაკვეთი თელავის ქუჩიდან ხევამდე (ახლანდელი ილიკო ქურხულის შესახვევის ნაწილი) დატანილია როგორც ჩინგილის შესახვევი]. თბილისის ქუჩების 1940 წლის ცნობარში შეტანილია როგორც ახმეტის ქუჩა. აქვს 1 ჩიხი (ყოფილი ჩინგილის ჩიხი). 

## ლიტერატურა 
კატეგორია: ისნის რაიონის ქუჩები
ახტალის ქუჩა

**ახტალის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); ზიარის ქუჩიდან სანავარდოს ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. 40-იან წლებამდე ახტალის I ქუჩა ერქვა. აქვს 1 გასასვლელი. 
## ახტალის გასასვლელი
**ახტალის გასასვლელი** — გასასვლელი თბილისში, ნაძალადევის რაიონი (ლოტკინი); მისასვლელი ახტალის ქუჩიდან.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნაძალადევის   რაიონის ქუჩები
მალდივური ენა

**მალდივური** ან **დივეჰი** (, ) — სამხრეთ აზიის კუნძულოვან ქვეყანა მალდივებზე გავრცელებული ინდოარიული ენა. შედგება ხუთი დიალექტისგან: მაჰლი, მალიკუ (ლაქშადვიპში), ჰუვადჰუ, ფუამულაკი და ადდუ.

ენის ეთნიკური ენდონიმი - *დივეჰი* მალე ლათინიზე (მადლოვური ენის ლათინური ანბანით დამწერლობა, რომანიზაცია) იწერება როგორც *Dhivehi*, რაც ასევე წარმოადგენ მის ოფიციალურ მართლწერას. მალდივური ენისთვის გამოიყენება დამწერლობა - თაანა.

მალდივების ოფიციალურ ენას წარმოადგენს *Malé bas* ან *Mahl bas*, გავრცელებულია ყველა ჩრდილოეთ კუნძულზე. ასევე ინდოეთის ავტონომიურ რეგიონში ლაქშადვიპის გაერთიანებულ ტერიტორიაზე დაახლოებით 10 000 ადამიანისთვის (რომლებიც მაჰის დიალექტზე საუბრობენ) წარმოადგენს მშობლიურ ენას.

მალდივური წარმოიშვა ელუდან და მჭიდროდაა დაკავშირებული სინჰალურთან, თუმცა ამ ორ ენაზე მოსაუბრეებს ერთმანეთის არ ესმით. საუკუნეების განმავლობაში მალდივურის განვითარებაზე ბევრმა ენამ მოახდინა გავლენა. მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი არაბულმა. ასევე: ფრანგულმა, სპარსულმა, პორტუგალიურმა, ჰინდი-ურდუმ და ინგლისურმა. ინგლისური სიტყვები ატოლი (მარჯნის ან რიფის რკალისებური კუნძული) და დჰონი (ხომალდი ინტერ-ატოლიური ნავიგაციისთვის) არის ანგლიკანიზებული მალდივური სიტყვები *atoḷu* და *dōni*.

## ეტიმოლოგია 
სიტყვა*Divehi* *div*+*vehi* ნიშნავს "კუნძულელს" (წარმოშობილია სანსკრიტიდან - დვიპა, *კუნძული*). *Bas* ნიშნავს "ენას" (სანსკრიტიდან ბაჰასა). შედეგად *Divehi-bas* ნიშნავს კუნძულელების ენას. ჰარი ჩარლს პურვის ბელი, ერთ ერთი პირველი დიველი ლინგვისტი, მას *Dives* უწოდებდა. 

ვილჰელმ გეიგერი გერმანელი ლინგვისტი, რომელიც პირველი იყო ვინც XX საუკუნის დასაწყისში მადლივურის ენათმეცნიერული კვლევა ჩაატარა, ამ ენას ასევე *Divehi*-ს უწოდებდა. ასო *h* დასახელებას 1976-ში დაემატა ("Dhivehi"), როდესაც ნახევრად ოფიციალური ლათინიზირებული მალე ლატინი გავრცელდა. დღეისთვის *h*-ის გამოყენება დასახელებაში მიღებულია და ასევე ოფიციალურად ეწოდება - Dhivehi.

## წარმოშობა 
მადლდივური ინდოარიული ენაა, რომელიც მჭიდროდაა დაკავშირებული შრი-ლანკაზე გავრცელებულ სინჰალურ ენანთან. მალდივური წარმოადგენს ყველაზე სამხრეთით გავრცელებულ ინდოარიულ ენას. სინჰალური და მალდივური ქმნიან იინდოარიულ ენებში ნსულარ ინდო-არიულ ქვე-ჯგუფს. მიუხედავად ამისა ამ ენბზე მოსაუბრეებს ერთმანეთის არ ესმით.

მალდივური და სიჰალური წარმოიშვნენ, ანტიკურ და შუასაუკუნეების ინდოეთის ელუ პრაკრიტიდან (შუა ინდოარიული ენები). ეს პრაკრიტები თავის მხრივ წარმოიშვნენ ვედურ სანსკრიტთან დაკავშირებულ ძველი ინდოარიული ვერნაკულარებიდან.

ადრე მიიჩნეოდა, რომ მალდივური წარმოშობილი იყო სინჰალურიდან. 1969 წელ, სინჰალელმა ფილოლოგმა მ. ვ. ს. დე-სილვამ პირვალად წამოაყენა მოსაზრება, რომ სინჰალურს და მალდივურს საერთო წინარე ენა ქონდათ.

## გრამატიკა 
### ასოები 
თავიდან იყო ასოების შემდეგი თანმიმდევრობა:

ახლა გამოიყენება შემდეგი ასოები:

ასო ޱ ჩანაცვლდა -ით, ხოლო ޝ მოჰამედ ამინ დიდის (მალდივის პირველი პრეზიდენტი) მმართველობის დროს მიჩნეული იქნა როგორც ტაანაში გამოყენებული აღნიშვნა.

## ლიტერატურა 
* .
* .
* .

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Dhivehi Academy 
* Mahal Unit Press Minicoy
* Unicode standard for Middle Eastern scripts

## სქოლიო 
კატეგორია:ინდოეთის ენები
კატეგორია:ინდოარიული ენები
ანტისომხური განწყობა აზერბაიჯანში

**ანტი-სომხური განწყობა** ან **არმენოფობია აზერბაიჯანში** — ძირითადად გამოწვეულია მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის გამო.  რასიზმისა და შეუწყნარებლობის წინააღმდეგ ევროკომისიის (ECRI) თანახმად, „სომხები აზერბაიჯანში ყველაზე დაუცველ ჯგუფს წარმოადგენენ,  რასობრივი დისკრიმინაციის მხრივ.“   2012 წლის გამოკითხვის თანახმად, აზერბაიჯანელთა 91% სომხეთს აღიქვამს როგორც „აზერბაიჯანის უდიდეს მტერს“. სიტყვა  „სომეხი“ (აზერბაიჯანულად „erməni“) ფართოდ გამოიყენება, როგორც შეურაცხმყოფელი სიტყვა. უარყოფითი სტერეოტიპები სომეხებზე, აზერბაიჯანში, ძირითადად მასმედიის საშუალებებით ვრცელდება. ამ სტერეოტიპებს კი გარკვეულწილად იზიარებს საზოგადოებაც.

XX საუკუნის განმავლობაში, სომხები და კავკასიის ისლამური მოსახლეობა - აზერბაიჯანელებს უწოდებდნენ „კავკასიელ თათრებს“. აზრთა სხვადასხვაობა, ამ ორ განსხვავებულ ჯგუფს შორის აძლიერებდა მათ შორის უარყოფით დამოკიდებულებას 1918-დან 1920 წლამდე სომეხთა ორგანიზებული მკვლელობები მიმდინარეობდა აზერბაიჯანში, განსაკუთრებით ქალაქ ბაქოსა და შუშაში,(ასევე სომხეთის კულტურულ ცენტრებში, რუსეთის იმპერიის მმართველობის დროს.

ამასთან, აზერბაიჯანში თანამედროვე არმენოფობიის ფესვები მოდის საბჭოთა კავშირის ბოლო წლებიდან, როდესაც სომხები საბჭოთა ხელისუფლებას თხოვდნენ, რომ ძირითადად, სომხებით დასახლებული მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური რეგიონი აზერბაიჯანის სსრ-დან სომხეთის სსრ-ს დაქვემდებარებაში გადასულიყო. ამ სომხური მოთხოვნების საპასუხოდ, ანტი-სომხური მიტინგები ტარდებოდა აზერბაიჯანის სხვადასხვა ქალაქებში, სადაც ნაციონალისტური ჯგუფები ეწეოდნენ ანტი-სომხურ პროპაგანდას, სავარაუდოდ, 350 000-მა სომეხმა 1988 და 1990 წლებში დატოვა აზერბაიჯანის რესპუბლიკა, მათ მიმართ განხორციელებული ძალადობების გამო.მთიანი ყარაბაღის კომპლიქტის პერიოდში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება მიღწეული იქნა 1994 წელს და იგი ისევ ძალაში რჩება.

სომხურმა მხარემ ასევე დაადანაშაულა აზერბაიჯანის მთავრობა ქვეყნის შიგნით და მის ფარგლებს გარეთ, არმენოფობიური პოლიტიკის გატარების გამო, რაც მოიცავს სომხეთისა და სომხების მიმართ სიძულვილის პროპაგანდასა და სომხური კულტურული მემკვიდრეობის განადგურებას.

რუსული ჟურნალის გლობალური საკითხების მთავარი რედაქტორის, ფიოდორ ლუკიანოვის თქმით, „არმენოფობია თანამედროვე აზერბაიჯანული სახელმწიფოებრიობის ინსტიტუციური ნაწილია  ყარაბაღი კი მის ცენტრშია“.  2011 წელს „ECRI“ - ის დასკვნაში ნათქვამი იყო, რომ „მუდმივი ნეგატიური ოფიციალური და მედია დისკუსია“ რომლებიც მიმართულია სომხეთისკენ ხელს უწყობს უარყოფითი აზრის დანერგვას სომხური წარმოშობის ხალხის მიმართ, რომლებიც დღსაც დაუცველები რჩებიან დისკრიმინაციის მხრიდან.
## ლიტერატურა
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:რასიზმი
კატეგორია:სომხები
სერგეი ბაბაიანი

**სერგეი ბაბაიანი** (; დ. 1 იანვარი, 1961, გიუმრი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი-ამერიკელი პიანისტი. *Le Devoir*-მა აღწერა იგი როგორც გენიოსი. იგი უამრავი საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებულია; მათ შორისაა: რობერტ კასადესუსის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსი (1989) და ჰამამაცუს საერთაშორისო საფორტეპიანო ტურნირი (1991). იგი სოლისტად ჩნდება ისეთ ორკერტრებში, როგორებიც არიან: კლივლენდის ორკესტრი, ლონდონის სიმფონიური ორკესტრი, ვარშავ ფილჰარმონიკი, მარინსკის თეატრის ორკესტრი და BBC შოტლანდიის სიმფონიური ორკესტრი; აგრეთვე იგი ჩნდება ისეთ დირიჟორებთან, როგორებიც არიან: ვალერი გერგიევი, იური თემირკანოვი, ტუგან სახიევი, ნეემე ჯარვი, ჰანს გრაფი და დევიდ რობერტსონი.

## ბიოგრაფია
ბაბაიანი დაიბადა 1962 წლის 1 იანვარს გიუმრში, სომხეთის სსრ-ში. მუსიკის სწავლა დაიწყო 6 წლის ასაკში ლუიზა მარკარიანის ზედამხედველობის ქვეშ. აგრეთვე იგი სწავლობდა ლევ ნაუმოვის მეთვალყურეობის ქვეშ, ხოლო მოსკოვის კონსერვატორიაში მისი მასწავლებლები იყვნენ ვარა გორნოსტაიევა და მიხეილ პლეტნევი.

1989 წელს გაიმგზავრა აშშ-ში. ამავე წელს მან მოიგო პირველი პრიზი რობერტ კასადესუსის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსში. შემდეგ ბაბაიანმა მოიგო პირველი პრიზი პალმ ბიჩის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსში და აგრეთვე პირველი პრიზი მოიპოვა ჰამამაცუს საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსში. 1991] წელს გახდა დედოფალ ელიზაბედის მუსიკალური კონკურსის ლაურეატი.

ბაბაიანმა პირველი პრიზი მოიგო შოტლანდიის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსში ხოლო მესამე პრიზი - ბუსონის საერთაშორისო საფორტეპიანო ტურნირში. ესთერ ჰონენსის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსში იგი იყო ერთ-ერთო პრიზის მფლობელი.

მისი პროგრამა ხშირად ისეთი კომპოზიტორების ნამუშევრებს მოიცავდა, როგორებიც არიან: ვითოლდ ლუტოსლავსკი, დიერდ ლიგეტი, კარლ ვინი და არვო პეტრი. იგი სოლისტად ხშირად ჩნდება შემდეგ ორკესტრებში: ბელგიის ეროვნული ორკესტრში, კლივლენდის ორკესტრში, ბრესკია და ბერგამოს იტალიურ სიმფონიურ ორკესტრსა და ჩეხეთის სახელმწიფო ფილარმონიაში. მის სტუდენტებს შორის არიან: გრეიც ფონგი, ამჟამად ჩეპმანის უნივერსიტეტის მუსიკის კონსერვატორიის საკვირაო კვლევების დირექტორი; მეი-ჰუან ჰანგი, მუსიკის პროფესორი ლოვას უნივერსიტეტში; ჩინგ-იან ჰუ, 2008 წლის არტურ რუბინსტეინის კონკურსის გამარჯვებული; სტანისლავ ხირისენკო, კლივლენდის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსის გამარჯვებული და 2013 წლის დედოფალ ელიზაბედის უსიკალური კონკურსის მეოთხე პრიზის მფლობელი; და დანილ ტრიფონოვი, 2010 წლის საერთაშორისო ჩოპინ საფორტეპიანო კონკურსის მესამე პრიზის მფლობელი, 2011 წლის არტურ რუბინსტეინის კონკურსის გამარჯვებული და 2011 წლის ჩაიკოვსკის ტურნირის პირველი პრიზის მფლობელი. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:სომეხი მუსიკოსები
კატეგორია:სომეხი პიანისტები
კატეგორია:პიანისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნურიტ პელედ-ელჰანანი

**ნურიტ პელედ-ელჰანანი** (; დ. 17 მაისი, 1949, იერუსალიმი, ისრაელი) — ებრაელი ფილოლოგი, იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტის ენისა და განათლების პროფესორი, მთარგმნელი და ადამიანის უფლებათა აქტივისტი. იგი არის 2001 წლის ევროპის პარლამენტის ჯილდოს სახაროვის პრემიის თანა-მფლობელი. გამოდის პალესტინელებთან მშვიდობიანი თანაარსებობის პრინციპით, ისრაელ-პალესტინური ორგანიზაციის „ოჯახები, რომლებმაც დაკარგეს ნათესავები, მშვიდობისათვის“ ერთ-ერთი დამაარსებელი. იგი აკრიტიკებდა ჯორჯ უოკერ ბუშს, ტონი ბლერს, და არიელ შარონს მათი ანტიისლამური მოღვაწეობისათვის. 13 წლის შვილის დაღუპვის შემდეგ პელედ-ელჰანანი გახდა ისრაელის მიერ მდინარე იორდანეს დასავლეთი სანაპიროსა და ღაზის სექტორის ოკუპაციის ცნობილი კრიტიკოსი.

## ბიოგრაფია 
ნურიტ პელედ-ელჰანანი დაიბადა 1949 წლის 17 მაისს იერუსალიმში. მამამისი მატიტიიაგუ პელედი ისრაელის თავდაცვის არმიის გენერალი, მეცნიერი, არაბისტი, მემარცხენე პოლიტიკოსი, მეტერთმეტე მოწვევის ქნესეთის დეპუტატი, რადიკალური მემარცხენე  ორგანიზაციის გუშ-შალომის დამაარსებელი, რომელთანაც აქტიურად თანამშრომლობდა მისი ქალიშვილი.

არ არსებობს არანაირი მორალური განსხვავება საგუშაგოს იმ ჯარისკაცს, რომელიც საგუშაგოზე დგას და მშობიარე ქალს არ აძლევს გასვლის უფლებას, რის შედეგადაც მან დაკარგა შვილი და ჩემი შვილის მკვლელს შორის. რამდენადაც ჩემი შვილი იყო ოკუპაციის მსხვერპლი, ასევე მსხვერპლი იყო ისიც“.

შვილის დაკრძალვაზე ნურიტმა და მისმა ძმამ იოაბმა მოიწვიეს პალესტინის განთავისუფლების ორგანიზაციის წარმომადგენელი, რომელმაც გოგონას მკვლელობაში დაადანაშაულა ისრაელის მთავრობა. 

ნურიტ პელდენ-ელჰანანი მუშაობს იერუსალიმის უნივერსიტეტის განათლების ფაკულტეტზე. იგი 2001 წელს გახდა სახაროვის პრემიის ლაურეატი, მასთნ ერთად პრემია მიიღო ბირ-ზაიტის უნივერსიტეტის პროფესორმა ისათ ღაზავიმ, რომელმაც ასევე დაკარგა 15 წლის შვილი, რომელიც ნურიტის თანახმად დახვრიტეს სკოლის ეზოში, როცა ცდილობდა დაჭრილი მეგობრის დახმარებას ათი წლის აბირ არამინი, პალესტინელი აქტივისტის, ჯგუფ „ბრძოლა მშვიდობისათვის“ წევრის, ბასამ არამინის გოგონა. ნურიტმა ამ ფაქტთან დაკავშირებით აღნიშნა, რომ „ჯოჯოხეთი“, რომელშიც მოხვდა გარდაცვლილი გოგონას დედა, კიდევ უფრო საშინელი იყო, ვიდრე თავად ელჰანანის ტრაგედია. მას თავის მოკვლის მცდელობა ჰქონდა, მაშინ როდესაც ებრაელი ჯარისკაცი, აბირ არმინის მკვლელი, შესაძლებელია მეგობრებთან ერთად დროის გატარებით და ღამის დისკოთეკებით არის დაკავებული. ელჰანანი აღნიშნავდა, რომ ეს ჯარისკაცი არ ისჯება და რომ ისრაელის ჯარისკაცები არასოდეს ისჯებიან არაბების მკვლელობის გამო.

## რესურსები ინტერნეტში
* НАКБА – ЭТО И МОЙ ДЕНЬ СКОРБИ  Нурит Пелед-Эльханан, gush-shalom.org

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:სახაროვის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მირზა ფათალი ახუნდოვის ქუჩა

**მირზა ფათალი ახუნდოვის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  კრწანისის რაიონში (აბანოთუბანი, ხარფუხი); აბანოს ქუჩიდან ფირდოუსის ქუჩამდე. როგორც შესახვევი, წარმოიქმნა XIX საუკუნის I ნახევარში, ადრე მექვაბეთა ქუჩა ერქვა, სახელწოდება დაკავშირებულია თბილისელ მექვაბეთა საქმიანობასთან. ქუჩას ესაზღვრებოდა მსხვილი ფეოდალების სუმბათოვების (სუმბათაშვილების) მამული და XX საუკუნის დასაწყისიდან სუმბათოვის ქუჩა დაერქვა. 30-იან წლებში მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელი ეწოდა. დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. აქვს 1 შესახვევი, რომელიც იმავე გეგმაზე დატანილია ქვაბის შესახვევის სახელწოდებით. აქვეა დატანილი სპილენძისა და ზედადგარის შესახვევები, რომლებიც ამჟამად აღარ არსებობს.

## ლიტერატურა 
ახუნდოვი
აჯამეთის ქუჩა

**აჯამეთის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); არნოლდ ჩიქობავას ქუჩიდან ნიკოლოზ გოცირიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს. 80-იან წლებამდე შესახვევი იყო. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
ახუთის ქუჩა

**ახუთის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში,  ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); დასაწყისი პაატა სააკაძის ქუჩიდან. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
ტიგრან ეკეკიანი

**ტიგრან ეკეკიანი** (; დ. 17 აგვისტო, 1959) — ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორიის მუსიკის პროფესორი და დირიჟორი. არის „სომხეთის პატარა მომღერლები“-ს დამაარსებელი და მთავარი დირიჟორი. აგრეთვე არის სომხეთის პატარა მომღერლების საერთაშორისო ასოციაციის დამაარსებელი და პრეზიდენტი. 1995 წლიდან იყო დირიჟორობის პრეზიდენტი ერევნის კომიტს სახელმწიფო კონსერვატორიაში. ამასთან იყო საიატ ნოვას მუსიკის სკოლის ხელმძღვანელი.

## ბიოგრაფია
ტიგრან ეკეკიანს დამთავრებული აქვს საიატ-ნოვას მუსიკალური სკოლა და რომანოზ მელიქიანის მუსიკალური კოლეჯი (ერევანში). ასპირანტურა დაასრულა კომიტასის სახელმწიფო კონსერვატორიაში; 1885 წლიდან ამავე დაწესევულებაში ასწავლიდა. ის ასევე არის საიატ–ნოვას მუსიკის სკოლის ხელმძღვანელი. 30 წლიანი შემოქმედებითი პერიოდის განმავლობაში ბატონი ეკეკიანმა ჩამოაყალიბა და იმუშავა მრავალ გუნდთან, მათ შორის ეროვნული და საერთაშორისო კონკურსების გამარჯვებული; მათგან აღსანიშნავია შემდეგი გუნდები: ალექსანდრ სპენდირიანის მუსიკის სკოლის ბავშვთა გუნდი (1982-1988), ახალგაზრდული ორგანიზაციის კომიტეტის ქალთა გუნდი (1986-1988), სომხური რადიოსა და ტელევიზიის, „ჩამბერის“ გუნდი (1984-2002) და სომხეთის პატარა მომღერლების გუნდი (1992 წლიდან). ტიგრან ჰეკიკიანი მონაწილეობს ევროპის, ჩრდილოეთ ამერიკისა და აზიის სხვადასხვა საერთაშორისო ფესტივალსა და კონკურსებში. მისი დირიჟორობით მრავალმა გუნდმა მოიპოვა უამრავ საერთაშორისო კონკურსში საუკეთესო ჯილდოები.

კონკურსების გარდა, გუნდთან ერთად მონაწილეობა მიიღო სხვადასხვა საერთაშორისო ფესტივალებში, მათ შორის არიან: ახალგაზრდულ გუნდთა ევროპის ფესტივალი (ბაზელი, შვეიცარია, 1995, 2014), ჰონგ-კონგისა და პეკინის საერთაშორისო ფესტივალები (ჩინეთი, 1999), ოქროს ბორანი (სოჭი, რუსეთი, 2001), დიმიტრიას საერთაშორისო ფესტივალი (თესალონიკი, საბერძნეთი, 2002), სომხეთ-ამერიკის ერთობლივი მუსიკის საგუნდო ფესტივალი (სომხეთი, 2004, 2006), ბავშვთა მეგობრობა პლანეტაზე (მოსკოვი, რუსეთი, 2010), „დაე მომავალი იმღეროთ“ საერთაშორისო ფესტივალი (სტოკჰოლმი, შვედეთი, 2012), მე-5 ბავშვათა საგუნდო ფესტივალი (თესალონიკი, საბერძნეთი, 2015), საგუნდო ფესტივალი ფრიბორგში (შვეიცარია, 2016), „აბუ-გოშის“ საგუნდო ფესტივალი (ისრაელი, 2017), ბავშვთა საერთაშორისო საგუნდო ფესტივალი (დრეზდენი, გერმანია, 2018) და თბილისის საგუნდო მუსიკის ფესტივალი (საქართველო, 2018). ასევე გუნდმა მიიღო მონაწილეობა *EXPO 2000*-სა (ჰანოვერი, გერმანია) და საგუნდო მუსიკის მეექვსე მსოფლიო სიმპოზიუმში (მინეაპოლისი, მინესოტა, აშშ, 2002). ტიგრან ეკეკიანი ასპარეზობდა და წარმოდგენებს მართავდა შემდეგ ქვეყნებში: რუსეთში, საქართველოში, ლატვიაში, ლიეტუვაში, ესტონეთში, ნიდერლანდებში, გერმანიაში, საფრანგეთში, ბელგიაში, შვეიცარიაში, დანიაში, ისრაელში, იაპონიაში, გაერთიანებულ სამეფოში, ესპანეთში, პოლონეთში, ავსტრიაში, აშშ-ში, კანადაში, კვიპროსში, ეგვიპტეში, საბერძნეთში, ავსტრალიაში, სამხრეთ აფრიკასა და ჩინეთში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Tigran Hekekyan's biography in Music Of Armenia website 
* Tigran Hekekyan's official website 

კატეგორია:სომეხი დირიჟორები
კატეგორია:სომეხი მუსიკის პროფესორი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
ასმიკ პაპიანი

**ასმიკ პაპიანი** (; დ. 2 სექტემბერი, 1961, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი სოპრანო. 2004 წელს მიენიჭა სომხეთის სახალხო არტისტის ჯილდო. 

## ბიოგრაფია
ამსიკ პაპიანი დაიბადა 1961 წლის 2 სექტემბერს ერევანში, სომხეთში. პირველად მუსიკისადმი ინტერესი გამოავლინა 5 წლის ასაკში, ვიოლინოზე დაკვრის დროს. 
პირველად ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორია მევიოლინეს სტატუსით დაამთავრა, ხოლო შემდგომ იგივე კონსერვატორია მომღერლის სტატუსით დახურა. მისი მოგობრები ამხნევებდნენ პაპიანს, რომ საკუთარი ხმა გამოეკვლია, ხოლო ტეტევიკ საზანდრიანმა, კონსერვატორიის ვოკალური განყოფილების ხელმძღვანელმა, რამდენიმე ჩანაწერის მოსმენის შემდეგ უთხრა, რომ მას უნდა ემღერა.

სომხეთის ეროვნულ ოპერაში დებიუტის შემდეგ, იგი სოლისტად მიიწვიეს „ოპერა ბონსა“ და „რეინის გერმანიის ოპერაში“, დიუსელდორფში, გერმანიაში. მალევე, მან დაიწყო საერთაშორისო კარიერა და ამ პერიოდიდან გამოჩნდა მრავალ თეატრში, მათ შორის მსოფლიოში ყველაზე პრესტიჟული საოპერო სცენებსა და საკონცერტო სახლებში; ასეთი დაწესებულებებია: მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრი და კარნეგი-ჰოლი ნიუ-იორკში, სან ფრანცისკოს ოპერა, ვაშინგტონის ეროვნული ოპერა და ლა სკალა მილანში, ბასტილიის ოპერის თეატრი პარიზში, *del liceu*-ს გრანდ თეატრი ბარსელონაში, თეატრი რეალ მადრიდში, ლონდონის ვიგმმორ ჰოლი, ვენის სახელმწიფო ოპერა და მუსიკვერეინი ვენაში, კონსერტგებოუვი და გერმანიის ეროვნული თეატრი ამსტერდამში, ზურიჩის ოპერა და მარიინსკის თეატრი სანქტ-პეტერბურგში, ასევე მიუნხენის, შტუტგარტის, ჰამბურგის, დრეზდენისა და ბერლინის სახელმწიფო ოპერები.

ახლანდელი მდგომარეობით, ასმიკ პაპიანი ცხოვრობს ვენაში, ავსტრიაში, ქმართან, კონრად კუნთან ერთად. კორნარდი არის დრამატურგი, რომელიც მუშაობს ევროპის სხვადასხვა თეატრში. მათი ქალიშვილი, სირანოუში დაიბადა 2001 წელს.

## მხატვრული გამოჩენა
პაპიანი გამოჩნდა შემდეგ ქვეყნებში: ისრაელში, ლიბანში (ბაალბეკის საერთაშორისო ფესტივალი), იაპონიაში, ლათინურ ამერიკაში (მექსიკა, ბრაზილია, ჩილე), ასევე კანადაში (ტორონტო, მონრეალი) და შეერთებულ შტატებში, სადაც მას რეგულარულად ეპატიჟებიან. მან შესანიშნავი შესრულებები აჩვენა ისეთ ცნობილ დირიჟორებთან, როგორებიც არიან: რიკარდო მუტი, ვალერი გერგიევი, ჯორჯ პრეტრე, მაიკლ პლასონი, მარსელო ვიოტი, მაურიციო არენა, მიუნგ-ვჰუმ ჩუნგი, გენადი როზდენსვენსკი, პლასიდო დომინგო, ლეონარდ სლატკინი, ჯეიმზ მორისი და ჯეიმზ კონლონი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Website of Hasmik Papian
*Bellini's Norma on DVD with Hasmik Papian in the title role (*opus arte*)
*SACD with 35 songs of the Armenian composer Komitas, sung by Hasmik Papian (released on *audite*)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:სომეხი სოპრანოები
კატეგორია:სომეხი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
სო მაუნგი

**გენერალისიმუსი სო მაუნგი** (; დ. 31 დეკემბერი, 1928, მანდალაი, ბრიტანეთის ბირმა — გ. 24 ივლისი, 1997, იანგონი, მიანმარი)  — მიანმარის სამხედრო დიქტატორი 1988 წლის 8 აგვისტოდან 1992 წლის 22 აპრილამდე. სამხედრო ხუნტის თავმჯდომარე. მიანმარის საგარეო საქმეთა მინისტრი 1988-1991 წლებში. ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო გადადგა თანამდებობიდან.

## ბიოგრაფია 
სო მაუნგი დაიბადა 1928 წლის 31 დეკემბერს ქალაქ მანდალაიში, ზემო ბირმაში. 1949 წელს შეუერთდა არმიას და გაწევრიანდა მეოთხე მსროლელ ელიტურ პოლკში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ნე ვინი. მოგვიანებით ნე ვინი განაგრძობდა ახალგაზრდა ოფიცრის მფრაველობას. 1962 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, რომლის შედეგადაც ნე ვინი ხელისუფლებაში მოვიდა, სო მაუნგი ბატალიონის მეთაური გახდა. 1975-1976 წლებში ხელმძღვანელობდა ადგილობრივი ტომების იატაქვეშა მოძრაობისა და აჯანყების ჩახშობას ტალიანდის საზღვართან. 1976 წელს მან თავი გამოიჩინა და აღკვეთა სამხედრო გადატრიელების სამხედრო გადატრიელება. 1985 წლიდან კი თავდაცვის მინისტრის მოადგილეა. 

1988 წელს ნე ვინმა აჯანყება 8888-ის შედეგად ნე ვინმა ხელისუფლება გადააბარა სეინ ლვინს, რომლის მთავრობაშიც სო მაუნგმა დაიკავა თავდაცვის მინისტრის თანამდებობა. ახალი რეჟიმის წინააღმდეგ სახალხო მღელვარების გამო 1988 წლის აგვისტოში სეინ ლვინი გადადგა ბირმის პრეზიდენტის თანამდებობიდან მაუნგ მაუნგის სასარგებლოდ. ამ ნაბიჯმა ვერ დააკმაყოფილა მომიტინგეები და 1988 წლის 18 სექტემბერს ქვეყანაში მოხდა სახელმწიფო გადატრიალება, მშვიდობისა და განვითარების სახელმწიფო საბჭოს სათავეში ჩაუდგა სო მაუნგი, რომელმაც შეაჩერა კონსტიტუციის მოქმედება. 21 სექტემბერს ხუნტამ კონტროლი დაამყარა მთელს ქვეყანაზე, ოქტომბერში სტუდენტთა დემონსტრაციები დაიშალა. გადატრიალების სულის ჩამდგმელი იყო ყოფილი ლიდერი ნე ვინი, რომელიც მოგვიანებით ძლიერ გავლენას ახდენდა სო მაუნგის რეჟიმზე. 

ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ სო მაუნგმა, მმართველი ხუნტის ყველაზე კონსერვატიული წევრების წინააღმდეგობის მიუხედავად განაცხადა, რომ აპირებს მრავალპარტიული არჩევნების ჩატარებას. არჩევნებში, რომელიც გაიმართა 1990 წელს, წარმატებას მიაღწია პარტიამ ეროვნული ლიგა  დემოკრატიისათვის, რომელსაც აუნ სან სუ ჩი ხელმძღვანელობდა. მან მოიპოვა ხმების 80% (392 ადგილი 447-დან), მაგრამ ხუნტამ უარყო არჩევნების შედეგები და აუნ სან სუ ჩი შინაპატიმრობის რეჟიმში გადაიყვანა.

1992 წლის აპრილში სო მაუნგი გადადგა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო. ახალი ხელისუფლების მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით სო მაუნგს ნერვული შეტევა ჰქონდა, რის გამოც მას ერთ-ერთი ბირმელი მონარქის რეინკარნაცია ეგონა საკუთარი თავი. ხუნტას სათვეში ჩაუდგა თან შვე. 

გადადგომის შემდეგ ცხოვრობდა მარტოობაში. სო მაუნგი გარდაიცვალა გულის შეტევის შედეგად 1997 წლის 24 ივლისს. 

იყო დაოჯახებული დაუ აიე იეეზე, რომელიც გარდაიცვალა 2004 წლის 25 დეკემბერს და მასთან ჰყავდა სამი შვილი (ორი ბიჭი და ერთი გოგო) და სამი შვილიშვილი. უყვარდა გოლფის თამაში. აღმსარებლობით იყო ბუდიზმის მიმდევარი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Burma Library Biography
*Burma Library Biography

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
ონნო ტუნჩი

**ოჰანნეს ტუნჩბოასიანი** (; დ. 20 სექტემბერი, 1948, ისტამბული, თურქეთი — გ. 14 იანვარი, 1996, არმათლუ, თურქეთი) ცნობილი როგორც **ონნო ტუნჩი** — სომეხი-თურქი კომპოზიტორი. უკრავდა ბას-გიტარაზე, კონტრაბასზე, ფორტეპიანოსა და სხვა საკრავებზე. იყო მომღერალი ანტო ტუნჩბოასიანის უფროსი ძმა.

## ადრეული წლები
სომეხი წარმოშობის ონნო ტუნჩი დაიბადა 1948 წლის 20 სექტემბერს ისტამბულში, თურქეთში. მისი მუსიკისადმი ინტერესი გამოავლინა ჰარურ მანგანაზის საეკლესიო გუნდში მოხვედრისას (აღნიშნულ გუნდში 100 ბავშვი ირიცხებოდა). საშუალო სკოლის პირველ წელს, მას სკოლის დატოვება და ოჯახის დასახმარებლად მუშაობა მოუწია.

ფინანსურად შეზღუდულ ოჯახში დაბადებულს, ტუნჩს არ შეეძლო მუსიკალური ინსტრუმენტის ქონა (მიუხედავად იმისა რომ ოჯახი მისით „). თუმცა შემდეგ, ტუნჩის მეგობარს დედამ გიტარა უყიდა; აღნიშნულა პიროვნებამ გიტადა თვით ტუჩსაც უყიდა.

## კარიერა
ონნო ტუნჩს შედგენილი აქვს 195 სიმღერა; იგი თურქეთის სახელით მრავალ ევროპის მუსიკალურ კონკურსში მონაწილეობდა. ძალიან ახლო თუქრ მეგობართან, სეზენ აკსუსთან ერთად ტუნჩმა მრავალი მუსიკა დაწერა და მათ მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში წარმოადგენდა. საყოველთაოდ ცნობილი იყო, რომ მისმა გარდაცვალებამ სეზენ აკსუ დეპრესიაში ჩააგდო. მან თავისი ალბომი *D herş Bahçeleri* მიუძღვნა ონნოს (და მას შემდეგ თითქმის ყველა ალბომში მრავალი სიმღერა სწორედ მისთვის იყო მიძღვნილი).

1980-იან წლებში ურთიერთობა ჰქონდა მომღერალ-მუსიკის მწერალ სეზენ აკსუსთან; ეს ურთიერთობა იყო როგორც რომანტიკული, ასევე პროფესიონალი. როგორც წყვილი, შექმნეს ნამუშევრები, რომლებმაც ახალი ადგილი დაიკავეს თურქულ პოპ მუსიკაში, მაგალითად, *Sen Ağlama* (ნუ ტირი), *Git* (წადი), ''Sezen Aksu'88* და *Sezen Aksu Söylüyor'' (მღერის სეზენ აკსუ).

ონნოს უმცროსი ძმა არტო ტუნჩბოასიანი ძმასთან მუსიკალრად 25 წლის განმავლობაში მუშაობდა. არტო დიდად არის შთაგონებული მისი ძმისგან, რომელმაც მას უამრავი სიმღერა მიუძღვნა.  ტუნჩმა ალა დინჯიანთან ერთად ჩარეწილი ალბომი "ონოო" (1996) სწორედ ძმას მიუძღვნა.

## გარდაცვალება
ონნო ტუნჩი გარდაიცვალა 1996 წლის 14 იანვარს, საკუთარი თვითმფრინავით პილოტირების დროს: იგი ცუდ ამინდში თაზდაგში, არმათლუს სოფელ სემილიესთან ახლოს (იალოვაში) მდებარე მთას შეეჯახა; იგი ამ დროს ბურსადან სტამბულში მიემგზავრებოდა. ავარიაში გარდაიცვალა მისი მეგობარი ჰასან კანკიც. ონნო ტუნჩი დაკრძალულია შიშლის სომხურ კათოლიკურ სასაფლაოზე, სტამბულში. იგი დაქორწინებული იყო კანან ატესზე და ჰყავდა ორი ქალიშვილი, სელინი და აიდა.

2002 წელს ტუნჩის ავარიის ადგილსა და ქალაქ იალოვაში მისი ძეგლი დაიდგა. სომხური წარმოშობის კომპოზიტორის ძეგლი წლების განმავლობაში მრავალი ვანდალის სამიზნე ობიექტს წარმოადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:სომეხი კომპოზიტორები
კატეგორია:თურქი კომპოზიტორები
ლამანი (ლერიქი)

**ლამანი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —  	470 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
პოლინა პოპოვა

**პოლინა ალექსის ასული პოპოვა** (; დ. 1 ივნისი, 1995, ეკატერინბურგი, რუსეთი) — რუსი მოდელი. 2017 წელს გახდა „მის რუსეთი“. რუსეთის სახელით გამოვიდა მის მსოფლიო 2017-ზე, სადაც მოხვდა საუკეთესო ათეულში.

## ადრეული ცხოვრება
დაიბადა ეკატერინბურგში. მუშაობს მოდელად. გარდა რუსულისა, ფლობს ინგლისურ და ჩინურ ენებს. სწავლობს მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე.

## კონკურსი
### მის რუსეთი 2017
„მის რუსეთი 2017“-ის კონკურსში იგი წარმოადგენა სვერდლოვსკის ოლქს. ეს იყო მისთვის პირველი კონკურსი. გამარჯვების შემდეგ გადაეცა 3 მილიონი ₽, ჰიუნდაი სოლარისი და სწავლის საშუალება მსოფლიოს ნებისმიერ უნივერსიტეტში. მის შემდეგ მეორე ადგილოსნები იყვნენ: ქსენია ალექსანდროვა (წარმოადგენდა მოსკოვს) და ალბინა ახტიამოვა (წარმოადგენდა ბაშკირეთს). პოპოვამ მიიღო მონაწილეობა მის მსოფლიო 2017-ზე, სადაც მოხვდა საუკეთესო ათეულში.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* [პოლინა პოპოვა Instagram(https://ka.wikipedia.org/wiki/Instagram)-ზე]

კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:მის რუსეთის გამარჯვებულები
კატეგორია:რუსი მოდელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანსუ ფატი

**ანსუმანე ფატი ვიეირა** (; დ. 31 ოქტომბერი 2002, ბისაუ, გვინეა-ბისაუ) — ესპანელი და გვინეა-ბისაუელი ფეხბურთელი, მარცხენა გარემარბი. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც **ანსუ ფატი**. იცავს ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ „მონაკოს“ ღირსებას.

## საკლუბო კარიერა 
ფეხბურთის თამაში ბავშვთა საფეხბურთო გუნდის „ერერას“ () რიგებში დაიწყო. 2010–2012 წლებში „სევილიას“ საფეხბურთო აკადემიაში ვარჯიშობდა. 2012 წლიდან „ბარსელონას“ საფეხბურთო აკადემიაშია.

ანსუ ფატიმ 2019 წლის 24 ივლისს თავისი პირველი პროფესიონალური კონტრაქტი გაააფორმა „ბარსელონასთან“. გუნდის ძირითად შემადგენლობაში პირველად იმავე წლის 25 აგვისტოს, ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის მეორე ტურის კალენდარულ მატჩში, „რეალ ბეტისის“ წინააღმდეგ გამოდის მოედანზე.

## სანაკრებო კარიერა 
პირველი შეხვედრა ესპანეთის 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების შემადგენლობაში 2019 წლის 15 ოქტომბერს მონტენეგროს 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების წინააღმდეგ ჩაატარა.

## საკლუბო სტატისტიკა 
## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები 
### საკლუბო
;  ბარსელონა 
* ლა ლიგა: 2022–23, 2024–25 
* ესპანეთის თასი: 2020–21, 2024–25 
* ესპანეთის სუპერთასი: 2023
### სანაკრებო
;  ესპანეთი 
* ერთა ლიგა: 2022–23

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 2002
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:მონაკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბეჰრუზ ქანგარლის მუზეუმი

]]
**ბეჰრუზ ქანგარლის მუზეუმი** () — აზერბაიჯანელი მხატვრისა და გრაფიკული არტისტის, ბეჰრუზ ქანგარლის მემორიალური მუზეუმი. ბეჰრუზ ქანგარლის მუზეუმი მდებარეობს ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ქალაქ ნახიჩევანის მახლობლად, ათათურქისა და იშთიგლალის ქუჩების კვეთაში. 

## ისტორია
ბეჰრუზ ქანგარლის მუზეუმი 2001 წლის 22 მაისს ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი ასამბლეის თავმჯდომარის ბრძანებით, აზერბაიჯანის სახვითი ხელოვნების გამოჩენილი ფიგურის სახელის უკვდავსაყოფად აიგო. მუზეუმის გახსნის ცერემონია 2002 წლის 18 ივნისს გაიმართა. ცერემონიას აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი, ჰეიდარ ალიევიც ესწრებოდა.

## მუზეუმის შენობა
)]]
მუზეუმის შენობა ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლია. იგი 1897 წელს აიგო და თავდაპირველად მასში ნახიჩევანის გოგონათა სკოლა იყო განთავსებული. 

შენობას საერთო ჯამში 560 მ² ფართობი უკავია და აღმოსავლური და დასავლური არქიტექტურის სინთეზითაა აგებული. შენობა ორსართულიანია: პირველ სართულზე 7 ოთახია, მეორეზე კი 5. ორივე სართულზე ოთახებში შესასვლა დერეფნიდან შეიძლება. მეორე სართულზე დასავლეთით გამავალი აივანია. კლიმატიდან გამომდინარე, შენობა მშრლაი ქვითაა აგებული, ფასადი კი შეღებილი ქვითაა დაფარული. კედლების სიგანე 90 სმ-ია. შენობაში შესასვლელი ჩრდილოეთის მხრიდანაა. მეოცე საუკუნეში შენობა საგანმანათლებლო დაწესებულებად გამოიყენებოდა: თავდაპირველად შენობაში პედაგოგიკური ტექნიკური სკოლა, შემდეგში კი ჰეირან ხანიმის სამედიცინო ტექნიკური სკოლა იყო განთავსებული.

## გამოფენა
ნეჰრზ ქანგარლის ნამუშევრების უმრავლესობა მის სახლ-მუზეუმსა და აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმშია დაცული, მათ შორის ქანგარლის ალბომი, „ნახიჩევანის მოგონებები“. 2012 წლის 13 აპრილს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, ილჰამ ალიევმა ბეჰრუზ ქარგილის დაბადებიდან 120 წლისთავის იუბილის აღნიშვნის ბრძანებას მოაწერა ხელი.  ბრძანების შესაბამისად, ნახიჩევანის უზენაესმა ასამბლეამ მოქმედებათა გეგმა შეიმუშავა. მოქმედებათა გეგმის შესაბამისად, აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმში დაცული ხელოვანის 191 ნამუშევრის ასლი ბეჰრუზ ქარგილის მუზეუმში გადაიტანეს.

დღეისთვის მუზეუმში 350-ზე მეტი კულტურული ნიმუშია დაცული და გამოფენილი. მათგან 58 ქანგარლის ორიგინალი ნამუშევარია, ხოლო 300 ფოტოასლი, მისი ოჯახის, ცხროვრებისა და შემოქმედების დოკუმენტი, საყოფაცხოვრებო ნივთი და სხვა ნიმუშია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჯალილ მამედყულიზადეს სახლ-მუზეუმი (ნახიჩევანი)

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ბიოგრაფიული მუზეუმები
კატეგორია:2001 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:ნახიჩევანის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
მუსლიმ მაგომაევი (კომპოზიტორი)

**მუსლიმ მაგომაევი** (; დ. 18 სექტემბერი, 1885, გროზნო — გ. 28 ივლისი, 1937, ნალჩიკი) — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი და დირიჟორი. იგი არის იგივე სახელის მქონე შვილიშვილის, აზერბაიჯანელი ოპერის მომღერლის, მუსლიმ მგომაევის ბაბუა.

## ადრეული ცხოვრება
მუსლიმ მაგომაევი დაიბადა 1885 წლის 18 სექტემბერს, გროზნოში, აბდულმუსლიმ მაგომაევის, მჭედლის ოჯახში; იმავე დღეს დაიბადა კიდევ ერთი ცნობილი აზერბაიჯანული კომპოზიტორი უზიეირ ჰაჯიბევი. 1900 წელს გორის პედაგოგიურ სემინარიაში (დღევანდელი საქართველო) ჩასვლამდე, გროზნოში მდებარე დაწყებით სკოლაში სწავლობდა. სემინარიაში მაგომაევს მუსიკისა და დირიჟორობისკენ ლტოლვის შეგრძნება დაეუფლა. მან აქ მომავალი კოლეგა, უზეირ ჰაჯიბევი გაიცნო. ამასთან, მაგომეევმა აღმოაჩინა, რომ მუსიკალური კარიერა ფინანსურად არ იყო მომგებიანი და გადაწყვიტა, ყურადღება სწავლაზე გაემახვილებინა. 1905 წელს მან მიიღო ტიფლისის მასწავლებელთა კოლეჯის მასწავლებლის სერტიფიკატი და დაინიშნა პედაგოგად სოფელ ბეკოვიჩში (ახლანდელი ყიზლიარი, ჩრდილოეთ ოსეთი – ალანია). 1906 წელს იგი ნებაყოფლობით სამუშაოდ ლანკარანში (დღევანდელი აზერბაიჯანი) გადავიდა. 1911 წელს მიიღო ლიცენზია, რომლის საშუალებითაც შეეძლო საშუალო სკოლაში მასწავლებლობა და ამიტომ იგი ბაქოს გარეუბანში, საბუნჩუში გადავიდა.

## კარიერა
1916 წელს მაგომაევმა დაწერა თავისი პირველი ოპერა სახელწოდებით *შაჰ ისმაიელი*, რომელიც ემყარება ერთგვაროვან აზერბაიჯანულ ხალხურ ეპოსს. სხვა ადრეული აზერბაიჯანული ოპერებისგან განსხვავებით, შაჰ ისმაილი ნაკლებად იყო კონცენტრირებული ეთნიკურ მუსიკალურ კომპონენტზე და განასახიერებდა ევროპულ ოპერის სტილებს. მუსლიმ მაგომაევი გარდაიცვალა 1937 წელს, ტუბერკულოზით, ნალჩიკის მონახულებისას (ყაბარდო-ბალყარეთის რესპუბლიკა, რუსეთი); დაკრძალულია ბაქოში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ოპერის კომპოზიტორები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი კინოკომპოზიტორები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი დირიჟორები
ქურთები აზერბაიჯანში

**ქურთები აზერბაიჯანში** — ეთნიკური უმცირესობა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. მეათე საუკუნემდე განჯასა და მის შემოგარენს განაგებდნენ ქურთული დინასტიის წარმომადგენლები, შედადიანები და სამხრეთ კავკასიის ყველაზე ძლიერი ქურთული კლანები. ამ უკანასკნელებმა საზღვრები გააფართოვეს დღევანდელ სომხეთამდე.

## ისტორია
რუსი და მოგვიანებით საბჭოთა ეთნოგრაფის გრიგორი ჩურსინის თანახმად, თანამედროვე აზერბაიჯანის დასავლეთ ნაწილებში ქურთული ემიგრაციის კიდევ ერთი სავარაუდო ტალღა უნდა მომხდარიყო 1589 წელს, ოსმალეთის იმპერიის ომის დროს. მეთვრამეტე საუკუნეში ბევრმა ქურთულმა ტომმა ყარაბაღის დაბლობებზე შექმნა ტომობრივი კავშირები აზერბაიჯანელებთან. მეცხრამეტე საუკუნის რუსი ისტორიკოსი პიტერ ბუდკოვი აღნიშნავს, რომ 1728 წელს მუღანის დაბლობზე ცხოვრობდნენ ქურთებისა და შაჰსევენების ჯგუფები, რომლებიც რეგიონში ნახევრად მომთაბარე მეცხოველეობას ეწეოდნენ.

1807 წელს, სამხრეთ კავკასიაში რუსეთ-ირანის ომის დროს, ტომთა მეთაური მეჰმედ სეფი სულთნის ბრძანებით ირანიდან ყარაბაღის სახანოში გადავიდა, რომელსაც თან გაჰყვა 600 ქურთული ოჯახი. მეცხრამეტე საუკუნის მეორე ნახევრისთვის, ქურთი მოსახლეობოის დიდი რაოდენობით გამოირჩეოდა ზანგზური, ჯავანშირი და ჯიბრაილი. ქურთი მოსახლეობის გავრცელება ასევე შეინიშნებოდა ნახიჩევანში. ირანიდან და ოსმალეთის იმპერიიდან ქურთების მასობრივი მიგრაცია დღევანდელი აზერბაიჯანის მთიან მხარეებისკენ მიმდინარეობდა XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში, სანამ 1920 წლამდე აზერბაიჯანი საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში არ შევიდა. სამხრეთ კავკასიის ქურთული მოსახლეობა შიდა ემიგრაციისკენ იყო მიდრეკილი. 1920-იან წლებში აზერბაიჯანიდან ქურთები  გადავიდნენ სომხეთში, სადაც ძირითადად დასახლდნენ აზერბაიჯანულ დასახლებულ რეგიონებში, რამაც აზერბაიჯანის ქურთული მოსახლეობის მნიშვნელოვნად შემცირება გამოიწვია.

აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, აზერბაიჯანის სსრ-ს ცენტრალურმა აღმასრულებელმა კომიტეტმა 1923 წელს შექმნა ლაჩინის, გუბადლისა და ზანგილანის რაიონებში ადმინისტრაციული ერთეული, რომელიც ცნობილი იყო როგორც „წითელი ქურთისტანი“.  1926 წლის აღწერის მონაცემებით, რეგიონის მოსახლეობის 73 % იყო ქურთი, ხოლო 26 % აზერბაიჯანელი.  1930 წელს იგი გაუქმდა და დარჩენილი ქურთების უმეტესობას თანდათანობით აზერბაიჯანელები ეწოდებოდათ. 1930-იან წლებში კვლავ ფუნქციონირებდა ტრადიციული ქურთული თოჯინების თეატრი ქალბაჯარის რაიონში და ქურთული პედაგოგიური კოლეჯი ლაჩინში. 1961 წლიდან დეპუტატებმა ძალისხმევა არ დაიშურეს მათი უფლებების აღდგენისათვის, თუმცა უშედეგოდ. 

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
* Аристова Т. Ф. Курды Закавказья (историко-этнографический очерк). — М.: Наука, 1966.
* Аристова Т. Ф. Материальная культура курдов XIX-первой половины XX в.. — М.: Наука, 1990.
* Букшпан А. Азербайджанские курды. Лачин, Кельбаджары, Нахкрай (Заметки). — Баку: Азерб. гос. науч.-иссл. ин-т., 1932.

## რესურსები ინტერნეტში
* Репортаж о курдах Азербайджана

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:ქურთები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ჰუსეინგულუ სარაბსკი

**ჰუსეინგულუ სარაბსკი** (, დაბადებით **ჰუსეინქული მალიკ ოღლუ რზაევი**; დ. 20 მარტი, 1879, ბაქო, ახლანდელი აზერბაიჯანი — გ. 16 თებერვალი, 1945, იქვე) — აზერბაიჯანელი ოპერის მომღერალი (ტენორი), კომპოზიტორი, დრამატურგი, სცენის მსახიობი, თეატრის დირექტორი და მუსიკოსი (თარი).

## ადრეული წლები
სარაბსკი 1879 წლის 20 მარტს ბაქოში (მაშინ რუსეთის იმპერიის ნაწილი, ამჟამად აზერბაიჯანის დედაქალაქი). ადრეულ ასაკში გაგზავნეს მულაჰში რათა ყურანი შეესწავლა. მან ვერ შეძლო ენის ბარიერის გადალახვა; სარაბსკიმ მშობლები დაარწმუნა, რომ შინ დაბრუნებულიყო. 1891 წელს, 12 წლის ასაკში მან პირველად უყურა თეატრალურ წარმოდგენას. ეს წარმოდგენა მოყვარულების მიერ იყო დადგმული. ახალგაზრდა ჰუსეინგულუმ ისიამოვნა სპექტაკლით და მოგვიანებით აირჩია ფსევდონიმი სარაბსკი, რომელიც მის პირველ შეხებას თეატრთან. თინეიჯერობის ასაკში იგი დარეგისტრირდა ღარიბთათვის განკუთვნილ რუსეთის რამის კურსებში, რომელსაც ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევი აფინანსებდა.

## კარიერა თეატრში
სარაბსკის პირველი როლი ირო რუსალი ნარიმან ნარიმოვის *Dilin balasi*-ში. მოგვიანებით იგი სხვადასხვა აზერბაიჯანელი და დასავლეთ ევროპელი ავტორების მიერ შექმნილ დრამატულ ნაწარმოებებში თამაშობდა. 1908 წელს მიენიჭა მთავარი როლი მაჯნუნი ჰაჯიბეევის ოპერა *ლეილა და მაჯნუნში* (რომელიც ასევე იყო პირველი აზერბაიჯანული და პირველი აღმოსავლური ოპერა ისტორიაში). მისი კარიერის შემდეგ 30 წელიწადში მან მაჯნუნის როლი დაახლოებით 400-ჯერ შეასრულა. 1914 წლიდან, დასმა რომელსაც სარაბსკი და დირიჟორი მუსლიმ მაგომაევი (შემდეგში უკვე კომპოზიტორი) ხელმღვანელობდნენ, წარმოდგენები გამართეს: ტიფლისში, განჯაში, ერევანში, ვლადიკავკაზში, თავრიზში რეშთისა და თეირანში; ადგილობრივი მაყურებლისთვის ისინი ლეილასა და მაჯნუნს და სხვა მრავალ ნაწარმოებებს აბსრულებდნენ. ბაქოში დაბრუნების შემდეგ წარმოდგენებს ყოველკვირა დგამდნენ. 1923–1926 წლებში მან დააარსა თეატრალური ჯგუფი შემახა და დრამატული თეატრი აღდამი.

## სხვა მიღწევები
1918 წლამდე სარაბსკიმ დაწერა სამი პიესა სახელწოდებით *Jahalat* (უგულებელყოფა), *Akhtaran tapar* (ის ვინც ეძებს იპოვის) და *Na dograrsan gashina, o chixar gashigina* (რა ხდება გარშემო, მოდის გარშემო); ეს პიესები დადგმული იყო როგორც სამოყვარულო, ასევე პროფესიონალურ დონეზე.

1936–1937 წლებში მან დაწერა წიგნი, სახელწოდებით *Kohna Baki* („ძველი ბაქო“), სადაც ისტორიულ და ეთნოგრაფიულ ინფორმაციასთან ერთად, წიგნში შესულია ქალაქის მდიდარი მუსიკალური ტრადიციების ისტორია. 1940-1942 წლებში სარაბსკის ასწავლიდა ოპერასა და „მუღამს“ აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. მისი ზოგიერთი სტუდენტი, როგორიცაა სარა გადიმოვა და შოვკატ ალაკბაროვა, გახდნენ გამოჩენილი აზერბაიჯანული მომღერლები.

## გარდაცვალება
სარაბსკი გარდაიცვალა ყელის კიბოთი 1945 წელს; დაკრძალულია ბაქოში, ღირსების ხეივანში. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1879
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ოპერის მომღერლები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი კომპოზიტორები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი თეატრის რეჟისორები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი დრამატურგები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მუსიკოსები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ემიგრაცია აზერბაიჯანში

**ემიგრაცია აზერბაიჯანში** — დღესდღეობით აღარ არის პოპულარული მიგრანტებისთვის. უწინ ნავთობის მზარდმა ინდუსტრიამ რეგიონში განაპირობა მიგრანტების მოზიდვა. 2010 წლის მონაცემებით აზერბაიჯანში ყოველი მერვე მაცხოვრებელი იყო მიგრანტი, მათგან 90% -ზე მეტია აზერბაიჯანელი იყო,  ხოლო 70%-ს შეადგენენ იძულებით გადაადგილებული პირები სომხეთის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიებიდან.

## ისტორია
პოსტსაბჭოთა პერიოდში ასობით ადამიანი ემიგრაციაში წავიდა აზერბაიჯანში. მაგრამ 1989 წლიდან 1990 წლამდე აზერბაიჯანი მასიური ემიგრაციის წინაშე აღმოჩნდა. ამ ყველაფრის ძირითადი მიზეზები იყო გარდამავალი და ეკონომიკური კრიზისის მიერ გამოწვეული სირთულეები ქვეყანაში,  ვინაიდან აზერბაიჯანი ომის მსვლელობაში იყო ჩაბმული. ოფიციალური წყაროების თანახმად, ემიგრაცია ძირითადად მოხდა სსრკ-ს დაშლის შემდეგ, 1990 -დან 1992 წლამდე.

აზერბაიჯანში დაიწყო დევნილთა მასობრივი შემოდინება, რომლებიც სხვა ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკებიდან იყვნენ, განსაკუთრებით სომხეთიდან, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ. მალე ეს ნაკადები შემცირდა, მაგრამ ემიგრანტული ნაკადი გაიზარდა მეზობელი შუა აღმოსავლეთის ქვეყნებიდან. 1991 წლიდან 2011 წლამდე დაახლოებით 410 ათასი მიგრანტი ჩავიდა აზერბაიჯანში მუდმივად საცხოვრებლად. 2008 წელს აზერბაიჯანი აღარ იყო ემიგრანტების დიდი რაოდენობის მიმღები ქვეყანა. 2008-დან 2010 წლამდე სულ 4 700 ადამიანი დარჩა ქვეყანაში. მათი უმეტესობა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის ქვეყნების მოქალაქეები იყვნენ. 2008 -დან  2010 წლამდე მხოლოდ 953 ადამიანი იყო ემიგრაციაში აზერბაიჯანში სხვა ქვეყნებიდან, მათ შორის 10 ადამიანი შეერთებული შტატებიდან, ხოლო 9 კი გერმანიიდან.

2006 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა დაამტკიცა განკარგულება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო მიგრაციის პროგრამის 2006-2008 წლების შესახებ, რომელიც მიზნად ისახავდა აზერბაიჯანში თანამედროვე მიგრაციის მართვის სისტების განხორციელებას. დღეისათვის ჯერჯერობით აზერბაიჯანში მიღებული იქნა 20-ზე მეტი საკანონმდებლო აქტი, რომლებიც მიგრაციასთან დაკავშირებულ საკითხებს ითვალისწინებს. მიგრანტთა უფლებების დასაცავად აზერბაიჯანმა მიმართა გაეროს კონვენციას ყველა მიგრანტი მუშაკისა და მათი ოჯახების წევრების უფლებების დაცვის შესახებ.

აზერბაიჯანსა და ევროპის კავშირს შორის სამოქმედო გეგმა მიღებული იქნა ევროკავშირის სამეზობლო პოლიტიკის ფარგლებში 2006 წლის ნოემბერში. სამოქმედო გეგმა მოიცავდა მიგრაციასთან დაკავშირებულ საკითხებს, როგორიცაა მიგრაციის მართვა, თავშესაფრის საკითხები, არალეგალური მიგრაციის პრევენცია, დაბრუნებული მიგრანტების რეინტეგრაცია და ვიზების ფასილიტაცია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official web page of Azerbaijan Republic State Migration Service
* Legislative database - Azerbaijan, migration 
* Официальный сайт миграционной службы Азербайджана - http://migration.gov.az/?lang=ru
* Закон Азербайджанской Республики "О гражданстве Азербайджанской Республики" -  http://reflaw.narod.ru/HTMLs/lows/azerb/cit_az.htm
* Официальный сайт Государственный комитета по делам беженцев и вынужденных переселенцев Азербайджанской Республики - http://www.refugees-idps-committee.gov.az/en/
* Официальный сайт президента Азербайджанской Республики - http://ru.president.az/
* Официальный сайт Управление Верховного комиссара ООН по делам беженцев - http://www.unhcr.org/azerbaijan.html

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:აზერბაიჯანი