open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ემბოლიური შხაპი

[მინი|ემბოლიური შხაპი. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება [DWI რეჟიმში.]]
**ემბოლიური შხაპი** (ინგ. **Embolic shower**. ასევე ცნობილი, როგორც **ემბოლიური თავსხმა**) — თავის ტვინის იშემიური ინსულტის ტიპი, რა დროსაც აღინიშნება მრავალი, ბილატერალური (ორმხრივი), მცირე ზომის ინფარქტის კერები შემთხვევითი განაწილებით. ემბოლია შესაძლოა წარმოიქმნას "ცენტრალური" წყაროდან (გული: წინაგულების ფიბრილაცია, ინფექციური ენდოკარდიტი, კარდიოქირურგიული ოპერაცია) ან პერიფერიული სისხლძარღვებიდან. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია ინფარქტის კერების მდებარეობაზე. დიაგნოზის დასასმელად გამოიყენება რადიოლოგიური კვლევები (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, კომპიუტერული ტომოგრაფია).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Embolic shower - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ატენანგო-დელ-რიოს მუნიციპალიტეტი

**ატენანგო-დელ-რიოს მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9,147 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 559.76 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 16.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ატენანგო-დელ-რიო. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „წყლის კედელზე“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12008.

## იხილეთ აგრეთვე
*გერეროს შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გერეროს შტატის მუნიციპალიტეტები
მანუელ კინტაშ დე ალმეიდა

**მანუელ კინტაშ დე ალმეიდა** (დ. 1957- გ. 26 დეკემბერი, 2006) — სან-ტომელი სამხედრო პირი, რომელიც ცნობილია 1995 წლის სან-ტომე და პრინსიპის სახელმწიფო გადატრიალების წინამძღოლობით. გადატრიალების დროს იგი სან-ტომე და პრინსიპის შეიარაღებული ძალების მეორე ლეიტენანტი იყო. მოგვიანებით იგი მუშაობდა შეიარაღებული ძალების არტილერიის კაპიტნად და სამხედრო პოლიციის კომისრად.

## ბიოგრაფია
1970-იან წლებში კინტაშ დე ალმეიდა იყო „სან-ტომე და პრინსიპის განთავისუფლების მოძრაობის“ (MLSTP) წევრი, კერძოდ, მისი ახალგაზრდული ფრთის. მან პოლიტიკური განათლება პარტიის პოლიტბიუროში მიიღო და პრეზიდენტ მანუელ პინტუ და კოშტაშ საპრეზიდენტო გვარდიის წევრი გახდა. 1978 წელს მან გაიარა საზედაპირო არტილერიის მომზადება ანგოლაში, ლუანდის „კომანდანტე ბენედიტოს“ სკოლაში. გადატრიალების მომენტისთვის იგი იყო მეორე ლეიტენანტი და სან-ტომეს სანაპირო დაცვის მეთაურის მოადგილე.

შეიარაღებულ ძალებში არსებული მძიმე პირობებით უკმაყოფილო კინტას დე ალმეიდამ და მისმა კოლეგამ, მეორე ლეიტენანტმა ფერნანდო სოუზა პონტესმა, 1995 წლის 15 აგვისტოს მოაწყვეს ქვეყნის ისტორიაში პირველი სამხედრო გადატრიალება, რითაც დაამხეს პრეზიდენტ მიგელ ტროვოადას დემოკრატიულად არჩეული მთავრობა. თუმცა, ანგოლას შუამავლობით გამართული მოლაპარაკებების შემდეგ, კინტას დე ალმეიდა და მისი თანამზრახველები დათანხმდნენ ძალაუფლების სამოქალაქო მთავრობისთვის დაბრუნებას 22 აგვისტოს.

გადატრიალების შემდეგ კინტას დე ალმეიდა გახდა სამხედრო პოლიციის კომისარი, მოგვიანებით კი არტილერიის კაპიტნი იყო. იგი მოულოდნელად გარდაიცვალა 49 წლის ასაკში, 2006 წლის 26 დეკემბერს პორტუგალიაში, სადაც მკურნალობდა ავტოსაგზაო შემთხვევით მიღებულ დაზიანებებს. 

## იხილეთ აგრეთვე
*სან-ტომე და პრინსიპის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები 
კატეგორია:სან-ტომე და პრინსიპის პოლიტიკოსები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
მუჰამედ მოჰამადულაჰი

**მუჰამედ მოჰამადულაჰი** (დ. 21 ოქტომბერი, 1921 —  გ. 12 ნოემბერი, 1999) — ბანგლადეშის სახალხო რესპუბლიკის მესამე პრეზიდენტი. მოჰამადულაჰი პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა 1973 წლის 24 დეკემბერს, პრეზიდენტად აირჩიეს 1974 წლის 24 იანვარს, ხოლო თანამდებობის ფიცი დადო 1974 წლის 27 იანვარს. იგი პრეზიდენტის თანამდებობაზე 1975 წლის 25 იანვრამდე დარჩა.

## ადრეული წლები და განათლება
მოჰამადულაჰი დაიბადა საიჩაში, რაიპურში, 1921 წლის 21 ოქტომბერს. მამამისი, მუნში აბდულ ვაჰაბი, სოციალური მუშაკი იყო. 1943 წელს მან დაასრულა საშუალო სკოლა (SSC) ლაქშმიპურის ადარშა სამადის სახელობის სამთავრობო უმაღლეს სკოლაში. მოჰამადულამ მოიპოვა ბაკალავრის ხარისხი ისტორიაში დაკას უნივერსიტეტში, ხოლო სამართლის ბაკალავრის (LLB) ხარისხი მიიღო ჯერ კოლკატის რიპონის კოლეჯში და იმავე, 1948 წელს, კვლავ დაკას უნივერსიტეტში. 1950 წელს იგი დაკას ადვოკატთა ასოციაციის წევრი გახდა, ხოლო 1964 წელს დაკას უმაღლეს სასამართლოში ადვოკატად ჩაირიცხა.[2]

## პოლიტიკური კარიერა
მოჰამადულაჰი 1950 წლიდან იყო აღმოსავლეთ პაკისტანის ავამი ლიგის (Awami League) აქტიური წევრი. 1953 წელს იგი აირჩიეს აღმოსავლეთ პაკისტანის ოფისის მდივნად და ეს თანამდებობა, შეიხ მუჯიბურ რაჰმანის წარდგინებით, 1972 წლამდე ეკავა.

1975 წლის 26 იანვარს იგი შეიხ მუჯიბურ რაჰმანის კაბინეტში მიწის ადმინისტრირებისა და მიწის რეფორმების მინისტრად დაინიშნა. 1975 წლის აგვისტოში, შეიხ მუჯიბის მკვლელობის ორგანიზატორებმა იგი ვიცე-პრეზიდენტად დანიშნეს. 1980 წელს მოჰამადულაჰი „ბანგლადეშის ნაციონალისტურ პარტიას“ (BNP) შეუერთდა. 1982 წლის მარტში პრეზიდენტმა აბდუს სატარმა იგი ვიცე-პრეზიდენტად დანიშნა, თუმცა ამ თანამდებობაზე მან მხოლოდ ერთი დღე დაჰყო, რადგან ქვეყნის მართვის სადავეები გენერალმა ჰუსეინ მოჰამედ ერშადმა ჩაიგდო ხელში. 1991 წელს მოჰამადულაჰი კიდევ ერთხელ აირჩიეს პარლამენტის (JS) წევრად BNP-ის სიით.

## რესურსები ინტერნეტში
*Biography of Mohammadullah in bangabhaban.gov.bd

## სქოლიო
კატეგორია:ბანგლადეშის პრეზიდენტები
კატეგორია:ბანგლადეშის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
პიერ ერიგონი

**პიერ ერიგონი** (; დ. 1580 — გ. 1 მარტი, 1643, პარიზი) — ფრანგი მათემატიკოსი და ასტრონომი. თავის ნაშრომებს აწერდა ლათინური სახელით **პეტრუს ერიგონიუსი** (). იგი ბასკური წარმოშობის იყო და მერსენის წრის წევრი. მან გამოაქვეყნა თავისი დროის მათემატიკური ცოდნის ფუნდამენტური კრებული, რომელსაც ციტირებდნენ შემდეგი თაობის გამოჩენილი მათემატიკოსები, მათ შორის პასკალი და ლაიბნიცი. მან შემოგვთავაზა რამდენიმე მათემატიკური ნოტაცია, რომელიც მეცნიერებაში დამკვიდრდა.

## ბიოგრაფია
მისი დაბადების ზუსტი თარიღი უცნობია. ერიგონე პარიზში მათემატიკის მასწავლებელი იყო. 1634-1637 წლებში მან გამოაქვეყნა (ფრანგულ და ლათინურ ენებზე) იმ პერიოდის მათემატიკური ცოდნის ფუნდამენტური კრებული ექვს ტომად, სახელწოდებით „Cursus Mathematicus, Nova, Brevi, et Clara Methodo Demonstratus, Per Notas Reales et Universales, Citra Usum Cujuscunque Idiomatis Intellectu Faciles“.

*ტომი 1: გეომეტრია.
*ტომი 2: არითმეტიკა და ალგებრა (ფრანსუა ვიეტის მიხედვით)
*ტომი 3: ლოგარითმები. ტრიგონომეტრია და მისი გამოყენება.
*ტომი 4: ნავიგაცია. გეოგრაფია. მსოფლიოს სისტემა.
*ტომი 5: ოპტიკა. პერსპექტივის თეორია. ასტრონომია კოპერნიკისა და პტოლემეს მიხედვით. მუსიკის თეორია.
*ტომი 6: სხვადასხვა საცნობარო ინფორმაცია, ქრონოლოგია. 

წიგნი კარგად მიიღეს და ხელახლა დაიბეჭდა 1644 წელს. ამ წიგნში შემოთავაზებული იყო მრავალი ახალი სიმბოლო, მაგრამ ორი დამკვიდრდა: კუთხის სიმბოლო \angle და „პერპენდიკულარული“ სიმბოლო \perp. ერიგონის კუთხის სიმბოლო ჰგავდა   სიმბოლოს, რომელსაც თანამედროვე ფორმა უილიამ ოუტრედმა (1657) მისცა.

ერიგონი ხარისხს აღნიშნავდა (a3 თანამედროვე a^{3}-ის ნაცვლად და ა. შ.), რომელიც მალევე გააუმჯობესა დეკარტმა. ერიგონი თავის დროს მნიშვნელოვნად უსწრებდა ლოგიკური ოპერაციების სიმბოლური აღნიშვნის შეთავაზებაში. სამეცნიერო საზოგადოება ჯერ არ იყო მზად ამ ინოვაციისთვის და ერიგონის წინადადება მხოლოდ ლაიბნიცმა შეაქო.

ერიგონმა შემოგვთავაზა მნემონიკური სისტემა გრძელი რიცხვების დასამახსოვრებლად. მან თითოეული ციფრი ერთ ან რამდენიმე თანხმოვანთან დააკავშირა:

: 1 (t, d), 2 (n), 3 (m), 4 (r), 5 (l), 6 (j, ch, sh), 7 (c, k, g), 8 (f, v, ph), 9 (p, b), 10 (z, s)

ამ ცხრილის დამახსოვრებით, ჩვენ შეგვიძლია ციფრების თანმიმდევრობა დავაკავშიროთ ტექსტთან, რომლის დამახსოვრებაც უფრო ადვილია (ხმოვნები მომხმარებლის შეხედულებისამებრ ემატება). მაგალითად, რიცხვი \pi= 3.1415927 შეიძლება გადაკეთდეს ერიგონის სისტემის გამოყენებით ადვილად დასამახსოვრებელ ინგლისურ ტექსტად:

: MeTeoR (314) TaiL (15) PiNK (927)

მათემატიკური ინფორმაციის გარდა, ერიგონმა თავის ნაშრომში აღწერა კამერა ობსკურა, რომელსაც ბარძიმის ფორმა ჰქონდა (ტომი 6, გვ. 113). მისი გამოყენება შეიძლებოდა სხვებზე ფარულად დასაკვირვებლად, სანამ ღვინის სმას იმიტირებდა დამკვირვებელი, პარალელურად ბარძიმის თასზე არსებული ღიჭოდან ანარეკლით შეიძლებოდა სხვებზე თვალთვალი და დაკვირვება. ერიგონეს დიზაინის დეტალური აღწერა მოცემულია მის 1685 წლის წიგნში, რომელიც იოჰან ზანმა (1631–1707) დაწერა.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ერიგონიუსი.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსები
კატეგორია:ფრანგი ასტრონომები
კარტოგრაფიული გენერალიზაცია

**კარტოგრაფიული გენერალიზაცია** — ობიექტის მთავარი, არსებითი მხარეების შერჩევა, დეტალური გამოსახულებიდან ნაკლებად დეტალურზე გადასვლა მასშტაბის ან დანიშნულების შეცვლის გამო (მსხვილი მასშტაბიდან - წვრილზე, სამეცნიერო დანიშნულებიდან - საცნობარო ან სასწავლო დანიშნულებაზე გადასვლა). ვლინდება როგორც შინაარსში, ისე ხაზებში (სივრცით ფორმებში).

**გენერალიზაციის სახეებია:**
* განზოგადება — თვისებრივი და რაოდენობრივი მაჩვენებლების გაერთიანება, რაც შინაარსში და რუკის ლეგენდაში აისახება; 
* აბსტრაჰირება — ხაზების გამარტივება-გასქემატიურება.

რუკის შედგენისას ორივე ლოგიკური პროცესი ერთდროულად მიმდინარეობს, ამიტომ ზოგჯერ, აუცილებლობის შემთხვევაში, რუკის შინაარსისათვის საჭირო მცირე კონტურების შენარჩუნება და გაზრდაც კი ხდება. არსებობს: დისტანციური, ავტომატიზებული, დინამიკური გენერალიზაცია. გენერალიზაციის არსის მეცნიერული განსაზღვრის პირველი ცდა ეკუთვნის გერმანელ გეოგრაფს ალფრედ ჰეტნერს (1859-1941).

## ლიტერატურა
*გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
განზოგადების კარტოგრაფიული ფორმა

**განზოგადების კარტოგრაფიული ფორმა** — შემეცნების კარტოგრაფიული მეთოდის ერთ-ერთი ფორმა, რომელიც გულისხმობს კარტოგრაფიული გამოსახულების შინაარსის გამარტივებას მასშტაბისა და დანიშნულების შეცვლის გამო (მსხვილი მასშტაბიდან - წვრილზე, სამეცნიერო დანიშნულებიდან - საცნობარო ან სასწავლო დანიშნულებაზე გადასვლა).
 
განზოგადების კარტოგრაფიული ფორმა ტრადიციული გენერალიზაციის შემადგენელი ნაწილია. იგი აზრისეული, ლოგიკური ფორმით მიმდინარეობს და კარტოგრაფიულ ფორმას მაშინ იღებს, როდესაც მისი შედეგი რუკაზე უნდა აისახოს, მაგალითად: ერთი და იგივე შინაარსის მცირე, ახლომდებარე კონტურების გაერთიანება, იზოხაზებს შორის ინტერვალის გაზრდა, წერტილის წონის გადიდება. აბსტრაჰირების მსგავსად, რუკის ენის საშუალებით ხორციელდება და აისახება როგორც რუკაზე, ისე ლეგენდაში.

## ლიტერატურა
*გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
სახის გორაკის სინდრომი

მინი|აღინიშნება სახის გორაკის დემიელინაციური კერები ორმხრივად (ყვითელი ისრები). მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T1 რეჟიმში, კონტრასტით.
**სახის გორაკის სინდრომი** (ინგ. **Facial colliculus syndrome**. ასევე ცნობილი, როგორც **სახის ბორცვის სინდრომი** ან **სახის შემაღლების სინდრომი**) — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, გამოწვეული ხიდზე არსებული შემაღლების - სახის გორაკის - დაზიანებით, რომელიც შეიცავს თავის ტვინის VI ნერვის ბირთვს, VII ნერვის ბოჭკოებსა და მედიალურ გასწვრივ კონას. დაზიანების მიზეზი შეიძლება იყოს სიმსივნე, დემიელინაცია, ინფექცია ან ინფარქტი. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს სახის ნერვის დამბლას დაზიანების მხარეს (იფსილატერალურად. გემოს აღქმის დარღვევის გარეშე) და მხედველობის გაორებას (დიპლოპია). დიაგნოზის დასასმელად გამოიყენება მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, ვინაიდან კომპიუტერულ ტომოგრაფიაზე, ჩვეულებრივ, არ აღინიშნება მცირე ზომის დაზიანებები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Facial colliculus syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
დიონისიო დე ჰერერა

**ხოსე დიონისიო დე ლა ტრინიდად დე ჰერერა და დიას დელ ვალე** (დ. 9 ოქტომბერი, 1781, ჩოლუტეკა, ჰონდურასი - გ. 13 ივნისი, 1850, სან ვისენტე, ელ-სალვადორი) — ლიბერალური ჰონდურასელი პოლიტიკოსი, ჰონდურასის სახელმწიფოს მეთაური 1824-დან 1827-მდე და ნიკარაგუის სახელმწიფოს მეთაური 1830 წლიდან 1833 წლამდე. მისი მმართველობის პერიოდში ჰონდურასი და ნიკარაგუა ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის სახელმწიფოები იყვნენ. ჰერერა იყო ლიბერალური ცენტრალური ამერიკელი გენერლის ფრანსისკო მორაზანის ბიძა.

## განათლება
მიწის მესაკუთრეთა ოჯახიდან, ჰერერა სწავლობდა გვატემალას სან-კარლოსის უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო იურიდიული ხარისხი და გაეცნო საფრანგეთის რევოლუციის ლიბერალურ იდეებს. ის იყო თავისი ძმისშვილის, გენერალ მორასანის რეპეტიტორი.

## საჯარო სამსახური
1820 წელს მან თავისი პირველი საჯარო თანამდებობა დაიკავა, როგორც ტეგუსიგალპას ქალაქის მთავრობის მდივანმა. 1824 წლის 16 სექტემბერს ის გახდა ჰონდურასის პირველი სახელმწიფო მეთაური, მას შემდეგ, რაც ცენტრალური ამერიკა ესპანეთისა და მექსიკისგან დამოუკიდებლობას მოიპოვებდა. პოლკოვნიკი ხოსე ხუსტო მილა მისი ვიცე-პრეზიდენტი იყო. მისი ვადის განმავლობაში მან გამოსცა დეკრეტი ჰონდურასის პირველი ტერიტორიული ქვედანაყოფების შესახებ, შექმნა კომაიაგუის, ტეგუსიგალპის, სანტა ბარბარას, იოროს, ოლანჩოს და ჩოლუტეკის (დეპარტამენტი). მან ასევე გამოაცხადა ქვეყნის (შტატის) პირველი კონსტიტუცია 1825 წლის 11 დეკემბერს.

ის 1826 წლის 3 ნოემბერს მკვლელობის მცდელობას გადაურჩა.

ჰერერას მთავრობა 1827 წლის 10 მაისს პოლკოვნიკ მილას მეთაურობით და ჰონდურასელი კონსერვატორების მხარდაჭერით დაამხეს. ჰერერა პატიმარად გაგზავნეს გვატემალაში, სადაც 1829 წლამდე დარჩა.

ამის შემდეგ იგი ნიკარაგუის სახელმწიფოს მეთაურად აირჩიეს, თანამდებობა 1830 წლის 12 მაისს დაიკავა. იგი ამ თანამდებობას 1833 წლის ნოემბრამდე იკავებდა, გენერალ მორაზანის მხარდაჭერის საფუძველზე. მან სცადა სხვადასხვა ლიბერალური რეფორმების განხორციელება, მაგრამ ისინი სასულიერო პირების წინააღმდეგობის გამო წარუმატებელი აღმოჩნდა. 1835 წელს იგი სალვადორის სახელმწიფოს მეთაურად აირჩიეს, თუმცა თანამდებობაზე უარი თქვა. 1838 წელს პოლიტიკიდან გადადგა და მასწავლებლად მუშაობდა სალვადორის ქალაქ სან-ვისენტეში. იქ 1850 წელს, გარდაცვალებამდე დარჩა.

## ოჯახი
დიონისიო ჰერერა იყო ხუან ჯაკინტო ჰერერას პირველი ვაჟი, რომელიც იყო ქალაქ ჩოლუტეკას პროვინციის მერი 1793 წლიდან. მისი დედა იყო პაულა დიას დელ ვალე იზაგირე, ცენტრალური ამერიკის დამოუკიდებლობის გმირის, ხოსე სესილიო დელ ვალეს დეიდა.

მისი მეუღლე იყო მიკაელა ხოსეფა კესადა ბორხასი, რომელთანაც მას 10 შვილი ჰყავდა. დონია მიკაელა გენერალ ფრანსისკო მორაზანის დეიდა იყო, რომლის დამრიგებელიც ჰერერა გახლდათ. [6]

მისი ძმა ხუსტო ხოსე ვისენტე ჰერერა დიას დელ ვალე მსახურობდა ჰონდურასის სახელმწიფოს უზენაეს მეთაურად 1837-1838 წლებში, ხოლო მეორე ძმა, პროსპერო ხოსე ჰერერა დიას დელ ვალე, იყო მოადგილე და სრულუფლებიანი მინისტრი საფრანგეთსა და ინგლისში. [7]

## რესურსები ინტერნეტში
* DIONISIO DE HERRERA. Angel Fire.
* República de Honduras. JOSÉ DIONISIO DE HERRERA.
* Historia de Honduras. José Dionisio de la Trinidad de Herrera y Díaz del Valle.
* Ismael Zepeda Ordóñez. Los hermanos Herrera-Díaz del Valle. En el 229 aniversario del nacimiento de Dionisio de Herrera. La Tribuna, Anales Históricos, 21 de noviembre de 2010.

## სქოლიო
ფოვილის სინდრომი

[მინი|ფოვილის სინდრომი. აღინიშნება ინფარქტის კერა ხიდის მარცხენა ნახევარში. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება [DWI რეჟიმში.]]
**ფოვილის სინდრომი** (ასევე ცნობილი, როგორც **ხიდის ქვედა მედიალური სინდრომი**) — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, გამოწვეული ბაზილარული არტერიის  პერფორატორი ტოტების დაზიანებით. ფოვილის სინდრომის დროს აღინიშნება კორტიკოსპინალური ტრაქტის, მედიალური მარყუჟის, ნათხემის შუა ფეხისა და თავის ტვინის VI, VII ნერვების ბირთვების დაზიანება. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს სისუსტესა და მგრძნობელობის დაქვეითებას სხეულის საპირისპირო ნახევარში, ატაქსიას დაზიანების მხარეს (იფსილატერალურად), სისუსტეს სახის იფსილატერალურ ნახევარში და მხედველობის გაორებას (დიპლოპია). 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Inferior medial pontine syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ჰეველიუსის ნაპრალები

**ჰეველიუსის ნაპრალები** () — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-10, LAC-56). სახელი ეწოდა კრატერ ჰეველიუსის მიხედვით, რომლის ფსკერზეცაა იგი განთავსებული (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). ჰეველიუსის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-10
ფრონტოტემპორალური წილოვანი დეგენერაცია

მინი|321x321პქ|ფრონტოტემპორალური წილოვანი დეგენერაცია. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება.
**ფრონტოტემპორალური წილოვანი დეგენერაცია** (ინგ. **Frontotemporal lobar degeneration (FTLD)**. ასევე ცნობილი, როგორც **პიკის დაავადება**) — ფრონტოტემპორალური დემენციის დროს მიმდინარე პათოლოგიური ნევროლოგიური ცვლილებები: შუბლის ან/და საფეთქლის წილის ქერქის ატროფია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მეტყველების დარღვევას, პიროვნების, ქცევით ცვლილებებსა და მოძრაობის დარღვევებს. ზუსტი გამომწვევი მიზეზი უცნობია, თუმცა, პაციენტთა ნაწილში აღინიშნება მუტაცია MAPT გენში, რომელიც აკოდირებს ცილა ტაუს. დიაგნოზის დასმა ხდება ანამნეზისა და რადიოლოგიური კვლევების (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) საფუძველზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Frontotemporal lobar degeneration - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
კარტოგრაფიის სტრუქტურა

**კარტოგრაფიის სტრუქტურა** — კარტოგრაფიის დაყოფა შემადგენელ ნაწილებად, დარგებად და მიმართულებებად. გამოიყოფა თეორიული და პრაქტიკული ნაწილები. აღნუშნული სტრუქტურის განმარტებას ქართველი გეოგრაფი და კარტოგრაფი, გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი ალექსანდრე ასლანიკაშვილი იძლევა.

*თეორიულია: კარტოგრაფიის ზოგადი თეორია, რომელიც ერთ მთლიან მეცნიერულ სისტემად აერთიანებს რუკათმცოდნეობას, მათემატიკურ კარტოგრაფიას, რუკათშედგენასა და რედაქტირებას, რუკათგამოყენებას. 
*პრაქტიკულია: გეოგრაფიული კარტოგრაფია და ასტრონომიული კარტოგრაფია. გეოგრაფიულ კარტოგრაფიაში გამოიყოფა ორი დარგი: ზოგადგეოგრაფიული კარტოგრაფია და თემატური კარტოგრაფია. ზოგადგეოგრაფიულ კარტოგრაფიას აქვს ორი მიმართულება: ტოპოგრაფიული და სამიმოხილვო კარტოგრაფირება; თემატურ კარტოგრაფიას აქვს სამი მიმართულება: ბუნების მოვლენების კარტოგრაფირება, საზოგადოებრივი მოვლენების კარტოგრაფირება, ბუნებისა და საზოგადოებრივი მოვლენების კარტოგრაფირება.

 

{|-
## ლიტერატურა
**ა. ასლანიკაშვილი*, „კარტოგრაფია (ზოგადი თეორიის საკითხები)“, თბ., „მეცნიერება“, 1968.
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., „უნივერსალი“, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., „გეოიდი 2011“, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
ვისენტე მეხია კოლინდრესი

**ვისენტე მეხია კოლინდრესი** (დ. 6 აპრილი, 1878; გ. 24 აგვისტო, 1966) — ჰონდურასის პრეზიდენტი 1919 წლის 16 სექტემბრიდან ამავე წლის 5 ოქტომბრამდე და კვლავ 1929 წლის 1 თებერვლიდან 1933 წლის 1 თებერვლამდე.

კოლინდრესის პრეზიდენტობის წარმატებული დასაწყისი დაჩრდილა 1929 წლის ეკონომიკური დეპრესიის შედეგებმა. იგი დემოკრატიულად იქნა არჩეული 1928 წლის არჩევნებში, რომლებიც გამოირჩეოდა მმართველი პარტიიდან ოპოზიციური პარტიისათვის თითქმის უპრეცედენტო მშვიდობიანი ხელისუფლების გადაცემით. იგივე განმეორდა 1932 წელს, როდესაც ტიბურციო კარიას ანდინომ გაიმარჯვა არჩევნებში და შეცვალა იგი. კოლინდრესი გარდაიცვალა 1966 წლის 24 აგვისტოს ჰონდურასის დედაქალაქ ტეგუსიგალპაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Vicente Mejía Colindres

## სქოლიო
კატეგორია:ჰონდურასის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:დაბადებული 6 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აგვისტო
ჯორჯე კიროგა

**ჯორჯე ფერნანდო კიროგა რამირესი** - (დ.) ბოლივიელი პოლიტიკოსია. იგი იყო ბოლივიის პრეზიდენტი 2001 წლის 7 აგვისტოდან 2002 წლის 6 აგვისტომდე. კიროგა 2014 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობდა ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის კანდიდატად.
2011 წელს დაინიშნა მადრიდის კლუბის ვიცე-პრეზიდენტად.
კიროგა კვლავ გაჭიდავდა 2025 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, თუმცა მეორე ტურში დაამარცხდა ტარიხას მერი, როდრიგო პას პერეირასი.

## განათლება და ადრეული კარიერა
კიროგა დაიბადა 1960 წლის 5 მაისს, ბოლივიის ქალაქ კოჩაბამბაში. სანტა კრუსის „ლა სალეს“ კოლეჯში საშუალო განათლების მიღების შემდეგ სწავლა გააგრძელა შეერთებულ შტატებში. მან ინდუსტრიული ინჟინრის ხარისხი მიიღო „Texas A&M University“-ში, ხოლო მოგვიანებით ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი — „St. Edward's University“-ში, ოსტინში, იმავე შტატში.

1981 წლიდან ბოლივიაში დაბრუნებამდე, 1988 წლამდე, იგი მუშაობდა მრავალეროვნულ კომპანიაში IBM ტეხასში და დაქორწინდა ვირჯინია გილუმზე, რომელთანაც ოთხი შვილი ჰყავს.

კარიერა დაიწყო ეკონომეტრიის სპეციალობით მუშაობით მცირე ხნით სამთო კომპანიაში „Mintec“-სა და „Banco Mercantil de Bolivia“-ში, სადაც ეკავა პროექტებისა და ინვესტიციების ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა. მისი პოლიტიკაში და საჯარო სამსახურში ჩართვა მოხდა მაშინდელი საგარეო საქმეთა მინისტრის, „Carlos Iturralde Ballivián“-ის მხარდაჭერით. იმდროინდელი პრესის ცნობით, სწორედ მან შეუწყო ხელი კიროგას გაწევრიანებას პარტია „Acción Democrática Nacionalista (ADN)“-ში, რომელიც გენერალ „Hugo Banzer Suárez“-ს ეკუთვნოდა, 1980-იანი წლების ბოლოს.
1989 წელს მან მონაწილეობა მიიღო „Jaime Paz Zamora“-ს მთავრობაში, როგორც საჯარო ინვესტიციებისა და საერთაშორისო თანამშრომლობის ქვე-მდივანმა დაგეგმვის სამინისტროში. 1990 წელს გახდა საჯარო ინვესტიციების ქვე-მდივანი, ხოლო 1992 წელს — ფინანსთა მინისტრი. ამ თანამდებობაზე იგი წარმოადგენდა ქვეყანას„World Bank“-სა და „International Monetary Fund“-ში. იმავე პერიოდში ხელმძღვანელობდა შეერთებული შტატების მთავრობასთან მოლაპარაკებებს ორმხრივი საგარეო ვალის რესტრუქტურიზაციის საკითხზე. პას სამორას მთავრობის დასრულებამდე, 1993 წლის აგვისტომდე, ასევე იყო ქვეყნის წარმომადგენელი საინვესტიციო ფინანსურ თანამშრომლობაში და „Corporación Andina de Fomento (CAF)“-ის დირექტორი.
პოლიტიკურ სფეროში 1993 წელს ხელმძღვანელობდა ADN-ის საარჩევნო კამპანიას, ხოლო 1995 წელს დაინიშნა ADN-ის ეროვნული ქვე-ხელმძღვანელის თანამდებობაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:ბოლივიის პრეზიდენტები
ფრანცისკო ვალდივიესო ი პრადა

**ფრანსისკო დე პაულა ვალდივიესო ი პრადა** (დ. 10 იანვარი, 1773, ლიმა - გ. 9 ივნისი, 1828 ლიმა) — პერუელი იურისტი, მაგისტრატი და პოლიტიკოსი. იგი იყო მთავრობისა და საგარეო ურთიერთობათა მინისტრი 1822 წლიდან 1824 წლამდე, უზენაესი სასამართლოს პრეზიდენტი 1825 წელს და გენერალური დამფუძნებელი კონგრესის პრეზიდენტი 1827 წელს.

## ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ვალდივიესო ლიმაში დაიბადა, მიგელ დე ვალდივიესო ი ტორეხონის, ლიმელი ცნობილი იურისტისა და მწერლის, და იზაბელ დე პრადა ი უიდობროს ოჯახში. სწავლობდა სან-მარკოსის ეროვნულ უნივერსიტეტში. ხელოვნებისა და თეოლოგიის დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ, 1791 წელს სან-მარკოსის უნივერსიტეტში ხელოვნების პროფესორად დაიწყო მუშაობა. შემდეგ 1796 წელს დაამთავრა სან-კარლოსის უნივერსიტეტი კანონიკური სამართლის სპეციალობით, სადაც 1797 წელს ფილოსოფიისა და თეოლოგიის შესწავლის პრორექტორისა და რეგენტის თანამდებობა ეკავა. 1797 წლის 3 ოქტომბერს ლიმას ნამდვილ აუდიენსიაში იგი ადვოკატად მიიღეს.

პერუს ხუნინსა და აიაკუჩოში გამარჯვების შემდეგ, ვალდივიესო დაინიშნა უზენაესი სასამართლოს წევრად, რომლის პრეზიდენტობის უფლებამოსილებასაც 1825 წელს განახორციელებდა. მან ასევე შექმნა კომისია, რომელსაც სამოქალაქო და სისხლის სამართლის კოდექსების პროექტების შემუშავება დაევალა. 1825 წლის 10 ოქტომბერს მას მიენიჭა სამოქალაქო მედალი ბოლივარის ბიუსტით. 1826 წლის 11 აპრილს მან წვლილი შეიტანა ხუან დე ბერინდოაგასა და პაბლო ტერონის სიკვდილით დასჯის დამტკიცებაში, რომლებიც ღალატის სავარაუდო დანაშაულში ჩადენილ იქნა ესპანეთის წინააღმდეგ ომის დროს როიალისტებთან ფარული მოლაპარაკებების შემდეგ.

1827 წელს იგი ლიმას დეპუტატად აირჩიეს და შეუერთდა გენერალურ დამფუძნებელ კონგრესს, რომლის პრეზიდენტიც 1827 წლის 4 აგვისტოდან 4 ოქტომბრამდე იყო, ფრანსისკო ხავიერ დე ლუნა პისარო შეცვალა.

ის გარდაიცვალა ლიმაში 1828 წლის 9 ივნისს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ომი პერუს დამოუკიდებლობისათვის

## რესურსები ინტერნეტში
https://www.congreso.es/es/historico-diputados?p_p_id=historicodiputados&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&_historicodiputados_mvcRenderCommandName=mostrarDetalle&_historicodiputados_nume=2262

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1828
კატეგორია:მამაკაცები
კატეგორია:პერუელები
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:იურისტები
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები
დინის ინკანია

**დინის ინკანია**  (დ. 15 აგვისტო, 1960) — გვინეა-ბისაუელი ბრიგადის გენერალი, რომელიც სათავეში ჩაუდგა 2025 წლის სახელმწიფო გადატრიალებას. ამის შემდეგ იგი გახდა „ეროვნული უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის აღდგენის უმაღლესი სამხედრო სარდლობის“ ოფიციალური წარმომადგენელი. გადატრიალებამდე იგი პრეზიდენტის ადმინისტრაციის სამხედრო ოფისს ხელმძღვანელობდა. 2025 წლის 26-დან 27 ნოემბრამდე, როგორც სამხედრო ხუნტის სპიკერი, იგი იყო ქვეყნის დე ფაქტო ლიდერი, რითაც გახდა გვინეა-ბისაუს ისტორიაში ყველაზე მცირე ვადით მყოფი სახელმწიფოს მეთაური.

იგი პრეზიდენტის სამხედრო ოფისის ხელმძღვანელად (პორტუგალიურად: Chefe da Casa Militar da Presidência) 2021 წლის თებერვალში დაინიშნა, სადაც გენერალი ანტონიუ აბელი შეცვალა. მან აღნიშნა, რომ სარდლობა ქვეყანას შემდგომ მითითებამდე მართავდა და მოსახლეობას სიმშვიდისკენ მოუწოდა. ინკანიამ შეაჩერა ყველა პოლიტიკური ინსტიტუტისა და მედიასაშუალების მუშაობა, შეაჩერა საარჩევნო პროცესი, ჩაკეტა საერთაშორისო საზღვრები  და დააწესა განუსაზღვრელი ღამის კომენდანტის საათი.

2025 წლის 27 ნოემბერს მან უხელმძღვანელა გენერალ ჰორტა ინტა-ა ნა მანის ინაუგურაციის ცერემონიას, რომელიც გვინეა-ბისაუს გარდამავალ პრეზიდენტად და უმაღლესი სამხედრო სარდლობის ხელმძღვანელად დაინიშნა. 

## 2025 წლის სახელმწიფო გადატრიალება და მმართველობა
2025 წლის 26 ნოემბერს, ზუსტად იმ დროს, როდესაც საყოველთაო არჩევნების შედეგები უნდა გამოცხადებულიყო, ბისაუში, საპრეზიდენტო სასახლესთან, სროლის ხმა გაისმა. ამის შემდეგ ინკანია სახელმწიფო ტელევიზიით ოფიცერთა ჯგუფთან ერთად გამოჩნდა და დაადასტურა, რომ მოხდა სახელმწიფო გადატრიალება, პრეზიდენტი ემბალო გადაყენებული და შემდგომ დაპატიმრებული იყო. თავის გამოსვლაში ინკანიამ აღნიშნა, რომ გადატრიალების მიზეზი გახდა პოლიტიკოსების, შიდა და გარე ძალებისა და „ცნობილი ნარკობარონის“ მიერ გვინეა-ბისაუს დესტაბილიზაციის გეგმები.

რამდენიმე საათის შემდეგ, ინკანიამ და სხვა ოფიცრებმა გამოაცხადეს „ეროვნული უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის აღდგენის უმაღლესი სამხედრო სარდლობის“ შექმნა. ინკანია გახდა მისი ხელმძღვანელი და, შესაბამისად, ქვეყნის დე ფაქტო ლიდერი. თუმცა, გადატრიალებიდან ერთი დღის შემდეგ, 27 ნოემბერს, ინკანია გადადგა და ძალაუფლება გენერალ ჰორტა ინტა-ა ნა მანს გადასცა. ამგვარად, ინკანია გახდა ყველაზე მცირე ვადით მყოფი ლიდერი გვინეა-ბისაუს ისტორიაში. მოგვიანებით მან შეინარჩუნა პრეზიდენტის ადმინისტრაციის სამხედრო ოფისის ხელმძღვანელის თანამდებობა.

## იხილეთ აგრეთვე
*გვინეა-ბისაუს პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები 
კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
ფრანსისკო ლინარეს ალკანტარა

**ფრანსისკო დე პაულა ლინარეს ალკანტარა** (დ.13 აპრილი 1825 - გ.30 ნოემბერი 1878) — ვენესუელას პრეზიდენტი (1877-1878) და ვენესუელას ლიბერალური პარტიის წევრი.

## ადრეული ცხოვრება და ოჯახი
ფრანსისკო ლინარეს ალკანტარა დაიბადა 1825 წლის 13 აპრილს, ტურმეროში, არაგუა, გენერალ ფრანსისკო დე პაულა ალკანტარასა და ტრინიდად ლინარესის ოჯახში. მისი მამა ვენესუელის დამოუკიდებლობის ომის ერთ-ერთი გმირი იყო.

ფრანსისკო ლინარეს ალკანტარა მოგვიანებით დაქორწინდა ბელენ ესტევეს იანესზე, რომელიც 1877 წლიდან 1878 წლამდე ვენესუელას პირველი ლედი იყო.

File:Belén Esteves Yánes de Alcántara.jpg|Belén Esteves Yánes
Image:Miguel Navarro Cañizares 1873 000.jpg|Belén Esteves Yánez de Linares Alcantara (ცოლი)

## კარიერა
ფრანსისკო ლინარეს ალკანტარამ სამხედრო კარიერა 1846 წელს დაიწყო და იბრძოდა ეზეკიელ ზამორასა და ფრანსისკო რანგელის მიერ ჩატარებულ აჯანყებებში. ვენესუელაში 1847-1858 წლებში არსებული პოლიტიკური არასტაბილურობის გამო, ალკანტარამ ასევე იბრძოლა სახელმწიფო ინსტიტუტების დასაცავად ხოსე ტადეო მონაგასისა და ხოსე გრეგორიო მონაგასის ადმინისტრაციების დროს.
1854 წლისთვის ის არაგუას შტატის დეპუტატი გახდა ეროვნულ კონგრესში, სანამ კვლავ იბრძოლებდა ფედერალურ ომში (1858–1863) და 1868-1870 წლებში ანტონიო გუსმან ბლანკოსთან ერთად ლიბერალური საქმისთვის.

### პრეზიდენტობა
ალკანტარა პრეზიდენტად 1877 წლის თებერვალში აირჩიეს და მისი ადმინისტრაცია ცნობილი გახდა ლიბერალური პოლიტიკით, როგორიცაა შტატებისთვის მეტი ავტონომიის მინიჭება, პოლიტიკური ამნისტიები და პრესის თავისუფლების გაზრდა.

## ბიბლიოგრაფია
*Esposas y amantes de presidentes. *Venezuela y el mundo. Publicado el 11 de febrero de 2012. Consultado el 21 de mayo de 2016.*
*Francisco Linares Alcántara. *Biografías*.

## რესურსები ინტერნეტში
*  
*  

## სქოლიო
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:ვენესუელელები
კარტოგრაფიული კონცეფციები

**კარტოგრაფიული კონცეფციები** — თეორიული შეხედულებების სისტემა კარტოგრაფიის საგანზე და მეთოდზე, რომელიც ეფუძნება სხვადასხვა ამოსავალ თეორიას, კატეგორიების ბაზას და სხვადასხვა ზოგადმეცნიერულ მიდგომებს. 

მსოფლიოში კარტოგრაფიის თეორიის საკითხების კვლევა დაიწყო XX საუკუნის 40-იანი წლებიდან. კარტოგრაფია განიხილებოდა რუკის საშუალებით სინამდვილის შემმეცნებელი მეცნიერების როლში, რასაც მოყვა მოდელურ-შემეცნებითი კონცეფციის ჩამოყალიბება.

1960-იანი წლებიდან საფრანგეთში, ავსტრიაში, რუსეთსა და საქართველოში დაიწყო კარტოგრაფიის სემიოტიკური თვალსაზრისით კვლევა, (კარტოგრაფიული ნიშნების ახსნა და სრულყოფა), რაც სემიოტიკურ ანუ ენობრივ კონცეფციიაში გამოვლინდა.

1970-იან წლებში სამეცნიერო ინფორმატიკის ჩამოყალიბებით კარტოგრაფიამ ინფორმაციის მიღების, გარდაქმნის და გადაცემის გრაფიკული და ტექნიკური უზრუნველყოფის ახალი ფუნქცია შეიძინა, რასაც დაუკავშირდა კარტოლოგიისა და კომუნიკაციური ანუ ინფორმაციული კონცეფცია.

1980-იანი წლებიდან კარტოგრაფია განიხილება მეცნიერებად გეოსისტემების ინფორმაციულ-კარტოგრაფიული მოდელირების შესახებ, რაც გეოინფორმაციულ კონცეფციაში აისახა. მასში განხორციელდა ყველა წინამორბედი კონცეფციის პროგრესული იდეები და თანამედროვე ტექნიკური პროგრესის შესაძლებლობები გეოინფორმაციული კარტოგრაფირების სახით.

ამ დისკუსის შედეგად მოხდა რვა ძირითადი კონცეპტუალური მეცნიერული სქემის (კონცეფციის) ფორმირება: რუკათმცოდნეობა, მეტაკარტოგრაფია, კარტოლოგია, გრაფოკომუნიკაციური კონცეფცია, კარტონომია, კარტოსემიოტიკა, გეოიკონიკა და გეოინფორმაციული კარტოგრაფირება.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., გეოიდი 2011, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
კარტოლოგია

**კარტოლოგია** — კარტოგრაფიის დარგი, კარტოგრაფიის თეორიული კონცეფცია. შეისწავლის რუკის მეშვეობით კარტოგრაფიული ინფორმაციის გადაცემის პროცესს და განსაზღვრავს კარტოგრაფიის ადგილს სხვა მეცნიერებებს შორის.

წარმოადგინა პოლონელმა კარტოგრაფმა ლეხ რატაისკიმ (1921-1977), რომელიც საერთაშორისო კარტოგრაფიული ასოციაციის (ICA) ვიცე-პრეზიდენტი და კარტოგრაფიული კომუნიკაციის კომისიის ხელმძღვანელი იყო. მან შექმნა კარტოლოგიის გრაფიკული მოდელი, სადაც იგი რუკას განიხილავს ინფორმაციის გადამცემ და გარდამქმნელ არხად. ამ მოდელის ნაკლად ჩაითვალა ინფორმაციის შემცირება ინფორმაციულ არხებში, რადგან არ შეესაბამება მოდელირების თეორიას. ამ თეორიის მიხედვით რუკას, როგორც მოდელს შეუძლია მკითხველს მიაწოდოს იმაზე მეტი ინფორმაცია, ვიდრე რუკის შესადგენად იყო გამოყენებული.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., გეოიდი 2011, 2012.

## რესურსები ინტერნეტში
*encyklopedia pwn - pl

კატეგორია:კარტოგრაფია
ჰიპალეს ნაპრალები

**ჰიპალეს ნაპრალები** () — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-19, LAC-94). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ ჰიპალეს მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). ჰიპალეს ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-19
რუკათმცოდნეობა

**რუკათმცოდნეობა** — კარტოგრაფიის შემადგენელი ნაწილი, ერთ-ერთი კარტოგრაფიული კონცეფცია, რომელიც შეისწავლის გეოგრაფიულ რუკებს, მათ სახეებს, თვისებებს, გამოყენების მეთოდებს, კარტოგრაფიულ წყაროებს და კარტოგრაფიის ისტორიას. იგი ჩამოყალიბდა XX საუკუნის 1920-იან წლებში, მ. ეკერტის შრომებში. თუმცა, როგორც თეორიული სისტემა (თეორია გეოგრაფიული რუკის შესახებ) შეიქმნა 1930-40-იან წლებში.

რუკათმღოდნეობის კონცეფციის ერთ-ერთ ფუძემდებლად ითვლება რუსული კარტოგრაფიის გამოჩენილი მოღვაწე კონსტანტინე სალიშჩევი, რომელმაც კარტოგრაფია განსაზღვრა, როგორც თეორია სინამდვილის კარტოგრაფიული ასახვის შესახებ (ანუ თეორია რუკის შესახებ). რუკათმცოდნეობის კონცეფცია შეიცავს კარტოგრაფიის ისეთ საკვანძო საკითხებს, როგორებიცაა: კარტოგრაფიული პროექციების თეორია, გენერალიზაციის თეორია, სახვითი სისტემებისა და საშუალებების თეორია, სისტემური კარტოგრაფირების თეორია, კარტოგრაფიის განვითარების ისტორია, რუკათა კლასიფიკაციის პრინციპები და კრტოგრაფიული წყაროთმცოდნეობა.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., გეოიდი 2011, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
ჰიპალე

**ჰიპალე** () — ძველი ბერძენი მეზღვაური, რომელმაც, ძველი ტრადიციის თანახმად, აღმოაჩინა ნავიგაციის მეთოდი ინდოეთის ოკეანეში მუსონების გამოყენებით.

## ბიოგრაფია
ამ ადამიანის ცხოვრების შესახებ არაფერია ცნობილი. მე-20 საუკუნის შუა პერიოდამდე ჰიპალოსის საქმიანობა თარიღდებოდა ჩვენი წელთაღრიცხვით პირველი ნახევრიდან I საუკუნის შუა პერიოდამდე, ტიბერიუსისა და კლავდიუსის დროს. თუმცა, კერის (1932) და ტიელის (1939) ნაშრომების გამოქვეყნების შემდეგ, აღნიშნულმა თარიღმა 150 წლით უკან გადაიწია. კერიმ აღნიშნა, რომ სტრაბონის თანახმად, მის დროს (ძვ. წ. I საუკუნის ბოლოს) ინდოეთში მოგზაურობა გავრცელებული იყო, ყოველწლიურად 120 გემი მიოს ორმოსის ნავსადგურიდან გადიოდა. ეს ნიშნავს, რომ ოკეანის გზა დიდი ხნის განმავლობაში კარგად იყო განვითარებული. ტიელი ვარაუდობს, რომ პირველი ბერძენი, რომელმაც მუსონების გზით ინდოეთში მიაღწია, იყო ევდოქსოს კიძიკოსელი, რომლის მოგზაურობაც ძვ. წ. II საუკუნის ბოლოს თარიღდება. ამ მოსაზრებების საფუძველზე, დაასკვნეს, რომ ჰიპალოსი შესაძლოა ევდოქსის მესაჭე ყოფილიყო.

ნებისმიერ შემთხვევაში, ვინც აღმოაჩინა მუსონური გზა, რევოლუცია მოახდინა ინდოეთის საზღვაო ვაჭრობაში, რაც შედარებადია ვასკო და გამას მიერ ინდოეთისკენ მიმავალი საზღვაო გზის აღმოჩენასთან ან სუეცის არხის გათხრასთან. წითელი ზღვიდან მალაბარის სანაპირომდე სანაპირო მოგზაურობებს, სავარაუდოდ, ორ წელზე ნაკლები დრო დასჭირდა. ჰიპალეს აღმოჩენამ ეს პერიოდი დაახლოებით ცხრა თვით შეამცირა. ივლისის პირველ ნახევარში მიას ორმოსიდან გამავალი გემები არომასში (გუარდაფუის კონცხი) გაემგზავრნენ და იქიდან, ზურგის ქარით, ორმოცი დღეში ინდოეთს მიაღწიეს, ოქტომბრისთვის კი იქ ჩავიდნენ. ნოემბრის ბოლოს ან დეკემბრის დასაწყისში ისინი ჩრდილო-აღმოსავლეთის მუსონით უკან დაბრუნდნენ და გაზაფხულისთვის ბერენიკეს ან მიას ორმოსს მიაღწიეს.

ამან პტოლემეებს საშუალება მისცა, დაერღვიათ საბაელი ვაჭრების შუამავალი მონოპოლია და გაეფართოებინათ თავიანთი გავლენა არაბეთის ზღვის წყლებზე. ძვ. წ. 78 წელს, თებაიდის სტრატეგი, კალიმაქე, ასევე დაინიშნა „ინდოეთისა და წითელი ზღვების“ სტრატეგად.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დააქრვეს ჰიპალე.

## ლიტერატურა
* *Cary M.* A History of the Greek World 323—146 BC. — L., 1932
* *Thiel J. H.* Eudoxos van Cyzikus // Mededelingen der Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Afdeling letterkunde. 1939. № 8, s. 21
* *Бейкер Дж.* История географических открытий и исследований. — М.: Издательство иностранной литературы, 1950
* *Тарн В.* Эллинистическая цивилизация. — М.: Издательство иностранной литературы, 1949
* *Хенниг Р.* Неведомые земли. Т. 1. — М.: Издательство иностранной литературы, 1961

კატეგორია:ძველი ბერძენი მეზღვაურები
კატეგორია:მოგზაურები ინდოეთში
როდრიგო პასი

**როდრიგო პას პერეირა** — (დ.) ბოლივიელი პოლიტიკოსი, რომელიც 2025 წლიდან ბოლივიის 68-ე პრეზიდენტია.  იგი ყოფილი პრეზიდენტის ხაიმე პას სამორას უფროსი ვაჟია. 2020 წლიდან 2025 წლამდე იყო ტარიხას სენატორი. 2015–2020 წლებში იყო ტარიხას მერი. 2002–2010 წლებში იყო დეპუტატთა პალატის წევრი.

2025 წლის საყოველთაო არჩევნებში პასი მონაწილეობდა ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის საპრეზიდენტო კანდიდატად. მან დაამარცხა ყოფილი პრეზიდენტი ჯორჯე კიროგა ქვეყნის ისტორიაში პირველი მეორე ტურის კენჭისყრაში. იგი თითქმის 20 წლის შემდეგ პირველი კონსერვატორი პრეზიდენტია.

## ადრეული ცხოვრება
როდრიგო პას პერეირა დაიბადა 1967 წლის 22 სექტემბერს ესპანეთში, სანტიაგო დე კომპოსტელაში. იგი იყო კარმენ პერეირა კარბალიოს — ესპანეთის მოქალაქის, და მაშინდელი ბოლივიელი პოლიტიკურ დევნილად მყოფი მოქალაქის, ხაიმე პას სამორას, პირველი შვილი.

პასმა ბავშვობა გაატარა პოლიტიკურ ემიგრაციაში, რადგან მისი მამა აქტიურად მონაწილეობდა პოლიტიკაში 1970-იანი წლებისა და 1980-იანი წლების დასაწყისის სამხედრო დიქტატურების პერიოდში.

პასმა სწავლა მიიღო ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ვაშინგტონში, ამერიკულ უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო ბაკალავრის ხარისხი საერთაშორისო ურთიერთობებში ეკონომიკის სპეციალიზაციით და მაგისტრის ხარისხი პოლიტიკური მენეჯმენტის მიმართულებით.

## პოლიტიკური კარიერა
2002 წლის საყოველთაო არჩევნებში MIR-მა პასი ტარიხას კანდიდატად დაასახელა. მან მოიგო არჩევნები და გახდა დეპუტატთა პალატის წევრი. 

2015 წელს იგი ტარიხას მერის არჩევნებში მონაწილეობდა და დიდი უპირატესობით გაიმარჯვა — მიიღო ქალაქის ხმების თითქმის 60%.

2019 წლის პოლიტიკური კრიზისის შემდეგ პასის მერობის ვადა ერთი წლით გაგრძელდა. თუმცა, 2020 წლის 20 ოქტომბერს გადადგა, რათა დაეკავებინა თანამდებობა მრავალეროვნულ საკანონმდებლო ასამბლეაში.

## 2025 წლის საპრეზიდენტო კამპანია
პასი დასახელდა ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის საპრეზიდენტო კანდიდატად 2025 წლის არჩევნებისთვის. მისი თანამოაზრე კანდიდატი იყო ყოფილი პოლიციელი ედმანდ ლარა. ხმების დაახლოებით 32%-ით იგი პირველ ადგილზე გავიდა 2025 წლის 17 აგვისტოს ჩატარებულ პირველ ტურში. მისი მთავარი მოწინააღმდეგე იყო ყოფილი პრეზიდენტი ხორხე კიროგა.

პასმა მეორე ტურში გაიმარჯვა და 2025 წლის 19 ოქტომბერს კიროგას მოუგო ხმების 54.5%-ით. იგი გახდა პირველი ბოლივიელი პრეზიდენტი, რომელიც მეორე ტურში აირჩიეს. ასევე თითქმის 20 წლის შემდეგ პირველი კონსერვატორი პრეზიდენტია.

## პირადი ცხოვრება
პასი დაქორწინებულია მარია ელენა ურკიდიზე და ჰყავთ ოთხი შვილი. მისი დიდი ბიძა იყო ყოფილი პრეზიდენტი ვიქტორ პას ესტენსორო.
 
## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:დაბადებული 22 სექტემბერი
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:ბოლივიის პრეზიდენტები
ავგუსტ კოპფი

**ავგუსტ კოპფი** (; დ. 5 თებერვალი, 1882, ჰაიდელბერგი — გ. 25 აპრილი, 1960, იქვე) — გერმანელი ასტრონომი და კომეტებისა და ასტეროიდების აღმომჩენი. 

## ბიოგრაფია
თავდაპირველად ის ჰაიდელბერგის ობსერვატორიაში მუშაობდა, სანამ ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტში გადავიდოდა, სადაც ასტრონომიული გამოთვლების ინსტიტუტის დირექტორი გახდა. 1901-1909 წლებში მან სულ 68 ასტეროიდი აღმოაჩინა, რომელთაგან ორი სხვა ასტრონომებთან ერთად.

მან რამდენიმე კომეტა აღმოაჩინა, მათ შორის პერიოდული კომეტა 22P/კოპფი და არაპერიოდული კომეტა C/1906 E1. მან ასევე აღმოაჩინა 68 ასტეროიდი, მათ შორის ტროას ასტეროიდები (617) პატროკლე და (624) ჰექტორი.

1906 წელს აღმოჩენილ ასტეროიდებს (596) შეილა, (607) ჯენი და (608) ადოლფინა, ასევე 1907 წელს აღმოჩენილ (631) ფილიპინასა და (634) უტეს მეგობრების სახელები დაარქვა. იმავე წელს აღმოჩენილ ასტეროიდ (628) კრისტინას მისი მეუღლის სახელი ეწოდა, ხოლო (668) დორას — მისი მეგობრის.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, 
*მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს კოპფი;
*მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დარქვეს (1631) კოპფი.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ასტრონომები
ტომას მაკლირი

სერ **ტომას მაკლირი** (; დ. 17 მარტი, 1794, ნეუთაუნსტევარტი — გ. 14 ივლისი, 1879, კეიპტაუნი) — ინგლისელი მათემატიკოსი და ასტრონომი.

## ბიოგრაფია
ტომას მაკლირი დაიბადა 1794 წლის 17 მარტს, ჩრდილოეთ ირლანდიაში, ტირონის საგრაფოში. მამამისს თავდაპირველად სურდა მისი ეკლესიისთვის მიძღვნა, მაგრამ ახალგაზრდა მაკლირმა უარი თქვა, ინგლისში გადავიდა და მედიცინაში დაიწყო მუშაობა.

უკვე პრაქტიკოსი ექიმი მაკლირი მათემატიკისა და ასტრონომიისადმი გატაცებით გამოირჩეოდა და საკუთარი პატარა ობსერვატორიაც კი დააარსა. 1834 წელს ის ცნობილ ჯ. ჰერშელს დაუახლოვდა და სიხარულით მიიღო მისი მოწვევა კეთილი იმედის კონცხზე გამგზავრების შესახებ. აქ, მრავალრიცხოვან ასტრონომიულ დაკვირვებებთან ერთად, მან გრადუსული გაზომვა ჩაატარა, რისთვისაც მან ლონდონის სამეფო საზოგადოების მედალი და ლალანდის მედალი მიიღო საფრანგეთის აკადემიისგან («Verification and extension of La Caille’s arc of Meridian at the Cape of Good Hope», 2 ტომი, 1866).

მაკლირის მრავალრიცხოვანი დაკვირვებები მეტეოროლოგიაზე, დედამიწის მაგნეტიზმზე, მოქცევაზე, კომეტებსა და სხვა საკითხებზე, ძირითადად, ლონდონის სამეფო საზოგადოების მემუარებში გამოქვეყნდა. სამხრეთ აფრიკაში ყოფნის დროს მაკლირი იშვიათად მოგზაურობდა ინგლისში და როდესაც 1870 წელს სამსახური დატოვა, კეიპტაუნიდან ერთი მილის დაშორებით, მოუბრეიში დასახლდა, ​​სადაც კოლონიის სანიტარულ მდგომარეობაზე ზრუნავდა და თავის სამედიცინო ცოდნას ღარიბების მკურნალობაში იყენებდა.

ტომას მაკლირი გარდაიცვალა 1879 წლის 14 ივლისს კეიპტაუნში.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დააქრვეს მაკლირი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Thomas Maclear 1794–1879 – SA History
* South African Astronomical Observatory History

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მათემატიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი ასტრონომები
გეოიკონიკა

**გეოიკონიკა** — ერთ-ერთი მიმართულება კარტოგრაფიის თეორიაში, კარტოგრაფიული კონცეფცია. დისციპლინა გეოგამოსახულებების შესახებ.

კონცეფცია წარმოიშვა 1990-იან წლებში რუსული კარტოგრაფიის წიაღში. ამ მიმართულების ავტორად და ფუძემდებლად ითვლება პროფესორი ა. ბერლიანტი, რომელმაც გეოიკონიკის სისტემის კვლევას რამდენიმე ფუნდამენტური შრომა მიუძღვნა. ავტორი აღნიშნავს, რომ ამ მიმართულების ფორმირების იდეა გაჩნდა: კარტოგრაფიის, დისტანციური ზონდირებისა და მანქანური გრაფიკის ინტეგრაციის შემდეგ.

კონცეფცია ამუშავებს გეოგამოსახულებების ზოგად თეორიას, ამ გამოსახულებების ანალიზის, გარდაქმნის და სამეცნიერო-პრაქტიკული დანიშნულებით გამოყენების მეთოდებს. იგი არის კარტოგრაფიის, აეროკოსმოსური მეთოდების და კომპიუტერული გრაფიკის დამაკავშირებელი დისციპლინა. იყენებს ციფრულ კარტოგრაფირებას და გეოინფორმაციულ სისტემებს, აგრეთვე კიბერნეტიკის, აღქმის ფსიქოლოგიის, დედამიწის შემსწავლელი მეცნიერებების ცოდნას გეოგამოსახულებების შინაარსის გადმოსაცემად. გეოიკონიკა იყენებს ასევე იკონიკის და ნიშნობრივ-ხატებრივი მოდელების შემეცნების მიღწევებს.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., გეოიდი 2011, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
საძილე არტერიის აგენეზია

მინი|მარცხენა საძილე არტერიის თანდაყოლილი არარსებობა. მაგნიტურ-რეზონანსული ანგიოგრაფია.
**საძილე არტერიის აგენეზია** (ასევე ცნობილი, როგორც **საძილე არტერიის აპლაზია** ან **საძილე არტერიის თანდაყოლილი არარსებობა**) — თანდაყოლილი სისხლძარღვოვანი ანომალია, რა დროსაც აღინიშნება საძილე არტერიის ცალმხრივი ან ორმხრივი არარსებობა. გამომწვევი მიზეზია ინფარქტი საძილე არტერიის ემბრიონული განვითარების პერიოდში. დაავადება ხშირად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, თუმცა, ზოგჯერ აღინიშნება ანევრიზმული წარმონაქმნები, სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევის სიმპტომები (თავის ტკივილი, ცნობიერების დაკარგვა, გულყრა...) და და ფოკალური ნევროლოგიური სიმპტომები, გამომდინარე დიდი ზომის კოლატერალური/საკომპენსაციო სისხლძარღვოვანი გზების ან ანევრიზმის მიერ თავის ტვინის სტრუქტურების კომპრესიიდან. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (მაგნიტურ რეზონანსული ანგიოგრაფია (MRA), კომპიუტერულ-ტომოგრაფიული ანგიოგრაფია (CTA)) საფუძველზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Congenital absence of the internal carotid artery - Radiopaedia
* Kulhari A, Singh A, Fourcand F, Zacharatos H, Mehta S, Kirmani JF. Internal Carotid Artery Agenesis: A Rare Entity. Cureus. 2023 Mar 24;15(3):e36640. doi: 10.7759/cureus.36640. PMID: 37101994; PMCID: PMC10123330.

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
კარტონომია

**კარტონომია** — ერთ-ერთი მიმართულება კარტოგრაფიის თეორიაში, კარტოგრაფიული კონცეფცია. წარმოიშვა 1970-იან წლებში, კარტოგრაფიის რუსული, ქართული და ფრანგული სკოლების წარმომადგენელთა მიერ გამოქვეყნებული მნიშვნელოვანი შრომების ბაზაზე, რომლებიც რუკის ენის კვლევას მიეძღვნა.

კარტონომიის კონცეფციის ავტორია ცნობილი რუსი კარტოგრაფი ა. ლიუტი. ავტორის მიხედვით კარტონომიის კონცეფცია აერთიანებს მეცნიერებათა ქვესისტემას რუკის ენის, მისი აგებულების კანონების, ფუნქციონირებისა და განვითარების, კავშირების შესახებ სინამდვილესთან, საზოგადოებასთან, ცნობიერებასთან და აზროვნებასთან. ეს კონცეფცია მჭიდროდ უკავშირდება ჯერ ალექსანდრე ასლანიკაშვილის მეტაკარტოგრაფიას და ბევრს ღებულობს მისგან, ხოლო შემდგომ კი გრაფოკომუნიკაციურ კონცეფციას.

## ლიტერატურა
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., გეოიდი 2011, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
ცერებროსპინალური სითხის გაჟონვა

მინი|ინტრაკრანიალური ჰიპოტენზიისთვის დამახასიათებელი ლიქვორის დაგროვება სუბდურულ სივრცეში. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში.
მინი|ინტრაკრანიალური ჰიპოტენზიისთვის დამახასიათებელი ტონზილარული ჰერნიაცია. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში.
**ცერებროსპინალური სითხის გაჟონვა** (ინგ. **Cerebrospinal fluid leak** (**CSFL**) ასევე ცნობილი, როგორც **ლიქვორეა**) — თავ-ზურგტვინის სითხის დენა ცენტრალური ნერვული სისტემის მფარავ მაგარ გარსში არსებული ხვრელებიდან ან ნაპრალებიდან. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს ტრავმა, ქირურგიული ჩარევა (ლუმბალური პუნქცია, ნეიროქირურგიული ოპერაცია...), პათოლოგიური წარმონაქმნი, თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია ან იდიოპათური (გაურკვეველი მიზეზის გამო). კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია მაგარი გარსის დაზიანების ადგილზე, რის შესაბამისადაც შესაძლოა გამოვლინდეს ლიქვორის რინორეა (ცხვირიდან სითხის დენა) ან ოტორეა (ყურიდან სითხის დენა). გარდა ამისა, აღინიშნება დაბალი ქალასშიგა წნევის (ინტრაკრანიალური ჰიპოტენზია) სიმპტომები: ორთოსტატული თავის ტკივილი (ძლიერდება ფეხზე დგომისას და მსუბუქდება წოლისას), ცნობიერების დათრგუნვა, კისრის ტკივილი და თავის ტვინის ნერვების დეფიციტის კლინიკური გამოვლინებები. ცერებროსპინალური სითხის გაჟონვით გამოწვეული ინტრაკრანიალური ჰიპოტენზიისას რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება: ლიქვორის დაგროვება სუბდურულ სივრცეში, ნათხემის ნუშების თიაქარი (ტონზილარული ჰერნიაცია), ზომაში გაზრდილი ჰიპოფიზი, დაბლა დაშვებული კორძიანი სხეულის სპლენიუმი (მორგვი. უკანა ნაწილი).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Cerebrospinal fluid leak - Radiopaedia
* Spontaneous intracranial hypotension - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
მხედველობის ნერვის ატროფია

მინი|მარცხენა მხედველობის ნერვის ატროფია ოპტიკური ნევრიტის მქონე პაციენტში. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში.
**მხედველობის ნერვის ატროფია** (ასევე ცნობილი, როგორც **ოპტიკური ატროფია**) — მხედველობის ნერვის დეგენერაციული დაავადება, რა დროსაც ადგილი აქვს მისი უჯრედების კვდომას. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს მომატებული ქალასშიგა წნევა (ინტრაკრანიალური ჰიპერტენზია), ოპტიკური ნევრიტი, იშემია, პათოლოგიური წარმონაქმნის მიერ ნერვის კომპრესია, რადიაცია, ტრავმა, გარკვეული ტოქსინები და სხვა. ძირითადი კლინიკური გამოვლინებაა მხედველობის დაქვეითება ან დაკარგვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Ahmad SS, Blair K, Kanukollu VM. Optic Atrophy. [Updated 2024 Mar 1]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559130/

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები