open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სიღნაღი

**სიღნაღი** — ქალაქი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქად გამოცხადდა 1801 წელს. სიღნაღი ამჟამად საქართველოს ერთ-ერთი პოპულარული ტურისტული ქალაქია, რომლის მიმზიდველობას განაპირობებს, როგორც მისი ისტორიულად ჩამოყალიბებული არქიტექტურული სახე, ისევე ბუნებრივი მდებარეობა: ქალაქი განლაგებულია მაღალბორცვიან ადგილას და გადაჰყურებს ალაზნის ველის გაშლილ სივრცესა და კავკასიონის ქედებს.

## გეოგრაფია
გაშენებულია გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთებზე, ზღვის დონიდან 790 მ., თბილისიდან 113 კმ, წნორის რკინიგზის სადგურიდან 6 კმ. სიღნაღში არის ზომიერად ნოტიო ჰავა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურაა 11,1°C, იანვრისა 0,2°C, ივლისისა 22,3°C. ნალექები 810 მმ წელიწადში.

## ისტორია 
მინი|მარცხნივ|200პქ|სიღნაღის რესტავრირებული ქუჩა
||მარცხნივ|200პქ|სიღნაღი
მარცხნივ|||200პქ|ბოდბის მონასტერი, სადაც წმ. ნინოა დაკრძალული
სიღნაღი თურქული წარმოშობის სიტყვაა () და „თავშესაფარს“ ნიშნავს. სიღნაღი როგორც დასახლებული პუნქტი წყაროებში პირველად XVIII საუკუნის I ნახევარში იხსენიება. 1762 წელს ერეკლე II-მ ძველი ციხის ნანგრევებზე ააშენა ახალი ციხე-გალავანი. ციხეს თითქმის 40 ჰექტარი ფართობი ეჭირა. გალავანში დატანებული იყო 23 კოშკი და 5 ჭიშკარი.  ქალაქის მდებარეობა შემაღლებულ ადგილას მოსახერხებელი იყო თავდაცვითი მიზნებისთვის. ქალაქის გალავანში მოწყობილი იყო კარიბჭეები მის მიმდებარე სოფლების მოსახლეობის სწრაფი შეხიზნისთვის. ერეკლე II-ის დროს სიღნაღი სამეფო ქალაქი იყო, წარმოადგენდა ქიზიყის ცენტრს. ქალაქს განაგებდა ქიზიყის მოურავი. 1770 წლის აღწერით სიღნაღში 100 კომლი ვაჭარ-ხელოსანი ცხოვრობდა. XVIII საუკუნის ბოლოს სიღნაღის ეკონომიკური მნიშვნელობა კიდევ უფრო გაიზარდა. 1801 წლიდან რუსეთის იმპერიაში სიღნაღი მაზრის ცენტრი გახდა. 1892 წელს სიღნაღმა საქალაქო თვითმმართველობის უფლება მიიღო. XIX საუკუნეში ახალმა ქალაქმა დაიკავა ძველი ქალაქის ადგილი და ნაწილობრივ ციხის ტერიტორიაც.

1938 წელს საბჭოთა წყობილების დროს სიღნაღის მაზრა გაუქმდა და მის ნაცვლად რამდენიმე რაიონი შეიქმნა. სიღნაღი ამავე სახელწოდების რაიონის ცენტრი გახდა. საბჭოთა პერიოდში სიღნაღში მოქმედებდა სამკერვალო ფაბრიკა, ხალიჩების საამქრო, პურკომბინატი.

2007 წელს ქალაქში ჩატარდა სარემონტო სამუშაოები, გაიხსნა მუზეუმი და სასტუმროები.

## დემოგრაფია
1770 წლის აღწერით სიღნაღში 100 კომლი ვაჭარ-ხელოსანი ცხოვრობდა. 1834 წელს დიუბუა დე მონპერეს ცნობით სიღნაღის მოსახლეობა იყო 3200 ადამიანი, აქედან 2851 სომეხი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* სიღნაღის საიტი 
* სიღნაღის ცენტრალური მოედნის ვებ კამერა 

## სქოლიო 
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ქალაქები
ტყიბული

**ტყიბული ** — ქალაქი დასავლეთ საქართველოში, იმერეთის მხარეში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 

## გეოგრაფია
მდებარეობს ნაქერალას ქედის სამხრეთით, მდინარე ტყიბულას ნაპირზე, ზღვის დონიდან 590 მეტრზე. 

ტყიბულში ზღვის ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა. იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი თბილი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 12,2°C, იანვრისა 2,6°C, ხოლო ივლისისა 21°C. ნალექები 2140 მმ წელიწადში.

## ისტორია 
ტყიბული (ტყვიბული) ისტორიულ წყაროებში პირველად 1259-1293 წლით დათარიღებულ ძეგლში იხსენიება. ფეოდალურ ხანაში ტყიბული აგიაშვილების საგვარეულოს მიეკუთვნებოდა. 1825 წელს აღმოჩენილ იქნა ქვანახშირის საბადო. 1846 წელს დაიწყო ქვანახშირის მოპოვება. 1887 წელს გაყვანილ იქნა ქუთაისი–ტყიბულის სარკინიგზო ხაზი და ქვანახშირის მოპოვებამ მნიშვნელოვან მასშტაბს მიაღწია. 1939 წლის 20 სექტემბერს სოფელი ტყიბულისა და დაბა ტყიბულის გაერთიანების შედეგად შეიქმნა ქალაქი ტყიბული. ქვანახშირის მოპოვებამ მაქსიმუმს მიაღწია 1950-იან წლებში, აშენდა ქავანახშირის გამამდიდრებელი ფაბრიკა. 1980-იან წლებში მოქმედებდა 4 შახტი.  ქვანახშირის ძირითადი მომხმარებელი იყო რუსთავის მეტალურგიული კომბინატი. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ შახტებში ქვანახშირის მოპოვება პრაქტიკულად შეწყდა, ქვანახშირის გამამდიდრებელი ფაბრიკა კი დაინგრა. 2006 წელს ქვანახშირის მოპოვება აღდგა ორ შახტაში, განახლდა ქვანახშირის გამამდიდრებელი ფაბრიკა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 9770 ადამიანი.

## ეკონომიკა 
ტყიბულის ეკონომიკის ძირითადი დარგია ქვანახშირის მრეწველობა. ქალაქში ასევე მოქმედებს ჩაის ფაბრიკა. ქალაქში მდებარეობს შაორის ჰიდროელექტროსადგური. ჰესს წყალი მიეწოდება შაორის წყალსაცავიდან. სადგურის რომლის საპროექტო სიმძლავრე 38.4 მგვტ.-ია, ხოლო საშუალო სიმძლავრე ― 28.0 მგვტ.

### ტრანსპორტი 
ტყიბული საავტომობილო გზებით უკავშირდება თერჯოლას, ქუთაისსა და ამბროლაურს. არის რკინიგზის ბოლო სადგური ქუთაისი-ტყიბულის სარკინიგზო ხაზზე. ტყიბული სარკინიგზო ხაზით თბილისიდან დაშორებულია 264 კმ-ით, ხოლო მანძილი ქუთაისიდან 42 კმ-ით.

## განათლება და კულტურა 
ტყიბულში არის 6 საჯარო სკოლა და ექვსი საბავშვო ბაღი, 5 ბიბლიოთეკა. კულტურის დაწესებულებებიდან აღსანიშნავია ქალაქის კულტურის ცენტრი (სახალხო თეატრი), რომლის დარბაზი გათვლილია 500 მაყურებელზე, მოსწავლე-ახალგაზრდობის სასახლე, სამხატვრო სკოლა, ხელოვნების სკოლა, ბავშვთა ქორეოგრაფიული სტუდია.

ქალაქში მოქმედებს ჯანდაცვის რამდენიმე დაწესებულება: მრავალპროფილიანი საავადმყოფო, დიაგნოსტიკური ცენტრი და სასწრაფო სამედიცინო სამსახური - 03.

ქალაქში არის საფეხბურთო კლუბი „მეშახტე“ და ცენტრალური საფეხბურთო სტადიონი.

## გალერეა

ფაილი:Tkibuli. A street in the city centre (Photo A. Muhranoff, 2011).jpg|ქუჩა ქალაქის ცენტრში
ფაილი:Tkibuli Theatre (Photo A. Muhranoff, 2011).jpg|ტყიბულის თეატრი
ფაილი:Train station. Tkibuli (Photo A. Muhranoff, 2011).jpg|ტყიბულის რკინიგზის სადგური
ფაილი:Tkibuli. View from north (Photo A. Muhranoff, 2011).jpg|ქალაქის ხედი ჩრდილოეთიდან
ფაილი:Tkibuli.OpenStreetMap.jpg|ქალაქის რუკა

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
*ტყიბულის სამგანზომილებიანი ფოტოები

## სქოლიო 
კატეგორია:იმერეთის მხარის ქალაქები
ქარელი

**ქარელი** — ქალაქი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ქარელის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე მტკვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 620 მეტრი, მანძილი თბილისიდან 94 კილომეტრი. ქარელი რაიონული ცენტრი გახდა 1939 წელს, დაბად გადაკეთდა 1962 წელს, ქალაქად გამოცხადდა 1981 წელს. ქარელში არის რკინიგზის სადგური, წესჯერი მატარებელი არ აჴერებს ისამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 6654 ადამიანი.

## ისტორია
ქარელი, ისევე როგორც მდ. მტკვრის გაღმა მხარის დასახლებული პუნქტების დიდი ნაწილი, შედიოდა საციციანოში. იგი პირველად მოხსენიებულია XVII საუკუნეში. ციციშვილების გაყრის განჩინების მიხედვით, რომელიც პირობითად 1664-1673 წ.წ. არის დათარიღებული, ციცისა და ქაიხოსროს რგებიათ ქარელში მცხოვრები გონგლიაშვილი პაატა თავისი მამულით. ქარელი თავდაპირველად პატარა სოფელი იყო და მას შემდეგ გაიზარდა და დაწინაურდა, რაც ლეკთა განუწყვეტელი თარეშის გამო ციციშვილებმა მძოვრეთი მიატოვეს (XVIII ს. II ნახ.) და აქ გადმოსახლდნენ. ამას ადასტურებს 1715 წ. და 1804 წ. მოსახლეობის აღწერის მასალების შედარება. 1715 წ. ქარელში სულ 20 კომლი ცხოვრობდა, ხოლო 1804 წლისათვის მოსახლეობას 215 კომლისთვის მიუღწევია — მათ შორის 169 კომლი ქართველი, 12 ოსი და 34 სომეხი.

1778 წ. ბატონიშვილ გიორგის (შემდეგში გიორგი XII-ს) უმოგზაურია თრიალეთში და ამ მოგზაურობის დროს გაუვლია საციციანოში, მათ შორის ქარელში. პლატონ იოსელიანი გვაუწყებს, რომ მეფის ძემ „თაფარავნით გადმოვლო მთა საციციანო და მოვიდა ქარელსა, აქედამ მიიწვია მროველმან ეპისკოპოსმან რუისისა, განვლო მტკვარი ტივით, დაჰყო მასთან სამი დღე“.

მოგვიანებით ქარელის ინტენსიურ ზრდას ხელი შეუწყო აქ რკინიგზის გაყვანამ და რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრად გადაქცევამ. 1921-1930 წლებში იყო გორის მაზრის ქარელის რაიონის ცენტრი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ქარელის ღვთისმშობლის ეკლესია
*ქარელის ყორღანული ველი

## ლიტერატურა
* „ქარელი ისტორიის ანალებში“. ო. კილასონია
* „ცხოვრება გიორგი მეცამეტისა“. პ. იოსელიანი. 1978 წ. გვ. 83

## სქოლიო
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის ქალაქები
ყვარელი

**ყვარელი** — ქალაქი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ალაზნის ველზე. ქალაქში არის ილია ჭავჭავაძისა და კოტე მარჯანიშვილის სახლ-მუზეუმები, ფულის მუზეუმი.

## გეოგრაფია
მდებარეობს ალაზნის ველზე, მდინარეების ბურსისა და დურუჯის (ალაზნის მარცხენა შენაკადები) შუამდინარეთში, ზღვის დონიდან 450 მეტრზე, თბილისიდან 134 კმ., მუკუზნის რკინიგზის სადგურიდან 26 კმ-ზე. ყვარელში ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა. იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 12,5 °C, იანვრის — 1 °C, ივლისის — 23,6 °C; აბსოლუტური მინიმუმი -23 °C, აბსოლუტური მაქსიმუმი 38 °C.

## ისტორია
1755 წელს ყვარელთან გაიმართა ყვარლის ბრძოლა, სადაც ქართლ-კახეთის სამეფომ დაიცვა ყვარლის ციხე-სიმაგრე ავარიის ხანის ნურსალ-ბეგის მიერ აღებისგან. 1930 წლიდან გახდა ყვარლის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მანამდე იყო სოფელი თელავის მაზრაში. ქალაქის სტატუსი მიიღო 1964 წელს. ყვარლის საქალაქო საბჭოში შედიოდა ქალაქი ყვარელი და სოფელი სანავარდო. მოგვიანებით სანავარდო მიუერთეს კუჭატნის თემს. საბჭოთა პერიოდში ყვარელში მოქმედებდა მევენახეობის მეურნეობა, ღვინის, რძის, ლიმონათისა და ხილის წვენის ქარხნები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 7739 ადამიანი.

## ციხესიმაგრე
ყვარელში დგას XVI-XVIII საუკუნეების ციხესიმაგრე. გეგმით კვადრატული ციხის კუთხეებში დგას ცილინდრული კოშკები. ჩრდილოეთი და დასავლეთი კოშკები ნახევრადწრიულია, აღმოსავლეთისა კი — სწორკუთხა. მის ქვედა სართულში მოთავსებულია ჭიშკარი. ციხის გალავანში სამი კოშკია ჩაყოლებული. გალავანი ზოგან ორ-, ზოგან სამიარუსიანია და ნაგებია რიყის ქვით, აქა-იქ აგურიც არის გამოყენებული. მორთულობა ძუნწია, მხოლოდ შესასვლელების თავზეა აგურის წყობით გამოყვანილი რომბები და ჯვრები. ციხეს გარს უვლიდა მეორე გალავანი და არხი. დღეს მათი კვალი ურბანულ განაშენიანებაში აღარ ჩანს.

## გალერეა 

სურათი:ილია ჭავჭავაძის სახლ–მუზეუმის ეზო.jpg|ილია ჭავჭავაძის სახლ–მუზეუმის ეზო
სურათი:Kvareli Iliaoba Nov 2010.JPG|ილიაობა ყვარელში, 7 ნოემბერი, 2010 წ.
სურათი:Church_of_John_the_Baptist.jpg|იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია
სურათი:Kvareli_Church_of_Dubi.jpg|დუბის ღვთისმშობლის შობის ტაძარი, VI საუკუნე
სურათი:ყვარლის ბიბლიოთეკა.jpg|ყვარლის ბიბლიოთეკა
სურათი:Stadium of Kvareli.jpg|ყვარლის სტადიონი
სურათი:Justice House of Kvareli.jpg|იუსტიციის სახლი

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:კახეთის მხარის ქალაქები
წალკა

**წალკა** — ქალაქი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. წალკის თემის ცენტრი (სოფ. ტბეთი). ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. ​წალკაში არის აგარაკ-წალკის ეპარქიის კათედრა და რეზიდენცია.

## გეოგრაფია
მდებარეობს წალკის ქვაბულში, წალკის წყალსაცავისა და მდინარე ხრამის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1482 მ სიმაღლეზე, თბილისიდან 120 კილომეტრი.

## ისტორია
წალკა მდებარეობს ისტორიული თრიალეთის ტერიტორიაზე. მისი ძველი სახელია ეძანი. ადრე აქ იდგა 6 ეკლესია, რომელთაგან აღსანიშნავია ეძანის VI საუკუნის სამეკლესიანი ბაზილიკა, რომლის შუა ეკლესიის აღმოსავლეთ სარკმლის ქვეშ მოთავსებული იყო სტელის სახის რელიეფი და ექვსსტრიქონიანი წარწერა. მეორე ეკლესია X საუკუნისაა. აქ უნდა ყოფილიყო წალკის საეპისკოპოსოს საკათედრო გუმბათოვანი ტაძარი. X-XV საუკუნეებში წალკა თრიალეთის რელიგიურ-ადმინისტრაციული ცენტრი იყო. აქ იჯდა ეპისკოპოსი წალკელი. 

XIX საუკუნის II ნახევარში წალკაში დასახლდნენ ბერძნები. მათ დაშალეს და სამშენებლოდ გამოიყენეს ძველი ეკლესიები. ამავე დროს დაიკარგა წალკის ეკლესიის წარწერა. 1932 წლამდე დასახლებას ეწოდებოდა ბარმაქსიზი. 1932 წელს ეწოდა წალკა. 1957 წელს სოფელი წალკა გარდაიქმნა ქალაქის ტიპის დასახლებად (დაბად).

1946 წელს ისტორიული წალკა დაფარა წალკის წყალსაცავმა. საბჭოთა პერიოდში წალკის საქალაქო საბჭოს ეკუთვნოდა სოფლები ახალიკი, შიპიაკი, ქვემო ხარაბა, ჩაპაევკა. მოქმედებდა მეთესლეობის მეურნეობა, განვითარებული იყო მეკარტოფილეობა და მესაქონლეობა. მოქმედებდა ყველ-კარაქის და სამკერვალო ქარხნები. ქალაქად გამოცხადდა 1984 წელს.

## დემოგრაფია
## იხილეთ გარეთვე
*ეძანი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის ქალაქები
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
წნორი

**წნორი** — ქალაქი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში. ქალაქში არის ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. მდებარეობს წმ. ილია მართლის სახელობის ტაძარი.

## გეოგრაფია
მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 294 მ სიმაღლეზე, სიღნაღიდან 6 კმ, თბილისიდან 120 კმ. წნორში ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 12,6 °C, იანვრისა 0,1 °C, ივლისისა 24,4 °C. აბსოლუტური მინიმუმი -25 °C, აბსოლუტური მასიმუმი 40 °C.

## ისტორია
1938 წლამდე საქობოსუბანი ეწოდებოდა. ქალაქად გამოცხადდა 1965 წელს. საბჭოთა პერიოდში წნორის საქალაქო საბჭო მოიცავდა სოფლებს ასანური და კვენაკელი. აღნიშნული სოფლები 2002 და 2014 წლის აღწერებში აღარ იხსენიება და უშუალოდ ქალაქთანაა შეერთებული. წნორი სარკინიგზო მიმოსვლით დაკავშირებული იყო თბილისთან და თელავთან, ქალაქში იყო რკინიგზის სადგური, თუმცა ამჟამად სადგური უმოქმედოა. 1981-1993 წლებში მოქმედებდა წნორი-სიღნაღის საბაგირო გზა (სიგრძე 4460 მ), მოქმედებდა ღვინის, საკონსერვო, რძის, კარაქის, ლუდის და ლიმონათის ქარხნები, მეფრინველეობის და მეცხოველეობის კომპლექსები.

## დემოგრაფია
2023 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 4796 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ქალაქები
კატეგორია:ბრინჯაოს ხანა საქართველოში
ხონი

**ხონი** — ქალაქი საქართველოში, იმერეთის მხარეში, ხონის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ცხენისწყლის ნაპირას, ზღვის დონიდან 114 მ სიმაღლეზე, თბილისიდან 266 კმ, სამტრედიის რკინიგზის სადგურიდან 19 კმ.

## ისტორია
ხონის ტერიტორიაზე ნაპოვნია გვიან ბრიჯაოს ხანის ნამოსახლარი, თუმცა აქ მუდმივი დასახლება ფეოდალურ ხანაში აღმოცენდა. მისი დაარსება უკავშირდება აფხაზთა მეფე თეოდოს II–ს. XI საუკუნეში მეფე გიორგი I-ის დროს აშენდა ხონის ეკლესია ეკლესია დიდი ზომის ბაზილიკური, სამნავიანი, უგუმბათო ნაგებობაა. 

1529 წელს ხონი გახდა საეპისკოპოსო ცენტრი, რამაც ხელი შეუწყო მის ტერიტორიულ ზრდასა და სამეურნეო-ეკონომიკურ აღმასვლას. ხონში ნაპოვნია „კოლხური თეთრის“ 1270 მონეტა, ასევე ბიზანტიური და თურქული მონეტები. XVIII ს-ში ხონი წარმოადგენდა მნიშვნელოვან სავაჭრო პუნქტს.

რუსეთის იმპერიის მიერ იმერეთის სამეფოს დაპყრობისა და რუსული მმართველობის პერიოდში ხონი გახდა ვაკის მაზრის ცენტრი. 1820-იან წლებში ხონის მოსახლეობა 250 ოჯახი იყო. ქალაქში იყო ბაზარი და ეკლესია. 1846 წლიდან ქუთაისის გუბერნიის შექმნის შემდეგ ხონი ქუთაისის მაზრაში შედიოდა. 70-იანი წლებიდან იგი იყო საპოლიციო უბნის ცენტრი.

ხონი განსაკუთრებით განვითარდა XIX საუკუნეში. 20-30-იან წლებში ის უკვე მჭიდროდ დასახლებული პუნქტი იყო. 50-იან წლებში აქ გაიხსნა თამბაქოს ბაზრობა. ხონის, როგორც სავაჭრო ცენტრის ფუნქცია განპირობებული იყო მისი მდებარეობით დასავლეთის მთიანი და დაბლობი ტერიტორიების შესაყართან. 1865 წელს ხონში პირველი თეატრალური წარმოდგენა გაიმართა. 1883 წელს ნესტორ წერეთელმა და მისმა ძმამ გახსნეს ქართული წიგნის მაღაზია. 1907 წელს ჩამოყალიბდა თეატრალური დასი. ხონში ჩამოყალიბდა პირველი სასულე ორკესტრი საქართველოში 1890 წელს. XIX საუკუნის 70-იანი წლებიდან დაბა ხონი ქუთაისის შემდეგ ყველაზე მნიშვნელოვანი სავაჭრო და სამრეწველო ცენტრი იყო იმერეთში. პარასკეობით იმართებოდა დიდი ბაზრობა. გამართული იყო წყლის ძრავაზე მოქმედი ხე-ტყის და საფეიქრო ფაბრიკები, მოქმედებდა აგურ-კრამიტის ქარხანა, აღმავალი გზით ვითარდებოდა მეაბრეშუმეობა. ხონი იყო საქართველოში აბრეშუმის ძაფისა და ნართის დამზადების უმსხვილესი ცენტრი. ხონი ქალაქად გამოცხადდა 1921 წელს. 1926 წლისთვის ხონის მოსახლეობა შეადგენდა 9010 ადამიანს, ხოლო ფართობი 24,4 კმ²-ს.

1936-1989 წლებში ხონს წულუკიძე ერქვა. ისტორიული ნაგებობებიდან შემორჩენილია წმინდა გიორგის ეკლესია (VIII-IX საუკუნეები) და სამასწავლებლო სემინარია (1881 წ.).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქში ცხოვრობს 8987 ადამიანი.

## ეკონომიკა
ხონში არის ჩაის, მსუბუქი და კვების მრეწველობის საწარმოები; თეატრი, ა. წულუკიძის სახლ-მუზეუმი. ხონში 1996 წლიდან არის ხონისა და სამტრედიის ეპარქიის კათედრა და რეზიდენცია. სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზებით უკავშირდება წყალტუბოს, სამტრედიას, ქუთაისს, მარტვილს, ბანძას. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სამტრედია (22 კმ). ქალაქში არის ჯანდაცვისა და კულტურის დაწესებულებები, ოთხი საჯარო სკოლა.

## ცნობილი ადამიანები
ხონში დაიბადნენ:
*ირაკლი აბაშიძე — ქართველი პოეტი
*ნანა მჭედლიძე — ქართველი რეჟისორი
*კორნელი სანაძე — ქართველი ფერმწერი
*ილია ბახტაძე — მწერალი

## დაძმობილებული ქალაქები
ხონი დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:.

*  ელისტა, ყალმუხეთი, რუსეთი
*  ვერონა, იტალია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იმერეთის მხარის ქალაქები
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები
ჯვარი (ღვთაება)

**ჯვარი** — ქართულ მითოლოგიაში (ხევსურებში) ლოკალურ ღვთაებათა საერთო სახელწოდება. ჯვართან ერთად იხმარება აგრეთვე ტერმინები „ხვთისშვილი“, „ღვთისნადები“. ჯვრები მორიგე-ღმერთს ემორჩილებიან, ითვლებიან მხარის, თემის, სოფლის მფარველებად. ხევსურთა საყოველთაო ღვთაებად ითვლება გუდანის ჯვარი სოფელ გუდანში. გუდანის ჯვარი მეომარი ღვთაების სახით გვევლინება, რომელიც ეხმარება ხევსურებს მტრის წინააღმდეგ ლაშქრობებში და წმინდა გიორგისთან იდენტიფიცირდება. ფართოდ არის აგრეთვე გავრცელებული კარატის ჯვრის კულტი. ჯვრის შესახებ წარმოდგენებმა შეითავსა აგრეთვე ღვთისმშობელ მარიამის და სხვა ქრისტიანულ პერსონაჟთა თვისებები. ფშავში და თუშეთში ჯვარს ხატი შეესაბამება.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ქართული მითების პერსონაჟები
ჯვარი (ქალაქი)

**ჯვარი** — ქალაქი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში. ჯვარის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (ქ. ჯვარი, სოფლები: ოჭანე, ნაკა, ჯვარი).

მდებარეობს მდინარე ენგურის ნაპირას, ზუგდიდი-მესტიის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 280 მ სიმაღლეზე. ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები, საზოგადოებრივი ცენტრი. შემორჩენილია შუა საუკუნეების ციხის ნანგრევები. ქალაქად გამოცხადდა 1981 წელს. 2014 წელს განიხილებოდა ჯვარის მუნიციპალიტეტის შექმნა, რომელშიც უნდა გაერთიანებულიყო სოფლები ლია, ფახულანი, ჭალე, მუჟავა, ეწერი და ჩქვალერი, ხოლო ცენტრი ყოფილიყო ქალაქი ჯვარი. აღნიშნული გადაწყვეტილება არ იქნა მიღებული.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 763 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის ქალაქები
ლუი დაგერი

**ლუი ჟაკ მანდე დაგერი** (; დ. 18 ნოემბერი. 1787, კორმეიზ-ან-პარიზი, სენა და უაზი — გ. 10 ივლისი. 1851, ბრი-სიურ-მარნი) — ფრანგი გამომგონებელი ფოტოგრაფიის დარგში, პროფესიით მხატვარი. 1822 შექმნა პირველი დიორამა, შეიმუშავა ფოტოგრაფირების ხერხი — დაგეროტიპია.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი გამომგონებლები
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები
კატეგორია:ფრანგი მხატვრები
კატეგორია:ფრანგი ფოტოგრაფები
კატეგორია:საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ვნების კვირა

**ვნების კვირა** — დიდმარხვის ბოლო კვირა (7 დღე), აღდგომის წინა სადღესასწაულო დღეები. ქრისტიანული ეკლესია მარხვით აღნიშნავს ქრისტეს ვნების (ტანჯვის) მოსაგონებლად იმ ცოდვების გამოსასყიდად, რომლებიც ადამიანს აქვს უფლის წინაშე. ეკლესია დაბეჯითებით ამტკიცებს ამ დღეებში მარხვის აუცილებლობას. ეს მარხვა ქმნის ნაღვლიან განწყობილებას და წუხილს იმ წამების გამო, რაც იესომ ჩვენი ცოდვების გამოსასყიდად გადაიტანა. ვნების კვირის ღირსახსოვარი დღეებია:

* *დიდი ორშაბათი* – როდესაც იესომ დაწყევლა უნაყოფო ლეღვი;
* *დიდი სამშაბათი* – როდესაც იესომ ტაძარში ახალი მოძღვრება იქადაგა;
* *დიდი ოთხშაბათი* – როდესაც მოწაფეებმა იესოს სერობა მოუწყვეს;
* *დიდი ხუთშაბათი* – როდესაც იესომ თვითონ გაუმართა მოციქულებს სერობა, ამხილა იუდა და დაადგინა ზიარების საიდუმლო;
* *დიდი პარასკევი* – როდესაც იესო აწამეს და ჯვარს აცვეს;
* *დიდი შაბათი* – როდესაც იესო დაკრძალეს.
* *აღდგომა* - როდესაც იესო მკვდრეთით აღდგა.

დიდ ორშაბათს მოიხსენიება იესო ქრისტეს სასწაული ლეღვის ხის გახმობასთან დაკავშირებით; დიდ სამშაბათს იკითხება ქრისტეს უკანასკნელი საუბრები მოწაფეებთან და მისი უკანასკნელი იგავი; დიდი ოთხშაბათი უკავშირდება ქრისტეს ყოფნას ბეთანიაში, სიმეონ კეთროვნის სახლში; დიდ ხუთშაბათს მოიხსენიება საიდუმლო სერობა — ამ დღეს საკათედრო ეკლესიებში ბასილი დიდის ლიტურგიის შემდეგ სრულდება „ფერხთაბანის” წესი, საპატრიარქო ტაძრებში კი — მირონის კურთხევა; დიდ პარასკევს იკითხება „ათორმეტი სახარება” (მაცხოვრის ვნება), მწუხრზე იხსენიებენ მაცხოვრის დასაფლავებას, ხდება „გარდამოხსნის” შემოსვენება; დიდ შაბათს ცისკრისას სრულდება „გარდამოხსნის” თაყვანისცემა, ჟამნობას მოსდევს მწუხრი და მოჰყვება ბასილი დიდის ჟამისწირვა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქრისტიანული დღესასწაულები
იოჰან გუტენბერგი

**იოჰან გუტენბერგი** (; დ. 1394-99 შორის (ან 1406), მაინცი — გ. 3 თებერვალი. 1468,იქვე ) — გერმანელი გამომგონებელი, ევროპის პირველი მესტამბე. გამოიგონა და დაამზადა ცალკეულ ასონიშანთა ლიტერები და მათი ზომის შესაბამისი სახარვეზო მასალა (პირველი სტანდარტული დეტალები ევროპული ტექნიკის ისტორიაში). შექმნა შრიფტის ჩამოსასხმელი და საბეჭდი დაზგები. შეიმუშავა შრიფტისათვის ლითონის შედგენილობისა და საბეჭდი საღებავის რეცეპტურა. ეწეოდა ინტენსიურ ექსპერიმენტულ მუშაობას ბეჭდვის ტექნოლოგიის დარგში. 1438 წელს სტრასბურგში შექმნა ამხანაგობა, რომლის მიზანი იყო წიგნის ბეჭდვის ორგანიზაცია. სტრასბურგის საბუთების მიხედვით, გუტენბერგის პირველი წიგნი 1440 წელს გამოუცია, რაც ნაბეჭდი პროდუქციით არ დასტურდება. მისი პირველი ნაბეჭდი პროდუქცია „ფრაგმენტი განკითხვის დღისა“ (1445) უნდა იყოს. შემდეგ გამოუცია ელიუს დონატუსის (IV ს.) ლათინური ენის გრამატიკა, თურქული კალენდარი (1454); კათოლიკური ეპარქიის ეკლესიათა სია, რამდენიმე ინდულგენცია (1456) და სხვ. მასვე მიაწერენ იოანე ბალბას (XIII ს.) ლათინური განმარტებითი ლექსიკონის (1460), 42-სტრიქონიანი ბიბლიისა (რომელიც პოლიგრაფიულ-მხატვრული შესრულების მხრივ XV საუკუნის 50-იანი წლების შედევრია) და სხვა გამოცემებს.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს გუტენბერგი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* იოჰან გუტენბერგი — გენიოსები

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი გამომგონებლები
კატეგორია:გერმანელი მესტამბეები
დიდი ხუთშაბათი

**დიდი ხუთშაბათი** — ვნების კვირის ხუთშაბათი. დააწესა ქრისტიანულმა ეკლესიამ იმ დღის აღსანიშნავად, როდესაც ქრისტემ უკანასკნელი სერობა (ვახშმობა) გაუმართა 12 მოციქულს. ამ მოვლენის სახარებისეული ინტერპრეტაცია ასეთია:

*„მოძღვარმა ჯერ მათ სათითაოდ დაბანა ფეხი, შემდეგ თქვა: ერთი თქვენგანი გამცემსო. ყველა შეძრწუნდა და იკითხა: „ნუთუ მე ვარო“. „სწორედ შენ“, უთხრა ქრისტემ იუდას და ჩასჩურჩულა: „რომელ გეგულვების საქმედ, ჰყავ ადრე“. ბოროტი იუდა ადგა, მღვდელმთავრებთან გაეშურა, ქრისტემ კი პური გაუტეხა მოციქულებს, მიაწოდა და უთხრა: „ესე არს ხორცი ჩემი თქვენთვის გატეხილი“, შემდეგ ღვინო დაუსხა: „ესე არს სისხლი ჩემი, თქვენთვის და მრავალთათვის დანთხეული“.*

ასე აღსრულდა პირველი ზიარება.

ქართულ მითოლოგიაში დიდი ხუთშაბათია ის დღე, როდესაც მთელდება ის გაწყვეტამდე მისული ჯაჭვი, რომლითაც ამირანია დაბმული.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ქრისტიანული დღესასწაულები
დიდი ოთხშაბათი

**დიდი ოთხშაბათი** — ვნების კვირის ოთხშაბათი. დააწესა ქრისტიანულმა ეკლესიამ იმ დღის აღსანიშნავად, როდესაც იუდამ გასცა მოძღვარი და სინედრიონის წევრებს აღუთქვა დახმარება მის ცნობასა და შეპყრობაში, რისთვისაც 30 ვერცხლი მოითხოვა. ეს მოხდა მას შემდეგ, რაც ქრისტემ იერუსალიმის ტაძრიდან განდევნა მოვაჭრენი. მაშინ პასექის დღესასწაული იყო და მოძულე მღვდელმთავრებმა ვერაფერი გაბედეს. მორწმუნეთა წასვლის შემდეგ კი იუდას შემწეობით შეიპყრეს ქრისტე და ჯვარს აცვეს.

## სქოლიო
კატეგორია:ქრისტიანული დღესასწაულები
დიდი პარასკევი

[მინი|250პქ|[იესო ქრისტეს ჯვარცმა]]
**დიდი პარასკევი**, იგივე ***წითელი პარასკევი*** — ვნების კვირის პარასკევი. დააწესა ქრისტიანულმა ეკლესიამ იმ დღის აღსანიშნავად, როდესაც ქრისტე ჯვარს აცვეს. ამ მოვლენის სახარებისეული ინტერპრეტაცია ასეთია:

*იესოს მოძულე მღვდელმთავრებმა იუდას შემწეობით შეიპყრეს იგი და წარუდგინეს ურიასტანის მმართველს პონტოელ პილატეს და მისი ჯვარცმა ითხოვეს. იგი გოლგოთის მთაზე აიყვანეს, სადაც ებრაელები დამნაშავეებს სიკვდილით სჯიდნენ. მაშინ პასექის დღესასწაული იყო და ერთი დასასჯელის განთავისუფლება შეიძლებოდა. პილატემ ავაზაკი ბარაბა გამოიყვანა და იკითხა: რომელი გავათავისუფლოთო. ხალხმა ბარაბას გათავისუფლება ითხოვა. პილატე არ იყო დარწმუნებული ქრისტეს დანაშაულში, მაგრამ ხალხის შფოთს მოერიდა, ტაშტი მოატანინა, ხელები დაიბანა და თქვა: ამ საქმეში მე უბრალო ვარო. ამის შემდეგ, ხალხის მოთხოვნით, ქრისტე ჯვარს აცვეს.*

## რესურსები ინტერნეტში
* დიდი პარასკევი — კარიბჭე
* დიდი პარასკევი — ამბიონი

კატეგორია:ლიტურგიული კალენდარი
კატეგორია:ქრისტიანული დღესასწაულები
ხობი

**ხობი** — ქალაქი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს კოლხეთის დაბლობზე, მდინარე ხობისწყლის ნაპირას, ზღვის დონიდან 25 მ სიმაღლეზე. ქალაქად გამოცხადდა 1981 წელს. ხობში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. ხობში არის ფოთისა და ხობის ეპარქიის რეზიდენცია, ქალაქიდან 2 კმ-ში დგას XIII საუკუნის დასასრულის ხობის ტაძარი.

ხობში არის რკინიგზის სადგური თბილისი-ზუგდიდის ხაზზე. ქალაქზე გადის საერთაშორისო მნიშვნელობის გზა ს-1 თბილისი-ლესელიძე და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზა ხობი-საბაჟო.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 4242 ადამიანი.

## გალერეა

Khobi 2.jpg|ქალაქ ხობის ცენტრალური ქუჩა
Khobi1.jpg|ქალაქის ცენტრი

## სქოლიო 
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ქალაქები
დიდი შაბათი

**დიდი შაბათი** — ვნების კვირის შაბათი, აღდგომის წინა დღე. დააწესა ქრისტიანულმა ეკლესიამ იმ დღის აღსანიშნავად, როდესაც პილატესთან მისულმა მღვდელმთავრებმა მისი ნებართვით დარაჯები მიუჩინეს ქრისტეს გვამს, რომელიც მდიდარმა მოწაფემ იოსებ არიმათიელმა კლდეში დაასვენა და ლოდი მიაგორა. შაბათს „შეიმუსრა ბჭენი ჯოჯოხეთისანი, ღაღადებდნენ ციური ძალნი: დიდება შენდა“ – ქრისტე ცად ამაღლდა. ეკლესია დიდ შაბათს ზეიმით აღნიშნავს.

## სქოლიო
კატეგორია:ქრისტიანული დღესასწაულები
კარლ ენგლერი

**კარლ ოსვალდ ვიქტორ ენგლერი** (დ. 5 იანვარი. 1842 — გ. 7 თებერვალი. 1925) — გერმანელი ქიმიკოსი. ჰალეს უნივერსიტეტისა და კარლსრუეს უმაღლესი ტექნიკური სკოლის (1887–1919) პროფესორი. ენგლერის შრომები ეხება ნავთობის ქიმიისა და ტექნოლოგიის საკითხებს. 1890 შექმნა ნავთობის ორგანული წარმოშობის თეორია, ხოლო 1897 — დაჟანგვის ზეჟანგური თეორია რუს მეცნიერ ალექსი ბახთან ერთად. შეიმუშავა პარაფინების განსაზღვრის მეთოდი ნავთობში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ქიმიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1842
კატეგორია:გარდაცვლილი 1925
თრდატი (სომეხი ხუროთმოძღვარი)

**თრდატი**  (დ. 950 — გ. 1020) — X საუკუნის დასასრულისა და XI საუკუნის დასაწყისის სომეხი ხუროთმოძღვარი. ანისში ააშენა კათედრალური ტაძარი (989-1001) და გრიგოლის მრგვალი, იარუსებიანი ეკლესია (გაგიკაშენი, 1001-1010; ახლა დანგრეულია); მისივე აგებულია კათედრული ტაძარი არგინაში (977-988); აღადგინა წმ. სოფიას ტაძრის გუმბათი კონსტანტინოპოლში (989-992).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი არქიტექტორები
თრდატ I

200px|thumb|თრდატ I
**თრდატ** (ტირდატე) **I** — სომხეთის მეფე (62, ოფიციალური 66-78), არშაკუნიანთა დინასტიის დამაარსებელი. გაამეფა მისმა ძმამ პართიის მეფე ვალარშმა, რომელმაც სომხეთის ტახტი რომაული ორიენტაციის ქართველ უფლისწულს რადამისტს წაართვა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:სომხეთის მეფეები
კატეგორია:გარდაცვალების ადგილი უცნობია
კატეგორია:დაბადების ადგილი უცნობია
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
თრდატ III

thumb|right|თრდატ III
**თრდატ**, (ტირდატე) **III** — სომხეთის მეფე 298-330. გამეფდა რომის იმპერატორ დიოკლეტიანეს დახმარებით. თრდატ III-მ სასანიანთა ირანის წინააღმდეგ ბრძოლაში რომის დახმარებით ფაქტობრივად მიაღწია დამოუკიდებლობას, რასაც მოჰყვა სამეფო ხელისუფლების გაძლიერება. 301 წელს სომეხ დიდკაცობასთან ერთად თრდატ III-მ ქრისტიანობა მიიღო და სახელმწიფო რელიგიად გამოაცხადა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:სომხეთის მეფეები
მარხვა

**მარხვა** — ზოგიერთი რელიგიის მიერ განსაზღვრული დროით ყოველგვარი ან ცალკეული სახის საკვების (განსაკუთრებით ხორცის, თევზის, რძის პროდუქტების) მიღების აკრძალვა. მარხვის დროს ზოგიერთი რელიგიით იზღუდება წყვილებს შორის სქესობრივი კავშირიც.

## ქრისტიანობაში
სათავეს იღებს შორეულ წარსულში, როცა საკვების სიმცირე მისი დაზოგვის ღონისძიებებს ითხოვდა. შემდეგ მიეცა რელიგიური სანქცია, როგორც „ადამიანის სულის განწმენდისა და განახლების“ საუკეთესო საშუალებას, კათოლიკური სარწმუნეობა მრავალდღიან მარხვას არ ითხოვს, მარხულობენ მხოლოდ დიდმარხვის პირველი კვირის ოთხშაბათს, მიძინებისა და შობის კვირაძალზე, ვნების კვირის პარასკევს. პროტესტანტებს არა აქვთ მარხვის დღეები (ანგლიკანების გარდა), განსაკუთრებით ძლიერია მარხვის წესები მართლმადიდებლობაში.

### მართლმადიდებელი ეკლესია
მართლმადიდებელ ეკლესიაში სულ 4 მრავალდღიანი მარხვაა: 
#დიდმარხვა — ქრისტეს ბრწყინვალე აღდგომის წინ (მოძრავია და გრძელდება 7 კვირა).
#პეტრე-პავლობის მარხვა — წმ. პეტრეს და წმ. პავლეს დღესასწაულის წინ (1–5 კვირა).
#მარიამობის მარხვა — ყოვლად წმიდა ღმრთისმშობლის მიძინების წინ (2 კვირა).
#შობის მარხვა — ქრისტეს შობის წინ (6 კვირა).

ერთდღიანი მარხვებია:
* ყოველი კვირის ოთხშაბათი და პარასკევი გარდა მსგეფსისა, რადგან ოთხშაბათს იუდამ გასცა ქრისტე, პარასკევს კი ქრისტე ჯვარს აცვეს.
* ნათლისღების წინა დღე - 18 იანვარი.
* წმ. იოანე ნათლისმცემლის თავის კვეთის დღე - 11 სექტემბერი.
* ჯვართმაღლება - 27 სექტემბერი.

სულ დაახლოებით ორასი დღე წელიწადში. მარხვის დღეებში იკრძალება სამხიარულო დღეობებში მონაწილეობა, ქორწინების საიდუმლო, ქალთან ურთიერთობა. 

ბასილ კესარიელი წერდა: „მარხვამ დაშრიტა ძალი ცეცხლისაი, დაუყვნა პირნი ლომთანი, მარხვაი ლოცვასა ცად აღამაღლებს... წინამძღუარი არს განსვენებაი, დედაი არს სიმრთელისა, მასწავლებელი ჭაბუკთა, სამკაული მოხუცებულთა, კეთილი თანმავალი მოგზაურთაი“.

## იუდაიზმში
იუდაიზმში საერთო მარხვის დღეების გარდა (სამსჯავროს დღეები, ღირსსახსოვარი დღეები) მიღებულია მშობელთა მოსახსენიებელი მარხვა და სხვა.

## ისლამში
ისლამის მიხედვით, მკაცრი მარხვა, საუმი (რამადანის თვეში, ასევე სხვა დღეებში ნებაყოფლობითი მარხვა) მორწმუნეს უკრძალავს ლუკმის მიღებას მზის ამოსვლიდან ჩასვლამდე. ეს მომქანცველი წესი იწვევს სულიერად მონანიების სურვილს და თვითგვემას, მუსლიმთა თანაგრძნობას მათდამი, ვინც არააა შემძლე თავი გამოიკვებოს და მატერიალური გაჭირვების გამო იძულებულია იშიმშილოს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ასკეტიზმი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* მარხვის მიზეზები ისლამში
* რამადანი და მარხვა
* თერაპიული მარხვა 
* ქრისტიანული მარხვა
ბაგრატი

საკუთარი სახელი **ბაგრატ** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბაგრატ I კურაპალატი — ტაო-კლარჯეთის მთავარი
* ბაგრატ I — აფხაზთა მეფე 
* ბაგრატ I (ქართველთა მეფე) — ქართველთა მეფე
* ბაგრატ I ერისთავი — იმერეთის ტახტის პრეტენდენტი
* ბაგრატ II — აფხაზთა სამეფოს მეფე
* ბაგრატ II — ქართველთა მეფე
* ბაგრატ III — გაერთიანებული საქართველოს სამეფოს პირველი მეფე
* ბაგრატ III — იმერეთის მეფე
* ბაგრატ IV — საქართველოს მეფე
* ბაგრატ IV — იმერეთის მეფე
* ბაგრატ V — საქართველოს მეფე
* ბაგრატ VI — იმერეთის მეფე
* ბაგრატ VII — ქართლის მეფე
* ბაგრატ ბატონიშვილი — ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფის გიორგი XII-ის ძე
* ბაგრატ ერისთავთერისთავი — მწიგნობარი
* ბაგრატ მუხრანბატონი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* ბაგრატ-ხანი — ქართლის ხანი 1616-1619 წლებში

## იხილეთ აგრეთვე
* პანკრატი — პეტრე მოციქულის მოწაფე. „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“ მოხსენიებული, როგორც — წმ. ბაგრატი
ალონსო დე ერსილია ი სუნიგა

**ალონსო დე ერსილია ი სუნიგა** (; დ. 7 აგვისტო, 1533, მადრიდი — გ. 29 ნოემბერი, 1594, მადრიდი) — ესპანელი პოეტი. დიდგვაროვანი ოჯახის შვილი. მიღებული იყო ფილიპ II კარზე. 1555 (ან 1557) გაემგზავრა სამხრეთ ამერიკაში, ჩილეში, მონაწილეობდა აჯანყებულ ინდიელთა ტომის არაუკანას წინააღმდეგ ბრძოლაში. ეს ბრძოლა საინტერესოდ აღწერა ეპიკურ პოემაში "არაუკანა" (ნაწ. 1-3, 1569-1589), რომელიც 37 სიმღერისაგან შედგება. პოემა საინტერესოა ისტორიულ-დოკუმენტური თვალსაზრისითაც. ავტორი ესპანელთა გამარჯვების მეხოტბეა, მაგრამ მაინც თანაგრძნობით ასახავს ინდიელთა ბრძოლას სამშობლოს დამოუკიდებლობისათვის.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1533
კატეგორია:გარდაცვლილი 1594
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მადრიდში დაბადებულები
ბასილი

საკუთარი სახელი **ბასილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბასილი — ნახევრად წარმართული ღვთაება
* ბასილი (XI საუკუნე) — ქართველი კალიგრაფი
* ბასილი V — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* ბასილი (XVI საუკუნე) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* ბასილი ბაგრატის ძე — მწერალი
* ბასილი ეზოსმოძღვარი — პოლიტიკური მოღვაწე
* ბასილი ვაჩეს ძე — მწერალი და საეკლესიო მოღვაწე, კათოლიკოსი
* ბასილი ზარზმელი — მწერალი და საეკლესიო მოღვაწე
* ბასილი საბაწმინდელი — მწერალი, ჰიმნოგრაფი
* ბასილი უჯარმელ-ჭყონდიდელი — საქართველოს სამეფოს მწიგნობართუხუცესი
* ბასილი ხანძთელი — საეკლესიო მოღვაწე, ჰიმნოგრაფი
* ბასილი I (ბიზანტია) — ბიზანტიის იმპერატორი
* ბასილი II — ბიზანტიის იმპერატორი
* ბასილი დიდი — ქრისტიანული ეკლესიის მოღვაწე
* ბასილი — ტრაპიზონის იმპერატორი
ბარათაშვილი

საკუთარი სახელი ** ბარათაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბარათა ბარათაშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* ბარამ ბარათაშვილი — პოეტი
* ბესარიონი (ბარათაშვილ-ორბელიშვილი) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* გიორგი ბარათაშვილი — მწერალი, მთარგმნელი, კრიტიკოსი
* ეკატერინე ბარათაშვილი — მხატვარი
* ვახტანგ ბარათაშვილი — მეზღვაური, მწერალი, ჟურნალისტი
* ზაალ ბარათაშვილი — მდივანბეგ-სარდალი, პოეტი
* ზურაბ ბარათაშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* თომა ბარათაშვილი — პოეტი
* იესე ბარათაშვილი — მწერალი
* ილია ბარათაშვილი — ინჟინერი, პედაგოგი
* იოსებ ბარათაშვილი — ადვოკატი, საზოგადო მოღვაწე
* იოსებ ბარათაშვილი — ინჟინერი, იურისტი, პოლიტიკოსი
* ლატიფშაჰ ბარათაშვილი — ქართველი ეთნოლოგი, პედაგოგი
* მაია ბარათაშვილი — მომღერალი (ჯაზი, ბლიუზი)
* მამუკა ბარათაშვილი — პოეტი
* მარგარიტა ბარათაშვილი (ანდერსენი) — მხატვრული ხელსაქმის ოსტატი
* მარიკა ბარათაშვილი — პოეტი
* მიხეილ ბარათაშვილი — ისტორიკოსი
* ნიკოლოზ ბარათაშვილი — პოეტი
* ნიკოლოზ VI (ბარათაშვილი) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* პაატა ბარათაშვილი — მსახიობი, პოლიტიკოსი
* საჩინო ბარათაშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* სულხან ბარათაშვილი — ისტორიკოსი
* ქაიხოსრო ბარათაშვილ-აბაშიშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* ყაფლან ბარათაშვილ-ორბელიშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* შადიმან ბარათაშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
 
## იხილეთ აგრეთვე 
* ბარათაშვილები — ფეოდალური საგვარეულო
* ნიკოლოზ ბარათოვი — რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი

*
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბალანჩივაძე

საკუთარი სახელი **ბალანჩივაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანდრია ბალანჩივაძე — კომპოზიტორი
* ვასილ ბალანჩივაძე — მსახიობი
* მელიტონ ბალანჩივაძე — კომპოზიტორი და საზოგადო მოღვაწე
* რევაზ ბალანჩივაძე — ფილოსოფოსი
* ჯორჯ ბალანჩინი — ამერიკელი ბალეტმაისტერი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბეჟან (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბეჟან** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბეჟან არაგვის ერისთავი — ერისთავი 1741-1743
* ბეჟან I დადიანი — ოდიშის მთავარი
* ბეჟან-ხანი — კახეთის გამგებელი
ბახტაძე

საკუთარი სახელი ** ბახტაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე ბახტაძე — ისტორიკოსი
* ამირან ბახტაძე — არქიტექტორი
* გიორგი ბახტაძე — საბჭოთა კავშირის გმირი
* გრიგოლ ბახტაძე — თერაპევტი
* ვალერი ბახტაძე — არქიტექტორი
* ვალერიან ბახტაძე — ეკონომისტი
* ვალერიან (ვალია) ბახტაძე — ბოლშევიკი რევოლუციონერი
* ილია ბახტაძე — პუბლიცისტი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი
* იოსებ ბახტაძე — ფერმწერი
* იპოლიტე ბახტაძე — ბოლშევიკი პოლიტიკოსი და მოხელე
* იური ბახტაძე — გეოლოგი
* მამუკა ბახტაძე — ფინანსისტი, პოლიტიკოსი
* მიხეილ ბახტაძე — ისტორიკოსი
* მიხეილ ბახტაძე — მოცეკვავე და ქორეოგრაფი
* ნოდარ ბახტაძე — არქეოლოგი
* სევერიან ბახტაძე — გამომცემელი
* ქსენია ბახტაძე — სელექციონერი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბერძენიშვილი

საკუთარი სახელი ** ბერძენიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბელა ბერძენიშვილი — მხატვარი
* ბექა ბერძენიშვილი — სპორტსმენი (სამბისტი, ძიუდოისტი)
* გრიგოლ ბერძენიშვილი — დრამატურგი
* დავით ბერძენიშვილი — პოლიტიკოსი
* დევი ბერძენიშვილი — ისტორიკოსი
* ელგუჯა ბერძენიშვილი — ფერმწერი და გრაფიკოსი
* ვლადიმერ ბერძენიშვილი — ხალხური მომღერალი
* ზაზა ბერძენიშვილი — ფერმწერი
* თინათინ ბერძენიშვილი — ჟურნალისტი, მედიამენეჯერი
* ლევან ბერძენიშვილი — პოლიტიკოსი
* ლევან ბერძენიშვილი — სპორტსმენი
* მერაბ ბერძენიშვილი — მოქანდაკე, ფერმწერი და გრაფიკოსი
* მიხეილ ბერძენიშვილი — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)
* ნამეტია ბერძენიშვილი — ემიგრანტი
* ნიკოლოზ ბერძენიშვილი — ისტორიკოსი
* ოთარ ბერძენიშვილი — ხალხური მომღერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბექა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ** ბექა** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბექა I — სამცხის მმართველი
* ბექა II — სამცხის გამგებელი
* ბექა III — სამცხის ათაბაგი
* ბექა ოპიზარი — ოქრომქანდაკებელი
* ბექა ვარშანიძე — ქართველი ფეხბურთელი
* ბექა ციკოლია — ქართველი ფეხბურთელი
* ბექა ჭკუასელი — ქართველი ფეხბურთელი 
* ბექა შეყრილაძე — ქართველი ფეხბურთელი
* ბექა გოცირიძე — ქართველი ფეხბურთელი
ბოჭორიშვილი

საკუთარი სახელი **ბოჭორიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანგია ბოჭორიშვილი — ფსიქოლოგი, ფილოსოფოსი
* გიორგი ბოჭორიშვილი — ქირურგი
* ელენე ბოჭორიშვილი — რუსულენოვანი მწერალი
* ვახტანგ ბოჭორიშვილი — ინფექციონისტი, საზოგადო მოღვაწე
* ვახტანგ ბოჭორიშვილი — ფეხბურთელი
* თინათინ ბოჭორიშვილი — ფილოსოფოსი
* ლეილა ბოჭორიშვილი — ექიმი
* ლუბა ბოჭორიშვილი — ეთნოგრაფი
* მაკა ბოჭორიშვილი — პოლიტიკოსი და დიპლომატი
* მიხეილ ბოჭორიშვილი — მწერალი, პოლიტიკური მოღვაწე
* ქეთევან ბოჭორიშვილი — თანამდებობის პირი
* ქეთევან ბოჭორიშვილი — მსახიობი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბერიძე

საკუთარი სახელი ** ბერიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ავთანდილ ბერიძე — პოლიტიკოსი
* აკაკი ბერიძე — ქირურგი
* ალექსანდრე ბერიძე — ფერმწერი და გრაფიკოსი
* ალექსანდრე ბერიძე — გენერალ-მაიორი
* ალექსანდრე ბერიძე — პოლიტიკოსი
* ბენიამინ ბერიძე — ბოლშევიკი რევოლუციონერი
* ბორის ბერიძე — სამხედრო მფრინავი
* გივი ბერიძე — არქიტექტორი
* გიორგი ბერიძე — მეცნიერი მეღვინეობის დარგში
* გიორგი ბერიძე — ოპერატორი
* გიორგი ბერიძე — ქართველი ფეხბურთელი
* დიმიტრი ბერიძე — სამხედრო პირი 
* ვახტანგ ბერიძე — მეცნიერი, ხელოვნების ისტორიკოსი
* ვლადიმერ ბერიძე — არქიტექტორი
* ვუკოლ ბერიძე — ენათმეცნიერი, რუსთველოლოგი
* ზურაბ ბერიძე — დიპლომატი
* თეიმურაზ ბერიძე — ეკონომისტი
* თეიმურაზ ბერიძე — ისტორიკოსი
* თეიმურაზ ბერიძე — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
* თენგიზ ბერიძე — ბიოქიმიკოსი
* ირაკლი ბერიძე — მევიოლინე, პედაგოგი
* კონსტანტინე ბერიძე — საქართველოს პარლამენტის წევრი 
* ლევან ბერიძე — არქიტექტორი
* მერაბ ბერიძე — გეოლოგი
* რევაზ ბერიძე — არქიტექტორი, მხატვარი
* რუსუდან ბერიძე — პედაგოგი, პოლიტიკოსი
* ფილიპე ბერიძე — ლიტერატურათმცოდნე
* შალვა ბერიძე — ლიტერატურათმცოდნე, ისტორიკოსი

## იხილეთ აგრეთვე
* ბერიძეები — საგვარეულო ძველ საქართველოში  
*ალექსანდრე ბერიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)
*თეიმურაზ ბერიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბუაჩიძე

საკუთარი სახელი ** ბუაჩიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანდრო ბუაჩიძე — კრიტიკოსი, მთარგმნელი, პოეტი
* ბენიტო ბუაჩიძე — კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე
* გასტონ ბუაჩიძე — მწერალი, მთარგმნელი
* გიორგი ბუაჩიძე — შორეული ნაოსნობის კაპიტანი
* გრიგოლ ბუაჩიძე — საბჭოთა კავშირის გმირი
* გურამ ბუაჩიძე — გეოლოგი
* თამაზ ბუაჩიძე — ფილოსოფოსი
* თედორე ბუაჩიძე — საბჭოთა სამხედრო მოღვაწე
* თენგიზ ბუაჩიძე — ლიტერატურათმცოდნე, მწერალი
* იოსებ ბუაჩიძე — გეოლოგი, ჰიდროგეოლოგი
* კიტა ბუაჩიძე — დრამატურგი
* პეტრე ბუაჩიძე — დერმატოლოგ-ვენეროლოგი
* სამუელ ბუაჩიძე — ბოლშევიკი რევოლუციონერი
* სოფიო ბუაჩიძე — ქირურგი

*
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბუჭყიაშვილი

საკუთარი სახელი ** ბუჭყიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე ბუჭყიაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი
* გედეონ ბუჭყიაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის პოდპოლკოვნიკი
* დიმიტრი ბუჭყიაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
* ვახტანგ ბუჭყიაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
* ივანე ბუჭყიაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი
* მიხეილ ბუჭყიაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი

კატეგორია:ბუჭყიაშვილები
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბოლქვაძე

საკუთარი სახელი ** ბოლქვაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აბესა ბოლქვაძე — გურიის აჯანყების (1841) ერთ-ერთი ხელმძღვანელი
* ალისულთან ბოლქვაძე — პოლიტიკოსი 
* ანზორ ბოლქვაძე — პოლიტიკოსი
* აჩიკო ბოლქვაძე — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
* გელა ბოლქვაძე — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
* გიორგი ბოლქვაძე — ქართველი მეწარმე, ალკოჰოლიანი სასმელების სპეციალისტი
* გოდერძი ბოლქვაძე — მოჭიდავე
* დავით ბოლქვაძე — ფეხბურთელი
* დავით ბოლქვაძე — ჟურნალისტი, რეჟისორი
* ედემ ბოლქვაძე — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
* ელისო ბოლქვაძე — პიანისტი, პოლიტიკოსი
* ენვერ ბოლქვაძე — პედაგოგი
* ზაურ ბოლქვაძე — პოეტი
* ზაურ ბოლქვაძე — მომღერალი
* თამაზ ბოლქვაძე — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* თამარ ბოლქვაძე — კინომსახიობი
* თეოფილე ბოლქვაძე — მწერალი, მესტამბე 
* თინათინ ბოლქვაძე — ქართველი მსახიობი
* ივანე ბოლქვაძე — ბოლშევიკი პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე
* იოანე ბოლქვაძე — ქრისტიანი სასულიერო პირი ზემო აჭარაში
* იოთამ ბოლქვაძე — იმერეთის აჯანყების (1819-1820) ერთ-ერთი მეთაური
* იუნუს-აღა ბოლქვაძე — ზემო აჭარის აჯანყების (1929) ერთ-ერთი მეთაური  
* იუსუფ ბოლქვაძე — საზოგადო და სახელმწიფო მოღვაწე
* ლევან ბოლქვაძე — მწერალი
* მალაქია ბოლქვაძე — ჟურნალისტი, პოეტი
* მამუდ ბოლქვაძე — მოქანდაკე
* მარიამ ბოლქვაძე — სპორტსმენი (ჩოგბურთელი) 
* მერი ბოლქვაძე — მწერალი
* ნინო ბოლქვაძე — თანამდებობის პირი, უფლებადამცველი
* ნუგზარ ბოლქვაძე — ექიმი, პედიატრი
* რუსუდან ბოლქვაძე — მსახიობი
* სიმონ ბოლქვაძე — ხელოვნებათმცოდნე
* შმაგი ბოლქვაძე — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)

## იხილეთ აგრეთვე
* ელისაბედ ნაკაშიძე-ბოლქვაძე — ქართველი პოლიტიკოსი
* ბოლქვაძეები — ქართული გვარი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბაგრატიონი

საკუთარი სახელი **ბაგრატიონი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
* **ბაგრატიონები** - ქართული სამეფო დინასტია

* ალექსანდრე ბაგრატიონი
* ბაქარ ბაგრატიონი
* გიორგი ბაგრატიონი
* გრიგოლ ბაგრატიონი — ქართველი მწერალი, მწიგნობარი
* დავით ბაგრატიონი
* დიმიტრი ბაგრატიონი — პოეტი
* დიმიტრი ბაგრატიონი — გენერალ-მაიორი
* დომენტი ბაგრატიონი
* თეიმურაზ ბაგრატიონი
* თეკლე ბაგრატიონი
* ივანე ბაგრატიონი — რუსეთის არმიის გენერალ-პორუჩიკი
* იოანე ბაგრატიონი
* ირაკლი ბაგრატიონი — ქორეოგრაფი
* კირილე ბაგრატიონი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
* ბაგრატიონი, ლევან ბაქარის ძე
* ლევან ბაგრატიონი
* მირიან ბაგრატიონი
* ნიკო ბაგრატიონი — ინგლის-ბურების ომის აქტიური მონაწილე
* პეტრე ბაგრატიონი — თავადი, რუსეთის არმიის ინფანტერიის გენერალი
* პეტრე ბაგრატიონი — მეცნიერი და ინჟინერი
* რომან ბაგრატიონი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
* ჯანსუღ (ჯანო) ბაგრატიონი — საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის თავმჯდომარე. 
* გიორგი ბაგრატიონი-მუხრანსკი
* ივანე ბაგრატიონი-მუხრანსკი — მსხვილი ქართველი მემამულე, რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი 
* კონსტანტინე ბაგრატიონი-მუხრანსკი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი, საზოგადო მოღვაწე
* დავით ბაგრატიონი-მუხრანსკი —  საქართველოს სამეფო სახლის მეთაური, მუხრანბატონების შტოს წარმომადგენელი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ოპერაცია ბაგრატიონი — საბჭოთა ჯარების სამხედრო კამპანია მეორე მსოფლიო ომის დროს აღმოსავლეთის ფრონტზე.
* ბაგრატიონი — ქართული ფილმი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ზანდუკელი

საკუთარი სახელი **ზანდუკელი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* მიხეილ ზანდუკელი — პედაგოგი, ლიტერატურათმცოდნე
* მიხეილ ზანდუკელი — ფიზიოთერაპევტი, კურორტოლოგი
* ნიკოლოზ ზანდუკელი — სამხედრო პირი
* ნიკოლოზ ზანდუკელი — პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე
* ფიქრია ზანდუკელი — ფილოლოგი, ფოლკლორისტი

## იხილეთ აგრეთვე
* სანდუნოვი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ზაალიშვილი

საკუთარი სახელი **ზაალიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* თენგიზ ზაალიშვილი — ბიოქიმიკოსი
* თენგიზ ზაალიშვილი — საოპერო მომღერალი
* იოსებ ზაალიშვილი — არქიტექტორი
* ირინე ზაალიშვილი — პათოფიზიოლოგი
* მალხაზ ზაალიშვილი — ბიოფიზიკოსი
* მიხეილ ზაალიშვილი — პედაგოგი, აგრონომი
* ნინო ზაალიშვილი — მხატვარი
* ნინო ზაალიშვილი — მხატვარი, ხელოვნებათმცოდნე
## იხილეთ აგრეთვე
* ალექსანდრე ზაალოვი — რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი
* მიხეილ ზაალოვი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი

კატეგორია:ქართული გვარები
ზაქარაია (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ** ზაქარაია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გენადი ზაქარაია — მოქანდაკე
* ეფრემ ზაქარაია — ქირურგი
* ვლადიმერ ზაქარაია — საბჭოთა უშიშროების ოფიცერი
* პარმენ ზაქარაია — ხელოვნებათმცოდნე

კატეგორია:ქართული გვარები
ზაქარია

საკუთარი სახელი **ზაქარია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ზაქარია (ჯორჯაძე) — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* ზაქარია (ქვარიანი) — დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* ზაქარია დოდორქელი — გარეჯის დოდოს მონასტრის წინამძღვარი
* ზაქარია აგულეცი — სომეხი ვაჭარი
* ზაქარია რიტორი — ბიზანტიელი ისტორიკოსი
* ზაქარია (პაპი) — რომის პაპი 741-752 წ.წ.
* ზაქარია (ისრაელი) ისრაელის მეფე.
ზებედე (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ** ზებედე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ზებედე I — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* ზებედე II — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
ცნობილი ქართველები: ზ

## ზა 
* ზაალ არაგვის ერისთავი — ერისთავი
* ზაალიშვილი, იოსებ — არქიტექტორი
* ზაალიშვილი, ირინე — პათოლოგფიზიოლოგი
* ზაალიშვილი, მიხეილ — პედაგოგი
* ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილი — პოლიტიკური მოღვაწე და მეცნიერი
* ზაზიაშვილი, გიორგი — ფერმწერი
* ზალდასტანი, გივი — ქართული წარმოშობის ამერიკელი ბიზნესმენი 
* ზალდასტანიშვილი, სოლომონ — სამხედრო მოღვაწე 
* ზამბახიძე, ვლადიმერ — მწერალი
* ზამთარაძე, აკაკი — გენერალ-მაიორი
* ზანდუკელი, მიხეილ — პედაგოგი, ლიტერატურათმცოდნე
* ზანდუკელი, მიხეილ ოთარის ძე — ფიზიოთერაპევტი
* ზანდუკელი, ნიკოლოზ — 1923 წ. „სამხედრო ცენტრის“ წევრი 
* ზარანდია, ბადრი — 1990-იანი წწ. სამოქალაქო ომის მონაწილე საქართველოში 
* ზარდალიშვილი, იუზა — მსახიობი
* ზარელუა, ვლადიმერ — გვარდიის გენერალ-მაიორი
* ზარიძე, გიორგი — გეოლოგი და პეტროლოგი
* ზაქარაია, ეფრემ — ქირურგი
* ზაქარაია, პარმენ — ხელოვნებათმცოდნე
* ზაქარია (ჯორჯაძე) — საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი
* ზაქარია (ქვარიანი) — დასავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი
* ზაქარია (XVII-XVIII სს.) — გარეჯის დოდოს მონასტრის წინამძღვარი
* ზაქარიაძე, ალექსანდრე — სამხედრო მოღვაწე
* ზაქარიაძე, ბუხუტი — მსახიობი
* ზაქარიაძე, თენგიზ — მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი
* ზაქარიაძე, სერგო — მსახიობი
* ზაუტაშვილი, ბერდი — გეოლოგი და ჰიდროგეოლოგი, გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი

## ზე 
* ზებედე I — აღმოსავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი
* ზებედე II — აღმოსავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი
* ზედგენიძე, გიორგი — რენტგენოლოგი და რადიოლოგი
* ზედგინიძე, გიორგი — მწერალი
* ზედგინიძე, ელიზბარ — მწერალი
* ზევახი — ქართლის ერისთავი
* ზევდგინიძე, თაყა — პოლიტიკური მოღვაწე
* ზევდგინიძე, იოთამ
* ზერაგია, პოლიკარპე — მათემატიკოსი

## ზო 
* ზოდელავა, მამია — მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი
* ზომლეთელი, ნოე — პოეტი
* ზოსიმე — ჰიმნოგრაფი

## ზუ 
* ზუბალაშვილები — მრეწველები და ვაჭრები
* ზუბალაშვილი, ზაქარია — ექიმი და საზოგადო მოღვაწე
* ზუმბულიძე, ბაგრატ — საბჭოთა კავშირის გმირი
* ზურაბ არაგვის ერისთავი — ქართლის დიდი თავადი
* ზურაბაშვილი, ავლიპი — ფსიქიატრი და ნეირომორფოლოგი
* ზურაბაშვილი, ზიგურდ — მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი
* ზურაბიშვილი, ივანე — ქართული პოლიტიკური ემიგრაციის თვალსაჩინო მოღვაწე
* ზურაბიშვილი, ილია — მწერალი, ხელოვნებათმცოდნე
* ზურაბიშვილი, ირაკლი — მეცნიერი სამთო დარგში
* ზურაბიშვილი, ნიკოლოზ — საფრანგეთში მოღვაწე კომპოზიტორი
* ზურაბიშვილი, სალომე — საფრანგეთსა და საქართველოში მოღვაწე დიპლომატი

კატეგორია:ქართველები
ზუბალაშვილი

საკუთარი სახელი ** ზუბალაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ზაქარია ზუბალაშვილი — ექიმი, საზოგადო მოღვაწე
* იაკობ ზუბალაშვილი — მეწარმე, მეცენატი
* იაკობ ზუბალაშვილი — მეწარმე, მეცენატი
* სტეფანე ზუბალაშვილი — მეწარმე, მეცენატი

## იხილეთ აგრეთვე
* ზუბალაშვილები — მრეწველები და ვაჭრები

კატეგორია:ქართული გვარები
ზედგინიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ზედგინიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ავთანდილ ზედგინიძე — ეკონომისტი
* ალა ზედგინიძე — ჰემატოლოგი, გენეტიკოსი
* გიორგი ზედგინიძე — მწერალი
* გიორგი ზედგინიძე — ნევროლოგი
* ელიზბარ ზედგინიძე — მწერალი
* იაკობ ზედგინიძე — პედაგოგი, მეთოდისტი
* ივანე ზედგინიძე — აგრონომი 
* ილია ზედგინიძე — მორაგბე 
* ილია ზედგინიძე — ჰემატოლოგი
* ირაკლი ზედგინიძე — ინჟინერი ავტომატიკასა და გამოთვლითი ტექნიკის დარგში

## იხილეთ აგრეთვე
* ზედგენიძე

*
კატეგორია:ქართული გვარები
ზაქარიაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ** ზაქარიაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე ზაქარიაძე — სამხედრო მოღვაწე
* ანასტასია ზაქარიაძე — ფილოსოფოსი
* ბუხუტი ზაქარიაძე — მსახიობი
* თენგიზ ზაქარიაძე — თერაპევტი
* სერგო ზაქარიაძე — მსახიობი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
თაბუკაშვილი

საკუთარი სახელი **თაბუკაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით თაბუკაშვილი — სოციალისტური შრომის გმირი
* კარლო თაბუკაშვილი — ინჟინერ-მექანიკოსი
* ლაშა თაბუკაშვილი — მწერალი, დრამატურგი 
* ლუკიანე თაბუკაშვილი — რუსეთის სამოქალაქო ომის მონაწილე
* მერაბ თაბუკაშვილი — მსახიობი
* ნიკოლოზ თაბუკაშვილი — ფერმწერი, პედაგოგი
* ოლღა თაბუკაშვილი — კინომცოდნე
* რევაზ თაბუკაშვილი — მწერალი, რეჟისორი, სცენარისტი, მსახიობი
* ტრიფონ თაბუკაშვილი — პედაგოგი, მეთოდისტი
* შალვა თაბუკაშვილი — პედაგოგი, მეთოდისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
თავხელიძე

საკუთარი სახელი **თავხელიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალბერტ თავხელიძე — ფიზიკოსი
* დავით თავხელიძე — ინჟინერი, მეცნიერი მექანიზმებისა და მანქანების თეორიის დარგში 
* დავით თავხელიძე — ინჟინერ-მექანიკოსი
* პლატონ თავხელიძე — ისტორიკოსი
* ციცი თავხელიძე — ხელოვნებათმცოდნე, პიანისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით