open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ნიუ-იორკი)

thumb|350პქ|მუზეუმის ხედი ბაღიდან
**თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი** (Museum of Modern Art - MoMA) მდებარეობს მიდთაუნ მანჰეტენზე, ნიუ-იორკში. მუზეუმი ხშირად მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმის მოპაექრედ განიხილება.

მომა თავდაპირველად დააპროექტა მოდერნისტმა არქიტექტორმა ედვარდ დურელ სტოუნმა და პირველად დამთვალიერებელთათვის გაიხსნა 1929 წლის 7 ნოემბერს. ითვლება რა თანამედროვე ხელოვნების ნიმუშთა საუკეთესო კოლექციად მსოფლიოში, მის მთავარ ღირსშესანიშნაობად ითვლება:

* ვინსენტ ვან გოგის “ვარსკვლავებიანი ღამე”,
* პაბლო პიკასოს “ავინიონის დიაცები”
* სალვადორ დალის “მეხსიერების ჟინიანობა”,
* პიტ მონდრიანის “ბროდვეის ბუგი-ვუგი”,
* კლოდ მონეს “წყლის ლილიების” ტრიპტიხი
* ანრი მატისის “ცეკვა”
* პოლ სეზანის “მობანავე”
* ფრიდა კალოს “ავტო-პორტრეტი მოკვეცილი თმით”

აქვე ასევე იხილავთ წამყვანი ამერიკელი მხატვრების ჯექსონ პოლოკის, ჯასპერ ჯონსის, ედვარდ ჰოპერის, ენდი უორჰოლის, ჩაკ კლოზის და რალფ ბეკშის ნამუშევრებს. მომას მსოფლიოში სახელგანთქმული მხატრვული ფოტოგრაფიის კოლექცია აქვს. აქვეა ასევე მნიშვნელოვანი დიზაინის კოლქეციები, მათ შორის პოლ ლასცლოს ნამუშევრები.

მომას მიდთაუნის შენობამ მნიშვნელოვანი რეკონსტრუქცია განიცადა 21-ე საუკუნის დასაწყისში. დაიხურა რა 2002 წლის 21 მაისს, 2004 წლის 20 ნოემბერს გაიხსნა იაპონელი არქიტექტორის იოშიო ტანიგუჩის განახლებული პროექტით. ამ პერიოდში მომას კოლექციის ნაწილი გამოფენილი იყო ყოფილ ჭიკარტების ქარხანაში ლონგ-აილენდ სიტიში, ქუინსში. მომას ხელახალ გახსნას მოსახლეობის უკმაყოფილება მოჰყვა შესვლის ფასის $12-დან $20-მდე გაზრდის გამო. ამგვარად მომა ნიუ-იორკში ყველაზე ძვირი მუზეუმია, თუმცა პარასკევს ნაშუადღევს 4 სთ-ის შემდეგ “გადაიხადეთ რამდენიც გსურთ” პოლიტიკა მოქმედებს და შესაძლებელია უფასოდ მოხვედრაც თუ რიგმა დღის ბოლომდე მოგიწიათ.

## აქ გამოფენილ ზოგიერთ ნამუშევართა გალერეა 

Image:Henri Rousseau 010.jpg|ანრი რუსო, „მძინარე ბოშა“, 1897 
Image:VanGogh-starry night.jpg|ვინსენტ ვან გოგი, „ვარსკვლავებიანი ღამე“, 1889
Image:Paul_Gauguin_-_Te_aa_no_areois_-_Google_Art_Project.jpg|პოლ გოგენი, „არეოის თესლი“, 1892
Image:Mondrian broadway boogie-woogie.gif|პიტ მონდრიანი, „ბროდვეის ბუგი ვუგი“, 1942–1943

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი.
* მოდერნი: მომა .

კატეგორია:ნიუ-იორკის მუზეუმები
კატეგორია:მანჰეტენი
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ტლატოანი

**ტლატოანი** (*მრავ.* ტლატოკი) () — აცტეკების მეთაური. ნაჰუატლის ენაზე იგი ნიშნავს *მოლაპარაკეს*. აცტეკთა რწმენით ტლატოაკს პირდაპირი კავშირი ჰქონდა ღმერთებთან. მას არ ჰქონდა უფლება აბსოლუტური მმართველი ყოფილიყო, თუმცა შეეძლო არისტოკრათთა რჩევის მიღება ან უარყოფა. მას უფლება ჰქონდა გადაეცა ტახტი მემკვიდრეობით, მაგრამ არა პირდაპირ მემკვიდრეზე - ვაჟზე. ტლატოკები როგორც წესი, წარმოუდგენელ ფუფუნებაში ცხოვრობდნენ და პოლიგამიას მისდევდნენ.

**ჰუეი ტლატოანი** — „დიდი მოლაპარაკე“ აცტეკებში იმპერატორთა ტიტული იყო.

## იხილეთ აგრეთვე
* აცტეკების მბრძანებელთა სია

## ლიტერატურა
* 
* 

*
ჩიმალპოპოკა

thumb|150px|ჩიმალპოპოკა
**ჩიმალპოპოკა** () (დ. 1404 – გ. 1427, მეხიკო) — 1417-1427 წლებში იყო აცტეკთა ქალაქ ტენოჩტიტლანის მესამე ტლატოანი.

მისი მმართველობის დროს ტენოჩტიტლანი ემორჩილებოდა ქალაქ ასკაპოცალკოს, რომელსაც ჩიმოლპოპოკას პაპა ტესოსომოკი მართავდა. ეს კავშირი და მეხიკების პოზიცია საზოგადოდ უფრო გაძლიერდა, როდესაც ტენოჩტიტლანმა მხარი დაუჭირა ტესოსომოკს ტეხკოკოს მბრძანებლის იხტლილხოჩიტლის წინააღმდეგ ომში 1418 წელს. ერთგულებისათვის ტეხკოკო ტენოჩტიტლანს გადაეცა, როგორც მოხარკე და 1426 წელს ტესოსომოკი დაეხმარა ჩიმალპოპოკას ახალი აკვედუკის მშენებლობისას.

ასაკაპოცალკოსთან ურთიერთობა დაიძაბა, როდესაც ტესოსომოკის სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა ჩიმალპოპოკას ბიძა მახტლა, რომელიც ტენოჩტიტლანის ტახტზეც აცხადებდა პრეტენზიას. 1427 წელს გამართულ ბრძოლაში ჩიმალპოპოკა დატყვევებულ იქნა და გალიაში იქნა ჩასმული. იგი იძულებულ იყო თავი მოეკლა. მისი სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა ბიძამისი იცკოატლი.

კატეგორია:აცტეკების მბრძანებლები
კატეგორია:დაბადებული 1404
კატეგორია:გარდაცვლილი 1427
მართა ვაშინგტონი

მინი|მართა ვაშინგტონი
**დენდრიჯი, მართა პარკ-ქასთის ვაშინგტონი** (ინგლ. *Martha Dandridge Parke-Custis Washington*) (დ. 2 ივნისი, 1731, უილიამსბურგი, ვირჯინია — გ. 22 მაისი, 1802, მაუნტ-ვერნონი, ვირჯინია), ამერიკის შეერთებული შტატების პირველი ლედი, მისი მეუღლე იყო ამერიკის პირველი პრეზიდენტი ჯორჯ ვაშინგტონი.

## ბიოგრაფია
მართა დაიბადა 1731 წლის ივნისს, უილიამსბურგთან (ვირჯინია) ახლოს, ვირჯინიელი პლანტატორის ჯონ დენდრიჯის ოჯახში. 18 წლის ასაკში დაქორწინდა მდიდარ, მასზე 20 წლით უფროს დენიელ პარკ-ქასთისზე. მათ ჰყავდათ ოთხი შვილი, რომელთაგანაც მხოლოდ ორმა მიაღწია ზრდასრულ ასაკს. 1757 წელს დენიელ ქასთისი გარდაიცვალა.

მისი მეუღლის გარდაცვალებიდან ორი წლის შემდეგ, 1759 წლის 6 იანვარს, მართა დენბრიჯი ცოლად გაჰყვა პოლკოვნიკ ჯორჯ ვაშინგტონს. დაქორწინების შემდეგ ისინი ცხოვრობდნენ ვაშინგტონის სახლში მაუნთ ვერნონში. მათ თანაცხოვრებისას საერთო შვილი არ ჰყოლიათ. 

მართა დენდრიჯი წინააღმდეგი იყო ჯორჯ ვაშინგტონის გაპრეზიდენტებისა და ინაუგურაციასაც კი არ დასწრებია, თუმცა შემდეგ მან ნათლად შეასრულა ყველა ის მოვალეობა, რომელიც ამერიკის შეერთებული შტატების პირველ ლედის ეკისრებოდა. 

მართა ვაშინგტონი გარდაიცვალა მაუნთ ვერნონში, იგი დაკრძალეს 1802 წლის 22 მაისს.  1831 წელს იგი გადაასვენეს აკლდამაში თავისი მეუღლის გვერდით. 

მარჯვნივ|მინი|მართა დენდრიჯი საფოსტო მარკაზე
1902 წელს მართა დენდრიჯი გახდა პირველი ქალი, რომელიც ამერიკის შეერთებული შტატების საფოსტო მარკაზე გამოისახა.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Martha Washington letters (primary sources)
* Martha Washington  at the White House (biography)
* Martha Washington  at the National First Ladies Library (biography)
* Martha Washington (George Washington's Mount Vernon)
* 
*Martha Washington at C-SPAN's *First Ladies: Influence & Image*

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის პირველი ქალბატონები
კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1731
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1802
ალბერტ კესელრინგი

**ალბერტ კესელრინგი** (; დ. 13 ნოემბერი 1885, მარკშტეფტი, გერმანია — გ. 16 ივლისი 1960, ბად ნაუჰაიმი, გერმანია) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, ლუფტვაფეს გენერალ-ფელდმარშალი, რომელიც მონაწილეობდა ორივე მსოფლიო ომში. კესელრინგი მესამე რეიხის ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ მეთაურად იქცა. მოკავშირეებისგან მიიღო ზედმეტსახელი „მომღიმარი ალბერტი“, ხოლო თავისი ჯარისკაცები უწოდებდნენ „ბიძია ალბერტს“. ის იყო ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული გერმანელი გენერალი მეორე მსოფლიო ომში.

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1885
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1960
ვალენტობა

**ვალენტობა** — ელემენტის ატომის უნარი, შეიერთოს სხვა ატომების განსაზღვრული რაოდენობა. ვალენტობას განსაზღვრავს ელემენტის გაუწყვილებელი სპინების რიცხვი. ერთი და იმავე მთავარი კვანტური რიცხვის ფარგლებში შეიძლება ელექტროთა წყვილის შემცველი ორბიტალიდან ერთი ელექტრონი ვაკანტურ (თავისუფალ) ორბიტალზე გადავიდეს. აქედან გამომდინარე, ელემენტის ვალენტობის რიცხვიც შეიძლება გაიზარდოს.

## სქოლიო
კატეგორია:ქიმია
კატეგორია:ქიმიური ბმები
ტენოჩი

მინი|200პქ|ტენოჩი
**ტენოჩი** (* ???; † 1376) — აცტეკთა პირველი ტლატოანი.

ტენოჩის სახელის ნაუატლის სიმბოლოები დღეს მექსიკის დროშაზეა გამოსახული: **ტეტლ** — *კლდე* და **ნოჩტლი** — *ეკლებიანი კაკტუსი*. ქალაქ მეხიკოს თავდაპირველი სახელი ტენოჩტიტლანი ნიშნავს „ტენოჩის მიერ დაარსებულს“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:აცტეკების მბრძანებლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1376
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ჰუიცილიჰუიტლი

thumb|150px|ჰუიცილიჰუიტლი
**ჰუიცილიჰუიტლი** (; დ. 1380 — გ. 1417, მეხიკო) — აცტეკთა ტლატოანი 1395-1417 წლებში.

სინამდვილეში იგი იყო **ჰუიცილიჰუიტლი II** რადგან აცტეკებს მანამდე ჰყავდა ასეთი სახლი მქონე უმნიშვნელო ბელადი. მან იქორწინა ასკაპოცალკოელი ტოლტეკი დიდებულის ქალიშვილზე და შეუკავშირდა ამ უკანასკნელებს ტეხკოკოს წინააღმდეგ ომში. ჰუიცილიჰუიტლის დაუწყია გრანდიოზული სამშენებლო სამუშაობი მეხიკოს დაბლობზე, რომელიც მისმა შვილებმა ჩიმალპოპოკამ და მონტეკუჰსომამ დაამთავრეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Huitzilihuitl entry on The Visual History Project

კატეგორია:აცტეკების მბრძანებლები
კატეგორია:დაბადებული 1380
კატეგორია:გარდაცვლილი 1417
იცკოატლი

thumb|150px|იცკოატლი
**იცკოატლი** (; ; დ. 1380 — გ. 1440) — აცტეკთა ტლატოანი 1427-1440 წლებში.

## ბიოგრაფია 
იგი იყო აკამაპიჩტილის და მონა-ქალის შვილი და ტახტზე ავიდა ძმიშვილების ჰუიცილიჰუიტლის და ჩიმალპოპოკას გარდაცვალები შემდეგ. მეფობის პირველ წლებში მან, ნესაჰუალკოიოტლისთან კავშირში დაამხო ტეპანეკას სამეფო და დაიპყრო დედაქალაქი ასკაპოცალკო. 1430 წელს მასი მოკავშირეები გახდნენ ტეხკოკო და ტლაკოპანი. ეს ალიანსი უდიდეს სამხედრო ძალას წარმოადგენდა მაშინდელ მექსიკაში და იცკოატლის ძალაუფლება აცტეკთა ქვეყნის მიმდებარე ყველა ტერიტორიაზე გავრცელდა.

იცკოატლის ბრძანებით დაიწყო ტენოჩტიტლანის გაშენება. აგებულ იქნა უამრავი ტაძარი, გაყვანილ იქნა ახალი გზები, აშენდა დამბები ტბაში წყლის დონის დასარეგულირებლად. მის სახელსვე უკავშირდება ე.წ. „კუტურული რევოლუცია“. იცკოატლის ბრძანებით დაწვეს უამრავი ისტორიული წიგნი. იგი ახალი, უფრო დიდებული ისტორიის შექმნას ესწრაფვოდა. ყოველივე ამის გამო იგი ერთადერთი აცტეკი მმართველია რომელსაც უწოდეს „მსოფლიოს დამპყრობელი“ (*ნაჰუატლი:* კემანაჰუაკ ტეპეჰუა). 

იცკოატლის რეფორმების გატარებას ხელმძღვანელობდა მისი მარჯვენა ხელი ტლაკაელელი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აცტეკების მბრძანებლები
კატეგორია:დაბადებული 1380
კატეგორია:გარდაცვლილი 1440
რიჩარდ როჯერსი

მინიატიურა
thumb|200px|right|ათასწლეულის თაღი, ლონდონი
thumb|200px|right|ლოიდსის შენობა, ლონდონი **რიჩარდ ჯორჯ როჯერსი, ბარონი როჯერს რივერსაიდისა** (დ. 23 ივლისი, 1933, ფლორენცია — გ. 18 დეკემბერი, 2021, ლონდონი)  —  ბრიტანელი არქიტექტორი ცნობილი მოდერნისტული და ფუნქციონალისტური პროექტებით. დაიბადა ფლორენციაში, განათლება მიიღო ჯერ არქიტექტურის სკოლის არქიტექტურულ ასოციაციაში, ლონდონი, შემდეგ კი იელის უნივერსიტეტში, რომელიც 1962 წელს დაამთავრა.

ლონდონში დაბრუნებისთანავე მან იელის თანაკურსელ ნორმან ფოსტერთან არქიტექტურულ პრაქტიკას მიჰყო ხელი; მეუღლეებთან ერთად მათ საერთო ფირმა „ტიმ 4“ (Team 4) ჩამოაყალიბეს. მაღალტექნოლოგიური ინდუსტრიული პროექტებით მათ სწრაფად მოიხვეჭეს სახელი.

1967 წელს ჯგუფი გაიყო და როჯერსი შეუამხანაგდა რენცო პიანოს, მათ ერთობლივი პროექტით პომპიდუს ცენტრის კონკურსზე გაიმარჯვეს 1971 წელს. ეს შენობა დამფუძნებელი იყო როჯერსის დამახასიათებელი სტილისა, რომელშიც შენობის დამხამრე ატრიბუტები (წყალი, გათბობის მილები, კიბეები) ექსტერიერზეა გამოტანილი ინტერიერში სივრცის გამოსათავისუფლებლად. დღეს ეს შენობა პარიზის ღირსშესანიშნაობად ითვლება, თუმცა გახსნის დროს კრიტიკოსემბა ამგავარ უკუღმა სტილს “ბოველიზმი” (ინგ. Bowel - კუჭნაწლავი) შეარქვეს.

მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია:
* პომპიდუს ცენტრი, პარიზი (1972-78)
* ლოიდსის შენობა, ლონდონი (1979-84)
* ევროპის ადამიანთა უფლებების სასამართლო (1984)
* ათასწლეულის თაღი, ლონდონი (1999)
* უელსის ეროვნული ასამბლეა, კარდიფი (დაუმთავრებელი)

როჯერსი ათასწლეულის თაღის პროექტის ყველაზე აქტიური ლობისტი იყო და მას შემდეგ მისი რეპუტაცია საკმაოდ შეირყა. თუმცა კვლავაც მიიჩნევა ერთ-ერთ უმთავრეს საერთაშორისო არქიტეტორად, თაღის შემდეგ ის ნაკლებ მნიშვნელოვან პროექტებს ახორციელებს.

რამდენიმე წლის დამუშავების შემდეგ მისი „ნიუკასლი-თაინზე“ რეგენერაციის ამბიციური გეგმა უარყოფილ იქნა. როჯერსი პოლიტიკურად აქტიური ლეიბორისტია და 2000 წელს დაწერა ბრიტანეთის მთავრობის „ურბანული რენესანსის“ თეთრი ფურცელი. როჯერსი ამჟამად დიდი ლონდონის სამმართველოს არქიტექტურისა და ურბანიზმის პანელის თავმჯდომარეა.

მისი მეორე მეუღლე რუთ როჯერსი რივერ კაფეს თანამფლობელია და ასევე ავტორია იტალიური სამზარეულოს წიგნების პოპულარული სერიისა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რიჩარდ როჯერსის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:ბრიტანელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ბაკალავრი-რაინდები
კატეგორია:პრიცკერის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:იმპერატორის პრემიის კავალრები
კატეგორია:იელის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
შარლოტე ბრიცი

thumb|150px|შარლოტე ბრიცი
**შარლოტე ბრიცი** (*გერმ.* Charlotte Britz) (დ. 27 თებერვალი, 1958, ოტვაილერი, ზაარლანდი) — ზაარბრიუკენის ობერბურგომისტრი 2004 წლიდან.

## ბიოგრაფია 
* 1974 — შევიდა გერმანიის სოციალ-დემოკრატიულ პარტიაში
* 1996 — 2004 - მუშაობდა ზაარბრიუკენის საქალაქო მმართველობაში სოციალური განხრით.
* 2004 — 1 ოქტომბერი: გაიმარჯვა ობერბურგომისტრის არჩევნებში.

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  27 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯეიმზ მადისონი

**ჯეიმზ მადისონი** ( დ. 16 მარტი 1751 — გ. 28 ივნისი 1836) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, ამერიკის შეერთებული შტატების რიგით მე-4 პრეზიდენტი 1809-1817 წლებში. იგი იყო აშშ-ის ერთ-ერთი დამაარსებელი და აშშ-ის კონსტიტუციის ერთ-ერთი მთავარი ავტორი. 1788 წელს მან დაწერა „ფედერალისტის“ (Federalist Papers) მესამედი, რომელიც დღემდე ითვლება კონსტიტუციის უმნიშვნელოვანეს კომენტარებად. მადისონი იყო პირველი პრეზიდენტი, ვინც მანამდე მოღვაწეობდა აშშ-ის კონგრესში. იგი იყო აშშ-ის პირველი კონგრესის ლიდერი, მის მიერ იქნა შემუშავებული აშშ-ის ძირითადი კანონების დიდი ნაწილი, იგი იდგა კონსტიტუციაში პირველი ათი შესწორების უკან და ასევე ცნობილია როგორც  „უფლებათა შესახებ კანონპროექტის მამად“ (Father of the Bill of Rights). როგორც პოლიტიკურ თეორეტიკოსს მადისონს მიაჩნდა, რომ ახალი რესპუბლიკას სჭირდებოდა კონტროლი და წონასწორობა, რათა დაეცვათ პიროვნების უფლებები უმრავლესობის ტირანიისგან.

როგორც წარმომადგენელთა პალატის ლიდერი, იგი მჭიდროდ თანამშრომლობდა პრეზიდენტ ვაშინგტონთან, რათა ჩამოეყალიბებინათ ფედერალური მთავრობა. ხაზინის მდივან ალეგზანდერ ჰამილტონთან დაპირისპირების გამო, მადისონმა და თომას ჯეფერსონმა ჩამოაყალიბეს, როგორც ისინი უწოდებდნენ, *რესპუბლიკური პარტია* (შემდგომში დემოკრატიულ-რესპუბლიკური პარტია), რომელიც ეწინააღმდეგებოდა ფედერალისტებს წამყვან პოლიტიკურ საკითხებში, განსაკუთრებით ეროვნული ბანკის და ჯეის ხელშეკრულების საკითხებში. ჯეფერსონთან ერთად იგი იყო ფარული თანაავტორი კენტუკისა და ვირჯინიის რეზოლუციისა Alien and Sedition Acts პროტესტის ნიშნად.

როგორც სახელმწიფო მდივანი ჯეფერსონის ადმინისტრაციაში, მადისონი ხელმძღვანელობდა ლუიზიანის შესყიდვას, რითაც ქვეყნის ზომა ორჯერ გაიზარდა, და 1807 წლის ემბარგოს კანონს. პრეზიდენტის რანგში იგი ხელმძღვანელობდა ქვეყანას 1812 წლის ომში დიდი ბრიტანეთის წინააღმდეგ. ომის მიმდინარეობის დროს და ასევე ომის შემდეგ მადისონმა ბევრი პოზიცია შეიცვალა. 1815 წლისთვის მან მხარი დაუჭირა მეორე ეროვნული ბანკის და ძლიერი არმიის შექმნას, ასევე მაღალ ტარიფებს ომის დროს შექმნილი ახალი ქარხნების დასაცავად.

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები
კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1751
კატეგორია:გარდაცვლილი 1836
კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივნისი
კატეგორია:აშშ-ის დამფუძნებელი მამები
ჯონ ადამსი

**ჯონ ადამსი** ( დ. 30 ოქტომბერი, 1735, ქუინსი, მასაჩუსეტსი — გ. 4 ივლისი, 1826, ქუინსი, მასაჩუსეტსი) — ამერიკის შეერთებული შტატების რიგით მე-2 პრეზიდენტი 1797-1801 წლებში. 1789-97 წლებში ჯორჯ ვაშინგტონის პრეზიდენტობისას იყო აშშ-ის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი. იგი ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან პიროვნებად ამერიკის  დამაარსებელთა შორის.

ადამსი ცნობილი გახდა ამერიკის რევოლუციის ადრეული ეტაპიდან. როგორც მასაჩუსეტსის დელეგატი კონტინენტურ კონგრესში, იგი  იბრძოდა აშშ-ის დამოუკიდებლობის დეკლარაციის მისაღებად 1776 წელს. როგორც კონგრესის წარმომადგენელი ევროპაში, იგი იყო მთავარი მომლაპარაკებელი პირი ბრიტანეთთან სამშვიდობო ხელშეკრულების გაფორმებისას. ასევე მისი ძალისხმევის შედეგი იყო ამსტერდამიდან მნიშვნელოვანი კრედიტის მიღება. 

ადამსის რევოლუციისდროინდელი უფლებამოსილება საფუძველი გახდა მისი ორი ვადით ვიცე-პრეზიდენტობისა ჯორჯ ვაშინგტონის ადმინისტრაციაში, რის შემდეგაც იგი აირჩიეს აშშ-ის მეორე პრეზიდენტად. პრეზიდენტობის დროს იგი იყო შეწუხებული შიდა დაპირისპირებით ფედერალისტთა პარტიაში და უთანხმოებით ჯეფერსონის რესპუბლიკელებთან. მისი თანამდებობაზე ყოფნისას მან სადავო *Alien and Sedition Acts* მოაწერა ხელი. მისი პრეზიდენტობის მთავარი მიღწევა იყო სამშვიდობო რეზოლუცია 1798 წელს კვაზი ომის კრიზისის დროს საფრანგეთთან.

თომას ჯეფერსონთან (იმ დროს ადამსის ვიცე-პრეზიდენტი) საპრეზიდენტო არჩევნებში დამარცხების შემდეგ ადამსი დაბრუნდა მასაჩუსეტსში. მან და მისმა ცოლმა აბიგაილ ადამსმა დააარსეს პოლიტიკოსების, დიპლომატების და ისტორიკოსების დინასტია, რომელიც ამჟამად ცნობილია ადამსების პოლიტიკური ოჯახის სახელით.  ჯონ ადამსი იყო აშშ-ის  მე-6 პრეზიდენტის ჯონ კუინსი ადამსის მამა. მისმა წარმატებებმა ფართო აღიარება ჰპოვა თანამედროვეობაში, მიუხედავად იმისა, რომ მისი წვლილი თავიდან არ იყო ისე აღნიშნული, როგორც სხვა დამაარსებლებისა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯონ ადამსი — ამერიკის შეერთებული შტატების მეორე პრეზიდენტი

კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1735
კატეგორია:გარდაცვლილი 1826
კატეგორია:დაბადებული 30 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივლისი
კატეგორია:აშშ-ის დამფუძნებელი მამები
ჯონ კუინსი ადამსი

**ჯონ კუინსი ადამსი** ( დ. 11 ივლისი, 1767, ბრეინტრი, მასაჩუსეტსი — გ. 23 თებერვალი, 1848, ვაშინგტონი) — ამერიკელი დიპლომატი და პოლიტიკოსი, ამერიკის შეერთებული შტატების რიგით მე-6 პრეზიდენტი 1825-1829 წლებში. იგი მოღვაწეობდა როგორც სენატში, ასევე წარმომადგენელთა პალატაში. ადამსი სხვადასხვა დროს იყო ფედერალისტური პარტიის, დემოკრატიულ-რესპუბლიკური პარტიის, ნაციონალ-რესპუბლიკური პარტიის, ანტიმასონური პარტიის და ვიგების პარტიის წევრი.

იგი იყო აშშ-ის მეორე პრეზიდენტის ჯონ ადამსის და მისი მეუღლის აბიგაილ ადამსის ვაჟი. როგორც დიპლომატი ადამსი ბევრ საერთაშორისო მოლაპარაკებაში მონაწილეობდა. სახელმწიფო მდივნის რანგში მონაწილეობას იღებდა მონროს დოქტრინის შემუშავებაში. როგორც პრეზიდენტი იგი გამოდიოდა მოდერნიზაციის და განათლების სისტემის გაუმჯობესების პროგრამით, მაგრამ ეს პროგრამა კონგრესმა დაბლოკა. 1828 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში იგი ენდრუ ჯექსონმა დაამარცხა.

პრეზიდენტის პოსტიდან წასვლის შემდეგ ადამსი აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატაში, რაც ერთადერთი შემთხვევაა აშშ-ის პრეზიდენტთა შორის. წარმომადგენელთა პალატაში იგი იყო ძლიერი ოპონენტი მონათმფლობელთა ძალაუფლებისა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* John Quincy Adams: A Resource Guide at the Library of Congress
* John Quincy Adams  at the White House
* American President: John Quincy Adams (1767–1848) at the Miller Center of Public Affairs, University of Virginia
* Adams National Historical Park, National Park Service
* The Diaries of John Quincy Adams: A Digital Collection  at the Massachusetts Historical Society
* John Quincy Adams at C-SPAN's *American Presidents: Life Portraits*
**Booknotes* interview with Paul Nagel on *John Quincy Adams: A Public Life, A Private Life*, January 4, 1998. 
* The Arms of John Quincy Adams  at the American Heraldry Society

კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1767
კატეგორია:გარდაცვლილი 1848
კატეგორია:დაბადებული 11 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 თებერვალი
გამანადგურებელ-ბომბდამშენი

[მინი|[Republic P-47 Thunderbolt, მიმაგრებული ბომბით]]
**გამანადგურებელ-ბომბდამშენი** (რუსეთში — ტაქტიკური გამანადგურებელი) — საბრძოლო თვითმფრინავი, რომელიც განკუთვნილია სახმელეთო (საზღვაო), მცირე ზომის მოძრავი მიზნების გასანადგურებლად მოწინააღმდეგის ტაქტიკურ და უახლოეს ოპერატიულ სიღრმეში, აგრეთვე საფრენი აპარატების წინააღმდეგ საბრძოლველად ჰაერში, დაზვერვის საწარმოებლად და ნაღმური ღობურების დასაყენებლად. გამანადგურებელს იგი აღემატება თავის საბრძოლო დატვირთვით. გამანადგურებელ-ბომბდამშენი შეიძლება აღჭურვილი იყოს ბირთვული და ჩვეულებრივი ბომბებით, ამნთები ავზებით, მართვადი და უმართავი რაკეტებით, საარტილერიო შეიარაღებით. მას აგრეთვე გააჩნია მრავალფუნქციური რადიოსალოკაციო დასამიზნებელი სისტემა ავტომატიზებული ბომბდაშენის განსახორციელებლად.

* სიჩქარე: 2350 კმ/სთ-მდე
* პრაქტიკული ჭერი 21 კმ-მდე
* ეკიპაჟი: ერთი ადამიანი

## იხილეთ აგრეთვე 
*მრავალფუნქციური საბრძოლო თვითმფრინავი
*მოიერიშე

## სქოლიო 
კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
გამანადგურებელი

მინი|right|გამანადგურებელების ნიმუშები, დალაგებულია დროისა და ქვეყნების მიხედვით
**გამანადგურებელი** — საბრძოლო თვითმფრინავი, რომლის უმთავრეს დანიშნულებას წარმოადგენს მოწინააღმდეგის საფრენი აპარატების ჰაერში განადგურება. იგი აგრეთვე გამოიყენება სახმელეთო მიზნების (ობიექტების) გასანადგურებლად და საჰაერო დაზვერვის საწარმოებლად. გამანადგურებელი წარმოადგენს რეაქტიულ ზებგერით თვითმფრინავს, რომლის გამოყენებაც შესაძლებელია ნებისმიერ ამინდში და აღჭურვილია სარაკეტო, ბომბდამშენი და საარტილერიო შეიარაღებით, რადიოელექტრონული და სხვა კომპლექსით.

* ეკიპაჟი: ერთი ადამიანი
* სიჩქარე: დაახლოებით 3000 კმ/სთ
* პრაქტიკული ჭერი 22 კმ-მდე
* ფრენის სიშორე 6500 კმ-მდე

გამანადგურებლის სპეციალიზებული სახეობებია გამანადგურებელ-ბომბდამშენი და გამანადგურებელ-გადამტაცი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*საჰაერო უპირატესობის გამანადგურებელი

## ლიტერატურა 
* Coox, Alvin D. *Nomonhan: Japan Against Russia, 1939*. Two volumes; 1985, Stanford University Press. ISBN 0-8047-1160-7.
* Eden, Paul (General Editor). *The Encyclopedia of Aircraft of WWII*. London: Amber Books, Ltd, 2004. ISBN 1-904687-07-5.
* Ireland, Bernard and Eric Grove. ''Jane's War at Sea''. UK: Harper Collins Publishers, 1997. ISBN 0-00-472065-2.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Chart of fighter generations at Airforce Magazine. 
*USAF posters for five generations of jet fighters. 
*Fighter-planes.com: Data and images on fighter-planes.com
*Fighter aircraft Info, Articles & Pictures on fighter-planes.tk 
*Fighter Aircraft News on defencetalk.com

კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
მოიერიშე

[მინი|მოიერიშე [A-10 Thunderbolt II, AGM-65 Maverick-ის სროლის მომენტში]]
**მოიერიშე** — საბრძოლო თვითმფრინავი, რომელიც განკუთვნილია მცირე ზომისა და მოძრავი სახმელეთო (საზღვაო) მიზნების გასანადგურებლად მცირე და უკიდურესად მცირე სიმაღლეებიდან. გააჩნია ბომბდამშენი, სარაკეტო და საარტილერიო შეიარაღება და ჯავშანდაცვა. გამოიყენება უმთავრესად ტაქტიკურ ზონაში და მიზნად ისახავს სახმელეთო ჯარებისა და ფლოტის ძალების უშუალო მხარდაჭერას.

## იხილეთ აგრეთვე 
*გამანადგურებელ-ბომბდამშენი
*მრავალფუნქციური საბრძოლო თვითმფრინავი

კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
სამამულო ომის ორდენი

მინი|I ხარისხის სამამულო ომის ორდენი 
მინი|I ხარისხის ორდენის ბაფთა
**სამამულო ომის ორდენი** () — სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1942 წლის 20 მაისის ბრძანებულებით დაწესებული ორდენი. ამ ორდენით აჯილდოებდნენ საბჭოთა არმიის, სამხედრო-საზღვაო ფლოტის, შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატისა (შინსახკომი) და პარტიზანული ჯგუფების შემადგენლობიდან იმ პირებს, რომლებმაც სამშობლოსათვის ბრძოლაში სიმამაცე, სიმტკიცე და ვაჟკაცობა გამოიჩინეს; აგრეთვე იმ სამხედრო  მოსამსახურეებს, რომლებიც თავიანთი მოქმედებით ხელს უწყობდნენ საბჭოთა ჯარების საბრძოლო ოპერაციებს. ორდენის ნიშანი ლალისფრად მომინანქრებული, ოქროს სხივების ფონზე ამობურცული ხუთქიმიანი ვარსკვლავია. I ხარისხის ორდენი ოქროსია, II - ვერცხლის. იბნევენ მკერდის მარჯვენა მხარეს ალექსანდრე ნეველის ორდენის შემდეგ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
მარბლ არჩი (ლონდონის მეტრო)

მინი|250პქ|სადგური „მარბლ არჩი“
**მარბლ არჩი** — ლონდონის მეტროპოლიტენის მიწისქვეშა სადგური. იგი მდებარეობს ოქსფორდ სტრიტის დასავლეთ ბოლოში ჰაიდ პარკის ჩრდილო აღმოსავლეთ კუთხეში. სახელი ეწოდა მარბლ არჩის მონუმენტის მიხედვით. 

სადგური გახსნილ იქნა 1900 წლის 30 ივლისს „სენტრალ ლონდონ რეილვეიზე“ (დღევ.სენტრალ ლაინი).

## რესურსები ინტერნეტში
* London Transport Museum Photographic Archive

კატეგორია:ლონდონი
მარბლ არჩი

thumb|220px|მარბლ არჩი
**მარბლ არჩი** (, ) — კარარას მარმარილოთი აშენებული მონუმენტი, რომელიც დგას სპიკერს კორნერთან ჰაიდ პარკში ოქსფორდ სტრიტის დასავლეთ ბოლოში. 

თაღი აგებულ იქნა 1828 წელს არქიტექტორ ჯონ ნეშის მიერ. ნიმუშად აღებულ იქნა კონსტანტინეს თაღი რომში. თავდაპირველად იგი იდგა ბაკინგემის სასახლის შესასვლელთან მოლზე და რადგან სატრანსპორტო საშუალებებისათვის ძალზე ვიწრო აღმოჩნდა გადატანილ იქნა დღევანდელ ადგილზე.

არკა დგას ლონდონის ცნობილ ტაიბერნის სახრჩობელებთან ახლოს. იქ სადაც 1388-1793 წლებში ხდებოდა დამნაშავეთა საჯარო ჩამოხრჩობა.

მახლომდებარე მეტროპოლიტენის სადგური არკის სახელს „მარბლ არჩს“ ატარებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* AboutBritain.com information

კატეგორია:ლონდონის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ტრიუმფული თაღები
თოფქაფის სასახლე

thumb|250px|ჰარამხანა
thumb|250px|გულჰანის ბაღი
thumb|250px|ერთ-ერთი მოედნის კიოსკი
**თოფქაფის სასახლე** ( — „სათოფე სასახლე“, ახლომდებარე კარიბჭის სახელით) მდებარეობს სტამბოლში (კონსტანტინეპოლი). იყო ოსმალეთის იმპერიის ადმინისტრაციული ცენტრი 1465–1853 წლებში. თოფქაფის სასახლის მშენებლობა სულთანი მეჰმედ II-ის ბრძანებით დაიწყეს 1459 წელს, დასრულდა 1465 წელს. სასახლე მდებარეობს სარაგლიოს კონცხზე, ოქროს რქასა და მარმარისის ზღვას შორის, წარმტაცი ხედით ბოსფორზე. შედგება უამრავი მცირე ზომის შენობისა და ოთხი დიდი მოედნისაგან.

პირველი მოედანი (Alay Meydanı) მთელ სარაგლიოზეა გადაჭიმული და მაღალი გალავნითაა შემორტყმული. მთავარ ჭიშკარს ბაბ-ი-ჰიუმაიუნ (Bab-ı Hümayun - იმპერიული კარიბჭე) ჰქვია. თოფქაფის სასახლის გარდა პირველ მოედანზე ასევე საიმპერიო ზარაფხანა მდებარეობს (1727), ჰაგია ეირენეს ეკლესია და არქეოლოგიური მუზეუმი (მე-19 საუკუნე), ურიცხვ შადრევანთან, პავილიონთან და პარკთან (მათ შორის გულჰანის ბაღჩა, ყოფილი საიმპერატორო ვარდების ბაღი) ერთად.

სალამის დიდ კარიბჭეს (Babüsselam) მთავარი სასახლისკენ და მეორე მოედნისკენ (Divan Meydanı) მივყავართ. ეს მოედანი პარკია შემორტყმული სასახლის ჰოსპიტალით, საცხობით, მცველთა საგომით, საჯინიბოთი, საიმპერატორი ჰარამხანითა და სავეზიროთი ჩრდილოეთით, ხოლო სამზარეულოებით კი სამხრეთით.

ამაოებათა კარიბჭეს შევყავართ მესამე მოედანზე, რომელიც სასახლის შუაგულს წარმოადგენს - წარმტაც ბაღს გარს ერტყმის უმაღლესი პალატის დარბაზები (Has Oda), რომელშიც მოთავსებულია ოსმალეთის იმპერიის დროინდელი საუცხოო საგანძური, მცირე ჰარამხანა, რამდენიმე პავილიონი და აჰმედ III-ის ბიბლიოთეკა ცენტრში.

მეოთხე მოედანი სულთანის პირადი ბაღი იყო და შედგება რამდენიმე პავილიონის, ბაღისა და ტერასისგან.

თოფქაფის სასახლეში ასევე არის მართლმსაჯულების კოშკი, წმინდა მანტიის პავილიონი, რომელშიც წინასწარმეტყველი მუჰამედის წმინდა ნივთებია და პირველი კალიფსი, სატახტო ოთახი (Arz Odası) ჰარამხანაში, რომელსაც სულთანი იყენებდა უცხო სტუმრებისა და ელჩების მისაღებად, ასევე მურად IV-ის აშენებული ბაღდადის პავილიონი მეოთხე მოედანზე.

1853 წელს სულთან აბდულმეჩითმა გადაწყვიტა თავისი რეზიდენცია ახლად აშენებულ და თანამედროვე დოლმაბაჰჩის სასახლეში გადაეტანა. ამჟამად თოფქაფი გადაკეთებულია იმპერიული ერის მუზეუმად და სტამბოლის ერთ-ერთ უმთავრეს ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს.

მიუხედავად იმისა, რომ სასახლეში თავის დროს მსოფლიოს უძლიერესი მმართველები ცხოვრობდნენ სხვა სამეფო სასახლეებისგან (შენბრუნის სასახლე და ექსტრავაგანტური ვერსალი) განსხვავებით ის გამოირჩევა ჰუმანური პროპორციებით, სადა ინტერიერითა და მიზნობრივი განლაგებით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დოლმაბაჰჩე

## რესურსები ინტერნეტში 
* სასახლის ფოტოები 

კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
კატეგორია:თურქეთის სასახლეები
შიდა ლონდონი

thumb|შიდა ლონდონი
**შიდა ლონდონი** () — ეწოდება დიდი ლონდონის ცენტრალურ ნაწილს, რომელიც მოიცავს შემდეგ უბნებს (): მოსახლეობა 2021 წლისთვის 3,535,700 ადამიანია.

*ქემდენი, 
*სიტი ოვ ლონდონი
*სიტი ოვ ვესტმინსტერი
*გრინვიჩი
*ჰაკნი 
*ჰემერსმით ენდ ფულემი 
*ისლინგტონი
*კენსინგტონ ენდ ჩელსი 
*ლემბეთი 
*ლუიშემი
*ტაუერ ჰემლეტსი
*ვენდსუორთი

ეს უბნები 1889-1965 წლებში „დიდი ლონდონის“ დაარსებამდე ლონდონის საგრაფოს შეადგენდნენ. შიდა ლონდონის სატელეფონო კოდია 020-7xxx-xxx.

კატეგორია:ლონდონი
ჰაკნი

thumb|150px|ჰაკნი
**ჰაკნი** () — ლონდონის უბანი ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ლონდონის ერთ-ერთი უღარიბესი უბანია და ერთადერთი უბანი, რომელზეც მეტროპოლიტენი არ გადის.

ჰაკნის ფართობია 19,06 კმ², მოსახლეობა — 210.213 კაცი. აქედან : 54% — თეთრკანიანი, 24,7% — შავკანიანი, 8,6% — სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიელი და 1,2% — ჩინელი.

## ჰაკნის უბნები 
thumb|150px|ჰაკნის გერბი

## ცნობილი პიროვნებები 
* ნიკო მაკბრეინი
* ჯეიმზ პარკინსონი
* ტონი ბლეერი
* დანიელ დეფო
* ედგარ ალენ პო
* სიდ ვიშიუსი

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ლონდონი
კენსინგტონი და ჩელსი

მინი|250პქ|„კენსინგტონ ენდ ჩელსი“
**კინგსტონი და ჩელსი**, *კენსინგტონ-ენდ-ჩელსი* () — ლონდონის უბანი ქალაქის ცენტრის დასავლეთ ნაწილში. 

„სამეფო უბანი“ () ეწოდა იმის გამო, რომ იგი ინგლისის სამეფო სახლის კუთვნილება იყო და არ გაიცემოდა ვასალებზე. უბანი ბრიტანეთის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ პუნქტს წარმოადგენს — 13.608 კაცი კმ²-ზე. მისი ფართობია — 12,13 კმ.², მოსახლეობა — 165.069 კაცი. აქედან 78,6% — თეთრკანიანი, 7,0% — შავკანიანი, 4,9% — სამხრეთაზიელი და 1,6% ჩინელი.

## კენსინგტონი და ჩელსის უბნები 
## ღირსშესანიშნაობები 
* ჰაიდ-პარკი
* კენსინგტონის ბაღები
* ბუნების ისტორიის მუზეუმი
* მეცნიერების მუზეუმი
* ვიქტორიასა და ალბერტის მუზეუმი
* ალბერტ-ჰოლი
* სლოან-სტრიტი
* საიმპერიო კოლეჯი
* მუსიკის სამეფო კოლეჯი
* ნოტინგ-ჰილი

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლონდონის უბნები
გრანტ ვუდი

**გრანტ ვუდი** (Grant Wood; 13 თებერვალი, 1891 — 12 თებერვალი, 1942) — ამერიკელი ფერმწერი. დაიბადა ანამოსაში, აიოვა. მის ფერწერულ ტილოებზე ძირითადად შუადასავლეთის პროვინციელი ამერიკელებია ასახული.

ვუდის ყველაზე ცნობილია ნამუშევარია ფერწერული ტილო „ამერიკული გოთიკა“ (1930). ტილოზე გამოსახული ორი ადამიანი იყვნენ ვუდის და, ნან ვუდ გრაჰამი, და ოჯახის სტომატოლოგი, ექიმი ბაირონ მაკკიბი. კოტეჯი უკანა ფონზე მდებარეობს ელდონში, აიოვა. ნახატი პირველად გამოფენილ იქნა ჩიკაგოს ხელოვნების ინსტიტუტში სადაც მან $300-იანი პრიზი მიიღო. ნამუშევარმა მყისიერი აღიარება ჰპოვა მას შემდეგ რაც მისი შექმნის ისტორია მთელი ყვეყნის გაზეთებმა დაწერეს. ბოლო დროს ეს ნამუშევარი ხშირად სატირიზებულია კრიტიკოსთა მიერ, თუმცა ის მაინც რეგიონალიზმისა და ამერიკული ხელოვნების თვალსაჩინო ნიმუშად რჩება.

ვუდმა 1933 წელს მის მშობლიურ ქალაქთან სტოუნ სიტის ხელოვნების კოლონია დააფუძნა. თავის ნამუშევრებში ის რეგიონალიზმის დიდი პროპონენტი გახდა და ქვეყნის მასშტაბით ამ თემაზე ლექციებს კითხულობდა. ის ხელოვნებას ასწავლიდა აიოვას უნივერსიტეტში.

2004 წელს მისი დიზაინით შეიქმნა აიოვას შტატის ოცდახუთცენტიანი მონეტა.

## რჩეული ნამუშევრები

ფაილი:Grant Wood - American Gothic - Google Art Project.jpg|*Daughters of Revამერიკული გოთიკა* (1930)
ფაილი:Grant Wood The Midnight Ride of Paul Revere 1931.jpg|*პოლ რივიერას შუაღამის მგზავრობა* (1931)
ფაილი:Iowa quarter, reverse side, 2004.jpg|აიოვას შტატის ოცდახუთცენტიანი, 2004
ფაილი:Daughters of Revolution.jpg|*Daughters of Revolution* (1932)

## რესურსები ინტერნეტში
*სედარ რაპიდსის ხელოვნების მუზეუმის გრანტ ვუდის ხელოვნების ბიოგრაფია 
*artcyclopedia.com - გრანტ ვუდი

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1891
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ჯორჯ ორუელი

**ჯორჯ ორუელი** (ნამდვილი სახელი და გვარი **ერიკ ართურ ბლერი**, ; დ. 25 ივნისი, 1903,  მოტიჰარი, ინდოეთი — გ. 21 იანვარი, 1950, ლონდონი) — ინგლისელი მწერალი და ესეისტი, მისი ნაწარმოებები გამოირჩევა წერის მარტივი სტილით, ტოტალიტარიზმის კრიტიკითა და დემოკრატიული სოციალიზმის მხარდაჭერით.

## ბიოგრაფია 
ორუელი დაიბადა 1903 წელს ინდოეთში. 1904 წლიდან იგი ცხოვრობდა ინგლისში. 1917-1921 წლებში ორუელი სწავლობდა იტონის კოლეჯში. 1922 წლიდან  მსახურობდა ბრიტანეთის პოლიციაში მიანმარიში. მისი ცხოვრების ეს პერიოდი აისახა 1934 წელს გამოქვეყენებულ თხზულებაში „დღეები ბირმაში“. 1927 წელს ორუელმა თავი დაანება პოლიციაში სამსახურს პროტესტის ნიშნად და დაბრუნდა ინგლისში, სადაც იგი 1936 წლამდე დარჩა. ამ პერიოდში ორუელი აქვეყნებდა თავის პირველ ნაწარმოებებს. 1937 წელს იგი იბრძოდა ესპანეთის სამოქალაქო ომში მარქსისტული ერთობის მუშათა პარტიის მხარეს. მეორე მსოფლიო ომის დროს მწერალი მუშაობდა The Observer-ის კორესპონდენტად. 1945 წელს ორუელმა გამოაქვეყნა იგავი „ცხოველების ფერმა“, რომელშიც იგი აღწერს რუსეთში სოციალისტური იდეის განხორციელების კრახს. 1949 წელს გამოქვეყნდა ორუელის უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოები, რომანი „1984“.

ორუელი 1950 წელს 46 წლის ასაკში ტუბერკულოზით გარდაიცვალა.

## შემოქმედება 
* 1933 პარიზისა და ლონდონის ფსკერზე (Down and Out in Paris and London)
* 1934 ბირმული დღეები (Burmese Days)
* 1935 მღვდლის ქალიშვილი (A Clergyman's Daughter)
* 1936 დაე, იშრიალოს ასპიდისტრამ (Keep the Aspidistra Flying)
* 1937 გზა ვიგან პიერამდე (The Road to Wigan Pier)
* 1938 პატივი კატალონიას (Homage to Catalonia)
* 1939 ჰაერისთვის მაღლა ამოსვლა (Coming Up for Air)
* 1945 ცხოველების ფერმა (Animal Farm)
* 1948 ათას ცხრაას ოთხმოცდაოთხი (Nineteen Eighty-Four)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ორუელის თხზულებათა არქივი სხვადასხვა ენაზე
* ორუელის თხზულებათა არქივი (ინგლ.)
* სტატიები ორუელის შესახებ გემანული გაზეთი „ცაიტის“ ვებგვერდზე ორუელის 100 წლის იუბილეს გამო  (გერმ.)
* ჯორჯ ორუელის ნაწარმოებები (ინგლ.)

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 1950
კატეგორია:ჯორჯ ორუელი
კატეგორია:ანტიკომუნისტები
კატეგორია:ათეისტი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ინგლისელი სოციალისტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მარტინ ვან ბურენი

**მარტინ ვან ბურენი** ( დ. 5 დეკემბერი 1782 — გ. 24 ივლისი 1862) — ამერიკის შეერთებული შტატების რიგით მე-8 პრეზიდენტი 1837–1841 წლებში. ენდრიუ ჯექსონის პრეზიდენტობის დროს იგი იყო აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტი (1833–1837) და სახელმწიფო მდივანი (1829–1831). 1829 წელს იყო ნიუ-იორკის შტატის გუბერნატორი. იგი იყო პირველი პრეზიდენტი, ვინც ბრიტანული (ე. ი. ინგლისელი, უელსელი, შოტლანდიელი ან ირლანდიელი) წარმოშობის არ იყო – მისი წინაპრები ნიდერლანდელები იყვნენ. ვან ბურენი იყო ერთადერთი აშშ-ის პრეზიდენტებს შორის ვისთვისაც ინგლისური მშობლიური ენა არ იყო, მისი მშობლიური ენა იყო ნიდერლანდური. იგი ასევე იყო პირველი პრეზიდენტი, ვინც აშშ-ის დამოუკიდებლობის დეკლარაციის მიღების შემდეგ დაიბადა და პირველი, ვინც ნიუ-იორკიდან იყო.

ვან ბურენი იყო ერთ-ერთი ცენტრალური ფიგურა თანამედროვე პოლიტიკური ორგანიზაციების განვითარების საქმეში. ენდრიუ ჯექსონის ადმინისტრაციაში მოღვაწეობის დროს იგი იყო წამყვანი ფიგურა ჯექსონის დემოკრატიის ორგანიზაციული სტრუქტურის მშენებლობაში, განსაკუთრებით ნიუ-იორკის შტატში. თუმცა, მისი პრეზიდენტობის დროს ქვეყანას ეკონომიკური სიძნელეები ჰქონდა. არუსტუკის უსისხლო ომის დროს მნიშვნელოვნად დაიძაბა ურთიერთობა ბრიტანეთთან და მის კოლონია კანადასთან. 1840 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში იგი ვიგების კანდიდატმა უილიამ ჰენრი ჰარისონმა დაამარცხა.

აშშ-ის ისტორიაში მხოლოდ მარტინ ვან ბურენი და თომას ჯეფერსონი იყვნენ სხვადასხვა დროს პრეზიდენტიც, ვიცე-პრეზიდენტიც და სახელმწიფო მდივანიც.

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:ნიუ-იორკის გუბერნატორები
კატეგორია:დაბადებული 5 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1781
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1862
თომას ჰარტ ბენტონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბენტონი, თომას ჰარტ** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* თომას ჰარტ ბენტონი (მხატვარი)
* თომას ჰარტ ბენტონი (პოლიტიკოსი)
არვო პერტი

thumbnail|right|არვო პერტი
**არვო პერტი** (; დ. 11 სექტემბერი, 1935, პაიდე, ესტონეთი) — ესტონელი კომპოზიტორი.

## ბიოგრაფია 
არვო პერტმა უკვე 14 წლისამ შექმნა თავისი პირველი ნაწარმოები. იგი სწავლობდა ტალინის კონსერვატორიაში კომპოზიციის განხრით. 1957-1967 წლებში იგი მუშაობდა ხმის რეჟისორად ესტონეთის რადიოში. ამავდორულად პერტი ქმნიდა მუსკიას კინოფილმებისათვის. 1968-1976 წლებში იგი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს შუა საუკუნეების მუსიკას, რამაც მნიშვნელოვანი ზეგავლენა იქონია მის საკომპოზიციო სტილზე. 1980 წელს იგი გადასახლდა ვენაში. 1982 წლიდან პერტი ცხოვრობს და მოღვაწეობს ბერლინში.

პერტის ადრეული პერიოდის ნაწარმოებებში შეიმჩნევა რუსი კომპოზიტორების სერგეი პროკოფიევისა და დიმიტრი შოსტაკოვიჩის ზეგავლენა (1958-1968). მომდევნო 8 წელი მის კრიზისულ პერიოდადაა ცნობილი. ამ პერიოდის განმავლობაში პერტმა მხოლოდ ერთი მნიშვნელოვანი ნაწარმოები შექმნა (მესამე სიმფონია, 1971).

1976 წელს კომპოზიტორი ქმნის მოკლე პიესას ფორტეპიანოსათვის „ალინასათვის“. ამ ნაწარმოებით პერტმა ძირეულად შეცვალა თავისი საკომპოზიციო პრინციპი. პერტის მუსიკალური სტილი, რომელსაც იგი თავად ტინტინაბულის (ლათ. ზანზალაკი) უწოდებს გამოირჩევა მინიმალიზმით. განსაკუთრებული წარმატება ხვდათ ამ სტილში შექმნილ ნაწარმოებებს Tabula Rasa(1977), Fratres (1977-1985) და Miserere (1989). არვო პერტი მიიჩნევა ერთ-ერთი უპოპულარულესი თანამედროვე კომპოზიტორად. იგი არის ტალინის მუსიკალური აკადემიის, სიდნეის, ტარტუს და დორჰემის უნივესიტეტების საპატიო დოქტორი და შვედეთის სამეფო მუსიკალური აკადემიის წევრი.

## ნაწარმოებები 
* L'ABBÉ AGATHON, 2004
* PASSACAGLIA, 2003
* IN PRINCIPIO, 2003
* NUNC DIMITTIS, 2001
* CECILIA, VERGINE ROMANA, 2000
* ... WHICH WAS THE SON OF ..., 2000
* ORIENT & OCCIDENT, 1999
* CANTIQUE DES DEGRÉS, 1999
* COMO CIERVA SEDIENTA, 1998
* ZWEI BETER, 1998
* TRIODION, 1998
* DOPO LA VITTORIA, 1997
* I AM THE TRUE VINE, 1996
* KANON POKAJANEN, 1995
* THE BEATITUDES, 1990
* BERLIN MASS, 1990 	
* MISERERE, 1989 	
* MAGNIFICAT, 1989
* SIEBEN MAGNIFICAT-ANTIPHONEN, 1988 	
* FESTINA LENTE, 1988
* STABAT MATER, 1985
* EIN WALLFAHRTSLIED, 1984
* TE DEUM, 1984
* PASSIO, 1982
* ANNUM PER ANNUM, 1980
* VARIATIONEN ZUR GESUNDUNG VON ARINUSCHKA, 1977
* SUMMA, 1977
* ARBOS, 1977
* CANTUS IN MEMORY BENJAMIN BRITTEN, 1977
* TRIVIUM, 1976
* FÜR ALINA, 1976
* SYMPHONY NO. 3, 1971
* CREDO, 1968
* QUINTETTINO, 1964

## ლიტერატურა 
* Paul Hillier: *Arvo Pärt*. Oxford: Oxford University Press, 1997. ISBN 0-19-816616-8
* Oliver Kautny: *Arvo Pärt zwischen Ost und West*. 2002. ISBN 3-476-45306-5

## რესურსები ინტერნეტში 
* არვო პერტი (ინგლ.)
* www.arvopart.info (ინგლ.)
* დევიდ პინკერტონის არქივი  (ინგლ.)
* Arvo Pärt and the New Simplicity  – რადიოინტერვიუს ტექსტი (ინგლ.)
* თხზულებათა სია (გერმ.)
* ბიოგრაფია, თხზულებანი, სიახლენი და ფოტოსურათები  (გერმ.)
* გამომცემლობა „სიკორსკის“ საიტი არვო პერტის შესახებ  (გერმ.)

კატეგორია:ესტონელი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:დაბადებული 11 სექტემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბერნჰარდ ვინდშაიდი

მინი|220პქ|ბერნჰარდ ვინდშაიდი
**ბერნჰარდ ვინდშაიდი** ( დ. 26 ივლისი, 1817, დიუსელდორფი — გ. 26 ოქტომბერი, 1892, ლაიფციგი) — გერმანელი იურისტი. 

ვინდშაიდი სამართალმცოდნეობას ბერლინისა და ბონის უნივერსიტეტებში სწავლობდა. 1838 წელს დოქტორის ხარისხი მიენიჭა  ბონის უნივერსიტეტში. 1847 წლიდან მოღვაწეობდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებში პროფესორის თანამდებობაზე. კერძოდ, ბაზელში (1847-1852), გრაიფსვალდში (1852-1857), მიუნხენში(1857-1871), ჰაიდელბერგსა(1871-1874) და ლაიფციგში(1874-1892).
1874-1883 წლებში ვინდშაიდი იყო გერმანიის სამოქალქო სჯულდების პირველი სარედაქციო კომისიის წევრი. გერმანიის სამოქალაქო სჯულდების პროექტის პირველი ვარიანტზე მნიშვნელოვანი ზეგავლენა იქონია ვინდშაიდის „პანდექტური სამართლის სახელმძღვანელომ“. ვინდშაიდი არის XIX საუკუნის მეორე ნახევარში განვითარებული ფიქციის თეორიის მიმდევარი, რომლის მიხედვითაც, იურიდიული პირი არის მოჩვენებითი სუბიექტი. ვინდშაიდი ასევე, იურიდიულ პირს მიაწერდა დელიქტუნარიანობას.

## ლიტერატურა
* *Festschrift zum fünfzigjährigen Doktorjubiläum von Bernhard Windscheid am 22. Dezember 1888.* Hrsg. von der Rostocker Juristenfakultät. Neudruck der Ausgabe Rostock 1888. Scientia, Aalen 1979, ISBN 3-511-00906-5.
* Ulrich Falk: *Ein Gelehrter wie Windscheid. Erkundungen auf den Feldern der sogenannten Begriffsjurisprudenz* (= *Studien zur europäischen Rechtsgeschichte.* Band 38). Frankfurt am Main 1989, ISBN 3-465-01866-4 (Dissertation).

## რესურსები ინტერნეტში
* ბერნჰარდ ვინდშაიდი

კატეგორია:გერმანელი იურისტები
კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1817
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1892
წითელი ვარსკვლავის ორდენი

მინი|right|წითელი ვარსკვლავის ორდენი
მინიატიურა
**წითელი ვარსკვლავის ორდენი** () — სამხედრო ორდენი, რომელიც დააწესა სსრკ-ის ცენტრალურმა აღმასრულებელმა კომიტეტის  (ცაკი) პრეზიდიუმმა 1930 წლის 6 აპრილს. აჯილდოებენ საბჭოთა არმიისა და სამხედრო-საზღვაო ფლოტის რიგითი მებრძოლებსა და მეთაურებს, აგრეთვე ჯარის ნაწილებს, გემებს, დაწესებულება-ორგანიზაციებს სსრკ თავდაცვის საქმეში დიდი დამსახურებისათვის; 1944-იდან — გენერლებს, ადმირალებს, ოფიცრებსა და სერჟანტებს ნამსახურობისათვის. ორდენის ნიშანი ვერცხლის ამობურცული ხუთქიმიანი ვარსკვლავია, რომელიც დაფარულია მოწითალო-ლალისფერი ემალით. ატარებენ მკერდის მარჯვენა მხარეს, სამამულო ომის II ხარისხის ორდენის შემდეგ.

## საქართველოს სსრ
წითელი ვარსკვლავის ორდენით დაჯილდოებული კოლექტივებია:
* 1945 — თბილისის დიმიტროვის საავიაციო ქარხანა.
* 1980 — თბილისის 26 ბაქოელი კომისარის სახელობის სამეთაურო საარტილერიო სასწავლებელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:სამხედრო ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
იზლინგტონი

right|thumb|150px|იზლინგტონი
**იზლინგტონი** (*ინგლ.:* London Borough of Islington ['izliŋtən] ) — ლონდონის უბანი, რომელიც წარმოიშვა 1965 წელს, უბნების – იზლინგტონისა და ფინსბერის შეერთების შემდეგ. 

იზლინგტონში მკვეთრად იგრძნობა ლონდონის მცხოვრებთა სოციალური დისბალანსი. ერთი მხრივ აქ მოსახლეობის 55% სოციალუტ საცხოვრებლებში ცხოვრობს, მეორე მხრივ კი უბანში შეხვდებით სახლებს რომელთა ღირებულება 3 მილიონ ინგლისური ფუნტია. აქვეა მსოფლიოში ცნობილი საფეხბურთო კლუბის "არსენალის" ჰაიბერის სტადიონი. იზლინგტონში ლონდონის 2 საპყრობილეა: ჰოლოვეისა და პენტონვილის. ამ უბანში წლების განმავლობაში ცხოვრობდა პრემიერ-მინისტრი ტონი ბლეერი.

იზლინგტონის ფართობია 14,86 კმ², მოსახლეობა - 181,013 კაცი, აქედან: თეთრკანიანი - 75,4%, შავკანიანი - 11,9%, სამხრეთ აზიელი - 5,4% და ჩინელი 1,7%.

## უბნები
thumb|150px|იზლინგტონის გერბი

## ცნობილი პიროვნებები
* დუეინ ჩემბერსი
* ჯო კოული
* ფარლოუ, ქრის 
* მერი კინგსლი
* ჯონ სტიუარტ მილი
* ალენ პარკერი - Drehbuchautor
* დაიდო
* ჩარლი უოტსი

კატეგორია:ლონდონი
ორაკული

[მინი|300პქ|*ორაკულის კონსულტაცია*  - [ჯონ უილიამ უოტერჰაუსი]]
**ორაკული** (, oro — ვამბობ, ვთხოვ) — პიროვნება ან ინსტიტუტი, რომელიც წინასწარმეტყველების ან ბრძნული რჩევის წყაროდ აღიქმებოდა ძველ ბერძნებსა და აღმოსავლეთის კულტურებში; ხშირად სპირიტულ ხასიათს ატარებდა და შეუმცდარ ავტორიტეტად ითვლებოდა. ძველ სამყაროში ბევრმა ადგილმა მოიხვეჭა ორაკულისეული სიბრძნის გადმოცემის რეპუტაცია: ეს ადგილებიც ორაკულები ხდებოდა თავად იმ მჭევრმეტყველ პიროვნებებთან ერთად.

ორაკულები ცნობილი იყო ანტიკური ხანის ყველა ცივილიზაციისთვის. ჩინეთში ორაკულის ძალების გამოყენებას **შანგის დინასტიამდე** (ძვ. წ. 1600 - ძვ. წ. 1046) მივყავართ. **I ჩინგი** („ცვლილებათა წიგნი“) ქრონოლოგიურად დალაგებულ ნიშანთა კრებულია, რომელიც ორაკულად გამოიყენებოდა იმ პერიოდში. გარდა ორაკულისა „I ჩინგს“ დიდი გავლენა ჰქონდა ჩინეთის ფილოსოფიაზე, ლიტერატურასა და სახელმწიფოებრიობაზე ჟუს დინასტიიდან მოყოლებული (ძვ. წ. 1122 - ძვ. წ. 256).

კლასიკურ საბერძნეთში უმთავრესი ორაკული - სიბილა (ან პითია) დელფოს აპოლონის ტაძარში იმყოფებოდა. ორაკულს მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა ბერძნულ კულტურაში; ბერძნები მას რჩევას ეკითხებოდნენ მნიშვნელოვანი წამოწყებების - ომების, კოლონიების დაფუძნების და ა.შ. განხორციელებამდე. ნახევრად ბერძნული ქვეყნები საბერძნეთის გარშემო, როგორებიცაა მაკედონია, ლიდია, ცარია და ეგვიპტეც კი დელფოს ორაკულის წინ ქედს იხრიდნენ. ლიდიის მმართველი კრესოსი დელფოს ორაკულს დაეკითხა რჩევას სპარსეთზე შეტევის წამოწყების წინ და ჰეროდოტეს მიხედვით ამგვარი პასუხი მიიღო: „შენ გაანადგურებ უდიდეს იმპერიას“. ირწმუნა რა, რომ პასუხი მისთვის სასარგებლო იყო, კრესოსმა სპარსეთს ომი გამოუცხადა, თუმცა საბოლოოდ საკუთარი იმპერია გაუნადგურდა.

ორაკულს, გადმოცემის თანახმად, სოკრატე საბერძნეთის უბრძენეს ადამიანად შეურაცხავს, რაც სოკრატეს ასე აუხსნია - ის ყველაზე ბრძენი იყო, ვინაიდან სხვებისგან განსხვავებით მხოლოდ თავად აღიარებდა საკუთარ უმეცრებას. III საუკუნეში ორაკულმა (შესაძლოა ქრთამის მეშვეობით) გამოაცხადა, რომ ამიერიდან ღმერთი მას აღარ დაელაპარაკებოდა.

კრეტაზე მდებარეობდა მეორე მნიშვნელოვანი ორაკული, რომელიც აპოლონს ემსახურებოდა. მას საბერძნეთში ყველაზე ზუსტ ორაკულად თვლიდნენ.

ეგვიპტეში, ამონის ტაძარში იმყოფებოდა ორაკული, რომელსაც ბერძნები ზევსს უკავშირებდნენ. ალექსანდრე დიდს ერთხელ მოუნახულებია იგი და გადმოცემით ორაკულს ის ამონის ვაჟად შეურაცხავს, რასაც უფრო განუმტკიცებია ალექსანდრესთვის წარმოდგენა საკუთარი ღვთიური წარმოშობის შესახებ.

ტიბეტში ორაკულებს, ისევე როგორც წარსულში, ამჟამადაც მნიშვნელოვანი როლი უჭირავთ რელიგიასა და პოლიტიკაში. სიტყვა ორაკული ტიბეტელებისთვის მიუთითებს სულზე, რომელიც საჭიროებისამებრ მედიუმი ადამიანის სხეულში ისადგურებს. მედიუმები, ცნობილი არიან, როგორც *კუტენი*, რაც ფიზიკურ ბაზისს ნიშნავს. დალაი-ლამა, რომელიც გახიზნულია ტიბეტიდან და ჩრდილოეთ ინდოეთში ცხოვრობს, დღესაც ეკითხება რჩევას ნეჩუნგის ორაკულს, რომელიც ტიბეტის მთავრობის ოფიციალურ სახელმწიფო ორაკულად ითვლება. ტრანსისა და დასაკუთრების პროცესი მას სრულად აქვს აღწერილი წიგნში „თავისუფლება გადასახლებაში“.

## რესურსები ინტერნეტში
*უძველესი ორაკულები
*ბაბილონის კედლის წარწერები 

კატეგორია:ძველი საბერძნეთი
კატეგორია:ინდოეთის ისტორია
კატეგორია:რელიგია
პრუსიის მეფეების სია

thumb|170px|ჰოენცოლერნთა გერბი
პრუსიის სამეფო დინასტია იყო ჰოენცოლერნების საგვარეულო. 1701-1772 წლებში ისინი ატარებდნენ ტიტულს „მეფე პრუსიაში“ (*გერმ.:* König in Preußen) 

## პრუსიის მეფეები 1701-1918 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰოენცოლერნების დინასტია 

კატეგორია:პრუსიის მეფეები
კატეგორია:მმართველთა სიები
ფრიდრიხ ვილჰელმ I (პრუსია)

**ფრიდრიხ ვილჰელმ I** () *მეტასახელად* **"ჯარისკაცთა მეფე"** (; დ. 14 აგვისტო, 1688, ბერლინი — გ. 31 მაისი, 1740, პოტსდამი)  — "მეფე პრუსიაში" 1713-1740 წლებში ჰოენცოლერნების დინასტიის წარმომადგენელი. ფრიდრიხ I-ის ძე, ფრიდრიხ II დიდის მამა. საფუძველი ჩაუყარა პრუსიის მილიტარიზმს, გაზარდა ბიუროკრატიული აპარატი. ისტორიულ ლიტერატურაში ცნობილია სახელით „ფელდფებელი ტახტზე“. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პრუსიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 14 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1688
კატეგორია:გარდაცვლილი  31 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1740
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
ფრანსუა მიტერანი

thumb|მარჯვნივ|ფრანსუა მიტერანი (1984)

**ფრანსუა მორის მიტერანი** () (დ. 26 ოქტომბერი, 1916, ჟარნაკი, საფრანგეთი — გ. 8 იანვარი, 1996, პარიზი) — ფრანგი პოლიტიკური მოღვაწე, საფრანგეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი და ანდორის კო-პრინცი 1981-1995 წლებში.

## ლიტერატურა 
* Bell, David S. "François Mitterrand: the President as 'Political Artist'." in David S. Bell and John Gaffney, eds. *The Presidents of the French Fifth Republic* (2013): 136+
* Cogan, Charles. "Mitterrand, France, and NATO: the European transition." *Journal of Transatlantic Studies* (2011) 9#3 pp: 257–267.
* Cole, Alistair. *François Mitterrand: A Study in Political Leadership*, London, Routledge, 1994, .
* Friend, Julius W. "François Mitterrand: All Sins Forgiven?." *French Politics and Society* (1996): 28–35. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Louvre inauguration speech by Mitterrand
*French President Poll (01/2006)

კატეგორია:საფრანგეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  26 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი  8 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:ცივი ომის ლიდერები
ფრიდრიხ II დიდი

**ფრიდრიხ II დიდი** () *მეტსახელად* **ბებერი ფრიცი** (; დ. 24 იანვარი, 1712, ბერლინი — გ. 17 აგვისტო, 1786, პოტსდამი) — პრუსიის მეფე და სამხედრო მოღვაწე, განათლებული აბსოლუტიზმის თვალსაჩინო წარმომადგენელი და გერმანული სახელმწიფოებრიობის ფუძემდებელი. 

პრუსიის მეფე 1740 წლიდან 1786 წლამდე. ფრიდრიხის მეფობის 46 წელი იყო ჰოენცოლერნების დინასტიის წარმომადგენლის ყველაზე ხანგრძლივი მმართველობა. ფრიდრიხ დიდის ყველაზე დიდი მიღწევები იყო პრუსიის ჯარის რეორგანიზაცია, სამხედრო წარმატებები სილეზიის ომებსა და პოლონეთის დანაწილების დროს, ხელოვნების პატრონაჟი და განმანათლებლობის მხარდაჭერა. იგი იყო უკანასკნელი ჰოენცოლერნი, რომელიც ატარებდა ტიტულს *მეფე პრუსიაში*, რომელიც მან პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის ნაწილის ანექსიის შემდეგ შეცვალა *პრუსიის მეფის* ტიტულით. ფრიდრიხის მეფობის პერიოდში პრუსიამ გაზარდა საკუთარი ტერიტორია და ევროპის წამყვანი სამხედრო ძალა გახდა. მოგვიანებით გერმანელმა ერმა მას **ფრიდრიხ დიდი** () და ზედმეტსახელად  („ბებერი ფრიცი“) შეარქვეს. 

ფრიდრიხი საკუთარ თავს „სახელმწიფოს პირველ მსახურად“ მიიჩნევდა  და არის განათლებული აბსოლუტიზმის თვალსაჩინო წარმომადგენელი. მან სრულიად განაახლა და გაათანამედროვა პრუსიის ბიუროკრატიული და საჯარო სამსახურები, ხოლო იურიდიული სისტემის რეფორმის მთავარი გამოხატულება გახდა არა-არისტოკრატიული წარმომავლობის ადამიანების დაშვება მოსამართლეთა და სხვა მაღალ თანამდებობებზე. გამოირჩეოდა მიგრანტებისადმი კეთილგაწნყობით და რელიგიური შემწყნარებლობით, თუმცა, ამავე დროს, უშვებდა მკაცრ რეპრესიულ ზომებს, რომლებიც მიმართული იყო პოლონელი კათოლიკეების წინააღმდეგ. ფრიდრიხი პატრონაჟს უწევდა ხელოვნებასა და ფილოსოფოსებს, ასევე უშვებდა პრესის თავისუფლებას.

ითვლება გერმანული კულტურის დამახასიათებელი ფრაზის '''' ავტორად.

## იხილეთ აგრეთვე
*Ordnung muss sein

## ლიტერატურა
* 
## სქოლიო
კატეგორია:პრუსიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1712
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1786
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
გერჰარდ შრედერი

**გერჰარდ ფრიც კურტ შრედერი** (; დ. 7 აპრილი 1944, მოსენბერგ-ვიორენი (*დღ.* ბლომბერგი), ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია) — გერმანელი იურისტი და პოლიტიკური მოღვაწე, გერმანიის ბუნდესკანცლერი 1998-2005 წლებში. 1990-1998 წლებში იყო ქვემო საქსონიის მინისტრ-პრეზიდენტი. სოციალ-დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარე 1999-2004 წლებში.

## ბიოგრაფია
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:გერმანიის კანცლერები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1998-2002)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2002-2005)
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები