open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სახვითი ხელოვნების სასახლე

**ხელოვნების სასახლე** — მონუმენტური ნაგებობა სან-ფრანცისკოს მარინა რაიონში, კალიფორნია, თავდაპირველად აშენებული 1915 წლის პანამა-წყნარი ოკეანის საერთაშორისო გამოფენისთვის, სადაც გამოიფინებოდა მხატვრული ნამუშევრები. 1964-1974 წლებში მთლიანად გადახურეს, და ამჟამად ერთადერთი შენობაა იმ გამოფენიდან, რომელიც ადგილზე გადარჩა.

სასახლე შექმნილია იმისთვის, რომ მინიდაემსგავსოს ძველი რომის ნანგრევებს, კომპლექსის მთავარი შენობა არის 162 ფუტი (დაახლოებით 49.4 მეტრი) სიმაღლის ღია როტონდა, რომელიც გარშემორტყმულია ხელოვნური ტბით ერთი მხრიდან და კონცერტის დარბაზით მეორე მხრიდან, რომელიც გახლეჩილია კოლონადებით ტბიდან. 2019 წლის მდგომარეობით, კონცერტის დარბაზი გამოიყენებოდა სხვადასხვა ღონისძიებებისთვის, როგორიცაა ქორწილები და გამოფენები.
2009 წლის დასაწყისში დასრულდა ტბების და სასიარულო გზების რესტავრაცია და შენობა სეისმურად გაამაგრეს.

### ისტორია 
ხელოვნების სასახლე იყო 10 პალატის ერთ-ერთი პალატი პანამა-წყნარი ოკეანის გამოფენაში. გამოფენაში ასევე შედიოდნენ განათლების, თავისუფალი ხელოვნების, წარმოების, მრეწველობის, სოფლის მეურნეობის, საკვები პროდუქტის, ტრანსპორტის, მინის და მეტალურგიის პალატები, აგრეთვე მანქანათმშენებლობის პალატა.

ხელოვნების სასახლე ააგო ბერნარდ მაბეიკმა, რომელიც მისცა ამ შენობას ფიქციური ნანგრევის იერსახე. იგი შთაგონებული იყო რომაულ და ბერძნულ არქიტექტურაზე, განსაკუთრებით პირანეზის რიტინებზე, რომლებიც ასახავდა რომის მინერვა მედიკის ტაძრის ნანგრევებს, და ასევე არნოლდ ბეკლინის სიმბოლისტურ ნახატზე „კვადრატის კუნძული“.

როტუნდაზე დამაგრებული მეტალის ფირფიტის თანახმად, 1964-1967 წლებში შენობა ახლიდან ააგო ბ. ფ. მოდგლინმა, რომელიც იყო მაკდონალდ & კანის ადგილობრივი მენეჯერი. 1973-1974 წლებში დაემატა კოლონადის პილონები.

პანდემიის დროს, 2020 წლის აპრილში, იყო დაგეგმილი სასახლის გამოყენება დროებით თავშესაფრად 162 უსახლკაროსთვის, თუმცა გადაწყვეტილება უარყოფითად შეიცვალა ადგილობრივების პროტესტის გამო.

### დიზაინი 
ხელოვნების სასახლე აშენებულია ხელოვნურ ტბასთან ერთად და შედგება 1100 ფუტიანი (335 მეტრი) პერგოლისგან, რომელიც გარშემორტყმულია ცენტრალური როტუნდით ტბის პირას. ტბა იმეორებს კლასიკური ევროპული ნაგებობებისგან მიღებულ შთაბეჭდილებას, რომელიც წყლის ზედაპირზე ასახავს მშენებლობას.

ორნამენტები მოიცავს ბრუნო ზიმის სამ კარკასს როტუნდის ენტაბილატურის გარშემო, რომელიც ასახავს „მშვენიერებისთვის ბრძოლას“, სიმბოლიზირებს ბერძნულ კულტურას. ულრიკ ელერჰუზენი შექმნა ვედრილები კოლონადებზე, ხოლო ფრიზი და ალეგორიული ფიგურები «დამზღვევი, გასაოცარი» და «მეტაფიზიკური» წარმოდგენას ქმნიან.

## რესურსები ინტერნეტში
* SF Rec & Parks.org: სახვითი ხელოვნების სასახლე
* [სამხატვრო ხელოვნების სასახლე ინფორმაცია „სამხატვრო ხელოვნების სასახლის თეატრის“ ვებსაიტზე (არქივირებული ვერსია Wayback Machine-ზე)
* ტერიტორიის პანორამული სლაიდშოუ
* სახვითი ხელოვნების სასახლე დაანგრიეს(1964)

## სქოლიო
კატეგორია:კალიფორნია
კატეგორია:არქიტექტურა
ქარიშხალი (გაზეთი)

**ქარიშხალი** — ყოველდღიური სამეცნიერო-ლიტერატურული და საზოგადოებრივ-ეკონომიკური გაზეთი. გამოიცემოდა 1907 წელს, თბილისში. წარმოადგენდა ქართველი სინდიკალისტების ორგანოს. გაზეთის გამომცემელი იყო ივანე ებრალიძე. 

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კატეგორია:1907 წელს დაარსებული გაზეთები
ჩვენი სიტყვა

**ჩვენი სიტყვა** — ყოველდღიური პოლიტიკური და სალიტერატურო ჟურნალი. გამოიცემოდა 1907 წელს, თბილისში. ჟურნალის რედაქტორი იყო მარიამ ფონ-შადე; წარმოადგენდა სოციალ-დემოკრატიული მიმართულების ორგანოს.  

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
კატეგორია:1907 წელს დაარსებული გაზეთები
არქიტა (მთვარის კრატერი)

**კრატერი არქიტა** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი, მათემატიკოსისა და ასტრონომის, არქიტას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 31.95 კმ, სიღრმე — 2.05 კმ.

კრატერს თითქმის იდეალური წრიული ფორმა აქვს სამხრეთ ნაწილში გამონაზარდით. კრატერის კიდეს ბასრი კიდე აქვს და პრაქტიკულად ხელუხლებელი შემორჩენილია. კისრის აღმოსავლეთი ნაწილიდან მასიური ქედი ვრცელდება. კიდე მიმდებარე რელიეფიდან 0.94 კმ-ით მაღლა ადის, ხოლო კრატერის მოცულობა 711.06 კმ³-ია. კრატერის თასის ფსკერი არათანაბარია, მრავალი ნაოჭით. 680 მ სიმაღლის რამდენიმე თვალსაჩინო ცენტრალური მწვერვალი მდებარეობს კრატერის თასში, ცენტრიდან აღმოსავლეთით ოდნავ გადახრილი. კრატერის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს ფარისებრი ვულკანის გუმბათი, დიამეტრით 30-40 კმ და სიმაღლით დაახლოებით 70 მ, რომელიც ჩანს მხოლოდ მზის განათების დაბალი კუთხით და აღინიშნება როგორც Ar1. თანამგზავრული კრატერი Archytes G და მის მიმდებარე პატარა უსახელო კრატერი სამხრეთით მდებარეობს გუმბათის ცენტრში; გუმბათის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი აღნიშნულია მეორადი კრატერების მცირე ჯაჭვით.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-05
არგელანდერი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი არგელანდერი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ასტრონომის, ფრიდრიხ ვილჰელმ არგელანდერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 33.72 კმ, სიღრმე — 2.08 კმ.

კრატერის კიდი ზომიერად ეროზირებული და ოდნავ ტერასულია. კიდი მიმდებარე რელიეფიდან 0.96 კმ-ით მაღლა დგას, ხოლო კრატერის მოცულობა 805.37 კმ³-ია. კრატერის თასის ფსკერი შედარებით ბრტყელია, ცენტრალური ბორცვით 620 მ სიმაღლე. თასის დასავლეთი ნაწილი ჩაღრმავებას წარმოადგენს.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-20
ფრიდრიხ ვილჰელმ არგელანდერი

**ფრიდრიხ ვილჰელმ ავგუსტ არგელანდერი** (; დ. 22 მარტი, 1799, მემელი — გ. 17 თებერვალი, 1875, ბონი) — გერმანელი ასტრონომი, ბერლინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1870). პროფესორი ჰელსინგფორსის უნივერსიტეტისა (1828), სადაც მისი ხელმძღვანელობით ააგეს ობსერვატორია. 1837 წლიდან ბონის უნივერსიტეტის პროფესორი და ასტრონომიული ობსერვატორიის დირექტორი. არგელანდერმა გამოიკვლია მზის მოძრაობა გალაქტიკაში და დაამუშავა ცვალებად ვარსკვლავებზე დაკვირვების მეთოდი, შეადგინა ვარსკვლავთა კატალოგი და ატლასი ცის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს 324198 ვარსკვლავისათვის, ე. წ. „კბონის მიმოხილვა“, რომლითაც დღესაც სარგებლობენ ობსერვატორიებში.

## ხსოვნა
მის პატისაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს არგელანდერი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ასტრონომები
არისტარქე სამოთრაკიელი

**არისტარქე სამოთრაკიელი** (; დ. ძვ. წ. 217 — გ. დაახლ. ძვ. წ. 144) — ძველი ბერძენი გრამატიკოსი და კრიტიკოსი, ალექსანდრიული ფილოლოგიის თვალსაჩინო წარმომადგენელი. იყო არისტოფანე ბიზანტიონელის მოწაფე. სახელი გაითქვა ბერძენ ავტორთა ნაწარმოებების, განსაკუთრებით კი ჰომეროსის პოემების განმარტებებით და კრიტიკული გამოცემებით ლიტერატურულ-კრიტიკულ თხზულებებში არისტარქე სამოთრაკიელი განიხილავს ტექსტის გამოცემისას და დადგენის მეთოდებს, ილაშქრებს ჰომეროსის ტექსტის მცდარი ინტერპრეტაციების წინააღმდეგ, გამოთქვამს საყურადღებო მოსაზრებებს გრამატიკის საკითხებზე. არისტარქე სამოთრაკიელის ნაშრომთაგან შემორჩენილია მხოლოდ ფრაგმენტები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძენი გრამატიკოსები
არიდეოსი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი არიდეოსი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მაკედონიის მეფის, ფილიპე III არიდეოსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). () მიხედვით. ინგლისურად კრატერის სახელწოდება () შეესატყვისება ეპონიმს, ისევე, როგორც რუსულში ერთნაირია კრატერის და ეპონიმის მართლწერა (). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 10.40 კმ, სიღრმე — 1.71 კმ.

კრატერს აქვს თასის ფორმის მრავალკუთხა ფორმა; რგოლის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილს ფარავს თანამგზავრული კრატერი არიდეუს A (იხილეთ ქვემოთ). კრატერის კიდე მიმდებარე რელიეფიდან 0.39 კმ-ის სიმაღლეზეა აწეული, ხოლო კრატერის მოცულობა დაახლოებით 44.99 კმ-ია. მორფოლოგიური მახასიათებლების საფუძველზე, კრატერი კლასიფიცირდება, როგორც ALC კრატერი (სახელი ამ კლასის ტიპიური წარმომადგენლის, ალ-ბატანი C-ს მიხედვით დაერქვა). შროტერის სიკაშკაშის ცხრილში კრატერის სიკაშკაშე 7°-ია.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-12
არაგო (მთვარის კრატერი)

**კრატერი არაგო** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ფიზიკოსისა და ასტრონომის, დომინიკ ფრანსუა არაგოს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 25.51 კმ, სიღრმე — 1.91 კმ.

კრატერის კიდე წრიული ფორმისაა დასავლეთ ნაწილში გამონაზარდით. კრატერის სამხრეთ ნაწილიდან რამდენიმე შტო გამოდის. კრატერის შიდა დახრილობას ტერასის მსგავსი სტრუქტურა აქვს. კისრის სიმაღლე მიმდებარე რელიეფიდან 0.86 კმ-ია, ხოლო კრატერის მოცულობა 422.74 კმ³-ია. ცენტრალური ქედი მდებარეობს კრატერის თასში, რომელიც კრატერის ჩრდილოეთი ნაწილისკენ ვრცელდება. კრატერის აღმოსავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სიმშვიდის ზღვაში, რელიეფზე ნაოჭებია. კრატერის ჩრდილოეთით მდებარეობს დიდი ფარისებრი ვულკანი, რომელსაც არაგო α ეწოდება. დასავლეთით იმავე მანძილზე მდებარეობს კიდევ ერთი მსგავსი ვულკანი, რომელსაც არაგო β ეწოდება. შროტერის სიკაშკაშის ცხრილში კრატერის კიდეს 5° სიკაშკაშე აქვს.

მთვარის დაბნელების დროს კრატერში თერმული ანომალიები დაფიქსირდა. ეს ფენომენი აიხსნება კრატერის ახალგაზრდა ასაკით და თბოიზოლაციის უზრუნველსაყოფად საკმარისი რეგოლითის ფენის არარსებობით. ეს ფენომენი დამახასიათებელია ახალგაზრდა კრატერების უმეტესობისთვის.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-12
არისტარქე სამოსელი

**არისტარქე სამოსელი** (; დ. ძვ. წ. 310, სამოსი — გ. ძვ. წ. 230, ალექსანდრია) — ძველი ბერძენი ასტრონომი და გეომეტრი. არქიმედეს გადმოცემით, არისტარქე სამოსელს დაუწერია ჩვენამდე მოუღწეველი თხზულება, რომელშიც გადმოცემული იყო სამყაროს აგებულების ჰელიოცენტრული სისტემა. არისტარქე სამოსელის აზრით, ვარსკვლავები დედამიწიდან ძალიან შორს არიან და დედამიწა ბრუნავს თავისი ღერძისა და მზის გარშემო, რომელიც ცის სფეროს ცენტრში მდებარეობს. არისტარქე სამოსელი ამ მოძღვრების გამო ერეტიკოსად მიიჩნიეს და ათენიდან გააძევეს, ჩვენამდე შემონახულია არისტარქე სამოსელის ერთადერთი მცირე მოცულობის ნაშრომი – „მზისა და მთვარის ზომებისა და დედამიწამდე მანძილების შესახებ“.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს არისტარქე.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი ასტრონომები
კატეგორია:ძველი ბერძენი მათემატიკოსები
მსოფლიო ჩემპიონატი კრივში

**IBA-ს მსოფლიო ჩემპიონატი კრივში** — საერთაშორისო სამოყვარულო შეჯიბრი კრივში, რომელსაც ორგანიზებას უწევდა საერთაშორისო კრივის ასოციაცია (IBA). პირველი ჩემპიონატი გაიმართა 1974 წლის 17–30 აგვისტოს, კუბის დედაქალაქ ჰავანაში. 2001-ლი წლიდან ასევე ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატიც ტარდება.

## მამაკაცთა მსოფლიო ჩემპიონატი კრივში 
## ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატი კრივში 
### მედლები მამაკაცთა შორის (1974—2023) 
### მედლები ქალთა შორის (2001—2024) 
კატეგორია:კრივი
არისტილოსი

**არისტილოს სამოსელი** (; დ. ძვ. წ. IV საუკუნე — გ. ძვ. წ. III საუკუნე) — ძველი ბერძენი ასტრონომი, რომელიც ალექსანდრიაში მოღვაწეობდა.

ტიმოქარისთან ერთად მან შეადგინა ძვ. წ. 296-დან 272 წლამდე ანტიკურ ისტორიაში კოორდინატების მქონე ვარსკვლავების პირველი კატალოგი. ერთი კოორდინატი იყო ეკლიპტიკური განედი, მეორე ეკლიპტიკური გრძედი, რომელიც იზომებოდა კაშკაშა ვარსკვლავებიდან. არისტილოსი და ტიმოქარი კოორდინატების გაზომვისას ეკვატორულ წრეებს იყენებდნენ. მათი პლანეტარული დაკვირვებები მოგვიანებით ჰიპარქემ გამოიყენა.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთერთ კრატერს დაარქვეს არისტილოსი.

## ლიტერატურა
*Аристил // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*Davenhall, A. Clive (2014). "Aristyllus". Biographical Encyclopedia of Astronomers. p. 106. doi:10.1007/978-1-4419-9917-7_9010. ISBN 978-1-4419-9916-0.
*Hockey, T.; Bracher, K.; Bolt, M.; Trimble, V.; Palmeri, J.A.; Jarrell, R.; Marché, J.D.; Ragep, F.J. (2007). Biographical Encyclopedia of Astronomers. Springer. p. 62. ISBN 9780387304007. Retrieved 2014-12-10.
*"A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology, Abaeus, Ari'stophon, Aristyllus". perseus.tufts.edu. Retrieved 2014-12-10.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ძველი ბერძენი ასტრონომები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
ექს-ლე-ბენი

**ექს-ლე-ბენი** — ქალაქი და კომუნა საფრანგეთში. გარშემორტყმულია მთებითა და ტბით. შედის სავოიის დეპარტამენტის შემადგენლობაში. ცნობილია მინერალური წყლებით, მშვენიერი ეპოქისა და არტ-დეკოს არქიტექტურით. მოქმედებს არქეოლოგიური მუზეუმი, კაზინო. ქალაქთან მდებარეობს ბენედიქტელთა XII საუკუნის სააბატო, სადაც სავოიის მონარქების საძვალეა. სარკინიგზო მიმოსვლით დაკავშირებულია პარიზთან, ლიონთან, ჟენევასთან.

## ისტორია
პირველი აბანოები აშენდა ძველი რომის დროს, ძვ. წ. 125 წელს, მაგრამ მას შემდეგ წყაროები მიტოვებულ იქნა და ისინი ხელახლა აღმოაჩინეს XVII საუკუნეში. პირველი თანამედროვე აბანოები აშენდა 1779 წელს სარდინიის მეფე ვიქტორ ამადეუს III-ის ბრძანებით. 1860-იან წლებში პარიზი-ლიონი-მარსელის რკინიგზის მშენებლობამ გააადვილა ქალაქში პარიზიდან ჩასვლა. ქალაქის პოპულარობა უკავშირდება დედოფალ ვიქტორიას, რომელმაც 1880 წელს იმოგზაურა ქალაქში ქალიშვილის რჩევით. 1939 წლამდე ქალაქს ყოველწლიურად 10 ათასამდე ვიზიტორი სტუმრობდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ტურისტული პორტალი 

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
ფრანციშეკ არმინსკი

**ფრანციშეკ არმინსკი** (; დ. 2 ოქტომბერი, 1789, ტიმბარკი — გ. 14 იანვარი, 1848, ვარშავა) — პოლონელი ასტრონომი.

სწავლობდა კრაკოვში და ვარშავის საინჟინრო სკოლაში, ხოლო 1812 წლიდან პარიზში არაგოსა და დ’ალამბერის ხელმძღვანელობით. მან ააშენა ასტრონომიული ობსერვატორია ილ-დე-ფრანსზე, შემდეგ კი 1829 წელს ვარშავაში, სადაც იყო უნივერსიტეტის პროფესორი და ობსერვატორიის დირექტორი.

## ბიბლიოგრაფია
*Szenic S.: Cmentarz Powązkowski 1790-1850, zmarli i ich rodziny. Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს არმინსკი.

## ლიტერატურა
*Арминский // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*Jan Gadomski, w: Polski Słownik Biograficzny. T. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935, s. 159–160. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 83-04-03484-0

## რესურსები ინტერნეტში
* Prace Franciszka Armińskiego dostępne w Sieci (Katalog HINT)
* Franciszek Armiński: *Krótki rys historyczny tyczący się umiejętności astronomii* (1827) w bibliotece Polona

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი ასტრონომები
არისტილოსი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი არისტილოსი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი ასტრონომის, არისტილოსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება კოპერნიკული პერიოდით ივარაუდება.

## სახელწოდება
კრატერის სახელწოდება „არისტილოსი“ მომდინარეობს, მისი ეპონიმის — არისტილოსის () მიხედვით. ინგლისურად კრატერის სახელწოდება () შეესატყვისება მის ეპონიმს, ისევე როგორც რუსული სახელწოდება (). შესაბამისად ქართული სახელწოდებაც უნდა იმეორებდეს ქართული ეპონიმის ფორმას.

## კრატერის აღწერა 
კრატერის ჩრდილო-ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს კასინის კრატერი; ჩრდილო-აღმოსავლეთით - თეაეტეტუსის კრატერი; სამხრეთით - ახალგაზრდა ავტოლიკუსის კრატერი; ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით - უძველესი არქიმედეს კრატერი. კრატერის დასავლეთით მდებარეობს შპიცბერგენის მთები, წვიმების ზღვაში მწვერვალების ჯაჭვი; აღმოსავლეთით - კავკასიონის მთები. არისტილოსის კრატერის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე ზღვის რეგიონს ლუნიკის ყურე ეწოდება. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 54.37 კმ, სიღრმე — 2.41 კმ.

კრატერის კიდე გარკვეულწილად არარეგულარული მრავალკუთხა ფორმისაა, განსხვავდება წრიულისგან, ფართო გარე დახრილობისგან, რომელიც გამოირჩევა კრატერის გარშემო არსებული ფაშატის გლუვ ფონზე. კიდეს შიდა დახრილობა, როგორც წესი, ტერასულია; კრატერის აუზის ფსკერი არათანაბარია და ლავით არ არის შევსებული. კრატერის ჩრდილოეთ ნაწილში, რგოლის ტერასები ჩამოინგრა. კრატერის ცენტრში სამკუთხა მწვერვალების სამი გროვაა, რომლებიც თასის ფსკერიდან დაახლოებით 0.9 კმ-ის სიმაღლეზე მაღლა ადის. ცენტრალური მწვერვალების შემადგენლობაა გაბრო-ნორიტ-ტროქტოლიტის ანორთოზიტი 80-85%-იანი პლაგიოკლაზის შემცველობით (GNTA2) და ანორთოზიტ ნორიტი (AN). კრატერს აქვს სხივური სისტემა, რომელიც 600 კმ-მდეა გადაჭიმული. შროტერის სიკაშკაშის ცხრილის მიხედვით, კრატერის გარშემო ზედაპირის სიკაშკაშე 4.5°-ია. რგოლის სიმაღლე მიმდებარე რელიეფიდან 1.16 კმ-ია, ხოლო კრატერის მოცულობა 2428.05 კმ³-ია.

კრატერის ჩრდილოეთით უძველესი კრატერის გარჩევაა შესაძლებელი. ის მთლიანად ლავამ დატბორა მარე იმბრიუმ აუზის შევსებისას და ამჟამად ამ კრატერის მხოლოდ რგოლია ამოწეული ზღვის დონიდან ოდნავ მაღლა. ამ რგოლის სამხრეთი ნაწილი არისტილოსის კრატერის რგოლის გარე დახრილობის გამო დაფარულია.

კრატერის საინტერესო თავისებურებაა მუქი ზოლი, რომელიც V ასოს ფორმით ტოტდება კრატერის რგოლის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. V-ს ფუძე ქვედა ტერასაზეა, ხოლო ზედა ნაწილი კრატერის რგოლის გარე დახრილობის ბოლოშია. ეს ზოლი, სავარაუდოდ, შეჯახების დროს წარმოქმნილი დნობის ნაკადს წარმოადგენს. კლემენტინის ზონდით მიღებული მონაცემების თანახმად, ამ ზოლში რკინის (II) ოქსიდის (FeO) მასური წილი 2-4%-ით მეტია, ვიდრე მიმდებარე კლდეში, რაც ხსნის ზოლის დაბალ ალბედოს.

არისტილოსი შეტანილია მთვარისა და პლანეტარული ასტრონომიის ასოციაციის (ALPO) კაშკაშა სხივების კრატერების სიაში და შიდა დახრილობაზე მუქი რადიალური ზოლების კრატერების ALPO სიაში.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-05
აზერბაიჯანის ჭიდაობის ჩემპიონატი 2024

**2024 წლის აზერბაიჯანის ჭიდაობის ჩემპიონატი** ბაქოში 24-დან 28 დეკემბრამდე გაიმართა. მამაკაცთა შეჯიბრებები მოიცავდა თავისუფალ და ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობას. ბრძოლა 20 მედლისთვის  გაიმართა.

## ზოგადი ინფორმაცია 
ჩემპიონატი 2024 წლის 24-დან 28 დეკემბრამდე ბაქოს სპორტის სასახლეში გაიმართა.

შეჯიბრებები ბერძნულ-რომაულ და თავისუფალ ჭიდაობაში გაიმართა.

წინასწარი ბრძოლები დილის 10:00 საათზე დაიწყო, მედლების ბრძოლები კი საღამოს 17:00 საათზე.

ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის შეჯიბრებები 24 და 25 დეკემბერს, ხოლო თავისუფალი სტილით ჭიდაობის შეჯიბრებები 27 და 28 დეკემბერს გაიმართა.

თითოეულ დისციპლინაში მედლების ათი კომპლექტი გაიცა.

მსაჯებად როგორც ადგილობრივი, ასევე საერთაშორისო ექსპერტები მუშაობდნენ.

ფინალური ბრძოლები CBC Sport-ის არხზე გადაიცემოდა.

26 დეკემბერს გლოვის დღე გამოცხადდა და ჩემპიონატი შეჩერდა. 27 დეკემბრიდან ფინალური ბრძოლები Embraer E190-ის ავარიის ხსოვნისადმი წუთიერი დუმილით დაიწყო. ელმირ ალიევი სამწლიანი შესვენების შემდეგ ჩემპიონი გახდა. ზია ბაბაშოვმა ჩემპიონატი ზედიზედ მესამედ მოიგო.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
არმინსკი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი არმინსკი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა პოლონელი ასტრონომის, ფრანციშეკ არმინსკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 26.76 კმ-ია, სიღრმე — 1.94 კმ.

კრატერი ოდნავ ოვალურია, წაგრძელებული ჩრდილო-აღმოსავლეთით. კიდე მიმდებარე რელიეფიდან 0.88 კმ-ით მაღლა დგას, ხოლო კრატერის მოცულობა დაახლოებით 472.14 კმ³-ია. კრატერის თასის ფსკერი შედარებით ბრტყელია, თასის დასავლეთ ნაწილში პატარა კრატერია; ცენტრალური პიკი არ არის. კრატერის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში კოლაფსის ნიშნებია.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-23
ადელ ფარინგტონი

**ადელ ფარინგტონი** (1867 — 19 დეკემბერი, 1936) — ამერიკელი სცენისა და მუნჯი კინოს მსახიობი.
## ბიოგრაფია
დაიბადა ბრუკლინში, ნიუ-იორკში. მთავარი როლი ჰქონდა ამერიკული ფილმის კომპანიის კინოში - *„ესაა ცხოვრება“* (1915). ამ ფილმის გადაღებისას მან საკუთარი ტრიუკების სცენებიც შეასრულა. 1903 წელს ბოსვორტი ფარინგტონის გულისათვის წინა ცოლს გაშორდა. განქორწინების საქმეში სასტუმროს მეპატრონემ აღიარა რომ ბოსვორტმა და ფარინგტონმა მის სასტუმროში დასვენებისას მას თავი ცოლ-ქმრად გააცნეს. ბოსვორტს ამ საქმეში თავი არ გაუმართლებია.

19 დეკემბერს, 1936 წელს, ფარინგტონი ლოს-ანჯელესში, 69 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მას ორ დღეში პანაშვიდი გადაუხადეს და მის სხეულის კრემაცია ჩაუტარდა.
## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*Notre Cinema website
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1867
კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 დეკემბერი
კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მუნჯი კინოს ქალი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
დევიდ შარპი (მთამსვლელი)

**დევიდ შარპი** (15 თებერვალი, 1972 — 15 მაისი, 2006) — ინგლისელი ალპინისტი, რომელიც მთა ევერესტის მწვერვალის მახლობლად დაიღუპა. მისმა სიკვდილმა საკმაოდ დიდი სენსაცია გამოიწვია, რადგან როდესაც ის კვდებოდა, სხვა, მწვერვალისაკენ მიმავალმა და უკან მობრუნებულმა მთამსვლელებმა გვერდზე ჩაუარეს, თუმცა აღსანიშნავია რომ რამდენიმე მათგანმა შარპის დახმარებაც სცადა.

შარპი წარსულში ჩო-ოიუის მწვერვალზე ასულიყო და ნიჭიერ მცოცავად მიიჩნეოდა, რომელიც აკლიმატიზაციას მარტივად ეგუებოდა და რომელსაც ალპინისტების ბანაკებში დადებითი რეპუტაციით იცნობდნენ. ეპიზოდურ ამპულაში გამოჩნდა სატელევიზიო შოუში *„ევერესტი: ლიმიტის მიღმა“*, რომელიც მისი უკანასკნელი ექსპედიციის სეზონზე გადაიღეს.

შარპს ნოტინგემის უნივერსიტეტის ხარისხი ჰქონდა აღებული და მთამსვლელობას ჰობიდ მიიჩნევდა. მუშაობდა საინჟინრო ფირმაში, თუმცა შვებულება აეღო რომ თავგადასავლების საძებნელად წასულიყო და მთამსვლელთა ექსპედიციებს გაჰყოლოდა. 2006 წლის შემოდგომას სკოლის მასწავლებლად მუშაობის დაწყებას გეგმავდა.
## რესურსები ინტერნეტში
* Picture of where David Sharp died
*List of deceased UK Everest climbers (archived 16 May 2016)
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მაისი
კატეგორია:ინგლისელი მთამსვლელები
ლუსი კოტონი

**ლუსი კოტონი** (29 აგვისტო, 1895 — 12 დეკემბერი, 1948) — ამერიკელი მსახიობი. გამოჩნდა 12 ფილმში 1910 წლიდან 1921 წლამდე.
## ბიოგრაფია
კოტონი ჰიუსტონში, ტეხასის შტატში დაიბადა და მაიამი ბიჩში, ფლორიდაში გარდაიცვალა. თინეიჯერობის ასაკში ნიუ-იორკში ჩავიდა და ბროდვეის დადგმა *„კვაკერი გოგონას“* მომღერალთა გუნდის უმნიშვნელო წევრის როლს ასრულებდა. 1915 წელს კოტონი პარკის თეატრში, ნიუ-იორკში, დადგმა *„პოლიგამიაში“* გამოჩნდა. 1919 წელს ითამაშა პიესაში *„ზევით, მეიბელის ოთახში“*.

მისი პოპულარობის გამო პრესა მის პირად ცხოვრებას დიდ ყურადღებას აქცევდა. 1924 წელს გათხოვდა ედვარდ რასელ ტომასზე, *„ნიუ-იორკის მორნინგ ტელეგრაფის“* გამომცემელზე. ედვარდი ორი წლის შემდეგ, 1926 წლის ივლისში გარდაიცვალა და ქვრივს პატარა ქალიშვილი, ლუცეტა, და 27 მილიონი დოლარი დაუტოვა. ამის შემდეგ ლუსი სამჯერ გათხოვდა: ლიტონ გრეი ამენტზე (1927 წლიდან 1930 წლამდე), ადვოკატ ჩარლზ ჰან უმცროსზე (1931 წლიდან 1932 წელს განქორწინებამდე) და მანჰეტენის მიწისქვეშა ინსტალაციების კომპანიის პრეზიდენტ უილიამ მ. მაგრაუზე (1932 წლიდან 1941 წლამდე). საბოლოოდ ის ცოლად გაჰყვა ქართველ-რუს თავად ვლადიმერ ერისთავ-ჩიჩერინს (დაქორწინდნენ 1941 წლის 15 ივნისს, ნიუ-იორკის რუსულ მართლმადიდებლურ ეკლესიაში).

კოტონის გარდაცვალების შემდეგ, მისმა ქალიშვილმა, ლუცეტა კოტონ ტომასმა (რომელმაც სახელი შეიცვალა და მერი ფრანცეს ტომასი დაირქვა) გადაწყვიტა რომ დედისათვის მაიამიში კრემაცია ჩაეტარებინა, და მისი ფერფლი ნიუ-იორკში გადაგზავნა, სადაც მისთვის პანაშვიდი მოეწყო.
## მნიშვნელოვანი ფილმოგრაფია
**„გაქცეული“* (1910);
**„უსულო ცხოვრება“* (1915);
**„ხელგაშლილი ცოლი“* (1918);
**„გაფუჭებული მელოდია“* (1919);
**„სიყვარულის სასწაული“* (1919);
**„ცოდვა, რომელიც მისი იყო“* (1920);
**„მომატყუებელი ლედი“* (1920);
**„ეშმაკი“* (1921);
**„კაცი, ვინც“* (1921);
**„მოჩურჩულე ჩრდილები“* (1921);
## რესურსები ინტერნეტში
*
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 დეკემბერი
კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მუნჯი კინოს ქალი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ზევით, მეიბელის ოთახში (პიესა)

***„ზევით, მეიბელის ოთახში“*** — ვილსონ კოლისონისა და ოტო ჰაუერბახის პიესა. პროდიუსერმა ალბერტ ჰ. ვუდსმა ბროდვეისათვის 1919 წელს დადგა.
## შინაარსი
გარი ეინსვორთს ჯერალდინა ჰყავს ცოლად. ჯერალდინას მეტად შურს გარის წინა შეყვარებულის, ახალგაზრდა ლამაზი ქვრივის, მეიბელ ესინგტონისა. ერთად ყოფნისას გარიმ მეიბელს პერანგი აჩუქა, რომელზეც ორივე მათგანის სახელია ამოქარგული. გარის ამ პერანგის დაბრუნება იქამდე სურს, სანამ ჯერალდინა ნივთის არსებობის შესახებ შეიტყობს. კაცის მხრიდან ყოფილი სიყვარულის სიმბოლოს დაბრუნების მცდელობებს სხვა პერსონაჟები მასა და მეიბელს შორის საიდუმლო ურთიერთობის მტკიცებულებად აღიქვამენ. პიესის კულმინაცია მეიბელისა და ჯერალდინას კამათია, ხოლო ყველაფერი გაუგებრობის გამორკვევით სრულდება.
## დასი და პერსონაჟები
ქვევით მოცემულია ბროდვეის დადგმაში გამოყენებული პერსონაჟებისა და მათი როლების შემსრულებელთა სია:

პიესა ელტინჯის 42-ე ქუჩის თეატრში, 1919 წლის 15 იანვარს გაიხსნა. დაიხურა იმავე წლის აგვისტოს, 229 დადგმის შემდეგ.
## ადაპტაციები
პიესა ორჯერ ადაპტირდა ფილმად. პირველში, 1926 წლის მუნჯ კინოში, მეიბელის როლს მარია პრევოსტი თამაშობდა. 1944 წლის ფილმში ეს როლი მარჯორი რეინოლდსმა შეასრულა.
## სქოლიო
* 
* 
კატეგორია:1919 წლის პიესები
კატეგორია:ბროდვეის პიესები
კატეგორია:ამერიკული კომედიური პიესები
ანესი

**ანესი**  — ქალაქი და კომუნა საფრანგეთში, ზემო სავოიის დეპარტამენტის ცენტრი. გაშენებულია ანესის ტბასთან. მოქმედებს მუზეუმი, რკინიგზის სადგური. შემოჩენილია ისტორიული ქალაქის არქიტექტურა, მე-13 საუკუნის გრაფების სასახლე, კუნძულის სასახლე. 

## ისტორია
ადამიანი ანესის ტერიტორიაზე ძვ. წ. მე-4 ათასწლეულში ცხოვრობდა. ქალაქის დაარსების თარიღად მიჩნეულია 1107 წელი. ანესი გახდა ჟენევის გრაფების დროებითი ადგილსამყოფელი. სამი საუკუნის შემდეგ ანესი გახდა სავოიის დედაქალაქი. რეფორმაციის დროს ანესიში გადავიდა ჟენევის ეპისკოპოსის კათედრა. 1860 წლიდან ანესი, როგოს მთელი სავოია, საფრანგეთის ნაწილი გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
ოფლის ავადმყოფობა

**ოფლის ავადმყოფობა** — ასევე ცნობილი როგორც ოფლიანობა, ინგლისური ოფლის ავადმყოფობა, ინგლისური ოფლიანობა ან *sudor anglicus* (ლათინურად), გამოუკვლევი და გადამდები დაავადება, რომელიც 1485 წელს ეპიდემიების სახით ჯერ ინგლისში დაიწყო, შემდეგ კი ევროპის კონტინენტზე გადავიდა. ეპიდემიები განმეორდა 1508, 1517, 1528 და 1551 წელს, რის შემდეგაც დაავადება გაუჩინარდა. დაავადება უჩვეულო მახასიათებლებით გამოირჩეოდა: მაშინ, როდესაც სხვა ეპიდემიები მჭიდროდ დასახლებულ ტერიტორიებზე ვრცელდებოდა და დიდი დროის განმავლობაში წარმოადგენდა საფრთხეს, ოფლის ავადმყოფობა უეცრად ჩნდებოდა, სწრაფად ქრებოდა და ნაკლებადდასახლებულ ტერიტორიებს სერიოზულ ზიანს აყენებდა. მისი გაჩენის მიზეზი დღემდე უცნობია, თუმცა მკვლევარები ფიქრობენ რომ ის შესაძლოა ჰანტავირუსის უცნობი სახეობის მიერ ყოფილიყო გამოწვეული.
## რესურსები ინტერნეტში
* *Sweating Fever* Jim Leavesley commemorates the 500th anniversary of the first outbreak – transcript of talk on ''Ockham's Razor*, ABC Radio National
* "The Sweating Sickness Returns", *Discover Magazine'', 1 June 1997
## სქოლიო
კატეგორია:დაავადებები უცნობი წარმოშობით
კატეგორია:მედიცინის ისტორია
EduExpo

**EduExpo** — აზერბაიჯანის საერთაშორისო საგანმანათლებლო გამოფენა. ღონისძიება აერთიანებს წამყვან ადგილობრივ და უცხოურ უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებს, საგანმანათლებლო ცენტრებს, ასევე საზღვარგარეთ განათლების საკონსულტაციო კომპანიებს.

გამოფენა უნიკალური პლატფორმაა, რომელიც  შესაძლებლობას აძლევს როგორც ადგილობრივ, ისე უცხოურ უნივერსიტეტებსა და საგანმანათლებლო ორგანიზაციებს შეხვდნენ თავიანთ მთავარ სამიზნე აუდიტორიას — სტუდენტებსა და მშობლებს, ასევე გააძლიერონ საქმიანი ურთიერთობები. ღონისძიება ინტერაქტიული ფორმატით უახლეს მიღწევებს, ინოვაციებს, პერსპექტიულ სტარტაპებს და საგანმანათლებლო პროცესში IT ტექნოლოგიების გამოყენების მექანიზმებს წარმოადგენს.

2017 წლის გამოფენაზე წარმოდგენილი იყო უნივერსიტეტები, კოლეჯები და საგანმანათლებლო ცენტრები გერმანიიდან, ავსტრიიდან, ბელორუსიიდან, იტალიიდან, ლატვიიდან, ლიეტუვიდან, უნგრეთიდან, რუსეთიდან, რუმინეთიდან, სინგაპურიდან, სლოვაკეთიდან და სხვა ქვეყნებიდან.

2019 წელს „EduExpo“-ზე უცხოელ მონაწილეებს შორის იყვნენ გერმანიის, ბელორუსიის, ჩეხეთის რესპუბლიკის, ირანის, შვედეთის, ყაზახეთის, ლატვიის, ლიეტუვის, უნგრეთის, ნიდერლანდების სამეფოს, უზბეკეთის, პოლონეთის, რუმინეთის, რუსეთის, თურქეთისა და საბერძნეთის წარმომადგენლები. გამოფენაზე ევროკავშირის სტენდზე წარმოდგენილი იყო საგანმანათლებლო დაწესებულებები, ენის კურსები და სტუდენტთა გაცვლითი პროგრამები სხვადასხვა ევროპული ქვეყნიდან. გარდა ამისა, „EduExpo 2019“-ზე მონაწილეობდა აზერბაიჯანის 44 საგანმანათლებლო დაწესებულება.

„BYF EduExpo 2022“ 2022 წლის 30 სექტემბერს გაიხსნა Absheron Marriott სასტუმროში. გახსნის ცერემონიას ესწრებოდნენ აზერბაიჯანის განათლებისა და მეცნიერების მინისტრი, KOBİA-ს ხელმძღვანელი, დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლები და რექტორები. ღონისძიება გაიმართა განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს, KOBİA-ს, აზერბაიჯანის კერძო საგანმანათლებლო დაწესებულებების ასოციაციისა და სხვა ორგანიზაციების პარტნიორობით. გამოფენა მიზნად ისახავდა მცირე და საშუალო ბიზნესის საგანმანათლებლო სერვისების პოპულარიზაციას და დასრულდა 2 ოქტომბერს.

**EduEXPO 2024** ბაქოში გაიმართა სლოგანით „ვისწავლოთ მწვანე სამყაროსთვის“, ორგანიზებული განათლების განვითარების ფონდის, KOBİA-ს, KOBSKA-სა და ბაქოს დიზაინის აკადემიის მიერ. გახსნის ცერემონიას ესწრებოდნენ სახელმწიფო მოხელეები, უნივერსიტეტების რექტორები და სააგენტოების წარმომადგენლები, რომლებიც ხაზს უსვამდნენ საჯარო და კერძო პარტნიორობის მნიშვნელობას. გამოფენაზე წარმოდგენილი იყო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებები, კერძო სკოლები, უცხო ენების კურსები, ფსიქოლოგიური და საგანმანათლებლო ცენტრები, ბავშვთა განვითარების დაწესებულებები. ღონისძიება მოიცავდა ექსპერტთა გამოსვლებს, საკონცერტო პროგრამას. საგანმანათლებლო გამოფენას პირველ დღეს 5 000-ზე მეტი ვიზიტორი ესწრებოდა. 

## სქოლიო 
კატეგორია:განათლება აზერბაიჯანში
არატე (მთვარის კრატერი)

**კრატერი არატე** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი ასტრონომის, არატეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). () მიხედვით. 2009 წლის მთვარის ზედაპირის სახელწოდების რუსული ნომენკლატურული რიგის მიხედვით მისი და ეპონიმის სახელია (), კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 10.23 კმ, სიღრმე — 1.68 კმ.

კრატერს აქვს წრიული თასის ფორმის ფორმა პატარა ბრტყელი ფსკერით და მაღალი ალბედოთი, რაც მას მთვარის ხილულ მხარეს ერთ-ერთ ყველაზე კაშკაშა ობიექტად აქცევს. რგოლი მიმდებარე რელიეფიდან 0.38 კმ მეტრით მაღლა ადის, ხოლო კრატერის მოცულობა 42.82 კმ³-ია. მორფოლოგიური მახასიათებლების საფუძველზე, კრატერი კლასიფიცირდება, როგორც ბიოტის კრატერი (სახელი ეწოდა ბიოტის კრატერის მიხედვით, რომელიც ამ ტიპის ტიპიური მაგალითია).

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-12
მოდრჟიცე

**მოდრჟიცე** () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. მოდრჟიცე ბრნო-ვენკოვის რაიონში მდებარეობს.

## გეოგრაფია
მოდრჟიცე ქალაქ ბრნოდან სამხრეთით, დაახლოებით 6 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი დიე-სვრატკას ხეობაშია გაშენებული. ქალაქი მდინარე სვრატკას მარჯვენა ნაპირზეა.

## ისტორია
მოდრჟიცე ისტორიულ წყაროებში პირველად 1141 წელს არის მოხსენიებული. აქაურ ციხესიმაგრეს მაშინ ოლომოუცელი ეპისკოპოსები ფლობდნენ. XIII საუკუნეში ტერიტორიაზე გერმანელი ახალმოსახლეები დასახლდნენ და ადგილობრივ სლავებს შეერივნენ.

XX საუკუნის პირველი ნახევრისთვის მოსახლეობის უმრავლესობას სწორედ გერმანელები შეადგენდნენ. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სხვა ქალაქების მსგავსად გერმანელები მოდრჟიცედანაც გააძევეს. მათი ადგილი მალევე დაიკავეს ჩეხმა ახალმოსახლეებმა. 

მოდრჟიცეს ქალაქის სტატუსი 1994 წელს მიენიჭა.

## ცნობილი ადამიანები
*ქრისტიან მაიერი (1719–1783) — ასტრონომი
*ლეანდერ ჩერნი (1859–1944) — ენტემოლოგი
*ირჟი ვენტრუბა (1950–2021) — ნეიროქირურგი და პოლიტიკოსი

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ მორავიის მხარის ქალაქები
არქიმედე (მთვარის კრატერი)

**კრატერი არქიმედე** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი მათემატიკოსის, ფიზიკოსისა და მექანიკოსის, არქიმედეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 81.04 კმ, სიღრმე — 2.80 კმ. კრატერის ზვინულის მაქსიმალური სიმაღლე მიმდებარე რელიეფის მიმართ 1.36 კმ-ია, ხოლო კრატერის მოცულობა 6104.82 კმ³.

კრატერის კიდი ფართოა, ოდნავ დახრილი გარე ნაწილით და ციცაბო, ტერასის მსგავსი შიდა ნაწილით. კრატერის გარე ნაწილს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ოცდაათი კილომეტრიანი სამკუთხა გაფართოება აქვს. კრატერის ფსკერი ბრტყელია, გლუვი და ბაზალტური ლავითაა სავსე, რაც ცენტრალური პიკის არარსებობას იწვევს. კრატერის ფსკერის არათანაბარი ფერი ადვილად ჩანს თანდართულ ფოტოზე, რაც გამოწვეულია გამოტყორცნილი მასალის ზოლების არსებობით, სავარაუდოდ, ავტოლიკუსის კრატერის წარმოქმნის შედეგად. კრატერის ფსკერი და მისი კიდე მრავალი პატარა კრატერის თასითაა მოფენილი. ახალგაზრდა კრატერებისთვის დამახასიათებელი სხივური სისტემა არ არსებობს. შროტერის სიკაშკაშის ცხრილში კრატერის შიდა ნაწილს 3.5° სიდიდე აქვს, ხოლო კრატერის გარშემო ზედაპირის სიდიდე 5°-ია.

ცხადია, რომ არქიმედეს კრატერი წარმოიქმნა გიგანტური შეჯახების შემდეგ, რომელმაც შექმნა მარე იმბრიუმი დაახლოებით 3.8 მილიარდი წლის წინ - იმბრიული შეჯახება. ამავდროულად, კრატერის ლავის შევსება იმაზე მიუთითებს, რომ ის წარმოიქმნა მარე იმბრიუმ აუზი ლავით შევსებამდე, რაც დაახლოებით 3.1 მილიარდი წლის წინ მოხდა. ამგვარად, კრატერის ასაკი შეიძლება შეფასდეს 3.1-დან 3.8 მილიარდ წლამდე, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის იმბრიული პერიოდის ბოლოს ჩამოყალიბდა. ეს დათარიღება ასახავს სუპერპოზიციის პრინციპის გამოყენებას გეოლოგიაში.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-11
დანიელ მარში (NewJeans)

**დანიელ ჯუნ მარში** (Danielle June Marsh) (დაბადებული 2005 წლის 11 აპრილს), რომელიც ცნობილია მონონიმურად, როგორც **დანიელი** (კორეულად: 다니엘), არის ავსტრალიელი და სამხრეთ კორეელი მომღერალი. მან გასართობ ინდუსტრიაში კარიერა ბავშვობაში ტელევიზიით რამდენიმე გამოჩენით დაიწყო, სანამ 2022 წელს სამხრეთ კორეული გოგონათა ჯგუფ NewJeans-ის წევრად შედგებოდა მისი დებიუტი. მომდევნო წელს მარშმა სამსახიობო სფეროშიც სცადა ბედი, როდესაც არიელის როლი გაახმოვანა ფილმის, „პატარა ქალთევზა“ (2023), კორეულ დუბლირებაში.

## კარიერა
დანიელ ჯუნ მარში, კორეული სახელით მო ჯი-ჰიე (모지혜), დაიბადა 2005 წლის 11 აპრილს, ნიუკასლში, ახალ სამხრეთ უელსში, ავსტრალიაში, ავსტრალიელი მამისა და სამხრეთ კორეელი დედის ოჯახში. მას ჰყავს უფროსი და, ოლივია მარში, მომღერალი, რომლის დებიუტიც 2024 წელს შედგა. 2009 წელს, ოთხი წლის ასაკში, მარში და მისი ოჯახი პაჯუში, სამხრეთ კორეაში, გადავიდნენ.

## დებიუტამდელი აქტივობები და პირველი სატელევიზიო გამოჩენები
2011 წელს მარში პირველად გამოჩნდა ტელევიზიით tvN-ის Rainbow Kindergarten-სა და SBS-ის My Heart's Crayon-ში. 2012 წელს ის ასევე გამოჩნდა Shinhwa Broadcasting-სა და Jesse's Play Kitchen-ში. 2012 წელს, შვიდი წლის ასაკში, მარში ავსტრალიაში დაბრუნდა, რათა დაწყებით სკოლაში ევლო.

მარში სამხრეთ კორეაში დაბრუნდა და 2020 წელს K-pop ტრეინინგზე მყოფი გახდა.

## დებიუტი NewJeans-ში და სამსახიობო კარიერა
2022 წლის 22 ივლისს მარშის დებიუტი NewJeans-ის წევრად შედგა, მათი სადებიუტო სინგლის, „Attention“-ის გამოშვებით, რომლის თანაავტორიც ის იყო. მას შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო NewJeans-ის ხუთი სიმღერის შექმნაში. „Attention“-ი სამხრეთ კორეის Circle Digital Chart-ის სათავეში მოხვდა და მე-20 Korean Music Awards-ზე საუკეთესო K-pop სიმღერა გახდა.

2023 წელს მარშმა გაახმოვანა არიელი ფილმის, „პატარა ქალთევზა“ (2023), კორეულ დუბლირებაში. მარშის სამსახიობო და ვოკალური შესრულება ფილმში პირველი ჩვენების შემდეგ შეაქეს. მან ჩაწერა რამდენიმე სიმღერა ფილმის საუნდტრეკისთვის, მათ შორის სინგლი „Part of Your World“, რომელიც 2023 წლის 17 მაისს გამოვიდა და Billboard-ის Hot Trending Songs ჩარტზე მეორე ადგილზე შედგა დებიუტი.

2024 წლის მაისში მარშმა უმასპინძლა კონცერტს Korea on Stage – New Generation, რომელიც კულტურული მემკვიდრეობის ადმინისტრაციის მიერ იყო ორგანიზებული.

## სარეკლამო კონტრაქტები
2023 წლის იანვარში Burberry-მ განაცხადა, რომ მარში მათი ერთ-ერთი გლობალური ამბასადორი გახდა. მოგვიანებით, მარტში, ის გახდა Yves Saint Laurent Beauty-ის გლობალური ბრენდის ამბასადორი და გამოჩნდა მათი Candy Glaze ტუჩსაცხის სარეკლამო კამპანიაში. 2024 წლის მარტში მარში გახდა Celine-ის გლობალური ბრენდის ამბასადორი. 2024 წლის მაისში ის გამოჩნდა Celine-ისთვის თავის პირველ სარეკლამო კამპანიაში, რომელიც ბრენდის კრეატიულმა დირექტორმა, ჰედი სლიმანმა, შეიმუშავა. 2024 წლის დეკემბერში მარში Omega-ს ამბასადორი გახდა.

## სქოლიო
*品牌官方IG巧妙避開NewJeans
*뉴진스 다니엘, 분위기 미쳤다...레전드 화보
*"NewJeans' Danielle is Yves Saint Laurent Beauty's newest ambassador"
*"NewJeans Daniel sole MC for KBS '2024 Korea On Stage'
*"NewJeans' Danielle Sings Stunning 'Part of Your World' in Korean Dub of 'The Little Mermaid'"

კატეგორია:2005 კატეგორია:2025 კატეგორია:მუსიკა კატეგორია:სამხრეთი კორეა კატეგორია:ავსტრალია
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აზერბაიჯანის ჩემპიონატი კრივში 2024

**2024 წლის აზერბაიჯანის  ჩემპიონატი** **კრივში** — სპორტული ღონისძიება, რომელიც აზერბაიჯანში 2024 წლის 15-დან 20 დეკემბრამდე ჩატარდა. ჩემპიონატში სულ მონაწილეობდა 200 მოკრივე (178 კაცი, 22 ქალი) 41 გუნდიდან.

## ზოგადი ინფორმაცია 
ჩემპიონატი კრივის ცენტრში ჩატარდა. მთავარი მსაჯი ანარ ბაბანლი იყო. ზედამხედველი - რაიმონდ სილვასი (აშშ). ჩემპიონატს ადგილობრივი და საერთაშორისო მსაჯები უძღვებოდნენ, მათ შორის საერთაშორისო კრივის ასოციაციის სამვარსკვლავიანი მსაჯები ჩო იანგ-სუკი (სამხრეთ კორეა), მუჰამედ არისა პუტრა პუჰანი (ინდონეზია) და პავლო ვასილინჩუკი (უკრაინა).

ჩემპიონატმა გამარჯვებულები 13 მამაკაცთა და 5 ქალთა წონით კატეგორიაში გამოავლინა. 

გახსნის ცერემონია 15 დეკემბერს გაიმართა. ბრძოლები ყოველდღიურად 12:00 საათზე იწყებოდა. მამაკაცთა ჩემპიონატი 32-ეული რაუნდით დაიწყო. ჩემპიონატის პირველ დღეს 38 ბრძოლა გაიმართა. 

16-ფინალისტიანი ბრძოლები 17 დეკემბერს დასრულდა, ნახევარფინალები 19 დეკემბერს, ხოლო მამაკაცთა ფინალი 20 დეკემბერს.

ქალთა შეჯიბრი 19 დეკემბერს დასრულდა.

კრივის ჩემპიონატის ფინალი აზერბაიჯანული ტელეარხ „İdman TV“-ზე გადაიცა.

სუბჰან მამედოვი ჩემპიონატის საუკეთესო მოკრივედ დასახელდა, ხოლო გალიბ აბიევი - საუკეთესო მსაჯად.

## მედალოსნები 
### მამაკაცები 
### ქალები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Определились сильнейшие боксеры Азербайджана - ФОТО
* Определились полуфиналисты среди мужчин и финалисты среди женщин

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
ჩილი

300px|მინი
**ჩილი** — კენკროვანი ხილის მცენარის ჯიშები Capsicum-ის გვარიდან, რომლებიც ეკუთვნიან ბატატისებრთა Solanaceae ოჯახს და მოჰყავთ მათი სიცხარის გამო. ის გამოიყენება სანელებლად მრავალ სამზარეულოში სიმძაფრის/სიცხარის დასამატებლად. კაპსაიცინი და მასთან დაკავშირებული კაპსაიცინოიდები ჩილის წიწაკას ინტენსივობას ანიჭებენ მიღების ან ადგილობრივი გამოყენებისას. ჩილი გამოირჩევა სიცხარისა და არომატის ფართო სპექტრით. ეს მრავალფეროვნება ჩილის ფხვნილის სხვადასხვა სახეობის ხელმისაწვდომობის მიზეზია, რომელთაგან თითოეულს თავისი გემო და სიცხარის დონე აქვს.

ჩილი წარმოიშვა ცენტრალურ ან სამხრეთ ამერიკაში და პირველად მექსიკაში გაშენდა. ევროპელმა მკვლევარებმა ჩილი წიწაკა ძველ სამყაროში XVI საუკუნის ბოლოს კოლუმბიური გაცვლის დროს შემოიტანეს, რამაც გამოიწვია მსოფლიოს მასშტაბით მრავალი ჯიშის კულტივაცია საკვებისა და ტრადიციული მედიცინისთვის. Capsicum-ის ხუთი სახეობა ფართოდ არის გაშენებული, ესენია: annuum, baccatum, chinense, frutescens და pubescens.

## ისტორია 
### წარმოშობა 
წიწაკის მცენარეები წარმოიშვა თანამედროვე პერუსა და ბოლივიაში და დაახლოებით ძვ. წ. 7500 წლიდან ადამიანის რაციონის ნაწილია. ისინი ერთ-ერთი უძველესი კულტივირებული კულტურაა ამერიკაში. ჩილის წიწაკა დაახლოებით 6000 წლის წინ აღმოსავლეთ-ცენტრალურ მექსიკაში მოჰყავდათ, და დამოუკიდებლად ამერიკის სხვადასხვა ადგილას, მათ შორის პერუსა და ბოლივიის მაღალმთიანეთში, ცენტრალურ მექსიკასა და ამაზონში. ისინი ერთ-ერთი პირველი თვითდამტვერვადი კულტურა იყო, რომელიც ამ ტერიტორიებზე მოჰყავდათ.

პერუს აქვს კულტივირებული წიწაკის ყველაზე მაღალი მრავალფეროვნება; ეს არის დივერსიფიკაციის ცენტრი, სადაც ხუთივე ჯიში შემოიყვანეს, მოიყვანეს და მოიხმარეს კოლუმბამდელ ხანაში. ველური წიწაკის ყველაზე დიდი მრავალფეროვნება მოიხმარება ბოლივიაში. ბოლივიელი მომხმარებლები განასხვავებენ ორ ძირითად ფორმას: ულუფიკას, სახეობებს პატარა მრგვალი ნაყოფით და არივივისს, პატარა წაგრძელებული ნაყოფით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Plant Cultures: Chilli pepper botany, history and uses
* The Chile Pepper Institute of New Mexico State University
* Capsicums: Innovative Uses of an Ancient Crop
* Chilli: La especia del Nuevo Mundo (Article from Germán Octavio López Riquelme about biology, nutrition, culture and medical topics. In Spanish)
*The Hot Pepper List List of chili pepper varieties ordered by heat rating in Scoville Heat Units (SHU)

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკური სამზარეულო
კატეგორია:ბოსტნეული
კატეგორია:სასოფლო-სამეურნეო კულტურები
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1986

**სსრკ-ის 53-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში** გაიმართა კიევში 1986 წლის 2 აპრილიდან 28 აპრილის ჩათვლით.

## ცხრილი 
## რესურსები ინტერნეტში 
* საბჭოთა კავშირის LIII ჩემპიონატი, კიევი 1986

კატეგორია: საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი ჭადრაკში
კატეგორია: ჭადრაკი
კაჩაპა

**კაჩაპა** — ვენესუელური სიმინდის ფქვილისგან დამზადებული ტრადიციული კერძი. არეპას მსგავსად, ისინი გზისპირა დახლებზე მზადდება. არსებობს როგორც  ახალი სიმინდის ცომის მაჭკატების სახით, ასევე სიმინდის მშრალ ფოთლებში გახვეული და მოხარშული (კაჩაპა დე ჰოხა). ყველაზე გავრცელებული სახეობები მზადდება ახლად დაფქული სიმინდისგან, რომელიც სქელ ცომშია შერეული და ზეთში იწვება, ალადების მსგავსად. კაჩაპა ოდნავ სქელი და ხორკლიანია სიმინდის მარცვლების გამო

კაჩაპას ტრადიციულად მიირთმევენ კესო დე მანოსთან (ყველი), ან რბილ, ახალ, თეთრ ყველთან ერთად, რომელიც ჰგავს იტალიურ მოცარელას (მაგრამ არა ამერიკულ/კანადურ მოცარელას). ზოგჯერ მათ გვერდით ასევე აქვთ შემწვარი ღორის ჩიჩარონი. არსებობს კაჩაპასის ძალიან დახვეწილი ვერსიებიც, ზოგიერთი მათგანი შეიცავს სხვადასხვა სახის ყველს, ნაღებს ან მურაბას. იყენებენ როგორც აპეტაიზერად (ძირითადად მარგარინით) ან როგორც სრულფასოვან საუზმედ,  ყველით და შემწვარი ღორის ხორცით.

## მომზადების წესი 
მინი|კაჩაპას მომზადება
კაჩაპას, როგორც წესი, კეცავენ შუაზე, უმატებენ დიდი რაოდენობით კარაქს და სასურველ შიგთავსს. ეს კერძი ხრაშუნაა გარედან, ხოლო შიგნიდან რბილია, წააგავს ალადების ტექსტურას. მიუხედავად ამისა, სიმინდის ფქვილის გამო კაჩაპას ფერი მოყვითალოა, რაც ამერიკულ და ვენესუელურ მაჭკატებს განასხვავებს.

## სქოლიო
კატეგორია:კერძები
კატეგორია:აპეტაიზერები
კატეგორია:ვენესუელური სამზარეულო
თურქულენოვან სახელმწიფოთა საპარლამენტო ასამბლეა

**თურქულენოვან სახელმწიფოთა საპარლამენტო ასამბლეა (TURKPA)** — თურქულენოვანი ქვეყნების საპარლამენტო ასოციაციას, რომლის მიზანია სახელმწიფოთა შორის საპარლამენტთაშორისო ურთიერთობების განვითარება, პოლიტიკური შეხედულებების ჰარმონიზაცია, ინფორმაციის გაცვლა, საერთო თურქული კულტურის პოპულარიზაცია, ეკონომიკური კავშირების გაფართოება, ერთობლივი პროექტების განხორციელება და თურქულენოვან სამყაროში არსებული პრობლემების გადაჭრის გზების მოძიება.

## ისტორია 
მსოფლიოში ექვსი დამოუკიდებელი თურქულენოვანი სახელმწიფო არსებობს: აზერბაიჯანი, თურქეთი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, თურქმენეთი და უზბეკეთი. TURKPA-ს შექმნის იდეა პირველად ყაზახეთის პრეზიდენტმა ნურსულთან ნაზარბაევმა წამოაყენა თურქულენოვანი სახელმწიფოების მეთაურების მე-8 სამიტზე 2006 წლის ნოემბერში. 2008 წლის 21 ნოემბერს, სტამბოლში, პარლამენტის სპიკერების კონფერენციაზე აზერბაიჯანს, თურქეთს, ყაზახეთსა და ყირგიზეთს შორის ხელი მოეწერა შეთანხმებას თურქული სახელმწიფოების საპარლამენტო ასამბლეის შექმნის შესახებ. პირველი პლენარული სხდომა 2009 წლის 29 სექტემბერს ბაქოში გაიმართა. 2011 წლის 27–28 აპრილს ასტანაში გამართულ მეორე პლენარულ სხდომაზე TURKPA-ს თავმჯდომარეობა აზერბაიჯანიდან ყაზახეთს გადაეცა და გადაწყვეტილება მიიღეს, რომ ასამბლეაში დამკვირვებლის სტატუსი მიენიჭებინათ ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციის წევრი სახელმწიფოების საპარლამენტო კავშირს.

TURKPA-ს ოფიციალური ენებია აზერბაიჯანული, ყაზახური, ყირგიზული და თურქული, ხოლო დამატებით გამოიყენება ინგლისური. ახალი წევრების შეერთების შემთხვევაში ემატება იმ ქვეყნის სახელმწიფო ენაც. ასამბლეა თანამშრომლობს ეუთოს საპარლამენტო ასამბლეასთან, საპარლამენტთაშორისო კავშირთან, ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციასთან და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან.

TURKPA-ს ოთხი კომისია აქვს, რომლებიც ფოკუსირებულია კულტურაზე, განათლებაზე, ეკონომიკურ თანამშრომლობაზე, კანონმდებლობასა და საერთაშორისო ურთიერთობებზე.

TURKPA უზრუნველყოფს თურქულენოვანი სახელმწიფოების სავაჭრო, საინვესტიციო და პოლიტიკურ თანამშრომლობას. ასამბლეა მონაწილეობს ინფრასტრუქტურული პროექტების განვითარებაში, როგორიცაა ნახშირწყალბადების მილსადენები, საავტომობილო და სარკინიგზო ქსელები, ასევე ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის მშენებლობის მხარდაჭერა. ასამბლეის დელეგაციები მონაწილეობდნენ თურქეთში საკონსტიტუციო ცვლილებების რეფერენდუმის დაკვირვებაში 2017 წელს. 2024 წლის ივნისში ბაქოში გამართულ მე-13 პლენარულ სხდომაზე TURKPA-მ მიიღო 10 სამოდელო კანონი, მათ შორის „პერსონალური მონაცემების დაცვის შესახებ“, „შრომის ბაზრის მოთხოვნის საფუძველზე პერსონალის მომზადების შესახებ“, „თამბაქოს ნაწარმის გამოყენების შეზღუდვის შესახებ“, „სავაჭრო მისიების შესახებ“ და „მიმოქცევაში გამოშვებული პროდუქციის უსაფრთხოებისა და ხარისხის საფუძვლების შესახებ“.

TURKPA-ს თავმჯდომარეობა ყოველწლიურად ინგლისური ენის ანბანური თანმიმდევრობით იცვლება.

* ყაზახეთი (2011 წლის 28 აპრილიდან)
* თურქეთი (2023)
* აზერბაიჯანი (2024 წლის 6 ივნისიდან)

## სქოლიო 
კატეგორია:2008 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ვალერიანა

მინი|ვალერიანას ყვავილი|376x376პქ
**ვალერიანა** (Valeriana officinalis) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარე *Caprifoliaceae*-ს ოჯახიდან, რომელიც მოიპოვება ევროპასა და სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში. ის არის *Valeriana*-ს გვარის ტიპური სახეობა.

## ყვავილები და ფოთლები
იგი იზრდება 1.5 მ სიმაღლემდე, იშვიათად 2 მ-მდე. ღეროები იზრდება ვერტიკალურად სწორად არ წვება მიწაზე. ჩვეულებრივ განუშტოებელი, პერისტულად გაყოფილი ფოთლებით, რომლებიც 20 სმ სიგრძისაა, ფოთოლკბილები არარეგულარულად კბილოვანიდან კბილების გარეშე კიდეებამდე. ყვავილები იქმნება ივნისიდან აგვისტომდე და არის 2.5-5 მმ დიამეტრის, ხუთწილიანი გვირგვინით, ტკბილად ხატკბილოვანი, ღია ვარდისფერი, ზოგჯერ თეთრი, დაჯგუფებული როგორც რთულ, ასევე მეორად მტევნებში.
## სქოლიო
კატეგორია:მცენარეები
კატეგორია:ყვავილები
კატეგორია:სამკურნალო მცენარეები
ჟანა ხაჩატურიანი

**ჟანა ხაჩატურიანი** — ქართველი პედაგოგი, სამოქალაქო განათლებისა და „მე და საზოგადოების“ მასწავლებელი სსიპ ილია ჭავჭავაძის სახელობის ახალქალაქის №3 საჯარო სკოლაში, სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგი, ფილოლოგიის დოქტორი და ზურაბ ჟვანიას სახელობის სახელმწიფო ადმინისტრირების სკოლის ტრენერი. იგი არის 2025 წლის მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მფლობელი.  

## კარიერა 
ხაჩატურიანი მრავალი წელია მოღვაწეობს პედაგოგად. ის ასწავლის როგორც სკოლაში, ასევე უმაღლეს სასწავლებელში. სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, უნივერსიტეტში დაახლოებით 25 წელია მუშაობს, ხოლო სკოლაში — 20 წელზე მეტია.  

იგი გახლდათ USAID-ის საბაზისო-დაწყებითი განათლების პროგრამის ფარგლებში მასწავლებელთა ტრენერი, ასევე თანამშრომლობდა საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტთან (GIPA).  

## მიღწევები 
ხაჩატურიანის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან სამეცნიერო ნაშრომად მიიჩნევა სადისერტაციო თემა — „სახელთა ბრუნება ქართულსა და სომხურ ენებში“.  

მას გამოქვეყნებული აქვს სტატიები სწავლების ეფექტიან მეთოდებზე როგორც საქართველოში, ასევე თურქეთში და სომხეთში.  

## პედაგოგიური და სამოქალაქო საქმიანობა 
ხაჩატურიანის ინიციატივით ახალქალაქის მე-3 საჯარო სკოლაში ფუნქციონირებს სამოქალაქო განათლების კაბინეტი და სამოქალაქო განათლების კლუბი. იგი სწავლების პროცესში იყენებს ინტერაქტიურ და ინტეგრირებულ მეთოდებს, სხვადასხვა პროექტებსა და აქტივობებს, რათა მოსწავლეებში მცირე ასაკიდანვე ჩამოაყალიბოს კრიტიკული აზროვნება, მსჯელობის უნარი და მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობა.  

ხაჩატურიანი ხშირად ატარებს საინფორმაციო შეხვედრებს თემში, სხვადასხვა სკოლის მოსწავლეებთან, აქტუალურ საკითხებზე. მისი მიზანია, ხელი შეუწყოს ქართული და არაქართული სკოლების მოსწავლეთა ინტეგრაციას და აჩვენოს მათ საერთო პრობლემები, რომელთა გადაჭრაზეც ერთობლივად უნდა იზრუნონ.  

## კვლევები 
ხაჩატურიანი არაერთი კვლევის თანამონაწილეა. იგი აქტიურად იყო ჩართული სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ განხორციელებულ პროექტში, რომელიც სწავლობდა ეთნიკური უმცირესობებისათვის ხარისხიან განათლებაზე ხელმისაწვდომობას.  

ამავე ჯგუფმა შეიმუშავა რეკომენდაციები „4+1“ პროგრამის ფარგლებში, რომლებიც მიზნად ისახავდა მიღწეული წარმატების დახვეწასა და გაუმჯობესებას.  

## ჯილდოები 
* 2014 — „სამოქალაქო განათლების წლის საუკეთესო პედაგოგი“ (სამოქალაქო განათლების პედაგოგთა ფორუმი)  
* 2025 — მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო  

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები  
კატეგორია:მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მფლობელები