open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ოტემაჩი

ოტემაჩი (大手町) -  ჩიოდას რაიონი, ტოკიოში, იაპონიაში. მდებარეობს ტოკიოს სადგურისა და მარუნუჩის ჩრდილოეთით, საიმპერატორო სასახლის აღმოსავლეთით, ნიჰონბაშის დასავლეთით და კანდას სამხრეთით. მისი მდებარეობა სოფელ შიბაზაკის ყოფილი ადგილია და ტოკიოს უძველეს ნაწილს წარმოადგენს. ედოს პერიოდში (1603-1868) ოტემაჩის ტერიტორია პრინცი მაცუდაირას უზარმაზარი სასახლის ადგილსამყოფელი იყო.  

ოტემაჩს მოიხსენიებენ, როგორც იაპონური ჟურნალისტიკის ცენტრს, სადაც ხუთი უმსხვილესი გაზეთებიდან სამის (Nihon Keizai Shimbun, Sankei Shimbun და Yomiuri Shimbun) მთავარი ოფისი მდებარეობს. ასევე აქ არის ძირითადი ფინანსური ცენტრი და ზოგიერთი უმსხვილესი იაპონური კორპორაციის შტაბ-ბინა. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ოტემაჩი იაპონური საფოსტო მუზეუმის (TeiPark) ადგილმდებარეობაცაა.  ამასთან ერთად ტოკიოს სახანძრო დეპარტამენტის სათაო ოფისი სწორედ ოტემაჩიში მდებარეობს. 

## ისტორია 
მინი|195x195პქ|ოტემაჩი ედოს პერიოდში
ოტემაჩის სახელწოდება მომდინარეობს, ედოს ციხის ოტემონის (Otemon) სახელიდან. ედოს პერიოდში სხვადასხვა დაიმიოებმა (daimyo), ანუ ძლიერმა იაპონელმა მაგნატებმა, ფეოდალებმა, ააშენეს საკუთარი მდიდრული რეზიდენციები ციხის გარეთ, ერთ-ერთია მაგალითად დაიმიო მაცუდაირა ტადამასას რეზიდენცია. ოტემაჩი სრულიად განადგურდა 1657 წლის ხანძრის დროს. ის აღადგინეს, თუმცა არა ფართო მასშტაბით. ამის მიუხედავად, ოტემაჩი, მეიჯის პერიოდის დაწყებამდე, (1860-იან წლებამდე), მაინც დარჩა დაიმიოს სხვადასხვა ოჯახის მფლობელობაში. დაიმიოს ოჯახებმა დაკარგეს ნაკვეთები,  რადგან ტერიტორიები მთავრობამ დაისაკუთრა, რის შემდეგაც რაიონში აშენდა სამთავრობო ოფისები, რომლებიც ადრეულ შოუას ეპოქაში, დიდი კანტოს მიწისძვრის შემდეგ გადატანილი იქნა კასუმიგასეკში. შემდეგ კი მასმედიამ და ფინანსურმა ინსტიტუტებმა აქ სათაო ოფისები ააშენეს. ამგვარად მოხდა ამჟამინდელი ოტემაჩის ტერიტორიის ძირითადი სურათის ფორმირება. დღესდღეობით ტერიტორიაზე თანამედროვე მაღალსართულიან შენობებს შევხდებით, სამწუხარო ის არის, რომ არაფერია შემორჩენილი რაიონის საცხოვრებელი წარსულიდან. მთავრობამ გადაწყვიტა, ოტემაჩის ტერიტორიები კერძო პირებისთვის მიეყიდა, რათა შემოსავალი მიეღო, შედეგად კი რაიონი მთლიანად განახლდა. 

## ოტემაჩის სადგური 
მინი|194x194პქ|Toei-ს ხაზი
ოტემაჩის სადგური ტოკიოს მეტროსა და ტოეის მეტროს ხაზებზე მდებარეობს. ეს ყველაზე დიდი მეტროსადგურია ტოკიოში, რადგან მას ხუთი ხაზი (Marunouchi, Tozai, Chiyoda, Hanzomon, Toei Mita) ემსახურება, მეტი ვიდრე სხვა სადგურებს. ოტემაჩის სადგური მდებარეობს მარუნოჩის რაიონის ქვეშ ტოკიოს სადგურსა და საიმპერატორო ბაღს შორის. ის ტოკიოს სადგურებში მეორე ყველაზე გადატვირთული სადგურია. 

## სქოლიო 
კატეგორია:იაპონია
კატეგორია:ტოკიო
კატეგორია:ტოკიოს რაიონები
იაზიკ ი რეჩევაია დეიატელნოსტ

**იაზიკ ი რეჩევაია დეიატელნოსტ** (; ) — სამეცნიერო ჟურნალი რუსეთში.

## გამომცემლობა 
სამეცნიერო ჟურნალს გამოსცემს ავტონომიური არაკომერციული ორგანიზაცია სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, პეტერბურგის ლინგვისტური საზოგადოება. ჟურნალი დაარსებულ იქნა 1998 წელს. გამოდის წელიწადში ერთხელ.

სამეცნიერო ჟურნალის მთავარი რედაქტორი არის — ვადიმ კასევიჩი ().

სამეცნიერო ჟურნალი „იაზიკ ი რეჩევაია დეიატელნოსტ“ შედის რუსეთის იმ მთავარი რეცენზირებადი სამეცნიერო ჟურნალების სიაში, რომლებშიც ქვეყნდება ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატობისა და დოქტორობის სამეცნიერო ხარისხის მაძიებელთა დისერტაციების ძირითადი სამეცნიერო შედეგები. 

სამეცნიერო ჟურნალი დამტკიცებულია რუსეთის უმაღლესი საატესტაციო კომისიის პრეზიდიუმის მიერ 2010 წლის სექტემბერში.

* ISSN 1560—2974

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჟურნალის გვერდი .
* ოფიციალური საიტი.

კატეგორია:რუსეთის ჟურნალები
კატეგორია:რუსულენოვანი ჟურნალები
კატეგორია:აღმოსავლეთმცოდნეობა
ჩანგჭოუ

**ჩანგჭოუ** (, ჩანგჭოუს დიალექტი: *Zaon Tsei*) — საოლქო დონის ქალაქი ძიანსუს პროვინციაში, ჩინეთი. ქალაქი წარსულში ცნობილი იყო, როგორც: იალინგი, ლალინგი და ძინლინგი. დასახლება მდებარეობს მდინარე იანძის სამხრეთ ნაპირზე. ჩანგჭოუ დასავლეთიდან ესაზღვრება პროვინციულ დედაქალაქს ნანკინს, ჩრდილო-დასავლეთიდან ჭენძიანგს, აღმოსავლეთიდან უსის, სამხრეთიდან კი ჯეძიანის პროვინციას. ჩანგჭოუ მდებარეობს მაღალგანვითარებული იანძის დელტის რეგიონს, რომელიც შანხაის ჩრდილოეთით ვრცელდება. ქალაქ ჩანგჭოუს მოსახლებამ, 2020 წლის მონაცემებით, 4 592 431 ადამიანი შეადგინა.

## განათლება
ჩანგჭოუ საგანმანათლებლო ცენტრია, სადაც არაერთი უნივერსიტეტი მდებარეობს. სასწავლო დაწესებულებებს შორისაა: ჩანგჭოუს უნივერსიტეტი, ხოხაის უნივერსიტეტი (ჩანგჭოუს კამპუსი) ძიანგსუს მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის მასწავლებელთა უნივერსიტეტი, ძიანგსუს ტექნოლოგიების ინსტიტუტი. ქალაქში ასევე მდებარეობს არაერთი ცნობილი საშუალო სკოლა. მათ შორისაა ჩანგჭოუს ძიანსუს პროვინციის უმაღლესი სკოლა.

## კლიმატი
ქალაქისათვის დამახასიათებელია ნოტიო სუბტროპიკული კლიმატი. ქალაქში, ზოგადად, ცივი ზამთარი და ცხელი და ნალექიანი ზაფხულია. წლის განმავლობაში ჩანგჭოუსათვის ხშირია ტემპერატურის მკვეთრი ცვალებადობა

## კულტურა
ჩანგჭოუს დიალექტი ჩინურის უ ენათა ოჯახს მიეკუთვნება.

ჩანგჭოუს ცნობილ ხელნაკეთ ნივთს „ჯვარედინი“ აბრეშუმის ნაქარგები და ბამბუკის ჩუქურთმები წარმოადგენს.

ცნობილ წასახელმსებლებს შორის, რომელსაც ჩანგჭოუში ამზადებენ, შედის: ბოლოკის მწნილი, სეზამის მარცველბის ტკბილეული, ტკბილი წებოვანი ბრინჯის ფქვილი ფერმენტირებული ბრინჯითა და ლაფშებით (ამ ლაბშას ხშირად დრაკონის წვერის ლაფშასაც უწოდებენ).

2004 წლიდან, ჩანგჭოუმ წარმატებულად უმასპინძლა (თანაც სამჯერ) ჩინეთის მულტფილმისა და ციფრული ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალს. 2006 წლის 12 დეკემბერს ჩანგჭოუს ეროვნული მულტფილმების ინდუსტრიული ბაზა „2006 წლის ყველაზე დიდი საინვესტიციო ღირებულების მქონე ათ საუკეთესო ბაზას“ შორის დასახელდა.

## დაძმობილებული ქალაქები
*  ტაკაცუკი, ოსაკის პრეფექტურა, იაპონია
*  ჰარსტვილი, ახალი სამხრეთი უელსი, ავსტრალია
*  ტორინგტონი, კონექტიკუტი, აშშ
*  სოლიჰალი, ინგლისი, გაერთიანებული სამეფო
*  დარ-ეს-სალამი, ტანზანია
*  პრატო, იტალია
*  ბუფალო, აშშ
*  როკფოლდი, ილინოისი, აშშ
*  არადი, რუმინეთი
*  ნეტანია, ისრაელი
*  უინდჰემი, ავსტრალია
*  კურიტიბა, ბრაზილია
*  მინდენი, გერმანია
*  ესენი, გერმანია
*  ლა-სერენა, ჩილე
*  ნიაგარა-ფოლსი, კანადა
*  იოჰორ-ბაჰრუ, მალაიზია
*  ტილბურგი, ნიდერლანდები
*  სატაკუნტა, ფინეთი
*  იელენია-გორა, პოლონეთი
*  ლომელი, ბელგია
*  რანერსი, დანია
*  ტომსკი, რუსეთი
*  სტავროპოლი, რუსეთი
*  ტოკოროზავა, იაპონია
*  ნამიანჯუ, სამხრეთი კორეა
*  ჩუნჩონი, სამხრეთი კორეა
*  ესქიშეჰირი, თურქეთი
*  ბასინ-როუზ ჰილზი, მავრიკი

## რესურსები ინტერნეტში
*ჩანგჭოუს სამთავრობო ვებ-გვერდი (ჩინურად) 
*ქალაქ ჩანგჭოუს გიდი (Jiangsu.NET)
*ქალაქ ჩანგჭოუს ისტორია და კულტურა (Mildchina.com)
*კაფე ზელანდია - პირველი ევროპული სტილის კაფე ჩანგჭოუში (ჩინურად)
*ჩანგჭოუს საერთაშორისო საუნივერსიტეტო პროგრამები 

## სქოლიო
კატეგორია:ძიანსუს ქალაქები
კატეგორია:ჩანგჭოუ
სისტანის აუზი

**სისტანის აუზი** — გაუდინარი არე, მოიცავს სამხრეთ-დასავლეთი ავღანეთის დიდ და სამხრეთ-აღმოსავლეთი ირანის მცირე ნაწილს. მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მშრალი ადგილი სადაც ხშირია გვალვები. მისი მდინარის აუზი არის მდინარეების სისტემა, რომლებიც მოედინებიან ავღანეთის მაღალი მთებიდან და ჩაედინებიან მტკნარი წყლის ტბებსა და მარშებში, ხოლო იქიდან მის საბოლოო დანიშნულების წერტილში გოძარეს მლაშე ტბაში. აუზის უდიდესი მდინარეა ჰელმანდი, რომელიც წყლის რესურსს ძირითადად ჰინდუქუშის მთების თოვლის დნობით იღებს.

ბასეინში მდებარეობს ბაზალტის მთა ხაჯე.

## ტბები 
სისტანის აუზის ყველაზე დაბალ ნაწილში რამდენიმე მცირე სიღრმის მქონე ტბაა. ეს ტბები ცნობილია როგორ ჰამუნები (ან ჰამონი) ( *hāmūn*), ირანულში ამ ტერმინით ჭაობები აღინშნება. სავარაუდოდ ადრე აქ ერთიანი დიდ ტბა ხამუნი უნდა ყოფილიყო, თუმცა ახლა იქ სამი განცალკევებული ტბაა. ეს ტბები ჩრდილოეთიდან სამხრეთით არია:

### ჰამუნ-ე-პუზაკი 
ჰამუნ-ე-პუზაკი ძირითადად ავღანეთში მდებარეობს. ის წყალს ღებულობს როგორც მდინარე ჰელმანდიდან შელა-ჩარხის არხის მეშვეობით ასევე მდინარე ხაშიდან და სხვა მცირე მდინარეებიდან.

### ჰამუნ-ე-საბარი 
ჰამუნ-ე-საბარი გაყოფილია ავღანეთსა და ირანს შორის. ის წყლის ძირითად მასას ღებულობს: ჰელმასი შენაკად პარიანიდან, მდინარე ფარაჰიდან და მდინარე ჰარუტიდან.

## იხილეთ აგრეთვე 
*არაქოზია
*ბაჰრამ III

## რესურსები ინტერნეტში 
*Dust storm over Afghanistan and Pakistan
*From Wetland to Wasteland: The Destruction of the Hamoun Oasis
*Freshwater Fishes of Iran: Introduction - Drainage Basins - Sistan

## სქოლიო 
კატეგორია:ირანის გეოგრაფია
კატეგორია:ავღანეთის გეოგრაფია
წითელი ეკლესია

**წითელი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ წითელსოფელში, სოფლიდან 2-3 კილომეტრის მოშორებით, ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართულებით ორ ხევს შუა ამოზრდილ ბორცვის თავზე. 

## აგებულობა 
ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ჩრდილოეთის მინაშენით. ტაძარი ნაგებია შერეული მასალით. აღმოსავლეთის ფასადი თლილი ქვითაა მოპირკეთებული. ასეთივე უნდა ყოფილიყო სამხრეთის ფასადიც, რომლის მხოლოდ მცირე ნაწილია შემორჩენილი. ამ ორ ფასადს აერთიანებდა ფერადოვანი ზოლები, რაც შემდეგი სახით არის მოღწეული: სულ ქვევით არის მუქი წითელი ქვებისაგან შემდგარი სარტყელი, რომელიც აღმოსავლეთი ფასადიდან სამხრეთისაზე გადმოდის. მას მოჰყვება მოვარდისფრო ზოლი, შემდეგ  ისევ მუქი წითელი. სულ ზევით ღია ვარდისფერი. დასავლეთი ფასადი სხვადასხვა ზომის, დაუმუშავებელი ქვით არის ნაგები, კირის სქელ სხნარზე. ასეთივეა ეკლესიის შიდა კედლები.

## წარწერები
პირველი წარწერა ამოკვეთილია ტაძრის ჩრდილოეთ კედელზე, კარნიზის ქვემოთ მდებარე ქვაზე. წარწერიანი ქვის ზომებია: 62,5 X 60 სმ.. წარწერა იკითხება ასე: {{ციტატა|ქ(რისტ)ე, შ(ეიწყალ)ე მ(ა)ხ(ა)რ(ე)ბ(ე)ლი ამ{ი}ს წ(მიდი)სა ეკლ(ესიი)სა მაშ{ე}ნ{ე}ბ{ე}ლი.}} წარწერა თარიღდება X-XI საუკუნეებით. 

მეორე წარწერა ამოკვეთილია ტაძრის სამხრეთი შესასვლელი კარის მარცხნივ, მიწის დონიდან 195 სმ-ის სიმაღლეზე; წარწერიანი
ქვის ზომებია: 33 X 20 სმ. წარწერა იკითხება ასე:  ეს წარწერაც თარიღდება X-XI საუკუნეებით.

## ლიტერატურა 
* გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 82-83
* ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც., ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი `გუჯარეთი, თბ., 1987
* მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა, თბ., 1957 

## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პროკოფი აბულაძე

**პროკოფი ქაიხოსროს ძე აბულაძე** (დ. 1898, ქუთაისი — გ. 22 სექტემბერი, 1931, ნიცა, საფრანგეთი) — ქართველი პოეტი და სამხედრო პირი. ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, 1918 წელს შევიდა თბილისის უნივერსიტეტში, მაგრამ (1919 წლის 14 სექტემბერს), როგორც კი გამოცხადდა პირველი ქართული სამხედრო (იუნკრების) სკოლის დაფუძნების შესახებ, უნივერსიტეტი დატოვა და ახალდაარსებულ სასწავლებელში ჩაეწერა.

1920–1921 წლებში პროკოფი აბულაძემ მონაწილეობა მიიღო რუსეთის წითელი არმიის წინააღმდეგ წარმოებულ იუნკერთა სკოლის ყველა საბრძოლო ოპერაციაში. ბოლშევიკური რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წლის გაზაფხულზე, თბილისის სამხედრო სკოლის იუნკრებმა დატოვეს სამშობლო. თავდაპირველად თურქეთში გაჩერდნენ, კერძოდ, კონსტანტინოპოლში. აქედან იუნკერთა ნაწილი, მათ შორის პროკოფი აბულაძეც, საბერძნეთის სამხედრო სასწავლებელში გაამწესეს. საბერძნეთში ყოფნის პერიოდში ქართველმა იუნკრებმა, 1922 წელს ქალაქ ათენში, გამოსცეს ჟურნალი „ატროკებული ტვინი“, ლადო მახარაძის რედაქტორობით (გამოვიდა სულ სამი ნომერი).

1923 წლის დასაწყისში მარშალმა იუზეფ პილსუდსკიმ, რომელიც იმხანად პოლონეთის ეროვნულ არმიას („არმია კრაიოვა“) ედგა სათავეში, ქართველ სამხედროებს შესთავაზა პოლონეთში დამკვიდრებულიყვნენ. ქართველი იუნკრებისთვის პოლონეთი მეორე სამშობლოდ იქცა. პროკოფი აბულაძეც მოეწყო იქაურ სამხედრო სასწავლებელში, მაგრამ 1924 წელს თავი დაანება სამხედრო სამსახურს და ვარშავის უნივერსიტეტის ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე ჩაირიცხა. 1926 წელს მისი რედაქტორობით ვარშავაში გამოიცა ჟურნალი „მთვარიდა“, რომელიც ხელით იყო ნაბეჭდი და ამიტომ სულ ერთი ცალი გამოვიდა. 1928 წელს პროკოფი აბულაძე საცხოვრებლად საფრანგეთში გადავიდა, სადაც მისი მონაწილეობით დაარსდა „ქართველ იუნკერთა კავშირი“. 1928 წლის ნოემბერში მან გამოსცა ამ კავშირის ბეჭდვითი ორგანო „მტკვარი“, მაგრამ ჟურნალმა პირველსავე ნომერზე შეწყვიტა არსებობა. 1929 წლის ივნისში „ქართველ იუნკერთა კავშირმა“ პროკოფი აბულაძის რედაქტორობით უკვე მიიღო თავისი ახალი ორგანო ჟურნალი „მხედარი“.

პროკოფი აბულაძე „მხედარის“ პირველ ათ ნომერს რედაქტორობდა. ამათგან მხოლოდ პირველ ნომერშია დაბეჭდილი მისი ორი ლექსი: „გზაზე“ და „სიმღერა“ რეო ამონის ფსევდონიმით. ამას გარდა, პარიზში გამომავალ ჟურნალ „კავკასიონის“ რამდენიმე ნომერშიც გამოქვეყნდა მისი ლექსები. 1931 წლის 22 სექტემბერს იგი მოულოდნელად გარდაიცვალა ქალაქ ნიცის საავადმყოფოში. დაკრძალულია ნისის სასაფლაოზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 1931
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:საფრანგეთში გარდაცვლილები
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი
პროკოფი
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
საადეთ III გირეი

**საადეთ III გირეი** (‎;  დ. 1645 — გ. როდოსი, ოსმალეთის იმპერია, 1695) — ყირიმის ხანი 1691 წელს, ნურედინ ყირიმ გირეის უმცროსი ვაჟი, სელამეთ I გირეის შვილიშვილი. 

## ბიოგრაფია
საადეთი აღიზარდა ყირიმში. მისი ბიძაშვილის, მურად გირეის მმართველობის დროს დანიშნული იყო ნურედინად. აქტიურად იყო ჩართული დიდ თურქულ ომში, თან ახლდა ლაშქრობებში სელიმ გირეის. სწორედ სელიმის რჩევით, ის პენსიაზე გავიდა და ოსმალებმა ყირიმის სახანო სამმართველოდ გამოცდილ საადეთს გადასცეს. მას დაევალა ავსტრიელების წინააღმდეგ არმიის გამოყვანა. 1691 წლის აგვისტოში სლანკამენის ბრძოლაში გამოცხადება დააგვიანა, ამ ბრძოლას მოჰყვა ქალაქი ბელგრადის ჰაბსბურგების ხელში გადასვლა. იმავე წლის დეკემბერში სულთნის გადაწყვეტილებით საადეთ III გირეის  ჩამოართვეს ყირიმის ხანის ტიტული და ის მის ბიძაშვილს, საფა გირეის უბოძეს. თავად საადეთი გადასახლებულ იქნა ჯერ ბულგარეთის პროვინციაში, ხოლო შემდეგ კუნძულ როდოსზე, სადაც 1695 წელს გარდაიცვალა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)
* О. Гайворонский «Созвездие Гераев»
* О. Гайворонский «Повелители двух материков» тома 1-2

კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:დაბადებული 1645
კატეგორია:გარდაცვლილი 1695
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
საფა გირეი

**საფა გირეი** (‎;  დ. 1637 — გ.  ოსმალეთის იმპერია, 1703) — ყირიმის ხანი 1691–1692 წლებში, საფა გირეის ვაჟი, სელამეთ I გირეის შვილიშვილი.

## ბიოგრაფია
საფა გირეის სახელი გარდაცვლილი მამის პატივსაცემად დაარქვეს. აღიზარდა სტამბოლში. საფა უშვილოდ დარჩენილმა ხანმა, მურად გირეიმ 1682 წელს დანიშნა კალგად. საფა გირეი უარყოფითი რეპუტაციით სარგებლობდა ყირიმელ თათრებში მისი სავაჭრო საქმიანობის გამო. დამოკიდებული იყო ალკოჰოლზე, საბრძოლო გამოცდილებაც კი არ ჰქონდა მიღებული, რაც გირეის დინასტიის წარმომადგენლებში უიშვიათეს შემთხვევას წარმოადგენდა. რეალურად ის ოსმალებმა სახანოს ტახტზე მარტივად გაკონტროლების მიზნით აიყვანეს. როცა ჰაბსბურგების წინააღმდეგ საბრძოლველად გაიწვიეს, ყირიმის არმიის ნახევარმა იუარა ომში წასვლა საფას წინამძღოლობის გამო. თათრებმა ოსმალებს ყირიმის ტახტზე სელიმ გირეის დაბრუნება მოსთხოვეს, რაც შესრულდა. 1692 წლის ოქტომბერში ოსმალებმა საფა გირეის მისი წინამორბედების მსგავსად პენსია დაუნიშნეს და გადაასახლეს როდოსზე, სადაც მშვიდად გააგრძელა ვაჭრობა. გარდაიცვალა 1703 წელს, კარნობატში, დაკრძალეს იქვე. მისი ვაჟი, ბაჰადირი მოგვიანებით კალგა გახდა, მაგრამ ხანის ტიტულის მიღება ვერ მოახერხა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
*Henry Hoyle Howorth, *History of the Mongols*, 1880, Part 2, p. 565
*Олекса Гайворонский «Созвездие Гераев». Симферополь, 2003.

კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:დაბადებული 1637
კატეგორია:გარდაცვლილი 1703
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
საკირის ეკლესია

**საკირის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ საკირის ჩრდილო-აღმოსავლეთით პატარა ბორცვზე. შემორჩენილია ნამოსტრალის სახით. მის ირგვლივ სასაფლაოა. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ ტაძრის საკურთხევლის აფსიდი კონქის ნაწილითურთ და ჩრდილოეთი კედელი. ტაძრის დანარჩენი ნაწილები თითქმის ძირამდეა დანგრეული და ჩამოცვენილი ქვებითაა დაფარული. 

საკირის სასაფლაოს ეკლესია სამეკლესიან ბაზილიკის თავისებურ, იშვიათ ვარიანტს წარმოადგენს. მის მშენებლობას, აკურატული ფორმითა და სხვა არქიტექტურული თავისებურებებით, X საუკუნის შუა ხანებით ან უშუალოდ მომდევნო ათწლეულებით ათარიღებენ. 

## ლიტერატურა
* ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ., 1985
* ხოშტარია დ., X საუკუნის სამონასტრო ეკლესიები ტაძრის – საკირის მიდამოებში, მეცნიერებათა აკადემიის მაცნე. ისტორიის..., 1986, # 3
* ხოშტარია დ., IX-X საუკუნეების ხუროთმოძღვრული ძეგლები ბორჯომის ხეობაში, საკანდიდატო დისერტაცია და ავტორეფერატი, თბ., 1987  
* გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ., 2014, გვ. 74

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
თოთხამის ციხე

**თოთხამის ციხე** — არქეოლოგიური ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სოფლების გუჯარეთისა და წითელსოფლის ჩრდილოეთით, ძამის და ტანის ხეობებში მიმავალ გზაჯვარედინზე, 2300 მეტრის სიმაღლის მთის თხემზე, მეტად მნიშვნელოვანი სტრატეგიული ადგილზე. მისი აგებით ხეობის ზემო წელის ციხისუფალი ხელში იღებდა კონტროლს ქართლის პროვინციებიდან ჯავახეთ-თრიალეთის საძოვრებისაკენ მიმავალ გზაზე. ვახუშტი ბატონიშვილი აღნიშნული ციხის შესახებ წერს  ადგილობრივი მოსახლეობა თოთხამის ციხეს „ბარძუნ ჯვარს“, ე. ი. „მაღალ-ჯვარს“ უწოდებს. 

ციხის გალავნისა და მისი ნაგებობების უმნიშვნელო ნაშთის ფონზე მაღალჯვრის მოზრდილი ეკლესიის ნანგრევი განსაკუთრებით გამოირჩევა. თოთხამის ძველ ციხეს, ჩანს, უფრო ადრე დაუკარგავს თავისი ფუნქცია, სალოცავი კი ბოლომდე შემორჩა. ამაზე მისი სახელწოდებაც „მაღალჯვარი“ მიგვითითებს. თოთხამის ციხის როლის შემცირება უნდა დაწყებულიყო XIII საუკუნეში, როდესაც თორელებმა ძამის ხეობა იგდეს ხელთ და მის ციხეს დაეპატრონნენ. თოთხამის ციხე მხოლოდ გზის ჩამკეტი სეზონური ციხე არ ყოფილა. მის საციხისთავო ერთეულში უნდა ყოფილიყო მის ახლოს მდებარე ამჟამად უსახელო ნასოფლარები, მათ შორის, სოფელი გუჯარეთი და წითელსოფელი.

## ეკლესია
მაღალჯვრის ეკლესიას, ადვილი, ფეხით სავალი გზა დასავლეთი ფერდის მხრიდან უდგება. ნაგებობა მთის კლდოვან ნაპირზეა აშენებული. მის ჩრდილოეთით ღრმა უფრსკულია. ტერიტორიის ჩრდილო-დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში მოჩანს შენობების კვალი და გალავნის კედლების ნაშთები. საკუთარი ნანგრევებითა და მიწით ამოვსებული ეკლესია იმდენად არის სახეშეცვლილი, რომ მისი ტიპის ზუსტი გარკვევა გაწმენდის გარეშე შეუძლებელია. ცენტრალური ნაწილი აღმოსავლეთით ღრმა, შვერილი აფსიდით სრულდება. გრძივ კედლებს მთელ სიგრძეზე სათავსოები ახლდა. ეკლესიის სამხრეთის კედლები მცირე სიმაღლით არის შემორჩენილი. ეკლესიის ცენტრალური ნაწილი გვერდით სათავსოებს შესასვლელებით უკავშირდება. ეკლესია ნაგებია კლდის რუხი ფერის ქვით. საკურთხეველში შემორჩენილია შელესილობის კვალი, რაც იმის მანიშნებელი უნდა იყოს, რომ ტაძარი თავის დროზე მოხატული იყო. ბათქაშის კვალი შემორჩენია ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადს. აღნიშნულ ფასადზე ამოკვეთილია დაქარაგმებით სამი გრაფემა „დლმ“. პალეოგრაფიული ნიშნებისა და ასომთავრულთან ერთად ნუსხური „ლ“-ს შერევის საფუძველზე, აღნიშნული წარწერის ქრონოლოგიას IX-X საუკუნეებით განსაზღვრავენ.

## ლიტერატურა
* *გოგოლაძე თ.,* ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ., 2014, გვ. 84-85
* *ბერძენიშვილი დ.,* „ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი“, თბ., 1985 
* *ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც., ჭანიშვილი გ.* არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი „გუჯარეთი“, თბ., 1987 
* *მაკალათია ს.,* ბორჯომის ხეობა, თბ., 1957 
* გ*ელაშვილი ბ.,* ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ., 2013

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ტაძრისის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ტაძრისის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტაძრისის განაპირას. დღესდღეობით სამონასტრო ნაგებობათაგან მთავარი ეკლესიის გარდა შემორჩენილია დანგრეული მცირე სამლოცველო მის გვერდით.

ეკლესია ნაგებია გარედან და შიგნიდან ღია ფერის საშუალო ზომის ქვიშაქვით. საშენი მასალის დამუშავების ხასიათით ტაძრისის ეკლესია ძლიერ წააგავს საკირეს სასაფლაოს ეკლესიას. შუა ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. თითო შედარებით მომცრო არია გაჭრილი ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედლებში. შუა ეკლესიას აქვს ორი სარკმელი, ერთი აქვს აფსიდში, ხოლო მეორე კი დასავლეთ კედელში. აფსიდის ცენტრში სადა ტრაპეზიის ქვაა, რომელიც კედელზეა მიდგმული. ტაძარს ხელოვნებათმცოდნეობითი ანალიზის საფუძველზე X საუკუნის II ნახევრით ათარიღებენ. გიორგი მთაწმინდელის ცხოვრებაში ვკითხულობთ:  ამის შემდეგ დიდი ქართველი მწიგნობარი გიორგი მთაწმინდელი აღნიშნულ მონასტერში 3 წლის განმავლობაში (1016-1019 წწ.) იზრდებოდა. 

2005 წელს ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის მილსადენის კომპანიის ფინანსური მხარდაჭერით ტაძრისის წმიდა გიორგისა და ღმრთისმშობლის სახელობის ეკლესიებს აღდგენითი და საკონსერვაციო სამუშაოები ჩაუტარდა. 2009 წლის 10 ივლისს ღირსი გიორგი მთაწმინდელის ხსენების დღეს აღნიშნულ მონასტერში საზეიმო წირვა საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ აღავლინა. 

## ლიტერატურა
* ბალახაშვილი ვ., ტაძრისის მონასტერი, წიგნში: ღირსი გიორგი მთაწმინდელი (ათონელი) 1000, თბილისი-ბორჯომი, 2009 
* ბერძენიშვილი ნ., საქართველოს ისტორიის საკითხები, ტ. 1, თბ., 1964 
* ბერძენიშვილი დ., "ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი", თბ., 1985 
* გელაშვილი ბ., ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ., 2013 
* ელიზბარაშვილი ირ., ახალაია ლ., ბოჭოიძე მ., ტაძრისის მონასტრის წმ. გიორგის ეკლესიაზე ჩატარებული გაწმენდით-სარესტავრაციო სამუშაოების შედეგები, საქართველოს სიძველენი, თბ., 2005, #7-8. 
* მაკალათია  ს., ბორჯომის ხეობა, თბ., 1957 
* ტაძრისის მონასტრის წმ. გიორგის სახელობის ეკლესია წიგნში: არქიტექტურის რეტავრაცია საქართველოში. ისტორიოგრაფია, ტრადიცია, გამოცდილების ანალიზი, თბ., 2012  
* ხოშტარია დ., ჯავახეთის საეკლესიო ხუროთმოძღვრების ზოგიერთი თავისებურება ლიტერატურა და ხელოვნება 1997, # 1-2

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კინცუგი

thumb|კინცუგით გამთელებული ჯამი

კინცუგი (金継ぎ, „ოქროს სადურგლო“), ასევე ცნობილი, როგორც კინცუკუროი (金繕い, "ოქროს შეკეთება") - დამსხვრეული ჭურჭლის შეკეთების იაპონური ხელოვნება, რომელშიც ნატეხების გამთელება ხდება ოქრო, ვერცხლი ან პლატინაშერეული ლაქით. ეს მეთოდი მსგავსია მაკი-ე ტექნიკის. 
### ისტორია 
მინი|205x205პქ|აშიკაგა იოშიმასა
კინცუგის ისტორია XV საუკუნიდან, მურომაჩის პერიოდიდან იწყება. ერთ-ერთი ვერსიით ის ჩამოყალიბდა მაშინ, როდესაც იაპონელ სიოგუნის/სამხედრო ლიდერს, აშიკაგა იოშიმასას საყვარელი ჩაის ჯამი გაუტყდა და ის შესაკეთებლად იაპონიიდან ჩინეთში გაგზავნა. მაშინ შეკეთების ტექნიკა ჯერ კიდევ დასახვეწი იყო და იაპონელ სამხედროს ჯამი უხეში მეტალით გაუმთელეს. როგორც აღმოჩნდა, ჭურჭლის გამთელება შეუძლებელი იყო, მაგრამ აშიკაგამ იმედი არ დაკარგა და ჯამი შესაკეთებლად იაპონელ ხელოსნებსაც მიაბარა. ხელოსნები გაოცდნენ როცა აშიკაგას სიმტკიცე დაინახეს და გადაწყვიტეს ჭურჭელი სამკაულად ექციათ - ნაპრალები ლაქით და დაფხვნილი ოქროთი ამოევსოთ. სწორედ ასე შეიქმნა კინცუგი, ამ ლეგენდის თანახმად. ისტორია დამაჯერებლად ჟღერს, რადგან ეს პერიოდი იაპონიის ისტორიაში ხელოვნებისთვის ძალიან ნაყოფიერი იყო. იოშიმასას მმართველობის დროს განვითარდა კულტურული მიმდინარეობა ჰიგაშიამა ბუნკა, ასევე ამ დროს დაიწყო ჩაის ცერემონიების ჩატარება, იკებანას, ანუ ყვავილების მოწყობის ტრადიციების აღსრულება და სხვა.

მე-17 საუკუნეში კინცუგი იაპონიაში უკვე გავრცელებული პრაქტიკა იყო, მას საყოველთაოდ იყენებდნენ კერამიკის შესაკეთებლად და დეკორაციების შესაქმნელად. 

მინი

### კინცუგის ფილოსოფიური საფუძვლები 
აღსანიშნავია ის, რომ კინცუგი არა უბრალოდ ხელოვნება, არამედ ფილოსოფიური საფუძვლების მქონე ტექნიკაა. ის გახლავთ ძენ ბუდიზმის და ვაბი-საბის ფილოსოფიების ერთგვარი გამოვლინება. ეს ფილოსოფიები გულისხმობენ სილამაზის პოვნას არასრულყოფილებაში, სიმარტივეში და სიძველეში, ისინი პატივს სცემენ იარებს, ნაკლოვანებებს და მათ სილამაზის ნაწილად აქცევენ. ეს ხდება კინცუგის შემთხვევაშიც, ის გახლავთ მეტაფორა იმისა, რომ ცხოვრებაში ყოველი დაცემის შემდეგ, შეგვიძლია ფეხზე წამოვდგეთ და გავხდეთ უფრო ახლებურები და უკეთესები ვიდრე მანამდე ვიყავით. მას შეუძლია გვასწავლოს ცხოვრების არასრულყოფილებების მიმღებლობა და მათი ჩვენს სასიკეთოდ გამოყენება., ელისა შიჰანმა ამ ხელოვნების სახით კვერცხის ნაჭუჭები წარმოგვიდგინა, რომელიც ოქროს ფოთლის ეფექტებითაც არის დაფარული, ბრუკრინელმა მხატვარმა რეიჩელ სუსმანმა კინცუგი ქუჩაში გადმოიტანა, ის ამ ტექნიკას იმ ბზარების ამოსავსებად იყენებს, რომელიც ურბანულ გარემოში ჩნდება, ბრაზილიელმა მხატვარმა ტატიანე ფრეიტასმა კი ძველი და ახალი სტილის სკამები კინცუგის ეფექტით შეაერთა. 

#### კინცუგის დაკავშირება ქართულ კულტურასთან 
2019 წელს იაპონიაში ქართული ღვინის კულტურის გამოფენის ფარგლებში, ქართული და იაპონური კულტურები, ანა მიხაილოვა კეზელის ინიციატივით, საინტერესოდ დაკავშირდა. იაპონელ კერამიკოსებთან თანამშრომლობით, შედგა ქართული ქვევრის კინცუგის ტექნოლოგიით შეკეთება. დამუშავდა 300 წლის ქართული ქვევრი. მორიამა სენსეიმ კი ამ ორი კულტურის პოეტური დაკავშირება შექმნა: „საქართველო - ქვეყანა, რომელიც მიუხედავად მრავალი განსაცდელისა, ყოველთვის აღდგება, როგორც კინცუგით გამთელებული ძვირფასი ნივთი“. 

### სქოლიო 
კატეგორია:აზიური ხელოვნება
კატეგორია:იაპონური ხელოვნება
კატეგორია:იაპონელების ნამუშევრები
მანორ სოლომონი

**მანორ სოლომონი** (დ. 24 ივლისი, 1999) — ებრაელი ფეხბურთელი. საფეხბურთო კლუბ „ვილიარეალისა“ და ისრაელის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. შეუძლია ითამაშოს როგორც გარემარბის, აგრეთვე შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე. იყო ისრაელის 16, 17, 18, 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებების წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:დონეცკის შახტარის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი  — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი.
*ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი — ქართველი არქიტექტორი
*ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი  —  ქართველი ექიმი
თაიჭოუ (ჯეძიანი)

**თაიჭოუ** (, [tʰái.ʈʂóu], თაიჭოუს დიალექტი: Thecieu) — საოლქო დონის ქალაქი აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვის ცენტრალური ნაწილის სანაპიროზე, ჯეძიანის პროვინციაში, ჩინეთი. ის შანხაიდან 300 კილომეტრით სამხრეთით და ხანგჭოუდან 230 კილომეტრით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. თაიჭოუ დამატებით არის მუნიციპალიტეტი, რომელიც მოიცავს 3 რაიონს, 2 საოლქო დონის ქალაქსა და 3 მცირე ზომის ადმინისტრაციულ ერთეულს. 2020 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობამ 6 662 888 ადამიანი შეადგინა, რომელთაგან 3 578 660 ქალაქის ურბანულ ნაწილში (მეტრო არეალი) ცხოვრობს.

## ეტიმოლოგია
ლეგენდის თანახმად ტერმინი „თაიჭოუ“ მომდინარეობს მთა თიენთაის სახელწოდებიდან.

## ისტორია
ხუთი ათასი წლის წინ, თაიჭოუს ტერიტორიაზე თანამედროვე მაცხოვრებლების წინაპრებმა დაიწყეს დასახლება. სიას, შანისა და ჯოუს დინასტიების პერიოდში, მაშინ როდესაც მთელი ჩინეთი მხოლოდ ყვითელი მდინარის აუზით შემოიფარგლებოდა, თანამედროვე თაიჭოუს ტერიტორია ტუნგოუს ნაწილს წარმოადგენდა. ძველი წელთაღრიცხვით III საუკუნეში, ცინის იმპერიის მიერ მიმდებარე ტერიტორიის დაპყრობის შემდეგ, თანამედროვე თაიჭოუს ტერიტორიაზე არსებული დასახლება ცნობილი იყო, როგორც ხუეიფუ. ეს დასახლება გაერთიანებული იყო მინჭონგის პრეფექტურაში, ხანის დინასტიის მმართველობის პერიოდში კი ქუაიძის შემადგენლობაში შედიოდა.

1994 წლის 22 აგვისტოს, თაიჭოუს მუნიციპალიტეტი შეიქმნა თაიჭოუს პრეფექტურის ადგილას, რაც სახელმწიფო საბჭოს დადგენილების საფუძველზე გადაწყდა. 199 წელს თაიჭოუ სახელმწიფო საბჭომ ჯეძიანისწრბანიზაციის სტრუქტურის წამყვან ქალაქად დაამტკიცა, ასევე პირველი დონის ეკონომიკის სუბ-ზონად. ეროვნული განვითარებისა და რეფორმის კომისიის გადაწყვეტილებით, თაიჭოუ ფორმალურად გახდა მდინარე იანძის დელტის 16 ქალაქის შემადგენელი ნაწილი (2003 წლის 15 აგვისტოს დადგენილება).

## გეოგრაფია
თაიჭოუს დაქვემდებარებაშია გძელი სანაპირო ზოლი, რომელიც ასევე მოიცავს კუნძულებს. უდიდესი კუნძული არის იუხუანის კუნძული, რომელიც სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს. აღმოსავლეთით სანაპირო ზონები ძირითადად დაბლობია, ხშირია ბორცვებიც. თაიჭოუს აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი ნაწილები მთიანია, იანდაგის მთიანეთი სამხრეთ-დასავლეთით, ქუოცანგის მთები (, ფინინი: Kuòcāng Shān) დასავლეთით და თიენთაის მთა ჩრდილო-დასავლეთით. თაიჭოუს უმაღლსეი წერტილია მიშალანგი (, ფინინი: Mǐshāilàng), 1382.4 მეტრის სიმაღლისაა, რომელიც ქუოცანგის ქედზე მდებარეობს. ეს მთა ასევე არის აღმოსავლეთ ჯეძიანის პროვინციის უმაღლესი წერტილი.

ჩინური საავტომობილო მწარმოებელი კომპანია Geely დაარსდა თაიჭოუში. ეს არის ჩინეთის ათ ავტომობილების მწარმოებელ კომპანიას შორის ერთ-ერთი.

ჩინური ავტო ნაწილების მწარმოებელი Yuanhuan ერთ-ერთი მთავარი ავტონაწილების მწარმოებელი კომპანიაა, რომელიც მანქანებისათვის ყველა ტიპის ნაწილებს აწარმოებს..

თაიჭოუ ასევე არის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მანდარინის მწარმოებელი რეგიონი. აქ ასევე მოჰყავთ: იაპონური ზღმარტლი, უენდანი (თურინჯის სახეობა), მირიკა რუბრა. სხვა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებს შორისაა: ბრინჯი, კანოლა, ზიზანია (გარეული ბრინჯი), ედო, ჩინეთის წყლის წაბლი, ბამბუკი.

## დაძმობილებული ქალაქები
* ფორტ უეინი, აშშ (2012)
* ჰანაუ, გერმანია

## რესურსები ინტერნეტში
*თაიჭოუს სამთავრობო ვებ-გვერდი 
*Geely Group

## სქოლიო
კატეგორია:ჯეძიანის ქალაქები
ჟუნიორ მორაესი

**ალუიზიო შავეს რიბეირო მორაეს ჟუნიორ ნასიმენტუ** (; დ. 4 აპრილი, 1987) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. საფეხბურთო კლუბ „კორინთიანსის“ თავდამსხმელი. თავდაპირველად იყო ბრაზილიის მოქალაქე. 2019 წლის მარტში მიიღო უკრაინის მოქალაქეობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:სანტოსის ფეხბურთელები
კატეგორია:კორინთიანსის ფეხბურთელები
კატეგორია:უკრაინელი ფეხბურთელები
კატეგორია:რუმინეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბულგარეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:სოფიის ცსკა-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:დონეცკის მეტალურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:დონეცკის შახტარის ფეხბურთელები
კატეგორია:კიევის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩინეთის სუპერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საკირის ეკლესია (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი **საკირის ეკლესია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* საკირის ეკლესია — ეკლესია ბორჯომის მუნიციპალიტეტში;
* საკირის ეკლესია — ეკლესია ისტორიულ არტაანში.
არმორიკის მასივი

**არმორიკის მასივი** () — მობრტყელებული ეროზიული მაღლობი ან პენეპლენი საფრანგეთში. მდებარეობს ბრეტანისა და კოტანტენის ნახევარკუნძულებზე, საფრანგეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი დაახლოებით 65 ათ. კმ². აღმოსავლეთით ესაზღვრება პარიზის აუზი, სამხრეთით აკვიტანიის აუზი, დასავლეთით ბისკაიის ყურე, ხოლო ჩრდილოეთით ლა-მანშის სრუტე. სიმაღლე იშვიათად აჭარბებს 400 მ-ს. მაქსიმალური სიმაღლე 416 მ (მთა ავალუარი). წარსულში მასივის უმაღლეს წერტილად მიიჩნეოდა მთა დ’ეკუვი (417 მ), თუმცა ახალი კვლევებით, მისი სიმაღლე 413 მ-ით განისაზღვრება. არმორიკის მასივსა და პარიზის აუზს ჰყოფს ბუნებრივი რეგიონი პერშე.

არმორიკის მასივის ოროგრაფიული ერთეულებია: მონ-დ’არე (385 მ), დიუ-მენე (339 მ), მონტან-ნუარი (318 მ), ლანდ-დე-ლანვო (175 მ), სილონ-დე-ბრეტანი (91 მ), კოევრონი (357 მ), მანსელის ალპები (216 მ), სინიალ-დ’ეკუვი (413 მ), მონ-პინსონი (365 მ). მასივის ერთ-ერთი ყველაზე თვალწარმტაცი ადგილია კლდოვანი მთა როშ-დ’ოეტრი (118 მ).

არმორიკის მასივი სუსტად ამობურცული ვაკეა; გაბატონებულია ცალკეული ინტენსიურად დანაწევრებული გრანიტული და ქვიშაქვური ჭიუხები. მდინარეები უხვწყლიანია, წარმოდგენილია ფართო და ვიწრო ხეობების მონაცვლეობით. ზედაპირი ღრმადაა დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით. მის ფარგლებშია სადავო წარმოშობისა და ასაკის ექვსი იარუსიანი მოსწორების ზედაპირი, რომლებიც პედიმენტსა და პედიპლენს წარმოადგენენ. 

არმორიკის მასივი აგებულია კამბრიუმამდელი კრისტალური ფიქლებითა და გნაისებით. გეოლოგიურად მასივი ჰერცინული კრისტალური ფუნდამენტის 
ვეებერთელა გაშიშვლებაა. ცენტრალურ მასივთან შედარებით ნაკლებადაა აზევებული; მთები ჩამოყალიბდა კარბონულ სისტემაში, კერძოდ, ჰერცინულ ოროგენში და დიდწილად ეროზიით იყო დამუშავებული. ჩრდილოეთით ეროზიით მკაფიოდ არის ამოჭრილი რიები და ხეობები, ხოლო სანაპირო ხაზი ღრმად არის დაკბილული. სეისმურად ზომიერად აქტიურია. არმორიკის მაღლობისთვის ნიშანდობლივია ლანდშაფტის ტიპი — ბოკაჟი.  

ტერიტორიის დიდი ნაწილი გაუტყეურებულია. სოფლის მეურნეობაში ჭარბობს მეცხოველეობა, რეგიონს წამყვანი ადგილი უკავია რძის, ყველის, საქონლისა და ღორის ხორცის წარმოებაში. მზარდია საქონლის საკვების კულტივაცია. მოსახლეობა კონცენტრირებულია სანაპიროს გასწვრივ, რომელიც იზრდება განაპირა რაიონების ხარჯზე. 

არმორიკის მასივის აღმოსავლეთი ნაწილი ცნობილია ნორმანდიის მასივის სახელწოდებით, რომელიც გრანიტებით, ფიქლებითა და ქვიშაქვებითაა აგებული. გვხვდება ვერანი, ტორფნარი და მდელო. არმორიკის მასივის სახელწოდება დაკავშირებულია გალების ისტორიულ რეგიონთან — არმორიკასთან.

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის მაღლობები
აშიკაგა იოშიმიცუ

აშიკაგა იოშიმიცუ (足利 義満, გ. 25 სექტემბერი, 1358 – 31 მაისი, 1408) - ასიკაგას დინასტიის მესამე სიოგუნი, რომლის მმართველობა გრძელდებოდა 1368 წლიდან 1394 წლამდე, მურომაჩის პერიოდში. ის იყო აშიკაგა იოშიაკირას მესამე ვაჟი, მისი ბავშვობის სახელი იყო ჰარუო (春王). 

### კარიერა 
იოშიმიცუ დაინიშნა სიოგუნად, 1368 წელს, ათი წლის ასაკში. ოცი წლის ასაკში ის მიიღეს იმპერიულ სასამართლოში, როგორც დიდი მრჩევლის მოვალეობის შემსრულებელი.

1379 წელს მან რეორგანიზაცია მოახდინა დაწესებულების Gozan Zen 五山禅 ინსტიტუციური ჩარჩოების. ორი წლის შემდეგ კი გახდა მეომრების (სამურაების) კლასის პირველი პირი და მასპინძლობდა იმპერატორს თავის კერძო რეზიდენციაში. 1394 წელს იოშიმიცუ გახდა სახელმწიფოს დიდი კანცლერი, იმპერიული სასამართლოს უმაღლესი რანგის წევრი.

1395 წელს ყველა საჯარო ოფისიდან გადადგა და გადავიდა კიტაიამა-დონოში (北山殿), თავის საპენსიო ვილაში, ის ამაყობდა პავილიონით, რომლის ორი მესამედი დაფარული იყო ოქროს ფოთლებით. მან იქ ექვსჯერ მაინც მიიღო ელჩები მანგისა და ჯოსონის სასამართლოებიდან და გააყალბა ჩინეთ-იაპონური სავაჭრო შეთანხმების პირობები, რომელიც საუკუნეზე მეტხანს გაგრძელდა. მისი დიპლომატიური ძალისხმევის ნიშნად, ჩინეთის სუვერენმა იოშიმიცუ „იაპონიის მეფედ“ გამოაცხადა. 

1407 წელს მან განიზრახა მიეღო ტიტული: "Dajō tenno" (太上天皇), რომელიც ძირითადად გადამდგარ იმპერატორებს ენიჭებოდათ. მომდევნო წელს ის მოულოდნელად გარდაიცვალა, ეს გეგმა კი განუხორციელებელი დარჩა. მაგრამ მისგან ეს ნაბიჯი ძალიან გაბედული იყო, რადგან ის არასდროს მჯდარა იაპონიის იმპერატორის ტახტზე. სიკვდილის შემდეგ მისი სახელი იყო როკუონინი (鹿苑院).

იოშიმიცუმ მოაგვარა განხეთქილება ჩრდილოეთ და სამხრეთ სასამართლოებს შორის 1392 წელს, როდესაც მან დაარწმუნა სამხრეთის კარის იმპერატორი გო-კამეიამა გადაეცა საიმპერატორო რეგალია ჩრდილოეთის იმპერატორ გო-კომაცუსთვის. იოშიმიცუს ყველაზე დიდი პოლიტიკური მიღწევა იყო ის, რომ მან შეძლო ნანბუკო-ჩოს ბრძოლის დასრულება. ამ მოვლენამ მისი ავტორიტეტის გამყარება განაპირობა. 

1394 წელს მისი ვაჟი აშიკაგა იოშიმოჩი დაამტკიცეს მეოთხე სიოგუნად. იოშიმიცუმ კი სიკვდილამდე გააგრძელა სიოგუნის ავტორიტეტის შენარჩუნება. 

### მურომაჩი 
მან ააშენა თავისი საცხოვრებელი შტაბი მურომაჩის გზის გასწვრივ, კიოტოს ჩრდილოეთ ნაწილში, 1378 წელს. შესაბამისად, იაპონურად, აშიკაგა იოშიმიცუს მოიხსენიებენ, როგორც მურომაჩის სიოგუნას, ხოლო იმ პერიოდს, როგორც მურომაჩის პერიოდს. 

### ოქროს პავილიონის ტაძარი 
იოშიმიცუ მოულოდნელად გარდაიცვალა 1408 წელს, 49 წლის ასაკში. გარდაცვალების შემდეგ, მისი საპენსიო ვილა (კიოტოს მახლობლად) გახდა როკუინ-ჯი, რომელიც 

დღეს თავისი სამსართულიანი, ოქროს ფოთლებით დაფარული რელიქვიით არის ცნობილი, რასაც  „კინკაკუ“ ეწოდება. ტაძარი იდენტიფიცირებულია, როგორც კინკაკუ-ძი, ანუ ოქროს პავილიონის ტაძარი. იქ იოშიმიცუს ქანდაკებაც არის ნაპოვნი. 
მინი|კინკაკუ

### სქოლიო 
კატეგორია:სიოგუნები
კატეგორია:იაპონელი მმართველები
ავთანდილ ჭიჭინაძე

**ავთანდილ ჭიჭინაძე** (დ. 16 სექტემბერი, 1921, ჭოლევი ― გ. უცნობია) — ქართველი მეცნიერი მანქანათმცოდნეობის დარგში და სპორტსმენი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1972), რსფსრ-ის მეცნიერების და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1982). იყო სსრკ-ის სპორტის ოსტატი აკადემიურ ნიჩბოსნობაში, სსრკ-ის ჩემპიონი 1951-1953 წლებში.

## ბიოგრაფია
1944 წელს დაამთავრა მოსკოვის ტრანსპორტის ინჟინერთა ელექტრომექანიკური ინსტიტუტის ელექტრული ტრანსპორტის ფაკულტეტი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა ამავე ინსტიტუტში, აგრეგატულ საავიაციო ქარხანაში. 1956 წლიდან მუშაობდა ა. ბლაგონრავოვის სახელობის მანქანათმცოდნეობის ინსტიტუტში, 1965 წლიდან იყო ამავე ინსტიტუტის მასალათა ფრიქციული კვლევის ლაბორატორიის გამგეა. მუშაობდა ხახუნის, ცვეთისა და შეზეთვის პრობლემებზე. მან ჩამოაყალიბა და დასაბამი მისცა ახალ სამეცნიერო მიმართულებას - „თბური დინამიკა და ფრიქციული წყვილების ხახუნისა და ცვეთის მოდელირება“, მისი რედაქციით გამოვიდა ცნობარი „პოლიმერები მანქანებისა და ხელსაწყოების ხახუნის კვანძებში“. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ა
ალექსი ჭიჭინაძე

საკუთარი სახელი **ალექსი ჭიჭინაძე** შესაძლოა აღნიშნავდეს:

*ალექსი ჭიჭინაძე (პედაგოგი)
*ალექსი ჭიჭინაძე (ბალეტმაისტერი) 

## იხილეთ აგრეთვე
*ჭიჭინაძე

კატეგორია:ჭიჭინაძეები
ალექსი ჭიჭინაძე (პედაგოგი)

**ალექსი ჭიჭინაძე** (დ. 17 მარტი, 1851, ჭოლევი ― გ. 28 იანვარი, 1917, ტფილისი) — ქართველი პედაგოგი, მთარგმნელი

## ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1875 წელს მისი ხელმძღვანელობით გაიხსნა პირველი ქართული სკოლა ქუთაისში, რომელმაც უმოკლეს დროში დიდი ავტორიტეტი მოიპოვა საზოგადოებაში. 1880 წელს ქუთაისში დაარსდა სათავადაზნაურო სასწავლებელი, იგი ამ სასწავლებლის ინსპექტორად მიიწვიეს, მან თავისი კერძო სასწავლებელი დახურა და მოსწავლეებიანად ახალ სასწავლებელში გადავიდა. 1886 წელს გადაყვანილ იქნა თბილისის სათავადაზნაურო სასწავლებლის ინსპექტორად, სადაც 1894 წლამდე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1894–1900 წლებში მუშაობდა თერგის ოლქის სახალხო სკოლების ინსპექტორად. 1900 წელს ერევნის გუბერნიის სახალხო სკოლათა დირექტორად დაინიშნა, ამ თანამდებობაზე მან 1905 წლამდე იმუშავა. 1905–1914 წლებში იგი ხონის საოსტატო სემინარიის დირექტორად მუშაობდა. მისი ხელმძღვანელობით სემინარია საუკეთესო პედაგოგიურ სასწავლებლად გადაიქცა. 1900-იან წლებში მისი უშუალო მონაწილეობით ჩამოყალიბდა ქუთაისის ქართული სცენა, რისთვისაც ი. მიქელაძესთან ერთად თარგმნა ნ. გოგოლის „რევიზორი“, ა. ოსტროვსკის „შემოსავლიანი ადგილი“ და სხვა. 1914 წელს იგი გადაყვანილ იქნა თბილისში და დაინიშნა ქართული გიმნაზიის დირექტორად. იგი ენერგიულად იბრძოდა სწავლა-აღზრდის სისტემის საფუძვლიანი გაუმჯობესებისათვის.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1851
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1917
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ა
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ალექსი ჭიჭინაძე (ბალეტმაისტერი)

**ალექსი ჭიჭინაძე** (დ. 26 დეკემბერი, 1917, ტფილისი ― გ. 3 ოქტომბერი, 1994) — ქართველი ბალეტის მოცეკვავე და რეჟისორი, საქართველოს სსრ–ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966), რსფსრ–ის სახალხო არტისტი (1972).

## ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა მოსკოვის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი. 1941–1944 წლებში იყო მოსკოვის დიდი თეატრის სოლისტი. 1944–1966 წლებში იყო მოსკოვის სტანისლავსკისა და ნემიროვიჩ–დანჩენკოს სახელობის მუსიკალური თეატრის წამყვანი სოლისტი. 1953 წელს დაამთავრა მოსკოვის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტი. 1955 წლიდან და 1966–1971 წლებში იყო ამავე თეატრის ბალეტმაისტერი, 1971–1984 წლებში მთავარი ბალეტმაისტერი; 1967–1970 წლებში ვარშავის "Театр Виельски"–ის მთავარი ბალეტმაისტერი; 1983 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო ქუთაისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის ბალეტმაისტერი და საბალეტო დასის სამხატვრო ხელმძღვანელი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ბალეტმაისტერები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
ა
ბესარიონ ჭიჭინაძე

**ბესარიონ ალექსის ძე ჭიჭინაძე** (დ. 27 აპრილი, 1887, ტფილისი ― გ. 5 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი ინჟინერ-ჰიდრომშენებელი, პროფესორი (1928).

## ბიოგრაფია
1913 წელს დაამთავრა პეტერბურგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი. 1913-1916 წლებში მუშაობდა ბუხარის, 1916-1917 წლებში ტრაპიზონის რკინიგზების მშენებლობაზე. 1919-1921 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის გზათა დეპარტამენტის დირექტორი. 1922-1927 წლებში იყო ზაჰესის მშენებლობის უფროსი, 1927-1930 წელებში რიონჰესის მშენებლობის უფროსი, 1930-1934 წლებში კი ამიერკავკასიის ენერგეტიკის სამმართველოს უფროსი. 1934-1937 წლებში მოსკოვში საკავშირო ტრესტ „ჰიდროენერგოპროექტის“ მმართველი და 1934-1937 წლებში მოსკოვის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტის პროფესორი. 1931 წლიდან იყო სკკპ (ბ) წევრი. 

1937 წლის მაისში დააპატიმრეს მოსკოვში, როგორც საქართველოში მოქმედი „ანტისაბჭოთა დივერსიულ-ტერორისტული ჯაშუშური მეამბოხე ორგანიზაციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი“ და უცხო სახელმწიფოების აგენტი. გადაიყვანეს თბილისში. 4 ოქტომბერს სსრკ სამხედრო სასამართლოს უმაღლესმა კომისიამ მიუსაჯა სიკვდილით დასჯა. მომდევნო დღეს ჭიჭინაძე დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1955 წელს.

## ლიტერატურა 
*საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. - თბ., 2017.-გვ.703

## რესურსები ინტერნეტში
*სტალინური სიები საქართველოდან

კატეგორია:დაბადებული 27 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
ბ
გუჯრის ციხე

**გუჯრის ციხე**, *საკირის ციხე* — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ საკირეში. ციხე სოფლიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1,5-2 კილომეტრზე მდებარეობს. ციხის კედლებმა ჩვენამდე ფრაგმენტების სახით მოაღწია. სამშენებლო მასალად ნამსხვრევი ქვაა გამოყენებული.  ციხეს მისი არქიტექტურული მონაცემების საფუძველზე  VIII-XIII საუკუნეებით ათარიღებენ. 

საკირის ციხის მნიშვნელობა იმაში მდგომარეობდა, რომ ის მდეობარეობდა ისტორიული თორისა და ციხისჯვრიდან სამცხე-საათაბაგოს გზაზე. აქედან გამომდინარე, მისი მთავარი ფუნქცია აღნიშნული გზის შეკვრა და გაკონტროლება იყო. საკირის ციხეს თავისი ეკლესიაც ჰქონია, რომელსაც ადრეული ხანისად მიიჩნევენ. 1745 წელს ახალციხის ასაღებად წასულმა ქართლის ჯარმა საკირის ციხე დაიკავა. თუმცა 1747 წელს ციხე ლეკებმა ათასი კაცით აღნიშნული ციხე აიღეს:  1770 წელს ასპინძის ბრძოლის წინ ერეკლე II და ტოტლებენი სადგერის ციხეში მისულან. ტოტლებენს აქ დაუტოვებია 400 კაცი თავისი ბარგით და 6 ზარბაზანი, თავად კი თორის გავლით საკირის ციხესთან შეხვედრია ერეკლე მეფეს. 

## ლიტერატურა 
* ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ., 1985
* ბერძენიშვილი დ., სამცხის ისტორიული გეოგრაფიიდან (ლომსიანთა), მესხეთი, ისტორია და თანამედროვეობა, ახალციხე 2000
* გელაშვილი ბ., თორის ხეობის თავდაცვითი ნაგებობები ისტორიისათვის, ახალაციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი, გულანი, # 10, ახალციხე 2011 
* გელაშვილი ბ., ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ., 2013  გიულდენშტედტის მოგზაურობა საქართველოში, გერმანული ტექსტი ქართული თარგმანითურთ გამოსცა და გამოკვლევა დაურთო  გელაშვილმა გ., ტ. I, თბ., 1962
* მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1957 
* მელითაური კ., შოშიაშვილი ნ., ხანთაძე შ., და ჯამბურია გ., ვარძია. გზამკვლევი, თბ., 1955
* ორბელიანი პაპუნა, ამბავნი ქართლისანი, ტექსტი დაადგინა, შესავალი, ლექსიკონი და საძიებლები დაურთო ელენე ცაგარეიშვილმა, თბ., 1981 
* Цагарели А. А. Грамоты и другие исторические документы, т. II , вып. I, Спб
* გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 79-80

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კონსტანტინე ჭიჭინაძე (გეოლოგი)

**კონსტანტინე ჭიჭინაძე** (დ. 18 მაისი, 1913, ყიზლარი, დაღესტანი  — გ. 1941, თბილისი) — ქართველი გეოლოგ-მინერალოგი, გეოლოგ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1940).

## ბიოგრაფია
1937 წელს დაამთავრა ს. კიროვის სახელობის საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1940 წლიდან მუშაობდა ამიერკავკასიის ფერადი ლითონების საძიებო ტრესტში, აგრეთვე საქართველოს ინდუსტრიულ ინსტიტუტში. არის საქართველოს ტერიტორიის მეტალოგენიური კვლევის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. იკვლევდა რაჭისა და სვანეთის სასარგებლო წიაღისეულის საბადოებს. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
კ
კონსტანტინე ჭიჭინაძე

საკუთარი სახელი **კონსტანტინე ჭიჭინაძე** შესაძლოა აღნიშნავდეს:

*კონსტანტინე ჭიჭინაძე (პოეტი)
*კონსტანტინე ჭიჭინაძე (გეოლოგი) 

## იხილეთ აგრეთვე
*ჭიჭინაძე

კ
ჭიჭლა

**ჭიჭლა** ― ღვინის საწყაო ძველად საქართველოში. ჭიჭლა სულხან-საბა ორბელიანის ცნობით იყო კეცის (თიხის) მცირე საღვინე. თეიმურაზ ბატონიშვილის ცნობით ჭიჭლა იყო მეოთხედი „ნახევარი ფარჩი-ჩარექისა“. ანუ უდრიდა დაახლოებით 0,1 ლიტრს. ქიზიყის ეთნოგრაფიულ ყოფაში ჭიჭლა არის ჭურჭელი, რომელშიც ერთი ჭიქა ღვინო ეტევა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მოცულობის საზომი ერთეულები
დეიმონ გალგუტი

**დეიმონ გალგუტი** (დ. 12 ნოემბერი, 1963) — სამხრეთაფრიკელი მწერალი, ნოველისტი და დრამატურგი. 2021 წელს რომანისთვის „The Promise“ (დაპირება) გადაეცა ბუკერის პრემია. აქამდე ბუკერის პრემიაზე წარდგენილი იყო ორჯერ, 2003 და 2010 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* დეიმონ გალგუტი ბუკერის პრემიის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთაფრიკელი მწერლები
კატეგორია:ბუკერის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სერგო ჭიღლაძე

**სერგო ჭიღლაძე** (დ. 14 მარტი, 1920, ზოდი ― გ. 3 თებერვალი, 1944) — ქართველი სამხედრო პირი, უმცროსი სერჟანტი, საბჭოთა კავშირის გმირი.
მინი|მემორიალური დაფა მინსკში
## ბიოგრაფია
სკოლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ჭიათურის მაღაროში ელექტრომონტიორად, მებიგედ, მეელმავლედ. დიდი სამამულო ომის დროს იბრძოდა ჩრდილო-დასავლეთ ბრიანსკისა და ბელორუსიის I ფრონტებზე. 1944 წლის 3 თებერვალს სოფელ დუბროვასთან გამართულ ბრძოლაში დაიღუპა. ამავე ბრძოლაში გამოჩენილი მამაცობისთვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. ქალაქ მინსკში არის მისი სახელობის ქუჩა, ერთ-ერთ სახლზე კი მისი სახელობის მემორიალური დაფაა დაყენებული.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 თებერვალი
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:დიდი სამამულო ომის ბრძოლებში დაღუპულები
სარტყლიანი აბლაბუდიანი სოკო

**სარტყლიანი აბლაბუდიანი სოკო** () — სოკოს სახეობა აბლაბუდიანი სოკოების (*)  გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

არასაჭმელ სოკოდ ითვლება. იზრდება ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა შვედმა მიკოლოგმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1818 წელს როგორც *Agaricus bivelus*, ხოლო 1838 წელს იგი კორტინარიუსის გვარში გადაიტანა.

**სეცნიერო სინონიმები**:
* 
* 
* 

## აღწერა 
ფირფიტებიანი სოკოა აბლაბუდიანი საბურველით. ქუდის დიამეტრი — 3-9 სმ-მდე აღწევს, ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრია, შემდეგ ამოზნექილი და ბრტყლად ამოზნექილი, ოდნავ ჰიგროფანული. ზედაპირი მოწითალო-მურა, კიდეებთან მოთეთრო აბლაბუდიანი ნაფიფქით, გაშრობისას — ყავისფერ-მურა. 

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები შეზრდილია კბილით, მეჩხერი, ნორჩ ეგზემპლარებს — მოყავისფრო, სიმწიფეში — ჟანგისფერ-ყავისფერი.

რბილობი — მომურო, განსაკუთრებული სუნისა და გემოს გარეშე.

ფეხის სიგრძე — 3-8 სმ-მდე, სისქე — 1-3 სმ-მდე, მოთეთრო-მურა ფერის, გურზისებრი დაბოლოებით, ნორჩობაში დაფარულია თეთრი ფერის „საფარველით“, შემდეგ — შესამჩნევი ზოლებით.

სპორების ფხვნილი — ჟანგისფერ-ყავისფერი. სპორები — 7-9×4-5,5 მკმ, ელიფსისებური, თითქმის გლუვი ზედაპირით.

## მსგავსი სახეობები 
სარტყლიანი აბლაბუდიანი სოკო შედის *Telamonia*-ს ქვეგვარის რთულად გარჩევადი სოკოების ჯგუფში.
* *Cortinarius laniger* —  იზრდება მხოლოდ წიწვივან ტყეებში, გაირჩევა უფრო ღია შეფერილობით, ხაოიანი ქუდითა და დიდი ზომის სპორებით.
* *Cortinarius bulbosus* — განსხვავდება უფრო მუქი შეფერილობით და ფართო სპორებით.
* *Cortinarius privignoides'' — არაჰიგროფანულია. გააჩნია უფრო მკვრივი ფირფიტები.

## ეკოლოგია და გავრცელება
ფართოდაა გავრცელებული ევრაზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ჰოლარქტიკულ ზონაში. ევროპაში მრავლადაა სკანდინავიის ნახევარკუნძულზე. სოკო შედის პოლონეთისა და გერმანიის გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში.

იზრდება ნიადაგზე, ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში. მიკორიზას ქმნის არყთან.

**სეზონი** — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

## ლიტერატურა 
* Нездойминого Э. Л. Семейство паутинниковые / отв. ред. М. А. Бондарцева. — СПб.: Наука, 1996. — С. 131. — 408 с. — (Определитель грибов России: Порядок агариковые. Вып. 1)

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:არასაჭმელი სოკოები
კატეგორია:აბლაბუდიანი სოკოები
ინგლის-ჰოლანდიის ომები

**ინგლის-ჰოლანდიის ომები** ― ომები XVII-XVIII საუკუნეებში ინგლისსა და გაერთიანებული პროვინციების რესპუბლიკას შორის. ომების საბაბი მსოფლიო ვაჭრობასა და კოლონიებში ჰეგემონია იყო. სულ გაიმართა ოთხი ომი. ინგლის–ჰოლანდიის ომებმა დაასუსტა ჰოლანდია და გამარჯვება და სავაჭრო–კოლონიური პირველობა დარჩა მრეწველობაში მოწინავე ინგლისს. ინგლის–ჰოლანდიის ომებმა ხელი შეუწყო სამხედრო-საზღვაო ხელოვნების განვითარებას.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინგლის-ჰოლანდიის ომი (1652-1654)
*ინგლის-ჰოლანდიის ომი (1665-1667)
*ინგლის-ჰოლანდიის ომი (1672-1674)
*ინგლის-ჰოლანდიის ომი (1780-1784)

## ლიტერატურა
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ომები
კატეგორია:ნიდერლანდების ისტორია
ინდეპენდენტები

**ინდეპენდენტები** ― პროტესტანტიზმის ერთ-ერთი რელიგიურ-საეკლესიო მიმდინარეობის მომხრეები ინგლისის რევოლუციის დროს XVII საუკუნეში. პრესვიტერიანებისგან განსხვავებით ინდეპენდენტები გადაჭრით უარყოფდნენ ყოველგვარ ეკლესიას, რომელიც დასაბამს სახელმწიფოსგან იღებდა. რევოლუციის პირველ ეტაპზე გამოხატავდნენ ფართო მასების ინტერესებს. 1646 წელს გაითიშნენ, დემოკრატიული ძალები გამოეყვნენ თავადაზნაურთა და ბუჟუაზულ კლასს, რომელსაც ოლივერ კრომველი მეთაურობდა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისის რევოლუცია
კატეგორია:პროტესტანტული კონფესიების განშტოებები