open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ძვ. წ. 121

| ძვ. წ. 126 | ძვ. წ. 125 | ძვ. წ. 124 |ძვ. წ. 123 | ძვ. წ. 122 | **ძვ.წ. 121**  | ძვ. წ. 120 | ძვ. წ. 119 | ძვ. წ. 118 | ძვ. წ. 117 |ძვ. წ. 116

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*გაიუს გრაკქუსი — რომის სახალხო ტრიბუნი (დ. ძვ. წ. 154)
*კლეოპატრა თეა — სელევკიდების სახელმწიფოს მმართველი (დ. დაახ. ძვ. წ. 164)

*
ძვ. წ. 278

|ძვ. წ. 283 | ძვ. წ. 282 | ძვ. წ. 281 | ძვ. წ. 280 | ძვ. წ. 279 | **ძვ.წ. 278** | ძვ. წ. 277 | ძვ. წ. 276 | ძვ. წ. 275 | ძვ. წ. 274 |ძვ. წ. 273

## მოვლენები
*რომის კონსულები: კ. ფაბრიციუსი კ. ლუსცინუსის ძე II, კ. ემილიუსი გნ. პაპუსის (პაპირიუსის) ძე II

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. III საუკუნე

***ათწლეულები და წლები***
----

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* ძვ. წ. 201 -
* ძვ. წ. 202 - 
...
* ძვ. წ. 298 -
* ძვ. წ. 299 -

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----

* ძვ. წ. 201 -
* ძვ. წ. 202 - 
...
* ძვ. წ. 298 -
* ძვ. წ. 299 -

კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნე
ძვ. წ. 256

## მოვლენები
*რომის კონსულები: ლუციუს მანლიუს ვულსონ ლონგუსი, კ. კედიციუსი, Suff. მარკუს ატილიუს რეგულუსი II
*პირველი პუნიკური ომი რომაელთა უშედეგო ექსპედიცია აფრიკაში.
*პირველი პუნიკური ომი ეკნომის კონცხის ბრძოლა, რომის გამარჯვება.
*ბერძნულ-ბაქტრიული სამეფოს შექმნა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 251

## მოვლენები
*რომის კონსულები: ლუციუს ცეცილიუს მეტელუსი, გაიუს ფურიუს პაცილუსი.
*პირველი პუნიკური ომი: პანორმუსის ბრძოლა, რომის გამარჯვება.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*პასეასი — სიციონის ბერძენი ტირანი.
*ჟაო შენგი — ჟაოს შტატის კონსული.

*
ძვ. წ. 216

## მოვლენები 
* რომის კონსულები: ლ. ემილიუს პაულუსი II, კ. ტერენტიუსი კ. ვარონის ძე
* მეორე პუნიკური ომი. 2 აგვისტოს მოხდა ბრძოლა კანებთან.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
* ალულუს ატილუს კალატინუსი - რომის კონსული.

*
ძვ. წ. 213

|ძვ. წ. 218 | ძვ. წ. 217 | ძვ. წ. 216 | ძვ. წ. 215 | ძვ. წ. 214 | **ძვ.წ. 213**  | ძვ. წ. 212 | ძვ. წ. 211 | ძვ. წ. 210 | ძვ. წ. 209 |ძვ. წ. 208

## მოვლენები
*რომის კონსულები: კ. ფაბიუსი კ. მაქსიმუს ვერუკოსუსის ძე V, ტი. სემპრონიუსი ტი. გრაკქუსის ძე II

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 211

|ძვ. წ. 216 | ძვ. წ. 215 | ძვ. წ. 214 | ძვ. წ. 213 | ძვ. წ. 212 | **ძვ.წ. 211**  | ძვ. წ. 210 | ძვ. წ. 209 | ძვ. წ. 208 | ძვ. წ. 207 |ძვ. წ. 206

## მოვლენები
*მეორე პუნიკური ომი რომაელებმა სირაკუზა დაიკავეს
*რომის კონსულები: პ. სუპიციუსი სერ. გალბა მაქსიმუსის ძე, გნ. ფულვიუსი გნ. ცენტუნალუს (ცენტუმალუს) მაქსიმუსის ძე

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 204

| ძვ. წ. 209 | ძვ. წ. 208 | ძვ. წ. 207 | ძვ. წ. 206 | ძვ. წ. 205 | **ძვ.წ. 204** | ძვ. წ. 203 | ძვ. წ. 202 | ძვ. წ. 201 |ძვ. წ. 200 | ძვ. წ. 199 

## მოვლენები 
* რომის კონსულები: მ. კორნელიუსი მ. ცეტეგუსის ძე, პ. სემპრონიუსი პ. ტუდიტანუსის ძე

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 197

| ძვ. წ. 202 | ძვ. წ. 201 | ძვ. წ. 200 |ძვ. წ. 199 | ძვ. წ. 198 | **ძვ.წ. 197** | ძვ. წ. 196 | ძვ. წ. 195 | ძვ. წ. 194 | ძვ. წ. 193 |ძვ. წ. 192

## მოვლენები 
* რომაელებმა მაკედონელები კინოსკეთალიასთან ბრძოლაში დაამარცხეს.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 188

| ძვ. წ. 193 | ძვ. წ. 192 | ძვ. წ. 191 |ძვ. წ. 190 | ძვ. წ. 189 | **ძვ.წ. 188**  | ძვ. წ. 187 | ძვ. წ. 186 | ძვ. წ. 185 | ძვ. წ. 184 |ძვ. წ. 183

## მოვლენები
* სელევკიდების მეფემ ანტიოქე III-მ რომაელებთან ზავს მოაწერა ხელი.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 171

| ძვ. წ. 176 | ძვ. წ. 175 | ძვ. წ. 174 |ძვ. წ. 173 | ძვ. წ. 172 | **ძვ.წ. 171**  | ძვ. წ. 170 | ძვ. წ. 169 | ძვ. წ. 168 | ძვ. წ. 167 |ძვ. წ. 166

## მოვლენები
* მაკედონიასთან რომაელებმა მესამე ომი დაიწყეს.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 201

| ძვ. წ. 206 | ძვ. წ. 205 | ძვ. წ. 204 | ძვ. წ. 203 |ძვ. წ. 202 | **ძვ.წ. 201** | ძვ. წ. 200 | ძვ. წ. 199 | ძვ. წ. 198 |ძვ. წ. 197 | ძვ. წ. 196 

## მოვლენები 
* რომის კონსულები: გნ. კორნელიუსი ლ. ლენტულუსის ძე, პ. ელიუსი კ. პეტუსუს ძე

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
* გნეუს ნევიუსი - რომაელი პოეტი და დრამატურგი.

*
ძვ. წ. 190

| ძვ. წ. 195 | ძვ. წ. 194 | ძვ. წ. 193 |ძვ. წ. 192 | ძვ. წ. 191 | **ძვ.წ. 190**  | ძვ. წ. 189 | ძვ. წ. 188 | ძვ. წ. 187 | ძვ. წ. 186 |ძვ. წ. 185

## მოვლენები
* რომაელებმა სელევკიდები დაამარცხეს მაგნეზიასთან ბრძოლაში.

## დაიბადნენ
* ჰიპარქუსი - ბერძენი ასტრონომი, მათემატიკოსი და გეოგრაფი. (გ. ძვ. წ. 120)

* კორნელია სციპიონის აფრიკელი - სციპიონ აფრიკელისა და ემილია პაულას მეორე ქალიშვილი. რომაული საზოგადოების მიერ განიხილება, როგორც სათნო რომაელი ქალის სრულყოფილი მაგალითი. (გ. ძვ. წ. 100)
## გარდაიცვალნენ
* აპოლონიუს პერგელი - ბერძენი  მათემატიკოსი, ალექსანდრიის სკოლის გეომეტრიისა და ასტრონომიის მასწავლებელი. თანამედროვეთათვის ცნობილი, როგორც ,,დიდი ბერძენი გეომეტრი", ვისი ტრაქტატიც - ,,კონუსები (Conics)" - ანტიკური სამყაროს სამცნიერო ნამუშევრების ერთ-ერთი ბრწყინვალე მაგალითია. (დ. ძვ. წ. 262)

*
ძვ. წ. 147

| ძვ. წ. 152 | ძვ. წ. 151 | ძვ. წ. 150 | ძვ. წ. 149 |ძვ. წ. 148 |  **ძვ.წ. 147**  |ძვ. წ. 146 | ძვ. წ. 145 | ძვ. წ. 144 | ძვ. წ. 143 | ძვ. წ. 142 

## მოვლენები
* მესამე პუნიკური ომი დაიწყო.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 123

| ძვ. წ. 128 | ძვ. წ. 127 | ძვ. წ. 126 |ძვ. წ. 125 | ძვ. წ. 124 | **ძვ.წ. 123** | ძვ. წ. 122 | ძვ. წ. 121 | ძვ. წ. 120 | ძვ. წ. 119 |ძვ. წ. 118

## მოვლენები 
* გაიუს გრაკხუსი სახალხო ტრიბუნად აირჩიეს.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 111

| ძვ. წ. 116 | ძვ. წ. 115 | ძვ. წ. 114 |ძვ. წ. 113 | ძვ. წ. 112 | **ძვ.წ. 111** | ძვ. წ. 110 | ძვ. წ. 109 | ძვ. წ. 108 | ძვ. წ. 107 |ძვ. წ. 106

## მოვლენები 
* პონტოს მეფე გახდა მითრიდატე VI

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 112

| ძვ. წ. 117 | ძვ. წ. 116 | ძვ. წ. 115 | ძვ. წ. 114 |ძვ. წ. 113 | **ძვ.წ. 112** | ძვ. წ. 111 | ძვ. წ. 110 | ძვ. წ. 109 | ძვ. წ. 108 | ძვ. წ. 107 

## მოვლენები 
* რომმა ნუმიდიას ომი გამოუცხადა.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ამინოდონტისებრნი

**ამინოდონტისებრნი** (), პრიმიტიული მარტორქების ამომწყდარი ოჯახი. ცხოვრობდნენ პალეოგენში (ეოცენი, ოლიგოცენი) ევრაზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ბინადრობდნენ ჭაობებში და მდინარეთა ნაპირებზე. სხეულის ზომითა და პროპორციებით წააგავდნენ ბეჰემოთს. ჰქონდათ მოკლე და მსხვილი (წინა ფეხებზე 4-4 თითო, უკანაზე 3-3), დიდი ქალა, მძლავრი ეშვები, რედუცირებული საჭრელები და მცირე ძირითადი კბილები.
## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 1, გვ. 394, თბ., 1975

კატეგორია:გადაშენებული ძუძუმწოვრები     
კატეგორია:პრეისტორიული ძუძუმწოვრები
ძვ. წ. 107

| ძვ. წ. 112 | ძვ. წ. 111 | ძვ. წ. 110 |ძვ. წ. 109 | ძვ. წ. 108 | **ძვ.წ. 107**  | ძვ. წ. 106 | ძვ. წ. 105 | ძვ. წ. 104 | ძვ. წ. 103 |ძვ. წ. 102

## მოვლენები
*გაიუს მარიუსი პირველად აირჩიეს კონსულად

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 105

| ძვ. წ. 110 | ძვ. წ. 109 | ძვ. წ. 108 |ძვ. წ. 107 | ძვ. წ. 106 | **ძვ.წ. 105** | ძვ. წ. 104 | ძვ. წ. 103 | ძვ. წ. 102 | ძვ. წ. 101 |ძვ. წ. 100

## მოვლენები 
* რომაელებმა დაამარცხეს ნუმიდია
* 6 ოქტომბერი : არაუსიოს ბრძოლა - კიმბრის ტომის მოიერიშეებმა გნეუს მალიუს მაქსიმუსს უდიდესი დამარცხება აწვნიეს

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
მედეა ამირანაშვილი

**მედეა პეტრეს ასული ამირანაშვილი** (დ. 10 სექტემბერი, 1930, თბილისი — გ. 2 დეკემბერი, 2023, იქვე) — ქართველი მომღერალი (ლირიული სოპრანო), საქართველოს სახალხო არტისტი (1965). ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1971), სსრკ სახალხო არტისტი (1976).  ღირსების ორდენის კავალერი (1997).

## ბიოგრაფია
დაიბადა გამოჩენილი ქართველი საოპერო მომღერლების პეტრე ამირანაშვილისა და ნადეჟდა ცომაიას ოჯახში.
1954 წელს დაამთავრა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (პროფესორ ალექსანდრე ინაშვილის კლასი). იმავე წელს შედგა მისი დებიუტი ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე (მარგარიტა, გუნოს „ფაუსტი“), რის შემდეგ ამ თეატრის წამყვანი სოლისტია და ასრულებს სოპრანოს მთავარ პარტიებს: მარო, ეთერი და მარეხი (ფალიაშვილის „დაისი“ და „აბესალომ და ეთერი“), მზია (თაქთაქიშვილის „მინდია“), ლელა (ლაღიძის „ლელა“), ტატიანა (ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი„), ზემფირა (რახმანინოვის „ალეკო“), ბატერფლაი (საერთაშორისო პრემია, ტოკიო, 1970), მიმი (პუჩინის „ჩიო-ჩიო-სანი“ და „ბოჰემა“), ლეონორა, ვიოლეტა (ვერდის „ტრუბადური“ და „ტრავიატა“), ელზა (ვაგნერის „ლოენგრინი“) და სხვა. ამირანაშვილისთვის დამახასიათებელია ფართო ვოკალურ-არტისტული დიაპაზონი, შინაგანი ექსპრესია და შემოქმედებითი დისციპლინა.

1972 წლიდან ასწავლიდა თბილისის კონსერვატორიაში, 1982 წლიდან — პროფესორი. 1991-2006 წლებში იყო ქუთაისის ოპერის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი.

2016 წელს ლეგენდარულ სოპრანოს ვარსკვლავი გაუხსნეს თბილისის ოპერის თეატრის წინ.

მედეა ამირანაშვილი გარდაიცვალა 2023 წლის 2 დეკემბერს. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

## ჯილდოები და აღიარება
* 2021 — თამარ მეფის ორდენი „ქართული საოპერო ხელოვნების განვითარებასა და პოპულარიზაციაში შეტანილი განსაკუთრებული პირადი წვლილისათვის“.
* 1997 — ღირსების ორდენი
* 1986 — ხალხთა მეგობრობის ორდენი
* 1976 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1971 — ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია
* 1970 — „მადამ ბატერფლაის“ საერთაშორისო კონკურსი (ოსაკა)
* 1965 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1962 — გლინკას სახელობის კონკურსი(მოსკოვი)
* 1961 —  საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* ქუთაისის საპატიო მოქალაქე

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები
კატეგორია:სოპრანოები
კატეგორია:საბჭოთა საოპერო მომღერლები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომითი წარჩინებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თამარ მეფის ორდენის მფლობელები
კატეგორია:ქუთაისის საპატიო მოქალაქეები
მედეა
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ძვ. წ. 104

| ძვ. წ. 109 | ძვ. წ. 108 |ძვ. წ. 107 | ძვ. წ. 106 | ძვ. წ. 105 | **ძვ.წ. 104** | ძვ. წ. 103 | ძვ. წ. 102 | ძვ. წ. 101 | ძვ. წ. 100 | ძვ. წ. 99 

## მოვლენები 
* 1 იანვარი : რომაელმა კონსულმა გაიუს მარიუსმა ჩამოიყვანა რომში ნუმიდიის დატყვევებული მეფე იუგურთა.
* სიცილიაში აჯანყება

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*დუნ ჯუნშუ — ჩინელი ფილოსოფოსი (დ. დაახლ. ძვ. წ. 179)
*იუგურთა — ნუმიდიის მეფე (დ. ძვ. წ. 160)

*
ძვ. წ. 101

| ძვ. წ. 106 | ძვ. წ. 105 |ძვ. წ. 104 | ძვ. წ. 103 | ძვ. წ. 102 | **ძვ.წ. 101** | ძვ. წ. 100 | ძვ. წ. 99 | ძვ. წ. 98 | ძვ. წ. 97 | ძვ. წ. 96 

## მოვლენები 
* სიცილიაში აჯანყება

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
პეტრე ამირანაშვილი

**პეტრე ვარლამის ძე ამირანაშვილი** (დ. 16 ნოემბერი, 1907, სოფელი ნიგოეთი, ახლანდელი ლანჩხუთის რაიონი — გ. 26 ნოემბერი, 1976, თბილისი) — ქართველი  მომღერალი (ბარიტონი), საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1943), სსრკ სახალხო არტისტი (1950), სომხეთის სახალხო არტისტი (1974), ზ. ფალიაშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1971).

## ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (პროფესორ ო. ბახუტაშვილ-შულგინას კლასი).  იმავე წლიდან თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტია. ამირანაშვილს დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული საოპერო ხელოვნების ჩამოყალიბებისა და განვითარებაში. მის შემოქმედებას ახასიათებს ეროვნული თვითმყოფობა, მგზნებარე ტემპერამენტი და ვოკალურ-დრამატული განსახიების სანიმუშო მთლიანობა. ამირანაშვილმა ხელი შეუწყო ქართველ კომპოზიტორების ახალი ოპერების წარმატებას. აღსანიშნავია მისი კაკო (ანდრიაშვილის „კაკო ყაცაღი“), ავთანდილი (მშველიძის „ამბავი ტარიელისა“, სახელმწიფო პრემია, 1947), გოჩა (აზმაიფარაშვილის „ხევისბერი გოჩა“) და განსაკუთრებით ჩალხია (თაქთაქიშვილის „მინდია“). ამირანაშვილის არტისტიზმი სრული ძალით გამოვლინდა არაქართულ ოპერებშიც, ევგენი ონეგინის (ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი“), გრიაზნოის (რიმსკი-კორსაკოვის „მეფის საცოლე“), ამონასროს, რიგოლეტოს, დი-ლუნას, იაგოს (ვერდის „აიდა“, „რიგოლეტო“, „ტრუბადური“, „ოტელო“), ესკამილიოს (ბიზეს „კარმენი“), ფიგაროს (როსინის  „სევილიელი დალაქი“), ტონიოს (ლეონკავალოს „ჯამბაზები“), სკარპიას (პუჩინის „ტოსკა“) და სხვა პარტიებში.

იგი წარმატებით გამოდიოდა მოსკოვის, ლენინგრადის, კიევის, მინსკისა და ყოფილი საბჭოთა კავშირის სხვა ქალაქების, აგრეთვე სახალხო დემოკრატიული ქვეყნების საოპერო სცენებზე.  1962-1976 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის კონსერვატორიაში. აქვე არსებობს ამირანაშვილის სახელობის სტიპენდია. გადაღებულია კინოფილმში "ქეთო და კოტე" (თავადი ფანტიაშვილი, რეჟისორი ვ. ტაბლიაშვილი, 1948). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით და 4 სხვა ორდენითა და მედლით. 

დასაფლავებულია თბილისის დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დაკრძალულია მისი მეუღლე — **ქეთევან ნიკიფორეს ასული** (დ. 30 ივნისი, 1915, სოხუმი — გ. 17 მარტი, 1991, თბილისი).

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

## ლიტერატურა
* *გვახარია ვ., მესხი ნ.,* პეტრე ამირანაშვილი, თბ., 1962;

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 40, თბ., 1994

 
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები
კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული  16 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ძვ. წ. 100

## მოვლენები 
* გაიუს მარიუსი მეექვსედ აირჩიეს კონსულად

## დაიბადნენ 
* 12/13 ივლისი : იულიუს კეისარი — რომაელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, მხედართმთავარი, რეფორმატორი, მწერალი, ორატორი. აგრეთვე, კვესტორი, ედილი, პრეტორი, კონსული.

## გარდაიცვალნენ 
*ლუციუს სატურნინუს აპულეიუსი — რომაელი პოლიტიკური მოღვაწე

*
ძვ. წ. 91

| ძვ. წ. 96 | ძვ. წ. 95 |ძვ. წ. 94 | ძვ. წ. 93 | ძვ. წ. 92 | **ძვ.წ. 91** | ძვ. წ. 90 | ძვ. წ. 89 | ძვ. წ. 88 | ძვ. წ. 87 | ძვ. წ. 86 

## მოვლენები 
* „მოკავშირეთა ომის“ დაწყება იტალიაში

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 90

| ძვ. წ. 95 |ძვ. წ. 94 | ძვ. წ. 93 | ძვ. წ. 92 | ძვ. წ. 91 | **ძვ.წ. 90** | ძვ. წ. 89 | ძვ. წ. 88 | ძვ. წ. 87 | ძვ. წ. 86 | ძვ. წ. 85

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
სიმა ციანი - ჩინელი ისტორიკოსი

*
ძვ. წ. 88

| ძვ. წ. 93 |ძვ. წ. 92 | ძვ. წ. 91 | ძვ. წ. 90 | ძვ. წ. 89 | **ძვ.წ. 88**  | ძვ. წ. 87 | ძვ. წ. 86 | ძვ. წ. 85 | ძვ. წ. 84 | ძვ. წ. 83

## მოვლენები
* „მოკავშირეთა ომი“ განიარაღებულმა იტალიკებმა რომის მოქალაქეობა მიიღეს.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 82

|ძვ. წ. 87 | ძვ. წ. 86 | ძვ. წ. 85 | ძვ. წ. 84 | ძვ. წ. 83 | **ძვ.წ. 82** | ძვ. წ. 81 | ძვ. წ. 80 | ძვ. წ. 79 | ძვ. წ. 78 |ძვ. წ. 77

## მოვლენები 
* სულა განუსაზღვრელი ვადით დიქტატორი გახდა.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 79

|ძვ. წ. 84 |ძვ. წ. 83 | ძვ. წ. 82 | ძვ. წ. 81 | ძვ. წ. 80 |  **ძვ.წ. 79**  | ძვ. წ. 78 | ძვ. წ. 77 | ძვ. წ. 76 | ძვ. წ. 75 | ძვ. წ. 74 

## მოვლენები
*სულა დიქტატორის პოსტიდან გადადგა
* დაარსდა ქალაქი ჟირონა

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 74

|ძვ. წ. 79 |ძვ. წ. 78 | ძვ. წ. 77 | ძვ. წ. 76 | ძვ. წ. 75 |  **ძვ.წ. 74**  | ძვ. წ. 73 | ძვ. წ. 72 | ძვ. წ. 71 | ძვ. წ. 70 | ძვ. წ. 69 

## მოვლენები
*სპარტაკის მეთაურობით მონების აჯანყების დაწყება

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 70

|ძვ. წ. 75 |ძვ. წ. 74 | ძვ. წ. 73 | ძვ. წ. 72 | ძვ. წ. 71 | **ძვ.წ. 70** | ძვ. წ. 69 | ძვ. წ. 68 | ძვ. წ. 67 | ძვ. წ. 66 | ძვ. წ. 65 

## მოვლენები 
* რომის კონსულებად აირჩიეს მარკუს კრასუსი და გნეუს პომპეუს მაგნუსი

## დაიბადნენ 
* 15 ოქტომბერი : პუბლიუს ვერგილიუს მარონი - რომაელი პოეტი.

## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 73

ძვ. წ. 78 | ძვ. წ. 77 | ძვ. წ. 76 | ძვ. წ. 75 | ძვ. წ. 74 |  **ძვ.წ. 73**  | ძვ. წ. 72 | ძვ. წ. 71 | ძვ. წ. 70 | ძვ. წ. 69 | ძვ. წ. 68

## მოვლენები
*მითრიდატე პონტოელმა მესამე ომი დაიწყო რომთან.

## დაიბადნენ
*ჰეროდე I დიდი — იუდეველთა მეფე (გ. ძვ. წ. 4)

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 69

|ძვ. წ. 74 | ძვ. წ. 73 | ძვ. წ. 72 | ძვ. წ. 71 |ძვ. წ. 70 | **ძვ.წ. 69** | ძვ. წ. 68 | ძვ. წ. 67 | ძვ. წ. 66 | ძვ. წ. 65 | ძვ. წ. 64 

## მოვლენები 
* რომმა სომხეთის წინააღმდეგ საომარი მოქმედებები დაიწყო

## დაიბადნენ 
### იანვარი   
* 1 იანვარი  : სუინინი  — იაპონიის იმპერატორი  (გ. 70)
### თებერვალი 
### მარტი
### აპრილი 
### მაისი  
### ივნისი   
### ივლისი 
### აგვისტო
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი
### ნოემბერი
* 2 ნოემბერი  : კლეოპატრა VII — ეგვიპტის ფარაონი (გ. ძვ. წ. 30)

### დეკემბერი 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი   
### თებერვალი  
### მარტი  
### აპრილი  
### მაისი   
### ივნისი  
### ივლისი  
### აგვისტო   
### სექტემბერი  
### ოქტომბერი   
### ნოემბერი   
### დეკემბერი   
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 63

|ძვ. წ. 68 | ძვ. წ. 67 | ძვ. წ. 66 | ძვ. წ. 65 |ძვ. წ. 64 | **ძვ.წ. 63** | ძვ. წ. 62 | ძვ. წ. 61 | ძვ. წ. 60 | ძვ. წ. 59 | ძვ. წ. 58 

## მოვლენები 
* მითრიდატე პონტოელმა თავი მოიკლა

## დაიბადნენ 
*23 სექტემბერი : ოქტავიანე ავგუსტუსი — რომის იმპერატორი (გ. 14)

## გარდაიცვალნენ 
*მითრიდატე VI ევპატორი — პონტოს მეფე (დ. ძვ. წ. 132)

*
ძვ. წ. 56

|ძვ. წ. 61 | ძვ. წ. 60 | ძვ. წ. 59 | ძვ. წ. 58 |ძვ. წ. 57 | **ძვ.წ. 56** | ძვ. წ. 55 | ძვ. წ. 54 | ძვ. წ. 53 | ძვ. წ. 52 | ძვ. წ. 51 

## მოვლენები 
* ტრიუმვირების შეხვედრა ლუკაში.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 54

|ძვ. წ. 59 | ძვ. წ. 58 | ძვ. წ. 57 | ძვ. წ. 56 |ძვ. წ. 55 | **ძვ.წ. 54** | ძვ. წ. 53 | ძვ. წ. 52 | ძვ. წ. 51 | ძვ. წ. 50 | ძვ. წ. 49 

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
* იულია იულიუს კეისარის შვილი პომპეუსის ცოლი

*
ძვ. წ. 53

| ძვ. წ. 58 | ძვ. წ. 57 | ძვ. წ. 56 |ძვ. წ. 55 | ძვ. წ. 54 | **ძვ.წ. 53** | ძვ. წ. 52 | ძვ. წ. 51 | ძვ. წ. 50 | ძვ. წ. 49 | ძვ. წ. 48 

## მოვლენები 
* პირველი ტრიუმვირატის დაშლა

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*კრასუსი — რომის პოლიტიკური მოღვაწე და მხედართმთავრი (დ. ძვ. წ. 115)

*
ძვ. წ. 52

| ძვ. წ. 59 | ძვ. წ. 58 | ძვ. წ. 57 | ძვ. წ. 56 |ძვ. წ. 55 | **ძვ.წ. 52** | ძვ. წ. 51 | ძვ. წ. 50 | ძვ. წ. 49 | ძვ. წ. 48 | ძვ. წ. 47 

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*პუბლიუს კლოდიუს პულქერი — რომის პოლიტიკრუი მოღვაწე (დ. დაახლ. ძვ. წ. 93)

*
ძვ. წ. 40

| ძვ. წ. 45 | ძვ. წ. 44 | ძვ. წ. 43 |ძვ. წ. 42 | ძვ. წ. 41 | **ძვ.წ. 40** | ძვ. წ. 39 | ძვ. წ. 38 | ძვ. წ. 37 | ძვ. წ. 36 |ძვ. წ. 35

## მოვლენები 
* ოქტავიანმა და ანტონიუსმა ხელშეკრულება დადეს. ანტონიუსმა ოქტავია მოიყვანა ცოლად.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 30

| ძვ. წ. 35 | ძვ. წ. 34 | ძვ. წ. 33 |ძვ. წ. 32 | ძვ. წ. 31 | **ძვ.წ. 31** | ძვ. წ. 29 | ძვ. წ. 28 | ძვ. წ. 27 | ძვ. წ. 26 |ძვ. წ. 25

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
* 1 აგვისტო : მარკუს ანტონიუსი - რომაელი პოლიტიკოსი და მხედართმთავარი (დ. ძვ. წ. 83)
* 12 აგვისტო : კლეოპატრა VII ფილიპატორი - ეგვიპტის ფარაონი (დ. ძვ. წ. 69)

*
ძვ. წ. 254

|ძვ. წ. 259 | ძვ. წ. 258 | ძვ. წ. 257 | ძვ. წ. 256 | ძვ. წ. 255 | **ძვ.წ. 254**  | ძვ. წ. 253 | ძვ. წ. 252 | ძვ. წ. 251 | ძვ. წ. 250 |ძვ. წ. 249

## მოვლენები
*რომის კონსულები: ლუციუს მანლიუსი ა. ვულსო ლონგუსის ძე, კ. კედიციუსი, Suff. მარკუს ატილუს რეგულუსი II
*გლატიატორების პირველი წარმოდგენა

## დაიბადნენ
*ტიტუს მაკციუს პლავტუსი - რომაელი კომედიოგრაფი.

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 43

| ძვ. წ. 48 | ძვ. წ. 47 |ძვ. წ. 46 | ძვ. წ. 45 | ძვ. წ. 44 | **ძვ.წ. 43** | ძვ. წ. 42 | ძვ. წ. 41 | ძვ. წ. 40 |ძვ. წ. 39 | ძვ. წ. 38 

## მოვლენები 
* ოქტავიანე ავგუსტუსმა პირველად დაამარცხა მარკუს ანტონიუსი.

## დაიბადნენ 
* ოვიდიუსი — რომაელი პოეტი (გ. ახ. წ. 17)

## გარდაიცვალნენ 
* 7 დეკემბერი : ციცერონი — რომაელი პოლიტიკოსი, ადვოკატი და ფილოსოფოსი (დ. ძვ. წ. 106)

*
ბოლშევიკები

**ბოლშევიკები** (, წარმოებული სიტყვიდან „*большинство*, „უმრავლესობა“) იყვნენ რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის (რსდმპ) ფრაქცია, რომლებსაც 1903 წლის პარტიის მეორე ყრილობაზე მოუვიდათ განხეთქილება მენშევიკურ ფრაქციასთან.

შიდა პარტიულ არჩევნებში ბოლშევიკებმა მოიპოვეს გადამწყვეტი უმრავლესობა საიდანაც მომდინარეობს მათი სახელწოდება. საბოლოოდ ისინი გარდაიქმენენ საბჭოთა კავშირის კომუნისტურ პარტიად. ბოლშევიკებმა ძალაუფლება ხელში აიღეს ოქტომბრის რევოლუციის შედეგად 1917 წელს და დააფუძნეს საბჭოთა კავშირი.

ბოლშევიკური ფრაქცია ჩამოაყალიბა ვლადიმერ ლენინმა, 1905 წლისთვის კი პარტია მასობრვი ორგანიზაციას წარმოადგენდა, რომელიც ძირითადად მუშებისგან შედგებოდა და იმართებოდა დემოკრატიული ცენტრალიზმის პრინციპებით. 

## იხილეთ აგრეთვე
* მენშევიკები 

## ლიტერატურა
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
კატეგორია:რუსეთის რევოლუცია
კატეგორია:კომუნისტები
კატეგორია:რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია
ათაბაგი

**ათაბაგი**, *ათაბეგი* ( – მამა, beg – ბატონი;  *ათაბეკ*) — სელჩუკთა სახელმწიფოში სულთნის მემკვიდრის აღმზრდელი და მეურვე. პირველი ათაბაგი იყო მალიქშაჰის აღმზრდელი ნიზამ ალ-მულქი (XI ს.). სელჩუკთა სახელმწიფოს დაშლის შემდეგ ათაბაგი დამოუკიდებელი სამთავროს მეთაურის წოდებაა, ან მხოლოდ საპატიო ტიტული ეგვიპტის მამლუქთა სახელმწიფოში — მხედართმთავარი.

## ათაბეგობა საქართველოში
საქართველოში ათაბაგი იყო ერთ-ერთი ვეზირი. მის ფუნქციებში შედიოდა ტახტის მემკვიდრის აღზრდა. ათაბაგობა საქართველოში დამკვიდრდა თურქ სელჯუკების სამეფო ხელისუფლების მიბაძვით. ჩვენში ხელისუფალი — ათაბაგი, პირველად იხსენიება თამარ მეფის დროს. ვახუშტის სიტყვებით, „შემდეგ ათაბაგობის შეძინებისა არღარა იწოდებოდა სპასალარი სპასალარად, არამედ ათაბაგად“. აღნიშნული არასწორია, რადგანაც ეს ორი თანამადებობა სპასალარი და ათაბაგი შემდგომ პერიოდშიც გვხვდება. ამის გარდა ამ ორ ხელსიუფლათა შორის კავშირი არ არსებობს. სპასალარი ნიშნავს სპათა უფროს — მხედართმთავარი, ხოლო ათაბაგს კი მემკვიდრის გამზრდელს. ამის გარდა ითვლებოდა რომ ათაბაგობა სპასალარზე უმაღლეს წოდებად ითვლებოდა, საქართველოს სამეფო კარზე. ავაგი, რომელიც ამირ-სპასალარობისაგან ათაბაგი გახდა. ისიცა ჩანს, რომ მეფეთა მემკვიდრენი ხანდახან იზრდებოდნენ ათაბაგის სახლში. 

1212 წელს იგი პირველად ებოძა ივანე მხარგრძელს (ერთი მოსაზრებით, ამ სახელოს მანამდე ფლობდა ივანე ახალციხელი). ათაბაგობა იმთავითვე დაუპირისპირდა მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდლის თანამდებობას. ათაბაგობასთან ხშირად შეთავსებული იყო ამირსპასალარის თანამდებობაც. 1334 წელს გიორგი V-მ ათაბაგობა უბოძა თავის ბიძას, სამცხის მთავარ სარგის ჯაყელს. საქართველოს პოლიტიკური დანაწილების შემდეგ ათაბაგობა როგორც ვეზირობა მოისპო. „ათაბაგი“ სამცხის მთავართა ტიტულად იქცა (აქედან — სამცხე-საათაბაგო).

ექვთიმე თაყაიშვილის თქმით საქართველოს ისტორიაში არსებობდა ორი საათაბაგო, ესენია: სომხეთისა (მხარგრძელები) და სამცხის საათაბაგოები (შემდგომში — სამცხე-საათაბაგო).

## ლიტერატურა 
* *სურგულაძე ი.,* ქსე, ტ. 1, გვ. 222, თბ., 1975
* *Amin Maalouf*. *Crusades Through Arab Eyes*, 1984

## რესურსები ინტერნეტში 
* Royal Ark - Qajar dynasty in Iran
* ÏNĀNČ ḴĀTUN, Encyclopædia Iranica 
* ATĀBAK, Encyclopædia Iranica
* ATĀBAKĀN-E ĀḎARBĀYJĀN, Encyclopædia Iranica

## სქოლიო
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
ამირანიანი

**„ამირანიანი“** — ქართული ხალხური ზეპირსიტყვიერების ძეგლი, საერთო სახელწოდება თქმულებებისა, რომლებსაც საფუძვლად უდევს კავკასიონზე ამირანის მიჯაჭვის სიუჟეტი. ამირანი ხალხის მოსარჩლე გმირია, რომელიც ამარცხებს დევებს, ქაჯებს, გველეშაპებს, ებრძვის ძალმომრეობას. მას მხარში უდგანან მზეთუნახავი ყამარი და ძმები ბადრი და უსუპი. „ამირანიანი“ დაახლოებით 3500 წლის წინათ უნდა იყოს შექმნილი. მასში შემორჩენილია მატრიარქატსა და პატრიარქატს შორის ბრძოლის კვალი. ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, „ამირანიანის“ სიუჟეტური ეპიზოდები გამოხატულია გვიანი ბრინჯაოს ხანის მცხეთის ბრინჯაოს სარტყელსა და ყაზბეგის განძის ბრინჯაოს ითიფალურ ფიგურებზე. ძვ. წ. V საუკუნიდან ბერძენ მწერლებთან გვხვდება ცნობები პრომეთეს მითის ანალოგიური თქმულებაზე, რომელიც გავრცელებული ყოფილა კოლხეთსა და იბერიაში. ადრინდელ თქმულებაში ამირანს ყამარის მამა, ცა-ღრუბლების გამგებელი პირიმზე სჯიდა. დროთა განმავლობაში ამბავმა და პერსონაჟებმა მრავალი ცვლილება განიცადეს. საქართველოში ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ, ძველ წარმართულ მითოლოგიურ ეპიზოდებს ქრისტიანულიც დაემატა (კერძოდ, პირიმზე ქრისტე ღმერთმა შეცვალა და სხვა).

„ამირანიანის“ ჩაწერა XIX საუკუნის 10-იანი წლებში დაიწყო (თეიმურაზ ბაგრატიონი). შეგროვებულია 150-მდე ტექსტი - პროზის, ლექსისა თუ ლექსნარევი პროზის სახით (ლექსი მაღალი და დაბალი შაირითაა გამართული). ამ მრავალპლასტოვანი მასალის დაყვანა შეიძლება ორ ძირითად ბირთვზე - კოლხურ (გურულ, იმერულ, რაჭა-ლეჩხუმურ, სვანურ, მეგრულ, აფხაზურ) და იბერიულ (ქართლურ, კახურ, ფერეინდნულ, ფშავ-ხევსურულ, თუშურ, მესხურ-ჯავახურ, მოხეურ, მთიულურ) ვერსიებზე. ძეგლის მეცნიერულ შესწავლას XIX საუკუნის 40-იან წლებში დაედო სათავე. ამ მხრივ დიდი ღვაწლი მიუძღვით, უპირველეს ყოვლისა, ქართველ მეცნიერებს: თ. ბაგრატიონს, ზ. ჭიჭინაძეს, ა. ხახანაშვილს, ივანე ჯავახიშვილს, ვასილ ბარნოვს, კორნელი კეკელიძეს, ალექსანდრე ბარამიძეს, შალვა ნუცუბიძეს, პ. ინგოროყვას, ქ. სიხარულიძეს, ე. ვირსალაძეს, ა. ღლონტს, მიხეილ ჩიქოვანსა და სხვებს. შედარებითი კვლევა-ძიების დროს „ამირანიანი“ საგანგებოდ შეისწავლეს რევოლუციამდელი და მის შემდგომ რუსეთის მკვლევარებმა (ვ. მილერი, გ. პოტანინი, ა. ვესელოვსკი, ნიკოლოზ მარი, ვასილ აბაევი, ე. მელეტინსკი და სხვა), აგრეთვე სხვა საზღვარგარეთელმა მეცნიერებმა (ვ. მანგარდტი, კ. კრონი, ა. ოლრიკი, რ. სტივენსონი, დ. ლანგი, მ. იშტვანოვიჩი, ი. ტრენჩენი-ვალდაპფელი, ი. იედლიჩკა და სხვა). 

„ამირანიანმა“ არა მარტო ქართულ მხატვრულ აზროვნებაში გაავლო ღრმა კვალი - ვარაუდობენ, რომ ანტიკური ხანის პრომეთეს მითი „ამირანიანთანაა“ დაკავშირებული. კულტურული ურთიერთობის საფუძველზე „ამირანიანი“ გავრცელდა აგრეთვე ოსურ, აფხაზურ, სომხურ, ჩრდილოეთ კავკასიის ხალხთა ფოლკლორში. „ამირანიანს“ „ამირანდარეჯანიანის“ ერთ-ერთ ძირითად წყაროდაც მიიჩნევენ. შედარებით ფოლკლორისტიკასა და მითოლოგიაში იგი გილგამეშისა და პრომეთეს თქმულებათა ბადალ ეპიკურ ძეგლადაა აღიარებული. „ამირანიანის“ თქმულებები გამოქვეყნებულია ქართულ, რუსულ, გერმანულ, ინგლისურ, ფრანგულ, ჩეხურ და უნგრულ ენებზე.

## ლიტერატურა
**ნუცუბიძე შ.,* ქართული ფილოსოფიის ისტორია, ტ. 1,  თბ., 1956
**შენგელაია დ.,* წერილები, თბ., 1955;
**ჩიქოვანი მ.,* მიჯაჭვული ამირანი, თბ., 1947 (ტექსტებითურთ);
**მისივე,* ქართული ეპოსი. მიჯაჭვული ამირატი, წგნ., 1—2, თბ., 1959—65;
**ჩიქოვანი მ.,* ქსე, ტ. 1, გვ. 397, თბ., 1975

კატეგორია:ქართული მითოლოგია
ძვ. წ. 47

| ძვ. წ. 52 | ძვ. წ. 51 | ძვ. წ. 50 |ძვ. წ. 49 | ძვ. წ. 48 | **ძვ.წ. 47** | ძვ. წ. 46 | ძვ. წ. 45 | ძვ. წ. 44 | ძვ. წ. 43 |ძვ. წ. 42

## მოვლენები 
* იულიუს კეისარმა დაამარცხა პონტოს სამეფო

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ცეცილიენჰოფი

მინი|250პქ|ცეცილიენჰოფის ექსტერიერი
**ცეცილიენჰოფის სასახლე** () — სასახლე პოტსდამში. მდებარეობს ახალი ბაღების ჩრდილოეთ ნაწილში, იუნგფერნზეეს ტბასთან. ეს იყო უკანასკნელი სასახლე აგებული ჰოჰენცოლერნის ოჯახის მიერ. კაიზერმა ვილჰელმ II-მ იგი საკუთარი ვაჟის სამეფო პრინცი ვილჰელმისა და ცეცილია მეკლენბურგ-შვერინელისთვის ააგო. შენობის პროექტი პოლ შულცე-ნაუმბურგმა ინგლისელ ტუდორთა სააგარაკო სახლს დაამსგავსა და იგი 1914-1917 წლებში აიგო. ცეცილიენჰოფი იყო 1945 წლის 17 ივლის-2 აგვისტოს პოტსდამის კონფერენციის ადგილი. სასახლეში ამჟამად მუზეუმი და სასტუმროა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის სასახლეები
ჰარი ტრუმენი

**ჰარი ტრუმენი** ( დ. 8 მაისი, 1884 ― გ. 26 დეკემბერი, 1972) — აშშ-ის 33-ე პრეზიდენტი (1945–1953), დემოკრატიული პარტიიდან;

1945 წლის იანვარში აირჩეს აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტად. 1945 წლის 12 აპრილს ფრანკლინ რუზველტის გარდაცვალების შემდეგ, აშშ-ის კონსტიტუციის მიხედვით დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა და 1948 წელს მეორე ვადით აირჩიეს.
[thumb|left|ჰარი ტრუმენი [პოტსდამის კონფერენციაზე]]
1945 წელს მან გასცა ბრძანება ჰიროსიმასა და ნაგასაკის ატომურ დაბომბვაზე. ტრუმენი იყო ნატოს შექმნის ერთ-ერთი ინიციატორი. მისი მოღვაწეობისას შეიქმნა აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტი და მიიღეს კანონი ნაციონალური უსაფრთხოების შესახებ, დაარსდა გაერო, დაიწყო ცივი ომი და გაჩაღდა ბრძოლა კომუნისტებთან (მაკარტიზმი), დაიწყო კორეის ომი 1950–1953, ევროპაში დაინერგა მარშალის გეგმა.

მიუხედავად იმისა, რომ ტრუმენის საგარეო პოლიტიკა რადიკალური მეთოდებით გამოირჩეოდა, აშშ-ში მას მაინც ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პრეზიდენტად მიიჩნევენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Harry Truman’s cabinet 
* Medical and health history of Harry Truman
* PBS American Experience Video Biography of Harry Truman 
* Harry S. Truman’s Homes — slideshow by *The New York Times*
* Harry S. Truman: A Resource Guide from the Library of Congress
* Truman Tapes Presidential Recording Project Miller Center of Public Affairs
* The American Presidency Project at UCSB: The Most Comprehensive Resource on the Web

კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 1972
კატეგორია:ცივი ომის ლიდერები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 დეკემბერი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
მაზურკა

მარჯვნივ|მინი|352x352პქ|; 1845
მინი|მაზურკას რიტმი.
**მაზურკა** () — პოლონური სახალხო ცეკვა. მე–19 საუკუნეში მეტწილად ფრედერიკ შოპენის დამსახურებით სამეჯლისო ცეკვა გახდა. მუსიკალური ზომა 3/4 ან 3/8.

სახელწოდება მომდინარეობს პოლონეთის ოლქის მაზოვიის მაცხოვრებლების სახელწოდებიდან (მაზურები).

პოლონეთის ეროვნული ჰიმნი წარმოადგენს მაზურკას.

მე–19 საუკუნის შემდეგ მრავალმა კომპოზიტორმა განავრცო მაზურკა და თავისი წვლილი შეიტანა მის პოპულარიზაციაში. ფრედერიკ შოპენმა შექმნა 50–მდე მაზურკა ფორტეპიანოსთვის, პეტრე ჩაიკოვსკიმ – 6 ფორტეპიანოსთვის, და ერთი კი თავისი ბალეტისთვის *გედების ტბა*, ალექსანდრე ბოროდინმა – 2 თავისი *მცირე სიუიტისტვის*, მიხელ გლინკამ – 2, ასევე ალექსანდრე სკრიაბინმა. საფრანგეთში მაზურკებს შექმნეს კლოდ დებიუსიმ და მორის რაველმა

მაზურკა ფიგურირებს ლევ ტოლსტოის რომანში ანა კარენინა, ივანე ტურგენევის რომანში მამები და შვილები.

## იხილეთ აგრეთვე 
*პოლონეზი
*ვალსი

## ლიტერატურა 
*Stephen Downes. "Mazurka" Grove Music Online. Oxford Music Online. 17 Nov 2009.
*Milewski, Barbara. "Chopin's Mazurkas and the Myth of the Folk." 19th-Century Music 23.2 (1999): 113–35.
*Rosen, Charles. The Romantic Generation. Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1995.

## რესურსები ინტერნეტში 
*history, description, costumes, music, sources 
*Mazurka within traditional dances of the County of Nice (France)
*The Russian Mazurka 
*The Mazurka Project

## სქოლიო 
კატეგორია:ევროპული ცეკვები
ქისტები

**ქისტები** — საქართველოში მცხოვრები ჩეჩნები. ძირითადად ცხოვრობენ პანკისის ხეობაში (ახმეტის მუნიციპალიტეტი). ქისტები საკუთარ თავს „*ქისტიე“ ან „*ვეჲ ნახ-ს“ უწოდებენ. „ვეჲ ნახ“ ითარგმნება, როგორც „ჩვენი ხალხი“. ამ სახელით მოიხსენიებენ ჩეჩენი, ინგუში და ქისტი ხალხი საკუთარ თავს სხვა მთიელი კავკასიელებისგან განსასხვავებლად. სასაუბრო ენა ქისტებისათვის ჩეჩნური ენის ქისტური დიალექტია.

მჭიდრო ურთიერთობა ქართველურ და ვაინახურ ტომებს შორის ჯერ კიდევ ანტიკური პერიოდიდან იწყება. უძველეს ქართულ წყაროებში ვეინახები ნახჩებად, ღლიღვებად, ძურძუკებად და დურძუკებად მოიხსენიებიან. საუკუნეების მანძილზე ვეინახური ტომები ქართველი მეფეების მხარდამხარ იბრძოდნენ. განსაკუთრებული სიყვარული ქისტებს თამარ მეფისადმი ჰქონდათ. თამარის სახელს არქმევდნენ ხიდებსა და სხვა ნაგებობებს, ქალიშვილებს. ერთ ლამაზ ყვავილსაც თამარს უწოდებენ.

საქართველოში ვაინახების ჩამოსახლება პერიოდულად ხდებოდა, რაც საბოლოოდ მათი ასიმილაციით სრულდებოდა. ბოლო მასობრივი ჩამოსახლება საქართველოს ტერიტორიაზე XIX საუკუნის ოციან წლებში მოხდა. ქისტების ნაწილი საქართველოში ჩამოსახლების პერიოდში ქრისტიანი იყო, ნაწილი მუსლიმი, თუმცა ძირითადი ნაწილი ტრადიციულ რწმენა-წარმოდგენებს მისდევდა. თუმცა 2000-იანი წლების შემდეგ ქისტებში სრულად ისლამი გავრცელდა.

საქართველოში, მდინარე ალაზნის ვიწრო ხეობაში ერთმანეთთან ახლოს განლაგებულია ხეობის ზემოთ დასახლებულ ქისტების სოფლები. ისინი გადმოვიდნენ კავკასიონის ქედის ჩრდილო კალთებიდან და შეადგენენ ჩეჩნების განაყოფს. მათ უკავიათ მდ. ალაზნის გასწვრივ მდებარე სოფლები: დუისი, ჯოყოლო, ბირკიანი, ომალო, დუმასტური, ზემო ხალაწანი, შუა ხალაწანი, ქვემო ხალაწანი, წინუბანი, ძიბახევი, ასევე ქართვებთან ერთად ცხოვრობენ ქორეთში და ყვარელწყალში.

2014 წლის მოსახლეობის აღწერით საქართველოში ცხოვრობდა 5697 ქისტი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* ქისტები
* ქისტური დიალექტი

## სქოლიო
კატეგორია:კავკასიის ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ეკატერინე II

**ეკატერინე II დიდი** (; ქალიშვილობაში *სოფია ფრედერიკა ავგუსტა ფონ ანჰალტ-ცერბსტი*), (დ.  21 აპრილი [ ძვ. სტ. 2 მაისი], 1729, შტეტინი — გ.  17 ნოემბერი [ ძვ. სტ. 6 ნოემბერი], 1796, ცარსკოე-სელო) — რუსეთის იმპერატორი სამ ათწლეულზე მეტი ხნით, 1762 წლის 16 ივლისიდან სიკვდილამდე

ეკატერინე მეორე დაიბადა 1729 წლის 21 აპრილს, თავად ავგუსტისა და იოჰანა ელიზაბეთ ჰოლშტაინ-გოტორპელის ოჯახში

16 წლის ასაკში, 1745 წელს ცოლად გაჰყვა რუსეთის ტახტის მემკვიდრეს პეტრეს. მისი მეუღლე ტახტზე 1762 წელს ავიდა. პეტრეს პოლიტიკა რუსეთისთვის დამღვუპველი აღმოჩნდა, მან ზავი გააფორმა პრუსიასთან და ომით მოგებული მიწები უკან დაუბრუნა. ამის გამო საზოგადოებაში უკმაყოფილება იზრდებოდა, რითაც ისარგებლა ეკატერინემ და გადატრიალებით რუსეთის თვითპყრობელი გახდა. ტახტზე 1762 წლის 13 სექტემბერს ავიდა, მის მიერ გატარებულმა რეფორმებმა რუსეთი არნახულ სიმაღლეზე აიყვანა, გაიზარდა იმპერიის საზღვრები, მოგვარდა სავაჭრო ურთიერთობა ოსმალეთის იმპერიასთან, შეივსო ხაზინა. ეკატერინე II იმპერიას 34 წლის განმავლობაში მართავდა ის 1796 წლის 6 ნოემბერს გარდაიცვალა, ტახტზე მისი შვილი პავლე I ავიდა.

## ფოტო გალერეა 

Image:Empress Catherine The Great circa 1770 (D.G. Levitsky).JPG|ეკატერინე II-ის პორტრეტი. დახატა დიმიტრი ლევიცკიმ 1770
Image:Catherine_II_by_F.Rokotov_after_Roslin_(c.1770,_Hermitage).jpg|ეკატერინე II-ის პორტრეტი, დახატულია 1770 წელს
Image:Empress Catherine The Great 1787 (Mikhail Shibanov).JPG| ეკატერინე II-ის პორტრეტი დახატა მიხეილ შიბანოვმა 1787 წელს.
File:Levitzky Portrait Catherine II 1782.jpg|ეკატერინე II-ის პორტრეტი. დახატა დიმიტრი ლევიცკიმ 1782.
File:Catherine_II_walking_by_V.Borovikovskiy_(1794,_Tretyakov_gallery).jpg|ეკატერინე II-ის პორტრეტი.
File:Profile portrait of Catherine II by anonymous after Rotari (18 c,, Versailles).jpg|ეკატერინე II დიდი.
File:SPB Monument of Catherine II 1890-1900.jpg|ეკატერინე II დიდის ძეგლი სანქტ პეტერბურგში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეკატერინე მეორის ბიოგრაფია 
* შვედეთთან ომი
* ეკატერინე დიდი  
*  ეკატერინე II-ის სამეფო დინასტია 
* ფილმოგრაფია: ალისფერი იმპერატორი (1934), ეკატერინე დიდი (1934)

**ეკატერინე II-ის წინაპრები**

კატეგორია:რუსეთის იმპერატორები
კატეგორია:რუსეთის მონარქების მეუღლეების სია
კატეგორია:დაბადებული 21 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1729
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1796
კატეგორია:ანჰალტ-ცერბსტების დინასტია
კატეგორია:რომანოვების დინასტია
კატეგორია:წმინდა ეკატერინეს ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
ამირანი (საზოგადოება)

**„ამირანი“** — ქართველ ტანმოვარჯიშეთა სპორტული საზოგადოება (1917-1918), ჩამოყალიბდა „ქართველ მხედართა კავშირთან“ გ. ბერელაშვილისა და დავით ჯავრიშვილის თაოსნობით. 8 თვის არსებობის განმავლობაში 80-მდე წევრი შემოიკრიფა და ერთი საჩვენებელი გამოსვლა მოაწყო ქართულ კლუბში. 1918 წელს „ამირანი“ „შევარდენს“ შეუერთდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ორგანიზაციები
ამირანი

საკუთარი სახელი **ამირანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
----

* ამირანი — ქართული ხალხური ეპოსის გმირი
* „ამირანი“ — ქართველ ტანმოვარჯიშეთა სპორტული საზოგადოება (ძველად)
* „ამირანი“ — ქართული ყოველდღიური გაზეთი (ძველად)
* „ამირანი“ — კინოთეატრი თბილისში
ამირანი (გაზეთი)

**„ამირანი“** — ქართული ყოველდღიური პოლიტიკური-ლეტერატურული გაზეთი. ქართველ სოციალურ-ფედერალისტების ცენტრალური ორგანო. გამოდიოდა 1908 წელს (მარტიდან ნოემბრამდე) თბილისში გაზეთ „ისრის“ ნაცვლად. თანამშრომლობდნენ არჩილ ჯორჯაძე, კიტა აბაშიძე, გრიგოლ რობაქიძე, ილია ნაკაშიძე, სამსონ ფირცხალავა, ვასილ წერეთელი, მიხეილ წერეთელი, მალაქია ბოლქვაძე, ვ. ბარნოვი, დუდუ მეგრელი, ვ. შალიკაშვილი, ა. ფურცელაძე და სხვა. რედაქტორ-გამომცემელი - ქაიხოსრო ქავთარაძე. გამოვიდა სულ 197 ნომერი. დაიხურა თბილისის გენერალ-გუბერნატორის განკარგულებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ამირბარი

**ამირბარი**, *ამილბარი* (*არაბ.* ამირ ალ-ბაჰრ — ზღვათა ამირა), ქართულ წყაროებში — აღმოსავლეთ ზოგიერთი ქვეყნის (ინდოეთის, სპარსეთისა და სხვა) საზღვაო ფლოტის უფროსი.
## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 1, გვ. 398, თბ., 1975

კატეგორია:წოდებები
კატეგორია:არაბული სიტყვები და ფრაზები
ამირთკარი

**ამირთკარი** — ძველი სოფელი მთიულეთის არაგვის მარჯვენა მხარეს, ახლანდელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (სოფლები ზემო ამირნი და 1972 წლამდე ქვემო ამირნი). სოფელს სახელი შეერქვა აქ მოსახლე ამირიძეების მიხედვით.  

შედიოდა არაგვის საერისთავოში. XIV საუკუნეში ამირთკარი მთიულეთის ნაწილთან ერთად ქსნის ერისთავის მფლობელობაში მოექცა, XV საუკუნიდან კვლავ არაგვის საერისთავოს დაუბრუნდა. შემორჩენილია XV-XVI საუკუნეების ზურგიანი კოშკი და ორი დარბაზული ეკლესია.
## დემოგრაფია
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ამირჩქარი

**ამირჩქარი** — გაერთიანებულ ფეოდალურ საქართველოში ამირსპასალარის უწყების მოხელე,მალემსრბოლთა უფროსი. ევალებოდა მეფის დაცვა და შიკრიკების ხელმძღვანელობა (მათი გაგზავნა, მიღება და სხვა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
ამომავალი მზე

**„ამომავალი მზე“** — ქართული სამეცნიერო-ლიტერატურული ჟურნალი. ქართველ სტუდენტთა ორგანო. ერთადერთი ნომერი გამოვიდა 1909 წელს თბილისში. მასში დაბეჭდილია სტუდენტთა სტატიები, რეცენზიები, ინფორმაციები და მხატვრული ნაწარმოებები, პეტერბურგის უნივერსიტეტის სტუდენტთა ქართული წრის საზაფხულო მუშაობის გეგმა და სხვა. რედაქტორ-გამომცემელი — ბ. ტყემალაძე.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ამისოსი

**ამისოსი** (Amisos) — ძველი ქალაქი შავი ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე, თანამედროვე სამსუნის მახლობლად. დააარსეს ძვ. წ. VI საუკუნის დასაწყისში იონიელმა ბერძნებმა. არქეოლოგიურად შეუსწავლელია. შემთხვევით და არქეოლოგიური დაზვერვებით მოპოვებული მასალები ინახება სტამბოლისა და დასავლეთ ევროპის მუზეუმებში. მითრიდატე VI ევპატორის დროს ამისოსი პონტოს სამეფოს ერთ-ერთი მთავარი ქალაქი იყო და ურთიერთობა ჰქონდა საქართველოსთან. დასავლეთ საქართველოში (ვანში) ხშირად პოულობენ ამისოსში მოჭრილ მონეტებს. ბიზანტიელებმა VIII საუკუნეში ამისოსის რაიონს ქალდიის თემი უწოდეს, რადგან იქ ხალდები (ქალდები) ანუ ხალიბები სახლობდნენ. ეს ტერიტორია სხვა მეზობელ რაიონებთან ერთად XIII საუკუნის დამდეგს შევიდა ტრაპიზონის იმპერიაში. თურქეთის ადმინისტრაციული დანაწილების მიხედვით, ყოფილი ტრაპიზონის იმპერიის დასავლეთ რაიონს ეწოდა ჭანიკე (იქ მოსახლე ჭანების გამო). შემდეგში ამ ტერიტორიას თურქებმა სამსუნი უწოდეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ქალაქები
ამისოსის მონეტა

**ამისოსის მონეტა**, ვერცხლისა და სპილენძის სხვადასხვა ტიპის მონეტები, რომლებსაც ჭრიდნენ ქ. ამისოსში (მცირე აზია, შავი ზღვის სანაპიროზე) ძვ. წ. V საუკუნის უკანასკნელი მეოთხედიდან ახ. წ. III საუკუნის შუა ხანებამდე. საქართველოში (ქობულეთი) აღმოჩენილია ძვ. წ. IV საუკუნეში ვერცხლის ამისოსის მონეტა, რომლის შუბლზე გამოსახულია ქალის (ჰერას ან ნიმფა ამისოს) პროფილი, ზურგზე - ფრთაგაშლილი ბუ და ბერძნული წარწერა "პეირა" (ქ. ამისოსის სახელწოდება ძვ. წ. V-IV საუკუნეები). უფრო ხშირად გვხვდება ძვ. წ. 105-90 მოჭრილი სპილენძის ამისოსის მონეტები (ვანი, სოხუმი, მცხეთა და სხვა). მონეტის შუბლზე გამოსახულია ეგიდა - მედუზა, ზურგზე კი - გამარჯვების ქალღმერთი ნიკე და ბერძნული წარწერა "ამისო".

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცირე აზიის ისტორია
კატეგორია:საქართველოს ეკონომიკური ისტორია
ამონა

**ამონა** — X საუკუნის I ნახევრის ქართველი ხუროთმოძღვარი, ხანძთის ეკლესიის აღმშენებელი, მოღვაწეობდა აშოტ კუხის დროს. მოხსენიებულია გიორგი მერჩულეს "გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში". ამონა მხატვრული ნიჭით დაჯილდოებული და თავისი დროისთვის მოწინავე ხეროთმოძღვარი ყოფილა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ხუროთმოძღვრები
ამონიტები

**ამონიტები** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ამონიტები — ამომწყდარი გარენიჟარიანი თავფეხიანი მოლუსკების ზერიგი
* ამონიტები — ამონიუმის ნიტრატის მყარ საწვავთნ შერევით მიღებული ფეთქებადი ნივთიერებები
ამირთა ამირა

**ამირთა ამირა**, **ამირთამირა** — ქალაქის თავი ფეოდალურ საქართველოში. XII საუკუნის ბოლოდან, როდესაც ეს მოხელეობა დაწესდა, XV საუკუნამდე ასე ეწოდებოდა მხოლოდ თბილისის გამგებელს (გამონაკლისის სახით XIII საუკუნის დასაწყისში კარის, ახლანდელი ყარსის, ამირთამირობა მიიღო ივანე ახალციხელმა). ამირთა ამირა იყო მეჭურჭლეთუხუცესის „ქვეშე დაწესებული“ მოხელე, მისი მოადგილე ანუ „ნაცვალი“. სავარაუდოა, რომ მას ექვემდებარებოდნენ სხვა „ქალაქის ამირები“ (ქუთაისის, დმანისის, რუსთავის, ჟინვანისა და სხვა). ამირთა ამირას ევალებოდა ქალაქის მოვლა-პატრონობა, მოქალაქეთა გასამართლება და „ქალაქის პირის სოფლებზე“ (ქალაქის შემოგარენი) მზრუნველობა. XV საუკუნის შემდეგ, საქართველოს ერთიანი სამეფოს დაშლის პერიოდში, „ქალაქის ამირთამირები“ ჩნდებიან საქართველოს სხვა ქალაქებშიც (ახალციხე, ქუთაისი). XVII საუკუნიდან ამირთა ამირას უკვე „ქალაქის მოურავი“ ეწოდება, თბილისის უკანასკნელი ამირთა ამირა იყო დიდი მოურავი - გიორგი სააკაძე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
ამირანის გორა

**ამირანის გორა**, *თავშან-თაფა* — ენეოლით-ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ნასოფლარი ქ. ახალციხის მახლობლად, მდინარე ფოცხოვისწყლის მარცხენა ნაპირას.

გათხრები დაიწყო 1953 წელს (ხელმძღვანელი ტ. ჩუბინიშვილი). ამირანის გორის სამხრეთ კალთაზე აღმოჩნდა ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. III ათასწლეული) ტერასურად განლაგებული ნასოფლარი. მადნის გამოსადნობი სახელოსნო, მსხვერპლის შესაწირავი მოედნები, სამაროვნები. საშენად გამოყენებულია კლდისა და რიყის ქვა, თიხის ხსნარი, ზოგჯერ ალიზი და ხის მასალა. ნაგებობანი გადახურულია ბანურად. ოთხკუთხა საცხოვრებელ ოთახების შუაში კერებია. გვხვდება სამეურნეო დანიშნულების მოგრძო ნაგებობაბი. სახლების იატაკქვეშ ან კედლებს შორის ჩვილ ბავშვთა სამარხებია. აღმოჩენილია სხვადასხვა დანიშნულების შავი, ნაცრისფერი და მოწითალო, ორნამენტიანი და სადა თიხის ჭურჭელი, კერის სადგარები, რომლებიც ასახიერებენ კერის გამანაყოფიერებელ მამრობითი სქესის ღვთაებას, ქვის იარაღი, ძვლის კვირისტავი, ბრინჯაოს ნამგალი, სპილენძის სადგისები, ისპირისპირი, სატევრისპირი, სამკაული.

ამირანის გორაზე ორი ტიპის სამარხია: ნალისებრი ან ოვალური საოჯახო სამარხი-აკლდამა და ქვყუთები, რომელთაგან ზოგიერთი შედგენილია ფილაქვებისაგან, უმეტესობის კედლები კი აკლდამის მსგავსად ქვებითაა ამოყვანილი. მიცვალებულები ასვენია თავით სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ, მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, მოხრილი. ჩატანებული აქვთ თითო თიხის ჭურჭელი. ლითონის იარაღი და სამკაული მხოლოდ ზოგიერთი მამაკაცის სამარხში აღმოჩნდა.

ამირანის გორის ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარზე აღმოჩენილია მტკვარ-არაქსის კულტურისათვის დამახასიათებელი ძეგლები. აქ ნაპოვნი ნივთები მიგვითითებს, რომ მიწათმოქმედების, მესაქონლეობისა და მეტალურგიის განვითარების კვალდაკვალ ყალიბდებოდა პატრიარქალური წყობილება.

ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარის ქვეშ ენეოლითური კულტურის (ძვ. წ. V-IV საუკუნეები) ნიშნებია. ამირანის გორის გათხრებმა ხელი შეუწყო სამხრეთ კავკასიის უძველესი კულტურათა ახლებური პერიოდიზაციის შემუშავებას.

## ლიტერატურა
*ჩუბინიშვილი ტ., ამირანის გორა, თბ., 1963;
**მისივე,* К древней истории Южного Кавказа, т. 1, Тб., 1971;

*

კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:ენეოლითის ხანა
კონსტანტინე ამირაჯიბი

**კონსტანტინე მიხეილის ძე ამირაჯიბი** (დ.  30 დეკემბერი [ძვ. სტ. 18 დეკემბერი], 1869,თბილისი — გ.  14 ივლისი, 1948, იქვე) — ქართველი მეცნიერი სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის დარგში, პროფესორი (1927), მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1934).

## ბიოგრაფია
დაიბადა მიხეილ ამირაჯიბისა და სოფიო ამირაჯიბის (დაქორწინებამდე ართუთაშვილ-მხარგრძელი) ოჯახში. 1893 წელს დაამთავრა ოდესის უნივერსიტეტი და იქვე დატოვეს ქიმია-ტექნოლოგიის კათედრის ასისტენტად პროფესორ კ. პეტრიაშვილთან. 1894 წელს მიავლინეს საზღვარგარეთ (საფრანგეთსა და გერმანიაში), 1897 დაბრუნდა საქართველოში. 1907 წელს დააარსა სასოფლო-სამეურნეო სკოლა,1919 წელს ამირაჯიბი მიიწვიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დოცენტის თანამდებობაზე და სასოფლო-სამეურნეო მანქანათმცოდნეობის კათედრის გამგედ. 1927 წელს ამირაჯიბის ინიციატივით ჩამოყალიბდა სასოფლო-სამეურნეო მანქანა-იარაღების საცდელი სადგური, რომელსაც შემდგომში მისი სახელი მიენიჭა. 1931 წელს ამ სადგურის ბაზაზე შეიქმნა სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის კვლევითი ინსტიტუტი, რომლის დირექტორიც 1934 წლამდე ამირაჯიბი იყო (შემდგომში ამ ინსტიტუტს ამირაჯიბის სახელი მიენიჭა). პროფესორ ა. დიდებულიძესთან ერთად შექმნა და გამოცადა ელექტროტრაქტორი. 1920 წელს გამოიცა ამირაჯიბის სასოფლო-სამეურნეო მექანიკის ლექციების კურსი. ამირაჯიბი დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით და შრომის წითელი დროშის ორდენით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. პანთეონში მასთან ასევე დაკრძალულები არიან: 
* **ქეთევან ჯაბრაილის ასული აბაშიძე** (დ. 1877, სოფელი ცხრამუხა, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 1969, თბილისი) — პროფესორ კონსტანტინე ამირაჯიბის მეუღლე.
* **ბარბარე კონსტანტინეს ასული ამირაჯიბი** (1896-1965) — პროფესორ კონსტანტინე ამირაჯიბის უფროსი ქალიშვილი. თეატრალური მოღვაწე. მუშაობდა ავლევის სცენისმოყვარეთა თეატრში რეჟისორად.
* **ბარბარე მიხეილის ასული ამირაჯიბი** (1872-1939) — პროფესორ კონსტანტინე ამირაჯიბის და. პედაგოგი, ეწეოდა საკომპოზიციო მოღვაწეობას. პროფესორ კონსტანტინე ამირაჯიბის უმცროსი და ანასტასია მიხეილის ასული ამირაჯიბი იყო გამოჩენილი მხატვრის ვალენტინ სეროვის მოწაფე, რომელიც ხშირად სტუმრობდა ოჯახს. დიდ ფერმწერს დაუხატავს ტილო „ვარვარა როიალთან“, რომელსაც ერთ-ერთ პრესტიჟულ გამოფენაზე მედალიც დაუმსახურებია.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

## ლიტერატურა
* *დვალი რ.,* გამოჩენილი ქართველი მეცნიერი, «მეცნიერება და ტექნიკა», 1969, № 12

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 43, თბ., 1994

 
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 30 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1869
კატეგორია:გარდაცვლილი  14 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
პოლონეზი

მინი|პოლონეზი (1888)

]]
**პოლონეზი** ( ) — პოლონური ნელი ტემპის ცეკვა. მუსიკალური ზომა 3/4.

შეიქმნა XV საუკუნეში. თავდაპირველად ეს ცეკვა მხოლოდ საქორწილო ცეკვად ითვლებოდა, შემდეგ კი სადღესასწაულოდ იქცა. პოლონეთში პოლონეზი სასულიერო მუსიკაშიც გავრცელდა. 

XVII საუკუნეში პოლონეზი ცნობილი გახდა მთელ ევროპაში. პოლონეზის მუსიკალურმა ფორმამ ჰპოვა ფართო გავრცელება. ის გვხვდება ბახის, ჰენდელის, მოცარტის, ბეთჰოვენის შემოქმედებაში. პეტრე ჩაიკოვსკიმ პოლონეზი გამოიყენა ოპერაში „ევგენი ონეგინი“. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* პოლკა, 2/4 მუსიკალური ზომის მქონე ჩეხური ცეკვა
* პოლსკა, 3/4 მუსიკალური ზომის მქონე ჩრდილო–ევროპული ცეკვა
* პოლკა–პაზურკა, 3/4 მუსიკალური ზომის მქონე, მუსიკალურად ახლო მყოფი მაზურკასთან

## სქოლიო
ასი დღე

[thumb|300px|[ვატერლოოს ბრძოლა]]

**ასი დღე** — იმპერატორ ნაპოლეონ I-ის მეორე მმართველობის პერიოდი, მისი ელბადან დაბრუნების შემდეგ, ბურბონების პირველსა და მეორე რესტავრაციას შორის, გაგრძელდა დაახლოებით 111 დღეს, 1815 წლის 20 მარტიდან 8 ივლისამდე.

*ასი დღე* დაიწყო ნაპოლეონის მიერ მცირერიცხოვანი გვარდიის თანხლებით კუნძულ ელბას დატოვების შემდეგ პარიზში დაბრუნებით და დასრულდა პარიზში პრუსიის ჯარის შემოსვლით.

ტერმინი *ასი დღე* პირველად გამოიყენა მონარქიის მეორედ აღდგენისას პარიზის პრეფექტმა, გრაფ დე შაბროლმა, ლუი XVIII–სადმი მისასალმებელ სიტყვაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* რესტავრაცია საფრანგეთში

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
კატეგორია:საფრანგეთის პირველი იმპერია
მარკუს იუნიუს ბრუტუსი (უმცროსი)

მინი|200პქ|მარკუს იუნიუს ბრუტუსი
**მარკუს იუნიუს ბრუტუს კეპიონი** ( დ. ძვ. წ. 85 — გ. ძვ. წ. 42) — რომაელი სენატორი და იულიუს კეისრის ერთ-ერთი მკვლელი. რესპუბლიკური ტრადიციების დამცველი; ღრმად განსწავლული ფილოსოფიასა და ისტორიაში.

იულიუს კეისარსა და პომპეუსს შორის ატეხილ ბრძოლაში ამ უკანასკნელის მხარეზე იდგა (მიუხედავად იმისა, რომ მან მამა მოუკლა), რადგან ეგონა, რომ იგი რესპუბლიკის დროშით იბრძოდა. ფარსალოსის ბრძოლაში (ძვ. წ. 48) პომპეუსის განდაგურების შემდეგ კეისარმა შეირიგა და დაიახლოვა. ძვ. წ. 46  წელს ციზალპური გალიის მმართველობა ჩააბარა, ძვ. წ. 44 წელს კი — რომის პრეტორობა. მალე ბრუტუსი (კასიუსთან ერთად) იულიუს კეისრის წინააღმდეგ მიმართული სენატორულ-რესპუბლიკური შეთქმულების მოთავე გახდა.

44 წელს კეისარი მოკლეს (გადმოცემის თანახმად, როდესაც მას მკვლელთა შორის ბრუტუსი დაუნახვს, შუძახია: „შენც ჩემო ბრუტუს!“
თუ „შენც, შვილო ჩემო!“). ამის შემდეგ ბრუტუსმა რომი დატოვა და კასიუსთან ერთად სათავეში ჩაუდგა რესპუბლიკელების ბრძოლას მეორე ტრიუმვირატის (ანტონიუსი, ოქტავიანე, ლეპიდუსი) წინააღმდეგ, დაეუფლა საბერძნეთს, მაკედონიას, მცირე აზიასა და სირიას.

ფილიპის ბრძოლაში (ძვ. წ. 42) დამარცხების შემდეგ მარკუს ბრუტუსმა თავი მოიკლა.

## ლიტერატურა
* წერეთელი ა., ძველი რომი, ნაწ. 2. თბ., 1961.

კატეგორია:რომის პოლიტიკური მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 85
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 42
კატეგორია:ტირანის მკვლელები
კატეგორია:ძვ. წ. I საუკუნის რომაელები
კატეგორია:იულიუს კეისრის მკვლელები
კატეგორია:რომში დაბადებულები
ძვ. წ. 85

| ძვ. წ. 90 | ძვ. წ. 89 | ძვ. წ. 88 |ძვ. წ. 87 | ძვ. წ. 86 | **ძვ.წ. 85**  | ძვ. წ. 84 | ძვ. წ. 83 | ძვ. წ. 82 | ძვ. წ. 81 |ძვ. წ. 80

## მოვლენები
## დაიბადნენ
*მარკუს იუნიუს ბრუტუსი

## გარდაიცვალნენ
*გაიუს იულიუს კეისარი (უფროსი)

*
მიხეილ ამირაჯიბი

მინი|
მინი|მიხეილ ამირაჯიბის აკლდამა
**მიხეილ ქაიხოსროს ძე ამირაჯიბი** (დ. 2 სექტემბერი, 1833 ― გ. 25 ნოემბერი, 1903, თბილისი) — რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1899).
## ბიოგრაფია
სამხედრო სამსახური დაიწყო თბილისის გრენადერთა პოლკში რიგით ჯარისკაცად (1851). ყირიმის ომის (1853–1856) დროს კავკასიის ფრონტზე ოსმალეთის წინააღმდეგ მონქწილეობდა ს. ბაიანდურის, ბაშკადიკლარისა და ყარსის ბრძოლებში. 1877 წელს ამირაჯიბი დაინიშნა ელიზავეტპოლის (ახლანდელი განჯა) 156-ე პოლკის მეთაურად. ამირაჯიბმა განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი რუსეთ-ოსმალეთის 1877–1878 ომის დროს, იერიშით აიღო გელიავერდის სიმაღლეები, რამაც განაპირობა არდაჰანის დაცემა. თავი ისახელა დევე-ბოინუსთან ბრძოლაში. 1877 ამირაჯიბმა გენერალ-მაიორის ჩინი მიიღო. 1893 წელს იგი 39-ე ქვეითი დივიზიის უფროსად დაინიშნა, 1899 წლიდან, გენერალ-ლეიტენანტის ჩინით - კავკასიის I საარმიო კორპუსის მეთაურად. ამირაჯიბი დაჯილდოებული იყო მრავალი საბრძოლო ორდენითა და მედლით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:დაბადებული 1833
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1903
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
ძვ. წ. 493

## მოვლენები 
* რომაელების მიერ კორიოლის აღება.
* რომის კონსულები: პოსტმუნიუს კომინიუს აურუნცუსი II, სპურიუს კასიუს ვეცელინუსი II

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 45

| ძვ. წ. 50 | ძვ. წ. 49 | ძვ. წ. 48 | ძვ. წ. 47 |ძვ. წ. 46 | **ძვ.წ. 45** |ძვ. წ. 44 | ძვ. წ. 43 | ძვ. წ. 42 | ძვ. წ. 41 | ძვ. წ. 40 

## მოვლენები 
* მუნდასთან ბრძოლისას გაიუს იულიუს კეისარმა დაამარცხა პომპეუსის მომხრეები. სამოქალაქო ომის დასრულება.
* გაიუს იულიუს კეისარი დიქტატორი გახდა

## დაიბადნენ 
*ვან მანი — ჩინეთის სახელმწიფო მოღვაწე (გ. ახ. წ. 23)

## გარდაიცვალნენ 
*ტიტუს ლაბიენუსი — ძველი რომის მხედართმთავარი (დ. ძვ. წ. 100)

*