open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მედუდუკე

**მედუდუკე** () — მგალობელი ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგის მედუდუკესებრთა ოჯახისა.

## აღწერა 
მისი სხეულის სიგრძეა 18–23 სმ, მასა 60–67 გრამს აღწევს. აქვს მკვეთრად გამოხატული ქოჩორი. შეფერილია მოვარდისფრო-რუხად; ფრთები შავია, გასდევს ყვითელი და თეთრი ზოლები; კუდი, ყელი და თვალის მიდამოები შავია. მეორეხარისხოვანი საქნევი ბუმბულის წვერები გადაქცცეულია მცირე, კაშკაშა წითელ ფირფიტებად. შესამჩნევია მხოლოდ ახლოდან. კუდის კიდეზე გასდევს ყვითელი ზოლი, ფრთებზე ვიწრო თეთრი ზოლებია. მისი გალობა — „სვი-რი-რი-რი-რი“ ჰგავს დუდუკის ხმას. ფრენს სწრაფად და სწორხაზოვნად.

## გავრცელება 
მედუდუკე ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ტაიგის ტყის ზონაში გამეჩხერებული წიწვოვნებისა და შერეული ტყის ზონის ტერიტორიაზე, მთის კალთებზე შეფენილ მცენარეულობაში, ნაკაფ ადგილებში. საგრძნობ ყინვებამდე ანდა თოვლის მოსვლამდე სამხრეთით გადაფრენა არ იცის. განსაკუთრებულად დიდი ფრინველთა გუნდები შემოდგომიდან ზამთრის პირველ ნახევრამდე შეინიშნება. გაზაფხულზე, ჩრდილოეთით გადაადგილება, როგორც წესი წვრილ-წვრილ გუნდებად ხდება.

## კვება 
მედუდუკეები საერთოდ დიდ გუნდებად გვხვდება. ზაფხულში იკვებება მწერებით, რომლებსაც ფრენის დროს იჭერ, ლარვებით, სხვადასხვა კენკრით და მცენარეთა ახალგაზრდა ყლორტებით. სხვა დროს ძირითადად კენკრითა და ნაყოფებით იკვებება, როგორიცაა წითელი მოცვი, ძახველი, ფითრი. ზამთარში ხშირად შედის ქალაქებში, სადაც უმთავრესად ცირცელით იკვებება.

## გამრავლება 
250პქ|მინი|მარცხნივ|დედალი ბუდეში
ბუდობს მეჩხერ ტყეებში, ხეებზე. სქესობრივ სიმწიფეს 1 წლის ასაკში აღწევენ. მედუდუკის ბარტყების გამოყვანა აპრილიდან ნოემბრამდე გრძელდება. ყოველ წელს ახალ-ახალი წყვილები ჯვარდებიან. დედლის თავის მოწონების მიზნით, მამალს უწყვეტად მოაქვს მისთვის კენკრა, როგორც საქორწილო საჩუქარი.

ჯამისებრი ფორმის ბუდეს ძირითადად ჭაობების შუაგულში მდგარ ხეებზე აკეთებენ. მას ორკაპ ტოტებზე აგებენ მიწიდან 3-15 მეტრის სიმაღლეზე, ხის ზემო ვარჯზე, ხშირად ტყის პირებში, წყალსატევებთან და სხვა მობუდარ წყვილებთან ახლოს. სამშენებლო მასალად იყენებენ მცირე ტოტებს, ხავსებს, ლიქენსა და ბალახის ღეროებს. ბუდის ძირს გულდასმით ფარავს ბეწვითა და ბუმბულით.

მაისის ბოლოს დედალი დებს 4–5 მოცისფრო-რუხ კვერცხს შავ-მურა წინწკლებით, ისინი ზომაში 24 х 18 მმ-ია, ხოლო მათი მასა დაახლოებით 3,8 გრამს შეადგენს. ინკუბაცია 14 დღე-ღამე გრძელდება, კრუხობს მხოლოდ დედალი. ამ დროს მის კვებაზე მამალი ზრუნავს და მისთვი კენკრა და მწერები მოაქვს. 15–17 დღეში ბარტყები უკვე დამოუკიდებლები ხდებიან. ცხოვრების მე-3 კვირაში მთლიანად იფარებიან ბუმბულის საფარველით. მშობლები მათზე ზრუნვას მანამ არ წყვეტენ, სანამ არ ისწავლიან საკვების თვითონ მოპოვებას. შემოდგომით ბარტყები იწყებენ კენკრითა და ნაყოფებით კვებას.

სიცოცხლის ხანგრძლივობამ შესაძლოა 13 წელი შეადგინოს.

## ლიტერატურა 
* *Бёме Р. Л., Динец В. Л., Флинт В. Е., Черенков А. Е.* Птицы. Энциклопедия природы России (под общей ред. В. Е. Флинта). Изд. 2-е, дополненное и переработанное. — М.: 1998. — 432 с.; 56 цв. илл.
* *Коблик Е. А.* Разнообразие птиц (по материалам экспозиции Зоологического музея МГУ), ч. 3. М.: изд-во МГУ. 2001. 360 с.
* *Рябицев В. К.* Птицы Урала, Приуралья и Западной Сибири. Екатеринбург: Изд-во Урал. ун-та. 2008. — 634 с.
* *Степанян Л. С.* Конспект орнитологической фауны России и сопредельных территорий. М.: Академкнига, 2003, 808 с.

## სქოლიო 
კატეგორია:მედუდუკე
შექიხანოვების სახლი

**შექიხანოვების სახლი** () — ორსართულიანი შენობა, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის ქალაქ შაქში. XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში აგებული სახლი ეკუთვნოდა შექის ხანთა ნათესავებს. ხამი აგურისგან აშენებულ შენობას გააჩნია 6 ოთახი, 4 დერეფანი და 2 აივანი. ინტერიერის დეკორატიული ელემენტთა სიმდიდრით შექიხანოვების სახლი ჰგავს სასახლის ტიპის შენობას. პირველი სართულის ოთახები განკუთვნილია ზამთრის პერიოდისთვის, სასტუმრო ოთახში დგას ბუხარი. მეორე სართულის სასტუმრო ოთახი მორთულია სიუჟეტური და ორნამენტული საკედლო ნახატებით. სასტუმრო ოთახის ცენტრალურ ნაწილში დგას მდიდრული დეკორატიული ბუხარი. კედლები მოხატულია ნიზამი განჯევის „ჰამსეს“ (გამოსახულებები პოემებიდან „ლეილი და მეჯნუნი“, „ხოსროვი და შირინი“, „შვიდი ლამაზმანი“) გმირების პორტრეტებით, ცხოველებისა და ფრინველების გამოსახულებებით, ორნამენტული კომპოზიციებით. პორტრეტები შესრულებულია მინიატურული ფერწერის სტილში. დარბაზის ჭერი (პლაფონი) მორთულია უფრო მდიდარი სურათებით, აქ გამოსახულია ფრთიანი ქალწულები (ანგელოზები). კედლების ზედა სარტყელი მორთულია სარკისებრი სტალაქტიტებით, ოდნავ ქვემოთ განლაგებულია რეფი — სადღესასწაულო ჭურჭლეულისთვის განკუთვნილი თარო. ინტერიერის მხატვრული დაგეგმარება დასრულებულია ფასადის ნაირფეროვანი ფანჯრებით — შებექე. შექიხანოვების სახლის არქიტექტურამ და მხატვრულმა მოკაზმულობამ მოახდინა გავლენა აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე შემდგომში აგებული სასახლის ტიპის სახლებსა და კარმიდამოების მშენებლობაზე. იგრძნობა შექიხანოვების სახლის მსგავსება ახლომდებარე სექის ხანთა სასახლესთან. 2012 წლის ნოემბერში აზერბაიჯანის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს დაკვეთით დაიწყო ძეგლის კაპიტალური რეკონსტრუქცია, რომელიც დასრულდა 2013 წლის აგვისტოში.

## გალერეა 
### კედლის ფერწერა 

File:House of Shakikhanovs wall paintings.jpg|
File:House of Shakikhanovs ceiling paintings.jpg|
File:House of Shakikhanovs23 edited.jpg|

### არქიტექტურა 

File:Main entrance of House of Shakikhanovs.JPG|
File:House of Shakikhanovs15.JPG|
File:House of Shakikhanovs35.JPG|
File:House of Shakikhanovs25.JPG|

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ისლამური არქიტექტურა
განჯის ალექსანდრე ნეველის ეკლესია

**ალექსანდრე ნეველის ეკლესია** () — მართლმადიდებლური ტაძარი აზერბაიჯანის ქალაქ განჯაში. აგებულია 1887 წელს. ტაძარში მსახურობა ტარდება შაბათ-კვირაობით და დიდ დღესასწაულებზე. ტაძარი მდებარეობს ქალაქის ნიზამის რაიონში. ეს არის აზერბაიჯანში არსებულ მართლმადიდებელ ტაძართა შორის ყველაზე ძველი ტაძარი (აგების დროის მიხედვით მეორე ტაძარია მიქაელ მთავარანგელოზის ტაძრის შემდეგ, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ბაქოში). ძეგლი შეტანილია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ისტორიული ძეგლების ეროვნულ რეესტრში. 2017 წლის სექტემბერში ჩატარდა ეკლესიის გახსნის 130-ე წლისთავთან დაკავშირებული ღონისძიება.

## გალერეა 

Alexander Nevsky church in Ganja 2.JPG
Alexander Nevsky church in Ganja 1.JPG
Alexander Nevsky church in Ganja 3.JPG

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ყაზახლარის მეჩეთი

**ყაზახლარის მეჩეთი** () — XIX საუკუნის ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის ქალაქ განჯაში. აგებულია 1801-1802 წლებში ტომების მიერ, რომლებიც გადასახლდნენ განჯაში ყაზახის რაიონიდან. შენობა აიგო ჯუმა-მეჩეთის გეგმის საფუძველზე. არქიტექტორი უცნობია. 1920 წელს, აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, დაიწყო ბოლშევიკების ბრძოლა რელიგიის წინააღმდეგ. ყაზახლარის მეჩეთმა, ისევე როგორც ბევრმა სხვა რელიგიურმა დაწესებულებამ, შეწყვიტა ფუნქციონირება. შენობა გამოიყენებოდა საწყობად, სკოლად და სხვა მიზნებისთვის. 

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის №132 გადაწყვეტილების თანახმად, 2001 წლის 2 აგვისტოს ყაზახლარის მეჩეთი შეიტანეს ადგილობრივი მნიშვნელობის ისტორიისა და კულტურის უძრავი ძეგლების სიაში.

2018 წელს ჩატარდა მეჩეთის სარესტავრაციო სამუშაოები. ამჟამად ეს ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლი ფუნქციონირებს, როგორც მეჩეთი.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეჩეთები
ანასტასია აკიმოვა

**ანასტასია აკიმოვა** (; დ. 12 მაისი, 1991) — რუსი ფეხბურთელი, მცველი. „ზვეზდა პერმისა“ და რუსეთის ეროვნული ნაკრების მოთამაშე. „რასინსკაიაში“ თამაშის პერიოდში ითამაშა უეფას ქალთა ჩემპიონთა ლიგაზე. მისი სანაკარებო დებიუტი კი შედგა ევრო 2013 წლის შესარჩევ ეტაპზე, საბერძნეთის წინააღმდეგ, გუნდმა შეხვედრაში დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა (4-0). თუმცა, იგი ფინალურ ეტაპზე მწვრთნელ სერგეი ლავრენტიევის გუნდის შემადგენლობაში არ გამოსულა.

## ტიტულები
**რასინსკაია**

* ტოპ დივიზიონი: 2011-12

## რესურსები ინტერნეტში
* Club profile 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:რუსი ფეხბურთელები
კატეგორია:რუსი ქალი ფეხბურთელები
კატეგორია:როსიანკას ფეხბურთელები
კატეგორია:ზვეზდა-2005-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ზვეზდა ზენიგოროდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ქრისტინე ალექსიანი

**ქრისტინე ალექსიანი** (; დ. 25 მარტი, 1989) — სომეხი ფეხბურთელი, მცველი. „რიაზანის“ მოთამაშე. საკლუბო კარიერა დაიწყო 2012 წელს, ხოლო სანაკრებო — 2011 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი უეფაზე
* Soccerway-ზე
* ffa.am

კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები
კატეგორია:სომეხი ქალი ფეხბურთელები
კატეგორია:როსიანკას ფეხბურთელები
კატეგორია:ზვეზდა-2005-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:რიაზან-ვდვ-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
ზუგდიდის მეხუთე საჯარო სკოლა

**ზუგდიდის მეხუთე საჯარო სკოლა** (სრული სახელწოდება — *სსიპ - ქალაქ ზუგდიდის მე-5 საჯარო სკოლა*) — ქალაქ ზუგდიდის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება.

სკოლაში მუშაობს 55 მასწავლებელი და სწავლობს 608 მოსწავლე (2016). არ არის სპორტული და არტ წრეები.

## რესურსები ინტერნეტში
* სსიპ - ქალაქ ზუგდიდის 5 საჯარო სკოლა 

## სქოლიო 
5
გივი ყვარელაშვილი

{{ინფოდაფა სპორტსმენი
| თავისფერი = 
| სახელი = გივი ყვარელაშვილი
| სურათი =  
| სურათისზომა = 
| წარწერა = 
| დაბადების სახელი = 
| სრული სახელი = გივი გიორგის ძე ყვარელაშვილი
| მეტსახელი = 
| ეროვნება = ქართველი
| დაბადების თარიღი = 
| დაბადების ადგილი = თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრ კავშირი
| გარდაცვალების თარიღი = 
| გარდაცვალების ადგილი = თბილისი, საქართველო
| სიმაღლე =  
| წონა = -62
| ვებსაიტი = 
| ქვეყანა =  სსრ კავშირი
| სპორტი = ჭიდაობა
| სახეობა = თავისუფალი ჭიდაობა 
| კლუბი = 	„ბურევესტნიკი“ (თბილისი)„სპარტაკი“ (თბილისი)„ლოკომოტივი“ (თბილისი).
| გუნდი = 
| მწვრთნელი = გიორგი როსტიაშვილი 
| მედლისთარგები = 
| მედლები = 
| ჯილდოები = { style="background:transparent"
   
}
{ style="background:transparent"
 
}
}}
**გივი ყვარელაშვილი** (დ. 5 სექტემბერი, 1945, თბილისი — გ. ივლისი, 2011) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი, თავისუფალი სტილის მოჭიდავე. იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი (1998), პოლიციის გენერალ-მაიორი (1994), საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1970). ღირსების ორდენისა (1996) და ვახტანგ გორგასლის II და III ხარისხის ორდენების კავალერი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და მოსკოვის შსს უმაღლესი აკადემია.

საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოების გენერლებს შორის ყველაზე მეტი სპორტული და სამსახურებრივი მიღწევების მქონე. თავისუფალ ჭიდაობაში მსოფლიო თასის მფლობელი (1974), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1971), ვერცხლისა (1970) და ბრინჯაოს (1968) მედალოსანი. მრავალი საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული. პროფკავშირების საკავშირო სპარტაკიადის სამგზის ჩემპიონი. საქართველოს შვიდგზის ჩემპიონი (მწვრთნელი — გ. როსტიაშვილი). საქართველოს ჭიდაობის ფედერაციის თავმჯდომარე (1988–1991). საქართველოს შსს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის თავმჯდომარე (1994–2000). 

საბჭოთა კავშირის ნაკრების წევრი (1965–1976), საბჭოთა კავშირის ნაკრების გუნდის მწვრთნელი (1976–1979). საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი, საკავშირო კატეგორიის მსაჯი თავისუფალ ჭიდაობაში. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოცენტი. მიღებული აქვს მედალი საბრძოლო დამსახურებისათვის.

დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს სასაფლაოზე.

## მიღწევები
; საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი 
*  პირველი ადგილი: 1971 (მსუბუქი წონა)
; საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
*  მეორე ადგილი: 1970 (მსუბუქი წონა)
; საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი 
*  მესამე ადგილი: 1968 (ქვემსუბუქი წონა)

## ლიტერატურა 
* *დოლიძე ლ.*, გენერლები საქართველოდან, გვ. 699, თბ., 2003;

## რესურსები ინტერნეტში 
* გივი ყვარელაშვილი — მემატიანე
* გივი ყვარელაშვილი — ქართული სპორტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
მიხეილ ბატიაშვილი

**მიხეილ ბატიაშვილი** (დ. 21 ნოემბერი, 1971, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი პოლიტიკოსი, პედაგოგი და ფსიქოლოგი. საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრი 2018 წლის ივლისიდან 2019 წლის ნოემბრამდე.

## ბიოგრაფია
მიხეილ ბატიაშვილი დაიბადა 1971 წლის 21 ნოემბერს, 1996 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი. 1998–2002 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო კანცელარიის ეკონომიკური რეფორმების ცენტრის დირექტორის მოადგილე. ამავე წლებში იყო კომპანია „ბიზნეს კონსალტინგის“ დირექტორი. 2004 წელს იყო საქართველოს ანტიკორუფციული საბჭოს დირექტორის მოადგილე და ევროპის საბჭოს „გრეკოს კომიტეტის“ წევრი. 2005 წლიდან იგი არის სტანდარტიზაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (SAI GLOBAL) საერთაშორისო აუდიტორი. 2010 წელს დააფუძნა ორგანიზაცია „Global Star“.  2011-2015 წლებში იგი იყო ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიზნესის სკოლის დეკანი. 2016 წლის ივნისიდან არის ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის (BTU) რექტორი. 2018 წლის ივლისიდან იყო საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის მინისტრი. თანამდებობა დატოვა 2019 წლის 7 ნოემბერს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბიოგრაფია სამინისტროს საიტზე 

კატეგორია:დაბადებული 21 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის  მინისტრები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალექსანდრე ზამიატნინი

**ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე ზამიატნინი** (, დ.23 ოქტომბერი, 1940, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი ბიოლოგი, სპეციალისტი ბიოქიმიის მიმართულებით. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი 1991 წლიდან, პროფესორი 1999-დან.

## ბიოგრაფია
ალექსანდრე ზამიატნინი მეორე მსოფლიო ომის დროს ლენინგრადის ბლოკადამდე ერთი წლით ადრე დაიბადა. მამამისი წავიდა შეიარაღებულ ძალებში და მალევე გარდაიცვალა. დედა და ალექსანდრე ლენინგრადიდან მოსკოვში უნდა გადასულიყვნენ მატარებლით, 1941 წლის ბოლოს, მაგრამ ხალხის სიმრავლის გამო ვერ მოახერხეს მატარებელში შესვლა. სწორედ ეს რეისი აღმოჩნდა ბოლო და ის დაბომბვის შედეგად გაანადგურეს, გერმანელებმა აიღეს რკინიგზის სადგური. ბლოკადის დროს შეძლეს გარადჩენა კარტოფილის ნათალიდან დამზადებული წვენის წყალობით, რომელიც გარნიზონის სასადილოდან დედის ნაცნობს მიჰქონდა. ბლოკადის შედეგი იყო დისტროფია. 1947 წელს ალექსანდრეს დედა ცოლად გაჰყვა ფიზიკოსს, იური სოკოლოვს. მამინაცვალი ცნობილი ფიზიკოსი იყო, რომელიც მუშაობდა ისააკ კიკოინთან, გერშ ბუდკერთან, ვიქტორ გალიცკისთან და სხვებთან ერთად. 1947 წელსვე ზამიატნინს აღმოაჩნდა მუსიკალური სმენა და მან ჩაბარა გნესინიხის მუსიკალურ სასწავლებელში. მისი მასწავლებელი იყო ელისაბეტ მიხეილის ასული გნესინა. მეშვიდე კლასამდე, მუდმივი ავადმყოფობის გამო, სწავლობდა სახლში.

1974 წლის 26 ივნისს, პუშინოში ალექსანდრე ზამიატნინმა გაიცნობიოქომიკოსი ტატიანა ბელოზერსკაია და იქორწინა მასზე იმავე წლის ნოემბერში. 1976 წელს დაიბადა მისი შვილი *ანდრეი*. 1977-1990 წლებში იყო ახალგაზრდა ბოლოგთა კავშირის თავმჯდომარე. 
1999 წელს მას მიანიჭეს პროფესორი წოდება. ის კითხულობდა ლექციებს გერმანიაში, აშშში, შვეიცარიაში, სამხრეთ კორეაში, ჩილეში. ბოლო რამდენიმე წელია სამეცნიერო კვლევითაა დაკავებული ღვინის ხარისხის გაუმჯობესების მიმართლებით, ჩილეში.

## ოჯახი
მისი დიდი ბაბუა დედის მხრიდან იყო მიხეილ კასინსკი; მამის დედა - ვერა ნიკოლოზის ასული ვორონცოვა; მამინაცვალი - იური სოკოლოვი (1915-2006). მისი ცოლი ბიოქიმიკოსი, ტატიანა ანდრეის ასული ბელოზერსკაიაა. ანდრეი ბელოზერსკი გარდაიცვალა შვილის გათხოვებამდე - ალექსანდრეს მამამთილი, იყო მოლეკულური ბიოლოგიის დამფუძნებელი.

ალექსანრეს ვაჟი ბიოლოგია, მცენარეთა ვირუსოლოგიის სპეციალისტი. 2006 წელს ის შვეიცარიაში მომხდარ ჯაშუშურ სკანდალში იყო გარეული, თუმცა მტკიცებულებათა არარსებობის გამო ის გაათავისუფლეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოქიმიის ინსტიტუტი 
* ბიოგრაფია
* ხელოვნება და ზუსტი მეცნიერება

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში დაბადებულები
კატეგორია:რუსი ბიოლოგები
კატეგორია:რუსი ბიოქიმიკოსები
გიორგი ჩერქეზიშვილი

**გიორგი ჩერქეზიშვილი** (დ. 13 სექტემბერი, 1979, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ეკონომისტი. საქართველოს ეკონომიკის მინისტრი 2018 წლის 20 ივნისიდან ამავე წლის 15 ივლისამდე.

## ბიოგრაფია
გიორგი ჩერქეზიშვილი დაიბადა 1979 წლის 13 სექტემბერს. 2001 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, გახდა საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების ბაკალავრი. 2001-2003 წლებში იგი იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტის საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების მაგისტრი. 2001-2002 წლებში იყო ევროკომისიის „TACIS“-ის პროექტის ტექნიკური დახმარება კონტროლის პალატაის ადმინისტრაციული ასისტენტი. 2002-2005 წლებში იგი იყო საქართველოს კონტროლის პალატის საერთაშორისო ურთიერთობებისა და რეფორმების დეპარტამენტის წამყვანი სპეციალისტი. 2005–2006 წლებში იგი იყო საქართველოს ბანკის კორპორატიული დეპარტამენტის ბიზნესის განვითარების მენეჯერი. 2006–2009 წლებში კი ამავე ბანკის კორპორატიული დეპარტამენტის ენერგეტიკის სექტორის წამყვანი ურთიერთობების მენეჯერი. 2009–2013 წლებში იყო საქართველოს ბანკის  კორპორატიული დეპარტამენტის ვი-აი-პი ბანკინგის მომსახურების ჯგუფის დირექტორი; 2014 წელს იყო – სს საპარტნიორო ფონდის საინვესტიციო დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე; 2014-2017 წლებში კი ამავე ფონდის საინვესტიციო დეპარტამენტის დირექტორი. 2012-2015 წლებში იყო გრენობლის ბიზნესის უმაღლესი სკოლისა და კავკასიის ბიზნესის სკოლის ორმაგი ხარისხის პროგრამის (საფრანგეთი-საქართველო) ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრი. 2017 წლის მარტიდან 2018 წლის ივნისამდე იყო საქართველოს ეკონომიკის მინისტრის მოადგილე. 2018 წლის 20 ივნისიდან ამავე წლის 15 ივლისამდე კი იკავებდა ეკონომიკის მინისტრის პოსტს. 2018 წლის 16 ივლისიდან ამავე წლის ოქტომბრამდე იყო კვლავ ეკონომიკის მინისტრის მოადგილე.

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი ჩერქეზიშვილი — საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო

კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
აზარიანცის სახლი

**აზარიანცის სახლი** — არქიტექტურული ნაგებობა ქალაქ თბილისში. შენობა განეკუთვნება XX საუკუნის დასაწყისს. აგებულია მოდერნის არქიტექტურულ სტილში.

## ისტორია 
სახლის მშენებელი ალექსანდრე მელიქ-აზარიანცი იყო მსხვილი მოვაჭრე, წარმოშობით თბილისელი, მესამე-მეოთხე თაობის ქალაქელი. ზემელზე, სადაც ახლა მელიქ-აზარიანცის სახლია, უზარმაზარი ნაგავსაყრელი ყოფილა. მელიქ-აზარიანცი ქალაქის მაშინდელ მერთან, ალექსანდრე ხატისოვთან მისულა და ადგილი უთხოვია სახლის ასაგებად. მერმა სწორედ ამ ნაგავსაყრელზე მიუთითა. დიდი ყოყმანის შემდეგ აზარიანცი შეთავაზებას დათანხმდა და ასეულობით ტონა მიწაც მიიტანა იმ ნაგავსაყრელის ამოსავსებად. სახლის მშენებლობა დაიწყო 1911 წელს და გაგრძელდა 1915 წლამდე. პროექტის ავტორი იყო რუსი არქიტექტორი ნიკოლაი ობოლონსკი.

ეს შემოსავლიანი სახლი ბინების გასაქირავებლად იყო გამიზნული. მას საკუთარი ელექტრო და წყალმომარაგება ჰქონდა, რაც იმდროინდელი სახლებისთვის უჩვეულო იყო. შიგნით განათავსეს მაღაზიები, აფთიაქი, ფოტოსალონი, საპარიკმახერო, სასეირნო ბაღი და მეეტლეთა სადგომიც კი. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ერთ დროს მდიდარი მეცენატი, ასეთი ინოვაციური შენობის ავტორი სრულიად ხელმოცარული დარჩა. მთელი ქონება, მათ შორის სახლიც, ჩამოართვეს და საშინელ სიღატაკესა და შიმშილში დალია სული 1923 წელს. კომუნისტების დროს აზარიანცის სახლს ბევრი მტერი გამოუჩნდა და მისი დანგრევაც კი უნდოდათ.

შენობა ხანძარმა დააზარალა 2015 წლის 13 იანვარს და 2019 წლის 14 აპრილს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მელიქ-აზარიანცის სახლი 
* აზარიანცის სახლი 
* თბილისის არქიტექტურული მემკვიდრეობა - მელიქ-აზარიანცის სახლი 
*მელიქ-აზარიანცის ბიზნეს ისტორია

## სქოლიო
კატეგორია:თბილისის არქიტექტურული ძეგლები
ვლადიმირ ილიუხინი

**ვლადიმირ ილიუხინი** (დ. 1934 — გ. 19 აგვისტო, 1982, განთიადი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, ყოფილი სსრკ მეცნიერებათა  აკადემიის საინჟინრო-გეოლოგიისა და ჰიდროლოგიის კარსტული კომისიის სამეცნიერო საბჭოს სპელეოლოგიური სექციის თავმჯდომარე.

1956 წლიდან მუშაობდა  სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის კრისტალოგრაფიის ინსტიტუტში ჯერ უმცროს, შემდეგ უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, ხოლო 1980 წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის კოსმოსური კვლევების ინსტიტუტში სექტორის გამგედ. ვლადიმირ ილიუხინის  სახელს უკავშირდება საბჭოთა სპელეოლოგიის 70-იანი წლების თვალსაჩინო მიღწევები. თითქმის 25 წლის განმავლობაში მისი უშუალო მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით მიკვლეული და შესწავლილია რამდენიმე ათეული რთული კატეგორიის მღვიმე და უფსკრული ყოფილ სსრკ-ის სხვადასხვა კარსტულ რეგიონებში, მათ შორის ყირიმში, კავკასიაში და შუა აზიაში.

1982 წლის 18 აგვისტოს არაბიკის მასივზე, ერთ-ერთი მღვიმის შესასვლელთან მისი დაბადების 48-ე წლისთავი აღნიშნეს. მეორე დღეს გაგრაში, სოფელ განთიადთან მომხდარ ტრაგედიას მეცნიერის სიცოცხლე შეეწირა. ეს მღვიმე ამჟამად ვლადიმირ ილიუხინის სახელს ატარებს.

## ლიტერატურა
* საყმაწვილო ენციკლოპედია, გვ. 33, თბ., 2008. 

კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:რუსი ფიზიკოსები
კატეგორია:რუსი მათემატიკოსები
მოლეკულური გეომეტრია

**მოლეკულური გეომეტრია** — ატომთა სამგანზომილებიანი მოწყობა  ,რომელიც მოლეკულას წარმოადგენს. იგი მოიცავს მოლეკულის ზოგად ფორმას, ბმის სიგრძეს, ბმის კუთხეს და ნებისმიერ სხვა გეომეტრიულ პარამეტრებს, რომელიც თითოეულ ატომს განსაზღვრავს. მოლეკულური გეომეტრია გავლენას ახდენს ნივთიერების ისეთ თვისებებზე, როგორებიცაა: სტაბილურობა, პოლარობა , ფერი , მაგნეტიზმი ,ბიოლოგიური აქტიურობა და აგრეგატული მდგომარეობა. მოლეკულათა ანალიზი ხდება სპექტროსკოპიული და დიფრაქციული მეთოდებით.

## სქოლიო
კატეგორია:მოლეკულები
ოთარ ლითანიშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ოთარ ლითანიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ოთარ ლითანიშვილი — არქიტექტორი, თანამდებობის პირი, მხატვარი
* ოთარ ლითანიშვილი — რეჟისორი, სცენარის ავტორი, მსახიობი;
* ოთარ ლითანიშვილი — მხატვარი, მსახიობი.

*
აჰმედ ზევეილი

**აჰმედ ზევეილი** (26 თებერვალი, 1946 – 2 აგვისტო, 2016) − ეგვიპტელი-ამერიკელი მეცნიერი, ცნობილი როგორც ფემტოქიმიის მამა. 1999 წელს ქიმიის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა ფემტოქიმიაში მიღწეული წარმატებისთვის და გახდა პირველი ეგვიპტელი ნობელიანტი, რომელმაც სამეცნიერო დარგში აღნიშნული პრემია მიიღო.

## ადრეული წლები და განათლება
აჰმედ ჰასან ზევეილი 1946 წლის 26 თებერვალს დაიბადა, დამანჰურში, ეგვიპტეში და დისუკში აღიზარდა. ქიმიაში მეცნიერების ბაკალავრისა და მეცნიერების მაგისტრის წოდება ალექსანდრიის უნივერსიტეტში მიიღო. შემდეგ აშშ-ში გაემგზავრა და ფილოსოფიის დოქტორი წოდება პენსილვანიის უნივერსიტეტისგან მიიღო. მისი ხელმძღვანელი რობინ ჰოშტრასერი იყო.

## კარიერა
ფილოსოფიის დოქტორის წოდების მიღების შემდეგ ზევეილი ბერკლის კალიფორნიის უნივერსიტეტში პოსტდოქტორანტ მკვლევრად მოეწყო, სადაც მას ჩარლზ ბონირ ჰარისი ხელმძღვანელობდა. 1982 წლის 5 მარტს ზევეილი აშშ-ის ნატურალიზებული მოქალაქე გახდა. კალიფორნიის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში ზევეილი ულტრასრაფი მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ფიზიკური ბიოლოგიის დირექტორი იყო.

ქიმიკოსი პრეზიდენტ ბარაკ ობამას მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის საპრეზიდენტო მრჩეველთა საბჭოში ირიცხებოდა. მრჩეველთა ჯგუფი პრეზიდენტსა და ვიცე-პრეზიდენტს სამეცნიერო, ტექნოლოგიურ და ინოვაციურ სფეროებში საჯარო-პოლიტიკურ მმართველობითი კურსების განსაზღვრაში ეხმარებოდა.

### კვლევა
ზევეილი ფემტოქიმიის პიონერი იყო

 − ქიმიურ რეაქციებს ფემტოწამების შუალედში შეისწავლიდა. ტალღოვანი ულტრასწრაფი ლაზერული ტექნიკის გამოყენებით (შედგება ულტრამოკლე ლაზერული ნათებისაგან) ქიმიური რეაქციების ძალიან მოკლე დროითი სკალების შესაბამისად შესწავლაა შესაძლებელი, იმდენად მოკლედ დროით, რომ შერჩეული ქიმიური რეაქციების ტრანზისტული მდგომარეობის ანალიზიც შესაძლებელია. სწორედ ამის გამო ზევეილი „ფემტოქიმიის მამადაა“ აღიარებული.

2011 წლის საპროტესტო აქციების შემდეგ  ზევეილმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში ბრუნდებოდა. ზეიველი ეიმან ნურს, 2005 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ჰოსნი მუბარაქის მეტოქეს შეუერთდა საკონსტიტუციო რეფორმის შესამუშავებლად. საპროტესტო აქციების შემდეგ ზევეილი მუბარაქის რეჟიმის შემდგომ სამხედრო რეჟიმსა და რევოლუციურ ახალგაზრდულ ჯგუფებს, როგორებიც იყო 6 აპრილის მოძრაობა და მოჰამედ ალ-ბარადეის ახალგაზრდა მხარდამჭერები შაუამავალი იყოდა დიდი პატივისცემა დაიმსახურა.

## პირადი ცხოვრება
1989 წელს ზევეილმა დემა ფაჰამზე იქორწინა. მათ ოთხი შვილი: მაჰა, ამანი, ნაბილი და ჰენი ჰყავთ.

## გარდაცვალება და დაკრძალვა
ზევეილი 2016 წლის 2 აგვისტოს 70 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ქიმიკოსმა კიბოს სძლია, თუმცა გარდაცვალების ზუსტი მიზეზი უცნობია. სამხედრო დაკრძალვა კაიროში, 2016 წლის 7 აგვისტოს გაიმართა. დაკრძალვას პრეზიდენტი აბდულ-ფათაჰ ალ-სისი, პრემიერ-მინისტრი შერიფ ისმაილი, დიდი იმამი აჰმედ ალ-ტაიიბი, თავდაცვის მინისტრი, ყოფილი პრეზიდენტი ადლი მანსური, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი იბრაჰიმ მაჰლაბი და გულის ექიმი მაგდი იაყუბიც დაესწრნენ.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აგვისტო
კატეგორია:ეგვიპტელი ქიმიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მუსლიმები
კატეგორია:ეგვიპტელი გამომგონებლები
კატეგორია:ეგვიპტელი მუსლიმები
კატეგორია:ეგვიპტელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ანიონი

[მინი|150პქ|[ფთორიდი|ფტორის ანიონი]]
**ანიონი** ( და ) — უარყოფითად დამუხტული იონი, რომელიც ელექტრულ ველში მოძრაობს დადებითი ელექტროდისაკენ — ანოდისაკენ.

## იხილეთ აგრეთვე
*კატიონი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ანიონი — ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი
*
კატიონი

მინი|150პქ|მარჯვნივ|ამონიუმის კატიონი
**კატიონი** ( და ) — დადებითად დამუხტული იონი, რომელიც ელექტრულ ველში მიისწრაფვის უარყოფითი ელექტროდისაკენ — კათოდისაკენ. 

სახელი მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან „καθιών“ და ნიშნავს „ქვედას“. ტერმინი შემოიღო მაიკლ ფარადეიმ 1834 წელს. ეს არის იონი რომლის ატომშიც პროტონების რაოდენობა ელექტრონების რაოდენობაზე მეტია და ამიტომაც გვაძლევს დადებით მუხტს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ანიონი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
ჰანს ფიშერი

**ჰანს ფიშერი** (; დ. 27 ივლისი, 1881, ფრანკფურტი — გ. 31 მარტი 1945, მიუნხენი) — გერმანელი ქიმიკოსი და ბიოქიმიკოსი. მედიცინის დოქტორი (1908 წ.). ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში (1930 წ.). პრემია მიენიჭა სისხლისა და მცენარეთა მღებავი ნივთიერების სტრუქტურისთვისა და ჰემინის სინთეზის კვლევისათვის. გერმანიის ქიმიური საზოგადოების მიერ დაარსებული ლიბიხის მედლის ლაურეატი. ლონდონის სამეფო საზოგადოების მიერ დაარსებული დევის მედლის ლაურეატი. ჰარვარდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი. მისი სახელი ეწოდება კრატერს მთვარის მეორე მხარე.

## ბიოგრაფია 
ჰანს ფიშერი დაიბადა 1881 წლის 27 ივლისს, ფრანკფურტში ოიგენ ფიშერისა და ანა ფიშერის (ქალიშვილობაში ჰერდეგენის) ოჯახში. შტუტგარტში დაწყებითი სკოლის დასრულების შემდეგ ვისბადენში ჰუმანიტარულ გიმნაზიაში მიიღო საშუალო განათლება. ჯერ ლოზანის უნივერსიტეტში შემდეგ კი მარბურგის უნივერსიტეტში შეისწავლა ქიმია და მედიცინა. 1904 წელს მიიღო ხარისხი ქიმიაში, ხოლო 1906 წელს მედიცინაში. 1908 წელს კი მოიპოვა მედიცინის დოქტორის წოდება.

## მოღვაწეობა 
ჰანს ფიშერმა მუშაობა დაიწყო სამედიცინო კლინიკაში, მიუნხენში. ამის შემდეგ მან საქმიანობა ბერლინში განაგრძო, მაგრამ 1911 წელს ის კვლავ მიუნხენს დაუბრუნდა. 1913 წელს ფიზიოლოგიის ლექტორად დაიწყო მუშაობა, ხოლო 1916 წელს იგი გახდა პროფესორი სამედიცინო ქიმიის დარგში ინსბრუკის უნივერსიტეტში. 1918 წელს სწავლება ავსტრიაში, ვენაში განაგრძო. 1921 წლიდან, გარდაცვალებამდე იგი გახლდათ ორგანული ქიმიის პროფესორი მიუნხენის ტექნიკურ უნივერსიტეტში.

ფიშერის სამეცნიერო კვლევები ძირითადად ეხებოდა სისხლის პიგმენტებს, ნაღველს, მცენარის შემადგენელ ქლოროფილს, მცენარეთა მღებავი ნივთიერების სტრუქტურას. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო ბილირუბენისა და ჰემინის სინთეზი. მან ქიმიისა და მედიცინისთვის გაწეული ღვაწლისთვის არაერთი ჯილდო მიიღო, მაგრამ პირველ ადგილზე ნობელის პრემია დგას, რომლითაც 1930 წელს დააჯილდოვეს.

გარდა ნობელის პრემიისა ჰანს ფიშერმა 1929 წელს მიიღო გერმანიის ქიმიური საზოგადოების მიერ დაარსებული ლიბიხის მედალი. 1937 წელს კი მიიღო ლონდონის სამეფო საზოგადოების მიერ დაარსებული დევის მედალი. ჰანს ფიშერი იყო ჰარვარდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი.

1976 წელს საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა ფიშერის სახელი მიანიჭა კრატერს, რომელიც მდებარეობს მთვარის მეორე მხარეს (ემილ ფიშერთან ერთად).

## პირადი ცხოვრება 
ჰანს ფიშერმა 1935 წელს იქორწინა ვილტრუდ ჰაუფეზე. სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა 63 წლის ასაკში, 1945 წლის 31 მარტს. მისი ქმედება გამოიწვია მეორე მსოფლიო ომის დროს იმ კვლევებისა და ნაშრომების განადგურებამ, რომლებსაც ფიშერი მთელ ცხოვრებას უთმობდა.

## ლიტერატურა 
*
*
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* Hans Fischer
* Newspaper clippings about Hans Fischer 

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი ქიმიკოსები
კატეგორია:გერმანელი ბიოქიმიკოსები
კატეგორია:ვენის უნივერსიტეტის მასწავლებლები
კატეგორია:მიუნხენის ტექნიკური უნივერსიტეტის მასწავლებლები
კატეგორია:ინსბრუკის უნივერსიტეტის მასწავლებლები
კატეგორია:ლოზანის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მარბურგის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:დევის მედლის ლაურეატები
კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორები
კატეგორია:პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
მაია ცქიტიშვილი

**მაია ცქიტიშვილი** (დ. 2 ივნისი, 1974, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი და ეკონომისტი. საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი და 2018 წლის 30 ივნისიდან 2021 წლის 22 თებერვლამდე. 3-გზის ვიცე-პრემიერი: 2018 წლის 17 ივლისიდან (მამუკა ბახტაძის კაბინეტში), 2019 წლის 13 სექტემბრიდან და 2021 წლის 21 იანვრიდან (გიორგი გახარიას კაბინეტებში).

## ბიოგრაფია
მაია ცქიტიშვილი დაიბადა 1974 წლის 2 ივნისს. დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური ურთიერთობების ფაკულტეტი. სწავლა გააგრძელა პრაღის ეკონომიკის უმაღლეს სკოლაში საერთაშორისო ვაჭრობისა და ეკონომიკის ფაკულტეტზე, ხოლო შემდეგ სწავლობდა კავკასიის ბიზნეს სკოლაში.

საჯარო სამსახურის დაწყებამდე მუშაობდა კერძო სექტორში. იგი იყო შპს „ქართუ მენეჯმენტი“-სა და სს „პარქაუნთი“-ს მმართველი.

გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იგი იყო სს „ბაგები სითი ჯგუფში“ პროექტების მენეჯერი, აგრეთვე შპს „ბურჯში“ იკავებდა ლოჯისტიკის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილის, ხოლო შემდეგ კი ლოჯისტიკის დეპარტამენტის უფროსის თანამდებობას. კარიერის უფრო ადრეულ ეტაპზე იგი მოღვაწეობდა საავიაციო ბიზნესში, ავიაკომპანია „Georgian Airways“-ში, უფროს მენეჯერად, ავიაკომპანია „საქართველოს ავიახაზებში“ იკავებდა კომერციული დირექტორის თანაშემწის და ხელშეკრულების განყოფილების უფროსის პოსტს. 2012 წლის 1 ნოემბრიდან 2018 წლის ივნისამდე. იკავებდა საქართველოს მთავრობის კანცელარიის უფროსის თანამდებობას. იგი არის რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი 2018 წლის 30 მარტიდან და საქართველოს ვიცე-პრემიერი 2018 წლის 17 ივლისიდან.

პრემიერ-მინისტრ გიორგი გახარიას გადადგომის შემდეგ, 2021 წლის 19 თებერვალს, მაია ცქიტიშვილმა განაცხადა თავისი სურვილი აღარ მიეღო მონაწილეობა ახალი მთავრობის ფორმირებაში და საკუთარი სურვილით დატოვა თანამდებობა.

მის შემცვლელად პირველი მოადგილე ირაკლი ქარსელაძე დაასახელა.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* მაია ცქიტიშვილი — რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს საიტი
* მაია ცქიტიშვილი — საქართველოს მთავრობის საიტი

კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:ქართველი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პარიზის ღვთისმშობლის ტაძრის ხანძარი (2019)

2019 წლის 15 აპრილს, ადგილობრივი დროით 18:50 საათზე **ხანძარი გაჩნდა პარიზის ღვთისმშობლის ტაძრის** სახურავის სივრცეში.

## წინაპირობა 
სავარაუდოდ, ხანძარი გამოიწვია შენობაში მიმდინარე სარეკონსტრუქციო სამუშაოებმა, რომელიც 2018 წელს კათოლოკურმა ეკლესიამ მოითხოვა და მიზნად ისახავდა ტაძრის გადარჩენას. ჰაერის დაბინძურების მიზეზით შეჭმული ქვების გამო, 850 წლის გოტიკურ შედევრს ნაპრალები ჰქონდა გაჩენილი. სარესტავრაციო სამუშაოების მზადების დროს ტაძრიდან ჩამოხსნეს ბრინჯაოს ქანდაკებები.

## ინციდენტი 
ალმა შთანთქა საკათედრო ტაძრის ზედა ნაწილი, მათ შორის ორი ზარის კოშკი და ცენტრალური შპილი, რომელიც ჩამოინგრა. კუნძულ ილ-დე-ლა-სიტედან, რომელზეც დგას ღვთისმშობლის ტაძარი, მოსახლეობა ევაკუირებულია. პარიზის მერმა, ან იდალგომ მოვლენა მოიხსენია როგორც „საშინელი ხანძარი“. ტაძრის საიტზე განთავსებული ინფორმაციით, ხანძრის გაჩენის დროს, 18:15 და 19:00 საათს შორის, შენობაში მიმდინარეობდა მესა.

ტაძრის სპიკერმა განაცხადა:

## ზიანი 
ტაძრის შპილს ცეცხლი მოედო და ჩამოიქცა. სახურავის უდიდესი ნაწილი დაიწვა.

## რეაქცია 
პარიზის ღვთისმშობლის ტაძრის ხანძრის გამო, საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა ორშაბათს საღამოს მთავარი გამოსვლა გადადო. პარიზის მერმა, რომელმაც ამ მოვლენას „საშინელი“ უწოდა, ხალხს მოუწოდა, თავი შორს დაეჭირათ ხანძრის ზონიდან, მეხანძრეთა მიერ მონიშნული ადგილიდან .

### საერთაშორისო 
აშშ-ის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა Twitter-ის ოფიციალურ გვერდზე დაპოსტა:

პირველმა ლედიმ, მელანია ტრამპმა დაპოსტა:

ლონდონის მერმა, სადიქ ამან ხანმა დაპოსტა:

ევროსაბჭოს პრეზიდენტმა დონალდ ტუსკმა ტვიტერზე დაწერა:

## რესურსები ინტერნეტში 
* პარიზის ღვთისმშობლის ტაძრის ოფიციალური საიტი  
* ხანძარმა პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი გაანადგურა – *Reuters*

## სქოლიო 
კატეგორია:პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი
NFPA 704

**NFPA 704** — სტანდარტული სისტემა გადაუდებელი საშიშროებების იდენტიფიკაციისათვის.

## კოდები 
ოთხი დანაყოფიდან წითელი, რომელიც ზემოდან პირველი მდებარეობს, აღნიშნავს ცეცხლსაშიშობას, ლურჯი ფერი აღნიშნავს რამდენად სახიფათოა ჯამრთელობისთვის ესა თუ ის ნივთიერება, ყვითელი ფერი გვიჩვენებს რამდენად არასტაბილური და აქტიურია ნივთიერება, ხოლო თეთრი ფერი აღნიშნავს სხვადასხვა საფრთხეს. ფასდება სკალით რომელიც მერყეობს 0-დან 4-ის ჩათვლით.

## რესურსები ინტერნეტში 
*უსაფრთხოების სტანდარტული სისტემა
*NFPA 704  

## სქოლიო 
კატეგორია:ქიმიური ნივთიერებები
კატეგორია:უსაფრთხოება
ლეონიდ ლოლაიევი

**ლეონიდ ზნაურის ძე ლოლაიევი** (; დ. 13 აგვისტო, 1994) — რუსი „ლიახვის ცხინვალის“ ფეხბურთელი.

## საკლუბო კარიერა
რუსეთის პროფესიონალურ ლიგაში მისი დებიუტი შედგა „ალანია ვლადიკავკაზის“ რიგებში „ტერეკის“ მეორე გუნდის წინააღმდეგ, 2014 წლის 1 სექტემბერს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ლეონიდ ლოლაიევი — რუსეთის პროფესიონალური ლიგა
* კარიერა sportbox.ru-ზე

კატეგორია:დაბადებული 13 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:რუსი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიახვი ცხინვალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ალანია ვლადიკავკაზის ფეხბურთელები
რიჩარდ ჰეკი

**რიჩარდ ჰეკი** (; დ. 15 აგვისტო 1931, სპრინგფილდი, აშშ — გ. 10 ოქტომბერი 2015, მანილა, ფილიპინები) — ამერიკელი ქიმიკოსი. ცნობილია ჰეკის რეაქციის აღმოჩენით, რომელიც გულისხმობს მეტალური პალადიუმით ორგანული რეაქციების კატალიზს, რომლის დროსაც არილ-ჰალოგენიდები შედიან შეუღლებაში ალკენებთან.

ჰეკს 2010 წლის 6 ოქტომბერს მიენიჭა ნობელის პრემია ორ იაპონელ მეცნიერთან ეი-იჩი ნეგიშისთან და აკირა სუზუკისთან ერთად მათ მიერ წარმოებული კვლევებისათვის ორგანულ სინთეზში პალადიუმით კატალიზირებული შეუღლების რეაქციების დარგში კვლევებისათვის.

## ბიოგრაფია 
რიჩარდ ჰეკი დაიბადა მასაჩუსტესში 1931 წელს. ბალაკავრის (1952 წ.) და დოქტორის (1954 წ.) დიპლომები მიიღო კალიფორნიის უნივერსიტეტში (ლოს-ანჯელესი, აშშ) დოქტორ საულ ვინსტეინის ხელმძღვანელობით. დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ პოსტდოქტორანტურის ორი კურსი გაიარა შვეიცარიის ფედერალურ ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში (ციურიხი, შვეიცარია). შემდეგ კვლავ ბრუნდება კალიფორნიის უნივერსიტეტში. 1957 წელს მუშაობას იწყებს დელავერის შტატის ქალაქ ვილინგტონში მდებარე ჰერკულესის კორპორაციაში. აღნიშნულ კორპორაციაში მის მიერ წარმოებულმა პროდუქტიულმა კვლევებმა განაპირობა მისი მიწვევა დელავერის უნივერსიტეტის ქიმიისა და ბიოქიმიის დეპარტამენტში (1971). იგი გახდა დელავერის უნივერსიტეტის ქიმიის პროფესორი, რომელზეც მუშაობდა პენსიაზე გასვლამდე (1989).

## მოღვაწეობა 
ჰეკის რეაქციის შემუშავებას წინ უძღვოდა XX საუკუნის 60-იან წლებში წარმოებული კვლევები, რომელშიც ჰეკი პალადიუმის კატალიზატორს იყენებდა არილვერცხლისწყალ ნაერთებსა და ოლეფინებს შორის შეუღლების რეაქციებში. კვლევის შედეგები გამოაქვეყნა შვიდი თანმიმდევრული სტატიის სახით ჟურნალში *Journal of the American Chemical Society* (JACS), სტატიების ერთპიროვნული ავტორი თავად ჰეკი იყო.

1970–იანი წლების დასაწყისისათვის მიზიროკმა და ჰეკმა დამოუკიდებლად გამოაქვეყნეს შრომები, რომელშიც შედარებით უფრო ნაკლებ ტოქსიკური არილჰალოგენიდების, როგორც პარტნიორ რეაგენტების, გამოყენებაზე შეუღლების რეაქციებში. მთელი თავისი კარიერის მანძილზე ჰეკი ავითარებდა აღნიშნულ გარდაქმნას და შეიმუშავა ორგანული სინთეზის მძლავრი სინთეზური მეთოდი.

ჰეკის რეაქციის მნიშვნელობა ნელ–ნელა იზრდებოდა. მაგალითად, 1982 წელს ჰეკმა შეძლო დაეწერა ორგანული რეაქციების ერთი თავი მისი რეაქციის გამოყენებაზე, რომელმაც შეადგინა მხოლოდ 45 გვერდი. 2002 წლსათვის რეაქციის გამოყენება იმდენად გაიზარდა, რომ მხოლოდ შიდამოლეკული ჰეკის რეაქციების აღწერას 377 გვერდი დასჭირდა. დღეისათვის, ჰეკის რეაქცია წარმოადგენს ორგანულ სინთეზში ყველაზე ფართოდ გავრცელებულ მეთოდს C-C ბმის სინთეზისათვის. რეაქცია აღწერილია მრავალ სამეცნიერო სტატიასა და მონოგრაფიაში.

## პირადი ცხოვრება 
რიჩარდ ჰეკი პენსიაში გასვლის შემდეგ 1989 წელს თავის მეუღლესთან სოკორო ნარდო-ჰეკთან ერთად გადავიდა ფილიპინებში. წყვილს შვილები არ ჰყოლიათ. 

ჰეკი გარდაიცვალა 2005 წლის 9 ოქტომბერს მანილის სახალხო ჰოსპიტალში 84 წლის ასაკში

## ლიტერატურა 
* *R. Van Noorden* Clever coupling catalysts lauded by chemistry Nobel // *Nature.* — 6.10.2010
* *А. Борисова.* Нобелевские кросс-сочетания // *Троицкий вариант — Наука.* — № 64, с. 5, 7 (12.10.2010)
*

## რესურსები ინტერნეტში
* Richard F. Heck
* Department of Chemistry and Biochemistry at the University of Delaware

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი ქიმიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ინტეგრირებული პროექტირების გარემო

**ინტეგრირებული პროექტირების გარემო** ან **პროგრამის შემუშავების ინტეგრირებული გარემო (IDE)** — პროგრამული აპლიკაცია, რომელიც უზრუნველყოფს პროგრამისტებს მრავალმხრივი დამხმარე საშუალებებით. IDE პროგრამისტებს როგორც კოდის წერის, აგრეთვე პროგრამის გაშვების პროცესსაც უადვილებს. 

ინტეგრირებული პროექტირების გარემოს შემადგენელი კომპონენტები:

* ტექსტური რედაქტორი;
* კომპილატორი ან/და ინტერპრეტატორი;
* ასამბლერის ავტომატიზაციის ინსტრუმენტები;
* გამმართველი;

IDE-ების უმრავლესობა, როგორიცაა NetBeans და Eclipse, შეიცავენ კომპილატორს, ინტერპრეტატორს ან ორივეს ერთად, დანარჩენები, როგორიცაა SharpDevelop და Lazarus არ შეიცავენ არცერთს.

ყველაზე გამოყენებადი IDE-ებია: Xcode, CLion, Atom, Eclipse, PyCharm, NetBeans, Visual Studio, CodeBlocks, IntelliJ, WebStorm და სხვა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* CodeWall 
* TechDict

კატეგორია:პროგრამირება
ჟოზეფ არტიურ დე გობინო

**ჟოზეფ არტიურ დე გობინო** (; დ. 14 ივლისი, 1816, პარიზის მახლობლად — გ. 13 ოქტომბერი, 1882, ტურინი) — ფრანგი სოციოლოგი, მწერალი და პუბლიცისტი. რასისტული თეორიისა და სოციოლოგიაში ანთროპოლოგიური სკოლის ერთ-ერთი შემქმნელი. რასობრივი უთანასწორობა და რასებს შორის ბრძოლა გობინოს ხალხთა განვითარების მამოძრავებელ ძალად მიაჩნდა. იგი ფიქრობდა, რომ კულტურული განვითარების ყველაზე დიდი უნარი აქვს თეთრ რასას, განსაკუთრებით კი მის გერმანულ შტოს. გობინოს ეკუთვნის აგრეთვე შრომები აღმოსავლურ ეთნოგრაფიაში, ლიტერატურისა და ლიტერატურულ-კრიტიკული ნაწარმოებები.

ჟოზეფ არტიურ დე გობინო წარმოშობით კეთილშობილთა ოჯახიდან იყო.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* Gobineau, Joseph Arthur de: Encyclopædia Iranica
* Joseph-Arthur (Comte de) Gobineau: UQAC

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1816
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1882
კატეგორია:ფრანგი მწერლები
კატეგორია:ფრანგი სოციოლოგები
კატეგორია:ფრანგი პუბლიცისტები
კატეგორია:ფრანგი გრაფები
კატეგორია:XIX საუკუნის ანთროპოლოგები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი დიპლომატები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი რომანისტები
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ფრანგი ანთროპოლოგები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ისკო დასენი

**ისკო დასენი** (დ. 30 მარტი, 1958, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი და იურისტი. საქართველოს მე-9 და მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი.

## ბიოგრაფია
ისკო დასენი დაიბადა 1958 წლის 30 მარტს. 1976-1978 წლებში მოიხადა სავალდებულო სამხედრო სამსახური. 1979-1985 წლებში სწავლობდა  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1986-1990 წლებში იყო თბილისის კიროვის რაიონის პროკურატურის გამომძიებელი, 1990-1992 წლებში იკავებდა თბილისის კრწანისის რაიონის პროკურატურის გამომძიებელის თანამდებობას. 1992-1993 წლებში იყო ამავე რაიონის პროკურორის თანაშემწე. 1993-2004 წლებში იკავებდა საქართველოს გენერალური პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა უფროსი გამომიებელის თანამდებობას. 2004-2010 წლებში იყო საქართველოს გენერალური პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის პროკურორი. 2010-2011 წლებში იკავებდა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული პროკურატურის პროკურორის თანამდებობას. 2012-2016 წლებში კი იყო მიკროსაფინანსო ორგანიზაცია „ლიდერ კრედიტის“ დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარის პოსტს. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.   პარლამენტარობამდე კი იყო საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრი 2011-2016 წლებში.

2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
მახირ დარზიევი

**მახირ დარზიევი** (; დ. 4 აგვისტო, 1957, ყაზახი, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი წარმოშობის ქართველი პოლიტიკოსი, ისტორიკოსი და პედაგოგი. საქართველოს პარლამენტის ორი მოწვევის  2012 და 2016   წევრი.  

## ბიოგრაფია
მახირ დარზიევი დაიბადა 1957 წლის 4 აგვისტოს, აზერბაიჯანის ქალაქ ყაზახში. უმაღლესი განათლება მიიღო ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1974-1975 წლებში იყო წყალმომარაგებისა და კანალიზაციის ტრესტის ზეინკალი.

1980-1981 წლებში იყო თბილისისა და რუსთავის გამწმენდი ნაგებობების ზეინკალი. 1982 წელს რუსთავის საშუალო სკოლის სამხედრო საქმის მასწავლებებელი. 1982-1992 წლებში ასწავლიდა ისტორიას მარნეულის ერთ-ერთ სკოლაში. 1991-2003 წლებში იყო განჯის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ლექტორი. 1998-2002 წლებში მარნეულის საკრებულოს წევრი. 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მარნეულის მაჟორიტარობის კანდიდატი იყო („ქართული ოცნება“), სადაც ხმათა 16,48% მიიღო (6864 ხმა) და მეორე ადგილი დაიკავა. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.  2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პედაგოგები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვარდისფერი ვარხვი

**ვარდისფერი ვარხვი** მამალი იწონის 5,5–15 კილოგრამს, დედალი — 5,1–10 კგ-ს. და ზამთარში. მიმოფრენის დროს შეინიშნება ჭოროხის დელტაზე, სხვა დროს — ჯავახეთისა და ქვემო ქართლის ტბებზე (კარწახი, კუმისი და სხვ.), კოლხეთის დაბლობზე (პალიასტომის ტბის ნაპირებზე, ყულევისა და ჭურიის ჭაობებზე), იზამთრებს ჯანდარისა და კუმისის ტბებზე, ასევე — მტკვრის, ალაზნისა და ივრის აუზების პატარა ტბებზე. მცირე რაოდენობით ბუდობს ჯავახეთში, უმეტესად კარწახის ტბაზე, სადაც 280-მდე ბუდე შეინიშნება ყოველწლიურად. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“.

### რიცხოვნობა 
ვარდისფერი ვარხვის მთლიანი მოსახლეობა შეფასებულია 290 ათ. ფრინველად. მათ შორის 6 660-დან 11 550-მდე წყვილი პალეარქტიკაში ბუდობს, ხოლო ამ უკანასკნელთა 46–55% — ყოფილი სსრკ-ის ტერიტორიაზე. ევროპაში ყველაზე დიდი ბუდობის ადგილია დუნაის დელტა (რუმინეთი) 3–3,5 წყვილი მობუდარი ფრინველით. ვარდისფერი ვარხვის პოპულაცია XX საუკუნეში შემცირდა, თუმცა, ამ სახეობას გადაშენების საფრთხე არ ემუქრება.

## კვება 
ვარდისფერი ვარხვი, როგორც სხვა ვარხვები, უმთავრესად თევზით იკვებება. ევროპაში უპირატესობას კობრს ანიჭებს, ხოლო აფრიკაში — ციქლას. მისი რაციონის 90%-ს დიდი ზომის თევზები შეადგენენ, დანარჩენ 10%-ს კი — მცირე ზომისანი; აფრიკაში კვერცხითა და ჩვამების ბარტყებითაც კი იკვებება. საკვების დღიური მოთხოვნილება — 900–1200 გ (2–4 დიდი თევზი).

ვარხვებს ყვინთვა არ შეუძლიათ, თევზჭერის დროს წყლის ქვეშ მხოლოდ კისერს ან ქვედა ნისკარტს უშვებს. ყველაზე ხშირად ისინი ერთობლივად ნადირობენ (რაც ფრინველთა შორის დიდი იშვიათობაა): წყალზე ფრთების ძლიერად რტყმითა და დიდი ხმაურის შექმნით ერეკებიან მსხვერპლს ნაპირისაკენ. ადრე შეუნიშნავთ ვარხვების ჯგუფური ნადირობა ჩვამებზე. თევზის ჭერას დღის მცირე ნაწილს უთმობენ, ჩვეულებრივ დილის 8–9 საათიდან.

## გამრავლება 
ვარდისფერი ვარხვი ზომიერ სარტყლებში გაზაფხულზე ბუდობს, აფრიკაში — მთელი წლის განმავლობაში. ბუდეს აკეთებს შიდა წყალმარჩხ წყალსატევებთან, რომელთა სანაპიროზეც გაზრდილია ხშირი ბალახეულობა, ტბებთან ან მდინარეებთან ახლოს, უმთავრესად ამ უკანასკნელთა დელტებში, იშვიათად ქვიშიან და ქვიან კუნძლებზე. ზოგჯერ სახლობს მლაშე ტბებზეც, რომლებიც წყალზედა ბალახეულობის გარეშეა. აქვთ მჭიდრო, ზოგჯერ ხუჭუჭა ვარხვებთან გაერთიანებული მრავალ ასეულ წყვილიანი კოლონიები. კოლონიათა ადგილსამყოფელი მცირედ ან მეტად მუდმივია. სიცოცხლის პირველი 2–3 წლის განმავლობაში ვარდისფერი ვარხვები არ ბუდობენ და ამ დროს, ალბათ, ზამთრობის ადგილებთან ახლოს ატარებენ.

დედალი ბუდეს ძალიან სწრაფად, 2–3 დღეში აშენებს. მამალი დედალს ეხმარება: აგროვებს ბალახს, გატენის მისით ყელის ტომარას და შემდეგ დედალთან მიაქვს. ხშირად ისინი შემთხვევით იპარავენ საშენებლო მასალებს მეზობლებისაგან, უმთავრესად ნათესავ ხუჭუჭა ვარხვებისგან. დედალი ბუდეზე კვერცხდების დაწყებამდე ჯდება, ზის გამუდმებით, მხოლოდ დილა-საღამოს დგება გამოსაკვებად. დებს 2 კვერცხს. კრუხობს მხოლოდ დედალი, მამალი იშვიათად ცვლის მას. ინკუბაცია 29–36 დღე გრძელდება. თავდაპირველად ბარტყებს ნახევრადგადამუშავებული ჩიჩახვიდან ამოღებული საკვებით კვებავენ; მოგვიანებით მათთვის მცირე ზომის თევზებს ზიდავენ, რომლებსაც ბარტყები თავისი ნისკარტის მშობლის ნისკარტში ჩაჩრით იღებენ. ფრთიანდებიან 65–75 დღეში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუსეთის ხერხემლიანი ცხოველები: ვარდისფერი ვარხვი 

## სქოლიო 
კატეგორია:ვარხვი
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
კატეგორია:აფრიკის ფრინველები
გიოზბარახი

**გიოზბარახი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ზაქათალის  რაიონში.   მოსახლეობის რაოდენობა —  1,841 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

 
კატეგორია: ზაქათალის რაიონის სოფლები
ჰასანბინა

**ჰასანბინა** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ზაქათალის  რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

 
კატეგორია: ზაქათალის რაიონის სოფლები
ქურდამირი (ზაქათალა)

*ქურდამირი*' () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ზაქათალის  რაიონში.    

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

 
კატეგორია: ზაქათალის რაიონის სოფლები
გამართვის პროცესი

**გამართვის პროცესი (Debugging)** — პროცესი, რომლის განმავლობაში ხდება აღმოჩენა და აღმოფხვრა პრობლემებისა, რომლებიც ხელს უშლის კომპიუტერული პროგრამების, ხელსაწყოებისა და მექანიზმების სწორად მუშაობას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გამმართველი

## რესურსები ინტერნეტში 
* TechDict

კატეგორია:პროგრამირება
გამმართველი

**გამმართველი (Debugger)** — კომპიუტერული პროგრამა, რომელიც სხვა პროგრამების დასატესტად და გასამართად გამოიყენება. იგი დეფექტებსა და პრობლემებს ასწორებს. გამმართველი ინტეგრირებული პროექტირების გარემოს ერთ-ერთი შემადგენელი კომპონენტია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გამართვის პროცესი

## რესურსები ინტერნეტში 
* TechDict

კატეგორია:პროგრამირება
ყაზახი

**ყაზახი** () — ქალაქი დასავლეთ აზერბაიჯანში, ყაზახის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე აღსთაფაზე, ზღვის დონიდან 323 მეტრის სიმაღლეზე, აღსტაფის რკინიგზის სადგურიდან სამხრეთ-დასავლეთით, 9 კმ-ის სიშორეზე.

ქალაქის ფართობი შეადგენს 699 კმ². 2019 წლის 1 იანვრის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 28 000 კაცს.

## ისტორია 
ქალაქი VIII საუკუნეში, არაბი მხედართმთავრის, მარვან იბნ მუჰამედის მიერ დაარსდა. არაბულ წყაროებში ქალაქი „ქესალ“-ის სახელითაა ნახსენები.

1909 წელს, დასახლებას ქალაქის სტატუსი მიენიჭა. 1918 წელს, გორის ამიერკავკასიის სამასწავლებლო სემინარიის ბაზაზე ქალაქში შეიქმნა ყაზახის სამასწავლებლო სემინარია, რომლის პირველი დირექტორი ფირიდუნ ბეი ქიოჩიარლი გახდა. 1930 წლიდან არის ყაზახის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## ეკონომიკა 
ქალაქში არსებობს ხალიჩისა და ბამბის დამუშავების ქარხნები, ასევე კვების მრეწველობის ქარხანა, სოფლის მეურნეობის ტექნიკუმი, სამედიცინო სასწავლებელი და სახალხო თეატრი. საბჭოთა დროიდან ქალაქი ხალიჩების დამზადების ცენტრად ითვლებოდა. 2019 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, ქალაქის მოსახლეობამ 28 000 ადამიანი შეადგინა.

განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს დამჯილის და დაშსალაჰლის გამოქვაბულები, რომელიბიც მდებარეობს *ავეის* მთაზე. ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, გამოქვაბულებში აღმოაჩინეს პალეოლიტის, ნეოლიტისა და შუა საუკუნეების დროინდელი ნაკეთები. შემდგომში აღნიშნული ტერიტორია გადაკეთდა სახელმწიფო ისტორიულ-კულტურულ ნაკრძალად.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ქალაქები
ყაზახი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ყაზახი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ყაზახი — ქალაქი აზებაიჯანში.
* ყაზახი — მხარე ისტორიულ ქვემო ქართლში.

;აგრეთვე
* ყაზახის მაზრა — მაზრა რუსეთის იმპერიაში 
* ყაზახის რაიონი — რაიონი აზებაიჯანში.
* ყაზახის სახანო — სახანო სპარსეთის იმპერიაში
ლევან რამიშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**გრდემლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ლევან რამიშვილი — ლიტერატურული პრემია „საბას“ ლაურეატი 2006 წელს;
* ლევან რამიშვილი — პუბლიცისტი, ფილოსოფოსი.