open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დიხა გუძუბა

**დიხა გუძუბა** — ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი ბორცვი კოლხეთის დაბლობზე, ანაკლიის მახლობლად, მდინარე ენგურის შესართავთან. გაითხარა 1934–36 წლებში. შეისწავლა ბორის კუფტინმა. დიხა გუძუბაზე დადგენილია 4 კულტურული ფენა. I-ში აღმოჩნდა ხელით ნაძერწი კერამიკა და მეტალურგიული წარმოების ნაშთები (ბრინჯაოს ჩამოსასხმელი ყალიბები, წიდა). ეს ფენა თარიღდება ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის დასასრულით (ძვ. წ. III — ძვ. წ. II ათასწლეულთა მიჯნა). II–III ფენები შუა ბრინჯაოს ხანას განეკუთვნება (ძვ. წ. XVIII — ძვ. წ. XV სს.). ამ ფენებში აღმოჩნდა ხის ძელურ ნაგებობათა ნაშთები, მდიდრულად ორნამენტირებული თიხის ჭურჭელი, მახას და ფეტვის მარცვალი და სხვა. IV ფენაში (გვიანდელი ბრინჯაოს ხანა) აღმოჩენილი კერამიკა ჩარხზე ნაკეთებია და განსხვავდება ქვედა ფენის კერამიკისაგან.

## ლიტერატურა
* *ხოშტარია ნ.*, დიხა გუძუბა, კოლხეთის დაბლობის ძველი მოსახლეობა, «საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე», 1944 ტ. 5, № 2;
**Куфтин Б. А.*, Материалы к апхеологии Колхиды, т. 2, Тб., 1950

კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
დმანისი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**დმანისი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* დმანისი — ქალაქი საქართველოში
* დმანისი — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში
* დმანისი — დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლების ძველი სახელწოდება
დიხთაუ

**დიხთაუ** () — ერთ-ერთი უმაღლესი მწვერვალი ცენტრალური კავკასიონის გვერდით ქედზე, რუსეთის ყაბარდო-ბალყარეთის ტერიტორიაზე. მწვერვალის პიკი 5 კილომეტრით არის დაშორებული საქართველოს სახელმწიფო საზღვარს. სიმაღლე 5205 მ. კავკასიონის მწვერვალებს შორის დიხთაუ იალბუზის შემდეგ სიმაღლით მეორე ადგილზეა. აგებულია კრისტალური ქანებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. დიხთაუზე სათავე აქვს მდინარე ბეზინგის ჩერეკს. მწვერვალზე მისვლა შესაძლებელია ჩრდილოეთი მხრიდან. პირველად დიხთაუზე ავიდნენ 1888 წელს. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ყაბარდო-ბალყარეთის მთები
დიხსუ

**დიხსუ** — ხეობის ტიპის მყინვარი რუსეთში, ყაბარდო-ბალყარეთში. მდებარეობს კავკასიონის ქედზე, შხარის, აილამისა და ფიტნარგინის მწვერვალებს შორის. რამდენიმე ნაკადად ეშვება 2040 მ სიმაღლემდე. სიგრძე 13,3 კმ, ფართობი 34 კმ². ფირნის ხაზის სიმაღლე გადის ზღვის დონიდან 3300 მ სიმაღლეზე. მყინვარის ენა ეშვება 2070 მ-მდე და დასაბამს აძლევს მდინარე დიხსუს (მდინარე ბალყარეთის ჩერეკის ერთ-ერთი სათავე). მყინვარის ზედაპირის ფართობის დაახლოებით 20% დაფარულია მორენებით. XIX საუკუნის ბოლოდან მოყოლებული მყინვარმა უკან დაიხია 1750 მ-ით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის მყინვარები
დმანისი (დმანისის მუნიციპალიტეტი)

**დმანისი** — დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლების — დიდი დმანისისა და პატარა დმანისის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
დმანისის პლატო

**დმანისის პლატო** — პლატო საქართველოს სამხრეთ მთიანეთში, მდინარე მაშავერის ზემო დინების აუზში. აგებულია მეოთხეული ასაკის დოლერიტული ლავებით. გვხვდება ტბიურ-ტუფოგენური ქვიშების გამოსავლებიც. მაღლდება აღმოსავლეთიდან (900 მ-დან) დასავლეთისაკენ (1800 მ-მდე). დასერილია მდ. მაშავერისა და მისი შენაკადების კანიონებით.

დმანისის პლატოზე ზომიერად ნოტიო ჰავაა. იცის ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი თბილი ზაფხული. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა 5-10&nbsp;°C შორის მერყეობს, იანვრის საშუალო ტემპერატურა -2&nbsp;°C, -7&nbsp;°C, ივლისის 13-21&nbsp;°C. ნალექები 570-700 მმ წელიწადში.

დმანისის პლატოს მთავარი მდინარეა მაშავერა. მისი შენაკადებია ფინეზაური, შაჰმარლო, სარფადარა და სხვა. ბევრია პატარა ტბა, მ. შ. უდიდესია ოროზმანი. პლატოზე გაბატონებულია მთის შავმიწა ნიადაგი, არის მთის მდელოს ნიადაგიც.

დმანისის პლატოზე ჭარბობს მთის სტეპები, რომლებიც ზემოთ (დასავლეთით) მდელოს ფორმაციებში გადადის. კანიონებში შემორჩენილია წიფლნარი და მუხნარ-რცხილნარი. ტერიტორიის  დიდი ნაწილი მთის სტეპურ ლანდშაფტს უჭირავს. ფრაგმენტების სახით გავრცელებულია დაჭაობების მდელოს და ხევ-ხრამების ლანდშაფტები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს პლატოები
დმანისის სიონი

მინი|200px|დმანისის სიონი
200px|მარჯვნივ
**დმანისის სიონი** — VI საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი სამეკლესიიანი ბაზილიკის ტიპისა, სოფ. პატარა დმანისის მახლობლად, ნაქალაქარ დმანისში. საშენი მასალისა და მორთულობის ხასიათით უახლოვდება ბოლნისის სიონსა და ქვემო ბოლნისის სამეკლესიიან ბაზილიკას. თავდაპირველი სახით მხოლოდ შუა ნავმა მოაღწია, გვერდითი ნაწილები მნიშვნელოვნად არის გადაკეთებული. დმანისის სიონი ნაგებია მცირე ზომის რუხი ფერის მქისედ დამუშვებული ქვით, გამოუყენებიათ აგური და რიყის ქვაც, კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილები ამოყვანილია სუფთად გათლილი კვადრებით. გადახურულია ბრტყელი ქვის ფილებით, სამხრეთიდან ტაძარს მიშენებული აქვს კარიბჭე და სანათლავი, ჩრდილოეთიდან — სამკვეთლო. ტაძარი შიგნიდან მოხატული ყოფილა — საკურთხეველში შემორჩენილის წმინდანთა გამოსახულებანი და წარწერები. მოგვიანებით, 1213–1222 წლებს შორის, ლაშა-გიორგის მეფობაში დასავლეთიდან ტაძრისათვის მდიდრულად მოჩუქურთმებული კარიბჭე მიუშენებიათ. იგი ძირითადი ნაგებობისაგან განსხვავდება სტილითა და მორთულობის ხასიათით. კარიბჭეს სამივე ფასადი, ყველა სვეტი და თაღი მოპირკეთებულია ღია მწვანე თლილი ქვის ფილებით; გადახურულია ოთხ ბოძზე ამოყვანილი, თაღბზე დაყრდნობილი კამარით. კარიბჭეს ერთ-ერთ წარწერაში მოხსენიებულია ლაშა-გიორგი. 

დმანისის სიონის აღმოსავლეთ მხარეს აღმართულია გეგმით ოთხკუთხა სამრეკლო, რომელიც მრავალჯერ არის გადაკეთებული. ჩრდილო-აღმოსავლეთით წმ. მარინეს მცირე ზომის ერთნავიანი ეკლესიაა, რომელიც სამხრეთ ფასადზე, შესასვლელის ზემოთ წყობაში ჩასმულ მოზრდილ ქვაზე ამოკვეთილი მხედრული წარწერის თანახმად, განახლებულია 1702 წელს  ბატონიშვილი მარიამის გამდელის – ისახარის მიერ.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა 
* *ბერიძე ვ.*, ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება, თბ., 1974;
**მუსხელიშვილი ლ.*, დმანისი (ქალაქის ისტორის და ნაქალაქარის აღწერა), კრ.: შოთა რუსთაველის ეპოქის მატერიალური კულტურა, თბ., 1938 

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:VI საუკუნის ეკლესიები
დმანისხევი

**დმანისხევი**, *დბანისხევი* — ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი, აღმოსავლეთ-ტერიტორიული ერთეული შუა საუკუნეების საქართველოში, ახლანდელი ბოლნისისა და დმანისის რაიონების ტერიტორიაზე, მაშავერის ხეობის ადრინდელი სახელწოდება. 

მდ. მაშავრის აუზი (თავისი შენაკადებით: ფინეზაური, კაზრეთი, გეტისწყალი და სხვ.) ძველი დროიდანვე ცალკე გეოგრაფიულ ერთეულს („ხევს“) ქმნიდა. VII ს. სომხური გეოგრაფის მიხედვით, მას „ქვეშაფორ“ („ქვეშის ხევი“) ერქვა. ეს სახელწოდება ამ ერთეულს, ჩანს, მისი ცენტრის — ქვეშის ციხის — მიხედვით უწოდეს. ეს ციხე სტრატეგიულ ადგილას, გეტის ხევისა და მაშავრის შესაყარში ამოზიდულ კლდოვან მასივზე იყო აღმართული. 

ძველი ქართული საისტორიო გადმოცემის თანახმად ტრადიციულად „ქვეშის ხევი“ გაჩიანის ანუ სამშვილდის საერისთავოში შედიოდა. ადრეულ შუა საუკუნეებში აქ საეპისკოპოსოც დაარსდა. აქედანვეა ცნობილი VI–VII სს. ბიზანტიური მონეტების ცალები. VI საუკუნეში ააგეს დმანისის სიონის ტაძარი. „ქვეშის ხევის“ შემადგენელ მცირე ხევებში რელიგიურ ცენტრების არსებობაზე მიუთითებს რეგიონში შემორჩენილი ძეგლები: გეტის ხევში — აკაურთის V–VI სს. ეკლესია, სტელები, დამბლუტის ხევში — უკანგორის ეკლესია (V ს.), კაზრეთის ხევში — VI ს. სტელები და სხვ. საყურადღებოა რელიეფური წარწერები უკანგორიდან (V ს.) და ბალიჭიდან (VI–VII სს.), ასევე VII–IX სს. ბერძნული წარწერა კაზრეთის ხეობიდან. 

IX ს-იდან დმანისი იწყებს გაქალაქებას და, როგორც ჩანს, მთელი ხეობის ცენტრი ხდება. აქედან მომდინარეობს სახელწოდება „დმანისხევიც“, რომელიც XIX საუკუნემდე შემორჩა. დმანისის გაქალაქება მჭიდროდ იყო დაკავშირებული დიდი მნიშვნელობის სავაჭრო-საქარავნო გზებთან, რომლებიც აქ იყრებოდნენ: ფინეზაურის ხეობით ერთი გზა ტაშირსა და სომხეთში გადიოდა, მეორე — მაშავრის აყოლებით ჯავახეთისკენ, შემდეგ კი — ტაოსა და ბიზანტიისაკენ მიემართებოდა. დმანისში, გარდა ქართველებისა, ცხოვრობდა ვაჭრობა-ხელოსნობის მიმდევარი სომხური და მუსლიმი მოსახლეობაც, რასაც მოწმობს საფლავის ქვები სომხური და არაბული წარწერებით. არაბობის დროიდან მოკიდებული დმანისს ჰყავდა ამირაც — ქალაქის გამგებელი. ზოგიერთი ამირას სახელი შემორჩა ნარატიულ წყაროებსა და ეპიგრაფიკას.

შუა ფეოდალურ ხანაში ქალაქი დმანისი და დმანისხევის უდიდესი ნაწილი სამეფო მამული იყო, რომელსაც მეფის მოხელენი განაგებდნენ (ზოგიერთი მათგანი ცნობილია ეპიგრაფიკული ძეგლებიდან). გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში დმანისხევი „საორბელოდ“, ორბელიშვილების სათავადოდ იქცა, შედიოდა მეწინავე სადროშოში. ამ სათავადოს რეზიდენცია იყო ტანძიაში (გეტისხევი), ხოლო საძვალე — დმანისში.

XVII საუკუნეში საორბელოში ცალკე სათავადოდ გამოიყო საზურაბიშვილო, რომელიც კაზრეთის ხეობაში დამკვიდრდა. ორბელიშვილთა და ზურაბიშვილთა სააღმშენებლო მოღვაწეობა კარგად ჩანს ტანძიის, ქვეშის, დავითგარეჯისა და კაზრეთის ხეობის ტაძართა წარწერებიდან. მომდევნო საუკუნეების ძნელბედობამ დმანისხევის მკვიდრი მოსახლეობა იძულებული გახადა მიეტოვებინა იქაურობა. თითქმის მთლიანად დაცარიელებულ ტერიტორიებზე შემდგომ დასახლდა ჯავახეთიდან და შიდა ქართლიდან ჩამოსული ქართული, აგრეთვე სომხური და თურქულენოვანი მოსახლეობა.

## ლიტერატურა
* მუსხელიშვილი ლ., არქეოლოგიური ექსკურსიები მაშავერის ხეობაში, თბ., 1941.

კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
დმანური ფელსი

**დმანური ფელსი** — მეფე დავით VI ნარინის მიერ დმანისში 1245 წელს მოჭრილი სპილენძის მონეტა. შუბლზე სამენოვანი (სპარსული, არაბული, ქართული) ზედწერილია: „მონა ყაანისა, ქვეყნის მპყრობელისა, დავით მეფე“. ზოგიერთ ეგზემპლარზე აღნიშნულია მოჭრის თარიღი ქართული ქორონიკონით — 465 (1245). ზურგზე არაბულად აწერია: „ქალაქსა დმანისს ხანგრძლივ ჰყოს იგი ღმერთმან (წელსა) ექვსას ორმოცდაორსა (ჰიჯრით)“ და მოჭრის თარიღი ჰიჯრით — 642 (1245). XIII საუკუნის დმანისში ზარაფხანის არსებობა გვიჩვენებს, რომ მონღოლთა ბატონობის დროს ერთხანს დმანისის საქართველოს ერთ-ერთი პოლიტიკური ცენტრი ყოფილა.

## ლიტერატურა
* *ლომოური თ.*, XIII საუკუნის ქართული ფულის საკითხთა გამო, «საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1940, ტ. 10 B;
* *წერეთელი გ.*, დმანისის მონეტის გამო, «ლიტერატურული ძიებანი», 1944, ტ. 2
 
 
კატეგორია:საქართველოს მონეტები
ჯოლხეეთი

**ჯოლხეეთი** — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ვაჭევის თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ღვითორის (ბუჯის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 760 მეტრი, ჭიათურიდან 17 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 167 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დოგები

**დოგები** (ინგლ. dog — ძაღლი), *დოგისებრი ძაღლები* — დიდი ტანის და ძლიერი სასამსახური ძაღლების ჯიშთა ჯგუფი. ხანგრძლივი სელექციის შედეგად ამ ჯგუფის ჯიშები გარეგნობით ძალზე განსხვავდნენ ერთმანეთისაგან. თანამედროვე დოგებს მიეკუთვნება გერმანული დოგები, კავკასიური, შუააზიური, ტიბეტური და მონღოლური ნაგაზები, ბულდოგები, ბოქსიორი, სენბერნარი და სხვა. სახელწოდება „დოგები“ შეინარჩუნეს მხოლოდ გერმანულმა დოგებმა, რომელთა წინაპრები ევროპაში აზიიდან შეიყვანეს ძვ. ბერძნებმა. ამ ჯგუფის მოკლებეწვიანი ნაირსახეობის გამოყვანა დაიწყო დანიაში და საბოლოოდ დასრულდა გერმანიაში.

*გერმანული დოგები* ყველაზე დიდი ტანის, ძლიერი და ლაზათიანი გარეგნობის სასამსახური ძაღლია, ხვადის სიმაღლეა არანაკლებ 80 ამ, ძუსი — 74 ამ. აქვთ სწორკუთხა თავი, ხმლისებრი კუდი, მოკლე ბეწვი, შავი, რუხი, ჩალისფერი, ვეფხისთვისებრი, მარმარილოსებრი შეფერილობა. ყურებს აჭრიან. ფართოდაა გავრცელებული ბევრ ქვეყანაში როგორც საოჯახო საყარაულო ძაღლი.

*ბულდოგები*, *ხარის ძაღლები* (ინგლ. bull — ხარი) მოკლედრუნჩიანი, ფართომკერდიანი ძაღლებია. ინგლისური ბულდოგის სიმაღლეა საშუალო 50 სმ. ფერი — თეთრი, ვეფხვისებრი, ფოთლებიანი. იყენებენ ოჯახში საყარაულოდ. ფრანგული ბულდოგი ტანმორჩილი დეკორატიული ძაღლია, იგივე შეფერილობა აქვს, რაც ინგლისურ ბულდოგს.

*ბოქსიორი*, *გერმანული ბულდოგი*, გამოყვანილია ბულენბაიცერის (ხარის მგიდავის) და ინგლისური ბულდოგის შეჯვარებით. ათლეტური აღნაგობისაა. ხვადის სიმაღლეა 63-68 სმ, ძუსი — 58-62 სმ. ყურებს აჭრიან. მოკლე ბეწვი აქვთ და ჩალისფერი, ვეფხვისფერი, თეთრი შეფერილობა, თავისივე ფერის ფოთლებით. გავრცელებულია ყველგან.

## ლიტერატურა 
* * სააკაძე გ.,* ქსე, ტ. 3, გვ. 602, თბ., 1978

კატეგორია:ბერძნული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
დოდოთი

**დოდოთი** — ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო დოდოთისა და ქვემო დოდოთის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
დოდოთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **დოდოთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* დოდოთი — სოფლების ზემო დოდოთისა და ქვემო დოდოთის ძველი სახელწოდება;
* დოდოთი — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში.
სელჩუკები

**სელჩუკები**, იგივე **თურქ-სელჩუკები** (, , , ,  Saljuqiyân,  Saljuq, as-Salājiqa, ) — ოღუზთა თურქული ტომის ერთ-ერთი შტო, რომლებიც თავდაპირველად ცხოვრობდნენ მდინარე სირდარიის აუზში, შუა აზიაში. XI საუკუნის 30-იან წლებში. სახელი მიიღეს მათი ბელადი სელჩუკისაგან, რომელიც იქ გადმოცემების თანახმად 955 წელს დასახლდა, მისი შვილიშვილები იყვნენ თოღრულ ბეგი და ჩაღრი ბეგი. ღაზნევიდების სახელმწიფოსაგან ვასალური პირობებით მიიღეს მიწები ხორასანში (თანამედროვე ირანის ჩრდილო-აღმოსავლეთი). სელჩუკები აჯანყდნენ ღაზნევიდების წინააღმდეგ და 1040 წელს დაამარცხეს ისინი დენდანაკანთან გამართულ ბრძოლაში. 1038 წელს თოღრულ-ბეგმა მიიღო სულთნის ტიტული და საფუძველი ჩაუყარა სელჩუკთა სახელმწიფოს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ირანის ისტორია
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კატეგორია:თურქმენეთის ისტორია
კატეგორია:ყაზახეთის ისტორია
კატეგორია:უზბეკეთის ისტორია
კატეგორია:სირიის ისტორია
კატეგორია:ავღანეთის ისტორია
დოდოთის ცხრაკარა

**დოდოთის ცხრაკარა** — X საუკუნის დასაწყისის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია, ქურთის მუნიციპალიტეტის (2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ) ტერიტორიაზე, სოფელ ზემო დოდოთის მახლობლად, ფრონის ხეობაში.

ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია. გეგმით დარბაზულ ეკლესიაა გარშემოსავლელით. ნაგებია სუფთად გათლილი ღვინისფერი ქვის კვადრების სწორი რიგებით, ურევია უხეშად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის ქვებიც. სამხრეთის კარი შემკულია მოჩუქურთმებული სათაურით. კარის გვერდზე ამოკვეთილი ქართული ასომთავრული წარწერიდან ჩანს, რომ ეკლესია X საუკუნის დასაწყისში აუგია ტბელ ერისთავს ივანეს. X საუკუნის დასასრულს ან XI საუკუნის დასაწყისში კი მისთვის ქავთარ ტბელს გარშემოსავლელი მიუშენებია, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ დოდოთი ტბელ ფეოდალთა სამფლობელოს შემადგენლობაში შედიოდა. 

განსაკუთრებითაა გამოყოფილი გარშემოსავლელის სამხრეთ ნაწილში არსებული ორმალიანი თაღოვანი შესასვლელი. თაღებს შორის მრგვალი სვეტია, რომელიც მოჩუქურთმებული კაპიტელითაა დასრულებული. შესასვლელი შიგნითაც და გარედანაც უხვადაა მოჩუქურთმებული გეომ. და სტილიზებული მცენარეული ორნამენტით. ასევე იყო მორთული დასავლეთი შესასვლელიც. დოდოთის ეკლესიის გარშემოსავლელის ჩუქურთმები შესრულების ხარისხითა და სირთულით გამოირჩევა მთლიანი ეკლესიის მორთულობისაგან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
დოდოს რქა

**დოდოს რქა**, *დოდორქა* — მონასტერი ძველ საქართველოში; ქართული ხუროთმოძღვრების მნიშვნელოვანი ძეგლი დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსში. VI საუკუნის I ნახევარში დააარსა დავით გარეჯელის ერთ-ერთმა მოწაფემ დოდომ.

შედგება სხვადასხვა დროის (VI - XVIII სს. ჩათვლით) გამოქვაბული კომპლექსებისაგან. მთავარი დარბაზული ეკლესია და სატრაპეზო გარეჯის საერთო აღმავლობის პერიოდს — XI-XIII საუკუნეებს განეკუთვნება. განსაკუთრებით საყურადღებოა კლდეში გამოკვეთილი წმ. დოდოს მცირე ეკლესია, რომლისაგანც შემორჩენილია საკურთხევლის აფსიდის კონქი, კლდეში გამოკვეთილი უყელო გუმბათი, ჩრდილოეთი კედელი და დასავლეთი ნართექსის კედლის ნაწილი. 

კონქში შემონახულია მხატვრობის ერთ-ერთი ყველაზე ადრინდელი (VIII-IX სს.) და მნიშვნელოვანი ნიმუში საქართველოში. მოხატულობის მთავარი ფიგურაა ტახტზე მჯდომი ქრისტე მაკურთხებელი მარჯვენით. მარცხენა ხელში უჭირავს გადაშლილი წიგნი, რომელზედაც ქართული წარწერის კვალია შერჩენილი. მაცხოვრის ორსავე მხარეს თითო მედალიონია მოთავსებული. ერთში გამოსახულია ქალის ფიგურა მკერდამდე, მთვარის ქიმით თავს ზემოთ, მეორეში (ასევე მკერდამდე) — ფრიგიულ თავსაბურავიანი ჭაბუკი აგიზგიზებული ჩირაღდნით მარჯვენა ხელში. როგორც ჩანს, პირველი ფიგურა მთვარეს განასახიერებდა, მეორე — მზეს. ამგვარი გამოსახულებანი ადრინდელი ქრისტიანულ სარკოფაგებში გვხვდება. ქრისტეს ქვემოთ გამოსახულნი არიან მთავარანგელოზები მიქელი და გაბრიელი, აგრეთვე ტეტრამორფი (ოთხი მახარებლის სიმბოლური გამოსახულება) და ქერუბინი (ექვსფრთიანი ანგელოზი). 

დოდოს რქის მონასტრის პოლიტიკური-ეკონომიკური ისტორია დაკავშირებულია დავითგარეჯის მონასტრის ისტორიასთან. XII-XV საუკუნეებში დოდოს რქა სამეფო მონასტერი იყო. 1424 წელს ალექსანდრე I-მა დავითგარეჯთან ერთად შესწირა მცხეთის საკათალიკოსო სვეტიცხოვლის ეკლესიას. XIII-XVIII საუკუნეებში გარეშე მტრების შემოსევისა და ბატონობის შედეგად დაქვეითდა, ბევრჯერ დაცარიელდა. დოდოს რქის მონასტერი ეპარქიალურად რუსთავის საეპისკოპოსოში შედიოდა. XV-XVII საუკუნეებში კათოლიკოს-პატრიარქს ემორჩილებოდა, შემდეგ 1760 წლამდე — ნინოწმინდელ ეპისკოპოსს. 1760 წელს დავითგარეჯს შეუერთდეს. გასული საუკუნის მიწურულს გაუკაცრიელდა.

## წინამძღვრები
* 1440 წელს მონასტრის წინამძღვრად იხსენიება დავითი — წმინდა დოდოს მონასტრის წინამძღვრის წერილი კათოლიკოს შიოსადმი

## გალერეა

ფაილი:Dodos_rqa_1.jpg
ფაილი:dodos rqa 10.jpg|ჩუქურთმა
ფაილი:dodos rqa 3.jpg|ფრესკის ფრაგმენტი
ფაილი:dodos rqa 4.jpg|ფრესკის ფრაგმენტი
ფაილი:dodos rqa 8.jpg|ფრესკის ფრაგმენტი
ფაილი:dodos rqa 5.jpg|გამოქვაბული
ფაილი:dodos rqa 2.jpg|საკურთხეველი და კანკელი
ფაილი:dodos rqa 11.jpg|კანკელის ფრაგმენტი
ფაილი:dodos rqa 6.jpg|კანკელის ფრაგმენტი
ფაილი:dodos rqa 7.jpg|კანკელის ფრაგმენტი
ფაილი:dodos rqa 9.jpg|გამოქვაბული
ფაილი:dodos rqa 12.jpg|გამოქვაბული
ფაილი:dodos rqa 13.jpg|გამოქვაბული

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*დოდორქის მონასტერი (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი) | ქართველოლოგიური წიგნებისა და კრებულების ფოტომასალის აღწერილობა

კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:VI საუკუნის ეკლესიები
ისლანდიის გერბი

**ისლანდიის გერბის** ფარზე გამოსახულია ისლანდიის დროშაზე. ფარი უჭირავს ისლანდიის ოთხ ლეგენდარულ მცველს. ხარი (გრითუნგური) სამხრეთ-დასავლეთ ისლანდიის მცველია. არწივი ან გრიფონი (გამური) იცავს ჩრდილო-დასავლეთ ისლანდიას. გველეშაპი (დრეკი) - ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს, ხოლო გიგანტი (ბერგრისი) იცავს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ისლანდიას. ეს ოთხი სიმბოლური მცველი ტრადიციულად დიდი პატივისცემით სარგებლობდნენ ისლანდიაში.

ისლანდიის ოთხი მცველი ისლანდიურ კრონაზეც არის გამოსახული.

## რესურსები ინტერნეტში
*The Icelandic Prime Minister's Office on the coat of arms
*Official website of the President of Iceland on national heraldry 

კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:ისლანდიის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:გერბები ჯვრის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ხარის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები დრაკონის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები გრიფონის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
ევროპის ქვეყნების გერბები

ცენტრში|300px

ევროპის ქვეყნებს აქვთ შემდეგი სახელმწიფო გერბები:

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნების გერბები
* სამხრეთ ამერიკის ქვეყნების გერბები
* აზიის ქვეყნების გერბები
* აფრიკის ქვეყნების გერბები
* ევროპის დროშები
დოლის პური

**დოლის პური** — რბილი ხორბლის ქართული ადგილობრივი საშემოდგომო ჯიში-პოპულაცია. ფხიანია, თავთავი თითისტარისებრი და საშუალო სიმკვრივისა აქვს. მარცვალი რქისებრია, არ ცვივა, კარგად უძლებს ყინვასა და გვალვას, მაგრამ ჩაწოლა იცის და ადვილად ავადდება ყვითელი და მურა ჟანგათი. 

ხარობს ზღვის დონიდან 600-2000 მ სიმაღლეზე. დოლის პური ძირითადად თეთრ (თეთრი დოლის პური) და წითელთავთავიანია (წითელი დოლის პური). მისი ეკოტიპებია ქართლის დოლი, კახური დოლი, ახალციხის წითელი დოლი და სხვა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხორბლები
დოლომისისწვერი

**დოლომისისწვერი** — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადების — ჭანჭახისა და ღარულის აუზების წყალგამყოფ კედელას ქედზე, მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადის — გომრულის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3260 მ. 

აგებულია ზედაიურული და ქვედაცარცული ფლიშური წყებებით, ჭარბობს ქვიშაქვები და ფიქლები. კალთები შემოსილია ალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
დოლრა

**დოლრა** — სამხრეთ-აღმოსავლეთური ექსპოზიციის, ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. მყინვარის ენა ეშვება ზღვის დონიდან 2 530 მ-მდე. ფირნის ხაზის სიმაღლე 3310 მ-ია. 

1960 წელს მისი სიგრძე 8,78 კმ, ხოლო ფართობი 8,01 კმ² იყო. 2015 წლის მონაცემებით მისი სიგრძე 7,64 კმ, ხოლო ფართობი 5,48 კმ²-ია. მისი სიგრძეში დამოკლება ძირითადად გამოწვეულია იმით, რომ 1960 წელს მყინვარი რიგელზე გადმოკიდებული ენით მთავრდებოდა და ძლიერ მექანიკურ ნგრევას განიცდიდა. მიუხედავად ამისა, კავკასიონის სხვა მყინვარებთან შედარებით მყინვარ დოლრაზე უკანდახევის დიდი მაჩვენებელი არ ფიქსირდება. ასაზრდოებს მდინარე დოლრაჭალას.

## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მყინვარები
დოლრასწვერი

**დოლრასწვერი** — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა შენაკადის — დოლრაჭალის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3700 მ. დოლრასწვერი აგებულია კრისტალური ფიქლებით და გრანიტოიდებით. დაფარულია მუდმივი თოვლით. მწვერვალის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე არის ხეობის ტიპის მყინვარი დოლრა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
დოლრაჭალა

**დოლრაჭალა**, *დოლრა* — მდინარე სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მესტიის მუნიციპალიტეტში, ენგურის მარჯვენა შენაკადი. იწყება დოლრას მყინვარიდან. სიგრძე 24 კმ, აუზის ფართობი 191 კმ². საზრდოობს ძირითადად მყინვარული წყლით. წყალდიდობა იცის გვიან გაზაფხულზე, წყალმცირეა ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი 9,30 მ³/წმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის მდინარეები
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ენგურის შენაკადები
დომბა

**დომბა** () — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა. ხარის სხეული სიგრძე 3,5 მ აღწევს, სიმაღლე მინდაოში — 1,6 -1,9 მ, წონა 700-900 (იშვიათად 1200 კგ-მდე. ფური შედარებით პატარაა (წონა 400-600 კგ). კისერზე, თხემზე, ყელსა და მკერდზე გრძელი ბალანი აქვს. ფური სქესობრივად 3-4 წლის ასაკში მწიფდება, მოზვერი — უფრო ადრე. ფური ყოველწლიურად 1 ხბოს იგებს. დომბა იკვებება ბალახითა და ფოთლებით, ზამთარში — ხეებისა და ბუჩქების ყლორტებით, ტირიფის ქერქით და სხვა. ცხოვრობს ჯოგად. 

წარსულში ფართოდ იყო გავრცელებული ევროპასა და ჩრდილო-დასაცლეთ კავკასიაში. XX საუკუნისთვის მხოლოდ რუსეთში შემორჩა 2 ქვესახეობა — ბელოვეჟიეს დომბა, ბინადრობდა ბელოვეჟიეს ტვერში და კავკასიური დომბა, ბინადრობდა ჩრდილო-დასავლეთის კავკასიის მთის ტყეებში (საქართველოში გვხვდებოდა ბზიფის ხეობიდან თერგის სათავემდე). ამ ადგილებში უკანასკნელი დომბები ამოწყვიტეს შესაბამისად 1919-1927 წლებში, მხოლოდ ზოგიერთი ქვეყნის ზოოპარკში გადარჩა 48 დომბა; ტყვეობაში კავკასიური დომბის ხარისა და ბელოვეჟიეს დომბის ფურებისაგან მიიღეს კავკასიურ-ბელოვეჟიური დომბა; დომბების გასამრავლებლად შეიქმნა საშენები მსოფლიოს 25 ქვეყანაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დომბა-ბიზონი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბიზონები
კატეგორია:ძროხისებრნი
კატეგორია:ევროპის ძუძუმწოვრები
დომბა-ბიზონი

**დომბა-ბიზონი**, *ბიზონდომბა* — დომბისა და ბიზონის სახეობათშორისი ჰიბრიდი. დომბა-ბიზონის პირველ თაობას ჩვეულებრივ აქვს როგორც დომბის, ისე ბიზონის ნიშან-თვისებები (მშობლების ნიშან-თვისებების შუალედური მემკვიდრეობა), მაგრამ ზომით მშობლებს ჭარბობს.

დომბა-ბიზონი პირველად უკრაინაში (ასკანია-ნოვა, 1907) მიიღეს დომბისა (ხარი) და ბიზონის (ფური) შეჯვარებით. 1940 წელს ასკანია-ნოვიდან დომბა-ბიზონების ჯგუფი (1 მოზვერი და 4 ფური) გადაიყვანეს კავკასიის ნაკრძალში; მათი შთამომავლობა (600 სული) იმ სავარგულებში ბინადრობს, სადაც 1927 წელს განადგურებული კავკასიური დომბა ბინადრობდა. დომბა-ბიზონის პატარა ჯოგია (60 სულამდე) ნალჩიკის (ყაბარდო-ბალყარეთი) სატყეო-სამონადირეო მეურნეობაში.  არც ყოფილ სსრკ-ის სხვა ადგილებში (მ. შ. ასკანია-ნოვაში) და არც ევროპისა და ამერიკის ქვეყნებში დომბა-ბიზონი არ არის. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზონები
კატეგორია:ჰიბრიდები
დონაურები

**დონაურები** — ფეოდალური საგვარეულო კახეთში. 

XVIII საუკუნის ისტორიკოსი ვახუშტი ბატონიშვილი დონაურებს ძველ მთავართა გვარებს შორის მოიხსენიებს. IX საუკუნეში ამ გვარიდან ცნობილია კახეთის ორი მთავარი (ქორეპისკოპოსი) — სამოელი და გაბრიელი, რომლებსაც „მატიანე ქართლისა“ იხსენიებს. XVIII საუკუნის ქართველი სწავლული კათოლიკოსი ანტონ I ამავე საგვარეულოს მიაკუთვნებს IX საუკუნის სასულიერო მოღვაწეს ილარიონ ქართველს. 

გენეალოგი კირილ თუმანოვი დონაურების შთამომავლებად მიიჩნევს ვაჩნაძეთა და ბებურიშვილთა გვარებს. მიუხედავად ზოგიერთი ლეგენდარული ცნობისა, კახეთის მთავარ დონაურებს დადასტურებული გენეალოგიური კავშირი არ აქვთ XVIII-XIX საუკუნეებში რუსეთში მცხოვრებ ქართული წარმოშობის დონაუროვთა საგვარეულოსთან. 
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
სამოელი

**სამოელი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* სამოელ I — ქართლის კათოლიკოსი
* სამოელ II — ქართლის კათოლიკოსი
* სამოელ III — ქართლის კათოლიკოსი
* სამოელ VII — ქართლის კათოლიკოსი
* სამოელ დონაური — კახეთის მთავარი, ქორეპისკოპოსი
* სამოელ წინასწარმეტყველი — ძველი აღთქმის წმინდანი
რელიეფი

[მინი|[ალპები]]
[მინი|[ანდების მაღალმთიანი რელიეფი]]
[მინი|მაღალმთანი რელიეფი, [ევერესტი]]
**რელიეფი** ( < ) — ხმელეთის ზედაპირის, ოკეანისა და ზღვის ფსკერის უსწორმასწორობათა ერთობლიობა, რომელიც წარმოიქმნება ენდოგენური და ეგზოგენური ძალების დედამიწის ქერქზე მოქმედებით და მოიცავს განსხვავებული სიდიდის, წარმოშობის, ასაკისა და განვითარების ისტორიის მქონე ფორმებს. რელიეფის ფორმები არის დადებითი და უარყოფითი. ფორმათა სიდიდის მიხედვით გამოყოფენ: მეგარელიეფს (კონტინენტი), მაკრორელიეფს (ქედი, ვაკე), მეზორელიეფს (ხეობა), მიკრორელიეფს (კარსტული ძაბრი), ნანორელიეფს (მცირე ღარტაფი).

ენდოგენური პროცესების უპირატესი ზეგავლენით წარმოიქმნება პლანეტური მასშტაბის უსწორმასწორობანი — მორფოსტრუქტურები. 

ეგზოგენური პროცესების შედეგად ხდება მორფოსტრუქტურების ნგრევა, დანაწევრება, ხმელეთის ზედაპირის გადარეცხვა და რელიეფის მცირე ფორმების — მორფოსკულპტურების წარმოქმნა. ეს პროცესები დედამიწის ზედაპირზე ერთდროულად, მაგრამ დროსა და სივრცეში განსხვავებული სიძლიერით მოქმედებს. დედამიწის ქერქის მოძრაობით განპირობებული რელიეფის დიდი ელემენტების უმეტესობა განვითარდა მეზო-კაინოზოურ 
ეპოქაში, მაგრამ მისი ზედაპირის თანამედროვე სახით ჩამოყალიბებაში უდიდესი როლი შეასრულა ტექტონიკურმა მოძრაობებმა ნეოგენურსა და ანთროპოგენურ პერიოდებში.  

ტექტონიკური მოძრაობა ორგვარია — დადებითი და უარყოფითი. დადებითი მოძრაობების (აზევების) სიჭარბე, გარეგანი ძალების მოქმედებასთან შედარებით, იწვევს რელიეფის ამაღლებას და დენუდაციის გაძლიერებას. ასეთ მოძრაობას უმთავრესად განიცდიან ახალგაზრდა მთები (მაგ.: კავკასიონი, ჰიმალაი, პამირი). ნგრევითი პროცესის სიჭარბე იწვევს რელიეფის დადაბლებას, ეროზიული და დენუდაციური პროცესების შენელებას. უარყოფითი მოძრაობის (ტექტონიკური დაძირვის) დროს ძლიერდება ჩამორეცხილი მასალის დალექვა, აკუმულაცია. რელიეფის ფორმირებაში აქტიურად მონაწილეობს აგრეთვე ადამიანი (ანთროპოგენური რელიეფი).

მორფოსკულპტურული ფორმების განვითარება დიდად არის დამოკიდებული ადგილობრივ ჰავაზე. ამიტომ მათი განლაგება დედამიწის ზურგზე ემორჩილება გეოგრაფიული ზონალურობის კანონს. ვაკეზე მკაფიოდ არის გამოსახული მორფოკლიმატური ზონები, რომლებიც შეესაბამება თანამედროვე ეგზოგენური პროცესების ტერიტორიულ დიფერენციაციას. მთაში ადგილი აქვს ვერტიკალურ მორფოლოგიურ ზონალურობას ანუ სარტყლურობას. 

რელიეფის გენეტური ტიპის დადგენა გეომორფოლოგიის ერთ-ერთი აქტუალური პრობლემაა. რელიეფის გენეტური ტიპი ეწოდება ელემენტარული ფორმების კომპლექსს, რომლისთვისაც დამახასიათებელია გარეგნული და გენეტური ერთგვაროვნება.  

## იხილეთ აგრეთვე 
* რელიეფის ფორმები

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
კატეგორია:ტოპოგრაფია
წიგნისა და საავტორო უფლებების მსოფლიო დღე

**წიგნისა და საავტორო უფლებების მსოფლიო დღე** — აღინიშნება 23 აპრილს 1996 წლიდან. გამოცხადდა იუნესკოს 28-ე სესიაზე 1995 წლის 15 ნოემბერს (რეზოლუცია № 3.18). გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა განათლების გავრცელების, კულტურული ტრადიციების შეგნების ამაღლების მიზნით და ასევე იმის გათვალისწინებით, რომ წიგნი ცოდნის გავრცელების ყველაზე ხელმისაწვდომი და მისი შენახვის საუკეთესო საშუალებაა. რეზოლუციაში აღნიშნულია ამ დღეს წიგნების გამოფენა-გაყიდვების მოწყობის ეფექტურობა.

გადაწყვეტილების მიღებაში მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის რიგი ქვეყნებისა და ორგანიზაციების გამოცდილებას, რომლებიც მანამდეც აღნიშნავდნენ წიგნის დღეს. ეს თარიღი შეირჩა იმის გამო, რომ ამ დღეს, 1616 წელს გარდაიცვალნენ მიგელ დე სერვანტესი, უილიამ შექსპირი და ინკა გარსილასო დე ლა ვეგა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* წიგნის საერთაშორისო დღე საქართველოში, 2011 წელი

კატეგორია:განათლება
კატეგორია:კულტურა
კატეგორია:იუნესკოს საერთაშორისო დღეები
დომბაიულგენი

**დომბაიულგენი** (  — „ადგილი, სადაც დომბა დაიღუპა“) — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის საზღვარზე. ადმინისტრაციულად მოქცეულია აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტისა და ყარაჩაი-ჩერქეზეთის საზღვარზე.

მდებარეობს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე თებერდის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4046 მ. დომბაიულგენის კლდოვან მასივზე გამოიყოფა სამი მწვერვალი: დასავლეთის (4036 მ), მთავარი (4046 მ) და აღმოსავლეთის (3950 მ). აგებულია გნაისებით, კრისტალური ფიქლებითა და გრანიტებით.

დაფარულია მუდმივი თოვლითა და მყინვარებით. 1960 წელს დომბაი-ულგენზე ასვლისას დაიღუპა ოთხი კაცისგან შემდგარი ექსპედიცია, რომელსაც ალპინისტი იგორ ეროხინი ხელმძღვანელობდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ყარაჩაი-ჩერქეზეთის მთები
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის მთები
ანდორის გერბი

**ანდორის გერბი** — ანდორას სახელმწიფო სიმბოლო დროშასა და ჰიმნთან ერთად.

ანდორას გერბი ასახავს ქვეყნის ისტორიას. ოფიციალურად იქნა მიღებული სახელმწიფო გერბად 1969 წელს. დევიზის ინგლისური თარგმანია "United virtue is stronger".
ფარის მეოთხედებს წარმოადგენენ იმ სახელმწიფოების და ფეოდალური წარმონაქმნების ჰერალდიკური სიმბოლოები, რომლებსაც ისტორიულად ექვემდებარებოდა ანდორა: ურგელის საეპისკოპოს (კატალონიაში), არაგონის (ესპანური სამეფო), ფუას, და ბეარნის (საფრანგეთში).

კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:ანდორის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:გერბები მიტრის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
დონური ცხენი

მინიატიურა|დონური ცხენი
**დონური ცხენი** — საჯდომ-შესაბმელი ჯიშის ცხენი. ძველთაგანვე მოუშენებიათ დონის კაზაკებს. ჯიშის გამოსაყვანად გამოყენებულია სტეპის ადგილობრივი სამხრეთ რუსული ცხენები, რომლებიც შეჯვარებულია სპარსულ, ყარაბაღულ, არაბულ და თურქმენულ ცხენებთან, შემდეგ — რუსულ და ინგლისურ წმინდასისხლიან აჯილღასთან. თანამედროვე დონური ცხენი ტანად მსხვილი და მასიურია. სანაშენე აჯილღას საშუალო განაზომები (სმ-ობით): სიმაღლემინდაოში 159, ტანის ირიბი სიგრძე 160, გულმკერდის ირგვლივი ზომა 185, ნებისა 21; ფაშატისა (შესაბამისად) — 156, 160, 187, 19,7. ფერად თაფლაა, მოოქროსფერო ელფერი დაჰკრავს, ამტანია, მაგარი კონსტიტუციისა. დონური ცხენი გავრცელებული როსტოვის ოლქსა და სტავროპოლის მხარეში. იპოდრომზე გამოცდისას დონურმა ცხენმა 1200მ დაფარა 1 წთ, 19 წმ-ში. 1800 მ — 1 წთ, 58,8 წმ-ში, 2000 მ — 2 წთ, 15,5 წმ-ში, 3000 მ — 3 წთ, 28 წმ-ში. გარბენის შედეგია: 200 კმ — 16 სათ-ში; უდიდესი წევის ძალა — 4,6 კნ (460 კგძ).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ცხენის ჯიშები
ნაკრა

**ნაკრა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ნაკრა — მდინარე სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე
* ნაკრა — კარულ-ხეობის ტიპის მყინვარი სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე
* ნაკრა — მწვერვალი
* ნაკრა — უღელტეხილი სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე
* ნაკრა — სოფელი მესტიის მუნიციპალიტეტში
ნაკრის უღელტეხილი

**ნაკრის უღელტეხილი** () — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3203 მ. აგებულია კამბრიულისწინა კრისტალური ფიქლებით. დამახასიათებელია სუბნივალური ლანდშაფტი. საცალფეხო ბილიკით აკავშირებს მდინარეების ნაკრისა (მესტიის მუნიციპალიტეტი) და ბაქსანის (ყაბარდო-ბალყარეთი) აუზებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
კატეგორია:რუსეთის უღელტეხილები
კატეგორია:სვანეთის კავკასიონის უღელტეხილები
დოროთეოზი

საკუთარი სახელი **დოროთეოზი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დოროთეოზ I — საქართველოს კათალიკოსი
* დოროთეოზ II — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქი
* დოროთეოზ III — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქი
დორა

**დორა** — ქვევრისებრი ან კოკისებრი თიხის ჭურჭელი, მოუჭიქავი. ქართულ წერილობით წყაროებში დამოწმებულია XVI საუკუნიდან.

იხმარებოდა მარცვლეულის, მწნილის და სხვათა შესანახად და სითხის საწყაოდ. საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში მისი ფორმა და ტევადობა სხვადასხვანაირი იყო. მეგრული დორა ქვევრისებური მოყვანილობისა იყო და 1,5-12 ფუთს იტევდა. ქვევრისაგან გამოირჩეოდა უფრო გადაშლილი პირით, ბრტყელი ძირითა და ყურებით. გარედან შემოვლებული ჰქონდა თიხისავე სადა ან დაკბილული სარტყლები. 

ლეჩხუმური დორა კოკას ჩამოჰგავდა და 30 ლიტრას იტევდა. მას ჰქონდა ქობიანი პირი, მომაღლო ყელი, დაქანებული მხრები, განიერი, ქვემოთ მოვიწროებული მუცელი, ყურები და სწორი ძირი; შემკული იყო გეომეტრიული და მცენარეული ორნამეტრებით. იყო აგრეთვე ტუჩიანი, 15-ლიტრიანი დორაკი (დორას ნახევარი). XVIII საუკუნის საბუთების მიხედვით, დორა კოკის ნახევარს უდრიდა (დაახლოებით 15-18 ლ).

## იხილეთ აგრეთვე 
*ჭარიკი

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჭურჭელი
დოქი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**დოქი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* დოქი — თიხის ჭურჭელი
* დოქი — სითხისა და მარცვლეულის საწყაო საქართველოში
დოუ

**დოუ** — უღელტეხილი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1390 მ. აგებულია იურული კირქვებით. მდინარე დასავლეთის გუმისთის ხეობას აკავშირებს მდინარე ბზიფის ხეობის (სოფლების რეშევიესა და ბითაგას გავლით) ფსხუს ქვაბულთან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უღელტეხილები
კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის უღელტეხილები
დოქი (ერთეული)

**დოქი** — სითხისა და მარცვეულის საწყაო საქართველოში. მისი ტევადობა ერთგვაროვანი არ იყო და შეადგენდა დაახლოებით 3,7 ლ (გურიაში) ან 6 კგ (ლ) (იმერეთსა და აღმოსავლეთ საქართველოში). წყაროებში გვხვდება XVIII საუკუნიდან, თუმცა მისი საწყაოდ გამოყენება გაცილებით ადრეა სავარაუდო. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:მეტროლოგია
დოქი (ჭურჭელი)

მინი|200პქ|კლასიკური დოქი
**დოქი** — ყელვიწრო, ცალყურა, მრგვალმუცლიანი და სწორძირიანი თიხის ჭურჭელი. დოქი ქართულ წერილობით წყაროებში დამოწმებულია XVIII საუკუნიდან, ხოლო არქეოლოგიაში — ბრინჯაოს ხანიდან.

დანიშნულების მიხედვით განასხვავებდნენ საწყლე და საღვინე დოქებს. პირველისათვის დამახასიათებელია მრგვალი პირი, შედარებით დაბალი და ოდნავ ფართო ყელი, მეორესთვის კი — აჭრილი, ნისკარტიანი ტუჩი, მაღალი, ვიწრო ყელი და დაშვებული ყური. საღვინე დოქი გამოირჩევა დახვეწილი ფორმითა და მდიდარი დეკორით. გვხვდება საქართველოს სხვადასხვა კერამიკულ ცენტრში დამზადებული წერნაქით მოხატული და უქერნაქო, მოჭიქული და მოუჭიქავი, ზოგჯერ ზეთის საღებავებით მოხატული დოქები. შემკულია გეომეტრიული და მცენარეული, უფრო იშვიათად კი ანთროპომორფული და ზოომორფული გამოსახულებებით. გვიანდელი ხანის ქართულ წერილობით ძეგლებში მოხსენებულია ლითონის, მეტწილად ვერცხლის დოქები, რომლებიც საზოგადოების მაღალფენებში იხმარებოდა. ფუნქციის, ტევადობის და ფორმის მიხედვით საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში დოქს სხვადასხვა სახელი ეწოდება (თუნგიანი, ხელადა, თუნგიანი ხელადა, ხარა დოქი და სხვა). 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჭურჭელი
ნიკოლა სარკოზი

**ნიკოლა სარკოზი** (, სრული სახელი *Nicolas Paul Stéphane Sárközy de Nagy-Bócsa*; დ. 28 იანვარი, 1955, პარიზი) — ფრანგი პოლიტიკოსი,  საფრანგეთის პრეზიდენტი 2007-2011 წლებში. თანამდებობა დაიკავა 2007 წლის 16 მაისს მას შემდეგ რაც არჩევნებში დაამარცხა სოციალისტური პარტიის კანდიდატი სეგოლენ რუაიალი.

პრეზიდენტობამდე იყო საფრანგეთის მემარჯვენე ცენტრისტული პარტია კავშირი სახალხო მოძრაობისთვის (UMP) ლიდერი. ჟაკ შირაკის პრეზიდენტობის დროს მას ეკავა შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტი ჟან-პიერ რაფარენის პირველ ორ მთავრობაში (2002-2004), იყო ფინანსთა მინისტრი რაფარენის ბოლო მთავრობაში და ისევ შინაგან საქმეთა მინისტრი დომინიკ დე ვილპენის მთავრობაში (2005-2007).

სარკოზი ასევე იყო დეპარტამენტ ო-დე-სენის გენერალური საბჭოს პრეზიდენტი (2004-2007 წლებში) და ნიოი-სიურ-სენის მერი (1983-2002). იგი ასევე იყო საფრანგეთის ბიუჯეტის მინისტრი ედუარდ ბალადიურის მთავრობაში ფრანსუა მიტერანის პრეზიდენტობის ბოლო წლებში.

საგარეო პოლიტიკურ საკითხებში იგი მომხრეა საფრანგეთის ახლო კავშირის აშშ-თან. მისი მეტსახელია „სარკო“ (Sarko), რომელსაც ეძახიან როგორც მისი მხარდამჭერები, ასევე ოპონენტები.

## საინტერესო ფაქტები 
საფრანგეთის პრეზიდენტის პროტოკოლის სამსახურმა ნიკოლა სარკოზის ინდოეთში ვიზიტისას მასპინძლებისგან მასზე დაბალი სიმაღლის მცველების დანიშვნა მოითხოვა. ამის შესახებ ინფორმაცია ინდურმა გამოცემამ „The Daily News and Analysis“ გამოაქვეყნა. გამოცემის ცნობით, პრეზიდენტის სურვილის შესრულება არც ისე მარტივი აღმოჩნდა, რადგან სახელმწიფო დაცვის სამსახურის თითქმის ყველა თანამშრომელი მაღალია.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ნიკოლა სარკოზის ოფიციალური საიტი 
* წინასაარჩევნო მობილიზაცია (რუსულ ენაზე)
* ახალი ამბები (რუსულ ენაზე)

კატეგორია:საფრანგეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:მმართველი ფილატელისტები
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:დაბადებული 28 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
დრაკონის ხე

**დრაკონის ხე**, *დევის ხე* (Dracaena draco) — დრაცენას გვარის ერთ-ერთი სახეობა. ხის მსხვილი, დატოტვილი ღერო 20 მ-მდე იზრდება, დიამეტრი ფუძესთან 4 მ-მდეა. აქვს ხაზური, ტყავისებრი, გრძელი ფოთლები, რომლებიც ტოტების ბოლოზე კონებად სხედან. 

იზრდება კანარისა და სოკოტრის კუნძულებზე. ზოგიერთი ხე 5-6 ათას წლამდე ცოცხლობს. ქერქის დასეტვით იღებენ წითელ ფისს — დრამაკონის სისხლს. ფოთლის ბოჭკოსაგან ამზადებენ ქსოვილებს, ჯაგრისებსა და სხვა.

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 3, გვ. 632, თბ., 1978

კატეგორია:სატაცურისებრნი
დრანდის კონცხი

**დრანდის კონცხი** — კონცხი აფხაზეთში, გულრიფშის რაიონში, მდინარე პატარა კოდორის შესართავთან. აგებულია მეოთხეული ალუვიონით და შემოსილია მეორეული ბუჩქნარებით. გაშენებულია სუბტროპიკული კულტურები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს კონცხები
ეკვატორული გვინეის გერბი

მინი
**ეკვატორული გვინეის გერბი** ოფიციალურად იქნა მიღებული 1979 წლის 21 აგვისტოს. 
გერბზე გამოსახული ეროვნული დევიზია: „ერთობა, მშვიდობა, სამართლიანობა“.

## ლიტერატურა
* Karl-Heinz Hesmer: *Flaggen und Wappen der Welt. Geschichte und Symbolik der Flaggen und Wappen aller Staaten*. Gütersloh: Bertelsmann Lexikon Verlag, 1992. ISBN 3-570-01082-1

კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:ეკვატორული გვინეა
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
რომანიზაციის ქართული ეროვნული სისტემა

**რომანიზაციის ქართული ეროვნული სისტემა** — მიღებულია 2002 წლის თებერვალში საქართველოს გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის სახელმწიფო დეპარტამენტისა და ენათმეცნიერების ინსტიტუტის, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მიერ. სისტემამ დაადგინა თანამედროვე ქართული დამწერლობის ლათინური ასოებით ტრანსლიტერაციის სისტემა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ISO 9984
* BGN/PCGN რომანიზაცია

## რესურსები ინტერნეტში 
* არარომაული დამწერლობის ტრანსლიტერაცია - დამწერლობის სისტემები და ტრანსლიტერაციის ცხრილები, თომას პედერსონი ნაკრები.

რომანიზაცია
კატეგორია:ქართული დამწერლობა
ლატვიის გერბი

ლატვიური სახელმწიფო გერბი შექმნილ იქნა ლატვიის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნის (1918 წლის ნოემბერი) შემდგომ. გერბზე გამოსახულია, როგორც ლატვიის სახელმწიფო სიმბოლიკა, ისევე ამ კვეყნის ისტორიული კუთხეების სიმბოლოები.

ფარის ზემო ნაწილში გამოსახული მზე აღნიშნავს ლატვიურ ეროვნულ სახელმწიფოებრიობას. მზე იყო პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსეთის იმპერიის არმიის შემადგენლობაში მყოფი ლატვიური ქვედანაყოფების სიმბოლო.

ფარის ზემოთ გამოსახული სამი ვარსკვლავი აღნიშნავენ ლატვიის სამ ისტორიულ ნაწილს (ვიძემე, ლატგალია და კურლანდია-ზემგალია).

წითელი ლომი არის კურლანიის და ზემგალიის (დასავლეთ ლატვია) ჰერალდიკური სიმბოლო. პირველად იგი გამოსახულ იქნა 1569 წელს კურლანდია-ზემგალიის ჰერცოგის გერბზე.
ვერცხლისფერი გრიფონი არის ვიძემეს და ლატგალიის (აღმოსავლეთ ლატვია) სიმბოლო. ეს სიმბოლო შეიქმნა 1566 წელს, როდესაც აღმოსავლეთ ლატვია ლიტვის დაქვემდებარებაში შევიდა.

1940 წელს საბჭოთა კავშირის მიერ ლატვიის ოკუპაციის შემდეგ ეროვნული გერბის მაგივრად იქნა შემოღებული საბჭოური "გერბი". ლატვიის ეროვნული გერბი აღდგენილ იქნა 1990 წელს.

გერბის ავტორია რიჰარდს ზარინსი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ლატვიის დროშა

კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:ლატვიის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:გერბები გრიფონის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ვარსკვლავის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ლომის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები მზის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
ლიეტუვის გერბი

**ლიეტუვის გერბი** (ასევე ეწოდება **ვიტისი**) — ლიეტუვის ოფიციალური სახელმწიფო სიმბოლო. გერბის სახელია „ვიტისი“ (რაინდი) ან „რაიტელისი“ (მხედარი). ეს არის ევროპის სახელმწიფოთა შორის ერთ-ერთი უძველესი გერბი. ჰერალდიკური ფარის თანამედროვე ვერსია მიღებულ იქნა 1991 წლის სექტემბერში.

## სტრუქტურა 
წითელ ფონზე გამოსახულია თეთრ ცხენზე ამხედრებული ვერცხლისფერი მხედარი, რომელსაც მარჯვენა ხელში უჭირავს ხმალი, ხოლო მარცხენა მხარზე ლურჯი ფარი ორმაგი ოქროსფერი ჯვრით. უნაგირი და აღვირი ლურჯი ფერისაა, ხმლის სახელური, უზანგი და  აღკაზმულობის სხვა დეტალები ოქროსფერია.

მხედარი, როგორც ლიეტუვური სიმბოლო, ადრეულ ქრონიკებშიც არის ნახსენები, თუმცა სახელმწიფო ემბლემად იგი  პირველად ლიტვის დიდი მთავარის, ალგირდასის ბეჭედზე გამოიყენეს 1366 წელს.  სიმბოლო სათავეს იღებს ლიეტუვის ქრისტიანობამდელ წარსულში.

## გერბის ისტორია 
კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:ლიეტუვის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:გერბები ცხენის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ხმლის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
დრე (მრავალმნიშვნელოვანი)

**დრე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

## დასახლებები
* დრე — სოფელი გორის მუნიციპალიტეტში
* დრე — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში

## პიროვნებები
* Dr. Dre, ამერიკელი მუსიკალური პროდიუსერი და რეპერი
* André 3000, აგრეთვე ცნობილი როგორც Dré
* Mac Dre, მოკლული ამერიკელი რეპერი
* ანდრე ჰარისი, ჰიპ-ჰოპ დუეტიდან Dre & Vidal
* ანდრე კრისტოფერ ლიონი, რეპის პროდიუსერული გუნდიდან Cool and Dre

## აბრევიატურა 
* დრე — დიდი რუსული ენციკლოპედიის აბრევიატურა.
დრაცენა

**დრაცენა** () — ხისებრი მცენარეების ან ბუჩქების გვარი სატაცურისებრთა ოჯახისა. 

150-მდე სახეობა გავრცელებულია აღმოსავლეთ ნახევარსფეროს ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. აქვს დატოტვილი ღერო, ტყავისებრი ფოთოლი, კენკრა ხაყოფი. 

ზოგიერთი სახეობის (დრაკონის ხე) ქერქი გამოყოფს წითელ ფისოვან ნივთიერებას, რომელსაც ლაქის დასამზადებლად იყენებენ. ბევრი სახეობა, მეტწილად ჭრელფოთოლა, ოთახისა და ორანჟერეის მცენარეა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სატაცურისებრნი
დრაჰკანი

**დრაჰკანი** — ოქროს ფულის აღმნიშვნელი ზოგადი ტერმინი XI—XVI საუკუნეების ქართულ წყაროებში. იმის მიხედვით, თუ დრაპკანი რომელი მმართველისა იყო, იხმარებოდა ტერმინები „დრაჰკანი კონსტანტინატი“ (ბიზანტიის კეისრის კონსტანტინე X-ის ოქროს მონეტა), „დრაჰკანი დუკატი“ (მიქაელ VII დუკას ოქროს მონეტა) და ა. შ.

## ლიტერატურა
**აბრამიშვილი თ.,* საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ბიზანტიური მონეტები, თბ., 1966;
**კაპანაძე დ.,* ქართული ნუმიზმატიკა, თბ., 1969;
* *ჯავახიშვილი ივ.,* ისტორიის მიზანი, წყაროები და მეთოდები წინათ და ახლა, წგნ. 3, ნაკვ. 3 - ქართული საფას-საზომთამცოდნეობა ანუ ნუმიზმატიკა-მეტროლოგია, ტფ., 1925

კატეგორია:საქართველოს მონეტები
პოლონეთის გერბი

პოლონეთის გერბზე გამოსახულია თეთრი არწივი წითელ ფონზე. 
თეთრი არწივი პოლონეთის ლეგენდარული სიმბოლოა უძველესი დროიდან.
ოფიციალურ სიმბოლოდ პირველად გამოყენებულ იქნა მეფე ბოლესლავ I-ის (992-1025) მიერ. საბოლოოდ დამკვიდრდა ამ სტატუსით მე-13 საუკუნეში.

გერბის თანამედროვე ვარიანტი მიღებულ იქნა 1927 წელს.

კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:პოლონეთის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
დრეისენასებრნი

**დრეისენასებრნი** (Dreissenidae) — ორსაგდულიანი მოლუსკების ოჯახი. ზრდასრული ფორმები ემაგრებიან წყალქვეშა საგნებსა და გემის ძირს, ლარვა კი თავისუფლად ცურავს. დრეისენასებრნი ბინადრობენ მტკნარ წყალში, აგრეთვე კასპიის, არალისა და აზოვის ზღვებში და შავი ზღვის გამტკნარებულ ადგილებში. მდინარის დრეისენა (Dreissena polymorpha) დიდი რაოდენობით სახლდება ჰიდროტექნიკურ ნაგებობებში და აფერხებს მათ ნორმალურ მუშაობას. *ბრძოლის ღნისძიებები:* წყლის ქლორირება, ნაგებობათა შეღებვა შხამიანი საღებავით, მათი კათოდური დაცვა და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორსაგდულიანები
დოროთეოზ III

, 1592-1600]]
**დოროთეოზ III**, *დოროთეოს III* — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1589 წლიდან. სიმონ I-ის (1556-1600) თანამედროვე. 

დოროთეოზ კათოლიკოსმა გიორგი IX-საგან „დიდის ფასითა“ შეიძინა სურამთან ახლოს მდებარე სოფელი იტრია იქ მოსახლე აზნაურებითა და გლეხებითურთ. სოფელ ნიტრიაში (ამჟამად ხაშურის მუნიციპალიტეტის დაბა სურამის უბანი იტრია) ააშენა საძვალე მონასტერი. მშენებლობაში მატერიალურ დახმარებას უწევდნენ ქართლის მეფეები: გიორგი IX, სიმონ I, გიორგი ბატონიშვილი (სიმონის ძე) და კახეთის მეფე ლევანი. ცნობილია დოროთეოზის მიერ დაწერილი გუჯარი, სადაც აღწერილია ნიტრიის მონასტრის მშენებლობის ამბავი. გუჯარი მნიშვნელოვან მასალას იძლევა საქართველოს ეკონომიკური, პოლიტიკური და მატერიალური კულტურის ისტორიის შესასწავლად.

სამონასტრო მშენებლობის დაწყებისას ქვეყანას შაჰ-თამაზი შემოესია, „ამოწყჳტა და ააოჴრა ქართლის ქუეყანა. ეს ყუელაი მეფობასა პატრონის ლუარსაფისსა“-ო, აღნიშნავს დოროთეოზი მის მიერ იტრიის ეკლესიისადმი გაცემულ შეწირულობის სიგელში. ამდენად, სამონასტრო მშენებლობა მას ჯერ კიდევ კათოლიკოსად დაწესებამდე დაუწყია.

სიმონ I-ს განუჩენია მონასტრისათვის „ცოტაოდენნი საფასე“. აშენებული ეკლესია და სოფელი მტერს აუოხრებია, თუმცა კათოლიკოსმა მოახერხა მისი განახლება. დოროთეოზმა მის მიერვე აშენებულ მონასტერს დიდი რაოდენობით ყმა-მამული და საეკლესიო ინვენტარი შესწირა. კათოლიკოსი საგანგებოდ აღნიშნავს კახთა მეფის ლევანისა და მის შვილთა წყალობასა და შეწევნას.

კათოლიკოსს მონასტრის საკეთილდღეოდ გაუწევია დიდი ჯაფა: „ეს რაც მამული და გლეხნი დამიწერია, ყუელა ჩემის მოღვაწებითა და წირვით მიშოვნია და მიყიდია. ამისთათანა პატიოსანი თვალთ-შეუდგამი მონასტერი ამიშენებია... მრავალნი ჭირნი და იწროებანი მომითმენია“.

ქართლის მეფეს გიორგი X-ს დოროთეოზ კათოლიკოსის თხოვნით იტრიის მონასტრისათვის თავისი სახასო მამულიდან მნიშვნელოვანი ყმა-მამული შეუწირავს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
კატეგორია:XVI საუკუნის ქართველები
დრილები

**დრილები** () — ძველი კოლხური ტომი, ცხოვრობდნენ სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის მთიანეთში, მდინარე ხარშუტის ხეობაში.   

ძვ. წ. 401 წელს მათ ქვეყანაში ილაშქრა ბერძენმა სარდალმა და ისტორიკოსმა ქსენოფონტმა. მისი ცნობით (Xen. Anab. 5.2.14) დრილები პონტოსპირელთაგან ყველაზე მეომარი ხალხი ყოფილა, ბინადრობდნენ მთიან, გამაგრებულ და მიუვალ ადგილებში. ქვეყნის დედაქალაქი ისე ძლიერ ჰქონიათ გამაგრებული, რომ ბერძენთა მრავალნაცად ლაშქარს მისი აღება ვერ მოუხერხებია. დრილები ძირითადად მეცხოველეობას მისდევდნენ. განვითარებული ჰქონიათ სამშენებლო საქმეც. დრილებს ასევე იხსენიებს არიანე თავის „პერიპლუსში“ (დაახლ. ახ. წ. 131).

## ლიტერატურა 
**მიქელაძე თ.,* ქსენოფონტის "ანაბასისი" (ცნობები ქართველი ტომების შესახებ), თბ., 1967;
**Максимова М. И.,* Античные города Юго-восточного Причерноморья, М.-Л. 1956;
**მისივე,*  Местное население Юго-восточного Причерноморья по "Анабасису" Ксенофонта: дрилы и моссиники,  «Вестник древней истории», 1951, № 1;

კატეგორია:ქართული ტომები
კატეგორია:კოლხეთი
დრილი

**დრილი** (Mandrillus leucophaeus) — ცხვირვიწრო მაიმუნი მანდრილის გვარისა. მამლის სიგრძეა 60-75 სმ, იწონის 50 კგ-მდე. აქვს დიდი საჯდომი კორძები. დრილი გავრცელებულია დასავლეთ აფრიკის ეკვატორულ ნაწილში. ბინადრობს ტყეში პატარა ჯოგებად. იკვებება მცენარეული და ცხოველური საკვებით. დედალი დრილი წელიწადში ერთხელ შობს ერთ ნაშიერს. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ანთრისებრნი
კატეგორია:კამერუნის ძუძუმწოვრები
განაწილებული სისტემა

**განაწილებული სისტემებს** ძირითადი დამახასიათებელი ნიშანია მონაცემების ერთდროულად დამუშავების რამდენიმე ცენტრის არსებობა.

ასეთ სისტემებს განეკუთვნებიან მულტიპროცესული კომპიუტერები და მრავალმანქანიანი გამოთვლითი კომპლექსები.
## მულტიპროცესორული კომპუტერები 
## მრავალმანქანიანი სისტემები 
## გამოთვლითი ქსელები 
## განაწილებული პროგრამები 
კატეგორია:კომპიუტერული ქსელები
დრიოპითეკები

**დრიოპითეკები** (Dryopithecinae) (ბერძნ. drys — ხე და pithekos — მაიმუნი), ნამარხი ადამიანის მსგავსი მაიმუნების ქვეოჯახი. დრიოპითეკების ნაშთები (ქვედა ყბები, კბილები, კიდურების ძვლები) ნაპოვნია დასავლეთ ევროპის, აფრიკის და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის (ინდოეთი) მიოცენურ და პლიოცენურ დანალექ ქანებში. ზოგი ავტორის აზრით, დრიოპითეკებს შორის იყვნენ თანამედროვე ადამიანის მსგავსი მაიმუნებისა და ადამიანის წინაპრებიც. 

## ლიტერატურა 
* Основы палеонтологии. Млекопитающие, М., 1962;
* ქსე, ტ. 3, გვ. 639, თბ., 1978

კატეგორია:ადამიანის მსგავსი მაიმუნები
დრო (მრავალმნიშვნელოვანი)

**დრო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* დრო — მატერიის არსებობის ძირითადი ფორმა
* დრო — მორფოლოგიური კატეგორია
* დრო — ქართული გაზეთი
* დრო — 2011 წლის ფილმი
დროება (მრავალმნიშვნელოვანი)

**დროება** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* დროება — ქართული გაზეთი
* დროება —  ქართული გაზეთი
ესტონეთის გერბი

ესტონეთის გერბი მომდინარეობს დანიის გერბიდან. დანია მართავდა ჩრდილოეთ ესტონეთს მე-13 საუკუნეში.
დამოუკიდებელი ესტონეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო ასამბლეამ ოფიციალურად მიიღო ეს გერბი 1925 წლის 19 ივნისს.
1940 წელს, საბჭოთა კავშირის მიერ ესტონეთის დაპყრობის შემდეგ გერბი აკრძალულ იქნა. ნებისმიერი პირი, რომელიც სარგებლობდა ესტონეთის ეროვნული გერბით ან დროშით იდევნებოდა საბჭოთა ძალოვანი სტრუქტურების მიერ.

1990 წელს ესტონეთის ეროვნული გერბი აღდგენილ იქნა სახელმწიფო გერბად.

კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:ესტონეთის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:გერბები ლომის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
დრო (გაზეთი)

„**დრო**“ — ქართული ყოველდღიური პოლიტიკური და ლიტერატურული ლეგალური ბოლშევიკური გაზეთი. გამოდიოდა თბილისში გაზეთ „ჩვენი ცხოვრების“ შემდეგ 1907 წლის 11 (24) მარტიდან 15 (28) აპრილამდე იოსებ სტალინის ხელმძღვანელობით. გამოიცა 31 ნომერი. „დრო“ ფართოდ აშუქებდა პეტერბურგის, მოსკოვის, რუსეთის   სხვა სამრეწველო ცენტრებისა და ამიერკავკასიის პროლეტარიატისა და გლეხობის რევოლუციურ ბრძოლებს. მან დიდი დახმარება გაუწია ამიერკავკასიის ბოლშევიკურ ორგანიზაციებს რსდმპ V ყრილობის მომზადების საქმეში. „დროში“ გამოქვეყნდა ვლადიმერ ლენინის რამდენიმე სტატია, აგრეთვე იოსებ სტალინის  „ანარქიზმი თუ სოციალიზმი?“ და სხვა. სარედაქციო კოლეგიაში შედიოდნენ მიხა ცხაკაია, ფილიპე მახარაძე, მიხეილ დავითაშვილი, გიორგი თელია და სხვები. რედაქტორი-გამომცემელი — ი. წივწივაძე. დაიხურა თბილისის გუბერნატორის განკარგულებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კატეგორია:ბოლშევიკური გაზეთები
კატეგორია:1907 წელს დაარსებული გაზეთები