open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვარეზეს პროვინცია

**ვარეზეს პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. დედაქალაქია ვარეზე, უდიდესი ქალაქი − ბუსტო-არციზიო.

ქალაქ სამარატეში მდებარეობს კომპანია Finmeccanica-ს AgustaWestland-ის დანაყოფი, რომელიც ვერტმფრენების ერთ-ერთი უდიდესი მწარმოებელია მსოფლიოში.

პროვინციის ფართობი 1 199 კმ²-ია, მოსახლეობა 868 777 (2008). შედგება 141 კომუნისგან.

## კომუნები
ცხრილში მოცემულია ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
მინი|250პქ|მარცხნივ|პროვინციის რუკა

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
სატევარი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|სატევარი საქართველოდან
**სატევარი**, *ყელე, ხანჯალი, ყამა* — ახლო მანძილზე საბრძოლო და სანადირო ცივი იარაღი. ძველთაგანვე იყო გავრცელებული აღმოსავლეთის ქვეყნებში. ქართული სატევარი ორფხიანი, წვეტიანი, ბრტყელი, ღარიანი მოკლე მახვილია. მას განვითარების ხანგრძლივი გზა აქვს გავლილი. დამზადების ცენტრების მიხედვით განასხვავებდნენ ე. წ. „ფოთლისებური“ სატევარის ორ ძირითად ტიპს — მცხეთურსა და კახურს. თითოეულ ამ ჯფუგში რამდენიმე ქვეჯგუფი და ვარიანტი გამოიყოფა. უძველესი სატევრები მთლიანი ლითონისა იყო, თუმცა ხშირად სხვადასხვა მასალისგანაც ამზადებდნენ. ბრინჯაოს, ხოლო შემდგომ რკინის პირს ჰქონდა რქის, ხის ან ბრინჯაოს ტარი. ძვ. წ. VII საუკუნიდან ამიერკავკასიაში გავრცელდა მოკლე სატევარი — აკინაკი.

შუა საუკუნეების სატევართა ფორმების აღსადგენად საინტერესო მასალას გვაწვდის ფრესკებზე, ხელნაწერებში, ჭედურ ძეგლებსა და საფლავის ქვებზე გამოსახული ნიმუშები. XVIII საუკუნიდან სატევარი დიდი რაოდენობით მზადდებოდა თბილისში.
250პქ|მინი|მარჯვნივ|I, II და III — შუა ბრინჯაოს ხანის სატევრები სიღნაღის მუზეუმში
XIX საუკუნეში სატევარი ჯერ კიდევ შეადგენდა ქართველი მამაკაცის მორთულობის აუცილებელ ელემენტს. ქართული სატევარი გამოირჩეოდა ფორმის სისადავით, პროპორციულობითა და სინატიფით. სატევრის აღმნიშვნელი ტერმინი „ხანჯალი“ საქართველოში სპარსეთიდან შემოვიდა XVIII საუკუნეში.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ცივი იარაღები
ქვედა ჩხოროწყუ

**ქვედა ჩხოროწყუ** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფელი: ლეჯიქე). მდებარეობს დაბა ჩხოროწყუს სამხრეთ-დასავლეთით, მდინარეებს — ხობისწყალს და ოჩხომურს შორის.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1192 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
*საიტი ხაბუმეზე 
*ჩხოროწყუს რაიონის ტოპონიმიკა(ელექტრონული ვერსია) 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფლები
მუხური (ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი)

**მუხური** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ლეგახარე, მუხური, ქოყო).

სოფელს სამხრეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება სოფლები — ხაბუმე, ზუმი და თაია, ხოლო დასავლეთით — წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1238 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
*საიტი ხაბუმეზე 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფლები
თინა კანდელაკი

**თინათინ (თინა) კანდელაკი** ( დ. 10 ნოემბერი, 1975, თბილისი) — ქართული წარმოშობის რუსი ჟურნალისტი, ტელეწამყვანი და პროდიუსერი. კომპანია „აპოსტოლ მედიის“, ერთ-ერთი თანამფლობელი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა თბილისში, 1975 წლის 10 ნოემბერს. მამა — გივი შალვის ძე კანდელაკი (1942-2009) პროფესიით ეკონომისტი იყო, მუშაობდა დირექტორად თბილისის ბოსტნეულის ბაზაში, პენსიაზე გასვლის შემდეგ ცხოვრობდა მეუღლესთან ერთად მოსკოვში. თინას დედა — ელვირა გიორგის ასული კანდელაკი (დაბ. ალახვერდოვა) ნახევრად თურქი და სომეხია. იყო ექიმი-ნარკოლოგი. 

თინამ თბილისის 64-ე საჯარო სკოლა დაამთავრა. 1993 წელს სწავლობდა პლასტიკურ კოსმეტოლოგიას, შემდეგ ჩაირიცხა თბილისის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე. 2008 წელს დაამთავრა რუსეთის სახელმწიფო ჰუმანიტარული უნივერსიტეტი.

## მუშაობა რადიოში და ტელევიზიაში 
1990-იან წლებში თინა მუშაობდა რადიოსადურ „რადიო 105“-სა და საქართველოს ტელევიზიაში (მეორე არხზე). 1995 წელს საცხოვრებლად რუსეთში, მოსკოვში გადავიდა, სადაც დაიწყო მუშაობა სტანისლავ სადალსკისთან ერთად სხვადასხვა რადიოსადგურებსა და ტელევიზიებში: „М радио“, „РДВ“, „Радио Рокс“, „Серебрянный дождь“, „Муз ТВ“ და სხვა.

2002 წლის სექტემბრიდან მიჰყავს პროგრამა „დეტალები“ СТС-ზე, სადაც იღებდა ინტერვიუებს შოუ-ბიზნესის წარმომადგენლებთან. 2006-2007 წლებში ტელეგადაცემების „Разворот“ და „Особое Мнение“ წამყვანი რადიო „Эхо Москвы“-ზე. 2008 წლიდან მიჰყავდა ტელეპროგრამა „არარეალური პოლიტიკა“, რომელიც 2011 წელს დაიხურა. 2009 წელს წამყვანის სახით მონაწილეობა მიიღო ტელეპროექტ „ორ ვარსკვლავში“. ამავე წელს თინა პროდიუსერი და წამყვანი იყო ისეთი გადაცემების, როგორიცაა „ინფორმანია“ ტელეარხ СТС-ზე, ასევე იყო გადაცემა „ფორტ ბოიარდის“ სომხური ვერსიის წამყვანი. 2010 წელს იყო „კვნ“-ის უმაღლესი ლიგის ჟიურის წევრი, გადაცემა „იდეალური მამაკაცის“ წამყვანი. 2012 წელს დაიხურა ტელეგადაცემა „ყველაზე ჭკვიანი“, რომლის წამყვანი თინა წლების განმავლობაში იყო და პროგრამის დაწყებიდან (2003 წლიდან) გადაცემამ სამჯერ აიღო „ТЭФИ“-ის (2004, 2009) პრემია. 2013 წლის ივნისიდან თინა პოლიტიკური შოუს „რკინის ლედების“ თანაწამყვანია.

## ბიზნესი 
თინა კანდელაკი კომპანია „აპოსტოლის“ პარტნიორი და თანამფლობელია. 2010 წლიდან ქართული რესტორნების „თინათინის“ ქსელის დამფუძნებელი და მფლობელია. 2012 წლის იანვრიდან ვიოდეობლოგერ დიმა კამიკაძესთან ერთად ეთერში გაუშვა პოლიტიკური თოქ-შოუ „ფრენა კამიკაძესთან“. იმავე წლის მარტში ხელი მოაწერა კონტრაქტს კომპანია Oriflame-თან, რის შედეგადაც ის ამ კომპანიის სახე 2 წლის მანძილზე იყო.

## პოლიტიკური შეხედულებები 
2007 წლიდან თინა კანდელაკი აკრიტიკებდა საქართველოს პრეზიდენტ (2004-2013) მიხეილ სააკაშვილის პოლიტიკას. 

2022 წლის თებერვალში კანდელაკმა მხარი დაუჭირა რუსეთის შეჭრას უკრაინაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი  
* თინათინ კანდელაკი 
* თინათინ კანდელაკი 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი ქალი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:ქართველი ტელეწამყვანები
კატეგორია:რუსი ტელეწამყვანები
კატეგორია:რუსი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნაკიანი

**ნაკიანი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ლეახალე, ლექარჩე, ნაკიანი). საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა თხების სანაშენე საბჭოთა მეურნეობა.

## გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარეებს ზანასა და ოჩხომურს შორის მდებარე ვაკეზე, ზღვის დონიდან 280, ჩხოროწყუდან 10 კმ. სოფელს დასავლეთით ესაზღვრება გარახა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ახუთი, ჩრდილო დასავლეთით — ლექარჩე და ჩრდილო-აღმოსავლეთით — მარტვილის მუნიციპალიტეტი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 182 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფლები
კირცხი

**კირცხი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: კირცხი, სარაქონი).

სოფელი მდებარეობს მუნიციპალიტეტის სამხრეთ-დასავლეთით. სამხრეთ-დასავლეთიდან ესაზღვრება ხობის მუნიციპალიტეტი, აღმოსავლეთით სოფლები — ლესიჭინე და ქვედა ჩხოროწყუ. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება სოფელი ლეწურწუმე, ხოლო დასავლეთით — მდინარე ჭანისწყალი და ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 981 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
*საიტი ხაბუმეზე  

## სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფსევდოკრატერი

[მინი|ფსევდოკრატერი [მიუვატნი|მიუვატნის ტბაზე, ისლანდია]]
**ფსევდოკრატერი**, **უფესვო კონუსი** — ვულკანური რელიეფის ფორმა, რომელიც წააგავს ნამდვილ ვულკანურ კრატერს, თუმცა ამ უკანასკნელისაგან განსხვავდება იმით, რომ იგი არ არის ფაქტობრივი ღრმული, საიდანაც ლავა ამოიფრქვეოდა. ფსევდოკრატერი ცნობილია როგორც უფესვო კონუსი, რომელიც ხასიათდება მაგმური არხის არარსებობით. 

ფსევდოკრატერი წარმოიქმნება ორთქლის აფეთქების შედეგად, როდესაც მომდინარე გავარვარებული ლავა კვეთს ჭაობის, ტბის ან ტბორის ნოტიო ზედაპირს. ფეთქებადი აირები ფრეატული ამოფრქვევის მსგავსად, იჭრებიან ლავურ ზედაპირზე, სადაც ტეფრა ქმნის კრატერისმაგვარ ზევით აზიდულ ფორმას, რომელიც შეიძლება გამოიყურებოდეს როგორც ნამდვილი ვულკანური კრატერი.  

ფსევდოკრატერის კლასიკური მაგალითები გვხვდება ისლანდიაში. აღსანიშნავია მაგ., მიუვატნის ტბის ირგვლივ არსებული ფსევდოკრატერები და როიზგოულიარის ფსევდოკრატერების ჯგუფი რეიკიავიკთან. ფსევდოკრატერი აღმოჩენილია აგრეთვე პლანეტა მარსზე, კერძოდ ათაბასკის ხეობაში. 2010 წლის მარტში ვულკან ეიაფიადლაიეკუდლის ამოფრქვევის შედეგად, ვულკანოლოგები პირველად ისტორიაში გახდნენ ფსევდოკრატერის წარმოქმნის მოწმენი. 
 
## იხილეთ აგრეთვე
* ვულკანური კრატერი 

## სქოლიო
კატეგორია:რელიეფის ფორმები 
კატეგორია:ვულკანოლოგია
ვაჟა-ფშაველა (ბიოგრაფიული რომანი)

**ვაჟა-ფშაველა** — ქართველი მწერლის, ლიტერატურული პრემია „გალას“ ლაურეატის, მიხო მოსულიშვილის ბიოგრაფიული რომანი ვაჟა-ფშაველას ცხოვრებაზე.

## შინაარსი
მხატვრული და დოკუმენტური ჩანაწერების ურთიერთმონაცვლეობით წარმოდგენილი ეს ბიოგრაფიული წიგნი ვაჟა-ფშაველას გავლილ ცხოვრებაზე მოგვითხრობს.

ამ რომანიდან გავიგებთ, თუ რა მხრივ ჰგვანან ვაჟა-ფშაველას: ძველი ბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟი ლაოკოონი, ღვთაებრივი პოეტი ჰომეროსი თუ გენიალური იტალიელი კომპოზიტორი ჯუზეპე ვერდი.

წიგნის ავტორი ასაბუთებს, რომ ვაჟა-ფშაველას შემოქმედება ამოდის ქართული მითოლოგიის სიღრმიდან, რაც მას მსოფლიო ლიტერატურის ფონზე ორიგინალურ მოვლენად აქცევს და ქართული ლიტერატურის ღირებულებას მნიშვნელოვნად ზრდის.

## რომანის შეფასებები
თიანეთისა და ფშავ-ხევსურეთის მიტროპოლიტი, მეუფე თადეოზი:

პროფესორი დავით წოწკოლაური:

მწერალი დათო ტურაშვილი

## რომანის ჯილდო
thumb|left|გურამ გაგოშიძე (ჭობი) - „ვაჟა-ფშაველა“, 1991
2011 წლის 8 ოქტომბერს თბილისის საკრებულოს ლიტერატურულ კონკურში ბიოგრაფიულ რომან „ვაჟა–ფშაველას“ მიენიჭა ლიტერატურული პრემია „გალა“, ნომინაციაში: „სამაგიდო წიგნი“.

ავტორს პრიზი დედაქალაქის მერმა, გიგი უგულავამ გადასცა, მანამდე კი თქვა:

პრემიის მიღებისას მიხო მოსულიშვილმა აღნიშნა:

## რომანის გამოცემები
* 2011 წ. — გამომცემლობა „პეგასი“
* 2013 წ. — გამომცემლობა „პეგასის“ ელექტრონული წიგნი

## რესურსები ინტერნეტში
* ვაჟაობა თბილისში 
* ვაჟა-ფშაველა (კითულობს ავტორი)
* გალა 2011
* მიხო მოსულიშვილის „ჩანაწერები ვაჟა-ფშაველაზე“ 
* ახალი წიგნი ვაჟა–ფშაველაზე (2011 წ. 18 მარტი. საზოგადოებრივი ტელევიზიის პროგრამა "ჩვენი დილა", კულტურის ბლოკი, ლაპარაკობენ ნინო მიქაძე და წიგნის ავტორი). 
* წიგნის „ვაჟა–ფშველას“ შესახებ (სტუმრად სალომე არშბასთან) 
* შეხვედრა 2011 წლის „გალას“ პრემიის ლაურეატებთან რადიო 1–ის ეთერში (ივანე ჯაფარიძის გადაცემა „ჩვენი საგანძური“, 2011 წლის 15 ოქტომბერი) 
* *გალა*–ს დაჯილდოების ცერემონიალი ეროვნული მუზეუმის ეზოში გაიმართა
* „ვაჟა–ფშაველა“, დოკუმენტური ფილმი, 2011 (ფილმზე მუშაობდნენ გოგა ოსეფაშვილი და ქეთი ჭკადუა)
* „ვაჟას სამყარო“ (გადაცემა პირველი, რადიო1 _ FM 102.4)
* ვაჟა-ფშაველას შესახებ, საზოგადოებრივი მაუწყებლის გადაცემა „სამოთხის ვაშლები“, 13.07.2012
* Annotation for book of Miho Mosulishvili 'Vazha-Pshavela'  
* Važa-Pʻšavela
* Važa-Pʻšavela

## სქოლიო
კატეგორია:მიხო მოსულიშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:ბიოგრაფიული რომანები
კატეგორია:2011 წლის რომანები
დაგლას ფრეშფილდი

**დაგლას უილიამ ფრეშფილდი** ( დ. 27 აპრილი, 1845 — გ. 9 თებერვალი, 1934) — ბრიტანელი ადვოკატი, ალპინისტი, გეოგრაფი და მწერალი. 1872-1880 წლებში იყო ჟურნალ „Alpine Journal“-ის რედაქტორი. სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოებისა და ალპური კლუბის წევრი და მათი პრეზიდენტი. 

დაიბადა ქალაქ ლონდონში, ჰენრი რეი ფრეშფილდისა და მისი მეუღლის ჯეინ კვინტონ კროუფორდის ოჯახში. მამამისი იყო ცნობილი ადვოკატი, ხოლო დედამისი პოლიტიკოსის — უილიამ კროუფორდის შვილი. ფრეშფილდების ოჯახს უყვარდა სხვადასხვა ადგილებში მოგზაურობა. მომდევნო წელს დაგლას ფრეშფილდი ოჯახთან ერთად გაემგზავრა შოტლანდიაში. 1854 წელს ბაზელი-შამონის გავლით იმოგზაურა შოტლანდიის ალპებში. დაგლას ფრეშფილდმა განათლება მიიღო იტონისა და ოქსფორდის საუნივერსიტეტო კოლეჯში, სადაც ხარისხი მიიღო სამოქალაქო სამართალსა და ისტორიაში. 

იგი იყო მეტად ენერგიული მოგზაური და ალპინისტი. პატარა ასაკიდანვე დიდ ინტერეს იჩენდა მთების მიმართ, განსაკუთრებით დაინტერესებული იყო ალპებით. 1868 წელს ასვლა სცადა კავკასიონის და საერთოდ ევროპის უმაღლეს მწვერვალ იალბუზზე. იმავე წელსვე ფრეშფილდმა დალაშქრა აღმოსავლეთ კავკასიონის უმაღლესი მწვერვალი მყინვარწვერი. ასვლა განახორციელა ადგილ გერგეტიდან. კავკასიაში ყოფნის დროს ფრეშფილდმა აღწერა აფხაზეთის ტერიტორიაც. 

1899 წელს ექსპედიცია მოაწყო ჰიმალაიში, კერძოდ მისი ყურადღება მიიქცია კანჩენჯანგამ, თუმცა ასვლა ვერ მოახერხა. 1905 წელს ასვლა სცადა რუვენზორზე (აფრიკა), თუმცა ცუდი ამინდების გამო მარშრუტი წარუმატებლად დამთავრდა. ფრეშფილდი ბევრს წერდა ალპებში მოგზაურობის შესახებ. 1872-1880 წლებში იყო ჟურნალ „Alpine Journal“-ის რედაქტორი, სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების წევრი, 1881 წელს გახდა მდივნის მოადგილე, ხოლო 1914-1917 წლებში მისი პრეზიდენტი. 

1893-1895 წლებში იყო ალპური კლუბის პრეზიდენტი. ოქსფორდისა და ჟენევის უნივერსიტეტებში მიენიჭა სამოქალაქო სამართლის დოქტორის ხარისხი. მისი შრომებიდან აღსანიშნავია: „The Exploration of the Caucasus“ (1896), „Round Kangchenjunga“ (1903), „Italian Alps“ (1875; ხელახლა დაიბეჭდა 1937).

## შრომები
* Travels in the Central Caucasus and Bashan including Visits to Ararat and Tabreez and Ascents of Kazbek and Elbruz, London, Longmans, Green and Co., 1869
* Italian Alps: Sketches in the Mountains of Ticino, Lombardy, the Trentino, and Venetia, 1875, new ed. 1937
* The Exploration of the Caucasus, London, Edward Arnold, 1896
* Round Kangchinjinga (Kangchenjunga)', ''Alpine Journal, Vol. XX, no. 149, August 1900
* Round Kangchenjunga: A Narrative of Mountain Travel and Exploration, London, Edward Arnold, 1903.  Dedicated to Joseph Dalton Hooker
* Hannibal Once More (1914)
* The Life of Horace Benedict de Saussure (with the collaboration of F. Montagnier), London, Edward Arnold, 1920
* Below the Snow Line, London, Constable and Co., 1923

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი მთამსვლელები 
კატეგორია:ბრიტანელი გეოგრაფები 
კატეგორია:ბრიტანელი მწერლები
კატეგორია:ევროპელი მოგზაურები საქართველოში
კატეგორია:ოქსფორდის საუნივერსიტეტო კოლეჯის კურსდამთავრებულები
ჯაზის თეორიისა და პრაქტიკის სისტემური კურსი

.]]

**„ჯაზის თეორიისა და პრაქტიკის სისტემური კურსი“** — მერაბ ოძელაშვილის მიერ შესრულებულ თეორიული კვლევა, რომელიც ეყრდნობა ჯაზის თეორიის მსოფლიოში არსებულ ტენდენციებს. წიგნში განიხილება ჯაზის ჰარმონიის თეორიული ასპექტები, ფორმისა და იმპროვიზაციის საკითხები. დიდი ადგილი ეთმობა პრაქტიკულ ნაწილს, დავალებებს, რითაც საგრძნობლად ადვილდება მასალის აღქმა. სახელმძღვანელოში თარგმნილი და განმარტებულია სპეციფიკური თეორიული ტერმინები, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია ქართული მუსიკალური ტერმინოლოგიის დახვეწისათვის.

წიგნის პრეზენტაცია საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროში 30 ნოემბერს  გაიმართა. სახელმძღვანელოს პრეზენტაციას თან ახლდა და ოც წუთიანი კონცერტი, ჯაზმენების თამაზ ყურაშვილის, ზურა რამიშვილის და თბილისის კონსერვატორიის რექტორ რევაზ კიკნაძის შესრულებით. პრეზენტაციას სახელმძღვანელოს ავტორი მერაბ ოძელაშვილი, რეცენზენტი ივანე ჟღენტი, ჯაზის მოყვარულები, მოწვეული სტუმრები და საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრი ნიკოლოზ რურუა ესწრებოდნენ.

სახელმძღვანელოს ავტორია მერაბ ოძელაშვილი.

სახელმძღვანელოს რეცენზენტები არიან თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის მუსიკის თეორიის მიმართულების ხელმძღვანელი, მუსიკოლოგიის დოქტორი, ასოცირებული პროფესორი ივანე ჟღენტი, ხოლო რედაქტორი – პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამის – „ჯაზის ხელოვნება“ – ხელმძღვანელი ზურაბ რამიშვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის წიგნები
ასტის პროვინცია

**ასტის პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, პიემონტის რეგიონში. დედაქალაქია ასტი. ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება ტურინის პროვინცია, სამხრეთ-დასავლეთით — კუნეოს პროვინცია. აღმოსავლეთით საზღვარი აქვს ალესანდრიის, სამხრეთით კი სავონის პროვინციასთან. პროვინციის ფართობი 1 504,5  კმ²-ია, მოსახლეობა 206 265 (2004).

## ისტორია
ასტის პროვინცია 1935 წელს, მეფე ვიქტორ ემანუელ III-ის სამეფო დეკრეტის საფუძველზე შეიქმნა, ალესანდრიის პროვინციისგან გამოყოფით.

## კომუნები
პროვინცია შედგება 118 კომუნისგან. ცხრილში მოცემულია ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* MonferratoArte 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ტურკინოს ეროვნული პარკი

**ტურკინოს ეროვნული პარკი** (Turquino National Park) — ეროვნული პარკი კუბაში. მდებარეობს სიერა-მაესტრას მთების კალთებზე, სანტიაგო-დე-კუბის პროვინციაში, ქალაქ გუამიდან დასავლეთით 50 კილომეტრში. ეროვნული პარკის საერთო ფართობია 229.38 კმ². სახელწოდება წარმოსდგება კუბის უმაღლესი მწვერვალის — მთა ტურკინოს სახელწოდებიდან, რომელიც პარკის ტერიტორიაზეა აღმართული. ეროვნული პარკი შეიქმნა 1980 წლის 8 იანვარს. ტურკინოს მთის გარდა პარკის ტერიტორიაზე აღმართულია მთები: პიკო-კუბა, პიკო-რეალი, პიკო-სუეცია, რომელთა ხარჯზე დაცული ტერიტორია აღწევს კუბის სამხრეთ სანაპირომდე.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:კუბის ეროვნული პარკები
კუბის პროვინციები

ადმინისტრაციულად, **კუბა** იყოფა 15 პროვინციად და ერთ სპეციალურ მუნიციპალიტეტად, რომელიც არც ერთ პროვინციას არ მიეკუთვნება. ბოლო ცვლილებები მიღებულ იქნა 2010 წლის აგვისტოში (კუბის ეროვნული ასამბლეის მიერ), როდესაც ჰავანის პროვინცია ორ ახალ პროვინციად გაიყო: არტემისა და მაიაბეკე. ახალმა პროვინციებმა არსებობა 2011 წლის 1 იანვრიდან დაიწყო. ქალაქ ჰავანის პროვინციამ (Ciudad de La Habana) თავის თავდაპირველი სახელი — ლა-ჰაბანა (La Habana) დაიბრუნა. 

## პროვინციების სია 
ფაილი:CubaSubdivisions.png‎

დასავლეთიდან აღმოსავლეთით, კუბის პროვინციებია:
# პინარ-დელ-რიო
# არტემისა
# ლა-ჰაბანა
# მაიაბეკე
# მატანსასი
# სიენფუეგოსი
# ვილია-კლარა
# სანკტი-სპირიტუსი
# სიეგო-დე-ავილა
# კამაგუეი
# ლას-ტუნასი
# გრანმა
# ოლგინი
# სანტიაგო-დე-კუბა
# გუანტანამო

## ისტორია 
ფაილი:CubaSubdivisions1.png‎

1976 წლამდე, კუბა შემდეგ პროვინციებად იყოფოდა (დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ):
# პინარ-დელ-რიო
# ლა-ჰაბანა, მოიცავდა ქალაქ ჰავანას, მაიაბეკეს და დღევანდელი არტემისის პროვინციის ზოგიერთ მუნიციპალიტეტს. 
# მატანსასი
# ლას-ვილასი (1940 წლამდე სანტა-კლარა), შედგებოდა დღევანდელი კონფუეგოსის, ვილია-კლარასა და სანკტი-სპირიტუსის პროვინციებისაგან. 
# კამაგუეი (1899 წლამდე პუერტო-პრინსიპე), შედგებოდა დღევანდელი კამაგუეის და სიეგო-ავილის პროვინციებისგან, ისევე როგორც დღევანდელი ლას-ტუნასის პროვინციის ზოგიერთი მუნიციპალიტეტისგან.
# ორიენტე (1905 წლამდე სანტიაგო-დე-კუბა), შედგებოდა დღევანდელი ლას-ტუნასის, გრანმის, ოლგინის, სანტიაგო-დე-კუბისა და გუანტანამოს პროვინციებისაგან.

## დემოგრაფია 
კუბის პროვინციები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:

## რესურსები ინტერნეტში 
* კუბის პროვინციები
* Cuba Web Directory, Directorio de Sitios sobre Cuba
* Mapa de Cuba y sus provincias con información sobre cada una de ellas 
* Mapa de provincias contemporáneas de Cuba  

## სქოლიო 
კატეგორია:კუბის ადმინისტრაციული დაყოფა
კატეგორია:კუბა
სპერილენი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|სპერილენის ჩრდილო-დასავლეთი მხარე
**სპერილენი** () — ნორვეგიის სიდიდით 33-ე ტბა. ფართობი — 37 კმ², წყლის მოცულობა — 13 კვ³. მაქსიმალური სიღრმეა — 123 მ. მდებარეობს ზღვის დონიდან 150 მ-ზე. ერთვის მდინარე ბეგნა ბეგნადალენის ველიდან და მდინარე ურულა ჰედალენის ველიდან ჩრდილოეთის მხრიდან. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ნორვეგიის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფოტოები 
* The lock at Sperillen

კატეგორია:ნორვეგიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ტურკინო

**ტურკინოს პიკი** () — კუბის რესპუბლიკის უმაღლესი წერტილი. მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სიერა-მაესტრის ქედზე. სიმაღლე 1974 მ. სავარაუდოდ მთის სახელწოდება წარმოსდგება სიტყვა ფირუზისაგან (). განსაზღვრული ადგილიდან მთას დაჰკრავს ლურჯი ელფერი, რაც სავარაუდოდ ხსნის სიტყვის მნიშვნელობას. ტურკინო რუკაზე პირველად დაიტანა ხერარდო კრამერმა XVIII საუკუნის ბოლოს. 

მთის პიკზე დაიდგა ხილმა მადერას მიერ შექმნილი ხოსე მარტის ბიუსტი. მთის ირგვლივ განლაგებულია ტურკინოს ეროვნული პარკი, რომელსაც უკავია 229.38 კმ² ტერიტორია. მრავალფეროვანია ფლორა და ფაუნა. ფერდობებზე იზრდება ნახევრადმარადმწვანე და მარადმწვანე ტყეები. ყველაზე მაღალ ადგილებში ფიჭვის ტყეებია. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ტურკინოს ეროვნული პარკი

## სქოლიო
კატეგორია:კუბის მთები
კუბის მდინარეების სია

კუბის მდინარეები მოკლე და წყალმცირეებია. სულ კუნძულზე მდებარე 600 მდინარიდან 2/5 მიედინება ჩრდილოეთით მექსიკის ყურისაკენ, ხოლო დანარჩენი  3/5 — სამხრეთით, კარიბის ზღვაში.

ქვემოთ მოცემულია **კუბის მდინარეების სია** დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით, სანაპიროების მიხედვით:

## ჩრდილოეთი სანაპირო 
*მანტუა
*კიბო
*ალმენდარესი
*იუმური
*კანიმარი
*რიო-დე-ლა-პალმა
*საგუა-ლა-გრანდე
*საგუა-ლა-ჩიკა
*რიო-ხატიბონიკო-დელ-ნორტე
*კაონაო
*მაქსიმო
*სარამაგუაკანი
*ტოა

## სამხრეთი სანაპირო 
*კუაიგუატეხე
*გუამა
*სან-დიეგო
*მაიაბეკე
*ანაბანა
*დამუხი
*აგაბამა
*რიო-ხატიბონიკო-დელ-სური
*ხიკი
*სან-პედრო
*ნახასა
*ტანა
*ხობაბო
*კაუტო
**სალადო
**ბაიამო
**კონტრამაესტრე
*ბუეი
*გუანტანამო
*ხაიბო
*გუასო

## რესურსები ინტერნეტში
*[კუბა — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია](http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%9A%D1%83%D0%B1%D0%B0%20(%D0%B3%D0%BE%D1%81%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE)/) 

## ლიტერატურა
* The Columbia Gazetteer of North America. 2000.
* Rand McNally, The New International Atlas, 1993.

კატეგორია:კუბის მდინარეები
კუბის დროშა

**კუბის დროშა** —  კუბის რესპუბლიკის სახელმწიფო დროშა, ოფიციალურად მიღებული იქნა 1902 წლის 20 მაისს.

## აღწერა 
thumb|300px|დროშის აგების წესი, სქემა.
დროშა თავის მხრივ წარმოადგენს  მართკუთხა ქსოვილს, რომელიც დაყოფილია ხუთი ჰორიზონტალური ცვალებადი ლურჯი და თეთრი ზოლებით. ტარის მხარეს მდებარეობს წითელი ფერის  ტოლგვერდა სამკუთხედი, რომლის ცენტრშიც გამოსახულია თეთრი ხუთქიმიანი ვარსკვლავი. 

## დროშის სიმბოლიკა 
კუბის მთავრობის ოფიციალური ვერსიით დროშის სიმბოლიკა აღნიშნავს:
* სამი ლურჯი ზოლი — ქვეყნის სამი ნაწილი, როგორც ესპანელებმა დაყვეს კუბა;
* ორი თეთრი ზოლი — მისწრაფება დამოუკიდებლობისაკენ;
* წითელი სამკუთხედი — თანასწორობა, ძმობა და თავისუფლება, ასევე დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლისთვის დაღვრილი სისხლი;
* თეთრი ვარსკვლავი თავისუფლების სიმბოლოა.

## ისტორია 
დროშას, რომელსაც «მარტოხელა ვარსკვლავს» უწოდებენ, შემუშავებული იქნა 1848 წელს «La Verdad»-ის რედაქტორის მიგელ ტოლონის და გენერალ ნარცისო ლოპესის მიერ. 

პირველად დროშა აღმართული იქნა 1850 წლის  19 მაისს კარდენასიში გენერალი ლოპესის შეიარაღებული ძალების კუნძულზე გადმოსხმის შემდეგ, რომელსაც ჰქონდა ესპანელი კოლონიზატორების დამხობის წარუმატებელი მცდელობა.

1898 წწლს ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა დაიწყო ომი ესპანეთთან, რომელიც აშშ-ს გამარჯვებით დამთავრდა. კუბა აშშ-ზე დამოკიდებული გახდა და 1899 წლის 1 იანვარს კუბის დროშა გახდა ამერიკის შეერთებული შტატების დროშა.

1902 წლის 20 მაისს გამოცხადებული იქნა კუბის რესპუბლიკა და ოფიციალურად მიღებული იქნა მოქმედი სახელმწიფო დროშა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*კუბის დროშა

კატეგორია:კუბის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
პირველი ჭოღა

**პირველი ჭოღა** — სოფელი საქართველოში. მდებარეობს სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. ჭოღის თემი (სოფლები: ლექობალე, მეორე ჭოღა, პირველი ჭოღა).

სოფელს დასავლეთით ესაზღვრება ხაბუმე, ჩრდილოეთით — თაია და ნაფიჩხოვო, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ნაკიანი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 724 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფლები
სერიო (მდინარე)

**სერიო** (ლომბარდ. Sère) — მდინარე იტალიაში. მთლიანად მიედინება ლომბარდიის რეგიონის ტერიტორიაზე, კვეთს ბერგამოსა და კრემონის პროვინციებს. სათავეს იღებს ალპებში, მონტე-ტორენის მთაზე, ზღვის დონიდან 2 911 მეტრზე. მისი სიგრძე 124 კმ-ია და ერთვის მდინარე ადას, ქალაქ კრემონის სამხრეთით. 

მდინარე მდიდარია თევზით, მათ შორისაა კობრი, კარასი, წვერა, კვირჩხლა, ქაშაპი.

## გალერეა

File:Serio al Barbellino (2).JPG
File:Serio a Crema (1).JPG
File:Fiume Serio a Seriate.JPG
File:Albino ponte romanico 03.jpg

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის მდინარეები

## რესურსები ინტერნეტში
*SERIO RIVER AND ITS RIVER TOWNS

კატეგორია:იტალიის მდინარეები
კატეგორია:პოს აუზი
სიერა-მაესტრა

**სიერა-მაესტრა** () — ქედი კუბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. გადაჭიმულია აღმოსავლეთით კრუსის კონცხიდან დასავლეთით დაახლოებით გუანტანამოს უბემდე. სამხრეთი კალთები მიუყვება კარიბის ზღვის სანაპიროს. სიგრძე დაახლოებით 240 კმ, სიგანე 30 კმ. საშუალო სიმაღლე 300-იდან 1500 მ-მდე. სიერა-მაესტრა კუბის უმაღლესი მთათა სისტემაა. ქედი დაგვირგვინებულია ტურკინოს პიკით (1974 მ), რომელიც ქედის დაახლოებით აღმოსავლეთ ნაწილშია აღმართული და წარმოადგენს კუბის უმაღლეს წერტილს. აგებულია ქვიშაქვებით, კირქვებითა და ვულკანური ქანებით. სანტიაგო-დე-კუბის ღრმულის მეშვეობით დაყოფილია ორ ძირითად მასივად. სამხრეთ კალთები მოკლეა, ციცაბოდ ეშვება ზღვისკენ, შემოსილია მარადმწვანე ბუჩქნარებითა და წიწვოვანი ტყეებით. ჩრდილოეთი კალთა მკვეთრად აწეულია, ძლიერ არის დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით, შემოსილია ტროპიკული ფოთლოვანებით და მარადმწვანე ტყეებით. არის სასარგებლო წიაღისეულები, მათ შორის სპილენძი, რკინა, მანგანუმი, ვერცხლი, ქრომი, მარმარილო და სხვა. ქედის ფარგლებშია ტურკინოს ეროვნული პარკი. სიერა-მაესტრას გააჩნია პარტიზანული ომის ხანგრძლივი ისტორია. აღსანიშნავია, რომ ქედის კალთებზე მდებარეობდა ფიდელ კასტროს რევოლუციური არმიის ბაზა.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:კუბის ქედები
სიერა-დელ-როსარიო

**სიერა-დელ-როსარიო** () — ქედი და ბიოსფერული ნაკრძალი კუბაში. გაწოლილია ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, პინარ-დელ-რიოს პროვინციაში. წარმოადგენს გუანიკუანიკოს ქედის დასავლეთ ნაწილს. სიმაღლე 692 მ (მთა გუახაიბონი). 1984 წლის 15 თებერვალს ქედის დიდი ნაწილი შეიტანეს იუნესკოს სიაში, როგორც ბიოსფერული ნაკრძალი. ამრიგად, კუბაში იგი გახდა პირველი ამდაგვარი ტერიტორია. ქედი იკავებს 266,86 კმ² ფართობს. 

ძირითადად გაბატონებულია ტროპიკული და მარადმწვანე ტყეები. ნაკრძალის ტერიტორია რთული გეოლოგიური აგებულებისაა. ჭარბობს კირქვები, განვითარებულია კარსტი. კლიმატი რბილია. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 2013,9 მმ. განვითარებულია ლატერიტული, ყავისფერი და სხვა ტიპის ნიადაგები. მრავალფეროვანია ფლორა და ფაუნა. იზრდება 800-მდე სახეობის მცენარე, რომელთაგან 35% ენდემური ხასიათისაა. მრავლადაა ქვეწარმავლები, ფრინველები და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სიერა-დელ-როსარიო 

## სქოლიო
კატეგორია:კუბის ეროვნული პარკები
კატეგორია:კუბის ქედები
ზემო ბარი

**ზემო ბარი** — სოფელი საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტში (რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე), ბარის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ზემო ბარი, სამთისი, ქვემო ბარი). 

მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდ. ბარულის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1200 მ-ზე, ონიდან 25 კმ-ში. ძველად იყო სოფელ ბარის ნაწილი. შემორჩენილია შუა საუკუნეების მთავარანგელოზთა ერთნავიანი ეკლესია ფრესკული მოხატულობით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 36 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სიერა-კრისტალის ეროვნული პარკი

**სიერა-კრისტალის ეროვნული პარკი** () — ქედი და ეროვნული პარკი კუბაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ოლგინის პროვინციაში. ეროვნული პარკი ვრცელდება სიერა-კრისტალის ქედზე, რომელიც კუბის ქედებს შორის სიმაღლით (სიერა-მაესტრას შემდეგ) მეორე ადგილზეა. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა დაახლ. 1300 მ (მთა კრისტალი). ტერიტორიის განსაკუთრებულობის გამო იგი 1930 წელს ეროვნულ პარკად გამოცხადდა. წარმოადგენს კუბის უძველეს ეროვნულ პარკს. ფართობი 185,37 კმ². მრავალფეროვანია ფლორა და ფაუნა. ჭარბობს ფიჭვის ტყეები. ამ მხარეებში კარიბული ფიჭვი (Pinus caribaea) სიმაღლეში 30 მ-ს აღწევს.

1988 წელს შეიქმნა სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი.

## სქოლიო
კატეგორია:კუბის ეროვნული პარკები
კატეგორია:კუბის ქედები
ზვარეთი (ონის მუნიციპალიტეტი)

**ზვარეთი** — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტის კვაშხიეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე).

მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ხეორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 1160 მ-ზე, ქალაქ ონიდან 10 კმ-ის დაშორებით. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

## ისტორია 
წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVIII საუკუნეში. ვახუშტი ბატონიშვილის რუკაზე აღნიშნულია დაბა ზვარე. ამავე სახელით იხსენიებს მას იოჰან გიულდენშტედტი რიონის მარცხენა ნაპირზე მდებარე სოფლებს შორის. XIX ს. – XX ს. დასაწყისში შედიოდა რაჭის მაზრის ონის უბანში. 1901 წლის მონაცემებით ზვარეთის სასოფლო საზოგადოება მოიცავდა 10 სოფელს და 4 164 მცხოვრებს. 2000-იანი წლების მდგომარეობით ზვარეთი ფაქტობრივად დაცლილია მუდმივი მოსახლეობისგან.

სოფლის ცენტრში, მოედანზე დგას XX საუკუნის ბოლოს აგებული ფერისცვალების მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია. სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სასაფლაოს ტერიტორიაზე შემორჩენილია XIX საუკუნის წმ. გიორგის სახელობის ქვითკირით ნაგები დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები. 1920-იან წლებში გიორგი ბოჭორიძეს ეკლესიაში უნახავს რამდენიმე სიძველე, მათ შორის ქვაზე მოჭრილი ქრისტეს შობის ხატი და „ვეფხისტყაოსნის“ XVIII საუკუნის ფურცელნაკლული ხელნაწერი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თერმოპილეს ბრძოლა

მინი|250პქ|ბერძნული-სპარსული სვლების რუკა
**თერმოპილეს ბრძოლა** — ბრძოლა ბერძნებსა და სპარსელებს შორის. გაიმართა ძვ. წ. 480 წელს თერმოპილესთან, მთის ვიწრო გასასვლელში, თესალიისა და შუა საბერძნეთის საზღვარზე. უთანასწორო ბრძოლაში დაიღუპა 300 სპარტელი.

## ომის მსვლელობა 
ძვ. წ. 480 წელს სპარსელები დარიოსის მემკვიდრის ქსერქსე I-ის მეთაურობით კვლავ საბერძნეთისკენ დაიძრენ. სპარსელთა წინააღმდეგ რამდენიმე ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფო შეკავშირდა. ბერძნებმა გადაწყვიტეს გამაგრებულიყვნენ თერმოპილეს გასასვლელში. მთის ამ ვიწრო კარში შესაძლებელი იყო მცირე ძალებით ძლიერი მტრის შეჩერება. ბერძენთა რაზმს ხელმძღვანელობდა სპარტელთა მეფე ლეონიდასი. ლეონიდასი და მისი მეომრები სპარსელთა შემოტევებს რამდენიმე დღე იგერიებდნენ. მტერმა უკან გაბრუნებაც კი გადაწყვიტა, მაგრამ მოღალატემ ქსერქსეს მთის ვიწრო ბილიკი აჩვენა. სპარსელებმა ბერძნებს ამ ბილიკით ზურგიდან მოუარეს. ლეონიდასმა 300 სპარტელი დაიტოვა, ხოლო მოკავშირეებს სახლში დაბრუნება უბრძანა. 300 სპარტელი სისხლის უკანასკნელ წვეთამდე იბრძოდა. მათ შეაფერხეს მოწინააღმდეგის წინსვლა და თავის მეთაურთან ერთად გმირულად დაიღუპნენ. თერმოპილესთან ბრძოლის შემდეგ ქსერქსეს ჯარმა ათენი აიღო.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბერძენ-სპარსელთა ომები

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* EDSITEment  Lesson Plan: 300 Spartans at the Battle of Thermopylae: Herodotus' Real History  (from the National Endowment for the Humanities)
* 
* *The Five Great Battles of Antiquity* by David L. Smith, Symposion Lectures , 30 June 2006.
* Modern monument  at siu.edu
* Spartan burial mound  at coloradocollege.edu

კატეგორია:ბერძენ-სპარსელთა ომები
კატეგორია:ირანის ბრძოლები
კატეგორია:ძვ. წ. V საუკუნის ბრძოლები
სიერა-დელ-ესკამბრაი

**სიერა-დელ-ესკამბრაი** () — ქედი ცენტრალურ კუბაში. ვრცელდება სანქტი-სპირიტუსის, სიენფუეგოსისა და ვილია-კლარას პროვინციებში. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 80 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 80 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 931 მ (მთა პოტრერილიო). მდინარე აგაბამის ხეობით ქედი ორ ნაწილად იყოფა. დასავლეთ ნაწილს ეწოდება გუამუაია, ხოლო აღმოსავლეთ ნაწილს სიერა-დე-სანქტი-სპირიტუსი. ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილშია ტოპეს-დე-კოლანტესის ნაკრძალი, რომელიც შეიქმნა მღვიმეების, მდინარეების, ჩანჩქერებისა და კანიონების დასაცავად. აქვე მდებარეობს ინდიელების ხეობა, რომელიც იუნესკოს მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი. სამხრეთისაკენ ეშვება კარიბის ზღვისკენ. მდიდარია მინერალური რესურსებით. ხშირია ფიჭვის ტყეები. ხეობების გასწვრივ მოჰყავთ ყავა. კალთების ძირში მდებარეობს ქალაქი ტრინიდადი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* სანქტი-სპირიტუსის პროვინცია  
* გუანაიარას პარკის ფოტოგალერეა  

კატეგორია:კუბის ქედები
თოღრულ-ბეგი

**თოღრულ-ბეგი** (დ. 990 — გ. 4 სექტემბერი, 1063) — სელჩუკთა იმპერიის პირველი სულთანი 1038-1063 წლებში. მისი მეთაურობით თურქ-სელჩუკებმა დაიპყრეს ირანი, ერაყი, ქურთისტანი, დაიკავეს არაბთა სახალიფოს დედაქალაქი ბაღდადი, რის გამოც არაბთა ხალიფა იძულებული გახდა თოღრულ-ბეგი სულთნად დაელოცა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Tuğrul Beg
*More info 

კატეგორია:დაბადებული 990
კატეგორია:გარდაცვლილი  4 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1063
კატეგორია:სელჩუკი მმართველები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კუბაში

2011 წლის მონაცემებით **კუბაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის** 9  ძეგლია.

## სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 936 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის  1,0 % კუბის ძეგლებია.

## ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

## ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* იუნესკოს ოფიციალური საიტი. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კუბაში
* კუბაში კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების კატალოგი

კუბა
კუბის ქალაქების სია

მინი|250პქ|კუბის რუკა
[მინი|right|250პქ|[ჰავანა, კუბის დედაქალაქი]]
[მინი|right|250პქ|[სანტიაგო-დე-კუბა]]
[მინი|right|250პქ|[კამაგუეი]]
ცხრილში მოცემულია **კუბის ის ქალაქები**, რომელთა მოსახლეობაც 30 000 ადამიანს აღემატება. ამასთნ, მოსახლეობის რაოდენობა შედარებულია 1981 და 2002 წლების აღწერებს შორის, ასევე მოცემულია სავარაუდო მოსახლეობა 2005 წლისთვის. 

ქვეყნის ყველაზე დიდი ქალაქია ჰავანა, რომლის მოსახლეობაც 2 581 619 ადამიანია (2005), რაც ქვეყნის მთელი მოსახლეობის მეოთხედს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კუბის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში 
* კუბის სტატისტიკის ეროვნული სამსახური 
* კუბის უდიდესი ქალაქები
* Official Figures from the 2002 population census 
* World Gazetteer 
* City Population

კატეგორია:კუბის ქალაქები
ზემო კოზი

**ზემო კოზი** — სოფელი საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტის ჩასავლის თემში (რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე). 

მდებარეობს მდინარე ღარულის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1900 მეტრზე. წარსულში სოფელ კოზის ერთ-ერთი უბანი. 1922-1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ჯავის რაიონში. 1989 წლის აღწერით სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ იყო.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
ნაფიჩხოვო

**ნაფიჩხოვო** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ლედარსალე, ნაფიჩხოვო, ხანწკი).

სოფელს სამხრეთით ესაზღვრება ხანწკი, დასავლეთით — ლედარსალე, აღმოსავლეთით — მარტვილის მუნიციპალიტეტი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 628 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
*სოფელი ნაფიჩხოვო ჩხოროწყუს ციფრულ პლატფორმაზე 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფლები
სერგო დავლიანიძე

მინი|250პქ|სერგო დავლიანიძე

**სერგო სიმონის ძე დავლიანიძე** (დ. 15 ივნისი, 1904, სოფ. სხვავა, რაჭის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია; ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 25 აგვისტო, 1967, სოფ. იავასი, მორდვეთი, რსფსრ ) — ქართველი საბჭოთა გენერალ-მაიორი, რეპრესირებული.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა სიმონ დავლიანიძესა და ფედოსია სხირტლაძის ოჯახში. უმაღლესი განათლება მიიღო ქალაქ პიატიგორსკში.

1925 წლიდან 1948 წლამდე მსახურობდა საბჭოთა კავშირის უშიშროების სისტემაში მაღალ თანამდებობებზე. 1940 წლის 19 მარტს არჩეულ იქნა საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკების) XIII ყრილობის მიერ საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) ცენტრალური კომიტეტის კანდიდატად. კანდიდატობის მანდატს № 5-ს ხელს აწერდა მდივანი კანდიდ ჩარკვიანი.1941 წლის 23 06 ს.დავლიანიძე დანიშნეს საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო უშიშროების სახალხო კომისარის მოადგილის თანამდებობაზე.1941 წლის ივლისში დაწინაურებით გადაიყვანეს ამიერკავკასიის რკინიგზის სსრკ-ის გაერთიანებული სახელმწიფო უშიშროების და შინაგან საქმეთა კომისარიატის განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე და მიავლინეს ფრონტის ხაზზე. 1943 წლის 14 თებერვალს  მიიღო  კომისარის  წოდება. 1944 წლის 14 ივნისს დააბრუნეს საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო უშიშროების სახალხო კომისარის მოადგილის თანამდებობაზე . 1945 წელს იოსებ სტალინის ბრძანებით მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება (09.07.1945, ბრძანება №166). 1945 წლის 14 ნოემბერს გადაიყვანეს ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზის სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების სატრანსპორტო განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე. 1948 წლის 30 იანვარს სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს ბრძანებით № 336 გაათავისუფლეს თანამდებობიდან.1948 წლიდან 1956 წლის 9 მარტამდე მუშაობდა საქართველოს ინტურისტის მმართველის თანამდებობაზე.

1956 წლის 9 მარტის მოვლენებთან დაკავშირებით (საბჭოთა არმიის ნაწილებმა დახვრიტეს მშვიდობიანი დემონსტრაცია თბილისში) გამოვიდა სიტყვით მიტინგზე სტალინის ძეგლთან. მოითხოვა საქართველოს გამოსვლა საბჭოთა კავშირიდან და ახალი სახელმწიფოს შექმნა სოციალისტური ქვეყნების მოდელის გათვალისწინებით. ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარისკაცებმა დახვრიტეს მიტინგი, გენერალს არ ესროლეს, სავარაუდოდ იმიტომ, რომ მას ეცვა გენერლის ფორმა ლენინის ორი და სხვა ორდენებით. გენერალი დააპატიმრეს 1956 წლის 9 მარტს რუსთაველზე, სასტუმრო ინტურისტთან, მიტინგის ორგანიზებისა და მასზე სიტყვით გამოსვლის ბრალდებით. 1957 წლის 18 ოქტომბერს ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის უზენაესი ტრიბუნალის დახურულ სხდომაზე საქართველოს ს.ს.კ 58-7,58-8 მუხლით მიუსაჯეს პატიმრობა 25 წლით. გენერალი გარდაიცვალა 1967 წლის 25 აგვისტოს მორდოვის ციხეში. დაკრძალულია საპყრობილის სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა 
* *ლევან დოლიძე, გენერალისიმუსი: მარშლები, გენერლები, ადმირალები - ჩვენი თანამემამულენი, თბილისი, 2000* 
* *იაგო ქვათაძე, სხვავა და სხვაველები, თბილისი, 2005*
* Никита Петров Справочник " Кто руководил органами госбезопасности 1941-1954 " Изд. Москва, Общество " Мемориал" Звенья " 2010 год стр.133-324 "Биография генерала С.Давлианидзе."

## რესურსები ინტერნეტში
* ვიდეო

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი  25 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:სსრკ-ის უშიშროების თანამშრომლები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
აკაკი ბაქრაძე (მსახიობი)

**აკაკი (კაკო) ბაქრაძე** (დ. 29 აგვისტო, 1920, ჭიათურა — გ. 22 აგვისტო, 2011, იქვე) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1970).

## ბიოგრაფია 
აკაკი (კაკო) ბაქრაძე დაიბადა 1920 წლის 29 აგვისტოს ჭიათურაში. 1937 წელს დაამთავრა   ქ. ჭიათურის  პირველი საშუალო სკოლა. იმავე წლიდან მუშაობა დაიწყო ქ. ჭიათურის აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. 1939–1946 წლებში მსახურობდა საბჭოთა არმიაში. აკაკი ბაქრაძე გარდაიცვალა 2011 წლის 22 აგვისტოს, 90 წლის ასაკში.

## ფილმოგრაფია 
*1967: „მალე გაზაფხული მოვა“ (სტუმარი)  რეჟ. ოთარ აბესაძე
*1971: „ეპისკოპისი ნადირობაზე“  (აზნაური)  რეჟ. ლიანა ელიავა
*1971: „მოიტაცეს თამარ ქალი“ (კლიმენტი — თამადა) რეჟ. ლეილა გორდელაძე
*1973:  „შერეკილები“ (მიზანა)  რეჟ. ელდარ შენგელაია
*1976: „სიყვარული, ხანძარი და პომპიერო“ რეჟ. გურამ პატარაია
*1976: „ბაკულას ღორები“ (პორუჩიკი)  რეჟ. ბიძინა რაჭველიშვილი
*1977: „სამანიშვილის დედინაცვალი“ (მოძღვარი)  რეჟ. ელდარ შენგელაია
*1981: „წისქვილი ქალაქის გარეუბანში“ (მეწისქვილე)  რეჟ. რეზო ესაძე
*1981:  „გამოაღეთ ფანჯრები“  (მონადირე)   რეჟ. დევი აბაშიძე
*1982: „ვერსათრიელა“ (II პალოს ჩამრჭობი)  რეჟ. დავით ჯანელიძე
*1982: „მარადისობის კანონი“ (კოლმეურნეობის თავმჯდომარე)  რეჟ. ვალერიან კვაჭაძე
*1989: „ხსოვნა“ (კულტგანყოფილების გამგე)   რეჟ. გივი ვეფხვაძე
*1990: „ზვარაკი“  რეჟ. გენო ჩირაძე

## ჯილდოები და აღიარება 
*1970:  საქართველოს დამსახურებული არტისტი 
*1997:  ღირსების ორდენის კავალერი
:2002:  ქ. ჭიათურის საპატიო მოქალაქე   

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
 

 
კატეგორია:დაბადებული   29 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი  22 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:ჭიათურის საპატიო მოქალაქეები (2002)
კატეგორია:ჭიათურაში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ა
გუაკანაიაბოს ყურე

მინი|230პქ|გუაკანაიაბოს ყურე, ხედი კოსმოსიდან.
**გუაკანაიაბოს ყურე** () — კარიბის ზღვის ყურე კუბის სამხრეთ სანაპიროს გასწვრივ. სიგრძე დაახლოებით 110 კმ. ჩრდილოეთიდან ისაზღვრება გრანმისა და ლას-ტუნასის პროვინციებით. ყველაზე დიდი პორტია ქალაქი მანსანილიო. მნიშვნელოვანია აგრეთვე ქალაქი გუაიაბალი. ყურის ცენტრალური ნაწილის სანაპიროები წყალ-ჭაობურია. არის ტბები, ჭაობები. გუაკანაიაბოს ყურეს ერთვის კუბის უგრძესი მდინარე კაუტო. მნიშვნელოვანია აგრეთვე მდინარე ხობაბო. სამხრეთით არის კრუსის კონცხი. 

ყურეში უხვადაა მარჯნის რიფები. 2005 წელს ქარიშხალ დენისის პიკი გუაკანაიაბოს ყურეში დაფიქსირდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* გუაკანაიაბოს ყურე – ბრიტანიკა

კატეგორია:კარიბის ზღვის ყურეები 
კატეგორია:კუბის ყურეები
კაიო-გუახაბა

**კაიო-გუახაბა** () — რიფული კუნძული კუბის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან, კამაგუეის პროვინციაში. 

კუნძული შედის ხარდინეს-დელ-რეის არქიპელაგში და მდებარეობს კაიო-საბინალის დასავლეთით და კაიო-რომანოს აღმოსავლეთით, ლა-გლორიას უბის ჩრდილოეთით. გარს აკრავს ატლანტის ოკეანის წყლები. 

კუნძული ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება კუბის სიერა-დე-ლა-კუბიტასის მუნიციპალიტეტს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Geographic features & Photographs around Cayo Guajaba, in Camagüey, Cuba

კატეგორია:კუბის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ბროას უბე

მინი|220პქ|ბროას უბე (სატელიტური ფოტო).
**ბროას უბე** (***ენსენადა-დე-ლა-ბროა***; ) — კარიბის ზღვის უბე, კუბის სამხრეთ ნაწილში. წარმოადგენს ბატაბანოს ყურის ნაწილს. ღრმად არის შეჭრილი ხმელეთში. ბროას უბე დასავლეთიდან ღიაა, ჩრდილოეთიდან, აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან ჩაკეტილია წყალ-ჭაობური ხმელეთის მასივებით. 

სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში წარმოდგენილია საპატის ნახევარკუნძული.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბატაბანოს ყურე 

## ლიტერატურა
* Cuba - Brendan Salsbury - Lonely Planet Publications; 4th Revised edition edition (1 Nov 2006), ISBN 174059746X , ISBN 978-1740597463

კატეგორია:კუბის ყურეები
ბატაბანოს ყურე

მინი|240პქ|ბატაბანოს ყურე (სატელიტური ფოტო).
**ბატაბანოს ყურე** () — კარიბის ზღვის ყურე და სრუტე კუბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ. კუნძულ კუბას ყოფს კუნძულ ხუვენტუდისაგან. მისი ჩრდილოეთი საზღვარია კუბის სამხრეთ-დასავლეთი სანაპირო (პინარ-დელ-რიოს, ჰავანისა და მატანსასის პროვინციები), რომელიც საპატას ნახევარკუნძულით მთავრდება. აღნიშნული მონაკვეთი 130 კმ სიგრძისაა. სამხრეთი საზღვარი გრძელდება კუნძულ ხუვენტუდამდე. ბატაბანოს ყურის სიღრმე უდრის 61 მ-ს. მრავლადაა კუნძულები. ყურეში მდებარე ლოს-კანარეოსის არქიპელაგი შეიცავს 350 პატარა კუნძულს. ჩრდილოეთით მდებარეობს პატარა უბე ბროა. აღმოსავლეთით არის მარჯნის რიფები. 

ბატაბანოს ყურე წარმოადგენს კუბაში თევზის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საჭერ ცენტრს. სანაპიროებზე გაშენებულია ქალაქები, რომელთაგან აღსანიშნავია: სურხიდერო-დე-ბატაბანო, ლა-კოლომა და კორტესი. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ბროას უბე 

## რესურსები ინტერნეტში
* ბატაბანოს ყურე – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

კატეგორია:კუბის ყურეები
კაიო-ფრაგოსო

**კაიო-ფრაგოსო** — კუბის კუთვნილი კუნძული კარიბის ზღვაში. მისი მთლიანი ფართობი 101 კმ²-ია და მიეკუთვნება საბანა-კამაგუეის არქიპელაგს. ადმინისტრაციულად შედის კუბის ვილია-კლარას პროვინციის შემადგენლობაში. 

## სქოლიო
კატეგორია:კუბის კუნძულები
ხოსე მიგელ გომესი

**ხოსე მიგელ გომესი** (; დ. 6 ივნისი, 1858, სანქტი-სპირიტუსი, კუბა — გ. 13 ივნისი, 1921, ნიუ-იორკი, აშშ) — კუბელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. კუბის მეორე პრეზიდენტი 1909-1913 წწ.

გენერლის წოდებით აქტიურ მოღვაწეობას იღებდა კუბის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* კუბის პრეზიდენტი

## ლიტერატურა
*  
* *Cuba, The Pursuit of Freedom* (Eyre & Spottiswoode Ltd., 1971)

კატეგორია:კუბის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1858
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
მარიო გარსია მენოკალი

**მარიო გარსია მენოკალი** (; დ. 17 დეკემბერი, 1866, ხაგუეი-გრანდე, კუბა — გ. 7 სექტემბერი, 1941, სანტიაგო-დე-კუბა, კუბა) —  კუბელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. კუბის მესამე პრეზიდენტი 1913-1921 წწ.  მისი მმართველობის დროს მიმდინარეობდა პირველი მსოფლიო ომი.  

პრეზიდენტად აირჩიეს ორჯერ, მისი ყველაზე ცნობილი აქტია პირველ მსოფლიო ომში გერმანიისადმი ომის გამოცხადება 1917 წლის 7 აპრილს. 

## იხილეთ აგრეთვე
* კუბის პრეზიდენტი

## ლიტერატურა
* 
*Fogle, Homer William Jr. (25 Nov 2005). *The Deke House at Cornell: A Concise History of the Delta Chi Chapter of Delta Kappa Epsilon, 1870-1930.* Cf. pp. 27, 57, 60, 64, 66-69. Retrieved 2010-12-02.
*Minot, John Clair (February 1921). "The Convention in Havana," *Delta Kappa Epsilon Quarterly*, XXXIX, 1, p. 1-25.
* 

კატეგორია:კუბის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 17 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1866
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
სატეხელი

**სატეხილი** — ლითონსაჭრელი იარაღი, რითაც ჭრიან შიგა და გარე მოდების სწორ და ირიბკბილა კბილა თვლებს, ღარაკიან და უღარაკო შევრონული თვლების კბილა გვირგვინებს, კბილა ლარტყებს და სხვა. სატეხელი კბილა თვლის ფორმისაა და აქვს შესაბამისად ალესილი მჭრელი ელემენტები; ამზადებენ სწრაფმჭრელი ფოლადისაგან. სატეხელი 5 ტიპისაა.

სატეხელები იყოფა 3 კლასად: აა კლასის სატეხელებს იყენებნ მე-6 ხარისხის სიზუსტის კბილა თვლების მოსაჭრელად, ა-ს მე-7 და ბ-ს მე-8 ხარისხის სიზუსტის კბილა თვლებისათვის.

კბილების მოჭრისას სატეხელი და დასამუშავებელი ნამზადი საწყის წრეხაზზე სრიალის გარეშე მოგორდება. ბრუნვითი  მოძრაობის გარდა სატეხელი ასრულებს უკუქცევით-წინსვლის (მთავარ) მოძრაობას ნამზადის ღერძის გასწვრივ, აგრეთვე წინსვლითს რადიალური მიმართულებით (მოსაჭრელი კბილის სიმაღლის ტოლი სიდიდით). ბურბუშელა აითვლება სატეხელის ქვევით მოძრაობისას (მუშა სვლა); უკუსვლა უქმია.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ლითონსაჭრელი იარაღები
სატივე

**სატივე**  — ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი სატივისა და პატარა სატივის ძველი სახელწოდება.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
საპატის ნახევარკუნძული

220პქ|მინი|საპატის ნახევარკუნძული
**საპატის ნახევარკუნძული** () — ნახევარკუნძული კუბის სამხრეთ სანაპიროს გასწვრივ. მდებარეობს მატანსასის პროვინციაში. ჩრდილოეთიდან შემოსაზღვრულია კასონესის ყურით, სამხრეთით ბროას უბით, ხოლო აღმოსავლეთით ბატაბანოს ყურით. ნახევარკუნძულზე ვრცელდება სიენაგა-დე-საპატის ეროვნული პარკი. აღმოსავლეთი საზღვარი მიუყვება პლაია-ხირონს. უკიდურესი დასავლეთი ნაწილია პუნტა-გორდას კონცხი. 

ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი დაჭაობებულია. 

საპატის ნახევარკუნძულს კუბის ისტორიაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია, კერძოდ 1961 წელს აქ კუბელმა ემიგრანტებმა სცადეს ფიდელ კასტროს რეჟიმის დამხობა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* საპატის ნახევარკუნძული/ბიოსფერული ნაკრძალი
* ღორების ყურეში მომხდარი ფიასკოს შესახებ 

კატეგორია:კუბის ნახევარკუნძულები
კაიო-რომანო

**კაიო-რომანო** — კუნძული კუბის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან, კამაგუეის პროვინციაში. იგი უდიდესი კუნძულია ხარდინეს-დელ-რეის არქიპელაგში და მისი ფართობი 777 კმ²-ს შეადგენს. ადმინისტრაციულად შედის ესმერალდას მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში. 

კუნძული პოპულარულია ფრინველებზე დაკვირვების მოყვარულთა (birdwatchers) შორის, მაგრამ ძალზედ განუვითარებელია ახლოს მდებარე ინტენსიურ საკურორტო კუნძულ კაიო-კოკოსთან შედარებით. 

სამხრეთით მდებარე ხიგეის უბე მას კუნძულ კუბისგან გამოყოფს. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე, კერძოდ ძველი ბაჰამის სრუტე. ჩრდილო-დასავლეთ კუთხესთან  მდებარეობს კუნძული კაიო-პარდეომ-გრანდე, რომელზეც აღმართულია ძველი შუქურა. ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე წარმოდგენილია მრავალი პატარა კუნძული და რიფი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Mapa de localización de la Isla

## სქოლიო
კატეგორია:კუბის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
კაიო-საბინალი

**კაიო-საბინალი** () — კუნძული კუბის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან, კამაგუეის პროვინციის შემადგენლობაში. მისი ფართობი 335 კმ²-ია. 

წარმოდაგენს ხარდინეს-დელ-რეის არქიპელაგის უკიდურეს სამხრეთით მდებარე კუნძულს, მდებარეობს ნუევიტასის უბის (*Bahia de Nuevitas*) ჩრდილოეთით, კუნძულ კაიო-გუახაბისა და გლორიას უბის აღმოსავლეთით, ჩრდილოეთით ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე. 

კაიოს საბინალი პოპულარულ ტურისტულ დესტინაციას წარმოადგენს, გამოირჩევა რამდენიმე ღირეშესანიშნაობით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Cayo Sabinal: A Land of Virgin Waters 
* Panoramio - Photo of Cayo Sabinal 

## სქოლიო
კატეგორია:კუბის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
კაიო-სანტა-მარია

**კაიო-სანტა-მარია** () — კუნძული კუბის ჩრდილოეთით, ხარდინეს-დელ-რეის არქიპელაგში. ცნობილია მდიდრული, ყოვლისმომცველი კურორტებით (*All-inclusive resort*). 

კუნძულის მთავარ შენობებს წარმოადგენს ჩრდილოეთ სანაპიროს ვრცელ პლაჟებთან მდებარე ხუთი დიდი სასტუმრო. კუბის ძირითად ნაწილთან, კერძოდ კაიბარიენის მუნიციპალიტეტთან დაკავშირებულია 48 კმ-იანი დამბით. 

კაიო-სანტა-მარია ადმინისტრაციულად ვილია-კლარას პროვინციის შემადგებლობაში შედის.

## რესურსები ინტერნეტში
*Cayo Santa Maria Cuba  
*New Cuban Resort Area a Touch of Paradise  by Monica Zurowski, *Canwest*, April 3 2009
*Cayo Santa Maria: For Beaches, Luxury and Peace of Mind  *Metro News*, June 10 2009 
*Canadians Answer Cuba's Call 

კატეგორია:კუბის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
კუბელები

**კუბელები** — კუბის რესპუბლიკის ძირითადი მოსახლეობა. 
* მოსახლეობის საერთო რაოდენობა — 11,451,652 ადამიანი.  აშშ-ში ცხოვრობს 1 მილიონი კუბელი, კანადაში 10 ათასი, ესპანეთში 20 ათასი. 
* რელიგია — უმრავლესობა კათოლიკეები, იშვიათია პროტესტანტები და აფრიკული რელიგიური სინკრეტიზმის მიმდევრები.
* ენა — ესპანური ენის კუბური ვარიანტი.

## ეთნოგენეზი 
კუბელები — მრავალეთნიკური ერია. ესპანელების გამოჩენის მომენტში , კუბაზე ცხოვრობდნენ  არავაკის ტომის ინდიელები და ჰაიტიდან ჩამოსახლებული ინდიელები. ესპანური კოლონიზაციის შედეგად ინდიელთა უმრავლესობა ამოწყდა. შემდეგ აქ ჩამოიყვანეს მონები აფრიკიდან. მათი შთამომავლები შეადგენენ კუბის მოსახლეობის 40 პროცენტს. გარდა ამისა, ერი ჩამოაყალიბეს მულატებმა, მეტისებმა და ევროპელებმა. ესპანეთიდან კუბაში ჩამოვიდნენ ძირითადად გალისიელები, კასტილიელები, ნავარელები, კატალონიელები. მათ ყველას ერთად „გალეგოს“ ეძახიან. XVIII საუკუნის ბოლოდან აქ ჩამოვიდა ასევე ფრანგების (ჰაიტიდან და ლუიზიანიდან), იტალიელების, ჩინელების და ინდიელების (მექსიკიდან) დიდი ნაკადი.

## 2002 წლის მოსახლეობის აღწერა კუბაში 
კუბაში მოსახლეობის ოფიციალური აღწერა ჩატარდა 2002 წელს.
;მოსახლეობა რეგიონებში

## რესურსები ინტერნეტში 
* კუბის სტატისტიკა  
* CIA The World Fact Book Cuba 
* Oficina Nacional de Estadísticas.Cuba 

კატეგორია:კუბელები
კატეგორია:ამერიკის ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
კოტ-დ’ივუარის პირველი სამოქალაქო ომი

**კოტ-დ’ივუარის პირველი სამოქალაქო ომი** — სამოქალაქო ომი კოტ-დ’ივუარში. მიმდინარეობდა 2002–2007 წწ. მუსულმანურ ჩრდილოეთსა და ქრისტიანულ სამხრეთს შორის.

სამოქალაქო ომი დაიწყო 19 სექტემბერს. აჯანყებულთა მხარეს გადავიდა დიულას ტომი. სულ მალე აჯანყებულებმა თავის მხარეს გააერთიანეს მანდინკას, სენუფოსა და ლობის ტომები.

2007 წლისათვის აჯნყებულები ფლობდნენ ქვეყნის ტერიტორიის 60 %-ს, რომელიც შეინარჩუნეს 2011 წლამდე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კოტ-დ’ივუარის მეორე სამოქალაქო ომი
* სამოქალაქო ომების სია

## სქოლიო 
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ისტორია
კატეგორია:XXI საუკუნის ომები