open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნეიროკუტანური მელანოზი

მინი|261x261პქ|ნეიროკუტანური მელანოზისთვის დამახასიათებელი უზარმაზარი მელანოციტური ხალი ზურგზე.
მინი|224x224პქ|ნეიროკუტანური მელანოზის მქონე პაციენტის თავის ტვინის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T1 რეჟიმში. აღინიშნება ჰიპერინტენსიური (ნათელი) ლაქები - სავარაუდოდ, მელანოციტური/მელანინური დეპოციტები - ორმხრივად ამიგდალაში.
**ნეიროკუტანური მელანოზი** — ნერვული სისტემისა და კანის თანდაყოლილი დაავადება, რა დროსაც აღინიშნება მელანოციტური ლაქები კანზე და ნერვული სისტემის სხვადასხვა სტრუქტურის სიმსივნეები (ასევე მელანოციტური). გამომწვევ მიზეზად მიიჩნევა მელანობლასტების (მელანოციტების წინამორბედი უჯრედები) განვითარების დარღვევები და NRAS გენის მუტაცია. ცნს-ში პათოლოგიური წარმონაქმნები შესაძლოა შეგვხვდეს მენინგეალურ გარსში, ამიგდალაში, ხიდში, მოგრძო ტვინში, თალამუსში, შუბლის წილის ქვედა მიდამოში, ნათხემსა და ზურგის ტვინში. აღნიშნული წარმონაქმნები მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულების T1 რეჟიმზე ხასიათდება ჰიპერინტენსიური (ნათელი) შეფერილობით მელანინის შემცველობის გამო. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მელანოციტურ ლაქებს/ხალებს კანზე (პაციენტთა 2/3-ს აღენიშნება უზარმაზარი თანდაყოლილი ლაქა ზურგზე), ჰიდროცეფალიის სიმპტომებსა (თავის ტკივილი, გულყრა, გულისრევა, ღებინება, ცნობიერების დათრგუნვა) და ნეიროფსიქიატრიულ დარღვევებს. პაციენტთა უმეტესობაში დაავადება უსიმპტომოდ მიმდინარეობს და ასეთ შემთხვევაში პროგნოზი კეთილსაიმედოა, თუმცა, სიმპტომურ პირებში სიცოცხლის ხანგრძლივობა რამდენიმე წელს შეადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Neurocutaneous melanosis - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
კატეგორია:კანის დაავადებები
ფლავიო კოტი

**ფლავიო კოტი** (დ. 18 ოქტომბერი, 1939 – გ. 16 დეკემბერი, 2020) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, 1986 წლიდან 1999 წლამდე ფედერალური საბჭოს წევრი. ტიჩინოს კანტონიდან „ქრისტიან-დემოკრატიული სახალხო პარტიის“ წევრი. 1990-იან წლებში ფლავიო კოტი შვეიცარიის მთავრობის იმ მცდელობებს ხელმძღვანელობდა, რომლებიც ევროკავშირში ქვეყნის პოლიტიკურ ინტეგრაციას ისახავდა მიზნად, თუმცა აღნიშნული მცდელობები წარუმატებლად დასრულდა. 1991 და 1998 წლებში ფლავიო კოტი კონფედერაციის პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა, სხვადასხვა დროს კი შინაგან საქმეთა და საგარეო საქმეთა დეპარტამენტებს ედგა სათავეში.

## ადრეული ცხოვრება და პოლიტიკური კარიერა
ფლავიო კოტი მურალტოში დაიბადა. ფრიბურში სამართლის შესწავლის შემდეგ, ფლავიო კოტი საადვოკატო საქმიანობას ლოკარნოში ეწეოდა და პოლიტიკურ კარიერას მშობლიურ ტიჩინოში აგრძელებდა.

1962 წელს ფლავიო კოტი ახლად დაარსებულ „ტიჩინოს დემოკრატიულ სახალხო პარტიას“ (Partito popolare democratico ticinese) ჩაუდგა სათავეში. 1981 წელს კოტი კანტონალური ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის პრეზიდენტად აირჩიეს, ხოლო 1981 წლიდან 1984 წლამდე ფლავიო ეროვნული პარტიის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა.

## ფედერალური საბჭო
ფლავიო კოტი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1986 წლის 10 დეკემბერს ალფონს ეგლის ნაცვლად აირჩიეს, ხოლო აღნიშნული პოსტიდან კოტი 1999 წლის 30 აპრილს გადადგა.

ფლავიო კოტის პოლიტიკური ფილოსოფია ოპტიმისტურ გლობალიზმს ეფუძნებოდა. კოტის მოსწონდა, როდესაც ხედავდნენ როგორც ვიზიონერსა და განათლებულ ადამიანს (homme des lettres). კოტი ხელმძღვანელობდა მოლაპარაკებებს შვეიცარიისა და შვეიცარიული ბანკების წინააღმდეგ ჰოლოკოსტის მსხვერპლთა პრეტენზიების მოსაგვარებლად.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:შვეიცარიელები
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:გარდაცვლილები
კლეებლაცშედელი

[მინი|[სამყურა|სამყურას ფორმის თავის ქალა. კომპიუტერული ტომოგრაფია.]]
**კლეებლაცშედელი** (ასევე ცნობილი, როგორ **კლოვერლიფის ქალას სინდრომი** ან **სამყურასებრი ქალას სინდრომი**) — თავის ქალასა და თავის ტვინის თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია, რა დროსაც თავს აქვს 3-წილოვანი ფორმა, გამომდინარე ნაყოფის ქალას ნაკერების (საგიტალური, კორონალური და ლამბდისებრი) ნაადრევი დახურვიდან. შესაბამისად, ეს დაავადება არის კრანიოსინოსტოზის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე ფორმა, რის გამოც თავის ტვინი განიცდის სტრუქტურულ ცვლილებებს და ვითარდება ჰიდროცეფალია და გონებრივი ჩამორჩენა. გარდა ამისა, აღინიშნება თვალბუდის, წიაღების, ზედა ყბისა და ქალას უკანა ფოსოს ანომალიები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Cloverleaf skull (craniosynostosis) - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
კატეგორია:ძვლის დაავადებები
კატეგორია:იშვიათი დაავადებები
სირინგომიელია

მინი|კისრის მიდამოს სირინგომიელია (ისარი). მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში.
**სირინგომიელია** — ნერვული სისტემის დაავადება, რა დროსაც აღინიშნება კისტური წარმონაქმნი ან ღრუ ზურგის ტვინში. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალიები, ტრავმა, მენინგიტი, სისხლჩაქცევა, იშემია, სიმსივნე ან სხვა. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია ღრუს/კისტას მდებარეობაზე, რის მიხედვითაც შესაძლოა აღინიშნოს კუნთების სისუსტე, მგრძნობელობის დაქვეითება, დაბუჟების შეგრძნება ან/და აუტონომიური ნერვული სისტემის დარღვევები. დიაგნოზის დასასმელად გამოიყენება რადიოლოგიური კვლევები (ძირითადად, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Syringomyelia - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ალენ პოერი

**ალენ ემილ ლუი მარი პოერი** (ფრანგ. Alain Émile Louis Marie Poher; 17 აპრილი 1909 – 9 დეკემბერი 1996) — ფრანგი პოლიტიკოსი, სენატის პრეზიდენტი 1968 წლიდან 1992 წლამდე. ამ თანამდებობის საფუძველზე ორჯერ შეასრულა საფრანგეთის პრეზიდენტის მოვალეობა — 1969 და 1974 წლებში, შარლ დე გოლის გადადგომისა და ჟორჟ პომპიდუს გარდაცვალების შემდეგ. პოერი აფილირებული სახალხო რესპუბლიკურ მოძრაობასთან (MRP) 1966 წლამდე, შემდეგ დემოკრატიულ ცენტრთან (CD) და სოციალ-დემოკრატების ცენტრთან (CSD), რომელსაც შეუერთდა 1976 წელს.
პარიზის სამხრეთით მდებარე აბლონ-სიურ-სენის მკვიდრი, პოერი სენატის მრავალწლიანი წევრი (1946–1948; 1952–1995), სადაც თავდაპირველად წარმოადგენდა სენ-ე-უაზს 1968 წლამდე, შემდეგ კი ვალ-დე-მარნს. ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტი 1966 წლიდან 1969 წლამდე. როგორც სენატის უხანგრძლივესი ვადით პრეზიდენტი და მეხუთე რესპუბლიკის ერთადერთი არაარჩეული პრეზიდენტი, პოერი მე-20 საუკუნის ფრანგული პოლიტიკის გავლენიანი ფიგურა. კანდიდატი 1969 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, მეორე ტურში დამარცხდა პომპიდუსგან.
გარდაიცვალა 87 წლის ასაკში 1996 წელს, სენატიდან გადადგომიდან ერთი წლის შემდეგ.
## ადრეული კარიერა
დაბადება აბლონ-სიურ-სენში, დღევანდელ ვალ-დე-მარნში, ბრეტანიიდან წარმოშობილ ოჯახში.
დამთავრება ლიცეუმ ლუი-ლე-გრანი და ლიცეუმ სენ-ლუი პარიზში, შემდეგ სამართლის შესწავლა. 19 აგვისტო 1938 წელს ქორწინება ენრიეტა ტუგლერზე (1907–2004) ლა ბოლ-ესკუბლაკში, ორი ქალიშვილი: მარი-აგნეს (დაბადებული 1940) და მარი-ტერეზ (1944–2002). პოერის ხელახალი არჩევა სენატში 1952 წელს,
## სენატის პრეზიდენტი
მინი|მარცხნივ|პოჰერი (მარჯვნივ) ესაუბრება გასტონ მონერვილს, მის წინამორბედს სენატის პრეზიდენტად, 1969 წლის აპრილში.
პოერის მოღვაწეობა პრემიერ-მინისტრ მორის კუვ დე მიურვილის გოლისტური მთავრობის დროს, წინათ შარლ დე გოლის ერთ-ერთი ყველაზე შესამჩნევი პოლიტიკური ოპონენტი და მთავარი როლი წარმატებულ "არა" კამპანიაში მისი პრეზიდენტობის ბოლო რეფერენდუმში.
ხელახალი მოვალეობის შესრულება ad interim სახელმწიფოს მეთაურად 1974 წელს პომპიდუს თანამდებობაზე გარდაცვალების შემდეგ. ამჯერად თუმცა არ გამოვიდა საკუთარი ვადისთვის და გადადგა ვალერი ჟისკარ დ'ესტენის არჩევის შემდეგ ფრანსუა მიტერანის წინააღმდეგ.
## პოლიტიკური კარიერა
ფრანგული რესპუბლიკის დროებითი პრეზიდენტი: 28 აპრილი – 20 ივნისი 1969, 2 აპრილი – 27 მაისი 1974
**სამთავრობო ფუნქციები**
სახელმწიფო მდივანი ბიუჯეტში: 5 სექტემბერი – 20 ნოემბერი 1948
სახელმწიფო მდივანი საზღვაო ფლოტში: 11 ნოემბერი 1957 – 14 მაისი 1958
**საარჩევნო მანდატები**
***ევროპის პარლამენტი***
ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტი: 1966–1969
***სენატი***
სენატორი სენ-ე-უაზისა და ვალ-დე-მარნისთვის: 1946–1948, 1952–1995
საფრანგეთის სენატის პრეზიდენტი: 1968–1992
***ადგილობრივი***
აბლონ-სიურ-სენის მერი: 1945–1983
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1909 კატეგორია:გარდაცვლილი 1996 კატეგორია:სოციალ-დემოკრატების ცენტრის პოლიტიკოსები კატეგორია:საფრანგეთის მოქმედი პრეზიდენტები კატეგორია:მეოთხე რესპუბლიკის ფრანგი სენატორები კატეგორია:მეხუთე რესპუბლიკის ფრანგი სენატორები კატეგორია:1969 წლის საფრანგეთის საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატები კატეგორია:ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტები კატეგორია:ინჟინრები კატეგორია:ფრანგული წინააღმდეგობის მოძრაობის წევრები
უაიბურნ-მეისონის სინდრომი

მინი|თავის ტვინის არტერიოვენური მალფორმაცია. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში.
**უაიბურნ-მეისონის სინდრომი** (ინგ. **Wyburn-Mason syndrome**. ასევე ცნობილი, როგორც **ბონე-დაშომ-ბლანკის სინდრომი** (ინგ. **Bonnet-Dechaume-Blanc syndrome**)) — ნერვული სისტემისა და კანის თანდაყოლილი დაავადება, რა დროსაც აღინიშნება თავის ტვინის ან/და მხედველობის ნერვის არტერიოვენური მალფორმაციები და სახის ხალები. სინდრომის ზუსტი გამომწვევი მიზეზი უცნობია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს თავის ტკივილს, გულყრას, ინსულტსა და ფოკალურ ნევროლოგიურ ნიშნებს, გამომდინარე არტერიოვენური მალფორმაციის მდებარეობიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Wyburn-Mason syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
კატეგორია:კანის დაავადებები
ევრიტიონი

**ევრიტიონი** () — ბერძნულ მითოლოგიაში, განთქმული კენტავრი, რომელსაც ღვინომ ჭკუა აურია და პეირითოოსის ქორწილში ყოველგვარ უწესობას სჩადიოდა, მერე პატარძალს ჩაავლო ხელი და დაითრია. აღშფოთებულმა თეზევსმა დაატოვებინა, თუნგით გაუტეხა თავი, ლაპითებმა გაიყვანეს, ცხვირი და ყურები მოაჭრეს. შემდეგ იმ კენტავრებს შორის ვხედავთ, გამოქვაბულში რომ დაესხნენ თავს კეთილ კენტავრს ფოლოსს, რომელმაც ერიმანთოსის ტახის შესაპყრობად მიმავალ ჰერაკლეს დიონისეს ნაჩუქარი ღვინის კასრი გაუხსნა. ჰერაკლე დაედევნა, გაფანტა ძლეული კენტავრები და ქირონის სახლამდე სდია. ბოლოს ევრიტიონი ისევ ჰერაკლემ მოკლა ქ. ოლენოსში, სადაც იმ დროს ჩავიდა, როცა მეფე დექსამენეს ევრიტიონი ძალით ართმევდა ასულს მნესიმაქეს. მეფემ ჰერაკლეს სთხოვა დახმარება და გმირმა ორთაბრძოლაში განგმირა კენტავრი. დიოდორეს ცნობით, ევრიტიონი ქალს ნამუსის ახდას უპირებდა.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:კენტავრები
ნესოსი (კენტავრი)

**ნესოსი** () — ბერძნულ მითოლოგიაში, ავი კენტავრი, იქსიონის და ნეფელეს (ღრუბლის) შვილი. ცნობილია ჰერაკლეს ციკლთან დაკავშირებით. პირველად გადარჩა, ფოლოსის მღვიმეში გამართულ ბრძოლაში. მერე მდინარე ევენოსზე გადაჰყავდა მგზავრები და გასამრჯელოს იღებდა. კალიდონიდან ტრაქინაში მიმავალ ჰერაკლესაც შესთავაზა სამსახური, როცა ზევსის შვილს მდინარის ღმერთ აქელოოსთან ორთაბრძოლაში მოპოვებული პატარძალი დეიანეირა, ეტოლიის მეფის ოინევსის ასული, მორიგი ქორწილის შემდეგ შინ მიჰყავდა. ჰერაკლე ფეხით გავიდა, დენიანეირა კი ნესოსმა შეისვა ზურგზე და მდინარეში შესულმა ქალის გატაცება მოიწადინა. ფეხმარდ კენტავრს ჰერაკლემ ჰიდრის სისხლში ამოვლებული ისარი დაადევნა. სასიკვდილოდ დაჭრილმა ნესოსმა დეიანეირას სისხლის და თესლის სამსალა და მზაკვრული რჩევა მისცა: ჩემი სისხლი შეინახე და როცა ქმარმა გიღალატოს, ამით დანამული სამოსი ჩააცვიო. მრავალი წლის შემდეგ, როცა ჰერაკლემ მეფე ევრიტოსი და მისი შვილები დახოცა, გამარჯვებულ გმირს შინ დაბრუნება შეაგვიანდა. მხოლოდ ტყვე მეფის ასული იოლე გამოგზავნა, დეიანეირამ ეჭვი აიღო და ქმრის სიყვარულის შენარჩუნების მიზნით ნესოსის სისხლით დანამული ქიტონი გაუგზავნა. ჰიდრის შხამმა გმირი ისე გაამწარა, რომ კოცონზე ცოცხლად დაწვა ამჯობინა.

ზოგი ვერსიით, ნესოსი ავხორცული ჟინით ატანილი უახლოვდებოდა პატარძალს და გაშმაგებულმა ჰერაკლემ კომბლით მოკლა, მაგრამ მაშინ გაუგებარი რჩება, როგორ მოელაპარაკა მომაკვდავი კენტავრი დეიანეირას ჰერაკლეს დასწრებით. მრავალ სურათზე გმირი ნესოსს ზურგზე აზის ან პირისპირ შებმია და მახვილით კლავს.

ხელოვნებაში ნესოსის ასახვის არაერთი ნიმუშია სხვაგანაც. ნეაპოლის მუზეუმში ნესოსი ჰერაკლეს წინ დაჩოქილა, ესაა პომპეიის კედლის მხატვრობის ნიმუში.

ისრით მოკვლის ვერსია უფრო გვიანდელია, უფრო ბუნებრივიც (სოფოკლე, ტრაქინელი ქალები; ოვიდ, სენეკა, დიოდორე). ეს სცენა ასახულია რომის და მადრიდის მოზაიკაზე. შემონახულია დეიანეირას პლასტიკური სახეც (ჯიოვანი და ბოლონია), ფერწერული სახეები (გვიდო რენი, პოლაიოლი, რუბენსი, ალდეგრევერი; შპრინგერი).

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:კენტავრები
ხოსე მიგელ რამონ იდიგორას ფუენტესი

**ხოსე მიგელ რამონ იდიგორას ფუენტესი** (დ. 17 ოქტომბერი, 1895 —  გ. 27 ოქტომბერი, 1982) — გვატემალელი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, რომელიც იყო გვატემალის 32-ე პრეზიდენტ 1958 წლიდან 1963 წლის მარტამდე. იგი ასევე იყო ხაკობო არბენსის მთავარი მეტოქე 1950 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. მანამდე იდიგორასი მსახურობდა სან-მარკოსის პროვინციის გუბერნატორად. ზრდასრულ ასაკში მას დიდი სიყვარული შემოჰრჩა ყავის მიმართ; იგი ამბობდა, რომ დღეში 10 ფინჯან ყავას სვამდა და მას „პატრიოტულ მანკიერებას“ უწოდებდა, რითაც ხაზს უსვამდა გვატემალის მიერ ყავის წარმოების მაღალ მაჩვენებელს. მას შემდეგ, რაც ოქტომბრის რევოლუციის შედეგად უბიკო დაამხეს, იდიგორასი დიპლომატიურ გადასახლებაში ჯერ ვაშინგტონში, შემდეგ კი ლონდონში გაგზავნეს.

იგი გვატემალაში 1950 წელს დაბრუნდა. მემარცხენე ამბოხების დაწყებამ გამოიწვია ის, რომ არმიის სხვა ფიგურებმა იდიგორასი „კომუნიზმის მიმართ რბილ დამოკიდებულებაში“ დაადანაშაულეს. პრეზიდენტობის დროს იდიგორასმა ნება დართო CIA-ს, გვატემალაში მოემზადებინა კუბელი დევნილების ძალები, რომლებიც გამოიყენეს 1961 წელს ღორების ყურის (Bay of Pigs) წარუმატებელი ინტერვენციის დროს.

## გვიანდელი წლები
ცხოვრების გვიან პერიოდში იდიგორასი მწარედ განიცდიდა ღორების ყურის ინტერვენციის წარუმატებლობას. 1974 წელს, ელ სალვადორში ემიგრაციაში ყოფნისას, მან განაცხადა, რომ იგი ამ წარუმატებლობისთვის განტევების ვაცად აქციეს და რომ აშშ იყო პასუხისმგებელი მისი ხელისუფლების დამხობაზე.

იდიგორასი გარდაიცვალა ტვინში სისხლის ჩაქცევით 1982 წლის ოქტომბერში, გვატემალა სიტის სამხედრო ჰოსპიტალში, 87 წლის ასაკში. მას დარჩა მეუღლე და ორი შვილი.

## იხილეთ აგრეთვე
*გვატემალის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:გვატემალის პრეზიდენტები
ლიონის მეტროპოლია

**ლიონის მეტროპოლია** — ადმინისტრაციული ერთეული საფრანგეთში, აქვს დეპარტამენტის სტატუსი. შედის ოვერნი-რონა-ალპების რეგიონში. აერთიანებს ქალაქ ლიონს და მის თანამგზავრ ქალაქებს. ფართობია 533,68 კმ². მოსახლეობა (2023) 1 436 354 ადამიანი. მთლიანი შიდა პროდუქტი შეადგენს 98429 ევროს. მასში შედის 58 კომუნა. უდიდესი ქალაებია ლიონი, ვილერბანი, ვენისიუსი.

ლიონის მეტროპოლია შეიქმნა 2015 წელს, გამოეყო რა რონის დეპარტამენტს. მეტროპოლიას და დეპარტამენტს აქვს საერთო პრეფექტურა ლიონში.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:საფრანგეთის დეპარტამენტები
ელფეგო ერნან მონსონ აგირე

**ელფეგო ერნან მონსონ აგირე** (დ. 5 მაისი, 1912 —  გ. 6 ივნისი, 1981) — გვატემალელი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც იყო გვატემალის პრეზიდენტი და სამხედრო ხუნტის ლიდერი 1954 წლის 29 ივნისიდან 8 ივლისამდე, 1954 წლის სახელმწიფო გადატრიალების დროს.

## ადრეული კარიერა
მონსონი იყო გვატემალის შეიარაღებული ძალების ოფიცერი და საბოლოოდ მიაღწია პოლკოვნიკის წოდებას. ხოლო აშშ-ის სამთავრობო მემორანდუმი 1954 წლის 14 იანვარს მას მოიხსენიებდა, როგორც „მინისტრს პორტფელის გარეშე“. მონსონი აცხადებდა, რომ თავად არმია ანტიკომუნისტური იყო, მაგრამ საჭირო იყო პირობების გაუარესება, სანამ არმია რაიმე ზომებს მიიღებდა. თუმცა, იგი ვარაუდობდა, რომ რამდენიმე თვეში არმია მზად იქნებოდა არბენსი გადადგომაზე ეიძულებინა და იმედოვნებდა, რომ სხვა ქვეყნები გვატემალაზე ძლიერ ეკონომიკურ ზეწოლას მოახდენდნენ.

## პრეზიდენტობის დაკავება
1954 წლის 27 ივნისს არბენსი გადადგა აშშ-ის მიერ ორგანიზებული გადატრიალების შედეგად. იგი პრეზიდენტის თანამდებობაზე კარლოს ენრიკე დიასმა შეცვალა სამხედრო ხუნტის სათავეში, 29 ივნისს დიასი აიძულეს გადამდგარიყო და ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო ახალმა სამკაციანმა ხუნტამ მონსონის ხელმძღვანელობით. აშშ-ის დიპლომატმა ჯონ პერიფოიმ, რომელმაც გადამწყვეტი როლი ითამაშა გადატრიალებაში, სამხედრო ხუნტის სამივე წევრი იქ დაიბარა. დიასმა გამოაცხადა გადადგომის შესახებ პერიფოისთან და სანჩესთან შეხვედრის შემდეგ, რის შემდეგაც მონსონი შევიდა და გამოაცხადა ახალი ხუნტის ჩამოყალიბება.

## მოლაპარაკებები ელ სალვადორში
მონსონი იყო მტკიცე ანტიკომუნისტი და არაერთხელ უსაუბრია აშშ-ისადმი თავისი ერთგულების შესახებ. მიუხედავად ამისა, იგი თავდაპირველად არ იყო მზად ძალაუფლება გადაეცა კარლოს კასტილიო არმასისთვის, რომელიც აშშ-ის მიერ მხარდაჭერილი ამბოხებულების ლიდერი იყო. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა დაარწმუნა ელ სალვადორის დიქტატორი, ოსკარ ოსორიო, რომ მონსონი, კასტილიო არმასი და სხვა გავლენიანი პირები სამშვიდობო მოლაპარაკებებზე სან სალვადორში მიეწვია. 30 ივნისს მონსონი და კასტილიო არმასი სალვადორის დედაქალაქში ჩავიდნენ. პოლკოვნიკებმა კრუს სალასარმა და დუბუამ, რომლებიც ხუნტაში მონსონის მხარდამჭერებად ითვლებოდნენ, მონსონისგან მალულად დადეს შეთანხმება კასტილიო არმასთან და 7 ივლისს გადადგნენ. შედეგად, მონსონი ხუნტაში უმცირესობაში დარჩა და 1 სექტემბერს ისიც გადადგა. ამან საშუალება მისცა კასტილიო არმასს ერთხმად აერჩიათ ხუნტის პრეზიდენტად. თანამშრომლობისთვის სალასარსა და დუბუას 100,000-100,000 აშშ დოლარი გადაუხადეს. 13 ივლისს ახალი მთავრობა აშშ-მა აღიარა. 1954 წლის ოქტომბრის დასაწყისში მოეწყო არჩევნები, სადაც ყველა პოლიტიკურ პარტიას აეკრძალა მონაწილეობა. ერთადერთი კანდიდატი იყო კარლოს კასტილიო არმასი, რომელმაც ხმების 99% მიიღო. მონსონი კასტილიო არმასის ადმინის ტრაციის ნაწილად დარჩა.

## გარდაცვალება
1981 წლის 6 ივნისს ელფეგო ერნან მონსონ აგირე გარდაიცვალა გვატემალაში; იგი 69 წლის იყო.

## იხილეთ აგრეთვე
*გვატემალის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:გვატემალის პრეზიდენტები
Amazing (სიმღერა)

**Amazing** — ამერიკელი რეპერ კანიე უესტის სიმღერა მისი მეოთხე სტუდიური ალბომიდან, 808s & Heartbreak (2008). სიმღერაში მოწვეული არტისტი Young Jeezy მონაწილეობს, ხოლო ფონურ ვოკალს მისტერ ჰადსონი და ტონი უილიამსი ასრულებენ. სიმღერა პროდიუსერმა უესტმა და თანაპროდიუსერმა ჯეფ ბჰასკერმა დაწერეს. პროდიუსერებმა სიმღერა მალიკ იუსეფთან, Consequence-თან, ჯეფ ბჰასკერთან და Young Jeezy-სთან ერთად დაწერეს. სიმღერა ალბომის მესამე სინგლის სახით, 2009 წლის 10 მარტს, Roc-A-Fella-სა და Def Jam-ის მიერ გადაიცემოდა აშშ-ის რიტმული თანამედროვე და ურბანული თანამედროვე რადიოსადგურებისთვის. ეს არის ჰიპ-ჰოპ სიმღერა ძლიერი პოპ მუსიკის გავლენით, რომელშიც ფორტეპიანოა ჩართული. ტექსტის მიხედვით, უესტი ცდილობს თავისი ყოფილი თავდაჯერებულობის დაბრუნებას. სინგლის გარეკანი ასახავს გატეხილ გულს, რომელიც გარშემორტყმულია ლურჯი გულის ფორმის ლაბირინთით, რაც სიმღერის სახელწოდების სიმბოლიზმია (*„A-maze-ing“*).
## კომპოზიცია და ტექსტი 
მუსიკალურად „*Amazing*“ არის ჰიპ-ჰოპ სიმღერა, რომელიც 1980-იანი წლების პოპის გავლენით არის გაჯერებული. სიმღერაში გამოყენებულია ფორტეპიანოს, ბასის და დასარტყამი ინსტრუმენტების სტილი, რომელთაგან პირველი ასრულებს ჰარმონიებს. ასევე გამოყენებულია კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, რომლებსაც ბჰასკერი ასრულებს. სიმღერის განმავლობაში უესტი მღერის Auto-Tune-ის მეშვეობით დაბალი ტონალობის და დათრგუნული ხმით, მიუხედავად იმისა, რომ ამპარტავნებას ავლენს. ტრეკში ვხვდებით ბექ-ვოკალისტებს, მისტერ ჰადსონსა და ტონი უილიამსს.

სიმღერის ტექსტში უესტი ამაყობს და ცდილობს თავისი ყოფილი თავხედობის გადმოცემას, მათ შორის ამბობს *„მე ვარ პრობლემა, რომელიც არასდროს მოგვარდება“.* ეს პრობლემა ნაწილობრივ თავხედობამ შექმნა, რადგან მამაკაცური სიამაყე დიდი ხანია გამოიყენება რეპში დაუცველობის დასაჩრდილად, როგორც ამას DMX და Geto Boys იყენებენ. სიმღერაში უესტი საკუთარ თავთან გამკლავების სირთულეს ასახავს, ​​აჩვენებს უიმედობას, რომ მისი *„მოგვარება შეუძლებელია“* და მისი *„სადავეები იმდენად შორსაა, რამდენადაც შენი თვალები ხედავენ“.*
## იხილეთ აგრეთვე
* 808's & Heartbreak 
## სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები წლების მიხედვით
კატეგორია:სიმღერები შემსრულებლის მიხედვით
კატეგორია:კანიე უესტი
კატეგორია:კანიე უესტის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ამერიკული სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები ჟანრის და შემსრულებლის ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:სიმღერები კანიე უესტის პროდიუსერობით
კატეგორია:ჰიპ-ჰოპი
კატეგორია:პოპ-მუსიკა
ვილი რიჩარდი

მინი|რიჩარდი 1983 წელს
**ვილი რიჩარდი** (დ. 28 სექტემბერი, 1918 — გ. 16 ოქტომბერი, 1983) — შვეიცარიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის გამოჩენილი პოლიტიკოსი. იგი ისტორიაში შევიდა, როგორც შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს პირველი და დღემდე ერთადერთი წევრი, რომელიც მუშათა კლასიდან იყო გამოსული. ფედერალურ დონეზე მოღვაწეობამდე იგი ასევე იყო ზოლოთურნის კანტონის მთავრობის წევრი და ეროვნული საბჭოს დეპუტატი.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ვილი რიჩარდი დაიბადა 1918 წლის 28 სექტემბერს სოლოთურნის კანტონში, ფრიდა რიფისა და ერნსტ ემილ რიჩარდის ოჯახში. მისი მამა პროფესიით მეწაღე იყო, სოფელ დაიტინგენში ცხოვრობდა და სოციალ-დემოკრატიულ იდეებს იზიარებდა. ბავშვობაში მეზობლები ვილის ხშირად ფიზიკურადაც უსწორდებოდნენ მხოლოდ იმის გამო, რომ იგი მემარცხენე შეხედულებების მქონე მუშათა ოჯახის შვილი იყო. თექვსმეტი წლის ასაკში მან ორივე მშობელი დაკარგა. მან გათბობის სისტემების ინჟინრის შეგირდად დაიწყო მუშაობა, თუმცა მოგვიანებით მუშათა პროფკავშირულ მოძრაობაში ჩაერთო.
მინი|უილი რიჩარდი 1974 წელს სტუმრობს „Swissair“-ს

## კარიერა პროფკავშირებში
1945 წელს რიჩარდი გახდა მშენებელთა და ხის დამამუშავებელთა ასოციაციის სოლოთურნის ფილიალის მდივანი. 

## პოლიტიკური კარიერა
1947 წელს ვილი რიჩარდი აირჩიეს ლუტერბახის მუნიციპალიტეტის პრეზიდენტად და ამ საპასუხისმგებლო პოზიციას იგი 1959 წლამდე იკავებდა. სწორედ მისი მხარდაჭერითა და მოღვაწეობის პერიოდში, 1972 წელს, სოლოთურნის კანტონში მდებარე გესგენის ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობას ჩაეყარა საფუძველი.

1974 წელს მან ენერგეტიკის კომისიაში ბირთვული ენერგიის მომხრე მაიკლ კონი მიიწვია, რამაც ანტიბირთვულ მოძრაობაში გარკვეული უკმაყოფილება გამოიწვია. თუმცა, 1974 წელს, როდესაც მომიტინგეებმა კაიზერაუგსტის ატომური ელექტროსადგურის სამშენებლო მოედანი დაიკავეს, რიჩარდმა სიტუაციის განმუხტვა მოახერხა — მან მომიტინგეებს მოლაპარაკებების პერიოდში მშენებლობის შეჩერება შესთავაზა. 1978 წელს იგი შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა. 

1980 წლიდან რიჩარდი სათავეში ჩაუდგა ფედერალურ ფინანსთა დეპარტამენტს. ხალხში მას მეტსახელად „Willi National“-ს ეძახდნენ. და როლფ რიჩარდი. მოგვიანებით როლფი, მამის მსგავსად, პოლიტიკაში ჩაერთო და სოლოთურნის აღმასრულებელი საბჭოს წევრი გახდა.

ვილი რიჩარდი 1983 წლის 16 ოქტომბერს, გრენხენის მახლობლად, გრენხენბერგის მთაზე სეირნობისას მოულოდნელად გარდაიცვალა. იგი დაკრძალულია ლუტერბახში. 2011 წელს ლუტერბახის აღმასრულებელმა საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება, რომლის თანახმადაც რიჩარდის განსასვენებელს ლუტერბახის სასაფლაოზე დროში შეუზღუდავი უფლება მიენიჭა. მოგვიანებით ეს უფლება ლუტერბახის ყველა საპატიო მოქალაქეზე გავრცელდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსები
პინარ დენიზი

**პინარ დენიზი** (დ.4 ნოემბერი, წ. 1993) — თურქი მსახიობი, რომელიც საზოგადოებისთვის ყველაზე მეტად ცნობილია როლებით პროექტებში: „ღალატი და ერთგულება“ (2016–2018), „სიყვარული 101“ (2020–2021) და „მართლმსაჯულება“ (2021–2024) — სერიალით, რომელმაც  ემის საერთაშორისო ჯილდო მოიპოვა. „მართლმსაჯულებაში“ შესრულებული როლისთვის მან 2022 და 2023 წლებში საუკეთესო მსახიობი ქალის ნომინაციაში „ოქროს პეპლის“ ჯილდო დაიმსახურა. გარდა ამისა, დენიზი ორჯერ იყო ნომინირებული თურქ კინოკრიტიკოსთა ასოციაციის ჯილდოზე ფილმებში — ,,Two Types of People" (2020) და ,,Black Night"(2022) — შესრულებული როლებისთვის.
## ადრეული ცხოვრება და კარიერა
პინარ დენიზი 1993 წლის 4 ნოემბერს ადანაში დაიბადა. მისი ოჯახი ლიბანური წარმოშობისაა  და ერთ-ერთი არაბული ოჯახია უძველესი და მულტიკულტურული ქალაქ მარდინიდან. მსახიობი აღნიშნავს, რომ ბავშვობაში არაბულად საუბრობდა, თუმცა ახლა ენა დავიწყებული აქვს. მოგვიანებით ის ოჯახთან ერთად სტამბოლში, თარაბიაში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ის გაიზარდა.  მას სტამბოლის უნივერსიტეტის საზოგადოებასთან ურთიერთობისა და რეკლამირების ფაკულტეტი აქვს დაამთავრებული. თურქეთში COVID-19-ის პანდემიის დროს მან დედის მხრიდან ბებია დაკარგა.

მისი სატელევიზიო დებიუტი 2014 წელს შედგა სასკოლო სერიალში ,,Sil Baştan", სადაც ევრიმის პერსონაჟი განასახიერა, მოგვიანებით კი მურატ დალქილიჩის სიმღერის „Yani“ კლიპში გამოჩნდა. მისი კარიერული წინსვლა სერიალს „ღალატი და ერთგულება” უკავშირდება, რომელშიც ილდიზის როლი შეასრულა. 2021 წელს მან მთავარი როლი ქაან ურგანჯიოღლუსთან ერთად შეასრულა სერიალში „მართლმსაჯულება“, რომელთან ერთადაც მანამდე ნეთფლიქსის სერიალში „სიყვარული 101“ ითამაშა.
## პერსონალური ცხოვრება
2022 წლის ზაფხულიდან დენიზს ურთიერთობა ჰქონდა მსახიობ ქაან ილდირიმთან. წყვილი 2024 წლის 17 სექტემბერს იტალიაში დაქორწინდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული 4 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:თურქი მსახიობები
კატეგორია:სტამბოლის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ფრანსისკო გარსია კალდერონი

ფრანსისკო გარსია კალდერონი ლანდა (დ.2 აპრილი, 1834 — გ. 21 სექტემბერი, 1905)  — იურისტი და პერუს რესპუბლიკის დროებითი პრეზიდენტი 1881 წელს, წყნარი ოკეანის მეორე ომის დრო. გარსია კალდერონი პერუსა და ჩილეს შორის საბოლოო სამშვიდობო შეთანხმებების მთავარი ფიგურა იყო. საპრეზიდენტო ვადის შემდეგ, 1892 წელს, მას დააკისრეს შუამავლობა პერუსა და ეკვადირსის შორის მიწის დავებში, რაც ძირითადად  მაინასის, ხაენისა და ტუმბესის სადავო პროვინციებს ეხებოდა. ის ასევე აკადემიკოსი იყო, რომელმაც დაწერა ზემოთ ხსენებული სადავო პროვინციების ყოვლისმომცველი ისტორია, ასევე პერუს კანონმდებლობის შესახებ მონოგრაფია სახელწოდებით *„პერუს კანონმდებლობის ლექსიკონი“*.

## ადრეული ცხოვრება
ფრანსისკო გარსია კალდერონი დაიბადა არეკიპაში 1834 წლის 2 აპრილს, მოსამართლე დოქტორ ედუარდო გარსია კალდერონი ი კრესპოსა და ვენტურა ლანდა ი გუეროლას ოჯახში. სწავლობდა დამოუკიდებლობის კოლეჯში, სადაც მოგვიანებით ფილოსოფიისა და მათემატიკის პროფესორად მუშაობდა.

თავისი ნაშრომით — „პერუს კანონმდებლობის ლექსიკონი“, მან თავი დაიმკვიდრა როგორც გამორჩეულმა იურისტმა. გარსია კალდერონი 1867 წელს დამფუძნებელი კონგრესის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა.
1868 წლიდან 1869 წლამდე ის  ფინანსთა მინისტრის თანამდებობას იკავებდა. ის სენატის პრეზიდენტის თანამდებობას 1886 წლიდან 1887 წლამდე იკავებდა.

## პირადი ცხოვრება
მისი ვაჟები, ფრანსისკო გარსია კალდერონი და ვენტურა გარსია კალდერონი, პერუში გამოჩენილი ინტელექტუალები გახდნენ. კალდერონის კიდევ ერთი ვაჟი, ხოსე გარსია კალდერონი, ასევე მწერალი და მხატვარი, 1916 წელს ვერდენის ოპერაციაში დაიღუპა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Francisco Garcia Calderon Collection MSS 121. Special Collections & Archives, UC San Diego Library.

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:პერუს პოლიტიკა
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:პერუელი პოლიტიკოსები
მოტოდრეზინა

thumb|მოტოდრეზინა. 1910 წელი
**მოტოდრეზინა** — მსუბუქი ასაღები თვითნაკეთი სარელსო ტრანსპორტი (დრეზინა) მცირე სიმძლავრის (მაგალითად, მოტოციკლის) შიდა წვის ძრავით, რომლის დანიშნულებაა სალიანდაგო მუშების გადაყვანა, მასალების და ინსტრუმენტების გადატანა, გამოიყენება რკინიგზის ლიანდაგის, ხელოვნური ნაგებობების და კავშირგაბმულობის მოწყობილობების ტექნიკური დათვალიერების დროს. იმის გარდა, რომ მოტოდრეზინები თავის მხრივ, როგორც წესი, ორ-, ოთხ- ან ექვსადგილიანია, ხშირად მათზე შეიძლება მიებას 1–2 სპეციალური მისაბმელი, რომელთაგან თითოეულზე გადაყავთ 10 ადამიანამდე ან გადააქვთ ტვირთი მასით 1 ტონამდე. მოძრაობის მაქსიმალური სიჩქარე მისაბმელებთან ერთად შეადგენს 50 კმ/სთ-ს, მასა 200–320 კგ, მისაბმელის მასა — 240 კგ.

ადრე ტერმინი **მოტოდრეზინა** მიეკუთვნებოდა მსუბუქ (300 კგ-მდე) ასაღებ ავტოდრეზინებს, აღჭურვილებს მოტოციკლის ძრავებით; აქედან გამომდინარე, არსებობდა ავტოდრეზინების დაყოფა ასაღებ და არაასაღებ მასასთან დამოკიდებულებით. დღეისათვის ასეთი კლასიფიკაცია მოძველებულია: ასაღები მანქანები კლასიფიცირდება, როგორც „მოტოდრეზინები“, მაშინ როცა „ავტოდრეზინებში“ იგულისხმება მხოლოდ არაასაღები მანქანები.

## პიონერკა 
[thumb|თვითნაკეთი „პიონერკა“ [ალაპაევის ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა|ალაპაევის ვიწროლიანდაგიან რკინიგზაზე]]
*პიონერკა* — მსუბუქი, როგორც წესი, თვითნაკეთი მოტოდრეზინა.

XX საუკუნის ორმოცდაათიან წლებში სერიულად უშვებდნენ მსუბუქ მოტოდრეზინებს **ТД-5 და ТД-5У „პიონერკა“** (ვიწროლიანდაგიანი). მისმა გავრცელებამ გამოიწვია ის, რომ პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში სახელი „პიონერკა“ საყოველთაო გახდა და ასე უწოდებდნენ სხვადასხვა თვითნაკეთ მოწყობილობებს.

თვითნაკეთი „პიონერკები“ ხშირად გამოიყენება ვიწროლიანდაგიან რკინიგზებზე ადგილობრივი მაცხოვრებლების მიერ, როგორც პირადი ტრანსპორტი. „პიონერკები“ გვხვდება ფართელიანდაგიან რკინიგზებზეც, მაგრამ გაცილებით იშვიათად.

საქართველოს რკინიგზაზე ფართედ გამოიყენება მოტოდრეზინები ТД-5 და ИД-1, აგრეთვე ТД-5-ის მისაბმელები, ხოლო ИД-1-ს მისაბმელი საერთოდ არ გააჩნია.

## იხილეთ აგრეთვე
* დრეზინა
* ავტოდრეზინა

## სქოლიო
კატეგორია:რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობა
კატეგორია:სატრანსპორტო საშუალებები
კატეგორია:მოტორსავაგონო მოძრავი შემადგენლობა
ოვერნი-რონა-ალპები

**ოვერნი-რონა-ალპები** — საფრანგეთის რეგიონი. შეიქმნა 2015 წელს მანამდე არსებული ორი რეგიონის, ოვერნისა და რონა-ალპების გაერთიანებით. ცენტრი და უდიდესი ქალაქია ლიონი. სხვა დიდი ქალაქებია  სენტ-ეტიენი, ვილერბანი, გრენობლი, კლერმონ-ფერანი, ანესი, ვალანსი, შამბერი. რეგიონის მთლიანი შიდა პროდუქტი შეადგენს  291 მილიარდ ევროს.

## დეპარტამენტები
რეგიონში 13 დეპარტამენტია: ენი, ალიე, არდეში, კანტალი, დრომი, იზერი, ლუარა, ზემო ლუარა, პუი-დე-დომი, რონა, ლიონის მეტროპოლია, სავოია, ზემო სავოია

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
თარიქ რაჰმანი

**თარიქ რაჰმანი** (; დ. 20 ნოემბერი, 1965) ასევე ცნობილი როგორც **თარიქ ზია**  () — ბანგლადეშელი პოლიტიკოსი, რომელიც 2026 წლის 17 თებერვლიდან იკავებს ბანგლადეშის მე-11 პრემიერ-მინისტრის, პარლამენტის ლიდერის, ბანგლადეშის ნაციონალისტური პარტიისა და თავმჯდომარისა თანამდებობებს. იგი ქვეყნის მეექვსე პრეზიდენტის, ზიაურ რაჰმანისა და მეცხრე პრემიერ-მინისტრის (პირველი ქალი ამ თანამდებობაზე), ხალედა ზიას უფროსი ვაჟია.

რაჰმანმა გავლენა ბანგლადეშის ნაციონალისტურ პარტიაში ხალედა ზიას მინისტრობის დროს მოიპოვა. 2008 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ავამი ლიგის დამაჯერებელი გამარჯვების შემდეგ, მან ლონდონს მიაშურა ნებაყოფლობით დევნილობაში; მიზეზად საკუთარი უსაფრთხოების დაცვა და ხელისუფლების მხრიდან დევნა დაასახელა. შეიხ ჰასინას მთავრობის დროს სასამართლომ მას ბრალი დასდო არაერთ დანაშაულში, მათ შორის კორუფციაში, ქრთამის აღებაში, ფულის გათეთრებაში, სიმდიდრის უკანონო დაგროვებასა და ხელყუმბარებით თავდასხმების ორგანიზებაში. 2007 წლის შემდეგ მის წინააღმდეგ სულ 84 საქმე აღძრეს. ბანგლადეშის ნაციონალისტური პარტია აცხადებს, რომ ეს ბრალდებები პოლიტიკურად მოტივირებული და ყალბია. მოგვიანებით, 2024 წელს, ავამი ლიგის მთავრობის დაცემის შემდეგ, სასამართლომ იგი ყველა ბრალდებაში გაამართლა და განაჩენი გააუქმა; რის შედეგადაც იგი ბანგლადეშში 2025 წლის ბოლოს დაბრუნდა. ბანგლადეშის ნაციონალისტურმა პარტიამ 2026 წლის საპარლამენტო არჩევნებში დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა, რაჰმანი კი პირველი ვადით აირჩიეს პარლამენტში; შედეგების საბოლოო დაზუსტების შემდეგ იგი ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი გახდა.

მან ეროვნულ პოლიტიკაში დიდი აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია; მის სახელს უკავშირდება რამდენიმე რეზონანსული დავა, მათ შორის „ჰავა ბჰავანის“, როგორც ძალაუფლების პარალელური ცენტრის, გამოყენება.

## სქოლიო
კატეგორია:ბანგლადეშელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ბანგლადეშის პრემიერ-მინისტრები
რამირო ლეონ კარპიო

**რამირო ლეონ კარპიო** (დ. 12 იანვარი, 1942 —  გ. 16 აპრილი, 2002) — გვატემალელი პოლიტიკოსი, რომელიც იყო გვატემალის 43-ე პრეზიდენტი 1993 წლის ივნისიდან 1996 წლის იანვრამდე. 1987 წლის აგვისტოდან 1993 წლის ივნისამდე იგი იკავებდა გვატემალის ადამიანის უფლებათა ომბუდსმენის (Attorney for Human Rights) თანამდებობას .

## კარიერა
დე ლეონმა სამართალი ჯერ სან-კარლოსის უნივერსიტეტში შეისწავლა, შემდეგ კი რაფაელ ლანდივარის უნივერსიტეტში, სადაც ხელმძღვანელობდა გაზეთს Sol Bolivariano („ბოლივარიული მზე“). უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ იგი გახდა საჯარო მოხელე; 1967-1969 წლებში მუშაობდა ეკონომიკის სამინისტროს საერთო ბაზრის განყოფილებაში, ხოლო 1969 წელს გახდა სატარიფო კომიტეტის მუდმივი მდივანი. 1970 წელს იგი დაინიშნა ეკონომიკური და პოლიტიკური ინტეგრაციის ეროვნული კომიტეტის მუდმივ მდივნად. ამ პერიოდში იგი შეუერთდა მემარჯვენე „ეროვნული განთავისუფლების მოძრაობას“ (MLN), რომლის კანდიდატმა, კარლოს არანამ, 1970 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა. არანას ოთხწლიანი ვადის განმავლობაში დე ლეონი მსახურობდა სახელმწიფო მრჩეველთა საბჭოს გენერალურ მდივნად. მოგვიანებით იგი კერძო სექტორში გადავიდა და შეუერთდა გვატემალის შაქრის მწარმოებელთა ასოციაციას, სადაც 1978-1981 წლებში იურიდიულ მრჩევლად მუშაობდა, შემდეგ კი გენერალურ ადმინისტრატორად 1983 წლამდე. ამის შემდეგ იგი ჩაერთო უსისხლო გადატრიალებაში, რომლის შედეგადაც პრეზიდენტი ეფრაინ რიოს მონტი ოსკარ უმბერტო მეხიამ ჩაანაცვლა.

თავის ბიძაშვილთან, ხორხე კარპიო ნიკოლთან ერთად, მან დააარსა მემარჯვენე-ცენტრისტული პარტია „ეროვნული ცენტრის კავშირი“ (UCN). პარტია ეწინააღმდეგებოდა ავტორიტარიზმს და სანაცვლოდ სთავაზობდა სოციალურ ლიბერალიზმს. 1984 წელს იგი გახდა პარტიის 21 დეპუტატიდან ერთ-ერთი. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 1985 წლის კონსტიტუციის შემუშავებაში, რომელიც დღემდე მოქმედებს. იგი მხარს უჭერდა ბიძაშვილს 1985 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. კარპიო გადავიდა მეორე ტურში, თუმცა ვინიციო სერესოსთან დამარცხდა. ამის შემდეგ დე ლეონმა UCN დატოვა.

1989 წელს დე ლეონი გახდა Defensor del Pueblo („ხალხის დამცველი“), გვატემალის ადამიანის უფლებათა ომბუდსმენი. მიუხედავად იმისა, რომ ეს პოზიცია მას საშუალებას აძლევდა ემხილებინა ხელისუფლების მხრიდან ადამიანის უფლებების დარღვევები (და მისი ხმა ისმოდა), მას არ გააჩნდა რეალური ძალაუფლება ამ დარღვევებთან საბრძოლველად.

## პრეზიდენტი (1993-1996)
1993 წლის 25 მაისს პრეზიდენტმა ხორხე სერანომ მოაწყო „თვითგადატრიალება“ სახელმწიფო გადატრიალება ხელისუფლების წარმომადგენლის მიერ და არმიის აშკარა მხარდაჭერით შეაჩერა კონსტიტუციის მოქმედება და დაითხოვა ეროვნული კონგრესი. მან ასევე ბრძანა დე ლეონის დაპატიმრება. დე ლეონმა დაპატიმრებას თავი მეზობელი სახლების სახურავებზე გადასვლით დააღწია, რის შემდეგაც შეძლო გადატრიალების დამგმობი განცხადების გავრცელება. პროტესტებისა და საგარეო დახმარების შეწყვეტის ფონზე, ქვეყანაში გამოცხადდა ეროვნული გლოვა და გაიმართა სახელმწიფო დაკრძალვა. სიკვდილის შემდეგ იგი დაჯილდოვდა სუვერენული ეროვნული კონგრესის დიდი ორდენით (Grand Collar).

## იხილეთ აგრეთვე
*გვატემალის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* Biography by CIDOB 

## სქოლიო
კატეგორია:გვატემალის პრეზიდენტები
ალვარო ენრიკე არსუ ირიგოიენი

**ალვარო ენრიკე არსუ ირიგოიენი** (დ. 14 მარტი, 1946 —  გ. 27 აპრილი, 2018) — გვატემალელი პოლიტიკოსი და ბიზნესმენი, რომელიც იყო გვატემალის 44-ე პრეზიდენტი 1996-დან 2000 წლამდე, ასევე რამდენიმე ვადით გვატემალა სიტის მერად. მისი პრეზიდენტობის მთავარი მიღწევა იყო სამშვიდობო შეთანხმების ხელმოწერა პარტიზანულ დაჯგუფება „გვატემალის ეროვნულ რევოლუციურ ერთობასთან“ (URNG), რამაც დაასრულა გვატემალის 36-წლიანი სამოქალაქო ომი. 

იგი გვატემალა სიტის მერად ექვსჯერ აირჩიეს: 1982 წელს, როდესაც მან უარი თქვა თანამდებობის დაკავებაზე სახელმწიფო გადატრიალების გამო; 1986 წელს; 2003 წელს, პრეზიდენტობის შემდეგ; 2007, 2011 და 2015 წლებში ამ უკანასკნელი ვადის დროს იგი თანამდებობაზე ყოფნისას გარდაიცვალა.

## ადრეული კარიერა
დაიბადა გვატემალა სიტიში, არსუ სწავლობდა სოციალურ და იურიდიულ მეცნიერებებს რაფაელ ლანდივარის უნივერსიტეტში. 1978 წელს იგი გახდა გვატემალის ტურიზმის ინსტიტუტის (INGUAT) დირექტორი; ეს თანამდებობა მას 1981 წლამდე ეკავა, როდესაც იგი „გვატემალის ქრისტიან-დემოკრატიული“ (DCG) პარტიიდან გვატემალა სიტის მერად აირჩიეს. 1986 წელს იგი გახდა მერი მას შემდეგ, რაც გაიმარჯვა არჩევნებში „ეროვნული წინსვლის გეგმის“ სამოქალაქო კომიტეტის ეგიდით.

არსუს პრეზიდენტობის მთავარი მიღწევა იყო სამშვიდობო შეთანხმების ხელმოწერა პარტიზანულ დაჯგუფება „გვატემალის ეროვნულ რევოლუციურ ერთობასთან“, რამაც დაასრულა გვატემალის 36-წლიანი სამოქალაქო ომი. მოლაპარაკებები 1990 წლიდან მიმდინარეობდა და არსუმ მათ ახალი, სასიცოცხლო იმპულსი შესძინა, როდესაც 1996 წლის 26 თებერვალს მექსიკაში URNG-ს წარმომადგენლებს შეხვდა. ამ პროცესის ფარგლებში მოხდა რამდენიმე საჯარო სატრანსპორტო და კომუნალური კომპანიის პრივატიზება, რასაც მოჰყვა მწვავე კრიტიკა პროცესის დროს დაფიქსირებული დარღვევების ბრალდებების გამო. ზოგიერთი ეს კომპანია იყო ელექტროენერგიის კომპანია Empresa Eléctrica de Guatemala (EEGSA), სატელეფონო მომსახურების პროვაიდერი GUATEL, ეროვნული ავიახაზები Aviateca და სარკინიგზო კომპანია FEGUA.

## შემდგომი კარიერა და სიკვდილი
საპრეზიდენტო ვადის შემდეგ არსუ ცენტრალური ამერიკის პარლამენტის წევრი გახდა; მას ეს ადგილი 2000-დან 2004 წლამდე ეკავა.

თავის ბოლო წლებში, 2017-სა და 2018-ში, არსუ იბრძოდა გვატემალაში დაუსჯელობის წინააღმდეგ ბრძოლის საერთაშორისო კომისიის (CICIG) გაეროს კომისრის, ივან ველასკესისა და გენერალური პროკურორის, თელმა ალდანას წინააღმდეგ, მათ ღიად ადანაშაულებდა პრეზიდენტ მორალესის წინააღმდეგ „ნელი სახელმწიფო გადატრიალების“ მოწყობაში კორუფციასთან და დაუსჯელობასთან ბრძოლის საფარქვეშ. ამავდროულად, თავადაც მოექცა კრიტიკის ქარცეცხლში. 2018 წლის 27 აპრილს არსუს გულის შეტევა დაემართა გვატემალა სიტიში გოლფის თამაშისას. იგი იმავე დღეს საავადმყოფოში გარდაიცვალა.

## პირადი ცხოვრება
არსუს პირველი მეუღლისგან, სილვია გარსია გრანადოსისგან სამი შვილი ეყოლა, ხოლო მეორე მეუღლისგან, პატრიცია ესკობარისგან ორი.

იგი რამდენჯერმე იყო გვატემალის ეროვნული ჩემპიონი სქვოშში.

## იხილეთ აგრეთვე
*გვატემალის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*Biography and presidential tenure, by CIDOB Foundation
*Profile citymayors
*Arzú Alcalde 2007 mayoral campaign website

## სქოლიო
კატეგორია:გვატემალის პრეზიდენტები
ლე დე პლატო

**„ლე დე პლატო“** (), ცნობილი როგორც *ბიურენის სვეტები* — ფრანგი კონცეპტუალური მხატვრის, დანიელ ბიურენის სკულპტურული კომპოზიცია, რომელიც 1985–1986 წლებში შეიქმნა და პარიზის სასახლის ეზოშია დადგმული.

კომპოზიცია შედგება 260 სხვადასხვა სიმაღლის მოკლე სვეტისგან, რომლებიც დამზადებულია ბეტონისა და მარმარილოსგან. სვეტებზე დატანილია შავ-თეთრი ვერტიკალური ზოლები, რაც ბიურენის დამახასიათებელი სტილია. ნამუშევარში ჩართულია ხელოვნური წყლის ნაკადი და განათება. ღამით წითელი და მწვანე განათება სივრცეს ასაფრენ ბილიკს ამსგავსებს, ხოლო ლურჯი განათება ქვემოდან ამომავალ ორთქლს აჩენს. ეს ნამუშევარი მიეკუთვნება „ადგილმდებარეობის სპეციფიკურ ხელოვნებას“, რადგან იგი სპეციალურად ამ სასახლის ეზოსთვის შეიქმნა.

პროექტის ინიციატორი საფრანგეთის პრეზიდენტი ფრანსუა მიტერანი იყო, რომელმაც მხარი დაუჭირა ყოფილი ავტოსადგომის საზოგადოებრივ სივრცედ გადაკეთებას. პროექტმა მაშინ საზოგადოებაში დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია: პარიზის მერი ჟაკ შირაკი მის წინააღმდეგ გამოვიდა. მხატვარს ადანაშაულებდნენ ისტორიული კომპლექსის ხასიათის დარღვევაში.

2000-იან წლებში ნამუშევრის ტექნიკური მდგომარეობა გაუარესდა: გაჟონვები და ჰიდროიზოლაციის პრობლემებმა იჩინეს თავი. 2007 წელს ბიურენმა საჯაროდ გამოხატა უკმაყოფილება. 2009–2010 წლებში ჩატარდა რესტავრაცია, რომლის დროსაც აღადგინეს ჰიდროიზოლაცია და წყლის ობიექტები. დღეს სვეტები თანამედროვე ხელოვნების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მაგალითად ითვლება, რომელიც ისტორიულ ურბანულ გარემოში კარგად ინტეგრირდება.

## სქოლიო 
კატეგორია:თანამედროვე ხელოვნება
კატეგორია:პარიზის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:პარიზის არქიტექტურა
დანიელ ბიურენი

**დანიელ ბიურენი** (; დ. 1938 წლის 25 მარტს, ბულონ-ბიანკურში, საფრანგეთი) — ფრანგი კონცეპტუალური მხატვარი, მოქანდაკე და დეკორატორი, BMPT ხელოვნების ჯგუფის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. ცნობილია თავისი აბსტრაქტული მინიმალისტური ინსტალაციებითა და საზოგადოებრივი ხელოვნებით.

## ბიოგრაფია 
დანიელ ბიურენი დაიბადა 1938 წელს ბულონ-ბიანკურში. სწავლობდა კონდორსეს ლიცეუმში და 1960 წელს დაამთავრა პარიზის გამოყენებითი და ხელოსნობის უმაღლესი ეროვნული სკოლა.

1966 წლიდან ბიურენი საკუთარ შემოქმედებაში იყენებს თავის ცნობილ „ვიზუალურ ფორმას“ - თანაბარი სიგანის ვერტიკალურ თეთრ და ფერად ზოლებს. 1969 წელს მან გამოაქვეყნა დეკლარაცია, რომლითაც უარყოფდა ტრადიციული „კომპოზიციური“ ნახატების შექმნას. მისი შემოქმედების ძირითადი პრინციპია ხელოვნების დამოკიდებულების შესწავლა იმ სივრცეზე, რომელშიც ის არის განთავსებული, უარყოფს შინაგან იერარქიას. ბიურენის ობიექტები არ შეიძლება კლასიფიცირდეს როგორც ფერწერა, ქანდაკება ან სცენოგრაფია.

მის მნიშვნელოვან პროექტებს შორისაა: პროექტი გუგენჰაიმის მუზეუმში — დიდი ზოლიანი ტილოების გამოყენება მუზეუმის არქიტექტურის აღქმის შესაცვლელად. „ორი დონე“ (ბიურენის სვეტები, 1986) — სხვადასხვა სიმაღლის ზოლიანი სვეტები პარიზის სასახლის ეზოში. თავდაპირველად მაცხოვრებლების პროტესტი მოჰყვა, მაგრამ მას შემდეგ ისინი ქალაქის ერთ-ერთ მთავარ ღირსშესანიშნაობად იქცა. მონუმენტა (2012, გრან პალე) — მასშტაბური გამოფენა, რომელიც წლის ყველაზე მონახულებადი გამოფენა გახდა პარიზში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი
კატეგორია:მხატვრები
კატეგორია:ფრანგი მხატვრები
გაბარიტი

**გაბარიტი** () — საგნის საბოლოო მონახაზი ან ნაგებობების ნაწილებს შორის არსებული შუალედი.

მოძრავი მანქანებისთვის ან უძრავი მანქანების მოძრავი ნაწილებისათვის განსაზღვრავს სივრცეს, რომელშიც ისინი გადაადგილდებიან. ამ სივრცეში არ უნდა შევიდეს ნაგებობების ან მექანიზმების არც ერთი დეტალი, გარდა იმათი, რომლებიც უშუალოდ ურთიერთმოქმედებენ მათთან. გაბარიტის აღქმა უფრო მკაცრად განსაზღვრულია მოძრავი მანქანებისათვის, რომელთა მოძრაობის ტრაექტორია მკაფიოდ განსაზღვრულია (მაგალითად, სარელსო და ტრანსპორტის სხვა დარგებისათვის). იმ ტრანსპორტისათვის, რომელთა ტრაექტორია შეიძლება ვარირებდეს გარკვეულ საზღვრებში, მაგალითად საავტომობილო, ზოგჯერ იყენებენ დინამიკური კორიდორის ცნებას, რომელიც ითვალისწინებს შესაძლო გადახრას სატრანსპორტო საშუალების მართვისას.

## რკინიგზის ტრანსპორტი 
* მოძრავი შემადგენლობის გაბარიტი, რომლის საზღვრებშიც უნდა მოთავსდეს რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობა.
* ნაგებობების მიახლოების გაბარიტი, რომლის შიგნითაც არ უნდა შევიდეს ნაგებობების და მექანიზმების არც ერთი დეტალი, გარდა იმათი, რომლებიც უშუალოდ ურთიერთმოქმედებენ მორავ შემადგენლობასთან.

## არაგაბარიტული ტვირთები 
როგორც წესი გადაიზიდება საპატრულო სამსახურის მეთვალყურეობის ქვეშ, რომელმაც უნდა გაანთავისუფლოს გზა მოძრაობის სხვა მონაწილეებისაგან.

## ლიტერატურა
* ЭСБЕ/Габарит, Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

კატეგორია:ტრანსპორტი
თანდაყოლილი დერმალური სინუსი

[მინი|კისრის მიდამოს თანდაყოლილი დერმალური სინუსი (ისრები). [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში.]]
**თანდაყოლილი დერმალური სინუსი** (ასევე ცნობილი, როგორც **დორსალური დერმალური სინუსი**) —  თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია, რა დროსაც აღინიშნება ეპითელიუმით ამოფენილი ტრაქტი, რომელიც აკავშირებს ზურგის მიდამოს კანს (უმეტესად, შუა ხაზიდან) ხერხემლის არხთან. გამომწვევი მიზეზია განვითარების ემბრიონულ პერიოდში ზედაპირული ექტოდერმის არასრული განშრევება ნერვული ექტოდერმისგან. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს ჰიპერპიგმენტაციურ და თმიან წერტილს ზურგის მიდამოში, რაც სინუსს შეესაბამება, სისუსტეს, დაბუჟების შეგრძნებას, შარდისა და განავლის შეუკავებლობასა და მენინგიტს/აბსცესს, როგორც დაავადების გართულებას (ვინაიდან კანიდან შესაძლებელი ხდება ინფექციის შეჭრა პირდაპირ ხერხემლის არხის მიდამოში). სინუსი ყველაზე ხშირად მდებარეობს გავა-წელის მიდამოში, იშვიათად - კეფაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Dorsal dermal sinus - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
კატეგორია:კანის დაავადებები
კრაბეს დაავადება

[მინი|კრაბეს დაავადება. [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში. აღინიშნება მხედველობის ნერვის ორმხრივი გასქელება და პათოლოგიური კერები ტვინის ღეროსა და თეთრ ნივთიერებაში.]]
**კრაბეს დაავადება** (ასევე ცნობილი, როგორც **გლობოიდურ უჯრედოვანი ლეიკოდისტროფია**) — ნერვული სისტემის ლიზოსომური დაგროვების გენეტიკური დაავადება. გამომწვევი მიზეზია მუტაცია GALC გენში, რომელიც აკოდირებს გალაქტოცერებროზიდაზას - მიელინის ერთ-ერთი გლიკოლიპიდის დამშლელ ფერმენტს. შესაბამისად, გალაქტოზილცერამიდი გროვდება შვანის უჯრედებისა და ოლიგოდენდროციტების ლიზოსომებში, რის საპასუხოდაც ვითარდება აპოპტოზი აღნიშნულ უჯრედებში. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს ჰიპერტონიას, გაღიზიანებადობას, ცხელებას, ნისტაგმს, სიბრმავეს, გონებრივ ჩამორჩენასა და სხვა. რადიოლოგიურ კვლევებზე აღინიშნება პათოლოგიური კერები კორტიკოსპინალურ ტრაქტში, ნათხემში, თალამუსში, სხივოსან გვირგვინში (ლათ. Corona radiata), მხედველობისა (ხშირად მათი გასქელება) და ზოგჯერ - პერიფერიულ ნერვებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Krabbe disease- Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
კანავანის დაავადება

[მინი|კანავანის დაავადება. [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში. აღინიშნება მეგალენცეფალია, ვენტრიკულომეგალია და პათოლოგიური კერები ქერქქვეშა თეთრ ნივთიერებასა და შიგნითა კაფსულაში.]]
**კანავანის დაავადება** (ასევე ცნობილი, როგორც **თეთრი ნივთიერების ღრუბლისებრი დეგენერაცია**, **ასპარტოაცილაზას ნაკლებობა** ან **კანავან-ვან-ბოგერტ-ბერტრანის დაავადება**) — თავის ტვინის ფატალური გენეტიკური ლეიკოდისტროფიული დაავადება. გამომწვევი მიზეზია ASPA გენის მუტაცია, რის შედეგადაც თავის ტვინში გროვდება N-აცეტილასპარტატი და ვითარდება მეგალენცეფალია, ქერქქვეშა თეთრი ნივთიერების, კორძიანი სხეულის, შიგნითა კაფსულის, ბაზალური განგლიისა და თალამუსის დაზიანება, მოგვიანებით სტადიებზე კი - პერივენტრიკულური თეთრი ნივთიერების დაზიანება და, შესაბამისად, ვენტრიკულომეგალია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს ლეთარგიას, ჰიპოტონიას, მაკროცეფალიას, სიბრმავეს, გულყრებს, მეტყველების დარღვევებს, გონებრივ ჩამორჩენასა და სიკვდილს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Canavan disease - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
კლიმატური რუკა

**კლიმატური რუკა** — თემატური რუკის ერთ-ერთი სახეობა. გამოსახავს ამა თუ იმ ტერიტორიაზე გეოგრაფიული პირობებით განსაზღვრული ამინდის მრავალწლიან რეჟიმს, რომელსაც ქმნიან: მზის რადიაცია, თერმული პირობები, დატენიანება, ქარები და სხვა. კლიმატური რუკის შინაარსის გამოსახვის საშუალებებია: იზოხაზები, თვისებრივი ფონი, გრაფიკი და დიაგრამა.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
კატეგორია:რუკის ტიპები
ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემია

**ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემია** () ― შეერთებულ შტატებში ერთ-ერთი უძველესი და ყველაზე პრესტიჟული სამეცნიერო ორგანიზაციაა, რომელიც ფუნქციონირებს როგორც მეცნიერების, ხელოვნებისა და საჯარო პოლიტიკის კვლევის დამოუკიდებელი ცენტრი. აკადემიის შტაბ-ბინა მდებარეობს კემბრიჯში, მასაჩუსეტსის შტატში. აკადემია ამერიკის სამეცნიერო საზოგადოებების საბჭოს წევრია.

აკადემიას ხელმძღვანელობს პრეზიდენტი. პირველი პრეზიდენტი იყო ჯეიმს ბოუდოინი (1780–1790). წლების განმავლობაში ამ თანამდებობას იკავებდნენ ჯონ ადამსი, ჯონ კუინსი ადამსი, ასა გრეი და სხვები. 2019 წლიდან აკადემიის პრეზიდენტები არიან დევიდ ოქსტობი და ლორი პატონი.

## ისტორია 
აკადემია დაარსდა 1780 წლის 4 მაისს, ბოსტონში, ამერიკის რევოლუციის დროს. მისი დამფუძნებლები იყვნენ ჯეიმს ბოუდოინი, ჯონ ადამსი და ჯონ ჰენკოკი. მისი წესდების თანახმად, ორგანიზაციის მიზანია ხელოვნებისა და მეცნიერების განვითარება თავისუფალი და დამოუკიდებელი საზოგადოების საკეთილდღეოდ.

აკადემიის პირველ წევრებს შორის იყვნენ ბენჯამინ ფრანკლინი, ჯორჯ ვაშინგტონი, ტომას ჯეფერსონი და ალეგზანდერ ჰამილტონი.

## წევრობა 
აკადემიაში წევრობა არჩევითია. მის წევრებს შორის არიან წამყვანი მეცნიერები საბუნებისმეტყველო, ზუსტი, სოციალური და ჰუმანიტარული მეცნიერებების დარგში, ხელოვანები, ბიზნეს ლიდერები, ასევე სამთავრობო და საზოგადო მოღვაწეები.

2022 წლის მონაცემებით, აკადემიაში დაახლოებით 13,500 წევრი აირჩიეს, რომელთაგან 5,700-ზე მეტი აქტიურია. შეერთებული შტატების გარდა, წევრების მნიშვნელოვანი რაოდენობა საზღვარგარეთ ცხოვრობს, მათ შორის გაერთიანებულ სამეფოში.

აკადემიის მთავარი გამოცემაა კვარტალური ჟურნალი „Dædalus“. ორგანიზაცია მასპინძლობს სამეცნიერო კონფერენციებს, ახორციელებს კვლევით პროექტებს და აწყობს ღონისძიებებს წევრებისთვის კემბრიჯში. აკადემია ასევე აწესებს და გასცემს პრესტიჟულ ჯილდოებს, მათ შორის რუმფორდის პრემიას.

## სქოლიო 
კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემია
ჰიდროლოგიური რუკა

**ჰიდროლოგიური რუკა** — თემატური რუკის ერთ-ერთი სახეობა. ხმელეთის ზედაპირზე წყლის განაწილების  გამოსახულება.

ჰიდროლოგიური რუკაზე ზედაპირული წყლების დახასიათება ხდება შემდეგი მაჩვენებლებით: ჩამონადენი, მდინარეთა წყლის ქიმიური შემადგენლობა, თერმული და მყინვარული რეჟიმი. მათ შორის ძირითადია ჩამონადენის რუკები. ჩამონადენი (წყლიანობა) რუკაზე აღინიშნება მასშტაბში გამოსახული ზოლით, რომლის სისქე მიანიშნებს ჩამონადენის ოდენობაზე მდინარის სხვადასხვა კვეთში. ჰიდროლოგიური რუკებით შეიძლება ტერიტორიის წყლის რესურსების შეფასება.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
კატეგორია:რუკის ტიპები
ანალიზური კარტოგრაფირება

**ანალიზური კარტოგრაფირება** — თემატური კარტოგრაფირების ფორმა, მარტივი შინაარსის რუკების შექმნა საკვლევი ობიექტის ცალკეული მხარეების შესწავლის მიზნით. პროცესი, რომლის შედეგად იქმნება ანალიზური რუკა.

ანალიზური კარტოგრაფირების მაგალითი: თუ საკვლევი ობიექტია ჰავა, მისი ცალკეული ელემენტები, მზის რადიაცია, ჰაერის ტემპერატურა, ატმოსფერული ნალექები, ქარის სიჩქარე და მიმართულება, აისახება ანალიზურ რუკებში, რომელთა შედგენა და გაფორმება მარტივი მეთოდიკით ხდება.

ანალიზური კარტოგრაფირება სინთეზური კარტოგრაფირების განხორციელების წინაპირობაა.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
სინთეზური კარტოგრაფირება

**სინთეზური კარტოგრაფირება** — თემატური კარტოგრაფირების ერთ-ერთი ფორმა. რთული, ლოგიკური პროცესი, რომლის შედეგად იქმნება სინთეზური რუკა, რომელიც გამოსახავს საკვლევი ობიექტის მრავალ მხარეს (ჰავის ტიპები, ბუნებრივი ლანდშაფტები და სხვა).

სინთეზური კარტოგრაფირება ხორციელდება ანალიზური კარტოგრაფირების საფუძველზე. XX საუკუნის 70-იანი წლებიდან სინთეზურმა კარტოგრაფირებამ შეიძინა შეფასებითი და პროგნოზული შინაარსი, მაგალითად: ნიადაგის აგროსაწარმოო შეფასება, ბუნებრივი რესურსების შეფასება, რეკრეაციის ზონების პერსპექტული განვითარება და სხვა. სინთეზური კარტოგრაფირების პროგრამა აიგება საკვლევი მოვლენის, როგორც ერთი მთლიანის, ძირითადი თავისებურებების გათვალისწინებით.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
ბინსვანგერის დაავადება

[მინი|ბინსვანგერის დაავადება. [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში. აღინიშნება ინფარქტის კერები პერივენტრიკულურ თეთრ ნივთიერებაში და ლაკუნური ინფარქტები ბაზალურ განგლიასა და თალამუსში.]]
**ბინსვანგერის დაავადება** (ასევე ცნობილი, როგორც **ქერქქვეშა არტერიოსკლეროზული ენცეფალოპათია** ან **მცირე** **სისხლძარღვოვანი დემენცია**) — დემენციის ტიპი, გამოწვეული თავის ტვინის თეთრი ნივთიერების დაზიანებით. ბინსვანგერის დაავადების დროს აღინიშნება პათოლოგიური კერები თეთრ ნივთიერებაში, მცირე ზომის არტერიების სკლეროზი, გასქელება, შევიწროება ან ოკლუზია და ლაკუნური ინფარქტები ბაზალური განგლიაში, თალამუსსა და ხიდში. ზუსტი გამომწევი მიზეზი უცნობია, თუმცა, რისკ-ფაქტორებია ქრონიკული, არაკონტროლირებადი არტერიული ჰიპერტენზია, დიაბეტი და გულ-სისხლძარღვთა სისტემის სხვა დაავადებები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Subcortical arteriosclerotic encephalopathy - Radiopaedia
* Văcăraș V, Cordoș AM, Rahovan I, Frunze S, Mureșanu DF. Binswanger's disease: Case presentation and differential diagnosis. Clin Case Rep. 2020 Oct 27;8(12):3450-3457. doi: 10.1002/ccr3.3459. PMID: 33363950; PMCID: PMC7752439

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები