open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ღამე შეჭამს მსოფლიოს

**ღამე შეჭამს მსოფლიოს** () — 2018 წლის ფრანგული საშინელებათა ფილმი, რომლის რეჟისორია დომინიკ როშე, პროდიუსერები არიან კაროლ სკოტა, სიმონ არნალი, კაროლინ ბენიუ, სცენარისტები — ჯერემი გეზი და გიომ ლემანი. მონაწილეობენ: ანდერს დანიელსენ ლიე, გოლშიფთე ფარაჰანი, დენი ლავანი. დაფუძნებულია მარტენ პაჟის ამავე სახელწოდების რომანზე. ფილმის მთვარი გმირია სემი. წვეულების მეორე დღეს იგი აღმოაჩენს, რომ პარიზი მოიცვა ზომბებმა და ცდილობს გადაურჩეს ზომბი-აპოკალიპსს. 

„ღამე შეჭამს მსოფლიოს“ პრემიერა გაიმართა ანჟის კინოფესტივალზე 2018 წლის 13 იანვარს, ხოლო, საფრანგეთის კინოთეატრებში ნაჩვენები იქნა 2018 წლის 7 მარტს.

ფილმმა მიიღო დადებითი შეფასებები კინოკრიტიკოსებისგან. საერთო განხილვების საიტზე Rotten Tomatoes ფილმის საერთო რეიტინგია 83% (31 მიმოხილვაზე დაყრდნობით). 

## რესურსები ინტერნეტში
*
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფრანგული ზომბი-ფილმები
კატეგორია:2018 წლის საშინელებათა ფილმები
ბრენტ უიკსი

**ბრენტ უიკსი** (; დ. 7 მარტი, 1977) — ამერიკელი ფენტეზის ჟანრში მოღვაწე მწერალი.

## ადრეული ცხოვრება 
ბრენტ უიკსი დაიბადა 1977 წლის 7 მარტს, მონტანაში. საშუალო განათლება მიიღო უაითფიშის სკოლაში. 2000 წელს დაამთავრა ჰილზდეილის კოლეჯი ხარისხით ინგლისურ ენაში. როგორც თავად ამბობს, რომანების წერის დაწყება მას ოქსფორდში გატარებულმა სემესტრმა გადააწყვეტინა, რამაც მასზე, როგორც პიროვნულ, ისე პროფესიონალურ დონეზე, ძლიერი გავლენა მოახდინა. სანამ მწერლობას დაიწყება, ხანმოკლე დროით მუშაობდა ჯერ მასწავლებლად ორეგონში, სეილემის აკადემიაში, შემდეგ კი ბარმენად.

იგი ცხოვრობს და მუშაობს ორეგონში.

## შემოქმედება 
უიკსის პირველი ნაშრომი „ღამის ანგელოზის“ ტრილოგია () გამოქვეყნდა „Orbit Books„-ის მიერ 2008 წელს. პირველი წიგნი ტრილოგიიდან არის „ჩრდილების გზა“ (), რომელიც ნათარგმნია 10 ენაზე.

„ნათლისმტვირთველის“ () სერიის პირველი წიგნი „შავი პრიზმა“ გამოქვეყნდა 2010 წელს. თავდაპირველად განზრახული იყო, რომ „ნათლისმტვირთველი“ იქნებოდა ტრილოგია, მაგრამ 2012 წელს გამომცემლებმა გაავრცელეს ინფორმაცია მეოთხე წიგნის გამოსვლის შესახებ.

2016 წლის 11 მაისს ბრენტ უიკსმა თავის საიტზე განაცხადა, რომ „სისხლიანი სარკე“ () გამოქვეყნდებოდა 2016 წლის 25/27 ოქტომბერს, აგრეთვე სერია „ნათლისმტვირთველში“ () იქნებოდა არა ოთხი, არამედ ხუთი წიგნი. სტატიაში არ იყო მითითებული მეხუთე წიგნის გამოსვლის თარიღი.

საბოლოოდ, მეხუთე წიგნის () გამოშვების დროდ დასახელდა 2019 წლის შემოდგომა.

## ძირითადი შრომები
* „ღამის ანგელოზების ტრილოგია“ 
** 2008 — „The Way of Shadows“
** 2008 — „Shadow's Edge“
** 2008 — „Beyond the Shadows“
* 2014 — „ჩრდილების გზა:გრაფიკული ნოველა“
* „ნათლისმტვირთველის“ სერია
** 2010 — „The Black Prism“
** 2012 — „The Blinding Knife“
** 2014 — „The Broken Eye“
** 2016 — „The Blood Mirror“
** 2019 — „The Burning White“

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ბრენტ უიკსი — კონგრესის ბიბლიოთეკა

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ჰილზდეილის კოლეჯის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არიელ მთავარანგელოზი

**არიელი** (, „არი'ელ“, „არაელ“ ან „არიაელ“) — ანგელოზი რომელიც ნახსენებია ებრაულ და ქრისტიანულ მისტიციზმსა და აპოკრიფიაში. არიელი  ნიშნავს „ღვთის ლომს“. გვხვდება ებრაულ ბიბლიაში ესაიას 29:1, 29:2 და 29:7-ში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ურიელი

## რესურსები ინტერნეტში
* ებრაული ენციკლოპედია

კატეგორია:ანგელოზები იუდაიზმში
კატეგორია:ანგელოზები ქრისტიანობაში
დევნილების რეზოლუცია (2018)

**აფხაზეთიდან, საქართველო და ცხინვალის რეგიონიდან/სამხრეთ ოსეთი, საქართველო იძულებით გადაადგილებულ პირთა და ლტოლვილთა სტატუსის შესახებ** - გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური ასამბლეის მიერ 2018 წელს მიღებული რეზოლუცია, რომელიც აფხაზეთიდან და ცხინვალის რეგიონიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა და ლტოლვილთა სტატუსს ეხებოდა.

რეზოლუციას მხარი 81-მა სახელმწიფომ დაუჭირა; წინააღმდეგი 16 იყო, ხოლო 62-მა თავი შეიკავა.

რეზოლუცია 2018 წლის 12 ივნისს, ქალაქ ნიუ-იორკში, გაერო-ს გენერალურმა ასამბლეამ, 72-ე სესიაზე, კვლავ მიიღო საქართველოს მიერ ინიციირებული რეზოლუცია „აფხაზეთიდან, საქართველო და ცხინვალის რეგიონიდან/სამხრეთ ოსეთი, საქართველო იძულებით გადაადგილებულ პირთა და ლტოლვილთა სტატუსის შესახებ". გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური ასამბლეა რეზოლუციას 2008 წლიდან იღებს, რითიც განამტკიცებს დევნილთა ფუნდამენტურ უფლებებს, უპირველესად, საკუთარ საცხოვრებელ ადგილებში ნებაყოფლობითი, უსაფრთხო და ღირსეული დაბრუნების უფლებას.

## სქოლიო
კატეგორია:გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუციები
კატეგორია:2018 წელი გაეროში
რუსეთის 58-ე საერთო-საჯარისო არმია

**რუსეთის 58-ე საერთო-საჯარისო არმია** ასევე **58-ე არმია** () — რუსეთის სამხედრო-სახმელეთო ძალების არმია, რომლის შტაბი მდებარეობს ქალაქ ვლადიკავკაზში, ჩრდილოეთ ოსეთი-ალანია, რომელიც შედის რუსეთის სამხრეთის სამხედრო ოლქის შემადგენლობაში. 58-ე არმია შეიქმნა 1941 წელს, როგორც საბჭოთა კავშირის წითელი არმიის ნაწილი, ხოლო 1995 წლიდან რუსეთის არმიის ნაწილია.

## ჩეჩნეთის მეორე ომი (1999-2000)
1995 წელს, ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო ოლქის 42-ე სამხედრო კორპუსისგან, 58-ე არმიის შტაბი შეიქმნა ქალაქ ვლადიკავკაზში. ჩეჩნეთის მეორე ომის დროს, 58-ე არმიის მეთაური იყო გენერალი ვლადიმერ შამანოვი.

## რუსეთ-საქართველოს ომი (2008)
2008 წლის 3 აგვისტოს, რუსეთის 58-ე არმიის 5 ბატალიონი როკის გვირაბის მახლობლად დაბანაკდა, რომელიც საქართველოს სეპარატისტულ ცხინვალის რეგიონს რუსეთთან აკავშირებს ჩრდილოეთ ოსეთის მეშვეობით.

2008 წლის 8 აგვისტოს,  რუსეთის 58-ე არმიამ გადაკვეთა საქართველოს სახელმწიფო საზღვარი და ქართული სამხედრო ძალების წინააღმდეგ ბრძოლაში მონაწილეობა მიიღო, ძირითადად ქალაქ ცხინვალში. მაშინდელი 58-ე არმიის მეთაური, გენერალი ანატოლი ხრულიოვი საბრძოლო მოქმედებების დროს დაიჭრა.

## რუსეთის სამხედრო ინტერვენცია უკრაინაში (2014-)
right|thumb|BM-21 "27777" სარაკეტო დანადგარი გამოფენაზე კიევში, 2014.
2014 წლის ივნისში, უკრაინის სამხედრო სახმელეთო ჯარმა ხელში ჩაიგდეს დაზიანებული BM-21 Grad ტიპის სარაკეტო დანადგარი, რომელიც უკრაინელებმა რუსეთის 58-ე არმიის სამხედრო აღჭურვილობას მიაკუთვნეს.

2016 წლის 18 აგვისტოს, 58-ე არმიის მეთაური გენერალ-მაიორი სერგეი კუზოვლევი გახდა. 2016 წლის ბოლოსთვის, რუსეთის თავდაცვის საინისტრომ გამოაცხადა, რომ 42-ე მოტომსროლელთა დივიზია შეიქმნა მე-8, მე-17 და მე-18 გვარდიის მოტომსროლელთა ბრიგადებისგან. 2017 წლის იანვარში, 20-ე საერთო-საჯარისო არმიის მეთაურად გენერალ-მაიორი ევგენი ნიკიფოროვი დაინიშნა.

## სქოლიო
058
კატეგორია:რუსეთის არმია
კატეგორია:1941 წელს შექმნილი სამხედრო ნაწილები და ფორმირებები
ჯორჯ რომერო

**ჯორჯ ენდრიუ რომერო** (; დ. 4 თებერვალი, 1940 — გ. 16 ივლისი, 2017) — ამერიკული წარმოშობის კანადელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და მემონტაჟე, ცნობილი მისი სატირული ზომბი-აპოკალიპსური ფილმებით. 

ჯორჯ ენდრიუ რომერო დაიბადა 1940 წლის 4 თებერვალს, ბრონქსში, ნიუ-იორკში, ანა დვროსკის და ჯორჯ რომეროს ოჯახში. კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ — 1960 წელს, რომერომ დაიწყო მოკლემეტრაჟიანი ფილმების და სატელევიზიო რეკლამების გადაღება. 1960-იანი წლების ბოლოს მის მეგობრებთან ერთად ჩამოაყალიბა კომპანია „Image Ten Productions“ — კომპანია, რომელმაც მოგვიანებით აწარმოა საკულტო ფილმად აღიარებული „ცოცხალი მკვდრების ღამე“ (1968), რომელიც ფილმების ეროვნული რეესტრის მიერ დაცულია კონგრესის ბიბლიოთეკაში, როგორც „კულტურულად, ისტორიულად ან ესთეტიკურად მნიშვნელოვანი ნაშრომი. მისი სხვა ნამუშევრებია: „გარდაცვლილთა განთიადი“ (1978), „გარდაცვლილთა დღე“ (1985), „შეშლილები“, „მარტინი“ (1978), „საშინელებათა კალეიდოსკოპი“ (1982), „მკვლელი მაიმუნი“ (1988), „ბნელი ნახევარი“ (1993) და „თავზეხელაღებული“ (2000). იგი აგრეთვე ტელესერიალ „საშიში ზღაპრების“ შექმნელი და აღმასრულებელი პროდიუსერია. 

რომერო მიჩნეულია საშინელებათა ჟანრის პიონერად და მოიხსენიება, როგორც „ზომბი-ფილმების მამა“. მან გავლენა მოახდინა უამრავ კინემატოგრაფისტსა და მწერალზე, მათ შორისაა კომიქსების მწერალი რობერტ კირკმენი, აგრეთვე რეჟისორები: სეთ გრემ-სმითი, ედგარ რაიტი და ჯეკ ტომას სმითი. 

ჯორჯ რომერო გარდაიცვალა ფილტვის კიბოთი 77 წლის ასაკში, 2017 წლის 16 ივლისს, ტორონტოში.

## ფილმები
## რესურსები ინტერნეტში
*
*რომეროს მოკლე ბიოგრაფია  „New York Times“-ზე
*
*
*
*Senses of Cinema: Great Directors Critical Database
*George Romero @ THE DEUCE: Grindhouse Cinema Database

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი სცენარისტები
კატეგორია:ამერიკელი მემონტაჟეები
კატეგორია:კანადელი სცენარისტები
კატეგორია:კანადელი მემონტაჟეები
კატეგორია:კანადელი კინორეჟისორები
კატეგორია:საშინელებათა ფილმების რეჟისორები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
ვიტერბეზე (საფეხბურთო კლუბი)

**ვიტერბეზე** () — იტალიური საფეხბურთო კლუბი, ქალაქ ვიტერბოდან. ვიტერბეზე ამჟამად იტალიის სერია C-ში ასპარეზობს. 

## ისტორია 
კლუბი დაარსდა 1908 წელს. 2004 წელს ხელახლა შეიქმნა „ვიტერბეზე კალჩოს“ სახელით, თუმცა 2006 წლის ზაფხულში თავდაპირველ სახელს — ვიტერბეზეს დაუბრუნდა. 

## ფერები და სიმბოლიკა 
გუნდის ფერები ყვითელი და ლურჯია. გერბზე გამოსახულია ლომის ფიგურა. ლომი ქალაქ ვიტერბოს დიდგვაროვანთა ისტორიული სიმბოლოა, რამაც კლუბის სიმბოლიკაზეც ჰპოვა ასახვა. ადგილობრივი ფანები გუნდს ლურჯი-ყვითელი ლომების მეტსხელითაც მოიხსენიებენ. 

## სტადიონი
გუნდი საშინაო მატჩებს ატარებს ენრიკო როკის სახელობის სტადიონზე, რომელიც აშენდა 1930 წელს და 5 500 მაყურებელს იტევს..

## რესურსები ინტერნეტში
*  

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:სერია C-ს კლუბები
გიბრალტარის პრემიერ ლიგა 2018-2019

**გიბრალტარის პრემიერ ლიგა 2018-2019** — გიბრალტარის პრემიერ ლიგის 120-ე გათამაშება. ჩემპიონატი დაიწყო 2018 წლის 13 აგვისტოს. მონაწილეობს 10 გუნდი.

## მონაწილეები და მათი სტადიონები
## ცხრილი
## სეზონის სტატისტიკა
### ბომბარდირები
## მშრალად შენახული კარი
## რესურსები ინტერნეტში
* გიბრალტარის ფეხბურთის ასოციაცია 

კატეგორია:ფეხბურთი გიბრალტარში
კატეგორია:გიბრალტარის პრემიერ ლიგა
მესი (2017 წლის ფილმი)

**მესი (2017 წლის ფილმი)** — 2017 წელს ინდოეთში გადაღებული ფილმი, მისი რეალიზაცია მოხდა 2017 წლის 26 მაისს, სცენარის ავტორია რიინგო ბანერჯი, ფილმს სახელი დაერქვა იმის გამო, რომ სიუჟეტი უკავშირდება ლიონელ მესის.

=სიუჟეტი=

ფილმი მოგვითხრობს ორი ძმის ცხოვრებაზე, უფროსი ძმა პროსუნი არაფერს აკეთებს თავის შეყვარებულთან ფლირტაობის გარდა. უმცროსი ძმა, ჩოტუ კი ფლობს ფეხბურთის ყველა ფინტს და კარგად თამაშობს ფეხბურთს, მას მაისურზე აქვს წარწერა „მესი”... (გასაგრძელებელი)

## რესურსები ინტერნეტში
* https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Messi-magic-in-desi-Movie/articleshow/9693163.cms

კატეგორია:2017 წლის ფილმები
კატეგორია:ინდური ფილმები
ჟორჟ კლემანსო

**ჟორჟ ბენჟამინ კლემანსო** (; დ. 28 სექტემბერი, 1841, მუირონანპარე — გ. 24 ნოემბერი, 1929, პარიზი) — საფრანგეთის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი. საფრანგეთის რადიკალური პარტიის ლიდერი. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა ფრანგი პოლიტიკური აქტივისტის ოჯახში. ფიზიკის განხრით უმაღლესი განათლება ნანტის უნივერისტეტში მიიღო. შემდგომში პარიზში მოიპოვა მედიცინის დოქტორის ხარისხი. ადრეული ასაკიდან ჩაება პოლიტიკურ საქმიანობაში, იყო ანტიკლერიკალური რადიკალური მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი. 1861 პარიზში თანამებრძოლებთან ერთად დააარსა ყოველკვირეული გაზეთი „Le Travail“. 1862 დააპატიმრეს დემონსტრაციის გამართვისათვის. ნაპოლეონ მესამის რეჟიმთან დაპირისპირების შემდეგ იძულებული გახდა, ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადასულიყო საცხოვრებლად და სამუშაოდ. მესამე რესპუბლიკის პერიოდში დაბრუნდა სამშობლოში, აირჩიეს წარმომადგენელთა საბჭოს წევრად. შემდგომში აგრძელებდა პოლიტიკურ და ჟურნალისტურ საქმიანობას. ეწინააღმდეგებოდა სინო-ფრანგულ ომს. 1906 რადიკალურ პარტიასთან ერთად მოიგო არჩევნები და გახდა ქვეყნის პრემიერ მინისტრი. 1909 წელს დატოვა პრემიერ-მინისტრის პოსტი. 1917 წლის ნოემბერში კლემანსო მეორე ვადით გახდა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი, ამავდროულად იკავებდა ომის მინისტრის პოსტსაც. 

პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრ ლოიდ ჯორჯთან და აშშ-ის პრეზიდენტ ვუდრო უილსონთან ერთად გახსნა პარიზის სამშვიდობო კონფერენცია. კლემანსოსა და ზოგადად საფრანგეთის მთავრობას კავკასიის რეგიონისადმი ინტერესი არ გამოუხატავს, იმპერიული რუსეთისთვის გაცემული მილიონობით ფრანკის ვალის დაბრუნების იმედით, მხარს უჭერდა დენიკინის არმიას. საფრანგეთი ამიერ კავკასიაში მხოლოდ სომხეთისადმი ინტერესს გამოხატავდა, ისიც კონკრეტული მიზნის მისაღწევად - კილიკიაში საფრანგეთის დაფუძნებისათვის და საიქს-პიკოს შეთანხმების სარეალიზაციოდ. კლემანსოს კაბინეტის საგარეო საქმეთა მინისტრი პიშონი რამდენი- მეჯერ შეხვდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დელეგაციას, თუმცა უშედეგოდ, რადგანაც საფრანგეთის ინტერესები არ ემთხვეოდა დამოუკიდებელი საქართველოს ინტერესებს. 1919 წლის ბოლოს გამართულ არჩევნებზე კლემანსოს პარტია დამარცხდა, 1920 წლის დასაწყისში კი ხელისუფლების სათავეში სოციალისტი ალექსანდრე მილეირანი მოვიდა. 1920 წლის სექტემბრიდან მილეირანმა საფრანგეთის პრეზიდენტის პოსტი დაიკავა, პრემიერ-მინისტრის პოსტს კი ჯერ - ჟორჟ ლეიგი, ხოლო შემდეგ არისტიდ ბრიანი იკავებდა. კლემანსოს შემდგომი საფრანგეთის სოციალისტი პრემიერ-მინისტრები საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მიმართ ბევრად უფრო კეთილგანწყობილი აღმოჩნდნენ, 1920 წლის იანვარში სწორედ არისტიდ ბრიანმა ითამაშა მთავარი როლი მოკავშირეთა მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დე იურედ აღიარების საკითხში. პრემიერ-მინისტრის პოსტის დატოვების შემდეგ იმოგზაურა აფრიკაში. 1921 მიანიჭეს ოქსფორდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის ხარისხი. სიცოცხლის ბოლომდე აგრძელებდა პუბლიცისტურ საქმიანობას.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*
* ჟორჟ კლემანსო — ბილიოვიკი
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1841
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ნოემბერი
კატეგორია:საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები
ქუთაისის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი

**ქუთაისის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი** — შეიქმნა 2008 წელს. 1981-2007 წლებში ფუნქციონირებდა ქუთაის-გელათის მუზეუმ-ნაკრძალის სახელწოდებით. სამოქმედო არეალი ფარავს იმერეთის, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის 15 მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას. მუზეუმ-ნაკრძალის სამოქმედო არეალში არსებულ საიტებს შორის გამორჩეული ადგილი უჭირავს ქუთაისს (უძველესი ნაქალაქარით, ბაგრატის ტაძრითა და XIX-XX საუკუნეთა მიჯნის ურბანული განაშენიანებით), გელათს, მოწამეთასა და გეგუთის სასახლეს. მუზეუმ-ნაკრძალის ოფისი ქუთაისის ცენტრში, ცნობილი ქუთაისელი ექიმისა და საზოგადო მოღვაწის დიმიტრი ნაზარიშვილის მემორიალურ სახლ-მუზეუმში მდებარეობს.

## ლიტერატურა
* რ. ისაკაძე, ქუთაისის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი, გვ. 5.

კატეგორია:ქუთაისის მუზეუმები
კატეგორია:2008 წელს დაარსებული მუზეუმები
სეტუნი

**სეტუნი** — სამობით ლოგიკაზე დაფუძნებული მცირე ეგმ. შემუშავებულ იქნა 1959 წელს მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამოთვლით ცენტრში.

პროექტს ხელმძღვანელობდა ნიკოლაი ბრუსენცოვი, მთავარი შემმუშავებლები იყვნენ ევგენი ჟოგოლევი, ვლადიმირ ვერიგინი, სერგეი მასლოვი, ანტონინა ტიშულინა. გამოთვლითი მანქანის შემუშავების იდეა ეკუთვნოდა და აქტიურ მონაწილეობდა პროექტში მათემატიკოსი სერგეი სობოლევი.

გამოთვლითი მანქანების წარმოება ყაზანის მათემატიკური მანქანების ქარხანაში მიმდინარეობდა. საერთო ჯამში აიწყო 46 კომპიუტერი „სეტუნი“, მათგან 30 სსრკ-ის უნივერსიტეტებში გამოიყენებოდა

## ელემენტები 
ლევ გუტენმახერის ორობითი ფერიტოდიოდური უჯრედის საფუძველზე, რომელიც უკონტაქტო მაგნიტურ რელეს წარმოადგენს ტრანსფორმატორული ტიპის მაგნიტური გამაძლიერებელი, ბრუსნეცოვმა სამობითი ფერიტოდიოდური უჯრედი შეიმუშავა, რომელიც ორბიტიან სამობით კოდზე მუშაობდა, ე.ი. ერთი ტრიტი იწერებოდა ორ ორობით თანრიგში, ორი ირობითი თანრიგის მეოთხე მდგომარეობა არ გამოიყენებოდა. თითოეული თანრიგის მდგომარეობა მართვის პულტზე გამოისახებოდა ორი ნათურით, მეოთხე კომბინაცია (1,1) არ გამოიყენებოდა.

ორბიტიანი ორობითად კოდირებული სამობითი ციფრები ყველა შესაძლო 4 კოდის გამოყენებით (4 კოდიდან 2 კოდირებენ ერთსა და იმავე ციფრს 3-დან).

* (0,0) — 0
* (1,1) — 0
* (0,1) — -1
* (1,0) — +1

## ტრაიტი 
ტრაიტი — ბრუსნეცოვის სეტუნ-70-ის მთავარი მეხსიერების უშუალოდ დამისამართებადი მინიმალური ერთეული. ტრაიტი 6 ტრიტის ტოლია (დაახლოებით 9.51 ბიტი). სეტუნში ტრაიტი ინტერპრეტირდებოდა ნიშნიანი მთლიანი რიცხვის სახით -364-დან 364-მდე დიაპაზონში. ტრაიტს საკმარისი თანრიგიანობის იყო, საიმისოდ რომ კოდირებულიყო ლათინური და კირილური ანბანის ზედ და ქვედა რეგისტრის ასოები, ციფრები, მათემატიკური და მომსახურეობითი ნიშნები. ტრაიტი შეიძლება შეიცავდეს როგორც ცხრაობით მთელი რიცხვებს, ასევე ოცდაშვიდობით რიცხვებს.

## ტექნიკური მახასიათებლები 
სამობითი გამომთვლელი მანქანა „სეტუნს“ ჰქონდა შემდეგი მახასიათებლები:
* პროცესორის ტაქტური სიხშირე — 200 კჰც
* ალმ — მიმდევრობითი
* დამუშავებდადი რიცხები: ფიქსირებული მძიმით, წრმოდგენად მნიშვნელობათა დიაპაზონი 3−16 \bar {2} აისახებოდა როგორც 180°-ით გადაბრუნებული „2“(2). 

## სქოლიო 
კატეგორია: სამობითი კომპიუტერები
აღმასრულებელი ფუნქცია

**აღმასრულებელი ფუნქციები** - წარმოადგენს კოგნიტური პროცესების წყებას, რომელიც პასუხისმგებელია ისეთ პროცესებზე როგორიცაა დაგეგმვა, კონტროლი, ორგანიზება, სოციალური ქცევა სხვადასხვა ქცევითი სტრატეგიის განხორციელება შინაგანი და გარეგანი სტიმულების საპასუხოდ და ზოგადად ყველა პროცესს, რომელიც მეტაკოგნიტური კონტროლისთვისაა საჭირო.

ანატომიურ სტრუქტურას, რომელშიც შეიძლება ითქვას, რომ თავმოყრილია აღმასრულებელი ფუნქციები წარმოადგენს შუბლის წილი. უფრო კონკრეტულად, შუბლის წილის სპეციფიკურ ერთეულს, რომელიც პასუხისმგებელია აღმასრულებელ ფუნქციებზე წარმოადგენს პრეფრონტალური ქერქი. ლურიას (1973) მიხედვით, პრეფრონტალური ქერქი მნიშვნელოვანია დაგეგმვისთვის, მიზნის ჩამოყალიბებისა და ქცევის რეგულაციისთვის - პროცესები, რომელიც ერთობლივად ცნობილია, როგორც აღმასრულებელი ფუნქციები:

• ყურადღების განაწილება;

• ყურადღების შენარჩუნება;

•გადამუშავების სისწრაფე;

•ინიციირება;

•თანმიმდევრობის დაცვა;

•გადართვადობა (set shifting);

•კოგნიტური მოქნილობა

## სქოლიო
კატეგორია:კოგნიტური მეცნიერება
კატეგორია:ნეიროფსიქოლოგია
კატეგორია:ფსიქოლოგიური კონცეფციები
კატეგორია:მე
ჯულფის ქარავან-სარაი

**ჯულფის ქარავან-სარაი** () — ისტორიული ძეგლი ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯულფის რაიონის სოფელ გულისტანში. 1974 წელს აღმოჩენილი იქნა ქარავან-სარაის ნანგრევები. 1939-1940 წლებში ბაქო-ჯულფის სარკინიგზო მაგისტრალის მშენებლობის დროს, ქარავან-სარაის დაახლოებით ნახევარი დანგრეული იქნა სამშენებლო სამუშაოების მსვლელობის დროს. ქარავან-სარაის სიგრძე 37 მეტრს აღემატება. სიახლოვეს აღმოჩენილია ხიდის ნანგრევები, რომელიც აშენებული იყო ნახიჩევანის მმართველის ჰაქიმ ზია ად დინის ბრძანებით XIV საუკუნის დასაწყისში.

## ლიტერატურა
* Саламзаде А. V., Мамедзаде К. М. Памятники. Баку, 1979;
* Саламзаде А. V., Мамедзаде К. М., Нахчыванские школы архитектуры в Азербайджане Баку, 1985.

კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
გოთლუგ ნაღარა

**გოთლუგ ნაღარა** () — აზერბაიჯანული სახალხო დასარტყამი მუსიკალური ინსტრუმენტი. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სახალხო დასარტყამი ინსტრუმენტი აზერბაიჯანში.

## ეტიმოლოგია 
თარგმანში „ნაღარა“ ნიშნავს „დარტმა“-ს, ხოლო „გოლთუგ“ — „იღლიაში ამოსადები“.

## აღწერა 
გამოიყენება ანსამბლებისა და ორკესტრების შემადგენლობაში. მასზე ასრულებენ ნაწარმოებებს ორივე ხელის თითებით და ხელის გულებით(ზოგჯერ ორი პატარა ჯოხის მეშვეობით).

ნაღარას გააჩნია ძლიერი ხმის დინამიკა და გამოყოფს სხვადასხვა ტემბრის მქონე ხმებს, ასევე მისი გამოყენება შესაძლებელია ღია ცის ქვეშაც. მას იყენებენ ტრადიციულ ფოლკლორულ-თეტრალიზებულ თამაშებშიც, ასევე ჯანგის,იალლას და სხვა სახის ტრადიციულ ცეკვებშიც. მის კორპუსს ძირითადად აკეთებენ კაკლის, გარგარის და სხვა სახის ხეებისგან, ხოლო მემბრანას აკეთებენ ცხვრის ტყავისგან.

## ლიტერატურა
* გოთლუგ ნაღარა

კატეგორია:მუსიკალური ინსტრუმენტები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანული მუსიკალური ინსტრუმენტები
შუშანეთის საწნახელი

**შუშანეთის საწნახელი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, მდინარე ჭოროხის მარჯვენა სანაპიროზე, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუშანეთში. კომპლექსი მოიცავს, საწნახელს, სატრაპეზოსა და პატარა ზომის ეკლესიას. გამართულია ფერდობზე ხელოვნურად შექმნილ ტერასაზე, რომლის სიგრძე 15 მ, სიგანე 18 მ. მთლიანი ფართობი 270 მ²—ია. 

ჯერ საწნახელი აუგიათ ხოლო შემდეგ დასავლეთით მიუშენებიათ სატრაპეზო და საყდარი. საწნახელი ყველაზე კარგადაა შემორჩენილი. მისი აღმოსავლეთი კედელი მიშენებულია მიწის ჩამოჭრილ ქანზე. მიმართულია სამხრეთისაკენ. აქვს თაღოვანი გადახურვა. მშენებლობაში გამოყენებული ქვები კარგად დამუშავებულია. დუღაბი თეთრი ფერისაა და მტკიცე. საწნახელის შიდა სივრცე შელესილია დუღაბით. იატაკის დონეზე მოწყობილი აქვს ტკბილის გამოსასვლელი, რომელიც ჩადის ისარნაში. 

საწნახელის ნაგებობა წარმოადგენს მონოლითურ შენობას, რომლის სიგრძე­ 6,65 მ-ია, ფასადის სიგანე ­3,45 მ. თვითონ აბაზანის სიგრძე ­2,2 მ. სიგანე­ 1,05 მ. სიღრმე­ 80 სმ. წინა საფასადე ხედის საერთო სიმაღლე 3,5 მ-­ია. სატრაპეზო რომელიც საწნახელის დასავლეთ კედელზეა მიშენებული თითქმის საძირკვლის დონემდეა მორღვეული. მისი ზომებია: სიგრძე ­4,62 მ. სიგანე — ­6,5 მ. სატრაპეზოზეა მიდგმული პატარა ზომის საყდარიც. ეს ნაგებობაც საძირკვლის დონემდეა დანგრეული. მისი ზომებია: სიგრძე ­6,5 მ, სიგანე­ — 5,8 მ. ადგილობრივი მცხოვრებლების გადმოცემით, საწნახელის წინა ეზოში ადრე ყოფილა ქვევრები, რომლებიც განადგურებულია.

## ლიტერატურა 
* კახიძე ა., მამულაძე შ., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ., 2016, გვ., 116

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ოქტომბრის საწნახელი

**ოქტომბრის საწნახელი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, მდინარე მერისის ხეობაში, ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოქტომბერში.

იგი რაიონული ცენტრიდან დაშორებულია 3 კმ­-ით. საწნახელი ქვაში ნაკვეთია. საამისოდ შეურჩევიათ მოზრდილი ბუნებრივი ქვის მასივი, ზომებია: სიგრძე­ 3,5 მ. სიგანე­ - 2,3 მ. ქვაში ამოკვეთილი საწნახელის ზომებია: სიგრძე ­2,3 მ. სიგანე­ 1,15 მ. სიმაღლე სხვადასხვაა. აღმოსავლეთ კუთხეში 1 მ­ია. დასავლეთით ­0,80 სმ. ჩრდილოეთით ­90 სმ. სამხრეთით 70 სმ. საწნახელის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში დატანილია წვენის სადინარი, რომლის დიამეტრია 20X15 სმ. საწნახელს ჩრდილო­-აღმოსავლეთ და სამხრეთ­-დასავლეთ ზედა კუთხეში დატანილი აქვს წრიული ფორმის ფოსოები ხის ძელებისათვის.

## ლიტერატურა 
* კახიძე ა., მამულაძე შ., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ., 2016, გვ., 116

კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ვაგიფ მუსტაფა-ზადე

**ვაგიფ აზიზ ოღლუ მუსტაფა-ზადე** (; დ. 16 მარტი, 1940, ბაქო — გ. 16 დეკემბერი, 1979, ტაშკენტი) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ჯაზის კომპოზიტორი და პიანისტი, აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტი (1979), აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. 

## ბიოგრაფია 
ვაგიფ აზიზ ოღლუ მუსტაფა-ზადე დაიბადა 1940 წლის 16 მარტს, ბაქოში, მედიცინის მაიორის ოჯახში. მამის გარდაცვალების შემდეგ, მის აღზრდას შეუდგა დედამისი, რომელიც ასწავლიდა აზერბაიჯანულ ხალხურ მუსიკას. 1957 წელს ვაგიფმა ჩააბარა ა. ზეინალლის სახელობის ბაქოს მუსიკალურ სასწავლებელში. სწავლობდა მუსლიმ მაგომაევთან ერთად. ვაგიფ მუსტაფა-ზადე ხიბლავდა თავის მსმენელს თავისი თვითყოფადობით, ვირტუოზული შესრულების ტექნიკით, თავისებური ჰარმონიით. მან პირველმა გამოიყენა აზერბაიჯანული კოლორიტი, მუღამი და გახდა აზერბაიჯანული ჯაზის ფუძემდებელი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი კომპოზიტორები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
ჩერნიშოვის ქედი

**ჩერნიშოვის ქედი** () — ქედი რუსეთის ამურის ოლქში, იმიერბაიკალეთისა და ამურისპირეთის მთათა სისტემების შესაყარზე, ტეკურინგრა — ჯაგდის მთების ჯაჭვის დასავლეთი რგოლი. ჰყოფს მდინარეების ნიუკჟის (ოლიოკმის აუზი), ოლდოისა და ტინდის (ამურის აუზი) ხეობებს. მისი სიგრძეა 120 კმ. სიმაღლე 1572 მ-მდეა (მთა ლუკინდა). აგებულია გრანიტითა და კრისტალური ფიქლებით. თხემი მობრტყელებული და ტალღოვანია. გავრცელებულია მთის ტაიგა; ზევით კალთებზე იზრდება ქონდარა ფიჭვი. ატარებს რუსი გეოლოგის, ფეოდოსი ჩერნიშოვის სახელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:რუსეთის ქედები
სუროს დღე

**„სუროს დღე“** () — ჯეიმზ ჯოისის მოთხრობა, რომელიც გამოქვეყნდა 1914 წელს გამოცემულ მოთხრობათა კრებულში დუბლინელები. სუროს დღე აღწერს მნიშვნელოვან ირლანდიელ ფიგურას და ნაციონალისტს ჩარლზ პარნელს.

## მოკლე აღწერა 
კომიტეტის ოთახში მეთ ო'კონორი, მუნიციპალიტეტის მომავალ არჩევნებში რიჩარდ ტირნის კანდიდატურის მხარდამჭერი და აგიტატორი, მოხუც ჯეკთან საუბრობს ბავშვის აღზრდაზე. ოთახში შემოდის, მეორე აგიტატორი, ჯო ჰაინსი. ცხადია ისიც კუთვლისი გასამრჯელოს მისაღებად არის მისული. ოთახში მყოფებთან  საუბრისას ის ახსენებს მეორე კანდიდატს კოლგენს და ხაზს უსვამს მის წარსულს და იმას რომ იგი მუშათა კლასის წარმომადგენელია. ჰაინსს ახსენდება რომ ის დღე სუროს დღეა, ჩარლზ სტიუარტ პენელის ხსენების დღე. ოთახში ცოტა ხნით ნოსტალგიური სიჩუმე ჩამოვარდება. ჰაინსის ოთახიდან გასვლის შემდეგ, სხვა აგიტატორი ჰენჩი, ჯოს მისამრთით ამბობს რომ იგი კალგენის ჯაშუშია.

ჩარლზ სტიუარტ პარნელის პოლიტიკურ მისწარფებებზე საუბრისას, ჰაინსი დაბრუნდა. ოთახში მყოფებმა მას პარნელისადმი მიძღვნილი საკუთარი პოემის წაკითხავა სთხოვეს. პოემას პარნელის მოწინააღმდეგეები და რომის კათოლიკური ეკლესია,სასტიკად აკრიტიკებდნენ. თუმცა, პოემის დასრულების შემდეგ ჰაინს ტაშით დააჯილდოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სრული ტექსტი

კატეგორია:ჯეიმზ ჯოისის ნაწარმოებები
ახალგაზრდა მწერალი

**ახალგაზრდა მწერალი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ახალგაზრდა მწერალი — ქართული ჟურნალი;
* ახალგაზრდა მწერალი — ახალგაზრდული ორგანიზაცია საქართველოში.
კორომხეთის საწნახელი

**კორომხეთის საწნახელი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა სანაპიროზე, ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ კორომხეთში.  

ეს ტერიტორია წარმოადგენს მცირე ზომის მოვაკებას, სადაც უზარმაზარი კლდის ერთიანი მონოლითია. საწნახელი სწორედ ამ კლდოვანი ქანის უკიდურეს სამხრეთ მონაკვეთშია გამართული და დამხრობილია აღმოსავლეთ­-დასავლეთის ხაზზე. იგი შედგება ორი ნაწილისაგან — ­აბაზანისა და ისარნისაგან. აბაზანის შიდა ზომებია: სიგრძე­ 2,60 მ, სიგანე თავთან­ — 87 სმ, ბოლოში ­სადინარის მხარეს­ 93 სმ; სიღრმე უკანა კედლიდან ძირამდე ­81 სმ, შუა მონაკვეთში ­83 სმ, ბოლოს სადინართან­82 სმ. საწნახელის წინა კედელი დღეისათვის თითქმის მთელ სიგრძეზე მორღვეულია. საწური ხვრელი წრიული ფორმისაა. იგი 20 სმ სიგრძისაა. ისარნაც აღმოსავლეთის მხარეს დაზიანებულია. იგი თითქმის წრიული ფორმისაა. მისი დიამეტრი ­58 სმ­-ია, სიღრმე სადინარი ხვრელის მხარეს­ 56 სმ, აღმოსავლეთით შემორჩენილი სიღრმე­ 22 სმ­-ია. საწნახელის უკანა კედლის დასავლეთ მონაკვეთში ძირიდან 70 სმ-­ზე დატანილია ჭაჭის საწურის ხის ძელის თავისათვის განკუთვნილი ოთხკუთხა ფორმის (სიღრმე 12 სმ) ფოსო. აბაზანის თავში, დასავლეთის მხარეს, საწნახელის კვეთისას დაუტოვებიათ 45 სმ-ის ფართის ბალიში. იგი საწნახელის ძირიდან 23 სმ­-ზეა შემაღლებული.

## ლიტერატურა 
* კახიძე ა., მამულაძე შ., აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ., 2016, გვ., 116-117

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში
ზაქარია მდივანი

**ზაქარია (შაქრო) ასლანის ძე მდივანი** (დ. 5 სექტემბერი, 1867 – გ. 18 აპრილი, 1933) — ქართველი გენერალი. 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ჯერ თბილისის კადეტთა კორპუსი, შემდეგ — კონსტანტინეს სამხედრო სასწავლებელი. პოდპორუჩიკი (1886). მსახურობდა ჯერ ვარშავის ციხესიმაგრის არტილერიაში, შემდეგ — კავკასიის გრენადერთა საარტილერიო ბრიგადაში. პორუჩიკი (1889). დაამთავრა გენერალური შტაბის აკადემია. კაპიტანი (1889), პოდპოლკოვნიკი (1902), პოლკოვნიკი (1906). 1910-1912 წლებში იყო სევასტოპოლის ციხესიმაგრის შტაბის უფროსი. 1912-1915 წლებში ლაიბგვარდიის მე-13 პოლკის უფროსია. პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. 

გენერალი (1915). იყო იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის ამალის წევრი. კავკასიის მე-4 საარმიო კორპუსის შტაბის უფროსი (1915). დაჯილდოებული იყო ორდენებით: წმინდა სტანისლავის მე-3 ხარისხის, წმინდა სტანისლავის მე-2 ხარისხის, წმინდა სტანისლავის 1-ლი ხარისხის ხმლებით, წმინდა ანას მე-3 ხარისხის,
წმინდა ანას 1-ლი ხარისხის, წმინდა ვლადიმირის მე-4 ხარისხის, წმინდა ვლადიმირის მე-3 ხარისხის, წმინდა ვლადიმირის მე-2 ხარისხის. 1917-1918 წლებში ბათუმის ციხესიმაგრის და ქალაქ ბათუმის კომენდანტია. 1918 წლის დეკემბერში სომხეთთან ომის დროს იყო საქართველოს სამხედრო მინისტრის მოადგილე. შემდგომში აგრძელებდა სამსახურს საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო სამინისტროში. 1920 წელს იყო ბათუმსა და მის ოლქში საქართველოს მთავრობის განსაკუთრებული რწმუნებულის მოვალეობის შემსრულებელი. 1921 წელს წავიდა ემიგრაციაში თურქეთში. 1924 წელს აპირებდა საქართველოში არალეგალურად შემოსვლას, რაც ვერ მოახერხა. შემდეგ წავიდა საფრანგეთში და ცხოვრობდა პარიზში.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1867
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
ანისის ქართული წარწერა (1288)

მინიატიურა|საჰმადინის, ანისის ქართული წარწერა (1288)
**ანისის ქართული წარწერა** — 1288 წელს შესრულებული ანისის ცნობილი მოღვაწის პარონ საჰმადინის (სამადინის), რომელიც მოთავსებული იყო ანისის ქართული ეკლესიის კედელზე. აღმოაჩინა ნიკო მარმა 1910 წელს, ანისის არქეოლოგიური გათხრების დროს. 

ტექსტის ანალიზი და მისი გამოქვეყნება საკუთარ თავზე ივანე ჯავახიშვილმა აიღო. წარწერის ფოტო, მონახაზი, ასომთავრული და გაშიფრული ტექსტი პირველად გამოქვეყნდა 1980 წელს. ეკლესია, რომლის კედელზეც ამოკვეთილია წარწერა, ამჟამად თურქეთის ტერიტორიაზეა. საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის ფოტოთეკაში აღმოჩნდა წარწერის ფოტონეგატივი (№ 11653/1804) ხოლო ხელნაწერთა ინსტიტუტში, ივ. ჯავახიშვილის პირად საარქივო ფონდში — ძლიერ დაზიანებული და ნაკლული წარწერის ტექსტის სამი გადმონაწერი — ორი ნ. მარის ავტოგრაფია, ხოლო ერთი — ივ. ჯავახიშვილისა. წარწერის შესახებ არსებული მასალების ურთიერთშედარებით გაირკვა, რომ წარწერა შესრულებულია 23 სტრიქონად, გაბმული ტექსტი იკითხება მხოლოდ მე-16 — 23-ე სტრიქონებში; იგი წარმოადგენს საბუთს, რომელიც გაცემულია XIII საუკუნის II ნახევრით. ანისის ცნობილი მოღვაწის პარონ საჰმადინის (სამადინის) მიერ. საბუთი შეეხება ანისის მოსახლეობას, მუ მოსახლეობის ნაწილის მიერ სესხის თუ გადასახადის გადახდას. ტექსტის ბოლოს დასმულია თარიღი — „ქრ(ო)ნ(ი)კ(ო)ნსა ფჱ“, ე. ი. 1288 წელი.

წარწერის ტექტსი მნიშვნელოვანია იმით, რომ მასში დასტურდება საქართველოსა და ამიერკავკასიაში მონღოლთა ბატონობის დროს გავრცელებული გადასახადები: თარიღი, ნამარი, თამღა, ყაფჩერი, მალი, იამი. აგრეთვე ტერმინები: ბაჟ-თამღა, თამღაჩი, თეთრი, თამღის ამოგდება და სხვა. ქართული წერილობითი ძეგლებიდან მათი ნაწილი მხოლოდ ამ წარწერის ტექსტში გვხვდება.

## ლიტერატურა
*ვ. სილოგავა, სომხეთის ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლების გამოცემის შესახებ, მაცნე. ენისა და ლიტერატურის სერია, 1980, №2, გვ. 146-150.

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული წარწერები
ანდრო ცხოვრებოვი

**ანდრო ცხოვრებოვი** (ანდრო ციხუირბათი, დ. 2 ივლისი, 1939, სოფ. მსხლები — გ. 25 ივლისი, 1991, ცხინვალი) — საქართველოში მოღვაწე ოსი საბჭოთა თავისუფალი სტილის მოჭიდავე (87 და 90 კგ), საშუალო წონით კატეგორიაში. სსრკ ჩემპიონი (1968). ორგზის მეორე (1969, 1970) და მესამე (1965, 1966) პრიზიორი. სსრკ ხალხთა IV სპარტაკიადის მეორე პრიზიორი (1967). თბილისის საერთაშორისო ტურნირში ხუთგზის გამარჯვებული (1964-68). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1968).

## ძირითადი შედეგები 
## ლიტერატურა 
* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 105, თბ.: პალიტრა L, 2013.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ანდრო ცხოვრებოვი — ქართული სპორტი

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 2 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოში დაბადებული ოსები
ანდრო
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
ლევან წიკლაური

**ლევან წიკლაური** (დ. 15 ოქტომბერი, 1985, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო, სამბო). ძიუდოში საქართველოს ჩემპიონი (2011, -81 კგ), ვერცხლისა (2009, -81 კგ) და ოთხგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2006, 2007, 2008, 2012; -81 კგ). მსოფლიო თასის ორგზის გამარჯვებული (2010, 2012; -81 კგ), ორგზის ვერცხლისა (2008, 2009; -81 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2012, -81 კგ). სამბოში ორგზის მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი  (2010, ტაშკენტი, უზბეკეთი, 82 კგ; 2012, პრაღა, ჩეხეთი82 კგ), სამბოში ევროპის ჩემპიონი ( 2008, 82 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ლევან წიკლაური  — ქართული სპორტი

კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
ზვიად ხანჯალიაშვილი

**ზვიად ხანჯალიაშვილი** (დ. 5 იანვარი, 1983, თელავი) — ქართველი ძიუდოისტი. საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (2008, 2009, 2010; -100 კგ) და ვერცხლის პრიზიორი (2011, -100 კგ). მსოფლიო თასის ორგზის გამარჯვებული (2008,2009 -100 კგ), ორგზის ვერცხლისა (2011,2012 -100 კგ) და სამგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2010, 2011, 2012; -100 კგ). ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2002, -100 კგ) და ახალგაზრდებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2001, -100 კგ). ძიუდოში ორგზის ევროპის ჩემპიონი (2010, ვენა, ავსტრია; 2012, ჩელიაბინსკი, რუსეთი) და მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატის გამარჯვებული (2006, პარიზი, საფრანგეთი). 

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ზვიად ხანჯალიაშვილი — ქართული სპორტის სტატისტიკა
* ზვიად ხანჯალიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:თელავში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მონღოლური დამწერლობა

thumb|1925 წლის ბურიატულ-მონღოლური გაზეთის ლოგო '''** **'.
**მონღოლური დამწერლობა**, *ძველმონღოლური დამწერლობა* () — თავდაპირველი დამწერლობა მონღოლური ენისათვის, რომელიც მონღოლებმა XIII საუკუნის დასაწყისში გადმოიღეს უიღურული დამწერლობიდან. წერ(დნ)ენ ზემოდან ქვემოთ და მარცხნიდან მარჯვნივ. XIV საუკუნეში ბუდისტური ტექსტების ზუსტად გადმოცემის მიზნით უიღურული დამწერლობა მონღოლებმა გადაახალისეს და „გალიკი“ უწოდეს. XV–XVI საუკუნეებში მონღოლურ დამწერლობაში უკანასკნელად მოხდა ცვლილება მონღოლური ენის ფონეტიკურ კანონზომიერებათა შესაბამისად. XVII საუკუნის შუა წლებში ოირათმა მეცნიერმა ზაია-პანდიტამ რამდენადმე გადაასხვაფერა მონღოლური დამწერლობის ზოგიერთი სიმბოლო, დაუმატა დიაკრიტიკული ნიშნები და ჩამოაყალიბა ე. წ. „ნათელი დამწერლობა“ ოირათული სალიტერატურო ენისათვის, ამჟამად მონღოლური მოდგმის ხალხთა უმრავლესობა რუსულ ანბანს იყენებს, სპეციფიკური ნიშნების დართვით.

## ისტორია
ძველმონღოლური დამწერლობა ჩამოყალიბდა დაახლოებით XIII საუკუნეში. ერთი ვერსიით წერის უიღურული ვერტიკალური სისტემა მონღოლებთან კერეიტებისაგან მოვიდა. მეორე ვერსიით, 1204 წელს, როდესაც ჩინგისხანმა დაიპყრო ნაიმანები, მათ შორის აღმოჩნდა უიღური, რომელმაც უიღურული დამწერლობის საფუძველზე შეუქმნა ჩინგიზხანს ანბანი სახელმწიფო მიზნებისათვის. უიღურული დამწერლობა მონღოლებისათვის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ X საუკუნეში. მონღოლური დამწერლობის პირველ ნიმუშად ითვლება წარწერა „ჩინგისის ქვაზე“ (1225 წ.). იმ დროისათვის მონღოლებში უკვე ჩამოყალიბებული იყი ლიტერატურული ენა, რასაც ადასტურებს პირველი მონღოლური ისტორიულ-ლიტერატურული ძეგლი „საიდუმლო თქმულება“ (1240 წ.).

მონღოლებს თავის ისტორიის მანძილზე იყენებდნენ მრავალი დამწერლობის ტიპს. ესენია: 
*კიდანეების დამწერლობა; 
*თურქული პერიოდის რუნული დამწერლობა; 
*იუანის დინასტიის ეპოქის მონღოლური კვადრატული დამწერლობა (1238-1368), 1269 წელს ლამა პაგბა ლოდოიჟანცელის დამწერლობა;

*ზაია პანდიტი ნამხაიჟანცელის ოირატული დამწერლობა;
*გალიგური დამწერლობა;
*პირველი პოგდოგეგენის ზანაბაზარის მიერ 1686 წელს შექმნილი სოიომბო, რომლის დამწერლობის პირველი ასო გამოსახულია მონღოლეთის სახელმწიფო დროშაზე;

*კირილიცის დამწერლობას მონღოლები 1946 წლიდან იყენებენ. 1990 წლიდან ადგილი აქვს ძველ დამწერლობაზე გადასვლის მცდელობას, რომლითაც მონღოლები სარგებლობდნენ 800 წელზე მეტი ხანი. ძველმონღოლურ დამწერლობაზე შემორჩენილია მრავალი სასულიერო ხელნაწერი და საბჭოთა ლიტერატურა.

## გრაფემები
## ხმოვნები
## იხილეთ აგრეთვე 
* მონღოლური ენა
* მონღოლური კულტურა
* მონღოლური უნიკოდში

## ლიტერატურა 
*Скородумова Л. Г., «Введение в старописменный монгольский язык», М.: Муравей-Гайд, 2000

*
ვახტანგ ხოსიტაშვილი

**ვახტანგ ხოსიტაშვილი** (დ. 19 ნოემბერი, 1982, საგარეჯო) — ქართველი ძიუდოისტი. საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2006 -60 კგ). მსოფლიო თასის სამგზის გამარჯვებული (2005(2), 2006 -60 კგ),  და ორგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2003, 2006 -60 კგ). 23 წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2004 -60 კგ) და უნივერსიადის ვერცხლის პიზიორი (2001 -60 კგ).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვახტანგ ხოსიტაშვილი — ქართული სპორტის სტატისტიკა

კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:დაბადებული 19 ნოემბერი
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
რუსუდან ხოფერია

**რუსუდან ხოფერია** (დ. 9 სექტემბერი, 1972, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (ბატუტზე ხტომა). მსოფლიოს თასის ორგზის მფლობელი სინქრონულ (1993) და ინდივიდუალურ (1999) ხტომაში, ევროპის ოთხგზის ჩემპიონი (1987, 1989,1997 — გუნდური; 1989 — სინქრონული) და ხუთგზის მეორე პრიზიორი (1987,1993 — ინდივიდუალური; 1987, 1993, 1995 — სინქრონული). სსრკ ორგზის ჩემპიონი (1986 — ინდივიდუალური; 1989 — სინქრონული), ოთხგზის მეორე (1987, 1990 — ინდივიდუალური; 1988, 1990 — სინქრონული) და ორგზის მესამე (1988, 1989 — ინდივიდუალური) პრიზიორი. სსრკ ხალხთა IX სპარტაკიადის ჩემპიონი ინდივიდუალურ შეჯიბრებაში (1986), სსრკ თასის ორგზის (1987, 1989 — სინქრონული) და დობროვოლსკის თასის სამგზის (1987, 1989, 1990 — ინდივიდუალური, 1988 — სინქრონული) მფლობელი. XXVII და XXVIII ოლიმპიური თამაშების მონაწილე (2000, სიდნეი — VII ადგილი, 2004, ათენი — IX ადგილი). 17 წლის განმავლობაში (1987-04) მას ეკუთვნოდა მსოფლიო რეკორდი (ვარჯიშის სირთულის მიხედვით). საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი, საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი და ღირსების ორდენის კავალერი.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* რუსუდან ხოფერია — ქართული სპორტი 
* რუსუდან ხოფერია — მემატიანე

კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
როსტომ მუსხელიშვილი

[250პქ|მინი|მემორიალური დაფა, [გიზო ნიშნიანიძის ქუჩა № 4]]
**როსტომ ილიას ძე მუსხელიშვილი** (დ. 31 დეკემბერი, 1888 — გ. 20 მაისი, 1923, თბილისი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, პოლკოვნიკი, საქართველოს ეროვნული გმირი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა რუსეთ-თურქეთის ომის (1877-1878) მონაწილის, პოდპოლკოვნიკ ილია მუსხელიშვილის (მუსხელოვი, დ. 1854) ოჯახში. ბიძამისი იყო გენერალი ივანე მუსხელიშვილი. მისი ძმა იოსებ მუსხელიშვილი იყო არტილერიის პოდპორუჩიკი, სხვა ძმა — გიორგი მუსხელიშვილი, ამიერკავკასიის რკინიგზის მოხელე, 1938 წლის რეპრესიების დროს დახვრიტეს. 

როსტომ მუსხელიშვილმა დაამთავრა საარტილერიო სასწავლებელი და გენერალური შტაბის აკადემია. მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიის 39-ე საარტილერიო ბრიგადაში, რომლის შემადგენლობაშიც შტაბს-კაპიტანი მუსხელიშვილი იბრძოდა I მსოფლიო ომის კავკასიის ფრონტზე. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას IV და III (1915), წმ. სტანისლავის II ხარისხის (1916) ორდენებით.  

1918-1921 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის გენერალური შტაბის სამხედრო დაზვერვის უფროსი, პოლკოვნიკი. 1921 წლის თებერვლისთვის იყო ბათუმის რაზმის შტაბის მეთაური. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ემიგრაციაში არ წასულა, მსახურობდა საქართველოს წითელ არმიაში (დივიზიის შტაბის უფროსი) და, ამავდროულად, მოღვაწეობდა ანტისაბჭოთა იატაკქვეშა წინააღმდეგობის მოძრაობაში. იყო საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის მიერ შექმნილი „სამხედრო ცენტრის“ წევრი. მას ეკუთვნოდა 1922 წლის დუშეთის მაზრის აჯანყების გეგმა, რომელიც მიზნად ისახავდა წითელი არმიის მთიულეთში შეტყუებას და იქ სრულ განადგურებას. ეს გეგმა უნდა შეესრულებინათ ქაქუცა ჩოლოყაშვილის, შალვა ფავლენიშვილის და მიხეილ ლაშქარაშვილის რაზმებს. 1923 წელს ჩეკამ დააპატიმრა და თბილისში, დღევანდელი ვაკის პარკის ტერიტორიაზე სამხედრო ცენტრის სხვა 14 წევრთან ერთად დახვრიტა. 

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში‎
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული გმირები
კარაკარები

**კარაკარები** () — ფრინველთა ქვეოჯახი შავარდნისებრთა ოჯახისა. ნამდვილი შავარდნებისაგან განსხვავებით არ გააჩნიათ კბილები ქვედა ნისკარტზე, ლოყები და ზოგჯერ ყელი ტიტველია ან მსუბუქად არის შებუმბლული. ფრთები ბლაგვია, გალო გრძელი, კლანჭები სუსტი. ფრენენ შედარებით ცუდად, მაგრამ სწრაფად დარბიან და უპირატესად მიწაზე იმყოფებიან. მწერიჭამიები ან ყოვლისმჭამელები არიან; ხშირად ლეშით იკვებებიან. გავრცელებული არიან ამერიკაში (აშშ-ის სამხრეთიდან ცეცხლოვან მიწამდე). ცნობილია 5 გვარის 10–11 სახეობა. ტიპური სახეობა — ჩვეულებრივი კარაკარა (Caracara plancus); მისი სხეულის სიგრძეა დაახლ. 70 სმ, ზურგის მხარე შავ-მურაა ღია განივი ზოლებით, თავზე ქოჩორი აქვს. ბინადრობს ღია ვაკე ადგილებში. ბუდობს ბუჩქებზე, დებს 2–3 კვერცხს, ინკუბაცია 28 დღე-ღამე გრძელდება.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:შავარდნისებრნი
შავარდნისებრნი

**შავარდნისებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი შავარდნისნართა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 15,2–63 სმ. რქოვანი ზედა ნისკარტის სასის ზედაპირზე გრძივი ბიბილოა. ფრენენ სწრაფად და მანევრულად. ცნობილია დაახლ. 60 სახეობა, რომლებიც 2 ან სამ ქვეოჯახშია გაერთიანებული: ტყის შავარდნები (Herpetotherinae; თუმცა უმეტესად არ განიხილავენ), რომლებიც სამხრეთ ამერიკაში არიან გავრცელებული; კარაკარები (Polyborinae) და საკუთრივ შავარდნები (Falconinae), რომლებიც ფართოდ არიან გავრცელებული. ეს უკანასკნელი აერთიანებს რამდენიმე გვარს, მათ შორის შავარდენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
კატეგორია:შავარდნისნაირნი
პამპასის ირემი

**პამპასის ირემი**, *ამერიკული ირემი* () — წყვილჩლიქოსან ძუძუმწოვართა გვარი ირმისებრთა ოჯახისა. მოხდენილი აგებულების ცხოველებია. მათი სხეულის სიგრძეა 1,5–2 მ, სიმაღლე 0,8–1,1 მ, კუდი 28 სმ-მდე; მასა 145 კგ-ს აღწევს. ზურგი შეფერილია რუხ-მურადან ყვითელ-წითურამდე, მუცელი თეთრია. ცნობილია 2 სახეობა: თეთრკუდა ირემი (*O. virginianus*) და შავკუდა ირემი (*О. hemionus*); გავრცელებული არიან ამერიკაში (კანადა, აშშ, ცენტრალური ამერიკა, ბოლივია, ჩრდილოეთი ბრაზილია), თეთრკუდა აკლიმატიზირებულია ევროპაში (მ. შ. ესტონეთსა და რუსეთში), შავკუდა — ჰავაის კუნძულებზე. მამლებს დატოტვილი რქები აქვთ, დედლები საერთოდ ურქონი არიან. ბინადრობენ სხვადასხვა ჰაბიტატში (მ. შ. ანთროპოგენურ ლანდშაფტში) 2–4-სულიან ოჯახურ ჯგუფებად, ზოგჯერ (განსაკუთრებით ზამთარში) თავს იყრიან დიდ ჯოგებში. იკვებებიან მცენარეული საკვებით: ბალახით, ფოთლებით, ბუჩქების ყლორტებით, ნაყოფებით, კაკლებით, აგრეთვე სოკოებით და სხვ. იგებენ 1–4 ნუკრს. ცოცხლობენ 12–15 წელი. მრავალრიცხოვნები არიან, ზიანის მოტანა შეუძლიათ სოფლის და სატყეო მეურნეობებისათვის. სანადირო ობიექტებია (აშშ-ში — სპორტული ნადირობის), გამოიყენება მათი ხორცი, ტყავი და რქები.

## სქოლიო 
*
უოლტერ ჩენდლერი

**უოლტერ ჩენდლერი** (დ. 8 დეკემბერი, 1867, მისისიპი – გ. 16 მარტი, 1935 ნიუ-იორკი) — ამერიკელი კონგრესმენი, დამოუკიდებელი საქართველოს პირველი ლობისტი. 

## ბიოგრაფია
ისტორიასა და იურისპრუდენციას სწავლობდა ჰაიდელბერგისა და ბერლინის უნივერსიტეტებში. ცხოვრობდა და ადვოკატობას ეწეოდა ნიუ-იორკში. მრავალჯერ იყო არჩეული აშშ-ის კონგრესში რესპუბლიკური პარტიიდან (1913-1919; 1921-1923 წლებში.) შემდგომში კვლავ ადვოკატობას მიჰყო ხელი. კონგრესმენობის პერიოდში იცავდა ებრაელი უმცირესობის ინტერესებს. 1919 წლიდან იცავდა ბალტიისპირეთის სამივე რესპუბლიკის ინტერესებს და იყო მათი ლობისტი. ამ პერიოდში, ქართულ-აზერბაიჯანული დელეგაციების თხოვნით, აზერბაიჯანისა და საქართველოს ლობისტობაც იკისრა. 1920 წლის 25 დეკემბერს ვრცელი სტატია გამოაქვეყნა „ნიუ იორკ ტაიმსში“ სათაურით: ავტორი კავკასიასა და ბალტიისპირეთს ბოლშევიზმის წინააღმდეგ აღმართულ ბურჯებს უწოდებდა, რომლებიც მისგან იცავდნენ დანარჩენ კაცობრიობას. 

ჩენდლერმა შეძლო მნიშვნელოვანი როლი შეესრულებინა აშშ-ის მიერ ბალტიისპირეთის სამივე რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის ცნობის პროცესში, მაგრამ იგივე ვერ შეძლო საქართველოსათვის. როგორც ჩენდლერის საპასუხოდ წერდა 1921 წლის „ნიუ იორკ ტაიმსის“ სარედაქციო წერილის ავტორი:
ჩენდლერი საქართველოს ინტერესებს მისი გასაბჭოების შემდეგაც იცავდა. გარდა კონგრესისა, ცდილობდა წითელი ჯვრისა და
სხვა ჰუმანიტარულ ორგანიზაციებში გაეწია ლობირება საქართველოსთან დაკავშირებული საკითხებისათვის. ასეთ საკითხებს მიეკუთვნებოდა:
საზღვარგარეთ მყოფ ქართველ სტუდენტთა დახმარება; ოკუპირებულ საქართველოს მოსახლეობისათვის ხორბლის გაგზავნა და ა.შ. ჩენდლერის თხოვნით, 1921 წლის დეკემბერში ევროპიდან ვაშინგტონში სამუშაოდ ჩავიდა ზურაბ ავალიშვილი, რომელიც შეხვდა აშშ-ის ვაჭრობის მინისტრს, ჰერბერტ ჰუვერს (მომავალ პრეზიდენტს). ამ შეხვედრის შედეგად საქართველო მოხვდა რუსეთის იმპერიის იმ რეგიონთა შორის, რომელმაც მიიღო აშშ-ის 20-მილიონიანი პროდუქტით დახმარების ნაწილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1867
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1935
კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
ირენ ვიუსტი

**ირენ ვიუსტი** (; დ. 1 აპრილი, 1986) — ნიდერლანდელი მოციგურავე, ზამთრის ოლიმპიური თამაშების ყველაზე ახალგაზრდა გამარჯვებული. 19 წლის ასაკში, 2006 წლის 12 თებერვალს მოიგო ოქროს მედალი გარბენში 3000 მეტრზე. ოთხი წლის შემდეგ, 2010 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე გაიმარჯვა 1500 მეტრიან გარბენში; 2014 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე ორი ოქრო და სამი ვერცხლის მედალი მოიპოვა, სოჭის თამაშებზე იგი ყველაზე ტიტულოვანი სპორტსმენი იყო. 2018 წლის ზამთრის ოლიმპიადის 1500 მეტრიან დისტანციაზე მისი ბოლო გამარჯვების შემდეგ მოიგო 11 ოლიმპიური მედალი, რითაც იქცა ჰოლანდიის ყველაზე წარმატებულ სპორტსმენად ოლიმპიურ თამაშებზე. იგი აგრეთვე ექვსგზის მსოფლიო და ხუთგზის ევროპის ჩემპიონია. 2014 წელს Reuters-ის მიერ მსოფლიო სპორტსმენად იქნა დასახელებული.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* ირენ ვიუსტის ფოტოები
*
* ირენ ვიუსტის შედეგები

კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:ნიდერლანდელი მოციგურავეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დიდი მურტალა

**დიდი მურტალა**, () — წყალმცურავი ფრინველი მურტალასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 46–51 სმ, ფრთების შლილი 85–90 სმ, მასა 568–813 გრამი. მურტალებს შორის ეს სახეობა ყველაზე დიდია. გამოირჩევა გრძელი კისრით და ნისკარტით, რომელიც მოვარდისფრო შეფერილობისაა. შეფერილია მოყვითალო-მურად: სხეულის ზედა ნაწილი მონაცრისფრო-ყავისფერია, ქვედა კი — თეთრი. სქესთა შორის განსხვავება არ არის. ზრდასრულ ფრინველს გამრავლების პერიოდში უვითარდება წაბლისფერი და შავი ბუმბულისგან წარმოქმნილი საყელო და შავი ბუმბულების ორი კონა თხემის გასწვრივ. ზამთარში საყელო უქრება და სახე თეთრ შეფერილობას ღებულობს, რომელთანაც კონტრასტს ქმნის თხემზე არსებული შავი ზოლი. ფრენისას მხრებსა და მეორე რიგის მომქნევებზე ნათლად ეტყობა თეთრი ლაქები. სხვა მურტალებთან შედარებით საბინადროდ საჭიროებს დიდი ზომის წყალსატევს. კარგად ყვინთავს. თითქმის მთელ დროს წყალში ატარებს. ფეხები სხეულის ბოლოსკენ აქვს, ამიტომ მიწაზე სიარული არ შეუძლია და გადაადგილდება მხოლოდ ხოხვით. თითები შემოვლებულია ფართო ლაპოტებით. გამოსცემს მრავალნაირ ხმას — „კეკ-კეკ“, „კიუიკ“, „კკუა“. წყლის ზედაპირიდან ასაფრენად დიდი ძალისხმევა სჭირდება, ფრენს დაბლა, დიდხანს. ბინადრობს წყალმცენარეებით მდიდარ ტბებზე, ჭარბწყლიან ჭაობებზე, მდორე მდინარეებზე, მდინარის ყურეებზე, დელტებსა და ზღვაზე. ბუდობს ტყისა და სტეპის ზონის როგორც მტკნარ, ისე მარილიან წყალსატევებზე. გავრცელებულია ევროპის დიდ ნაწილში, ცენტრალურ აზიაში, აფრიკაში (ძირითადად ტუნისიდან ეგვიპტემდე, აგრეთვე მცირე რაოდენობით ცენტრალურიდან სამხრეთ აფრიკამდე), სამხრეთ ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაზე; იზამთრებს სამხრეთ აზიაში, აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ავსტრალიაში, აფრიკაში ხმელთაშუაზღვისპირეთში. საქართველოში გადამფრენი, მობუდარია და მკვიდრია (იზამთრებს შავი ზღვის სანაპიროზე). ბუდეს წყალზე აკეთებს (მცენარეული მასალისაგან), ზოგჯერ მტივტივეა, ზოგჯერ — ფსკერზე დაყრდნობილი. მაის-ივნისში დებს 3–6 (ზოგჯერ 7) მომწვანო-თეთრ კვერცხს. ინკუბაცია 28 დღე გრძელდება. უმთავრესად იკვებება მცირე ზომის თევზით.

## გალერეა 

ფაილი:Podiceps cristatus 1 2013.jpg|ბუდეში
ფაილი:Great Crested Grebe (Podiceps cristatus) (14).JPG|ზრდასრული და მოზარდი
ფაილი:Podiceps cristatus MWNH 0106.JPG|კვერცხები
ფაილი:Great Crested Grebe (Podiceps cristatus) non-breeding plumage (8521282734).jpg|ზამთარში

## სქოლიო 
კატეგორია:მურტალა
კატეგორია:აფრიკის ფრინველები
მცირე მურტალა

**მცირე მურტალა** () — ფრინველი მურტალასებრთა ოჯახისა. მურტალებს შორის ყველაზე პატარაა, მისი სხეულის სიგრძეა 25–29 სმ, ფრთის შლილი 40–45 სმ, ახასიათებს მოყვითალო-მწვანე ლაქა ნისკარტთან. რომელიც ფლეიტისებრ რაკრაკში გადადის.

## ქვესახეობები 
* *T. r. ruficollis* – ევროპული მცირე მურტალა (Pallas, 1764): ნომინალური სახეობა, გვხვდება ევროპიდან და დასავლეთ რუსეთიდან სამხრეთით, ჩრდილოეთ აფრიკამდე;
* *T. r. iraquensis* – (Ticehurst, 1923): გვხვდება სამხრეთ-აღმოსავლეთ ერაყში და ჩრდილოეთ ირანში;
* *T. r. capensis* – ფრთათეთრი მცირე მურტალა (Salvadori, 1884): გვხვდება სუბსაჰარულ აფრიკაში, მადაგასკარზე, შრი-ლანკაში და ინდოეთის სუბკონტინენტზე, აღმოსავლეთით ბირმამდე;
* *T. r. poggei* – (Reichenow, 1902): გვხვდება სამხრეთ-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ აზიაში, ხაინანზე, ტაივანზე, იაპონიაში და სამხრეთ კურილის კუნძულებზე;
* *T. r. philippensis* – (Bonnaterre, 1790): გვხვდება ჩრდილოეთ ფილიპინებში;
* *T. r. cotabato* – (Rand, 1948): გვხვდება მინდანაოზე.

## გალერეა 

ფაილი:Little Grebe (Tachybaptus ruficollis), Parc de Woluwé, Brussels (14689130786).jpg|ბუდეში
ფაილი:Little Grebe - Tachybaptus ruficollis 15-1.jpg|ზამთრის შეფერილობა
ფაილი:Zampullín chico, polluelo Tachybaptus ruficollis.jpg|მოზარდეული
ფაილი:Tachybaptus ruficollis MWNH 1919.JPG|კვერცხები

## სქოლიო 
კატეგორია:მცირე მურტალა
კატეგორია:აფრიკის ფრინველები