open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თონგლუნ სისულითი

**თონგლუნ სისულითი** (; დ. 10 ნოემბერი, 1945) —  ლაოსელი ისტორიკოსი და პოლიტიკოსი, ლაოსის სახალხო რევოლუციური პარტიის გენერალური მდივანი 2015 წლის 20 იანვრიდან. 2021

თონგლუნი დაიბადა და განათლება მიიღო ჰუაფანის პროვინციაში, შემდეგ განათლება მიიღო ლენინგრადსა და მოსკოვში, საბჭოთა კავშირი. ლაოსის სამოქალაქო ომის დროს იგი მხარს უჭერდა პათეტ-ლაოს (ლაოს სახალხო განმათავისუფლებელი არმია), როგორც მასწავლებელი.1987 წელს იგი გახდა საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე, აღნიშნული თანამდებობა ეკავა 1992 წლამდე, შემდეგ მსახურობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე მთავრობაში. 2001 წელს იგი გახდა ლაოსის პრემიერ-მინისტრის მოადგილე, შემდეგ საგარეო საქმეთა მინისტრი 2006 წელს. ვიენტიანში აშშ-ს საელჩო მას მოიხსენიებდა, როგორც „ზომიერი“, თონგლუნი დაეხმარა ლაოს-ამერიკის შეერთებული შტატების ურთიერთობების გაუმჯობესებას, რასაც 2009 წელს მიესალმა სენატორი ჯიმ უები და 2010 წელს ჰილარი კლინტონი. ასევე გააუმჯობესა ლაოსის ურთიერთობა ჩინეთთან და ვიეტნამთან. 2016 წელს იგი გახდა ლაოსის პრემიერ-მინისტრი, სადაც მან ანტიკორუფციული კამპანია ჩაატარა. შემდეგ იგი გახდა ლაოსის სახალხო რევოლუციური პარტიის გენერალური მდივანი და ქვეყნის პრეზიდენტი 2021 წელს.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
თონგლუნ სისულითი დაიბადა 1945 წლის 10 ნოემბერს ლაოსის პროვინცია ჰუაფანში, როდესაც ქვეყანა საფრანგეთის კონტროლის ქვეშ იყო. 1962-1969 წლებში იგი სწავლობდა ნეო ლაო ჰაკ სატის პედაგოგიურ კოლეჯში ჰუაფანში. 1973 წლიდან 1978 წლამდე თონგლოუნი სწავლობდა ენათმეცნიერებისა და ლიტერატურის სამაგისტრო პროგრამაზე ლენინგრადის გერზენის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, საბჭოთა კავშირი. შემდეგ 1981 წლიდან 1984 წლამდე სწავლობდა მოსკოვის სოციალურ მეცნიერებათა აკადემიაში საერთაშორისო ურთიერთობების ისტორიის დოქტორანტურის პროგრამაზე.

## პოლიტიკური კარიერა
მთავრობაში მუშაობის პერიოდში იგი მრავალ თანამდებობაზე მუშაობდა. იყო საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე 1987-1992 წლებში, შრომისა და სოციალური დაცვის მინისტრი 1993-1997 წლებში და ეროვნული ასამბლეის წევრი 1998-2000 წლებში. 2001 წლის 27 მარტს იგი გახდა ვიცე-პრემიერი და სახელმწიფო დაგეგმარების კომიტეტის პრეზიდენტი. იგი პარალელურად დაინიშნა საგარეო საქმეთა მინისტრად, 2006 წლის 8 ივნისს, შეცვალა სომსავატ ლენგსავადი. თონგლუნი 2016 წლის 23 იანვარს აირჩიეს ლაოსის პრემიერ-მინისტრად პარტიის მეათე კონგრესზე.
ს 2019 წლის 30 მაისს, როდესაც ორივე პრემიერ-მინისტრი იყო]]

2016-2021 წლებში ეკავა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა, ხოლო 2021 წლის 15 იანვრიდან დღემდე არის ქვეყნის პრეზიდენტი.

## პირადი ცხოვრება
თონგლუნ სისულითი დაქორწინებულია ნალი სისულითზე (დაიბადა 1947 წელს). წყვილს სამი შვილი ჰყავს. ორი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი. თონგლუნის ქალიშვილი მუკდავანი ამჟამად არის ლაოსის საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ორგანიზაციის დეპარტამენტის გენერალური დირექტორის მოადგილე.

ლაოსის გარდა ფლობს ვიეტნამურ, რუსულ და ინგლისურ ენებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*World Economic forum biography
*United Nations biography

## სქოლიო
კატეგორია:ლაოსის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ლაოსის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ზაგარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

გეოგრაფიული სახელი **ზაგარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ზაგარი — უღელტეხილი სვანეთის ქედზე, იგივე ატკვერი
* ზაგარი — სოფელი მესტიის მუნიციპალიტეტში (ფარის ადმინისტრაციული ერთეული)
* ზაგარი — სოფელ წვირმის (მესტიის მუნიციპალიტეტი) უბანი
* ზაგარის ქედი —  სვანეთის კავკასიონის სამხრეთი განშტოება, იგივე უღვირის ქედი
ნინო ზაალიშვილი (ხელოვნებათმცოდნე)

**ნინო იოსების ასული ზაალიშვილი** (დ. 1 დეკემბერი, 1945, თბილისი, — გ. 18 აპრილი, 2013, იქვე) — ქართველი  მხატვარი, ხელოვნებათმცოდნე. 

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1970), 1972–2008 წლებში აქვე ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას, 2007–2011 წლებში იყო აკადემიის ბიბლიოთეკის ხელმძღვანელი, საქართველოს მხატვართა კავშირის თანათავმჯდომარე (1996 წლიდან), მდივანი (2002 წლიდან), ხელოვნების განვითარების ცენტრის „არტ არსის” დამფუძნებელი და პრეზიდენტი (2001 წლიდან). მონაწილეობდა გამოფენებში: საბავშვო წიგნის ბიენალე (თეირანი, 1993), ქართ. მხატვრობა (იუნესკო, პარიზი), პერსონალური (თბილისი, 2000). ავტორია ნაშრომებისა: „ქართული სახვითი შექსპირიანა” (1977–2006), „რეპრესირებული ქართველი მხატვრები” (2006). მისი რედაქტორობით გამოიცა თანამედროვე ქართველ მხატვართა და ხელოვნებათმცოდნეთა ბიობიბლიოგრაფიული ლექსიკონი „ვინ ვინაა” (2000). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2004).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1945
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2013
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ნუჰაკ ფუმსავანი

**ნუჰაკ ფუმსავანი** (; ; დ. 9 აპრილი, 1910 – გ. 9 სექტემბერი, 2008) — პათეტ-ლაოს (ლაოს სახალხო განმათავისუფლებელი არმია) რევოლუციონერი და კომუნისტური პარტიის წარმომადგენელი, იგი იყო ლაოსის მე-3 პრეზიდენტი 1992 წლიდან 1998 წლამდე.

## ცხოვრება
ოფიციალური წყაროების თანახმად ნუჰაკი დაიბადა ბან-ფალუკაში, მუკდაჰანის პროვინციაში, სიამში (ახლანდელი ტაილანდი) 1910 წელს. თუმცა მისი დაბადების წლად ასევე მითითებულია 1914 1989 წელს ფუმსავანი აირჩიეს კომისიის თავმჯდომარედ, რომელსაც ევალებოდა ახალი კონსტიტუციის შემუშავება, სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტომ მის გარდაცვალების მიზეზად დაასახელა „სიბერე“ და აღნიშნა, რომ იგი სამედიცინო მკურნალობას გადიოდა როგორც ლაოსში, ასევე ქვეყნის ფარგლებს გარეთ. მისი კრემაცია ვიენტიანში 14 სექტემბერს გაიმართა.

## ორდენები
* საბჭოთა კავშირი: ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი (1984)
* ესპანეთი : სამოქალაქო ღირსების ორდენი (1995)
* ტაილანდი: დიდი კორდონის რაინდი  თეთრი სპილოების ორდენი (1995)
* არგენტინა: განმათავისუფლებელი გენერალი სან მარტინის ორდენი (1996)
* ნორვეგია: დიდი ჯვარი წმინდა ოლავის ორდენი (1997)

## სქოლიო
კატეგორია:ლაოსის პრეზიდენტები
კატეგორია:ლაოსის ეროვნული ასამბლეის პრეზიდენტები
კატეგორია:ლაოსელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
იოსებ ზაალიშვილი

**იოსებ გიორგის ძე ზაალიშვილი** (დ. 2 მარტი, 1905, ქ. ახალციხე, — გ. 31 იანვარი, 1987, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი. პროფესორი (1974). საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1961). 

სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში (1927–1930) და საქართველოს საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტში (1930–1932). ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სამხატვრო აკადემიაში (1955–1987). 1932–1970 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა საპროექტო და სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში. ძირითადი ნამუშევრები: კურორტ წყალტუბოს გენერალური გეგმა (1953; ვ. კედიასთან ერთად), ოჩამჩირის დაგეგმარება და რეკონსტრუქცია (1974; სხვებთან ერთად), კურორტების ავადჰარას (1963), ლებარდეს (1967), საირმის (1974) დაგეგმარების პროექტები. ნაყოფიერად მუშაობდა ქალაქმშენებლობითი ხასიათის იდეა-პროექტების შექმნაზე. განხორციელებული პროექტებიდან აღსანიშნავია: №8 სააბაზანო წყალტუბოში (1962; კონსტრუქტორები ნ. მესხი, დ. ქაჯაია), კურორტოლოგიისა და ფიზიოთერაპიის ინსტიტუტი თბილისში (1963), სანატორიუმი „მთის ხეობა” ბორჯომში (1980) და სხვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 2 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი   1987
კატეგორია:ახალციხეში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინრები
აიდა ბალაევა

**აიდა ბალაევა** ( დ. 4 ივლისი, 1974, ალმა-ატას ოლქი, ყაზახეთის სსრ) — ყაზახი სახელმწიფო მოღვაწე, ყაზახეთის რესპუბლიკის კულტურისა და ინფორმაციის მინისტრი 2023 წლის 2 სექტემბრიდან. პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილე (2022-2023), ინფორმაციისა და სოციალური განვითარების მინისტრი (2020-2022). სოციოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (2010).

## ბიოგრაფია
აიდა ბალაევა დაიბადა 1974 წლის 4 ივლისს ალმა-ატას ოლქში. მან დაამთავრა აბაის სახელობის ალმათის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 2000 წელს  სპეციალობით რუსული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლი,  ხოლო 2007 წელს — ყაზახეთის ეროვნული აგრარული უნივერსიტეტი სპეციალობით იურისპრუდენცია. 2010 წელს დაიცვა სოციოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატის აკადემიური ხარისხი, დისერტაციის თემა: „ყაზახეთის ახალგაზრდობის ეთნო-რელიგიური იდენტიფიკაცია: სოციოლოგიური ასპექტი“. 

აიდა ბალაევამ კარიერა 1999 წლიდან დაიწყო და წლების განმავლობაში მუშაობდა ალმათის სხვადასხვა ადმინისტრაციულ თანამდებობებზე.1994 წლიდან 2004 წლამდე იგი იყო ყაზახეთის რესპუბლიკის ინფორმაციისა და საზოგადოებრივი თანხმობის სამინისტროს ალმა-ატას რეგიონული დეპარტამენტის სოციალურ-პოლიტიკური პროცესების ანალიზისა და კოორდინაციის განყოფილების წამყვანი სპეციალისტი და საინფორმაციო დეპარტამენტის უფროსი ქალაქ ალმათაში. ხოლო 2020 წლის 4 მაისიდან 2022 წლის 11 იანვრამდე — ყაზახეთის რესპუბლიკის ინფორმაციისა და სოციალური განვითარების მინისტრის თანამდებობა.

2020 წლის 30 ივნისს, თავის ფეისბუქ გვერდზე მან შესთავაზა ფაქტობრივი ცენზურის შემოღება. აიდა ბალაევამ დაწერა შემდეგი შინაარსის მიმართვა: „მნიშვნელოვნად მიმაჩნია ყაზახეთის ყველა სატელევიზიო არხის, მათ შორის OҢ TV არხის ხელმძღვანელობისთვის, არ დაუშვას მსგავსი შინაარსის სატელევიზიო გადაცემების გაშვება, რათა მოერიდეთ ყაზახეთის რესპუბლიკის პოზიციების არასწორ ინტერპრეტაციას საერთაშორისო საკითხებთან დაკავშირებით".

2022 წლის 11 იანვრიდან 2023 წლის 1 სექტემბრამდე აიდა ბალაევა დაინიშნა ყაზახეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილედ, ხოლო 2023 წლის 2 სექტემბრიდან ის ხელახლა დაინიშნა ყაზახეთის კულტურისა და ინფორმაციის მინისტრად.. ეს თანამდებობა მას 2024 წლის 6 თებერვალამდე ეკავა.  

აიდა ბალაევას პოლიტიკური პოზიცია ეწინააღმდეგებოდა სკოლის მოსწავლეების მიერ ჰიჯაბის ტარებას და განაცხადა, რომ საერო სახელმწიფოში სკოლის ფორმები შენარჩუნებულია და მოქალაქეებმა, რომლებმაც დაამთავრეს სწავლა, თავად უნდა აირჩიონ საკუთარი რელიგია და რელიგიური ტანსაცმელი.

## ოჯახი
მისი დედა იყო რაისა რახიმჟანკიზი. იგი ცოლად გაჰყვა ადილბეკ ჯუსუპოვს და ქორწინებიდან შეეძინათ სამი შვილი: დინმუჰამედი (დ. 1994), ასკარი (დ. 1996 ) და ასეელი (დ. 2004) 

## სქოლიო
კატეგორია:ყაზახი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ყაზახი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გირესუნის მუზეუმი

**გირესუნის მუზეუმი** () — არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული მუზეუმი გირესუნში, თურქეთი. მდებარეობს ზეითინლიქის უბანში. მუზეუმი განთავსებულია შენობაში, რომელიც არის ისტორიული ბაზილიკა, სახელად გოგორას ეკლესია, აშენებული XVIII საუკუნეში.

აგებულია მართკუთხა ყვითელი და ყავისფერი ქვებით. მთავარი კარიბჭე დასავლეთისკენ არის მიმართული. ბაზილიკა, მიატოვეს 1923 წელს, 1948-1967 წლებში გამოიყენებოდა ციხედ. 1988 წელს მუზეუმად გადაკეთდა. კიდევ ერთი შენობა, რომელიც მდებარეობს ჩრდილოეთით და სამღვდელო სახლად გამოიყენებოდა, არის ადმინისტრაციის შენობა.

მუზეუმის ნივთების უმრავლესობა ელინისტური, რომაული, ბიზანტიური, სელჩუკებისა და ოსმალეთის ეპოქიდანაა. ზოგიერთი ნივთი ტერაკოტის ფიგურებია, ასევე გვხდვდება ჭურჭელი, ამფორები და მონეტები. მუზეუმში დაცული უძველესი ნივთი თარიღდება ძვ. წ. 3000 წლით. 1999 წელს მოეწყო გამოფენა თოფალ ოსმანისა და მისი მეგობრების, თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის მოღვაწეების შესახებ.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:1988 წელს დაარსებული მუზეუმები
ეფესოს არქეოლოგიური მუზეუმი

**ეფესოს არქეოლოგიური მუზეუმი** () — არქეოლოგიური მუზეუმი სელჩუკში, ძველი ბერძნული ქალაქის, იზმირის (სმირნა) სიახლოვეს, თურქეთი.

მასში ინახება ეფესოს გათხრებისას აღმოჩენილი არტეფაქტები. მისი ყველაზე ცნობილი ექსპონატია ბერძენი ქალღმერთის არტემისის უძველესი ქანდაკება, რომელიც აღმოჩენილია ეფესოში ქალღმერთის ტაძრის ტერიტორიაზე.

ეფესოს მუზეუმში დაახლოებით 64 ათასი ექსპონატია. მუზეუმი ეფესოს არტეფაქტების დიდი რაოდენობით არის ვენაში მდებარე ეფესოს მუზეუმი. 

მუზეუმი დაიხურა 2012 წლის ბოლოს და ხელახლა გაიხსნა 2014 წლის ნოემბერში რემონტის შემდეგ.

მუზეუმში რამდენიმე დარბაზია, მათ შორის აღსანიშნავია იმპერატორის დარბაზი, დიდი და მცირე ეზო, შადრევენსბის დარბაზი და ა. შ.

## რესურსები ინტერნეტში
*Official website
*440 or so pictures from the museum
*Detailed description of the museum's exhibitions with photos
*Ephesus Museum Guide

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
ნიკოლოზ ზაგიუ

**ნიკოლოზ მიხეილის ძე ზაგიუ** (; დ. 24 ნოემბერი, 1865, თბილისი, — გ. წ. უცნობია) — რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1917). 

დაიბადა ჩინოვნიკის ოჯახში. დედა ქართველი ჰყავდა (ყარანგოზიშვილი). გენერალ მიხეილ ზაგიუს უფროსი ძმა. დაამთავრა 1882 წელს დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი, 1884 წელს — კონსტანტინეს მე-2 სამხედრო სასწავლებელი, 1892 წელს — გენშტაბის ნიკოლოზის აკადემია სანქტ-პეტერბურგში (I თანრიგით). ჯარში მსახურობდა 1882-იდან კავკასიის I მსროლელ ბატალიონში. მონაწილეობდა რუსეთის არმიის ლაშქრობაში შუა აზიაში. 1902–1905 წლებში იყო კავკასიის გრენადერთა დივიზიის შტაბის უფროსი, 1905–1917 წლებში — თბილისის სამხედრო სასწავლებლის უფროსი. 

1910 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის, 1917 წელს — გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 1917 წელს დაინიშნა კავკასიის სასაზღვრო ქვეითი დივიზიის მეთაურად. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს იყო თეთრი მოძრაობის მონაწილე, 1919 წლიდან ირიცხებოდა რუსეთის სამხრეთის შეიარაღებულ ძალებში. მისი შემდგომი ბედი უცნობია. დაჯილდოებულია წმ. ანას და წმ. სტანისლავის, წმ. ვლადიმირის სხვადასხვა ხარისხის, ასევე სპარსეთის „ლომისა და მზის” ორდენებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1865
კატეგორია:რუსი სამხედრო ინჟინრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
აბდულვაჰაბ სალამზადე

**აბდულვაჰაბ რაჰიმ ოღლუ სალამზადე** (; 16 თებერვალი, 1916, შამახი, ბაქოს პროვინცია - 19 აგვისტო, 1983, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ხელოვნებათმცოდნე, არქიტექტორი, აზერბაიჯანის ხელოვნების ისტორიის დოქტორი, აკადემიკოსი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1916 წლის 16 თებერვალს ქალაქ შამახში. ბავშვობიდანვე იჩენდა ინტერესს ხელოვნებისა და არქიტექტურის, არქიტექტურული ძეგლებისადმი.

აბდულ ვაჰაბ სალამზადე იყო პირველი აზერბაიჯანელი მეცნიერი, რომელმაც შეისწავლა აზერბაიჯანის არქიტექტურული ძეგლები. მას მიეწერება ნახიჩევანისა და შირვანის არქიტექტურული სკოლების კვლევა და თავრიზისა და არანის არქიტექტურული სკოლების იდენტიფიცირება.

1962 წელს გახდა აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული კულტურის ძეგლთა დაცვის სამეცნიერო-მეთოდური საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე.

სალამზადე იყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მასწავლებელი და კურსდამთავრებულებს ხელმძღვანელობდა არქიტექტურისა და ხელოვნების ინსტიტუტში. იყო აზერბაიჯანის სსრ არქიტექტორთა კავშირის გამგეობისა და პრეზიდიუმის წევრი.

სალამზადე პირადად მონაწილეობდა არქიტექტურული ძეგლების აღდგენაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://science.gov.az/az/forms/skonchavshiesya-deystvitelnyie-chlenyi/3368

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
პეტრე ზავილეისკი

**პეტრე დამიანის ძე ზავილეისკი** (; დ. 12 იანვარი, 1800 — გ. 24 მარტი, 1843) — რუსი სახელმწიფო მოხელე, თბილისის სამოქალაქო გუბერნატორი (1829-1832), ნამდვილი სამოქალაქო მრჩეველი (1833).

მიიღო სამხედრო განათლება, თუმცა 1816 წლიდან სამოქალაქო სამსახურში იყო რუსეთის იმპერიის ფინანსთა სამინისტროში. 1828 წლის თებერვალში დაინიშნა საქართველოს სახაზინო ექსპედიციის უფროსად. მას ევალებოდა თვალყურის დევნება ამიერკავკასიის მხარის კამერალური აღწერისათვის. 1829 წლის ივლისში დაინიშნა თბილისის სამოქალაქო გუბერნატორად. რუსეთ-ოსმალეთის (1828–29) ომის თავმჯდომარეობდა ოსმალეთისგან გათავისუფლებულ ისტორიულ სამცხე-ჯავახეთში სომხების დასახლების მიზნით შექმნილ განსაკუთრებულ კომიტეტს. ამ პერიოდში მან ოსმალეთში გადასახლებული ქართველი მაჰმადიანებისგან ჩალის ფასად შეიძინა 25 სოფელი.

1831 წლიდან ზავილეისკი იყო ახლად დაარსებული ამიერკავკასიის სავაჭრო კომპანიის ერთ-ერთი დირექტორი და მისი მთავარი ზედამხედველი. მეგობრობდა ალექსანდრე გრიბოედოვთან. მასთან ერთად შეადგინა ამიერკავკასიაში რუსული კომპანიებისა და საწარმოების შექმნის პროექტი, რომელიც საბოლოოდ მთავრობამ უარყო. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ოქროპირ ბატონიშვილთან, ალექსანდრე ჭავჭავაძესთან და სხვ.

1832 წელს ზავილეისკის ბრალად დასდეს კავშირი 1832 წლის შეთქმულების მონაწილეებთან. ამის საბაბად ასახელებდნენ მის მიერ ადგილობრივი მოსახლეობის მიმართ მკაცრ მოპყრობას, რათა უკმაყოფილო ხალხი შემდგომში აჯანყებულიყო. ამასთანავე იგი თითქოსდა აღნიშნავდა, რომ ვახტანგ VI-ის სამართლის მიხედვით საქართველოში მეტი თავისუფლება ყოფილა, ვიდრე რუსული მმართველობის დროს. მეფის მთავრობამ მისი, როგორც მაღალი რანგის მოხელის, საჯარო გასამართლება საქართველოში მიზანშეუწონლად ჩათვალა, ბრალდების დაუმტკიცებლობის საბაბით არ დაკითხა, მაგრამ საიდუმლო მეთვალყურეობა დაუნიშნა. 1832 იანვარში გუბერნატორობიდან გადააყენეს და პეტერბურგში გაიწვიეს. 1833 წელს მიღო ნამდვილი სამოქალაქო მრჩევლის წოდება. 1835 წელს მიავლინეს დასავლეთ ციმბირში იქ სახელმწიფო გლეხების განსახლების პროექტის მოსამზადებლად. 1841 წლიდან იყო ფინანსთა სამინისტროს საბჭოს წევრი.

## ლიტერატურა
* ბერძნიშვილი მაქს., მასალები XIX საუკუნის პირველი ნახევრის ქართული საზოგადოებრიობის ისტორიისათვის, თბ., 1980.
* გოზალიშვილი გ., 1832 წლის შეთქმულება, ტ.1–3, თბ., 1935–76. 
* Биографический словарь. Высшие чины Российской Империи (22.10.1721 — 2.03.1917). Т. 1. / Сост. Е. Л. Потёмкин. — Москва, 2017. 

კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1800
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1843
კატეგორია:რუსი სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
ომბაის სრუტე

**ომბაის სრუტე** (, , ) ― საერთაშორისო სრუტე სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. იგი ალორის არქიპელაგს კუნძულ ვეტარისგან, ატაუროსა და ტიმორისგან გამოჰყოფს. სრუტე წარმოადგენს საერთაშორისო სრუტეების წყვილიდან დასავლეთ ნაწილს. აღმოსავლეთით მდებარე სრუტეა ვეტარის სრუტე. სრუტეები ერთად წყნარ და ინდოეთის ოკეანეს აკავშირებენ.

## ეტიმოლოგია
ომბაის სრუტე კუნძულ ალორის ალტერნატიული სახელწოდებაა, რომელიც ალორის არქიპელაგის ნაწილია. არქიპელაგი სრუტის ჩრილოეთ, ჩრდილო-დასავლეთ და დასავლეთ სანაპიროს შემოსაზღვრავს.

ტეტუმზე ომბაი-ვეტარის სრუტის აღსაწერად ხშირად გამოიყენება *tasi feto* (ითარგმნება როგორც „მდედრობითი/ქალი ზღვა“). სრუტეები კუნძულ ტიმორის ჩრდილოეთით მდებარეობს, ხოლო სამხრეთით მდებარე ტიმორის ზღვა, რომელიც უფრო დიდი ტალღებით ხასიათდება, ტეტუმზე *tasi mane* (ითარგმნება როგორც „მამრი/მამაკაცი ზღვა“) ეწოდება.

## გეოგრაფია
ომბაის სრუტე შედარებით ვიწრო და ღრმაა (3 250 მ). სრუტეს კომპლექსური და უკიდურესი ბათიმეტრია ახასიათებს: იცვლება ვიწრო რიფული სიბრტყიდან (ხშირად 60 მეტრზე ნაკლები სიგანის), რომლებიც ნაწილობრივ ზღვის მცენარეებითა და მარჯნებითაა დაფარული, 3 000 მეტრის სიღრმემდე (სანაპიროდან 20 კმ-ის მოშორებითაა).

ალორის არქიპელაგი და ტიმორის დასავლეთი ნაწილი, ექსკლავ ოკუსი-ამბენოს ოლქის გამოკლებით, აღმოსავლეთი მცირე ზონდის კუნძულების პროვინციის შემადგენლობაშია. ვეტარი მალუკუს პროვინციის ნაწილია. ატაურო, ოკუსი-ამბენო და ტიმორის აღმოსავლეთი ნაწილი აღმოსავლეთ ტიმორს მიეკუთვნება.

სრუტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კიდეში, კუნძულ ალორსა და ატაუროს შორის, ჩრდილო-დასავლეთითა და ჩრდილოეთით ფლორესის ზღვაა, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით − ბანდის ზღვა. ეს მონაკვეთი ყველაზე ვიწრო ნაწილში 35 კმ-ის სიგანისაა და სანავიგაციოდ 34 კმ-იანი მონაკვეთი გამოიყენება.

## ნავიგაცია
ს მახლობლად.]]
გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის საზღვაო სამართლის კონვენციის მიხედვით, კომერციულ გემებსა და თვითმფრინავებს საერთაშორისო წყლებსა და ექსკლუზიურ ეკონომიკურ ზონებში თავისუფალი ნავიგაციის უფლება აქვთ. ტრანზიტული გასასვლელის პრინციპი მოქმედებს ომბაისა და ვეტარის სრუტეებისთვისაც, რომლებიც ორ ოკეანეს ერთმანეთთან აკავშირებენ.

ომბაი-ვეტარის მარშრუტი უფრო გრძელია, ვიდრე მალაკა-სინგაპურის სრუტის მარშრუტი. სწორედ ამიტომ, ომბაი-ვეტარის სრუტეების მარშრუტი დასავლეთ-აღმოსავლეთს შორის კომერციული ვაჭრობის უკეთეს ალტერნატივას არ წარმოადგენს. მალაკა-სინგაპურის სრუტეების მეშვეობით კომერციული გადაზიდვების შეფერხების შემთხვევაში ომბაი-ვეტარის მარშრუტს გლობალურ ვაჭრობაში გადამწვყეტი მნიშვნელობა ექნება, განსაკუთრებით აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის სრუტეები
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის სრუტეები
კატეგორია:ალორის არქიპელაგი
კატეგორია:საერთაშორისო სრუტეები
კატეგორია:ბანდის ზღვა
კატეგორია:მცირე ზოდის კუნძულები
ანანიაშ ზაიონჩკოვსკი

**ანანიაშ ზაიონჩკოვსკი** (; დ. 12 ნოემბერი, 1903, ვილნიუსი, — გ. 6 აპრილი, 1970, რომი) — პოლონელი აღმოსავლეთმცოდნე, თურქოლოგი. ვარშავის უნივერსიტეტის პროფესორი (1935), პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1952).

დაამთავრა იაგელონის უნივერსიტეტი (კრაკოვი). მუშაობდა ვარშავის უნივერსიტეტში. 1953-1968 წლებში იყო პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის დირექტორი. მუშაობდა ორიენტალისტიკის მრავალ დარგში — თურქოლოგია, ირანისტიკა, არაბისტიკა. გამოქვეყნებული აქვს ფუნდამენტური ნაშრომები შავიზღვისპირეთის და კასპიისპირეთის თურქულენოვანი ხალხების, კერძოდ, თურქული, ყივჩაყური და ხაზარული ენების შესახებ. მას მსოფლიო აღიარება მოუტანა ნიზამის პოემის „ხოსროვ და შირინის“ გამოკვლევამ. დიდი ღვაწლი მიუძღვის მამლუქურ-ყივჩაყური ძეგლების შესწავლა-გამოცემის საქმეში.  

ზაიონჩკოვსკის მჭიდრო სამეცნიერო ურთიერთობა ჰქონდა ქართველ აღმოსავლეთმცოდნეებთან: გიორგი წერეთელთან, სერგი ჯიქიასთან. რამდენჯერმე იყო საქართველოში. 1966 წელს აირჩიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორად.

## ლიტერატურა
* ჯიქია ს., აკადემიკოსი ანანიაშ ზაიონჩკოვსკი (1903–70). გახსენება, {თსუ შრომები}, 1976, ტ. 180 (აღმოსავლეთმცოდნეობის სერია).
* Джикия С. С., Церетели Г. В., Из истории польского востоковедения, «მაცნე», 1964, №6.
## სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი ისტორიკოსები
კატეგორია:ვილნიუსში დაბადებულები
აბდულ აზიზ შარიფოვი

**აბდულ აზიზ შარიფოვი** (დ. 28 მარტი, 1895, ნახიჩევანი — გ. 1 ივნისი, 1988) — აზერბაიჯანელი მთარგმნელი, მწერალი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი და ჟურნალისტი.

## ბიოგრაფია
დაწყებითი განათლება ნახჭევანში მიიღო. მოგვიანებით სწავლის გასაგრძელებლად თბილისში გადავიდა. თბილისში ცხოვრებისას, დაუახლოვდა აზერბაიჯანელ მწერალთა წრეს, მათ შორის ჯ. მამედკულიზადეს, ა. ახვედროვსა და სხვებს. 1910 წელს, სატირულ ჟურნალში „მოლლა ნასრედდინი“ გამოქვეყნდა მისი პირველი ნაწერები.  1915-1917 წლებში სწავლობდა მოსკოვის კომერციულ ინსტიტუტში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა თბილისში და ჩაერთო საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ საქმიანობაში. აქტიურად მუშაობდა განათლებისა და კულტურის მიმართულებით.

1918 წლის ოქტომბერში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტში აზერბაიჯანელთათვის განკუთვნილი ადგილით გახდა პარლამენტის წევრი. 1920 წლის მაისში თავმჯდომარის პოზიციას იკავებდა ბორჩალოს მუსლიმთა ყრილობაზე. ქართული დემოკრატიის საქებარ წერილს უგზავნიდა ნოე ჟორდანიას აგზავნილ წერილში ხოტბას ასხამდა ქართულ დემოკრატიას და მტერთან ბრძოლაში მხარდაჭერას უცხადებდა. აზერბაიჯანის გასაბჭოების შემდეგ აქტიურად ებრძოდა საბჭოთა რეჟიმს. 1921 წელს დააპატიმრეს 2 წლით, მაგრამ ნარიმან ნარიმანოვი ჩაერია და მალევე გაათავისუფლეს.

1943 წელს დაამთავრა მოსკოვის მ. გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი. შემდეგ დაიწყო მუშაობა საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტში.რუსულ ენაზე თარგმნა ახვერდოვისა და სხვა აზერბაიჯანელი მწერლების ნაწარმოებები. კარგად ფლობდა ქართულ ენას და აზერბაიჯანულ ენაზე თარგმნა ეგნატე ნინოშვილისა და ნიკოლო მიწიშვილის მოთხრობები. 1962 წლიდან ასწავლიდა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, კითხულობდა ლექციებს ამიერკავკასიის ხალხების ლიტერატურისა და ისტორიის საკითხებზე. აზერბაიჯანელი საზოგადო მოღვაწე იყო და „ჰუმეტის“ - აზერბაიჯანული სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივნისი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ვერნერ ზაიბტი

**ვერნერ ზაიბტი** (; დ. 6 ივლისი, 1942, ზენფტენბერგი, კრემს-ლანდის ოლქი, ქვემო ავსტრია) — ავსტრიელი ისტორიკოსი, ბიზანტიის ისტორიის, სფრაგისტიკისა და მცირე ხელოვნებათა მკვლევარი. ფილოსოფიის დოქტორი (1969), ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი. 

იკვლევს აგრეთვე ბიზანტიასთან საქართველოს და სომხეთის ისტორიულ და კულტურულ ურთიერთობათა საკითხებს. ავტორია წიგნებისა და სამეცნიერო პერიოდიკასა და ენციკლოპედიებში გამოქვეყნებული მრავალი წერილისა, რეცენზიისა, კატალოგების ტექსტებისა. არის ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილი საერთაშორისო სიმპოზიუმების მონაწილე. VI სიმპოზიუმზე (1989) წაიკითხა მოხსენება „ქართველ ისტორიულ პირთა ბიზანტიური საბეჭდავები”. 1981 წელს, როდესაც ვენაში მოეწყო ქართულ მცირე ხელოვნებათა (ოქრომქანდაკებლობის, მინანქრების, ნაქარგობის, ფერწერული ხატების) დიდი გამოფენა, მისი რედაქციით გამოვიდა კატალოგი შესავალი წერილებით (თ. სანიკიძის თანაავტორობით). ზაიბტს ეკუთვნის წერილი „საქართველო. ისტორია და კულტურა”.

## ბიბლიოგრაფია
* Schatzkammer Georgiens. Mittelalterliche Kunst aus dem Staatlichen Kunstmuseum Tbilisi, წგ.: Georgien. Geschichte und Kultur, W., 1981.
* Les sceaux byzantines de la collection Henri Seyrig. Catalogue raisonné, P., 1991 (თანაავტ.).
* Westgeorgien (Egrisi, Lazica) in frühchristlicher Zeit, კრ.: Die Schwarzmeerküste in der Spätantike und im frühen Mittelalter, W., 1992 თანაავტ.).
* Wo, wann und zu welchem Zweck wurde das georgische Alphabet geschaffen? წგ.: Die Entstehung der kaukasischen Alphabete als Kulturhistorisches Phaenomen, hrsg. von W. Seibt, 2011.
* Byzantine Imperialism against Georgia in the later 10th and 11th centuries,კრ.: ქართული დიპლომატია. წელიწდეული, 16. მთ. რედ. რ. მეტრეველი, თბ., 2013.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 6 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:ავსტრიელი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველოლოგები
სინოპის არქეოლოგიური მუზეუმი

ეპოქის ღია ცის ქვეშ გამოფენა მუზეუმის ეზოში.]]
**სინოპის არქეოლოგიური მუზეუმი** ან **სინოპის მუზეუმი** () — ეროვნული მუზეუმი სინოპში, თურქეთი, ინახავს არქეოლოგიურ ნიმუშებს, რომლებიც აღმოჩენილია ქალაქში და მის მიმდებარე ტერიტორიებზე.

1951-1953 წლებში გერმანელი და თურქი არქეოლოგების ერთობლივმა ჯგუფმა, რომლის ხელმძღვანელები იყვნენ ლუდვიგ ბუდე და ეკრემ აკურგალი, განახორციელეს გათხრები სინოპის ცენტრში და დემირჯიქოიში, ქოჩაგიოზის ნეკროპოლში. აკურგალმა გადაწყვიტა მუზეუმის შენობის აგება სინოპში, რათა მასში განთავსებულიყო მრავალი არქეოლოგიური ნიმუში. 1968 წელს ქალაქის მერიამ შესწირა მიწა სინოპის ცენტრში, რომელიც მოიცავდა სელჩუკების იმპერიის პერიოდის სამარხს და გათხრებისას აღმოჩენილ სერაპეუმის ნანგრევებს. წარწერის მიხედვით, რომელიც გასდევს სამარხის არქიტრავულ კარს, იგი ააგეს 1395 წლის ივნისში. შიგნით განთავსებულია სამი სამარხი, მათ შორის ერთ-ერთი ეკუთვნის სულეიმან ფაშას ქალიშვილს. ფაშა იყო ორჰან I-ის, ახალი დაარსებული ოსმალეთის იმპერიის მეორე ბეგის, უფროსი ვაჟი. ქალიშვილი, რომელიც 1395 წელს გარდაიცვალა, იყო ქანდაროღლის ბეგი სულეიმან ფაშას მეუღლე. კვადრატულ გეგმიანი სამარხი აგებულია ქვისგან. იგი გადახურულია ხის სახურავით, რომელიც თურქული კრამიტით არის დაფარული და არ აქვს გუმბათი, როგორც ამ ეპოქის შენობებს. სამარხს აქვს ფანჯრები სამ მხარეს.

მუზეუმის ეზოს ჩრდილოეთ ნაწილში გამოფენილია სხვა ექსპონატებიც, მათ შორის არქიტექტურული ელემენტები, მილები, საფლავის ქვები, ქვის ან მარმარილოს სკულპტურები, დიდი თიხის ქოთნები და მოზაიკები. სულთანის სამარხის სამხრეთ და დასავლეთ ნაწილში აღმართული ისლამური საფლავის ქვები ქმნის სასაფლაოს შთაბეჭდილებას.

## ლინკები
*Photo gallery of Sinop Museum at museum's official website 

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:1941 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ნოდარ ზალდასტანიშვილი

**ნოდარ კონსტანტინეს ძე ზალდასტანიშვილი** (დ. 5 ივნისი, 1931, თბილისი, — გ. 2 მარტი, 1997, იქვე) — ქართველი ინჟინერი კვების მრეწველობის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1982), პროფესორი (1985), საქართველოს დამსახურებული გამომგონებელი (1978), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1992). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1954). 1954–1960 წლებში მუშაობდა იქვე, კვების მრეწველობის საწარმოთა მოწყობილობების კათედრაზე. 1990 წლიდან იყო კვებისა და სამაცივრო საწარმოო მოწყობილობების და წარმოების ავტომატიზაციის კათედრის გამგე. ზალდასტანიშვილის ძირითადი სამეცნიერო მიმართულებაა კვების მრეწველობასა და სოფლის მეურნეობაში გამოყენებული ფხვიერი მასალების მექანიკური თეორიული და ექსპერიმენტული კვლევა. ყურძნის გადასამუშავებელი მაღალმწარმოებლური კომპლექსური მექანიზებული ხაზის შექმნისა და დანერგვისათვის 1981 წელს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  5 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1997
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1954)
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
ანდროულა ვასილიუ

**ანდროულა ვასილიუ** (, დ. 30 ნოემბერი, 1943, პაფოსი, კვიპროსი) — კვიპროსელი და ევროპელი პოლიტიკოსი, ყოფილი ევროკომისარი ჯანდაცვის საკითხებში. 2010 წლის თებერვლიდან 2014 წლის 1 ნოემბრამდე ევროკომისარი განათლების, კულტურის, მულტილინგვიზმისა და ახალგაზრდობის საკითხებში.

ანდროულა ვასილიუ ძალიან აქტიურია სოციალურ და კულტურულ სფეროებში, განსაკუთრებით გაეროსა და ევროკავშირში. კვიპროსში მას ეკავა მრავალი მნიშვნელოვანი თანამდებობა და იყო სხვადასხვა საჯარო და კერძო კომპანიის გამგეობის წევრი.

## ბიოგრაფია
ანდროულა ვასილიუ დაიბადა პაფოსში. 1961-1964 წლებში სწავლობდა სამართალს Middle Temple Inn-ში, ლონდონში, დიდ ბრიტანეთში, შემდეგ კი 1964-1966 წლებში სწავლობდა საერთაშორისო ურთიერთობებს ლონდონის მსოფლიო საქმეთა ინსტიტუტში. 1968 წელს იგი დაბრუნდა კვიპროსში საადვოკატო პრაქტიკის მისაღებად. იგი მუშაობას იწყებს ჯერ Standard Chartered Bank-ის, შემდეგ კი Bank of Cyprus-ის იურიდიული მრჩეველის პოზიციაზე (ასევე არის სხვადასხვა კორპორაციის დირექტორთა საბჭოს წევრი). 1988 წელს, როდესაც მისი ქმარი გეორგიოს ვასილიუ  კვიპროსის პრეზიდენტი გახდა, მან შეწყვიტა იურიდიული პრაქტიკა.

ვასილიუ იყო კვიპროსის პირველი ლედი 1988 წლიდან 1993 წლამდე. ანდროულა ვასილიუ 1996 წელს არჩეულ იქნა კვიპროსის წარმომადგენელთა პალატაში  ერთიანი დემოკრატიული მოძრაობიდან და იგი ასევე ხელახლა აირჩიეს ამავე თანამდებობაზე 2001 წლიდან 2006 წლამდე. ამ პერიოდის განმავლობაში ვასილიუ მსახურობდა ევროპულ საქმეთა კომიტეტში და კვიპროსის და ევროკავშირის გაერთიანებულ საპარლამენტო კომიტეტში. იგი იყო კვიპროსის ალტერნატიული წარმომადგენელი ევროპულ კონვენციაში, რომელმაც შექმნა ევროპული კონსტიტუცია.

2001-2006 წლებში იყო ევროპის ლიბერალ-დემოკრატიული პარტიის ვიცე-პრეზიდენტი და ევროპის ლიბერალ ქალთა ქსელის თავმჯდომარე.

2008 წლის თებერვალში ვასილიუ მარკოს კვიპრიანუს ნაცვლად დაინიშნა ევროკომისრად ჯანდაცვის საკითხებში. 2008 წლის 3 მარტს იგი შეიცვალა ევროპული კომისიით და ამავე წლის აპრილის დასაწყისში გაიმართა სხდომა ევროპარლამენტში. იგი დამტკიცდა 2008 წლის 9 აპრილს 446 ხმით 7-ის წინააღმდეგ, 29 წევრმა კი თავი შეიკავა. ბაროზოს მეორე კომისიის ფარგლებში, 2010 წლის თებერვლიდან მან მიიღო განათლების, კულტურის, მულტილინგვიზმისა და ახალგაზრდობის ევროკომისრის პორტფელი.

ანდროულა ვასილიუსი დაჯილდოვდა ალფონსო I ბრძენის სამოქალაქო ორდენის დიდი ჯვრით, 2010 წლიდან 2014 წლამდე განათლების, კულტურის, მულტილინგვიზმისა და ახალგაზრდობის საკითხებში შეტანილი წვლილისთვის[11].

1996-2000 წლებში იყო კვიპროსის ბიზნეს პროფესიონალ ქალთა ფედერაციის პრეზიდენტი.

## ოჯახი
ანდროულა ვასილიუ არის კვიპროსის რესპუბლიკის ყოფილი პრეზიდენტის, გეორგიოს ვასილიუს ცოლი, რომელთანაც ჰყავს 2 ქალიშვილი და 1 ვაჟი.

## სქოლიო
კატეგორია:კვიპროსელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კოლეტ ავიტალი

**კოლეტ ავიტალი** (, დ. 1 მაისი, 1939, ბუქარესტი, რუმინეთი) — ისრაელელი პოლიტიკოსი და დიპლომატი, ქნესეთის მე-15, მე-16 და მე-17 მოწვევის დეპუტატი „გაერთიანებული ისრაელისა“ და „ლეიბორისტული“ პარტიებიდან.

## ბიოგრაფია
კოლეტ ავიტალი დაიბადა რუმინეთში, ბუქარესტში, 1939 წლის 1 მაისს და 1950 წელს 10 წლის ასაკში ოჯახთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა ისრაელში. ჯერ კიდევ სტუდენტობისას დაიწყო მუშაობა საგარეო საქმეთა სამინისტროში მდივნად, რათა დაეფარა სწავლის ხარჯებს. მომდევნო წლებში გარკვეული საფეხურებით აიწია სამინისტროში სხვადასხვა თანამდებობაზე. კოლეტ ავიტალი მსახურობდა პარიზში ისრაელის დელეგაციაში 1982-1985 წლებში, ასევე ისრაელის ელჩად პორტუგალიაში 1988-1992 წლებში და ისრაელის გენერალურ კონსულად ნიუ-იორკში 1992-1996 წლებში. ისრაელში დაბრუნების შემდეგ დაინიშნა საგარეო საქმეთა სამინისტროს გენერალური დირექტორის მოადგილედ დასავლეთ ევროპის საკითხებში, რომელიც მესამე ყველაზე მნიშვნელოვანი თანამდებობა იყო სამინისტროში. 1999 წელს ავიტალიმ გადაწყვიტა ქნესეთში კენჭი ეყარა დეპუტატად ლეიბორისტული პარტიიდან, რომელმაც პარტიებთან „გეშერი“ და „მეიმადი“ ერთად შექმნა გაერთიანებული ისრაელის საპარლამენტო ალიანსი. ავიტალიმ პარტიულ სიაში 24-ე ადგილი დაიკავა, ხოლო ლეიბორისტებმა მხოლოდ 23 ადგილი მიიღეს ქნესეთში 1999 წლის მაისის არჩევნებზე („გაერთიანებულმა ისრაელმა“ 26 ადგილი მიიღო, აქედან ორი ადგილი ერგო „გეშერს“ და ერთი ადგილი „მეიმადს“) და გამომდინარე აქედან, კოლეტ ავიტალი ვერ  შევიდა ქნესეთის შემადგენლობაში. თუმცა 1999 წლის ნოემბერში ის მაინც შევიდა ქნესეთში, როდესაც ლეიბორისტული პარტიის დეპუტატი მატან ვილნაი გადადგა. იგი გარკვეული პერიოდი ხელმძღვანელობდა ეთიკის კომიტეტს და ჰოლოკოსტის მსხვერპლთა იდენტიფიკაციისა და აღდგენის საგამოძიებო კომისიას, რომელმაც თავისი დასკვნები 2005 წელს წარუდგინა მთავრობას. ასევე, მე-15 მოწვევის ქნესეთის შემადგენლობაში, ის იყო საფინანსო კომიტეტის, სახელმწიფო კონტროლის კომიტეტის, საკანონმდებლო კომიტეტის წევრი, ქალთა უფლებებისა და გენდერული თანასწორობის კომისიის, განათლებისა და კულტურის კომისიის წევრი, ასევე კომუნიკაციების შესახებ კანონში ცვლილებების შეტანის კანონპროექტზე მომუშავე სპეციალური კომისიის წევრი, საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების კომისიის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი და, გარდა ამისა, იყო ლეიბორისტული პარტიის საერთაშორისო მდივანი.

2001 წელს კოლეტ ავიტალმა მიიღო საპატიო ლეგიონის კავალიერის წოდება, ხოლო 2010 წლის 18 მარტს საფრანგეთის საგანგებო და სრულუფლებიანმა ელჩმა ისრაელში,  საპატიო ცერემონიაზე, კრისტოფ ბიგომ, ქნესეთის ყოფილ წევრს კოლეტ ავიტალს, მიანიჭა ლეგიონის ოფიცრის წოდება, რომელიც გაიმართა იაფაში ელჩის რეზიდენციაში.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ისრაელელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბუქარესტში დაბადებულები
შოთა ზამთარაძე

**შოთა ამბაკოს ძე ზამთარაძე** (დ. 7 მაისი, 1926, სოფ. ეწერი, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 30 აპრილი, 1993, ბათუმი) — ქართველი ფერმწერი. აჭარის ასსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია (1955, პედაგოგი — აპოლონ ქუთათელაძე). სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობს 1955 წლიდან. მისი შემოქმედების ძირითადი თემა იყო ქალაქი ბათუმი. ხატავდა პეიზაჟებს, პორტრეტებს, ჟანრულ კომპოზიციებს. მნიშვნელოვანი ნაწარმოებებია: „საღამო ბათუმის პორტში” (1956), „ბათუმელი თევზმჭერები” (1961), „სასიხარულო ცნობა” (1955), „დასვენება” (1964), „დიადი განთიადი” (1973), „ბათუმის ნავსადგურში” (1977), „წითელი წისქვილი” (1979) და სხვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 7 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:ქართველი ფერმწერები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
სერგეი ზამიატნინი

**სერგეი ნიკოლოზის ძე ზამიატნინი** (; დ. 9 აპრილი, 1899, პავლოვსკი, ახლანდ. ვორონეჟის ოლქი, რუსეთი, — გ. 5 ნოემბერი, 1958, ლენინგრადი) — რუსი არქეოლოგი, პრეისტორიული არქეოლოგიის მკვლევარი. 

დაამთავრა ვორონეჟის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1924). 1924 წლიდან მუშაობდა მატერიალური კულტურის ისტორიის სახელმწიფო აკადემიაში (ლენინგრადი). ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. ზამიატნინმა აღმოაჩინა და გამოიკვლია პალეოლითის ხანის ძეგლები, მათ შორის ბერდიჟი, გაგარინო, კოსტიონკი, სატანიდარი და სხვ. მან შექმნა კავკასიონის პალეოლითის პერიოდიზაცია და შეისწავლა პალეოლითის კულტურის ლოკალური განსხვავებები, პალეოლითისა და ნეოლითის ხელოვნება და სხვა. საქართველოში პირველად აღმოაჩინა ზედა პალეოლითის ნახატები კლდეზე. ადლერის მახლობლად გამოქვაბულიდან მიღებული მასალის საფუძველზე დაადგინა პალეოლითის ძეგლების სტრატიგრაფიული ფენები. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, ასევე მედლებით.
## ბიბლიოგრაფია
* Очерки по палеолиту. М.; Л., 1961.
## ლიტერატურა
* Замятнин Сергей Николаевич // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

კატეგორია:დაბადებული 9 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1899
კატეგორია:გარდაცვლილი  5 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1958
კატეგორია:რუსი არქეოლოგები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
აკაკი ზამთარაძე

**აკაკი იოაკიმეს ძე ზამთარაძე** (დ. 10 აპრილი, 1919, სოფ. ეწერი, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 23 აპრილი, 1991, თბილისი) — საბჭოთა არმიის გენერალ-მაიორი (1970). 

დაამთავრა სამტრედიის რკინიგზის სახელოსნო სასწავლებელი (1934), ლენინგრადის მიხეილ ფრუნზეს სახელობის სამხედრო სასწავლებელი (1939), იქვე — სამხედრო-სატრანსპორტო აკადემია (1954). მეორე მსოფლიო ომის (1939–45) დროს მონაწილეობდა ლენინგრადის დაცვაში. 1943–1945 წლებში მეთაურობდა პირველი გვარდიული რკინიგზის სამშენებლო ბრიგადის ასეულს სამხრეთ, სამხრეთ-დასავლეთ, უკრაინის III, ბელორუსიის I ფრონტებზე. 1959–1963 წლებში მსახურობდა ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქში დივიზიის მეთაურის მოადგილედ. 1963–1976 წლებში იყო თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამხედრო კათედრის უფროსი. მიღებული აქვს საბრძოლო ჯილდოები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 10 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:საბჭოთა გენერალ-მაიორები
კატეგორია:ქართველი გენერალ-მაიორები
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
სონგშანი

**სონგშანი** () — იზოლირებული ქედი ჩრდილო-ცენტრალურ ჩინეთში, ხენანის პროვინციაში, ყვითელი მდინარის სამხრეთ სანაპიროზე. იგი ერთ-ერთია ჩინეთის წმინდა მთებიდან. მას ჯერ კიდევ ძვ. წ. I საუკუნეში სცემდნენ პატივს, მათ შორის ჩინეთის იმპერიის მმართველი დინასტიები, ჩინურ მითოლოგიაში კი იგი „სამოთხისა და დედამიწის ცენტრად“ ითვლება.

სახელწოდებით „სონგშანი“ ასევე მიმართავენ სონგშანის ქედში მდებარე მწვერვალს (), სიმაღლით 1 492 მ. იგი ქედის სიმაღლით მეოთხე მწვერვალია, ტოპოგრაფიული იზოლაციით კი მეორე ადგილზეა (869 მ). ქედის უმაღლესი მწვერვალია ლიენ თიენ ფენგი, რომლის სიმაღლეა 1 512 მ. მდებარეობს შაოიანგის ველთან, რომელიც კარგადაა დასახლებული, ტყიან და ნალექიან მთებთან შედარებით. აქვე მდებარეობს შაოლინის ტაძარი.

ზოგიერთი წყარო იუწყება, რომ სონგშანის ქედი 72 მთას მოიცავს, ზოგჯერ ამ რაოდენობას 70-მდე ამრგვალებენ. აღსანიშნავია, რომ ეს ინფორმაცია მომდინარეობს ბუდისტური მითისგან, იგი არ ემყარება მთების დათვლას.

1991 წელს, მას შემდეგ, რაც საბჭოთა კავშირმა არსებობა შეწყვიტა, მსოფლიოში ცივი ომი შეწყდა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის საზღვრები გაიხსნა. სპონტანურად, ჩინელ ხალხს ჩინეთის კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის შენარჩუნებისა და დაცვის სურვილი გაუჩნდა, ვინაიდან იგი დანარჩენი მსოფლიოსთვის ხელმისაწვდომი გახდა. სხვა ქვეყნების მსგავსად, მათ დაიწყეს ეროვნული პარკების დაარსება, რომლებიც დაცული ტერიტორიების (PA) კატეგორიაში შევიდა. ეს კატეგორია ჩინეთის გარემოს დაცვის სამინისტრომ 1994 წელს შემოიღო, როგორც ჩინეთის ბიომრავალფეროვნების შესანარჩუნებლად სამოქმედო გეგმის პირველი ნაბიჯი მას შემდეგ, რაც ჩინეთმა გაეროს გაეროს ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შესახებ კონვენციას მოაწერა ხელი. 2018 წლისთვის, ჩინეთში 11 800-ზე მეტი, 17 სხვადასხვა ტიპის დაცული ტერიტორია არსებობდა. ასევე, რეკორდული სისწრაფით გაიზარდა ტურიზმი. 

## გეოგრაფია
სონგშანი უჩვეულო ფორმის ქედია, რომელიც ლოიანიდან ჭენჭოუმდეა გადაჭიმული, დენგფენგთან ახლოს მდებარეობს. დასავლეთით მდებარე რამდენიმე კუნძულს თუ არ ჩავთვლით, მთელი ქედი ერთიანი და უწყვეტია. ინგლისურ ენაზე, მთლიან ქედს გეოლოგები, არქეოლოგები და გეოგრაფები „სონგშანის მთებს“ უწოდებენ. ქედის სიგრძე, ქალაქიდან ქალაქამდე, დაახლოებით 104 კმ-ია, სიგანე კი სხვადასხვა ადგილას მნიშვნელოვნად განსხვავდება. ერთი წყარო იუწყება, რომ სიგანე 60 კმ-ს უდრის, სიგრძე 100 კმ-მდეა დამრგვალებული, ფართობი კი, სავარაუდოდ, 450 კმ-ია.

რელიეფის ფორმის აღმოსავლეთ ნაწილი, იგივე „ტაიში“, შაოიანგის ველიდან ჭენჭოუმდეა გადაჭიმული. რელიეფის დასავლეთი, ანუ „საოში“, ნაწილი გეომორფოლოგიურად განსხვავებულია.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის მთები
კატეგორია:ჩინეთის ქედი
ბეინეკის უცნაური წიგნებისა და ხელნაწერების ბიბლიოთეკა

მინი|ბიბლიოთეკის შენობა
**ბეინეკის უცნაური წიგნებისა და მანუსკრიპტების ბიბლიოთეკა** () — იშვიათი წიგნების ბიბლიოთეკა და იელის უნივერსიტეტის ლიტერატურის არქივი ნიუ-ჰევენში, კონექტიკუტის შტატში. არის იშვიათი წიგნებისა და ხელნაწერების მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი საცავი. ბიბლიოთეკის დაარსება უკავშირდება ბეინეკების ოჯახს, რომლის გულუხვი შეწირულობის მეშვეობითაც შეიქმნა ბიბლიოთეკა და რომლის სახელსაც ატარებს კიდეც. ბიბლიოთეკა უნივერსიტეტისგან ფინანსურად დამოუკიდებელია და იმართება უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკისა და იელის კორპორაციის მიერ. აქ მრავალ უცნაურ წიგნს შორის ინახება ვოინიჩის ხელნაწერი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Beinecke renovation website
* Online Tour of the Beinecke Library Building
* African American Studies at Beinecke Library Blog 
* Beinecke Poetry Blog 
* Room 26: Cabinet of Curiosities Blog  
* Beinecke Library Construction Photographs, 1961–1963
* 

კატეგორია:ბიბლიოთეკები
კატეგორია:ბიბლიოთეკები ანბანის მიხედვით
ლალი ზამბახიძე

**ლალი (ლარისა) ალექსანდრეს ასული ზამბახიძე** (დ. 18 ოქტომბერი, 1941, ჩოხატაური) — ქართველი გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1981).

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1965). 1971 წლიდან იქვე ეწევა პედაგოგიურ საქმიანობას, 2002-2006 წლებში იყო გრაფიკის კათედრის გამგე. გამოფენებში მონაწილეობს 1965 წლიდან. მთავარი ნამუშევრები: გრაფიკული სერიები — „ადამიანი და გარემო” (1978), „მშობლიური მოტივები” (1979), „მიტოვებული ადგილები” (1986), „გერმანული მოტივები” (1990) და სხვ.; ილუსტრაციები წიგნებისთვის – ილია ჭავჭავაძის „კაცია-ადამიანი?!”, ე. ნინოშვილის „პალიასტომის ტბა”, ნოდარ დუმბაძის „მე ვხედავ მზეს” და სხვ. ზამბახიძის ნამუშევრები დაცულია საქართველოს ეროვნულ გალერეაში, მოსკოვის ტრეტიაკოვის გალერეაში, მოსკოვის აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების მუზეუმში, სხვა მუზეუმებსა და კერძო კოლექციებში. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2004).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ლალი ზამბახიძე  — ახალი და უახლესი ქართული ვიზუალური ხელოვნების მონაცემთა ბაზა.

კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:ქართველი გრაფიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ჩოხატაურში დაბადებულები
ლარისა ამირი

**ლარისა ამირი** (, დ. 1966) —  ისრაელელი მწერალი და პოლიტიკოსი, რეპატრირებული სსრკ-დან, ისტორიკოსი, ფილოსოფიის დოქტორი, პარტია „სამართლიანობის“ ლიდერი 2019 წლიდან.

## ბიოგრაფია
ლარისა ამირი დაიბადა 1966 წელს. დაამთავრა მოსკოვის 57-ე სკოლა. სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა და წარმატებით დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიისა და ნიადაგმცოდნეობის ფაკულტეტზე. ის ისრაელში ემიგრაციაში წავიდა 1989 წელს მეუღლესთან ვენიამინ (ბინიამინ) ვინიკოვთან ერთად[2]. მუშაობდა ისრაელის ღია უნივერსიტეტში კურსის რედაქტორად.

ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ პარტიის დისკვალიფიკაცია მოახდინა. ისრაელის უზენაესმა სასამართლომ  კი გააუქმა საარჩევნო კომისიის ეს გადაწყვეტილება. „სამართლიანობის“ პარტია მონაწილეობდა 2020 და 2021 წლის საპარლამენტო არჩევნებში.

1999 წელს მან თანაავტორ მეუღლესთან, ვენიამინ ვანიკოვთან ერთად, გამოაქვეყნა რომანი „სარკე პრინცისთვის“.

## პირადი ცხოვრება
ლარისა ამირის პირველი ქმარი იყო ვენიამინ (ბინიამინ) ვანიკოვი , რომელთანაც განქორწინდა 2003 წელს. პირველი ქორწინებიდან ჰყავს ოთხი შვილი.

მან იგალ ამირი მიმოწერით გაიცნო და დადიოდა ციხეში მის სანახავად. 2004 წლის იანვარში მან, იგალ ამირთან ქორწინების მოთხოვნით, რომელიც 2003 წლიდან რამლას აიალონის ციხის სამარტოო საკანში იმყოფებოდა, მიმართა შესაბამის უწყებას. აპრილში საქმე თელ-ავივის რაიონულ სასამართლოს გადაეცა. აგვისტოში ლარისამ და იგალ ამირმა მინდობილი პირის საშუალებით  იქორწინეს ისრაელის მთავარი რაბინის თანდასწრების გარეშე. 2005 წლის ივლისში რაბინულმა სასამართლომ დაადასტურა ქორწინება. 2006 წელს იგალი გადაიყვანეს რიმონიმის ციხეში ქალაქ თელ-მონდში, ისრაელის გენერალურმა პროკურორმა მენაჰემ მაზუზმა აღიარა ქორწინება, მეუღლეებს მიეცათ ვიზიტების უფლება და მათ მოითხოვეს ინ-ვიტრო განაყოფიერება. 2006 წლის ბოლოს იგალს გრძელვადიანი ვიზიტების უფლება მიეცა. 2007 წლის 28 ოქტომბერს ლარისას ვაჟი შეეძინა. უზენაესი სასამართლოს ნებართვით, 2007 წლის 4 ნოემბერს ციხეში ჩატარდა ებრაელთა წინადაცვეთის ცერემონია (ბრიტ-მილა), რის შემდეგაც შვილს ინონ ელია შალომი დაარქვეს.

ლარისას ერთ-ერთი ქალიშვილი, ავიტალი, 2010 წელს დაქორწინდა ამიტა ამირზე, იგალ ამირის უმცროს ძმაზე.

რეჟისორმა ჰერც ფრანკმა გადაიღო თავისი უკანასკნელი დოკუმენტური ფილმი „შიშის ზღურბლზე“ ლარისა და იგალ ამირების ქორწინების შესახებ. 2013 წელს ფრენკის გარდაცვალების შემდეგ, ფილმი დაასრულა მისმა თანაავტორმა, რეჟისორმა მარია კრავჩენკომ. ფილმის პრემიერა შედგა 2014 წლის 9 დეკემბერს რიგაში, რუსული დოკუმენტური კინოს ფესტივალზე „Artdocfest“.

## სქოლიო
კატეგორია:ებრაელი მწერლები
კატეგორია:ისრაელელი ქალი პოლიტიკოსები
ზანდუკი (ყუთი)

**ზანდუკი** — სახურავიანი ხის ყუთი, თუნუქის გასაკრავი სალტეებით შეკრული. გამოიყენებოდა ქალის ტანსაცმლისა და სამკაულების შესანახად. იყო სამზითვო ნივთი და ქალის პირად საკუთრებას წარმოადგენდა. ოჯახის გაყრის დროს წილში არ შედიოდა. ქვრივის გათხოვების შემთხვევაში ზანდუკი ოჯახს რჩებოდა. თუ ქვრივი მოახერხებდა განაწყენებულ მაზლებთან შერიგებას, სამზითვო ზანდუკი მას უბრუნდებოდა. ზანდუკი წყაროებში XVIII საუკუნიდან იხსენიება.

## ლიტერატურა
* ართილაყვა ვ., XVI–XVIII სს. ქართული მატერიალური კულტურის ისტორიიდან, თბ., 1965.
* ითონიშვილი ვ., მოხევეების საოჯახო ყოფა, თბ., 1970.

კატეგორია:ეთნოგრაფია
ზანდუკის ხევი

**ზანდუკის ხევი** — ხევი გუდამაყრის ხეობაში სოფ. ზანდუკის გასწვრივ. 

ხევში მომდინარე მდინარე სათავეს იღებს შირიმის მთისა და ქვენამთის ჭიუხებთან. მას სოფელ ბოსლის სახელწოდების მიხედვით ბოსლისწყალს ეძახიან. მდინარე სოფ. კიტოხთან თორელაანთწყალს უერთდება, რის შემდეგაც იწოდება შავ, ანუ გუდამაყრის არაგვად. მონაკვეთს სოფელ ბოსელსა და თორელაანთ ადგილს შორის ზანდუკის ხევს უწოდებენ. იგი იხსენიება გიორგი ბრწყინვალის „ძეგლისდებაში” (XIV ს.), როგორც სამართლის წიგნის მოქმედების აღმოსავლეთი საზღვარი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მდინარეები
ზარა

**ზარა**, *ძარა* — მასისა და მოცულობის ერთეული, გავრცელებული იყო აღმოსავლეთ საქართველოში. მოხსენიებულია XVIII საუკუნის დასაწყისში „დასტურლამალში”. ზარას (ძარას) იყენებდნენ XVII საუკუნეში დასავლეთ საქართველოში, უდრიდა 25 ბათმანს (დაახლ. 200 კგ). იმერეთსა და ლეჩხუმში ზარა ახლა ჰქვია ურემზე დასადებ ყუთისმაგვარ მოწნულ ჭურჭელს.
## ლიტერატურა
* ჯაფარიძე გ., ნარკვევი ქართული მეტროლოგიის ისტორიიდან (IX–XIX სს.), თბ., 1973.

კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
კატეგორია:ეთნოგრაფია
ალბანეთის დიადი მეომარი სკანდერბეგი

**„ალბანეთის დიადი მეომარი სკანდერბეგი“** () — 1953 წლის საბჭოთა-ალბანური ისტორიული მხატვრული ფილმი, რომელიც კინოსტუდიების „Albfilm“ (ალბანეთი) და „მოსფილმის“ (სსრკ) ერთობლივი ნამუშევარია. ფილმის რეჟისორია სერგეი იუტკევიჩი.

## სიუჟეტი
ისტორიული ფილმი ალბანელი ხალხის ბრძოლაზე თურქი დამპყრობლების წინააღმდეგ XV საუკუნეში გეორგ კასტრიოტის მეთაურობით, რომელსაც თურქებმა მეტსახელად სკანდერბეგი შეარქვეს. თავადიშვილი ბავშვობიდან თურქეთის სულთნის კარზე მძევლად იმყოფებოდა. იქ აღზარდეს, როგორც სულთნის მეომარი. მტრის სახელმწიფოში სამსახურის 20 წლის შემდეგ სამშობლოს სიყვარულმა აიძულა სათავეში ჩადგომოდა ბრძოლას დამპყრობლების წინააღმდეგ.

## როლებში
* აკაკი ხორავა — გეორგ კასტრიოტი (სკანდერბეგი)
* ნიკოლაი ტიმოფეევი — იტალიელი პოეტი
* ვლადიმერ სოლოვიოვი — ფრანგი ბერი
* ბორის ტენინი — ალბანელი მებრძოლი დინი
* ბესა იმამი — დონიკა, სკანდერბეგის ცოლი
* ადივიე ალიბალი — მამიცა, სკანდერბეგის და
* ნაიმ ფრაშერი — პალ მუზაკა, მამიცას საქმრო
* ოლეგ ჟაკოვი — ტანუშ ტოპია, ალბანელი ფეოდალი
* მიხალ სტეფა — გერგჟ არიანიტი
* სერგო ზაქარიაძე — ლაონიკუსი (ლაონიკეს პროტოტიპი)
* ვლადიმერ ბელოკუროვი — ბრანკოვიჩი, სერბეთის მეფე
* სერგეი კულაგინი — ჰასან-ბეი
* სერგეი კურილოვი — ლეკა ზახარია, ალბანელი ფეოდალი
* ლეც შლაკუ — გერგჟის მამა
* კრისანტი კოტმილი — გერგჟის დედა
* სემიონ სოკოლოვსკი — ჰამზა კასტრიოტი, ალბანელი ფეოდალი
* ვერიკო ანჯაფარიძე — დაფინა
* ვაჰრამ ფაფაზიანი — სულთანი მურად II
* იური იაკოვლევი — მეომარი

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:1953 წლის ფილმები
კატეგორია:მოსფილმის ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:ისტორიული ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით