open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რუსუდან ყენია

**რუსუდან ყენია** (დ. 1924, თბილისი — გ. 2012, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, პედაგოგი, ფილოლოგი, ხელოვნების მუშაკი.

1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

1963 წლიდან არის საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გიორგი ჩუბინაშვილის სახელობის ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის ძველი ქართული ხელოვნების განყოფილების მეცნიერ თანამშრომელი, შემდგომში უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, 1963 წელს ასევე გახდა თბილისის სამხატვრო აკადემიის ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის კათედრის პედაგოგი, დოცენტი, პროფესორი, თბილისის სასულიერო აკადემიის პედაგოგი.

მის მიერ რესტავრირებულია: დავით აღმაშენებლის პინაკი (მოსკოვი, ისტორიის მუზეუმი, 1953); ჯახუნდერის მაცხოვრის ხატი (ქუთაისის მუზეუმი); ჩუკულის ტრიპტიქონი (ქუთაისის მუზეუმი); ჰადიშის, ლაბსყალდის, იენაშის ოთხთავების მოჭედილობა (მესტიის მუზეუმი, 1970); ალავერდის სახარების ყდის მოჭედილობა (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, თბილისი, 1972). არის ხელოვნებათმცოდნე, ოქრომჭედლობის რესტავატორი.

საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1961 წელს.

არის სულიერების, კულტურისა და მეცნიერების აღორძინებისა და განვითარების სრულიად საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქის საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდის წევრი.

1963 წლიდან არის საქართველოს მხატვართა კავშირის წევრი.

## ბიბლიოგრაფია
*ზემო სვანეთი : შუა საუკუნეების ხელოვნება : გზამკვლევი (ავტორი). - თბილისი, საქ. კულტ. მემკვიდრ. საინფორმ. ცენტრი, 2000. - 120გვ.. - ISBN: 99928-857-1-8
*სვანეთში დაცული ქართული ჭედური ხელოვნების ძეგლები (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1986. - 131გვ.
*ხახულის ღვთისმშობლის ხატის კარედის მოჭედილობა (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1972. - 116გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:ქალი მეცნიერები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
რ
ალექსანდრე ვასილიევი

**ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე ვასილიევი** (დ. 1883, პეტერბურგი — გ. 1928, იქვე) — რუსი ინჟინერ-ჰიდროლოგი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ტვერის გიმნაზია, ხოლო 1907 წელს პეტერბურგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი და აქვე დაიწყო მუშაობა ტრამვაის ხაზის მშენებლობაზე.

1920 წლიდან თბილისშია და მოღვაწეობს წყალთა მეურნეობის სამმართველოში ინჟინრად. შეისწავლა მდინარე ხრამი და შეადგინა მისი გამოყენების სქემა, რითაც სათავე დაუდო ხრამჰესის მშენებლობას. ორი წლის შემდეგ ზაჰესის მშენებლობაზე ხელმძღვანელობს ელექტრომექანიკურ განყოფილებას. მშენებლობის დამთავრებისთანავე აწინაურებენ რიონჰესის მშენებლობის მთავარი ინჟინრის მოადგილედ. გამოცდილი სპეციალისტი პარალელურად ამიერკავკასიის საგეგმო კომიტეტის კონსულტანტია ელექტროფიკაციის საკითხებში. 

1922 წლიდან ა. ვასილევი პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა უნივერსიტეტში და საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1926 წელს აირჩიეს პროფესორად. იგი ელექტრონიკის დარგში რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **ვარვარა აბელის ასული ბაირამაშვილი** (დ. 16 იანვარი, 1888, თბილისი — გ. 21 აგვისტო, 1982, იქვე).

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 145, თბ., 1994

 
კატეგორია: რუსი ინჟინერ-ჰიდროლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:გარდაცვლილი 1928
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
მამია ყოლბაია

**მამია ყოლბაია** (დ. 1923, სოფ. ჭუბურხინჯი, ახლანდ. გალის მუნიციპალიტეტი — გ. 2011) — ქართველი ფსიქოლოგი. ფსიქოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

1950 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი ფსიქოლოგიის სპეციალობით.

1954 წელს მუშაობდა გორის ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის უფროს მასწავლებლად, 1960 წელს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ თანამშრომელად, 1974 წელს მასწავლებელთა დახელოვნების რესპუბლიკური ინსტიტუტის ფსიქოლოგიის კათედრის გამგედ, 1976 წელს თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის პედაგოგიური ფსიქოლოგიის კათედრის გამგედ, 1985 წლიდან სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიური უნივერსიტეტის კორექციული პედაგოგიკის კათედრის გამგედ.

სადისერტაციო თემა — „ოლიგოფრენ ბავშვთა ინტელექტუალური განვითარების თავისებურებანი“, დაიცვა 1970 წელს.

მიღებული აქვს ღირსების ორდენი და იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია.

## ბიბლიოგრაფია 
* სპორტის ფსიქოლოგია (ავტორი). — თბილისი, ცის ნამი, 2003. — 343გვ.. — ISBN 99928-63-84-6
* ბავშვის ფსიქოლოგია (ავტორი). — თბილისი, პედ. უნ-ტის გამ-ბა, 1998. — 435გვ.
* დეფექტოლოგიის საფუძვლები (ავტორი). — თბილისი, განათლება, 1989. — 255გვ.
* დავიცვათ ბავშვები გადატვირთვისაგან (ავტორი). — თბილისი, 1974. — 29გვ.
* გონებრივად ჩამორჩენილ ბავშვთა ფსიქოლოგია (ავტორი). — თბილისი, განათლება, 1971. — 345გვ.
* გონებრივად ჩამორჩენილი ბავშვის ინტელექტუალური განვითარების თავისებურებანი (ავტორი). — თბილისი, მეცნიერება, 1970. — 219გვ.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:ქართველი ფსიქოლოგები
კატეგორია:გალის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ფსიქოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
მ
კონსტანტინე ვაჩეიშვილი

**კონსტანტინე (კოტე) ალექსანდრეს ძე ვაჩეიშვილი** (დ. 22 ივლისი, 1928, თბილისი — გ. 21 ნოემბერი, 1964, იქვე) — ქართველი კრიმინალისტი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა გამოჩენილი ქართველი იურისტის ალექსანდრე ვაჩეიშვილის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის ვაჟთა VI სკოლა. 1945-1950 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, 1952-1953 წლებში იყო თბილისის ვაკის რაიონის ადვოკატთა კოლეგიის წევრი. 1953-1956 წლებშიხარკოვის იურიდიული ინსტიტუტის ასპირანტია. სადაც მოამზადა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: მოწმის ჩვენების ფსიქოლოგია.

1957-1964 წლებში მუშაობდა საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში მეცნიერ თანამშრომლად. სწავლობდა საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს ნაშრომები როგორც იურისპრუდენციაში, ასევე ხელოვნების ისტორიის საკითხებზე. 

## ბიბლიოგრაფია
* „მოწმის ჩვენების ფსიქოლოგია.“
* „მოწმის ჩვენების, როგორც დამამტკიცებელი საბუთის წყაროს შეფასების ისტორიისათვის.“
* „ყინწვისის მშენებლის გამოსახულების შესახებ.“
* „უფლისციხის მიუვალი გამოქვაბული.“

ტრაგიკულად დაიღუბა თავის ძმასთან გივი ვაჩეიშვილთან ერთად. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 147, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: ქართველი კრიმინალისტები
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:დაბადებული  22 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი  21 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1964
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კ
ნანა ღამბაშიძე

**ნანა ღამბაშიძე** (დ. 1933, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი.

1956 წელს დაამთავრა თბილისის ივანე  ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

1956-1966 წლებში მუშაობდა უცხო ენათა ინსტიტუტში ინგლისური ენის მასწავლებლად. შოთა რუსთაველის სახელობის ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტის ლიტერატურის თეორიის განყოფილების უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი.

ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი, სადისერტაციო თემა — „ნიკო ლორთქიფანიძის მხატვრული სტილის თავისებურებანი“, დაიცვა 1979 წელს.

## ბიბლიოგრაფია
* ბერიკაცი და ზღვა : მოთხრობა (მთარგმნელი). - თბილისი, თსუ, 2000. - 172გვ.. - ISBN: 99928-77-05-7
* ნიკო ლორთქიფანიძის მხატვრული სტილის თავისებურებანი (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1980. - 101გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ნანა ღამბაშიძე — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*

კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
სიმონ ქვარიანი

**სიმონ ქვარიანი** (დ. 13 აპრილი, 1868, ქუთაისი — გ. 14 იანვარი, 1946) — ქართველი ისტორიკოსი, მწერალი, პუბლიცისტი.

დაამთავრა მონპელიეს უმაღლესი აგრონომიული სასაწავლებელი.

1894–1896 წლებში მსახურობდა თბილისში ამიერკავკასიის რკინიგზის სამმართველოში; 1901 წლიდან მოღვაწეობდა სალიტერატურო სარბიელზე; ათავსებდა წერილებს ქართულ–რუსულ ჟურნალ–გაზეთებში; 1907–1912 წლებში მასწავლებლობდა ქუთაისში; 1918 წელს მენშევიკურმა მთავრობამ მიიწვია ფინანსთა სამინისტროში მდივნად; 1921–1923 წლებში მსახურობდა ბათუმში საგარეო ვაჭრობის განყოფილებაში საქმეთა მმართველად და სამხედრო საზღვაო სასწავლებელში ქართულ–ფრანგული ენის ლექტორად; 1923 წელს თბილისში ფინსახკომში სავალიუტო განყოფილების ინსპექტორად, შემდეგ მესამე შემნახველ სალაროს გამგედ; 1925-1930 წლებში შინვაჭრობის კომისარიატში, საქართველოს ფინსახკომში, საქართველოს წყალთა სამმართველოში, საქართველოს მიწსახკომში; ავტორია ისტორიული თხზულებებისა: „ქართველი ერის უძველესი კულტურა და როლი მსოფლიო ისტორიაში“ (1901), „ხეთი და ნაირი“ (1909), „საქართველოს ისტორია“ (1917); მას ეკუთვნის ასევე მოთხრობები: „ანჟელინა“, „ცაცინა“, „შოთა რუსთაველი“; პუბლიცისტური თხზულებები; წერილები ქართული ლიტერატურის და სოფლის მეურნეობის საკითხებზე; რომანი „დიდი მოურავი“ (1937, თბილისი).

1930 წელს მიიღო შრომის გმირის წოდება.

## ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
* ამხანაგობა "ზღვარი", დამაარსებელი (1900-)
* კოოპერატიული გამგეობა "შრომა", თავმჯდომარე (1916-)
* საქართველოს საბჭოთა მწერლების კავშირი, წევრი (1938-)
* ქართველ მწერალთა კავშირი, წევრი
* ქუთაისის ქალაქის გამგეობა, წევრი (1913-)

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — სიმონ ქვარიანი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*

კატეგორია:დაბადებული 13 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1868
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1946
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
გივი ვაჩეიშვილი

**გივი ალექსანდრეს ძე ვაჩეიშვილი** (დ. 22 ნოემბერი, 1924, თბილისი — გ. 22 ნოემბერი, 1964, იქვე) — ქართველი კრიმინალისტი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა გამოჩენილი ქართველი იურისტის ალექსანდრე ვაჩეიშვილის ოჯახში. 1942 წელს დაამთავრა თბილისის მე-15 საშუალო სკოლა და ჩაირიცხა თბილისის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1946 წელს ნიჭიერი ახალგაზრდა გაიგზავნა საბჭოთა კავშირის საგარეო საქმეთა სამინისტროსთან არსებულ უმაღლეს დიპლომატიურ სკოლაში. მან აქაც წარმატებით ჩააბარა მისაღები გამოცდები, გაიარა ორკლასიანი კურსი, მაგრამ ავადმყოფობის გამო თავი დაანება და საქართველოში დაბრუნდა. 1948-1952 წლებში დაინიშნა საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მდივნის ტანაშემწედ. მომდევნო წლებში მუშაობდა რესპუბლიკის იუსტიციის სამინისტროს სამეცნიერო კვლევით კრიმინალისტურ ლაბორატორიაში მთავარი ექსპერტის თანამდებობაზე. 1959 წელს წარჩინებით დაამთავრა მოსკოვის ექსპერტ-კრიმინალისტების უმაღლესი კურსები.

ტრაგიკულად დაიღუბა თავის ძმასთან კონსტანტინე ვაჩეიშვილთან ერთად. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 145, თბ., 1994
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: ქართველი კრიმინალისტები
კატეგორია:დაბადებული  22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი   22 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1964
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
გ
დავით ღონღაძე

**დავით ღონღაძე** (დ. 8 სექტემბერი, 1920, თბილისი — გ. 2006) — ქართველი ფიზიკოსი.

1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი.

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ფიზიკის დეპარტამენტის პროფესორი.

წლების მანძილზე ეწეოდა სამეცნიერო მოღვაწეობას საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ფიზიკის დეპარტამენტში, 1971-1984 წლებში მუშაობდა ზოგადი და თეორიული ფიზიკი კათედრის გამგედ, 1994 წელს ფიზიკის კათედრის მეცნიერ-კონსულტანტად, 1972-1979 წლებში იყო სსრკ უმაღლესი სკოლების სამეცნიერო მეთოდ საბჭოს წევრად.

მიღებული აქვს ღირსების ორდენი.

## ბიბლიოგრაფია
* ზოგადი ფიზიკის მოკლე კურსი : ოპტიკა და ატომური ფიზიკა (ავტორი). - თბილისი, სტუ, 2000. - 120გვ.
* ზოგადი ფიზიკა : (ატომური ფიზიკა) ლექციების კურსი დაუსწრ. სწავლების ფაკ-ტის სტუდენტებისათვის (ავტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1980. - 135გვ.
* ზოგადი ფიზიკა : ოპტიკა. ლექციების კურსი დაუსწრ. სწავლების ფაკ-ტის სტუდენტებისათვის (ავტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1979. - 134გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — დავით ღონღაძე — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*

კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  8 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
ალექსანდრე ფრანგიშვილი

**ალექსანდრე ფრანგიშვილი** (დ. 1 სექტემბერი, 1907, სამტრედია — გ. 16 იანვარი, 1991) — ქართველი მეცნიერი, ფსიქოლოგი.

1927 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

1927 წელს დაიწყო მუშაობა ფსიქოლოგიისა და პედაგოგიკის მასწავლებლად ქალაქ თელავის პედაგოგიურ ტექნიკუმში. მალე გადაიყვანეს კახეთის რაიონის სახალხო განათლების ხელმძღვანელ მუშკად, შემდგომ კი ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში ფსიქოლოგიისა და პედაგოგიკის ლექტორად. 1937-1941 წლებში მუშაობდა განათლების კომისარიატთან არსებულ თბილისის პედაგოგიური მეცნიერების საკვლევო ინსტიტუტში, ხოლო 1943 წლიდან ფსიქოლოგიის ინსტიტუტში. 1950 წელს აირჩიეს ინსტიტუტის დირექტორად, რომელსაც 35 წელი ხელმძღვანელობდა, 1976-1989 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე პრეზიდენტი.

თავისი მეცნიერული მუშაობის პროცესში მან დაამუშავა მეცნიერული გამოკვლევის რამდენიმე ციკლი, რომელსაც დიდი მნიშვნელობა აქვს ადამიანის ფსიქოლოგიური აქტივობის გაგებისა და ახსნისათვის. მისი დახმარებით განწყობის თეორია იქცა საბჭოთა ფსიქოლოგიის ერთ-ერთ ძირითად მიმდინარეობად, რომლის მიღწევები დღეს ფართოდაა ცნობილი სხვადასხვა ქვეყნის ფსიქოლოგთა სამეცნიერო ცენტრებში.

1974 წლიდან იყო საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* 1981 — ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი
* 1979 — ლენინის ორდენი
* 1961 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* 1954 — შრომის წითელი დროშის ორდენი

## ბიბლიოგრაფია
* ფსიქოლოგიური ნარკვევები (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1987. - 194გვ.
* სწავლის ფსიქოლოგიის საკითხები : სახელმძღვ. პედ. ინ-ტის სტუდენტებისათვის (ავტორი). - თბილისი, განათლება, 1969. - 138გვ.
* ნარკვევები ადამიანის ფსიქოლოგიური ცოდნის ისტორიიდან საქართველოში : XVII-XVIII სს. და XIX ს. დასაწყისი (ავტორი). - თბილისი, საქ. სსრ მეცნ. აკად. გამ-ბა, 1959. - 484გვ.
* მეხსიერების ფსიქოლოგიისათვის : მოგონებაში დარწმუნებულობის საფუძვლების პრობლემა თანამედროვე ფსიქოლოგიაში (ავტორი). - თბილისი, საქართველოს სსრ განსახკომის დაწყებითი და საშუალო სკოლის სახელმწიფო სამეცნიერო-საკვლევო ინსტიტუტი, 1941. - 144გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ფსიქოლოგები
კატეგორია:დაბადებული  1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
სულიაშვილი

საკუთარი სახელი **სულიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გრიგოლ სულიაშვილი — რეჟისორი
* დავით სულიაშვილი — მწერალი, რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში

კატეგორია:ქართული გვარები
გური ოტობაია

**გური ოტობაია**, ნამდვილი სახელი და გვარი **გულადი ფეტელავა** (დ. 6 სექტემბერი, 1952, ოტობაია, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი პოეტი და ჟურნალისტი.

1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

წლების განმავლობაში იყო ჟურნალ-გაზეთების რედაქტორი. წერს ლექსებსა და რომანებს ქართულ და მეგრულ ენებზე. გამოსცემს ყოველკვარტარულ ჟურნალს „კირბისი“ (ოქროს საწმისი), ხუთტომეული ბელეტრისტული მატიანე „შეუთავსებელთა შეთავსების“ ავტორი. კინოსცენარისტი, რედაქტორი.

## ბიბლიოგრაფია
* ჰოუნანა: Hounana. ლექსები მეგრულ და ქართულ ენაზე (ავტორი). - თბილისი, ინოვაცია, 2010. - 478გვ.. - ISBN 978-9941-9125-2-8
* მუმლიმუხასა აფხაზეთისათვის : ბელეტრისტ. ინტერვიუ თამაზ ნადარეიშვილთან (ავტორი). - თბილისი, ერთი ბელეტრისტის ტრიბუნა-გური ოტობაია, 1999. - 97გვ.
* სამეგრელო საქართველოს ბურჯი : სჯა-ბასი ოთარ ხუფენიასთან (ავტორი). - თბილისი, ერთი ბელეტრისტის ტრიბუნა - გური ოტობაია, 1999. - 113გვ.
* საქართველოს უკვდავების ფორმულა : ბელეტრისტული ინტერვიუ ჯ. წულაიასთან (ავტორი). - თბილისი, ერთი ბელეტრისტის ტრიბუნა - გური ოტობაია, 1999. - 184გვ.
* როკი: რომანი. (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1998; „ივერიონი“, 2021 წ.  
* სიცოცხლემისჯილი: რომანი  (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1990; ივერიონი, 2021 წ

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — გულადი ფეტელავა — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
* გური ოტობაიას გვერდი „Facebook-ზე“

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
ნიკოლოზ უმიკაშვილი

**ნიკოლოზ უმიკაშვილი** (დ. 18 იანვარი, 1923, თბილისი — გ. 2013) — ქართველი ექიმი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1946 წელს.

1946–1948 წლებში იყო სოფელ დიცის საექიმო უბნის გამგე; 1949–1954 წლებში სამხედრო ჰოსპიტლის პედიატრი; 1954–1969 წლებში ქალაქის N1 საავადმყოფოს ორდინატორი, შემდგომ ბავშვთა თერაპიული განყოფილების გამგე; 1969 წლიდან პედიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამკურნალო დარგში. 1964–1986 წლებში თბილისის ჯანმრთელობის დაცვის სამმართველოს მთავარი პედიატრი; 1986–1992 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს რესპუბლიკის მთავარი პედიატრი; ავტორია 100 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომელთაგან 76 გამოქვეყნებულია საზღვარგარეთისა და საქართველოს სამედიცინო ჟურნალებსა და სამეცნიერო შრომებში; გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე წიგნი–ბროშურა.

## ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
* ჟურნალ „საქართველოს პედიატრის“ სარედაქციო კოლეგია, წევრი
* საქართველოს პედიატრთა სამეცნიერო საზოგადოება, მდივანი
* საქართველოს სამედიცინო სოციალური აკადემია, საპატიო აკადემიკოსი

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* 1989 — მედალი „ჯანმრთელობის დაცვის ფრიადოსანი“
* 1981 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1970 — მედალი შრომითი მამაცობისათვის
* 1967 — საქართველოს დამსახურებული ექიმი

## ბიბლიოგრაფია
* ალკოჰოლი, ოჯახი და ბავშვის ჯანმრთელობა (თანაავტორი). - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1988 
* ავადმყოფი ბავშვის მოვლა ბინაზე : ლექტორის დასახმარებლად (ავტორი). - თბილისი, საქ. კპ ც-კის გამ-ბა, 1985. - 32გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ნიკოლოზ უმიკაშვილი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*

კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ნ
კატეგორია:ქართველი პედიატრები
გურამ ტატიშვილი

**გურამ ტატიშვილი** (დ. 18 სექტემბერი, 1929, თბილისი — გ. ოქტომბერი, 2016) — ქართველი ექიმი.

1954 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1954 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კლინიკური ორდინატორი, ასისტენტი, დოცენტი, კათედრის პროფესორი, კათედრის გამგე. 1960–1962 წლებში მუშაობდა ტრავმატოლოგიის და ორთოპედიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორად;1969–1974 წლებში ქირურგიის ინსტიტუტის ტრანსპლანტოლოგიის ლაბორატორიის გამგედ; 1980–1987 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარ ქირურგად. ავტორია 192 სამეცნიერო ნაშრომისა, გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები; მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 6 სადოქტორო და 14 საკანდიდატო დისერტაცია. არის მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების დროს ინტრამურული ნერვული სისტემის მდგომარეობა“, დაიცვა 1957 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მთლიანი ძვალ–სახსროვანი ჰომოტრანსპლანტანტის გადანერგვა“, დაიცვა 1968 წელს.

არის საქართველოს ქირურგთა საზოგადოების თავმჯდომარის მოადგილე და ქირურგთა ასოციაციის გამგეობის წევრი.

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი
* სსრკ სახელმწიფო პრემია
* მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე

## ბიბლიოგრაფია
* ეგნატე ფიფია-დიდი ქართველი ქირურგი, მეცნიერი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე (ავტორი). - თბილისი, საქ. მეცნ. ეროვნ. აკად. სტ., 2011. - 28გვ.
* ნაწლავთა მწვავე შეხორცებითი გაუვალობის ოპერაციის შემდგომი მკურნალობა (ავტორი). - თბილისი, საქართველო, 1992. - 188გვ.. - ISBN: 5-529-00873-9

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — გურამ ტატიშვილი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*

კატეგორია:დაბადებული 18 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
მზექალა შანიძე

**მზექალა შანიძე** (დ. 16 იანვარი, 1926, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგი.

1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი.

1953 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უფროსი მასწავლებელი, დოცენტი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1981 წლიდან). არის 100 სამეცნიერო ნაშრომის, თარგმანებისა და მონოგრაფიების ავტორი. მათ შორის: „ძველი ქართული გრამატიკული ტრაქტატი“ (1990), „ცხოვრება მეფეთ–მეფე დავითისა“ (1992), „ახლადაღმოჩენილ ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა“ (სამენოვანი წიგნის ინგლისური ნაწილის თარგმანი, ათენი, 2005).

1951 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა „ფარინგალური ბგერები ძველ ებრაულ ენაში“. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ფსალმუნთა წიგნის ძველი ქართული თარგმანები“, დაიცვა 1974 წელს. მზექალა შანიძე არის საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი, აკადემიკოსი.

1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის  უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტია“,   ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).

1996 წელს მიიღო ღირსების ორდენი, 1990 წელს კი აკაკი შანიძის სახელობის პრემია. 2021 წელს გადაეცა თამარ მეფის ორდენი „ქართველოლოგიის განვითარებაში, ძველი და ახალი ქართული ენისა და ლიტერატურის, საქართველოს ისტორიის, ქართული კულტურული მემკვიდრეობის კვლევაში შეტანილი განსაკუთრებული პირადი წვლილისა და გამორჩეული საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის“. 2024 წელს მიენიჭა ილიას მედალი, „მარად და ყველაგან, საქართველო, მე ვარ შენთანა“ (საგურამოს პრემიის ფარგლებში), ქართული კულტურისა და სულიერების წინაშე განსაკუთრებული დამსახურებისათვის.

## ბიბლიოგრაფია
*ქართული ფსალმუნის სიმფონია : მასალები ადრეული ვერსიებისათვის და გიორგი მთაწმიდლისეული რედაქციის სიმფონია (ავტორი). - თბილისი, ნეკერი, 2010. - 383გვ.. - ISBN: 978-9941-416-50-7
*სიტყუაი ართრონთათვის : ძველი ქართული გრამატიკული ტრაქტატი (ავტორი). - თბილისი, სახ. უნ-ტის გამ-ბა, 1990. - 248გვ.
*ფსალმუნთა წიგნის ძველი ქართული თარგმანები (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1979. - 230გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
*მზექალა შანიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2015)
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
კატეგორია:თამარ მეფის ორდენის მფლობელები
კატეგორია:საგურამოს პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
მ
მიცელიუმი

მინი|
**მიცელიუმი** ( — სოკო) — სოკოს ვეგეტატიური სხეული. შედგება წვრილი, ერთმანეთში გადახლართული ძაფებისაგან (ჰიფები). ვითარდება სუბსტრატში ან მის ზედაპირზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვეგეტატიური სხეულები
ნუგზარ ტატიშვილი

**ნუგზარ ტატიშვილი** (დ. 20 ივლისი, 1933, თბილისი —  გ. 2004) — ქართველი ექიმი.

1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1957–1968 წლებში იყო სამედიცინო პარაზიტოლოგიის და ტროპიკული მედიცინის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის მეცნიერ–თანამშრომელი, განყოფილების გამგე; 1968 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის შინაგან სნეულებათა კათედრის დოცენტი, პროფესორი, კათედრის გამგე. ავტორია 200 სამეცნიერო ნაშრომისა, მათ შორისაა 8 მონოგრაფია და 2 სახელმძღვანელო. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 6 სადოქტორო და 22 საკანდიდატო დისერტაცია. ექიმი-თერაპევტი,  პროფესორი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1961 წელს; სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 1967 წელს ბრუცელიოზის იმუნოლოგიისა და ალერგიის საკითხებზე.

## ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
* ევროპის კარდიოლოგთა ასოციაცია, წევრი
* საერთაშორისო ინტერნისტთა ასოციაცია, წევრი
* საქართველოს თერაპევტთა სამეცნიერო საზოგადოება, ვიცე–პრეზიდენტი
* საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიკოსი
* საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, წევრ-კორესპონდენტი
* საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, წევრ-კორესპონდენტი

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* წმინდა ილარიონ ქართველის სახელობის პრემია
* შინაგანი სნეულებები : სახელმძღვ. სამედ. უნ-ტისა და სამედ. ინ-ტების სტუდ./ნუგზარ ტატიშვილი. - თბილისი : ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 1998. - 783გვ.
* აშშ ქალაქ მინიაპოლისის საპატიო მოქალაქე

## ბიბლიოგრაფია
* შინაგან სნეულებათა დიაგნოსტიკა : სახელმძღ. სამედ. უნ-ტის სტუდენტებისათვის (თანაავტორი). - თბილისი, "საქართველოს მაცნეს" გამ-ბა და სტ., 2003. - 351გვ.. - ISBN: 99928-28-78-1
* შინაგანი სნეულებები : სახელმძღვ. სამედ. უნ-ტისა და სამედ. ინ-ტების სტუდ. (ავტორი). - თბილისი, ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 1998. - 783გვ.. - ISBN: 99928-52-17-8
* გულის უკმარისობის მკურნალობა (ავტორი). - თბილისი, მედიცინა, 1992. - 144გვ.
* იმუნოლოგიური მეთოდები კლინიკაში (ავტორი). - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1989. - 146გვ.
* იმუნოლოგია და მედიცინის მიღწევები (ავტორი). - თბილისი, საქ. სსრ საზ-ბა "ცოდნა", 1971. - 32გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ნუგზარ ტატიშვილი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*

კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
დავით ტვილდიანი

**დავით ტვილდიანი** (დ. 14 თებერვალი, 1930,სოფელი რცხმელური, ლენტეხის რაიონი — გ. 23 ნოემბერი, 2010) — ქართველი ექიმი.

1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1958–1961 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კარდიოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1963 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კარდიოლოგიური ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1961–1969 წლებში ჯანდაცვის სამინისტროს თერაპიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, კლინიკური ელექტროფიზიოლოგიის განყოფილების გამგე; 1969–1973 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო, 1973–1975 წლებში პედიატრიული ფაკულტეტებისა და საფაკულტეტო თერაპიის კათედრის პროფესორი; 1975–1989 წლებში პედიატრიული ფაკულტეტის შინაგან სნეულებათა კათედრის გამგე; 1989–2000 წლებში სამკურნალო ფაკულტეტის შინაგან სნეულებათა კათედრის გამგე; 1972–1975 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანი; 1989–1995 წლებში პრორექტორი სასწავლო დარგში. არის 200–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მათ შორის — 3 გამოგონების, 12 მონოგრაფიისა და სახელმძღვანელოების.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კუჭისა და 12–გოჯა ნაწლავის მექანიკური გაღიზიანების გავლენა გულზე“, დაიცვა 1958 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „გვირგვინოვანი სისხლის მიმოქცევის მოშლის მოდელირება და მისი პათოგენეზის საკითხები“, დაიცვა 1965 წელს.

## ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
* ხარისხის მიმნიჭებელი კარდიოლოგიური სამეცნიერო საბჭო, თავმჯდომარე (1995–2000)
* ჯანდაცვის სამინისტროს ექიმთა სასერტიფიკაციო კომისია, თავმჯდომარე (1998–2003)

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* 2000 — ღირსების ორდენი
* 1990 — საქართველოს განათლების სამინისტროს პრემიის ლაურეატი
* 1989 — მილანის უნივერსიტეტის მედალი
* 1966 — სტოკჰოლმის მედიკო–ქირურგიული აკადემიის მედალი

## ბიბლიოგრაფია
* გულის დაავადებათა ეკგ დიაგნოსტიკა (ავტორი). — თბილისი, სტ. "ნანი", 2007. - 352გვ.
* კლინიკური ელექტროკარდიოგრაფია (ავტორი). — თბილისი, განათლება, 1991. - 416გვ.
* გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ფუნქციური მდგომარეობის გამოკვლევის ზოგიერთი თანამედროვე მეთოდის შესახებ (ავტორი). — თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1964. - 147გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — დავით ტვილდიანი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*

კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
ვლადიმერ სანიკიძე

**ვლადიმერ სანიკიძე** (დ. 11 სექტემბერი, 1923, სოფ. ბუგეული,  ამბროლაურის რაიონი  —  გ. სექტემბერი, 2009) — ქართველი ექიმი.

1943 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1943–1945 წლებში იყო დიდი სამამულო ომის უკრაინის მე-4 ფრონტის მოქმედი არმიის საჰაერო სამხედრო ნაწილების მთავარი ექიმი; 1952–1959 წლებში ბაქოს სამხედრო ოლქის მთავარი ნევროლოგი; 1961–1967 წლებში გერმანიაში საბჭოთა ჯარების მთავარი ნევროლოგ-კონსულტანტი; 1967–1972 წლებში მოსკოვის სამხედრო ოლქის მთავარი ნევროლოგი; 1972–1978 წლებში ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის მთავარი ნევროლოგი; 1978–1998 წლებში ჯანდაცვის სამინისტროს ომის ინვალიდთა რესპუბლიკური ჰოსპიტლის მთავარი ექიმი; 1999–2004 წლებში საქართველოს ომის ვეტერანთა საერთაშორისო კლინიკური ჰოსპიტლის დირექტორი. ავტორია 156 სამეცნიერო ნაშრომისა ფსიქონევროლოგიისა და ნეიროქირურგიის აქტუალურ საკითხებზე. გამოქვეყნებული აქვს წიგნები. ფსიქო-ნევროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „დიდი სამამულო ომის (1941–1945) ინვალიდთა სპეციალიზებული სამედიცინო დახმარების ორგანიზაცია საქართველოში“, დაიცვა 1966 წელს.

## ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
* ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიკოსი
* რუსეთის ნევროპათოლოგებისა და ფსიქიატრიის საზოგადოება, წევრი
* საქართველოს II მსოფლიო ომის ვეტერანთა საზოგადოება, პრეზიდენტი

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული ექიმი
* საქართველოს დამსახურებული ექიმი
* ღირსების ორდენი
* ხალხთა მეგობრობის ორდენი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი

## ბიბლიოგრაფია
* საქართველოს ომის ვეტერანთა საერთაშორისო კლინიკური ჰოსპიტლის შრომათა კრებული (რედაქტორი). - თბილისი, აღმაშენებელი, 2001. - 428გვ.
* Неотложная помощь при острых нервно-психических нарушениях (ავტორი). - Тбилиси, Сакартвело, 1996. - 410с.
* ექიმები ჯარისკაცის ფარაჯაში (თანაავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1990. - 446გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:დაბადებული  11 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ვ
გიორგი ვასაძე (რეჟისორი)

**გიორგი აკაკის ძე ვასაძე** (დ. 23 ივლისი, 1919, თბილისი, — გ. 25 მარტი, 1969, იქვე) — ქართველი რეჟისორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
დაიბადა აკაკი ვასაძის ოჯახში. სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩააბარა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში. 1941 წლიდან რუსთაველის თეატრის მსახიობია. 1944 წელს შედის მოსკოვის ანატოლი ლუნაჩარსკის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში რეჟისურის შესასწავლად, რომლის დამთავრების შემდეგ მუშაობას იწყებს სოხუმის დრამატულ თეატრში, სადაც დიდი წარმატებით მიდიოდა მის მიერ დადგმული სპექტაკლები: „რღვევა“, „პირველი ნაბიჯი“, „უკანასკნელი მსხვერპლი“, „პლატონ კრეჩეტი“, „მისი ვარსკვლავი“ და სხვა.

1954 წელს გიორგი ვასაძე მიიწვიეს მოსკოვის დრამატულ თეატრში, სადაც ორი წელი დაჰყო, შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში და მუშაობა დაიწყო საქართველოს რადიოკომიტეტში წამყვან რეჟისორად. მის მიერ შესრულებული რადიოდადგმები დღეს ჩვენი ეროვნული რადიოს ოქროს ფონდშია.

გ. ვასაძე ნაყოფიერად მოღვაწეობდა აგრეთვე საქართველოს ფილარმონიაში და ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, სადაც საოპერო სტუდიის სცენაზე განახორციელა დადგმები: „გლიუკის ორფეოსი“, „მოცარტის ფიგაროს ქორწინება“, ოთარ თაქთაქიშვილის „განაჩენი“. 1967 წლიდან იყო საქართველოს ტელევიზიის მუსიკალურ გადაცემათა მთავარი რეჟისორი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“,  გვ. 144, თბ., 1994.
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი  25 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
გ
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ხარიტონ ვარდოშვილი

**ხარიტონ ივანეს ძე ვარდოშვილი** (ნამდვილი გვარი — ნიკოლაიშვილი; დ. 7 ოქტომბერი, 1895, სოფ. ცხემლისხიდი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 15 ოქტომბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი პოეტი და მთარგმნელი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა სოფლის ორკლასიანი სასწავლებელი და მუშაობა დაიწყო ფოთში გაზეთების გამავრცელებლად. 1914 წელს გამოაქვეყნა პირველი ლექსი გაზეთ „ახალ აზრში“. 1916 წლიდან მუშაობდა ქუთაისის გაზეთ „სამშობლოში“. 1918 წელს შევიდა თბილისის უნივერსიტეტში სიტყვიერების ფაკულტეტზე თავისუფალ მსმენელად, პარალელურად თანამშრომლობდა პრესაში „თეატრი და ცხოვრება“, „განათლება“, „ჯეჯილი“, „კვალი“ და სხვა. 1921 წლიდან მუშაობდა გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქციაში. 1924 წელს გამოაქვეყნა ლექსების პირველი კრებული. სულ გამოცემული აქვს 10 პოეტური კრებული. 1959 წელს გამოვიდა მისი თხზულებების რჩეული. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## შემოქმედება
ვარდოშვილის ადრინდელი შემოქმედება დეკადენტური იყო. მისი მნიშვნელოვანი ლექსებია „სიკვდილის ამბორი“ (1918), „სათხოვარი სულისადმი“, „მუხრანის ხიდი“ „დინ-დან-დარიდან“ (1919), „ხალისის დასაფლავება ტფილისში“ (1920), „საუბარი უბედურ ლანდთან“ (1922). 1930-იანი წლებიდან მის ლექსებში გაძლიერდა სოციალისტური რეალიზმის თემატიკა: „ახალი კოლხეთი“ (1928), „შოთა რუსთაველს“ (1937), „ქართლის ზეცა“ (1939), „ფაზისს“ (1940). აქვს დიდი სამამულო ომისადმი მიძღვნილი ლექსები  „გასტელოს ხსნოვას“ (1941), „წითელარმიელი“ (1942), „სტალინგრადს“ (1943).

თარგმნილი აქვს გოეთეს, შილერის, ჰაინეს რჩეული ლექსები და ბალადები. მან ქართულად თარგმნა პუშკინი, ფრანკო, მიცკევიჩი, პოლონსკი, ესენინი, ტიხონოვი, ისააკიანი, ბრიუსოვი და მრავალი სხვა. 

## ლიტერატურა
**ბაბუნაშვილი ზ., ნოზაძე თ.,* „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 141, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 7 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ნიკოლაიშვილები
ქიტრიდიომიცეტები

**ქიტრიდიომიცეტები** () — უმდაბლესი სოკოების რიგი. მიკროსკოპული, პრიმიტიული, უმეტესად ერთუჯრედიანი და ერთბირთვიანი სოკოებია. ტიპური მიცელიუმი არა აქვთ. უმეტესობა წყალში ცხოვრობს. საპროფიტები ან წყალმცენარეების, სხვა სოკოების პარაზიტებია. ქიტრიდიომიცეტების 500-მდე სახეობა გავრცელებულია მთელ დედამიწაზე. ზოგიერთი სახეობა მცენარეთა დაავადებებს იწვევს. მაგალითად ოლპიდიუმი კომბოსტოს შავ ფეხს, სინქიტრიუმი კარტოფილის კიბოს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სოკოები
ალექსანდრე საჯაია

**ალექსანდრე ალექსის ძე საჯაია** (დ. 1916, ოდიში, ზუგდიდის რაიონი — გ. სექტემბერი, 1944, იქვე) — ქართველი საბჭოთა პოეტი. 

## ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრა თსუ-ის ფილოლოგიური ფაკულტეტი. პირველი ლექსი ჟურნალ „ჩვენს თაობაში“ გამოაქვეყნა 1935 წელს, ლექსთა პირველი კრებული „ლექსები“ — 1938 წელს. საჯაიას პოეზიის არსებითი მოტივია სამშობლოს სიყვარული („წყარო“, 1935; „მშობლიური სიმღერა“, 1943). პოეტი ბუნების მარადიული აღორძინების მოთვალთვალე და მახარობელია („იშრიალეთ, ხეებო“, 1935; „გაზაფხულის ზეიმი“, 1936; „საგაზაფხულო“, 1944; „კაცხვი“, 1944). სათუთი და ინტიმურია მშობლიური სოფლის, მამა-პაპეული კერის, დედ-მამის გახსენება („წერილი“, „მოგონება“, 1936). საჯაიას სატრფიალო ლექსებიც განცდის სიცხოველით, სიწრფელითა და უშუალობით გამოირჩევა („ქუხილი“, 1939; „ისევ მომესმა გულის ხმაური“, 1944 და სხვ.); მისი ერთ-ერთი პოპულარული ლექსი „ცისარტყელა“ (1936) სიმღერად იქცა. საჯაიას ეკუთვნის დაუმთავრებელი ისტორიული პოემა „უტუ მიქავა“ (1938-1939), დიდი სამამულო ომისადმი მიძღვნილი „პატარა პარტიზანი“ (1941), „დაჭრილი მეომრის წერილი“ (1943), „ოლეგ კოშევოი“ (1944) და სხვა. ჩაფიქრებული ჰქონდა ლექსების რამდენიმე ციკლი სვანურ მოტივებზე, რაც მხოლოდ ნაწილობრიგ განახორციელა („სვანური მოტივებიდან“, 1944). პოეტური პროზის ნიმუშებია საჯაიას ზღაპრები: „უთავო მეფე და დიდთავა მეფე“, „ორი ყანჩა“, „უდღეური ბატკანი“ (1939), „როგორ იქცა კაცი ხედ“ (1940). 

თარგმნილი აქვს შექსპირის, შელის, ედგარ პოს, ლონგფელისა და ლორდ რენდალის ნაწარმოები.

## ბიბლიოგრაფია
* ნაადრევი ვარდები : ლექსების კრებული (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1987. - 229გვ.
* ლექსები (ავტორი). - თბილისი, საბჭოთა მწერალის გამ-ბა და სტ., 1947. - 108გვ.
* ჩემი ზღაპრები : საბავშვო (ავტორი). - თბილისი, საბლიტგამი, 1944. - 26გვ.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ალექსანდრე საჯაია — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*

კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ალექსანდრე
გივი ჟორდანია

**გივი გიორგის ძე ჟორდანია** (დ. 29 დეკემბერი, 1911, თბილისი —  გ. 2001) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1979). ღირსების ორდენის კავალერი (1997).

## ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის უნივერსიტეტი.

1937 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ და სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას. მუშაობდა სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზუმში. 1940 წლიდან კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1960-1969 წლებში განაგებდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალი ისტორიის კათდრას, 1969 წლიდან შუა საუკუნეების ისტორიის კათედრის გამგე იყო.

1979 წელს მიანიჭეს საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწის წოდება.

## ბიბლიოგრაფია
* მარტვილობა მესიისა : ახალი მასალები ი. ჭავჭავაძის მკვლელობის შესახებ (ავტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2005. - 485გვ.. - ISBN: 99940-38-62-1
* დაბრუნებული საუნჯე : ქართული სამუზეუმო და სამონასტრო განძეულობა (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1983. - 183გვ.
* კავკასიური მუზეუმის დაარსება : საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ისტორიის შესწავლისათვის (ავტორი). - თბილისი, საქ. სსრ მეცნ. აკად. გამ-ბა, 1951. - 214გვ.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
გივი
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ვაჟა ოთარაშვილი

**ვაჟა ოთარაშვილი** (დ. 7 ნოემბერი, 1955, კასპი) — ქართველი ინჟინერი, პოეტი, მეცნიერი და პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
1976 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი. 1985 წელს დაამთავრა ასპირანტურა.

1977-1980 წლებში იყო საქკვებმრეწვის სამინისტროს გამოთვლითი ცენტრის უფროსი ინჟინერი. 1989-1992 წლებში იყო გამომცემლობა „გულანის“ დირექტორი.  ჟურნალ „ლიტერატურა და ხელოვნების“ დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი. არის ავტორი ლექსების კრებულებისა: „ხილვადობა“ (1986), „თოვლისფერი ღამეები“ (1989), „გველის წელიწადი“ (1990), „ჩემი გულუბრყვილო ლანდი“ (1991), „ცრემლები ქარში“ (1999), „ხეკორძულელის აღსარება“ (2001), „ცის სარკმელები“ (2003), „მწუხარე ბედნიერება“ (2006), „XXI“ (2008). 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (კასპის მაჟორიტარი). 2020-2021 წლებში თბილისის საკრებულოს წევრი, საარჩევნო ბლოკი: პატრიოტთა ალიანსი“, საარჩევნო ფორმა: პროპორციული წესით. 
## ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
* მწერალთა ასოციაცია „გულანი“, ვიცე–პრეზიდენტი (1989-1992)
* საქართველოს მე–3 მოწვევის პარლამენტი, წევრი (1992-1995)
* საქართველოს მე–3 მოწვევის პარლამენტის იურიდიული კომისია, მდივანი (1992-1995)
* საქართველოს მწერალთა კავშირი, წევრი, თავმჯდომარის მოადგილე (1992-)
* (1996-1998) საქართველოს პარლამენტის ფრაქციის აპარატის უფროსი.
* (2004-2014) საქართველოს მწერალთა კავშირის თავმჯდომარის მოადგილე.
* (2004-2010) მწერალთა კავშირის გამომცემლობა „ეროვნული მწერლობის“ დირექტორი
* (2006-2011) ჟურნალ „ლიტერატურა და ხელოვნების“ გამომცემელი და მთავარი რედაქტორი.
* (2020-2021) თბილისის საკრებულოს წევრი.
* (2012-2024) პატრიოტთა ალიანსის პოლიტიკური მდივანი.
## ჯილდოები
* 2004 — გალაკტიონ ტაბიძის სახელობის პრემია
* 2000 — საქართველოს მწერალთა კავშირის პრემია
* 1991 — ასოციაცია „გულანის“ პრემია
* 1987 — ალმა–ატის პოეზიის ფესტივალის პრემია

## ბიბლიოგრაფია
* ჩემი გულუბრყვილო ლანდი : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, გულანი (სტ. N1), 1992. - 160გვ.
* გველის წელიწადი : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1990. - 67გვ.
* თოვლისფერი ღამეები : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1989. - 121გვ.
## რესურსები ინტერნეტში
*ვაჟა ოთარაშვილი  — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
*ვაჟა ოთარაშვილი — თბილისის საკრებულოს ოფიციალური საიტი

 

კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:კასპში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
რენე კოტი

**რენე ჟიულ გუსტავ კოტი** (; დ. 20 მარტი, 1882 — გ. 22 ნოემბერი, 1962) — საფრანგეთის მეოთხე რესპუბლიკის მეორე და უკანასკნელი პრეზიდენტი და ანდორის კო-პრინცი 1954–1959 წლებში. კოტმა მოამზადა ახალი კონსტიტუცია, რომელსაც რეფერენდუმზე მოსახლეობის 79,2%-მა დაუჭირა მხარი, რამაც საფუძველი ჩაუყარა საფრანგეთის მეხუთე რესპუბლიკას. 1959 წლის ვადამდელი არჩევნების საფუძველზე თანამდებობაზე შეცვალა შარლ დე გოლმა. 1959 წლიდან 1962 წელს გარდაცვალებამდე იყო საფრანგეთის საკონსტიტუციო საბჭოს წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* René Coty sur le site de la Présidence de la République
* René Coty sur le site du Sénat français 
* Les archives du Sénat

კატეგორია:საფრანგეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია: გარდაცვლილი 22 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
მურთაზ აბაშიძე

**მურთაზ ალექსანდრეს ძე აბაშიძე** (დ. 22 აპრილი, 1927, სოფ. ჭალა, საჩხერის რაიონი — გ. 2004) — ქართველი მხატვარი, კერამიკოსი, კარიკატურისტი.

## ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. 1956 წლიდან თბილისის საშენ მასალათა კომბინატის მთავარი მხატვარი იყო. 1959 წლიდან მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირისა და საზღვარგარეთის (ბელგია, საბერძნეთი, იტალია, კანადა, პორტუგალია) ქვეყნებში გამართულ მხატვართა გამოფენებში; ავტორია კარიკატურების წიგნისა (1980); ნამუშევრები: დეკორატიული ჭურჭელი (1970),  ლარნაკი (1978), თასი (1977) და სხვა.

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* 1987 — სსრკ სახალხო მეურნეობის მიღვაწეთა გამოფენის ვერცხლის მედალი
* 1985 — სსრკ სახალხო მეურნეობის მიღვაწეთა გამოფენის ოქროს მედალი
* 1984 — ფაენცის კერამიკის საერთაშორისო კონკურსის დიპლომი (იტალია)
* 1980 — საქართველოს დამსახურებული მხატვარი
* 1975 — პოლონეთის საერთაშორისო გამოფენის დიპლომი
* 1974 — ფაენცის კერამიკის საერთაშორისო კონკურსის დიპლომი (იტალია)
* 1972 — ფაენცის კერამიკის საერთაშორისო კონკურსის დიპლომი (იტალია)
* 1969 — ფაენცის კერამიკის საერთაშორისო კონკურსის დიპლომი (იტალია)
* ჟურნალ „ნიანგის“ სარედაქციო კოლეგია, წევრი

## ბიბლიოგრაფია
* 60 ღიმილი (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1981. - 47გვ.
* მურთაზ აბაშიძე : კატალოგი (ავტორი). - თბილისი, 1978. - 8გვ.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — მურთაზ აბაშიძე — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*

კატეგორია:დაბადებული  22 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
მ
ფაქთიკის პროვინცია

**ფაქთიკის პროვინცია** (პუშტუ پکتیکا დარი پکتیکا Paktikā) — ავღანეთის ერთ-ერთი ცენტრალური პროვინცია. 

## ადმინისტრაციული რაიონები 
ფაქთიის პროვინცია იყოფა 19 ოლქად

* ბარმალი
* ვაზახვა
* ვორმამაი
* გაუანი
* გომალი
* დილა
* ჯანიხელი
* მატახანი
* ნიკა
* ომნა
* სარ გამზა
* სარობი
* ტერვა
* ურგუნი
* შარანი
* ზარგუნ შარი
* ზირუკი
* იუსუფხელი
* იაჰიახელი

## ისტორია 
იმ დროს, როცა დიადოხოსები ერთმანეთს ებრძოდნენ, ინდოეთის სუბკონტინენტის ჩრდილოეთ ნაწილში ყალიბდებოდა მაურიების იმპერია, რომლის დამაარსებელი იყო ჩანდრაგუპტა მაურია. ჩანდრაგუპტა ძვ. წ. აღ. 305 წელს შეეჯახა მაკედონურ ლაშქარს სელევკოს I-ის მეთაურობით და მცირე კონფლიქტის შემდეგ მიღწეული იქნა შეთანხმება, რომლის ძალითაც სელევკოსმა მაურიებს გადასცა ძველი ყანდაარის გარშემო ქრსებული ოლქები განდჰარა და არაქოზია.  120 წელს მაურიებმა ავღანეთის სამხრეთ რაიონებში გაავრცელეს ბუდიზმი, რომელმაც შეავიწროვა ადგილობრივი უძველესი რელიგია ზოროასტრიზმი. ამავე დროს, ამ პერიოდში აშენდა გზა, რომლითაც ქალაქი ქაბული უკავშირდება ინდოეთის პენჯაბის ოლქის და ინდო-განგის დაბლობის სხვა ქალაქებს. ამ პერიოდში განვითარდა ვაჭრობა, ხელოვნება და არქიტექტურა, რომელმაც იმპერატორ აშოკას მმართველობისას ზენიტს მიაღწია, რომლის ბრძანებები, გზები და მოსასვენებელი აგარაკები გაფანტული იყო მთელი სუბკონტინენტის ტერიტორიაზე. ამ პერიოდის ბრძანებათა უმრავლესობა დაწერილია პრაკრიტზე, მაგრამ ავღანეთის რეგიონი გამოირჩევა მაურიების ენაში 2 - ბერძნული და არამეული ენების ჩართვით. მაურიების იმპერატორ აშოკას პერიოდის ბრძანებების ბერძნული და არამეული წარწერები აღმოჩენილია ყანდაარში.

ფაქთიკა მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში და ცნობილია როგორც ისტორიული რეგიონი დიდი ფაქთია (პუშტუ: لویه پکتیا). აქ მცხოვრები ხალხები ჯერ კიდევ ჰეროდოტეს ჰყავს მოხდენიებული თავის ნაშრომში ჩვ.წ.აღ.მდე მე-5 საუკუნეში.

რეგიონის ძველი დედაქალაქი ურგუნი მთავარი გზებიდან დისტანციის გამო თითქმის განუვითარებელი იყო, ამიტომაც დედაქალაქი ურგუნიდან შარანში გადმოიტანეს. შარანი მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალური მაგისტრალის გასწვრივ და მიერთებულია ავღანეთის ისეთ დიდ ქალაქებსა და კომერციულ ცენტრებს, სოდორიცაა: ქაბული; ღაზნი; ყანდაარი.

საბჭოთა ოკუპაციისა და შემდგომი ანექსიის წლებში ფაქთიკა უამრავი ბრძოლების ადგილი იყო. მაგალითად, 1983-1984 წ.წ. პროვინციის ძველი დედაქალაქი  უგორი ალყაში იყო მოქცეული და ხელიდან ხელში გადადიოდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროვონციის რუკა

## იხილეთ აგრეთვე 
* ავღანეთის პროვინციები

კატეგორია:ავღანეთის პროვინციები
სევაქარი

**სევაქარი** () — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 100 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 98 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7.2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 13.7 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სიუნიქის პროვინციის სოფლები
თენგიზ ონიანი

**თენგიზ ონიანი** (დ. 25 ივნისი, 1928, სოფელი სასაში, ლენტეხის რაიონი   — გ. 2012) — ქართველი ბიოლოგი.

1954 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი.

1954-1958 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ადამიანისა და ცხოველთა ფიზიოლოგიის კათედრის ასისტენტი. 1958-1962 წლებში ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი, 1962-1967 წლებში უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, 1968 წლიდან ლაბორატორიის ხელმძღვანელი, 1975-1980 წლებში დირექტორი. 1980 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბიომედიცინის განყოფილების აკადემიკოს–მდივანი. გამოქვეყნებული აქვს 200–მდე სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის წიგნები: „ნერვ–კუნთოვანი აპარატის შედარებითი ფიზიოლოგია“ (1965), „მემბრანო–მიოფიბრილური ურთიერთობანი კუნთოვან ბოჭკოში“ (1970), „ლიმბრული სისტემის ინტეგრაციული ფუნქცია“ (1976), „მეხსიერების და ძილ–ღვიძილის ციკლის ნეიროფიზიოლოგია“. არის ავტორი მოთხრობების კრებულებისა: „ბეთქილის ბილიკებზე“ (1962), „ბასრა და ბუნჩა“ (1967), „ლაშხეთიდან ზეკარამდე“ (1972), „ჯარაში და აშდარი“ (1975).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ნერვ–კუნთოვანი აპარატის შედარებითი ფიზიოლოგიის საკითხები“, დაიცვა 1958 წელს; სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მემბრანო–მიოფიბრილური ურთიერთობანი კუნთოვან ბოჭკოში“, დაიცვა 1964 წელს.   1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 
## ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
* „ინტერმოზგ“–ის ასოციაცია, წევრი
* IBRO-ს ასოციაცია, წევრი
* საქართველოს მე–4 მოწვევის პარლამენტი, წევრი (1995-1999)
* უნგრეთის ფიზიოლოგთა საზოგადოება, საპატიო წევრი
* ძილის შემსწავლელი ევროპის ასოციაცია, წევრი
* ძილის შემსწავლელი მსოფლიო ასოციაცია, წევრი

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* 1965 — ივანე თარხნიშვილის სახელობის პრემია
* 1983 — ივანე ბერიტაშვილის სახელობის პრემია
 

## ბიბლიოგრაფია
* Интегративная функция лимбической системы (ავტორი). - Тбилиси, Мецниереба , 1980. - 298с.
* ლაშხეთიდან ზეკარამდე : ისტ.-ეთნოგრ. მიმოხილვა (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1972. - 288გვ.
* Мембрано-миофибриллярное взаимоотношения (ავტორი). - Тбилиси, Мецниереба , 1970. - 145с.
* ბასრა და ბუნჩა : მოთხრობები. უმცროსი სასკოლო ასაკის ბავშვთათვის (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1967. - 91გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
*თენგიზ ონიანი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 

კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
თ
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
სიმონ აბაშიძე

**სიმონ (კონსტანტინე) ვლადიმერის ძე აბაშიძე** (დ. 1884, საჩხერე — გ. 25 აგვისტო, 1955, თბილისი) — ქართველი ექიმი.

## ბიოგრაფია
1912 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1912–1918 წლებში მუშაობდა რუსეთში; 1918 წლიდან დაბრუნდა საქართველოში და მუშაობა დაიწყო ოზურგეთის ერობის მთავარ ექიმად. 1920 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფარმაკოლოგიურ კათედრაზე; თბილისის სასწრაფო დახმარების, სოცუზრუნველყოფის, ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო დაწესებულებებში; 1930 წელს მისი თაოსნობით აგუძერაში გაიხსნა ტუბსანატორიუმი. 1935–1955 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს IV სამმართველოს ექიმ კონსულტანტი; 1941 წელს მონაწილეობა მიიღო თბილისის ერთ–ერთი სამხედრო ჰოსპიტლის ორგანიზაციაში; იქვე განაგებდა განყოფილებას და იყო სამხედრო საექიმო კომიისიის თავმჯდომარე; შეისწავლა ფილტვის აბსცესის მკურნალობა დეჰიდრატაციის მეთოდით; სიგმოიდური კოლინჯის დაავადებისას აღწერა მენჯ–ბარძაყისა და მუხლის სახსრების ერთდროული ტკივილის სიმპტომი და შეიმუშავა ამ დაავადების მკურნალობის მეთოდი; დღესაც აქტუალურია მისი გამოკვლევა, რომელიც მიეძღვნა ქუნთრუშიანი ბავშვების მომვლელი დედების ქუნთრუშით დასნებოვნების ფორმის საკითხებს და სხვა; შვილთან ვლადიმერ აბაშიძესთან ერთად შეადგინა პირველი ქართული სამედიცინო განმარტებითი ლექსიკონი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ბიბლიოგრაფია
* რუსულ-ლათინურ-ქართული სამედიცინო განმარტებითი ლექსიკონი (თანაავტორი). - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1973. - 579გვ.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1844
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
კატეგორია:ქართველი ექიმები
ს
ნინო აბაკელია

**ნინო აბაკელია** (დ. 16 ნოემბერი, 1950, თბილისი) — ქართველი ეთნოლოგი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი (ინგლისური ენა და ლიტერატურა), 1973 წელს.

1974 წლიდან მუშაობს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში; კითხულობს ლექციებს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, ასოცირებული პროფესორი. სადისერტაციო თემა — „სიმბოლო და რიტუალი ქართულ კულტურაში“, დაიცვა 1997 წელს.

## ბიბლიოგრაფია
* სიმბოლო და რიტუალი ქართულ კულტურაში (ავტორი). - თბილისი, 1997. - 239გვ.
* ქართულ ხალხურ დღეობათა კალენდარი (თანაავტორი). - თბილისი, 1991. - 144გვ.
* მითი და რიტუალი დასავლეთ საქართველოში. - თბილისი, მეცნიერება, 1991

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ქართველი ეთნოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 16 ნოემბერი
კატეგორია:ქალი მეცნიერები