open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ანრი გრეგუარი (ისტორიკოსი)

**ანრი გრეგუარი** (; დ. 21 მარტი, 1881, გიუი, — გ. 28 სექტემბერი, 1964, ბრიუსელი) — ბელგიელი ბიზანტინისტი და სლავისტი, კლასიკური ფილოლოგიის სპეციალისტი.

კარიერის ძირითადი ნაწილი ბრიუსელის თავისუფალ უნივერსიტეტში გაატარა. მეორე მსოფლიო ომის წლებში ასწავლიდა ამერიკაში საზოგადოებრივი კვლევების ახალი სკოლასთან ემიგრირებული ფრანგი და ბელგიელი სწავლულების მიერ შექმნილ „განვითარებული კვლევების თავისუფალ სკოლაში“. იყო ბიზანტინოლოგიის დარგში საერთაშორისო კონგრესების მოწყობის ერთ-ერთი ინიციატორი და ჟურნალების „Byzantion“ და „Corpus bruxellense historiae Byzantinae“ დამაარსებელი და რედაქტორი. გრეგუარის ნაშრომთა უმრავლესობა ეხება ბიზანტიის წყაროთმცოდნეობის, პოლიტიკური ისტორიის, ასევე ბერძნული პოემის „დიგენის აკრიტასთან“ დაკავშირებულ საკითხებს. გრეგუარის წერილი „ივერთა მონასტერი და ათონის მთის ქართველთა როლი“ (ფრანგ. Le Monastère d'Iviron et le rôle de Géorgiens du Mont Athos) 1963 წელს დაიბეჭდა „ბიზანტინოლოგიური საზოგადოების წელიწდეულში“, ხოლო მისი ქართული თარგმანი სიმონ ყაუხჩიშვილმა გამოაქვეყნა. გრეგუარი „ბალავარიანის“ ბერძნული რედაქციის ავტორად ექვთიმე მთაწმიდელს მიიჩნევს და ამ ლიტერატურულ ნაწარმოებს უმაღლეს შეფასებას აძლევს.   

## ლიტერატურა
* ყაუხჩიშვილი ს., ბერძნული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 3, თბ., 1973; 
* Левченко М. В., A. Грегуар и его работы по византиноведению, «Византийский временник», 1950, т. 3;

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1964
კატეგორია:ბელგიელი ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
ივერი ჯიქურაული

**ივერი ჯიქურაული** (დ. 22 მარტი, 1976, დუშეთი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (1996, 1997, თბილისი, 95 კგ).  ევროპის გუნდური ჩემპიონატის გამარჯვებული (2003, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი, 100 კგ), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2002, მარიბორი, სლოვენია, 100 კგ). 1993 წელს, ნიდერლანდებში, დაბა ვალკენსვაარდში გამართულ ევროპის ახალგაზრდულ ოლიმპიურ ფესტივალზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა და გახდა პირველი ქართველი, რომელმაც ამ შეჯიბრებაზე მედალი მოიგო. 2000 წლის სიდნეის ოლიმპიადის მონაწილე (VII ადგილი), 2004 წლის ათენის ოლიმპიადის მონაწილე (IX-X ადგილი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ივერი ჯიქურაული  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 22 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნაჭიშკრევის ბრძოლა

**ნაჭიშკრევის ბრძოლა** — ბრძოლა, რომელიც გაიმართა 1784 წლის 9 მარტს ერთი მხრივ იმერეთის სამეფოს და გურიის სამთავროს გაერთიანებულ ჯარსა და მეორე მხრივ ოსმალეთის იმპერიის ფოთის გარნიზონს შორის ციხისძირის მიდამოებში. იმერეთის მეფე სოლომონ I იმედოვნებდა ქვემო გურიის გათავისუფლებას ოსმალეთის იმპერიისგან, თუმცა დამარცხდა.

## წინაპირობები
1769-1774 წლებში ოსმალეთის იმპერიამ მიიტაცა ქვემო გურია და გააძლიერა თავდასხმები დასავლეთ საქართველოზე. 1784 წელს აჭარის ბეგი აბდულა ხიმშიაშვილი თავს დაესხა სოფელ აკეთს, სადაც გახიზნულები იყვნენ ქვემო გურიის ყოფილი თავადები თავდგირიძეები, რომლებიც იმერეთის მეფე სოლომონ I-ის დახმარებით ქვემო გურიის დაბრუნებისთვის ემზადებოდნენ. ამ ლაშქრობის საპასუხოდ სოლომონმა დაგეგმა ლაშქრობა ქვემო გურიაში. ის ბოლომდე არ ენდობოდა გურიის მთავარს, გიორგი V გურიელს, ამიტომ მისი ვაჟი სიმონი მძევლად დატოვა ქუთაისში, ხოლო მეორე ვაჟი, ვახტანგი, თან იახლა.

## ბრძოლა
სოლომონმა აიღო ქობულეთი და დაანგრია ქობულეთის ციხე, შემოუარა ციხისძირს, აიღო ჩაქვი და ბათუმის მიმდებარე სოფლები და უკან დაბრუნებისას ციხისძირთან გადააწყდა ჩასაფრებას. კაცია II დადიანმა ფოთის ფაშას წინასწარ აცნობა ამ ლაშქრობის შესახებ. ფაშამ იმერეთ-გურიის ჯარის ზურგში, ციხისძირთან ჯარი გადასხა, ნაჭიშკრევის ვიწრო გასასვლელებში დახვდა სოლომონს და დაამარცხა. თავად სოლომონი ძლივს გადაურჩა დატყვევებას. ის ამისგან ვახტანგ გურიელმა იხსნა. ბრძოლაში დამარცხებისგან მიღებული ელდით სოლომონ I იმავე წლის აპრილში გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
*
*

კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:გურიის ისტორია
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
კატეგორია:1784 წლის ბრძოლები
დიგენის აკრიტასი

**დიგენის აკრიტას** () — X საუკუნის ბიზანტიური ეპოსი, რომელიც არაბთა წინააღმდეგ მებრძოლი იდეალიზებული გმირის — ბასილი დიგენის აკრიტასის თავგადასავალს მოგვითხრობს. ლიტერატურულად დამუშავებულია XI-XII საუკუნეებში. პოემა, რომელსაც საფუძვლად ხალხური ბალადები უდევს, ასახავს შუასაუკუნეების ბიზანტიის იმპერიაში მომხდარ სოციალურ და პოლიტიკურ მოვლენებს — წარჩინებულ ფეოდალთა აღზევებას იმპერიის პერიფერიებში, მუსულმან მეზობლებთან ომებს.

პოემის სიუჟეტის მიხედვით, კაპადოკიის ბიზანტიელ სტრატეგოსს ანდრონიკე დუკასა და მის მეუღლეს შეეძინებათ ნანატრი ქალიშვილი, რომელსაც განმარტოებით ზრდიდნენ ცალკე სასახლეში. ქალს წინასწარმეტყველებისამებრ იტაცებს ამირა მუსური და მისი გულისათვის ქრისტიანად ინათლება. წყვილის ძე — ბასილი, მეტსახელად დიგენის აკრიტასი (სიტყვასიტყვით, „ორი სისხლით შობილი მენაპირე“), ყმაწვილობიდან გაითქვამს სახელს სიმამაცით. დიგენისს შეუყვარდება ბიზანტიელი მხედართმთავრის ულამაზესი ასული — ევდოკია, რომელსაც იტაცებს და დიდებულ ქორწილს იხდის. შემდგომ დიგენისი საზღვრებზე მოგზაურობს მომხდურთა ასალაგმავად; მას თან ახლავს ახალშერთული მეუღლე. დიგენისი კლავს გველეშაპს; ამარცხებს აპელატებად წოდებულ მოთარეშე ავაზაკებს, რომელთაც სურთ ევდოკიას მოტაცება. მიუხედავად ცოლისადმი დიდი სიყვარულისა დიგენისი ორჯერ ღალატობს მას: პირველად ამირა ჰაპლორაბდეს ასულთან, რომელსაც ის უდაბნოში შეეყრება ბერძენი ქმრისაგან მიტოვებულს, ხოლო მეორედ — ამორძალ მაქსიმოსთან, რომელსაც აპელატები დახმარებისათვის მოუხმობენ. გამარჯვებების შემდგომ დიგენისი აშენებს ბრწყინვალე სასახლეს მდინარე ევფრატის სანაპიროზე, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობს. დიგენისი და ევდოკია ერთად აღესრულებიან.

## ლიტერატურა 
* დიგენის აკრიტასი / თარგმანი, გამოკვლევა და კომენტარები ელისო ელიზბარაშვილისა; რედაქტორი: ნელი მახარაძე; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. კლასიკური ფილოლოგიის, ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინსტიტუტი. თბილისი: ლოგოსი, 2017. ISBN 9789941468315;
* Jeffreys, Elizabeth (1998). Digenis Akritis: the Grottaferrata and Escorial Versions. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-39472-7.

კატეგორია:ეპიკური პოემები
კატეგორია:ბიზანტიური ლიტერატურა
შავქლიავი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|შავქლიავი
**შავქლიავი** — ქლიავის სხვადასხვა ჯიშის (იტალიური უნგრულა, შინაური უნგრულა, შავქლიავა და სხვ.) ჩირი. საჩირედ ვარგისია მწიფე, ხორციანი ნაყოფები კურკისაგან ადვილად გამოსათავისუფლებელი რბილობით, შაქრის არანაკლებ 10%-იანი და მჟავების არაუმეტეს 1,2%-იანი შემცველობით. იტალიური უნგრულას ნაყოფების შრობის დასაჩქარებლად, ცვილოვანი ნაფიფქის მოსაშორებლად და ნაყოფის კანზე „ბადეების“ (ნაპრალების) მისაღებად წინასწარ უკეთებენ ბლანშირებას (ამუშავებენ ადუღებული წყლით) 20–30 წამის განმავლობაში, სხვა ჯიშის ქლიავებს — 1–1,5 წუთის. შემდეგ აცივებენ გამდნარი წყლით და ორთქლის საშრობებზე აშრობენ 8–10 საათის მანძილზე 80°С ტემპერატურის პირობებში (შრობის პროცესის ბოლოს ტემპერატურას 60°С-მდე სწევენ). შავქლიავისათვის ბზინვარების მიცემისთვის გაცივებისა და დახარისხების შემდეგ 1,5–2 წუთის განმავლობაში უშვებენ ადუღებულ წყალში, შემდგომ გლიცერინით ამუშავებენ (5 კგ 1 ტონა შავქლიავზე). სასაქონლო ხარისხებია: უმაღლესი, 1-ლი, მე-2. პროდუქტი უნდა იყოს შავი ფერის, რბილი, ტკბილ-მჟავე გემოსი. შავქლიავის გამოსავალი ნედლი ნაყოფისაგან 20–22%-ია.

## ლიტერატურა 
* Чернослив // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. т. 28 — М. : Советская энциклопедия, 1978.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქლიავი
კატეგორია:ჩირი
ბერნარდ გრდზელოვი

**ბერნარდ გრდზელოვი** (, ნამდვილი გვარი — გრძელაშვილი; დ. 1 ივლისი, 1915, კაირო, — გ. 8 ოქტომბერი, 1950, იქვე) — ეგვიპტოლოგი, წარმოშობით ქართველი. 

ეგვიპტოლოგიური ძიებანი დაიწყო ბერლინის მუზეუმში ცნობილი ეგვიპტოლოგის კურტ ზეთეს ხელმძღვანელობით. შემდეგ მუშაობდა კაიროში, გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტში, ლუდვიგ ბორჰარდტთან; ეგვიპტეში იყო ებრაელთა კვლევის საზოგადოების რედაქციის მდივანი. გრდზელოვის გამოკვლევები (სამი მონოგრაფია და 30-ზე მეტი სტატია), რომელთა ნაწილი დაიბეჭდა მისი სიკვდილის შემდეგ, ეხება პირამიდების ეპოქის ეგვიპტის მეფეთა ცხედრების გაწმენდასა და ბალზამირებას, რეშეფის კულტის შექმნას, ფარაონ სეთი I-ის სტელას სკითოპოლისში, ფარაონთა ეგვიპტის პაპირუსებსა და ეპიგრაფიკას, სემიტურ-აღმოსავლურ ურთიერთობებს. გრდზელოვის რამდენიმე ნაშრომის ხელნაწერი ინახება ინგლისში, გრიფითის ინსტიტუტში. ცოლად ჰყავდა დოროთი მეტლიცკი, ინგლისური ენის პროფესორი (კალიფორნიის უნივერსიტეტი, ბერკლი). 

## ლიტერატურა
* ჯაფარიძე გ., ბერნარდ გრდზელოვის გახსენება, გაზ. «სამშობლო», 1979, ნოემბ., №24;
* ჯაფარიძე გ., ბერნარდ გრდზელოვი, გაზ. «კავკასიონი », 1995, ივნ., №24;
* Harari I., Bernhard Grdseloff, «Annales du Service des Antiquités de l"Egypte», t. 60, fasc. 1, Le Caire, 1951; 
* Dawson W. R., Hill E. P., Who was who in Egyptology. Third revised ed. by M. L. Bierbier, L., 1995;

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1950
კატეგორია:ეგვიპტოლოგები
ძირულის მასივი

**ძირულის მასივი** — ამიერკავკასიის შუალედი მასივის შვერილი. მდებარეობს საქართველოში, ზესტაფონის, ხარაგაულისა და ჭიათურის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე. უმთავრესად შიშვლდება ყვირილის, ძირულისა და მათი შენაკადების ხეობებში. გეოტექტონიკური თვალსაზრისით საქართველოს ბელტის ფუნდამენტის აზევებული და გაშიშვლებული ნაწილია. ძირულის მასივის ამგები ქანების სავარაუდო ასაკობრივი თანამიმდევრობა (ძველიდან ახლისკენ), რომელიც დადგენილია მათი გეოლოგიური ურთიერთდამოკიდებულების საფუძველზე, შემდეგია: კრისტალური ფიქლები (მეტაბაზიტები, ამფიბოლიტები, საკუთრივ კრისტალური ფიქლები, მიგმატიტები), დაგნაისებული კვარციანი დიორიტები, გაბრო-დიაბაზები, ნაკლებად მეტამორფიზებული ფიქლების (ფილიტების) წყება (საკუთრივ მეტამორფიზებული ფიქლები, ქვიშიანი ფილიტები, კვარციტები, მარმარილო და სხვა), კალიუმის მინდვრის შპატიანი გრანიტოიდები (პორფირისებრი გრანიტები — რკვიის ინტრუზივი, თანაბარმარცვლოვანი გრანიტები, პეგმატიტები), მიკროკლინიანი გრანიტები, კვარცპორფირები და გრანოფირები, ბაიოსური ასაკის გაბროდიორიტები, ბათური ასაკის გრანიტოიდები (ხევისა და ჭალვანის ინტრუზივები). ნაკლებად მეტამორფიზებული წყების მარმარილოს ლინზაში აღმოჩენილი ფაუნის მიხედვით ეს წყება კამბრიული ასაკით არის დათარიღებული, ხოლო პალინოლოგიური კვლევის მონაცემებით — გვიანდელი სილურულ-გვიანდელი დევონურით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გეოგრაფია
ბოტსვანის ტურიზმი

ცენტრალური კალაჰარის ნაკრძალში]]
ბოტსვანის მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობები ნაკრძალებია, სამონადირეო და ფოტოგრაფიისთვის განკუთვნილი საფარისთან ერთად. სხვა ღირსშესანიშნაობებს შორისაა ოკავანგოს დელტის რეგიონი, რომელიც წვიმის სეზონის დროს წყლის არხების, კუნძულებისა და ტბების ლაბირინთს წარმოადგენს. ტურიზმის ინდუსტრია ბოტსვანის ეკონომიკის (ტრადიციული დარგებია ალმასებისა და ხორცის წარმოება) გამრავალფეროვნებას უწყობს ხელს. 2005 წელს ტურიზმის სექტორში 23 000 სამუშაო ადგილი შეიქმნა.

## ტურისტული ინფორმაცია
ბოტსვანის მთავრობის ეროვნული კონსერვაციის სტრატეგია და ტურიზმის პოლიტიკა ველური ბუნების სივრცის დაცვის ფარგლებში ტურიზმის განვითარებას უწყობს ხელს. აშშ-ის, სამხრეთ აფრიკის, ბრიტანეთის თანამეგობრობის ქვეყნებისა და ევროპის სახელმწიფოთა უმრავლესობის მოქალაქეებს ბოტსვანაში 91 დღემდე ვადით დარჩენისას ვიზა არ სჭირდებათ. ქვეყანაში მოგზაურობის დროს პასპორტი აუცილებელია. ინფიცირებული სივრცეებიდან ჩამოსულ ტურისტებს ყვითელი ცხელებისა და ქოლერას აცრის დამადასტურებელი საბუთები სჭირდებათ.

2014 წელს ბოტსვანაში ჩასული ტურისტები შემდეგი ქვეყნებიდან იყვნენ:

ვიზიტორთა სტატისტიკა 2013-16 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Tourism of Botswana - home page 
*Africa Tourism Web Portal - Botswana

## სქოლიო
კატეგორია:ბოტსვანის ტურიზმი
კატეგორია:ბოტსვანა
კატეგორია:ბოტსვანის ეკონომიკა
მძიმე წყალი

**მძიმე წყალი**, იგივე **დეიტერიუმის ოქსიდი** — წყლის ერთ-ერთი ფორმა, რომელშიც ჭარბობს წყალბადის იზოტოპი დეიტერიუმი, იზოტოპ პროთიუმთან შედარებით, რომელიც ჩვეულებრივი წყლის შემადგენლობაში შედის. მისი ქიმიური ფორმულაა **2H2O** ან ''''*. დეიტერიუმი წყალს ანიჭებს განსხვავებულ თვისებებს, რაც მას განასხვავებს ჩვეულებრივი წყლისაგან ქიმიური და ფიზიკური მახასიათებლებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* მძიმე წყალი და მძიმე წყალი – ნაწილი II *The Periodic Table of Videos'' (ნოტინგემის უნივერსიტეტი)
* მძიმე წყლის წარმოება, ამერიკელ მეცნიერთა ფედერაცია.
* მძიმე წყალი საშიშია?  განცხადება. 9 დეკემბერი 2003.
* მძიმე წყლის იზოტოპური ეფექტი ბიოლოგიურ ობიექტებზე
* J. Chem. Phys. 41, 1964

## სქოლიო
კატეგორია:ჟანგბადის ნაერთები
კატეგორია:წყლის ფორმები
კატეგორია:დეიტერიუმის ნაერთები
კურასიკი

**კურასიკი** — ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს სამხრეთ ნაწილში, ოკაიამის პრეფექტურაში. სარკინიგზო კვანძი იაპონიის შიგა ზღვის სანაპიროს მახლობლად. საფეიქრო, ქიმიური (მათ შორის ნავთობქიმიურიც) და საავიაციო მრეწველობის ცენტრი. ქალაქში არის ასტრონომიული ობსერვატორია, ასევე სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
ფრანკ-იოახიმ გროსმანი

**ფრანკ-იოახიმ გროსმანი** ( დ. 7 ივნისი, 1958, იენა) — გერმანელი მხატვარი და გრაფიკოსი. 

განათლება გრაფიკული დიზაინის განხრით მიიღო 1978-1983 წლებში ქალაქ მანჰაიმის ხელოვნების უნივერსიტეტში ხოლო 1995-1998 წლებში კარლსრუეს ხელოვნების აკადემიაში. 

2002-2012 წლებში გროსმანი გახლდათ პროფესორი ტიპოგრაფიკის და კომპიუტერული გრაფიკის განხრით შვებიშ ჰალის უნივერსიტეტში. ამჟამად ის ასწავლის ვორმსის უნივერსიტეტში. 2002 წელს გროსმანი იყო მოწვეული პროფესორი ბალტიმორში მერილენდის კოლეჯში, ხოლო 2007 წელს ასევე მოწვეული პროფესორი თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. 

გროსმანის ხელოვნებაში ორი მიმართულება გამოიყოფა. მისი ნახატები და ტილოები გამოირჩევა ფაქიზი და ჰაეროვანი ხასიათით. გრაფიკულ ნაშრომებში ის კონცენტრირდება ტიპოგრაფიაზე და ფორმათა კომპოზიციურ შეხამებაზე. 

ფრანკ-იოახიმ გროსმანი ცხოვრობს და მოღვაწეობს ქალაქ შპაიერში. 

## ლიტერატურა 
* Clemens Jöckle: *Grossmann, Frank-Joachim.* In: *Allgemeines Künstlerlexikon.* K. G. Saur, Berlin/Boston 2019.
* Kunstverein Speyer (Hrsg.): *Junge Kunst im Kunstverein Speyer – Frank-J. Grossmann, Finn Cato Gabrielsen; Ausstellung 6. Juni bis 27. Juni 1993, Haus des Kunstvereins Speyer.* Speyer 1993.
* Jürgen Linde: *Design for Conviviality.* In: *Kunstportal Baden-Württemberg* 2015.
* Ulrich Rothfuss: *seine kunst ist wie er selbst: frank joachim grossmann.* In: *Kunstportal Pfalz vom* 3. Dezember 2007.
* Saarländisches Künstlerhaus: *Zeichnen zeigen – Zeichnungen der 90er Jahre.* Saarbrücken 1994.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პირადი გვერდი www.fjgrossmann.de
* გროსმანი გერმანელ დიზაინერთა გაერთიანების საიტზე Allianz Deutsche Designer e.V. 
* გროსმანის ნამუშევრები საიტზე Saatchi Art

კატეგორია:გერმანელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1958
ზაგრების მიწისძვრა (2020)

{{ინფოდაფა მიწისძვრა
|სათაური = ზაგრების მიწისძვრა
|ლეიბლი = 
|სურათი = 
|წარწერა          = 
|რუკა= 
|წარწერა2           = 
|სურათის სახელი         =
|რუკა2               =
|რუკის ზომა= 
|წარწერა3=
|თარიღი =  22 მარტი, 2020
|დრო=06:24
|ხანგრძლივობა=
|მაგნიტუდა = 5.4 M_\mathrm{w}
|სიღრმე=  10 კმ.
|მდებარეობა =  
|ტიპი=
|დაზარალებული ქვეყანა = ხორვატია, სლოვენია
|ზარალი =
|ინტენსიურობა=
|ცუნამი= 
|მეწყერი=
|განმეორებითი ბიძგები= 30+
|მსხვერპლი= 1 დაღუპული
}} 
**ზაგრების მიწისძვრა** — 5,4 M_\mathrm{w} ბალიანი, დამანგრეველი მიწისძვრა ხორვატიის დედაქალაქ ზაგრებიდან ჩრდილოეთით 7 კილომეტრში. ეს მიწისძვრა ხორვატიის ისტორიაში ყველაზე ძლიერი იყო 1880 წლის მიწისძვრის შემდეგ. 7:01 წუთზე განმეორებითი ბიძგები იყო 5.0 ბალის სიმძლავრის, ხოლო 7:42 საათზე 3.7 მაგნიტუდის სიძლიერის კიდევ ერთი განმეორებითი ბიძგი დაფიქსირდა. ბიძგები იგრძნობოდა ასევე სამხრეთ სლოვენიაში. 

## სქოლიო
კატეგორია:მიწისძვრები ხორვატიაში
თამაზ გრიგალაშვილი

**თამაზ სერგოს ძე გრიგალაშვილი** (დ. 11 ნოემბერი, 1932, თბილისი, — გ. 14 თებერვალი, 2004, იქვე) — ქართველი ფიზიკოსი, ფიზიკა–მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1990).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი 1956 წელს. მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში (1956–1970), დუბნის (რუსეთი) ბირთვული გამოკვლევების გაერთიანებულ ინსტიტუტში (1970–1990). 1990–2004 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ე. ანდრონიკაშვილის ფიზიკის ინსტიტუტის განყოფილების გამგე. მუშაობის ძირითადი მიმართულება იყო ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკა. მიღებული აქვს ბირთვული გამოკვლევების გაერთიანებულ ინსტიტუტის პრემიები (1977, 1981 და 1985, სხვებთან ერთად), საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1986, სხვებთან ერთად) ნაშრომთა ციკლისათვის „ფარული უცნაურობის მქონე ბარიონული მდგომარეობების დამზერა და გამოკვლევა“.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
გალინა გრესელ-კოშუტი

**გალინა ალექსანდრეს ასული გრესელ-კოშუტი** (დ. 12 სექტემბერი, 1909, ალექსანდროპოლი, ახლანდ. გიუმრი, სომხეთი, — გ. 4 აგვისტო, 2008, თბილისი) — არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1967).

დაამთავრა საქართველოს საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტი 1933 წელს. როგორც არქიტექტორ-დამპროექტებელი მონაწილეობდა თბილისში ცენტრალური სტადიონისა (1934–1935) და მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის ფილიალის (1935–1936) დაპროექტების ბოლო სტადიაზე. ძირითადად მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტში „საქქალაქმშენსახპროექტი“ (1936–1941, 1944–1976). მის მიერ განხორციელებული მთავარი პროექტებია: საბავშვო ბაღი ოზურგეთში (1948), საცხოვრებელი სახლები თბილისში, ახმეტაში, კაჭრეთში; მდ. ლიახვის სანაპირო გორში (1948), სასტუმრო მესტიაში (1953), ავტოვაგზალი თბილისში (სანაპიროზე, 1954), საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სანატორიუმი გაგრაში (1970, გივი ჯაფარიძესთან ერთად) და სხვ.       

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კოშალინის სავოევოდო

**კოშალინის სავოევოდო** () — ყოფილი ადმინისტრაციული ერთეული ჩრდილოეთ პოლონეთში 1975-1998 წლებში, პომორიეს ტბისპირეთში. ფართობი 8,5 ათასი კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — კოშალინი. 

## ისტორია
კოშალინის სავოევოდო დაარსდა 1975 წლის 1 ივნისს. პოლონეთში 1998 წლის ადმინისტრაციული რეფორმის შედეგად კოშალინის სავოევოდო გაუქმდა, ხოლო 1999 წლიდან მისი ტერიტორია გახდა დასავლეთ პომერანიის სავოევოდოს ნაწილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პოლონეთის ყოფილი სავოევოდოები
ცახცახა

**ცახცახა** () — ერთ- ან მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. 20–100 სანტიმეტრის სიმაღლის სწორღეროიანი და ხაზოვანფოთლიანი ბალახებია. ყვავილედი ჩამოკიდებული კვერცხისებური თაველებისაგან (თავთავებისგან) შემდგარი ფაშარი საგველაა. თავთავისა და ყვავილის ქერცლი მომრგვალებული ან ფართოკვერცხისებრია, კილის გარეშე, 3–9 ძარღვით, ყვავილისა — ფართო აპკისებრი არშიებით. სხვადასხვა კლასიფიკაციით მოიცავს 4, 5, 15-მდე ან 22-მდე სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ევროპაში, დასავლეთ აზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში; საქართველოში გვხვდება 4. იზრდება თითქმის ყველგან დაბლობიდან ალპურ სარტყლამდე, ქვიან და სილიან ადგილებზე, მინდვრებში, ბუჩქნარებში, ველებზე, მდელოებზე. სამკურნალო (საშუალო ცახცახა, *B. media*) და საქონლის საკვები ბალახია. იყენებენ დეკორატიულ მებაღეობაში. დიდი (*B. maxima*), საშუალო და მცირე (*B. minor*) ცახცახა გამოიყენება ზამთრის მშრალი თაიგულების გასაკეთებლად.

## სქოლიო 
*
ჯორჯე კოშბუკი

**ჯორჯე კოშბუკი** (; დ. 8 სექტემბერი, 1866, სოფელი ჰორდოუ, ტრანსილვანია — გ. 9 მაისი, 1918, ბუქარესტი) — რუმინელი პოეტი. რუმინეთის სრულიად აკადემიის წევრი (სიკვდილის შემდეგ). 

პირველი ლექსთა კრებული „ბალადები და იდილიები“ 1893 წელს დაბეჭდა. კოშბუკმა 1877-1878 წლებში ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ომს მიუძღვნა კრებულები „ნართი“ (1896), „უსაქმურის დღიური (1902) და სხვა. ლექსებში ასახა ხალხის სიძულვილი ბურჟუაზიული წყობის და გერმანელი დამპყრობლების წინააღმდეგ. მონაწილეობას იღებდა ჟურნალების „Varta“ („კერა“, 1894) და „Sămănătorul“ („მთესველი“, 1901) გამოცემაში. თარგმნა დანტეს, ფ. შილერისა და სხვა ნაწარმოებები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რუმინელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ოლეგ კოშევოი

**ოლეგ ვასილის ძე კოშევოი** (; დ. 8 ივნისი, 1926, პრილუკი — გ. 9 თებერვალი, 1943, როვენკი, ვოროშილოვგრადის ოლქი) — დიდი სამამულო ომის დროს იატაკქვეშა კომკავშირული ორგანიზაციის „ახალგაზრდა გვარდიის“ ერთ-ერთი ორგანიზატორი, 1943 წლის 13 სექტემბერს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება სიკვდილის შემდეგ. საკავშირო ალკკ წევრი 1942 წლიდან. ფაშისტური გერმანიის მიერ კრასნოდონის ოკუპაციის შემდეგ (1942 ივლისი) მონაწილეობდა იატაკქვეშა კომკავშირული ორგანიზაციის შექმნაში, იყო მისი შტაბის კომისარი და წევრი. 1943 იანვარს ორგანიზაცია აღმოაჩინეს ფაშისტებმა. კოშევოი შეეცადა ფრონტის ხაზის გადალახვას, მაგრამ სადგურ კორშუტინოში გერმანელებმა შეიპყრეს და წამების შემდეგ დახვრიტეს. კოშევოის სახელი მიენიჭა მრავალ მაღაროს, საბჭოთა მეურნეობას, სკოლებს, პიონერულ რაზმს, როგორც სსრკ-ში, ისე საზღვარგარეთ.

## ლიტერატურა
*კრასნოდონის გმირები, თბ., 1964
*Кошевая Е. Н., Повесть о сыне, М., 1968

კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 თებერვალი
ნაკაშიძეთა სათავადო

**ნაკაშიძეთა სათავადო** — სათავადო ფეოდალურ საქართველოში, გურიის სამთავროში, XVI-XIX საუკუნეებში, რომელსაც ფლობდნენ ნაკაშიძეები.

## ისტორია
სათავადოს ჩამოყალიბება უკავშირდება მამუკა ნაკაშიძეს, რომელიც პირველი ადამიანია, რომელიც წყაროებში ამ გვარით იხსენიება. მამუკა ნაკაშიძე XVI საუკუნის მიწურულს ცხოვრობდა, მან ააშენებინა ციხის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია და მოახატინა იგი. ამავე ეკლესიაში იყო დაცული მამუკა ნაკაშიძისა და მისი ოჯახის წევრების ფრესკები. მამუკა ნაკაშიძე ის იხსენიება ვახტანგ I გურიელის დარბაზის ერში. იმავე მამუკა ნაკაშიძეს იხსენიებს XVII საუკუნის პირველ ნახევარში იტალიელი მისიონერი ჯუზეპე ჯუდიჩი. მამუკა ნაკაშიძის მეუღლე იყო მოურავის ქალი ხვარამზე, შვილები ალექსანდრე და ბეჟანი, ხოლო ძმები — თანდარეხი და გიორგი.

## საზღვრები
ნაკაშიძეების სათავადოში შედიოდა შვიდი სოფელი: გურიანთა, ვაშნარი, ციხე, ჭანიეთური, გამოღმა ბაილეთი, ახალსოფელი, მაკვანეთი. ეს სოფლები, გარდა მაკვანეთისა, ქმნიდა ერთ მთლიან ტერიტორიას, რომელსაც აღმოსავლეთიდან საზღვრავდა გურიელების სატახტო ქალაქი ოზურგეთი, დასავლეთიდან სოფელი ხვარბეთი, რომელიც აზნაურ ქარცივაძეებს ეკუთვნოდა, სამხრეთით მდინარე ჩოლოქი, ხოლო ჩრდილოეთით გურიის ქედი, რომელიც გამოჰყოფდა ნაკაშიძეების სათავადოს მაჭუტაძეების სათავადოსგან.

ნაკაშიძეებს ეკუთვნოდათ გურიის სანაპირო ზოლის ნახევარი, მათი მონახევრეები კი გურიელები იყვნენ. ნაკაშიძეები ფლობდნენ ასევე მამულებს ჩოჩხათში, ზედუბანში, ლანჩხუთში, გოგორეთში, ასკანაში, ხარაულში, ოქროსქედში, ვაკიჯვარსა და გამოჩინებულში, მათ ეკუთვნოდათ ძვირფასი ჯიშის ხით მდიდარი ვრცელი ტყეები მდინარე ნატანების ქვემო წელზე. ნაკაშიძეების საზაფხულო რეზიდენცია იყო ციხე, საზამთრო კი ვაშნარი. ნაკაშიძეების ერთი შტო მაკვანეთში ცხოვრობდა და XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე იქ სასახლე ჰქონდა მოწყობილი.

## აზნაურები და ყმა-გლეხები
ნაკაშიძეების აზნაურები იყვნენ ვაშალომიძეები, ფასეიშვილები, ქარცივაძეები, საბაშვილები, თიკანაძეები, ბერიძეები.

ნაკაშიძეების ყმა გლეხები იყვნენ კვაჭაძეები, ტოტოჩავები, არობელიძეები, სურგულაძეები, ჩიკაშუები, ქადეიშვილები, მენაბდეები, ხავთასები, ებრალიძეები, ცხომელიძეები, დოლიძეები, სვანიძეები, სიორიძეები, ღლონტები, ჩანჩიბაძეები, ჩხაიძეები, ლომინაძეები, ჟღენტი, გოგიტაშვილები, მასხარაშვილები, მარგალიტაძეები, მუჯირი, ოთხმეზური, ცისკარიძეები, ნაკაიძეები, ჩიტაიშვილები, გუჯაბიძეები და სხვები.

ნაკაშიძეების ყმები თავისუფალნი იყვნენ სამთავრო გადასახადისგან. გურიელი მათ მხოლოდ მაშინ ბეგრავდა, როდესაც ნაკაშიძეზე განრსხდებოდა.

ნაკაშიძეებს ჰყავდათ მოხელეები, რომლებსაც სათავადოს მართვაში იყენებდნენ. 1689-1717 წლების საბუთში იხსენიება ნაკაშიძეების აზნაური გიორგი მამულაიშვილი, რომელიც ციხისთავი იყო და გურიანთას განაგებდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ნაკაშიძეები

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:სათავადოები ფეოდალურ საქართველოში
კატეგორია:გურიის სამთავრო
განჯის მიწისძვრა

{{ინფოდაფა მიწისძვრა
|სათაური = განჯის მიწისძვრა
|ლეიბლი = 
|სურათი = 
|წარწერა          = 
|რუკა= 
|წარწერა2           = 
|სურათის სახელი         =
|რუკა2               =
|რუკის ზომა= 
|წარწერა3=
|თარიღი =  30 სექტემბერი, 1139
|დრო=
|ხანგრძლივობა=
|მაგნიტუდა = 6.7 M_\mathrm{w}
|სიღრმე= 
|მდებარეობა =  
|ტიპი=
|დაზარალებული ქვეყანა = განჯის საამირო
|ზარალი = დაინგრა 1000 სახლზე მეტი (საერთო ჯამში დაზარალდა 300 000 ადამიანი)
}}
**განჯის მიწისძვრა** — 6,7 M_\mathrm{w} ბალიანი მიწისძვრა განჯაში. იგი ყველაზე დამანგრეველი და მსხვერპლის დიდი რაოდენობით გამორჩეული მიწისძვრა ისტორიაში. მოხდა 1139 წლის, 30 სექტემბერს. კატასტროფის შედეგად დაიღუპა 230 000 ადამიანი. მიწისძვრას მოჰყვა დემეტრე I-ის (1125-1156 წწ.) ლაშქრობა განჯაში, რომელმაც გამარჯვების ნიშნად, ნადავლის სახით, საქართველოში განჯის ჭიშკარი წარმოიღო.

## სქოლიო
კატეგორია:მიწისძვრები აზერბაიჯანში
პეტრე კოშევოი

**პეტრე კირილეს ძე კოშევოი** (; დ. , ალექსანდრია, კიროვაგადის ოლქი — გ. 30 აგვისტო, 1976, მოსკოვი) — საბჭოთა მხედართუფროსი, საბჭოთა კავშირის მარშალი (15 აპრილი, 1968), ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი (16 მაისი, 1944; 19 აპრილი, 1945), სკკპ წევრი (1925).

## ბიოგრაფია
საბჭოთა არმიაში იყო 1920 წლიდან. 1920-1922 წლებში მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირი-პოლონეთის ომში და უკრაინაში ბანდიტიზმის ლიკვიდაციისათვის ბრძოლებში. 1927 წელს დაამთავრა კავალერიის სკოლა და 1939 წელს მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია. დიდ სამამულო ომში მონაწილეობდა ბრძოლების ვოლხოვის, სტალინგრადის, სამხრეთ უკრაინის IV და ბელორუსიის III ფრონტებზე. მეთაურობდა მსროლელ დივიზიას, მსროლელ კორპუსს. 1955-1957 წლებში იყო გერმანიაში საბჭოთა ჯარების ჯგუფის მთავარსარდლის პირველი მოადგილე. 1957 წლიდან — ციმბირისა და კიევის სამხედრო ოლქების ჯარების სარდალი. 1965-1969 წლებში იყო გერმანიაში საბჭოთა ჯარების ჯგუფის მთავარსარდალი. 1969 წლიდან მუშაობდა სსრ კავშრის თავდაცვის სამინისტროში საპასუხისმგებლო თანამდებობებზე. 1961- 1971 წლებში იყო სკკპ ცკ-ის წევრობის კანდიდატი. იყო სსრკ VI-VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია 5 ლენინის ორდენით, 10 სხვა ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აგვისტო
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის მარშლები
კატეგორია:სსრკ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კოში-ადამარის თეორემა

**კოში-ადამარის თეორემა** — ანალიზურ ფუნქციათა თეორიის თეორემა  a _ 0 + a _ 1 ( z - z _ 0 ) + ... + a _ n ( z - z _ 0 ) ^ n + ...  ხარისხოვანი მწკრივის კრებადობის შესახებ, სადაც  a _ 0, a _ 1, a _ 2,... , ფიქსირებული კომპლექსური რიცხვებია, ხოლო z — კომპლექსური ცვლადი. 

კოში-ადამარის თეორემის თანახმად, თუ ზედა ზღვარი 

:\lim\limits_{n \to \infty}\sqrt[-n]{\left|  a _ n  \right|} = \frac{1}{\rho}

მაშინ, როცა \rho=\infty, მწკვრივი აბსოლუტურად კრებადია მთელ სიბრტყეზე. როდესაც \rho=0, მწკვრივი კრებადია  z = z _ 0  წერტილში და განშლადია, როცა  z \neq z _ 0 ; და ბოლოს, როდესაც 0 , მწკრივი აბსოლუტურად კრებადია  \left| z - z _ 0 \right|  წრეში და განშლადია ამ წრის გარეთ. ეს თეორემა დაადგინა ო. კოშიმ 1821 წელს და კვლავ დაამტკიცა ჟ. ადამარმა 1888 წელს. ამ უკანასკნელმა მიუთითა აგრეთვე აღნიშნული თეორემის მნიშვნელოვან გამოყენებებზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ანალიზურ ფუნქციათა თეორია
კოში-რიმანის განტოლებები

**კოში-რიმანის განტოლებები**, *დალამბერი-ეილერის განტოლებები* — ანალიზურ ფუნქციათა თეორიაში, 1-ლი რიგის კერძო წარმოებულიანი დიფერენცირებული განტოლებები, რომლებიც აკავშირებენ z=x+iy კომპლექსური ცვლადის w=u+iv ანალიზური ფუნქციის ნამდვილ და წარმოსახვით ნაწილებს. 

: \frac{\partial u}{\partial x}=\frac{\partial v}{\partial y} ;
: \frac{\partial u}{\partial y}= -\frac{\partial v}{\partial x} .

ამ განტოლებებს აქვს დიდი მნიშვნელობა ანალიზური ფუნქციების თეორიასა და მის გამოყენებებში მექანიკასა და ფიზიკაში. ეს განტოლებები ო. კოშისა და ბ. რიმანის შრომებამდე განხილული იყო ჟ. დ' ალამბერისა და ლ. ეილერის მიერ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კომპლექსური ანალიზი
კოშის ამოცანა

**კოშის ამოცანა** — დიფერენციალური განტოლებების თეორიის ერთ-ერთი ძირითადი ამოცანა, რომელიც სისტემატურად პირველად ო. კოშიმ შეისწავლა; 

ამოცანის არსია მოიძებნოს \frac{\partial ^ m u}{\partial _ t ^ m}=F\left(t, x, u,...,\frac{\partial ^ {m _ 0+m _ 1+...+m _ n}u}{\partial _ t ^ {m _ 0}\partial _ {x _ 1} ^ {m _ 1}...\partial _ {x _ n} ^ {m _ n}}\right), (1)

დიფერენციალური განტოლების ისეთი u(x,t), x=(x_1,..., x_n) ამონახსენი, რომელიც აკმაყოფილებს ე. წ. სასაზღვრო პირობებს:

\frac{\partial ^ k u}{\partial _ t ^ k}=f_k(x), t=t_0, x \in G_0, k=0,1,...,m-1, (2)

სადაც G_0 არის საწყისი მნიშვნელობის მატარებელი -x_1, x_2,..., x_n ცვლადი სივრცის t=t_0 ჰიპერსიბრტყის არე. როდესაც F და f_k, k=0,1,..., m-1 თავ-თავიანთი არგუმენტების ანალიზური ფუნქციებია, კოშის (1), (2) ამოცანას  t, x ცვლადების სივრცის G_0 არის მომცველ რომელიმე G არეში ყოველთვის აქვს ამონახსნი, ამასთან მხოლოდ ერთი. მაგრამ ეს ამონახსნი შეიძლება არ იყოს მდგრადი (ე. ი. საწყისი პირობების მცირე ცვლილებამ შეიძლება გამოიწვიოს ამონახსნის დიდი ცვლილება), მაგალითად, იმ შემთხვევაში, როდესაც (1) განტოლება ელიფსური ტიპისაა. როცა პირობები არაანალიზურია, კოშის (1), (2) ამოცანამ შეიძლება დაკარგოს აზრი, თუ არ შემოვიფარგლებით იმ შემთხვევით, როდესაც (1) განტოლება ჰიპერბოლური ტიპისაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დიფერენციალური განტოლებები
ბარიტი

**ბარიტი** ( — მძიმე), **მძიმე შპატი** — ბარიუმის სულფატის მინერალი. ჩვეულებრივ, ბარიტი თეთრი ან უფეროა და ბარიუმის მთავარ მდგენელს წარმოადგენს. ბარიტის ჯგუფი შედგება ცელესტინისგან (სტრონციუმის სულფატი), ანგლეზიტისგან (ტყვიის სულფატი) და ანჰიდრიტისგან (კალციუმის სულფატი). ბარიტი და ცელესტინი ქმნიან მყარ ხსნარს (Ba,Sr)SO4.

## ინტერნეტ-რესურსები
* ბარიტი webmineral.com-ის ბაზაში 
* ბარიტი catalogmineralov.ru-ს ბაზაში 

## სქოლიო
კატეგორია:ბარიუმის მინერალები
კატეგორია:სულფატის მინერალები
კატეგორია:ევაპორიტი
კატეგორია:ძვირფასი თვლები
კატეგორია:ინდუსტრიული მინერალები
კატეგორია:ლუმინესცენციური მინერალები
კატეგორია:ორთორომბული მინერალები
დეიტერიუმი

მინი|დეიტერიუმის ატომი
**დეიტერიუმი** (; ქიმიური აღნიშვნა — D), **წყალბადი-2** (ქიმიური აღნიშვნა — ^2H), **მძიმე წყალბადი** — წყალბადის მდგრადი იზოტოპი, რომლის მასური რიცხვია 2, tდუღ — 23.57 K. დეიტერიუმის ბირთვი შედგება ერთი პროტონისა და ერთი ნეიტრონისაგან, მას უწოდებენ დეიტრონს და აღნიშნავენ *d*.

დეიტერიუმი ბუნებაშიც გავრცელებულია და მისი ატომი გვხვდება 6420 ატომ წყალბადში ერთხელ. მძიმე წყალბადი აღმოაჩინა ჰაროლდ იურიმ 1931 წელს, როდესაც 1932 წელს ნეიტრონის არსებობა დადასტურდა დეიტერიუმის საბოლოო მოდელიც შეიქმნა. 1934 წელს იურიმ ამ აღმოჩენისთვის ნობელის პრემია მიიღო. შემდგომში იურიმ და სხვა მეცნიერებმა შექმნეს მძიმე წყალი, რომელშიც დეიტერიუმის კონცენტრაცია მკვეთრად გაზრდილი იყო ჩვეულებრივ წყალთან შედარებით.

## იხილეთ აგრეთვე
*პროთიუმი
*ტრიტიუმი

## რესურსები ინტერნეტში
*Nuclear Data Center at KAERI
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:წყალბადის იზოტოპები
კოშის თეორემა

**კოშის თეორემა** — თეორემა ანალიზური ფუნქციის ხარისხოვან მწკრივად გაშლის შესახებ. ვთქვათ, f(z) არის G არეში ცალსახა და ანალიზური ფუნქცია, z_0 — ნებისმიერი (სასრული) წერტილი G არეში და \rho — მანძილი z_0-დან ამ არის საზღვრამდე, მაშინ არსებობს ხარისხოვანი მწკვრივი (z-z_0)-ის მიმართ, რომელიც კრებადია |z-z_0| წრეში  და წარმოადგენს f(z) ფუნქციას ამ წრეში:

: f(z)=\sum_{n=0}^\infty \alpha_n (z-z_0)^n,

(G არის საზღვარი შეიძლება წაროადგენდეს უსასრულოდ დაშორებულ წერტილს; ამ შემთხვევაში \rho უნდა ჩაითვალოს უსასრულობის ტოლად). ეს თეორემა დაადგინა ო. კოშიმ 1831 წელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ანალიზური ფუნქცია
კოშის ინტეგრალი

**კოშის ინტეგრალი** — \frac{1}{2\pi i} \int\limits_\gamma \frac{f(t)dt}{t-z}\,dz სახის ინტეგრალი, სადაც \gamma კომპლექსურ სიბრტყეში მდებარე მარტივი ჩაკეტილი წრფევადი წირია, ხოლო f(t) — კომპლექსური t ცვლადის ფუნქცია ანალიზური \gamma-ზე და \gamma-ს შიგნით. თუ z მდებარეობს \gamma-ს შიგნით, მაშინ კოშის ინტეგრალი უდრის f(z); ამრიგად კოშის ინტეგრალის დახმარებით ყოველი ანალიზური ფუნქცია შეიძლება გამოისახოს მისი მნიშვნელობით ჩაკეტილ კონტურზე. კოშის ინტეგრალი პირველად განიხილა ო. კოშიმ 1831 წელს.

კოშის ინტეგრალის განზოგადოებაა კოშის ტიპის ინტეგრალები. მათ იგივე სახე აქვთ, მაგრამ \gamma არ იგულისხმება ჩაკეტილად, f(z) — ანალიზურად. მათი სისტემური შესწავლა დაიწყო ი. სოხოცკიმ და გააგრძელეს რუსმა და საბჭოთა მათემატიკოსებმა (ი. კოლოსოვი, ვ. გოლუბევი, ი. პრივალოვი, ნ. მუსხელიშვილი) როგორც შემდგომი განზოგადების, ისე მექანიკურ საკითხებში გამოყენების მიმართულებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კომპლექსური ანალიზი
პეტრე კოშკა

მინი|220პქ|პეტრე კოშკა
**პეტრე მარკის ძე კოშკა** (; დ. 1828, სოფელი ომეტინცი, ვინიცის ოლქი — გ. ) — რუსი მეზღვაური, სევასტოპოლის დაცვის გმირი. გამოირჩეოდა ბრძოლაში გაბედული მოქმედებით, ინიციატივით, მამაცობით და მოხერხებულობით, განსაკუთრებით დაზვერვაში და მტრის დატყვევების დროს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1828
კატეგორია:გარდაცვლილი 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 თებერვალი
კატეგორია:რუსი მეზღვაურები
კოშკა (ჯავის მუნიციპალიტეტი)

**კოშკა** — ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო კოშკისა და ქვემო კოშკის ძელი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ანისის გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია

250px|მინი|ანისის გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია
**ანისის გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია**, *ტიგრან ჰონენცის ეკლესია* — ეთნიკურად სომეხის, ქალკედონელი (მართლმადიდებელი სომეხი) ტიგრან ჰონენცის მიერ აგებული ქართული ეკლესია სომხეთის ძველი დედაქალაქის ანისის ტერიტორიაზე, ამჟამად თურქეთი. შედიოდა ანისის ქართულ ეპარქიაში. ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელზე ამოტვიფრული წარწერის თანახმად, აშენებულია 1215 წელს მდიდარი ვაჭრის, ტიგრან ჰონენცის ფინანსებით. 

ტაძარი აგებულია გრიგოლ განმანათლებლის სახელზე და მეორე სახელი ეწოდა ამშენებლის სახელის მიხედვით. ეკლესია მდებარეობს ანისის ნაქალაქარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში და გადაჰყურებს მდინარე ახურიანის ხეობას. ძეგლი მდებარეობს თურქეთის უკიდურეს აღმოსავლეთში, ყარსის პროვინციაში, სომხეთის საზღვრიდან 120 მეტრში. 

ეკლესია მოხატულია და მასზე უამრავი წარწერა გვხვდება. მოხატულობა ქართველი მხატვრების მიერაა შესრულებული. ასევე გვხვდება ქართული წარწერებიც. ტაძრის მშენებლობის პერიოდში ანისი ქართველების კონტროლის ქვეშ იყო, რაც ხსნის ფრესკების ქართულ წარმოშობას.

## ტიგრან ჰონენცის წარწერა 
ტაძრის დასავლეთ კედელში ჩასმულია წარწერიანი ჯვარი. წარწერის არსებობის შესახებ მოკლე ცნობა, ტექსტის გარეშე, გამოაქვეყნა დიმიტრი ბაქრაძემ: 

დიმიტრი ბაქრაძის არქივიდან წარწერის ტექსტი პირველად ვალერი სილოგავამ გამოაქვეყნა:
**ძლევის ძალის მომც(ე)მ(ე)ლი. მეფჱ ბ(ა)გრ(ა)ტ, ლიპარიტ  მწედ ტ(ი)გრან მ(ე)ფისა.  ქრ(ონიკო)ნი სი (990 წ.)**

ბუბა კუდავა ტექსტს ასე კითხულობს:  და წარწერას 1215 წლით ათარიღებს. მისივე მტკიცებით აღნიშნული წარწერით დასტურდება, რომ ეთნიკურად სომეხი ტიგრან ჰონენცი ქალკედონელია და მართლმადიდებლურ, ქართულ ტაძარს აშენებს. ამით იგი ეწინააღმდეგება სომეხი მეცნიერის პარუირ მურადიანის მოსაზრებას, რომელიც ამტკიცებს, რომ ტიგრან ჰონენცი არ ყოფილა მართლმადიდებელი და ტაძარიც მონოფიზიტებისთვის ააგო, დიოფიზიტებს კი ეკლესია მოგვიანებით გადაეცათ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სილოგავა ვ., სომხეთის ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლების გამოცემის შესახებ, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის „მაცნე“, ენისა და
ლიტერატურის სერია, № 2, 1980
* კალანდია გ., ასათიანი ქ., ტიგრან ჰონენცის ტაძრის ქართული წარწერები (ანისის პირველი ექსპედიციის ანგარიში), ლიტერატურა და ხელოვნება, №  9, 2010
* კუდავა ბ., ტიგრან ჰონენცის ქართული წარწერა ანისში, ჟურნალი ძველი ხელოვნება დღეს, თბ., 2016, გვ., 118-132
*THE CHURCH OF SAINT GREGORY OF TIGRAN HONENTS

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ეკლესიები
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები თურქეთში
კატეგორია:XII საუკუნის ეკლესიები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
კოშკური ამწე

მინი|300პქ|კოშკური ამწე
**კოშკური ამწე** — ამწევ-სატრანსპორტო მანქანა, რომლის ისარი მოთავსებულია კოშკურაზე. ზოგიერთი კოშკური ამწე გადაადგილდება რელსებზე, ზოგს კი მშენებარე ობიექტზე ამაგრებენ და მის შენებასთან ერთად ისარს სიმაღლეზე გადაადგილებენ. კოშკურ ამწეს იყენებენ შენობების, ნაგებობებისა და ტექნოლოგიურ მოწყობილობათა მონტაჟისათვის, საშენი მასალის მისაწოდებლად, გემების მშენებლობისას და სხვა. მოძრავი გემთსაშენი კოშკური ამწის ტვირთამწეობაა 100 ტონა, სტაციონარულისა — 400 ტონა, ისრის შვერი 50 მეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კოშკური ამწეები
კოშკურა ტელესკოპი

მინი|კოშკურა ტელესკოპი შვედეთში
**კოშკურა ტელესკოპი** — ასტრონომიული ინსტრუმენტი, რომელსაც იყენებენ ძირითადად მზეზე დასაკვირვებლად. განსხვავებით ჰორიზონტალური დანადგარებისაგან, სხივთა სვლა ასეთ ტელესკოპში ვერტიკალური მიმართულებით ხდება გამოსახულების ხარისხზე დედამიწის ზედაპირის ახლოს წარმოქმნილი თბილი დინების გავლენის შემცირების მიზნით.

კოშკურა ტელესკოპის მოქმედების პრინციპი შემდეგია: მზის სხივები კოშკის ზემო ნაწილში მოთავსებული ცელოსტატისა და დამხმარე სარკის მეშვეობით მიიმართება უძრავი ტელესკოპის ობიექტივზე ან მთავარ სარკეზე. სარკეთა სისტემის დახმარებით მზის გამოსახულება მიიღება ფოტოკამერაში ან სპექტოგრაფის, ან სპექტროჰელიოგრაფის შესასვლელ ჭვრიტეზე.

პირველი კოშკურა ტელესკოპი ააგეს 1908 წელს მაუნტ-ვილსონის ობსერვატორიაში (აშშ). იქვეა მსოფლიოში უდიდესი კოშკურა ტელესკოპი, რომელიც იძლევა 43 სმ დიამეტრიან მზის გამოსახულებას; კოშკის სიმაღლე 45 მეტრია. საბჭოთა კაშირში კოშკურა ტელესკოპი იყო მოსკოვის შტერნბერგის სახელობის ასტრონომიულ ინსტიტუტში და ყირიმის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტელესკოპები
გიორგი შოთაძე

**გიორგი შოთაძე** (დ. 1 დეკემბერი, 2000, ლანჩხუთი, გურია) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), ახალგაზრდებს შორის საქართველოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2018, 67 კგ), ჭაბუკებს შორის მსოფლიოს  ჩემპიონი (2016 , 50 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ორგზის ჩემპიონი (2016, 50 კგ,  2017,  58 კგ) და ვერცხლის პრიზიორი (2015, 46 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2019, 60 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გიორგი შოთაძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ლაიოშ კოშუტი

**ლაიოშ კოშუტი** (; დ. 19 სექტემბერი, 1802, მონოკი, ზემპლენის კომიტატი — გ. 20 მარტი, 1894, ტურინი) — უნგრეთის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. ადვოკატი. უნგრეთის რევოლუციის (1848-1849) დროს მეთაურობდა სახელმწიფო კრების ოფიციალურ ფრთას.

## ბიოგრაფია
1848 წლის 3 მარტს გამოვიდა საპროგრამო სიტყვით და შესთავაზა სახელმწიფო კრებას ავსტრიის იმპერატორ ფერდინანდ I-თვის (ერთდროულად უნგრეთის მეფე ფერდინანდ V) გაეგზავნათ პეტიცია, რომლითაც უნდა მოეთხოვათ კონსტიტუციის შემოღება, უნგრეთის დამოუკიდებელი მთავრობის (რომელიც პასუხს აგებდა პარლამენტის წინაშე) შექმნა. 1848 წლის მარტი-სექტემბერში იყო ფინანსთა მინისტრი უნგრეთის პირველ მთავრობაში. 1848 წლის ივლისში აირჩიეს სახელმწიფო კრების (რომელისც პეშტში შეიკრიბა) დეპუტატად. იყო უნგრეთის ეროვნული არმიის შექმნის ინიციატორი. სექტემბერში სათავეში ჩაუდგა სამშობლოს დაცვის კომიტეტს, რომელსაც პარლამენტმა 8 ოქტომბერს მთავრობის ფუნქციები მიანიჭა. კოშუტი მხარს უჭერდა ჰაბსბურგების წინააღმდეგ ავსტრიის დემოკრატებთან ერთდად ბრძოლას. იყო დამოუკიდებლობის დეკლარაციის გამოქვეყნების (1849 წლის 14 აპრილი) ინიციატორი. 1849 წლის 2 მაისს აირჩიეს უნგრეთის უმაღლეს მმართველად. კოშუტი უნგრეთის დამოუკიდებლობის საკითხებში ჰაბსბურგებთან შეურიგებლობას იჩენდა, მაგრამ, როგორც საშუალო თავადაზნაურობის ინტერესის გამომხატველი, არათანმიმდევრულ და მერყევ პოზიციაზე იდგა საგლეხო, ეროვნულ და სხვა კარდინალურ საკითხებში. ემხრობოდა რევოლუციური მთავრობის რეპრესიების პოლიტიკას გლეხთა მოძრაობის წინააღმდეგ. 1849 წლის 11 აგვისტოს ხელისუფლება უნგრეთის ეროვნული არმიის მთავარსარდალს ა. გერგეის გადასცა და ემიგრაციაში წავიდა. ავსტრიის მთავრობამ მას დაუსწრელად სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა. 1852-1859 წლებში ცხოვრობდა ინგლისში, სადაც ხვდებოდა ა. გერცენს. 1859 წელს გარიბალდის არმიაში უნგრული ლეგიონის შექმნის ინიციატორი იყო. 1867 წელს უარი თქვა უნგრეთში ამნისტიით დაბრუნებაზე.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1802
კატეგორია:დაბადებული 19 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მარტი
კატეგორია:უნგრელი პოლიტიკოსები
Cossacks (ვიდეო თამაშების სერია)

**„Cossacks“** () — ისტორიული, რეალური დროის სტრატეგიის ჟანრის ვიდეო თამაშების სერია, შექმნილი უკრაინული კომპანია GSC Game World-ის მიერ 2001 წელს. სერიას გამოსცემდა კომპანიები: „რუსობიტ-მ“ და GSC World Publishing. სერია შედგება 6 თამაშისაგან, რომელთა შორის სამი არის დამატება.

## თამაშები
## სქოლიო
კატეგორია:ვიდეო თამაშების ფრენჩაიზები
კატეგორია:GSC Game World-ის თამაშები
კატეგორია:რეალური დროის სტრატეგიის თამაშები
კატეგორია:2001 წელს წარდგენილი ვიდეო თამაშების ფრენჩაიზები
კატეგორია:უკრაინაში შემუშავებული ვიდეო თამაშები
ვსევოლოდ კოჩეტოვი

**ვსევოლოდ ანისიმის ძე კოჩეტოვი** (; დ. , ნოვგოროდი — გ. 4 ნოემბერი, 1973, მოსკოვი) — რუსი საბჭოთა მწერალი. სკკპ წევრი (1944).

## ბიოგრაფია
პირველი ნაწარმოები 1934 წელს გამოაქვეყნა. ომის წლების გამოძახილია კოჩეტოვის მოთხრობები „ნევის სანაპიროს ნანგრევებზე“ (1946), „გარეუბანი“ (1947), „სამხედრო წლების ჩანაწერები“ (1946-1965). სოფლის ცხოვრებას მიუძღვნა მოთხრობა „ვის უნათებს მზე“ (1949), რომანი „სამშობლოს ცის ქვეშ“ (1950) და სხვები. მუშათა კლასის ცხოვრების ამსახველი ერთ-ერთი საუკეთესო საბჭოთა რომანია კოტევიჩის „ჟურბინები“ (1952). აქტუალურ საკითხებს ეხმაურებოდა რომანები „ძმები ერშოვები“ (1958), „საოლქო კომიტეტის დივანი“ (1961) და სხვა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
კატეგორია:საბჭოთა მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლენინგრადის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 50 წლის საიუბილეო მედლით დაჯილდოებულები
ქსენოფონტ კოჩეშკოვი

**ქსენოფონტ ალექსანდრეს ძე კოჩეშკოვი** (; დ. , მოსკოვი — გ. 15 იანვარი, 1976, იქვე) — საბჭოთა ქიმიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1968). სოციალისტური შრომის გმირი (1974).

## ბიოგრაფია
1922 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. იყო ნ. ზელენსკის მოწაფე. მუშაობდა მოსკოვის უნივერსიტეტში (1935 წლიდან პროფესორი). 1946 წლიდან იყო ლ. კარპოვის სახელობის ფიზიკა-ქიმიის ინსტიტუტის ლითონორგანული ნაერთების ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. კოჩეშკოვის ძირითადი შრომები ეძღვნება ლითონორგანული ნაერთების ქიმიას. მიღებული აქვს სსრკ სახელმწიფო პრემია (1948, 1967). დაჯილდოვებული იყო 2 ლენინის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საბჭოთა ქიმიკოსები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ლუი ნიკოლა კლერამბო

**ლუი ნიკოლა კლერამბო** ( დ. 19 დეკემბერი, 1676 — გ. 26 ოქტომბერი, 1749) — ფრანგი კომპოზიტორი და ორგანისტი.

ლუი ნიკოლა კლერამბო დაიბადა და აღიზარდა პარიზში. იგი მუსიკალური ოჯახიდან იყო (მისი მამა და მისი ორი ვაჟი მუსიკოსები იყვნენ). კლერამბო ჯერ კიდევ ძალიან ახალგაზრდა იყო, როდესაც მან საკუთარ თავში  ვიოლინოსა და ჰარპიჩორდის დაკვრის ნიჭი აღმოაჩინა, ხოლო ორგანზე დაკვრას ანდრე რეზონთან ეუფლებოდა. 

კლერამბო ჟაკ-კრისტოფ ნოდოსთან ერთად მასონთა ლოჟის წევრი იყო.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორები
ირაკლი ჩხეიძე

**ირაკლი ჩხეიძე** (დ. 5 იანვარი, 1999, ზუგდიდი) — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა), ჭაბუკებს  შორის მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონი  (2016, 94 კგ), ახალგაზრდებს შორის ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი (2018, 2019 ;105 კგ,102 კგ) და ევროპის ჩემპიონი (2018, 105 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ირაკლი ჩხეიძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:ზუგდიდში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ძალოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მარიო აბდო ბენიტესი

**მარიო აბდო ბენიტესი** (; დ. 10 ნოემბერი, 1971, ასუნსიონი), ცნობილია ზედმეტსახელით „მარიტო“ ( პარაგვაის სენატის პრეზიდენტი 2015-2016 წლებში.

მარიო აბდო ბენიტესი დაიბადა 1971 წლის 10 ნოემბერს ასუნსიონში, რუთ ბენიტეს პერიესა და მარიო აბდო ბენიტეს უფროსის ოჯახში. დაწყებითი განათლება ადგილობრივ სკოლაში მიიღო. 1989 წელს, ალფრედო სტრესნერის გადადგომის შემდეგ გადავიდა აშშ-ში, სადაც დაამთავრა პოსტის უნივერსიტი. პარაგვაიში დაბრუნების შემდეგ მსახურობდა პარაგვაის შეიარაღებული ძალებში. 2005 წლიდან დაიწყო მისი აქტიური პოლიტიკური მოღვაწეობა. 2013 წლის 1 ივლისიდან 2018 წლის 1 მარტამდე იყო პარაგვაის სენატის წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* მარიო აბდო ბენიტესის ბიოგრაფია 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:პარაგვაის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალფრედ მარშალი

**ალფრედ მარშალი** (; დ. 26 ივლისი, 1842, ლონდონი — გ. 13 ივლისი, 1924, კემბრიჯი) — ინგლისელი ეკონომისტი, პოლიტიკური ეკონომიის კემბრიჯის სკოლის დამაარსებელი. 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა კემბრიჯის უნივერსიტეტი. თავს მიიჩნევდა რიკარდოს მიმდევრად და ცდილობდა მისი მოძღვრება სუბიექტურ-ფსიქოლოგიური თვალსაზრისით აეხსნა. მარშალმა წარმმოების ხარჯების, მოთხოვნა მიწოდების, ნაყოფიერებისა და დათმენის თეორიები ეკლიქტიკურად შეაერთა ზღვრული სარგებლიანობისა და ზღვრული ნაყოფიერების თეორიებთან. მარშალი ცდილობდა საზოგადოებრივ ურთიერთობებზე გაევრცელებინა დარვინის მოძღვრება. საზოგადოების განვითარების ერთადერთ ფორმად ევოლუცია მიაჩნდა. მარშალი პროპაგანდას უწევდა კაპიტალისტური ეკონომიკის მწყობრი განვითარების თეორიას. თავის კვლევებში იყენებდა ანალიზის მათემატიკურ და გრაფიკულ მეთოდებს. მარშალის შეხედულებებს გავლენა ჰქონდა კაპიტალისტური ეკონომიკის აზრის განვითარებაზე. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ეკონომისტები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
საქართველოს პოლიტიკის ინსტიტუტი

**საქართველოს პოლიტიკის ინსტიტუტი (GIP)** — არაკომერციული, კვლევითი და ანალიტიკური ორგანიზაცია. დაარსდა 2011 წლის დასაწყისში. 

საქართველოს პოლიტიკის ინსტიტუტი მიზანია საქართველოში დემოკრატიული ინსტიტუტების ორგანიზაციული საფუძვლების გაძლიერება და მმართველობის პრინციპების განვითარება პოლიტიკური კვლევისა და ადვოკატირების გზით.

2013 წლიდან საქართველოს პოლიტიკის ინსტიტუტი არის ეუთოს აკადემიური ინსტიტუტებისა და ანალიტიკური ორგანიზაციების ქსელის წევრი, ხოლო 2018 წლიდან კი EU-LISTCO-ს კონსორციუმის წევრი, რომელიც ხორციელდება ევროკავშირის „ჰორიზონტი 2020-ის“ პროგრამის ფარგლებში.

## პუბლიკაციები 
* პოლიტიკის დოკუმენტები 
* წიგნები და კრებულები
* კომენტარები
* ანალიზი
* კვლევითი დოკუმენტები
* ანგარიშები

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2011 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
კატეგორია:საქართველოს საზოგადოებრივი ორგანიზაციები
კატეგორია:კვლევითი ორგანიზაციები
მარშრუტი

**მარშრუტი** ( <  და route — „გზა“) — წინასწარ დასახული გზა, მიმართულება (ადამიანის, მაქანის, მატარებლის, თვითმფრინავის და სხვა) გასაჩერებელი პუნქტების აღნიშვნით.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტურისტული მარშრუტი
*სატრანსპორტო ლიგისტიკა
*ნარკოტრაფიკის მარშრუტები

## ლიტერატურა
კატეგორია:მარშრუტები
კატეგორია:ორიენტაცია
ალექსანდრე კოღუაშვილი

**ალექსანდრე მარკოზის ძე კოღუაშვილი** (დ. 5 სექტემბერი, 1886, ქუთაისი — გ. 29 აგვისტო, 1924, ვანი) — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში. კომპარტიის წევრი (1904).

რევოლუციურ მოღვაწეობას ეწეოდა ჭიათურაში, ქუთაისსა და სხვა ქალაქებში. I მსოფლიო ომის დროს გაწვეული იყო სახელმწიფო ლაშქრის ვორონეჟის 160-ე ქვეით დრუჟინაში, მსახურობდა უმცროს უნტერ-ოფიცრად. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის დროს ჯარის ნაწილებში ეწეოდა აგიტაციას დროებითი მთავრობის წინააღმდეგ. აირჩიეს ჯარისკაცთა ასეულის კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1918 წელს დემობილიზაციის შემდეგ დაბრუნდა ქუთაისში, მუშაობდა ზეინკლად და ეწეოდა აგიტაციას საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის წინააღმდეგ. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის (1921) შემდეგ მუშაობდა ვანის რაიონის რევოლუციური კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დღეებში დაიღუპა ვანის რაიონის აღმასრულებელი კომიტეტის შენობაში აჯანყებულთა რაზმის ხელმძღვანელ ამბერკი ადეიშვილთან ურთიერთსროლისას.

## ლიტერატურა
* ჯიქია ლ., 1924 წლის აჯანყება დასავლეთ საქართველოში, თბ.: უნივერსალი, 2012. – გვ. 141.

კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აგვისტო
კატეგორია:ქართველი ბოლშევიკები
ალექსანდრე
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
ბამიანი

**ბამიანი** ( *Bāmiyān*) — ქალაქი ავღანეთის ცენტრალურ ნაწილში, ბამიანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 125 ათ. მცხოვრები (2005). მდებარეობს ბაბის ქედის ძირში, ზღვის დონიდან 3000 მეტრზე მაღლა, მდინარე ბამიანზე (ყურდუზის აუზი), ქაბულიდან 130 კილომეტრით ჩრდილო-დასავლეთით. ცნობილია ახ. წ. I საუკუნიდან, ძველჩინურ წერილობით მოწმობებში გვხვდება V საუკუნიდან. VII საუკუნეში არაბთა მიერ დაპყრობამდე ბუდიზმის მნიშვნელოვანი ცენტრი იყო. ბამიანის სიახლოვეს შემორჩენილია I–VIII საუკუნის კლდეში ნაკვეთი ბუდისტური სამონასტრო კომპლექსი. 2000-ზე მეტი გროტი (ტაძრები, კელიები, შეკრების დარბაზები და სხვა გამოქვაბულები) ერთმანეთთან დაკავშირებულია კიბეებითა და გადასასვლელებით; მორთულია ბუდას ქანდაკებებით, მოხატულობებითა და ქვაში ამოჭრილი ორნამენტებით. განსაკუთრებით ცნობილია ბუდას ორი გიგანტური ქანდაკება (35 და 53 მეტრი, II–III სს. და V ს.), რომლებიც ქვის ნიშებშია გამოკვეთილი (2001 წლის მარტში თითქმის მთლიანად გაანადგურეს თალიბებმა). ბამიანის სიძველეები წარმოადგენს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებს. ქალაქში არის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი.

## ლიტერატურა 
* *Hackin J.* Nouvelles recherches archéologiques а̀ Ba̅miya̅n. P., 1933;
* Ba̅miya̅n: art and archaeological researches on the Buddhist cave temples in Afghanistan, 1970–1978 / Ed. by T. Higuchi: In 4 vol. Kyoto, 1983;
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ავღანეთის ქალაქები
მარჯვენა ხელის წესი

მინი|მარჯვენა ხელის წესი: V — გამტარის მოძრაობის სიჩქარის მიმართულება; B — მაგნიტური ველის ინდუქციის მიმართულება; Emf — გამტარში აღძრული ინდუქციური დენის მიმართულება
**მარჯვენა ხელის წესი** — წესი, რომელსაც იყენებენ მაგნიტურ ველში მოძრავ გამტარში ინდუქციური დენის მიმართულების განსასაზღვრავად.

ამ წესის თანახმად, თუ მარჯვენა ხელისგულს ისე მოვათავსებთ, რომ გადახრილი ცერის მიმართულება ემთხვეოდეს გამტარის მოძრაობის მიმართულებას, ხოლო მაგნიტური ველის ძალწირები ხელისგულში შედიოდნენ, მაშინ ინდუქციური დენის მიმართულება გამტარში თანხვდება გაშვერილი ოთხი თითის მიმართულებას. მარჯვენა ხელის წესი ლენცის წესის შედეგია.

## იხილეთ აგრეთვე
*მარცხენა ხელის წესი

## ლიტერატურა
კატეგორია:ელექტრომაგნეტიზმი