open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ანტონ დუმბაძე

**ანტონ ნიკოლოზის ძე დუმბაძე** (დ. 1824, შემოქმედი — გ. 1907, გორი) — ქართველი მგალობელი და ლოტბარი, აზნაური, გურიის მილიციის (სახალხო რაზმის) ასეულის უფროსი.

## ბიოგრაფია
ანტონ დუმბაძე იყო პოლიციის პორუჩიკი, იყო რუსეთ-თურქეთის 1877-78 წლების ომის მონაწილე. ჰყავდა მეუღლე, თავადის ასული ნაკაშიძე და ცხრა შვილი: დავითი, ივანე, ნიკოლოზი, მიხეილი, იოსები, სამსონი, მელიტონი, მართა, ელენე. მისი შვილების სამხედრო გზას დაადგნენ: ივანე დუმბაძე იალტის გენერალ-გუბერნატორი და ნიკოლოზ II-სთან დაახლოებული პირი იყო, ნიკოლოზი (1854—1927) — ფეხოსანთა დივიზიის მეთაური, გენერალ-მაიორი, იოსები (1865-?), გენერალ-მაიორი, არტილერიაში მსახურობდა; სამსონი (1866-?) და მიხეილი (დ. 1888) აგრეთვე გენერალ-მაიორები იყვნენ, მელიტონი სამოქალაქო სამსახურში იყო, ხოლო დავითი სასულიერო პირი გახდა.  ანტონ დუმბაძის შვილიშვილები იყვნენ სონია დუმბაძე, ემიგრანტი ქართველი საოპერო მომღერალი და ვასილ დუმბაძე, ავანტიურისტი და დიპლომატი.

დუმბაძე სრული მგალობელი იყო, რაც მთელი წლის სამგალობლო რეპერტუარის ცოდნას გულისხმობდა. საგალობლებსა და ლოტბარობას დუმბაძე გელათის მონასტერში დაეუფლა. იმერეთის ექპისკოპოსმა ალექსანდრემ გურიის ეპიკოპოს გაბრიელ ტუსკიას გაუგზავნა სამი მგალობელი ძმა ცქვიტიშვილი, რომლებიც აკეთში დასახლდნენ. შემოქმედის ეკლესიის მღვდელმა, გიორგი დუმბაძემ ცქვიტიშვილებთან გალობის სასწავლებლად მიაბარა მისი ნათესავი ანტონი და მისი ნათლული მაქსიმე ჩხატარაშვილი ხუთი წლით. სანაცვლოდ კი ჩხავერის ღვინით უხდიდა გასამრჯელოს. დუმბაძემ ზედმიწევნით იცოდა საგალობლების სამივე ხმა და გურიაში პირველ მგალობლად ითვლებოდა. 1844 წლიდან დანიშნული იყო მთავარ მგალობლად გურიის ეპარქიაში და სხვა მღვდლებსაც ასწავლიდა გალობას. ის არ იცნობდა კლასიკურ სანოტო სისტემას და საგალობლებს იწერდა სპეციალური ნიშნათა სისტემით — „ნევმებით“.

1885 წელს გაიცნო ფილიმონ ქორიძე, რომელსაც ეხმარებოდა 1893 წლიდან გურიაში საგალობლების ნოტებზე გადატანაში. 1905 წელს მოქმედებდა გურიის გლეხთა მოძრაობის წინააღმდეგ. პენსიაში გასვლის შემდეგ ცხოვრობდა გორში, სადაც გარდაიცვალა. გადმოცემის თანახმად, შვილთან, დავით დუმბაძესთან ერთად დაკრძალულია შემოქმედის მონასტერში, მაგრამ საფლავები დაკარგულია.

დუმბაძის მოწაფეთაგან აღსანიშნავია მელქისედეკ ნაკაშიძე, გიორგი მოლარიძე, ნესტორ კონტრიძე, სიმონ შარაშიძე, სვიმონ მოლარიშვილი, ვარლამ სიმონიშვილი.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1824
კატეგორია:გარდაცვლილი 1907
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
კატეგორია:შემოქმედში დაბადებულები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
ანტონ
ტონგატაპუს კუნძულები

**ტონგატაპუს კუნძულები** () — ტონგის სამეფოს კუნძულთა ჯგუფი წყნარი ოკეანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი 260,48 კმ², მოსახლეობა 75 416 ადამიანი (2011 წელი), რაც შეადგენს ტონგის სამეფოს მთელი მოსახლეობის 73,04 %-ს. კუნძულ ტონგატაპუზე მდებარეობს ტონგის დედაქალაქი ნუკუალოფა და ფუაამოტუს საერთაშორისო აეროპორტი. ადმინისტრაციულად კუნძულთა ჯგუფი შედის ტონგატაპუს ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|left|250px|ტონგატაპუს კუნძულების რუკა
ქვეყანაში ყველაზე სამხრეთით მდებარე კუნძულთა ჯგუფი. ჯგუფში ყველაზე დიდი კუნძულია ტონგატაპუ. მის გარდა ჯგუფში ასევე შედის სხვა კუნძულებიც:

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტონგატაპუს კუნძულები — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* ტონგატაპუ — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
უფალი

**უფალი** შეიძლება იყოს:

*იგივეა, რაც ღმერთი;
*სენიორის, მხარის (ქვეყნის) მპყრობელის, მეპატრონის აღმნიშვნელი ტერმინი ანტიკურ და ადრინდელ ფეოდალური ხანის საქართველოში. გაჩნდა კლასობრივი საზოგადოების ფორმირების პერიოდში, გაბატონებული იყო XI საუკუნემდე. XI საუკუნიდან ცვლის „პატრონი“, მაგრამ შემდეგაც ხშირად იხმარება მის პარალელურად. IX-X საუკუნემდე უფალის სინონიმებად გვევლინება იმავე ძირის უფრო მოგვიანებით გაჩენილი ტერმინები, „მეუფე“ და „მეფე“. შემდგომ ეს ტერმინები რამდენადმე შორდებიან შინაარსით „უფალს“. გვაროვნული საზოგადოების რღვევის პერიოდში უფალმა შეცვალა ამ ეპოქის სოციალური ტერმინი „მამა“ და სახლის (ე.ი. გვარის, შემდეგში ტერიტორიული თემის) უფროსს ეწოდა „სახლის მამის“ (მამასახლისის) ნაცვლად „სახლის უფალი“. ამავე პერიოდში წარმოიქმნა და XII საუკუნემდე არსებობდა უძველესი ტერიტორიული-ადმინისტრაციული ერთეულის „ხევის“ გამგებლის „ხევისუფლის“ ინსტიტუტი. უნდა ვიფიქროთ, რომ ქვეყნის გამგებელსაც თავდაპირველად მეფე კი არა, უფალი ეწოდებოდა. ამით უნდა აიხსნას, რომ უფლისაგან ნაწარმოები ტერმინი — „სოფელი“ (უფლის საბრძანებელი) თავდაპირველად ფართო შინაარსისა იყო და აღნიშნავდა მთლიანად ქვეყანას: „სოფელი ქართლისა“ („შუშანიკის წამება“), „სოფელი სპარსეთისა“ („ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა“), „სოფელი ჩვენი ქართლი“ („აბო თბილელის მარტვილობა“), „იონთა სოფელი“ (ლეონტი მროველი) და სხვა. უფლისგან წარმოდგა ანტიკური პერიოდის ქართლის ციხე-ქალაქის სახელწოდება — უფლისციხე, რომელიც, როგორც ჩანს ქართლის გამგებლის—უფლის რეზიდენცია იყო.

უფალთან ერთად წარმოიქმნა უფალი მამაკაცის, უფალი ქალის, აგრეთვე უფლის შვილის აღმნიშვნელი ტერმინები:„მამფალი“ (მამა უფალი), „დედოფალი“ (დედა უფალი) და „უფლისწული“.

დედოფლისა და უფლისწულის ინსტიტუტები არსებობდა უფალზე ხანგრძლივ: დედოფალი და უფლისწული ეწოდა არა მარტო უფლის თანამოსაყდრეს და შვილს, არამედ მეფისასაც.

უფლის საპირისპირო იყო დაქვემდებარების აღმნიშვნელი ტერმინი „მონა“. ანტიკური და ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში (XI საუკუნემდე) „უფალ-მონობა“ გამოხატავდა სოციალურ-პოლიტიკურ ურთიერთობას ქართლის საზოგადოებაში, როგორც გაბატონებული კლასის შიგნით, ისე გაბატონებული კლასის წარმომადგენლებსა (უფლისა)  და მათდამი დაქვემდებარებულ უშუალო მწარმოებლებს (მონებს) შორის.  . გაბატონებული კლასის წარმომადგენელი შეიძლება ერთდროულად უფალიც ყოფილიყო (უშუალო მწარმოებლისა) და მონაც (მასზე უფრო მაღალი რანგის მიწათმფლობელისა). ამრიგად, უფალ მონობა იყო როგორც გაბატონებული კლასის შინაგანი სოციალური-პოლიტიკური ორგანიზაცია, ისე საწარმოო ურთიერთობის ფორმა. უაფალ-მონობა არ მოიცავდა ქართული საზოგადოების მხოლოდ მცირე ნაწილს — თავისუფლებს (ე. ი. იმათ, ვისაც არ ჰყავდათ უფალები და თავიანთი თავის უფალები თვითონ იყვნენ). უფალს ძალაუფლების გამომხატველი ტერმინი იყო „უფლება //უფლობა // ფლობა“. IX-X საუკუნეებში ტერმინი „უფალი“ თანდათანობით შეცვალა რომაულ-ბიზანტიური სამყაროდან შემოსულმა (ჯერ დასავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ, ხოლო შემდეგ — აღმოსავლეთ საქართველოში) ტერმინმა „პატრონმა“. იმავე პერიოდში „მონა“ შეცვალა ქართულმა ტერმინმა „ყმამ“. ამრიგად XI საუკუნეში უფალ-მონობა შეიცვალა პატრონ-ყმობით.
## ლიტერატურა
**ბოგვერაძე ა.*, ქართლის პოლიტიკური და სოციალურ-ეკონომიკური განვითარება IV—VIII საუკუნეებში, თბ., 1979;

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი
პარმენ ჭანუყვაძე

**პარმენ ჭანუყვაძე** (დ. 1872 — გ. 1934) — მეფის არმიისა და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოფიცერი (1918-1921); გურიის ანტისაბჭოთა შეიარაღებული პარტიზანული რაზმის წევრი (1921-1924); 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილე და ნოე რამიშვილის მკვლელი.

პარმენ ჭანუყვაძე დაიბადა ოზურგეთის მაზრაში. იყო მენშევიკების პარტიის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა 1924 წლის აჯანყებაში საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ, მეთაურობდა აჯანყებულთა ერთ-ერთ დიდ რაზმს ოზურგეთის რაიონში. გამოსვლების ჩახშობის შემდეგ ემიგრაციაში ცხოვრობდა საფრანგეთში. 1930 წლის 7 დეკემბერს, დაახლ. 15 სთ-ზე, პარიზში, იტალიის მოედანზე, რევოლვერიდან ორი გასროლით მოკლა ქართული ემიგრაციის ერთ-ერთი ლიდერი და საქართველოს შინაგან საქმეთა ყოფილი მინისტრი ნოე რამიშვილი. პოლიციამ მკვლელი დააპატიმრა. ქართველი ემიგრანტები ჭანუყვაძეს საბჭოთა აგენტად მიიჩნევდნენ, თუმცა სასამართლოზე მან განაცხადა, რომ კომუნისტი არ იყო და თავისი მოქმედება ახსნა რამიშვილისადმი პირადი მტრობით. ჭანუყვაძე რამდენიმე თვიანი პატიმრობის შემდეგ საფრანგეთის პოლიციამ გაათავისუფლა. მისი შემდგომი ბედი უცნობია.

## ლიტერატურა 
* 1924 წლის აჯანყება დასავლეთ საქართველოში / ლევან ჯიქია; რედაქტორი: ვახტანგ გურული. ISBN: 978994174193. 522გვ. თბილისი: უნივერსალი, 2011.
* საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრები : რამიშვილი ნოე // XX საუკუნის საქართველოს შინაგან საქმეთა და უშიშროების მინისტრები / ომარ თუშურაშვილი; ივან ჯახუა. - თბილისი, 2013. - ISBN 978-9941-0-5532-4. - გვ. 38.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1872
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:დაქირავებული მკვლელები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
პ
კატეგორია:1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილეები
კატეგორია:ქართველი მკვლელები
ვავაუს კუნძულები

**ვავაუს კუნძულები** () — კუნძულთა ჯგუფი ტონგის სამეფოს ჩრდილოეთ ნაწილში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძულთა ჯგუფი შედის ვავაუს ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|right|300px|ვავაუს კუნძულების რუკა
დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 21 კმ-ზე და ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 25 კმ-ზე. დასახლებულია 21 კუნძული 34 მაღალი და ვეგეტაციით მჭიდროდ დაფარული კუნძულიდან, საერთო ფართობით 121 კმ². მთავარი კუნძული — ვავაუ, რომლისგანაც დაერქვა სახელი კუნძულთა მთელ ჯგუფს, მოიცავს 90 კმ²-ს და იგი ტონგის სიდიდით მეორე კუნძულია. გეოლოგიური თვალთაზრისით ვავაუს კუნძულები — ირიბად ამოწეული ატოლია. სამხრეთის მხრიდან არქიპელაგი «გაბნეულია» ბევრი მომცრო კუნძულებით და სრუტეებით. ერთ-ერთ ასეთ ყველაზე დიდ სრუტესთან, ფიორდის მსგავს არხ ავა პულეპულეკაისთან, მდებარეობს ვავაუს ერთადერთი ქალაქი — პორტი ნეიაფუ.

## მოსახლეობა 
2011 წელს მოსახლეობამ შეადგინა 14 922 ადამიანი, რაც შეადგენს ტონგის სამეფოს მთელი მოსახლეობის 14,45 %-ს, მათ შორის დაახლოებით 6 ათასი ცხოვრობს ქალაქ ნეიაფუში.

## ეკონომიკა 
თავისი ბუნების სილამაზის გამო ვავაუს კუნძულები პოპულარულია აფროსნობის მოყვარულთა და სხვა ტურისტებს შორის და ტონგის ერთ-ერთი უმთავრესი ტურისტული ცენტრია. მაისიდან ოქტომბრის ჩათვლით ვავაუს პორტებში შემოდიან იახტები მთელი მსოფლიოდან. ძირითადი კუნძულის სილამაზის გარდა ასევე ღირსშესანიშნაობაა აქ მცურავი ვეშაპები, ასევე აკვალანგისტებს შორის პოპულარული წყალქვეშა გამოქვაბულები. ტურიზმის გარდა მოსახლეობის შემოსავლების მთავარი წყაროა — სოფლის მეურნეობა და თევზჭერა. აქ მოჰყავთ მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო სორტის ვანილი. მოიპოვება მარგალიტი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
ლორა სეკორდი

**ლორა სეკორდი** (დ. 13 სექტემბერი, 1775, დიდი ბარინგტონი — გ. 17 ოქტომბერი, 1868 სოფელი ჩიპავა) — ინგლის-ამერიკის ომის კანადელი გმირი ქალი. ის ცნობილი გახდა თავისი ქმედებით 1813 წელს, როდესაც 32 კილომეტრი შეუსვენებლად გავლო ამერიკელებისგან ოკუპირებულ ტერიტორიაზე, რათა გაეფრთხილებინა ბრიტანული ძალები მტრისგან დაგეგმილი თაცდასხმის შესახებ. ომში სეკორდის წვლილზე მის სიცოცხლეში ცოტა იყო ცნობილი, თუმცა გარდაცვალების შემდეგ კანადაში მისი ღვაწლი დააფასეს და ეროვნულ გმირად გამოაცხადეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლორა სეკორდის წერილი უელსის პრინცისადმი, 1860 წელი
* ლორა სეკორდის საპატივცემულო ვიდეო–რგოლი *Historica Dominion*–ზე 
* "ლორა სეკორდის ამბავი" *EA Currie* (1900)
* ლორა სეკორდის მონუმენტი
* პოემები ლორა სეკორდის შესახებ 

კატეგორია:დაბადებული  13 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1775
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1868
ჭანუყვაძე

საკუთარი სახელი **ჭანუყვაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გივი ჭანუყვაძე — ქართველი ეკონომისტი
* პარმენ ჭანუყვაძე — მენშევიკი, ნოე რამიშვილის მკვლელი 
* შოთა ჭანუყვაძე — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე

კატეგორია:ჭანუყვაძეები
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბროდ-პოსავინა

**ბროდ-პოსავინა** — ჟუპანია ხორვატიის აღმოსავლეთ ნაწილში. ესაზღვრება ვუკოვრ-სრიემის, ოსიეკ-ბარანიის, პოჟეგა-სლავონიისა და სისაკ-მოსლავინის ჟუპანიები; ასევე ბოსნია და ჰერცეგოვინა. 2011 წლის აღწერის მიხედვით, ოლქში ცხოვრობს 158 559 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  

კატეგორია:ხორვატიის ოლქები
ვინჩი (ქალაქი)

**ვინჩი** — ქალაქი (*città*) და ტოსკანის რეგიონის ფირენცეს პროვინციის კომუნა იტალიაში. ქალაქის შემოგარენში მდებარეობს რენესანსის ეპოქის პოლიმათის, ლეონარდო და ვინჩის დაბადების ადგილი.

## გეოგრაფია 
ქალაქს გარს ტოსკანის გორაკები არტყამს. ლანდშაფტი კულტივირებულია და ფართოდაა გავრცელებული ვენახები და ზეთისხილის ბაღები.

## ისტორია 
ქალაქთან დაკავშირებული ყველაზე ცნობილი ფიგურა, ლეონარდო და ვინჩი 1452 წლის 15 აპრილს, ანჩიანოსა და ფალტოგნანოს შორის მდებარე, ვინჩიდან 3 კილომეტრით დაშორებულ ფერმერულ სახლში დაიბადა. მისი სრული სახელი „ლეონარდო დი სერ პიერო და ვინჩი“ სიტყვასიტყვით „ვინჩელი პიეროს შვილს ნიშნავს“. ყოველწლიურად, ნახევარმილიონამდე ტურისტი სტუმრობს მისი დაბადების ადგილას მდებარე ლეონარდოს მუზეუმს.

## ღირსშესანიშნაობები 
*Museo Leonardiano  — ლეონარდო და ვინჩის მუზეუმი. ამ მუზუმში დავინჩის რვეულში ჩანახატი რამდენიმე გამოგონებაა გამოფენილი.
*Casa Natale di Leonardo — ლეონარდო და ვინჩის დაბადების სახლი. სახლში მისი რამდენიმე რეპროდუქციაა გამოფენილი.
*„სანტა-კროჩეს“ ეკლესია — XIII საუკუნეში აშენებული და შემდგომ ნეო-რენესანსის სტილში გადაკეთებული ტაძარი.

ფაილი:Vinci (Italie).JPG|ხედი ქალაქზე
ფაილი:Santa croce vinci.jpg|სანტა-კროჩეს ეკლესია
ფაილი:Vinci casa Leonardo.jpg|ლეონარდოს დაბადების სახლი

## დაძმობილებული ქალაქები 
ვინჩის ორი ოფიციალურად დაძმობილებული ქალაქი ჰყავს:

* ალენთაუნი, აშშ
* ამბუაზი, საფრანგეთი

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
სუდანის ჰიმნი

**ნაჰნუ ჯუნდ ალლაჰ ჯუნდ ალ-ვატანი** (არაბ. نحن جند الله جند الوطن) — სუდანის სახელმწიფო ჰიმნი და ერთ-ერთი სახელმწიფო და ეროვნული სიმბოლო.

## ორიგინალური ტექსტი (არაბული) 
نحن جند الله جند الوطن

إن دعا داعي الفداء لن نخــن

نتحدى الموت عند المحن

نشتري المجد بأغلى ثمن

هذه الأرض لنا فليعش

سوداننا علماً بين الأمم

يابني السودان هذا رمزكم

يحمل العبء ويحمى أرضكم

## ქართული თარგმანი 
ჩვენ ვართ ღვთისა და ჩვენი სამშობლოს არმია,
ჩვენ არასოდეს დავიხევთ უკან, როცა თავგანწირვისაკენ მოგვიწოდებენ.
მიუხედავად სიკვდილისა, სირთულეებისა თუ ტკივილისა,
ჩვენ ვწირავთ სიცოცხლეს დიდების სანაცვლოდ.
დაე ჩვენმა ქვეყანამ, სუდანმა, დიდხანს იცოცხლოს ყველა ერისათვის გზის საჩვენებლად.
სუდანის ვაჟები მოიხმეს, რათა
კვლავ შეასრულონ ჩვენი ქვეყნის დაცვის მისია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Sudan: *Nahnu Jund Allah Jund Al-watan* - Audio of the national anthem of Sudan, with information and lyrics 
* სუდანის ეროვნული ჰიმნი — მუსიკა

## სქოლიო 
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
კატეგორია:სუდანის ეროვნული სიმბოლოები
დუბროვნიკ-ნერეტვა

**დუბროვნიკ-ნერეტვა** — ჟუპანია ხორვატიის უკიდურეს სამხრეთში, ადრიატიკის ზღვის პირას. ესაზღვრება სპლიტ-დალმაციას, ბოსნია და ჰერცეგოვინასა და ჩერნოგორიას. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დუბროვნიკი. 2011 წლის აღწერის მიხედვით, ოლქში ცხოვრობს 122 783 ადამიანი.

ჟუპანიის კლიმატი ყველაზე თბილია მთელ ხორვატიაში. ახასიათებს მშრალი, ცხელი ზაფხული და თბილი, წვიმიანი ზამთარი.

## ისტორია 
დუბროვნიკ-ნერეტვას ტერიტორია სხვადასხვა დროს ეკუთვნოდათ ბერძნებს, რომაელებს, ბიზანტიელებს, სერბებს, ვენეციელებს, დუბროვნიკის რესპუბლიკას, საფრანგეთსა და ავსტრიას. 1918 წელს გახდა სერბების, ხორვატებისა და სლოვენიელების სამეფოს (1929 წლიდან იუგოსლავია) ნაწილი, 1945 წლიდან შედიოდა იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში, 1991 წლიდან კი დამოუკიდებელი ხორვატიის ნაწილია.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  

კატეგორია:ხორვატიის ოლქები
ნიუასის კუნძულები

**ნიუასის კუნძულები** () — ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე კუნძულთა ჯგუფი ტონგის სამეფოში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძულთა ჯგუფი შედის ნიუასის ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|left|175px|ნიუაფოოუს რუკა
thumb|left|175px|ნიუატოპუტაპუს რუკა
მოიცავს სამ ვულკანურ კუნძულს:
* ნიუატოპუტაპუ
* ნიუაფოოუ
* ტაფაჰი.

## ისტორია 
ნიუასის კუნძულები 1616 წელს აღმოაჩინეს ნიდერლანდელმა მოგზაურებმა იაკობ ლემერმა და ვილემ სხაუტენმა.

## მოსახლეობა 
2011 წელს მოსახლეობამ შეადგინა 1282 ადამიანი, რაც შეადგენს ტონგის სამეფოს მთელი მოსახლეობის 1,24 %-ს. ნიუასის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ჰიჰიფო, რომელიც მდებარეობს კუნძულ ნიუატოპუტაპუზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
ეუა (კუნძული)

**ეუა** () — ტონგის სამეფოს კუნძული წყნარ ოკეანეში, 18 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით კუნძულ ტონგატაპუდან. ხმელეთის საერთო ფართობია — 87,44 კმ², მოსახლეობა 5016 ადამიანი (2011 წელი), რაც შეადგენს ტონგის სამეფოს მთელი მოსახლეობის 4,86 %-ს. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ეუას ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|200px|left|ხედი კოსმოსიდან (კუნძული ტონგატაპუ ზევით და კუნძული ეუა ქვევით).
thumb|200px|left|ეუას კუნძულის რუკა
ტონგის არქიპელაგის სხვა კუნძულებისგან განსხვავებით კუნძულ ეუას აქვს მთიანი რელიეფი და ვულკანური წარმოშობა. უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 383 მეტრ სიმაღლეს. ეუას სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 19 კმ-ს, სიგანე — 7,5 კმ-ს. ეუა დაფარულია ტროპიკული ტყეებით, ხოლო ნიადაგი გამოირჩევა მაღალი ნაყოფიერებით, რაც დადებითად აისახება სოფლის მეურნეობის განვითარებაზე.

## ისტორია 
კუნძული 1643 წლის იანვარში აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა აბელ ტასმანმა, რომელმაც მას სახელად დაარქვა *მიდელბურგ-ეილანდტი* (). 1773 წლის ოქტომბერში ეუაზე გადავიდა ინგლისელი მოგზაური ჯეიმზ კუკი.

## მოსახლეობა 
გეოგრაფიულად ეუას კუნძული ტონგატაპუს კუნძულების ნაწილია, ადმინისტრაციულად — იყოფა ორ რაიონად: ''ეუა-მოტუ'ა* და *ეუა-ფო'ოუ*. 2011 წელს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 5016 ადამიანი. სულ ეუას კუნძულზე 13 სოფელია. ყველაზე დიდი სოფლებია — *'ოჰონუა*, *ჰა'ატუ'ა*, *ანგაჰა* და *პანგაი''. ეუას ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია — 'ოჰონუა. 1860 წელს ეუას კუნძულზე გადმოასახლეს კუნძულ ატას მოსახლეობა, ხოლო 1946 წელს — ნიუაფოოუს კუნძულის მოსახლეობა ვულკანის ძლიერი ამოფრქვევის გამო.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ჰააპაის კუნძულები

**ჰააპაის კუნძულები** () — კუნძულთა ჯგუფი ტონგის სამეფოს ცენტრალურ ნაწილში, წყნარ ოკეანეში. მდებარეობს ტონგატაპუს კუნძულების ჩრდილოეთით და ვავაუს კუნძულების სამხრეთით. ადმინისტრაციულად კუნძულთა ჯგუფი შედის ჰააპაის ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|right|300px|ჰააპაის კუნძულების რუკა
ჯგუფი მოიცავს 62 კუნძულს, რომელთაგან 45 დაუსახლებელია. მათი საერთო ფართობი შეადგენს დაახლოებით 126 კმ²-ს. კუნძულთა უმრავლესობა წარმოადგენს დაბლობ ატოლებს. გამონაკლისია ვულკანური კუნძულები ტოფუა (მასზე მდებარეობს მოქმედი ვულკანი) და კაო (მასზე მდებარეობს ჩამქრალი ვულკანი).

ჯგუფის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი კუნძულებია — ლიფუკა და ფოა, რომელთა მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 3769 ადამიანს (2011). სხვა დიდი კუნძულებია — ნუკუნამო, ჰაანო და უიჰა. ჯგუფიდან დასავლეთით მდებარეობს ჯგუფის ყველაზე დიდი კუნძული ტოფუა და კუნძული კაო, სამხრეთ-დასავლეთით — კოტუს კუნძულები, სამხრეთით — ნომუკას კუნძულები.

## ისტორია 
არქეოლოგიური გათხრების თანახმად, რომელიც ტარდებოდა სოფელ ჰიჰიფოში კუნძულ ლიფუკაზე, ჯგუფი დასახლებული იყო დაახლოებით 3000 წლის წინ პოლინეზიური კულტურის ლაპიტას წარმომადგენლებით. ლიფუკაზე ასევე ნაპოვნი იქნა ადამიანთა ნამარხები, მცირე ციხე-სიმაგრე, რომელოც სავარაუდოდ XV საუკუნეშია აშენებული, ასევე კარიერი, სადაც მოიპოვებდნენ ქვას.

პირველი ევროპელი, რომელმაც 1643 წელს აღმოაჩინა ჰააპაის კუნძულები იყო ნიდერლანდელი მოგზაური აბელ ტასმანი. პირველად მან აღმოაჩინა კუნძული ნომუკა, სადაც შეივსო საკუთარი მტკნარი წყლის მარაგი. 1774 და 1777 წლებში ზოგიერთ კუნძულებზე გაჩერდა ინგლისელი მოგზაური ჯეიმზ კუკი. ამასთან ერთ-ერთ მათგანზე ზღვაოსანი კინაღამ გახდა ადგილობრივი კანიბალების მსხვერპლი. ამ შემთხვევის შემდეგ კუკმა კუნძულთა ჯგუფს დაარქვა *მეგობრობის კუნძულები*. 1789 წლის 28 აპრილს კუნძულ ტოფუაზე გემის გუნდის ნაწილით გადავიდა კაპიტანი უილიამ ბლაი. მაგრამ ინგლისელს შეუტიეს ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა, და მათ გემის ერთ-ერთი წევრი მოკლეს. ამის შემდეგ ბლაიმ დატოვა ტოფუას კუნძული.

ჰააპაის კუნძულები გახდა პირველი ჯგუფი ტონგის არქიპელაგზე, რომლის მოსახლეობამ მიიღო ქრისტიანობა.

## მოსახლეობა 
2011 წელს მოსახლეობამ შეადგინა 6616 ადამიანი, რაც შეადგენს ტონგის სამეფოს მთელი მოსახლეობის 6,41 %-ს. ჰააპაის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია დასახლება პანგაი, რომელიც მდებარეობს კუნძულ ლიფუკაზე. ბოლო წლებში ვითარდება ტურიზმი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
ნიუაფოოუ

**ნიუაფოოუ** () — კუნძული ტონგის სამეფოს ნიუასის კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. კუნძულის ისტორიული დასახელებაა — *კეთილი იმედების კუნძული* და *ტინ-კენი* (). ტონგის სამეფოს ყველაზე ჩრდილოეთი კუნძული. მდებარეობს 337 კმ-ში ჩრდილო-დასავლეთით ვავაუს კუნძულებიდან და 640 კმ-ში ჩრდილოეთით ტონგატაპუს კუნძულიდან. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ნიუასის ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|left|175px|ხედი კოსმოსიდან.
thumb|left|175px|ნიუაფოოუს რუკა
ნიუაფოოუ — ვულკანური კუნძულია, ფართობით 50,27 კმ². კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 250 მეტრ სიმაღლეს (იმ ადგილიდან შორიახლოს, რომელსაც ჰქვია მოკოტუ). ნიუაფოოუზე არსებობს ორი მტკნარი წყლის ტბა. ყველაზე დიდია — *ვაი-ლაჰი* (მდებარეობს ვულკანის კრატერში). მასში არსებობს სამი მომცრო კუნძული. მეორე ტბა — *ვაი-სიი* (ან ვაი-მატააჰო). ნიუაფოოუ დაფარულია ხშირი ტყეებით.

## ისტორია 
კუნძული 1616 წელს აღმოაჩინეს ნიდერლანდელმა მოგზაურებმა იაკობ ლემერმა და ვილემ სხაუტენმა, რომლებმაც მას დაარქვეს *კეთილი იმედების კუნძული*.

კუნძულზე დაფიქსირებულია ვულკანის რამდენიმე ამოფრქვევა. XIX საუკუნეში ამოფრქვევები მოხდა 1814, 1853, 1867, 1886 და 1887 წლებში. 1853 წლის ამოფრქვევამ მთლიანად გაანადგურა აჰაუს დასახლება (დაიღუპა 25 ადამიანი). 1912 და 1929 წლების ამოფრქვევებმა გაანადგურა ფუტუს დასახლება. 1946 წლის დეკემბერში ნიუაფოოუდან კუნძულ ეუაზე გადაასახლეს 1300 მაცხოვრებელი და 1958 წლამდე ნიუაფოოუს კუნძული დაუსახლებელი იყო. უკანასკნელი ამოფრქვევა დარეგისტრირდა 1985 წელს.

## მოსახლეობა 
2011 წელს ნიუაფოოუს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 523 ადამიანი. ყველა სოფელი მდებარეობს კუნძულის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილში. ნიუაფოოუზე მოქმედებს აეროდრომი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ტაფაჰი

**ტაფაჰი** () — მომცრო კუნძული ტონგის სამეფოს ნიუასის კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. კუნძულის ისტორიული დასახელებაა — *ქოქოს-ეილანტი* () და *ბოსკავენი* (). მდებარეობს 9 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით კუნძულ ნიუატოპუტაპუდან. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ნიუასის ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|175px|left|ტაფაჰის და ნიუატოპუტაპუს კუნძულების კოსმოსური ხედი. ტაფაჰის კუნძული გამოსახულია ზემოთ, მარჯვნივ.
thumb|175px|left|ტაფაჰის კუნძული გამოსახულია ზემოთ, მარჯვნივ.
ტაფაჰის კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა და სტრატოვულკანისთვის ტიპური კონუსის ფორმა. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — მთა *პიუ-ო-ტაფაჰი* (*Piu-ʻo-Tafahi*) — 560 მეტრი. ნიადაგს ასევე აქვს ვულკანური წარმოშობა და იდეალურია ვანილის და კავის მოყვანისათვის, რითაც დაკავებულია ტაფაჰის მოსახლეობა. კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს უბე.

## ისტორია 
ტაფაჰის კუნძული 1616 წელს აღმოაჩინეს ნიდერლანდელმა მოგზაურებმა ვილემ სხაუტენმა და იაკობ ლემერმა, რომლებმაც კუნძულს დაარქვეს *ქოქოს-ეილანტი* (), ანუ ქოქოსის კუნძული. მაგრამ კუნძულზე გადასვლა ზღვაოსნებმა ვერ შეძლეს, სათანადო ადგილის არარსებობის გამო. მიუხედავად ამისა საკუთარ გემის ჟურნალში ნიდერლანდელებმა აღწერეს ადგილობრივი მოსახლეობა, როგორც საკმაოდ მეგობრულები და ყველაფრით დაინტერესებულები. მოსახლეობა გულუხვად სთავაზობდა მოგზაურებს ქოქოსს და იამსს, ხოლო სანაცვლოდ იღებდნენ ლითონის ნაკეთობებს (ძირითადად ლურსმნებს).

## მოსახლეობა 
2011 წელს ტაფაჰის კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 43 ადამიანს. ტაფაჰის ერთადერთი დასახლება მდებარეობს მთის ჩრდილოეთი ნაწილის პლატოზე. კუნძულზე არსებობს სახელმწიფო დაწყებითი სკოლა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ტოფუა

**ტოფუა** () — ვულკანური კუნძული ტონგის სამეფოს ჰააპაის კუნძულების აღმოსავლეთ ნაწილში, წყნარ ოკეანეში. მდებარეობს დაახლოებით 26 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით კუნძულ კოტუდან და 155 კმ-ში ჩრდილოეთით კუნძულ ტონგატაპუდან. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ჰააპაის ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|left|150px|ხედი კოსმოსიდან: კუნძული კაია (პატარა) და ტოფუა (დიდი)
კუნძული წარმოადგენს მოქმედ ვულკანს, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან აღწევს 507 მეტრს. ფართობი — 55,63 კმ². ტოფუას დიამეტრი შეადგენს დაახლოებით 8 კმ-ს. კრატერის ცენტრში მდებარეობს ტბა.

## ისტორია 
კუნძული 1774 წელს აღმოაჩინა ინგლისელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა, მაგრამ იგი იქ არ გადასულა. 1789 წელს კუნძულზე გადავიდა პირველი ევროპელი — უილიამ ბლაი.

## მოსახლეობა 
1996 წელს კუნძულზე ცხოვრობდა სულ 5 ადამიანი. 2011 წლისთვის კუნძული დაუსახლებელია.

## საინტერესო ფაქტები 
2008 წელს შვეიცარელმა ქსავიერ როსეტიმ კუნძულზე იცხოვრა 300 დღე. კუნძულზე თავისი ცხოვრება მან გადაიღო ვიდეოზე, რის შემდეგაც შეიქმნა ფილმი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
Sony Pictures Entertainment

**Sony Pictures Entertainment Inc. (SPE)** — იაპონური ტრანსნაციონალური ტექნოლოგიური და მედია კონგლომერატის, Sony-ს შვილობილი ამერიკული გასართობი კომპანია. 

კომპანიის ოფისი მდებარეობს კალიფორნიის ქალაქ კულვერ-სიტიში და აერთიანებს Sony-ს ფილმების სტუდიას, ტელეპროდუქციას და სადისტრუბუციო ერთეულებს. მისმა ჯგუფურმა გაყიდვებმა 2014 წლის 31 მარტს დასრულებული ფისკალური წლის მონაცემებით, 8 მილიარდი აშშ დოლარი შეადგინა.

წლების მანძილზე, Sony Pictures-მა წარმატებით აწარმოა და გაავრელა ისეთი ფრენჩაიზები, როგორებიცაა *Spider-Man, Men in Black, Underworld* და *Resident Evil*.

Sony Pictures Entertainment ამერიკის კინოკომპანიების ასოციაციის (MPAA) წევრია.

## ისტორია
1989 წელს, Sony-მ კომპანია The Coca-Cola Company-გან 3,4 მილიარდ აშშ დოლარად Columbia Pictures-ი შეიძინა. 1991 წელს მან კომპანიას სახელი შეუცვალა და Sony Pictures Entertainment უწოდა. 2005 წელს, Sony-მ ასევე იყიდა Metro-Goldwyn-Mayer-ი.

## რესურსები ინტერნეტში
*  
* SonyPictures.net (Sony Pictures Global Gateway)
* Sony Pictures Entertainment Museum
* 

## სქოლიო
კატეგორია:Sony
კატეგორია:აშშ-ის კომპანიები
კატეგორია:კინომწარმოებელი კომპანიები
კატეგორია:ტრანსნაციონალური კომპანიები
დიმა ობოლაძე

**დიმიტრი (დიმა) ობოლაძე** (დ. 27 იანვარი, 1968) — ქართველი სპორტული ჟურნალისტი და კომენტატორი.

სწავლობდა პირველ ექსპერიმენტულ სკოლაში. ჩააბარა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მექანიკა-მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტზე, თუმცა შემდეგ საბუთები ჟურნალისტიკის მეორად ფაკულტეტზე გადაიტანა. მუშაობდა სპორტულ გაზეთ „სარბიელში“, „ალიონში“, რადიო „პიკის საათში“, ტელეკომპანია „მეორე არხზე“. 1995-2017 წლებში მუშაობდა ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ში. 2017 წლიდან მუშაობს ტელეკომპანია „იმედზე“.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი სპორტული კომენტატორები
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:დაბადებული 27 იანვარი
მიხეილ სომოვი

**მიხეილ სომოვი** ( დ. 7 აპრილი [ძვ. სტ. 25 მარტი] 1908, მოსკოვი, რუსეთის იმპერია — გ. 30 დეკემბერი, 1973, ლენინგრადი, სსრკ) — რუსი ოკეანოლოგი, პოლარეთის მკვლევარი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1954). საბჭოთა კავშირის გმირი (1951), საპატიო პოლარელი (1945). სკკპ წევრი 1952 წლიდან. 

1937 წელს დაამთავრა მოსკოვის ჰიდრომეტეოროლოგიური ინსტიტუტი. არქტიკული და ანტარქტიკული სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1950–1951 წლებში ხელმძღვანელობდა მოდრეიფე სადგურს „ჩრდილოეთი პოლუსი-2“, ხოლო 1955-1957 წლებში — პირველ საბჭოთა ანტარქტიკულ ექსპედიციას. მისი ძირითადი შრომები მიეძღვნა პოლარული ზღვების ყინულოვანი რეჟიმების საკითხებსა და არქტიკული ნავიგაციების უზრუნველყოფის საქმეს. მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. დაჯილდოებული იყო ლენინის 3 ორდენით, 2 სხვა ორდენითა და მედლებით. მისი სახელობისაა მყინვარი აღმოსავლეთ ანტარქტიდაში, უოლთატის მასივზე, აგრეთვე განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში და სამეცნიერო-კვლევითი ხომალდი. 

სანქტ-პეტერბურგში, სადაც იგი 1946–1968 წლებში ცხოვრობდა სახლის ფასადზე არის სომოვის მემორიალური დაფა.

## რესურსები ინტერნეტში
* მიხეილ სომოვი — საბჭოთა კავშირის გმირები 

კატეგორია:არქტიკის მკვლევრები
კატეგორია:ანტარქტიკის მკვლევრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
სომოვის ზღვა

**სომოვის ზღვა** — განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, როსისა და დიურვილის ზღვებს შორის. ფართობი 1,150,000 კმ². ებჯინება აღმოსავლეთ ანტარქტიდის ვიქტორიას მიწას. ზღვის აღმოსავლეთი ნაწილი ძირითადად განლაგებულია კონტინენტური მეჩეჩის ფარგლებში. ზღვის დასავლეთ ნაწილში სიღრმეები 3000 მ-მდეა. ჩრდილოეთით არის ბალენის კუნძულები. მთელი წლის განმავლობაშია მოტივტივე ყინულები და აისბერგები. სახელი ეწოდა რუსი ოკეანოლოგის მიხეილ სომოვის პატივსაცემად, რომელიც 1955-1957 წლებში ხელმძღვანელობდა პირველ საბჭოთა ანტარქტიკულ ექსპედიციას.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთის ოკეანის ზღვები
ატა (კუნძული)

**ატა** () — კუნძული ტონგის სამეფოს ტონგატაპუს კუნძულების ჯგუფში, წყნარი ოკეანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ტონგატაპუს ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|left|250px|კუნძულ ატას რუკა
ატა ტონგას სამეფოს ყველაზე სამხრეთით მდებარე კუნძულია, მდებარეობს დაახლოებით 160 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით ტონგატაპუს კუნძულიდან. უახლოესი მატერიკი, ავსტრალია, მდებარეობს 3000 კმ-ში.

ატას აქვს ვულკანური წარმოშობა და, სავარაუდოდ, ტონგის არქიპელაგის ვულკანური კუნძულების დასავლეთ ჯაჭვში უძველესი კუნძულია. ადამიანის მიერ დაკვირვების მთელი ისტორიის განმავლობაში რაიმე ვულკანური პროცესი კუნძულზე დარეგისტრირებული არ ყოფილა. კუნძულის ფართობია — 2,3 კმ². კუნძული დაფარულია ხშირი მცენარეულობით, რომელთა შორის ჭარბობს ქოქოსის პალმა. გავრცელებულია ლეღვი, პურის ხე. ბუდობენ ზღვის ფრინველები.

დანარჩენი მოსახლეობის გადასარჩენად მეფე ჯორჯ ტუპოუ I-მა მოახდინა დარჩენილი მაცხოვრებლების ევაკუაცია კუნძულ ეუაზე. მას შემდეგ კუნძული ატა დაუსახლებელია.

## მოსახლეობა 
დღეისათვის კუნძული დაუსახლებელია, თუმცა 1860-იან წლებში მასზე ცხოვრობდა მუდმივი მოსახლეობა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ლიფუკა

**ლიფუკა** () — კუნძული ტონგის სამეფოს ჰააპაის კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ჰააპაის ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|200px|left|კუნძულ ლიფუკას რუკა
კუნძულის ფართობი შეადგენს 11,42 კმ²-ს. ბუნებრივი ტყეები ლიფუკას კუნძულზე არ არსებობს. ლიფუკას კუნძულის ირგვლივ არსებული კუნძულები ქმნიან კუნძულების ქვეჯგუფს ჰააპაის კუნძულების ჯგუფში.

## ისტორია 
კუნძული 1777 წელს აღმოაჩინა ინგლისელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა. 1831 წლისთვის ლიფუკას მოსახლეობამ მიიღო ქრისტიანობა.

## მოსახლეობა 
2011 წელს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 2410 ადამიანი. კუნძულის მთავარი დასახლებაა — ქალაქი პანგაი, რომელიც მდებარეობს კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ბოლონესის რაიონი

**ბოლონესის რაიონი** () — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის პალიასკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2800 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 367 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 15,73 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 86,88 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:პალიასკის პროვინციის რაიონები
ნიუატოპუტაპუ

**ნიუატოპუტაპუ** () — კუნძული ტონგის სამეფოს ნიუასის კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. მდებარეობს 167 კმ-ში ჩრდილოეთით კუნძულ ვავაუდან და 516 კმ-ში ჩრდილოეთით კუნძულ ტონგატაპუდან. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ნიუასის ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|left|200px|ნიუატოპუტაპუს (სამხრეთით) და ტაფაჰის (ჩრდილოეთით) კუნძულების კოსმოსური ხედი.
thumb|left|200px|ნიუატოპუტაპუს რუკა
ნიუატოპუტაპუს კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 157 მეტრს და წარმოადგენს ძველი ვულკანის კრატერს, რომელმაც განიცადა ძლიერი ეროზია. ნიუატოპუტაპუს სანაპირო ვაკიანია და გარშემორტყმულია მარჯნის რიფით, რომელიც უძველეს დროში გარს ერტყა ვულკანს. კუნძულის ხმელეთის ფართობი შეადგენს დაახლოებით 18 კმ²-ს.

## ისტორია 
ნიუატოპუტაპუს კუნძული 1616 წელს აღმოაჩინეს ნიდერლანდელმა მოგზაურებმა იაკობ ლემერმა და ვილემ სხაუტენმა. მათ კუნძულს სახელად დაარქვეს *Verraders Eylandt* (ნიდერლანდური ენიდან თარგმანში — «მოღალატეთა კუნძული»). 1767 წელს კუნძულზე იმყოფებოდა ინგლისელი მოგზაური სამუელ უოლისი, რომელმაც მას სახელად დაარქვა კეპელის კუნძული (), ბრიტანეთის საადმირალოს პირველი ლორდის — ოგასტეს კეპელის პატივსაცემად.

## მოსახლეობა 
2011 წელს კუნძულ ნიუატოპუტაპუს მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 716 ადამიანი. მთავარი დასახლება — სოფელი ჰიჰიფო, რომელიც მდებარეობს კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ნიუატოპუტაპუს კუნძულზე მოქმედებს აეროპორტი.

## საინტერესო ფაქტები 
* ზოგიერთი მონაცემებით, ნიუატოპუტაპუს კუნძული მოძრაობს 25,4 სმ წელიწადში სიჩქარით, რაც ყველაზე სწრაფი სიჩქარეა გეოლოგიური სტრუქტურებისათვის.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
კაო

**კაო** () — ვულკანური კუნძული ტონგის სამეფოს ჰააპაის კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. მდებარეობს 5 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით კუნძულ ტოფუადან და 160 კმ-ში ჩრდილოეთით კუნძულ ტონგატაპუდან. ადმინისტრაციულად, კუნძული შედის ჰააპაის ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|left|150px|კაიას (პატარა) და ტოფუას (დიდი) კუნძულების ხედი კოსმოსიდან
კაოს კუნძულს აქვს სიმეტრიული კონუსის მსგავსი ფორმა. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 1046 მეტრ სიმაღლეს (ეს უმაღლესი წერტილია მთელ ტონგის სამეფოში). ვულკანის პატარა კრატერში მდებარეობს მტკნარი წყლის ტბა. კუნძულის ხმელეთის ფართობი შეადგენს 11,6 კმ²-ს.

## ისტორია 
კაოს კუნძული 1774 წელს აღმოაჩინა ინგლისელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ლაზარევის ზღვა

**ლაზარევის ზღვა** — განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, აღმოსავლეთ ანტარქტიდის ნაპირებთან. ფართობი 929 ათ. კმ². ჭარბობს 3000 მ-ზე მეტი სიღრმეები, მაქსიმალური სიღრმე 4500 მ-ზე მეტი. ნაპირები მეტწილად ყინულიანია, რომელიც წარმოქმნილია შელფური მყინვარების მოწყვეტის შედეგად. წლის მეტ დროს დაფარულია მოდრეიფე ყინულებით, ბევრია აისბერგი. ზაფხულის ბოლოსა და შემოდგომაზე მოდრეიფე ყინულები მხოლოდ ნაპირებთან ინახება. სამხრეთით გაწოლილია პრინცესა ასტრიდის ნაპირი. ლაზარევის ზღვა გამოყვეს საბჭოთა ანტარქტიდული ექსპედიციის წევრებმა 1962 წელს და უწოდეს რუსი ადმირალისა და მოგზაურის მიხეილ ლაზარევის სახელი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამხრეთის ოკეანის ზღვები
ლატე

**ლატე** () — ტონგის სამეფოს დაუსახლებელი ვულკანური კუნძული ვავაუს კუნძულებიდან სამხრეთ-დასავლეთში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ვავაუს ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|250px|left|კუნძულის ხედი კოსმოსიდან
ლატეს კუნძულს აქვს მრგვალი ფორმა, მისი სიგანე შეადგენს არაუმეტეს 6 კმ-ს. ფართობი — 17,4 კმ²-ს. ლატე მდებარეობს ტოფუას ვულკანური რკალის გასწვრივ და კუნძულ ვავაუდან დაშორებულია დაახლოებით 55 კმ-ში. ლატეს ცენტრში მდებარეობს ვულკანი, რომლის კრატერში მდებარეობს ტბა. უმრავლეს შემთხვევებში წყალქვეშ ჩაძირულ ანდეზიტურ-ბაზალტურ ვულკანს აქვს 1500 მეტრი სიგრძე (მანძილი ზღვის ფსკერიდან). კუნძულის სიმაღლე ზღვის დონიდან აღწევს 540 მეტრს. ვულკანის მწვერვალიდან ჩრდილოეთით, პლატოდან დასავლეთით და ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე განლაგებულია ტუფის კონუსები. ვულკანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს ორი დიდი კრატერის ძაბრი, რომელთაგან ერთში მდებარეობს მლაშე ტბა. დაკვირვებების მთელი ისტორიის განმავლობაში ლატეს კუნძულზე დაფიქსირდა ვულკანის ორი ამოფრქვევა: 1790 წელს და 1854 წელს.

## ისტორია 
ლატეს კუნძული 1642 წელს აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა აბელ ტასმანმა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
რიდინგის ბრძოლა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი **რიდინგის ბრძოლა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* რიდინგის ბრძოლა — ბრძოლა ვიკინგებსა და უესექსის სამეფოს შორის. 
* რიდინგის ბრძოლა — ბრძოლა სახელოვანი რევოლუციის დროს. 

ასევე:

* რიდინგის ალყა — ალყა ინგლისის რევოლუციის დროს.
ფონუალეი

**ფონუალეი** () — ტონგის სამეფოს დაუსახლებელი ვულკანური კუნძული ვავაუს კუნძულებიდან 50 კმ-ში ჩრდილოეთით, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ვავაუს ოლქში.

## გეოგრაფია 
thumb|250px|left|კუნძულის ხედი კოსმოსიდან
კუნძული საკმაოდ მცირეა ფართობით (4,3 კმ²), მისი სიგანე შეადგენს არაუმეტეს 2 კმ-ს. ცენტრში მდებარეობს იმავე დასახელების მოქმედი სტრატოვულკანი.

## ისტორია 
კუნძული 1781 წლის 26 თებერვალს აღმოაჩინა დონ ფრანცისკო ანტონიო მაურელემ (), რომელმაც მას სახელად დაარქვა *სევდის კუნძული* (), რადგანაც მასზე ჩანდა ამოფრქვევის კვალი და არ არსებობდა მცენარეულობა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგა
კატეგორია:ტონგის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ვავაუს ოლქი

**ვავაუს ოლქი** () — ერთ-ერთი ტონგის 5 ოლქიდან, რომელიც მდებარეობს ვავაუს კუნძულების ჯგუფში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 14 922 ადამიანს. ფართობი — 194 კმ². ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ნეიაფუ (6000 ადამიანი) ქვეყნის მოსახლეობით მეორე ქალაქია და მდებარეობს ფიორდის მსგავსი არხის ავა პულეპულეკაის სანაპიროზე. ოლქში ყველაზე დიდი პორტია «სამალავი» (ტონგური ენა — Puatalefusi или Lolo-ʻa-Halaevalu, ). ვავაუს ოლქის მთავარ და ერთადერთ აეროპორტს ჰქვია ლუპეპაუ'უ და იგი საერთაშორისოა. ის მდებარეობს მთავარი კუნძულის ჩრდილოეთით, სოფელ ჰოლონგადან შორიახლოს. არქიპელაგის სამხრეთით მდებარეობს მომცრო კუნძულების დიდი რაოდენობა, რომლებზეც მდებარეობენ მრავალნაირი ოტელები და სასტუმროები. ვავაუს ოლქის შემადგენლობაში შედის 6 რაიონი: ნეიაფუ, ლეიმატუა, ჰაჰაკე, პანგაიმოტუ, ჰიჰიფო და მოტუ.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგის ოლქები
კორეი

**იმპერატორი კორეი** (; დ. ძვ. წ. 426 — გ. ძვ. წ. 290) — იაპონიის მე-7 იმპერატორი  მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით.  ისტორიკოსები იმპერატორ კორეის მოიხსენიებენ, როგორც ლეგენდარულ პიროვნებას. 

იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო.  

გუკანშო წერდა, რომ კორეი მართავდა კუროდას იჰოტო ნო მიას სასახლიდან, რომელიც დღეს იამატოს პროვინციის სახელით არის ცნობილი. 

ისტორიკოსების აზრით კორეი უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. ნიჰონ შოკი კორეის იხსენიებს, როგორც მეექვსე იმპერატორს „რვა არადარეგისტრირებული მონარქიდან“ (). გუკანშო წერს, რომ კორეი იმპერატორ კოანის მეორე შვილი იყო.

## მეუღლეები და შვილები
იმპერატორ კორეის 4 მეუღლე ჰყავდა:

* აგატანუში ოომეს ქალიშვილი კუვაშიჰიმე, რომელიც იმპერატორ კოგენის დედა იყო.
* კასუგა ნო ჩიჩიჰაიამავაკაჰიმე, რომელიც პრინცესა ჩიჩიჰაიაიმეს დედა იყო.
* ვაჩიცუმის ქალიშვილი იამატო ნო კუნიკაჰიმე, რომელიც იმპერატორის 3 შვილის დედა იყო: პრინცესა იამატოტოტოჰიმომოსოჰიმეს, პრინც კიბიცუჰიკო ნო მიკოტოს და პრინცესა იამატოტოტოვაკაიაჰიმე.
* იამატო ნო კუნიკაჰიმეს უმცროსი და ჰაეირიდო, რომელიც პრინც ჰიკოსაშიმა და პრინც ვაკატაკეჰიკო.

## იხილეთ აგრეთვე
* იაპონიის იმპერატორების სია

## ლიტერატურა
*William George Aston (1896). *Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697.* London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491
* Delmer Brown and Ichirō Ishida, eds. (1979). *Gukanshō: The Future and the Past.* Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323
* Basil Hall Chamberlain (1920). *The Kojiki.* Read before the Asiatic Society of Japan on April 12, May 10, and June 21, 1882; reprinted, May, 1919. OCLC 1882339
* Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). *Japan encyclopedia.* Cambridge: Harvard University Press. 10-ISBN 0-674-01753-6; 13-ISBN 978-0-674-01753-5; OCLC 58053128
* Richard Ponsonby-Fane (1959). *The Imperial House of Japan.* Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Isaac Titsingh (1834). *Nihon Odai Ichiran*; ou, *Annales des empereurs du Japon.*  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* H. Paul Varley (1980). *Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns.* New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 341
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 214
კატეგორია:იაპონიის მითური იმპერატორები
სუდანის მდინარეების სია

სუდანის მდინარეების ანბანური სია.

## ა 
*ატბარა
*აქობო
*აგვეი
*ადარი
*აჩვა

## ბ 
*ბაჰრ-ელ-ზერაფი
*ბაჰრ-ელ-ღაზალი
*ბაჰრ-ელ-ჯუბელი

## გ 
## დ 
*დაგა

## ე 
*ელ-არაბი
*ელ-მილქი

## ვ 
*ვაუ
*ვევენო

## ზ 
## თ 
*თეთრი ნილოსი

## ი 
## კ 
## ლ 
*ლოთილა
*ლოლი

## მ 
## ნ 
*ნილოსი

## ო 
## პ 
*პიბორი
*პონგო

## ჟ 
## რ 
## ს 
*სოპო
*სობატი
*სუე

## ტ 
## უ 
## ფ 
## ქ 
*ქანგენი
*ქიბიში
*ქიდეპო
*ქირი
*ქოსი
*ქურუ

## ღ 
## ყ 
## შ 
## ჩ 
## ც 
*ცისფერი ნილოსი

## ძ 
## წ 
## ჭ 
## ხ 
## ჯ 
*ჯიკაკო
*ჯური

## ჰ 
*ჰოვარი

*
ზვიად ავალიანი

**ზვიად ავალიანი** (დ. 5 დეკემბერი, 1983, თბილისი) — ქართველი ტელეწამყვანი. 2013 წლის მაისიდან საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის „მეორე არხზე“ მიჰყავს საზოგადოებრივ-პოლიტიკური თოქ-შოუ „არგუმენტების დრო“. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1983 წლის 5 დეკემბერს, თბილისში. 2001-2006 წლებში სწავლობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე. მიენიჭა პოლიტიკურ მეცნიერებათა მაგისტრის ხარისხი. სწავლის პარალელურად ეწეოდა არასამთავრობო, საზოგადოებრივ, კვლევით და პუბლიცისტურ საქმიანობას. თანამშრომლობდა რამდენიმე აკადემიურ და მედია გამოცემასთან. 2009-2012 წლებში იყო იაპონიის საელჩოს მრჩეველი ჰუმანიტარული დახმარების საკითხებში.
2013 წლის 21 მაისიდან ზვიად ავალიანს საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის „მეორე არხზე“ მიჰყავს საზოგადოებრივ-პოლიტიკური თოქ-შოუ „არგუმენტების დრო“.

## გალერეა

Zviad Avaliani Profle.JPG|
Zviad Avaliani (2).JPG|

## რესურსები ინტერნეტში
* თოქ-შოუ „არგუმენტების დრო“ , საზოგადოებრივი მაუწყებლის „მეორე არხის“ საიტი.

კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:ქართველი ტელეწამყვანები
კატეგორია:დაბადებული 5 დეკემბერი
ნიუასის ოლქი

**ნიუასის ოლქი** () — ერთ-ერთი ტონგის 5 ოლქიდან,, რომელიც მდებარეობს ნიუასის კუნძულების ჯგუფში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 1282 ადამიანს. ფართობი — 75 კმ². ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი — ჰიჰიფო (300 ადამიანი) მდებარეობს კუნძულ ნიუატოპუტაპუზე. ნიუატოპუტაპუს გარდა ოლქში ასევე შედიან კუნძულები ტაფაჰი და ნიუაფოოუ. ნიუასი — ყველაზე პატარა ოლქია ტონგაში ყველა სამი პარამეტრის (ფართობი, მოსახლეობა და მისი სიმჭიდროვე) მიხედვით. ტონგური ენის გარდა ადგილობრივი მოსახლეობა ასევე ლაპარაკობს ნიუაფოოურ და ინგლისურ ენებზე.

ნიუასის ოლქის შემადგენლობაში შედის 2 რაიონი: ნიუატოპუტაპუ და ნიუაფოოუ.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგის ოლქები
ტონგატაპუს ოლქი

**ტონგატაპუს ოლქი** () — ერთ-ერთი ტონგის 5 ოლქიდან,, რომელიც მდებარეობს ტონგატაპუს კუნძულების ჯგუფში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 75 416 ადამიანს. ფართობი — 75 კმ². ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქვეყნის დედაქალაქი ნუკუალოფა (24 300 ადამიანი) მდებარეობს ოლქში უდიდეს კუნძულ ტონგატაპუზე. მის გარდა ოლქში ასევე შედის ბევრი მომცრო კუნძული. ტონგატაპუ — ყველაზე დიდი ოლქია ტონგაში ყველა სამი პარამეტრის (ფართობი, მოსახლეობა და მისი სიმჭიდროვე) მიხედვით.

ტონგატაპუს ოლქის შემადგენლობაში შედის 7 რაიონი: კოლოფოოუ, კოლომოტუა, ვაინი, ტატაკამოტონგა, ლაპაჰა, ნუკუნუკუ და კოლოვაი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგის ოლქები
ეუას ოლქი

**ეუას ოლქი** () — ერთ-ერთი ტონგის 5 ოლქიდან,, რომელიც მდებარეობს ეუას კუნძულზე. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 5016 ადამიანს. ფართობი — 87 კმ². ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი — ოჰონუა (1500 ადამიანი) მდებარეობს კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე.

ეუას ოლქის შემადგენლობაში შედის 2 რაიონი: ეუა-მოტუა და ეუა-ფოოუ.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგის ოლქები
ალ-ჯაზირის შტატი

**ალ-ჯაზირის შტატი** () — სუდანის შტატი, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ცისფერი ნილოსის რეგიონში. შედგება 7 ოლქისაგან.

* ფართობი 23 373 კმ².
* მოსახლეობა 3 575 280 კაცი (2008).

ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ვად-მედანი.

შტატი საკმაოდ კარგადაა დასახლებული, ძირითადი საქმიანობაა სოფლის მეურნეობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ალ-ჯაზირის შტატი 

კატეგორია:სუდანის შტატები
პრუსიის მეცნიერებათა აკადემია

მინი|200პქ|აკადემიის შესასვლელი
**პრუსიის მეცნიერებათა აკადემია** () ან **ბერლინის მეცნიერებათა აკადემია** — აკადემია, რომელიც დაარსდა 1700 წლის 11 ივლისს ბერლინში. აკადემიის შექმნის ბრძანებას ხელი კურფიურსტმა ფრიდრიხ პირველმა მოაწერა. დაარსებაში მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის გოტფრიდ ლაიბნიცსაც, რომელიც მოგვიანებით აკადემიის პირველი პრეზიდენტი გახდა. დაარსებისას აკადემიას „ბრანდერბურგელი კურფიურსტის სამეცნიერო საზოგადოება“ () ეწოდებოდა, რომელიც ლაიბნიცის მიერ შემოთავაზებული ვერსია იყო.

## ლიტერატურა
* Adolf Harnack: *Geschichte der Königlich Preussischen Akademie der Wissenschaften zu Berlin*, im Auftrage der Akademie bearbeitet, Berlin 1900. Vier Teilbände:
* Alfred Meusel, Gerhard Thiele (Mitarb.): *Von der Kurfürstlich-Brandenburgischen Societät zur Deutschen Akademie der Wissenschaften*, In: Johannes Irmscher (Red.), Werner Radig (Red.): *Deutsche Akademie der Wissenschaften zu Berlin 1946–1956.* Herausgegeben von der Deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin. Akademie-Verlag, Berlin 1956, S.&nbsp;1–17.

## რესურსები ინტერნეტში
* History of the Academy of the Sciences  
* К 275-й годовщине со дня основания

კატეგორია:მეცნიერების ეროვნული აკადემიები
ჰააპაის ოლქი

**ჰააპაის ოლქი** () — ერთ-ერთი ტონგის 5 ოლქიდან,, რომელიც მდებარეობს ჰააპაის კუნძულების ჯგუფში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 6616 ადამიანს. ფართობი — 126 კმ². ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი — პანგაი (2500 ადამიანი) მდებარეობს ოლქში უდიდეს კუნძულ ლიფუკას დასავლეთ სანაპიროზე. სულ ოლქში 62 კუნძულია. ამ 62 კუნძულიდან 17 კუნძულზეა მუდმივი მოსახლეობა, რომლებიც გადანაწილებულები არიან 30-ზე მეტ სოფელში. ძირითადი კუნძულები, რომლებზეც ცხოვრობს მუდმივი მოსახლეობა არიან: ლიფუკა, უიჰა, ნომუკა, მანგო.

ჰააპაის ოლქის შემადგენლობაში შედის 6 რაიონი: ლიფუკა, ფოა, უიჰა, ლულუნგა, კაუვაი-ჰაანო და მუომუა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტონგის ოლქები
სუდანის ქალაქების სია

სუდანის ქალაქების ანბანური სია.

## ა 
*აბუ-ჰამიდი
*ამადი
*ატბარა

## ბ 
*ბაბანუსი
*ბარა

## გ 
*გეიბეიტი

## დ 
*დელგო
*დერუდები
*დილინგი
*დონგოლა

## ე 
*ელ-დამერი
*ელ-დება
*ელ-დუამი
*ელ-ნაჰუდი

## ვ 
*ვაუ

## ზ 
## თ 
## ი 
*იამბიო

## კ 
*კადუგლი
*კორტი
*კუტუმი

## ლ 
## მ 
*მეროე

## ნ 
*ნასირი
*ნიალა
*ნიმულე

## ო 
*ომდურმანი

## პ 
*პიბორ-პოსტი
*პორტ-სუდანი

## ჟ 
## რ 
*რუმბეკი

## ს 
## ტ 
*ტოკარი
*ტორიტი

## უ 
*უადი-მედანი

## ფ 
*ფანგაკი

## ქ 
*ქარეიმა
*ქასალა
*ქაფია-ქინგი
*ქაფოეთა

## ღ 
## ყ 
## შ 
*შენდი

## ჩ 
## ც 
## ძ 
## წ 
## ჭ 
## ხ 
*ხარტუმი

## ჯ 
*ჯებელ-აულია

## ჰ 
## ლიტერატურა 
კატეგორია:სუდანის ქალაქები
ისმაილ ალ-აზჰარი

**ისმაილ ალ-აზჰარი** (; დ. 20 ოქტომბერი, 1900 — გ. 26 აგვისტო, 1969)  — სუდანის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე.

დაიბადა 1900 წელს. სწავლობდა სუდანის და ბეირუთის ამერიკულ უნივერსიტეტში. 1940-1945 წლებში (ხანგამოშვებებით) იყო კონგრესის თავმჯდომარე. 1945-1952 წლებში იყო პარტია ალ-აშიკას ხელმძღვანელი. 1952-1969 წლებში კვლავ პარტიულ თანამდებობებზეა.

1954-1956 წლებში სუდანის გარდამავალი მთავრობის პრემიერ-მინისტრია, ხოლო 1956 წლის იანვარ-ივლისში პირველი ეროვნული მთავრობის პრემიერ-მინისტრი. 1965-1969 წლებში კი ქვეყნის მეთაური.

გარდაიცვალა 1969 წლის 26 აგვისტოს.

## რესურსები ინტერნეტში
* სუდანის პრემიერ-მინისტრები 

კატეგორია:სუდანის პრეზიდენტები
კატეგორია:სუდანის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული  20 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი  26 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატაკის რაიონი

**კატაკის რაიონი** () — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის რეკუაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3566 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 036 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3,96 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 018,27 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:რეკუაის პროვინციის რაიონები
Ultraviolence (ალბომი)

***Ultraviolence*** — ამერიკელი მომღერალ ლანა დელ რეის მესამე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2014 წლის 13 ივნისს, ლეიბლზე UMG Recordings. ალბომი ჩაწერილია იქნა სხვადასხვა პროდიუსერის თანაშემწეობით, რომელთა შორის არიან პოლ ეპუორთი, გრეგ კერსტინი, დენიელ ჰითი და რიკ ნაუელზი.

## სიმღერების სია
;შენიშვნები
*  მითითებულია ვოკალის პროდიუსერი

## ჩარტები 
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო
კატეგორია:ლანა დელ რეის ალბომები
კატეგორია:2014 წლის ალბომები
კატეგორია:Interscope Records-ის ალბომები
კატეგორია:Interscope Geffen A&M Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები გრეგ კერსტინის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები პოლ ეპუორთის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები დენ აუერბახის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები რიკ ნაუელზის პროდიუსერობით
კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები
კატეგორია:ფსიქოდელიური როკ-ალბომები
პაულ შერერის ინსტიტუტი

**პაულ შერერის ინსტიტუტი** (პსი)  — მრავალდისციპლინარული კვლევითი ცენტრი. ის დაარსდა 1988 წელს, ფედერალური რეაქტორული კვლევითი ცენტრის (დაარსდა 1960 წელს) და შვეიცარიის ბირთვული ფიზიკის ინსტიტუტის (1968) გაერთიანების შედეგად.

სხვადასხვა საერთაშორისო ისტიტუტებთან, უნივერსიტეტებთან და ინდუსტრიულ ცენტრებთან კოლაბორაციით პსი-ს კვლევითი მიმართულებებია მყარი სხეულის ფიზიკა, მასალათმცოდნეობა, ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკა, სიცოცხლის მეცნიერება, ბირთვული და არა-ბირთვული  ენერგიები და ეკოლოგია. ინსტიტუტში დასაქმებულია დაახლოებით 1,400 ადამიანი (2011 წლის მონაცემებით). ის წარმოადგენს შვეიცარიის უდიდეს კვლევით ინსტიტუტს. 

## კვლევის მიმართულება
* მყარი სხეულის ფიზიკა და მასალათმცოდნეობა
* ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკა
* სიცოცხლის მეცნიერებები და მედიცინა
* ბირთვული ენერგია და ბირთვული უსაფრთხოება
* არა-ბირთვული ენერგია
* ეკოლოგია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი