არქტიკისა და ანტარქტიდის რუსეთის სახელმწიფო მუზეუმი

**არქტიკისა და ანტარქტიდის რუსეთის სახელმწიფო მუზეუმი** ( ) - პეტერბურგის მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება არქტიკისა და ანტარქტიდის სამეცნიერო კვლევების ისტორიულ მხარეს, ასევე არქტიკისა და ჩრდილოეთ ზღვის მარშრუტის მიმდებარე საბჭოთა და რუსეთის ტერიტორიებს. 1998 წლიდან იგი იყო ჰიდრომეტეოროლოგიისა და გარემოს მონიტორინგის ფედერალური სამსახურის იურისდიქციის ქვეშ.

მუზეუმი მდებარეობს ყოფილი ნიკოლსკაიას, იმავე სარწმუნოების ეკლესიის შენობაში, რომელიც აშენდა 1820-1838 წლებში არქიტექტორ ავრაჰამ მელნიკოვის მიერ

## ისტორია 
მუზეუმის შექმნას წინ უძღოდა საბჭოთა მეცნიერების მიერ არქტიკის ფართომასშტაბიანი სამეცნიერო შესწავლა, რომელიც განვითარდა 1920 წელს ჩრდილოეთ სამეცნიერო და თევზჭერის ექსპედიციის (სევექსპედიცია) დაარსების შემდეგ, რომელიც 1925 წელს გადაკეთდა კვლევის ინსტიტუტად. გარდა პირდაპირი კვლევისა, ინსტიტუტმა ჩაატარა საგანმანათლებლო სამუშაოები, რომელიც აცნობებდა სსრკ მოსახლეობას არქტიკის განვითარებასა და შესწავლაში მიღწევების შესახებ - მათ შორის დროებითი გამოფენებით სხვადასხვა ქალაქებში.

არქტიკის მუზეუმი დაარსდა 1930 წლის 22 ნოემბერს - თავდაპირველად, როგორც ყოვლისმომცველი არქტიკული ინსტიტუტის განყოფილება, რომელიც გადაიქცა ჩრდილოეთის შესწავლის ინსტიტუტად. ამავე დროს, მუზეუმს თავიდან არ ჰქონდა მუდმივი გამოფენა და საკუთარი შენობა, ხოლო მისი კოლექცია განთავსებული იყო შადრევნის სახლის სარდაფებში, სადაც იმ დროს იყო ინსტიტუტი და გამოიყენებოდა მხოლოდ დროებითი გამოფენებისთვის. 1933 წელს ლენინგრადის საქალაქო საბჭომ იჯარით გადასცა ინსტიტუტს მუზეუმის ორგანიზაციისათვის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის შენობა, რომელიც დაიხურა ორი წლით ადრე, მარატას ქუჩაზე. მუზეუმმა მიიღო საკუთარი შენობა და შემდეგ, 1934-36 წლებში, მოამზადა მუდმივი გამოფენა. ამავდროულად, არქიტექტორ ალექსანდრე სივკოვის ხელმძღვანელობით, ყოფილი ეკლესიის შენობა რეკონსტრუქციულ იქნა მუზეუმის საჭიროებისთვის. არქტიკის მეცნიერები და მკვლევარები - ოტო შმიდტი, იულიუს შოკალსკი, წამყვანი მკვლევარები - სერგეი ობრუჩოვი, ვლადიმერ ვიზე, ვსევოლოდ ბერეზკინი, ალექსეი ლაქტიონოვი, ლეონიდ ბალაკშინი, მიხაილ ერმოლაევი მონაწილეობდნენ მუზეუმის სამეცნიერო კონცეფციისა და ექსპოზიციის შემუშავებაში. 1937 წლის 8 იანვარს მუზეუმი გაიხსნა ვიზიტორებისთვის. მისი პირველი დირექტორი იყო მხატვარი და პოლარული მკვლევარი ნიკოლაი პინეგინი.

მუზეუმის შექმნის დრო დაემთხვა სსრკ -ს ინტერესის ზრდას არქტიკულ რეგიონში და წარმატებას მის განვითარებაში: ყინულმჭრელი "ალექსანდრე სიბირიაკოვის" გავლა 1932 წლის მთელ ჩრდილოეთ ზღვის მარშრუტზე მხოლოდ ერთ ნავიგაციაში. 1933 წელს ორთქლმავლის "ჩელიუსკინის" ექსპედიცია, 1937 წელს ვალერი ჩკალოვის ხელმძღვანელობით ტრანსარქტიკური ფრენა, 1937-1938 წლებში მსოფლიოში პირველი დრიფტის სადგურის "ჩრდილო პოლუსი -1" ექსპედიცია. ყველა ამ მოვლენამ მნიშვნელოვნად გააფართოვა მუზეუმის კვლევისა და ექსპოზიციის ბაზა. კერძოდ, 1936 წელს ამფიბიური თვითმფრინავი Ш -2, რომელიც ორთქლმავალ "ჩელიუსკინზე" იმყოფებოდა, შევიდა მუზეუმის მფლობელობაში - ის მუზეუმის ქვითრების წიგნში ნომერ პირველია. ხოლო 1938 წელს მუზეუმში გამოფენილია კარავი და პირადი სადგურის ექსპედიციის წევრების "ჩრდილო პოლუსი -1" ნივთები. საბჭოთა პოლარულმა ექსპედიციებმა შესთავაზეს, რომ არქტიკიდან დაბრუნების შემდეგ მათი ნივთების ნაწილი დაებრუნებინათ არქტიკის მუზეუმში. მუზეუმის ექსპოზიცია თავდაპირველად მოიცავდა სამ განყოფილებას: "არქტიკის ბუნებრივი პროდუქტიული ძალები", "არქტიკისა და ჩრდილოეთ ზღვის მარშრუტის ეკონომიკური და ეკონომიკური განვითარება" და "არქტიკის ეროვნული და კულტურული მშენებლობა". 1940 -იანი წლების დასაწყისისთვის მუზეუმის საკუთრებას შეადგენდა დაახლოებით 10 ათას ერთეული, ხოლო 1941 წლის დასაწყისში მუზეუმში მოეწყო სამოგზაურო გამოფენა "საბჭოთა არქტიკა", რომელიც გამოიფინა ნოვგოროდში, ბოროვიჩსა და კალინინში.

დიდი სამამულო ომის დაწყების შემდეგ, 1941 წლის 1 სექტემბრის ჩათვლით, მუზეუმი დაიხურა, მათ შორის ყველაზე ძვირფასი ექსპონატები, გადატანილი იქნა კრასნოიარსკში, სადაც მოხდა არქტიკის ინსტიტუტის ევაკუაცია. ექსპონატები დროებით გადაიტანეს კრასნოიარსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში, სადაც გამოიყენეს გამოფენებისთვის, რომელთაგან ყველაზე დიდი იყო "დაპყრობილი არქტიკა". 1944 წელს ევაკუირებული ექსპონატები დაბრუნდა ლენინგრადში. 1946 წლის 10 თებერვალს გაიხსნა მუზეუმის დროებითი გამოფენა. ამავდროულად, დაიწყო მუზეუმის შენობის ძირითადი რემონტი, რომელიც გაგრძელდა სამი წელი. განახლების დროს მომზადდა მუზეუმის სამეცნიერო კონცეფცია, არქტიკის შესახებ ახალი მონაცემების გათვალისწინებით და მუზეუმის ფონდებში ახალი შენაძენების გათვალისწინებით. მის განვითარებაში, ისევე როგორც 1930 -იან წლებში, მონაწილეობდნენ არქტიკული ინსტიტუტის თანამშრომლები. ლენინგრადელი მხატვრები ლევ ბოგომოლეცი, მიხაილ პლატუნოვი, მიხაილ უსპენსკი, ივან ცეპალინი მონაწილეობდნენ მუზეუმის გაფორმებაში. 1950 წლის 12 მარტს მუზეუმის მუდმივი გამოფენა გაიხსნა.

## ლიტერატურა 
* Brontman, L.K. *On top of the world: the Soviet expedition to the North pole, 1937—1938*, New York, 1938 (en)
* «Российский государственный музей Арктики и Антарктики», илл. буклет РГМАА, 2008. 40 c.
* *Шерих Д.* По улице Марата. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2004. — 399 с.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Официальный сайт
* Страница на сайте «Музеи России»

## სქოლიო
კატეგორია:1930 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით