open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გიორგი წერეთელი (მწერალი)

**გიორგი ექვთიმეს ძე წერეთელი** (დ. 26 მაისი [ძვ. სტ. 14 მაისი], 1842, გორისა, ახლანდელი საჩხერის მუნიციპალიტეტი — გ. 24 იანვარი [ძვ. სტ. 12 იანვარი], 1900, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე. მისი შვილი ირაკლი წერეთელი იყო ცნობილი პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა შეძლებული აზნაურისა და სახელმწიფო მოხელის ოჯახში. დედა ადრე გარდაეცვალა და მამა იძულებული გახდა გაეძიძებინა. ასე მოხვდა ყმაწვილი სამეგრელოში, სადაც გაატარა ბავშვობა. სწორედ ამან განაპირობა მისი ფსევდონიმი — „მაზაკვალის“ (მზაკველი-გამთვალავი) არჩევა.

ქუთაისის გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ (1860) სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მეთემატიკის ფაკულტეტზე. პირადად იცნობდა ნ. ჩერნიშევსკის. სტუდენტთა არეულობაში მონაწილეობისათვის 1861 წელს რამდენიმე თვით დააპატიმრეს, ჯერ პეტრე-პავლეს ციხეში, შემდეგ კი კრონშტადტის საპყრობილეში. მას მხოლოდ ერთი წლის შემდეგ დართეს სწავლის გაგრძელების ნებართვა.

1960-იან წლებში გამოვიდა საზოგადოებრივ ასპარეზზე და გახდა „თერგდალეულების“ ერთ-რთი ფუძემდებელი. იყო პედაგოგი, პოეტი, დრამატურგი, თეატრალური კრიტიკოსი, ესტეტიკოსი, ფილოლოგი და სხვა. იყო მეორე დასის ერთ-ერთი ლიდერი. 1890 წლიდან დაიწყო სოციალიზმის იდეების გაზიარება. 1893 წელს საფუძველი ჩაუყარა სამეცნიერო ლიტერატურულ გაზეთ „კვალს“. წერეთელმა პირველმა უწოდა ქართველი მარქსისტების ჯგუფს მესამე დასი და 1894 წელს მათვე გადასცა გაზეთი„ კვალი“.

წერეთლის თხზულებებს მიეკუთვნება: „პირველი ნაბიჯი“, „გულქანი“, „რუხი მგელი“, ავტობიოგრაფიული მოთხრობა „ჩვენი ცხოვრების ყვავილი“.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 402, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
*„პირველი ნაბიჯი"
* Giorgi Tsereteli (1842-1900) and His Literary and Theoretical Views / Manana Kajaia // საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის მოამბე= Bulletin of the Georgian National Akademy of Sciences: ტ.8, №2, მაისი-ივნისი-ივლისი-აგვისტო / მთავარი რედაქტორი: გ. კვესიტაძე; გამომცემელი: ლუდმილა გვერდწითელი; საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, 2014. ISSN: 0132-1447, გვ. 123–126

## სქოლიო
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1842
კატეგორია:გარდაცვლილი 1900
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გ
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
დიდი წმენდა

[მინი|მარჯვნივ|300პქ|საბჭოთა კავშირში რეპრესიების მსხვერპლთდამი მიძღვნილი მემორიალი; ქვა სოლოვეცის საგანგებო დანიშნულების ბანაკიდან; დაიდგა [1990|1990 წლის 30 ოქტომბერს.]]
**დიდი წმენდა**, *დიდი ტერორი*, *სტალინური რეპრესიები* () — საბჭოთა კავშირში განხორციელებული მასობრივი რეპრესიები კიროვის მოკვლის მომენტიდან (1 დეკემბერი, 1934) იოსებ სტალინის გარდაცვალებამდე (5 მარტი, 1953). უფრო ადრინდელი სამოქალაქო ომისა და 1920-იანი წლების რეპრესიებისგან გამოირჩეოდა თვით მმართველი პარტიის წევრების (სკპ) მოსობრივი განადგურებით (პოლიტიკური და ფიზიკური). რეპრესიების უნებლიე თუ ნებაყოფლობით მონაწილეებად გახდა კომპარტიისა და სსრკ-ის პრაქტიკულად ყველა უმაღლესი ხელმძღვანელი, ვინაიდან ყველა იყო იძულებული, როგორც მინიმუმ, კენჭი ეყარა „ხალხის მტრის“ დაგმობის მხარდასაჭერად, რასაც ხშირად თან ახლავდა შესაბამისი დოკუმენტების ხელმოწერაც.

რეპრესიების ზოგიერთი აქტიური ორგანიზატორი (გ. იაგოდა, ნ. იეჟოვი, ნ. კრილენკო, პ. პოსტიშევი, ვვ. აბაკუმოვი) თავად გახდნენ მათი მსხვერპლი, სხვები (ლავრენტი ბერია, ვ. დეკონოზოვი და შსს-სა და სუკ-ის თანამშრომელთა სხვა ჯგუფი) გასამართლებულ იქნენ უკვე სტალინის სიკვდილის შემდეგ. საბჭოთა კავშირის ხელმძღვანელობა რეპრესიების ორგანიზატორთა ფართომასშტაბანი დევნით დაინტერესებული არ იყო, ვინაიდან თავად იყო მასში მონაწილე. 1956 წლის შემდეგ რეპრესიებში თანამონაწილეობის ბრალდება შეიძლება გამოყენებულიყო მსხვილი პარტიული ლიდერის თანამდებობიდან გადასაყენებლად პოლიტიკურ ბრძოლაში, თუმცა, ასეთი შემთხვევები განკერძოებული იყო, ხოლო  1964 წლიდან ამგვარი პრეცედენტი აღარ განმეორებულა.

დიდ წმენდას მრავალი ქართველის სიცოცხლე შეეწირა, ბევრი ციხეებსა და გადასახლებაში მოყვა; მათ შორის იყვნენ: სანდრო ახმეტელი, თამარ წულუკიძე, პეტრე ოცხელი, პლატონ კორიშელი, ია ქანთარია, ივანე აბაშიძე, ბუჟუჟა შავიშვილი, გიორგი ჟორდანია, ხათუნა ჭიჭინაძე, ივანე ლაღიძე, ვახტანგ ვაჩნაძე (გარიკი), ელგუჯა ლორთქიფანიძე, ნინა ღვინიაშვილი, გრიგოლ კოსტავა, გივი ბარამიძე, ალექსადრე მაღლაკელიძე, კუკური პატარიძე, ვახტანგ აბაშიძე, ევგენი მიქელაძე, სერგო ამაღლობელი და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* *The Case of Bukharin* Transcript of Nikolai Bukharin's testimonies and last plea; from “The Case of the Anti-Soviet Block of Rights and Trotskyites”, Red Star Press, 1973, page 369-439, 767-779
* Actual video footage from Third Moscow Trial
*Nicolas Werth Case Study:The NKVD Mass Secret Operation n° 00447 (August 1937 – November 1938)
* "Documenting the Death Toll: Research into the Mass Murder of Foreigners in Moscow, 1937–38" By Barry McLoughlin, American Historical Association, 1999
* სტალინური სიები. ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი.

## სქოლიო 
კატეგორია:პოლიტიკური რეპრესიები საბჭოთა კავშირში
კატეგორია:1930-იანი წლების კონფლიქტები
მერილინ მონრო

**მერილინ მონრო** (, დაბადების სახელი: **ნორმა ჯინ მორტენსონი**, ინგლ. Norma Jeane Mortenson; დ. 1 ივნისი, 1926 — გ. 5 აგვისტო, 1962) — ოქროს გლობუსის მფლობელი ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი, მოდელი, ჰოლივუდის ერთგვარი „ხატი“, კულტისა და ყველა დროის სიმბოლო, მშვენიერებისა და მოდის იდეალი, ასევე სექს-სიმბოლო. მერილინ მონრო არის ერთადერთი ქალი წარმომადგენელი ჟურნალ ფორბსის „ყველაზე შემოსავლიანი გარდაცვლილი გამოჩენილი ადამიანების“ სიაში.

## ბიოგრაფია
მერილინ მონრო დაიბადა ლოს-ანჯელესის საავადმყოფოს საქველმოქმედო პალატაში. ბიოგრაფ ფრედ ლავრენს გილზის თანახმად, მისმა ბებიამ დელა მონრო გრეინჯერმა  ის აიმე სემპლ მაკფერსონს მოანათვლინა როგორც ნორმა ჯინ ბეიკერი. მიუხედავად იმისა რომ 1946-ში მან სასცენო სახელად მერილინ მონრო აიღო, მას მაინც არ შეუცვლია ლეგალურად თავისი სახელი 1956 წლის 23 თებერვლამდე. მონროს დედა  გლედის პირლ მონრო ბეიკერი იყო. წლების მანძილზე სჯეროდათ, რომ გლედისის მეორე ქმარი მარტინ ედვარდ მორტენსენი (დ. 1897 - გ. 1981)იყო მერილინის მამა. ასევე, მონროს დაბადების მოწმობაშიც სწორედ მისი სახელი და გვარი ეწერა.

ის იყო ცნობილი თავისი კომედიური ხასიათის როლებითა და ეკრანებზე ხშირი გამოჩენით. მონრო გახდა ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული კინოვარსკვლავი 1950-იანი და ადრეული 1960-იანი წლებისა. თავისი კარიერის შედარებით გვიან „საფეხურებზე“ ის  სერიოზულ როლებზე მუშაობდადა მისი წარმატება  მისივე დროის ყველა დანარჩენი მსახიობისას აღემატებოდა.

მერილინის ნაადრევი სიკვდილი  შესაძლო თვითმკვლელობად იქნა მიჩნეული. უამრავ პიროვნებას, ჯეკ კლემონსის (Jack Clemmons, პოლიციის ოფიცერი, რომელიც ყველაზე პირველი მივიდა მერილინის გარდაცვალების ადგილზე) ჩათვლით სჯეროდათ, რომ მონრო მოკლეს.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
*
* 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:ნორვეგიელი ამერიკელები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ჰოლივუდის დიდების ხეივანი
საიმონ პოსფორდი

**საიმონ პოსფორდი** (დ. 28 ოქტომბერი, 1971) — მუსიკოსი გაერთიანებული სამეფოდან, რომლის მოღვაწეობის ძირითადი მიმდინარეობაა ელექტრონული მუსიკა, კერძოდ გოა/ფსიქოდელიური ტრანსი. მისი სასცენო მეტსახელია *Hallucinogen*. პირველი ალბომი, *Twisted*, გამოსცა 1995 წელს, რომელმაც წარმოუდგენლად დიდი გავლენა იქონია ფსიქოდელიური ტრანსის განვითარებაში. რეალუად, ეს ნამუშევარი პირველი ფსიქოდელიური ტრანსის ალბომია. შემდგომმა ალბომმა, *The Lone Deranger*  (1997), მხოლოდ გაამყარა ეს მიმართულება.

მას შემდეგ საიმონ პოსტფორდი არაერთი მნიშვნელოვანი მუსიკალური პროექტის მონაწილეა სხვადასხვა მუსიკოსებთან ერთად: შპონგლი (რაჯა რამი), Younger Brother (ბენჯი ვოგანი, იგივე პრომეთეუსი), Celtic Cross (მარტინ გლოვერი).

საიმონ პოსტფორდი არის ერთ-ერთი გავლენიანი ფსიქოდელიური ტრანს ლეიბლის Twisted Records-ის მფლობელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*Twisted Records
* 

კატეგორია:ინგლისელი მუსიკოსები
კატეგორია:ბრიტანელი დიჯეები
კატეგორია:დაბადებული  28 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვლადიმერ აქსიონოვი

**ვლადიმერ ვიქტორის ძე აქსიონოვი** (*რუს.* Аксёнов Владимир Викторович) (* 1 თებერვალი 1935, სოფ. გიბლიცი, რიაზანის ოლქი, სსრკ) - სსრკ-ის მფრინავ-კოსმონავტი № 36. კოსმოსური ხომალდების "სოიუზ-22"-ის და სოიუზ ტ-2"-ის ბორტინჟინერი. ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი.

## ბიოგრაფია
* 1953 : დაამთავრა მანქანათმშენებლობის ტექნიკუმი.
* 1953-1956 : სწავლობდა ჯერ სამხედრო საავიაციო პირველდაწყებით სასწავლებელში, შემდეგ კი მფრინავთა სამხედრო საავიაციო სასწავლებელში ქ. ჩუგულევსკში.
* 1957 : მუშაობა დაიწყო საკონსტრუქტორო ბიუროში. მონაწილეობას იღებდა კოსმოსური ხომალდების "ვოსტოკიის", "ვოსხოდის", "სოიუზის" და კოსმოსური სადგურის "სალიუტის" შემუშავებასა და გამოცდაში.
* 1959 : შევიდა სკკპ-ის რიგებში.
* 1963 : დაამთავრა საკავშირო დაუსწრებელი პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.
* 1973 : აქსიონოვი კოსმონავტი გახდა.
* 1976 : 15-23 სექტემბერი - მან კოსმონავტ ბიკოვსკისთან ერთად თავისი პირველი კოსმოსური ფრენა შეასრულა "სოიუზ-22"-ზე. აქსიონოვი ხომალდის ბორტინჟინერი იყო. ამ ფრენისათვის აქსიონოვს "საბჭოთა კავშირის გმირის" წოდება მიენიჭა და დაჯილდოვდა "ოქროს ვარსკვლავით" (№ 11278)
* 1980 : 5-9 ივლისი - აქსიონოვმა კოსმონავტ მალიშევთან ერთად თავისი მეორე კოსმოსური ფრენა შეასრულა "სოიუზ ტ-2"-ზე, რომლის დროსაც მისი ხომალდი ორბიტალურ სამეცნიერო-საკვლევ კომპექსს "სალიუტ-6" და კოსმოსურ ხომალდ "სოიუზ-36"-ს (პოპოვი, რიუმინი) შეხვდა. ფრანის ბრწყინვალედ ჩატარებისათვის ვლადიდმირ აქსიონოვი მეორე "ოქროს  ვარსკვლავისთ" დაჯილდოვდა.

## ჯილდოები
აქსიონოვი დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით და მედლებით. აგრეთვე უცხო ქვეყნის ორდენებით და ოქროს მედლით "მეცნიერების განვითარებაში შეტანილი ღვაწლისა და კაცობრიობის წინაშე დამსახურებისათვის" (ჩეხოსლოვაკია).

კატეგორია:საბჭოთა კოსმონავტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:დაბადებული 1935
კანის კინოფესტივალი

მინი|მარჯვნივ|ფესტივალის ლოგო
**კანის საერთაშორისო კინოფესტივალი** () — ერთ-ერთი ყველაზე პრესტიჟული კინოფესტივალი მსოფლიოში. პირველად ჩატარდა 1946 წლის 20 სექტემბრიდან 5 ოქტომბრამდე საკურორტო ქალაქ კანში, საფრანგეთის სანაპიროზე. მას შემდეგ ყოველწლიურად ტარდება მაისის თვეში.

ყველაზე საპატიო პრიზი „ოქროს პალმის რტო“ ენიჭება საუკეთესო ფილმს. არსებობს სხვა ჯილდოებიც: გრან-პრი, ჯილდო საუკეთესო მსახიობ ქალსა და მამაკაცს, რეჟისორსა და სცენარისტს, ჟიურის პრიზი, „ოქროს პალმის რტო“ მოკლემეტრაჟიანი ფილმისთვის და „ოქროს კამერა“ საუკეთესო დებიუტისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 
*ოფიციალური ბლოგი

კატეგორია:კანის კინოფესტივალი
კატეგორია:საერთაშორისო კინოფესტივალები
კატეგორია:კინოფესტივალები
კრისტიან მუნჯუ

**კრისტიან მუნჯუ** (; დ. 27 აპრილი, 1968) — რუმინელი კინორეჟისორი.

დაამთავრა იასის უნივერსიტეტი ინგლისური ლიტერატურის სპეციალობით, 1998 წელს ბუქარესტის უნივერსიტეტში კინოს განრხით სწავლობდა. მისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმის, „დასავლეთის“, დებიუტი შედგა 2002 წელს.

მუნჯუ გახდა კანის კინოფესტივალის პირველი რუმინელი გამარჯვებული, როდესაც მისმა 2007 წლის ფილმმა „4 თვე, 3 კვირა და 2 დღე“ „ოქროს პალმის რტო“ მოიგო. 2012 წლის ფილმისათვის „გორაკებს მიღმა“, კანის კინოფესტივალზე მუნჯუმ მოიგო პრიზი საუკეთესო სცენარისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* კრისტიან მუნჯუ, კანის კინოფესტივალი . 

კატეგორია:რუმინელი კინორეჟისორები
კატეგორია:რუმინელი სცენარისტები
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:დაბადებული 27 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
4 თვე, 3 კვირა და 2 დღე

***4 თვე, 3 კვირა და 2 დღე*** () — რუმინული მხატვრული ფილმი, გამოსული 2007 წელს, დადგმული კინორეჟისორი კრისტიან მუნჯუს მიერ. ფილმი გახდა კანის მე-60 კინოფესტივალის პრემიის „ოქროს პალმის რტო“ ლაურეატი.

## სიუჟეტი 
ფილმში მოქმედება მიმდინარეობს 1987 წელს, ნიკოლაე ჩაუშესკუს მმართველობის ბოლო წლებში. მთავარი გმირი ქალები არიან უნივერსიტეტის მეგობრები, რომელთაგან ერთ-ერთი ფეხმძიმედაა და არალეგალური აბორტის გაკეთებას გადაწყვეტს.

## როლებში 
* ანამარია მარინეკუ
* ლაურა ვასილიუ
* ვლად ივანოვი
* ადი ჩერეულიანუ
* ლუმინიტა გეორგიუ
* ალექსანდრუ პროტოჩეან

## ჯილდოები 
* 2007 — „ოქროს პალმის რტო“ კანის კინოფესტივალი.
* 2007 — პრიზი ფიპრესი კანის კინოფესტივალზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფილმის ოფიციალური საიტი 
* 

კატეგორია:რუმინული ფილმები
კატეგორია:რუმინულენოვანი ფილმები
კატეგორია:2007 წლის ფილმები
კატეგორია:კრისტიან მუნჯუს ფილმები
კატეგორია:ფილმები აბორტის შესახებ
კატეგორია:ოქროს პალმის რტოს მფლობელი ფილმები
ერწოს ტბა

**ერწოს ტბა** — კარსტული ტბა საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ყვირილის აუზში, ზღვის დონიდან 1710 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,31 კმ². საშუალო სიღრმე 2,1 მ, მაქსიმალური სიღრმე 19 მ. აუზში განვითარებულია საშუალომთიანი რელიეფი. ტბას ერთვის 3 მუდმივი შენაკადი. 

ტბა მოქცეულია ერწო-წონის ქვაბულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. აქვს განედური მიმართულებით გადაჭიმული არასწორი ოვალური ფორმა. ტბის წყლით გამოვსებულია 4 კარსტული ძაბრი, მათი შემჩნევა მახლობელი მთებიდანაც შეიძლება. საზრდოობს წვიმისა და თოვლის წყლით. მიწისქვეშა წყლების როლი ტბის მომარაგებაში შედარებით მცირეა. ტბის წყლით საზრდოობს მდინარე ყვირილის ერთ-ერთი მდგენელი ერწოსწყალი. ტბის მაქსიმალური დონე მაის-ივნისშია, უმცირესი — აგვისტო-სექტემბერში. ზაფხულში კარგად თბება. წყალი სუსტად მინერალიზებულია. ზამთარში იყინება თითქმის 5 თვის განმავლობაში. ტბაში თევზი არ იცის. ერწოს ტბა შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში“. ტბის აღმოსავლეთით განლაგებულია სოფელი ერწო.

## სქოლიო
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ერწოს ქვაბული

**ერწოს ქვაბული** — ტექტონიკური ღრმული საქართველოში, თიანეთის მუნიციპალიტეტში. 

გაწოლილია მდინარე ივრის აუზში. ირწყვის ივრის მარჯვენა შენაკად აძეძით. ქვაბული მიმართულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. სიგრძე 15 კმ, სიგანე 7 კმ. ქვაბულის ბრტყელი ფსკერის აბსოლუტური სიმაღლეა 1000–1100 მ. აგებულია ნეოგენური (კალთები) და მეოთხეული (ფსკერი) დანალექი ქანებით. ტყე შემორჩენილია მხოლოდ კალთებზე. ათვისებულია სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისათვის. ერწოს ქვაბულზე გადადის თბილისი–თიანეთის საავტომობილო გზა.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ქვაბულები
ერწოს ველის არქეოლოგიური ძეგლები

**ერწოს ველის არქეოლოგიური ძეგლები** — ერწოს ველზე (თიანეთის რაიონი) აღმოჩენილი სხვადასხვა დროის ნამოსახლარები და სამაროვნები, ეკლესიის, საკულტო და სამეურნეო ნაგებობათა ნანგრევები. 

აღრიცხულია 200-მდე არქეოლოგიური ძეგლი. მათ შორის ჯერჯერობით ყველაზე ადრინდელია სოფ. თრანის "რკინის კალო" (ითხრებოდა 1963-1965 და 1969). იგი მდებარეობს მდ. თრანულის მარჯვენა ნაპირზე და წარმოადგენს 1 მ სისქის ქვაყრილს, რომელიც ძვ. წ. IX-VIII საუკუნეებში ორმოსამარხების თავზეა წარმოქმნილი. ქვაყრილში ჩაშვებულია ძვ. წ. VII-VI საუკუნეების სამარხები. მათში დაკრძალვის წესი კარგად არაა გარკვეული. არქაულ ორმოსამარხებში კი (სიღრმე - 1,2-1,5 მ) მიცვალებულები ესვენა გვერდზე, კიდურებმოხრილი, თავით უმეტესად სამხრეთისაკენ. სამარხებში აღმოჩნდა ბრინჯაოსა და რკინის იარაღი, ბრინჯაოს სამკაული და მცირე ზომის ქანდაკებები, აგრეთვე ძვლის ისრიპისპირები სარდიონის მძივები და მრავალნაირი ფორმის თიხის ლეგა ჭურჭელი.

გვაინდელ ანტიკურ ხანაში ერწოს ველი მჭიდროდ ყოფილა დასახლებული. ამ დროის ძეგლებს შორის შესწავლილია სოფ. მაგრანეთის ქუშანაანთ გორის ნამოსახლარი და სამაროვანი. აქ რიგითი ორმოსამარხების გვერდით აღმოჩნდა არმაზისხევის ტიპის მდიდრული სამარხების ჯგუფი, რომელთაგან გამოირჩევა № 1 სამარხი. 1 მ სიღრმის ორმოში დაკრძალული იყო ერთი მიცვალებული, ზურგზე მწოლი, გაშოტილი, თავით დასავლეთისაკენ. სამარხი გადახურილი იყო ხის კონსტრუქციაზე დაყრდნობილი კრამიტის ორფერდა სახურავით, შიგ აღმოჩნდა ოქროსა (ბეჭდები, საყურეები) და ვერცხლის (არმაზულ-წარწერიანი თასი, 2 სურა, ქამრის ნაწილები, ბეჭდები) ნივთები, მინის ჭურჭელი, გიშრის მძივები და სხვა.

ქუშანაანთ გორის სამაროვანი გაბატონებულ სოციალურ ფენას განეკუთუვნბეა, სოფ. მაგრანეთი კი გვიანდელი ანტიკური ხანის ერწოს პოლიტიკური ცენტრი უნდა ყოფილიყო.

ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში ერწოს ველი კვლავ აღმავლობას განიცდიდა. ნამოსახლართა და სამაროვანთა სიმრავლე და მრავალფეროვანი მასალა იმ ხანის ეკონომიკური და კულტურული ცხოვრების დაწინაურებაზე მიუთითებს. ამ მხრივ საყურადღებოა თრანის სამაროვანი, სადაც შირიმის ფილებით ნაგებ ქვის სამარხებში რკინისა და ბრინჯაოს სამკაულების გვერდით გვხვდება ოქროსთავიანი საკინძებიც. ადრინდელი ფეოდალური ხანის ძეგლთა შორის მნიშვნელოვანია ქუშანაანთ გორის ნამოსახლარი და ქრისტიანული ხუროთმოძრვრების რამდენიმე ძეგლი (ბენწეწურების ეკლესია, არჩილის მონასტერი, საყრდიონის ეკლესია და სხვა). შუა ფეოდალურ ხანაში ერწოს ველი პოლიტიკურად "ჟალეთის ქვეყანას" ეკუთვნოდა. იმ ხანის ძეგლები მრავლადაა აღმოჩენილი. აბას I-ის შემოსევის შემდეგ ერწოს ველზე ინტენსიური ცხოვრება დიდი ხნით შეწყდა.

## ლიტერატურა
**რამიშვილი რ.,* ივრის ხეობის არქეოლოგიური ძეგლები, წგნ. 1 — სიონი, თბ., 1970

კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ტროპიკანა (კლუბი)

thumb|260px|ტროპიკანას მოცეკვავეები.
**ტროპიკანა** () — მსოფლიოში განთქმული კაბარე და კლუბი კუბის დედაქალაქ ჰავანაში. გაიხსნა 1939 წელს ჰავანის მარიანოს უბნის ერთ-ერთ კერძო მამულში (24 ჰა).

ტროპიკანას თვალისმომჭრელი წარმოდგენების დამდგმელი ქორეოგრაფი როდერიკო „როდნი“ ნეირა იყო. მთავარ შემსრულებლებს შორის სხვადასხვა დროს იყვნენ ხავიერ კუგა, კარმენ მირანდა, ნატ კინგ კოული და ჯოზეფინ ბეიკერი. მეტსახელით „სამოთხე ვარსკვლავების ქვეშ“ ტროპიკანამ სახელი გაითქვა მისი მოცეკვავე გოგონებით, კონგას ხმებით, დომინოს ტურნირებით და თვალისმომჭრელი წარმოდგენებით. ცნობილ ხალხთა შორის, რომლებიც ტროპიკანას სტუმრობდნენ იყვნენ ედიტ პიაფი, ერნესტ ჰემინგუეი, ჯიმი დურანტე და მარლონ ბრანდო. 1956 წლიდან კუბანა ეარლაინსის ტროპიკანა სპეშიალ ტურს კლუბის სტუმრები და კლიენტები ჩამოჰყავდა მაიამიდან ტროპიკანაში და უკან ფლორიდაში მიყჰავდა ისინი მეორე დილის 4 საათზე.

## გავლენა 
ტროპიკანამ ხელი შეუწყო კუბის კულტურის საზღვარგარეთ პოპულარიზაციას. ნიუ-იორკის ამავე სახელწოდების დაწესებულება ლათინური მუსიკის კლუბი იყო, რომელიც 1945 წელს ორმა კუბელმა რესტორანის მფლობელმა წამოიწყეს, და რომელიც მალე ბრონქსში ყველაზე განთქმული ღამის კლუბი გახდა. სატელევიზიო სერიალში „მე მიყვარს ლუსი“ (I Love Lucy), მოქმედი გმირი რიკი რიკარდო (რომელსაც კუბაში დაბადებული დეზი არნაზი თამაშობს) მანჰეტენის გამოგონილი ღამის კლუბი ტროპიკანას მომღერალი და ბენდლიდერი იყო. 2004 წელს ატლანტიკ-სიტის ტროპიკანამ გახსნა ახალი უბანი, რომელიც ცდილობს 1940-იანი წლების ძველი ჰავანის არქიტექტურა, ატმოსფერო და სამზარეულო გაიმეოროს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტროპიკანა  
* ტროპიკანა 

კატეგორია:ღამის კლუბები
კატეგორია:კუბური კულტურა
კატეგორია:ჰავანა
ბეისბოლი

thumb|250px|მოიერიშე გუნდის დამრტყმელი მოთამაშე.
**ბეისბოლი** (ინგლ. baseball, სიტყვებისგან base „ბაზა, საფუძველი“ და ball „ბურთი“) — გუნდური სპორტული თამაში ბურთითა და კეტით. შეჯიბრში მონაწილეობს ორი გუნდი, თითოეულში ცხრა (ან ათი) მოთამაშით.

ბეისბოლი აშშ-ში გაჩნდა XIX საუკუნის დასაწყისში. ითვლება, რომ თამაშს საფუძვლად დაედო ინგლისური „რაუნდერსი“. პირველი ოფიციალური მატჩი გაიმართა ნიუ-იორკში 1820 წელს. 1845 წელს შეიქმნა პირველი პროფესიული კლუბი. თამაში გავრცელებულია აშშ-ში, კანადაში, მექსიკაში, ლათინურ ამერიკასა და კარიბებზე, ავსტრალიაში, იაპონიაში, კორეაში და სხვაგან. ამჟამად ბეისბოლს თამაშობენ 120 ქვეყანაში. ყველაზე მეტად პოპულარულია აშშ-ში, კუბაში, იაპონიაში, ჩინეთსა და კორეაში.

აშშ-ში, იაპონიაში, ჩეხეთსა და რამდენიმე სხვა ქვეყანაში გავრცელებულია ასევე სოფტბოლი — ბეისბოლის გამარტივებული ვარიანტი — მისი თამაში დახურულ შენობაში და მცირე ზომის მოედანზეც შეიძლება. ბეისბოლის სათამაშო მოედანს რომბის ფორმა აქვს.

ბეისბოლის მონათესავე თამაშებია კრიკეტი, პესაპოლო ფინეთში, ოინა რუმინეთში და ლაპტა რუსეთში.

## ლიტერატურა 
* Bradbury, J.C. *The Baseball Economist: The Real Game Exposed* (Dutton, 2007). ISBN 0-525-94993-3
* Dickson, Paul. *The Dickson Baseball Dictionary*, 3d ed. (W. W. Norton, 2009). ISBN 0-393-06681-9
* Elias, Robert (2010) *The Empire Strikes Out: How Baseball Sold U.S. Foreign Policy and Promoted the American Way Abroad*. New York: The New Press. ISBN 978-1-59558-195-2
* Elliott, Bob. *The Northern Game: Baseball the Canadian Way* (Sport Classic, 2005). ISBN 1-894963-40-7
* Euchner, Charles. *The Last Nine Innings: Inside the Real Game Fans Never See* (Sourcebooks, 2007). ISBN 1-4022-0579-1
* Fitts, Robert K. *Remembering Japanese Baseball: An Oral History of the Game* (Southern Illinois University Press, 2005). ISBN 0-8093-2629-9

## რესურსები ინტერნეტში 
* Major League Baseball
* International Baseball Federation
* Minor League Baseball
* British Baseball Federation

*
ესკიზი

[thumb|„იესო და მრუშები“, [რემბრანდტი, ესკიზი.]]
**ესკიზი** () — მხატვრული ნაწარმოების (სურათი, ქანდაკება, არქიტექტურული პროექტი, თეატრის ან კინოს დეკორაცია და სხვა) ან მისი რომელიმე ნაწილის ჩანახატი. ესკიზი სრულდება გრაფიკულად, ფერწერულად ან სკულპტურულად. ესკიზში გადმოცემულია ავტორის ძირითადი აზრი, მომავალი ნაწარმოების არსებითი და მნიშვნელოვანი მხარეები, კომპოზიცია, კოლორიტი, პროპორციები, რიტმი. 

დიდი მხატვრების ესკიზები მაღალი მხატვრული ღირსების არის (მიქელანჯელო, რემბრანდტი, რუბენსი, დელაკრუა და სხვა). ფართო მნიშვნელობით ესკიზი ეწოდება სახვითი ხელოვნების დაუმთავრებელ ნაწარმოებს, რომელიც შესრულებულია წარმოსახვით ან ნატურიდან. ქართველ მხატვართაგან აღსანიშნავია პეტრე ოცხელის, ლადო გუდიაშვილის, სერგო ქობულაძის, აპოლონ ქუთათელაძის, სულიკო ვირსალაძის, დიმიტრი ერისთავის ესკიზები მონუმენტურ-დეკორატიული მხატვრობის, ილუსტრაციების, თეატრალური და კინო-დეკორაციებისათვის, დაზგური ფერწერისა და გრაფიკული ნიმუშებისათვის. 

ინჟინერული თვალსაზრისით, ესკიზი წარმოადგენს რაიმე დეტალის ხელით, სახაზავი ხელსაწყოების გარეშე, შესრულებულ ნახაზს, რომელზეც, ასევე, მოცემულია მის დასამზადებლად აუცილებელი ინფორმაცია (ზომები, მასალა, დაშვებები და ა.შ.).

## ლიტერატურა
შპონგლი

**შპონგლი** () — ინგლისური ფსიქოდელიური მუსიკალური პროექტი. მისი წევრები არიან საიმონ პოსფორდი (ასევე ცნობილია, როგორც „ჰალუცინოგენი“) და რაჯა რამი (ცნობილია პროექტებიდან The Infinity Project და 1200 Micrograms).

## დისკოგრაფია
### სტუდიური ალბომები 
* *Are You Shpongled?* (1998)
* *Tales of the Inexpressible* (2001)
* *Nothing Lasts... But Nothing Is Lost* (2005)
* *Ineffable Mysteries from Shpongleland* (2009)
* *Museum of Consciousness* (2013)
* *Codex VI* (2017)

### EP-ები
* *Divine Moments of Truth* (2000)
* *Dorset Perception* (2004)
* *The God Particle* (2010)

### რემიქსები
* *Remixed* (2003)
* *Remixed volume 2* (2005)
* *Unreleased Remixes* (2008) (ჩამოსატვირთი)

### DVD გამოცემები
* *Live in concert at the Roundhouse London 2008* (2009)

## რესურსები ინტერნეტში
* შპონგლ საიტზე discogs.com
* საიმონ პოსფორდის პროფილი myspace.com-ზე
* Twisted Records

კატეგორია:ბრიტანული ელექტრონული ჯგუფები
ენტონი გორმლი

thumb|right|267პქ|„კვანტური ღრუბელი“
**ენტონი მარკ დევიდ გორმლი** (; დ. 30 აგვისტო, 1950) — ინგლისელი მოქანდაკე. მის საუკეთესო ნამუშევართა შორის არის „Angel of the North“ („ჩრდილოეთის ანგელოზი“) გეიტსჰედში (1998) და „Another Place“ („სხვა ადგილი“) კროსბი ბიჩზე ლივერპულთან.

## ბიოგრაფია
შვიდი შვილიდან ყველაზე უმცროსი გორმლი შეძლებულ ოჯახში გაიზარდა ჰამპსტედში, ინგლისი. სწავლობდა ამლფორზ კოლეჯში, იორკშირში. 1968–1971 წლებში სწავლობდა ტრინიტი კოლეჯში, კემბრიჯი, სანამ ინდოეთში და შრი-ლანკაში წავიდოდა ბუდიზმის შესასწავლად (1971–1974). 

1974 წლიდან ლონდონის რამდენიმე კოლეჯში სწავლობდა, და საბოლოოდ ხარისხს სლეიდის ხელოვნების სკოლაში (ლონდონის უნივერსიტეტის კოლეჯი) იღებს, სკულპტურის განხრით 1979 წელს.

მის ნამუშევრებში ძირითადი სუბიექტი ადამიანის სხეულია, რომელთა უმრავლესობაში ის საკუთარ სხეულს იყენებს, როგორც ბაზას ლითონის ჭედვაში. თავად გორმსი მის ნამუშევრებს ახასიათებს როგორც „ადგილის მატერიალიზაციის მცდელობა სხვა კუთხით იქ სადაც ჩვენ ვცხოვრობთ“.

გორმლის მიღებული აქვს ტერნერის პრემია () 1994 წელს სკულპტურისთვის — „Field“ („ველი“).

2006 წლის სიდნეის ბიენალეზე წარმოდგენილი იყო გომლის „Asian Field“ („აზიური ველი“), ინსტალაცია, რომელიც შედგებოდა 180.000 მცირე ზომის თიხის ფიგურისგან, რომელიც 350 ჩინელმა სოფლის მცხოვრებმა გამოძერწა 5 დღეში წითელი თიხის 100 ქვისგან.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* Antony Gormley on Artcyclopedia
* Antony Gormley audio: The artist considers his art and his research into the Wellcome collections

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისელი მოქანდაკეები
კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
ოქროს პალმის რტო

**ოქროს პალმის რტო** () — კანის კინოფესტივალის მთავარი პრემია. პრემიას ეს სახელი 1955 წლიდან აქვს. 1946-54 წლებში უმაღლეს ჯილდოს „გრან-პრი“ (Grand Prix — დიდი პრიზი) ერქვა. ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ ჯილდოდ კინოს სამყაროში.

## ისტორია 
1954 წლამდე კანის კინოფესტივალის ჟიური საუკეთესო ფილმის რეჟისორს აჯილდოვებდა „გრან პრით“. ჯილდო წარმოდგენილი იყო თანამედროვე, იმ წელს მოდაში მყოფი მხატვრის ქმნილებით. შესაბამისად ჯილდო ყოველ წელს განსხვავებული იყო. 1954 წლის დასასრულს ფესტივალის დირექტორთა საბჭომ მოიწვია რამდენიმე იუველირი რათა წარმოედგინათ პალმის რტოს დიზაინი, რომელიც იყო ქალაქ კანის სამხედრო მუნდირის დამახასიათებელი ნიშანი.

1955 წელს პირველი ოქროს პალმის რტო გადაეცა დელბერტ მანს ფილმისთვის მარტი და წარმოადგენდა ფესტივალის უმაღლეს ჯილდოს 1964 წლამდე, მანამ, სანამ ფესტივალი დროებით არ დაუბრუნდა „გრან პრით“ დაჯილდოების ტრადიციას, ოქროს პალმის რტოსთან დაკავშირებით არსებული საავტორო უფლებების დაცვის პრობლემის გამო. 1975 წელს ოქროს პალმის რტოთი დაჯილდოება კვლავ განახლდა და ფესტივალის სიმბოლოდაც იქცა. იგი წარმოდგენილი იყო წითლ წმინდა მაროკოს ტყავის კოლოფში, რომელსაც სარჩულად თეთრი ნატი ჰქონდა დატანებული.

მისი დიზაინი 1975 წლის შემდეგ რამდენიმეჯერ შეიცვალა. საბოლოოდ კი საყრდენი, რაზეც დამაგრებულია თვითონ რტო, რომელიც 1980 წლისთვის მრგვალი ფორმის იყო, 1984 წლისათვის მისი ფორმა პირამიდისებურით შეიცვალა. 1992 წელს პიერ დე ბურკენსმა დიზაინი შეცვალა და საყრდენი ხელით ნაკვეთი ბროლით შეცვალა. კიდევ რამდენიმე ცვლილების შემდეგ მან მიიღო ისეთი სახე, როგორიც დღეს აქვს. იგი გაკეთბულია 24 კარატიანი ოქროთი და მოთავსებულია ახლა უკვე ლურჯ მაროკოს ტყავში.

კანის კინო ფესტივალის თითქმის სამოცდათწლიანი ისტორიის მანძილზე ქალ რეჟისორს ოქროს პალმის რტო მხოლოდ ერთხელ გადაეცა. ეს იყო ჯეინ კემპიონი ფილმისთვის პიანინო 1993 წელს.

## ლაურეატები 
## ორჯერ გამარჯვებულები 
* ალფ სიობერგი (1946, 1951)
* ფრენსის ფორდ კოპოლა (1974, 1979)
* შოჰეი იმამურა (1983, 1997)
* ემირ კუსტურიცა (1985, 1995)
* ბილი აუგუსტი (1988, 1992)
* ლუკ და ჟან-პიერ დარდენები (1999, 2005)
* მიხაელ ჰანეკე (2009, 2012)
* რუბენ იოსტლუნდი (2017, 2022)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოქროს პალმის რტოს ლაურეატები 1976 წლიდან დღემდე
* კანის კინო ფესტივალის ოფიციალური საიტი
* კანის კინოფესტივალი 
* IMDB

კატეგორია:კინოფესტივალები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ესპარცეტი

**ესპარცეტი** () — ბალახოვანი და ეკალბუჩქოვანი მცენარის გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. აერთიანებს 80-მდე სახეობას. 

გავრცელებულია ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და დასავლეთ აზიაში. ფესვი მთავარღერძიანია, ღერო სწორმდგომი ან გართხმული, 40-80 სმ სიმაღლისა. ფოთოლი რთული კენტფრთისებრია. მოწითალო-ვარდისფერი  ყვავილები  შეკრებილია მტევნებად. ნაყოფი ერთთესლიანი პარკია, ნაპირებზე დაკბილული ან სადა, პარკი არ იხსნება. 

ესპარცეტს თესავენ შემოდგომაზე ან ადრე გაზაფხულზე უსაფროდ ან ხორბლისა და ქერის საფარქვეშ. ფართოდ იყენებენ ხელოვნური ბალახთესვისათვის როგორც წმინდა, ისევე სხვა მრავალწლოვან ბალახებიანი ნარევის სახით, განსაკუთრებით ტენით ნაკლებად უზრუნველყოფილ ადგილებში. 

ითიბება მეორე წელს. სეზონზე შეიძლება გაითიბოს 2-ჯერ. თივის მოსავალი ჰა-ზე 50-90 ც. იყენებენ პირუტყვის საკვებად. მწვანე მასა შეიცავს (მშრალ მასაზე %-ობით): 24 პროტეინს, 8 ცხიმს, 20 უჯრედისს; თივა — 22 პროტეინს, 3 ცხიმს, 25-იდან 30-მდე უჯრედისს. საქართველოში დარაიონებულია ესპარცეტი ახალქალაქური და სისიანური 34. მრავალი სახეობის ესპარცეტი თაფლოვანი მცენარეა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფარვანასებრნი
ესპლანადა

[thumb|right|200px|ინვალიდების ესპლანდა, [პარიზი]] 
**ესპლანდა** ( ლათინურიდან explanare — გადასწორება) — ცარიელი, უშენი ადგილი ციხესიმაგრის წინ. მოწინააღმდეგეს რომ გართულებოდა თავდასხმა ციხესიმაგრეზე, მის წინ ადგილს ცარიელს ტოვებდნენ, მოჭრიდნენ ყველა ხეს და აკრძალავდნენ ხოლმე საცხოვრებელი სახლების მშენებლობას. ამის გამო მტერი შეუმჩნევლად ვერ მიუახლოვდებოდა სიმაგრეს ისე, რომ სროლისგან დაცული ყოფილიყო.

ამჟამად ამ სიტყვას გააჩნია შემდეგი მნიშვნელობები:

* ცარიელი, უშენი ადგილი სიმაგრის ან ქალაქის კედლებსა და ახლომახლო ნაგებობებს შორის (სამხ.);
* მოედანი დიდი შენობის წინ;
* განიერი ქუჩა, რომლის შუაში ხეივანია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფორტიფიკაცია
ესტაკადა

[მინი|250პქ|რკინიგზის ესტაკადა ქ. კემბრიჯში, [აშშ]]
**ესტაკადა** () — მიწისზედა (ან წყალზედა) ხიდური ნაგებობა, რომელზეც დედამიწის ზედაპირიდან გარკვეულ სიმაღლეზე გაყვანილია რკინიგზა (რკინიგზის ესტაკადა), საავტომობილო გზა (საავტომობილო ესტაკადა) და ა. შ., რათა შესაძლებელი იყოს ესტაკადის ქვეშ მდებარე სივრცის გამოყენება მოძრაობისათვის ან სხვა მიზნით. იგი შედგება ბურჯებისა (დგარი და სხვა) და მალის ნაშენისაგან. მასალის მიხედვით ესტაკადა არის რკინაბეტონის, ფოლადის, ხის, ხოლო კონსტრუქციის მიხედვით — კოჭური, დოინჯიანი, ჩარჩოიანი და სხვა.

## ლიტერატურა
*
ესტამპი

**ესტამპი** (ფრანგ.    estampe < estamper - ანაბეჭდის ამოღება), დაზგური ბეჭდვითი გრაფიკის ნაწარმოები, ნახატის ანაბეჭდი ქაღალდზე (ზოგჯერ პერგამენტზე ან ქსოვილზე). ესტამპის ყველაზე გავრცელებული სახეობებია გრავიურა და ლითოგრაფია. ფოტორეპროდიქციისაგან განსხვავებით ესტამპი იბეჭდება საანაბეჭდო ფორმიდან, რომელსაც მხატვარი, გრავიორი ან ლითოგრაფი ამზადებს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:გრაფიკული დიზაინი
ესტონური საბეკონე ღორი

**ესტონური საბეკონე ღორი** — ჩამოყალიბდა ადგილობრივი ღორის შეჯვარებით ძირითადად დანიურ კერატთან, აგრეთვე გერმანული, ფინური და შვედური (ლანდრასის) ჯიშის ღორებთან. 1961 წელს დამტკიცდა ჯიშად. ესტონური საბეკონე ღორი მაგარი კონსტიტუციისაა, აქვს გრძელი სხეული, წვრილი ძვალეული, ხორცოვანი კისერი და დამრგვალებული ბარკლები. საშუალო განაზომებია (სმ-ობით): სხეულის სიგრძე კერატისა 180-184, გულმკერდის ირგვლივი 160-165; ნეზვისა, შესაბამისად, 164-165, 144-152. ცოცხალი მასა კერატისა 288-350კგ, ნეზვისა 233-250 კგ. ნაყოფიერება 11-12 გოჭი, მერძეულობა 70-80 კგ. დღეღამური საშუალო წონამატი 700 გ-მდე. საკვების ანაზღაურება 3,9-4 საკვები ერთეული. 6 თვისა იწონის 100 კგ. იყენებენ ხალასი და სამრეწველო მოშენებისათვის. გავრცელებულია ბალტიისპირეთში, რუსეთში, მოლდოვასა და სხვაგან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ღორის ჯიშები
ესტონური შავთავა ცხვარი

**ესტონური შავთავა ცხვარი** — სახორცე-სამატყლე მიმართულების ნახევრად წმინდამატყლიანი ცხვრის ჯიში. გამოყვანილია ესტონეთში XX საუკუნის დასაწყისში. ცოცხალი მასა ერკემლისა 70-90 კგ, ნერბისა 40-85 კგ. მატყლის ნაპარსი ერკემლისა 3,6 კგ (მაქსიმალური 7,7 კგ), ნერბისა 3,2 კგ, მატყლის სიგრძე 7-8 სმ. წმინდა მატყლის გამოსავალი 60%-მდეა. მატყლი 56—60 ხარისხისაა. მოშენებულია ესტონეთში და რუსეთის ზოგიერთ რაიონში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხვრის ჯიშები
ეტიოლირებული მცენარეები

**ეტიოლირებული მცენარეები** ( — გაუფერულება (ითქმის მცენარეებზე)) —  მცირე სინათლეზე ან სიბნელეში გაზრდილი მცენარეები. ეტიოლირებული მცენარეები  მკრთალი მწვანე ან ღია ყვითელია, რაც ქლოროფილის ნაკლებობით ან უქონლობით აიხსნება. აქვთ წაგრძელებული მუხლთშორისები, განუვითარებელი ფოთლები (მარცვლოვნებს პირიქით, ფოთლები უგრძელდებათ), სუსტად განვითარებული მექანიკისა და გამტარი ქსოვილები. ეტიოლირებული მცენარეები  ხანმოკლე განათებითაც კი სწრაფად მწვანდებიან. ზოგი ბოსტნეულის ეტიოლირებულ ორგანოებს  — კომბოსტოს შიგნითა ფოთლებს, სატაცურის ყლორტებს, რომლებიც სპეციალურად დაყრილ მიწაში იზრდება და სხვა, ხმარობენ საჭმელად. დროებით ეტიოლირებას იყენებენ მრავალი დეკორატიული მცენარის (სუმბულის, შროშანისა და სხვა) საყვავილე ყლორტის განვითარების დასაჩქარებლად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
ეფა

**ეფა** () — შხამიანი გველების გვარი გველგესლასებრთა ოჯახისა. თავი და სხეული დაფარული აქვთ წიბოვანი ქერცლით. გავრცელებულია ჩრდილოეთ აფრიკაში, შუა, სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში, ცნობილია 8 სახეობა, რონელთაგან შუა აზიაში გვხვდება   ქვიშის ეფა (Echis carinatus) (გავრცელებულია აღმოსავლეთით არალის ზღვასა და მდინარე სირ-დარიამდე). მურა ან მორუხო ფერისაა. თავზე აქვს ჯვრის მსგავსი თეთრი ხალი. სხეულის სიგრძე 76 სმ აღწევს. ბინადრობს უმთავრესად ქვიშნარზე. აქტიურია ძირითადად ბინდში და ღამით. იკვებება წვრილი ხერხემლიანებითა და ფეხსახსრიანებით. კვერცხცოცხლადმშობია. აქვს ძლიერი შხამი, რომელიც სახიფათოა ადამიანისათვისაც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გველგესლასებრნი
ზეგანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ზეგანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ზეგანი — დედამიწის ვრცელი მოსწორებული და ამაღლებული მონაკვეთი
*ზეგანი — სოფელი გაგრის მუნიციპალიტეტში
*ზეგანი — სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში
*ზეგანი — სოფელი მესტიის მუნიციპალიტეტში
*ზეგანი — სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში
*ზეგანი —  ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფლების ძველი სახელწოდება
*ზეგანი — ეკლესია დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე
სურენ ასლამაზაშვილი

**სურენ არტემის ძე ასლამაზაშვილი** (დ. 4 მარტი, 1914, სოფ. კავთისხევი, ახლანდელი კასპის რაიონი ― გ. 22 ნოემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი, საბჭოთა კავშირის გმირი (22 თებერვალი, 1944). გვარდიის სერჟანტი

## ბიოგრაფია
1937–1939 წლებში მსახურობდა წითელ არმიაში. დიდი სამამულო ომის დაწყებისთანავე ასლამაზაშვილი მოხალისედ წავიდა ფრონტზე. იბრძოდა ჩრდილოეთ კავკასიაში ― ქ. ორჯონიკიძესთან, უკრაინასა და ბესარაბიაში, მონაწილეობდა რუმინეთის, უნგრეთისა და ჩეხოსლოვაკიის განთავისუფლებაში, იაპონიის კვანტუნის არმიის განადგურებაში. მდინარე დნეპრის გადალახვისას და მის მარჯვენა ნაპირზე წარმოებულ ბრძოლებში გამოჩენილი მამაცობისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. დემობილიზაციის შემდეგ, 1945 წლიდან ასლამაზაშვილი მუშაობდა თბილისის სართავ-სატრიკოტაჟი კომბინატში, თბილისის რკინიგზის სადგურში. 1955–1969 თბილისის კიროვის სახელობის ჩარხსაშენებელ ქარხანაში. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
* *ავტორთა კოლექტივი. აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის საერთო რედაქციით.* მათ ასახელეს საბჭოთა სამშობლო (საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან). / საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტი. გამომცემლობა ”საბჭოთა საქართველო” თბილისი - 1964
* *Цкитишвили К. В., Чинчилакашвили Т. Г.* Герои Советского Союза из Грузии. Тб, 1981

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:კავკასიის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:დნეპრისათვის ბრძოლის მონაწილეები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წლის მედლით დაჯილდოებულები
ნატ კინგ კოული

**ნათანიელ ადამს კოულზი** (), უკეთ ცნობილი როგორც **ნატ კინგ კოული** () (დ. 17 მარტი, 1919 — გ. 15 თებერვალი, 1965) — ამერიკელი მომღერალი, სიმღერების მწერალი და ჯაზ პიანისტი. მიუხედავად იმისა, რომ იგი იყო სრულყოფილი პიანისტი, წარმატებას მიაღწია ნაზი ბარიტონული ვოკალით. იგი იყო ერთ-ერთი პირველი შავკანიანი ამერიკელი მუსიკოსი, რომელიც გამოვიდა ტელეშოუში.

## დისკოგრაფია 
* *The King Cole Trio* (1945)
* *The King Cole Trio, Volume 2* (1946)
* *The King Cole Trio, Volume 3* (1947)
* *The King Cole Trio, Volume 4* (1949)
* *Nat King Cole at the Piano* (1950)
* *King Cole for Kids* (1951)
* *Penthouse Serenade* (1952)
* *Top Pops* (1952)
* *Harvest of Hits* (1952)
* *Nat King Cole Sings for Two In Love* (1953) 
* *Unforgettable* (1954)
* *Penthouse Serenade* (1955) 
* *Nat King Cole Sings for Two In Love* (1955)
**Love is the Thing, Japanese Import* (1957)
* *The Piano Style of Nat King Cole* (1955)
* *After Midnight* (1957)
* *Just One of Those Things* (1957)
* *Love Is the Thing* (1957)
* *Cole Español* (1958)
* *St. Louis Blues* (1958)
* *The Very Thought of You* (1958)
* *To Whom It May Concern* (1958)
* *Welcome to the Club* (1958)
* *A Mis Amigos* (1959)
* *Tell Me All About Yourself* (1960)
* *Every Time I Feel the Spirit* (1960)
* *Wild Is Love* (1960)
* *The Magic of Christmas* (1960)
* *The Nat King Cole Story* (1961)
* *The Touch of Your Lips* (1961)
* *Nat King Cole Sings/George Shearing Plays* (1962)
* ''Ramblin' Rose* (1962)
* *Dear Lonely Hearts* (1962)
* *More Cole Español* (1962)
* *Those Lazy-Hazy-Crazy Days of Summer* (1963)
* *Where Did Everyone Go?* (1963)
* *Nat King Cole Sings My Fair Lady* (1964)
* *Let's Face the Music!* (1964, recorded 1961)
* *I Don't Want to Be Hurt Anymore* (1964)
* *L-O-V-E'' (1965)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* გვერდი NPR.org-ზე
* ნატ კინგ კოულის საზოგადოება
* The Unforgettable Nat King Cole

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ჯაზის შემსრულებლები
კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები
ალექსანდერპლაცი

thumb|350px|მოედნის ხედი.
thumb|მსოფლიოს დროის საათი.

**ალექსანდერპლაცი** (გერმ. Alexanderplatz, ალექსანდრეს მოედანი) — ბერლინის ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული მოედანი.

მოედანზე, ისევე როგორც მთელ ბერლინში, შერწყმულია წარსულისა და თანამედროვე არქიტექტურა. ეს მოედანი მუდამ ხალხმრავალი და ხმაურიანია. აქ იკვეთება ბერლინის მეტროპოლიტენის სამი ხაზი, ასევე ტრამვაისა და სწრაფი მატარებლების ხაზები. ამ სატრანსპორტო კვანძს ყოველდღიურად ნახევარი მილიონი ადამიანი იყენებს.

1805 წელს ამ ადგილას მდებარეობდა დიდი სავაჭრო მოედანი, რომელსაც მოგვიანებით რუსი მეფის ალექსანდრე I-ის სახელი დაერქვა. მოსახლეობის სწრაფი ზრდისა და ინდუსტრიალიზაციის შედეგად ალექსანდრეს მოედანი პუპულარული გახდა მოსახლეობის ღარიბ ფენებში. 1966-70 წლებში მოედნის ირგვლივ საფუძვლიანი განაშენიანება განხორციელდა: მრავალი ახალი შენობა აშენდა და მოედანი დასავლეთ ბერლინისკენ გაფართოვდა. გაჩნდა მაღლივი სასტუმრო (123 მ), უზარმაზარი სავაჭრო ცენტრი, და მოგვიანებით სატელევიზიო ანძა. თუმცა აქვე შემორჩა ომამდელი შენობებიც, მათ შორის ალექსანდერჰაუზი და ბეროლინაჰაუზი.

ყოფილი გდრ-ის არქიტექტურაზე მნახველს მოედანზე მიანიშნებს დიდი საათი, რომლის მიხედვით შეიძლება მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში დროის გაგება და შადრევანი, რომელსაც ადრე ხალხთა მეგობრობის შადრევანი ერქვა. ამჟამად მიმდინარეობს მოედნის ძირფესვიანი რეკონსტრუქცია, რომელიც 2015 წლისთვის უნდა დასრულდეს.

## ლიტერატურა 
* Weszkalnys, Gisa.  *Berlin, Alexanderplatz: Transforming Place in a Unified Germany*  (Berghahn Books; 2010) 214 pages

## რესურსები ინტერნეტში 
* Alexanderplatz - Overview of the changes 

კატეგორია:ბერლინი
ექვსკბილა ქერქიჭამია

**ექვსკბილა ქერქიჭამია** () — მავნე მწერი ქერქიჭამიების ოჯახისა. აქვს 6-7,7 მმ სიგრძის შავი სხეული. ზედა ფრთების ბოლოები ჩაღრმავებულია და გვერდებზე 6=6 კბილი აქვს (აქედან წარმოდგება სახელწოდება). მატლი თეთრია, რკალივით მოხრილი, კვერცხი ბრჭყვიალა, თეთრი, მრგვალი. აზიანებს ფიჭვს, იშვიათად — ნაძვს. საქართველოში ნაძვის ტიპური მავნებელია. ხოჭო სახლდება ღეროზე ქერქქვეშ და აკეთებს სადედე და სანაღმე სავალებს. დაზამთრებისას ხოჭო სანაღმე სავალიდან ჩადის 3-4 სმ-ზე მერქნის სიღრმეში. დაზიანებულ მერქანზე ვითარდება მერქნის სიდამპლის გამომწვევი სოკოები. სადედე სავალში ხოჭო დებს 100-150 კვერცხს. აქვს ერთ- ან ორწლიანი გენერაცია. *ბრძოლის ღონისძიებანი*: სანიტარული-პროფილაქტიკური საშუალებები, ახლად დაზიანებული ხეების აღრიცხვა და დამუშავება, გაქერქვის ადგილებზე ჰექსაქლორანიანი ზეთის 20%-იანი ემულსიის შესხურება, საჭერი ხეების (ხელოვნური, ბუნებრივი, ქიმიური) გამოყენება.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ექვსკბილა ქერქიჭამიას შესახებ (ინგლისურ ენა)

კატეგორია:მწერები
ეფრემი

მინი|მოქვის ოთხთავის ერთ-ერთი გვერდი.
**ეფრემი** — XIII-XIV საუკუნეების მიჯნის ქართველი მინიატიურისტი და კალიგრაფი. ცნობილია მის მიერ 1300 წელს გადაწერილი მოქვის ოთხთავის ხელნაწერზე დართული ანდერძიდან.

ეფრემმა სახარება მოქვის ეპისკოპოსის დანიელის შეკვეთით გადაწერა. ეს ერთ-ერთი უმდიდრესი ქართული ხელნაწერია მინიატიურებისა და მორთული საზედაო ასოების რაოდენობის მხრივ (152 მინიატიურა, 531 საზედაო ასო). ხელნაწერის მორთულობა ტრადიციულია: 10 კამარა, ვედრება, მახარებლები ყოველი სახერების წინ, თავსამკაულები, მინიატიურები სახარების სიუჟეტებით და საზედაო ასოებით. საგანგებოდ უნდა მოვიხსენიოთ სიუჟეტის მხრივ იშვიათი გამოსახულება — ქრისტეს გენეალოგიური ხე და ღვთისმშობელი ყრმით, რომელთა წინაც მუხლი მოუყრია დანიელ მოქველს. ეფრემი მორთულობისთვის იყენებს მცენარეებს, ფრინველებისა და ცხოველთა ფიგურებს. სახარების საზედაო ასოების ნაწილი კვანძებიანი ფერადი ზოლებით (ოქროსი, ლურჯი, წითელი) არის გამოყვანილი, ზოგი ფიგურა საკმაოდ რეალისტურადაა გადმოცემული.

## ლიტერატურა
* ჭიჭინაძე ი., მოქვის ოთხთავის გაფორმების მხატვრული პრინციპები, თბ., 2004.

კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:XIII საუკუნის ქართველები
კატეგორია:XIV საუკუნის ქართველები
კონსკოვოლა

**კონსკოვოლა** (პოლ. Końskowola) — სოფელი სამხრეთაღმოსავლეთ პოლონეთში, მდებარეობს პულავსა და ლუბლინს შორის კუროვთან ახლოს, მდინარე კუროვკაზე. ცალკეული კომუნის (გრიმნა) ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 2188 ადამიანი (2004 წლისთვის).

კატეგორია:პოლონეთის სოფლები
ეფრემ მაწყვერელი

**ეფრემ მაწყვერელი** — აწყურის ეპისკოპოსი (მაწყვერელი) დაახლოებით 845-885 წლებში. მის შესახებ ცნობები დაცულია გიორგი მერჩულის „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“.

დაიბადა ქართლში, დიდებული აზნაურის ოჯახში, იზრდებოდა ხანძთის მონასტერში, შემდეგ ცხოვრობდა ნეძვის მონასტერში. იყო გრიგოლ ხანძთელის მოწაფე. წყაროებში იხსენიება „დიდი ეფრემის“ სახელით. ეფრემ მაწყვერელი სარგებლობდა დიდი ავტორიტეთით, მან კათოლიკოს არსენ I-ის წინააღმდეგ მოწყობილი ძლიერი დაჯგუფება მშვიდობიანი გზით დაშალა, კათოლიკოსს შეარიგა უკმაყოფილო ეპისკოპოსები და მთავარი გვარამ მამფალი. ერთ-ერთი ვერსიით, ეფრემ მაწყვერელის მცდელობით ქართულმა ეკლესიამ იერუსალიმის პატრიარქის სერგის (843-859) თანხმობით მიიღო უფლება „მირონის კურთხევისა“ ქართლში, თუმცა ზოგიერთი მკვლევარი თვლის, რომ მირონის კურთხევის უფლება მცხეთის ეკლესიას მანამდეც ჰქონდა. ეფრემი დაუკრძალავთ აწყურის ტაძარში. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ შერაცხულია წმინდანად, მისი ხსენების დღეა 17 (30) აპრილი.

## ლიტერატურა 
* *ბოგვერაძე ა.,* ერთი ქრონოლოგიური საყრდენი გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებისა (აშოტ I დიდი კურაპალატის სიკვდილის თარიღის შესახებ), კრ.: საქართველოს ფეოდალური ხანის ისტორიის საკითხები, წგნ. 1, თბ., 1970;
** ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ., 1965;

## სქოლიო 
კატეგორია:მაწყვერელი მღვდელთმთავრები
კატეგორია:ქართველი წმინდანები
კატეგორია:IX საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:IX საუკუნის ქართველები
ნატიფი ხელოვნების სასახლე (მეხიკო)

მინი|300პქ|ნატიფი ხელოვნების სასახლე
**ნატიფი ხელოვნების სასახლე** () — მთავარი ოპერის თეატრი მეხიკოში, მექსიკა. შენობის პროექტი 1901 წელს შეიქმნა და ეკუთვნის იტალიელ არქიტექტორ ადამო ბოარის, თუმცა მშენებლობა 1934 წლამდე გრძელდებოდა. შენობაში გაერთიანებულია თვალისმომჭრელი არტ-დეკო ინტერიერი დიდებულ არტ-ნუვო ექსტერიერთან. შენობის კონსტრუქცია იმდენად მძიმეა, რომ ის წელიწადში რამდენიმე სანტიმეტრით იძირება მშენებლობის დასრულების შემდეგ.

## რესურსები ინტერნეტში
*Palacio de Bellas Artes website 
*Palacio de Bellas Artes - Insight 

კატეგორია:მეხიკო
კატეგორია:ოპერის თეატრები
კატეგორია:არტ-დეკო
ზეგაანი

**ზეგაანი**  — სოფელი საქართველოში გურჯაანის მუნიციპალიტეტის (მუკუზნის ადმინისტრაციულ ერთეულში (კახეთის მხარე). გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ჭერმისხევის (ალაზნის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 460 მეტრზე, გურჯაანიდან 10 კმ დაშორებით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 443 ადამიანი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფლის მახლობლად მდებარეობს ზეგაანის მონასტერი. 

## ისტორია 
ისტორიულ წყაროებში სოფელი მოხსენიებულია 1797 წელს, როდესაც მეფე ერეკლე II-ს მეფისა და ქვეყნის წინაშე დამსახურებისთვის უბოძებია გარსევან ჭავჭავაძისთვის სოფლები: ზეგაანი, წინანდალი, ნაფარეული და მუღანლო.

ზეგანი ამაღლებულ ადგილს ჰქვია და ეს სოფელი შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს და ამიტომაც მას „ზეგაანი“ ეწოდა.

ისტორიული წყაროებით, მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარებას სოფელ ზეგაანში საფუძველი ჩაუყარა პოეტმა ალექსანდრე ჭავჭავაძემ, რომელმაც ვენახები გააშენა. მოგვიანებით, ალექსანდრე ჭავჭავაძის მემკვიდრეებმა ვალების გამო მამულები ბანკში დააგირავეს, რომელმაც ვალების  გადაუხდელობის გამო მამულები მიჰყიდა, კახეთის საუფლისწულო მამულების დეპარტამენტს. 1895 წელს დეპარტამენტმა ააშენა, დიდი ღვინის სარდაფი და გააშენა ვენახის ზვრები. ზეგაანში წარმოებული ღვინოების რეალიზაცია ხდებოდა როგორც საქართველოში, ასევე რუსეთში და სხვა ქვეყნებში.

სოფლის მთავარი დღესასწაული არის „ყველაწმინდობა“.

## დემოგრაფია
სოფელ ზეგაანში გავრცელებული გვარებია: სირბილაშვილი, თოდაშვილი, ჩაგელიშვილი, ჭიღლაშვილი და ზაზაშვილი.

## გალერეა 

ზეგაანის წმინდა გიორგის ეკლესია (2).jpg|ზეგაანის წმინდა გიორგის ეკლესია
ზეგაანის მონასტერი (7).jpg|ზეგაანის მონასტერი

## იხილეთ აგრეთვე
*ზეგაანის ქაშუეთის ეკლესია
*ზეგაანის მონასტერი
*ზეგაანის ღვინის სარდაფი
*ზეგაანის წმინდა გიორგის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ეწრის გვიმრა

**ეწერის გვიმრა** () — მრავალწლოვანი სპოროვანი, ფესურიანი მცენარე გვიმრისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 2 მ აღემატება. ფოთოლი ფრთისებრ დანაკვთული აქვს, მრავლდება ფესურითა და სპორებით. 

გავრცელებულია უმეტესად დასავლეთ საქართველოს ტყის ზონაში, ზღვის დონიდან 1800 მ-მდე. ჭარბტენიან ადგილებს ვერ ეგუება. ძნელად მოსასპობი სარეველაა, ასარევლიანებს პლანტაციებსა და ნათესებს. 

მის წინააღმდეგ ბრძოლის საუკეთესო საშუალებაა ნიადაგის ღრმად დამუშავება და ფესურების ამოკრეფა. იყენებენ ქიმიურ მეთოდსაც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გვიმრები
ეჯი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელი **ეჯი** შეიძლება აღნიშნავდეს: 

* ეჯი — საზომი ერთეული
* ეჯი (The Edge) — ჯგუფ U2-ს გიტარისტი
კარლო ემანუელე III (სარდინია)

thumb|170px|კარლო ემანუელე III
**კარლო ემანუელე III** (იტალ.: Carlo Emanuelle III) (დ. 27 აპრილი, 1701, ტურინი — გ. 20 თებერვალი, 1760, ტურინი) — სარდინიის მეფე, სალუცოს და მონფერატოს მარკიზი, აოსტას, მორიანას და ნიცას გრაფი, პიემონტის პრინჩიპე (თავადი) და სავოიის ჰერცოგი 1730–1773  წლებში.

## ბიოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:სარდინიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 27 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1701
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1760
კატეგორია:სავოიელთა დინასტია
ეჰანისებრნი

**ეჰანისებრნი** () — ზღვის თევზების ოჯახი სტავრიდისნაირთა რიგისა. აქვთ თითისტარისებრი სხეული, თავზე — მისაწოვარი, რომელიც სახეცვლილ ზურგის პირველ ფარფლს წარმოადგენს. გავრცელებული არიან ყველა თბილ ზღვაში. ცნობილია 10 სახეობა, რომელთაგან ყველაზე საყურადღებოა ჩვეულებრივი ეჰანი (Echenis naucrates), რომლის სხეულის სიგრძე 90 სმ აღწევს. ეჰანი მისაწოვრით მუცელზე ემაგრება ზვიგენს, ზღვის ვეშაპს. გემის ძირს და ამგვარად დიდ მანძილს გადის. გზადაგზა შოულობს საკვებს. ზოგან მოსახლეობა ეჰამის ხორცს საკვებად იყენებს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:სტავრიდისნაირნი
ვიტორიო ემანუელე I (სარდინია)

მინიატიურა|ვიტორიო ემანუელე I|220პქ
**ვიტორიო ემანუელე I** (; დ. 24 ივლისი, 1759, ტურინი — გ. 10 იანვარი, 1824, მონკალიერი) — სარდინიის მეფე, სალუცოს და მონფერატოს მარკიზი, აოსტას, მორიანას და ნიცას გრაფი, პიემონტის პრინჩიპე (თავადი) და სავოიის ჰერცოგი 1802–1821 წლებში.

## ლიტერატურა  
* A. Segre, Vittorio Emanuele I, Collana storica sabauda, Torino 1928

კატეგორია:სარდინიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  24 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1759
კატეგორია:გარდაცვლილი  10 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1824
კატეგორია:სავოიელთა დინასტია
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
იერგ იმენდორფი

**იერგ იმენდორფი** (; დ. 14 ივნისი, 1945, ბლეკედე — გ. 28 მაისი, 2007, დიუსელდორფი) — გერმანელი მხატვარი და მოქანდაკე, ხელოვნებათმცოდნეობის პროფესორი დიუსელდორფის დიუმონ-ლინდემანის სახელობის ხელოვნების ინსტიტუტში.

## გალერეა

Riesa elbquelle immendorff (edited).jpg|„ელბის სათავე“, 1999
Bremen-Affentor I.jpg|„Affentor I“, 2007
Jörg Immendorff 1986, Hans- Albers-Denkmal (Hans Albers Memorial), Hamburg, Germany 6.jpg|„ჰანს ალბერსის ქანდაკება“, 1986

## რესურსები ინტერნეტში
* *Ich bin zu sehr noch hier*
* Jörg Immendorff 
* *Jörg Immendorff gestorben*
* Biografie zu Jörg Immendorff, Essl Museum 

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 14 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კარლო ემანუელე IV (სარდინია)

160px|thumb|right|კარლო ემანუელე IV
**კარლო ემანუელე IV ფერნანდო მარია** (იტალ. Carlo Emanuele IV Fernando Maria) (დ. 24 მაისი, 1751, ტურინი — გ. 6 ოქტომბერი, 1819, რომი) — სარდინიის მეფე, სალუცოს და მონფერატოს მარკიზი, აოსტას, მორიანას და ნიცას გრაფი, პიემონტის პრინჩიპე (თავადი) და სავოიის ჰერცოგი 1796–1802 წლებში.

კატეგორია:სარდინიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  24 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1751
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1819
კატეგორია:სავოიელთა დინასტია
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
ექიურიდები

**ექიურიდები** () — უხერხემლო ცხოველთა კლასი რგოლოვანი ჭიების ტიპისა. მათი 1-იდან 20 სმ-მდე სიგრძის ტომრისებური სხეული გრუნტშია ჩაფლული. სხეულის წინა ბოლოზე აქვთ 1 მ-მდე სიგრძის, ზოგჯერ ორლაპოტიანი მოძრავი ხორთუმი, რომლის წინა კიდეზე გრძნობის ორგანოებია განლაგებული (ზოგჯერ ისინი თავდაცვის ფუნქციას ასრულებენ). ხორთუმს აქვს რეგენერაციის უნარი. სქესმწიფე ექიურიდების სხეული დაუნაწევრებელია. სეგმენტაციის ნიშნები მხოლოდ ლარვულ სტადიაში აქვთ შერჩენილი. ექიურიდების ზოგ წარმომადგენელს (ბონელიას გვარისა) მკაფიოდ აქვს გამოხატული სქესობრივი დიმორფოზმი. ექიურიდების კლასში 70-მდე სახეობაა, რომლებიც ოკეანის ღრმა ფენებში ბინადრობენ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ტროქოფორა

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Bild von *Bonellia viridis* auf Animal Diversity Web 
* Bild von *Urechis caupo* auf Animal Diversity Web 
* Bild von *Bonellia viridis* auf fotocommunity

კატეგორია:რგოლოვანი ჭიები
ეშმაკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ეშმაკი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ეშმაკი — ბოროტი, ავი, მავნე სული
* „ეშმაკი“ — ქართული იუმორისტული ალმანახი