open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სარდიონ ალექსი-მესხიშვილი

**სარდიონ დიმიტრის ძე ალექსი-მესხიშვილი** (დ. 1814, სოფ. რუისპირი, ახლანდელი თელავის რაიონი ―   გ.   1863, დაკრძალულია ახალ შუამთის ეკლესიაში) — ქართველი კრიტიკოსი, მთარგმნელი, სამხედრო ექიმი. მსახიობ ლადო ალექსი-მესხიშვილის მამა. 

## ბიოგრაფია
1832—1836 წლებში სწავლობდა სამედიცინო-ქირურგიული აკადემიის მოსკოვის განყოფილებაში, რომელიც დაამთავრა ექიმისა და ვეტერინარის წოდებით. 1840 წლიდან მუშაობდა ექიმად თელავში, სიღნაღსა და თბილისში. 1848 წელს წარდგენილი დისერტაციის საფუძველზე მიენიჭა შტაბ-დოქტორის წოდება. ალექსი-მესხიშვილის კრიტიკული წერილები და თარგმანები (როჟე დე ბოვარის, ჟ. ფ. მარმონტელის, ეჟენ სიუს თხზულებებისა) იბეჭდებოდა გაზეთ „კავკაზსა“ და ჟურნალ „ცისკარში“. ეკამათებოდა თერგდალეულებს, იცავდა „მამათა“ პოზიციებს. 1861 წელს „ცისკარში“ გამოქვეყნებულ ალექსი-მესხიშვილის წერილს („უსტარი ანტიკრიტიკული“). აქ იგი იცავდა სამი სტილის თეორიას და იმ ასო-ნიშნებს, რომელთა ხმარებაზე ილია ჭავჭავაძემ უარი თქვა (**უ, ჱ, ჲ, ჳ, ჴ**). ამავე წერილში მან პასუხი გასცა ილია ჭავჭავაძეს ფრანგულიდან ჟ. ფ. მარმონტელის „მეუდაბნოენის“ საკუთარი თარგმანის გამო (დაიბეჭდა 1852 წლის № 1 და №2 „ცისკარში“) და დამრიგებლური ტონით გაახსენა კარამზინის დამსახურება რუსულ ლიტერატურაში.  ი. ჭავჭავაძემ საპასუხო წერილი  „სარდიონ მეხიევის კრიტიკის“ გამო წარადგინა „ცისკრის“ რედაქციაში, მაგრამ ი. კერესელიძემ იგი აღარ დაბეჭდა.

## ლიტერატურა
* საქართველოს მედიცინის ისტორია, ტ. 4, თბ., 1960;
*ქართული ლიტერატურული კრიტიკის ისტორიისათვის (ქრესტომათია), ტ. 1, შედგ. ს. ხუციშვილის მიერ, თბ., 1954;
** ჭუმბურიძე ჯ.*, ქართული კრიტიკის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1974;
**ხუციშვილი ს., შენგელია მ.,* ქსე, ტ. 1, გვ. 302, თბ., 1975
* *ხუციშვილი ს.,* ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 104, თბ., 1997

კატეგორია:ქართველი კრიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  1814
კატეგორია:გარდაცვლილი 1863
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ს
მხედართა მეთაური

**მხედართა მეთაური** () — რომის რესპუბლიკაში მაგისტრატურა. მხედართა მეთაური ინიშნებოდა დიქტატორთან ერთად და ისინი ერთად ტოვებდნენ თანამდებობას. მხედართა მეთაურს დიქტატორი ირჩევდა და სენატი ამტკიცებდა. თუ მხედართა მეთაური თანამდებობაზე კვდებოდა, მაშინ მის ნაცვლად დიქტატორი სხვას ირჩევდა, ხოლო თუ მასსა და დიქტატორს შორის სერიოზული უთანხმოება ხდებოდა, დიქტატორს არ შეეძლო მხედართა მეთაურის გადაყენება სანამ თვითონ არ დატოვებდა პოსტს.

მხედართა მეთაური ექვემდებარებოდა დიქტატორს, თუმცა ამ უკანასკნელის ადგილზე არყოფნისას, შეეძლო მისი ფუნქციებიც ეკისრა. მხედართა მეთაური ატარებდა toga praetextaს და ახლდა 6 ლიქტორი.

## ლიტერატურა 
* ტიტუს ლივიუსი, *რომის ისტორია*.
* *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, უილიამ სმითი, ed., Little, Brown and Company, Boston (1849).
* *Dictionary of Greek and Roman Antiquities*, უილიამ სმითი, ed., Little, Brown, and Company, Boston (1859).
* ''Harper's Dictionary of Classical Literature and Antiquities*, Harry Thurston Peck, ed. (მეორე გამოცემა, 1897).
* *Oxford Classical Dictionary*, N. G. L. Hammond and H. H. Scullard, eds., Clarendon Press, Oxford (Second Edition, 1970).
* Michael Grant, *The Roman Emperors'', Scribner’s (1985).

კატეგორია:რომის სახელმწიფო ინსტიტუტები
ნინო ალექსი-მესხიშვილი (1896-1956)

**ნინო ალექსი-მესხიშვილი** (დ. 1896, თბილისი — გ. 16 მაისი, 1956, მოსკოვი)  — დრამისა და ესტრადის ქართველი მსახიობი.  საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1950). ლადო მესხიშვილის ქალიშვილი და ბარბარე ალექსი-მესხიშვილი და.

## ბიოგრაფია
1914 წელს მოსკოვში ერთდროულად დაამთავრა პედაგოგიური და დრამატული კურსები. ხშირად გამოდიოდა მამას ერთად ვოდევილებსა და ფარსებში. მოღვაწეობდა რუსეთში (1914–1920, 1922–1925), კიევში (1920–1922) და თბილისის რუსთაველის სახელობის თეატრში (1926–1928). განასახიერა კარმენსიტას (კონსტანტინე  ლიპსკეროვის „კარმენსიტა“), ქსენიას (ბორის ლავრენიოვის „რღვევა“) და სხვა როლები. 1928–1932 წლებში თბილისის ფილარმონიის ესტრადის მსახიობი იყო, ხოლო 1941–1946 წლებში ― კვლავ რუსთაველის სახელობის თეატრის სცენაზე გამოდიოდა.   მეორე მსოფლიო ომის წლებში მონაწილეობას იღებდა ფრონტებზე და ჰოსპიტლებში, აგრეთვე დონბასელი, ჭიათურელი და ტყიბულელი მეშახტეებისათვის გამართულ კონცერტებში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი  16 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ნინო
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ნინო ალექსი-მესხიშვილი (1900-1983)

**ნინო სარდიონის ასული ალექსი-მეხიშვილი** (დ. 14 ნოემბერი, 1900, პეტერბურგი  — გ. 9 მაისი, 1983, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1941).

1922–1924 წლებში სწავლობდა აკაკი ფაღავას დრამატულ სტუდიაში. 1924 წელს მსახიობად ჩაირიცხა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრში. ასრულებდა სახასიათო როლებს. მისი მთავარი ნამუშევრებია: მადამ სალი („პირველი ნაბიჯი“, გიორგი წერეთლის მოთხრობის მიხედვით), სოფია იგნატიევნა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „ზოგჯერ ბრძენიც შეცდება“), სალი (ბორის ლავრენიოვის „ამერიკის ხმა“), დეიდა მარგარიტა (ედმონდ როსტანის „სირანო დე ბერჟერაკი“), რუთ მამლოკი (ფრიდრიხ ვოლფის „პროფესორი მამლოკი“).

## ლიტერატურა
**გვენცაძე ა.,* ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, გვ. 104, თბ., 1997

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი  9 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ნინო
ირინე ალექსიძე

**ირინე ალექსანდრეს ასული ალექსიძე** (დ. 21 იანვარი, 1914, თბილისი — გ. 21 თებერვალი, 1996) — ქართველი ბალერინა. საქართველოს სახალხო არტისტი (1960). 

## ბიოგრაფია
1930 წელს თბილისში დაამთავრა მ. პერინის საბალეტო სტუდია. 1939 წელს მოსკოვის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი, 1941 წელს თსუ ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1944-1961 წლებში თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი სოლისტი იყო.  ალექსიძის შესრულებას ახასიათებდა დამაჯერებლობა, დრამატული სიმძაფრე, ემოციურობა. როლები: ჯავარა (დ. თორაძის „გორდა“, სახელმწიფო პრემია, 1951), ნიავი (გ. კილაძის „სინათლე“), მანიჟე (ა. ბალანჩივაძის "მთების გული“), ზოია რუხაძე (დ. თორაძის „მშვიდობისათვის“) და სხვა. დაჯილდოებულია ორი ორდენითა და მედლით.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1950 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1951 — სსრკ სახელმწიფო პრემია ჯავარას როლისთვის (თორაძის „გორდა“)
* 1960 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* [ირინე ალექსიძე](http://www.tafu.edu.ge/files/pdf/duruji/duruji%209(127)%202018.pdf) — „დურუჯი“. 1 დეკემბერი. 2018. №9 (127) გვ. 7

კატეგორია:ქართველი ბალერინები
კატეგორია:დაბადებული  1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ნელი ალექსიძე

**ნელი ალექსანდრეს ასული ალექსიძე** (დ. 12 დეკემბერი, 1921, თბილისი — გ. 6 დეკემბერი, 2012) — ქართველი მოქანდაკე, საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1967). პოეტ მარიჯანის (მარიამ ტყემალაძე-ალექსიძის) შვილი.

## ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, უმთავრესად მუშაობდა დაზგური ქანდაკების დარგში. ალექსიძის ძერწვის რეალისტური მანერა სადა და გამომსახველია. მისი მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: „ცეკვა ქართული“ (1951, თაბაშირი); „მოცეკვავე ქალი დაირით“ (1953, ფაიანსი); აკადემიკოს ნ. ყიფშიძის პორტრეტი (1952, მარმარილო) ყველა საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი; აკადემიკოს ნ. ყიფშიძის პორტრეტი (ბრინჯაო) თბილისის რესპუბლიკურ საავადმყოფოს ეზოში;  „მედიცინის და“ (1964, თაბაშირი); გენერალ-მაიორი ე. კობერიძის პორტრეტი (1965, მარმარილო; ორივე საქართველოს სახელმწიფო გალერეა); ი. გრიშაშვილის პორტრეტი (1966,  ბრინჯაო მთაწმინდის პანთეონი); 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული  1921
კატეგორია:დაბადებული 12 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვრები
ნელი
კარლ XII

thumb|right|კარლ XII
**კარლ XII** ან **კაროლუს რექსი** (17 ივნისი, 1682 - 30 ნოემბერი, 1718), ასევე **ალექსანდრე ჩრდილოეთისა** და თურქების მიერ შერქმეული **დემირბაშ შარლი** (Demirbaş Şarl) — შვედეთის მეფე 1697 წლიდან გარდაცვალებამდე 1718 წელს. შვედეთის ვიტელსბახის დინასტიის მეოთხე მეფე. ბავშვობაში ყველას სუსტი და ავადმყოფი ეგონა, თუმცა კარლმა სიყმაწვილე ცხენზე ტანშიშველა ჯირითში და შვედეთის წიწვოვან ტყეებში მგლებზე ნადირობაში გაატარა, რითაც სისუსტე დაძლია და ომისთვის გამოიწრთო.

მამამისის გარდაცვალებისას კარლი უკვე ჩამოყალიბებული მეომარი იყო. იგი ტახტზე თხუთმეტი წლის ასაკში ავიდა, ხოლო სამ წელიწადში ქვეყანა დატოვა ზღვის იქით ბრძოლების სერიაში მონაწილეობის მისაღებად. ეს ბრძოლები ჩრდილოეთის დიდი ომის ნაწილი იყო, რომელთა უმრავლესობა რუსეთის იმპერატორი პეტრე დიდის წინააღმდეგ იყო მიმართული. მისი ახალგაზრდობით გათამამებულ ქვეყნებს საბაბი მიეცათ შვედეთზე თავდასხმისთვის და საქსონია, დანია-ნორვეგია, პოლონეთი და რუსეთი კოალიციას ქმნიან მის წინააღმდეგ, რაც დიდი ომის დასაბამი გახდა. თუმცა გაცილებით უფრო გამჭრიახი და გონებამახვილი ტაქტიკოსი გამოდგა ვიდრე ამას მისი მტრები მოელოდნენ, რამაჩ საშუალება მისცა მას ყველა ოპონენტი დაემარცხებინა.

კატეგორია:შვედეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1682
კატეგორია:გარდაცვლილი 1718
კატეგორია:XVII საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
შარლ დე გოლის მოედანი

**შარლ დე გოლის მოედანი**, იგივე **ვარსკვლავის მოედანი**, მდებარეობს პარიზში, მე-8, მე-16 და მე-17 ოლქის დასაყარზე. მოედნის ცენტრში აღმართულია ვარსკვლავის ტრიუმფალური თაღი.

## ისტორია 
ეს ადგილი თავდაპირველად წარმოადგენდა შაიოს გორაკს. მას შემდეგ, რაც გადაწყვიტეს შანზ-ელიზეს გაყვანა, გორაკი გაასწორეს. სამუშაოები დასრულდა 1777 წელს. ამის შემდეგ მას ვარსკვლავის მოედანი ეწოდა, რაც ნიშნავდა სხვადასხვა ქუჩების თავმოყრის ადგილს.

1836 წელს დასრულდა მოედანზე ტრიმფალური თაღის მშენებლობა.

მეორე იმპერიის პერიოდში მოედანი განახლებულ იქნა არქიტექტორ ჟაკ იტორფის მიერ ბარონი უისმანის ზედამხედველობით, რომელიც 1853 წლიდან სენის პრეფექტი იყო და პარიზის რეორგანიზება ჰქონდა გადაწყვეტილი. 1854 წლის 13 აგვისტოს დეკრეტით მოედანი და მისი მიმდებარე ტერიტორია გადაეცა კერძო სასტუმროებს, რომლებიც დღესაც არსებობენ ამავე ადგილას. ისინი ადვილად გამოსაცნობია იდენტური კოლონებით. პარიზელებმა მათ იმ პერიოდში მარეშოს სასტუმროები უწოდეს.

## აღწერა 
ვარსკვლავის მოედანზე თავს იყრის თორმეტი დიდი გამზირი და ამგვარად იქმნება ვარსკვლავის შთაბეჭდილება. მოედანი დაყოფილია მე-8, მე-16 და მე-17 ოლქებს შორის. მოედნის ირგვლივ წრეს ქმნის ორი ქუჩა: პრესბურგის ქუჩა და ტილსიტის ქუჩა.

მოედანზე არის ორი მიწისქვეშა გასასვლელი: ერთი ავტომობილებისთვის, მეორე ფეხით მოსიარულეთათვის.

## მოვლენები 
left|thumb|შარლ დე გოლის მოედანი

მოედნის იმ ადგილას, საიდანაც იწყება შანზ-ელიზეს გამზირის წყვილი ნომრების მქონე შენობები, გაკრულია დაფა წარწერით: "1940 წლის 11 ნოემბერს უცნობი ჯარისკაცის საფლავთან საფრანგეთის სტუდენტებმა გამართეს მანიფესტაცია და ამგვარად პირველებმა გაუწიეს ოკუპანტებს წინააღმდეგობა".

1968 წლის 30 მაისს, დაახლოებით ერთი მილიონი მაინფესტანტი გამოდის შანზ-ელიზეზე ვარსკვლავის მოედნის მიმართულებით.

1995 წლის 17 აგვისტოს ვარსკვლავის მოედანზე მომხდარი ტერორისტული აქტის შედეგად დაიჭრა 17 ადამიანი. ასაფეთქებელი საშუალება ჩადებული იყო გაზეთების ჯიხურის მახლობლად მდებარე სანაგვე ურნაში.

## სახელწოდების შეცვლა 
thumbnail|right|შარლ დე გოლის მოედნის აბრა

1970 წლის 13 ნოემბრის დადგენილებით **ვარსკვლავის მოედანს** ეწოდა **შარლ დე გოლის მოედანი**. ეს მოხდა დე გოლის გარდაცვალებიდან 4 დღის შემდეგ.

თავიდან დაგეგმილი იყო ამ სახელის მინიჭება მთელი შანზ-ელიზესათვის, მაგრამ საბოლოოდ ეს მხოლოდ მოედანს შეეხო.

ამ ფაქტმა დიდი პოლემიკა გამოიწვია, რის გამოც პარიზის საბჭომ გადაწყვიტა მიეღო ახალი წესი, რომლის მიხედვით პარიზის ქუჩებისთვის მხოლოდ იმ ადამიანის სახელის დარქმევაა დაშვებული, რომელიც მინიმუმ 5 წლის გარდაცვლილია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შარლ დე გოლის მოედანი 
* მოედანი Google map-ზე

კატეგორია:პარიზის მოედნები
ივანე მაჩაბელი

**ივანე გიორგის ძე  მაჩაბელი** (დ. 8 თებერვალი [ ძვ. სტ. 27 იანვარი], 1854, თამარაშენი, ახლანდელი ქურთის მუნიციპალიტეტი — გ. 8 ივლისი [ ძვ. სტ. 26  ივნისი], 1898, თბილისი) — ქართველი მწერალი, მთარგმნელი და საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
ივანე მაჩაბელი დაიბადა  გაღარიბებული მემამულის გიორგი მაჩაბლის ოჯახში. ბავშვობა მან უკიდურეს გაჭირვებაში გაატარა. ივანე აღზარდა პაპიდამ, ელენე დიასამიძემ. ივანე მაჩაბელმა 14-15 წლის ასაკში დაიწყო ლექსების წერა. საშუალო ცოდნას იგი თბილისში, გიმნაზიაში იღებდა. ჭაბუკი გატაცებით ეწაფებოდა ქართულ და რუსულ ლიტერატურას, ბეჯითად სწავლობდა უცხო ენებს. გიმნაზიის კურსის დასრულებიდან  ერთი წლის შემდეგ, 1871 წელს, გაემგზავრა პეტერბურგში, თავის ძმასთან – ვასილთან, რომელიც უნივერსიტეტში იურიდიულ ფაკულტეტზე სწავლობდა.

ივანე მაჩაბელი ამ დროს ბუნებისმეტყველებით იყო გატაცებული და სწორედ ამ დარგზე შევიდა პეტერბურგის უნივერსიტეტში. მალე, ძმის ზეგავლენით, იგი დაინტერესდა იურიდიული მეცნიერებით და ეს ფაკულტეტიც დაასრულა. პეტერბურგის უნივერსიტეტში ორ ფაკულტეტზე სწავლას ი. მაჩაბლისათვის ხელი არ შეუშლია გაეღრმავებინა თავისი ერუდიცია ლიტერატურისა და ხელოვნების სფეროში. იგი გაუტაცნია პროგრესულ საზოგადოებრივ იდეებს.

ივანე მაჩაბლის მსოფლმხედველობაზე მნიშვნელოვანი ზეგავლენა მოახდენეს 60-70-იანი წლების რუსეთის რევოლუციონერ-დემოკრატებმა. ამ დროს რუსეთის რევოლუციურ-ხალხოსნურ მოძრაობაში მონაწილეობას იღებდნენ მოწინავე ქართველი ახალგაზრდებიც. აღსანიშნავია, რომ ქართველ რევოლუციონერ ხალხოსნებს სამშობლოში დაბრუნებისას პრაქტიკულად დაუკავშირდა ივანე მაჩაბელი.

1873 წლის ზაფხულში, ბანკის საქმეების გამო, პეტერბურგში ჩავიდა ილია ჭავჭავაძე, რომელიც ახლო ურთიერთობაში იყო ვასილ მაჩაბელთან. ივანე მაჩაბელმა ილიას გაუზიარა თავისი განზრახვა და სთხოვა ერთად ეთარგმნათ შექსპირის ნაწარმოებები. 1873 წლის „კრებულის“ მეათე ნომერში დაიბეჭდა „მეფე ლირის“ პირველი მოქმედების თარგმანი.

1874 წელს ივ. მაჩაბელი სამშობლოში დაბრუნდა და იმავე წლის ბოლოს, აგრონომიულ მეცნიერებათა შესწავლის მიზნით, გაემგზავრა ოპენჰაიმის აკადემიაში (შტუტგარტის მახლობლად), სადაც ორი წელი დაჰყო.

1878 წელს ივ. მაჩაბელი საფრანგეთიდან პეტერბურგს გაემგზავრა, სადაც ქართველ სტუდენტთა წრეში მოხსენებებს კითხულობდა ლიტერატურულ თემებზე, ერთი წლის შემდეგ იგი საბოლოოდ დაბრუნდა საქართველოში და ლიტერატურულ-პუბლიცისტურ მოღვაწეობას მიჰყო ხელი. 1883 წელს იგი გაზეთ „დროების“ რედაქტორი ხდება. მაგრამ 1885 წლის სექტემბერში, გაზეთი დაიხურა მთავრობის მიერ, მეფის ხელისუფლების საწინააღმდეგო წერილების სისტემატურად ბეჭდვის გამო, გაზეთის რედაქტორი კი პასუხისგებაში მისცეს და სამუდამოდ აუკრძალეს რაიმე გამოცემის რედაქტორობა.

1897 წლის მაისში ივანე მაჩაბელი მძიმე ავად გახდა ჩირქოვანი პლევრიტით. 1898 წლის 26 ივნისს ქალაქში ხმა დაირხა ივანე მაჩაბლის უგზო-უკვლოდ დაკარგვის შესახებ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ივანე მაჩაბელი, ცხოვრება, შემოქმედება  
* ივანე მაჩაბელი  — Nateba.Websail.Net

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
შალვა ალექსი-მესხიშვილი

**შალვა ვლადიმერის ძე ალექსი-მესხიშვილი** (დ.  26 აპრილი, 1884, თელავი  ― გ. 18 ივნისი, 1960, თბილისი) —  ქართველი ადვოკატი, პოლიტიკოსი, საქართველოს იუსტიციის მინისტრი 1918-1919 წლებში, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი, ლადო მესხიშვილის ვაჟი.  

## ბიოგრაფია
საშუალო განათლება მიიღო თბილისში. 1902-1904 წლებში სწავლობდა ოდესის უნივერსიტეტში, ჯერ საბუნებისმეტყველო, შემდეგ კი იურიდიულ ფაკულტეტზე, მაგრამ სწავლის დასრულება ვერ მოახერხა. უნივერსიტეტიდან გარიცხეს სტუდენტთა რევოლუციურ მოძრაობაში მონაწილეობისათვის. 1909 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. ალექსი-მესხიშვილი საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტების პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი იყო. 1909 წელს იყო დაპატიმრებული. ადვოკატობა დაიწყო თბილისში 1910 წელს, მუშაობდა ნაფიცი ვექილის თანაშემწედ. 1910-1914 წლებში იცავდა მეფის მთავრობის კრიტიკის გამო პასუხისგებაში მიცემული ქართული ჟურნალ-გაზეთების რედაქტორებს და გამომცემლებს. 1917 წლის ნოემბრიდან იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი. 1918 წლის იანვარში აირჩიეს პარტიის მთავარი კომიტეტის წევრად. ხელი მოაწერა საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტს. 1918-1919 წლებში ეკავა იუსტიციის მინისტრის პოსტი საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკის კოალიციურ მთავრობაში. 1919-1921 წლებში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი სოციალისტ-ფედერალისტების სიით. იყო იურიდიული კომისიის წევრი. 1921 წელს საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ პოლიტიკურ საქმიანობას ჩამოშორდა და საადვოკატო მოღვაწეობას ეწეოდა. 1920-იანი წლების პირველ ნახევარში ორგზის იქნა დაპატიმრებული საბჭოთა რეჟიმის მიერ. 1925 წლის ივლის-აგვისტოში „პარიტეტული კომიტეტის“ პროცესზე იცავდა ბრალდებულთა ჯგუფს. იყო საქართველოს სსრ-ის ადვოკატთა კოლეგიის წევრი და მუდმივად ირჩევდნენ მისი პრეზიდიუმის შემადგენლობაში.

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 1960
კატეგორია:ქართველი ადვოკატები
კატეგორია:საქართველოს იუსტიციის მინისტრები
კატეგორია:საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრები
კატეგორია:თელავში დაბადებულები
შალვა
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრები
კატეგორია:ქართველი სოციალისტები
ინტერრექსი

**ინტერრექსი** INTERREX, INTERREGNUM — "მეფეებს შორის" მმართველი. ზოგი ცნობებით ეს თანამდებობა რომულუსის სიკვდილის შემდეგ დაფუძნდა. ინტერრექსები იყვნენ რიგრიგობით სენატორები, სანამ არ ხდებოდა ახალი მეფის არჩევა. სანამ ინტერექსები ახორციალებდნენ ძალაუფლებას იყო Interregnum.

რესპუბლიკის პერიოდში ინტერრექსები ინიშნებოდნენ კომიციებში კონსულების არჩევნების ჩასატარებლად, თუ ამის გაკეთება არ შეეძლო კონსულს ომის ან სხვა მიზეზის გამო. ინტერრექსები ინიშნებოდნენ 5 დღით და თუ ამ ვადაში ვერ ხერხდებოდა ახალი კონსულების არჩევა, ისინი ახალი ინტერრექსებით იცვლებოდნენ.

ინტერრექსები მეორე პუნიკური ომის შემდეგ სულამდე აღარ დანიშნულა, პომპეუსის შემდეგ კი ინტერრექსი აღარ დანიშნულა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი

კატეგორია:რომის სახელმწიფო ინსტიტუტები
გიული ალასანია

**გიული ალასანია** (დ. 11 ნოემბერი, 1946, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ისტორიკოსი-წყაროთმცოდნე, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1987), პროფესორი (1990). მიხეილ სააკაშვილის დედა.

## ბიოგრაფია 
1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის ისტორიის განყოფილება (თურქეთის ისტორიის სპეციალობით).

1969-2006 წლებში მუშაობდა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის საქართველოს ძველი და შუა საუკუნეების ისტორიის წყაროთმცოდნეობის განყოფილებაში უმცროს მეცნიერ თანამშრომლად (1969—1975), უფროს მეცნიერ თანამშრომლად (1975—1989) და ამავე განყოფილების გამგედ (1989—2006).

1973 დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1987 წელს — სადოქტორო დისერტაციები.

გიული ალასანია არის საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ისტორიის წყაროების შემსწავლელი კომისიის წევრი; 1990 წლიდან თსუ-ის ისტორიის მიმართულების პროფესორი, აგრეთვე თბილისის შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და პრორექტორი.

2006 წლიდან არის საქართველოს უნივერსიტეტის (2007 წის ოქტომბრამდე საქართველოს საზოგადოებრივ მეცნიერებათა უნივერსიტეტი) სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარეა, ხოლო 2005 წლიდან საერთაშორისო ასოციაციის „ქართული კულტურა საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ“ პრეზიდენტი.

2009 წელს გ. ალასანია არჩეულ იქნა ხელოვნებისა და მეცნიერების მსოფლიო აკადემიის (WAAS, აშშ) ნამდვილ წევრად; 2012 ხოლო წელს — გენეალოგიის, ჰერალდიკის და დოკუმენტურ მეცნიერებათა ამერიკული სკოლის საპატიო წევრად.

გამოქვეყნებული აქვს 140-ზე მეტი სამეცნიერო შრომა (მათ შორის მონოგრაფიები) საქართველოს შუა საუკუნეების ისტორიისა და წყაროთმცოდნეობის საკითხებზე. მრავალი საერთაშორისო სამეცნიერო და კულტურული ფორუმის (მათ შორის, ფესტივალის „ჩვენებურები“) მონაწილე და ორგანიზატორი.

## ჯილდოები 
* საქართველოს კომკავშირის პრემია (1980)
* ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემია (ჯგუფთან ერთად, 2010)

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

* გიული ალასანია — ბურუსი

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
კატეგორია:ქალი მეცნიერები
კატეგორია:საქართველოს კომკავშირის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორები
გიული
კატეგორია:მიხეილ სააკაშვილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნიკოლოზ ალექსიძე

**ნიკოლოზ ესტატეს ძე ალექსიძე** (დ.  28 დეკემბერი [ძვ. სტ. 15 დეკემბერი], 1900, სოფ. წრომი, ახლანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი —   გ.    14 თებერვალი, 1970, თბილისი) — ქართველი ენტომოლოგი, სოფლის მეურნეობის დოქტორი (1942), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1962).

## ბიოგრაფია
1925 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი, 1935 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში მცენარეთა დაცვის განყოფილების გამგედ. გამოიკვლია ვაზის, ბოსტნისა და ბაღჩეული კულტურების მავნებელთა ბიოეკოლოგიური საკითხები, შეიმუშავა მათ წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებები. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ენტომოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 28 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:სოფლის მეურნეობის დოქტორები
ალაჯის ბრძოლები

**ალაჯის ბრძოლები 1877**, რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1877-1878) დროს კავკასიის ფრონტზე ყარსის აღმოსავლეთით, ალაჯის მთის (თანამედროვე ალაჯადაღი) რაიონში სექტემბერ-ოქტომბერში გამართული ორი ბრძოლა. 

რუსეთის კავკასიის კორპუსმა (სარდალი გენერალი მ. ლორია-მელიქოვი) ვერ გაუძლო შემოტევას, ყარსს ალყა მოხსნა და კურიუკ-დარ-ბაშგედიქლერის პოზიციებისაკენ დაიხია. ოსმალთა ჯარის მთავარმა ძალებმა მუხთარ-ფაშის სარდლობით 7-19 ივლისს დაიკავეს ალაჯის სიმაღლეები. რუსეთის ჯარის (56 ათასი კაცი, 220 ზარბაზანი) შეტევა მტერმა (38 ათასი კაცი, 74 ზარბაზანი) კონტრშეტევით მოიგერია. 27 სექტემბერს/9 ოქტომბერს რუსეთის ჯარი კვლავ გადავიდა შეტევაზე და მარჯვენა ფრთის გარშემოვლით მოწინააღმდეგის ზურგში შეიჭრა. 3-15 ოქტომბერს გენერალ ივანე ლაზარევის რაზმმა იერიშით აიღო გამაგრებული ავლიარის მთა და ოსმალებს ყარსისაკენ დასახევი გზა გადაუჭრა. ოსმალთა არმია განადგურდა (დაიღუპა და დაიჭრა დაახლოებით 5-6 ათასი კაცი, 8,5 ათასი ტყვედ ჩავარდა. რუსეთის ჯარმა დაკარგა 1,5 ათ. კაცი). 13-25 ოქტომბერს რუსეთის ჯარი კვლავ შემოერტყა ყარსს და 6-18 ნოემბერს იერიშით აიღო. ალაჯის ბრძოლებში რუსებმა ჯარის მართვისათვის პირველად გამოიყენეს ფართოდ სატელეგრაფო კავშირი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1877 წლის ბრძოლები
ილია ალხაზიშვილი

**ილია სოლომონის ძე ალხაზიშვილი** (დ. 28 ნოემბერი  [ძვ. სტ. 16 ნოემბერი], 1853, სოფ. ზიარი, ახლანდელი გურჯაანის რაიონი ―   გ.   27 იანვარი, 1921, თბილისი) — ქართველი მწერალი, მეცნიერი და საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
1891 წელს  დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი,  სამშობლოში დაბრუნდა და 1918 წლამდე პროვიზორად მუშაობდა ქ. ახალქალაქში. ალხაზიშვილის თხზულებანი 1875 წლიდან იბეჭდებოდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში. ავტორია ეთნოგრაფიული-ფოლკლორული, ისტორიული და სამედიცინო ნაშრომებისა „ბუნება და ცხოვრება“ (1897), „მტკვარი, ჭოროხი, რიონი“ (1912-1914), „სამკურნალო მცენარენი საქართველოში“ (1899), „ვარძიის მონასტერი“ და სხვა. ალხაზიშვილს წვლილი მიუძღვის ქართული სამეცნიერო ტერმინოლოგიის შემუშავებაში: „საანატომიო და საფიზიოლოგიო ტერმინები“, 1913; „ქართული ენა და სამეცნიერო ტერმინოლოგია“, 1915; „ბუნების ლექსიკონი“, 1916. მისი თაოსნობით რამდენიმე სოფელში გაიხსნა სკოლა და ბიბლიოთეკა-სამკითხველო, ახალქალაქში — ქართული გიმნაზია.

## ლიტერატურა
** კეკელიძე კ.,* ილია ალხაზიშვილი, „მნათობი“, 1953,  № 11

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1853
კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
მაჩაბელი

საკუთარი სახელი **მაჩაბელი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბახშიბეი მაჩაბელი — პოლიტიკური და სამხედრო პირი
* გიორგი მაჩაბელი — ქიმიკოსი, გამომგონებელი, პოლიტიკოსი
* გიორგი მაჩაბელი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
* გიორგი მაჩაბელი — რევოლუციონერი
* დავით მაჩაბელი — პოეტი, მუსიკის მკვლევარი
* დავით მაჩაბელი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
* ელენე მაჩაბელი — მოქანდაკე
* ვასილ მაჩაბელი — საზოგადო მოღვაწე, იურისტი
* ვასილ მაჩაბელი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
* იასე მაჩაბელი — ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
* ივანე მაჩაბელი — მწერალი, მთარგმნელი, პუბლიცისტი
* ივანე მაჩაბელი — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი
* კიტი მაჩაბელი — მეცნიერი, ხელოვნების ისტორიკოსი
* ლუარსაბ მაჩაბელი — პოლიტიკური მოღვაწე
* მანანა მაჩაბელი — მსახიობი, პედაგოგი, სატელევიზიო სახე
* მიხეილ მაჩაბელი — აგრონომი
* რევაზ მაჩაბელი — მუსიკოსი
* სიმონ მაჩაბელი — 1832 წლის შეთქმულების მონაწილე, პოეტი

## იხილეთ აგრეთვე
* მაჩაბლები — ფეოდალური საგვარეულო ქართლში
* მაჩაბელა — ქართული კულტურის მოღვაწე XVIII საუკუნის II ნახევარში, ერეკლე II-ის კარის მსახიობი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ობელისკი

**ობელისკი** (ბერძნ. obeliskos, სიტყვასიტყვით - მცირე შამფური) — წახნაგოვანი (უმთავრესად კვადრატული), ზევითკენ თანდათან დავიწროებული და ბოლოში წამახვილებული ქვის სვეტი. ობელისკი გავრცელებული იყო ძველ ეგვიპტეში. დგამდნენ როგორც ძეგლს სასახლეებისა და ტაძრების წინ. ეგვიპტიდან წამოღებულ მონოლითურ ობელისკებს ევროპაში იყენებდნენ ქალაქთმშენებლობაში, არქიტექტურული ანსამბლების კომპოზიციური აქცენტის შესაქმნელად (ობელისკი პიაცა დელ პოპოლოზე რომში, დაიდგა 1589, არქიტექტორი კ. ფონტანა). ობელისკი ფართოდ გავრცელდა როგორც ძეგლისა და მონუმენტის ტიპი.

## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 7, გვ. 491, თბ., 1984

კატეგორია:ობელისკები
ტიუილრის ბაღი

thumbnail|right|250px|ტიუილრის ბაღის დიდი აუზი
thumbnail|right|250px|ტიუილრის ბაღის პატარა აუზი
thumbnail|right|250px|ტიუილრი

**ტიუილრის ბაღი** () — პარიზის ყველაზე მნიშვნელოვანი და ყველაზე ძველი კლასიკური ფრანგული ბაღი. იგი გადაშლილია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ კონკორდის მოედნიდან ლუვრამდე, ხოლო სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ მდინარე სენიდან რივოლის ქუჩამდე. ადრე ბაღის ტერიტორიაზე აღმართული იყო ტიუილრის სასახლე, ძველი სამეფო და საიმპერატორო რეზიდენცია.

ტიუილრის ბაღი მოიცავს მრავალ აუზსა და ქანდაკებას. იგი მოწყობილ იქნა ანდრე ლე ნოტრის მიერ კოლბერის პერიოდში (1664).

## რევოლუციის პერიოდი 
ბაღის შესასვლელში მდებარე დიდი მრგვალი აუზი 1794 წლის 8 ივნისს გამოყენებულ იქნა „უმაღლესი არსების“ ცერემონიისთვის. აქ მოთავსებულ იქნა რამდენიმე გამოსახულება: „ათეიზმი“, რომელსაც გარს ერტყა „ამბიცია“, „ეგოიზმი“, „უთანხმოება“ და „ყალბი სიმარტივე“. მაქსიმილიან რობესპიერმა მას ცეცხლი წაუკიდა ხალხის აპლოდისმენტების ფონზე.

1794 წელს ამავე ბაღში გამოატარეს ჟან-ჟაკ რუსოს ცხედარი, როცა მისი გადასვენება ხდებოდა ერმენონვილიდან პანთეონში.

## დღეს 
დღეისთვის ტურისტებისა და მოსეირნეთათვის ბაღში უამრავი სკამი დგას.
ბაღის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს ჟე დე პომის გალერეა, რომელიც თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმს წარმოადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტიუილრის ბაღის ფოტოები
* ტიუილრის ბაღის ფოტოები 

კატეგორია:პარიზი
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
ტრიუმვირატი

**ტრიუმვირატი** — ერთნაირად ძლიერი სამი პოლიტიკური ან სამხედრო ფიგურის გაერთიანება.

## ეტიმოლოგია 
სიტყვა ტრიუმვირატი მომდინარეობს ტრიუმვირიდან, რაც ტრიუმვირატის წევრებს აღნიშნავს (ლათინურად trium virum არის tres viri (სამი კაცი)-ს მრავლობითის ნათესაობითი ბრუნვა).

## რომაული ტრიუმვირატები 
გვიანდელი რესპუბლიკის პერიოდში ორჯერ ჩამოყალიბდა ასეთი ტრიუმვირატები, როდესაც ერთი მიზნით სამი დამოუკიდებელი და ძლიერი პოლიტიკური ფიგურა გაერთიანდა და მართავდნენ სახელმწიფოს. ორივე ტრიუმვირატი საკმაოდ მალე დაიშალა რასაც ორივეჯერ სამოქალაქო ომი მოყვა.
* ძვ. წ. 60 ე. წ. პირველი ტრიუმვირატი იულიუს კეისარი, მარკუს კრასუსი და გნეუს პომპეუს მაგნუსი. ტრიუმვირატი კრასუსის სიკვდილის შემდეგ დაიშალა რასაც შემდეგ კეისარსა და პომპეუსს შორის ომი მოყვა
* ძვ. წ. 43 მეორე ტრიუმვირატი ოქტავიანე ავგუსტუსი, მარკუს ანტონიუსი და მარკუს ემილიუს ლეპიდუსი. ლეპიდუსი გამოერთო ტრიუმვირატს და ანტონიუსის დამარცხების შედეგად ოქტავიანე ერთადერთი ლიდერი დარჩა.

ამის გარდა რესპუბლიკის პერიოდში ხდებოდა სამკაციანი კომისიის შედგენა სხვადასხვა სახის მუნიციპალური საკითხების გადასაწყვეტად. ასეთ კომისიებსაც ტრიუმვირატები ეწოდა.

## ლიტერატურა
* Beck, Mansvelt. (1986). "The Fall of Han," in ''The Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220*. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. .
* 
* Loewe, Michael. (1986). "The Former Han Dynasty," in *The Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220'', 103–222. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. .

## რესურსები ინტერნეტში
* ტრიუმვირატი  — Livius.org

კატეგორია:რომის სახელმწიფო ინსტიტუტები
შალვა ამირანაშვილი

**შალვა იასონის ძე ამირანაშვილი** (დ. 26 მარტი, 1899, ონი — გ. 9 თებერვალი, 1975, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, ხელოვნებათმცოდნე. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის (ამჟამად რუსეთის მეცნიერებათა აკადემია) წევრ-კორესპონდენტი (1943),  საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკამედიკოსი (1955), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1959), პროფესორი (1936), სსრკ მუზეუმების ეროვნული კომიტეტისა და მეუზეუმების საერთაშორისო საბჭოს წევრი (1957). საქართველოს სსრ VI და VII მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

## ბიოგრაფია 
1917 წელს ფოთის კლასიკური გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, ჩაირიცხა ახლად გახსნილ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ივანე ჯავახიშვილის, ექვთიმე თაყაიშვილისა და გიორგი ჩუბინაშვილის ხელმძღვანელობით შეუდგა ხელოვნებათმცოდნეობის შესწავლას, განსაკუთრებით დაინტერესდა კედლის მხატვრობით, რომელიც შემდეგ აისახა მის შემაჯამებელ ნაშრომში „ქართული კედლის მხატვრობის ისტორია“. გარდა ამისა მეცნიერმა საყურადღებო გამოკვლევები მიუძღვნა ქართული ოქრომჭედლობის, დასურათებული ხელნაწერების, ტიხრული მინანქრების საკითხებს. მისი მრავალმხრივი და დაუცხრომელი მეცნიერული კვლევის შედეგია ჭეშმარიტად კაპიტალური ნაშრომი „ქართული ხელოვნების ისტორია“. მონოგრაფიაში პირველად არის გადმოცემული ქართული კულტურის განვითარების მთლიანი სურათი უძველესი დროიდან მეოცე საუკუნემდე.

1922 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი (თსუ-ის პირველი გამოშვება). 1923–1925 წლებში მუშაობდა მოსკოვსა და ლენინგრადში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თსუ-სა და სამხატვრო აკადემიაში. თსუ-ს ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის კათედრის გამგე  (1925-იდან), 1939–1975 წლებში საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის დირექტორი იყო.

ამირანაშვილი ქართული ხელოვნების ისტორიის ერთ-ერთი პირველი მკვლევარი იყო საქართველოში. იგი ითვლება აკადემიკოს გიორგი ჩუბინაშვილის ერთ-ერთ უახლოეს მოწაფედ. მისი განმაზოგადებელი ნაშრომები ხელოვნების აქტუალურ საკითხებს ეხება. დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართველი ხალხის მატერიალური კულტურის ძეგლთა დაცვისა და შეგროვების საქმეში. 2001 წელს მისი პირადი ბიბლიოთეკა და ნივთები ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრს გადაეცა. დაჯილდოვდა ლენინის ორდენით, სამი სხვა ორდენითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.  თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

## ლიტერატურა 
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 41,  თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები    
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:ონში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
შალვა
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
სიმონ ამირეჯიბი

**სიმონ სარდიონის ძე ამირეჯიბი** (დ. 19 აგვისტო  [ ძვ. სტ. 6 აგვისტო], 1877, სოფ. საღოლაშენი, ახლანდელი ქარელის რაიონი  — გ.    24 ოქტომბერი, 1936, თბილისი) —  ქართველი მეცნიერი, ბაქტერიოლოგიისა და ჰიგიენის ფუძემდებელი საქართველოში, პროფესორი (1919). 

## ბიოგრაფია
დაიბადა შტაბს-კაპიტან სარდიონ ამირეჯიბისა და ელისაბედ (მაკრინე) ავალიშვილის ოჯახში. მის და-ძმებს შორის იყო მომავალი გენერალი გიორგი ამირეჯიბი. 1903 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. ჯერ კიდევ II კურსის სტუდენტმა ხორცის ექსტრაქტში აღმოაჩინა ახალი ნივთიერება კარნიზონი. 1907-1919 წლებში იყო ხარკოვის სამედიცინო საზოგადოების შრატებისა და ვაქცინების განყოფილების, ხოლო 1915-1919 ბაქტერიოლოგიური განყოფილების გამგე. 1919 წელს საქართველოში დაბრუნდა. ამირეჯიბი იყო თსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტის ერთ-ერთი ორგანიზატორი (1919), დააარსა ბაქტერიოლოგიის (1919) და ზოგადი ჰიგიენის (1920) კათედრები ამ ფაკულტეტზე, მიკრობიოლოგიის კათედრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიის ფაკულტეტზე (1919). ამირეჯიბი თბილისის სანიტარული ჰიგიენის ინსტიტუტის ერთ-ერთი დამაარსებელი და მისი დირექტორი იყო (1926-1933). მისივე თაოსნობით დაიწყო (1919) საქართველოში ვაქცინებისა და შრატების წარმოება. მან შეისწავლა თბილისის და საქართველოს სხვა ქალაქების წყალსადენების სანიტარიის, მტკვრის გაბინძურების და თვითგაწმენდის საკითხები, მუშაობის სანჰიგიენური პირობები ჭიათურის მაღაროებში, აგრეთვე შავი ზღვის მიკროპლანქტონი და სხვა. შეადგინა სამედიცინო მიკრობიოლოგიის პირველი ქართული სახელმძღვანელო.

## ლიტერატურა
*
*

კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1877
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ს
გალუას თეორია

**გალუას თეორია** — უმაღლესი ხარისხის ერთუცნობიანი (*) სახის ალგებრული განტოლების თეორია, რომელსაც საფუძველი ჩაუყარა ევარისტ გალუამ. გალუას თეორემა ადგენს (*) სახის განტოლების ამოხსნის საზოგადოდ უფრო დაბალი ხარისხის სხვა ალგებრულ განტოლებათა ჯაჭვის ამოხსნაზე დაყვანის პირობებს. რადგანაც ორწევრა განტოლების ამონახსნი არის რადიკალი, ამიტომ (*) ამოიხსნება რადიკალებში, თუკი შესაძლებელია მისი დაყვანა ორწევრა განტოლებათა ჯაჭვამდე. უძველესი დროიდან არის ცნობილი, რომ განტოლება ამოიხსნება ფორმულით; განტოლება რომელზედაც დაიყვანება ნებისმიერი მესამე ხარისხის განტოლება, ამოიხსნება კარდანოს(1545) ფორმულით: მეოთხე ხარისხის განტოლება პირველად მოგვცა ფერარიმ(XVI) . მეხუთე ხარისხის განტოლებაზე ბევრი იმუშავეს მაგრამ ის ლიუვილმა შემთხვევით აღმოაჩინა გალუას ნაშრომებში. ამ მიზნით გალუამ შემოიტანა ჯგუფთა თეორია რიგი ფუნდამენტური ცნება და გამოიკვლია ღრმა კავშირი განტოლებას და ჩასმათა ჯგუფის თვისებებს შორის. შემდგომში გალუას თეორემა განავითარეს და განაზოგადეს მრავალი მიმართულებით. თანამედროვე გაგებით, გალუას თეორემა არის თეორია, რომელიც ამა თუ იმ მათემატიკურ ობიექტებს შეისწავლის მთი ავტომორფიზმების ჯგუფების საფუძველზე.

## ლიტერატურა

კატეგორია:ჯგუფების თეორია
ბალი

**ბალი** () — ქლიავის გვარის ხეხილოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. ხე ინტენსიურად იზრდება (სიმაღლე 15-20 მ-მდე), აქვს მორიგეობით განლაგებული ტოტები და სწორი, მაღალი შტამბი. ფოთოლი მოგრძო ელიფსური ფორმისაა, ყვავილი თეთრი, ქოლგებად შეკრებილი, ნაყოფი კურკიანა — მომრგვალო ან გულისებრი, სხვადასხვა შეფერილობის (ყვითელი, ვარდისფერი, წითელი და შავი). 

ნაყოფის რბილობი წვნიანია, კურკას ცუდად ეცვლება და სიმკვრივის მიხედვით იყოფა ბიგაროებად (მკვრივი რბილობი) და გინებად (ნაზი რბილობი). ამ უკანასკნელს განეკუთვნება უმთავრესად საქართველოში გავრცელებული ბლის ადგილობრივი ჯიშები. ბალს მყნობით ამრავლებენ (ამონაყარს არ იძლევა; გამონაკლისია ქართული ბალი), საძირეებად იყენებენ ბალამწარას, ბალღოჯსა და ბლის კულტურული ჯიშების თესლნერგებს. 

ბალი კულტივირებულია მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში. საქართველოში ბალი გავრცელებულია მეხილეობის ყველა რაიონში და კურკოვანი კულტურების ნარგაობათა 72%-ს შეადგენს. იგი ზომიერი კლიმატის, სინათლის მოყვარული მცენარეა. მაღალხარისხოვან მოსავალს იძლევა ნეშომპალაკარბონატულ ან ლამიან ნიადაგებზე. ხელსაყრელ პირობებში ყოველწლიურად მსხმოიარობს, საშუალო მოსავლიანობა 50-60 ც/ჰა. 

ბალი საადრეო ხილია (მწიფდება მაისსა და ივნისში), ნაყოფი შეიცავს 10-15% შაქარს (გლუკოზა, ფრუქტოზა, ნაკლებად საქაროზა), 0,2-1,1% მჟავას (უმთავრესად ვაშლისას), C ვიტამინსა და კაროტინს. იყენებენ სუფრის ხილად, კომპოტის, მურაბისა და წვნის დასამზადებლად. საქართველოში ფართოდაა ცნობილი ნაპოლეონის ვარდისფერი, მარკის ადრეულა, დროგანის ყვითელი, აგრეთვე ადგილობრივი ჯიშები — ჭოპორტულა, კახაბალი, ძუძუბალი. დარაიონებული ჯიშებია თათრული შავი, ხარისგულა და დროგანის ყვითელი. ეს უკანასკნელი უხვმოსავლიანი, საკმაოდ ყინვაგამძლე, საკონსერვო დანიშნულების საგვიანო ჯიშია და საქართველოში გავრცელების მიხედვით ბლის ნარგაობის 42,2%-ს შეადგენს. ბალი ავადდება გომოზით, ნაყოფის სიდამპლით. მავნებელთაგან აზიანებს ალუბლის ბუზი, ალუბლის ბუგრი და რინქიტი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ხეხილი
კატეგორია:კურკოვანები
კატეგორია:ქლიავი
ლუქსორის ობელისკი

მინიატიურა|მარჯვნივ|კონკორდის მოედანზე აღმართული ობელისკი
**ლუქსირის ობელისკი** () — პარიზის ღირსშესანიშნაობა. აღმართულია კონკორდის მოედანზე.

ლუქსორის ეგვიპტური ობელისკი ძველი წელთაღრიცხვის XIII საუკუნით თარიღდება. იგი საფრანგეთში 1833 წელს ჩამოიტანეს წელს და კონკორდის მოედანზე 1836 წლის 25 ოქტომბერს დადგეს. მეფე ლუი-ფილიპეს განკარგულებით იგი დაიდგა მოედნის ცენტრში იმ პერიოდში, როდესაც ამ ადგილის მოწყობა მიმდინარეობდა. ობელისკი სიმაღლით დაახლოებით 22,5 მეტრია, მონოლითური, ვარდისფერი სიენიტის ნაგებობა, იწონის დაახლოებით 227 ტონას. იგი აღმართულია 9 მეტრიან კვარცხლბეკზე და ზემოთ მთავრდება მოოქროვილი 3,5 მეტრიანი პირამიდონით. ობელისკზე ამოტვიფრულია იეროგლიფები ფარაონ რამზეს II-ს სადიდებლად.

1998 წელს პიერ ბერჟესა და ივ სენ-ლორანის მეცენატობით განხორციელდა პირამიდიონის რესტავრაცია. ობელისკს აქვს მზის საათის დანიშნულებაც.

## ლიტერატურა 
* Todd Porterfield: *The Obelisk on the Place de la Concorde. Post-Revolutionary Politics and Egyptian Culture*. In: Wilfried Seipel (Hrsg.): *Ägyptomanie. Europäische Ägyptenimagination von der Antike bis heute*. Kunsthistorischen Museum, Wien 2000, ISBN 3-85497-016-1 (*Schriften des Kunsthistorischen Museum* 3), S. 62–82.
* Labīb Ḥabašī: *Die unsterblichen Obelisken Ägyptens.* Überarbeitete und erweiterte Neuauflage von Carola Vogel. Zabern, Mainz 2000, ISBN 3-8053-2658-0, 89ff.

## რესურსები ინტერნეტში 
* History of the Egyptian Obelisks: Paris  

კატეგორია:პარიზი
კატეგორია:საფრანგეთის არქიტექტურა
შალვა ალხაზიშვილი

**შალვა ილიას ძე ალხაზიშვილი** (დ. 27 მარტი, 1899, თბილისი —  გ. 19 ივნისი, 1980, იქვე ) — ქართველი კრიტიკოსი, ხელოვნებათმცოდნე, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

## ბიოგრაფია
მასწავლებლობდა ქ. ახალქალაქსა და თბილისში. 1924 წელს „ფუტურისტ-ლეფელების“ ჯგუფის წევრი გახდა. ამავე წლიდან ალხაზიშვილის კრიტიკულ-თეორიული წერილები ლიტერატურისა და ხელოვნების აქტუალურ საკითხებზე იბეჭდებოდა იმდროინდელ პრესაში (ჟურნალი „ლიტერატურა და სხვა“, „მნათობი“, „მემარცხენეობა“, „საბჭოთა ხელოვნება“). ალხაზიშვილი თანაავტორია კინოფილმების „საბა“ (1928, რეჟისორი მიხეილ ჭიაურელი) და „საკანი №79“ (1930, რეჟისორი ზაქარია ბერიშვილი) სცენარებისა.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, გვ.117, თბ., 1975

კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი კრიტიკოსები
 კატეგორია:დაბადებული 27 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
ბალის ქედი

**ბალის ქედი** — ქედი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ განტოტების, უშბის ქედის სამხრეთ დადაბლებულ ბოლოს, მდინარეების დოლრისა და ენგურ-მესტიაჭალის აუზების წყალგამყოფს. შუა ნაწილში აღმართულია ზღვის დონიდან 2529 მ სიმაღლის უსახელო მწვერვალი. დაფარულია ტყით და დოლრის მეოთხეული მყინვარის მორენებით. ისტორიული საზღვარი ბალსქვემო ანუ სადადეშქელიანო სვანეთსა და ბალსზემო ანუ თავისუფალ სვანეთს შორის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ქედები
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ქედები
ბალის უღელტეხილი

** ბალი** — უღელტეხილი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ზემო სვანეთში, ბალის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2300 მ. გადასასვლელი მდინარე მესტიაჭალის ხეობიდან მდინარე დოლრის ხეობაში. ბალის უღელტეხილის მიდამოები შემოსილია სუბალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
ბალსა

**ბალსა** — ბომბაქსისებრთა (ბაობაბისებრთა) ოჯახის ოქრომას () გვარის სახეობები. გავრცელებულია ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკის ტენიან ტროპიკულ ტყეებში. უფრო მეტად ცნობილია  (), რომელიც კულტივირებულია სხვადასხვა ტროპიკულ ქვეყანაში. 

დიდი ზომის სწრაფმზარდი ხეა (7 წლის ასაკში 22 მ აღწევს, დიამეტრი 60 სმ), აქვს გამძლე და მსუბუქი მერქანი (გამომშრალი კორპზე მსუბუქია), რომელსაც ძველთაგანვე იყენებდნენ ტივებისა და ნავების გასაკეთებლად (თურ ჰეიერდალმა ტივი „კონტიკი“ სწორედ ამ მასალისაგან გააკეთა); იყენებენ აგრეთვე თვითმფრინავმშენებლობაში ბგერისა და სითბოს საიზოლაციო მასალად და სხვა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ბომბაქსისებრნი
ბალკანეთის ნახევარკუნძული

** ბალკანეთის ნახევარკუნძული** — ნახევარკუნძული სამხრეთ ევროპაში. ფართობი დაახლოებით 505 ათასი კმ2. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 1260 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ — 950 კმ. დასავლეთით ეკვრის ადრიატიკისა და იონიის, აღმოსავლეთით — შავი, მარმარილოს და ეგეოსის ზღვები, ბოსფორისა და დარდანელის სრუტეები. პირობითი სახმელეთო საზღვარია მდინარე დუნაისა და მდინარე სავის შესართავამდე, იქიდან კი — ტრიესტის ყურის წვერამდე.
## რესურსები ინტერნეტში 
* South-East Europe Review
* Balkan History by Steven W. Sowards 
* SEEurope.net  
* Southeast European Times
* The Centre for South East European Studies 
* Balkans region: Oil and Gas Fact Sheet 
* Balkans urged to curb trafficking—BBC
* News from Balkans
* Analysis from Balkans
* Balkan Business News 
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ევროპის ნახევარკუნძულები
კატეგორია:ბალკანეთი
კლეოპატრა თეა

**კლეოპატრა თეა**, მეტსახელად *ეურგერტესი* (; დ. ძვ. წ. 164 — გ. ძვ. წ. 121) — პტოლომეუს VI-ის ქალიშვილი. ის მართავდა სელევკიდების სახელმწიფოს ძვ. წ. 125 წლიდან მის გარდაცვალებამდე, ძვ. წ. 121 ან 120 წლამდე, 

ძვ. წ. 150 დაქორწინდა ალექსანდრე I ბალას და ჰყავდა მასთან შვილი ანტიოქე VI დიონისე. მისი მეორე მეუღლე იყო დემეტრიოს II. ნიკატორი, რომელთანაც ძვ. წ. 148 დაქორწინდა. ამ ოჯახიდან მათ ჰყავდათ ვაჟები, სელევკე V. პჰილომეტორი, ანტიოქე VIII. კრიპტოსი და ერთი ქალიშვილი სახელად ლაოდიკე. დემეტრიოსი ერთ-ერთი ბრძოლის დროს დააპატიმრეს და 10 წლის განმავლობაში იმყოფებოდა  პატჰეს სახელმწიფოს პატიმრობაში .

თეას მესამე მეუღლე, რომელზეც დემეტრიოსი პატიმრობის დროს დაქორწინდა, იყო მისი ძმა ანტიოქე VII სიდეთე; მასთან ჰყავდა ვაჟი ანტიოქე IX კუზიკენე. სხვა შვილების სახელი კი არ არის დადასტურებული.
ანტიოქე VII პატეს სახელმწიფოსთან ბრძოლის დროს ძვ. წ. 129 დაეცა. დემეტრიოსი იქნა განთავისუფლებული და მან დაიბრუნა მმართველობა და მისი მეუღლე.

დემეტრიოსი ყველა ძალით ცდილობდა ეგვპტის მმართველობა ჩაეგდო ხელში, მაგრამ ალექსნდრე II ზაბინასი, ალექსანდრე I ვაჟი, რომელიც ეგვიპტის სახელმწიფომ დანიშნა საპირისპირო ხელმწიფედ, მოახდინა რევოლუცია. წაგებული დემეტრიოსი უკან დაუბრუნდა პტოლემეუს სახელმწიფოს, მაგრამ მას და კლეოპატრას დახვდათ კარები დახურული. დემეტრიოსი აპირებდა გაქცევას გემით, მაგრამ კლეოპატრის ბრძანებით ის მოკლული იქნა.

მან მოკლა თავისი ვაჟი, სელევკე V, როდესაც მან, მამის გარდაცვალების შემდეგ, დედის ნებართვის გარეშე ტახტის დასაკუთრება მოინდომა. ძვ. წ. 125-დან 121 წლამდე იგი სელევკიდების იმპერიას მართავდა, თავდაპირველად როგორც ერთპიროვნული მმართველი, შემდეგ კი თავის ვაჟთან, ანტიოქე VIII-თან ერთად, რომელიც მისი კონტროლის ქვეშ იყო.

ანტიოქე VIII-ს ვერ აკონტროლებდა კლეოპატრა და მან დააპირა, რომ ისიც მოეცილებინა. როდესაც ის ნადირობიდან დაბრუნდა, კლეოპატრამ მიართვა ჭიქა ღვინო, რამაც ის დააეჭვა, ვინაიდან მისგან ეს მოულოდნელი საქციელი იყო, და აიძულა კლეოპატრას თვითონვე დაელია თავისივე შხამიანი ღვინო.

## ლიტერატურა
* Felix Stähelin: Kleopatra 24. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band XI,1, Stuttgart 1921, Sp. 785–787.
* Werner Huß: Ägypten in hellenistischer Zeit 332–30 v. Chr. C.H.Beck, München 2001, ISBN 3-406-47154-4, S. 584 f., 613 ff.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 164
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 121
კატეგორია:სელევკიდები
საფრანგეთის სოციალისტური პარტია

**სოციალისტური პარტია** (ფრანგ. Parti Socialiste ან PS) — მთავარი ოპოზიციური პარტია საფრანგეთში. მან შეცვალა მუშათა ინტერნაციონალის ფრანგული ფრთა 1969 წელს.

სოციალ დემოკრატიული პარტია პირველად ძალაუფლებაში მოვიდა მეხუთე რესპუბლიკის დროს 1981 წელს ფრანსუა მიტერანის საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვებით. ამავე დროს კოალიციის ფარგლებში მან პირველად ეროვნულ ასამბლეაშიც უმრავლესობა მოიპოვა. 1986-88 წლებში ჟაკ შირაკი იყო პრემიერ-მინისტრი პირველი ერთობლივი მმართველობის პერიოდში. მეორედ პარტია მმართველობაში მოვიდა როდესაც მიტერანმა ედუარ ბალადური დანიშნა პრემიერ-მინისტრად. 1995 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში შირაკმა დაამარცხა სპ-ს ლიდერი ლიონელ ჟოსპენი, რამაც ბოლო მოუღო მიტერანის 14 წლიანი მმართველობის ხანას. მესამედ სოციალისტები ძალაუფლებაში 1997 წელს საკანონმდებლო არჩევნებში გამარჯვებით მოდიან და შირაკი ისევ ნიშნავს ლიონელ ჟორპენს პრემიერ-მინისტრად, თანამდებობა, რომელიც მას 2002 წლის 21 აპრილის საპრეზიდენტო არჩევნებში გამანადგურებელ დამარცხებამდე ეკავა. მისი კანდიდატი 2007 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში შეცვალა სეგოლენ რუაიალმა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პარტიის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:საფრანგეთის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:სოციალ-დემოკრატიული პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1981  წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
ოთარ ალექსიშვილი

**ოთარ იასონის ძე ალექსიშვილი** (დ. 30 მარტი, 1914, თბილისი ― გ. 6 სექტემბერი, 1974, იქვე) — ქართველი რეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1970). 

## ბიოგრაფია
1934 წელს დაამთავრა მოსკოვის ლუნაჩარსკის სახელობის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1934–1940 წლებში მუშაობდა მოსკოვის მეიერხოლდის სახელობის და გორკის სახელობის სამხატვრო თეატრებში რეჟისორ-სტაჟიორად, 1940–1972 წლებში ― დამდგმელ რეჟისორად საქართველოს სხვადასხვა თეატრებში. 1965–1968 წლებში იყო ჭიათურის, 1968 წლიდან გორის თეატრის მთავარი რეჟისორი, ხოლო 1972 წლიდან იყო თბილისის ტელესტუდიის რეჟისორი. ალექსიშვილის მნიშვნელოვანი დადგმებია: გ. ხუხაშვილის „ცხოვრება კაცისა“, ს. შალიკაშვილის „უნიადაგონი“, ბ. ვიშნევსკის „ოპტიმისტური ტრაგედია“, ბ. ლავრენიოვის „რღვევა“, ნ. ვირტას „თვალუწვდენელი სივრცეები“ და სხვა.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1970 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* მედალი „მამაცური შრომისათვის დიდ სამამულო ომში 1941-1945 წწ.“

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
გიორგი ანანიაშვილი

**გიორგი დავითის ძე ანანიაშვილი** (დ.  24 აპრილი [ ძვ. სტ. 11 აპრილი], 1910, თბილისი ―   გ.  4 მარტი, 1978, იქვე) — ქართველი ენერგეტიკოსი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1960), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1967). 

## ბიოგრაფია
1934 წელს დაამთავრა ს. კიროვის სახელობის ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1940–1941 წლებში იყო სოხუმჰესისა და ხრამჰესის დირექტორი, 1945–1947 წლებში საქართველოს კომუნალური მეურნეობის მინისტრი, 1948 წლიდან — სოფლის მეურნეობის ელექტრიფიკაციის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის დირექტორი, ხოლო 1956 წლიდან — საქართველოს სოფლის მეურნეობის მექანიკაციისა და ელექტროფიკაციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში. 1963 წლიდან თბილისის პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფიზიკის კათედრის პროფესორია. დაჯილდოებულია საპატიო ნიშნის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*
* გიორგი ანანიაშვილი

კატეგორია:ქართველი ენერგეტიკოსები

კატეგორია:დაბადებული  24 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული   1810
კატეგორია:გარდაცვლილი  4 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
გ
ცაცა ამირეჯიბი

**ეკატერინე (ცაცა) გიორგის ასული ამირეჯიბი** (დ.   6 მარტი [ძვ. სტ. 22 თებერვალი], 1889, სოფ. ხურვალეთი, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 17 ნოემბერი, 1975, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1950).

## ბიოგრაფია
სწავლა დაიწყო თბილისის ეპარქიულ სასწავლებელში. 1906 წლიდან მუშაობდა სახალხო თეატრში (ავჭალის აუდიტორია). 1911 წელს დაამთავრა მოსკოვის ს. ხალიუტინას თეატრალური სტუდია და შემდეგ 1943 წლამდე მსახიობად მუშაობდა საქართველოს სხვადასხვა თეატრებში. 1932 წლიდან სახკინმრეწვის (ახლანდელი კინოსტუდია „ქართული ფილმის“) მსახიობია. ამირეჯიბი ასრულებდა დრამატულ და ტრაგიკულ როლებს: ქეთევანი (რაფიელ  ერისთავის „სამშობლო“), თამარი (კოტე  მესხის „შოთა რუსთაველი“), ზეინაბი (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), ქეთევანი (ალექსანდრე ყაზბეგის „ქეთევან წამებული“), ფატი (შალვა დადიანის „ნაპერწკლიდან“), კრუჩინინა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“), ლედი მაკბეტი (უილიამ შექსპირის „მაკბეტი“). როლები კინოში: კნეინა („ნახვამდის“, 1934), დედა („არშაულა“, 1935), მარიკა - ზურიკოს დედა („არსენა“, 1937), ალიმბეკის და (ფატიმა, (1958) და სხვა. ამასთან ერთად იგი მხატვრული კითხვის ერთ-ერთი პიონერი იყო საქართველოში. სამსახიობო კარიერის პარალელურად ცაცა ამირეჯიბი, მთელი ოცი წლის მანძილზე დაუცრომელად იღწვოდა რადიოშიც. ამასთანავე იგი წლების მანძილზე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას, სხვადასხვა სტუდიებში ასწავლიდა მხატვრულ მეტყველებას. დაჯილდოვებული იყო მთავრობის ჯილდოებით და საპატიო სიგელებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1940 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1950 — საქართველოს სახალხო არტისტი

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 44, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
*ცაცა ამირეჯიბი — ეროვნული ფილმოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ც