open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ს

**ს**, **ⴑ**, **Ⴑ**, **Ს** (**სან**) — ქართული ანბანის მეთვრამეტე ასო. შეესაბამება წინანუნისმიერი სისინა ყრუ ფშვინვიერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ორასს (200).

## მოხაზულობა 
ს-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და რკალის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. ს ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი. მხედრულში იგი მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ზედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## სხვა მნიშვნელობები 
* **ს** — ჯერადობის თავსართის „სანტის“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: სმ (სანტიმეტრი) და სხვა.
* **ს.** — შემოკლება სიტყვისა „საუკუნე“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ს)
* Graphemica (ⴑ)
* Graphemica (Ⴑ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
პ

**პ**, **ⴎ**, **Ⴎ**, **Პ** (**პარი**) — ქართული ანბანის მეთხუთმეტე ასო (ძველ ქართულში მეჩვიდმეტე იყო). შეესაბამება ბაგისმიერ ყრუ მკვეთრ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ოთხმოცს (80).

## მოხაზულობა 
პ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში რკალისა და ხაზებისგან შედგება, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. პ ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. იგი შუა ორ ხაზშია მოთავსებული. მხედრულში პ მომრგვალებული კონტურის მქონეა. იგი ზედა სამ ხაზს შორის იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## სხვა მნიშვნელობები 
* **პ** — წილობითი თავსართის „პიკოს“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: პმ (პიკომეტრი) და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (პ)
* Graphemica (ⴎ)
* Graphemica (Ⴎ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
უ

**უ**, **ⴓ**, **Ⴓ** (**ႭჃ**), **Უ** (**უნი**) — ქართული ანბანის მეოცე ასო (ძველ ქართულში ოცდამესამე იყო). თავდაპირველად, ძველ ქართულ სათვალავში მას რიცხვითი მნიშვნელობა არ ჰქონდა, რადგან იგი ასომთავრულში დამოუკიდებელი ასო-ნიშანი არ ყოფილა. მოგვიანებით, მე-11 საუკუნიდან აღნიშნავდა რიცხვ ოთხასს (400) ჳიესთან ერთად.

## მოხაზულობა 
უ ასომთავრულში ორი გრაფიკული ნიშნის — ო-სა და ჳ-ს შეერთებითაა მიღებული. ნუსხურში მათი მოხაზულობანი შერწყმულია რკალურ ფორმებზე გადასვლის შედეგად. უ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი. მხედრულში იგი მომრგვალებულ ფორმას იღებს. ნუსხურსა და მხედრულში უ ქვედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (უ)
* Graphemica (ⴓ)
* Graphemica (Ⴓ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
ნ

**ნ**, **ⴌ**, **Ⴌ**, **Ნ** (**ნარი**) — ქართული ანბანის მეცამეტე ასო (ძველ ქართულში მეთოთხმეტე იყო). შეესაბამება წინანუნისმიერ ნარნარ მჟღერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ორმოცდაათს (50).

## მოხაზულობა 
ნ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზებისა და რკალის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. იგი ნუსხურში მარჯვნივ გადახრილია. ნ მხედრულში ერთიანი, მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ზედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## სხვა მნიშვნელობები 
* **ნ** — ძალის ერთეულის „ნიუტონის“ შემოკლებული აღნიშვნა.
* **ნ** — წილობითი თავსართის „ნანოს“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: ნმ (ნანომეტრი) და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ნ)
* Graphemica (ⴌ)
* Graphemica (Ⴌ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
ქ

**ქ**, **ⴕ**, **Ⴕ**, **Ქ** (**ქანი**) — ქართული ანბანის ოცდამეორე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეხუთე იყო). შეესაბამება უკანასასისმიერ ყრუ ფშვინვიერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ექვსასს (600).

## მოხაზულობა 
ქ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ურთიერთპერპენდიკულარული ხაზების კომბინაციაა, რომელსაც კვადრატის ნახევარი უკავია. ქ ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. მხედრულში მისი ასწვრივი ხაზი ქვემოთ მომრგვალებულია. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ოთხ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ქ)
* Graphemica (ⴕ)
* Graphemica (Ⴕ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
ღ

**ღ**, **ⴖ**, **Ⴖ**, **Ღ** (**ღანი**) — ქართული ანბანის ოცდამესამე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეექვსე იყო). შეესაბამება უკანასასისმიერ მჟღერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ შვიდასს (700).

## მოხაზულობა 
ღ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში რკალით დაკავშირებული ხაზების კომბინაციაა, რომელსაც კვადრატის ნახევარი უკავია. ნუსხურში იგი მარჯვნივ გადახრილი და შუა ორ ხაზშია მოთავსებული. მხედრულში ღ მომრგვალებული კონტურის მქონეა. მას საყრდენი ფეხი აქვს და ქვედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ღ)
* Graphemica (ⴖ)
* Graphemica (Ⴖ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
ფ

**ფ**, **ⴔ**, **Ⴔ**, **Ფ** (**ფარი**) — ქართული ანბანის ოცდამეერთე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეოთხე იყო). შეესაბამება ბაგისმიერ ყრუ ფშვინვიერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ხუთასს (500).

## მოხაზულობა 
ფ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და წრის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. ფ ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. იგი მხედრულში ერთიანი, მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში ფ ქვედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## სხვა მნიშვნელობები 
* **ფ** — ელექტრული ტევადობის ერთეულის „ფარადას“ შემოკლებული აღნიშვნა.
* **ფ** — წილობითი თავსართის „ფემტოს“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: ფმ (ფემტომეტრი) და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ფ)
* Graphemica (ⴔ)
* Graphemica (Ⴔ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
შ

**შ**, **ⴘ**, **Ⴘ**, **Შ** (**შინი**) — ქართული ანბანის ოცდამეხუთე ასო (ძველ ქართულში ოცდამერვე იყო). შეესაბამება უკანანუნისმიერ შიშინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ცხრაასს (900).

## მოხაზულობა 
შ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და წრეების კომბინაციაა, რომელსაც კვადრატის ნახევარი უკავია. VI საუკუნეში რკალური ფორმები აქვს. შ ნუსხურში გვერდზე გადახრილია და ქვედა სამ ხაზშია მოთავსებული. მხედრულში იგი ზედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (შ)
* Graphemica (ⴘ)
* Graphemica (Ⴘ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
რ

**რ**, **ⴐ**, **Ⴐ**, **Რ** (**რაე**) — ქართული ანბანის მეჩვიდმეტე ასო (ძველ ქართულში მეცხრამეტე იყო). შეესაბამება წინანუნისმიერ ნარნარა მჟღერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ასს (100).

## მოხაზულობა 
რ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და რკალების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. რ ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. მხედრულში იგი მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში რ ზედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (რ)
* Graphemica (ⴐ)
* Graphemica (Ⴐ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
ჩ

**ჩ**, **ⴙ**, **Ⴙ**, **Ჩ** (**ჩინი**) — ქართული ანბანის ოცდამეექვსე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეცხრე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ ფშვინიერ შიშინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ათასს (1000).

## მოხაზულობა 
ჩ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ურთიერთპერპენდიკულარული ხაზების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. იგი ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ იხრება. ჩ-ს მხედრულში მომრგვალებული ფორმა აქვს. იგი ნუსხურში ოთხ ხაზში იწერება, მხედრულში კი — ზედა სამ ხაზში.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ჩ)
* Graphemica (ⴙ)
* Graphemica (Ⴙ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
ც

**ც**, **ⴚ**, **Ⴚ**, **Ც** (**ცანი**) — ქართული ანბანის ოცდამეშვიდე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეათე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ ფშვინიერ სისინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ორი ათასს (2000).

## მოხაზულობა 
ც-ს მოხაზულობა ასომთავრულში მარჯვნივ გახსნილი წრეა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. ც ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივა გადახრილი. მას მხედრულში მომრგვალებული ფორმა აქვს. ნუსხურსა და მხედრულში ც ქვედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## სხვა მნიშვნელობები 
* **ც** — მასის ერთეულის „ცენტნერის“ შემოკლებული აღნიშვნა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ც)
* Graphemica (ⴚ)
* Graphemica (Ⴚ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
ყ

**ყ**, **ⴗ**, **Ⴗ**, **Ყ** (**ყარი**) — ქართული ანბანის ოცდამეოთხე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეშვიდე იყო). შეესაბამება ხახისმიერ ყრუ მკვეთრ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ რვაასს (800).

## მოხაზულობა 
ყ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და წრის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. VII საუკუნეში იგი თავგახსნილია. ნუსხურში ყ კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივა გადახრილი. იგი მხედრულში მომრგვალებული კონტურისაა. ნუსხურში და მხედრულში ყ ქვედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## ლიტერატურა 
* Mchedlidze, T. (1) The restored Georgian alphabet, Fulda, Germany, 2013
* Mchedlidze, T. (2) The Georgian script; Dictionary and guide, Fulda, Germany, 2013
* Machavariani, E. Georgian manuscripts, Tbilisi, 2011

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ყ)
* Graphemica (ⴗ)
* Graphemica (Ⴗ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
წ

**წ**, **ⴜ**, **Ⴜ**, **Წ** (**წილი**) — ქართული ანბანის ოცდამეცხრე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეთორმეტე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ აბრუპტივი სისინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ოთხიათასს (4000).

## მოხაზულობა 
წ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და წრეების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. იგი VIII საუკუნეში რკალურ ფორმებს იძენს. წ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი და ქვედა სამ ხაზშია მოთავსებული. იგი მხედრულში მომრგვალებული ფორმისაა და ზედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## სხვა მნიშვნელობები 
* **წ.** — შემოკლება სიტყვისა „წელი“.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (წ)
* Graphemica (ⴜ)
* Graphemica (Ⴜ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
ჭ

**ჭ**, **ⴝ**, **Ⴝ**, **Ჭ** (**ჭარი**) — ქართული ანბანის ოცდამეათე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეცამეტე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ აბრუპტივი სისინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ხუთი ათასს (5000).

## მოხაზულობა 
ჭ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში წრისა და რკალის კომბინაციაა, რომელსაც კვადრატის ნახევარი უკავია. ჭ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი და ქვედა სამ ხაზშია მოთავსებული. მხედრულში იგი მომრგვალებული ფორმისაა და ოთხ ხაზს შორის იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ჭ)
* Graphemica (ⴝ)
* Graphemica (Ⴝ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
ტ (ასო)

**ტ**, **ⴒ**, **Ⴒ**, **Ტ** (**ტარი**) — ქართული ანბანის მეცხრამეტე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეერთე იყო). შეესაბამება კბილისმიერ ყრუ მკვეთრ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ სამასს (300).

## მოხაზულობა 
ტ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზებისა და წრის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. მხედრულში ტ მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ქვედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ტ)
* Graphemica (ⴒ)
* Graphemica (Ⴒ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
ჰ

**ჰ**, **ⴠ**, **Ⴠ**, **Ჰ** (**ჰაე**) — ქართული ანბანის ოცდამეცამეტე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეჩვიდმეტე იყო). მისი სახელია „ჰაე“. გრაფიკული სიმბოლო ლარინგალური ფშვინვიერი ნაპრალოვანი თანხმოვნისა. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ცხრაათასს (9000).

## მოხაზულობა 
ჰ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზებისა და რკალის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. ჰ ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივაა გადახრილი. მას შუა ორი ხაზი უკავია. მხედრულში მომრგვალებული ფორმები აქვს და ზედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## სხვა მნიშვნელობები 
* **ჰ** — ათჯერადობის აღმნიშვნელი თავსართის „ჰექტოს“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: ჰა (ჰექტარი), ჰლ (ჰექტოლიტრი) და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ჰ)
* Graphemica (ⴠ)
* Graphemica (Ⴠ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
ჯ

**ჯ**, **ⴟ**, **Ⴟ**, **Ჯ** (**ჯანი**) — ქართული ანბანის ოცდამეთორმეტე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეთექვსმეტე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ მჟღერ შიშინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ რვაათასს (8000).

## მოხაზულობა 
ჯ-ს ასომთავრულში ჯვარედინი ფორმა აქვს. ასომთავრულის ყველა ასო ერთი გრაფიკული სისტემითაა აგებული, ისინი მარტივი გეომეტრიული ელემენტების — წრისა და სწორი ხაზისაგანაა ნაწარმოები, შემადგენელი ნაწილები კი ერთმანეთს ყოველთვის მართი კუთხით უკავშირდება. ჯ–ს ასომთავრული ჯვარედინი მოხაზულობა არღვევს ასოთა გრაფიკული აგებულების ამ ზოგად წესს და ამ მხრივ ერთადერთია ძველ ქართულ ანბანში. გრაფიკული სისტემის დარღვევის მიზეზების შესახებ რამდენიმე მოსაზრება არსებობს. 

პროფესორი ელენე მაჭავარიანი ჯანის ასომთავრულ მოხაზულობას საქართველოში ქრისტიანობის დამკვიდრებას უკავშირებს და მიიჩნევს, რომ მისი ფორმა იესო ქრისტეს ინიციალების – ინისა და ქანის დიაგონალური გადაკვეთითაა მიღებული. ამდენად, ჯ ასო ასომთავრულ დამწერლობაში იესო ქრისტეს მონოგრამას წარმოადგენს:
200px
ამ თვალსაზრისით ჯანის ასომთავრული ჯვარედინი ფორმა ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ უნდა იყოს შემოღებული. ქართული დამწერლობის არცერთ ქრისტიანობამდელ ძეგლზე არაა ჯანის განსხვავებული მოხაზულობა, შესაბამისად უცნობია, როგორი ფორმა ექნებოდა მას, სანამ დღევანდელ ჯვარედინ მოხაზულობას მიიღებდა. ერთადერთი განსხვავებული ფორმა ჯანისა დაფიქსირებულია დავათის სტელაზე, რომელზეც ქართული ასომთავრული ანბანია ჩამოწერილი და რომელიც IV საუკუნის 60–იანი წლებით თარიღდება. დავათის სტელაზე გამოსახული ნიშანი, რომელიც ანბანის თანმიმდევრობის გათვალისწინებით **ჯ**ანის ადგილას დგას, არ არღვევს ასომთავრული ასოების გრაფიკული აგების ზოგად წესს და ამგვარად გამოიყურება: 40პქ.

ჯანის ჯვარედინ მოხაზულობაზე საკუთარი მოსაზრება აქვს რამაზ პატარიძეს. იგი თვლის, რომ ჯვრის ფორმა ანბანის დასასრულის მანიშნებელია. 

ჯ ნუსხურში მარჯვნივ არის გადახრილი. მხედრულში მას მომრგვალებული ფორმა აქვს. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ქვედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## სხვა მნიშვნელობები 
* **ჯ** — ენერგიის ერთეულის „ჯოულის“ შემოკლებული აღნიშვნა.

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ჯ)
* Graphemica (ⴟ)
* Graphemica (Ⴟ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
წერეთელი

საკუთარი სახელი **წერეთელი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
## ა 
* ავთანდილ წერეთელი — მეწარმე
* აკაკი წერეთელი — პოეტი, საზოგადო მოღვაწე
* ალექსი წერეთელი — რუსული ოპერის იმპრესარიო
* ალექსანდრე წერეთელი — ისტორიკოსი, საზოგადო მოღვაწე
* არჩილ წერეთელი — კალათბურთელი
## ბ 
* ბაბო წერეთელი — ისტორიკოსი
## გ 
* გიორგი (გიგი) წერეთელი — პოლიტიკოსი
* გიორგი წერეთელი — პოეტი
* გიორგი წერეთელი — მწერალი
* გიორგი წერეთელი — ემიგრანტი პუბლიცისტი, მწერალი
* გიორგი წერეთელი — ენათმეცნიერი, აღმოსავლეთმცოდნე
* გიორგი წერეთელი — ქართველი ეკონომისტი, მათემატიკოსი
* გიორგი წერეთელი — ქართველი ეკონომისტი, ინჟინერი
* გიორგი (გოგი) წერეთელი — მხატვარი
* გრიგოლ წერეთელი — ფილოლოგ-ელინისტი
## დ 
* დავითი (წერეთელი) — სასულიერო პირი  
* დავით წერეთელი — გეოგრაფი, მთამსვლელი
* დავით წერეთელი — ფერმწერი
* დოსითეოსი (წერეთელი) —  სასულიერო და პოლიტიკური მოღვაწე
## ე 
* ელენე წერეთელი — მუსიკისმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე
* ელენე  წერეთელი — ექიმი-ბაქტერიოლოგი
* ემელიანე წერეთელი — სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი
* ემილ წერეთელი — გეოგრაფი, გეოლოგი
## ვ 
* ვასილ წერეთელი — ექიმი, პუბლიცისტი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე
* ვლადიმერ წერეთელი — მანგანუმის მრეწველი, საზოგადო მოღვაწე
## ზ 
* ზინობი წერეთელი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
* ზურაბ წერეთელი — ფერმწერი
* ზურაბ წერეთელი — იმერეთის სამეფოს სახლთუხუცესი
## თ 
* თამარ წერეთელი — მომღერალი
* თინათინ წერეთელი — მეცნიერ-იურისტი
## ი 
* ივანე წერეთელი — სამხედრო და სასულიერო პირი, ემიგრანტი
* ილია წერეთელი — მსახიობი
* ირაკლი წერეთელი — საქართველოსა და რუსეთის პოლიტიკური მოღვაწე
* ირაკლი წერეთელი — პოლიტიკოსი
* იოსებ წერეთელი — სასულიერო და საზოგადო მოღვაწე
* იოსებ წერეთელი — ოფიცერი, I მსოფლიო ომის მონაწილე
## კ 
* კონსტანტინე წერეთელი — ენათმეცნიერი
* კონსტანტინე წერეთელი — ინჟინერი-ჰიდრომშენებელი
* კორა წერეთელი — კინომცოდნე, სცენარისტი 
## მ 
* მალხაზ წერეთელი — ექიმი, პოლიტიკოსი
* მიხეილ წერეთელი — ფილოლოგი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე
## ნ 
* ნესტორ წერეთელი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
* ნიკოლოზ წერეთელი — მსახიობი
* ნიკოლოზ წერეთელი — მეცნიერ-იურისტი
* ნინო წერეთელი — მოქანდაკე
* ნუგზარ წერეთელი — მწერალი
## ო 
* ოთარ წერეთელი — მათემატიკოსი
## პ 
* პავლე წერეთელი — ინჟინერი-მეტალურგი
* პაპუნა წერეთელი — იმერეთის სამეფოს სამხედრო-პოლიტიკური მოღვაწე
## რ 
* როსტომ წერეთელი — სამხედრო პირი, გენერალ-მაიორი
## ს 
* სავლე წერეთელი — ფილოსოფოსი
* სვიმონ წერეთელი — სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი
* სიმონ წერეთელი — იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* სიმონ წერეთელი — იურისტი, პუბლიცისტი
## ფ 
* ფილიმონ წერეთელი — იურისტი
## ქ 
* ქაიხოსრო წერეთელი — იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
## შ 
* შალვა წერეთელი — საბჭოთა უშიშროების გენერალი

## აგრეთვე
* წერეთლები — თავადური საგვარეულო საქართველოში
* ცერტელევი — წერეთლების ერთ-ერთი შტოს რუსიფიცირებული გვარი
* წერეთელი — სოფელი მარნეულის მუნიციპალიტეტში
* წერეთელი — თბილისის მეტროპოლიტენის სადგური
* აკაკი წერეთელი — მღვიმე საჩხერის მუნიციპალიტეტში
* აკაკი წერეთლის გამზირი — გამზირი თბილისში

*
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ძ

**ძ**, **ⴛ**, **Ⴛ**, **Ძ** (**ძილი**) — ქართული ანბანის ოცდამერვე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეთერთმეტე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ მჟღერ სისინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ სამი ათასს (3000).

## მოხაზულობა 
ძ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და წრის კომბინაციაა, რომელიც მარჯვენა ჰორიზონტალის მეშვეობით კვადრატულ არეს იკავებს. ძ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი. მხედრულში იგი მომრგვალებული ფორმისაა. ნუსხურსა და მხედრულში ძ ზედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ძ)
* Graphemica (ⴛ)
* Graphemica (Ⴛ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
ხ

**ხ**, **ⴞ**, **Ⴞ**, **Ხ** (**ხანი**) — ქართული ანბანის ოცდამეთერთმეტე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეთოთხმეტე იყო). შეესაბამება უკანაენისმიერ ფშვინვიერ ნაპრალოვან თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ექვსიათასს (6000).

## მოხაზულობა 
ხ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ურთიერთპერპენდიკულარული ხაზების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. ხ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი და ქვედა სამ ხაზშია მოთავსებული. ხ-ს მხედრულში მომრგვალებული ფორმები აქვს და ზედა სამ ხაზში იწერება.

Image:Asomtavruli.svg|
Image:Nuskhuri.svg|
Image:Mkhedruli.svg|
 

## კოდების ცხრილი
## ბრაილი
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ხ)
* Graphemica (ⴞ)
* Graphemica (Ⴞ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
14 მარტი

**14 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის 73–ე დღე (ნაკიან წლებში - 74–ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 292 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1489 : კვიპროსის დედოფალმა კათერინა კორნარომ საკუთარი სამეფო ვენეციას გაჰყიდა.
* 1614 : ბრძოლა ჟალეთთან - შაჰ-აბასის შემოსევა კახეთში.
* 1939 : გერმანიის მიერ ჩეხოსლოვაკიის დაპყრობა.
* 1978 : ისრაელის ჯარები სამხრეთ ლიბანში შეიჭრნენ.
* 1998 : ირანის სამხრეთ ნაწილში მოხდა 6.8 მაგნიტუდის მიწისძვრა.
* 2004 : ვ. პუტინი მეორეჯერ იქნა არჩეული რუსეთის პრეზიდენტად.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1681 : გეორგ ფილიპ ტელემანი — გერმანელი კომპოზიტორი
* 1804 : იოჰან შტრაუსი — ავსტრიელი კომპოზიტორი
* 1820 : ვიტორიო ემანუელე II — იტალიის მეფე (1861–1878),    სარდინიის მეფე (1849–1878)
* 1843 : უმბერტო I — იტალიის მეფე  (1878–1900)
* 1853 : ფერდინანდ ჰოდლერი  — შვეიცარიელი ფერმწერი.
* 1854 : ტომას მარშალი    — ამერიკელი პოლიტიკოსი 
* 1876 : ლევ ბერგი  — საბჭოთა გეოგრაფი და ბიოლოგი.
* 1879 : ალბერტ აინშტაინი — ფიზიკოსი-თეორეტიკოსი 
* 1879 : მინადორა ორჯონიკიძე  —  ქართველი პოლიტიკოსი ქალი
* 1882 : ვაცლავ სიერპინსკი  — პოლონელი მათემატიკოსი
* 1884 : ალექსანდრე ზავარიცკი  — რუსი გეოლოგი და პალეონტოლოგი.
* 1886 : ვასილ ამაშუკელი — ქართველი კინორეჟისორი და ოპერატორი
* 1895 :  ბესარიონ ყავრიშვილი  — ქართველი გეოგრაფი.
* 1902 : ირაკლი   თოიძე   — ქართველი მხატვარი
* 1903 : ადოლფ გოტლიბი — ამერიკელი მხატვარი და მოქანდაკე
* 1912 : კლიფ ბასტინი  — ინგლისელი ფეხბურთელი.
* 1916 : რიშათ აბდულინი   — ყაზახი  საოპორო მომღერალი (ბარიტონი).
* 1916 : ჰორტონ ფუტი  — ამერიკელი დრამატურგი და სცენარისტი. 
* 1920 : ჰაინც ჰიტლერი —  ადოლფ ჰიტლერის ძმისშვილი. 
* 1928 : ფრენკ ბორმანი  — ამერიკელი კოსმონავტი 
* 1932 : ოთარ გამყრელიძე — ქართველი იურისტი
* 1938 : ანარ რზაევი — აზერბაიჯანელი მწერალი
* 1948 : ბილი კრისტალი   — ამერიკელი მსახიობი
* 1952 : რიკარდო დანიელ ბერტონი  — არგენტინელი ფეხბურთელი
* 1956 : დუკუვახა აბდურაჰმანოვი — რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწე.
* 1958 : ალბერ II — მონაკოს პრინცი 
* 1979 : ნიკოლა ანელკა — ფრანგი ფეხბურთელი
* 1984 : გივი ჩხეტიანი — ქართველი ფეხბურთელი
* 1988 : საშა გრეი — ამერიკელი მსახიობი
* 1988 : სტეფან კარი — ამერიკელი პროფესიონალი კალათბურთელი
* 1990 : საშა კლემენტსი — კანადელი მსახიობი
* 1992 : გიორგი ნადირაძე — ქართველი ფეხბურთელი
* 1995 : მირიან რობაქიძე — ქართველი ფეხბურთელი
## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1801 : კრასიცკი, იგნაცი — პოლონელი პოეტი
* 1803 : კლოპშტოკი, ფრიდრიხ გოტლობ — გერმანელი მწერალი
* 1883 : მარქსი, კარლ —გერმანელი ფილოსოფოსი და პოლიტიკოსი
* 1927 : ჩაქსტე, იანის — ლატვიის პირველი პრეზიდენტი
* 1946 : ბლომბერგი, ვერნერ ფონ — გერმანელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე
* 1983 : მორის რონე — ფრანგი მსახიობი
* 1988 : ჰენრიხ მალიანი — სომეხი რეჟისორი, სცენარისტი, პედაგოგი
* 1995 : უილიამ ფაულერი — ამერიკელი ფიზიკოსი და ასტროფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი
* 1997 : ფრედ ცინემანი — ამერიკელი კინორეჟისორი
* 2018 : სტივენ ჰოკინგი — ბრიტანელი ასტროფიზიკოსი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** ღირსმოწამე ევდოკია
** ნესტორი და ტრივიმი
** წმინდა ანტონინა
** დომნინა სირიელი
** ღირსი აღაპი

* აგრეთვე:
** ანდორა : კონსტიტუციის დღე
** ***π*** რიცხვის საერთაშორისო დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:** 
* 

0314
ანასტასია ვირსალაძე

**ანასტასია დავითის ასული ვირსალაძე** (ქალიშვილობის გვარია *აბდუშელიშვილი*; დ.  11 ნოემბერი [ძვ. სტ. 29 ოქტომბერი], 1883, ქუთაისი — გ. 5 სექტემბერი, 1968, თბილისი) — ქართველი პიანისტი და პედაგოგი, ქართული პიანისტური (საშემსრულებლო და პედაგოგიური) სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1960).

## ბიოგრაფია 
1909 წელს წარმატებით დაამთავრა პეტერბურგის კონსერვატორია. პროფესორ ა. ესიპოვას ხელმძღვანელობით (პირველი ქართველი მუსიკოსი ქალი, რომელმაც მიიღო უმაღლესი მუსიკალური განათლება). 1921–1968 პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწევა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში (1923-მდე თბილისის მეორე კონსერვატორიაში). 1932-იდან — პროფესორი, მრავალი წლის მანძილზე კათედრის გამგე. 1926 წელს შემოქმედებითი მივლინებით იყო ბერლინში. ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობას. იყო პიანისტების II (1935) და III (1937) საკავშირო კონკურსების ჟიურის წევრი. კონსერვატორიასთან „ნიჭიერ ბავშვთა ჯგუფის“ დაარსებიდან (1934, 1938-იდან – ცენტრალური მუსიკალური ათწლედი) მისი პროფესორია. აღზარდა 100-ზე მეტი მოწაფე (მათ შორის დ. ბაშკიროვი, ელისო ვირსალაძე, ლ. ვლასენკო). შექმნა საფორტეპიანო სკოლა, რომლისთვისაც დამახასიათებელია სტილის ფაქიზი შეგრძნება, დახვეწილი გემოვნება, ბგერის მაღალი კულტურა. ვირსალაძე ავტორია მთელი რიგი მეთოდოლოგიური ხასიათის წერილებისა და მოგონებებისა მისი მასწავლებლის ა. ესიპოვას შესახებ.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ჯილდოები და აღიარება 
* 1953: ლენინის ორდენი
* 1958: შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1960: საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი 

## ლიტერატურა 
* *ბაშკიროვი დ., ვლასენკო ლ. , ვირსალაძე ე.*, მოგონებები ა. ვირსალაძეზე, «საბჭოთა ხელოვნება», 1974, № 3;
* *ტორაძე გ.*, ანასტასია ვირსალაძე, იქვე, 1977, № 3;
* *მისივე* ა. ვირსალაძის პიანისტური სკოლა, იქვე, 1979, № 3;
* *Башкиров Д.* , О моем первом профессоре, «Советская музыка», 1977, № 3;
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, "მამულიშვილთა სავანე", გვ. 25, თბ., 1994 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:ქართველი პიანისტები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
20 მარტი

**20 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის 79-ე დღე (ნაკიან წლებში – მე-80 დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 286 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1739 : ნადირ შაჰი ინდოეთში დელის ოკუპირებას ახდენს, ძარცვავს მას და ფარშევანგის ტრონის ძვიფასეულობა მიაქვს.
* 1852 : ჰარიეტ ბიჩერ სტოუს ბიძია თომას ქოხი გამოქვეყნდა.
* 1890 : გერმანიის იმპერატორმა ვილჰელმ II-მ რაიხსკანცლერის თანამდებობიდან გადააყენა ოტო ბისმარკი.
* 1916 : ალბერტ აინშტაინი ფარდობითობის თეორიას აქვეყნებს.
* 1956 : ტუნისი საფრანგეთისაგან დამოუკიდებელი ხდება.
* 1969 : ჯონ ლენონი და იოკო ონო დაქორწინდნენ გიბრალტარში.
* 1986 : ჟაკ შირაკი საფრანგეთის პრემიერ მინისტრი ხდება.
* 2003 : ერაყში შეჭრა 2003: დილაადრიან აშშ და კიდევ სამი ქვეყანა სამხედრო ოპერაციას იწყებს ერაყში.
* 2010 : საქართველოს მორაგბეთა ეროვნულმა ნაკრებმა რუსეთის ნაკრები დაამარცხა ევროპის ერთა თასის 2008-2010 გათამაშებაში, ანგარიშით 36:8.
* 2015 :  საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ ნინო გვენეტაძე  აირჩიეს.
* 2016 : 
**პატრის ტალონი ბენინის პრეზიდენტად აირჩიეს.
**დენი სასუ-ნგესო კონგოს რესპუბლიკის პრეზიდენტად მესამე ვადით აირჩიეს.
* 2017 : ფრანსიშკუ გუტერიში აღმოსავლეთ ტიმორის პრეზიდენტად აირჩიეს.
* 2025 :
** კირსტი კოვენტრი საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის პრეზიდენტად აირჩიეს.
** სტამბოლის ოპოზიციონერი მერის, ექრემ იმამოღლუს დაპატიმრებას საპროტესტო აქციები მოჰყვა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1741 : ჟან ანტუან ჰუდონი — ფრანგი მოქანდაკე 
* 1828 : ჰენრიკ იბსენი — ნორვეგიელი დრამატურგი 
* 1851 : ისმაილ გასპრინსკი — ყირიმელი თათარი ინტელექტუალი, განმანათლებელი, მწერალი და პოლიტიკოსი.
* 1890 : ჰეროლდ სპენსერ ჯოუნზი — ინგლისელი ასტრონომი  
* 1892 : იტიკავა სიოიტი — იაპონიის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე
* 1899 : ჯაფარ ჯაბარლი — აზერბაიჯანელი დრამატურგი, პოეტი, პროზაიკოსი, მთარგმნელი, სცენარისტი, ჟურნალისტი, მსახიობი, რეჟისორი.
* 1933 : ოთარ ჭილაძე — ქართველი მწერალი 
* 1948 : თეიმურაზ ბაბლუანი — ქართველი კინორეჟისორი, მსახიობი
* 1954 : კონსტანტინე კემულარია — ქართველი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე
* 1976 : ჩესტერ ბენინგტონი — ამერიკელი მომღერალი, ლინკინ პარკის წევრი.

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 842 : ალფონსო II — ასტურიის მეფე
* 1413 : ჰენრი IV — ინგლისის მეფე 
* 1727 : ისააკ ნიუტონი — ინგლისელი ფიზიკოსი 
* 1773 : გოტლიბ კურტ ჰაინრიხ ტოტლებენი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
* 1929 : ფერდინან ფოში — ფრანგი სამხედრო მოღვაწე
* 1931 : ჰერმან მიულერი — გერმანელი პოლიტიკოსი
* 1939 : მარიამ ყაუხჩიშვილი — ქართველი პედაგოგი, ქუთაისის ქალთა კერძო გიმნაზიის დამაარსებელი
* 1984 : დავით ავაზაშვილი — ქართველი მათემატიკოსი
* 1990 : ლევ იაშინი — რუსი ფეხბურთელი 
* 1990 : ანზორ ლეჟავა — ქართველი კალათბურთელი
* 2004 : იულიანა — ნიდერლანდების დედოფალი 1948-1980 წლებში
* 2012 : ერლომ ახვლედიანი — ქართველი მწერალი  
* 2013 : ზილურ რაჰმანი — ბანგლადეშის პრეზიდენტი
* 2018 : ლილი შავერზაშვილი — ქართველი კომპოზიტორი და პედაგოგი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** წმინდა მღვდელმოწამენი, ხერსონესის ეპისკოპოსები: ბასილი, ეფრემი, კაპიტონი, ევგენი, ეთერიოსი, ელპიდე, აღათოდორე 
** პავლე აღმსარებელი
** ღირსი პავლე
** ღირსი ემელიანე

* აგრეთვე:
** ტუნისი: ეროვნული დღესასწაული.

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები:
* 

0320
21 მარტი

**21 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის მე-80 დღე (ნაკიან წლებში – 81-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 285 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1801 : მოლაპარაკების შედეგად ესპანეთმა ლუიზიანა საფრანგეთს გადასცა.
* 1804 : საფრანგეთში მიღებული იქნა სამოქალაქო კოდექსი.
* 1871 : ოტო ბისმარკმა გერმანიის იმპერიის რაიხსკანცლერის პოსტი დაიკავა.
* 1918 : პირველი მსოფლიო ომი, სომაზე მეორე ბრძოლა დაიწყო.
* 1919 : უნგრეთი გამოცხადდა საბჭოთა რესპუბლიკად.
* 1921 : გამოცხადდა საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა
* 1922 : ლონდონში გაიხსნა ვატერლოოს ვაგზალი
* 1933 : აშენდა დახაუს საკონცენტრაციო ბანაკი
* 1946 : ნიუ-იორკში გაეროს დროებითი შტაბ-ბინა გაიხსნა.
* 1975 : ეთიოპიაში დაემხო 3000 წლიანი მონარქია.
* 1980 : აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯიმი კარტერმა ბოიკოტი გამოუცხადა 1980 წლის მოსკოვის ოლიმპიურ თამაშებს.
* 1990 : ნამიბიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
* 2008 : 
** ფრანგი მცურავი ალენ ბერნარი 47,50 წამით მსოფლიოს ახალ რეკორდს ამყარებს მამაკაცთათვის 100 მეტრზე თავისუფალი სტილით ცურვაში.
** საქართველოს პარლამენტმა საარჩევნო კოდექსში ცვლილებები მიიღო, რომელიც 75 ერთმანდატიან ოლქებში თითო მაჟორიტარის არჩევას და საარჩევნო ადმინისტრაციების ხელისუფლების 7 და ოპოზიციის 6 წარმომადგენლით ფორმირებას ითვალისწინებს.
* 2015 : საქართველოს მორაგბეთა ეროვნულმა ნაკრებმა ევროპის ერთა თასი მოიგო. საქართველომ ფინალში რუმინეთის ეროვნული ნაკრები ანგარიშით 15:6 დაამარცხა.
* 2020 : იგორ მატოვიჩი სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრი გახდა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1685 : ბახი, იოჰან სებასტიან— გერმანელი კომპოზიტორი
* 1763 : ჟან პაული — გერმანელი მწერალი, პუბლიცისტი და პედაგოგი
* 1768 : ფურიე, ჟოზეფ — ფრანგი მათემატიკოსი
* 1806 : ხუარესი, ბენიტო — მექსიკის ეროვნული გმირი
* 1839 : მუსორგსკი, მოდესტ — რუსი კომპოზიტორი
* 1869 : კანი, ალბერტ — ამერიკელი  არქიტექტორი
* 1909 : ბაგრატიონი, ირაკლი გიორგის ძე — ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს შთამომავალი
* 1950 : სერგეი ლავროვი — რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწე
* 1960 : სენა, აირტონ — ბრაზილიელი ავტომრბოლელი
* 1961 : მათეუსი, ლოთარ — გერმანელი ფეხბურთელი
* 1963 : კუმანი, რონალდ — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1762 : ლაკაილი, ნიკოლა ლუი — ფრანგი ასტრონომი
* 1936 : გლაზუნოვი, ალექსანდრე — რუსი კომპოზიტორი
* 1939 : აავი, ევალდ — ესტონელი კომპოზიტორი და საგუნდო დირიჟორი.
* 2012 : ტონინო გუერა  — იტალიელი სცენარისტი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** თეოფილაქტე ნოკომიდიელი
** მოციქული ერმი
** თეოდორიტე ანტიოქიელი

* აგრეთვე:
** გაზაფხულის ბუნიაობა (2003, 2007)
** ირანული კალენდარი : ახალი წელი (ნავრუზი)
** ეგვიპტე : დედის დღე
** იორდანია : დედის დღე
** ლიბანი : დედის დღე
** მალტა : ახალგაზრდობის დღე
** ნამიბია : დამოუკიდებლობის დღე
** სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა : ადამიანთა უფლებების დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები:
* 

0321
ვირსალაძე

საკუთარი სახელი **ვირსალაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანასტასია ვირსალაძე — პიანისტი და პედაგოგი
* დავით ვირსალაძე — ენდოკრინოლოგი
* ელენე ვირსალაძე — ფოლკლორისტი
* ელისო ვირსალაძე — პიანისტი და პედაგოგი
* თინათინ ვირსალაძე — ხელოვნების ისტორიკოსი
* კონსტანტინე ვირსალაძე — თერაპევტი
* სოლიკო ვირსალაძე — თეატრის მხატვარი
* სპირიდონ ვირსალაძე — თერაპევტი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
24 მარტი

**24 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის 83-ე დღე (ნაკიან წლებში – 84-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 282 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1603 : ინგლისის დედოფალი ელისაბედ I გარდაიცვალა. ტახტზე ავიდა ჯეიმზ I.
* 1882 : რობერტ კოხმა გამოაქვეყნა ტუბერკულოზის გამომწვევი ბაქტერიის აღმოჩენა.
* 1999 : ნატოს საჰაერო ძალებმა იუგოსლავიის ტერიტორია დაბომბეს.
* 2005 : ბიშკეკში დაიწყო შეირაღებული უწესრიგობები, დარბევები, მაროდიორობა. პრეზიდენტმა ასკარ აკაევმა დატოვა ქვეყნის ტერიტორია.
* 2016 
** საერთაშორისო ტრიბუნალმა ყოფილი იუგოსლავიის საკითხებზე სერბთა რესპუბლიკის ყოფილი პრეზიდენტი რადოვან კარაჯიჩი კაცობრიობის წინაშე ჩადენლი, ომის დანაშუალებისათვის და გენოციდისათვის დამნაშავედ ცნო.
**ლაჰორში განხორციელებული ტერაქტის შედეგად 72 ადამიანი დაიღუპა და 300-ზე მეტი დაშავდა.
* 2019 : მასწავლებლის გლობალური ჯილდოს გამარჯვებული კენიელი მასწავლებელი პიტერ ტაბიჩი გახდა.
* 2020 : 2020 წლის ტოკიოს ოლიმპიური თამაშები კორონავირუსის პანდემიის გამო ერთი წლით გადაიდო.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1494 : აგრიკოლა, გეორგ — გერმანელი ექიმი და მინერალოგი
* 1884 : დებაი, პეტერ — ჰოლანდიური წარმოშობის გერმანიასა და აშშ-ში მოღვაწე ფიზიკოსი
* 1893 : ბაადე, ვოლტერ — გერმანელი ასტრონომი
* 1904 : დოლიძე, ოლღა — ქართველი ესტრადისა და თეატრის მსახიობი
* 1944 : კოშტუნიცა, ვოისლავ — იუგოსლავიის უკანასკნელი პრეზიდენტი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 809 : ჰარუნ ალ-რაშიდი — ხალიფა  აბასიანთა დინასტიისა
* 1603 : ელისაბედ I — ინგლისისა და ირლანდიის დედოფალი 1559—1603 წლებში
* 1794 : ებერი, ჟაკ რენე — საფრანგეთის დიდი რევოლუციის მოღვაწე
* 1905 : ვერნი, ჟიულ — ფრანგი მწერალი-ფანტასტიკოსი
* 1916 : გრანადოსი, ენრიკე — ესპანელი კომპოზიტორი
* 1948 : ჰიერტენი, ზიგრიდ — შვედი მხატვარი
* 1953 : რუნდშტეტი, გერდ ფონ — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე
* 2016: კრეიფი, იოჰან — ჰოლანდიელი ფეხბურთელი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** სოფრონ იერუსალიმელი
** პიონ სმირნელი  
** წმინდა ეპიმახო

* აგრეთვე:
** მსოფლიო ტუბერკულოზთან ბრძოლის დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები:
* 

0324
25 მარტი

**25 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის 84-ე დღე (ნაკიან წლებში – 85-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 281 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1306 : რობერტ ბრიუსი გახდა შოტლანდიის მეფე.
* 1625 : მარტყოფის ბრძოლა 1625, გმირობა გიორგი სააკაძისა.
* 1655 : ჰოლანდიელმა ასტრონომმა კ. ჰუიგენსმა აღმოაჩინა სატურნის უდიდესი მთვარე ტიტანი.
* 1802 : ბრიტანეთმა და საფრანგეთმა ხელი მოაწერეს ამიენის ზავს. 
* 1821 : გამოცხადდა საბერძნეთის დამოუკიდებლობა ოსმალეთისაგან.
* 1917 : საქართველოს მართლმადიდებელმა ეკლესიამ აღადგინა ავტოკეფალია. 
* 1918 : გამოცხადდა ბელარუსის დამოუკიდებლობა.
* 1924 : საბერძნეთი გამოცხადდა რესპუბლიკად.
* 1957 : დასავლეთი გერმანია, საფრანგეთი, იტალია, ბელგია, ნიდერლანდები და ლუქსემბურგი ქმნიან ევროპის გაერთიანებას.
* 2008 : გლობალური დათბობა : 410  კმ² ფართობის  ნაწილი მოწყდა უილკინზის ყინულის შელფს ანტარქტიკაში.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1767 : იოახიმ მიურატი — საფრანგეთის მარშალი
* 1818 : ბურკჰარდტი, იაკობ — შვეიცარიელი ისტორიკოსი
* 1867 : ტოსკანინი, არტურო — იტალიელი დირიჟორი
* 1881 : ბარტოკი, ბელა — უნგრელი კომპოზიტორი
* 1908 : დევიდ ლინი — ინგლისელი კინორეჟისორი
* 1914 : მისტრალი, ფრედერიკ — ფრანგი პოეტი
* 1921 : სიმონ სინიორე — ფრანგი მსახიობი ქალი
*1922: ლილი იოსელიანი — ქართველი რეჟისორი
* 1925 : ო'კონორი, ფლანერი — ამერიკელი მწერალი
* 1932 : ხერგიანი, მიხეილ — ქართველი ალპინისტი
* 1947 : ჯონი, ელტონ — ინგლისელი მუსიკოსი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1223 : აფონსუ II სქელი — პორტუგალიის მეფე
* 1801 : ნოვალისი — გერმანელი პოეტი
* 1918 : დებიუსი, კლოდ — ფრანგი კომპოზიტორი
* 1925 : ტიხონი —  მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი
* 1966 : მინორსკი, ვლადიმერ — რუსი აღმოსავლეთმცოდნე
* 1980 : ბარტი, როლან — ფრანგი ფილოსოფოსი
* 2007 : სუხიშვილი, თენგიზ — ქართველი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი
* 2019 : სკოტ უოკერი — ბრიტანელი მუსიკოსი.

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** **საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენის დღე (1917)**
** **დემეტრე თავდადებული**
** თეოფანე სიღრიანელი  
** მართალი ფინესი
** გრიგოლ დიოლოღოსი
** სვიმეონ ახალი ღვთისმეტყველი

* ბელარუსი : თავისუფლების დღე
* საბერძნეთი : დამოუკიდებლობის დღე (1821)
* სლოვენია : დედის დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები:
* 

0325
23 მარტი

**23 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის 82-ე დღე (ნაკიან წლებში – 83-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 283 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1775 : ამერიკის რევოლუცია: ვირჯინიის მოქალაქეთა პალატაში პატრიკ ჰენრი გამოდის სიტყვით „მომეცი თავისუფლება ან მომეცი სიკვდილი“, მოუწოდებს რა კანონმდებლობას სამხედრო აქციის დაწყებას ბრიტანეთის იმპერიის წინააღმდეგ.
* 1801 : მიხაილოვის სასახლეში საკუთარ საძინებელში **პავლე I**-ის მოკვლის შემდეგ რუსეთის მეფე ალექსანდრე I გახდა.
* 1857 : ელიშა ოტისის პირველი ლიფტი დამონტაჟდა ქალაქ ნიუ-იორკში.
* 1919 : იტალიაში ბენიტო მუსოლინი აყალიბებს პირველ ფაშისტურ მოძრაობას.
* 1933 : რაიხსტაგმა ძალაუფლების აქტი მიიღო; შედეგად ადოლფ ჰიტლერი გერმანიის დიქტატორი გახდა.
* 1956 : პაკისტანი გახდა მსოფლიოში პირველი მუსლიმანური რესპუბლიკა.
* 1966 : რომში 400 წლის მანძილზე პირველად შეხვდნენ რომის პაპი და კენტერბერის არქიეპისკოპოსი
* 1996 : ტაივანში ჩატარებული პირველი პირდაპირი არჩევნების შედეგად ლი დენხუეი არჩეულ იქნა პრეზიდენტად.
* 2005 : ამერიკელმა ასტრონომებმა ორი ახალი პლანეტა აღმოაჩინეს. დღემდე უცნობი ობიექტები მზის სისტემის მიღმა ტელესკოპმა “სპიცერმა” დააფიქსირა.
* 2022 : ამერიკელი მათემატიკოსი დენის სალივანი აბელის პრემიის ლაურეატი გახდა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1749 : ლაპლასი, პიერ სიმონ — ფრანგი ასტრონომი, მათემატიკოსი და ფიზიკოსი
* 1887 : გრი, ხუან —  ესპანელი მხატვარი, კუბიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი
* 1896 : ასლანიშვილი, შალვა —  ქართველი მუსიკათმცოდნე
* 1900 : ფრომი, ერიხ —  გერმანელი ფსიქოლოგი და ფილოსოფოსი
* 1910 : კუროსავა აკირა —  იაპონელი  კინორეჟისორი
* 1912 : ბრაუნი, ვერნერ ფონ —  გერმანელი და ამერიკელი მეცნიერი
* 1929 : რაფაელ ჩიმიშკიანი  —  ქართველი ძალოსანი
* 1944 : ჯემალ აჯიაშვილი —  ქართველი ებრაელი მწერალი, პოეტი, მთარგმნელი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1223 : აფონსუ II — პორტუგალიის მეფე
* 1555 : იულიუს III — რომის პაპი 1550-1555 წლებში
* 1842 : სტენდალი — ფრანგი მწერალი
* 1924 : ჰოვანეს თუმანიანი — სომეხი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე
* 1927 : მელიქიშვილი, პეტრე — ქართველი ქიმიკოსი თსუ-ს ერთ-ერთი დამაარსებელი
* 1982 : ბარნაბიშვილი, გიორგი — ქართველი ვიოლინჩელისტი
* 1992 : ჰაიეკი, ფრიდრიხ — ავსტრიელი ეკონომისტი
* 1994 : ჯულიეტა მაზინა — იტალიელი მსახიობი
* 2002 : მარინე თბილელი — ქართველი მსახიობი
* 2011 : ტეილორი, ელისაბედ — ინგლისელ-ამერიკელი მსახიობი
* 2013 : ბერეზოვსკი, ბორის — რუსი ბიზნესმენი
* 2015 : ლი კუან იუ — სინგაპურელი პოლიტიკოსი, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** **იოანე ხახულელი**
** წმინდა კონდრატე და მასთან ერთად წამებულნი დედანი და მამანი
** კონდრატე ნიკომიდიელი, სატორინი, რუთვინი და სხვები
** ღირსი ანასტასია

* აგრეთვე:
** მსოფლიო მეტეოროლოგიური დღე
** პაკისტანი : პაკისტანის დღე (1956)

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები:
* 

0323
28 მარტი

**28 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის 87-ე დღე (ნაკიან წლებში – 88-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 278 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 364 : რომის იმპერატორმა ვალენტინიანუს I-მა თავისი უმცროსი ძმა ვალენსი თანამმართველად დანიშნა.
* 845 : ვიკინგებმა ქ. პარიზი დაარბიეს.
* 1854 : ყირიმის ომი - საფრანგეთმა ომი გამოუცხადა რუსეთს.
* 1930 : თურქეთში კონსტანტინოპოლსა და ანგორას სახელი გადაარქვეს და „ისტანბული“ (სტამბოლი) და „ანკარა“ უწოდეს.
* 1939 : ესპანეთის სამოქალაქო ომი - გენერალმა ფრანსისკო ფრანკომ აიღო ქ. მადრიდი.
* 1979 : პენსილვანიაში, კუნძულ თრი-მაილის (Three Mile Island) ატომურ ელექტროსადგურში მოხდა სერიოზული ავარია.
* 2014 : ჩრდილოატლანტიკური საბჭო ნატოს მომავალ გენერალურ მდივნად იენს სტოლტენბერგს აცხადებს.
* 2022 :  ოსკარის 94-ე დაჯილდოების ცერემონიაზე საუკეთესო ფილმი გახდა CODA, ხოლო ექვსი ნომინაცია ფილმმა დიუნმა აიღო.
* 2025 : მიანმარში 7,7 M_\mathrm{w} მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1592 : კომენსკი, იან ამოს — ჩეხი პედაგოგ-ჰუმანისტი
* 1862 : ბრიანი, არისტიდ — საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი
* 1868 : გორკი, მაქსიმ — რუსი მწერალი
* 1871 : მენგელბერგი, ვილემ — გერმანელი დირიჟორი
* 1914 : ედმუნდ მასკი — ამერიკელი პოლიტიკოსი 
* 1936 : მარიო ვარგას ლიოსა —  პერუელი მწერალი, პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი, ესეისტი და 2010 წელს ნობელის პრემიის ლაურეატი.
* 1986 : ლედი გაგა — ამერიკელი მომღერალი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 193 : პერტინაქსი — რომის იმპერატორი
* 1881 : მუსორგსკი, მოდესტ — რუსი კომპოზიტორი (დ. 1839)
* 1941 : ვულფი, ვირჯინია — ინგლისელი მწერალი (დ. 1882)
* 1942 : ახნაზაროვი, არტემ — ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი, საზოგადო მოღვაწე
* 1943 : რახმანინოვი, სერგეი — რუსი კომპოზიტორი, პიანისტი (დ. 1873)
* 1969 : ეიზენჰაუერი, დუაიტ — ამერიკელი გენერალი და სახელმწიფო მოღვაწე (დ. 1890)
* 1985 : შაგალი, მარკ — ფრანგი მხატვარი (დ. 1887)
* 1994 : იონესკო, ეჟენ — ფრანგი დრამატურგი
* 2021 : დიდიე რაცირაკა — მადაგასკარის ყოფილი პრეზიდენტი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** წმინდა აღაპი და მასთან 7 მოწამე
** მღვდელმოწამე ალექსანდრე  
** წმინდა ნიკანდრი
** მანუელ კრიტელი

* აგრეთვე:
** სერბეთი : კონსტიტუციის დღე
** ჩეხეთი : მასწავლებელთა დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები:
* 

0328
26 მარტი

**26 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის 85-ე დღე (ნაკიან წლებში – 86-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 280 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1812 : ვენესუელაში მოხდა  7,7–8.0 ბალიანი მიწისძვრა (კარაკასის მიწისძვრა).
* 1960 : დაფუძნდა ახალი ტურნირი — ევროპის ქვეყნების თასების მფლობელთა თასი.
* 1970 : ავიალაინერ კონკორდის პირველი გაფრენა.
* 1971 : გამოცხადდა ბანგლადეშის დამოუკიდებლობა.
* 1979 : ხელი მოეწერა ისრაელ-ეგვიპტის სამშვიდობო შეთანხმებას.
* 1995 : ევროკავშირის 7 ქვეყანაში ძალაში შევიდა შენგენის შეთანხმება უვიზო რეჟიმის შესახებ.
* 2000 : ვ. პუტინი რუსეთის პრეზიდენტად აირჩიეს.
* 2021 : შოტლანდიაში დამოუკიდებლობის მომხრე პარტია ალბა ჩამოყალიბდა, რომელსაც ალექს სალმონდი უხელმძღვანელებს.
* 2024 : საქართველოს ეროვნულმა საფეხბურთო ნაკრებმა საბერძნეთი პენალტების სერიაში დაამარცხა და ევროპის ჩემპიონატის საგზური ისტორიაში პირველად მოიპოვა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1884 : ბაკჰაუსი, ვილჰელმ — გერმანელი პიანისტი
* 1893 : ტოლიატი, პალმირო — იტალიელი პოლიტიკური მოღვაწე
* 1899 : ამირანაშვილი, შალვა —  ქართველი ხელოვნებათმცოდნე
* 1911 : უილიამსი, ტენესი — ამერიკელი მწერალი და დრამატურგი
* 1925 : ბულეზი, პიერ — ფრანგი კომპოზიტორი
* 1935 : აბასი, მაჰმუდ — პალესტინის ეროვნული ადმინისტრაციის პრეზიდენტი
* 1939 : დოჩანაშვილი, გურამ — ქართველი მწერალი
* 1944 : როსი, დაიანა — ამერიკელი მომღერალი და მსახიობი
* 2015 : დინხა IV — აღმოსავლეთის ასურული ეკლესიის კათოლიკოს-პატრიარქი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1737 : ვახტანგ VI — ქართლის მეფე, დაკრძალეს ასტრახანში (დ. 1675)
* 1797 : ჰატონი, ჯეიმზ — შოტლანდიელი ბუნებისმეტყველი, გეოლოგი (დ. 1726)
* 1827 : ბეთჰოვენი, ლუდვიგ ვან — გერმანელი კომპოზიტორი, პიანისტი და დირიჟორი (დ. 1770)
* 1892 : უიტმენი, უოლტ — ამერიკელი მწერალი
* 1923 : ბერნარი, სარა — ფრანგი მსახიობი
* 1945 : შაპოშნიკოვი, ბორის — რუსი სამხედრო მოღვაწე (დ. 1882)
* 1945 : ლოიდ ჯორჯი, დეივიდ — დიდი ბრიტანეთის სახელმწიფო მოღვაწე (დ. 1863)
* 1984 : ბრანკო ჩოპიჩი - იუგოსლავი მწერალი.
* 2015 : დინხა IV - აღმოსავლეთის ასურული ეკლესიის კათოლიკოს-პატრიარქი.
*2019 : ნოდარ მგალობლიშვილი - ქართველი მსახიობი (დ. 1931)

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** წმინდა ნიკიფორე კონსტანტინეპოლელის ნაწილთა აღმოყვანება
** წმინდა ალექსანდრე
** ქრისტიანე სპარსი
** აფრიკანი, პუბლი და ტერენტი
** ანინე ხუცესი
** მღდელმოწამე პუბლი

* აგრეთვე:
** ბანგლადეში : დამოუკიდბლობის დღე
** დიდი ბრიტანეთი : დედის დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები:
* 

0326
30 მარტი

**30 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის 89–ე დღე (ნაკიან წლებში - 90–ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 276 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1822 : ფლორიდის ტერიტორია შეიქმნა აშშ-ში.
* 1842 : ოპერაციის დროს ანესთეზია პირველად დოქტორმა ქროუფორდ ლონგმა გამოიყენა.
* 1858 : ჰაიმენ ლიპმენი აპატენტებს ფანქარს ბოლოში მიმაგრებული საშლელით.
* 1867 : ამერკის სახელმწიფო მდივნმა, უილიამ სუიორდმა, ალასკა 7.2 მილიონად დოლარად შეიძინა (2 ცენტი/აკრზე).
* 1909 : გაიხსნა კუინზბორის ხიდი, რომელმაც კუინზი და მანჰეტენი დააკავშირა.
* 1949 : დემონსტრაცია იწყება აუსტურვოლურის მოედანზე რეიკიავიკში, ისლანდიის ნატოში შესვლის გამო.
* 2006 : მარკუს პონტესი პირველი კოსმოსში გაშვებული ბრაზილიელი ასტრონავტი გახდა.
* 2008 : ფრანგი არქიტექტორი ჟან ნუველი წლის პრიცკერის პრემიით დაჯილდოვდა.
* 2010 : ორ, 3.5 TeV პროტონთა ნაკადს შორის დაჯახებამ CERN-ის დიდ ადრონულ კოლაიდერში, მსოფლიო რეკორდი დაამყარა ზეენერგეტიკულ ნაწილაკთა აჩქარების ცდებს შორის.
* 2019 : სლოვაკეთის პრეზიდენტად ზუზანა ჩაპუტოვა აირჩიეს, იგი ქვეყნის ისტორიაში პირველი ქალი პრეზიდენტია.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1432: მეჰმედ II — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი 1451–1481 წლებში, კონსტანტინოპოლის დამპყრობელი.
*1746 : გოია, ფრანსისკო — ესპანელი ფერმწერი, გრავიორი.
* 1844 : ვერლენი, პოლ — ფრანგი სიმბოლისტი პოეტი.
* 1853 : ვან გოგი, ვინსენტ — ჰოლანდიელი მხატვარი (გ.1890)
* 1892: მილხი, ერჰარდ — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე
* 1896 : გუდიაშვილი, ლადო — ქართველი ფერმწერი და გრაფიკოსი.
* 1914 : ალექსიშვილი, ოთარ  —   ქართველი რეჟისორი
* 1937 : ბიტი, უორენ — ოსკარის მფლობელი ამერიკელი მსახიობი და რეჟისორი.
* 1945 : კლეპტონი, ერიკ — გიტარისტი და მუსიკოსი.
* 1968 : დიონი, სელინ — კანადელი მომღერალი.

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1876 : ანტუან ჟერომ ბალარი  — ფრანგი ქიმიკოსი
* 1912 : კარლ მეი — გერმანელი მწერალი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** **გაბრიელ მცირე** 
** ალექსი ღვთისკაცი
** მოწამე მარინი
** ქრისტოდულე სასწაულმოქმედი

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:** 
* 

0330
თვე

**თვე** — დროის შუალედი, რომელიც დაკავშირებულია დედამიწის გარშემო მთვარის გარემოქცევასთან. 

თვე შეიძლება იყოს სინოდური (მთვარის ფაზების ცვლის პერიოდი ანუ დროის შუალედი ორ მომდევნო სავსემთვარეობას ან ახალმთვარეობას შორის), სიდერული (ვარსკვლავიერი) — ვარსკვლავიურ ცაზე დედამიწის ირგვლივ მთვარის ერთი სრული გარემოქცევის პერიოდი (ეს თვე სინოდურ თვეზე უფრო ხანმოკლეა), აგრეთვე ტროპიკული, ანომალისტური და დრაკონული, რომლებიც ეტოლებიან დროის შუალედებს შესაბამისად ერთსა და იმავე გრძედზე, პერიგეუმსა და ორბიტის ერთსა და იმავე კვანძზე მთვარის ორ თანამიმდევრულ გავლას შორის. ამას გარდა, თვეს უწოდებენ კალენდარულ სისტემებში შემავალ დროის ერთეულს. გრიგორიანული კალენდრით თვის ხანგრძლივობაა 28-31 დღე-ღამე, ამასთან იგი არ არის მთვარის ფაზების ცვლასთან შეთანხმებული.

## თვეების სახელწოდებები საქართველოში 
## ლიტერატურა
29 მარტი

**29 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის 88-ე დღე (ნაკიან წლებში – 89-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 277 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1831 : ბოსნიელების აჯანყება დაიწყო ოსმალების წინააღმდეგ.
* 1849 : ბრიტანეთმა პენჯაბი შეიერთა.
* 1879 : პ. ჩაიკოვსკის ოპერის „ევგენი ონეგინის“ პრემიერა გაიმართა მცირე თეატრში.
* 1973 : ვიეტნამის ომი - უკანასკნელმა ამერიკელმა ჯარისკაცებმა სამხრეთი ვიეტნამი დატოვეს.
* 1974 : ამერიკულმა კოსმოსურმა ხომალდმა მარინერ 10-მა  გადაიღო პლანეტა მერკური.
* 2004 : ბულგარეთი, ესტონეთი, ლატვია, ლიეტუვა, რუმინეთი, სლოვაკეთი და სლოვენია გაწევრიანდნენ ნატოში.
* 2008 : მსოფლიოს მრავალი ქალაქის ღირსშესანიშნაობები ერთი საათით ბნელდება დედამიწის საათის აღსანიშნავად, რომელიც ენერგიის დაზოგვის პოპულარიზაციას ეძღვნება.
* 2010 :
:: არქიტექტურაში, ფირმა „SANAA“-ს თანადამფუძნებლები კაცუიო სეჯიმა და რუიე ნიშიცავა  2010 წლის პრიცკერის პრემიის ლაურეატები გახდნენ.
:: მოსკოვის მეტროპოლიტენში მომხდარ ორ აფეთქებას ათეულობით ადამიანი ემსხვერპლა.
* 2014 : ანდრეი კისკა სლოვაკეთის პრეზიდენტად აირჩიეს.
* 2015 : ისლამ ქარიმოვი უზბეკეთის პრეზიდენტად მეოთხედ აირჩიეს.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1790 : ტაილერი, ჯონ — აშშ-ის მე-10 პრეზიდენტი
* 1890 : ჯოუნზი, ჰეროლდ სპენსერ — ინგლისელი ასტრონომი
* 1895 : იუნგერი, ერნსტ — გერმანელი მწერალი, ფილოსოფოსი
* 1899 : ბერია, ლავრენტი — სსრ კავშირის პოლიტიკური მოღვაწე
* 1902 : უოლტონი, უილიამ  — ინგლისელი კომპოზიტორი
* 1925 : დავით ციმაკურიძე —  ქართველი სპორტსმენი
* 1928 : ბაქრაძე, აკაკი  — ქართველი კრიტიკოსი, ხელოვნებათმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე
* 1934 : ბათიაშვილი, გიორგი  — ქართველი არქიტექტორი
* 1940 : ჟილბერტო, ასტრუდ  — ბრაზილიელი მომღერალი
* 1942 : უილსონი, სკოტ — ამერიკელი მსახიობი (გ. 2018)
* 1943 : ვანგელისი  — ბერძენი მუსიკოსი და კომპოზიტორი
* 2015 : ნიგერიის ოპოზიციის ლიდერი **მუჰამადუ ბუჰარი** ქვეყნის პრეზიდენტად აირჩიეს.

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1368 : გო-მურაკამი — იაპონიის იმპერატორი
* 1772 : სვედენბორგი, ემანუელ — შვედი მეცნიერი და თეოსოფი
* 1792 : გუსტავ III — შვედეთის მეფე
* 1891 : სერა, ჟორჟ — ფრანგი მხატვარი
* 1912 : სკოტი, რობერტ — ანტარქტიდის ინგლისელი მკვლევარი
* 1927 : ამბროსი — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* 1967 : წერეთელი, ალექსანდრე — ქართველი მეცნიერი-ისტორიკოსი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე
* 1978 : პაპაშვილი, გიორგი — ქართველი მწერალი და მოქანდაკე
* 1982 : ორფი, კარლ — გერმანელი კომპოზიტორი
* 1987 : შანიძე, აკაკი — ქართველი ენათმეცნიერი
* 2009 : ჟარი, მორის — ფრანგი კომპოზიტორი.
* 2016 : ნანა მჭედლიძე — ქართველი კინორეჟისორი.

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** **ამბროსი აღმსარებელი (ხელაია)** 
** **პიმენ სალოსი** და **ანტონი მესხი ** 
** მოციქული არისტობულე
** წმინდა საბიანე
** წმინდა პაპი
** ალექსანდრე - რომის პაპი
** იულიანე ანაზავრელი
** ტროფიმე და თალია

* აგრეთვე:
** აშშ : ვიეტნამის ომის ვეტერანთა დღე
** ტაივანი : ახალგაზრდობის დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები:
* 

0329