open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პეტრე კობახიძე

**პეტრე (პიერ) კალისტრატეს ძე კობახიძე** (დ. 29 ივნისი, 1906, ზუგდიდი — გ. 17 აგვისტო, 1963, სოხუმი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი.

## ბიოგრაფია
1924 წელს დაამთავრა აკაკი ფაღავას სტუდია და ნიჭიერი ახალგაზრდა ჩარიცხეს რუსთაველის სახელობის თეატრში, რომელსაც კოტე მარჯანიშვილი ხელმძღვანელობდა. შემდეგ დიდმა რეჟისორმა თავის მიერ შექმნილ თეატრში მიიწვია და სიცოცხლის ბოლომდე ამ თეატრის წამყვანი მსახიობი იყო.

სცენაზე პიერ კობახიძემ შექმნა მრავალრიცხოვანი და მრავალფეროვანი გმირების გალერეა: ურიელი („ურიელი კოსტა“), ფერდინანდი („ვერაგობა და სიყვარული“), არმანი („მარგარიტა გოტიე“), პეტრუჩიო („ჭირვეული ცოლის მორჯულება“), პარატოვი („უმზითვო“), ანტონიუსი („ანტონიუს და კლეოპატრა“), ჩონტა („მოკვეთილი“), იცკა („იცკა რიჟინაშვილი“), ვაშაძე („მისი ვარსკვლავი“, სსრ კავშირის სახელმწიფო პრემია) და სხვები. ჭეშმარიტად ნიჭიერმა მსახიობმა შესძლო იმავე სცენააზე წარმატებით შეესრულებინა ურიელი დიდი უშანგი ჩხეიძის შემდეგ.

პიერ კობახიძე ნაყოფიერად მუშაობდა საქართველოს რადიოში. იყო პირველი სპორტული კომენტატორი; ძველი რადიოჩანაწერებიდან დღესაც თანამედროვედ ჟღერს მის მიერ შექმნილი როლები, ქართველ პოეტთა ნაწარმოებების მისეული, პიერისეული, განუმეორებელი შესრულება. პოეზიის სიყვარული მსახიობს ბავშვობიდან დაჰყვა. ქართულ პერიოდიკაში მრავლადაა გაფანტული მისი ლექსები   *პეტრე ხეთელის*   ფსევდონიმით. ხელოვანმა რეჟისურაშიც სცადა ძალა: დადგა გ. ქელბაქიანის „შესაფერი ჯილდო“, კ. კალაძის „ლალი“, მ. ჯაფარიძის „ბეღურა“ და სხვა. დაჯილდოვებული იყო ორი შრომის წითელი დროშის ორდენით, „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ფილმოგრაფია
*1926: „სამანიშვილის დედინაცვალი“  რეჟისორები კოტე მარჯანიშვილი, ზაქარია ბერიშვილი
## ნათამაშები როლები
### მარჯანიშვილის თეატრი
* კარლ გუცკოვის  „ურიელ  აკოსტა“   (ურიელი)
* ფრიდრიხ შილერის   „ვერაგობა და სიყვარული“    (ფერდინანდი)
*ალექსანდრე დიუმას „მარგარიტა გოტიე“    (არმანი )
* უილიამ შექსპირის „ჭირვეული ცოლის მორჯულება“   (პეტრუჩიო)
* ალექსანდრე ოსტროვსკის „უმზითვო“   (პარატოვი)
* უილიამ შექსპირი„ანტონიუს და კლეოპატრა“  (ანტონიუსი)
* ვაჟა-ფშაველას  „მოკვეთილი“   (ჩონტა)
*გერცელ ბააზოვის   „იცკა რიჟინაშვილი“  (იცკა)
* ილო მოსაშვილის „მისი ვარსკვლავი“ (ვაშაძე)

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
*1946: საქართველოს სახალხო არტისტი
*1952: სსრკ სახელმწიფო პრემია
* შრომის წითელი დროშის ორდენი (2 ორდენი)
*საპატიო ნიშნის ორდენი

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 223,  თბ., 1994
**გუგუშვილი, ვ.* პიერ კობახიძე, თბილისი, 1968

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
არწვანიკი

**არწვანიკი** () — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 150 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 567 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 28 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 20.02 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სიუნიქის პროვინციის სოფლები
ემირეიტსი (სტადიონი)

**ემირეიტსი**, ოფიციალურად **ემირეიტს-სტედიუმი** (), — საფეხბურთო სტადიონი ინგლისის დედაქალაქ ლონდონში. საფეხბურთო კლუბ არსენალის საშინაო არენა. იტევს 60 704 მაყურებელს და ამ მაჩვენებლით მეექვსე ყველაზე დიდი საფეხბურთო სტადიონია ინგლისში.

სტადიონის მშენებლობა 2004 წლის თებერვალში დაიწყო, მთავარი სპონსორი კი კომპანია „Emirates Airline“ იყო. არსენალის მატჩების გარდა, ემირეიტსი მასპინძლობს მუსიკალურ კონცერტებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ფოტოგალერეა

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო სტადიონები
კატეგორია:არსენალი ლონდონი
99 ფრანკი

**99 ფრანკი** () — ფრანგი მწერლის, ფრედერიკ ბეგბედერის რომანი. წიგნი გამოქვეყნდა საფრანგეთში 2000 წლის აგვისტოში „Grasset & Fasquelle-ს“ მიერ, სანამ ხელახლა გამოიცემოდა „14.99 ევროს“ და „6 ევროს“ სახელით. წიგნის თავდაპირველად გამოქვეყნებიდან ცოტა ხნის შემდეგ ბეგბედერი მისმა დამსაქმებლებმა გაათავისუფლეს სარეკლამო სააგენტოდან. 

2007 წელს წიგნის მიხედვით გადაიღეს ფილმი იმავე სახელწოდებით ჟან კუნინის რეჟისორობით.

## სიუჟეტი 
წიგნი მოგვითხრობს ოქტავის, წარმატებული სარეკლამო მენეჯერის, შესახებ, რომელსაც აქვს ყველაფერი, უამრავი ფული, ქალები და კოკაინი. ამის მიუხედავად, ის მაინც არ არის კმაყოფილი თავისი ცხოვრებით. ოქტავის ცხოვრებას საფუძვლიანად ორი რამ შეცვლის: რომანი სოფისთან, სააგენტოს ყველაზე ლამაზ თანამშრომელთან, და კრება გიგანტური რძის ნაწარმის კონცერნში „მადონი“, რომელიც სარეკლამო რგოლების შექმნითაა დაკავებული.

მისი სიცოცხლე მთავრდება მას შემდეგ, რაც იმედგაცრუებული რჩება ცხოვრებისგან და სამუშაოსგან.

## სქოლიო
კატეგორია:2000 წლის რომანები
კატეგორია:ფრანგული რომანები
რამიზ ალია

**რამიზ ალია** (; დ. 18 ოქტომბერი, 1925, შკოდერი, ალბანეთი — გ. 7 ოქტომბერი, 2011, ტირანა, ალბანეთი) — ალბანეთის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პრეზიდენტი 1991–1992 წლებში, 1985–1991 წლებში შრომის პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი.  

1985 წელს ენვერ ხოჯამ დანიშნა თავის მემკვიდრედ. 1991–1992 წლებში ალბანეთის პრეზიდენტია. 1992 წლიდან შინაპატიმრობაში იყო. 1994 წელს მიუსაჯეს 9 წლით თავისუფლების აღკვეთა, თუმცა 1995 წელს გაათავისუფლეს. 1996 წელს კვლავ გაასამართლეს კაცობრიობის წინაშე ჩადენილი დანაშაულისათვის. სალი ბერიშას წინააღმდეგ მოწყობილი ამბოხების დროს გაიქცა არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში. 

გარდაიცვალა 2011 წლის 7 ოქტომბერს ტირანაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Country Studies On-Line

კატეგორია:ალბანეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  18 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:ალბანეთის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
კეშელავა

საკუთარი სახელი **კეშელავა** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბონდო კეშელავა — პოეტი
* ვაჟა კეშელავა — ფილოსოფოსი
* ვარლამ კეშელავა — ფილოსოფოსი, პოლიტიკოსი
* ვლადიმერ კეშელავა — გრაფიკოსი
* იური კეშელავა — უშიშროების გენერალ-მაიორი
* პლატონ კეშელავა — მწერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
პროტოვარსკვლავი

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|[LH 95 - ვარსკვლავური ინკუბატორი მაგელანის დიდ ნისლეულში]]

**პროტოვარსკვლავი** — დიდი მასა, რომელიც წარმოიქმნება გიგანტურ მოლეკულურ ღრუბელში არსებული გაზის შეკუმშვით ვარსკვლავთშორის სივრცეში. პროტოვარსკვლავური ფაზა ვარსკვლავის წარმოქმნის ადრეული ეტაპია. ერთი მზის მასის ვარსკვლავისათვის ის დაახლოებით 10 მილიონი წელიწადი გრძელდება. ის იწყება მოლეკულურ ღრუბელში გაზრდილი სიმკვრივის ბირთვით და მთავრდება მთავარ მიმდევრობამდელი ვარსკვლავის წარმოქმნით (ან T Tauri ვარსკვლავი, თუ ორ მზის მასაზე მცირეა, ან ჰერბიგ Ae/Be ვარსკვლავი, თუ 2-8 მზის მასისაა), რომელიც შემდეგ ვითარდება მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავად.

## რესურსები ინტერნეტში
* Planet-Forming Disks Might Put Brakes On Stars (SpaceDaily) Jul 25, 2006
* Planets could put the brakes on young stars Lucy Sherriff (The Register) Thursday 27 July 2006 13:02 GMT
* Why Fast-Spinning Young Stars Don't Fly Apart (SPACE.com) 24 July 2006 03:10 pm ET

## სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავები
ფრანკო-მალაგასიური ომები

**ფრანკო-მალაგასიური ომები** ან **ფრანკო-ნოვას ომები** — წარმოადგენდა  1883–1896 წლებში საფრანგეთის მადაგასკარზე ორ შეჭრას. შედეგად იმერინის სამეფოს მონარქია დაემხო და მადაგასკარი გახდა საფრანგეთის კოლონია. ნოვა მალაგასის კულტურაში უმაღლესი სოციალური სტატუსის კლასს წარმოადგენს.

## პირველი ომი 
საფრანგეთი მადაგასკარში 1883 წელს შეიჭრა, რაც პირველი ექსპედიციის სახელითაა ცნობილი. დაპირისპირება 1886 წელს დასრულდა. მადაგასკარი იძულებული იყო საფრანგეთისთვის გადაეცა ანცირანანა და ყოველწლიულად 10 მილიონი ფრანკი გადაეხადა. ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება საფრანგეთს ასევე აძლევდა უფლებას ემართა მადაგასკარის საგარეო პოლიტიკა. 

## მეორე ომი 
იმერინის მეფე რაინილაიარივონი ხელშეკრულების პირობებს ბოლომდე არ ეთანხმებოდა. სიტუაცია მკვეთრად შეიცვალა, როდესაც 1890 წელს ბრიტანეთმა აღიარა მადაგასკარი საფრანგეთის პროტექტორატად. ბრიტანეთმა სამაგიეროდ მიიღო ზანზიბარზე სრული კონტროლი. რაინილაიარივონი ემზადებოდა კუნძულის დასაცავად, მან იარაღის შესაძენად ევროპაში წარმომადგენელი გაგზავნა. 

აქტიური დაპირისპირება დაიწყო 1894 წლის 12 დეკემბერს, როდესაც ფრანგმა მეზღვაურებმა ტუამასინა დაიკავეს. ფრანგული არმის დანაყოფი "მფრინავი კოლონა" გენერალ ჯეკ დუშესნის მეთაურობით გადმოსხდა მაჰაძანგაში და დაიძრა ანტანანარივუსკენ. მათ დედაქალაქამდე 1895 წლის სექტემბრის ბოლო კვირაში მიაღწიეს. დამცველები ქალაქის სამხრეთით მთავარი გზის გასწვრივ იყვნენ განლაგებული. ფრანგული ჯარი ჩრდილოეთიდან შემოერტყა ქალაქს და დაიწყო ცრუ შეტევა. მთავარმა ძალამ შეუტია აღმოსავლეთიდან. მათ დაიკავეს მაღლობი საიდანაც შეეძლოდ დაებომბათ ქალაქის სამთავრობო შენობები, მათ შორის დედოფლის სასახლეც. სამი ჭურვის გასროლის შემდეგ ნოვას ჯარი დანებდა. გენერალი დუშესნი ქალაქში 1 ოქტომბერს შევიდა, დედოფალმა რანავალუნა III–მ ხელი მოაწერა შეთანხმებას რითიც მადაგასკარი საფრანგეთის მთავრობის სრული პროტექტორატი გახდა. 1896 წელს იმერინას სამეფო გამოცხადდა საფრანგეთის პროტექტორატად. მისი პირველი ხელმძღვანელი იყო გენერალ-რეზიდენტი ლაროშე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Timeline (in French) accessed 8/25/2007 
*The Quarterly Review, Vol. 184, pgs. 246-269

## სქოლიო 
კატეგორია:მადაგასკარის ისტორია
კატეგორია:საფრანგეთის ომები
მიხეილ კვესელავა

**მიხეილ ალექსანდრეს ძე კვესელავა** (დ. 27 მაისი, 1913, თბილისი — გ. 6 დეკემბერი, 1981, იქვე) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, პროფესორი, საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
1936 წელს დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი და, როგორც წარჩინებული სამი ევროპული ენის მცოდნე სტუდენტი, ასპირანტურაში დატოვეს. აქედანვე იწყებს პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობას. მაგრამ სამამულო ომმა თავისი კორექტივები შეიტანა ახალგაზრდა მეცნიერის ცხოვრებაშიც. მ. კვესელავამ გაიარა ბრძოლის მძიმე და გრძელი გზა. მერე კი, როგორც კვალიფიციური გერმანისტი, თარჯიმნად მონაწილეობდა ნიურნბერგის პროცესში. შემდეგ ყოველივე ეს ასახა თავის ტრილოგიაში „ას ერგასის დღე“.

ომის შემდგომ მ. კვესელავამ განაგრძო საზოგადოებრივი, სამეცნიერო და პედაგოგიური მოღვაწეობა. სხვადასხვა დროს იყო კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ დირექტორი, უცხოეთის ქვეყნებთან კულტურული ურთიერთობის საზოგადოების თავმჯდომარე, უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის რექტორი, თეატრალური ინსტიტუტის რექტორი და სხვა. 1963 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია და მოიხსენიება იმ პროგრესულ მასწავლებელთა შორის, რომლებმაც ახალგაზრდობას თამამად „გაუღეს დასავლური კულტურის ერთ დროს დაგმანული კარი“.

მეცნიერის კალამს ეკუთვნის ფუნდამენტური მონოგრაფიები: „ადამ მიცკევიჩი“, „ბულგარული ლიტერატურა“, ორტომეული „ფაუსტური პარადიგმები“, „პოეტური ინტეგრალები“ და სხვა.

დაჯილდოვებული იყო ორი სამამულო ომის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის, „საპატიო ნიშნის“ ორდნებითა და  მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 218, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ნიკლას მოისანდერი

**ნიკლას მოისანდერი** (; დ. 29 სექტემბერი, 1985) — ფინელი ფეხბურთელი, ფინეთის ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ სამპდორიას წევრი. 2012 და 2013 წლებში დასახლედა ფინეთის საუკეთესო ფეხბურთელად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

კატეგორია:ფინელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩოჩოპეს რაიონი

**ჩოჩოპეს რაიონი** () — რაიონი  პერუში, ლამბაიეკეს რეგიონის ლამბაიეკეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 215 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 107 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 14 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 79,27 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:ლამბაიეკეს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:ლამბაიეკეს პროვინციის რაიონები
ალექსანდრა ფოცხვერაშვილი

**ალექსანდრა მელიტონის ასული კელენჯერიძე-ფოცხვერაშვილი** (დ. 6 მაისი, 1900, ქუთაისი — გ. 3 თებერვალი, 1986, თბილისი) — ქართველი ხალხური მუსიკის მოამაგე, რესპუბლიკის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. კომპოზიტორ კოტე ფოცხვერაშვილის მეუღლე.

## ბიოგრაფია
აღიზარდა მწერლისა და კრიტიკოსის მელიტონ კელენჯერიძის ოჯახში. დაამთავრა ქუთაისის ქალთა გიმნაზია. შემდეგ სწავლობდა თბილისის საოპერო სტუდიაში. 1921 წელს მოღვაწეობა დაიწყო როგორც მომღერალმა აკადემიურ გუნდში, რომლის დამააარსებელიდა სამხატვრო ხელმძღვანელი მისი მეუღლე იყო. 1933 წელს ალექსანდრა ფოცხვერაშვილმა ჩამოაყალიბა მეჩონგურეთა ქალთა ანსამბლი. მან კომპოზიტორ ი. დუნაევსკის თხოვნით მოსკოვის სახელმწიფო აკადემიურ გუნდში ჩამოაყალიბა მეჩონგურე ქალთა კოლექტივი. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა თვითმოქმედი ანსამბლები ბათუმში, ხაშურში, გორში და რესპუბლიკის სხვა ქალაქებში. დაჯილდოებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 212, თბ., 1994

კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 6 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ინტეფ II

**უაჰანხ ინტეფ II** (ასევე **ინიოტეფ II**, **ანტეფ II**) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთერთმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა პირველი გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 2112, ინტეფ II-მ დაახლოებით 50 წელი იმეფა, მისი მმართველობა დასრულდა ძვ.წ. 2063 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟი ინტეფ III ავიდა. მისი მეფობის დროს დედაქალაქად თებე იყო გამოცხადებული, ინტეფის მეფობის დროს ეგვიპტე რამდენიმე ნაწილად იყო გაყოფილი და ერთდროულად რამდენიმე დინასტია მართავდა ეგვიპტის სხვადასხვა ნაწილებს.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ინტეფ II (უაჰანხი)
* ინტეფ II, ეგვიპტის მეფე
* ინტეფ უაჰანხი (ინტეფ II)
* უაჰანხ ინტეფ II-ის სტელა
* მეფე ინტეფ II უაჰანხის სტელა
* ძველი ეგვიპტე, ინტეფ II უაჰანხი 
* უაჰანხ ინტეფ II, ეგვიპტის ფარაონი
* ეგვიპტე: მეფეები და ფარაონები: ინტეფ II

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მეთერთმეტე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 2063
მენტუჰოტეპ II

**ნებჰეპეტრა მენტუჰოტეპ II** — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთერთმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა შუა სამეფოს პერიოდში. მენტუჰოტეპ II-ის მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 2061 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 2010 წელს, მენტუჰოტეპმა დაახლოებით 51 წელი იმეფა. მენტუჰოტეპმა მმართველობის ოცდამეცხრამეტე წელს ეგვიპტე კვლავ გააერთიანა, რითაც ეგვიპტეში პირველი გარდამავალი პერიოდი დასრულდა და დაიწყო შუა სამეფოს პერიოდი, იგი მიჩნეულია შუა სამეფოს პერიოდის პირველ ფარაონად (მეფედ).
## რესურსები ინტერნეტში 
* მენტუჰოტეპ II (ისტორია)
* მენტუჰოტეპ II, ეგვიპტის მეფე
* ნებჰეპეტრა მენტუჰოტეპ II-ის რელიეფი
* ნებჰეპეტრა მენტუჰოტეპი (მენტუჰოტეპ II)
* მენტუჰოტეპ II-ის განსასვენებლის კომპლექსი
* ეგვიპტე: მენტუჰოტეპ II, შუა სამეფოს პირველი ფარაონი

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მეთერთმეტე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 1995
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
მენტუჰოტეპ IV

**ნებტაუირა მენტუჰოტეპ IV** — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთერთმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა შუა სამეფოს პერიოდში. სავარაუდოდ მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1998 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1991 წელს, იმეფა დაახლოებით 7 წელი.
## რესურსები ინტერნეტში 
* მენტუჰოტეპ IV (ისტორია)
* მენტუჰოტეპ IV ნებტაუირა
* მენტუჰოტეპ IV (ნებტაუირა)
* მენტუჰოტეპ IV, ეგვიპტის მეფე
* მენტუჰოტეპ IV, XI დინასტიის უკანასკნელი ფარაონი

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მეთერთმეტე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 1991
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
პლატონ კეშელავა

**პლატონ გიორგის ძე კეშელავა** (დ. 1893, ერკეთი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 18 სექტემბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი მწერალი, კრიტიკოსი, პუბლიცისტი.

## ბიოგრაფია
კეშელავას მამა იყო ნოვოროსიისკის ცემენტის ქარხნის მუშა, ხოლო დედა — დიასახლისი. ჰყავდა 7 დედმამიშვილი, თავად მეშვიდე შვილი იყო. პირველდაწყებითი განათლება სოფლის ორკლასიან სასწავლებელში მიიღო. 1907 წელს კეშელავას მამამ საწარმოო ტრავმა მიიღო, შრომის უნარი დაჰკარგა და სოფელს დაუბრუნდა. პლატონს სწავლის ფინანსური საშუალება არ ჰქონდა, ამიტომ განსაკუთრებული მონდომებით მეცადინეობდა სახლში. 1912 წელს ჩააბარა ქუთაისის სამასწავლებლო სემინარიაში და სტიპენდია მიიღო. სანაცვლოდ მას იქ უნდა ემუშავა სწავლის დასრუების შემდეგ, სადაც გაამწესებდნენ. სემინარია დაასრულა 1916 წელს და შევიდა ყაზანის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. იქ მალე მიაგნეს და სამხედრო სასწავლებელში გადაიყვანეს იუნკრად. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შედეგად გათავისუფლდა სამხედრო სასწავლებლისგან პრაპორშჩიკის ჩინით. გაამწესეს სათადარიგო პოლკში სიმბირსკში. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ აირჩიეს სამაზრო და საოლქო საბჭოებში. 1918 წელს შეიტყო მამისა და ორი ძმის გარდაცვალების შესახებ და საქართველოში დაბრუნდა. ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტის ენისა და ლიტერატურის განყოფილებაზე. პარალელურად ივანე ჯავახიშვილის დახმარებით დაიწყო მასწავლებლობა მეექვსე სამოქალაქო სკოლაში, სადაც ასწავლიდა ლიტერატურასა და ისტორიას. იყო სტუდენტთა ჟურნალ „მომავლის“ პასუხისმგებელი მდივანი. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე ჯარში, ქალაქის საბჭოში, ხელოვნების სასახლეში. 1928-1939 წლებში იყო მწერალთა სასახლის დირექტორი. 1943-1947 წლებში. ხელმძღვანელობდა ყვარელში ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმს. მუზეუმი შეავსო მრავალი ექსპონატით და აქცია ის რესპუბლიკის ერთ-ერთ საუკეთესო კულტურულ-საგანმანათლებლო კერად.

ამასთანავე ეწეოდა კვლევით მუშაობასაც. ავტორია ნაშრომებისა: „ილია ჭავჭავაძის გენეალოგია“, „ილია ჭავჭავაძე გოგოლის მსოფლიო მნიშვნელობაზე“, „ილია ჭავჭავაძე სახელმწიფო საბჭოს წევრი 1906-0907 წლებში“, „ილია ჭავჭავაძე და არტურ ლაისტი“, „ილია შრომის შესახებ“, „ილია და ქართული თეატრი“ და სხვა. აღსანიშნავია მისი ნაშრომები: ი. ტურგენევზე, ლ. არდაზიანზე, არსენას ლექსზე, ვაჟა-ფშაველაზე და სხვა. იგი იყო კ. მარჯანიშვილის მემუარების რედაქტორი და მოლიერის პიესების თარგმანებს კრებულის წინასიტყვაობისა და შენიშვნების ავტორი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
*
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 214, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
პ
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
აჰმედ ზოგუ

**აჰმედ ზოგუ** (; დ. 8 ოქტომბერი, 1895 — გ. 9 აპრილი 1961) — ალბანეთის პრეზიდენტი 1925–1928 და პირველი მეფე 1928–1939 წლებში. 1922–1924  წლებში  და 1925 წელს ალბანეთის სამთავროს პრემიერ-მინისტრი.

დაიბადა 1895 წელს ალბანეთში. 1922 წლიდან ალბანეთის სამთავროს პრემიერ-მინისტრია. 1925 წლის იანვრის ბოლოდან პრეზიდენტის რანგში მართავს ქვეყანას, 1928 წლის 1 სექტემბრიდან კი თავი გამოაცხადა მონარქად და ეწოდა ზოგუ I. 1939 წელს იტალიის მიერ ალბანეთის ოკუპაციის შემდეგ გაიქცა საბერძნეთში, საიდანაც ლონდონში გადავიდა, ხოლო პრემიერ-მინისტრად დაინიშნა მისი პირადი მტერი შევქეთ ბერლაჯი. 

ცხოვრების უკანასკნელი წლები ცხოვრობდა პარიზში, წერდა დეტექტიურ რომანებს და მემუარებს. გარდაიცვალა პარიზში 1961 წელს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Albanian Royal Court Official Site
* Maison Royale d'Albanie – Site officiel en français
* Histoire de l'Albanie et de sa Maison Royale 1443-2007
* Court of King Zog Research Society 
* L'Albanie et le sauvetage des Juifs

კატეგორია:ალბანეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ალბანეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დამხობილი მონარქები
კატეგორია:დაბადებული  8 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
ჭაკატენი

**ჭაკატენი** () — სოფელი სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 050 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 142 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 10 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 14.25 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სიუნიქის პროვინციის სოფლები
მონსონი

**მონსონი** ( ) — პატარა ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ავტონომიური რეგიონის, არაგონის უესკის პროვინციაში. მოსახლეობა  17 176  ადამიანი (2014). ფართობი 155,01 კმ². 

## დაძმობილებული ქალაქები 
* მურე, საფრანგეთი, 1965
* ბარსელონა, ესპანეთი, 1969

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური გვერდი

## სქოლიო
კატეგორია:უესკის ქალაქები
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
კალანგოს რაიონი

**კალანგოს რაიონი** () — რაიონი პერუში, ლიმის რეგიონის  კანიეტეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 305 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა  2 559 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 4,8 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 530,89 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:ლიმის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:კანიეტეს პროვინციის რაიონები
გიორგი კაჭახიძე

**გიორგი ვარლამის ძე კაჭახიძე** (დ. 3 თებერვალი, 1907, დიდი ჯიხაიში, ახლანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 დეკემბერი, 1979, თბილისი) — ქართველი პოეტი, საბავშვო მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. 

## ბიოგრაფია
საშუალო განათლება მშობლიურ სოფელში მიიღო. იმავე წელს სწავლა გააგრძელა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც 1930 წელს დაამთავრა.

სტუდენტობიდანვე დაუკავშირდა გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის“ გარშემო არსებულ ლიტერატურულ წრეს, აქვე გამოქვეყნდა მისი პირველი ლექსებიც. საზოგადოების ყურადღება მიიქცია ნიჭიერი ლიტერატორის პირველმა წიგნებმა; განსაკუთრებით აღსანიშნავია ვრცელი პოეტური ნაწარმოები „ის უბანი და ის კარმიდამო“, რომელიც მწერლის ნახევარსაუკუნოვანი თავდადებული შემოქმედებითი შრომის შედეგს წარმოადგენს.

განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს მისი როგორც საბავშვო მწერლისა და ჟურნალების „ოქტომბრელისა“ და „პიონერის“ რედაქტორის ღვაწლი. მან არა ერთი პოეტური კრებულით გაამდიდრა ჩვენი საბავშვო ლიტერატურა: „ალუბლები ჰყვავიან“, „სწავლასა და სიხარულში“, „მალხაზებისათვის არც მიმღერია“ და სხვა. გიორგი კაჭახიძეს ეკუთვნის დიდი სიყვარულით დაწერილი მონოგრაფია შიო მღვიმელზე. პოეტს მინიჭებული ჰქონდა იაკობ გოგებაშვილის მედალი; დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 210, თბ., 1994

კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გიორგი
ნიკოლოზ კახიანი

**ნიკოლოზ საულის ძე კახიანი** (დ. 11 ივლისი, 1883, სოფ. როკითი, ახლანდელი ბაღდათის მუნიციპალიტეტი — გ. 15 თებერვალი, 1928, თბილისი) — ქართველი ქირურგი, საქართველოში მეცნიერული და კლინიკური ქირურგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, პროფესორი.

## ბიოგრაფია
1896 წელს ბიძამ, გიორგი კახიანმა ყმაწვილი ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში მიაბარა, ხოლო 1902 წელს გადაიყვანა ვლადიკავკაზის კლასიკური გიმნაზიის მეექვსე კლასში. მისი კლასელი იყო მომავალში ცნობილი რეჟისორი ევგენი ვახტანგოვი. ვლადიკავკაზსში ნიკოლოზი „ქართველთა შორის წერა-კითხვის საზოგადოების“ წევრი გახდა და ქართველ მოსწავლეებს ამეცადინებდა რუსულ ენასა და მათემატიკაში. აქვე ბიძის გავლენით გადაწყვიტა გამხდარიყო ექიმი და 1904 წელს გაემგზავრა ოდესაში, სადაც ჩაირიცხა უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტზე.

ნიკოლოზ კახიანმა 1910 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და ოთხი წელი იმუშავა იქვე ანატომიის კათედრაზე. ამ მოკლე ხანში იგი რამდენიმეჯერ მიავლინეს კაიროში ბალზამირების ეგვიპტური წესის შესასწავლად. ახალგაზრდა მეცნიერი ერთხანს მუშაობდა ეკატერინოსლავის უნივერსიტეტში ანატომიის კათედრის გამგედ, ხოლო 1919 წელს გადმოვიდა თბილისის ახლად დაარსებულ უნივერსიტეტში ტოპოგრაფიული ანატომიისა და ოპერატიული ქირურგიის კათედრის გამგედ, ხოლო 1921 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე განაგებდა სამკურნალო ფაკულტეტის ქირურგიული პათოლოგიის კათედრასა და პროპედევტიკის კლინიკას. თუმცა კლინიკა იმ დროს მინიმალური ინვენტარიტაც არ იყო აღჭურვილი, კოლექტივმა ნ, კახიანის თაოსნობით სერიოზული მუშაობა გაშალა. მან თბილისში გააკეთა და შემდეგ საქართველოში დანერგა კუჭის რეზექცია წყლულოვანი დაავადების დროს, ტვინის დანამატის ამოკვეთის, თირკმლის და თირკმლისზედა ჯირკვლის რეზექციის, ტუბერკულოზით დაზიანებული თირკმლის სისხლის ძარღვების გადაკვანძის, თავის ქალის ტრეპანაციის, გულის ჭრილობების გაკერვისა და სხვა ურთულესი ოპერაციები. ნ. კახიანის კალამს ეკუთვნის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი და სახელმძღვანელო. იგი ნიადა ზრუნავდა ქართული სამედიცინო ტერმინოლოგიის შექმნისა და სრულყოფისათვის.

აღსანიშნავია, რომ მეცნიერმა დიდი ენერგია შეალი ჩვენში სოფლად მკურნალობის დრომოჭმული მეთოდების ნაცვლად ახალი მეცნიერული მკურნალობის მეთოდების დანერგვას.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ.  211,  თბ., 1994

კატეგორია:დაბადებული 11 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1928
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
ნ
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ალბანეთის დემოკრატიული პარტია

**ალბანეთის დემოკრატიული პარტია** (, PD) — მემარჯვენე პოლიტიკური პარტია ალბანეთში. 1990 წლიდან არის ერთ-ერთი ალბანეთის პოლიტიკურ არენაზე მყოფი ორი ძირითადი პარტიიდან. პარტიის პოზიცია ძლიერია ჩრდილოეთ ალბანეთში. 

დემოკრატიულმა პარტიამ უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა ალბანეთში კომუნისტური რეჟიმის დამხობაში. პარტია ხელისუფლებაში იყო 1992-1997 წლებში, სალი ბერიშასა და ალექსანდერ მეკსის ხელმღვანელობით. 1997 წელს დემოკრატიული პარტიის მთავრობა გადადგა განვითარებული სამოქალაქო ომის ფონზე. მთავრობის ფორმირება მოახდინა პარტიის უშუალო კონკურენტმა სოციალისტურმა პარტიამ. 2009 წლიდან პარტია კოალიციურ მთავრობაშია. 2013 წლიდან კი კვლავ ოპოზიციაშია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებსაიტი 

კატეგორია:ალბანეთის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1990 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
რაჰოტეპი

**რაჰოტეპი** — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეჩვიდმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1580 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1576 წელს, იმეფა დაახლოებით 4 წელი. კიმ რაიჰოლტი და დერელ ბეიკერი თვლიდნენ, რომ რაჰოტეპი მეჩვიდმეტე დინასტიის დამაარსებელი და მისი პირველი ფარაონი იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* XVII დინასტიის ფარაონები
* ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტიის ფარაონები
სობეკემსაფ I

**სობეკემსაფ I** — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეჩვიდმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო სობეკემსაფის მმართველობა და როდის დასრულდა, ან რამდენ წელს იმეფა. მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟი სობეკემსაფ II ავიდა.
## რესურსები ინტერნეტში 
* XVII დინასტიის ფარაონები
* ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტიის ფარაონები
ინტეფ V

**სეხემრე-ვეპმაატ ინტეფი** (ასევე **ინტეფ V**, **ინტეფ VI**) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეჩვიდმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო დაახლოებით ძვ.წ. 1573 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1571 წელს, სავარაუდოდ იმეფა 2 წელი. ინტეფი სამეფო ტახტზე მამის სობეკემსაფ II-ის შემდეგ ავიდა, მოგვიანებით კი ინტეფი სამეფო ტახტზე უმცროსმა ძმამ ნუბხეპერე ინტეფიმ ჩაანაცვლა.
## რესურსები ინტერნეტში 
* XVII დინასტიის ფარაონები
* ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტიის ფარაონები
ლევონ ტერ-პეტროსიანი

**ლევონ ტერ-პეტროსიანი** (; დ. 9 იანვარი 1945, ალეპო) — სომხეთის პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე. ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი 1991-1998 წლებში.

დაიბადა სირიის ქალაქ ალეპოში. მამამისი აკოფ ტერ-პეტროსიანი სირიისა და ლიბანის კომუნისტური პარტიების ერთ-ერთი დამაარსებელია. 1946 წელს ოჯახი გადასახლდა სომხეთის სსრ-ში. 1963 წელს შევიდა და 1968 წელს დაამთავრა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1989 წელს აირჩიეს სომხეთის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად, ხოლო 1990 წელს უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარედ.

1991 წლის 16 ოქტომბერს აირჩიეს დამოუკიდებელი სომხეთის პირველ პრეზიდენტად. მას მხარი დაუჭირა ამომრჩეველთა 83,4 %-მა. 1996 წელს მეორე ვადით აირჩიეს პრეზიდენტად და მიიღო ხმების 51,75 %. პრეზიდენტის თანამდებობიდან გადადგა 1998 წლის თებერვალში. გადაგდომის მიზეზი იყო  განხეთქილება სომხეთის მთავრობაში. მაშინდელმა პრემიერ-მინისტრმა რობერტ ქოჩარიანმა, თავდაცვის მინისტრმა ვაზგენ სარქისიანმა და შინაგან საქმეთა და ეროვნული უსაფრთხოების მინისტრმა სერჟ სარქისიანმა მხარი არ დაუჭირეს მის გეგმას მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის დარეგულირების შესახებ, რომელიც ითვალისწინებდა კონფლიქტის ზონის დემილიტარიზაციას და აზერბაიჯანელების დაბრუნებას მთელ რიგ დასახლებულ პუნქტებში.

გადადგომის შემდეგ მუშაობდა მატენადარანში. მონაწილეობდა 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში და გავიდა მეორე ადგილზე ხმების 21,50  %-ით. 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მისმა პარტიამ მიიღო 7 მანდატი, თუმცა მან უარი განაცხადა დეპუტატობაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official Levon for President 2008 campaign website 
* Левон Тер-Петросян: нужно демонтировать криминальную структуру власти. Интервью. Коммерсант, 6 декабря 2007 г.
* ბიოგრაფია

კატეგორია:სომხეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გრიგოლ კილაძე

**გრიგოლ ბართლომეს ძე კილაძე** (დ. 25 ოქტომბერი, 1902, ბათუმი — გ. 3 აპრილი, 1962, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, დირიჟორი, პროფესორი, საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1941).

## ბიოგრაფია
საშუალო განათლება მიიღო თბილისის ქართულ გიმნაზიაში, სადაც ანდრია ყარაშვილის ხელმძღვანელობით დაეუფლა ვიოლინოზე დაკვრის ხელოვნებას. მისი შემოქმედებითი გზა დაიწყო 1922 წელს, როცა დაარსდა „ახალგაზრდა ქართველ მუსიკოსთა საზოგადოება“, რომლის ერთ-ერთი ორგანიზატორი თვითონ იყო. ამავე პერიოდში (1925 წ.) ახალგაზრდა კომპოზიტორმა შექმნა თავისი პირველი სიმფონია „ქართული სუიტა“.

1931 წელს გრიგოლ კილაძემ დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია და შეუდგა პედაგოგობას, 1941 წლიდან პროფესორია. პარალელურად მუშაობს რუსთაველის თეატრში — განაგებს მუსიკალურ ნაწილს. სხვადასხვა დროს იყო კონსერვატორიის დირექტორი, აგრეთვე ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორი, საქართველოს სსრ კომპოზიტორთა კავშირის თავმჯდომარე და სხვა.

კომპოზიტორის კალამს ეკუთვნის სიმფონიური პოემა „განდეგილი“ (1941 წელს მიენიჭა სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია), ორი სიმფონია, ოპერები: „ბახტრიონი“, „ლადო კეცხოველი“, ბალეტი „სინათლე“, რომლისთვისაც მისი ავტორი მეორედ გახდა სსრ კავშირის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. გრ. კილაძე ცნობილია, აგრეთვე, როგორც შესანიშნავი დირიჟორი. წლების მანძილზე იყო საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრისა და კონსერვატორიის საოპერო სტუდიის მთავარი დირიჟორი. მას ეკუთვნის მუსიკა კინოფილმისათვის: „არსენა“, „ფრთოსანი მღებავი“, „უკანასკნელი მასკარადი“ და სხვა.

დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 219, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი დირიჟორები
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
Lighthouse

***Lighthouse*** — ქართული როკ-ჯგუფ LOUDspeakersის პირველი სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2015 წელს, ლეიბლისგან დამოუკიდებლად.

ალბომში შედის როგორც ჯგუფის რამდენიმეწლიანი ისტორიის მანძილზე შექმნილი სიმღერები, რომელებიც საზოგადოებისთვის კარგად არის ცნობილი, ისე ახალი სიმღერები.

## სიმღერების სია
## სქოლიო
კატეგორია:2015 წლის ალბომები
არარატის ვაკე

**არარატის ვაკე** (), ცნობილია აგრეთვე, როგორც **იღდირის ვაკე** () — ვაკე სომხეთის მთიანეთის ტერიტორიაზე, რომელიც თავის მხრივ სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთის ნაწილს წარმოადგენს. ჩრდილოეთიდან არარატის ვაკეს საზღვრავს არაგაწის მთა, ხოლო სამხრეთიდან არარატის მთა. მდინარე არაქსი ვაკეს ჰყოფს ორ ნაწილად: ჩრდილოეთი უდიდესი ნაწილი მიეკუთვნება სომხეთს, ხოლო სამხრეთი მცირე ნაწილი — თურქეთს. ვაკე მდებარეობს ზღვის დონიდან 850–1000 მეტრ სიმაღლეზე. სიგრძე 90 კმ. 

## ეტიმოლოგია
შუა საუკუნეების სომეხი ისტორიკოსი მოვსეს ხორენაცი თავის „სომხეთის ისტორიაში“ აღნიშნავს, რომ ამ ადგილს „არარატის ვაკე“ ამასიას შვილთაშვილის, სომხეთის ლეგენდარული მეფის არა მშვენიერის სახელიდან გამომდინარე ეწოდა.

## კლიმატი 
ჰავა მკვეთრად კონტინენტურია, ცხელი ზაფხულით. იანვრის საშუალო ტემპერატურა — 1°C-დან — 6°C-მდეა, ივლისის — 25–26°C. ნალექები 250–300 მმ წელიწადში. ჭეშმარიტი მზის ხანგრძლივობის თვალსაზრისით, არარატის ვაკე შეიძლება შედარდეს შუა აზიის სუბტროპიკულ ზონებთან. თბილ პერიოდში, ჭეშმარიტი მზის ხანგრძლივობა რესპუბლიკაში, მისი წლიური ხანგრძლივობის 82–87%-ს შეადგენს.

## ლანდშაფტი 
ლანდშაფტი ნახევარუდაბნოს ტიპისაა. ჭარბობს ჰუმუსით ღარიბი ნაცრისფერი, მურა, ზოგან ბიცობი ნიადაგი. სარწყავი მიწათმოქმედების მნიშვნელოვანი რ-ნი (ვაზი და სხვა კულტურები). მინდვრები ირწყვება მდინარე არაქსისა და მისი მარცხენა შენაკადების — სევჯურის, ქასაღის, რაზდანისა და სხვა შენაკადების წყლებით. მცენარეულობა საკმაოდ ღარიბია, რომელთა შორის დომინირებს მლაშობი ნახევრად უდაბნოს მცენარეულობა.

## მდინარეები
არარატის ვაკე ზედაპირული წყლებით საკმაოდ ღარიბია. მეწამორის გარდა, არაქსი და მისი შენაკადები (ქასაღი, რაზდანი, აზატი, ვედი) — ტრანზიტული მდინარეებია. გაზაფხულის ბოლოს და ზაფხულის დასაწყისში, ადიდებისას, ხშირად იცვლიან კალაპოტს (განსაკუთრებით არაქსი). ხშირია ღვარცოფი (მასტარა, ჩორასუ, გეტარი). ზაფხულის პერიოდში მდინარეების ნაწილი საერთოდ შრება.

## გალერეა
დან, სომხეთი.]]
.]]

Ararat Khor Virap.JPG|არარატისა და არარატის ვაკის ხედი ხორ-ვირაპის მონასტრიდან
Khor Virap.jpg|არარატის ვაკე ხორ-ვირაპისა და არარატის ფონზე
Bashindzhagian ararat.jpg|არარატის ხედი არარატის ვაკიდან. 
File:Ararat Valley Landcover ENG.jpg|მიწათსარგებლობის რუკა
Metsamor from plane IMAG2835.jpg|არარატის ვაკის აერო ხედი მეწამორისა და არმავირის გარშემო
Salt Desert Yeraskhahun.jpg|მარილიანი უდაბნო არარატის ვაკეზე, ერასხაჰუნთან
Iğdır Ovası.jpg|არარატის ვაკის ხედი 
Kayısı fidanı mısır ve ağrı dağı - panoramio.jpg|არარატის ხედი არარატის ვაკიდან
Iğdır ovası ve sıra dağlar - panoramio.jpg|არარატის ვაკე მთიანი ქედის ფონზე
Ararat frog 0001.jpg|ნისლი არარატის ვაკის თავზე
Ararat-brume.jpg|არარატის ვაკე არარატის ფონზე
File:Aras River, Turkey-Armenia-Iran Border Region.JPG|სატელიტიდან გადაღებული ფოტო

## იხილეთ აგრეთვე
* სომხეთის გეოგრაფია
* სომხეთის წყლის რესურსები

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის დაბლობები
არსენ ჯულფალაკიანი

{{ინფოდაფა სპორტსმენი
| თავისფერი    = 
| სახელი           = არსენ ჯულფალკიანი
| სურათი          =
| სურათისზომა      = 
| წარწერა        = 
| დაბადების სახელი      = 
| სრული სახელი       = 
| მეტსახელი       = 
| ეროვნება    = სომეხი
| დაბადების თარიღი      = 8 მაისი, 1987
| დაბადების ადგილი     = 
| გარდაცვალების თარიღი      = 
| გარდაცვალების ადგილი     = 
| სიმაღლე         = 170
| წონა         = 74
| საიტი        = 
| ქვეყანა        = 
| სპორტი          = ჭიდაობა
| სახეობა          = ბერძნულ-რომაული
| კლუბი           = 
| გუნდი           = 
| მწვრთნელი          = 
| მედლისთარგები = 

|}
}}
**არსენ ჯულფალკიანი** (; დ. 8 მაისი, 1987, ლენინაკანი) — სომეხი მოჭიდავე (ბერძნულ-რომაული სტილი). მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი, ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის პრიზიორი.

დაიბადა სომხეთის სსრ-ის ქალაქ ლენინაკანში (ამჟამად გიუმრი). მისი მამა ლევონ ჯულფალკიანი ასევე განთქმული მოჭიდავე იყო, რომელსაც 1980-იან წლებში მოგებული აქვს ოლიმპიადა და მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონატები. მამის გავლენით არსენმა ჭიდაობა 11 წლის ასაკში დაიწყო. დამთავრებული აქვს ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი. 

2008 წელს მონაწილეობა მიიღო პეკინის ოლიმპიურ თამაშებში, თუმცა მეორე წრეში დამარცხდა. 2009 წელს პირველ დიდ წარმატებას მიაღწია, — ვილნიუსში გახდა ევროპის ჩემპიონი. 2012 წელს წარმატებული აღმოჩნდა მისი გამოსვლა ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებზე, სადაც ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 2014 წელს ტაშკენტში გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*არსენ ჯულფალკიანი . Sports-Reference.com

კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი 
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:სომეხი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ისააკ კისე თელინი

**ისააკ კისე თელინი** (; დ. 24 ივნისი, 1992, ერებრე) — შვედი ფეხბურთელი, ფრანგული „ბორდოსა“ და შვედეთის საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი. მონაწილეობა მიიღო ევრო 2012-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Bordeaux profile 
* SvFF profile

კატეგორია:შვედი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული  24 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანდრეი იარმოლენკო

**ანდრეი იარმოლენკო** (; დ. 23 ოქტომბერი, 1989, სანქტ-პეტერბურგი) — უკრაინელი ფეხბურთელი, გერმნულ საფეხბურთო კლუბ „ბორუსია დორტმუნდის“ და უკრაინის საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი. მონაწილეობა მიიღო ევრო 2012-სა და ევრო 2016-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*პროფილი დინამო კიევის საიტზე
*პროფილი Guardian-ზე
*Profile at UEFA Euro 2012

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:უკრაინელი ფეხბურთელები
კატეგორია:კიევის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:დესნა ჩერნიჰივის ფეხბურთელები
კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო პრემიერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:დორტმუნდის ბორუსიას ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოლექსანდრია (კიროვოჰრადის ოლქი)

**ოლექსანდრია** () — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს კიროვოჰრადის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 82636 კაცს შეადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:კიროვოჰრადის ოლქის ქალაქები
კრისტიან კარემბუ

**კრისტიან კარემბუ** ( დ. 3 დეკემბერი, 1970, ლიფუ) — ფრანგი ფეხბურთელი, საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი ნახევარმცველი. ნაკრებთან ერთად მოგებული აქვს მსოფლიოს (1998) და ევროპის (2000) ჩემპიონატები.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## რესურსები ინტერნეტში 
* Foto von Christian Karembeu
* Christian Karembeu in der Datenbank von Weltfussball.de

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბასტიას ფეხბურთელები
კატეგორია:ნანტის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მიდლზბროს ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:სამპდორიას ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:საბერძნეთის სუპერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:შვეიცარიის სუპერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:საფრანგეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:ფიფა-ს კონფედერაციების თასის მფლობელი ფეხბურთელები
კატეგორია:1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2001 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დავით კაპანაძე

**დავით გიორგის ძე კაპანაძე** (დ. 15 აპრილი, 1898, თბილისი — გ. 7 მარტი, 1971, იქვე) — ქართველი მეცნიერი, ნუმიზმატი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა გორის კლასიკური გიმნაზია. აქვე ჩაენერგა ისტორიის სიყვარული, დაიწყო ძველი ნივთების, განსაკუთრებით ფულების შეგროვება. ბავშვობის ეს გატაცება დ. კაპანაძემ ცხოვრებისეულ საქმედ აქცია და ნუმიზმატიკის დარგში გახდა ავტორიტეტული სპეციალისტი.

1937 წელს დ. კაპანაძე, როგორც უკვე გამოცდილი ნუმიზმატი, მიიწვიეს დმანისის, გეგუთის, მცხეთის გუდარეხის და ბიჭვინთის ექსპედიციებში. 1939 წლიდან მუშაობას იწყებს საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ნუმიზმატიკის კაბინეტში, 1959 წლიდან კი განაგებს ამავე განყოფილებას, რომელიც მეცნიერმა გაამდიდრა უსასყიდლოდ გადაცემული საკუთარი კოლექციით.

1950 წელს დ. კაპანაძემ გამოაქვეყნა თავისი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაშრომი „ქართული ნუმიზმატიკა“, რომელშიც განხილულია ქართული ფულის 2500-წლოვანი ისტორია. 1955 წელს იგი შევსებული და გადამუშავებული სახით გამოიცა მოსკოვში.

დ. კაპანაძეს არ ჰქონდა მიღებული უმაღლესი განათლება, მაგრამ საქმის სიყვარულმა და რუდუნებამ მაღალპროფესიონალ ავტორიტეტად აქცია. მას ნება დართეს 1948 წელს დაეცვა საკანდიდატო, ხოლო 1957 წელს სადოქტორო დიერტაციები. მის კალამს ეკუთვნის 70-მდე მეცნიერული ნაშრომი.

წლების მანძილზე დ. კაპანაძე ლექციების კურსს კითხულობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1968 წელს ღვაწლმოსილ პროფესორს მიენიჭა საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდება. დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 206,  თბ., 1994
## რესურსებიინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი ნუმიზმატები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
დ
პავლე კანდელაკი

**პავლე მამანტის ძე კანდელაკი** (დ. 29 იანვარი, 1900, დაბა აბაშა — გ. 18 აგვისტო, 1968, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, ხელოვნების და კულტურის მოღვაწე, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია, აქვე ეზიარა სასცენო ხელოვნებას. 1920 წელს ჩაირიცხა თბილისის უნივერსიტეტის აგრონომიულ ფაკულტეტზე, 1922 წელს გადადის აკაკი ფაღავას დრამატულ სტუდიაში, რომლის დამთავრების შემდეგ 1924–1930 წლებში რუსთაველის თეატრის მსახიობია. ამავე დროს ვოკალური ხელოვნებას ეუფლება ოლღა ბახუტაშვილ-შულგინას ხელმძღვანელობით თბილისის კონსერვატორიაში მონაწილეობს დრამატულ და საოპერო სპექტაკლებში. ბრუნდება უნივერსიტეტში და 1931 წელს ამთავრებს იურიდიულ ფაკულტეტს.

1930 წელს პავლე კანდელაკი ადმინისტრაციულ სამუშაოზეა. საქფილეგთის დირექტორი, ხელოვნების სამმართველოს უფროსის მოადგილე, კულტსაგანამანათლებლო დაწესებულებათა საქმეთა კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე. 1951–1952 წლებში პარალელურად ასრულებდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორის მოვალეობას. შემდეგ რუსთაველის თეატრის, ხოლო 1956 წლიდან გრიბოედოვის თეატრის დირექტორია. ამ პერიოდში პ. კანდელაკი საქართველოს კინემატოგრაფიის, შემდეგ კულტურის მინისტრის მოადგილეცაა.

1962 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო კ. მაქსის სახელობის საჯარო ბიბლიოთეკის დირექტორი (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა) დირექტორი. დაჯილდოებული იყო „შრომის წითელი დროშის“, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ფილმოგრაფია
* 1961: „ენგურის ნაპირებზე“ რეჟ. დავით რონდელი
## ნათამაშები როლები
### რუსთაველის თეატრი
### ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* საპატიო ნიშნის ორდენი
*  შრომის წითელი დროშის ორდენი
* საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 205, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
*  
  

კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია: შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკის დირექტორები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
სენუსერტ II

**ხაკეპერა სენუსერტ II** (ასევე **სესოსტრისი**) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთორმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა შუა სამეფოს პერიოდში. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1897 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1878 წელს, მან დაახლოებით 19 წელი იმეფა. მისი პირამიდა ელ-ლაჰუნიშია აშენებული. შთამომავლისაგან განსხვავებით სენუსერტ II-ს ნომარქებთან და ეგვიპტის პროვინციების მმართველებთან კარგი ურთიერთობა ჰქონდა, აღსანიშნავია, რომ ისინი სიმდიდრით ფარაონსაც კი უტოლდებოდნენ. მისი გარდაცვალების შემდეგ სამეფო ტახტზე მისი ვაჟი სენუსერტ III ავიდა.
## რესურსები ინტერნეტში 
* სენუსერტ II, ეგვიპტის ფარაონი
* სენუსერტ II ხაკეპერა (სესოსტრის II)
* ძველი ეგვიპტე, სენუსერტ II ხაკეპერა 
* შუა სამეფო, XII დინასტია, სენუსერტ II
* ეგვიპტე: სენუსერტ II, ფარაონი XII დინასტიიდან

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მეთერთმეტე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 1878
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ყანდაარის პროვინცია

**ყანდაარის პროვინცია** (პუშტუ خوست‎, დარი قندهار‎ Qandahār) — ავღანეთის 34 პროვინციიდან ერთ–ერთი. მდებარეობს სამხრეთ ავღანეთში. ჰელმანდის, უროზგანის და ზაბულის პროვინციებს შორის. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ყანდაარი. ტერიტორია შეადგენს — 54 022 კმ²-ს,  1 070 200 მოსახლეობით, რომელთაგან 300 000-ზე მეტი ცხოვრობს ქალაქ ყანდაარში.  

## გეოგრაფია 
პროვინციის დიდი ნაწილი უკავია ბაკვის უდაბნოს. ყანდაარის გარშემო ოაზისია, სადაც ხარობს უამრავი თუთა და კვიპაროზი.
 
## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ყანდაარის პროვინცია მოიცავს 16 რეგიონს. რეგიონების ცენტრებია:

* არგხანდაბი (Arghandab)
* არგხისტანი (Arghistan)
* დამანი (Daman)
* გორაკი (Ghorak)
* ყანდაარი (Kandahar) (ადმინისტრაციული ცენტრი)
* ხარკეზი (Khakrez)
* მარუფი (Maruf)
* მაივანდი (Maywand)
* მიიანაშეენი (Miyannasheen)
* ნაიში (Naish)
* პანჯვაი (Panjwai)
* რეგი (Reg)
* შაჰ-ვალი-კოტი (Shah Wali Kot)
* შორაბაკი (Shorabak)
* სპინ-ბოლდაკი (Spin Boldak)
* ზარი (Zhari)

## მოსახლეობა 
პროვინციის ძირითად მოსახლეობას წარმოადგენენ პუშტუნები

## არქეოლოგია 
ყანდაარიდან 55 კმ-ზე ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს ენეოლითის, ბრინჯაოს ხანის და ადრე რკინის ხანის დასახლებათა ნანგრევი — მუნდიგაკი.

## ლიტერატურა 
* ვავილოვი ნ. ი. ხუთი კონტინენტი. — М.: Мысль, 1987. — სამხრეთ ავღანეთი

კატეგორია:ავღანეთის პროვინციები
ნიკოლოზ კანდელაკი (ლიტერატურათმცოდნე)

**ნიკოლოზ ილიას ძე კანდელაკი** (დ. 9 ივლისი, 1907, ბახვი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 25 მაისი, 1965, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1961), პროფესორი (1962).

## ბიოგრაფია
1929 წელს თბილისის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობას იწყებს ბათუმის საშუალო სპეციალურ სასწავლებელში პედაგოგად და პარალელურად ეწევა სამეცნიერო მოღვაწეობას. ამ პერიოდში გამოაქვეყნა თავისი პირველი სამეცნიერო ნაშრომი. 1938 წელს გამოდის თბილისში და მუშაობას იწყებს სხვადასხვა თანამდებობებზე, თანამშრომლობს თელავის, ბათუმის, გორის პედაგოგიურ ინსტიტუტში ლექტორად, კათედრის გამგედ.

ნიკოლოზ კანდელაკი ერთი პირველთაგანია, ვინც იკვლევდა ქართული მჭერმეტყველების ისტორიას. ავტორს დიდი პოპულარობა მოუტანა მისმა ნაშრომებმა: „ქართული მჭერმეტყველება. ძეგლები და მასალები“ (1958), „ქართული კლასიკური მჭერმეტყველება“ (1961), „ქართული მჭერმეტყველება. პირველი ქართველი ორატორები“ (1975) და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 204,  თბ., 1994

კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:დაბადებული  9 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ბახვში დაბადებულები
მადაგასკარის პირველი ექსპედიცია

**მადაგასკარის პირველი ექსპედიცია** — ფრანკო-მალაგასიური ომების დასაწყისი. წარმოადგენდა (1883–1885) წლებში იმერინის სამეფოს წინააღმდეგ წარმოებულ საფრანგეთის სამხედრო ექსპედიციას მადაგასკარზე. ის 1895 წელს მადაგასკარის მეორე ექსპედიციით გაგრძელდა.

## ინგლისის გავლენა 
ნაპოლეონის ომების დროს 1810 წელს, ფრანგებისთვის მავრიკის წართმევის შემდეგ ინგლისელები მადაგასკარს საკუთარი გავლენის სფეროდ მიიჩნევდნენ. იმერინის მეფე რადამა I–მა ბრიტანელების დახმარებით შეძლო მთლიანი კუნძულის საკუთარი ძალაუფლების ქვეშ გაერთიანება. გამონაკლისის სახით ფრანგ ჟან ლაბორდეს დართეს ნება დარჩენილიყო კუნძულზე და განევითარებინა სამხედრო ინდუსტრია.

1861 წელს დედოფლის გარდაცვალების შემდეგ ხელისუფლებაში მოვიდა მისი ვაჟი რადამა II, თუმცა ის ორ წელიწადში მოკლეს (1960 წელს ჩატრებული კვლევა ცხადყოფს, რომ მეფე გადაურჩა მკვლელობის მცდელობას და საკმაოდ დიდი ხნის განმავლობაში ცხოვრობდა როგორც ჩვეულებრივი მოქალაქე დედაქალაქის გარეთ). ის მისმა ქვრივმა რასუხერინამ ჩაანაცვლა. 

1864 წელს მადაგასკარის პრემიერ მინისტრი გახდა რაინილაიარივონი. მან 1877 წელს აკრძალა მონობა, მოახდინა სასამართლო რეფორმა და 1881 წელს მიიღო ახალი კონსტიტუცია. რაინილაიარივონი იყო ანგლოფილი და მისი მოღვაწეობის პერიოდში მადაგასკარზე ინგლისის გავლენა ისევ გაიზარდა.

## საფრანგეთის ინტერესი 
[მინი|მარცხნივ|[მადაგასკარის სამახსოვრო მედალი, დე-ლა-ლეგიონ-დეჰონურის მუზეუმი.]]
1880–იანი წლების დასაწყისში, საფრანგეთის მემარჯვენე ფრთა და რეიუნიონის წარმომადგენლები ითხოვდნენ მადაგასკარზე ინგლისის გავლენის შესაჩერებლად შეჭრას. მათ 1883 წელს შეჭრის საფუძვლად რადამა II–ის მიერ 1854 წელს ნაპოლეონ III–ისთვის მიწერილი წერილი გამოიყენეს. კუნძულის ჩრდილოეთში მცხოვრები საკალავების უმცირესობაც მხარს უჭერდა საფრანგეთის პროტექტორატში შესვლას. ბოლო ინციდენტი იყო მერინების მიერ ანტანანარივუში ფრანგი ეროვნების ადამიანის მოკვლა და საფრანგეთის დროშის დაწვა, რაც გახდა შეჭრის დაწყების საბაბი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მადაგასკარის ისტორია

## სქოლიო 
კატეგორია:მადაგასკარის ისტორია