open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მამუკას საფერე

**მამუკას საფერე** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

მამუკას საფერეც, სავარაუდოდ, მისი გამავრცელებლის სახელს ატარებს.

მცირე ნარგავების სახითაა გავრცელებული იმერეთში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სამი, იშვიათად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომის და კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმისაა, კუმსი. გვხვდება მეჩხერი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოვალური, მუქი წითელი. კანი თხელი და ნაკლებ მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი შეუფერავი.

მამუკას საფერე საშუალო ზრდის ვაზია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 165 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 150-175 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-8.8 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა 
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 219

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მარგული საფერე

**მარგული საფერე** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან სოლისებრი ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ცილინდრული, ფრთიანი და ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. მეჩხერია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოვალური, მუქი ლურჯი. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო — ტკბილი, წვენი სუსტი მოვარდისფრო.

მარგული საფერე საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-196 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 140-160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-22%-ს, მჟავიანობა — 10-11 გ/ლ-ს.

მიიღება ვარგად შეფერილი და ვარგი ხარისხის ჰარმონიული სუფრის წითელი ღვინო.

## ლიტერატურა 
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 219

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მაღლარი თვრინა

**მაღლარი თვრინა** — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრად ოდნავაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი შავი. რბილობი წვნიანი აქვს.

მაღლარი თვრინა საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 222

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მაღლარი მსხვილთვალა

**მაღლარი მსხვილთვალა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

სახელწოდება მიღებული აქვს ჯიშისთვის დამახასიათებელი მსხვილი მარცვლის გამო.

ითვლება ადანასურის ვარიაციად.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ხშირი აბლაბუდისებრ-ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, მუქი ვარდისფერი. რბილობი — წვნიანი.

მაღლარი მსხვილთვალა საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. საჰექტარო მოსავლიანობა 5-5.7 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

ადანასურისგან განსხვავებით მაღლარი მსხვილთვალასგან გაცილებით უფრო მაღალხარისხიანი წითელი ღვინო მზადდება.

## ლიტერატურა 
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 225

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მაღრანული

**მაღრანული**, *მაღრანული ქისი* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

მცირედ გავრცელებულია თელავის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის მარცხენა ნაპირას მდებარე აოფლებში, შერეული სახით გვხვდება რქაწითლისა და მწვანეს ნარგავებში. ადგილობრივები ამ ჯიშს ქისსაც უწოდებენ, მაგრამ მაღრანული არსებითად განსხვავდება იმ ქისისგან, რომელიც იყალთოში, ოჟიოში, რუისპირში, ქისტაურსა და სხვაგანაა გავრცელებული. სწორედ მათი განსხვავების მიზნით ალაზნის მარცხენა ნაპირზე გავრცელებულ ჯიშს მაღრანული უწოდეს.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ მოგრძო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ქეჩისებრია (საშუალო სისქის აბლაბუდისებრი და სქელი ჯაგრისებრი). ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიმკვრივის, ზოგჯერ მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მომწვანო-ყვითელი ელფერიო. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო — სასიამოვნო, კარგად გამოსახული ჯიშური არომატით.

მაღრანული ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან არულ სიმწიფემდე 164 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 140-160 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5-9 გ/ლ-ს.

მაღრანულისგან მიღებული თეთრი ღვინო ნაზია, ჰარმონიული, საშუალო სხეულიანი და კარგად გამოსახული ჯიშური არომატით.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 225

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მაჩანოური

**მაჩანოური**, *მაჩანაური* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

საკმაოდაა გავრცელებული ზემო იმერეთში, ძირითადად საჩხერის სოფლებში: ჩიხა, ორგული, სხვიტორი და სხვა.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, მხრიანი, საკმაოდ მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი სქელი და უხეში აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია.

სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 200-400 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.6 ტონა.

მაჩანოურის წითელი ღვინო ნაკლებად შეფერილია, მაგრამ საკმაოდ ჰარმონიული და სასიამოვნოდ მომჟავო.

## ლიტერატურა 
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 228

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
შოთა კიკნაძე

**შოთა კიკნაძე** (დ. 27 აპრილი, 1920, საღანძილე, შორაპნის მაზრა — გ. 4 აპრილი, 1998, თბილისი) — ქართველი საოპერო მომღერალი, ბარიტონი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1967).

## ბიოგრაფია 
1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი, 1951 წელს კი ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია ვოკალური განხრით. 1951–1978 წლებში იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი.

შესრულებული აქვს პარტიები: კიაზო, მურმანი (ზ. ფალიაშვილის „დაისი“, „აბესალომ და ეთერი“), ჩალხია (ო. თაქთაქიშვილის „მინდია“), რობერტი, ონეგინი (პ. ჩაიკოვსკის „იოლანტა“, „ევგენი ონეგინი“), ჟერმონი, გრაფი დი ლუნა (ვერდის „ტრავიატა“, „ტრუბადური“), ფიგარო (როსინის „სევილიელი დალაქი“), დონ ჯოვანი (მოცარტის „დონ ჯოვანი“), ვალენტინი (გუნოს „ფაუსტი“), სილვიო (ლეონკავალოს „ჯამბაზები“). მონაწილეობდა ქალაქ საარბრიუკენში ზაქარია ფალიაშვილის „დაისისა“ (1973, კიაზოს პარტია) და პ. ჩაიკოვსკის „პიკის ქალის“ (1974, ელეცკის პარტია) წარმოდგენებში; ეწეოდა საგასტროლო მოღვაწეობას.

## ლიტერატურა
*მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ., 2007. – გვ. 137

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
მაჭყვატური

**მაჭყვატური**, *მაჭყვადური*, *მაჭყვადინა* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

ვაზის სახელწოდება მომდინარეობს სოფელ თამაკონის მახლობლად მდებარე ადგილიდან, რომელსაც „მაჭყვადური“ (მეგრ. ამოსაწყვეტი) პქვია.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალო ფორმისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სქლადაა ქეჩისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, თხელი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მუქი ლურჯი შეფერილობის. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო სასიამოვნო-ტკბილი, წვენი შეუფერავი.

მაჭყვატური საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა საშუალოდ 150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-6.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-21 %-ს, ხოლი მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ჰარმონიული, სასიამოვნო გემოსი და ალკოპოლის ნორმალური შეცველობისაა.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 228

კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
რუს ბოლტონი

**რუს ბოლტონი** () — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და აგრეთვე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ის წარდგენილია (1998) წელს გამოცემულ წიგნ „მეფეთა ჯახი“, „ხმლების ქარიშხალი“ (2000) და „ცეკვა დრაკონებთან“ (2011). ტელეადაპტაციისას მის როლს ასრულებს ირლანდიელი მსახიობი მაიკლ მაკელჰატონი.

ლორდი რუზ ბოლტონი იყო დრეტფორდის მბრძანებელი და ბოლტონთა სახლის მმართველი, ჩრდილოეთის მცველი მას შემდეგ გახდა რაც რობ სტარკი მოკლა, მას ჰყავდა უკანონო შვილი რემზი ბოლტონი და მისი უსახელო კანონიერი ვაჟის. 

ხუთი მეფის ომის დროს, ის ჩრდილოეთის მეფის რობ სტარკის ერთ-ერთი მებაირაღე ლორდი და გენერალი იყო. თუმცა ისინი ვერ თანხმდებოდნენ ზოგიერთ ტაქტიკურ და პოლიტიკურ საკითხში. მოგვიანებით როდესაც ომი ლანისტერთა სასარგებლოდ შემოტრიალდა, რუს ბოლტონმა ვალდერ ფრეისთან ალიანსი შეკრა და წითელ ქორწილში მოკლა რობ სტარკი. ტაივინ ლანისტერის ბრძანებით და მეფე ჯოფრი ბარათეონის ხელმოწერით, ის გახდა ვინტერფელის ლორდი და ჩრდილოეთის მცველი. მან თავიდან ააშენა ვინტერფელი და გაიმყარა თავისი ადგილი ჩრდილოეთის მცველად როდესაც, თავისი უკანონო შვილი რემზი სანსა სტარტკზე დააქორწინა და თავად ვალდერ ფრეის შვილიშვილზე დაქორწინდა. მას შემდეგ, რაც სანსა თეონ გრეიჯოისთან ერთად გაიქცა, რუსი აფრთხილებს რამსის მემკვიდრეობის მოხსნის შესაძლებლობის შესახებ ღამის გუშაგებზე თავდასხმის უყურადღებო წინადადების გამო, მაგრამ რემზიმ ის და თავისი კანონიერი ცოლ-შვილი მოკლა.

## მთავარ მოვლენებამდე 
მისი ოჯახი ცნობილია იმით, რომ მტრებს ტყავს აშორებს, როგორც წამებისა და სიკვდილით დასჯის საშუალებას. რუზი იბრძოდა ლორდ ედდარ სტარკისთვის სამოქალაქო ომში ტარგარიენის წინააღმდეგ, რომელიც ცნობილია როგორც რობერტის აჯანყება და დაამტკიცა თავისი ღირსება, როგორც ჯარისკაცი სამკბილას ბრძოლაში. მან ურჩია რობერტ ბარათეონს სიკვდილით დაესაჯა სერ ბარისტან სელმი, ლეგენდარული მეფის მცველი, რომელიც ტარგარიანებს ფიცს სცემდა, მაგრამ რობერტმა უარყო რუსი და შეიწყალა სელმი.

## რესურსები ინტერნეტში
*რუს ბოლტონი

კატეგორია:სატახტოთა თამაში
კატეგორია:ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის პერსონაჟები
მელანიასეული

**მელანიასეული** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, თხელი. მარცვალი საშუალო ზომის, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი საკმაოდ უხეშია, ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარია. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამია. ვაზი მცირემოსავლიანია.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა 
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 236

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მელიკუდა ქართლის

**მელიკუდა ქართლის**, *მელიკუდი*, *მელაკუდა*, *ჭვარტალა*, *ფართალა*, *პარტალა თეთრი*, *მუშკამბალი* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. 

ამ ჯიშის სახელწოდება მისი მტევნის ფორმის მელიის კუდთან მსგავსებამ წარმოშვა.

ასეთივე სახელწოდების ჯიშებს ვხვდებით სომხეთში „მლინკუტ“ და თურქმენეთში „ტულკი ყუირუღ“. პლინიუსის ცნობით, საბერძნეთში ცნობილი ყოფილა ჯიში „ალოპეც“ (მელიის კუდი), საბერძნეთიდან გადაუტანიათ იტალიაში, სადაც უწოდებდნენ „Caude vulpe“, რაც ასევე მელიის კუდს ნიშნავს. ივანე ჯავახიშვილის მოსაზრებით, სახელწოდება „მელიის კუდი“ მეზობელ ქვეყნებში საქართველოდან იქნა გატანილი და არა პირიქით.

საქართველოს ტერიტორიაზე გავრცელებული მელიკუდა ადგილობრივი ჯიშია, მელიკუდა პატარ-პატარა ჯგუფებადაა გავრცელებული ქართლში — მცხეთის, კასპის და ბოლნისის ვენახებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომის და მომრგვალო ან უკუკვერცხისებრი ფორმისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სუსტადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი და გრძელია, კონუსური ფორმის, წამახვილებული წვერით, ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის, იშვიათად მეჩხერი. მარცვალი არის საშუალო ზომის, მომრგვალო ან ოვალური, ზოგჯერ ასიმეტრიული, მომწვანო-მოყვითალო ელფერით. კანი თხელი აქვს, მაგრამ მკვრივი, ცვილისებრი ფიფქით სქლადაა დაფარული. რბილობი მკვრივია, კნატუნა, ჰარმონიული გემოთი.

მელიკუდა ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 168-172 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 250-300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 10.8-17.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5-8 გ/ლ-ს.

მიიღება ჩალისფერი, ხალისიანი, ნაკლებსხეულიანი და დაბალალკოჰოლიანი სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო, მომეტებული მჟავიანობით.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 236

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მელიკუდი რაჭული

**მელიკუდი რაჭული** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

მელიკუდი რაჭაში მხოლოდ ერთეული ვაზის სახითაა სოფელ ხვანჭკარასა და ბუგეულის ვენახებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან დიდი ზომის აქვს, მომრგვალო ან სუსტად ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელი აბლაბუდითაა დაფარული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი გრძელი, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის და თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისა, მომრგვალო ან სუსტად ოვალური, მომწვანო-თეთრი. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული, რბილობი წვნიანია.

მელიკუდი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 163-165 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 200 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა 20.0-21.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-21 %-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-8 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 238

კატეგორია:რაჭის  ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მერენდოი

**მერენდოი**, *მერანდოი* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ჰერეთიდან.

ჰერეთის ადგილობრივი წარმოშობის ჯიშია. ახასიათებს დიდი ზომის მტევნები და დიდი ზომის მარცვალი. სქელკანიანია, მოწითურო-მოშავო ელფერით.

გამოიყენება სასუფრედ.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 238

კატეგორია:ჰერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
მახათური

**მახათური** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე-სასუფრე ვაზის ჯიში გურია-აჭარიდან. 

როგორც გადმოცემით ცნობილია, აჭარის მოსახლეობა მახათურს ახალ წლამდე ვაზზე ტოვებდა ან აკიდოების სახით მთელი ზამთრის განმავლობაში ინახავდა. გარდა ამისა, ამ ვაზისგან მთელ გურიაში ცნობილ ხალისიან ღვინოს ამზადებდნენ, რომელსაც შენახვის კარგი უნარი პქონდა და ტიკების საშუალებით შორ მანძილზე გადატანითაც არ ფუჭდებოდა.

## გავრცელება
მახათურის გავრცელების არეალი შეზღუდულია ერთეულ ძირებით გურიისა (მაკვანეთი, ლიხაური, შემოქმედი, აკეთი) და აჭარის ზოგიერთ სოფელში. 

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, სამ-ნაკვთიანი. ფირფიტის ქვედა მხარე სქლადაა შებუსული, ქეჩისებურია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, თხელი, ზოგჯერ საშუალო სიმკვრივის. მახათურის მტევანში გვხვდება განუვითარებელი (პართენოკარპიული) მარცვლებიც. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ოვალური. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი საკმაოდ ხორციანი და წვნიანია, წვენი ღია წითელი ფერისაა, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

მახათურის სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 205 დღეს აღწევს. ხოლო სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მაღლარად გაზრდილი ვაზი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. მტევნის საშუალო წონა 140 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.8%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.2 გ/ლ-ს.

მახათური ყურადღებას იქცევს როგორც ხარისხიანი საღვინე და სასუფრე ყურძნის ჯიში.

## ლიტერატურა 
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 230
## სქოლიო
კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
მესხური მწვანე

**მესხური მწვანე** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან.

მესხური მწვანე გავრცელებულია სოფ. აწყურის და სოფ. გურკელის მიდამოებში. მესხური მწვანე განსხვავდება გორული და კახური მწვანისგან მტევნის სიდიდით, ფორმით, მარცვლის სიმსხოთი, ფოთლის აგებულებით, შეფერვითა და გემოთი.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სამნაკვთიანი, მომრგვალო, ოდნავ გულისმაგვარი ფორმის. ფოთლის ქვედა მხარე ოდნავაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი კონუსურია, გვხვდება ცილინდრული ფორმისაც, მკვრივი ან საშუალო სიმკვრივის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, მომწვანო-მოყვითალო შეფერვის, სქელკანიანი. მარცვალზე ცვილი სუსტადაა გამოხატული. წვნიანია, ნაკლებ რბილობიანი, მომჟავო-მოტკბო გემოთი.

მესხური მწვანე საშუალოზე ძლიერი ზრდით ხასიათდება და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა 170-180 დღემდეა. ყურძნის შეთვალება იწყება 15 სექტემბრიდან და სრულ სიმწიფეში 15-20 ოქტომბრამდე შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5-9 გ/ლ-ს.

მესხური მწვანესგან მიიღება ნაკლებ ალკოპოლიანი სუფრის თეთრი ღვინო და საკუპაჟე მასალა ცქრიალა ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 238

კატეგორია:მესხეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მესხური საფერე

**მესხური საფერე** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა. დაუნაკვთავი და მრგვალია, გვხვდება გულისმაგვარი და ოდნავ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრული, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მრგვალია, მუქი შავი ფერის, კანი თხელი აქვს. რბილობი წვნიანია, წვენი მუქი შინდისფერია.

მესხური შავი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 150-160 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 95 გრამია. ყურძნის სრულ სიმწიფეში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.9%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო მუქი შინდისფერია, ხალისიანი, სასიამოვნო არომატით.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 241

კატეგორია:მესხეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მესხური შავი

**მესხური შავი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს მთავარი ძარღვები სუსტადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, აგებულებით ააშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ან მცირე ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, მუქი წითელი. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი საშუალოდ წვნიანია, მომჟაო-მოტკბო გემოთი, წვენი მეუფერავია.

მესხური შავი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 161-164 დღეა. სრულ სიმწიფეში 15-20 ოქტომბერს შედის. მტევნის საშუალო წონა 80 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 13.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 12.5 გ/ლ-ს. 

გამოსადეგია სუფრის მშრალი, შინდისფერი და არომატული ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 241

კატეგორია:მესხეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მისკიეთა

**მისკიეთა** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე თითქმის შიშველია, მხოლოდ ძარღვების გასწვრივ აქვს მცირეოდენი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, საკმაოდ მკვრივი, გვხვდება თხელი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო ელფერით. საკმაოდ სქელი და მკვრივკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, სასიამოვნო მოტკბო გემოთი.

მისკიეთა საშუალო ზრდის ვაზია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 192 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 108 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.5-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.8 გ/ლ-ს.

მისკიეთა ხარისხიანი სასუფრე ყურძნის ჯიშთა ჯგუფს ეკუთვნის. აქვს ლამაზი მტევანი, მარცვალი, სასიამოვნო გემო და კარგად იტანს ტრანსპორტირებას.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 242

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
მკვრივი ყურძენი

**მკვრივი ყურძენი** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. 

სახელწოდება მიღებული აქვს თავისი კუმსი მტევნების გამო.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს აბლაბუდისებრი და საშუალო სისქის ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ძლიერ კუმსია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ელფერის. კანი თხელი აქვს, რბილობი — წვნიანი და მდნარი. მკვრივი ყურძენი სიმწიფის საგვიანო პერიოდის და მოსავლიანი ჯიშია.

გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 242

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
გერმანე კილასონია

**გერმანე კილასონია** (დ. 17 აგვისტო, 1913, ფოთი — გ. 8 ოქტომბერი, 1969, განთიადი) — ქართველი სამხედრო პირი, მაიორი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1945).

## ბიოგრაფია 
1934-1934 წლებში მუშაობდა საქართველოს კომკავშირის სამტრედიის რაიკომში. 1937 წელს დაამთავრა ოდესის საფრენოსნო სკოლა 1937 წელს. იყო მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. 1942 წელს დაინიშნა ესკადრელიის მეთაურად, იბრძოდა ვორონეჟის ფრონტზე. შემდეგ მონაწილეობდა უკრაინის და კიევის განთავისუფლებისათვის ბრძოლებში. განახორციელა 160 საბრძოლო გაფრენა. პირადად მოსპო 30 საველე და საზენიტო არტილერიის ქვემეხი, 5 ნაღმტყორნი, 5 ვაგონი, 73 ავტომანქანა. 1951-1955 წლებში იყო აფხაზეთის ასსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:ფოთში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
მოქათური

**მოქათური** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და დიდი ზომისაა, კვერცხისებრი ფორმის, სამნაკვთიანი, სუსტად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე თხელ აბლაბუდისებრად სუსტადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი წითელი, თითქმის შავი. თხელკანიანია. რბილობი წვნიანი აქვს, წვენი — შეუფერავი.

მოქათური საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. ერთი მტევნის წონა 105 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 11-12 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო დაბალი ხარისხისაა.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 245

კატეგორია:რაჭის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მგალობლიშვილი (ვაზის ჯიში)

**მგალობლიშვილი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ჯიში გამავრცელებლის სახელს ატარებს.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან ცილინდრული ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მუქი წითელი. საკმაოდ სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, ტკბილი გემოთი.

ვაზი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 185-190 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 170-200 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა 7.0-8.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21-28%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-8.5 გ/ლ-ს.

მგალობლიშვილისგან დაყენებული ღვინო მცირედაა შეფერილი, შინაარსიანია და ნაკლებ სხეულიანი, ამიტომ მას ოცხანურ საფერესთან ერთად აკუპაჟებენ და იღებენ ინტენსიურად შეფერილ ხალისიან წითელ სუფრის მშრალ ღვინოს. ეს ჯიში ძირითადად პერსპექტიულია საბრენდე სპირტის მისაღებად.

## ლიტერატურა 
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 233

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მსხვილთვალა შავი

**მსხვილთვალა შავი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სუსტადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, თხელი. მარცვალი საშუალო ზომის აქვს, მომრგვალო და მუქი წითელი, სქელკანიანი. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.

მსხვილთვალა შავი საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი დაახლოებით 164-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 11.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-18.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.5-11 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 247

კატეგორია:რაჭის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მტრედისფერა

**მტრედისფერა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

თითა იმერული წარმოადგენს ადრე არსებული, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელი ვაზის ჯიშს.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 571

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი ქართული ჯიშები
მსხვილთვალა თეთრი

**მსხვილთვალა თეთრი** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა საშუალო ჯაგრისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი, ზოგჯერ მეჩხერი. მარცვალი დიდია, ოვალური, ღია-ყვითელი. კანი თხელი აქვს, საშუალო სიმკვრივის, ცვილისებრი ნაფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, კნატუნა. გემო სასიამოვნო.

მსხვილთვალა თეთრი ძლიერი ზრდით ხასიათდება. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 155-162 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 180-200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5-7 გ/ლ-ს.

მსხვილთვალა თეთრი გამოირჩევა ლამაზი მტევნით, მსხვილი ოვალური მარცვლით და სასიამოვნო გემოთი. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 247

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ყვედრეშის მთავარანგელოზის ეკლესია

**ყვედრეშის მთავარანგელოზის ეკლესია** —  არქიტექტურული ძეგლი ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელი ყვედრეშში. ინტერიერი და ფასადები შელესილია. სახურავის ცენტრში აღმართულია ჯვრით დაგვირგვინებული ხის რვაწახნაგა ცრუ გუმბათი. შენობას ქვემო სვანეთში გავრცელებულ გვიანდელ ეკლესიათა უმეტესობის, ტიპური გეგმა გააჩნია. თითქმის კვადრატულ დარბაზის გეგმიდან აღმოსავლეთით გარეთ გატანილია შვერილი ხუთწახნაგა აფსიდი. ინტერიერში შელესილია კედლები და შეთეთრებული. ჭერი შეკიდული ხისაა, ცისფრად შეღებილი. აფსიდის მხრებს შორის ჩადგმულ ხის კანკელზე დასვენებულია ქართული ხატები, ასომთავრული წარწერებით. აფსიდის ცენტრში განთავსებულია კვადრატული ბაზისი, ხოლო ჩრდილოეთ კედელში ამოღებულია არქიტრავული ნიშა.ეკლესიაში თხუტმეტი სარკმელია, თხუთმეტივე თაღოვანი. შესასვლელი მდებარეობს დასავლეთ კედლის ცენტრში. ფასადები: დეკორირებულია კარ-სარკმლის ბრტყელი ლილვებითა და კუთხის პილასტრებით. შესასვლელის თავზე ამოკვეთილია რელიეფური ჯვარი.სახურავი, გუმბათი და საკურთხეველი გადახურულია შიფერის საბურავით.დარბაზისა და საკურთხევლის საბურავებს შემოყოლებული აქვს მარტივი პროფილის მქონე ლავგარდანი.ინტერიერში და ფასადებზე კედლები ზოგადგილას მცირედ არის გაბზარული, ხოლო ნალესობა ჩამოყრილია. ეკლესიის საკურთხევლის და გუმბათის საბურავი დაზიანებულია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჯონ ოლივერ კილენზი

**ჯონ ოლივერ კილენზი** (; დ. 1916, მეიკონი, ჯორჯიის შტატი — გ. 27 ოქტომბერი, 1987, ბრუკლინი) — ამერიკელი მწერალი. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. სახელი გაითქვა რომანებით „იანგბლადი“ (1954) და „მაშინ გავიგეთ ქუხილი“ (1963). ეკუთვნის ასევე წერილების კრებული შავი კაცის ტვირთი (1965).

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
კილიკი

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|ვერცხლის კილიკი [ელენესა და ჰერმესის გამოსახულებით, დაახლ. ძვ. წ. 420 წ., ვასილ ბოჟკოვის კოლექცია, სოფია, ბულგარეთი.]]
**კილიკი** ― ძველი ბერძნული ქუსლიანი საღვინე თასი, რომელსაც ჰორიზონტალურად მიმაგრებული ორი ყური აქვს. ამზადებდნენ თიხის ან ლითონისგან. თიხის კილიკები ხშირად მოხატული იყო. ცნობილია ძვ. წ. VI საუკუნის კორინთული, ძვ. წ. VI-IV საუკუნეების ატიკური შავფიგურიანი და წითელფიგურიანი, აგრეთვე შავლაკიანი კილიკები.

## კილიკები საქართველოში
საქართველოს ტერიტორიაზე დიდი რაოდენობით ძველი ბერძნული კილიკები შეჰქონდათ. ისინი აღმოჩენილია ვანში, ითხვისში, დაბლაგომში, ფიჭვნარში, დიმნას ციხეში და სხვა. ვანის მდიდრულ სამარხებში აღმოჩენილია ძვ. წ. V-IV საუკუნეების ვერცხლის კიილიკები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მეთუნეობა
კატეგორია:ძველბერძნული ხელოვნება
კატეგორია:ჭურჭელი
კილიკიის კარი

**კილიკიის კარი** () ― კლდეკარი თურქეთში. მდებარეობს ტავრის მთებში, ბოკარის და ალადაღლარის ქედებს შორის, ზღვის დაონიდან 1050 მეტრზე. კილიკიის კარი აკავშირებს კილიკიას ანატოლიასთან. შექმნილია მდინარე ჩაკიტის გამჭოლი კანიონით, რომელშიც გადის რკინიგზა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თურქეთის გეოგრაფია
გეორგ მაურერი

**გეორგ მაურერი** ( დ. 11 მარტი, 1907, ტრანსილვანია — გ. 1971) — გერმანელი პოეტი. ავტორია კრებულებისა „მარადი ხმები“ (1936), „დროის საგალობელი“ (1948) „ორმოცდაორი სონეტი“ (1953), „სტიქიები“ (1955) და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:დაბადებული 11 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მირზანული თეთრი

**მირზანული თეთრი**, *მირზაანის თეთრი* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, უფრო ოვალური ფორმისკენ გადახ-რილი, ხუთ-სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია აბლაბუდისებრი და საკმაოდ სქელი ჯაგრისებრი შებუსვით. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ხშირად მხრიანი, ზოგჯერ უფორმო მტევნებიც გვსვდება. მტევანი კუმსია, ზოგჯერ ძალიან კუმსი, ხშირად მხრიანია. მარცვლი საშუალო და საშუალოზე მსხვილია, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მომწვანო-ყვითელი ელფერით. მარცვლის კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივია, სქელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი ოდნავ მკვრივი და წვნიანია.

ვაზი ძლიერი ზრდისაა. მირზანული თეთრის სავეგეტაციო პერიოდი საშუალოდ 150 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 100-დან 000 გრამამდე მერყეობს. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 10.0-15.0 ტონას აღემატება. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 14-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7.5 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო. იგი ჩალისფერია, სუსტი არომატით, სასიამოვნო გემოთი და მცირე სხეულით. იწურება სხვა ჯიშის ყურძენთან ერთად. გაცილებით უფრო პერსპექტიულია საბრენდე სპირტის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 241-242

## რესურსები ინტერნეტში
*მირზანული თეთრი

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მაუნტ-უილსონის ობსერვატორია

**მაუნტ-უილსონის ასტრონომიული ობსერვატორია** () ― ვაშინგტონის კარნეგის ინსტიტუტის სამეცნიერო დაწესებულება კალიფორნიის შტატში, პასადენიდან ჩრდილოეთით 16 კმ-ზე. დაარსდა 1904 წელს. ამ ობსერვატორიაში პირველად შექმნეს და გამოიყენეს სამზეო კოშკურა ტელესკოპი, სპექტროჰელიოსკოპი, სპექტროჰელიოგრაფი და მაგნიტოგრაფი. ობსერვატორიის ძირითადი იარაღებია ჰორიზონტალური და ორი კოშკურა ტელესკოპი (რომელთა საფოკუსო მანძილებია 14,4 მ და 45,8 მ), 257 სმ-იანი და 152 სმ-იანი რეფლექტორები და სხვები; იკვლევს მზეს, ვარსკვლავების ნისლეულებისა და გარეგალაქტიკურ ობიექტთა ფიზიკას. 1949 წლიდან ორგანიზაციულად გაერთიანებულია მაუნტ-პელომარის ასტრონომიულ ობსერვატორიასთან. სხვადასხვა დროს მასში მუშაობდნენ უოლტერ ადამსი (დირექტორი 1923-1946 წლებში), ედუინ ჰაბლი, ვალტერ ბაადე, ჯეიმზ ჯინსი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ასტრონომიული ობსერვატორიები
მეკრენჩხი

**მეკრენჩხი**, *მეკურენჩხი*, *მეკერენჩხი*, *მეკრენჩხალა* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან. მეკრენჩხი ასევე არსებობდა გურიის სოფლებშიც (ნიგოითი, ხვარბეთი, გოგორეთი, გურიანთა) 

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან მცირედ ოვალური ფორმის, მცირედ ან საშუალოდ დანაკვთული, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ქეჩისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან კონუსური ფორმის. თხელია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე მსხვილია, მომრგვალო, ლამაზი მუქი ლურჯი შეფერილობის. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქიო უსვად დაფარული. რბილობი ხორციანია და მცირეწვნიანი, ძალიან სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

მეკრენჩხი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე დაახლოებით 199 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევრიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 180 გრამამდეა, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-5.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.2 გ/ლ-ს.

დასავლეთ საქართველოში გავრცელებულ სუფრის ჯიშთა შორის მეკრენჩხი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანია. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. ყურძენი კარგად ინახება და იტანს ტრანსპორტირებას.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 233
## სქოლიო
კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
მორცხულა

**მორცხულა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

გურიასა და აჭარაში მორცხულას ველურ ვაზს ეძახიან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ხშირად ფრთიანი, საშუალო სიმკვრივის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი შავი ფერის. კანი თხელი და ნაკლებმკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.

მორცხულა საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 190 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 138 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-21 %-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ძალიან ჰარმონიულია, სასიამოვნო, საკმაოდ შეფერილი და ალკოპოლის (11.5%) ნორმალური შეცველობით.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 245

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მშრალხევის ღვთისმშობლის ეკლესია

**მშრალხევის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელი მშრალხევში, სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, მდინარე მშრალხევის მარცხენა ნაპირზე, სამანქანე გზის პირას. 

ეკლესია აშენებულია რიყის ქვისა და ქვიშაქვის შერეული წყობით კირის დუღაბზე. ეკლესია ახალი აღდგენილია რის დროსაც შემაკავშირებელ ხსნარად ცემენტიცაა გამოყენებული. გადახურვა ორფერდაა და გადახურულია კრამიტით. ეკლესიას სამხრეთით მინაშენიც ქონდა , რომლის კელდების ფრაგმენტებია დღეისათვის შემორჩენილი. კარის სწორკუთხა ღიობიც სწორედ სამხრეთ ფასადზეა გაჭრილი. ამავა ფასადზე ეკლესიის აღდგენამდე მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელიც გააჩნდა, რომელიც რესტავრაციის დროს კედლის საპირე წყობის ამოყვანისას დაიფარა, მისი დანახვა შესაძლებელია მხოლოდ ინტერიერის მხრიდან. ჩრდილოეთ კედელი ყრუა, ღიობების გარეშ. ხოლო დასავლეთ და აღმოსავლეთ ფასადზე თითო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ოთხივე ფასადზე ძალიან კარგად არის შესამჩნევი კედლების ძველი წყობა და კირის დუღაბის ნალესობის ფენები. ინტერიერში იატაკი ქვის ფილებითაა მოგებული. სამხრეთ დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებს დაბალი ხარისხი შემოუყვება. ინტერიერის მხირდან სარკმლის ღიობები სწორკუთხაა როგორც დასავლეთ ასევე აღმოსავლეთ კედელზე. ნახევარწრიული აფსიდი მცირედით შემაღლებულია დანარჩენი სივრციდან. აფსიდი საკურთხევლის მცირედ გამოზიდული მკლავებისგან გამოიყოფა დანარჩენი სივრცისგან. აფსიდის კედელზეც ხარისხი შემოუყვება. აფსიდის ორივე მხარეს მცირე ზომის ნიშებია დატანილი. სარკმლის ქვეშ სწორკუთხა შედარით მოზრდილი ზომის ნიშია, რომელიც სამკვეთლოს ფუნქციასაც ასრულებს. კამარა ნახევარწრიული. საკურთხევლისა და დანარჩენი სივრცის გამყოფ ნაწილში ჩრდილოეთ კედელზე 1 მეტრის სიმაღლის ოთხკუთხა სვეტის ფორმის კედელია ამოყვანილი, სავარაუდოდ სავარაუდოთ უნდა წარმოადგენდეს კანკელის ნაწილს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მაუტჰაუზენის საკონცენტრაციო ბანაკი

**მაუტჰაუზენის საკონცენტრაციო ბანაკი** ― მესამე რაიხის საკონცენტრაციო ბანაკი. შეიქმნა 1938 წლის ივლისში ავსტრიის ქალაქ მაუტჰაუზენიდან 4 კილომეტრში. თავდაპირველად იყო დახაუს საკონცენტრაციო ბანაკის ფილიალი, 1939 წლის მარტიდან კი დამოუკიდებელი საკონცენტრაციო ბანაკი. ბანაკში 7 წლის განმავლობაში იმყოფებოდა 190 ათასი ადამიანი, საიდანაც მოკლეს 90 ათასი ადამიანზე მეტი. გაათავისუფლა აშშ-ის არმიამ 1945 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მესამე რაიხის საკონცენტრაციო ბანაკები
მაქთიმყული

**მაქთიმყული** () — XVIII საუკუნის თურქმენი პოეტი. იყო პოეტ აზადი დოვლეთმამედის შვილი. სწავლობდა ქალაქ ხივაში. ჩვენამდე მოაღწია 10 ათასზე მეტმა ბწკარმა. მან თურქმენული პოეტური ენა დაუახლოვა ხალხის ენას, უარი თქვა არაბულ და სპარსულ მეტრიკაზე, არუდი შეცვალა ხალხური სილაბური სისტემით, გავლენა მოახდინა შემდგომი თაობის პოეტებზე.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:XVIII საუკუნის ადამიანები
კატეგორია:თურქმენი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
გეორგ ლუდვიგ ფონ მაურერი

**გეორგ ლუდვიგ ფონ მაურერი** (; დ. 2 ნოემბერი, 1790, ერპოლცჰაიმი — გ. 9 მაისი, 1872, მიუნხენი) — გერმანელი ისტორიკოსი. 1926 წლიდან იყო მიუნხენის უნივერსიტეტის სამართლის პროფესორი. მისი თეორიის მიხედვით, გერმანელი ხალხის ისტორიის ქვაკუთხედი იყო მიწაზე კოლექტიური საკუთრება და სახელმწიფოს უქონლობა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1790
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1872
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მაისი
კატეგორია:გერმანელი ისტორიკოსები
მტრედისფეხა

**მტრედისფეხა**, *ტოროკუჩხი* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში გურიიდან. სასუფრე ყურძენია. აქვს ლამაზი მტევანი და მარცვლი, სასიამოვნო გემო. გაზაფხულამდე კარგად ინახება და იტანს ტრანსპორტირებას. მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## გავრცელება
მტრედისფეხა სამეგრელოში ტოროკუჩხის სახელითაა ცნობილი. „ტორონჯი“ მეგრულად მტრედს ნიშნავს, „ვუჩხი“ — ფეხს. ადგილობრივი მცხოვრებლები მისგან საკმაოდ მაღალი ღირსების ღვინოს ამზადებდნენ. მტრედისფეხასგან გურია-აჭარის მიდამოებშიც საკმაოდ მაღალი ღირსების ღვინოს ამზადებდნენ და სასუფრე ყურძნადაც იყენებდნენ. ამ მიზნით ყურძენს ხშირად ვაზზე ტოვებდნენ და საჭიროების მიხედვით დეკემბერ-იანვარში კრეფდნენ.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე მცირედაა აბლაბუდისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მტრედისფეხას მტევანში გვხვდება განუვითარებელი მარცვლებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, მუქი წითელი. სქელი და საკმაოდ მკვრივკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

მტრედისფეხა საშუალო ან ძლიერი ზრდისაა. ხასიათდება შედარებით მაღალი გამძლეოპბით ნაცრის მიმართ. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 196 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 150-160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

## ლიტერატურა 
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 250
*

კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
შიპიონე მაფეი

**შიპიონე მაფეი** (; დ. 1 ივნისი, 1675, ვერონა — გ. 11 თებერვალი, 1755) — იტალიელი მწერალი, დრამატურგი, მარკიზი. ჰქონდა ისტორიული და არქეოლოგიური გამოკვლევები. მისი ნაწარმოებებია ისტორიული ტრაგედია „მეროპე“ (1713) და პიესების სამტომიანი კრებული „იტალიური თეატრი“ (1723). მისმა პიესებმა ხელი შეუწყო იტალიური ტრაგედიის ფორმის განვითარებას.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1675
კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1755
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 თებერვალი
კატეგორია:იტალიელი დრამატურგები
რომის საკითხი

**რომის საკითხი** ― კონფლიქტი რომის პაპსა და იტალიას შორის. წარმოიშვა 1870 წელს, როდესაც იტალიის გაერთიანების პროცესში პაპის ოლქი შევიდა იტალიის სამეფოში, ხოლო რომი გახდა იტალიის დედაქალაქი. რომის პაპმა პიუს IX-მ არ სცნო იტალიის სახელმწიფო . კონფლიქტი დასარულდა 1929 წელს ლატერანის ხელშეკრულებით, რომლითაც შეიქმნა ვატიკანი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის ისტორია
კატეგორია:1870-იანი წლების კონფლიქტები
კატეგორია:პოლიტიკური უთანხმოებები
კატეგორია:იტალიის ისტორია
მურადოული

**მურადოული** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა. თირკმლისებური, ზოგჯერ მომრგვალო, თითქმის მთლიანი ან სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სქელი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა, ფართოდ კონუსური, მხრიანი, საშუალო სიკუმსის, თხელი და მეტად თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა. მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ელფერიიი. კანი უხეში აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული, რბილობი მდნარია.

მურადოული საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 162-164 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა საშუალოდ 150 გრამია. თელავში საჰექტარო მოსავლიანობა 6.0 ტონაა, ხოლო იმერეთში — 13.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-11 გ/ლ-ს.

ღვინოს ცალკე იშვიათად ამზადებენ, ძირითადად ადგილობრივ ჯიშებთან, კუნძასთან და იმერულ მწვანესთან ერთად გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 253

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ნაადრევი

**ნაადრევი** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე და საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. 

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად სუსტადაა დაფარული. ძარღვების გასწვრივ გასდევს ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, ზოგჯერ კონუსური ფორმის, კუმსი, იშვიათად მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, თეთრი ფერის, მოყავისფრო ლაქებითა და წვრილი ყავისფერი წერტილებით. თხელი და მკვრივკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, სასიამოვნო გემოთი და ხილის არომატით.

ნაადრევის სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 140 დღეა. სრულ სიმწიფეში აგვისტოს ბოლოს ან სექტემბრის დასაწყისში შედის. ვაზი ძლიერი ზრდისაა, მტევნის საშუალო წონა 100 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა 4.2 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5-8 გ/ლ-ს.

აქვს ლამაზი მტევნები, ჰარმონიული გემო და კარგად იტანს ტრანსპორტირებას. მისი ღვინო კი ხასიათდება მუქი ჩალისფერი ელფერით, ხილის არომატითა და სასიამოვნო გემოთი. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად და საკმაოდ ხარისხიანი სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 277

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ნაცარა (ვაზის ჯიში)

**ნაცარა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

სახელწოდება მიღებული აქვს უხვი ცვილისებრი ფიფქის გამო, რომელიც სრულ სიმწიფეში მესულ მტევამს ნაცრისფერ ელფერს აძლევს.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი კვერცხისებური ფორმის და საშუალო ან პატარა ზომისაა. ყვავილი ორსქესიანია. ფოთლის ქვედა მხარე თითქმის შეუბუსავია ან სუსტი ჯაგრისებრი შებუსვითაა. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, მკვრივი ან საშუალო სიმკვრივის, ზოგჯერ ფრთიანი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ან მუქი წითელი. თხელკანიანია. რბილობი წვნიანი აქვს, წვენი — შეუფერავი.

ნაცარას სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 159 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველი ნახევრიდან შედის. ვაზი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. მტევნის წონა საშუალოდ 77 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-28%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-9 გ/ლ-ს.

ნაცარას ყურძენი გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 278

კატეგორია:რაჭის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მხარგრძელი ყვითელი

**მხარგრძელი ყვითელი** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

მხარგრძელი ყვითელი ძალიან ახლოს დგას სხვა კახურ ჯიშებთან ფოთლის დანაკვთვით, შებუსვით და მტევნის სიდიდით. მარცვლის ფორმით იგი ძალიან წააგავს ჩვეულებრივ მხარგრძელს, რომლისგანაც ძირითადად მარცვლის მოქარვისფრო-მოყვითალო შეფერვითა და ყვავილის ტიპით განსხვავდება.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი გრძელია (12-დან 26 სანტიმეტრამდე), კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის და მხრიანი, მეჩხერი, ზოგჯერ ძალიან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ შეზნექილი, ყვითელი, სიმწიფეში მოქარვისფრო და ღია ვარდისფერი იერი დაhკრავს. სქელკანიანია, კარგად შესამჩნევი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო ნაზი და სასიამოვნო აქვს, ოდნავ შესამჩნევი ჯიშური არომატით.

ყვითელი მხარგრძელის სავეგეტაციო პერიოდი 131-დან 152 დღემდე მერყეობს. მტევნის წონა 100-200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 5.0-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-8 გ/ლ-ს.

ყვითელი მხარგრძელი გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ჩალისფერია, კარგად გამოხატული ჯიშური არომატით, საშუალო სხეულითა და ჰარმონიული გემოთი. ასევე გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 274-275

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები