Windows Server 2003

**Windows Server 2003** (ასევე ცნობილი როგორც **Win2K3**) — Microsoft-ის სერვერული ოპერაციული სისტემა. ოპერაციული სისტემა წარმოადგინეს 2003 წლის 24 აპრილს, როგორც Windows 2000 Server-ის შემცვლელი. Windows Server 2003-ის განახლებული ვერსია, Windows Server 2003 R2 გამოვიდა 2005 წლის 6 დეკემბერს.

## მიმოხილვა 
Windows Server 2003 გამოვიდა 2003 წლის 24 აპრილს. Windows 2000 Server-ისგან განსხვავებით, Windows Server 2003-ის ინსტალაციისას თავისით არც ერთი სერვერული კომპონენტი არ არის ჩართული. Windows Server 2003-ს აქვს თავსებადობის რეჟიმები. ეს საშუალებას აძლევს მოძველებულ აპლიკაციებს გაეშვან სტაბილურად. Windows Server 2003-ს აქვს გაზრდილი Active Directory თავსებადობა, რაც იმას ნიშნავს რომ Windows NT 4.0-დან ადვილად შესაძლებელია Windows Server 2003-ზე გადასვლა.

Windows Server 2003-ის სერვისებშიც არის საკმაოდ ბევრი ცვლილებები. მაგალითად IIS ვებ სერვერში, რომელიც თითქმის თავიდან-ბოლომდე ხელახლა დაიწერა, იმისათვის რომ გაუმჯობესებულიყო წარმადობა და დაცვა.  გაუმჯობესებულია Distributed File System-ი, რომელსაც ახლა უკვე შეუძლია დაჰოსტოს მრავალი DFS root-ები ერთ სერვერზე. გაუმჯობესებულია ასევე Terminal სერვერი, Active Directory, Print სერვერი და სხვა.

ამ პროდუქტმა რამდენიმეჯერ შეიცვალა სახელი. როდესაც პირველად გახმაურდა 2000 წელს, მას ერქვა კოდური სახელწოდება Whistler Server-ი. შემდეგ მისთვის უნდა დაერქვათ Windows 2002 Server-ი, სანამ გადაარქმევდნენ Windows.NET Server-ზე. შემდეგ მას დაარქვეს Windows.NET Server 2003. იმის შიშით რომ მომხმარებელი ვერ მიხვდებოდა თუ რა შუაში იყო .NET სახელში, რაც გამოიწვევდა დაბნეულობას და კრიტიკას, Microsoft-მა ამოიღო სახელიდან .NET და საბოლოო სახელი მიიღო Windows Server 2003.

## ახალი და განახლებული შესაძლებლობები 
* Internet Information Services(IIS) v6.0 - გაუმჯობესებულია IIS-ის ვერსია.
* წინა ვერსიებთან შედარებით გაუმჯობესებულია default დაცულობა.ჩაშენებულია firewall და default-ად გამორთულია სერვისების უმეტესობა.
* მნიშვნელოვანი ცვლილებებია Message Queuing-ში.
* Manage Your Server - სამართავი ხელსაწყო,რომელიც საშუალებას აძლევს ადმინისტრატორს აირჩიოს თუ რა ფუნქციონირება ექნება სერვერს.
* გაუმჯობესებულია Active Directory,მაგალითად შეგვიძლია კლასებს გავუკეთოთ დეაქტივაცია schema-დან.
* გაუმჯობესებულია Group Policy და მისი ადმინისტრირება უფრო გაადვილებულია.
* გაუმჯობესებულია დისკების მართვა,როგორიცაა shadow ფაილების backup-ის შესაძლებლობა,ასევე გახსნილი ფაილების backup-ის შესაძლებლობა.
* გაუმჯობესებულია scripting და command line ხელსაწყოები.

## გამოცემები 
Windows Server 2003-ს აქვს რამდენიმე გამოცემა. ყოველი მათგანი განკუთვნილია სხვადასხვა მიზნებისთვის.. საერთო ჯამში Windows Server 2003-ის ყველა გამოცემას შეუძლია შეასრულოს შემდეგი ფუნქციები: გაანაწილოს ფაილები და პრინტერები,იმუშაონ როგორც აპლიკაციის სერვერად,მოგვაწოდონ იმეილ სერვისები,აუტენტიკაცია გაუკეთონ მომხმარებლებს,იმუშაობ როგორც X.509 სერტიფიკატის სერვერად,მოგვაწოდონ LDAP სერვისები,იმუშაონ stream სერვერად და ა.შ.

## Windows Small Business Server 
SBS შეიცავს Windows Server-ს და სხვა დამატებით ტექნოლოგიებს რომლებიც გათვალისწინებულია პატარა ქსელისთვის.მაგალითად ერთი-ერთი ასეთი ტექნოლოგიაა Remote Web Workplace.

SBS-ის სტანდარტული გამოცემა შეიცავს SharePoint სერვისებს,Microsoft Exchange სერვერს,Fax სერვერს და Active Directory-იას მომხმარებელთა სამართავად. ეს პროდუქტი ასევე გვთავაზობს firewall-ს,DHCP სერვერს და NAT როუტერს.

SBS-ის პრემიუმ გამოცემა შეიცავს ყველაფერს რაც აქვს სტანდარულ გამოცემას.ასევე შეიცავს Microsoft SQL Server 2000-ს და Microsoft Internet Security and Acceleration Server 2004-ს.

SBS-ს აქვს საკუთარი ტიპის CAL(Client Access License),რომელიც არის განსხვავებული და ღირს უფრო ძვირი ვიდრე Windows Server 2003-ის სხვა ვერსიებში.

SBS სერვერს აქვს შემდეგი შეზღუდვები:

* მხოლოდ ერთ კომპიუტერზე დომეინში შეიძლება იყოს დაყენებული Windows Server 2003 for Small Business Server.
* Windows Server 2003 for Small Business Server უნდა იყოს root-ი Active Directory-ში.
* Windows Server 2003 for Small Business Server-ს არ აქვს "ნდობა" სხვა დომეინებთან.
* Windows Server 2003 for Small Business Server-ს აქვს 75 user-ის ან device-ს ლიმიტი.ეს დამოკიდებულია თუ რა ტიპის CAL-ია.
* Windows Server 2003 for Small Business Server-ს აქვს 4GB RAM(Random Access Memory)-ის ლიმიტი.
* Windows Server 2003 for Small Business Server-ის დომეინს არ შეუძლია ჰქონდეს child დომეინები.
* Terminal სერვერის ინსტალაციის შემდეგ,მხოლოდ ერთდროული 2 RDP კავშირის ლიმიტია.
* იმისათვის რომ აღარ გვქონდეს ეს ლიმიტები,მაშინ უნდა დავაყენოთ Windows Small Business Server 2003 R2 პაკეტი.

## Web გამოცემა 
Windows Server 2003-ის Web გამოცემა ძირითადად განკუთვნილია ვებ აპლიკაციების,ვებ გვერდების,XML სერვისების ასაწყობად და დასაჰოსტად.ეს გამოცემა არ საჭიროებს CAL-ებს და Terminal სერვერის რეჟიმი არ არის ამ გამოცემაში,მაგრამ Windows Server 2003 ვებ გამოცემაში შეგვიძლია გამოვიყენოთ Remote Desktop-ი remote ადმინისტრირებისათვის.მხოლოდ 10 file-sharing კავშირი შეიძლება იყოს ერთდროულად. ამ გამოცემაში შეუძლებელია დაყენდეს Microsoft SQL Server და Microsoft Exchange, მაგრამ Service Pack 1-ის ინსტალაციის შემდეგ უკვე შეიძლება დაყენდეს MSDE და SQL Server 2005 Express.ასევე ამ გამოცემას არ აქვს UDDI-ს მხარდაჭერა.

Windows Server 2003 Web გამოცემას აქვს მაქსიმუმ 2 პროცესორის მხარდაჭერა და 2GB ოპერატიული მეხსიერების. ამ გამოცემას არ შეუძლია იმუშაოს დომეინ კონტროლერად. ეს არის ერთადერთი ვერსია Windows Server 2003-ის რომელიც არ საჭიროებს CAL-ებს.

## სტანდარტული გამოცემა 
Windows Server 2003-ის სტანდარტული გამოცემა გათვლილია პატარა და საშუალო ზომის ქსელებისთვის.სტანდარტულ გამოცემას აქვს ფაილების და პრინტერების განაწილების შესაძლებლობა,გვთავაზობს დაცულ ინტერნეტ კავშირს.ამ გამოცემას აქვს 4 პროცესორისა და 4GB RAM-ის მხარდაჭერა,ხოლო მის 64 ბიტიან ვერსიას კი 32GB RAM-ის მხარდაჭერა და ასევე აქვს Non-Uniform Memory Access (NUMA)-ს მხარდაჭერა.32 ბიტიანი Windows Server 2003-ის სტანდარტული გამოცემის გადმოწერა უფასოდ შეუძლიათ სტუდენტებს Microsoft-ის DreamSpark საიტიდან (https://downloads.channel8.msdn.com/ ).

## Enterprise გამოცემა 
Windows Server 2003-ის Enterprise გამოცემა გათვლილია საშუალო ან დიდი ზომის ქსელებისთვის.ამ გამოცემას აქვს 8 პროცესორის მხარდაჭერა,eight-node clustering-ის მხარდაჭერა Microsoft Cluster Server (MSCS)-ის გამოყენებით.ასევე მას აქვს 32GB RAM-ის მხარდაჭერა PAE-ს ჩართვის შემდეგ.Enterprise გამოცემა ასევე გამოდის 64 ბიტიანები. 64 ბიტიანებს აქვთ 1TB ოპერატიულის მხარდაჭერა. ორივეს 32 ბიტიანებსაც და 64 ბიტიანებსაც აქვთ Non-Uniform Memory Access (NUMA)-ს მხარდაჭერა.

ამ გამოცემას აქვს შემდეგი შესაძლებლობების მხარდაჭერა:
* Microsoft Metadirectory Services (MMS)-ების მხარდაჭერა,რომლის საშუალებითაც ხდება მრავალი დირექტორიების,მონაცემთა ბაზების და ფაილების ინტეგრაცია Active Directory-ასთან.
* აქვს Hot Add Memory-ის მხარდაჭერა,რაც იმას ნიშნავს რომ შეგვიძლია ჩავამატოთ ან ამოვიღოთ RAM სისტემიდან გადატვრითვის ან გამორთვის გარეშე.
* აქვს WSRM(Windows System Resource Manager)-ის მხარდაჭერა.

## Datacenter გამოცემა 
Windows Server 2003-ის Datacenter გამოცემა განკუთვნილია ისეთი გარემოსთვის,რომელიც მოითხოვს მაღალ დაცულობას და საიმედოობას.Windows Server 2003-ის Datacenter გამოცემა არის როგორც 32 ბიტიანი,ასევე 64 ბიტიანი.32 ბიტიანს აქვს 32 პროცესორის მხარდაჭერა,ხოლო 64 ბიტიანს - 64 პროცესორის. 32 ბიტიან არქიტექტურას აქვს 128GB RAM-ის ლიმიტი,ხოლო 64 ბიტიანს - 2TB.

Windows Server 2003-ის Datacenter გამოცემას ასევე აქვს NUMA-ს და 8-node clustering-ის მხარდაჭერა.ამ გამოცემას ასევე აქვს უკეთესი მხარდაჭერა Storage Area Networks (SAN)-ის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Windows Server 2003 
* Windows Server 2003 Downloads
* Windows Server Performance Team Blog 
* Kernel comparison with Linux 2.6 

## სქოლიო