ჰალილ იბრაჰიმ ინალჯიქი

**ჰალილ იბრაჰიმ ინალჯიქი** (დ. 7 სექტემბერი 1915, სტამბოლი — გ. 25 ივლისი 2016, ანკარა) — თურქი ისტორიკოსი.

თავისი ნაშრომებით მან ოსმალურ-თურქულ ისტორიოგრაფიაში ორიგინალური წვლილი შეიტანა როგორც პოლიტიკურ და ეკონომიკურ საკითხებში, ისე კულტურისა და ცივილიზაციის ისტორიის სფეროში. მისი წიგნები, მათ შორის *The Ottoman Empire The Classical Age 1300-1600* და *An Economic and Social History of the Ottoman Empire*, რომლებიც ითარგმნა ბალკანეთის მრავალ ენასა და არაბულ ენაზეც, მსოფლიოს უნივერსიტეტებში წამყვან სასწავლო სახელმძღვანელოებად გამოიყენება. ინალჯიქმა ანკარის უნივერსიტეტის ენისა და ისტორია-გეოგრაფიის ფაკულტეტიში 32 წლის სამსახურის შემდეგ 1972 წელს ჩიკაგოს უნივერსიტეტში დააარსა ოსმალეთის ისტორიის კათედრა, ხოლო 1993 წელს ბილკენტის უნივერსიტეტში — ისტორიის დეპარტამენტი.

## ბიოგრაფია 
ინალჯიქი 7 სექტემბერი 1915 წელს სტამბოლში დაიბადა. მისი მამა, ყირიმელი ემიგრანტის შთამომავალი სეით ოსმან ნური ბეი, ხოლო დედა — აიშე ბაჰრიე ხანუმი იყო. ოჯახი 1924 წელს ანკარაში დასახლდა.

წლების განმავლობაში ის იმავე ფაკულტეტში კითხულობდა ლექციებს ოსმალეთისა და ევროპის ისტორიაზე; 1947 წელს აირჩიეს Türk Tarih Kurumu (TTK) წევრად. 1949 წელს გაემგზავრა ინგლისში, სადაც British Museum-ში თურქულ ხელნაწერებზე მუშაობდა და *Calendar of State Papers* სერიის ფარგლებში ოსმალეთის ისტორიის ჩანაწერებს აგროვებდა. *Public Record Office*'-ში ოსმალეთის იმპერიასთან დაკავშირებული წყაროების ძიება-შესწავლა ჩაატარა. 1951 წელს თურქეთში დაბრუნდა.

1951 წლის ზაფხულში დაიწყო ბურსის შერ‘იე სიჯილების (სასამართლო რეგისტრების) კვლევა. მისი ინიციატივით თოფქაფის სასახლეში არსებულ სახელოსნოში „სიჯილები“ დაიკინძა, გაიწმინდა და კვლავ ბურსაში გაიგზავნა. ინალჯიქმა 1952 წლის ივნისში, *Viyana Bozgun Yıllarında Osmanlı-Kırım Hanlığı İşbirliği* თემაზე შესრულებული ნაშრომით პროფესორის წოდება მიიღო.

როგორც მოწვეული პროფესორი, ის ლექციებს კითხულობდა Columbia, Princeton, Pennsylvania და Harvard უნივერსიტეტებში. 1972 წელს ანკარის უნივერსიტეტიდან პენსიაზე გავიდა და ჩიკაგოს უნივერსიტეტში ოსმალეთის ისტორიის კათედრა დააარსა. 1973 წელს გამოიცა მისი წიგნი *The Ottoman Empire The Classical Age 1300-1600*.

ოსმალეთის/თურქეთის სოციალური და ეკონომიკური ისტორიის კვლევებში მიღებული ახალი ცოდნისა და აღმოჩენების მაღალ დონეზე გაზიარებისა და დისკუსიისთვის მან დააარსა საერთაშორისო გაერთიანება სახელწოდებით *International Association for Social and Economic History of Turkey* და სათავეში ჩაუდგა 11 საერთაშორისო კონგრესის ჩატარებას — პირველი 1977 წელს ჰაჯეთთეფეს უნივერსიტეტში.

1986 წელს ჩიკაგოს უნივერსიტეტიდანაც პენსიაზე გავიდა და 1993 წელს ბილკენტის უნივერსიტეტში ისტორიის დეპარტამენტი დააარსა. მსოფლიოს მრავალი უნივერსიტეტის მიერ მინიჭებული ფაჰრი დოქტორატების გარდა, XX საუკუნის დასრულების წინ Cambridge-ში არსებული საერთაშორისო ბიოგრაფიულმა ცენტრმა ის სოციალურ მეცნიერებებში მსოფლიოს მასშტაბით გამორჩეულ 2000 მეცნიერს შორის დაასახელა.

2003 წელს უნგრეთის პრეზიდენტმა ის „Macaristan Liyakat Nişanı“-ით დააჯილდოვა.

მის ცხოვრებასა და ისტორიკოსად ჩამოყალიბებას ასახავს ინტერვიუს/საუბრის წიგნი *Tarihçilerin Kutbu Halil İnalcık Kitabı*, რომელიც 2005 წელს Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları-მა გამოსცა.

ის ასევე იყო Avrasiya Akademiyası-ის ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრი.

## გარდაცვალება 
**ინალჯიქის საფლავის წარწერა**: 
ჰალილ ინალჯიქი მრავალორგანული უკმარისობის გამო 2016 წლის 25 ივლისის, 19:10-ზე, ანკარაში, სადაც მკურნალობდა, 100 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

ინალჯიქის ხსოვნის აღსანიშნავად, რეჯეფ თაიფ ერდოღანის დავალებით, მისთვის სპეციალური საფლავი მოეწყო. ტრადიციული ოსმალური საფლავების სტილში შესრულებული „ulema kabri“ 2017 წლის 22 ივლისის დასრულდა; მარმარილოს საფლავის კალიგრაფია და ორნამენტები ოქროს ფურცლით (*altın varak*) მოოჭვილდა. კოორდინაციას უწევდნენ სტამბოლის კულტურისა და ტურიზმის დირექტორატი და სტამბოლის გუბერნია; ფინანსური მხარდაჭერა კი İstanbul Türbeler Derneği-მ უზრუნველყო. საფლავზე ფეხისა და თავის მხარეს დაიდგა ორი ცილინდრული („üstüvânî“) ქვის სვეტი. ქვის სამუშაოები სემიჰ ირთეშმა დაამზადებინა, ხოლო ფეხის მხარეს არსებული ცილინდრის კლასიკური ორნამენტული მორთულობა საბრი მანდირაჯიმ დაწერა. მანდირაჯის ნამუშევარი ხელითაა შესრულებული.
* 2003: Macaristan Liyakat Nişanı
* 2005: Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü
* 2011: Kral Faysal Ödülü: İslami Çalışmalar

## საპატიო დოქტორის ხარისხები 
* 1986: Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul
* 1986: Chicago Üniversitesi Emeritus Profesörlük
* ჰალილ ინალჯიქის კოლექცია — ბილკენტის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა
* ჰალილ ინალჯიქის მონუმენტი — ანტალია

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*IAOSEH - International Association for Ottoman Social and Economic History
*Bilkent Üniversitesi Halil İnalcık Centre for Ottoman Studies (HICOS)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:თურქი ისტორიკოსები