open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კოეტივი

**კოეტივი** (, ) — სამხრეთის მარჯნის ჯგუფის კუთვნილი მომცრო მარჯნის კუნძული, რომელიც შედის სეიშელის გარე კუნძულებში (კუნძულ პლატთან ერთად). მდებარეობს 273 კმ-ით სამხრეთით კუნძულ მაედან. ფართობი შეადგენს 9,31 კმ²-ს, მოსახლეობა — 252 ადამიანს.

## ისტორია 
სახელი დაერქვა შევალიე დე კოეტივის პატივსაცემად, რომელმაც 1771 წელს პირველად აღმოაჩინა კუნძული. 1908 წლამდე იყო მავრიკის პოლიტიკური ნაწილი.

## ეკონომიკა 
კუნძულზე მდებარეობს ვეფხვისებური კიბორჩხალის () გადამამუშავებელი ფერმა და კიბორჩხალების გასამრავლებელი კომბინატი, რომელმაც ფუნქციონირება დაიწყო 1995 წლის აგვისტოში. ცოტათი ასევე განვითარებულია მეცხვარეობა, რომლის პროდუქციის ნაწილი იყიდება კუნძულ მაეს ბაზრებში.

კუნძულზე არსებობს კოეტივის აეროპორტი.

კოეტივი იმყოფება საფეხბურთო კლუბ «Super Magic Brothers»-ის კერძო მფლობელობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* კოეტივის კუნძული  
* Homepage der Garnelenzucht auf Coëtivy 

კატეგორია:სეიშელის კუნძულების კუნძულები
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:აფრიკის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
კრაზანა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **კრაზანა ** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* კრაზანა — მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწლოვანი ბალახებისა და ბუჩქბალახების გვარი კრაზანასებრთა ოჯახის.
* კრაზანა — ნესტრიანი სიფრიფანაფრთიანი მწერების (ფუტკრებისა და ჭიანჭველასებრთა გარდა) საერთო სახელწოდება, ბზიკი.
თამარ მიქაძე

**თამარ მიქაძე** (დ. 20 მაისი, 1959) — ქართველი მწერალი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.

## ბიოგრაფია 
1984 წლიდან 2007 წლამდე მუშაობდა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში, ახალი ქართული ლიტერატურის განყოფილებაში.
ამჟამად ილია ჭავჭავაძის კვლევის ცენტრის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელია; არის ჟურნალ ,,ანეულთან“ არსებული ლიტერატურული გაერთიანების წევრი.

სხვადასხვა დროს იბეჭდებოდა ჟურნალებში: ,,ცისკარი“, ,,ჩვენი მწერლობა“, ,,ანეული“, გაზეთებში ,,ლიტერატურული საქართველო“, ,,კალმასობა“ და სხვა.

2003 წ. გამომცემლობა ,,საარში“ გამოიცა მისი მინიატურული პროზის კრებული: ,,სევდიანიდან მხიარულამდე“.

2007 წ. გამომცემლობა ,,უნივერსალში“ გამოიცა მისი სადისერტაციო ნაშრომი ,,იოსებ ბაქრაძის ცხოვრება და მოღვაწეობა“.

2009 წ. გამოცემული ფოტოალბომის  – დიმიტრი ყიფიანის ცხოვრება და მოღვაწეობა – პროექტის ავტორი და შემდგენელი.

2010 წ. გამოცემული ილია ჭავჭავაძის პერსონალური ენციკლოპედიის –,,სიტყვანი“ რედაქციის წევრი.

2013 წ. დიმიტრი ყიფიანის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესწავლისა და მისი პოპულარიზაციის საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის გადაეცა დიმიტრი ყიფიანის სახელობის მედალი.

2014 წელს გამოსცა მინიატურული პროზის კრებული  „ძალიან პატარა ქალაქში“.

2016 წელს გამოცემული ალბომის ,,დიმიტრი ყიფიანი და მისი შთამომავალნი" შემდგენელი სოფიო ისაკაძესთან ერთად, აგრეთვე ფოტოალბომის გამოცემის პროექტის ავტორი.

2017 წელს გადაეცა დიმიტრი ყიფიანის სახელობის პრემია.

დიმიტრი ყიფიანის მე-6 თაობის შთამომავალი.

## ლიტერატურა 
* თამარ მიქაძე. ძალიან პატარა ქალაქში. გამომცემლობა ,,საარი", თბილისი, 2014 წ.

კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დიმიტრი ყიფიანის პრემიის მფლობელები
კატეგორია:დიმიტრი ყიფიანი
თ
ანონიმი (კუნძული)

**ანონიმი** () — კუნძული ინდოეთის ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, რომელიც შედის სეიშელის შიდა კუნძულები შემადგენლობაში, ეკუთვნის სეიშელის კუნძულების სახელმწიფოს.

კუნძული ანონიმი იმყოფება სეიშელის კუნძულების პრეზიდენტის ქალიშვილის კერძო მფლობელობაში.

## გეოგრაფია 
მდებარეობს კუნძულ მაეს აღმოსავლეთ სანაპიროდან 700 მეტრში. კუნძულის ფართობია 40 აკრი (0,096 კმ²). გარშემორტყმულია მარჯნის რიფებით.

ხმელეთის ამ პატარა ნაწილში არსებობს პალმის ნარგავები, ხშირი ტროპიკული ტყეები, საშუალო ზეგნები, გამოქვაბულები და თეთრქვიშიანი მყუდრო უბეები.

### კლიმატი 
კუნძულის კლიმატი — სუბეკვატორული ზღვისაა. ოკეანე და იქიდან ნაქროლი ქარი დიდ გავლენას ახდენს ამინდზე და ეს იცავს მას ძლიერი სიცხისაგან. აქ მთელი წლის განმავლობაში ზაფხულია, ტემპერატურა იშვიათად ეცემა + 25 °C-ზე დაბლა. წვიმა მოდის დეკემბრის დასაწყისიდან თებერვლის შუამდე, რომელიც როგორც წესი ძლიერია, მაგრამ მოკლე ხანს გრძელდება. წყალი თბილია მთელი წლის განმავლობაში, წყლის ტემპერატურა არ ეცემა + 28 °C-ზე დაბლა.

### ფლორა და ფაუნა 
კუნძულზე არსებობს მეტად საოცარი მცენარეულობა, რომლებიც სხვაგან არსად არ იზრდება. ამას გარდა, ბინადრობენ დიდი კუები, რომელთა ასაკი აღწევს დაახლოებით 200 წელს. სექტემბერში ეს ცხოველები დებენ კვერცხებს, ხოლო მარტში შესაძლებელია ვნახოთ ახალდაბადებული კუების შთამომავლები.

## ისტორია 
კუნძულმა თავისი სახელი მიიღო აფრიანი გემისგან, რომელიც ასრულებდა რეისს მავრიკისა (ილ-დე-ფრანსი) და რეიუნიონის (ბურბონი) კუნძულებს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში
* ანონიმის კუნძული 

კატეგორია:სეიშელის კუნძულების კუნძულები
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:აფრიკის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ფელისიტე

**ფელისიტე** (, ) — სეიშელის შიდა კუნძულების ერთ-ერთი კუნძული. მდებარეობს ინდოეთის ოკეანეში, ეკუთვნის სეიშელის კუნძულების სახელმწიფოს.

## გეოგრაფია 
მდებარეობს 55 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთში კუნძულ მაედან. ფართობი — 2,68 კმ², მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან — 213 მეტრი. ფელისიტე — გრანიტის კუნძულია მკვეთრი, ციცაბო ფერდოებით.

კუნძული დაფარულია პალმის ნარგავებით, ისინი იზრდებიან, როგორც ფერდოებზე, ასევე ვაკე ადგილებში.

## ისტორია 
XIX საუკუნის ბოლოს, ხუთი წლის განმავლობაში კუნძულზე ცხოვრობდა პერაკის სულთანი აბდულა კუნძულ მაეზე გადასვლამდე. 1970-იან წლებამდე კუნძულზე არსებობდა ქოქოსის პლანტაციები 50 კაციანი მოსახლეობით.

## ტურიზმი 
კუნძულზე მდებარეობს ოთხვარსკვლავიანი ოტელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Islands of the Seychelles  
* ფელისიტეს კუნძული 

კატეგორია:სეიშელის კუნძულების კუნძულები
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:აფრიკის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ნიკორთის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია

300px|მინი
**ნიკორთის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია** — ეკლესია  ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ნიკორთის ტერიტორიაზე, მდინარე ტილიანას მარცხენა ნაპირზე.

## ისტორია
ნიკორთის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია ცნობილი იყო ყვავის საყდრის სახელწოდებით. მდებარეობს მდინარე ტილიანას მარცხენა ნაპირზე, ნასოფლარ ნიკორთში, შემაღლებულ ფერდობზე, ირგვლივ ძველი სასაფლაოა. აქ შეიმჩნეოდა საკმაოდ მოზრდილი ნაგებობის (5,5X9) საძირკველის ნაშთები, რომელიც გაიწმინდა და მის ადგილზე აიგო ღვთისმშობლის შობის სახელობის დღევანდელი ეკლესია. ნაეკლესიარის გაწმენდისას აღმოჩნდა ძველი ნაგებობის კედლები, რომელიც შემორჩენილი იყო 0,8 მ–მდე. ნაგებობა დარბაზული ტიპისა ყოფილა აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით.

ახალი ეკლესია იმეორებს ძველი ეკლესიის გეგმას. იგი დარბაზული ტიპის ნაგებობაა (9X5,92). ნაგებია თითქმის თანაბარ ზომიერი ქვიშაქვის გათლილი კვადრებით. ძირითად ნაგებობას დასავლეთის მხრიდან მინაშენი აქვს (2,61X3,64), რომელიც მასთან ქმნის ერთიან სივრცეს.

აბსიდში გაჭრილია სარკმელი. ასეთივე თითო სარკმელია სამხრეთის, ჩრდილოეთის და დასავლეთის მხარეს. დასავლეთის სარკმელი მინაშენი ზემოთ არის, ძირითადი ნაგებობის დასავლეთის კედელში. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, შიგნიდან ნახევარწრიული, გარედან კი სწორკუთხა თაღით. ასეთივე შესასვლელია დასავლეთის მხრიდან მინაშენზე. მინაშენის შესასვლელის მხარზე გამოსახულია ბარელიეფი – ღვთისმშობელი ყრმით. სამხრეთის შესასვლელის  თავზე ბოლნური ჯვრის ბარელიეფია. ასეთივე ჯვრებია დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმელების ზემოთ.

სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლები თავდება სწორკუთხა კარნიზით. ეკლესიის ჩრდილოეთით მდებარეობს ქვიშაქვით ნაგები სწორკუთხა ფორმის (5X3,5) ნაგებობის კედლის ნაშთები, რომელიც მიწის ზემოდან 0,3X0,4 მეტრზეა შემორჩენილი.

## ლიტერატურა
* ლაცაბიძე თ., „ოსიაური“, ხაშური, 2013

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
ოსიაურის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ოსიაურის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ეკლესია დგას ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოსიაურის დასავლეთით.
აქ ძველი ეკლესიის ნანგრევები ყოფილა, რომელზეც 1990 წელს გიორგი ხარსელს აუგია დღევანდენი ეკლესია.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა (4,6X7,1). ნაგებია ქვიშაქვით, კუთხეებში გამოყენებულია კოზმანის ქვა.

ნახევარწრიული აფსიდის ცენტრში გაჭრილია სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს ტოლი ნიშებია. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სარკმელია. ყველა სარკმლის თაღი ნახევარწრიულია, როგორც შიგნიდან, ასევე გარედან. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. მისი თაღიც ნახევარწრიულია. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომელიც კედლებს ებჯინება. გადახურვა კედლებიდან გამოყოფილია უბრალო კარნიზით. ასეთივე კარნიზით არის გამოყოფილი აფსიდი კონქისაგან.

იატაკი მოზაიკის ფილებითაა მოპირკეთებული. საკურთხევლის იატაკი ამაღლებულია დარბაზის იატაკთან შედარებით. კანკელი ხისაა და უბრალოა. შიგნითა კედლები შელესილია გაჯით.

დასავლეთის ფასადზე აგურით გამოსახულია ჯვარი. გადახურვა ორფერდაა და თუნუქისაა. სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლებს შემოუყვება აგურის სამსაფეხურიანი კარნიზი, ხოლო დასავლეთის და აღმოსავლეთის კედელს ორსაფეხურიანი.

## ლიტერატურა
* ლაცაბიძე თ., ,,ოსიაური", ხაშური, 2013 წ.

კატეგორია:ხაშურის  მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:XX საუკუნის ეკლესიები
ნიკორთი

[300px|მინი|[ნიკორთის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია|ეკლესია ნასოფლარზე.]]
**ნიკორთი** — ნასოფლარი საქართველოში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ტილიანას აუზში, სოფელ ოსიაურის ჩრდილოეთით.

ნასოფლარი ნიკორთი შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ტილიანას აუზში, ოსიაურის ჩრდილოეთით მდებარეობს. ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები ამ სოფელს არ იცნობენ, ის არც სხვა ისტორიულ და ეკონომიკური ხასიათის ძეგლებში გვხვდება.

1930 წლის 15 ნოემბრისთვის აქ ცხოვრობდა 21 კომლი, სულ 96 კაცი. მოსახლეობა, ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით მთლიანად ქართულია. ნიკორთში სახლობდნენ გვარები: გელაშვილი, გორგაძე, გოგოლაძე, ბუხრიკიძე, კურტანიძე.

XX საუკუნის 40–იან წლებში მოსახლეობა გადაასახლეს ახალციხის მხარეში და სოფელი მოიშალა.

ნასოფლარ ნიკორთის ტერიტორიაზე მდებარეობს ნიკორთის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია.

## ლიტერატურა
* *ლაცაბიძე თ.,* ოსიაური, ხაშური, 2013 წ. გვ. 20
* *ლაცაბიძე თ.,* ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ. ხაშურის მოამბე, 20 მაისი,  2019, № 20, გვ. 4
* *ლაბაძე ჯ.,* ტილიანას ხეობის სოფლების ისტორია, მასალები საქართველოს სოფლების ისტორიისათვის, ტ. IV, თბილისი, 2022

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
კურიოზი

**კურიოზი** () — სეიშელის შიდა კუნძულების ერთ-ერთი კუნძული. მდებარეობს ინდოეთის ოკეანეში, ეკუთვნის სეიშელის კუნძულების სახელმწიფოს.

## გეოგრაფია 
ეს მომცრო  (2,86 კმ²) გრანიტის კუნძულია, რომელიც მდებარეობს 1 კმ-ზე ცოტათი ჩრდილოეთით კუნძულ პრასლინიდან, უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — 172 მეტრი.

## ფლორა და ფაუნა 
დღეისათვის კუნძული ცნობილია, როგორც ერთ-ერთი იმ ორი ადგილიდან, სადაც იზრდება სეიშელის პალმა. კუნძულზე ასევე ბინადრობს ატოლ ალდაბრიდან შემოყვანილი დაახლოებით 500 გიგანტური კუ. კუნძულის ირგვლივ არსებულ წყლებში ბინადრობს სხვა ჯიშის კუ — ბისა, რომელიც ნაპირზე გამოდის მხოლოდ კვერცხების დასადებად. ფრინველთაგან ბუდობს პატარა თუთიყუში-ვაზის () სეიშელის ქვესახეობა. მცენარეულობიდან ასევე გავრცელებულია ტამანუ ().

## ისტორია 
ადრე კუნძულს სახელად ერქვა ილ-რუჟი (**Ile Rouge** — ფრანგულად «*წითელი კუნძული*») ნიადაგის ფერის გამო. 1768 წელს კუნძულმა მიიღო თანამედროვე სახელი, იმ გემის პატივსაცემად, რომელსაც მეთაურობდა მარკ ჟოზეფ მარიონ-დიუფრენი, რომელმაც ეს ტერიტორია საფრანგეთის საკუთრებად გამოაცხადა. 1771 წელს მეზღვაურებმა პალმების ნაყოფის შეგროვების გასაადვილებლად გადაწვეს კუნძული და ხანძრის კვალი ჩანს დღემდე. 1827 წელს კუნძულ მავრიკის მთავრობამ კუნძულზე მოაწყო ლეპროზორია და 1965 წლამდე კუნძულის მაცხოვრებლები იყვნენ მხოლოდ ექიმები და ავადმყოფები. 1979 წელს კუნძული და სანაპირო წყლები შევიდა საზღვაო კურიოზის ეროვნული პარკის შემადგენლობაში ფართობით 14,7 კმ².

## მოსახლეობა 
მოსახლეობა — დაახლოებით 200 ადამიანი (2009 წელი).

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების კუნძულები
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:აფრიკის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ფრეგატი (კუნძული)

**ფრეგატი** (, ) — სეიშელის შიდა კუნძულების ერთ-ერთი კუნძული. მდებარეობს ინდოეთის ოკეანეში, ეკუთვნის სეიშელის კუნძულების სახელმწიფოს. მდებარეობს 55 კმ-ით აღმოსავლეთით კუნძულ მაედან. ფართობი — 2,19 კმ². ცნობილია როგორც განმარტოვებული კერძო კურორტი. ჟურნალმა «Times»-მა ფრეგატის პლაჟები მიიჩნია მსოფლიოში ყველაზე საუკეთესოებად.

## გეოგრაფია 
ფრეგატის კუნძულზე ყველაზე მაღალი წერტილი მდებარეობს სინიალეს მთაზე, კუნძულის დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 125 მეტრზე. მთიდან დაახლოებით 300 მეტრში ჩრდილო-აღმოსავლეთით მოედინება მდინარე ბამბოუსი, რომლის კალაპოტი გადის გროს-ბუა ნუარის და პლეინ მანიანის გვერდით კუნძულის შიდა ნაწილში. შესართავი მდებარეობს ფრეგატის კუნძულის აეროპორტის ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლის სიახლოვეს. კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროზე მდებარეობს 7 პლაჟი. სამხრეთით გაშენებულია პლანტაცია.

## ფლორა და ფაუნა 
ფრეგატის კუნძულზე მცენარეულობა წარმოდგენილია *Calophyllum inophyllum*-ის სახეობით, კეშუს კაკლით და ინდური ნუშის ხით. ცხოველთა შორის გვხვდება ენდემური სეიშელის შამა-შაშვი (*Copsychus sechellarum*), გიგანტური კუ (*Megalochelys gigantea*) და შავტანიანი ხოჭო.

## ეკოლოგია 
ადამიანები კუნძულზე მოვიდნენ XVII საუკუნეში და თან მოიყვანეს კატები, ძაღლები, ვირთხები, ტარაკანები და ქოქოსის ხეები. ეს სახეობები მნიშვნელოვნად ემუქრებიან ადგილობრივ ფლორას და ფაუნას და 10 წლის განმავლობაში ცდილობდნენ აღმოეფხვრათ ადამიანების მიერ მიყენებული ზარალი. ფრეგატის კუნძულზე შექმნილია სეიშელის კუნძულების ყველაზე დიდი საცდელი, ათობით ათასი ადგილობრივი ხე-ნარგავების აღსადგენად.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* The Islands of the Seychelles  

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების კუნძულები
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:აფრიკის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ლუბრუმა

**ლუბრუმა** — ნასოფლარი საქართველოში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ტილიანას აუზში, მის მარჯვენა ნაპირზე, შიდა ქართლის ვაკეზე.

## ისტორია
ნასოფლარი ლუბრუმა შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ტილიანას აუზში მდებარეობს. ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები, აგრეთვე ქართული საისტორიო წყაროები ლუბრუმას იცნობენ ლუბრმად. იოანე ბატონიშვილის დროს ლუბრუმაში მოსახლეობა არ ჩანს (XVIII ს–ის 90–იანი წლები).

1715 წლის რუისის სამწყსოს დავთარში ლუბრუმიდან დაფიქსირებულია 11 კომლი საეკლესიო გლეხი. 1728 წლის თბილისის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით ლუბრუმა ექვემდებარება ამილახვარს. აქ 13 კომლია დაფიქსირებული. ლუბრუმა იტრიელი ჩხეიძეების კუთვნილი სოფელია. 1737 წლის ერთ–ერთი საბუთიდან ჩანს, რომ მას სეხნია ჩხეიძე ფლობს. უფრო ადრე, 1584 წელს, გიორგი ბატონიშვილი ლუბრუმას იტრიის ეკლესიას წირავს. 1693 წლის 20 აპრილს ქაიხოსრო ბატონიშვილი ლუბრუმაში ოთხი დღის მიწას წირავს იტრიის ღვთისმშობლის ეკლესიას. 

1700 წლის 12 აპრილს ერეკლე I-ის მეუღლე ანა, იტრიის ეკლესიას ხელმეორედ წირავს და უმტკიცებს ლუბრუმაში ადრე ბოძებულ თორმეტი დღის მიწას. XVIII საუკუნის 70–იან წლების შემდეგ ლუბრუმა ვეზირიშვილების ხელში გადასულა.

1816-1818 წლების მეორე კამერალური აღწერის თანახმად სახაზინო სოფელ ლუბრუმაში აღწერილია სახაზინო გლეხი 8 კომლი - 26 მამაკაცი, 26 ქალი, სულ 52 სული. აქვთ მიწა, 150 დღიური ვარგისი, 80 დღიური უვარგისი, ტყე — 20 დღიური. სოფელში არ აქვთ არც ვენახები, არც წისქვილი.  მისდევენ ხვნა-თეასვას, მესაქონლეობას.

1930 წლის 15 ნოემბრისათვის სოფელ ლუბრუმაში 54 კომლი მოსახლეა. ამ დროს აქ სახლობდნენ გვარები: ქიმერიძე, ღვალაძე, დეკანოიძე, მაისურაძე, კუჭაძე, ხაბელაშვილი... 1944 წელს ლუბრუმის მოსახლეობა ახალციხის მხარეში გადაასახლეს და სოფელმა შეწყვიტა არსებობა.

სულხან–საბა ორბელიანის მიხედვით, ლუბრუმას მნიშვნელობა ასეთია „მდინარე ღრმა და მდოვრე“.

ნასოფლარ ლუბრუმას ტერიტორიაზე მდებარეობს ლუბრუმის ღვთისმშობლის ეკლესია.

## ლიტერატურა
* *ლაცაბიძე თ.,*  ოსიაური, ხაშური, 2013, გვ. 19–20
* *ლაბაძე ჯ.,* ტილიანას ხეობის სოფლების ისტორია, მასალები საქართველოს სოფლების ისტორიისათვის, ტ. IV, თბილისი, 2022

## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ოსიაურის საჯარო სკოლა

**ოსიაურის საჯარო სკოლა** (სრული სახელი - *სსიპ - ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოსიაურის საჯარო სკოლა*) — ხაშურის მუნიციპალიტეტის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება.

## ისტორია
1891 წლის 24 სექტემბერს გაზეთი ,,ივერია" წერდა, რომ ზემო ოსიაურში არ არსებობდა სასწავლებელი. ამიტომ ოსიაურელი ახალგაზრდების ერთი ნაწილი სოფლიდან მოშორებით, ზემო ჭალის, ხოლო შემდეგ XIX საუკუნის 90–იანი წლებიდან, რკინიგზის ხაშურის ორკლასიან სკოლაში ეუფლებოდნენ განათლებას. ოსიაურში მხოლოდ 1912 წელს გაიხსნა პირველდაწყებითი სკოლა, რომლის გამგეც ყვავაძე ყოფილა. სკოლა თავდაპირველად ოსიაურის მკვიდრის, გორა მახარაშვილის სახლში იყო გამართული. 1932 წლისათვის ოსიაურის დაწყებით სკოლაში იყო ოთხი ჯგუფი 173 მოსწავლით. ლუბრუმის დაწყებით სკოლაში, ამ დროს 3 ჯგუფი 66 მოსწავლით. აზარმის დაწყებით სკოლაში გახსნილი იყო 4 ჯგუფი 97 მოსწავლისთვის. 1939 წელს ოსიაურის დაწყებითი სკოლა გადაკეთდა  რვაწლიან სკოლად. 1941 წლისთვის სკოლაში სწავლობდა 427 მოსწავლე.

1920–იან წლებში, ოსიაურის საშუალო სკოლას გადაეცა ვეზირიშვილების სასახლე. შენობაში სასწავლო პროცესი 1974 წლამდე მიმდინარეობდა, ვიდრე ახალი შენობა არ აშენდა ოსიაურის სკოლისთვის. დღეის მდგომარეობით ვეზირიშვილების სასახლის შენობა კვლავ სკოლის შემადგენლობაშია და მინიჭებული აქვს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი, თუმცა შენობა ნგრევის პირასაა და უფუნქციოდაა.

## ლიტერატურა
* ლაცაბიძე თ., ოსიაური, ხაშური, 2013

## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სკოლები
იერვანდ II

**იერვანდ II** () — იერვანდ I-ის ვაჟი, ერვანდუნების დინასტიის წევრი და სომხეთის სატრაპიის მეფე. სომხეთს მართავდა ძვ. წ. 336 წლიდან ძვ. წ. 331 წელამდე. ძვ. წ. 336 წელს არტაქსერქსე IV-ის გარდაცვალების შემდეგ სპარსეთის იმპერიის სამეფო ტახტზე კოდომანი ავიდა და დარიოს III გახდა. იერვანდს კი სამართავად სომხეთის სატრაპია გადაეცა. ძვ. წ. 331 წელს იერვანდი გავგამელის ბრძოლაშიც იბრძოდა მეფეთ-მეფე დარიოს III-ის მხარეს, მარჯვენა ფლანგზე. ბრძოლაში იერვანდი 40 000 ქვეითსა და 7 000 ცხენოსანს მეთაურობდა. საბოლოოდ ბრძოლა ალექსანდრე დიდის გამარჯვებით დასრულდა, იერვანდ II კი ბრძოლაში დაიღუპა. ირონიული, მაგრამ მისი ვაჟი მიჰრანისი, ლიდიის სატრაპი ძვ წ. 334 წელს სარდისთან ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ ალექსანდრე II დიდის მხარეს გადავიდა. მოგვიანებით ისიც იბრძოდა გავგამელის ბრძოლაში ალესანდრეს მხარეს. ბრძოლის შემდეგ ალესანდრემ მას სომხეთის სატრაპის ტიტული უბოძა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მეფეების სია
* ორონთიდების დინასტია 
* სომხეთის ორონთიდების დინასტი
* ერვანდუნების (ორონთიდების) დინასტია 
* ერვანდუნების დინასტია - მეფეები და სატრაპები

## სქოლიო 
კატეგორია:სომხეთის მეფეები
კატეგორია:ერვანდუნების დინასტია
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 331
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
იერვანდ III

**იერვანდ III** () — სომხეთის მეფე ერვანდუნების დინასტიიდან დინასტიიდან. მმართველობის პერიოდში იერვანდი სელევკიდების მეფესთან ანტიოქე II თეოსთან ერთად ცდილობდა სოფენეს სამეფოს დაპყრობას. თუმცა ძვ. წ. 272 დამარცხდა და იძულებული გახდა დიდი ხარკი გადაეხადა, რომელიც მოიცავდა 300 ვერცხლის ტალანტს, ასევე 1000 ცხენსა და ჯორს. ძვ. წ. 260 წელს იერვანდ III მოკლეს, მისმა ვაჟმა სამესიმ კი სოფენეს მართვა განაგრძო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მეფეების სია
* ორონთიდების დინასტია 
* სომხეთის ორონთიდების დინასტი
* ერვანდუნების (ორონთიდების) დინასტია 
* ერვანდუნების დინასტია - მეფეები და სატრაპები

კატეგორია:სომხეთის მეფეები
კატეგორია:ერვანდუნების დინასტია
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 260
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
მიჰრანი

**მიჰრანი** () — სომეხი მეთაური ერვანდუნების დინასტიიდან, რომელიც თავდაპირველად სპარსულ სამხედრო ძალებს მეთაურობდა, მოგვიანებით კი სომხეთის სატრაპიის მმართველი (სატრაპი) გახდა, ამ თანამდებობაზე იგი ძვ. წ. 331 წლიდან ძვ. წ. 317 წლამდე, გარდაცვალებამდე იმყოფებოდა. თავდაპირველად მიჰრანი სპარსულ სამხედრო შენაერთს მეთაურობდა, მისი გარნიზონი სარდისის ციხესიმაგრეში იდგა, თუმცა გრანიკოსის ბრძოლის შემდეგ მიჰრანი ნებაყოფლობით დანებდაალექსანდრე მაკედონელს და მაკედონელთა მხარეს გადავიდა. მიჰრანი გავგამელის ბრძოლაშიც იბრზოდა სპარსეტის წინააღმდეგ, აღსანიშნავია, რომ მოწინააღმდეგეთა რიგერბში მისი მამა სომხეთის იმჟამინდელი სატრაპი იერვანდ II-ც იყო, რომელიც ბრძოლაში დაიღუპა. ბრძოლის დასრულების შემდეგ ალექსანდრემ მიჰრანი სომხეთის ახალ სატრაპად დანიშნა.

დღეისათვის უცნობია, რეალურად მოახერხა თუ არა მიჰრანისმა სატრაპიაზე კონტროლის დამყარება. რუფუს კვინტუს კურციუსის მიხედვით, ძვ. წ. 330 წელს ჰეკატომფილოსში სიტყვით მიმართვის დროს ალექსანდრემ მაკედონელთა მიერ დაპყრობილ მიწებში სომხეთიც მოიხსენია, რაც შესაძლოა ადასტურებსდეს, რომ მიჰრანისმა სატრაპიაზე საკუთარი ძალაუფლების გავრცელება შეძლო. თუმცა მეორე მხრივ ჯასტინის გვთავაზობს გნეუს პომპეუს ტროგოსის მიმართვას მითრიდატე VI ევპატორს სადაც იგი აღნიშნავს, რომ ალექსანდრე დიდმა სომხეთის არ დაიპყრო.

ზაფხულში, მიჰრანესი სატრაპიას ახალი მაკედონური რეჟიმით მართავდა. მიუხედავად ამისა, ალექსანდრე III-ის გარდაცვალების შემდეგ, ნეოპტოლემუსი სომხეთის ახალ სატრაპად დაინიშნა, რომელიც სომხეთის ძვ. წ. 323 წლიდან ძვ. წ. 321 წლამდე მართავდა.

როგორც ჩანს, ნეოპტოლემუსის სიკვდილისა და დიახში მიმდინარე ბრძოლების შემდეგ, მიჰრანესმა არა მართო დაიბრუნა საკუთარი თანამდებობა, არამედ თავი მეფედ გამოაცხადა. ძვ. წ. 317 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ მმართველობა მისმა თანამმართველმა და ვაჟმა იერვანდ III-მ განაგრძო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მეფეების სია
* ორონთიდების დინასტია 
* სომხეთის ორონთიდების დინასტი
* ერვანდუნების (ორონთიდების) დინასტია 
* ერვანდუნების დინასტია - მეფეები და სატრაპები

კატეგორია:სომხეთის მეფეები
კატეგორია:ერვანდუნების დინასტია
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 317
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ალფონსი (ატოლი)

**ალფონსი** () — ალფონსის კუნძულების ორიდან ერთი ატოლი სეიშელის გარე კუნძულების შემადგენლობაში.

## გეოგრაფია 
მდებარეობს 400 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით კუნძულ მაედან და 3 კმ-ით ჩრდილოეთით ატოლ სენ-ფრანსუადან. ალფონსის ატოლი მოიცავს მხოლოდ ერთ კუნძულს — ალფონსს. ალფონსის კუნძულის ფართობია 1,74 კმ², მთელი ატოლის ფართობი, რიფებისა და ლაგუნების ჩათვლით, შეადგენს 8 კმ²-ს.

## ფაუნა 
ზღვის სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობს პლაჟის თეთრი ხაზები, რომელსაც ეხება ქოქოსის პალმის ხეებთან შერეული ბუნებრივი ტყეების ზოლები. ალფონსის კუნძულის ფაუნა მოიცავს კუებს, ცხრაფეხებს და ფრინველთა სხვადასხვა სახეობებს. მეჩხერი ლაგუნები ბევრი სხვადასხვა სახეობის თევზების საბინადროა.

## ისტორია 
კუნძული 1730 წლის 28 იანვარს აღმოაჩინა შევალიე ალფონსმა, ფრანგული ფრეგატ «*Le Lys*»-ის მეთაურმა.

## მოსახლეობა 
მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 300 ადამიანს.

## ტრანსპორტი 
კუნძულზე მდებარეობს ალფონსის აეროპორტი 1214 მეტრიანი ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლით.

კუნძულზე არსებობს ოტელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Alphonse Island Resort  

კატეგორია:სეიშელის კუნძულების კუნძულები
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:აფრიკის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
სამესი (კომაგენე)

**სამესი** () — კომაგენეს სატრაპი ერვანდუნების დინასტიიდან. სამესი სომხეთის მეფის იერვანდ III-ის ვაჟი იყო, სამესი დაახლოებით ძვ. წ. 260 მართავდა კომაგენეს სატრაპიას, მის შემდეგ კი მმართველობა მისმა ვაჟმა არშამ I-მ განაგრძო.

როგორც ჩანს, პტოლემეების სამეფოსა და სელევკიდების იმპერიას შორის არსებულმა ომებმა, სამესს დამოუკიდებლობის საშუალება მისცა. დანამდვილებით უცნობია თუ რა სახით ღებულობდა მონაწილეობას სამესი სირიულ ომებში, დღეისათვის წყაროთა უმეტესობა დაკარგულია, თუმცა სავარაუდოდ სამესი პტოლემეებს უჭერდა მხარს, დიდი მეზობლის სელევკიდების წინააღმდეგ ბრძოლაში.

წყაროთა უმეტესობის მიხედვით სომხეთისა და სოფენეს მეფის იერვანდ III-ის ვაჟი იყო. როგორც ცნობილია, იერვანდ III ძვ. წ. 260 წელს მოკლეს, ამის შემდეგ არ არსებობს ცნობები, თუ როდის განაგრძო მმართველობა სამესმა, როგორც ვარაუდობენ, მისი მმართველობა მამის გარდაცვალებიდან ძვ. წ. 260 წლიდან უნდა დაწყებულიყო. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ორონთიდების დინასტია 
* სომხეთის ორონთიდების დინასტი
* ერვანდუნების (ორონთიდების) დინასტია 
* ერვანდუნების დინასტია - მეფეები და სატრაპები

კატეგორია:კომაგენეს მეფეები
კატეგორია:ერვანდუნების დინასტია
თუგაი ქერიმოღლუ

**თუგაი ქერიმოღლუ** (; დ. 24 აგვისტო, 1970, ტრაპიზონი) — თურქი ფეხბურთელი. 2006 წელს დასახელდა თურქეთის საუკეთესო ფეხბურთელად. მონაწილეობა მიიღო ევროპის ორ (1996, 2000) და სმოფლიოს ერთ (2002) ჩემპიონატზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:თურქი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
გოტარზ I

**გოტარზ I** — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. გოტარზ I სამეფო ტახტზე მითრიდატე II|მითრიდატე II-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 91 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 81, მის შემდეგ კი ტახტზე ოროდ I ავიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* არშაკიდები
* პართიის იმპერია, ირანის ისტორია

კატეგორია:არშაკიდები
კატეგორია:პართიის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
არშამ I

**არშამ I** () — სომხეთის, კომაგენესა დასოფენეს მეფე ერვანდუნების დინასტიიდან დინასტიიდან. არშამმის მმართველობა ძვ. წ. 260 წელს დაიწყო, მან სავარაუდოდ პაპის იერვანდ III მემკვიდრეობა განაგრძო, როგორც სომხეთისა და სოფენეს მეფემ და მამის სამესის მმართველობა, რომელის კომაგენეს სატრაპი იყო. უცნობია, თუ რატომ გარდაიცვალა ორივე მათგანი ერთ წელს, რაც საეჭვოდ გამოიყურება. ცნობილი, რომ სელევკიდების იმპერიას ყოველთვის ცდილობდა სომხეთის დინასტიების დამხობას, რომელთაც ჯერ კიდევ ჰქონდათ წინაპრებისგან მემკვიდრეობით მიღებული მიწები, წინაპრებისგან, რომლებიც ჯერ კიდევ აქემენიანთა იმპერიის დროს მართავდნენ სომხეთში მდებარე მიწებს. მამის სამეფოდან გამოქცეულმა ზიაილასმა თავშესაფარი სწორედ მეფე არშამის სასახლეში ჰპოვა, ხოლო მეფე ნიკომედე I-ის გარდაცვალების შემდეგ ძვ. წ. 254 წელს, იგი კვლავ სამსობლოში დაბრუნდა რათა საკუთარი მემკვიდრეობა მოეთხოვა ბითინიის ტახტზე.  არშამ I-ის გარდაცვალების შემდეგ, ძვ. წ. 228 წელს სამეფო ტახტზე მისი ვაჟი ქსერქსე ავიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მეფეების სია
* ორონთიდების დინასტია 
* სომხეთის ორონთიდების დინასტი
* ერვანდუნების (ორონთიდების) დინასტია 
* ერვანდუნების დინასტია - მეფეები და სატრაპები

კატეგორია:სომხეთის მეფეები
კატეგორია:კომაგენეს მეფეები
კატეგორია:სოფენეს მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 228
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
არტაბან III

**არტაბან III** — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. არტაბან III სამეფო ტახტზე ვონონ I-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 12 წელს და დასრულდა 38, მის შემდეგ კი ტახტზე გოტარზ II და ვარდანი ავიდნენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* არშაკიდები
* პართიის იმპერია, ირანის ისტორია

კატეგორია:არშაკიდები
კატეგორია:პართიის მეფეები
ვონონ II

**ვონონ II** — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ვონონ II სამეფო ტახტზე გოტარზ II-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 51 წელს და დასრულდა 51, მის შემდეგ კი ტახტზე ვოლოგეზ I ავიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* არშაკიდები
* პართიის იმპერია, ირანის ისტორია

კატეგორია:პართიის მეფეები
კატეგორია:არშაკიდები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
აზარმა

**აზარმა** — ნასოფლარი საქართველოში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში, ოსიაურის ჩრდილოეთით, ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ტილიანას მარჯვენა სანაპიროზე. 

## ისტორია
ნასოფლარი აზარმა მდინარე ტილიანას მარჯვენა სანაპიროზე მდებარეობს. ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები, აგრეთვე ქართული საისტორიო წყაროები აზარმას არ იცნობენ. 

1886 წლის აღწერით აქ ცხოვრობდა 18 კომლი (72 კაცი და 55 ქალი, სულ 127 კაცი). მოსახლეობა ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით მთლიანად ქართული იყო. 1930 წლის მონაცემებით, აზარმაში 70 კომლი ცხოვრობდა (186 კაცი და 211 ქალი, სულ 386 კაცი). მოსახლეობა ამ დროსაც ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით ქართულია.

აქ სახლობდნენ გვარები: ლომსაძეები, მოდებაძეები, ქიმერიძეები, ქურდაძეები, ჩუტკერაშვილები, ხმალაძეები, ჯიოშვილები...

1944 წელს აზარმის მოსახლეობა გადაასახლეს ახალციხის მხარეში და სოფელი  მოიშალა. 

აზარმის სახელით ცნობილია დასახლებული პუნქტი სამხრეთ საქართველოში, საიდანაც მომდინარეობს აზარმელთა ცნობილი ფეოდალური გვარი.

## ლიტერატურა
* *ლაცაბიძე თ.,* ,,ოსიაური", ხაშური, 2013 წ. გვ. 14–15
* *ლაბაძე ჯ.,* ტილიანას ხეობის სოფლების ისტორია, მასალები საქართველოს სოფლების ისტორიისათვის, ტ. IV, თბილისი, 2022
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ხაშურის მეცხრე საჯარო სკოლა

**ხაშურის მეცხრე საჯარო სკოლა** (სრული სახელი - *სსიპ - ქალაქ ხაშურის შოთა რუსთაველის სახელობის №9 საჯარო სკოლა*) — ქალაქ ხაშურის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება.

## ისტორია
ხაშურის მე–9 საჯარო სკოლა მდებარეობს ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. იგი დაარსდა 1972 წელს. სკოლის საერთო ფართია 2624 კვადრატული მეტრი. სკოლის ეზო კი მოიცავს 1.7 ჰა.

სკოლას აქვს სპორტული დარბაზი, სასადილო, საკონცერტო დარბაზი 250 მსმენელისათვის, კეთილმოწყობილი სანიტარული კვანძები და კაბინეტ-ლაბორატორიები. ცალკე ფლიგელი უჭირავს დაწყებით კლასებს, სადაც განთავსებულია თანამედროვე ტექნიკით აღჭურვილი საკლასო ოთახები, ხელოვნების კაბინეტი და იაკობ გოგებაშვილის სახელობის მემორიალური დარბაზი.

სკოლაში ასევე არსებობს ,,ქართული ენის”, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისადმი მიძღვნილი და ,,ჩირაღდნის" დარბაზები, ასევე დარბაზი სახელწოდებით ,,საქართველოს დიდება”.  მოსწავლეთა განათლების მიღების სამსახურშია საბუნებისმეტყველო, ხელოვნების და კომპიუტერების კაბინეტ-ლაბორატორიები.

დირექტორები:
* ლევან კაკიშვილი 1972-1981 – სკოლის პირველი დირექტორი, ცნობილი ჟურნალისტი და საზოგადო მოღვაწე
* თინათინ თიგიშვილი 1982–1989
* თამარ მახათაძე 1989-2007
* მურად მთვარელიძე 2007–2011 – მწერალი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი
* ალექსი ცერიაშვილი 2011–2014
* მამუკა ხაჩიძე 2014–დან

## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სკოლები
არზაკანის ღვთისმშობლის ეკლესია

**სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია** () — მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს კოტაიქის პროვინციის სოფელ არზაკანიდან 5 კილომეტრში ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართულებით, გზის მარჯვენა მხარე ტყიან ფერდობზე. ტაძარი აგებულია 1207 წელს. 

ნაგებობა გუმბათოვანი ყოფილა, მისი მასშტაბურობა, ორნამენტებისა და კედლის წარწერების სიმრავლე ცხადყოფს, რომ XIII საუკუნეში აქ ძლიერი რელიგიური კერა ყოფილა. მონასტერი შეისწავლა და მის შესახებ ნაშრომი გამოაქვეყნა გაგიკ სარქისიანმა.

## გალერეა 

Inccription in Arzakani church.JPG|წარწერა ეკლესიის შიდა ფასადზეჯაბა ლაბაძის ფოტო
Khachkar, Arzakani.JPG|კაჩკარი არზაკნის ღვთისმშობლის ეკლესიიდანჯაბა ლაბაძის ფოტო
St_Astvatsatsin,_Chorut_(1).jpg|საინფორმაციო დაფა ტაძარზე
St_Astvatsatsin,_Chorut.jpg|ტაძრის ორნამენტი

## ლიტერატურა 
* Գ. Սարգսյան, Արձանագրություն Թեղենյաց վանքից, Լրաբեր հաս. գիտ., 1997, N 8.

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
ელ-ამარა

**ელ-ამარა** (), ასევე ცნობილია **ამარას** სახელით — ქალაქი ერაყში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში და იგი არის მაისანის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი. მაისანის მუჰაფაზა მდებარეობს ირანის საზღვარზე, თუმცა არა ქალაქი ელ-ამარა, რადგან იგი საკუთარი მუჰაფაზის ზუსტად ცენტრშია მოქცეული. ქალაქი მდებარეობს მდინარე ტიგრის მარცხენა სანაპიროზე. ის 50 კილომეტრითაა დაშორებული ერაყის დედაქალაქ ბაღდადიდან.

ამარა მდებარეობს 12 მეტრზე ზღვის დონიდან, ხოლო მისი მოსახლეობა 2012 წლის აღწერის მონაცემებით 511 542 ადამიანს შეადგენდა. ელ-ამარას ჰყავს მერი. თანამედროვე ქალაქი დაარსებულია 1860 წელს, მაშინ, როდესაც ერაყზე ოსმალეთის იმპერია ბატონობდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მაისანის მუჰაფაზა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Marsh - GlobalSecurity.org
* Amarah - GlobalSecurity.org
* Iraq: Sorting Out Events in Amarah - Jeff Severns Guntzel - Google Groups

კატეგორია:ერაყის ქალაქები
ტირიდატ II

**ტირიდატ II** — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 30 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 22. პართიელებმა ფრაატ IV-ის წინააღმდეგ გამოიყენებს, მისი ჩამოგდების მიზნით. თუმცა, მოგვიანებით, როდესაც ფრაატი სკვითების დამხმარე არმიასთან ერთად დაბრუნდა ტირიდატი სირიაში გაიქცა, სადაც ოქტავიანე ავგუსტუს დახმარება სთხოვა, მაგრამ ოქტავიანემ დახმარებაზე უარი უთხრა, თუმცა დარჩენის ნება მისცა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* არშაკიდები
* პართიის იმპერია, ირანის ისტორია

კატეგორია:არშაკიდები
კატეგორია:პართიის მეფეები
დეტქი

**დეტქი** ან **Detq** () ― სომხური ბოი-ბენდი. შეიქმნა 2015 წელს. ჯგუფის პროდიუსერია არმან ამპი. მათი დებიუტი შედგა სიმღერით „MAMA“ (დედა). მღეროდნენ ხელოვნების ინსტიტუტში „ნარეკაცი“. 

პირველი სიმღერის „Forevermore“-ს ვიდეორგოლის პრეზენტაცია გაიმართა 2015 წლის 20 აპრილს გაფესჭიანის ხელოვნების ცენტრში. სომეხთა გენოციდის 100 წლისთავთან დაკავშირებით.

## სახელი 
„დეტქი“ () არის სამხედრო ტერმინი, რომელიც აღნიშნავს სამი ჯარის კაცისაგან შემდგარ გუნდს, რომელსაც ევალება ტერიტორიის დაზვერვა.

## წევრები 
## რესურსები ინტერნეტში
* Detq ― Forevermore

## სქოლიო
კატეგორია:სომხური ჯგუფები
დონ-აკინიუ

**დონ-აკინიუ** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 283 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რონდონოპოლისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 171 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3,71 კმ²-ზე. ფართობი 2 204 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მატუ-გროსუ
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
* *Estimativas da população para 1º de julho de 2009*
* [*Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil*](http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm) 

კატეგორია:მატუ-გროსუს შტატის მუნიციპალიტეტები
დიმიტრი ყიფიანის სახელობის სკოლა-პანსიონი

**წმიდა დიმიტრი ყიფიანის სახელობის სკოლა-პანსიონი** (სრული სახელი - *ა(ა)იპ საქართველოს საპატრიარქოს დიმიტრი ყიფიანის სახელობის სკოლა-პანსიონი*) — სურამისა და ხაშურის ეპარქიის კერძო სკოლა ქალაქ ხაშურში.

## ისტორია
საქართველოს საპატრიარქოს დიმიტრი ყიფიანის სახელობის სკოლა-პანსიონი დაარსდა 2010 წელს  ურბნისისა და რუისის მიტროპოლიტის მეუფე იობის ლოცვა - კურთხევით. სკოლაში ისწავლება ნუსხური, ფუნქციონირებს მედავითნეობის შემსწავლელი წრე.
 
სკოლაში სწავლობენ  გობელინს, ხატვას, ხელოვნების ისტორიას.  ფუნქციონირებს გალობის, მუსიკის, ცეკვის სტუდიები.   პერიოდულად ხორციელდება შემოქმედებითი თუ შემეცნებითი პროექტები. ფუნქციონირებს ჭიდაობის და ჭადრაკის წრეები.
 
სკოლა განთავსებულია 4 სართულიან შენობაში, რომელიც აღჭურვილია თანამედროვე მეთოდებით სწავლებისათვის საჭირო ყველა რესურსით: არის საინფორმაციო ტექნოლოგიების კაბინეტი, უზრუნველყოფილია ინტერნეტით, ბიბლიოთეკით. სკოლაში არის თანამედროვე ინფრასტრუქტურის მქონე სპორტდარბაზი, სასადილო, სააქტო დარბაზი. ასწავლებელს ჰყავს ექიმი, ლოგოპედი. სკოლას ემსახურება 2 მიკროავტობუსი.

2014 წლიდან სკოლას უძღვება ყოვლადუსამღველოესი სურამისა და ხაშურის ეპისკოპოსი სვიმეონი (ცაკაშვილი).

## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სკოლები
კატეგორია:დიმიტრი ყიფიანი
წყლის მანანა

**წყლის მანანა** () — მრავალ ან ერთწლოვანი მცენარეების გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. 25 - 150 (200) სანტიმეტრი სიმაღლის ბალახებია. მიწისქვეშა მხოხავი ყლორტები აქვთ. იშვიათად ქმნიან კორდს.    

50-მდე სახეობა გავრცელებულია დედამიწის სუბტროპიკულ და ზომიერად თბილ ქვეყნებში, ნაწილობრივ ტროპიკების მთიან რაიონებში. საქართველოში გვხვდება 5 სახეობა. შედარებით ფართოდ არის გავრცელებული G. arundinacea, G. fluitans, G. plicata.     

იზრდებიან ტენიან ადგილებში, მდინარისპირა მდელოებსა და ჭაობებში. საშუალო ღირსების საკვები ბალახია. გუდაფშუტა სოკოთი დაავადებული ნედლი მცენარე შხამიანია.   

## ლიტერატურა
  კატეგორია:მარცვლოვანნი
მაცი ხვიტია

**მაცი ხვიტია** — ანტონ ფურცელაძის ისტორიული რომანი. ზუგდიდში სასამართლოს გამომძიებლად მუშაობის შემდეგ თბილისში დაბრუნებულმა ანტონ ფურცელაძემ 1869-1870 წლებში დაწერა რომანი „მაცი ხვიტია“. 

## სიუჟეტი
სახალხო დღესასწაულზე მაცი ხვიტიას მოხდენილი ჯირითით მოხიბლული დედოფალი გურანდუხტი მას თავის ამალაში სამსახურს შესთავაზებს. მაცი უარს იტყვის და იმავე ღამეს დედოფლის ბრძანებით თურქეთში გასაყიდად მოტაცებულ გოგონებს, მათ შორის თავის სატრფოს, ეკას გაათავისუფლებს. ტყვეებით ვაჭრობის წინააღმდეგ მებრძოლი მაცი გურანდუხტის რისხვას არაერთხელ დაიმსახურებს. იგი თავისი რაზმით თურქეთისკენ მიმავალ ტყვეებით სავსე გემს თავს დაესხმის და ტყვეებს გაათავისუფლებს, შემდეგ კი ეკასთან ერთად გეზს თავისუფალი სვანეთისკენ აიღებს, სადაც საფრთხე აღარ დაემუქრებათ. გურანდუხტის მდევრები გაქცეულებს წამოეწევიან და დახოცავენ.

## პერსონაჟები
* **მაცი ხვიტია** — აბრაგი
* **ეკა** - მაცის სატრფო
* **კოჭოია**
* **ომარ მარღანია** 
* **ძგვიბი** 
* **ვალოდია** 

## ეკრანიზაცია 
ანტონ ფურცელაძის რომანის მიხედვით გადაღებულია ქართული მხატვრული ფილმი „მაცი ხვიტია“ რეჟისორ გიორგი შენგელაიას  მიერ. მთავარ როლს ასრულებენ მსახიობები: ალეკო გაბეჩავა, მანანა აბაზაძე, დოდო აბაშიძე და სხვები.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ანტონ ფურცელაძის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:1870 წლის რომანები
კატეგორია:სოციალური რომანები
კატეგორია:რეალისტური რომანები
კატეგორია:ისტორიული რომანები
კეჩარისი

**კეჩარისი** () — XI-XIII საუკუნეების სამონასტრო კომპლექსი სომხეთში. მდებარეობს კოტაიქის პროვინციის ქალაქ წაღკაძორში, ისტორიულ პროვინცია აირარატში. მონასტერი მდებარეობს ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში პამბაკის ქედის კალთებზე. კომპლექსის შემადგენლობაში შედის ორი სამლოცველო, გავითი და ძველი სასაფლაო XII-XIII საუკუნეების ხაჩკარებით.

## ისტორია 
კეჩარისის მონასტერი XI საუკუნეში დააარსეს ფაჰლავუნებმა. მისი მშენებლობა XIII საუკუნემდე გავრცელდა. 1033 წელს გრიგორ მაგისტროსმა წმინდა გრიგოლისა და წმინდა ნშანის ტაძარს შორის XI საუკუნეში ააგეო პატარა სამლოცველო, რომელიც მონასტრის დამაარსებლის გრიგოლ მაგისტროსის განსასვენებელი იყო. ამ ნაგებობამ დღემდე ვერ მოაღწია. 

ეკლესიის გავითი ააგეს XII საუკუნეში. მთავარი ეკლესიის სამხრეთით რამდენიმე ხაჩქარია, ასევე დგას მცირე XI საუკუნეში აგებული სურბ-ნშანის ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესია. 1203-1214 წლებში თვადმა ვასაკ ხახბაკიანმა ააგო მესამე მონასტერი. 

მონასტრის ეზოში მრავალი ხაჩქარია.

## გალერეა 

Kecharis - surb-Grigor church.JPG|სურბ-გრიგორის ეკლესია და გავითიჯაბა ლაბაძის ფოტო
Kecharis - surb-nshan church.JPG|სურბ-ნშანის ეკლესიაჯაბა ლაბაძის ფოტო
Kecharis - Katoghike.JPG|კათოღიკეჯაბა ლაბაძის ფოტო
Inscription on gavit door.JPG|წარწერა გავითის კარის თავზეჯაბა ლაბაძის ფოტო
Khachkar (kecharis)-2.JPG|ხაჩქარებიჯაბა ლაბაძის ფოტო
Khachkar (Kecharis).JPG|ხაჩქარებიჯაბა ლაბაძის ფოტო

## რესურსები ინტერნეტში
* Кечарис (монастырь) 
* Монастырский комплекс Кечарис
* KECHARIS MONASTERY COMPLEX Virtual Tour 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
კატეგორია:XI საუკუნის ეკლესიები
გვადი ბიგვა

**გვადი ბიგვა** — ლეო ქიაჩელის სოციალური რომანი კოლექტივიზაციის შესახებ. რომანის იდეური ხაზია, ახალი ტიპის ადამიანის ჩამოყალიბება, რაც ნაჩვენებია მთავარი გმირის, გვადი ბიგვას ფერისცვალებით, რეაქციული ძალებისა და სოფლის გლეხობის ინტერესების ჭიდილით. რომანში დახატულია კოლექტიური შრომის სცენები, კოლმეურნეთა სახეები, მათი აღფრთოვანება და სიხარული ახალი ცხოვრებით. 

## სიუჟეტი
რომანის სიუჟეტი ემთხვევა 1930-იანი წლების იმ პერიოდს ემთხვევა, როცა ქართული სოფლის კოლექტივიზაცია უკვე დამთავრებულია, სოფლის გლეხობა გაერთიანებულია კოლმეურნეობებში. გლეხები ენთუზიაზმით შრომობენ, საუკეთესო ოდა-სახლებს იშენებენ, სოფლები ერთმანეთს ეჯიბრებიან ამ მშენებლობაში. რომანი ცდილობს აჩვენოს საკოლმეურნეო ცხოვრების უპირატესობა ინდივიდუალურთან შედარებით. 

რომანის მთავარი გმირი, გვადი ბიგვა, მომხიბვლელი და უქნარა ადამიანია, რომელიც განუწყვეტლივ ცდილობს, თავი აარიდოს საქმეს. ის ზოგჯერ ახერხებს ამას, მაგრამ მისწრაფება ფულისკენ ზოგჯერ მძიმე მდგომარეობაში აგდებს. მას აქვს ქართული ხალხური ზღაპრის პერსონაჟის ― ნაცარქექიას ― თვისებები. გვადი ბიგვას ხუთი შვილი ჰყავს. ძლიერი მამობრივი გრძნობა, სასიცოცხლო ინსტუიქტები და გარემოცვა მას საბოლოოდ უბიძგებს ჩაებას კოლმეურნეობის საქმიანობაში. 

გვადი ბიგვას საკუთარ კაცურ ღირსებაში დარწმუნებას და არჩილ ფორიას, რომელიც რომანში წარმოდგენილია შენიღბულ რეაქციულ ძალად, ზეგავლენისაგან თავდახსნის სიხარულს მოსდევს არჩილის უნებლიე მკვლელობა — სისხლიანი ზღვარი დღევანდელსა და ხვალინდელს შორის.

რომანში ასევე ასახულია კერძო მესაკუთრე გლეხობა (გოჩა სალანდია), ახალგაზრდა კომუნისტები — კომკავშირის უჯრედის მდივანი - ნაია, კლუბის გამგე — ელიკო, პიონერთა მეთაური — ბარდღუნია.

## გამოცემა
„გვადი ბიგვა“ 1937 წელს გამოქვეყნდა ჟურნალ „მნათობში“. ცალკე წიგნად დაიბეჭდა 1938 წელს. 

1939 წელს ითარგმნა და გამოიცა რუსულ ენაზე ლიტერატურულ ალმანახში, ხოლო 1940 წელს გამოიცა ცალკე წიგნად და 1941 წელს მიენიჭა სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია. რომანი ითარგმნა და გამოიცა საბჭოთა კავშირის თითქმის ყველა რესპუბლიკაში. რომანი თარგმნილია 18 სხვადასხვა ენაზე, მათ შორის ინგლისურად გამოიცა სამჯერ, ასევე თარგმნილია ბულგარულ, ესპანურ, გერმანულ და ჩინურ ენებზე.

## ეკრანიზაცია
გიორგი კახაბრიშვილმა 1977 წელს გადაიღო ნაწარმოების სამსერიიანი ეკრანიზაცია, რომელშიც მთავარ როლს ეროსი მანჯგალაძე ასრულებს.

## სქოლიო
კატეგორია:ლეო ქიაჩელის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:1937 წლის რომანები
კატეგორია:სოციალური რომანები
კატეგორია:რეალისტური რომანები
ისქენდერუნი

**ისქენდერუნი** () — ქალაქი სამხრეთ თურქეთში, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. შედის ჰათაის პროვინციის შემადგენლობაში. მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე და არის 4 მეტრზე ზღვის დონიდან. ისქენდერუნი საკურორტო ქალაქია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 244 970 ადამიანს შეადგენდა, რომელთა უდიდესი ნაწილი ეროვნებით თურქია. ქალაქის ფართობი 228 კმ²-ია.

ჰათაის პროვინცია მდებარეობს სირიის საზღვართან, თუმცა არა ქალაქი ისქენდერუნი. ესაზღვრება საკუთარი პროვინციის ქალაქები: დიორთიოლი, ქირიქჰანი, ანთაქია (ჰათაის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი) და სამანდაღი. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჰათაის პროვინცია
* თურქეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* ისქენდერუნი 
* ისქენდერუნის ფოტოები 
* ისქენდერუნის სიახლეები 
* ინფორმაცია ისქენდერუნზე  

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ბაალშამინის ტაძარი

**ბაალშამინის ტაძარი** — ტაძარი სირიაში. ბაალშამინი პალმირის უძველეს ტაძრად ითვლება. აგებულია ძვ. წ. II საუკუნეში . ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ, V საუკუნეში, ბაალშამინი ქრისტიანულ ეკლესიად იქცა. 

2015 წლის აგვისტოში, ტაძარი ე. წ. „ისლამური სახელმწიფოს“ ტერორისტებმა დაანგრიეს.

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სირიაში
ტირიდატ III

**ტირიდატ III** — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ტირიდატი ფრაატ IV-ის შვილიშვილი იყო, ის რომში გაგზავნეს, როგორც მძევალი, სადაც მან განათლებაც მიიღო. როდესაც არტაბან III-ს აუჯანყდნენ, აჯანყებულებმა დახმარება რომს სთხოვეს, რომმა კი მათ ახალი მეფე ტირიდატე შესთავაზა, თავდაპირველად მატ მიაღწიეს გამარჯვება და ტახტიდან ჩამოაგდეს არტაბა III, თუმცა მოგვიანებით არტაბანი დაბრუნდა და ტახტი დაიბრუნა. ტირიდატ III სამეფო ტახტზე არტაბან III-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 36 წელს და დასრულდა 37, მის შემდეგ კი ტახტზე კვლავ არტაბან III ავიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* არშაკიდები
* პართიის იმპერია, ირანის ისტორია

კატეგორია:არშაკიდები
კატეგორია:პართიის მეფეები
ვოლოგეზ II (პართია)

**ვოლოგეზ II** — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. ვოლოგეზ II სამეფო ტახტზე ვოლოგეზ I-ის დროს ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო 105 წელს და დასრულდა 147, მის შემდეგ სამეფო ტახტზე პაკორ II.

## რესურსები ინტერნეტში 
* არშაკიდები
* პართიის იმპერია, ირანის ისტორია

კატეგორია:არშაკიდები
კატეგორია:პართიის მეფეები
მეისნერის ეფექტი

thumb|right|მეისნერის ეფექტი. მაგნიტური ველის ძალწირები გამოდევნილნი არიან ზეგამტარიდან, როდესაც ის იმყოფება კრიტიკულ ტემპერატურაზე ქვემოთ

**მეისნერის ეფექტი** — მოვლენა, როდესაც მაგნიტური ველი გამოიდევნება ზეგამტარიდან და გადადის ზეგამტარულ მდგომარეობაში. ეს მოვლენა აღმოაჩინეს გერმანელმა ფიზიკოსებმა მეისნერმა და ოსჩენფილდმა როდესაც ზომავდნენ მაგნიტური ველის განაწილებას ზეგამტარის გარეთ. თუ მაგნიტურ ველში მოთავსებულ ნიმუშსს გავაციებთ კრიტიკულ ტემპერატურამდე, მასში არსებული ველის განულდება, გამოიდევნება. ეს მოვლენა არ აღიწერება კლასიკური მექანიკით და ზეგამტარებისთვის დამახასიათებელ ერთ-ერთ თვისებას წარმოადგენს.

## განმარტება
[thumb|right|მაგნიტის [მაგნიტური ლევიტაცია თხევადი აზოტით გაციებულ ზეგამტარზე.]]
სუსტ მაგნიტურ ველში ზეგამტარი გამოდევნის თითქმის მთელ მაგნიტურ ველს. ეს გამოწვეულია ზედაპირზე წარმოქნილი ელექტრული დენის მიერ. ეს ზედაპირული დენი ქმნის მაგნიტურ ველს, რომელიც ანულებს ნიმუშის მოცულობაში არსებულ ველს. ნიმუშის ზედაპირზე, ველი სრულიად არ ნულდება, მაგნიტური ზედაპირის სისქე ზეგამტარი ნიმუშის ერთ-ერთი მახასიათებელი სიდიდეა და ცნობილია როგორც შეღწევის სიღმე. ნებისმიერი იდეალური გამტარი, მაგნიტურ ველში მოთავსებისას წარმოქმნის ზედაპირულ დენებს, რომელიც, თავის მხრივ, ქმნის გამანულებელ მაგნიტურ ველს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ზეგამტარობა

## რესურსები ინტერნეტში
* Maglev Trains  Audio slideshow from the National High Magnetic Field Laboratory discusses magnetic levitation, the Meissner Effect, magnetic flux trapping and superconductivity.
* Meissner Effect (Science from scratch) Short video from Imperial College London about the Meissner effect and levitating trains of the future.
* Introduction to superconductivity  Video about Type 1 Superconductors: *R*=0/Transition temperatures/**B** is a state variable/Meissner effect/Energy gap (Giaever)/BCS model.
* Meissner Effect (Hyperphysics)
* Historical Background of the Meissner Effect 

## სქოლიო
კატეგორია:ზეგამტარობა
კატეგორია:მაგნეტიზმი
მოგზაურობა დედამიწის ცენტრისკენ

**მოგზაურობა დედამიწის ცენტრისკენ** () — ფრანგი მწერლის, ჟიულ ვერნის სამეცნიერო-ფანტასტიკური ჟანრის რომანი, რომელიც პირველად 1864 წელს გამოიცა. იგი ვერნის რიგით მე-2 რომანია.

## სიუჟეტი 
მოქმედება იწყება 1863 წლის მაისში, გერმანიის ქალაქ ჰამბურგში. ისტორიას მოგვითხრობს გერმანიაში ცნობილი პროფესორის, ოტო ლიდენბროკის ობოლი ძმისშვილი აქსელ ლიდენბროკი.

ერთ დღეს, ძველი წიგნის თვალიერებისას, პროფესორი ლიდენბროკი XVI საუკუნეში მოღვაწე ისლანდიელი მეცნიერის, არნე საკსუნემის კრიპტოგრამას აღმოაჩენს, რომლის ამოხსნასაც აქსელი მოახერხებს. არნე საკსუნემის ეს ჩანაწერი, მიუთითებს იმაზე, რომ ადამიანს შეუძლია მიაღწიოს დედამიწის ცენტრს, თუ იგი ისლანდიაში მდებარე ვულკან სნეფლსის კრატერში ჩავა. ოტო ლიდენბროკი გადაწყვეტს, რომ ეს თავად გააკეთოს და აქსელთან ერთად ისლანდიაში მიემგზავრება.

ისლანდიაში პროფესორი ვინმე ჰანსს დაიქირავებს, ვინც მშვიდი, აუღელვებელი ადამიანი და თავისი ბატონის ყველა ბრძანებას უყოყმანოდ ასრულებს. თავდაპირველად, მოგზაურობა წარმატებით იწყება, მაგრამ პირველი პრობლემები მაშინ იწყება, როცა მოგზაურებს წყლის მარაგი შემოაკლდებათ და შემდეგ საბოლოოდ გამოელევათ. აქსელი უკვე სიკვდილის პირას არის, მაგრამ მამაცი და უშიშარი ჰანსი წყაროს აღმოჩენას მოახერხებს, რითაც მოგზაურებს საშუალება ეძლევათ განაგრძონ საკუთარი უჩვეულო მოგზაურობა.

მოგზაურების თავგადასავალი მართლაც, რომ ძალზე უჩვეულოა. აქ აღმოაჩენენ უკიდეგანო ზღვას, ცას, რამდენიმე ათასი წლის წინ გადაშენებულ ცხოველებს, პირველყოფილ ადამიანს და ა.შ. მაგრამ ისინი მაინც ვერ მიაღწევენ დედამიწის ცენტრს და ძლივს გამოასწრებენ ვულკანის ამოხეთქვას. ისინი ამოვლენ იტალიის კუნძულ სტრომბოლზე, რომელშიც მოქმედი ვულკანია და სწორედ ეს ვულკანი ამოხეთქავს.

ამის შემდეგ, ისინი ბრუნდებიან ჰამბურგში. აქსელი ცოლად ირთავს გრაუბენს, ვინც დიდი ხნის განმავლობაში უყვარდა. პროფესორი ლიდენბროკი საკუთარი უჩვეულო მოგზაურობით მთელ მსოფლიოში ცნობილი ხდება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* *A Journey to the Centre of the Earth*  (Griffith and Farran, 1871) entire early English translation.
* *Journey to the Centre of the Earth* and PDF Full text of the Oxford University Press translation, with introduction, notes and appendices. Most modern translation available online.
* *Journey into the Interior of the Earth*  (Malleson, trans.; Ward, Lock & Co., 1877) from JV.Gilead.org.il
* *A Journey to the Interior of the Earth* (Malleson, trans.; Ward, Lock & Co., 1877) in easy to read HTML format.
*  (English)
* Free Audio Book  of "Journey to the Center of the Earth" from The Drama Pod 

კატეგორია:ჟიულ ვერნის რომანები
კატეგორია:1864 წლის რომანები
ალექსანდრე იოსელიანი

**ალექსანდრე (საშკა) იოსელიანი** (დ. 29 ივლისი, 1952 — გ. 1993) — ქართველი მსახიობი.

## ბიოგრაფია
ალექსანდრე (საშკა) გივის ძე იოსელიანი დაიბადა 1952 წლის 29 ივლისს გივი იოსელიანისა და ნინო წეროძის ოჯახში.  1969–1973 წლებში სწავლობდა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტზე. საშკა იოსელიანს არაერთი როლი აქვს შესრულებული ქართულ თეატრსა და კინოში. იგი 1993 წელს აფხაზეთის ომში დაიღუპა.

საშკა იოსელიანი ასევე ცნობილი ქართველი მსახიობის, ხათუნა იოსელიანის უმცროსი ძმაა.

## ფილმოგრაფია
*1966: „კედელი“ (გოგი) რეჟ. ალექსანდრე (ალეკო) ნინუა
*1975: „არ დაიჯერო, რომ აღარა ვარ“  რეჟ. ყარამან (გუგული) მგელაძე
*1975: „გაქცევა გათენებისას“ (კორნეტი) რეჟ. სიკო დოლიძე
*1977: „ჰობოი“ რეჟ. რევაზ კეზელი
*1978: „დათა თუთაშხია“ (ვახტანგ შალითური) რეჟისორები გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე, გურამ (გიზო) გაბესკირია
*1988: „ზეიმი“ რეჟ. ირაკლი შავლიაშვილი
*1992: „ოქროს ობობა“  (კახი) რეჟისორები მიხეილ ანთაძე, გიორგი (გოგი) ქავთარაძე, დავით კვირცხალია

## რესურსები ინტერნეტში
* ალექსანდრე (საშკა) იოსელიანი   
*     

კატეგორია:დაბადებული 29 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები
დმაშენის სურბ-თადევოსის ეკლესია

**დმაშენის სურბ-თადევოსის ეკლესია** () — VII საუკუნის სომხური ეკლესია. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციის სოფელ დმაშენში. აგებულია ქალკიდონი-კათოლიკოსების მმართველობის პერიოდში და არის გეღარქუნიქის პროვინციაში პირველი ეკლესია. 

ეკლესია ჯვარ-გუმბათოვანია. 1907 წლის მიწისძვრის შემდეგ აღადგინეს თავდაპირველ სტილში. 

## რესურსები ინტერნეტში
*
*DDMASHEN (Gegharkunik) - Union of Communities of Armenia 
*Ddmashen Church, Armeniapedia.org

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები
მიხეილ ხაჩიძე

**მიხეილ ხაჩიძე**  (დ. 9 დეკემბერი, 1990) — ქართველი ჟურნალისტი, ტელე და რადიო-კორესპონდენტი. ამჟამად არის ტელეკომპანია მაესტროს საინფორმაციო სამსახურის რეპორტიორი. მუშაობს საერთაშორისო თემებსა და კონფლიქტებზე.  სხვადასხვა დროს წერდა ქართული გაზეთებისთის, თანამშრომლობდა საინფორმაციო სააგენტოებთან.  დღესდღეობით წერს გერმანულენოვანი გამოცემებისთისაც. ასევე დაკავებულია PR საქმიანობით. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ერთ-ერთი სიუჟეტი „მაესტროზე“
*ერთ-ერთი სიუჟეტი
*ერთ-ერთი სიუჟეტი
*მიხეილ ხაჩიძის ინტერვიუ საქართველოში გერმანიის ელჩთან
*იყო პატრიოტი, ნიშნავს, იყო უიშვიათესი!
*"Die Zeit"

კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1990