უტყუარი კომენტარები ინკებზე

**„უტყუარი კომენტარები ინკებზე“** () ― პერუელი მწერლისა და მემატიანეს გარსილასო დე ლა ვეგას (1539–1616) ისტორიული და ქრონიკული ნაშრომი, რომელიც ინკების ცივილიზაციის ისტორიას, კულტურასა და მმართველობას ეძღვნება. პირველად 1609 წელს გამოქვეყნებული წიგნი ავტორის მთავარ ნაშრომად და კოლონიურ ანდებში სამხრეთ ამერიკაში დაწერილ ერთ-ერთ პირველ მნიშვნელოვან ნაშრომად ითვლება.

ავტორი ესპანურ-ინკური შერეული ოჯახიდან იყო. მამამისი  იყო ესპანელი კაპიტანი სებასტიან გარსილასო დე ლა ვეგა დე ვარგასი, ხოლო დედა - ინკების პრინცესა იზაბელ სუარეს იუპანკი, კოლონიამდელი პერუს მმართველი დინასტიის შთამომავალი გახლდათ. ამრიგად, გარსილასო დე ლა ვეგა პირველი თაობის ინკების დიდგვაროვნების პირდაპირი შთამომავალი იყო. მან ბავშვობა პერუში გაატარა, სადაც ათი წლის ასაკამდე დედის მხრიდან ნათესავებმა გაზარდეს, შემდეგ კი ესპანელ მამასთან ცხოვრობდა. ესპანური განათლების მიღების მიუხედავად, მან მჭიდრო კავშირი შეინარჩუნა ინკების კულტურულ ტრადიციასთან. ოცდაერთი წლის ასაკში გარსილასო ესპანეთში გაემგზავრა. სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა, თვითგანათლებასა და ლიტერატურულ მოღვაწეობას მისდევდა.

„უტყუარი კომენტარები ინკებზე“ ასახავს ავტორის ორმაგ კულტურულ იდენტობას. გარსილასო წერდა, როგორც კუსკოელი ინკების არისტოკრატიის შთამომავალი და ამავდროულად, როგორც ესპანური ტრადიციის განათლებული ქრისტიანი მოაზროვნე. ის ეყრდნობოდა სხვადასხვა წყაროს: ნათესავებისა და ინკების ბრძენკაცების ზეპირ ისტორიებს, პერუში ცხოვრების საკუთარ მოგონებებს და წერილობით ქრონიკებს, განსაკუთრებით ბლას ვალერას ნაშრომებს. ინკების რელიგიისა და წეს-ჩვეულებების აღწერისას, ავტორი ხშირად მათ ევროპული ფილოსოფიისა და ქრისტიანული თეოლოგიის პრიზმით განმარტავდა.

ნაშრომი ათი წიგნისგან შედგება და მოიცავს რეგიონის ისტორიას მითიური დროიდან ესპანელთა დაპყრობამდე. პირველი სამი წიგნი იკვლევს ინკების წარმოშობას, კუსკოს ქალაქის დაარსებას და სახელმწიფოს სტრუქტურას, მათ შორის ადმინისტრაციულ დაყოფას და ცოდნის განვითარებას. მეოთხედან მეშვიდე წიგნებამდე აღწერილია სხვადასხვა ინკების მმართველების მმართველობის პერიოდი, კანონები, წეს-ჩვეულებები, რელიგია, საგანმანათლებლო სისტემა და არქიტექტურული ძეგლები, როგორიცაა საქსაიუამანის ციხესიმაგრე. მერვე და მეცხრე წიგნებში მოთხრობილია იმპერიის გაფართოება, კიტოს დაპყრობა და იმპერატორ უაინა კაპაკის მმართველობა, ასევე მის ვაჟებს, უასკარსა და ატაჰუალპას შორის სამოქალაქო ომი. მეათე წიგნი ეძღვნება პერუს ესპანურ დაპყრობას და მის შემდგომ პერიოდს.

ნაშრომის პირველი ნაწილი 1609 წელს ლისაბონში პედრო კრასბეჩმა გამოსცა. მეორე ნაწილი, რომელიც სპეციალურად ესპანურ დაპყრობას ეძღვნება, სიკვდილის შემდეგ, 1617 წელს გამოიცა სახელწოდებით „ინკების სახელმწიფოს ისტორია“. წიგნმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ინკების ცივილიზაციის ისტორიული მეხსიერების ჩამოყალიბებაზე. 1780 წელს ტუპაკ ამარუ II-ის აჯანყების დროს, ესპანეთის მეფემ კარლოს III-მ აკრძალა კომენტარების გამოქვეყნება და გავრცელება, რადგან ისინი საშიშად მიიჩნია. ისინი აძლიერებდნენ ადგილობრივი მოსახლეობის ისტორიული სიამაყის გრძნობას. აკრძალვის მიუხედავად, ნაშრომი ფარულად განაგრძობდა გავრცელებას.

წიგნის პირველი ინგლისური თარგმანი 1685 წელს გამოიცა, ხოლო XX საუკუნეში ნაშრომმა კვლავ მიიპყრო ისტორიკოსების ყურადღება და ხელახლა დაიბეჭდა და ითარგმნა მრავალ ენაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ГАРСИЛАСО ДЕ ЛА ВЕГА - ИСТОРИЯ ГОСУДАРСТВА ИНКОВ

## სქოლიო 
კატეგორია:წიგნები
კატეგორია:წიგნები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:წიგნები ქვეყნებზე
კატეგორია:ინკები