open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ევდოქსე კნიდოსელი

**ევდოქსე კნიდოსელი** (; დაახლ. დ. ძვ. წ. 408  — გ. დაახლ. ძვ. წ. 355) — ძველი ბერძენი მათემატიკოსი და ასტრონომი. პირველი მათემარიკოსი, რომელმაც დაამუშავა პროპორციათა ზოგადი თეორია (გადმოცემულია ევკლიდეს „საწყისების“ 5 წიგნში); არქიმედეს ცნობით, მასვე ეკუთვნის ამოწურვის მეთოდით დამტკიცების ხერხი. ევდოქსი კნიდოსელმა გააუმჯობესა იმ დროის მთვარე-მზისიერი კალენდარი; ერთ-ერთმა პირველმა სცადა აეხსნა პლანეტების მოძრაობა, რისთვისაც დაუშვა, რომ ისინი მიმაგრებული არიან სფეროებზე, რომელთა ცენტრში დედამიწაა და პლანეტების უთანაბრო მოძრაობა დაიყვანება მრავალი სფეროს თანაბარ ბრუნვამდე.

ეს თეორია კარგად ხსნის სატურნისა და იუპიტერის მოძრაობას, მაგრამ არ გამოდგება მარსისა და ვენერასათვის (თვითონ ევდოქსი კნიდოსელს არ ჰქონდა დაკვირვების ზუსტი მონაცემები ამ თეორიის შესამოწმებლად). მან პირველმა აღწერა დეტალურად ცა, თანავარსკვლავედები და მათი შემადგენელი ვარსკვლავები.

ევდოქსეს შრომებმა ჩვენამდე ვერ მოაღწია.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ევდოქსე.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი მათემატიკოსები
კატეგორია:ძველი ბერძენი ასტრონომები
აქსუმის ფული

[მინი|V საუკუნის, მეფე [ებანას ფული.]]

**აქსუმის ფული** — პირველი აფრიკული ვალუტა, რომელიც გარე კონტროლის (მაგალითად რომის ან საბერძნეთის) გარეშე მოიჭრა. ფული გამოუშვა აქსუმის სამეფომ მეფე ენდუბისის დროს (დაახლოებით ჩვენი წელთაღრიცხვით 270 წელს) და ბრუნვაში იყო სამეეფოს დაცემის დასაწყისამდე (დაახლოებით VII საუკუნის პირველ ნახევარი). მას შემდეგ, X საუკუნემდე (კილვას სასულთნოს შექმნამდე) საჰარის სამხრეთით მდებარე არცერთ ქვეყანას ფული აღარ გამოუშვია.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
*აქსუმუს შესახებ 
*აქსუმის მონეტების სურათები
*აქსუმის ფული 

## ლიტერატურა
* *Coin comparison for 270-300*, Axum gold of: St Munro-Hay & B.Juel-Jensen *Axumite Coinage* (1995): Coin numbers for Endubis 1,2 & 79. Roman Imperial Coinage of Probus: 139, 141, 143, 307.
* *Coin comparison for 570-600*, Axum for Israel of Axum Munro-Hay & Juel-Jensen *Axumite Coinage*, for Israel: Coin numbers 143, 144. Byzantine of Maurice Tiberius: Coin number 474, 477, 478, 524.

კატეგორია:აქსუმის სამეფო
კატეგორია:ფულის ერთეულები
Guns N' Roses-ის დისკოგრაფია

აქ წარმოდგენილია ჯგუფ Guns N' Roses-ის დისკოგრაფია.

Guns N' Roses — ამერიკული მძიმე როკ ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა ლოს ანჯელესში (კალიფორნია), 1985 წელს, Hollywood Rose-ისა და L.A. Guns-ის მიერ. დღეისათვის ჯგუფს გამოცემული აქვს 6 სტუდიური ალბომი, ერთი საკონცერტო ალბომი, ორი კრებული, ორი EP დისკი, 6 ვიდეოკრებული, 1 ვიდეო სინგლი, 23 სინგლი და 19 მუსიკალური მუსიკალური ვიდეო.

1986 წელს ჯგუფმა ლეიბლთან  Geffen Records კონტრაქტს მოაწერა ხელი და გამოსცა EP *Live ?!*@ Like a Suicide*. სადებიუტო ალბომი *Appetite for Destruction* გამოვიდა 1987 წელს და მოხვდა ბილბორდის 200 საუკეთესო ალბომის სიაში. მხოლოდ აშშ-ში მისი 18 მილიონი ასლი გაიყიდა . შემდეგ ალბომს,  ''GN'R Lies* თან ახლდა საკონცერტო ტურნეს ჩანაწერები სათაურით *Live ?!*@ Like a Suicide'' და ოთხი აკუსტიკური სიმღერა. Guns N' Roses დაუბრუნდა სტუდიას ახალი ალბომის ჩასაწერად. შედეგად შეიქმნა *Use Your Illusion I* და *Use Your Illusion II*, რომლებიც ერთდროულად, 1991 წელს იქნა გამოცემული და კვლავ მოხვდა ბილბორდის ჩარტში, ხოლო *Use Your Illusion II* - მის სათავეებში. 1993 წელს გამოვიდა ჯგუფის ალბომი *The Spaghetti Incident?*, რომელშიც ცნობილი სიმღერების ქავერ-ვერსიები იქნა შეტანილია. სხვადასხვა დროს ჯგუფში უთანხმოებების შედეგად, მოხდა მისი თითქმის დაშლა. ორიგინალური შემადგენლობიდან მასში დარჩნენ ექსლ როუზი და დიზი რიდი. მეექვსე ალბომი, *Chinese Democracy*  გამოვიდა 2008 წელს, 10 წლიანი მუშაობის შედეგად.

მსოფლიო მასშტაბით გაყიდულია ჯგუფის ალბომების დაახლოებით 100 მილიონი ასლი, აქედან 43,5 მილიონზე მეტი - მხოლოდ აშშ-ში.

## ალბომები 
### სტუდიური ალბომები
### საკონცერტო ალბომები
### კრებულები
### EP დისკები
## სინგლები
## ვიდეო კრებულები
## ვიდეო სინგლი
## მუსიკალური ვიდეოები
## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ჯგუფის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:Guns N' Roses
კატეგორია:დისკოგრაფიები
ენდუბისი

**ენდუბისი** (დაახლ. 270 - 300) — აქსუმის მეფე. აფრიკაში ერთ-ერთი პირველი მეფე, რომელმაც მონეტები გამოუშვა. აქსუმის მონეტები იჭრებოდა ოქროსა და ვერცხლში.

დღემდე აღმოჩენილ ენდუბის მონეტებზე ორი დევიზია შემორჩენილი. ზოგიერთ მათგანზე ის მოიხსენიება როგორც "BACIΛEYC AΧWMITW" - "აქსუმის მეფე", ხოლო ზოგიერთზე "BICI ΔAXY", "ბისი დახუ"; რომელიც მონრო-ჰეის მიხედვით მოდის გეეზიდან და აღნიშნავს "კაცს დახუდან".

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* აქსუმის მონეტები 

კატეგორია:აქსუმის მეფეები
პიტერ ბერენსი

**პიტერ ბერენსი** ( დ. 14 აპრილი, 1868, ჰამბურგი — გ. 27 თებერვალი, 1940, ბერლინი) — გერმანელი არქიტექტორი, მხატვარი, გრაფიკოსი, ტიპოგრაფი და დიზაინერი. ბერენსის სახელოსნოში მუშაობდნენ ვალტერ გროპიუსი, მის ვან დერ როე, ლე კორბიუზიე და სხვები.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა ქრისტიანეუმის სკოლაში ჰამბურგში 1877 წლის სექტემბრიდან 1882 წლის აღდგომამდე. იგი ფერწერას სწავლობდა თავის მშობლიურ ჰამბურგში, ასევე დიუსელდორფსა და კარლსრუეში, 1886 წლიდან 1889 წლამდე. 1890 წელს ცოლად შეირთო ლილი კრამერი და გადავიდა მიუნხენში. უპირველეს ყოვლისა, ის მუშაობდა მხატვარად, ილუსტრატორად და წიგნის შემკვრელად. 1899 წელს ბერენსი მიიწვია გრაფმა ერნსტ ლუდვიგმა დარმშტადტში, მხატვართა კოლონიაში, სადაც ბერენსმა ააშენა საკუთარი სახლი და შიგნით ყველა ნივთის (ავეჯი, პირსახოცები, ფერწერა, კერამიკა და ა.შ.) დიზაინის ავტორიც თავად იყო. ამ სახლში ითვლება, რომ გადამწყვეტი მომენტი მის ცხოვრებაში იყო, როდესაც ის მხატვრული წრეების წევრი გახდა მიუნხენში და გადაიხარა იუგენდსტილისაკენ, რათა ეს ახალი სტილი აეთვისებინა.

იგი ერთ-ერთი ლიდერი და მთავარი დიზაინერი იყო (არქიტექტურული რეფორმების თვალსაზრისით). ჰქონდა აგურით, ფოლადითა და მინით ნაშენი საწარმოები და საოფისე შენობები. 1903 წელს ბერენსი აირჩიეს დიუსელდორფის Kunstgeverberschule-ს დირექტორად, სადაც განახორციელა წარმატებული რეფორმები. 1907 წელს, ბერენსის, ათი სხვა ადამიანის და თორმეტი კომპანიის მიერ შეიქმნა გერმანიის ვერკბუნდი. როგორც ორგანიზაცია, ის ყურადღებას ამახვილებდა ხელოვნებასა და არქიტექტურაზე. ვერკბუნდის წევრები დაკავებული იყვნენ გემოვნების საერთო დონის გაუმჯობესებით. ეს ძალიან პრაქტიკული ორგანიზაცია გახდა ძალიან გავლენიანი ძლიერ ორგანიზაციებს შორის (მრეწველებს, საჯარო პოლიტიკოსებს, დიზაინერებბს, ინვესტორებს, კრიტიკოსებსა და მეცნიერებს შორის). ბერენსის სამუშაოები იყო პირველი ფართომასშტაბიანი დემონსტრირება ვერკბუნდის ინიციატივების სიცოცხლისუნარიანობისა.

1907 წელს, AEG-em (Allgemeine Elektrizitäts-Gesellschaft) შეინარჩუნა ბერენსი როგორც მხატვრული კონსულტანტი. ის მუშაობდა კორპორატიულ ნიშნებზე - ლოგოტიპზე, პროდუქტის დიზაინზე ა.შ. იგი ითვლება პირველ ინდუსტრიულ დიზაინერად ისტორიაში. ბერენსი ასოცირდება ჰიტლერის სახელთან, რადგან იგი ადრევე გახდა ნაცისტური პარტიის წევრი.

## ლიტერატურა
* A. Windsor (1981): *Peter Behrens: Architect and Designer*, Humanities Press Intl; First US edition, ISBN 0-85139-072-2
* Stanford Anderson (2002): *Peter Behrens and a New Architecture for the Twentieth Century*, The MIT Press,  ISBN 0-262-51130-4 ISBN 978-0262511308
* Peter Behrens (1990): *Peter Behrens: Umbautes*, Licht Prestel Pub, ISBN 3-7913-1059-3 (German edition)
* Kathleen James-Chakraborty (2000):  *German architecture for a mass audience*, Routledge, ISBN 0-415-23654-1
* Ina Bahnschulte-Friebe: *Künstlerkolonie Mathildenhöhe Darmstadt 1899–1914.* Darmstadt: Institut Mathildenhöhe 1999, ISBN 3-9804553-6-X 
* Georg Krawietz: "Peter Behrens im dritten Reich", Weimar 1995, VDG, Verlag und Datenbank für Geisteswissenschaften, ISBN 3-929742-57-8 
* Klaus J. Sembach: *1910 – Halbzeit der Moderne.* Stuttgart: Hatje 1992, ISBN 3-7757-0392-6 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1868
კატეგორია:გარდაცვლილი 1940
კატეგორია:გერმანელი არქიტექტორები
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
ბაზუანი

**ბაზუანი** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ბოლის თემი), ხარულის ქედის აღმოსავლეთ კალთის ძირას, მდინარე ყანჩაურის (ქსნის შენაკადი) შესართავის ახლოს, მის მარცხენა მხარეზე. ზღვის დონიდან 900 მ, ახალგორიდან დაშორებულია 4 კმ-ით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ახალდაბა (ახალგორის მუნიციპალიტეტი)

**ახალდაბა** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ბოლის თემი), ხარულის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ქსნის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 920 მ, ახალგორიდან დაშორებულია 3 კმ-ით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ახმაჯი

**ახმაჯი** — სოფელი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ბოლის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ქსნის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 800 მ, ახალგორიდან დაშორებულია 9 კმ-ით. სოფელი XVI საუკუნეში საამილახოროში შედიოდა, შემდეგში კი ქსნის საერისთავოს ნაწილი გახდა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ედი მერფი

**ედუარდ (ედი) რიგან მერფი** ( d. 3 აპრილი, 1961, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი მსახიობი და კომიკოსი, რომელსაც მიღებული აქვს  ოქროს გლობუსი 2006-ში. იგი ასევე  იყო ოსკარის კანდიდატი 2001-ში.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:3 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ნიუ-იორკელები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი კომიკოსები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი სცენარისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი კომიკოსები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი სცენარისტები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი სცენარისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კომიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი სცენარისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:ენის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:პრაიმტაიმის ემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალიბეგლო

**ალიბეგლო** () — სოფელი აზერბაიჯანში შაქი-ზაქათალის რეგიონის  კახის რაიონში, ისტორიულ ჰერეთში, დასახლებულია ქართველებით. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 921 კაცი. სოფელში მდებარეობს ალიბეგლოს წმინდა ნინოს ეკლესია.

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდებაა ქათმისხევი. ალიბეგლო ეწოდა და ელისუს სულთნის, ვახვახიშვილის გამო, რომელმაც რწმენა შეიცვალა და ალი-ბეგი ეწოდა.XX საუკუნის დასაწყისში ალიბეგლოში ცხოვრობდა 865 ქრისტიანი ინგილო. 1985 წლიდან ალიბეგლოში ფუნქციონირებს ილია ჭავჭავაძის სახელობის ქართული თეატრი. მის რეპერტუარშია ქართველი და უცხოელი დრამატურგების ნაწარმოებები. 2004 წელს თეატრს მიენიჭა სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სტატუსი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალიბეგლოს წმინდა ნინოს ეკლესია
* კახის სახელმწიფო ქართული დრამატურგიული თეატრი

## ლიტერატურა 
* ტარტარაშვილი მ., საინგილოში, მადლი. 1992. N7. გვ. 8.
* ყულოშვილი მ., ნინოწმინდის საყდარი, გაზ. "სოფლის ცხოვრება". 1991 (21 მაისი). გვ. 3. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* საინგილოს ქართული თეატრი ალაზანს აქეთ...

## სქოლიო
კატეგორია:კახის რაიონის სოფლები
ბოსელთა

**ბოსელთა** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (გდუს თემი), ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ალეურის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) სათავესთან. ზღვის დონიდან 1160 მ, ახალგორიდან 22 კმ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სარიესიქ-ათირაუ

მინი|300პქ|რეგიონის თანამგზავრული ფოტო
**სარიესიქ-ათირაუ**, **სარი-იშიქოთრაუ** — უდაბნო ცენტრალურ აზიაში. გადაჭიმულია ბალხაშის ტბის სამხრეთით, 400 კმ-ზე, ყაზახეთის ტერიტორიაზე. უდაბნო ქვიშიანია, ეკოლოგიურად შედარებით სუფთა, შეინიშნება მცირე ეროზია. მის ტერიტორიაზე მდებარეობს მრავალი პატარა ტბა და ტბორი. აქა-იქ გავრცელებულია ბალახიანი საძოვრები, რომლებიც განაპირობებს ცხოველთა და ფრინველთა სახეობების გავრცელებას. 

## რესურსები ინტერნეტში
* მოგზაურობა სარიესიქ-ათირაუს უდაბნოში

კატეგორია:ყაზახეთის უდაბნოები
გდუ

**გდუ** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ალეურის (ქსნის შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1360 მ, ახალგორიდან დაშორებულია 20 კმ-ით. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რეგისტანის უდაბნო

**რეგისტანის უდაბნო** — ექსტრემალურად მშრალი რეგიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ავღანეთში, ჰელმანდისა და ყანდაარის პროვინციებს შორის. მისი ფართობი დაახლოებით 40 000 კმ²-ია. უდაბნო ძირითადად წითელი ქვიშისაგან შედგება, დიუნების სიმაღლე 30 მეტრს აღწევს. ტერიტორია მეჩხერადაა დასახლებული ბალუჩისა და პუშტუნების მომთაბარე ხალხებით. უდაბნოს გარს აკრავს სასოფლო-სამეურნეო არეალები.

1998 წლის უმკაცრესი გვალვის გამო, რეგისტანი დატოვა 100 000-მა მომთაბარე ადამიანმა.

## რესურსები ინტერნეტში
*რეგისტანის უდაბნო, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* NASA Image - August 20, 2000 
* Registan Desert Bird Life Factsheet 

## სქოლიო
კატეგორია:ავღანეთის უდაბნოები
ომი ერიტრეის დამოუკიდებლობისათვის

**ომი დამოუკიდებლობისათვის ერიტრეაში** — შეიარაღებული ბრძოლა ერიტრეის სამხედრო ნაწილებსა და ეთიოპიას შორის ერიტრეის დამოუკიდებლობისათვის. მიმდინარეობდა XX საუკუნის მეორე ნახევარში

## ისტორია
1890–1941 წწ. ერიტრეა წარმოადგენდა იტალიის კოლონიას, შემდეგ — დიდი ბრიტანეთის საპროტექტოროს. 1950 წელს  გაერომ მიიღო გადაწყვეტილება ერიტრეისა და ეთიოპიის ფედერაციის ფარგლებში გაერთიანების შესახებ. გადაწყვეტილება ძალაში შევიდა 1952 წელს. ერიტრეელების უმრავლესობა დამოუკიდებლობის მომხრე იყო, მაშინ როცა ეთიოპია ავიწროებდა მათ და ცდილობდა წაერთმია მათთვის ავტონომია. 1950-იანი წლების ბოლოს ჩამოყალიბდა  ერიტრეის განმათავისუფლებელი ფრონტი (ეგფ).  1961 წლის სექტემბერში დაიწყო შეიარაღებული ბრძოლა დამოუკიდებლობისათვის. ამის საპასუხოდ 1962 წელს იმპერატორმა ჰაილე სელასიე I-მა ერიტრეას ჩამოართვა ავტონომიის სტატუსი და დაითხოვა მისი პარლამენტი.

1970-იან წლებში  განმათავისუფლებელ ფრონტში განხეთქილება ჩამოვარდა. ფრონტს გამოეყო რამდენიმე დაჯგუფება და მათ ბაზაზე ჩამოყალიბდა ერიტრეის განმათავისუფლებელი სახალხო ფრონტი (ეგსფ). 1974 წელს სამხედრო გადატრიალების შედეგად იმპერატორის ხელისუფლება დაემხო და ქვეყნის სათავეში მოვიდა რევოლუციური მთავრობა, რომელმაც სულ მალე მჭიდრო კავშირი დაამყარა სსრკ-სთან. პოლიტიკური რეჟიმის ცვლილების მიუხედავად ერიტრეის ომი დამოუკიდებლობისათვის კვლავ გრძელდებოდა. ერიტრეის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის სიმბოლოდ იქცა ქალაქი ნაკფა, რომელიც რამდენიმეჯერ დაბომბა ეთიოპიის ავიაციამ  (ომის დამთავრების შემდეგ ქალაქის პატივსაცემად მისი სახელი უწოდეს ერიტრეის ეროვნულ ვალუტას). ეთიოპიასთან დაპირისპირება გაართულა ორმა შიდა კონფლიქტმა ეგფ-სა და ეგსფ-ს შორის. აღნიშნული დაპირისპირების შედეგად ეგფ-მ 1980-იან წლების დასაწყისში დაკარგა თავისი გავლენა და დაიხია სუდანში. 
[მინი|მარცხნივ|250პქ|ომის მსხვერპლთა მემორიალი, [მასაუა, ერიტრეა.]]
1988–1991 წწ. ერიტრეის პარტიზანულმა დაჯგუფებებმა რამდენიმე სერიოზული მარცხი მიაყენეს ეთიოპიის არმიას, რომელიც დაემთხვა სსრკ-ს მიერ ადის-აბებასთვის სამხედრო დახმარების შეწყვეტას. ამ პერიოდში თავად ეთიოპიაში მიმდინარეობდა სამოქალაქო ომი. 1991 წლის მაისში ეთიოპიაში დაემხო მთავრობა. ერიტრეამ ფაქტობრივად მიაღწია დამოუკიდებლობას 30-წლიანი შეიარაღებული ბრძოლის შედეგად. ეთიოპიის ახალ ხელისუფლებასთან შეთანხმების შედეგად ერიტრეაში 1993 წელს მოეწყო რეფერენდუმი, რომლის შედეგების საფუძველზეც ამავე წლის 24 მაისს ქვეყანამ ოფიციალურად გამოაცხადა დამოუკიდებლობა.

ომის პერიოდში დაიღუპა 150 ათ. ერიტრეელი პარტიზანი და მშვიდობიანი მოსახლე, 400 ათ. ადამიანი გახდა ლტოლვილი. ასევე სერიოზული ზარალი მიადგა ეთიოპიას, დაღუპულთა შორის ითვლიან ათობით (ზოგიერთი მონაცემებით ასობით) ათას ადამიანს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ომი დამოუკიდებლობისათვის ერიტრეაში 1961–1993 
* ომი დამოუკიდებლობისათვის ერიტრეაში
* ოპერაცია ფენკილი (1990 წ.) (ვიდეომასალა)

## სქოლიო
კატეგორია:ერიტრეის ისტორია
კატეგორია:ეთიოპიის ისტორია
კატეგორია:XX საუკუნის ომები
კატეგორია:ომები დამოუკიდებლობისათვის
კატეგორია:კუბის ომები
კატეგორია:ეთიოპიის ომები
კატეგორია:ლიბიის ომები
კატეგორია:სსრკ-ის ომები
კატეგორია:აშშ-ის ომები
კატეგორია:XX საუკუნე ერიტრეაში
ქუშიტური ენები

**ქუშიტური ენები** — ენათა ოჯახი აფრაზიულ ენებში. სახელწოდება მინიჭებული აქვს სემიტური ენების ანალოგიურად. ბიბლიის თანახმად ქამის შვილის სახელიდან ქუშა, რომელიც ითვლება ამ ენაზე მოლაპარაკე ერების წინაპრად.

**ქუშიტური ენა** გავრცელებულია აფრიკის რქის ტერიტორიაზე არსებულ ქვეყნებში. ყველაზე მნიშვნელოვნად ითვლება ორომო (დაახლოებით 25 მილიონამდე მოსაუბრე ამ ენაზე), სომალი ენა (15 მილიონი ადამიანი), სომალელები სომალში, ჯიბუტი, ეთიოპია, იემენი და კენია. სიდამო (2 მილიონი ეთიოპიაში). ხადია (1,6 მილიონი), კამბატტა (1,4 მილიონი) და აფარული (1,5 მილიონი) ერიტრეაში, ეთიოპიაში და ჯიბუტში.

## კლასიფიკაცია 
thumb|მუქი-მწვანე — ქუშიტური ენები
არსებობს **ქუშიტური ენების** სხვადასხვა კლასიფიკაცია, ქვემოთ მოყვანილია ჯოზეფ გრინბერგის მიერ შემოთავაზებული ტრადიციული კლასიფიკაცია:
* **ცენტრალური-ქუშიტური ენები**
* **აღმოსავლეთ-ქუშიტური ენები**
* **სამხრეთ-ქუშიტური**
* **ბედჟა** — ზოგჯერ გამოიყოფა აფრაზიული ენების განსაკუთრებულ შტოდ

## დამწერლობა 
**ქუშიტური ენების** უმრავლესობას არ აქვს დამწერლობა. ორომოს ენა და სომალური ენა იყენებს ლათინურ დამწერლობას (1977 წლიდან).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქუშიტური ენები
* ქუშიტური ენები

კატეგორია:აფრაზიული ენები
კატეგორია:ქუშიტური ენები
ტაკლა-მაკანი

მინი|250პქ|ტაკლა-მაკანის უდაბნოს მდებარეობა
მინი|250პქ|უდაბნოს ხედი
მინი|250პქ|NASA-ს ფოტო
**ტაკლა-მაკანის უდაბნო** () — უდაბნო ცენტრალურ აზიაში, ჩინეთის ტერიტორიაზე, სინძიანის პროვინციაში. წარმოადგენს მსოფლიოს სიდიდით მე-18 უდაბნოს. სამხრეთით ესაზღვრება კუნლუნის მთები, დასავლეთით — პამირის უდაბური მთები და ჩრდილოეთით — ტიან-შანი. 

## ზომა
ტაკლა-მაკანი მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ქვიშიანი უდაბნოა, ფართობი დაახლოებით 270 000 კმ²-ს შეადგენს. მისი სიგრძე 1 000 კმ-ია, ხოლო სიგანე 400 კმ. უდაბნოს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილებს კვეთდა აბრეშუმის გზის განშტოებები. ბოლო წლებში, ჩინეთის ხელისუფლებამ, უდაბნოში გაიყვანა საავტომობილო მაგისტრალი, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს ქალაქ ჰოტანს (*სამხრეთით*) და ქალაქ ლუნტაის (*ჩრდილოეთით*). აღსანიშნავია, რომ ბოლო დროს უდაბნო ფართოვდება. 

## კლიმატი
ტაკლა-მაკანი ცივი უდაბნოა, რაც უპირველეს ყოვლისა ციმბირის სიახლოვით და შესაბამისად, იქიდან შემოჭრილი ცივი ჰაერის მასების დამსახურებაა. ზოგჯერ, ზამთარში ტემპერატურა −20 °C-მდე ეცემა. 2008 წლის ზამთარში, უდაბნო 4 სმ სისქის თოვლით დაიფარა, ხოლო ტემპერატურა −26 °C შეადგენდა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Photos of area in China
* Satellite Images from China  
* Personal experiences 
* Photos of mummies 
* TravelChinaGuide
* http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1741-7007-8-15.pdf

## სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის უდაბნოები
კელტური ენები

**კელტური ენები** — მონათესავე ენათა ჯგუფი, ნაწილი ინდოევროპული ენების ოჯახისა. ოდესღაც კელტურ ენებზე ლაპარაკობდნენ დასავლეთ და ცენტრალური ევროპის დიდ ნაწილში, ისინი ახლა შემორჩენილია მხოლოდ უკიდურეს დასავლეთით: ირლანდიაში, უელსში, ბრეტანში, კორნუოლში, შოტლანდიაში.

## ისტორია 
კელტური ენების და ერების გავრცელება ევროპაში დაკავშირებული არის რკინის ხანასთან ხოლო შემდგომ ლათინურ კულტურასთან. სავარაუდო სამშობლოდ მიიჩნევა ცენტრალური ევროპა მდინარე რაინსა და დუნაის შორის. I ათასწლეულის პირველ ნახევარში მათ შეაღწიეს ბრიტანეთის კუნძულზე დაახლოებით VII-ში ჩვ.წ, გალიაში VI-ში ჩვ.წ., იბერიის ნახევარკუნძულზე V-ში ჩვ.წ. ისინი ვრცელდებოდნენ სამხრეთით ალპების გავლით და სახლდებოდნენ ჩრდილოეთ იტალიაში და ბოლოს III საუკუნეში ჩვ.წ. მიაღწიეს საბერძნეთამდე და მცირე აზიამდე.

## კლასიფიკაცია 
კელტური ენები ინდოევროპული ენების ერთ-ერთი დასავლური ოჯახია. ის ახლოსაა იტალიკურ და გერმანიკულ ენებთან. მიუხედავად ამისა კელტურ ენებს ყველა შეხედულებით არ ჩამოუყალიბდა სპეციფიკური ერთობა სხვა ჯგუფებთან, როგორც ზოგჯერ ადრე თვლიდნენ. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მსგავსი ჰიპოთეზა კელტურ-იტალიკურის ენების ერთობისა ეკუთვნის ფრანგ მეცნიერ ანტუან მეიეს.

კელტური ენები იყოფა ოთხ ძირითად ჯგუფად: გოიდელური, ბრიტული, გალიური და ჰისპანო-კელტური.

კელტური ენების შიდა გენეალოგიურ კლასიფიკაციასთან დაკავშირებით არაერთგვაროვანი მოსაზრებებია. ძირითადი ჰიპოთეზის მიხედვით კელტურ ენებს ყოფენ კუნძულოვან (ახალ კელტურ) ენებად და კონტინენტურ (ძველ კელტურ) ენებად. მსგავსი დაყოფა ხდება, როგორც ლინგვისტური, ასევე ქრონოლოგიური ურთიერთკავშირის და ტერიტორიული გავრცელების მიხედვით. კუნძულოვან ენათა ჯგუფში აჯგუფებენ ცოცხალ და არც ისე დიდი ხნის წინ გამქრალი ენებს: ბრიტულს და გოიდელურს, ხოლო კონტინენტურში მკვდარ და ძალიან ცუდად დოკუმენტირებული ენებს: ჰისპანო-კელტურს და გალიურს. ჰიპოთეზის მომხრეები ყურადღებას ამახვილებენ ლინგვისტურ მახასიათებლებზე, რომელიც V საუკუნის შემდეგ გაჩნდა ძირითადად კუნძულოვანი ენებში, მათ შეიძინეს გარკვეული განმასხვავებელი ნიშნები, რომელთა უმრავლესობაც უნიკალურია არა მარტო კელტური ენების ფარგლებში, არამედ მთლიანად ინდოევროპულ ოჯახში.

მეორე ჰიპოთეზის მიხედვით ეგრეთ წოდებულ Q ჯგუფის ენებში ერთიანდება გალიური და ბრიტული ენები, ხოლო P ჯგუფში ჰისპანო-კელტური ენები და გოიდელური ენები.

**კუნძულოვანი კელტური ენები**

*ბრიტული ენები
**დასავლეთ ბრიტული ენები
***კუმბრიკული ენა
***უელსური ენა 
**სამხრეთ-დასავლეთ ბრიტული ენები
***ბრეტონული ენა
***კორნუოლური ენა
**პიქტური ენა
*გოიდელური ენები
**ირლანდიური ენა
**შოტლანდიური ენა
**მენური ენა

**კონტინენტალური ენები**

* გალიური ენები
** გალიური ენა
** ლეპონტიური ენა
** გალათიური ენა
** ნორიული ენა
* ჰისპანო-კელტური ენები
** კელტიბერიული ენა
** გალეციური ენა
** ლუზიტანური ენა ?
** ტარტესიული ენა ?

## დღევანდელი მდგომარეობა  
## ლიტერატურა 
კატეგორია:კელტური ენები
ცაიდამი

მინი|250პქ|ქაიდამის მდებარეობა
მინი|250პქ|რეგიონის პეიზაჟი
მინი|250პქ
**ცაიდამი** — ტექტონიკური ქვაბული ტიბეტის მთიანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ განაპირა მხარეს, დასავლეთ ჩინეთში, ცინხაის პროვინციაში. მისი ფართობი დაახლოებით 120,000 კმ²-ს შეადგენს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2700-3000 მეტრზე. ამ ტერიტორიაზე წარმოდგენილია მრავალი მარილიანი ტბა. რეგიონში კლიმატი კონტინენტურია, საკმაოდ ხანგრძლივი და ცივი ზამთრითა და ქვიშის ქარიანი გაზაფხულით. უდაბნოს ზოგიერთი ნაწილი ჩინეთის ყველაზე მშრალ ადგილს წარმოადგენს და ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 40 მმ-ს შეადგენს. 

## რესურსები ინტერნეტში
*People's Daily on Qaidam
*Columbia Encyclopedia on Qaidam
*Nasa -  Qaidam Basin, China 

კატეგორია:ჩინეთის უდაბნოები
ალიბეგლოს წმინდა ნინოს ეკლესია

**ალიბეგლოს წმინდა ნინოს ეკლესია** — ტაძარი ისტორიულ ჰერეთში, საინგილოში, სოფელ ალიბეგლოში (ისტორიული სახელი – „ქათმისხევი“), კახის რაიონი, აზერბაიჯანი. 

ტაძარი აშენდა 1877 წელს, კავკასიაში მართლმადიდებლობის გამავრცელებელი საზოგადოების სახსრებით. ძეგლი 1910 წლის აღწერის მიხედვით ქვით იყო ნაშენი, ედგა გუმბათი და იყო ხით გადახურული, საჭიროებდა რემონტს. 

ეკლესიის მსახურები ცხოვრობდნენ ოთხოთახიან ქვის შენობაში, ხოლო იქვე მდგარი საზოგადოების სკოლა განთავსებული იყო სამოთახიან შენობაში. 

მღვდელი ალექსანდრე ციცაგი მსახურობდა 1904 წლიდან, მედავითნე მიხეილ თაღოშვილი კი 1898 წლის 29 ოქტომბრამდე, შემდეგ კი 1903 წლიდან მოყოლებული. 

საბჭოთა ხელისუფლების დროს ტაძარი მინერალური სასუქებისა და სხვა, კოლექტივისთვის საჭირო ნედლეულის საწყობად გადაიქცა. XXI საუკუნის 10–იან წლებში ნინოობაზე აქ მრევლმა მისვლა და სანთლის ანთება დაიწყო.

ტაძრის აღდგენა დაიწყო 2010 წელს, კეთილმოეწყო შიდა ინტერიერი, შეკეთდა გარე ფასადი და მისასვლელი გზა. ალიბეგლოს დრამატული თეატრის წარმომადგენლის - კოტე ბარიხაშვილის ხელმძღვანელობით ტაძარს ფინანსური დახმარება სხვადასხვა პიროვნებებმა და ორგანიზაციებმა აღმოუჩინეს. 

2011 წლის 27 იანვრისათვის, ნინოობის დღესასწაულისთვის ტაძრის აღდგენის პირველი ეტაპი დასრულდა. ალიბეგლოს წმინდა ნინოს ეკლესიაში პარაკლისი კახის წმინდა გიორგის ეკლესიის წინამძღვარმა მამა ბასილი გოგილაშვილმა გადაიხადა. მართლმადიდებელი მრევლი მოვიდა კახიდან, აგრეთვე სხვა ქართული სოფლებიდან: ქოთოქლოდან, მეშაბაშიდან, ალათემურიდან. სტუმრები იყვნენ თბილისიდან და კახეთის სხვადასხვა რაიონიდან. გადაწყდა, რომ ამიერიდან ალიბეგლოში ნინოობის დღესასწაული უფრო ფართომასშტაბიანი გახდეს და აღინიშნება როგორც 27 იანვარს, აგრეთვე 1 ივნისს. ადგილობრივები იმედოვნებენ, რომ მომავალში ამ ტაძარში წირვა-ლოცვის შესაძლებლობაც იქნება და წინამძღვარიც ეყოლება, მანამდე კი ქართველებს მოუწოდებენ, ამ მხარის მოსანახულებლად როგორც რელიგიურ დღესასწაულებზე, ასევე კულტურული ტურებითაც ხშირად ჩავიდნენ. 

მომავალში გეგმაშია ტაძრის მიმდებარე ტერიტორიის კეთილმოწყობაც.

ხორნაბუჯისა და ჰერეთის ეპისკოპოსის, მეუფე მელქისედეკის განცხადებით 2011 წლის 1 ივნისს, წმიდა ნინოს ხსენების დღეს, ეკლესია ოფიციალურად  იკურთხება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალიბეგლო

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალიბეგლოში ქართული ტაძარი აღადგინეს // 24SAATI.GE 
* ისტორიულ ჰერეთში წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესია აღადგინეს

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები აზერბაიჯანში
კატეგორია:წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ალეუტის კუნძულები

**ალეუტის კუნძულები** () — არქიპელაგი წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში. შედის ალასაკის შტატში (აშშ). შედგება 110 კუნძულისა და მრავალი კლდისაგან. გადაჭიმულია 1740 კმ-ზე. ფართობი 37, 8 ათ. კმ². 

ალეუტის კუნძულები წყალქვეშა ქედის მწვერვალებია, რომელთა უმრავლესობა ვულკანურ კონუსებს წარმოადგენს. უმაღლესი მწვერვალია შიშალდინის ვულკანი (2857 მ) კუნძულ უნიმაკზე. ალეუტის კუნძულებზე 25 მოქმედი ვულკანია. ჰავა სუბარქტიკული, ოკეანისა; ზამთარი თბილი (თებერვლის საშუალო წლიური ტემპერატურა - 1.4°) და ნოტიოა, ზაფხული გრილი (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 11.9°). ნალექები დაახლოებით 1500 მმ წელიწადში. ხშირია შტორმი. 

სუბარქტიკულ მდელოებს მთათა ფერდობებზე გოლცების სარტყელი ენაცვლება. სანაპირო წყლებში ბევრია ლომვეშაპი, სელაპი, თევზი;
კლდეებზე „ფრინველთა ბაზარია“. ყველა კუნძულზე აშენებენ ცისფერ მელას. ალეუტის კუნძულები რუსმა მეზღვაურებმა აღმოაჩინეს XVIII საუკუნის შუა წლებში. 

1867 წლამდე ეკუთვნოდა რუსეთს, შემდეგ მეფის მთავრობამ ალასკასთან ერთად აშშ-ს მიჰყიდა. მთავარი დასახლებული პუნქტია დაჩ-ჰარბორი (კუნძულ უნალაშკაზე).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
დიმიტრი ჯანაშვილი

**დიმიტრი ჯანაშვილი** (დ. 15 დეკემბერი, 1840, კახი, საქართველო-იმერეთის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 7 ოქტომბერი, 1905, ბოდბისხევი, ტფილისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია) — ქართველი საეკლესიო პირი, პედაგოგი, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გამგეობის წევრი. ისტორიული და ეთნოგრაფიული სტატიების ავტორი. აქვეყნებდა პუბლიკაციებს ქართულ პერიოდიკაში „ჯანაშვილი ინგილო“-ს ფსევდონიმით. 

ჯანაშვილს ეკუთვნის მრავალი ისტორიული და ეთნოგრაფიული წერილი და ნარკვევი, კრიტიკული სტატია და მეცნიერული გამოკვლევა, სახელმძღვანელო წიგნი და რეცენზია, რომლებიც სისტემატურად იბეჭდებოდა ქართულ და რუსულ პერიოდულ პრესაში. მისი ნაშრომებია „ქართველი ქალის ისტორია“, „ამბროსი ნეკრესელის ქადაგებანი“, „ჰერეთის აღწერა“.

## ბიოგრაფია
9 წლის ასაკში მონათლეს თბილისში. სწავლობდა დედოფლისწყაროს სამხედრო სასწავლებელში ათიოდე ვა ინგილოსთან ერთად. 1865 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. ქიზიყში ცოლად შეირთო ელენე და მღვდლად ეკურთხა სოფელ ყორაღანში. 1867 წელს გარდაეცვალა მეუღლე. 1870 წლიდან გადავიდა ზაქათალაში, სადაც ასწავლიდა საღვთო სჯულს. 1873 წლიდან გაბრიელ ეპისკოპოსის მიწვევით ქართულ ენასა და ლიტერატურას ასწავლიდა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში. 1878-1880 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სასულიერო აკადემიაში. შემდეგ გააგრძელა პედაგოგიური მოღვაწეობა თბილისში, სადაც ასწავლიდა სათავადაზნაურო სასწავლებელში. ამის შემდეგ მღვლად მუშაობდა შაქში, ვართაშენში, ალიბეგლოში, ბოდბისხევში. გარდაიცვალა 1905 წელს ბოდბისხევში. დაკრძალეს კახში.

## ლიტერატურა 
* მღვდელი დიმიტრი ჯანაშვილი : 1840-1905 : ფოტომატიანე / რუბრიკას უძღვებიან ლუარსაბ ტოგონიძე და გიორგი მაჩურიშვილი // საპატრიარქოს უწყებანი. - თბილისი, 2009. - 26 ნოემბერი - 2 დეკემბერი. - N36(523). - გვ.17-20
* ჯანაშვილი ინგილო (დიმიტრი ჯანაშვილი). ფერიხანუმი–თამარი (მგზავრის ისტორიული შენიშვნა საინგილოზე), მნათობი, 1872 წ. № 4–5,გვ.21–36
* ასრათ ომარაშვილი, საინგილოს ღირსეული მამულიშვილები (რედ. მარიკა ლორთქიფანიძე). თბ., 2002, ISBN 99928-958-9-6
*

კატეგორია:დაბადებული 15 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1840
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1905
კატეგორია:ქართველი ეთნოგრაფები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:აზერბაიჯანში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
ნიკოლოზ სევერცოვი

**ნიკოლოზ ალექსის ძე სევერცოვი** ( დ.  5 ნოემბერი   [ძვ. სტ. 24 ოქტომბერი]  , 1827, ვორონეჟი — გ. 8 თებერვალი [ძვ. სტ. 26 იანვარი], 1885, ვორონეჟის მახლობლად) — რუსი ზოოლოგი, ზოოგეოგრაფი და მოგზაური. 

1846 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1857-1879 წლებში იკვლევდა ტიან-შანის მთიანეთს, ყიზილ-ყუმის უდაბნოს, შეაგროვა მრავალრიცხოვანი ფლორისტული და ფაუნისტური მასალა პამირის მთიანეთზე, შეიმუშავა შუა აზიის ბუნების კომპლექსურ-გეოგრაფიული დახასიათება, პალეარქტიკის ზოოგეოგრაფიული დაყოფის პრინციპები და მისი ეკოლოგიური საფუძვლები. შეაგროვა დიდძალი მასალა რუსეთის და თურქესტანის მხარის ორნითოფაუნაზე. 

შეისწავლა ხერხემლიან ცხოველთა პერიოდული მოვლენები. ჩარლზ დარვინის მოძღვრების მიმდევარი და პროპაგანდისტი იყო. აღსანიშნავია, რომ მისი შვილი ალექსი სევერცოვი (1866-1936) აგრეთვე ცნობილი ბიოლოგი იყო.

სევერცოვის სახელი მიეკუთვნა ზოგიერთ მცენარეს, ცხოველს, პიკს პეტრე I-ის ქედზე, მყინვარებს პამირისა და იმიერილის ალათაუზე.

## თხზულებები
* Периодические явления в жизни зверей, птиц и гад Воронежской губернии, М., 1855, 2 изд., М., 1950; 
* Орнитология и орнитологическая география Европейской и Азиатской России, СПБ, 1867;
* Путешествия по Туркестанскому краю и исследование горной страны Тянь-Шаня, СПБ, 1873, 2 изд., М., 1947; 
* Орографический очерк Памирской горной системы, СПБ, 1886.

## რესურსები ინტერნეტში
* ნიკოლოზ სევერცოვი – ბიოგრაფიული ლექსიკონი 

## ლიტერატურა 
* Дементьев Н. Г., Николай Алексеевич Северцов, зоолог и путешественник (1827‒1885), 2 изд., М., 1948;
* Золотницкая Р. Л., Н. А. Северцов ‒ географ и путешественник, М., 1953.

კატეგორია:რუსი ზოოლოგები
კატეგორია:რუსი მოგზაურები
კატეგორია:დაბადებული  1827
კატეგორია:გარდაცვლილი 1885
პიტო (ლუდი)

200px|მინი||ცხელი პიტო აყიროში
**პიტო** — ლუდის ტიპი, რომელსაც ფეტვის ან სორგოს დუღილით ამზადებენ ჩრდილოეთ განაში, ნიგერიის ზოგიერთ რაიონში და დასავლეთ აფრიკის სხვა ქვეყნებში. მას ამზადებენ მცირე საწარმოებში (სახლის პირობებში) და ჩვეულებრივ, სვამენ აყიროსგან დამზადებულ ჭურჭელში.
			
იგი შეიძლება მიირთვათ როგორც ცივი, ასევე ცხელი. ცხელი პიტო თავის სიმხურვალეს ფერმენტაციის პროცესებიდან იღებს. პიტოს, ძირითადად, ხელმოკლე ოჯახები ამზადებენ სოფლის ტერიტორიებზე. ეს მათთვის შემოსავლის მნიშვნელოვან წყაროს წარმოადგენს. პიტოს ბოთლში ან ქილაში არ ასხამენ და როგორც წესი, მისი შეძენა პირდაპირ ადგილობრივი მაცხოვრებლისგან შეგიძლიათ.
	
სიტყვა „პიტო“ მექსიკურ დიალექტზე „დაბალ სტვენასაც“ ნიშნავს.	 
		 
## რესურსები ინტერნეტში
* აკიმპონგი (1995); სეფა–დედეჰი (1999) – greenfacts.org

კატეგორია:ლუდი
შტაინბირი

**შტაინბირი** (წარმოითქმის [ˈʃtaɪnˌbiːɐ], გერმანულად *ქვის ლუდი*) — ლუდის ტიპი, რომელიც მე-20 საუკუნემდე კარინტიაში წამყვანი ადგილი ეკავა. იგი ასევე გავრცელებული იყო სკანდინავიაში, ფრანკონიაში და სამხრეთ-დასავლეთ გერმანიაში.

შტაინბირი იხარშება ხის კასრებში. სახელი წარმოიშვა ცხელი ქვებისაგამ, რომლებსაც კასრებში აწყობდნენ, რათა წარმოებისთვის სასურველი ტემპერატურა მიეღოთ. გავარვარებული ქვა მოქმედებს პირდაპირ ალაოზე და საბოლოოდ ლუდს კარამელისა და მურის გემოს აძლევს. ეს იყო ტრადიციული ხარშვის მეთოდი; მაღალ–ფერმენტირებადი საფუარი და ეთერის ხილის გემო, დიდხანს არ ნარჩუნდებოდა და შესაბამისად, ლუდის დიდი ხნით შენახვა არ ხერხდებოდა. შტაინბირს, ჩვეულებრივ, არ ფილტრავდნენ. 

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.schleppe.at/content/sl/unternehmen/chronik/index.html 
* http://www.brauen.de/braulexikon/biermarken-sorten/steinbier/

კატეგორია:ლუდი
ვლადიმერ სუკაჩოვი

**ვლადიმერ ნიკოლოზის ძე სუკაჩოვი** ( დ.  7 ივნისი [ ძვ. სტ. 26 მაისი] 1880, სოფ. ალექსანდროვკა, ხარკოვის გუბერნია — გ. 9 თებერვალი, 1967, მოსკოვი) — რუსი ბოტანიკოსი და გეოგრაფი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1943). სოციალისტური შრომის გმირი (1965). მეცნიერებაში დაამკვიდრა ცნება „ბიოგეოცენოზი“ (1942).

## ბიოგრაფია 
1944–1959 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის სატყეო ინსტიტუტის დირექტორი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ტყეთმცოდნეობის ლაბორატორიის (1959) და ბოტანიკის ინსტიტუტთან არსებული ბიოგეოცენოლოგიის ლაბორატორიის (1965) ხელმძღვანელი. 

სუკაჩოვი ბიოგეოცენოლოგიის ფუძემდებელია. იგი შეისწავლიდა ფიტოცენოზებს, მათ სტრუქტურას, კლასიფიკაციას, დინამიკას, გარემოსთან ურთიერთკავშირს. მისი ფიტოცენოლოგიური გამოკვლევები მჭიდროდ არის დაკავშირებული დენდროლოგიასა და მდელოთმცოდნეობასთან, პალეობოტანიკასა და სტრატიგრაფიასთან. სუკაჩოვის ნაშრომები ჭაობმცოდნეობის, დენდროლოგიის, გეობოტანიკის, მერქნიან მცენარეთა სისტემატიკისა და ბუნებრივი გადარჩევის ფორმების ექსპერიმენტული შესწავლის შესახებ ფართოდ იყო დანერგილი პრაქტიკაში. 

სუკაჩოვი იყო ბუნების მკვლევართა საზოგადოების (1955-1967) და საკავშირო ბოტანიკის საზოგადოების (1946 წლიდან) პრეზიდენტი, პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1959), ჩეხოსლოვაკიის მიწათმოქმედების აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1927). დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით, 2 სხვა ორდენითა და მედლებით. მიღებული აქვს ნიკოლოზ პრჟევალსკის, სემიონოვ ტიან-შანსკისა და დოკუჩაევის სახელობის ოქროს მედლები. 

## თხზულება
* Избр. труды, т. 1—3, Л., 1975. 

## ლიტერატურა 
* Воронов А. Г., Крупнейший русский биолог и географ. К 85-летию В. Н. Сукачева, в кн.: Землеведение, т. 7(47), М., 1967, с. 291—98;
* Богданов П. Л., Жизнь и деятельность В. Н. Сукачева, в кн.: Проблемы геоботаники и биологии древесных растений, Л., 1969, с. 7—22.

კატეგორია:საბჭოთა ბოტანიკოსები
კატეგორია:საბჭოთა გეოგრაფები
კატეგორია:რუსი ბოტანიკოსები
კატეგორია:რუსი გეოგრაფები
კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დოკუჩაევის სახელობის ოქროს მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ვედენის სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ამერიკული ველური ლუდი

**ამერიკული ველური ლუდი** ამერიკელი მიკრომხარშავების ექსკლუზივია. მას მას არ ხარშავენ საქარომიცეტებით, როგორც ჩვეულებრივ ხდება. ლუდის ეს ტიპი მოხარშულია ბრეტანომიცეტების გამოწურვით. ამ მეთოდით მოხარშულ ლუდს მგრძნობიარე, რთული სურნელების პროფილი აქვს, რაც ჩვეულებრივ, არ არის დამახასიათებელი ლუდის სხვა სახეობებისათვის.

## შექმნის ისტორია
როდესაც ლუდის დამზადება დაიწყო, ღია ფერმენტაცია, ხარშვის ერთადერთი გზა იყო და ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში დღესაც შემორჩა მჟავე ლუდის ტიპი, როგორიცაა ბელგიური ლამბიკი.

ამერიკელმა სწავლულებმა პირველი ცდა ველურ საფუარზე და ბაქტერიაზე ჩაატარეს, ცდილობდნენ რა შეექმნათ და ჩამოეყალიბებინათ ბელგიური ლუდის სტილისმარკა, მაგალითად ლამბიკი და გუეზე. თუმცაღა ისინი ასევე ცდილობდნენ შეექმნათ რაიმე განსაკუთრებული და გამორჩეული, მაგრამ ყოველი მათი მცდელობა მთავრდებოდა წმინდა ბელგიური ორიგინალის შექმნით.
ამერიკულ ველურ ლუდებში ფართო არჩევანია, მათი უმეტესობა ხასიათდება მაღალი ალკოჰოლურობით.

## რესურსები ინტერნეტში
* ამერიკული ველური ლუდი
* "2008 BJCP Style Guidelines"

კატეგორია:ლუდი
ბათლომე ხუციშვილი

**ბათლომე (ბართლომე) ხუციშვილი ** (დ. 1860, სოფ. კახი — გ. 1923) — ქართველი ინგილო საზოგადო მოღვაწე და პედაგოგი.

დაამთავრა გორის პედაგოგიური სემინარია. გარკვეული დროის განმავლობაში რუსეთის იმპერიის სახალხო განათლების სამინისტროში მუშაობდა. 1900 წლიდან იგი სოფელ ალიბეგლოს სკოლის მასწავლებელი იყო. 1917 წელს, როდესაც აზერბაიჯანის ხელისუფლებაში მუსავატელები მოვიდნენ, ბათლომე იძულებული გახდა, საინგილო დაეტოვებინა. კახეთში, სოფელ ცოდნისკარში დასახლდა და პატარა სახერხი ქარხანა და წისქვილი იყიდა, მაგრამ მან საინგილოსთან განშორება ვერ აიტანა და მალე გარდაიცვალა.

ბათლომე ხუციშვილის შვილიშვილია (დედის მხრიდან) ქართველი კინორეჟისორი ლანა ღოღობერიძე.

## ლიტერატურა 
* ალექსანდრა ჩხენკელი, ბათლომე ხუციშვილი (1860-1923) // სახალხო განათლების ქართველი მოღვაწენი და სახალხო მასწავლებლები. 1955. კრ. 2. გვ. 199-204
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ბ
აღმოსავლეთი

მინი|250პქ|მარჯვნივ|ჰორიზონტის წერტილი — აღმოსავლეთი, რომელიც მარჯვნივაა განთავსებული (E)
**აღმოსავლეთი** (აღმოსავლეთის წერტილი) — ჰორიზონტის (ქვეყნის მხარეების) ოთხი მთავარი წერტილიდან ერთ-ერთი, მდებარეობს ჩრდილოეთისაკენ, პირშექცეული დამკვირვებლის ხელმარჯვნივ. აღინიშნება O (გერმ. Ost) ან E (ინგლ. East) ასოთი. ბუნიობის დღეებში მზე ამ წერტილის მახლობლად ამოდის. ერთ-ერთია ცის ეკვატორისა და ჭეშმარიტი ჰორიზონტის გადაკვეთის ორ წერტილს შორის.

## გეოგრაფიული ორიენტაცია
აღმოსავლეთში იგულისხმება ტერიტორია, რომელიც რუკაზე ჩვენგან მარჯვნივ არის განთავსებული. იგი თავისი შინაარსით დასავლეთის წერტილის საპირისპიროა. 

მსოფლიოს გეოგრაფიულ რუკაზე ვრცელი ბუნებრივი მხარეები, რომლებიც ნულოვანი მერიდიანის მარჯვნივაა განთავსებული გეოგრაფიაში აღმოსავლეთი წერტილები (ან ბუნებრივი მხარეები) ეწოდება. ნულოვანი მერიდიანი ერთგვარად „ხიდია“ დასავლეთისა და აღმოსავლეთის წერტილებს შორის. ნულოვანი მერიდიანის მარჯვნივ (ე.ი. აღმოსავლეთით) მდებარეობს ევროპის, აფრიკისა და ანტარქტიდის ვრცელი მონაკვეთები; მთლიანად აზია და ავსტრალია. აქვეა წყნარი და ინდოეთის ოკეანე მრავალი კუნძულებითურთ. 

ისევე როგორც სხვა ჰორიზონტის წერტილები, აქაც გვექნება სივრცეები, რომლის აღნიშვნა შესაძლებელია კონკრეტულად
ტაქსონომიურად უფრო მცირე ტერიტორიების წერტილების გამოსავლენად. გეოგრაფიულ ლიტერატურაში არსებობს მრავალი ისეთი ფიზიკურ-გეოგრაფიული ობიექტი, რომელსაც წინ ცნება „აღმოსავლეთი“ აქვს დართული. ასეთებია: აღმოსავლეთი ალპები, აღმოსავლეთი კავკასიონი, აღმოსავლეთი სიერა-მადრე, აღმოსავლეთი ციმბირი და ა.შ. 

აღმოსავლეთ ტერიტორიას ამა თუ იმ მონაკვეთში ემატება ჰორიზონტის სხვა მნიშვნელოვანი წერტილები — სამხრეთი და ჩრდილოეთი, რომლებიც უფრო დეტალურად დაადგენენ მოცემულ გეოგრაფიულ სივრცეში ამა თუ იმ ტერიტორიას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩრდილოეთი
* სამხრეთი
* დასავლეთი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ორიენტაცია
კატეგორია:გეოგრაფიული ტერმინები
როუზ ბირნი

**მერი როუზ ბირნი** (; დ. 24 ივლისი, 1979, სიდნეი) — ავსტრალიელი კინომსახიობი. მონაწილეობა აქვს მიღებული კინოფილმებში: „ტროა“ (2004), „შეპყრობილი“ (2004), „მარი ანტუანეტი„ (2006), „მზის ნათება“(2007), „28 კვირის შემდეგ“ (2007), „ცოდნა“ (2009), „გაქცევა ვეგასიდან“ (2010), „იქს-ადამიანები: პირველი კლასი“ (2011), „გოგოების წვეულება ვეგასში“ (2011), „კადრები“ (2013), „კურდღელი პიტერი“ (2018) და სხვა. ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსსა და ემის პრემიაზე.

მერი როუზ ბირნი დაიბადა ავსტრალიის ქალაქ სიდნეის ერთ-ერთ გარეუბანში, ირლანდიური და შოტლანდიური წარმოშობის ოჯახში.
დედამისი ჯეინ ბირნი — მუშაობს ადმინისტრატორად დაწყებით სკოლაში, ხოლო მამამისი — რობინ ბირნი მარკეტოლოგია. 8 წლიდან ავსტრალიის ახალგაზრდულ თეატრში იღებდა სამსახიობო ხელოვნების გაკვეთილებს. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა დაიწყო ჯერ კოლეჯსა და შემდეგ სიდნეის უნივერსიტეტში. 1999 წლიდან სწავლა განაგრძო დევიდ მამეტისა და უილიამ მეისის ატლანტის თეატრში.

როუზს ჰყავს უფროსი ძმა ჯორჯ ბირნი და ასევე უფროსი ორი და — ელის ბირნი და ლუსი ბირნი. სამივე მათგანი ასე თუ ისე ჩაბმულია ხელოვნების სფეროში. მისი ძმა ფოტოგრაფია, ხოლო დებიდან ერთი მხატვარია, მეორე კი ლონდონის ერთ-ერთი ფირმის გამომცემლობაში მუშაობს. 
მისი მშობლები ათეისტები არიან, ხოლო ბირნი საკუთარ თავს აგნოსტიკოსად თვლის. ორი წლის განმავლობაში იყო კომპანია Max Factor-ის სახე.

როუზ ბირნის სამსახიობო კარიერა ათვლას 1989 წლიდან იწყებს და დღემდე გრძელდება. 1990-იან წლებში ძირითადად სერიალებში იღებდნენ. თავდაპირველად თავი მოსინჯა ერთ-ერთ სერიალში („ჯი-პი“, G.P.), რომელსაც 7 წელი იღებდნენ. პირველი როლი კინოში („დალასის თოჯინა“, 1994) მიიღო 12 წლის ასაკში. შემდეგ წლებში როლებს იღებდა ავსტრალიურ ტელესერიალებში. 1999 წელს როლი მიიღო კრიმინალური ჟანრის ფილმში „ორი ხელი“, სადაც მასთან ერთად ითამაშა ჰით ლეჯერმა. დაახლოებით 6 წლის განმავლობაში ურთიერთობაში იმყოფებოდა ბრენდან კოუელთან. ხვდებოდა აგრეთვე გრეგორ ჯორდანს. 2012 წლიდან ხვდება ბობი კანავალეს.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* როუზ ბირნი  — Emmys.com

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი
კატეგორია:XX საუკუნის ავსტრალიელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ავსტრალიელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ავსტრალიელი ანტაგონისტები
კატეგორია:ავსტრალიელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ავსტრალიელი თეატრის მსახიობი ქალები
კატეგორია:ავსტრალიელი ქალი ტელემსახიობები
კატეგორია:AACTA Award-ის მფლობელები
კატეგორია:სიდნეის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გეზევრეთი

**გეზევრეთი** — სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში (კორინთის თემი), ხარულის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ნახიდურის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1320 მ, ახალგორიდან დაშორებულია 17 კმ-ით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ექსლ როუზი

**უილიამ ექსლ როუზი** (დაბადების სახელი - **უილიამ ბრიუს როუზი**, დ. 1962 წლის 6 თებერვალს) — ამერიკელი მუსიკოსი, უფრო მეტად ცნობილი, როგორც ჯგუფის Guns N' Roses ლიდერი და წამყვანი ვოკალისტი. იგი ამჟამად არის ამ ჯგუფიდან დარჩენილი ერთადერთი ორიგინალური წევრი.

როგორც Guns N' Roses-ის ვოკალისტმა, როუზმა მოიპოვა დიდი წარმატება და აღიარება. 1980-1990-იან წლებში მან, ჯგუფთან ერთად, რამდენიმე რეკორდი დაამყარა, განსაკუთრებით - კონცერტებზე ბილეთების გაყიდვის მხრივ. 2001 წლამდე იგი არ ჩნდებოდა მასმედიის წინაშე. მოგვიანებით იგი გამოჩნდა Guns N' Roses-ის შემადგენლობაში ფესტივალზე Rock In Rio და დრო და დრო მართავდა საკონცერტო ტურებსაც. მისი უკანასკნელი პროექტი იყო ალბომი და ტური *Chinese Democracy* (2008). ეს ალბომი 10 წლის მანძილზე იწერებოდა.

გამოცემამ Hit Parader როუზი დაასახელად ყველა დროის საუკეთესო მეტალ ვოკალისტების სიის #11 პოზიციაზე, ხოლო ჟურნალმა როლინგ სტოუნი - ყველა დროის 100 საუკეთესო ვოკალისტის სიის #64 პოზიციაზე. გამოცემამ Roadrunner ექსლი დაასახელა მეტალის ისტორიის ჯგუფები 50 საუკეთესო ლიდერის სიის #4 პოზიციაზე. რესურსმა Musicradar მას 2010 წელს უწოდა ყველა დროის #1 წამყვანი ვოკალისტი.

## დისკოგრაფია 
### ჯგუფი Hollywood Rose 
### Guns N' Roses 
### მიწვეული შემსრულებლის სახით 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Guns N' Roses-ის ოფიციალური საიტი
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:ამერიკელი მძიმე მეტალ მომღერლები
კატეგორია:Guns N' Roses-ის წევრები
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყანიშ სათფაევი

**ყანიშ იმანთაის ძე სათფაევი** (;  დ.  12 აპრილი [ ძვ. სტ. 31 მარტი], 1899, ყოფ. აკელის თემის აული ახლანდელი პავლოდარის ოლქში — გ. 31 იანვარი, 1964, მოსკოვი) — ყაზახი გეოლოგი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946). სკკპ წევრი 1944 წლიდან. საბჭოთა მეტალოგენიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

1926 წელს დაამთავრა ტომსკის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი. 1941–1964 წლებში იყო ახლანდელი ყაზახეთის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი (ახლა ეს ინსტიტუტი სათფაევის სახელს ატარებს), 1942 წლიდან — სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ყაზახეთის ფილიალის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე, 1946–1952   და 1955–1964  — ყაზახეთის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი. სათფაევის შრომები ძირითადად ეხება ყაზახეთის წიაღისეულის პროგნოზირების პრობლემებს. სათფაევი იყო სსრკ უმაღლესი საბჭოს II, III, V და VI მოწვევის დეპუტატი. ლენინური (1958) და სსრკ სახელმწიფო (1942) პრემიები.

დაჯილდოებულია 4 ლენინის ორდენით, სამამულო ომის 2 ხარისხის ორდენით, აგრეთვე მედლებით. სათფაევის სახელი ეწოდა მინერალს სათფაევიტი. დაკრძალულია ალმა-ათაში.

2014 წელს ყაზახეთის ეროვნულ ტექნიკურ უნივერსიტეტს ყანიშ სათფაევის სახელი მიენიჭა. 2017 წელს უნივერსიტეტის რებრენდინგი განხორციელდა და იგი სათფაევის უნივერსიტეტის სახელით არის ცნობილი.

## თხზულებები
* Избр. труды, т. 1-5, А.-А., 1967-70.

## ლიტერატურა 
*Академик К. И. Сатпаев, Сб., посвященный памяти выдающегося советского ученого, А.-А., 1965.

## რესურსები ინტერნეტში
* ყანიშ სათფაევი – ბიოგრაფია  

კატეგორია:ყაზახი გეოლოგები
კატეგორია:ყაზახეთის სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები‎  
კატეგორია:ყაზახეთის სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები 
კატეგორია:ყაზახეთის სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები‎
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
გუდაწვერი

**გუდაწვერი** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (კორინთის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს მთა ლორწომისკლდის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ალეურის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1100 მ, ახალგორიდან დაშორებულია 12 კმ-ით. მოსახლეობა 2002 წლის აღწერით — 13 მცხოვრები. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დელკანი

**დელკანი** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (სალბიერის თემი), ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1250 მეტრზე. ახალგორიდან დაშორებულია 9 კმ-ით. 2002 წლის აღწერით იყო 5 მცხოვრები. მოხსენიებული აქვს იოჰან გიულდენშტედტს (1772) სოფელთა სიაში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დორეთკარი

**დორეთკარი** — სოფელი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ლარგვისის თემი). მდებარეობს ხარულის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ჭურთის (ქსნის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1400 მ-ზე. ახალგორიდან დაშორებულია 27 კმ-ით.

 

## ისტორია
დორეთკარი შუა საუკუნეებში შედიოდა ქსნის საერისთავოში; მოხსენიებულია იოჰან გიულდენშტედტის 1772 წლის სოფელთა სიაში და ქსნის საერისთავოს 1781 წლის სტატისტიკურ აღწერილობაში. 1865 წელს დორეთკარი თავისი 7 ქართული კომლით ქსნის უბნის მეწყერის სასოფლო თემის შემადგენლობაში შედიოდა. საბჭოთა პერიოდში, 1922-1990 წლებში შეიყვანეს სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ლენინგორის რაიონში, ოლქის გაუქმების შემდეგ, ახალგორის რაიონში (2006 წლიდან — ახალგორის მუნიციპალიტეტში). 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ნასოფლარი წინკიბი ციხით, წმინდა ბარბარეს ეკლესია (IX-X საუკუნეები) და წმინდა გიორგის ეკლესიის ნანგრევები (გვიანი შუა საუკუნეები).

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერით სოფლის მოსახლეობა იყო 70 მცხოვრები (36 კაცი, 34 ქალი), ეთნიკური შემადგენლობის მიხედვით — ქართველები (74 %), ოსები (24 %).

## ლიტერატურა
* მაკალათია ს., ქსნის ხეობა, თბ., 1968.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სერგი ოგანოვი

**სერგი მამბრეს ძე ოგანოვი** (; დ. 23 თებერვალი 1921, თბილისი — გ. 18 ნოემბერი 1941, დონის როსტოვი) — ლეიტენანტი (1941), საბჭოთა კავშირის გმირი (22 იანვარი 1943, სიკვდილის შემდეგ).

დაიბადა თბილისში, მუშის ოჯახში. 1939 წლიდან წითელ არმიაშია. 1941 წელს დაამთავრა 26 კომისრის სახელობის თბილისის სამთო-მსროლელი საარტილერიო სასწავლებელი და მოქმედ არმიაში გაიგზავნა. იბრძოდა სამხრეთ ფრონტზე. 1941 წლის 18 ნოემბერს ოგანოვის ბატარეამ, რომელსაც როსტოვის ოლქის სოფელ ბოლშიე-სალის მისადგომებთან ეკავა პოზიცია, შეაჩერა ფაშისტთა ტანკების იერიში და მტრის 30 ტანკი მწყობრიდან გამოიყვანა. სერგი ოგანოვი დაიღუპა 20 წლის ასაკში. მისი სახელობისაა ქუჩა დონის როსტოვში. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით.

## ლიტერატურა
* ავტორთა კოლექტივი. აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის საერთო რედაქციით. მათ ასახელეს საბჭოთა სამშობლო (საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან). / საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტი. გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“ თბილისი - 1964
* Цкитишвили К. В., Чинчилакашвили Т. Г. Герои Советского Союза из Грузии. Тб, 1981.

## რესურსები ინტერნეტში 
*სერგეი ოგანოვი — ბიოგრაფია 
*Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 22 февраля 1943 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 23 февраля (№ 9 (215)). — С. 1

 
კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
დოგუზაანი

**დოგუზაანი** — ნასოფლარი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ხარულის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდ. ჭურთის (ქსნის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1070 მ-ზე, დაბა ახალგორიდან 27 კმ-ში. 

## ისტორია
1922-1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ლენინგორის რაიონში (დორეთკარის სოფსაბჭო), ოლქის გაუქმების შემდეგ — მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ახალგორის რაიონში (ლარგვისის თემი). 1989 და 2002 წლების აღწერებით სოფელში მუდმივი მოსახლეობა აღარ იყო. საქართველოს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში სსიპ ახალგორის მუნიციპალიტეტის დარეგისტრირების დროისთვის (2006) დოგუზაანი დასახლებულ პუნქტებს შორის აღარ მოიხსენიება. 2008 წლიდან მოქცეულია რუსეთის ფედერაციის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიის ფარგლებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ბალაანი

**ბალაანი** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ქარჩოხას თემი), მდებარეობს ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ქსნის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1300 მეტრზე, ახალგორიდან დაშორებულია 27 კმ-ით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დაბაკნეთი

**დაბაკნეთი** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ცხრაძმის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ცხრაძმულის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1400 მეტრზე, ახალგორიდან დაშორებულია 31 კმ-ით.

## ისტორია 
წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XV საუკუნის I ნახევარში. 1922-1990 შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში, შემდეგ — მცხეთა-მთიანეთის მხარის ახალგორის რაიონში (2006 წლიდან მუნიციპალიტეტი). 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ. ცხინვალის რეჟიმის მიერ სოფელი ისტორიული სახელის ნაცვლად იწოდება „ბაშართად“. 

### კულტურული მემკვიდრეობა
* დაბაკნეთის ეკლესია 
* დაბაკნეთის ეკლესია (გარდამავალი ხანა)
* დაბაკნეთის ამაღლების სამონასტრო კომპლექსი
* დაბაკნეთის წმინდა გიორგის ეკლესია
* დაბაკნეთის წმინდა მარიამის ნაეკლესიარი
* დაბაკნეთის ყველაწმინდის ეკლესია
* დაბაკნეთის ზურგიანი კოშკი

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 29 ადამიანი, 2015 წელს ოკუპაციის პირობებში ჩატარებული აღწერით — 6.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები