open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მუშაობა

**მუშაობა** — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც რაოდენობრივად განსზღვრავს ენერგიის ცვლილებას მისი ერთი ფორმიდან მეორეში გადასვლისას. მაგალითად მექანიკურ სისტემაზე მოქმედი ყველა გარე და შიგა ძალის მუშაობა ტოლია სისტემის კინეტიკური ენერგიის ცვლილებისა. F ძალის მიერ შესრულებული მუშაობა დამოკიდებულია ძალის რიცხვით მნიშვნელობაზე, მიმართულებასა და მისი მოდების წერტილის გადაადგილებაზე. როცა F ძალის რიცხვითი მნიშვნელობა და მიმართულება მუდმივია, ხოლო M_0M_1 გადაადგილება წრფივია, მაშინ მუშაობა A=FS\cos\alpha, სადაც S=M_0M_1, \alpha კუთხეა ძალის მიმართულებასა და გადაადგილებას შორის. თუ \alpha, ძალის მუშაობა დადებითია, როცა 90 — უარყოფითია. ხოლო როცა \alpha=90, ე. ი. როცა ძალა გადაადგილებისადმი მართობულია A=0. მუშაობის საზომი ერთეულებია: ჯოული, ერგი (1ე=10-1 ჯ) და კილოგრამ-ძალა მეტრზე (1 კგძ·მ=9·81 ჯ).

ზოგად შემთხვევაში ძალის მშაობის გამოსათვლელად შემოაქვთ ელემენტარული მშაობის ცნება dA=Fds\cos\alpha, სადაც ds არის ელემენტარული გადაადგილება, ხოლო \alpha — კუთხე ძალისა და მისი მოდების წერტილში ტრაექტორიის მხების (რომელიც გადაადგილების მხარესაა მიმართული) მიმართულებათა შორის. დეკარტის კოორდინატებში

:dA = F_x {dx} + F_y {dy} + F_z {dz}, (1)

სადაც F_x, F_y, F_z ძალის პროექციებია საკოორდინატო ღერძებზე, x, y, z — მისი მოდების წერტილის კოორდინატები. განზოგადებულ კოორდინატებში

:\delta A = \sum Q_1\delta{q}_1, (2)

სადაც q_1 არის განზოგადებული კოორდინატები, Q_1 — განზოგადებული ძალები.

მუშაობა თერმოდინამიკაში, ენერგია, რომელსაც გადასცემს თერმოდინამიკული სისტემა გარე სხეულებს სისტემის გარე პარამეტრების შეცვლისას. წარმოადგენს მექანიკაში მუშაობის ცნების განზოგადებას [(2) დიფიერენციული ფორმით გამოსახული]. განზოგადებული კოორდინატები თერმოდინამიკაში ესაა თერმოდინამიკული სისტემის გარე პარამეტრები (მდებარეობა სივრცეში მოცემული გარე მაგნიტური ან ელექტრული ველების დაძაბულობა და ა. შ.), ხოლო განზოგადებული ძალები (მაგალითად წნევა) — სიდიდეები, რომლებიც დამოკიდებულია არამარტო კოორდინატებზე, არამედ სისტემის შინაგან პარამეტრებზეც (ტემპერატურა ან ენტროპია).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
კატეგორია:ენერგია
კატეგორია:კლასიკური მექანიკა
ჰემომეტრი

**ჰემომეტრი**, *ჰემოგლობინომეტრი* ( – სისხლი და metreo — ვზომავ) — სამედიცინო ხელსაწყო. წარმოადგენს მარტივი აგებულების კალორიმეტრს, რომელსაც იყენებენ სისხლში ჰემოგლობინის რაოდენობის განსასაზღვრად. არსებობს რამდენიმე ტიპის ჰემომეტრი. ფართოდაა გავრცელებული სალის ჰემომეტრი, რომელიც შედგება ხის ან პლასტმასის ჩარჩოში მოთავსებული 2 ან 3 სინჯარისაგან. მათგან ერთი, გრადუირებული, ცარიელია, დანარჩენი კი დარჩილულია და გავსებულია მარილმჟავა ჰემატინის 1%-იანი ხსნარით ან 2 ფერის სხვა სითხით. უკანასკნელ წლებში ჰემოგლობინის განსასაზღვრად იყენებენ უფრო ზუსტ მეთოდს ფოტოელექტრომეტრის ან სპექტროფოტომეტრის გამოყენებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფიზიოლოგიური ხელსაწყოები
ჰელიოფიტები

[thumb|ციტრუსების ბაღი [სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა|სარში]]
**ჰელიოფიტები** —  მცენარეები, რომლებიც ვერ იტანენ დაჩრდილვას და ვითარდებიან ღია, ნათელ ადგილებში, სადაც მზის მეტი სინათლის მიღება შეუძლიათ. ხშირად მათ სინათლის მოყვარულ მცენარეებს ეძახიან.
#### ლიტერატურა 
კატეგორია:ბოტანიკა
ჩილოეს არქიპელაგი

მინი|250პქ|ჩილოეს არქიპელაგი
მინი|250პქ
**ჩილოეს არქიპელაგი** () — არქიპელაგი წყნარ ოკეანეში, ჩილეს სანაპიროსთან. მთლიანად  შედის ჩილეს შემადგენლობაში. მატერიკისა და დანარჩენი ჩილესგან მას გამოყოფს ჩაკაოს არხი (*ჩრდილოეთით*), ჩილოეს ზღვა (*აღმოსავლეთით*) და კორკოვადოს ყურე (*სამხრეთ-აღმოსავლეთით*). არქიპელაგის ყველა კუნძული, გარდა დესერტორესის კუნძულებისა, შედის  ჩილეს ჩილოეს პროვინციის შემადგენლობაში, რომელსაც ისინი წარმოქმნიან. არქიპელაგის ყველაზე დიდი და მთავარი კუნძულია ჩილოე. ჩილოე ცნობილია თავისი საუცხოო ფოლკლორით, მითოლოგიით და უნიკალური არქიტექტურით. კუნძული ჩილოე კიდევ იმითაა განსაკუთრებული, რომ იგი კარტოფილის სამშობლოა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩილეს კუნძულების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Chiloeregion.com 
* Chiloe.cl
* Chiloeweb.com ჩილოეს პორტალი

კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
ჩილოეს ზღვა

**ჩილოეს ზღვა** () — შიდა ზღვა ჩილეს ნაპირებთან, რომელსაც წყნარი ოკეანისგან გამოყოფს კუნძული ჩილოე. ზღვა ოკეანესთან დაკავშირებულია ჩაკაოს არხითა (*ჩრდილოეთი*თ) და კორკოვადოს ყურეთი (*სამხრეთით*). ჩილოეს ზღვის ნაპირებზე მრავლადაა სხვადასხვა არხები და ფიორდები. 

კატეგორია:ჩილეს გეოგრაფია
კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:წყნარი ოკეანის ზღვები
რობინზონ კრუზოს კუნძული

მინი|250პქ
მინი|250პქ|სან-ხუან-ბაუტისტა
**რობინზონ კრუზოს კუნძული** () — კუნძული წყნარ ოკეანეში, ჩილეს კუთვნილი ხუან-ფერნანდესის არქიპელაგის უდიდესი კუნძული. მდებარეობს სამხრეთ ამერიკის კონტინენტის სანაპიროდან 674 კმ-ის დაშორებით.

სწორედ ამ კუნძულზე, 1704 წელს (*ამ დროისთვის ჯერ კიდევ უკაცრიელი*) გადმოსვეს შოტლანდიელი მეზღვაური ალეხანდრო სელკირკი, რომელმაც აქ მარტოობაში 4 წელი გაატარა. ამ ფაქტმა შთააგონა დანიელ დეფოს ცნობილი ნოველა „რობინზონ კრუზოს“ დაწერა.

კუნძულის მოსახლეობა შეადგენს 500–600 ადამიანს, რომლებიც ცხოვრობენ აქ არსებულ ერთადერთ დასახლებულ პუნქტში, სოფელ სან-ხუან-ბაუტისტაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს კუნძულების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://web.archive.org/web/20110725011130/http://www.thisischile.cl/Recursos/documento/08.pdf
* რობინზონ კრუზოს კუნძულის თანამგზავრული ფოტოები 
* კუნძულის დეტალური რუკა
* კუნძულის ფოტო-გალერეა, ფლორა და ფაუნა 

კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
გიორგი არსენიშვილი

**გიორგი (გია) არსენიშვილი ** (დ. 5 იანვარი, 1942,  სოფ. ხირსა, სიღნაღის რაიონი — გ. 17 ნოემბერი, 2010) — ქართველი პოლიტიკოსი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს პარლამენტის წევრი, ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის თავმჯდომარე.

## ბიოგრაფია
1966 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის   სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1969–1971 წლებში მუშაობდა თსუ გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-მუშაკის თანამდებობაზე. 1971–1977 წლებში იყო თსუ მათემატიკის ინსტიტუტის ფაკულტეტის დოცენტი. 1973–1974 წელს, გერმანიის მკვლევართა საზოგადოების მიწვევით, სამეცნიერო სტაჟირება გაიარა ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში. 1977–1974 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამოყენებითი მათემატიკის ფაკულტეტის დეკანი.

1981–1997 წლებში გია არსენიშვილმა დააარსა მათემატიკური მეთოდების გამოყენების კათედრა და იყო ამავე კათედრის გამგე.

1995–2000 წლებში მუშაობდა საქართველოს პრეზიდენტის რწმუნებულად კახეთის მხარეში, ხოლო 2000–2001 წლებში — საქართველოს სახელმწიფო მინისტრად.

2001–დან 2004 წლამდე წარგზავნილ იქნა საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩად ავსტრიაში, უნგრეთში, სლოვენიაში, სლოვაკიასა და ჩეხეთში.

2004–2006 წლებში არჩეულ იქნა საქართველოს გაერთიანებული ტელეკომის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარედ, 2006–2007 წლებში კი საქართველოს რკინიგზის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარედ.

2008-2010 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი  (თელავის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“, ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის თავმჯდომარე.

გიორგი არსენიშვილი იყო 54 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, საქართველოს საინჟინრო აკადემიის და კავშირგაბმულობის საერთაშორისო აკადემიის ნამდვილი წევრი.

პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილის გადაწყვეტილებით, გია არსენიშვილს სიკვდილის შემდეგ ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი მიენიჭა.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თელავის საპატიო მოქალაქეები (2004)
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
გიორგი
ჩილეს ვულკანების სია

[მინი|250პქ|[პარინაკოტა]]
[მინი|250პქ|[აკოტანგო]]
[მინი|250პქ|[ჩაიტენი (ვულკანი)|ჩაიტენი]]
[მინი|250პქ|[კორკოვადო (ვულკანი)|კორკოვადო]]
[მინი|250პქ|[გუალიატირი]]
[მინი|250პქ|[ლასკარი]]
[მინი|250პქ|[ლიაიმა]]
[მინი|250პქ|[ლიულიაილიაკო]]
[მინი|250პქ|[ოხოს-დელ-სალადო]]
[მინი|250პქ|[სან-ხოსე (ვულკანი)|სან-ხოსე]]
[მინი|250პქ|[სიერა-ნევადა(ვულკანი)|სიერა-ნევადა]]
[მინი|250პქ|[ტაკორა]]
[მინი|250პქ|[იატე(ვულკანი)|იატე]]
**ჩილეს მოქმედი და ჩამქრალი ვულკანების სია:**

*აკამარაჩი
*აკოტანგო
*აგუას-კალიენტესი
*აგილერა
*ანტილიანკა
*ანტუკო
*აპაგადო
*არენალესი
*არინტიკა
*აუკანკილჩა
*კაბურგუა
*კაიჩინკე
*კალაბოსოსი
*კალბუკო
*კალიაკი
*სარან-ლოს-ვენადოსი
*საი
*კაიუეტე-ლა-ვიგუეირია
*სენისოსი
*სერო-ასული
*სერო-ბაიო
*სერო-ჩაპულული
*სერო-დელ-ასუფრე
*სერო-დელ-ლეონი
*სერო-ესკორიალი
*სერო-ჰუდსონი
*სერო-ოვერო
*სერო-პანტოხა
*სერო-პინა
*სერო-რედონდო
*სერო-ტუხლე
*სერო-ტოკონესი
*სერო-დე-ტოკორპური
*ჩაიტენი
*ჩაო
*ჩილიკესი
*კოლაჩი
*კოპაიე
*კოპიაპო
*კორკოვადო
*კორდონ-კუალიე
*კორდონ-დე-პუნტას-ნეგრასი
*კორდონ-დელ-ასუფრე
*კორდონ-ჩალვირი
*კუერნოს-დელ-დიაბლო
*დესკაბესადო-გრანდე
*ესტერო-დე-პარაგუირე
*ფალსო-ასუფრე
*ფუეგუინო
*გუალიატირი
*დესკაბესადო-ჩიკო
*გუაიაკესი
*ლოს-ორინტოსი
*ორნოპირენი
*უალიაკე
*უელემოლიე
*უეკი
*ირუპუტუნკუ
*ისლა-კუკი
*ისლუგა
*ლასკარი
*ლაგუნა-დელ-მაულე
*ლაგუნა-მარინაკი
*ლაგუნა-ვერდე
*ლანინი
*ლასტარია
*ლაუტარო
*ლეკსონე
*ლიკანკაბური
*ლინსორი
*ლიაიმა
*ლიულიაილიაკო
*ლომას-ბლანკასი
*ლონკიმაი
*მაკა
*მელიმოიუ
*მენჩეკა
*მენტოლატი
*მაიპო
*მინჩინმავიდა
*მინიკესი
*მოჩო-ჩოშუენკო
*მონდასა
*მონტე-ბერნეი
*ელ-ნეგრილიარი
*ლა-ნეგრილიარი
*ინკაუასი
*ნევადო-დე-ლონგავი
*ნევადო-დე-ჩილიანი
*ოხოს-დელ-სალადო
*ოლკა-პარუმა
*ოლიაგუე
*ოსორნო
*პალი-აიკე
*პალენა
*პალომო
*პანირი
*პარინაკოტა
*პლანჩონ-პეტეროა
*პოიკე, ისტერი
*პუჩულდისა
*პულარი
*პუნტიაგუდო-კონდორ-სენისოსი
*პურიკოს ლომპლექსი
*პუტანა
*პუეიე
*პუიუაპი
*კეტრუპილიანი
*რანო-კაი (აღდგომის კუნძულზე)
*რეკლიუსი
*რესაგო
*რობინზონ კრუზო
*საირეკაბური
*სან-ფელიქსი
*სან-ხოსე
*სან-პედრო
*სან-პედრო-პოლიადო
*სიერა-ნევადა
*სიერა-ნევადა-დე-ლაგუნას-ბრავასი
*სოკომა
*სოლიპული
*ელ-სოლო
*ტააპაკა
*ტაკორა
*ელ-ტატიო
*ტერევაკა
*ტილოკალარი
*ტინგირირიკა
*ტოლგუასა
*ლა-ტორტა
*ტუპუნგატო
*ტუპუნგატიტო
*უსახელო
*უსახელო
*ვიედმა
*ვილიარიკა
*ელ-ვულკანი
*იანტელესი
*იაიტე

## იხილეთ აგრეთვე
* არგენტინის ვულკანების სია
* ბოლივიის ვულკანების სია

კატეგორია:ჩილეს გეოგრაფია
კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
Yhden enkelin unelma

**Yhden Enkelin Unelma** (ერთი ანგელოზის ოცნება) — ტარია ტურუნენის სოლო სადებიუტო სინგლი. ამ სინგლის გამოშვებისას იგი ჯერ კიდევ Nightwish-ის წევრი იყო. სინგლმა ოქროსა და პლატინის სტატუსი მოიპოვა ფინეთში, სადაც მან მიაღწია პირველ ადგილს ჩარტებში და იმყოფებოდა საუკეთესო ათეულებში მრავალი კვირის განმავლობაში. 2005 წლის დეკემბერში იგი კვლავ გამოჩნდა ფინეთის ოფიციალური ჩარტების საუკეთესო ათეულებში.

## სიმღერების სია 
#"En Etsi Valtaa, Loistoa (კლასიკური ვერსია)" - 3:30
#"Kun Joulu On (კლასიკური ვერსია)" - 3:29
#"En Etsi Valtaa, Loistoa (აკუსტიკური ვერსია)" - 3:30
#"Kun Joulu On (აკუსტიკური ვერსია)" -  	3:30

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

კატეგორია:ტარია ტურუნენის სიმღერები
კატეგორია:2004 წლის სინგლები
კატეგორია:ფინური სიმღერები
ცელიბატი

**ცელიბატი** (ლათ. coelibatus ან caelibatus) – დაუქორწინებლობა კათოლიკურ სამღვდელოებაში. ეს წესი IV საუკუნეში ელვირის საეკლესიო კრებაზე დაკანონდა რომის ეკლესიის მიერ, თუმცა, პრაქტიკაში მისი განხორციელება დიდ წინააღმდეგობას ხვდებოდა. ცელიბატის დაცვას მოითხოვდნენ კლუნიელები. შუა საუკუნეებში ცელიბატის დაცვა საჭირო იყო იმიტომ, რომ უცოლშვილო სასულიერო წოდების წარმომადგენლები აღარ შეეცდებოდნენ საეკლესიო ქონების მითვისებასა და მის მემკვიდრეობით გადაცემას. ოჯახის მქონე ღვთისმსახურები ასკეტიზმის ნაცვლად ფუფუნებით ცხოვრებას ეძლეოდნენ, რაც ფართო მოსახლეობაში ეკლესიის ავტორიტეტის დაცემას იწვევდა.

## ლიტერატურა 
* შუა საუკუნეების ისტორია (გურამ კუტალიას რედაქციით), თბ., 2004, გვ. 116–117

კატეგორია:კათოლიკური საეკლესიო სამართალი
კატეგორია:მართლმადიდებლური საეკლესიო სამართალი
ონკოლის პარკი

**ონკოლის პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩილეში. მდებარეობს ჩილეს   ლოს-რიოსის რეგიონში. ქალაქ ვალდივიიდან 32 კმ-ზე. ფართობი 393  კმ².

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*საიტი ონკოლის პარკის შესახებ 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
გოდერძის ნამარხი ტყე

**გოდერძის ნამარხი ტყე**, **გოდერძის ფლორა** — მესამეული პერიოდის განამარხებული ფლორა საქართველოში, ადიგენისა და ხულოს მუნიციპალიტეტებში. მდებარეობს გოდერძის უღელტეხილის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარეების ქვაბლიანისა და აჭარისწყლის ზემო შემდინარეთა აუზებში, ზღვის დონიდან 1600–2100 მ სიმაღლეზე. საერთო ფართობი 365 ჰა.

მესამეულ პერიოდში მძლავრმა ვულკანურმა ამოფრქვევებმა ფერფლში ჩამარხა ტროპიკული ტყე. წარსულში აქ ტროპიკული ტყე ყოფილა გავრცელებული,
წარმოდგენილი როგორც მარადმწვანე (პალმები, ქაფურის ხე, დაფნისებრი, მაგნოლიები, არაუკარია) ისე ფოთოლმცვენი (ლეღვი, ნეკერჩხალი, მუხა, ხეჭრელი, რცხილა, არყის ხე, ტირიფისებრნი, წიფლისებრნი) სახეობებით, ასევე ბუჩქნარებით, ლიანებით და გვიმრისნაირებით. რამდენიმე მილიონი წლის წინ, ჯერ კიდევ ადამიანის გაჩენამდე, ვულკანურმა ღვარმა და ფერფლმა გადაფარა აქ არსებული მძლავრი და სახეობრივად მრავალფეროვანი გაუვალი ტროპიკული ტყე. 

მესამეული ფლორის ნაშთები წარმოდგენილია ხის გაქვავებული ღეროებით, ტოტებით, ფოთლების ანაბეჭდებით. ზოგიერთ ხეს შენარჩუნებული აქვს ვერტიკალური მდებარეობა, წრიული ზრდის რგოლები. ამჟამად აქ დადგენილია 90-მდე სახეობის მცენარე. ეს არის საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი და კარგად შესწავლილი ნამარხი ფლორა; სამეცნიერო ლიტერატურაში ცნობილია XIX საუკუნის 80-იანი წლებიდან. საქართველოს დაცული ტერიტორიების სიაში აქვს ბუნების ძეგლის სტატუსი. 

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბუნების ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
კატეგორია:ნამარხი მცენარეები
კატეგორია:საქართველოს ნამარხი ფლორა
დესვენტურადასის კუნძულები

**დესვენტურადასის კუნძულები** () — ოთხი პატარა კუნძულისგან შემდგარი ჯგუფი წყნარ ოკეანეში, ჩილეს სანაპიროდან 850 კმ-ის მოშორებით, დედაქალაქ სანტიაგოს ჩრდილო-დასავლეთით. ოთხივე კუნძულის საერთო ფართობია 4 კმ². 

კუნძულები საკმაოდ უნაყოფოა და ძირითადად კლდეებისაგან შედგება. მწირ მცენარეულ საფარს წარმოადგენს ბუჩქები, გვიმრები და ერთწლიანი ბალახები. კუნძულებზე არაა არანაირი მუდმივი ნაკადული და მტკნარი წყალი. ხერხემლიანებიდან, აქ მხოლოდ ჩიტები ბინადრობენ.

კუნძულების იზოლირებულობისა და ძნელად მისადგომობის გამო, აქ არაა ადამიანთა დასახლება. მხოლოდ კუნძულ სან-ფელიქსზე განლაგებულია ჩილეს ფლოტის რაზმი. ასევე არსებობს 2 000  მეტრის სიგრძის ასაფრენი ბილიკი.

დესვანტურადასის კუნძულები 1520 წელს პირველად ინახულა ფერნანდო მაგელანმა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩილეს კუნძულების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* კუნძული სან-ფელიქსი და სან-ამბროსიო
* GoogleMaps-ის სურათები

კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
ჭიკაანის ღვინის მარანი

**ჭიკაანის ღვინის მარანი**  — ღვინის მწარმოებელი კომპანია საქართველოში. შეიქმნა 2004 წელს ჭიკაანის ღვინის ქარხნის პრივატიზაციის შემდეგ. მარანი აწარმოებს ღვინოს ყვარლის მიკროზონაში მოყვანილი საფერავის ჯიშის ყურძნიდან. კომპანიის საკუთრებაშია 220 ჰექტარი ფართობი, საიდანაც საფერავის ჯიშის ვაზი გაშენებულია 30 ჰექტარზე. 2016-2018 წლებში კომპანიას მიღებული აქვს 360 700 ლარი სახელმწიფოსგან გამარტივებული შესყიდვების სახით.

## რესურსები ინტერნეტში
*ჭიკაანის ღვინის მარანი საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოს ტენდერების მონიტორის საიტზე

კატეგორია:ღვინის მწარმოებელი კომპანიები
კატეგორია:საქართველოს საწარმოო კომპანიები
კატეგორია:2004 წელს დაარსებული მწარმოებელი კომპანიები
ესტი გინზბერგი

thumb|right|200px
**ესტი გინზბერგი** (ებრ. אסתי גינזבורג, ინგლ. Esti Ginzburg; დ. 6 მარტი, 1990) — ებრაელი მოდელი და მსახიობი.

## ბიოგრაფია
გინზბერგი დაიბადა 1990 წელს თელ-ავივში, ისრაელში. მან სამოდელო კარიერა რვა წლის ასაკში დაიწყო, როცა  მონაწილეობა მიიღო რძის რეკლამაში, ხოლო 14 წლის ასაკში კონტრაქტი გააფორმა სამოდელო სააგენტო Elite Models-თან. 2007 წელს ის გამოჩნდა ჟურნალ ელის ფრანგული გამოცემის თებერვლისა და მარტის ნომრების გარეკანზე. ასევე იყო ისეთი ბრენდების სახე, როგორებიცაა: Tommy Hilfiger, Burberry, FCUK, Pull and Bear, და Castro. მისი სამსახიობო დებიუტი შედგა ჯოელ შუმახერის 2010 წლის ფილმში თორმეტი.

გინზბერგი ამჟამად თელ-ავივში ცხოვრობს. 2009 წლის 22 ივლისს ის არმიას (ცაჰალს) შეუერთდა და იმავე წლის ოქტომბერში, როდესაც სამხედრო სამსახურში ნებაყოფლობით შესვლის მხარდასაჭერად გამოდიოდა, აჟიოტაჟი გამოიწვია, რადგან გააკრიტიკა თავისი თანამემამულე ებრაელი მოდელი ბარ რაფაელი მცირეხნიანი ქორწინების შედეგად სამხედრო სამსახურისათვის თავის არიდების გამო. არმიაში შესვლასთან დაკავშირებით გინზბერგმა განაცხადა: "სამხედრო სამსახური არის იმის ნაწილი, რისიც მე მჯერა."

## რესურსები ინტერნეტში
*ესტი გინზბერგი მოდელების ცნობარში
* 
*ესტი გინზბერგი ჟურნალ Sports Illustrated-ის 2009 წლის საცურაო კოსტიუმების გამოცემაში 
*ესტი გინზბერგი ჟურნალ Sports Illustrated-ის ოფიციალურ YouTube-ის არხზე

კატეგორია:ებრაელი მსახიობები
კატეგორია:ებრაელი ქალი მოდელები
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვისენტე-პერეს-როსალესის ეროვნული პარკი

**ვისენტე-პერეს-როსალესის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩილეში. მდებარეობს ლოს-ლაგოსის რეგიონში.  დაარსდა 1926 წელს. ფართობი 2,530 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩილეს ტყე 
* ჩილეს ფლორის ენციკლოპედია
* ყველაფერი ჩილეს ტბა ტოდოს-ლოს-სანტოსზე 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:ლოს-ლაგოსის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:1926 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
რიკარდო ლაგოსი

**რიკარდო ფროილან ლაგოს ესკობარი** (; დ. 2 მარტი, 1938, სანტიაგო, ჩილე ) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს  33-ე პრეზიდენტი (2000-2006 წწ.).

დაიბადა სანტიაგოში, ფროილან ლაგოსისა  და ემა ესკობარის ოჯახში. სწავლობდა იურისპრუდენციას ჯერ ჩილეში შემდეგ აშშ-ში. მუშაობდა გაეროში, 1978 წლიდან საერთაშორისო სავალუტო ფონდში. XX საუკუნის 80-იანი წლების შუა პერიოდში გახდა დემოკრატიული ოპოზიციის უდავო ლიდერი.

* 1990-1992 – განათლების მინისტრი
* 1994-1998 – საჯარო სამსახურის მინისტრი

1999 წელს გახდა ჩილეს პრეზიდენტობის კანდიდატი და არჩევნების შემდეგ 2000-2006 წწ. ეკავა ქვეყნის მეთაურის პოსტი. თანამდებობაზე შეცვალა ჩილეს პირველმა ქალმა პრეზიდენტმა მიშელ ბაჩელეტმა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Democracy and Development Foundation  
* Extended biography by the CIDOB Foundation  
* BBC Profile: Ricardo Lagos (იანვარი2000)
* Lagos's undergraduate thesis: "The Concentration of Economic Power"  
* The Lagos Legacy and Chile's Upcoming Elections  The Council on Hemispheric Affairs
* Americas Quarterly 

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 2 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ედუარდო ფრეი მონტალვა

**ედუარდო ფრეი მონტალვა** (; დ. 16 იანვარი, 1911, სანტიაგო, ჩილე — გ. 22 იანვარი, 1982, სანტიაგო, ჩილე  ) – ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს  28-ე პრეზიდენტი (1964-1970 წწ.).  ჩილეს 32-ე პრეზიდენტის ედუარდო ფრეი რუის-ტაგლეს მამა.  

დაიბადა 1911 წელს. იურიდიული  განათლება მიიღო კათოლიკურ უნივერსიტეტში. 1930-იან წწ. იგი გახდა კათოლიკე ახალგაზრდების ლიდერი და 1935 წელს დააარსა პარტია ნაციონალური ფალანგა. ასწავლიდა კათოლიკურ უნივერსიტეტში.

* 1937-1945 :  დეპუტატთა პალატის წევრი. 
* 1945-1946 : საჯარო შრომისა და გზათა მშენებლობის მინისტრი
* 1949-1964 : სენატორი

1973 წლის სამხედრო გადატრიალების შემდეგ მისი ქრისტიან-დემოკრატიული პარტია გადავიდა ოპოზიციაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
ედუარდო ფრეი რუის-ტაგლე

**ედუარდო ფრეი რუის-ტაგლე** (; დ. 24 ივნისი, 1942, სანტიაგო, ჩილე ) – ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს  32-ე პრეზიდენტი (1994-2000 წწ.).  ჩილეს 28-ე პრეზიდენტის ედუარდო ფრეი მონტალვას შვილი.  

1992 წლიდან ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის ლიდერია. 2009 წელს იყო საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატი, მაგრამ მეორე ტურში 3,2 %-ით დამარცხდა ჩილეს ამჟამინდელ პრეზიდენტ სებასტიან პინიერასთან ბრძოლაში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Biography by CIDOB Foundation  (in Spanish)
*Genealogical chart of Frei-Montalva Family

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:დაბადებული 24 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არაუკანიისა და პატაგონიის სამეფო

**არაუკანიისა და პატაგონიის სამეფო** (, ) — ეფემერული სახელმწიფოებრივი გაერთიანება, 1860 წელს დააარსა ფრანგმა ადვოკატმა და ავანტიურისტმა ანტუან ორეილ დე ტუნემ სამხრეთ ამერიკაში.

## მმართველები 
* ავრელი ანტონიო I, მეფე (1860–1878)
* ახილეს I, მეფე (1878–1902)
* ავრელი ანტონიო II, მეფე (1902–1903)
* ლაურა ტერეზა I, დედოფალი (1903–1916)
* ავრელი ანტონიო III (1916–1952)
* ფილიპე, პრინცი (1952-2014)
* ჟან-მიშელ პარასილიტი დი პარა, მეფე ანტუან IV (2014—2017)
* ფრედერიკ როდრიგეს-ლუცი, მეფე ფრედერიკ I (2017- )

## რესურსები ინტერნეტში
*North American Aracaunian Royalist Society
*Website of the Kingdom of Araucania and Patagonia

## სქოლიო
კატეგორია:ვირტუალური სახელმწიფოები
კატეგორია:ჩილეს ისტორია
კატეგორია:არგენტინის ისტორია
ოცნების ქალაქი

**ოცნების ქალაქი** — 2010 წლის ქართული სრულმეტრაჟიანი ფილმი და ლირიკული დრამა, კომედიური ელემენტებით.
 
## შინაარსი
ფილმის სიუჟეტი აგებულია სიყვარულზე და თანამედროვე ცხოვრებაზე. თუკი სასიყვარულო ოცნება ახალი წლის ღამეს არ ხდება, ნუ იდარდებთ, წინ ვალენტინობის დღესასწაულია. ამ მარტივ ჭეშამრიტებაში ადვილად დაგარწმუნებთ სანდროსა და ნინის სიყვარულის ისტორია, რომელიც თანამედროვე თბილისის ერთ-ერთ ღამის კლუბში გათამაშდება.

## როლებში
* არჩილ სოლოღაშვილი — სანდრო
* ნანკა კალატოზიშვილი — ნინი
* შორენა ბეგაშვილი — მაკა
* პაატა პაპუაშვილი — ჯეკო 
* დუტა სხირტლაძე — ირაკლი
* ეკა კახიანი — ლიკა
* გოგა ბარბაქაძე — ვანიკო
* შოთა ქრისტესაშვილი — ვახო
* ქეთი ფარცვანია — მეგი
* ანა იმედაშვილი — კიწი
* რუსკა მაყაშვილი — თინჩო
* გვანცა დარასელია — თათკა

## რესურსები ინტერნეტში
* ოცნების ქალაქი 
* ეროვნული ფილმოგრაფია 

კატეგორია:2010 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
ტოლუაკის ეროვნული პარკი

**ტოლუაკის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩილეში. მდებარეობს ჩილეს  არაუკანიის რეგიონში.  დაარსდა 1935 წელს. ფართობი 65 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ტოლუაკის ეროვნული პარკი 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:არაუკანიის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:1935 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:არაუკანიის რეგიონი
ტორეს-დელ-პაინეს ეროვნული პარკი

**ტორეს-დელ-პაინეს ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩილეში, სამხრეთ პატაგონიაში; გამოირჩევა მთებით, ტბებით, მყინვარებით და მდინარეების სიუხვით. პარკი მდებარეობს მაგელანური სუბპოლარული ტყეებისა და პატაგონიის სტეპების ერთმანეთში გარდამავალ შუალედში, ქალაქ პუნტა-არენასიდან 312 კმ-ით ჩრდილოეთით. დასავლეთიდან ესაზღვრება ბერნარდო ო'ჰიგინსის ეროვნული პარკი, ხოლო ჩრდილოეთით არგენტინაში მდებარე ლოს-გლასიარესის ეროვნული პარკი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## გალერეა

Image:Valle del Frances.jpg|ფრანგული ხეობა
Image:TDP2 Stevage.jpg|ტორეს-დელ-პაინე
Image:Calceolaria uniflora.JPG|დარვინის კალკეოლარია
ფაილი:172 - Torres del Paines - Guanaco - Janvier 2010.JPG|გუანაკო
Image:Paine Reflected 1.jpg
Image:Torres del Paine (Chile).jpg
Image:Torres del paine at sunrise.jpg
Image:Torres del Paine from Laguna Azul.JPG
Image:Lago Dickson.jpg|დიკსონის ტბა
Image:Enicognathus ferrugineus -Torres del Paine National Park- Chile-8.jpg
Image:Torres del Paine National Park.jpg
Image:Grey Glacier icebergs Stevage.jpg
Image:A view towards Torres Del Paine.jpg|ტორეს-დელ-პაინეს ეროვნული პარკი

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.patagoniawebcam.com/ 
* კუერნოს-დელ-პაინეს პანორამა
* torresdelpaine.com
* ვირტუალური ტური პეოეს ტბაზე 

center|upright=3.2|thumb|კუერნოს-დელ-პაინე ტიპურ პატაგონიურ ამინდში

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:ტორეს-დელ-პაინეს ეროვნული პარკი
კატეგორია:ჩილეს ბიოსფერული ნაკრძალები
კატეგორია:1959 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:მაგალიანესის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
პან-დე-ასუკარის ეროვნული პარკი

**პან-დე-ასუკარის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩილეში. მდებარეობს ჩილეს  ანტოფაგასტისა და ატაკამის რეგიონებში. დაარსდა 1985 წელს. ფართობი 438 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*  პან-დე-ასუკარის ეროვნული პარკი 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:ანტოფაგასტის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:ატაკამის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:ატაკამის უდაბნო
კატეგორია:1985 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ჩილეს პესო

**ჩილეური პესო** —ჩილეს ეროვნული ვალუტა. დღევანდელი პესო ბრუნვაშია 1975 წლიდან, მისი წინა ვერსია ბრუნვაში იყო 1817 წლიდან 1960 წლამდე. სიმბოლო რომელიც ადგილობრივად გამოიყენება პესოს აღსანიშნავად არის $. ISO 4217-ის მიხედვით დღევანდელი პესოს კოდი არის - *CLP*. პესო იყოფა 100 სენტავოდ (*centavos*), თუმცა სენტავოები არ არის ბრუნვაში. 2009 წლის მიხედვით, ჩილეს პესოს საშუალო კურსი ამერიკულ დოლართან მიმართებაში არის - 1 აშშ დოლარი = 559,7 ჩილეს პესოს. 2010 წლის 30 სექტემბერს 1 აშშ დოლარი ღირდა 485,23 ჩილეს პესო.

## ჩილეს პესოს ღირებულება 
[300px|left|ჩილეს პესოს ღირებულება ამერიკულ დოლართან მიმართებაში [1975–2007 წლებში. გრაფა უჩვენებს საშუალო წლიურ ღირებულებას მას შემდეგ რაც პესო თავისუფალი კურსით გაეშვა.]]
პესო განიცდიდა ყოველწლიურ გაუფასურებას დოლარისა და სხვა მყარი ვალუტების მიმართ, თუმცა 1994-1997 წლებში პესო ინარჩუნებდა სიმყარეს დოლართან მიმართებაში. 2002 და 2003 წლებში პესოს გაცვლის კურსმა დოლართან მიაღწია მაქსიმუმს, დაახლოებით 700 CLP ერთ აშშ დოლარზე. რაც 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტის ეფექტით იყო გამოწვეული.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩილეს პესოს მონეტები სურათებით

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს ეკონომიკა
კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
კითარა

thumb|200px|უილიამ-ადოლფ ბუგერო, „არიონი ზღვის ცხენზე“.
**კითარა** (, ) — ძველ ბერძნული სიმებიანი საკრავი, მუსიკალური ინსტრუმენტი. მასზე უკრავდნენ რომაელი და ბერძენი მმართველების კარზე. იგი ყველაზე მეტად გავრცელებული ინსტრუმენტი იყო საბერძნეთში.

კითარა ჰგავს ლირის პროფესიონალურ ვერსიას. აქვს ღრმა ცარიელი მოცულობა, რომელიც მოცულობითი რეზონატორის როლს ასრულებს. ჰქონდა ბრტყელი ხის კორპუსი პირდაპირი ან ფიგურული მოხაზულობით; კორპუსზე მაგრდებოდა ციმები; დროთა განმავლობაში ციმების რაოდენობა თანდათან მატულობდა (4-დან 12-მდე); იხმარებოდა როგორც სოლო ისე აკომპანირების ინსტრუმენტი. კითარა ისე როგორც ლირა უფრო ძველი ინსტრუმენტის — ფორმინგას დახვეწის რეზულტატია, ისინი ითვლებოდნენ აპოლონისა და ეროტის ინსტრუმენტებად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კითარედი — მუსიკოსი, კითარეზე დამკვრელი.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:სიმებიან-ჩამოსაკრავი საკრავები
კატეგორია:მუზები
თიკ ნათ ჰანი

მარჯვნივ|მინი|თიკ ნათ ჰანი, 2006
**თიკ ნათ ჰანი** (ვიეტ: Thích Nhất Hạnh; დ. 11 ოქტომბერი, 1926 — გ. 22 იანვარი, 2022) — ვიეტნამელი ბუდისტი ბერი, მასწავლებელი, პოეტი და მშვიდობის მოძრაობის აქტივისტი.

16 წლის ასაკში შევიდა ძენ-ის მონასტერში, შეისწავლა ბუდიზმი და 1949 წელს ბერის წოდება მიენიჭა. სახელი *თიკ* (ვიეტ: Thích) გამოიყენება ვიეტნამში ბერებისა და მონაზვნებისათვის ბუდა შაკიამუნის კლანის წევრობის აღსანიშნავად. 1960-იანი წლების დასაწყისში საიგონში დააარსა „ახალგაზრდათა სკოლა სოციალური მომსახურებისთვის“, რომლის მიზანი იყო სკოლების, საავადმყოფოებისა და დაბომბილი სოფლების აშენება, ასევე უსახლკაროდ დარჩენილი ხალხის დახმარება. აშშ-ში გაემგზავრა პრინსტონის უნივერსიტეტში სასწავლებლად და შემდეგ ლექტორად კორნელისა და კოლუმბიის უნივერსიტეტებში. მარტინ ლუთერ კინგმა 1967 წელს ჰანი ნობელის პრემიის ლაურეატად წარადგინა. 1966 წელს შექმნა ორგანიზაცია „*Order of Interbeing*“, რომლის ცენტრები მთელ მსოფლიოში დააარსა. 1973 წელს ვიეტნამის მთავრობამ ნათ ჰანის ვიეტნამში დაბრუნებაზე უარი თქვა და ლტოლვილად საფრანგეთში წავიდა. 

ნათ ჰანმა დიდი გავლენა მოახდინა დასავლური ბუდიზმის განვითარებაზე. ავტორია 100-ზე მეტი წიგნისა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
* თიკ ნათ ჰანის ბიოგრაფია . Buddhanet

## სქოლიო 
კატეგორია:ბუდიზმი
კატეგორია:დაბადებული 11 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 იანვარი
კატეგორია:XX საუკუნის არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:პრინსტონის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ახალი რელიგიური მოძრაობების დამაარსებლები
პირიქითა ხევსურეთი

მინი|ხიდი მუცო-არდოტის წყალზე, პირიქითა ხევსურეთი
**პირიქითა ხევსურეთი** — ხევსურეთის კავკასიონის ჩრდილოეთით მდებარე ტერიტორია. მოიცავს სამ ხეობას: მიღმახევს, არხოტისა და შატილის ხეობებს.

## იხილეთ აგრეთვე
* პირაქეთა ხევსურეთი

## რესურსები ინტერნეტში
* პირიქითა ხევსურეთი — YouTube-ზე
* Khevsureti — ბოტანიკური, ვირტუალური ტური ხევსურეთში

## სქოლიო
-
პუმალინის პარკი

**პუმალინის პარკი** () — ბუნების კერძო ნაკრძალი ჩილეში, პალენას პროვინციაში.  მდებარეობს ჩილეს  ლოს-ლაგოსის რეგიონში. დაარსდა 1991 წელს. ფართობი 325.000 ჰა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*The Conservation Land Trust 
*Mongabay news article about Pumalín Park
*ABC News nightly news broadcast profiling Pumalín Park on June 19, 2007

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:1991 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
პუიეუეს ეროვნული პარკი

**პუიეუეს ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი, ჩილეში.  მდებარეობს ჩილეს  ლოს-ლაგოსისა და ლოს-რიოსის რეგიონებში. დაარსდა 1941 წელს. ფართობი 1,068 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია
* პუიეუე
* რუპანკო

## რესურსები ინტერნეტში
*Landscape Scenes and Plants

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:ლოს-ლაგოსის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:ლოს-რიოსის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:1941 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კეულატის ეროვნული პარკი

**კეულატის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი, ჩილეში.  მდებარეობს ჩილეს  აისენის რეგიონში. დაარსდა 1983 წელს. ფართობი 1,541 კმ². 

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*კეულატის ეროვნული პარკი 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:აისენის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:1983 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
გიორგი ტარსაიძე

მინიატიურა|გიორგი ტარსაიძე
**გიორგი (გიგო) ალექსანდრეს ძე ტარსაიძე** (დ. 8 ივლისი [ძვ. სტ. 24 ივნისი] 1857, სოფ. ბერშუეთი, გორის მაზრა — გ. 24 დეკემბერი, 1904, თბილისი) — ქართველი ექიმი, ოფთალმოლოგი (პირველი ქართველი ევროპულად დიპლომირებული), კავკასიის ექიმთა საზოგადოების წევრი. იურისტ ნიკოლოზ ტარსაიძის უმცროსი ძმა.

## ბიოგრაფია
ალტ=|მინი|291x291პქ|საფლავის ქვა1879 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. ერთხანს მუშაობდა რაჭაში. 1881 წელს დაბრუნდა ხარკოვში, წარჩინებით დაიცვა სადიპლომო ნამუშევარი. 1882-88 წლებში, იქვე ორდინატორად მუშაობდა თვალის ქირურგ პროფესორ ლეონარდ ჰირშმანთან. 1888 წელს დაბრუნდა საქართველოში და მუშაობა დაიწყო თბილისის "1864 წლის 4 აპრილის სახელობის სამკურნალოში". გიორგი ტარსაიძე იყო პირველი ქართველი ექიმი რომლის ძირითადი პროფესია ოფთალმოლოგობა იყო. 1892 წელს გიორგი ტარსაიძის თაოსნობით თბილისში გაიხსნა თვალის სნეულებათა საქველმოქმედო საავადმყოფო (რუსეთის იმპერიის მასშტაბით რიგით მესამე, მოსკოვისა და პეტერბურგის კლინიკების შემდეგ), რომლის დირექტორიც თავად იყო გარდაცვალებამდე. 

ამ საავადმყოფოს ბაზაზე, თბილისის, ქართული უნვერისტეტის გახსნის შემდეგ ჩამოყალიბდა თვალის სნეულებათა კლინიკა. გიორგი ტარსაიძის სახელს ატარებდა თვალის დაავადებათა რესპუბლიკური კლინიკური საავადმყოფო (ამ საავადმყოფოს ბაზაზე არის შექმნილი ამჟამად მოქმედი მრავალპროფილური კლინიკა „ნიუ ჰოსპიტალსი“).  გ. ტარსაიძე იყო ერუდირებული ექიმი და დახელოვნებული ოპერატორი, რომელიც ზედმიწევნით ფლობდა ოფთალმოლოგიური კვლევების მეთოდებს. იგი დამსახურებული პოპულარობით სარგებლობდა მთელს კავკასიაში. მისმა პროფესიონალიზმა საწინდარი ჩაუყარა ქართული ოფთალმოლოგიური სკოლის შემდგომი თაობების სიძლიერეს. ტარსაიძის მოსწავლეები იყვნენ, შემდგომში ცნობილი ოფთალმოლოგები: ვახტანგ მუსხელიშვილი, ალექსანდრე შატილოვი, კ.თოფურიძე. ტარსაიძის უშუალო ხელმძღვანელობითა და ინიციატივით საქართველოს მაზრებსა და რაიონებში ნაყოფიერ მუშაობას ეწეოდნენ ე. წ. „თვალის მფრინავი რაზმები“.

გიორგი ტარსაიძე დასაფლავებულია ვერის სასაფლაოზე.

„ნიუ ჰოსპიტალსის“ „ოფთალმოლოგიის ეროვნულ ცენტრში“ 2018 წლის 11 ოქტომბერს, მხედველობის მსოფლიო დღის აღსანიშნავად, ქართული ოფთალმოლოგიის ფუძემდებლის — გიორგი ტარსაიძის ბიუსტი გაიხსნა. გიორგი ტარსაიძის შვილი იყო ემიგრანტი პუბლიცისტი და ისტორიკოსი ალექსანდრე ტარსაიძე.

## ნაშრომები 
* Трахома по данным Тифлисской глазной лечебницы, 1/I 1893 г. по 1/I 1901 г. Труды 2-го съезда кавказских врачей, т.1 Тфл., 1902.

## ლიტერატურა 
* ბერაძე ნ., ჩიქოვანი ლ., „გიორგი ტარსაიძე“, თბ., 1957
* ბერაძე ნ., ჩიქოვანი ლ., „თვალის დაავადებები“, თბ., 1987
* შენგელია მ., „ნარკვევები მედიცინის ისტორიიდან საქართველოში“, თბ., 1956
* Цулукидзе А., „Врачи-грузины XIX столетия“ - Тб., 1948. - С. 48-49
* ქორჩილავა ჯ., „საქართველოს სამედიცინო კალენდარი, 2010 წელი“, თბ., 2010. - გვ.425.
* ბოცვაძე ნ., „ნორჩ მეგობრებთან ერთად“, თბ., 1976. - გვ. 5-12.

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ოფთალმოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1857
კატეგორია:გარდაცვლილი  24 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1904
კატეგორია:ვერის სასაფლაოზე დაკრძალულები
დიეგო დე ალმაგრო

**დიეგო დე ალმაგრო** () – ესპანელი კონკისტადორი, პერუს ერთ-ერთი დამპყრობელი. იგი უკანონო შვილი იყო და გვარი მიიღო იმ ქალაქის მიხედვით, სადაც დაიბადა.

ამერიკაში ჩავიდა 1514 წლის 30 ივნისს, პედრარიას დავილას მიერ მოწყობილი ექსპედიციით. ითვლება პერუს აღმომჩენად. ებრძოდა ჩილეს ტერიტორიაზე მცხოვრებ მაპუჩეს ტომს (არაუკანებს). 1538 წელს სალინასთან ბრძოლის დროს მოკლულ იქნა ფრანსისკო პისაროს მიერ.

## რესურსები ინტერნეტში
* დიეგო დე ალმაგროს ბიოგრაფია.

კატეგორია:კონკისტადორები
კატეგორია:ჩილეს ისტორია
კატეგორია:ქალაქების დამაარსებლები
კონსეფსიონის პროვინცია

**კონსეფსიონი** () — პროვინცია ჩილეში, შედის ბიობიოს რეგიონის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი კონსეფსიონი. პროვინცია მოიცავს 12 კომუნას. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:ბიობიოს რეგიონის პროვინციები
კასირი-მაჩო

**კასირი-მაჩო** () — ტბა ჩილეს პარინაკოტის პროვინციაში, არიკა და პარინაკოტის რეგიონში.   

კასირი-მაჩო მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მაღლა მდებარე ტბაა. იგი მდებარეობს ზღვის დონიდან 4860 მეტრზე, ბოლივიის საზღვართან, ვულკან პომერაპეს მახლობლად. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ტბის სატელიტური ხედი
* Laguna Casiri Macho: Chile

კატეგორია:ჩილეს ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
პომერაპე

**პომერაპე** () – ვულკანი ანდების მთებში, ბოლივიისა და ჩილეს საზღვარზე. არიკა და პარინაკოტის რეგიონში. სიმაღლე – 6265 მ. მის სამხრეთით მდებარე ვულკან პარინაკოტასთან ერთად წარმოადგენს ნევადო–დე–პაიაკატის კომპლექსის ნაწილს.

საუკეთესო დრო ვულკანზე ასასვლელად - ივნისიდან ნოემბრამდე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს ვულკანების სია
* ბოლივიის ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Peakware.მსოფლიო მთების ენციკლოპედია: პომერაპე 

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
კატეგორია:ბოლივიის ვულკანები
არინტიკა

**არინტიკა** () – ვულკანი ანდების მთებში, ბოლივიისა და ჩილეს საზღვარზე. მდებარეობს არიკა და პარინაკოტის რეგიონში. სიმაღლე ზღვის დონიდან  – 5597 მ.  

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ცენტრალური ანდების ვულკანები: არინტიკა 
* Volcano Live.Arintica

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
გუალიატირი

მინი|მარჯვნივ|250პქ|გუალიატირი 2004 წელს
**გუალიატირი** () – ვულკანი ანდების მთებში,  ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს არიკა და პარინაკოტის რეგიონში. სიმაღლე ზღვის დონიდან  – 6071 მ.  მწვერვალი ძირითადად ლავის გუმბათებისაგან შედგება. ლავის დიდი ნაკადები განლაგებულია ქვედა ჩრდილოეთ და დასავლეთ კალთებზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Smithsonian Institution Global Volcanism Program: Guallatiri 
*ცენტრალური ანდების ვულკანები:გუალიატირი 
*Volcano Live.Guallatiri

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
ტაკორა

**ტაკორა** () — ვულკანი ანდების მთებში,  ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში, პერუს საზღვართან. მდებარეობს არიკა და პარინაკოტის რეგიონში. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 5980 მ.  იგი ჩილეს ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ვულკანიია. იგი დაფარულია მუდმივი თოვლითა და ყინულით  5500 მ სიმაღლიდან. ვულკანის ძირითადი კრატერი მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე მწვერვალიდან 300 მეტრით ქვემოთ. ვულკანის აღმოსავლეთ მხარეს ცხელი წყლებია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Smithsonian Institution Global Volcanism Program: Tacora 
*Volcanoes of the Central Andes.Tacora 
* Фотография вулкана
* Фотография с воздуха (чёрно-белая) 
*Volcano Live.Tacora

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
ანდებზე გადასვლა

**ანდებზე გადასვლა** () –  სამხედრო კამპანია, განხორციელებული ესპანეთის ამერიკულ კოლონიებში დამოუკიდებლობისათვის ომის პერიოდში. არგენტინისა და ჩილეს არმიები გენერალ ხოსე სან-მარტინის ხელმძღვანელობით ახდენენ ანდებზე გადასვლას ჩილეს დამოუკიდებლობის გამოცხადებისა და ესპანელების ქვეყანაში შესაძლო შემოჭრის თავიდან აცილების მიზნით. 
მინი|მარცხნივ|150პქ|სან-მარტინის დროშის ორიგინალი
გადასვლისთვის მზადება დაიწყო არგენტინის ქალაქ მენდოსაში. სან-მარტინის არმიაში შედიოდა 4 000 ადამიანი, რომელთა 1/3 დაიღუპა მთებში გადასვლის დროს.

1817 წელს სან-მარტინის ჯარისდარცენილი ნაწილი შევიდა სანტიაგოში. ამ დროისთვის ესპანელი როიალისტების ჯარმა უკან, ჩრდილოეთისაკენ დაიხია.  12 თებერვალს ჩაკაბუკოსთან ომის დროს სან-მარტინმა მნიშვნელოვან წარმატებას მიაღწია.  1818 წლის 12 თებერვალს კი ჩილეს უზენაესმა მმართველმა ბერნარდო ო'ჰიგინსმა გამოაცხადა ქვეყნის დამოუკიდებლობა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Glasgow & District Wargaming Society 

კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
კატეგორია:ჩილეს ისტორია
კატეგორია:არგენტინის ისტორია
ტააპაკა

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ვულკანი ტააპაკა
**ტააპაკა** () – ვულკანი ანდების მთებში,  ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში, პერუს საზღვართან. მდებარეობს არიკა და პარინაკოტის რეგიონში. სიმაღლე ზღვის დონიდან  – 5860 მ.  ბოლო აქტიურობა დაფიქსირებულია 2000 წლის წინ.  

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Smithsonian Institution Global Volcanism Program: Taapaca 
*Volcano Live.Taapaca

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
უილიამ პიტი (უმცროსი)

**უილიამ პიტი უმცროსი** (დ. 28 მაისი, 1759 — გ. 23 იანვარი, 1806) — XVIII-XIX საუკუნეების ბრიტანელი პოლიტიკური მოღვაწე, უილიამ პიტი უფროსის შვილი.

1783 წელს, 24 წლის ასაკში, გახდა გაერთიანებული სამეფოს ყველაზე ახალგაზრდა პრემიერ-მინისტრი. მან დაკავებული თანამდებობა 1801 წელს დატოვა, თუმცა კვლავ დაიკავა 1804 წელს და შეინარჩუნა 1806 წლამდე, გარდაცვალებამდე. პრემიერ-მინისტრობის პარალელურად მას ეკავა ხაზინის კანცლერის თანამდებობა. 

გაატარა მთელი რიგი რეფორმები, მათ შორის ინდოეთის მმართველობის რეფორმა (1784). 1786 წელს საფრანგეთთან დადო სავაჭრო ხელშეკრულება. იყო ერთ-ერთი მთავარი ორგანიზატორი კოალიციისა, რომელიც მიმართული იყო საფრანგეთის რესპუბლიკისა და იმპერიის წინააღმდეგ. უილიამ პიტის თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდი დაემთხვა ევროპაში მიმდინარე მნიშვნელოვან მოვლენებს, საფრანგეთის რევოლუციასა და ნაპოლეონის ომებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* უილიამ პიტი უმცროსი  - 10 Downing Street

კატეგორია:დაბადებული  28 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1759
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1806
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები XVIII საუკუნეში
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები XIX საუკუნეში
კატეგორია:ბრიტანელი პოლიტიკოსები
ვილიარიკის ეროვნული პარკი

**ვილიარიკის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩილეს ანდებში. მდებარეობს არაუკანიის და ლოს-რიოსის რეგიონებში, ქალაქ პუჩოს სიახლოვეს. პარკის ტერიტორიაზე გადაჭიმულია ანდების სამი უმნიშვნელოვანესი ვულკანური სისტემა - ვილიარიკა, კეტრუპილანი და ლანინი. 

პარკი გამოირჩევა აქ არსებული ფლორისა და ფაუნის მრავალფეროვნებით.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* პარკის ფლორა
* http://www.gochile.cl/spa/Guide/ChileNationalParks/Villarrica/Villarrica-1.asp
* http://www.conaf.cl

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:ვილიარიკის ეროვნული პარკი
კატეგორია:არაუკანიის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:ლოს-ლაგოსის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:1940 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კენოტაფი

[250პქ|მინიატიურა|კენოტაფი [ჰიროსიმაში]]
**კენოტაფი** (; κενός — ცარიელი და τάφος — საფლავი) — საპატიო მონუმენტი ერთი ან რამდენიმე გარდაცვლილისათვის. ჩვეულებრივი საფლავისაგან განსხვავებით კენოტაფი მხოლოდ მიცვალებულის მოსაგონად და გახსენებისთვისაა განკუთვნილი და არ შეიცავს გვამს. ხშირად ერთად რამდენიმე კენოტაფს აგებენ და ნეკროპოლის სახეს აძლევენ. 

## ლიტერატურა 
* Günter Behm-Blancke: *Kultur und Stammesgeschichte der Elb-Havelgermanen des 3.–5. Jahrhunderts. Opfer und Magie im germanischen Dorf der römischen Kaiserzeit. (Neue Ausgrabungsergebnisse)*. Hrsg. von Jan Bemmann & Morten Hegewisch. Beier & Beran 2005
* Hans Bonnet: *Kenotaph*, in: *Lexikon der ägyptischen Religionsgeschichte*, Hamburg 2000 ISBN 3-937872-08-6 S. 374f.
* Gerald Görmer: *Zum Problem der so genannten Grabdepots und Kenotaphe.* In: EAZ, Ethnogr.-Archäol. Zeitschr. 48, 2007, S. 419–4
* Wolfgang Helck/Eberhard Otto (Ägyptologe)|Eberhard Otto: *Kenotaph*, in: *Kleines Lexikon der Ägyptologie*, Harrassowitz Verlag Wiesbaden, 1999 ISBN 3-447-04027-0 S. 143.

კატეგორია:დაკრძალვის ტრადიციები
კატეგორია:სიკვდილი
იაჰმეს I

150პქ|მინიატიურა|იაჰმეს I
**იაჰმეს I**, ასევე *იაჰმოსი* (დ. ძვ. წ. 1560; გ. ძვ. წ. 1525) — ეგვიპტის ფარაონი, XVIII დინასტიის პირველი მმართველი და დამაარსებელი. მისი მმართველობის ხანას სხვადასხვაგვარად ათარიღებდნენ: ძვ. წ. 1530-1504 წლები (ვოლფგანგ ჰელკი) ან ძვ. წ. 1539-1514 წლები (კრაუსი). უფრო ახალი გამოკვლევებით (იურგენ ფონ ბეკერათი) მისი მმართველობის პერიოდი ძვ. წ. 1550-1525 წლებითაა განსაზღვრული. იაჰმესის სახელს უკავშირდება ჰიქსოსების წინააღმდეგ გამართული წარმატებული ბრძოლა, რომლის შედაგადაც ზემო ეგვიპტე მათი ბატონობისაგან გათავისუფლდა და ამგვარად შეიქმნა ერთიანი ეგვიპტის ახალი სამეფო.

## ლიტერატურა 
* Gay Robins: *Meritamun, Daughter of Ahmose, and Meritamun, Daughter of Thutmose III.* (Göttinger Miszellen 56), Göttingen 1982, გვ. 79-88
* Hermann Schlögl: *Das alte Ägypten*. Beck, München 2008, ISBN 3-406-48005-5
* Thomas Schneider: *Lexikon der Pharaonen*, Artemis & Winkler, München 1997, ISBN 3-7608-1102-7
* Jürgen von Beckerath: *Chronologie des pharaonischen Ägypten. Die Zeitbestimmung der ägyptischen Geschichte von der Vorzeit bis 332 v. Chr.* von Zabern, Mainz 1997, ISBN 3-8053-2310-7
* William Whiston: *The new complete works of Josephus*. Kregel Publications, Grand Rapids (Mich.) 1999, ISBN 0-8254-2924-2

კატეგორია:ეგვიპტის მეთვრამეტე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ჩილეს ეროვნული ისტორიული მუზეუმი

მინი|მარჯვნივ|200პქ|ჩილეს ეროვნული ისტორიული მუზეუმი
**ჩილეს ეროვნული ისტორიული მუზეუმი** () – ჩილეს სახელმწიფო დაწესებულება. მდებარეობს დედაქალაქ სანტიაგოში. დაარსდა 1911 წლის 2 მაისს. 2009 წლისათვის მუზეუმი დაათვალიერა 116.804 ვიზიტორმა. მისი მისიაა „დაეხმაროს საზოგადოებას ცოდნის მიღებაში, ხელმისაწვდომობაში, ქვეყნის ისტორიის ცოდნაში“.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩილეს ეროვნული ისტორიული მუზეუმი 
*About.com museum review 
* ისტორიული ფოტოების კოლექცია
* 360º-იანი ვირტუალური პანორამა

კატეგორია:ჩილეს მუზეუმები
სალი კლდე

**„სალი კლდე“** — ქართული ყოველკვირეული გაზეთი, გამოდიოდა თბილისში 1919  წლიდან როგორც „კლდის“ გაგრძელება. გამოვიდა №№ 1-58. რედაქტორი - გ. ვეშაპელი (გ. ვეშაპიძე). გაზეთში ძირითადად გაშუქებულია ეროვნული პოლიტიკის საკითხები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ჩილეს კოლუმბამდელი ხელოვნების მუზეუმი

მინი|მარჯვნივ|200პქ|ჩილეს კოლუმბამდელი ხელოვნების მუზეუმი
**ჩილეს კოლუმბამდელი ხელოვნების მუზეუმი** () — ჩილეს სახელმწიფო დაწესებულება. მდებარეობს დედაქალაქ სანტიაგოში. დაარსდა 1981 წლის დეკემბერში. მუზეუმში დაცულია კოლუმბამდელი ისტორიული, არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული ნიმუშები.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩილეს კოლუმბამდელი ხელოვნების მუზეუმი
* Chiles antes de Chile

კატეგორია:ჩილეს მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
სალიმ-ფაშა

**სალიმ-ფაშა (ჯაყელი)** — ახალციხის ფაშა 1688-1701 წლებში, ასლან I-ის ძე. ტახტი დაიკავა უფროსი ძმის, იუსუფ II-ის გარდაცვალების შემდეგ. მის დროს ახალციხის საფაშოში უკიდურესად გაძლიერდა იანიჩართა თარეში და ქრისტიანული მოსახლეობის აკლება. სალიმ-ფაშა ცდილობდა იანიჩარებისათვის დაეპირისპირებინა „ყულის“ ჯარი, მაგრამ ცენტრალური ხელისუფლება მხარს არ უჭერდა. მის დროს გახშირდა ქრისტიანული მოსახლეობის გამაჰმადიანების შემთხვევები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ახალციხის ფაშების სია

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახალციხის ფაშები
კატეგორია:ჯაყელები
ომორის ეთნობოტანიკური პარკი

**ომორის ეთნობოტანიკური პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩილეში. მდებარეობს ჩილეს სამხრეთით, ცეცხლოვანი მიწის არქიპალაგში შემავალ კუნძულ ნავარინოზე, მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონში. ბოტანიკური ბაღი საჯაროდ გაიხსნა 2000 წლის 14 ნოემბერს. პარკი ცნობილია სუბ-ანტარქტიკული ფლორით.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Universidad de Magallanes (UMAG), Puerto Williams, Chile 
*Institute of Ecology and Biodiversity, Chile (IEB)
*Sub-Antarctic Biocultural Conservation Program, coordinated by UMAG & IEB in Chile, and the University of North Texas in the US
*Center for Environmental Philosophy
*Omora Foundation 
*Omora Biocultural Conservation Approach: Ecology & Society 2006
*Field environmental philosophy and biocultural conservation at the Omora Ethnobotanical Park: Methodological approaches to broaden the ways of integrating the social component(“S”) in Long-Term Socio-Ecological Research (LTSER) Sites
**La Medida de Omora* by Claudia Esslinger
**La Medida de Omora y Los Cabos de Hornos* by Claudia Esslinger
*Field Environmental Philosophy /Filosofia Ambiental de Campo: *El Retorno a la Madriguera* (*The Return to the Den*) by Jaime Sepulveda
**Belleza de Pensar* Cristian Warnken, Lorenzo Aillapán y Ricardo Rozzi
*Efecto Picaflor 
*Efecto Picaflor sinopsis
**TV UMAG* Ecotourism with a Hand Lens - Ecoturismo con Lupa
**TV UMAG* Omora LA BIODIVERSIDAD
**TV UMAG* Omora VALOR INTRINSECO
**TV UMAG* Omora VALOR INSTRUMENTAL
**TV UMAG* Omora Turismo sustentable Parque Cabo de Hornos
**TV UMAG* Omora Guia Multi Etnica de Aves Subantarticas
**Naturaleza Pajaro, Bosque Nativo* - Lorenzo Aillapan by Olaf Pena Pastene
**Naturaleza Pajaro, Bosque Nativo* - Ricardo Rozzi by Olaf Pena Pastene

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:2000 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ჩილეს ნატიფი ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი

მინი|მარჯვნივ|200პქ|ჩილეს ნატიფი ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი
**ჩილეს ნატიფი ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი** () – ჩილეს სახელმწიფო დაწესებულება, მუზეუმი. მდებარეობს დედაქალაქ სანტიაგოში. დაარსდა 1880 წლის 18 სექტემბერს. არის ხელოვნების ერთ-ერთი უმთავრესი ცენტრი, როგორც ჩილეში ასევე სამხრეთ ამერიკაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩილეს ნატიფი ხელოვნების ეროვნული მუზეუმის საიტი 
* 360º-იანი ვირტუალური ტური 

კატეგორია:ჩილეს მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
რანკაგუის რეგიონული მუზეუმი

მინი|მარჯვნივ|250პქ|მუზეუმის ეზო
**რანკაგუის რეგიონული მუზეუმი** () – ჩილეს სახელმწიფო დაწესებულება, ო'ჰიგინსის რეგიონის მთავარი მუზეუმი. მდებარეობს ქალაქ რანკაგუაში. დაარსების ზუსტი თარიღი ცნობილი არაა. მის შესახებ ცნობები ჩნდება 1797 წლიდან. 1980 წლიდან მუზეუმმა მიიღო ეროვნული ძეგლის სტატუსი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* რანკაგუის რეგიონული მუზეუმი

კატეგორია:ჩილეს მუზეუმები
You Would Have Loved This

**You Would Have Loved This** ტარია ტურუნენის მეორე სოლო სინგლია. სიმღერა ეძღვნება დედამისს, რომელიც 2003 წელს გარდაიცვალა კიბოთი; სინგლი საახალწლო ალბომ Henkäys Ikuisuudesta-დანაა.

5 თაყვანისმცემელი ესწრებოდა სიმღერის ჩაწერის პროცესს, რადგან მათ გაიმარჯვეს ტარიას ინტერნეტ-ფორუმზე განთავსებულ კონკურსში "დღე ტარია ტურუნენთან ერთად".

სინგლი მხოლოდ 1.000 ცალიანი ტირაჟით გავრცელდა.

## სიმღერების სია 
1. You Would Have Loved This (Radio Version)

2. Walking In The Air (Classical version)

3. You Would Have Loved This (Single Version)

კატეგორია:ტარია ტურუნენის სიმღერები
კატეგორია:2006 წლის სინგლები
კატეგორია:კლასიკური სინგლები
სან-მიგელ-დე-ასაპის არქეოლოგიისა და ანთროპოლოგიის მუზეუმი

მინი|მარჯვნივ|250პქ|მუზეუმის ექსპონატები
**სან-მიგელ-დე-ასაპის არქეოლოგიისა და ანთროპოლოგიის მუზეუმი** () – ჩილეს სახელმწიფო დაწესებულება, მუზეუმი. მდებარეობს არიკა და პარინაკოტის რეგიონში,  ქალაქ არიკაში. მუზეუმი ეკუთვნის ტარაპაკის უნივერსიტეტს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* სან-მიგელის არქეოლოგიისა და ანთროპოლოგიის მუზეუმი 

კატეგორია:ჩილეს მუზეუმები
სანტიაგოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი

მინი|მარჯვნივ|250პქ|სანტიაგოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი
**სანტიაგოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი** () –  თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი სანტიაგოში, ჩილე. დაარსდა 1947 წლის 15 აგვისტოს. მუზეუმის პირველი დირექტორი იყო მარკო ბონტა (1949-1962). ამჟამად მუზეუმს 1998 წლიდან ხელმძღვანელობს ფრანსისკო ბრუგნოლი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* სანტიაგოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის ოფიციალური საიტი
* 360º-იანი პანორამული ხედი

კატეგორია:ჩილეს მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
სალიპარტიანო

**„სალიპარტიანო“** — ფეოდალური სამფლობელო ოდიშის (სამეგრელოს) სამთავროში. მოიცავს თანამედროვე მარტვილის მუნიციპალიტეტის დიდ ნაწილს. სალიპარტიანო თავდაპირველად ლიპარტიანთა ფეოდალურ გვარეულობის სამფლობელო იყო. გვარსახელი ლიპარტიანი ლიპარიტიდან მოდის. მკვლევართა ერთი ნაწილის აზრით, ეს ლიპარიტი უნდა ყოფილიყო ბაღუაშთა საგვარეულოს წარმომადგენელი, რომლისგანაც მოდიოდა ლიპარტიანთა გვარეულობა IX საუკუნიდან. 

სხვა მოსაზრებით, ლიპარიანტთა გვარეულობას ლიპარიტ I-მა დადიანმა ჩაუყარა საფუძველი. დაახლოებით XVI საუკუნიდან სალიპარტიანო ოდიშის მთავრებმა მიიტაცეს და საუფლისწულო მამულად აქციეს. XVII საუკუნის დასაწყისში ლიპარტიანობა ოდიშის სამთავროს უმაღლესი მოხელის ტიტული გახდა, ხოლო სალიპარტიანო ეწოდა სამფლობელოს, რომელსაც ეს მოხელე ფლობდა. პირველ მოხელე ლიპარტიანად ლევან II დადიანის ბიძა გიორგი დადიანი გვევლინება. გიორგის სიკვდილის შემდეგ ლიპარტიანობას და სალიპარტიანოს ფლობდნენ მისი ძე ვამეყი, შემდეგში ვამეყის ძე გიორგი.

1673 წელს ლევან III დადიანმა ეს სახელი კაცია ჩიქოვანს უბოძა. კაციას სიკვდილის შემდეგ ლიპარტიანი გახდა მისი ძე გიორგი. 1714—1728 წლებში ლიპარტიანი იყო ბეჟან დადიანის ძმა შამადავლე, 1732-1754 — გიორგი დადიანი. 1799 წელს გრიგოლ დადიანმა სალიპარტიანო თავის მეტოქე ძმას — მანუჩარ II დადიანს — გადასცა. ოდიშის სამთავროს რუსეთის მფარველობაში შესვლის შემდეგ, 1805 წლის იანვარში, გრიგოლისა და მანუჩარის დედამ ანამ სალიპარტიანოს მანუჩარისათვის დატოვება სთხოვა მთავარმმართველს ციციანოვს, მაგრამ უარი მიიღო. სალიპარტიანო ოდიშის მთავრის სახასო მამულად გამოცხადდა, შემდეგ კი სამოურავოდ გადაეცათ თავად დგებუაძეებს.

## ლიტერატურა
* *ჯღარკავა შ.,* სალიპარტიანოს ისტორიიდან, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია, მაცნე № 6, თბ., 1970, გვ. 75-85

კატეგორია:სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავრო
კატეგორია:სათავადოები ფეოდალურ საქართველოში