open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მფრინავი სახლი (ფილმი)

**მფრინავი სახლი** (ორიგინალური სახელწოდება - **Up**, ინგ: მაღლა) — 2009 წლის კომპიუტერული ანიმაციური სათავგადასავლო ჟანრის მულტიპლიკაციური ფილმი, გადაღებული Pixar Animation Studios-ს მიერ. ფილმის დისტრიბუტორია Walt Disney Pictures. ფილმმა 2009 წლის 13 მაისს გახსნა 62-ე კანის კინო ფესტივალი. ფილმის პრემიერა ამერიკაში კი შედგა 29 მაისს. ის იყო პირველი ანიმაციური და ამავე დროს პირველი სამგანზომილებიანი ფილმი, რომელმაც კანის კინო-ფესტივალი გახსნა.

„მფრინავი სახლი“ არის რეჟისორ პიტ დოქტერის მეორე სრულმეტრაჟიანი ფილმი „მონსტრების კორპორაციის“ შემდეგ. ფილმს ახმოვანებენ ედვარდ ასნერი, კრისტოფერ პლამერი, ბობ პეტერსონი და ჯორდან ნაგაი. „მფრინავი სახლი“ არის Pixar-ის მეათე ანიმაციური ფილმი და პირველი, რომელიც გამოვიდა სამგანზომილებაში.

ფილმში მოქმედება ვითარდება მოხუც ქვრივ კარლ ფრედრიკსენის გარშემო, რომელიც გადაწყვეტს თავისი სახლით გაფრენას სამხრეთ ამერიკაში. ფილმმა მიიღო პოზიტიური შეფასებები კინოკრიტიკოსების მიერ და კინოგაქირავებაში მოიტანა 683 მილიონი დოლარი, რითაც ის Pixar-ის ფილმებს შორის ანიმაციური ფილმის, „ნემოს ძიებაში“, შემდეგ კომერციულად ყველაზე წარმატებული გამოდგა.

## ჯილდოები 
* ოსკარი საუკეთესო ანიმაციური სრულმეტრაჟიანი ფილმისთვის
* ოსკარი საუკეთესო ორიგინალური საუნდტრეკისთვის

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:2009 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:პიქსარის ანიმაციური ფილმები
ხელოვნური ნეირონული ქსელი

thumb|250px|ხელოვნური ნეირონული ქსელი ორი შემომავალი და ერთი გამავალი ნეირონით. სურათზე აგრეთვე გამოსახულია ხუთი შიდა შრის ნეირონი.
**ხელოვნური ნეირონული ქსელი** — ხელოვნური ნეირონებისა და ამ ნეირონების დამაკავშირებელი წახნაგებისაგან შემდგარი ქსელი. ზოგიერთი წახნაგი მოცემული ნეირონისთვის განიხილება შემომავლად, ხოლო ზოგიერთი გამავლად. ყოველი წახნაგი ხასიათდება წონით, რომელიც ზოგ მოდელებში შეიძლება შეიცვალოს დროთა განმავლობაში. საერთო ჯამური შემოსავალი ნეირონისთვის, რომელიც აღინიშნება net, განისაზღვრება, როგორც ყველა შემოსავალი სიგნალის შეწონილი ჯამი. მათემატიკური აღნიშვნებით net = \sum{w_{i}x_{i}}, სადაც w_{i} არის i-ური შემომავალი წახნაგის წონა, ხოლო x_i ამ წახნაგზე არსებული სიგნალის სიდიდე. ნეირონის გამომავალი სიგნალის სიდიდე არის net სიდიდის ფუნქცია, ამ ფუნქციას აგრეთვე *აქტივაციის* ფუნქცია ეწოდება.

**ნეირონული ქსელის არქიტექტურა** ეწოდება ნეირონების განთავსების, მათი დაკავშირების და აქტივაციის ფუნქციის ერთობლიობას.

## აქტივაციის ფუნქციის სახეები
thumb|სიგმოიდის ფუნქცია წანაცვლების გარეშე
აქტივაციის ფუნქციის შერჩევა ხდება კონკრეტული გამოყენების დარგის მიხედვით. მისი ძირითადი დანიშნელებაა შემომავალი სიგნალის ლიმიტირება, რადგან, როგორც წესი გამოსავალზე საჭიროა სიგნალი კონკრეტულ ფარგლებში.

აქტივაციის ფუნქციად ყველაზე ხშირად გამოიყენება სიგმოიდი,

f(net) = \frac{1}{1 + exp\{-(net + \theta)\}}

ან ჰიპერბოლური ტანგენსი.

f(net) = \frac{exp\{-(net + \theta)\} - exp\{-(net + \theta)\}}{exp\{-(net + \theta)\} + exp\{-(net + \theta)\}}.

ორივე შემთხვევაში \theta პარამეტრი წარმოადგენს მარცხნივ წანაცვლებას.

აქტივაციის ფუნქციებად აგრეთვე შეიძლება იყოს გამოყენებული სხვა ფუნქცია, რომელიც იძლევა შემოსაზღვრულ მნიშვნელობებს net პარამეტრის ნებისმიერი მნიშვნელობისთვის.

## უკუპროპაგაციული მოდელი
**უკუპროპაგაციული მოდელი** არის ხელოვნურ ნეირონულ ქსელებში ერთ-ერთი ყველაზე გამოყენებადი. მას გააჩნია შემომავალი და გამავალი შრეები, აგრეთვე ერთი ან მეტი შიდა შრე. მეზობელ შრეებს შორის ყველა ნეირონი ერთმანეთშია დაკავშირებული. სიგნალის მოძრაობა ხდება შემოსავლიდან გამოსავალზე შიდა შრეების სათითოდ გავლით. ნეირონების დამაკავშირებელი წახნაგების წონების შერჩევის გზით შესაძლებელია ასეთ ნეირონულ ქსელს "ვასწავლოთ" შემოსავლის შესაბამის გასავალში გარდაქმნა, მაგალითად, ხელნაწერი ასოების ამოსაცნობად.

## პერცეპტრონი
**პერცეპტრონი** არის უმარტივესი ნეირონული ქსელის არქიტექტურა, რომელიც გამოიყენება წრფივად გაყოფადი არეების ამოსაცნობად. პერცეპტრონს გაანჩნია მხოლოდ ორი სრულად დაკავშირებული შრე – შემომავალი და გამავალი შრეები.

თუმცა პერცეპტრონის გამოსავალი შესაძლებელია გამოთვლილი იყოს ანალიტიკური გზით და მას შეუძლია მხოლოდ შეზღუდული სახეობის სტრუქტურების ამოცნობა (წრფივად გაყოფადი არე), ის მაინც წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე სასარგებლო მოდელს თეორიული კვლევისთვის, ვინაიდან უფრო რთული მოდელების (მაგ. უკუპროპაგაციული მოდელი ერთი შიდა შრით) თეორიული განხილვა მეტად რთულია.

## ლიტერატურა
*ყუბანეიშვილი ე., „ხელოვნური ნეირონული ქსელები მედიცინაში“, თბ., 2013
სირიული დამწერლობა

**სირიული დამწელობა** (ܐܠܦܒܝܬ ܣܘܪܝܝܐ) — შედგება 22 ასოსგან, რომელიც არის წარმოშობილი არამეული დამწერლობიდან. დამწერლობა არის კონსონანტური, იწერება მარჯვნიდან მარცხნივ. 

## დამწერლობის ვარიანტები 
დამწერლობის ის ტიპი რომელზეც წერდნენ V საუკუნემდე კლასიკურ სირიულ დამწერლობად არის მოხსენიებულიმ, ან ესტრანგელო. ამის მერე, როგორც კი დაიყო აღმოსავლეთის ასურული ეკლესია ორ ნაწილად (ნესტერიანელებსა და სირო-იაკობიტებზე), დაიყო დამწერლობაც. თითოეულმა ახალმა ეკლესიამ გამოიმუშავა თავისი შრიფტი სირიული დამწერლობის საბუძველზე. 

1 *Dālaṯ*-ის ან *Rēš*-ის შემდეგ *’Ālap̄* იღებს ჩვეულებრივ ფორმას, და არა დაბოლოების.

### ლიგატურები 
## გალერეა 

ფაილი:Lord s-prayer-aramaic.jpg|მამაო ჩვენო არამეულად (”აბუუნ დბვიშმაია”)
ფაილი:Syriac Sertâ book script.jpg|მე-11 ს. არამეული დამწერლობის ტიპი

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Syriac alphabet
* Download Syriac fonts
* Unicode Entity Codes for the Syriac Script 

კატეგორია:ანბანური დამწერლობები
კატეგორია:არამეული ენები
ელ-მაჰრის მუჰაფაზა

**ელ-მაჰრის მუჰაფაზა** () — იემენის მუჰაფაზა. მდებარეობს იემენის აღმოსავლეთ ნაწილში. ელ-მაჰრაში გადის იემენისა და ომანის ოფიციალური საზღვარი. ესაზღვრება 1 მუჰაფაზა: ჰადრამავთი.

ელ-მაჰრის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრია ელ-გაიჰდა. ფართობი შეადგენს 82,405 კმ²-ს. 2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა უდრიდა 88,594 ადამიანს. მუჰაფაზაში ყველაზე გავრცელებული ენაა არაბული.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იემენის ადმინისტრაციული დაყოფა

## სქოლიო
კატეგორია:იემენის მუჰაფაზები
აბიანის მუჰაფაზა

**აბიანის მუჰაფაზა** () — იემენის მუჰაფაზა. მდებარეობს იემენის სამხრეთ ნაწილში. ესაზღვრება 4 მუჰაფაზა: ადენი, ლაჰჯი, ელ-ბეიდა და შაბვა.

აბიანის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრია ზინჯიბარი. ფართობი შეადგენს 21,939 კმ²-ს. 2012 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა უდრიდა 513,701 ადამიანს. მუჰაფაზაში ყველაზე გავრცელებული ენაა არაბული.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იემენის ადმინისტრაციული დაყოფა

## სქოლიო
კატეგორია:იემენის მუჰაფაზები
ჰადრამავთის მუჰაფაზა

**ჰადრამავთის მუჰაფაზა** () — იემენის მუჰაფაზა. მდებარეობს იემენის აღმოსავლეთ ნაწილში. ჰადრამავთში გადის იემენისა და საუდის არაბეთის ოფიციალური საზღვარი. ესაზღვრება 4 მუჰაფაზა: ელ-ჯაუფი, მარიბი, შაბვა და ელ-მაჰრა.

ჰადრამავთის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ელ-მუკალა. ფართობი შეადგენს 191,737 კმ²-ს. მის შემადგენლობაში შედის კუნძული სოკოტრა. 2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა 1,255,000 ადამიანს შეადგენდა. მუჰაფაზაში ყველაზე გავრცელებული ენაა არაბული.

## იხილეთ აგრეთვე 
*იემენის ადმინისტრაციული დაყოფა

## სქოლიო
კატეგორია:იემენის მუჰაფაზები
შაბვის მუჰაფაზა

**შაბვის მუჰაფაზა** () — იემენის მუჰაფაზა. მდებარეობს იემენის დასავლეთ ნაწილში.  ესაზღვრება 4 მუჰაფაზა: აბიანი, ელ-ბეიდა, მარიბი და ჰადრამავთი.

შაბვის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრია ატაქი. ფართობი შეადგენს 47,728 კმ²-ს. 2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა უდრიდა 568,000 ადამიანს. მუჰაფაზაში ყველაზე გავრცელებული ენაა არაბული.

## იხილეთ აგრეთვე
* იემენის ადმინისტრაციული დაყოფა

## სქოლიო
კატეგორია:იემენის მუჰაფაზები
ჯეკ პიკენი

**ჯეკ პიკენი** დაბადებული 1880 წელს იყო შოტლანდიელი ფეხბურთელი. პიკენმა კარიერა დაიწყო ბოლტონში, შემდეგ გადავიდა პლიმუსში. 1905 წელს შედგა მისი ტრანსფერი მანჩესტერ იუნაიტედში. მანჩესტერში მან 113 მატჩი ითამაშა და გაიტანა 39 გოლი.

კატეგორია:შოტლანდიელი ფეხბურთელები
ჰარი სტაფორდი

**ჰარი საფორდი** (დ. 1869, ინგლისში) იყო ინგლისელი ფეხბურთელი. ჰარი სტეფორდი თამაშობდა „ნიუტონ ჰიტში“, რომელსაც შემდგომში „მანჩესტერ იუნაიტედი“ ეწოდა. ლეგენდის თანახმად როდესაც ის ნიუტონ ჰიტის კაპიტანი იყო, ის მოსეირნობდა თავის ძაღლთან ერთად და შეხვდა ჯონ ჰენრი დეივისს, რომელსაც ძალიან მოეწონა ძაღლი და სტეფორდს ლაპარაკი დაუწყო. ჰარიმ დეივისს მოახსენა „ნიუტონ ჰიტში“ არსებული ფინანსური კრიზისი, ამის შემდეგ კი დეივისმა იყიდა „ნიუტონ ჰიტი“ და კლუბი დაშლას გადაარჩინა.

ჰარი სტეფორდი კაპიტანი გახდა 1896 წელს და კაპიტანი იყო ასევე „მანჩესტერ იუნაიტედში“. 1903 წელს სტეფორდმა ფეხბურთის თამაშს თავი დაანება.

კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1869
ელ-დალი

**ელ-დალი** () - ქალაქი დასავლეთ იემენში. ელ-დალიდან 150 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი სანა. დასახლებული პუნქტი არის ელ-დალის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი. 

კატეგორია:იემენის ქალაქები
ჰარი მოგერი

**ჰარი მოგერი** (; დ. სექტემბერი, 1879 — გ. 16 ივნისი, 1927) — ინგლისელი ფეხბურთელი, მეკარე. მან თავი გამოიჩინა „მანჩესტერ იუნაიტედში“ თამაშით. „მანჩესტერის“ მაისურით ჩატარებული აქვს 242 მატჩი. მოგებული აქვს ინგლისის ასოციაციის თასი და ინგლისის ლიგა.

## რესურსები ინტერნეტში
*„მანჩესტერ იუნაიტედის“ პროფილი

კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1879
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1927
კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
რეტორომანული ენა

**რეტორომანული ენა**, საუბ. **რომანული ენა** — შვეიცარიის ერთ–ერთი ოფიციალური ენა. საუბრობენ გრაუბიუნდენის კანტონში. მიეკუთვნება რომანულ ენებს. ენათმეცნიერებაში ენის აღსანიშნავად გამოიყენება ასევე ტერმინი **ბიუნდენრომანული**.

## გავრცელების არეალი 
1990 წლის აღწერით შვეიცარიის მოსახლეობიდან 66 356 კაცი რეტორომანულს მშობლიურ ენად მიიჩნევდა, ხოლო ამათგან 39 632 მას გამოიყენებს, როგორც მთავარ სალაპარაკო ენას. 2000 წლის აღწერით მათი რიცხვი შემცირდა და 35 095 შეადგინა.

გრაუბიუნდენის კანტონის გეოგრაფიული პირობების, ბევრი ხეობებისა და იზოლირებული დასახლებული პუნქტების გამო, დროთა განმავლობაში განვითარდა რეტორომანული ენის განსხვავებული დიალექტები, რომლებიც ხუთ ჯგუფშია თავმოყრილი:

* სურსილვანი — გავრცელებულია ფორდერრაინის ხეობაში, ასევე მის მიმდებარე პატარ–პატარა ხეობებსა და იმბოდენის რეგიონში. ქალაქები: დომატ/ემსი, რეციუნსი, ბონადუცი, ტრინი.
* სუტსილვანი — გავრცელებულია ჰინტერრაინის რეგიონში, კერძოდ დომლეშგისა და ჰაინცენბერგის თემებში, ასევე შამსსა და ფერრერატალში.
* სურმირანი — გავრცელებულია ალბულას ხეობაში, ვაც/ობერვაცისა და ობერჰალბშტაინის დასახლებებში.
* პუტერი — ენგადინსა და ბერგიუნ/ბრავოუგნში.
* ვალადერი — საუბრობენ ქვემო ენგადინსა და მიუნსტერტალში.

კატეგორია:რეტორომანული ენა
მარათონის ბრძოლა

**მარათონის ბრძოლა** — ბრძოლა სპარსელებსა და ბერძნებს შორის, რომელიც ძვ. წ. 490 წელს მარათონის ველზე გაიმართა. ის იყო დამაგვირგვინებელი შეტაკება სპარსელების პირველი შეჭრისა საბერძნეთში, რომელიც წარმოადგენდა სპარსელების საპასუხო რეაქციას იონიელების აჯანყებაზე. ბერძნების არმია შედგებოდა ათენისა და პლატეას კოალიციური ძალებისაგან, რომელთაც მეთაურობდა მილტიადესი და პოლემარქოსი კალიმაქოსი. სპარსეთის მეფის დარიოს I-ის არმიას კი მეთაურობდა მიდიელი მხედართმთავარი დატისი. რიცხვობრივ უმცირესობაში მყოფმა ბერძნებმა მიმართეს ტაქტიკურ მანევრს. მოწინააღმდეგეთა ცენტრალური ძალების შეტაკების შემდეგ, ბერძნებმა უკუსვლა იწყეს და ამით სპარსელები მახეში მოაქციეს. დანარჩენმა ათენელებმა კი ფლანგებიდან შემოუარეს მტერს, ალყაში მოაქციეს ისინი და საბოლოოდ დაამარცხეს. ბრძოლაში მიღებულმა დანაკარგებმა სპარსეთის არმიას ბრძოლისუნარიანობა დააკარგვინა. დარიოსი სპარსეთში გაბრუნდა და ახალი არმიის შეკრება დაიწყო, თუმცა გარდაიცვალა. ამის მიუხედავად სპარსელებმა მეორედ მაინც ილაშქრეს საბერძნეთში დარიოსის შვილის ქსერქსეს მეთაურობით.

ლეგენდის თანახმად, შეტაკების შემდეგ ბრძოლის ველიდან ათენელი მაცნე ფიდიპიდესი გაიქცა ათენში და სიკვდილის ფასად ამცნო ხალხს ბერძნების გამარჯვება. მან დაფარა 42 კილომეტრი, რაც შემდეგ გახდა ოლიმპიური მარათონის ფუძემდებელი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბერძენ-სპარსელთა ომები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლივიუსი - სტატიები ძველი ისტორიის შესახებ, მარათონის ბრძოლა  

კატეგორია:ანტიკური ომები
კატეგორია:ძვ. წ. V საუკუნის ბრძოლები
ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**„ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“** — როალდ დალის 1964 წლის საბავშვო რომანი.

**ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა** ასევე შეიძლება აღნიშნავდეს:

## ვიდეო თამაშები
* „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“ (1985 წლის ვიდეო თამაში), ფილმზე დაფუძნებული ZX Spectrum-ის თამაში
* „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“ (2005 წლის ვიდეო თამაში), ფილმზე დაფუძნებული ვიდეო თამაში

## სხვა
* „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“ (ფრენჩაიზი), ფრენჩაიზი
* „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“ (ფილმი), წიგნის 2005 წლის ეკრანიზაცია
** „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“ (საუნდტრეკი), 2005 წლის ფილმის საუნდტრეკის ალბომი
* „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“ (მიუზიკლი), 2013 წლის მიუზიკლი

## იხილეთ აგრეთვე
* ყველა გვერდი სათაურით „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“
* ყველა გვერდი სიტყვებით „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“
გლაგოლური რიცხვები

**გლაგოლური რიცვები** — რიცხვთა ჩაწერის თავისებური სისტემა, რომელიც გლაგოლიცათი დაწერილ ტექსტებში გვხვდება. გლაგულური სისტემა ჰგავს ბერძნულსა და კირილურ რიცხვებს. ერთეულებს აღნიშავს ანბანის რიგზე დალაგებული პირველი ცხრა ასო, ათეულებს — შემდეგი ცხრა, ასეულებს — შემდეგი ცხრა. განსხვავებით ბერძნულისა და კირილურისაგან (თუმცა, მსგავსად არამეული რიცხვებისა) გლაგულური რიცხვებით ათასეულების ჩაწერაცაა შესაძლებელი და მათთვის ანბანის ბოლო ცხრა ასოა განკუთვნილი. 

| valign="top" |

| valign="top" |

| valign="top" |

|}

ციფრთა ჩაწერის კირილური სისტემისაგან განსხვავებით, გლაგოლური ზუსტად გასდევს გლაგოლიცას ასოთა წყობას. კირილურში კი ნიშნებს რიცხვითი მნიშვნელობა ბერძნული ანბანის გამოთქმების მიხედვით აქვთ მინიჭებული. ამიტომ გლაგოლიცათი შესრულებული კირილური ტექსტების ტრანსკრიბირებისას კირილიცაზე ხშირია შეცდომები, მაგალითად ფაილი:GlagolitsaKako.gif *(კ)* ‘40’ კირილიცაში **к** *(k)* ‘20’ ან ფაილი:GlagolitsaCherv.gif *(č)* ‘1000’ mit **ч** *(č)* ‘90’ 

## სქოლიო 
## ლიტერატურა 
* „Fünfzehnte Lektion“ in: Nikolaos H. Trunte, Словѣньскъи ѩзыкъ: Ein praktisches Lehrbuch des Kirchenslavischen in 30 Lektionen. Zugleich eine Einführung in die slavische Philologie. Bd.&nbsp;1: Altkirchenslavisch. München 52003. ISBN 3-87690-480-3. S.&nbsp;253–280.
* TITUS DIDACTICA: Die Entwicklungsgeschichte slavischer Alphabete

კატეგორია:ციფრები
კატეგორია:გლაგოლიცა
კირილური რიცხვები

250px|right|კირილური რიცხვები
**კირილური რიცხვები** — კირილიცას ასოებზე დაფუძნებული რიცხვთა ჩაწერის სისტემა. გამოიყენებოდა სამხრეთისა და აღმოსავლეთ სლავურ ქვეყნებში საეკლესიო სლავურ ენაზე შესრულებულ ტექსტებში, რომლებიც კირილიცათია დაწერილი. მე–16 საუკუნიდან კირილურის გვერდით ინდური და რომაული ციფრებიც გამოიყენება. 1708 წლიდან, პეტრე დიდის მიერ სლავური ბურჟუაზიული შრიფტის შემოღების შემდეგ კირილური რიცხვთა სისტემა აღარ გამოიყენება. 

## ასოთა რიცხვითი მნიშვნელობები
კირილური რიცხვების სისტემა ე. წ. "მეტობითი სისტემაა", რომელშიც პირველი ცხრა ნიშანი ერთეულებს აღნიშნავს (1, 2, 3, ... 9), შემდეგი ცხრა ათეულებს (10, 20, 30, 40, ... 90) და უკანასკნელი ცხრა — ასეულებს (100, 200, ... 900).

ეს სისტემა უშუალოდ დაფუძნებულია ბერძნულ რიცხვთა სისტემის მილესურ ტიპზე. ამიტომ აქვს თითოეულ კირილურ ასოს მისი შესაბამისი ბერძნული ნიშნის რიცხვითი მნიშვნელობა, ხოლო ყველა მხოლოდ სლავურისთვის დამახასიათებელი ნიშანი (б, ж, ш, щ და სხვა)  რიცხვითი მნიშვნელობის გარეშეა. 

იმას, რომ ასოს ბგერითი მნიშვნელობის ნაცვლად იკითხებოდა მისი რიცხვითი მნიშვნელობა, აღნიშნავდა სპეციალური დიაკრიტიკული ნიშანი "ტიტლო" (ბერძნულში ამ ფუნქციას ასრულებს აპოსტროფი ასოს თავზე). ზოგჯერ ციფრის აღმნიშვნელ ნიშნებს დამატებით წერტილებს შორის სვამდნენ. 

| valign="top" |

| valign="top" |

|}

გლაგოლური და კირილური ციფრთა სისტემების მსგავსებებისა და განსხვავებების შესახებ დამატებითი ინფორმაციისათვის იხილეთ სტატია "გლაგოლური რიცხვები".

## სქოლიო
კატეგორია:ციფრები
კატეგორია:კირილიცა
ჰოდეიდა

**ჰოდეიდა** () — ქალაქი დასავლეთ იემენში. 2004 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 400,000 ადამიანს. ჰოდეიდა გაშენებულია წითელი ზღვის ნაპირებზე და წარმოადგენს ქვეყნის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საპორტო ქალაქს. ჰოდეიდადან 170 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი სანა. დასახლებული პუნქტი არის ჰოდეიდას მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:იემენის ქალაქები
ტრაფალგარის მოედანი

250px|thumb|ტრაფალგარის მოედანი
**ტრაფალგარის მოედანი** არის მოედანი ცენტრალურ ლონდონში, რომელსაც ხშირად ლონდონის ცენტრადაც მოიხსენიებენ. ის არის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მოედანი და არც ტურისტების ნაკლებობას განიცდის. მოედნის დასახელება მომდინარეობს ტრაფალგარის ბრძოლიდან, სადაც 1805 წელს ბრიტანელებმა, ჰორაციო ნელსონის მეთაურობით დაამარცხეს ფრანგებისა და ესპანელების ფლოტი. მოედნის ცენტრში სწორედ ნელსონის სვეტი არის აღმართული. სვეტის გარშემო დგას მისი მცველი ოთხი ლომის ქანდაკება.

მოედნის აშენებამდე, XIII საუკუნიდან ჩრდილოეთ მხარეს განლაგებული იყო მეფის საჯინიბოები. XIX საუკუნის დასაწყისში ჯორჯ IV-ის დავალებით არქიტექტოემა ჯონ ნეშმა ამ ადგილას მოედნის მშენებლობა დაიწყო. ახლანდელი არქიტექტურა სერ ჩარლზ ბერის სახელს უკავშირდება, რომელმაც მშენებლობა 1845 წელს დაასრულა. თავდაპირველად ატარებდა უილიამ IV-ის სახელს, თუმცა შემდეგ ჯორჯ ტეილორის შემოთავაზებით ამჟამინდელი სახელი ეწოდა.

ტრაფალგარის მოედანი ტურისტების რაოდენობით არის მსოფლიოში რიგით მეოთხე. მას ყოველწლიურად 15 მილიონ ადამიანზე მეტი სტუმრობს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჰორაციო ნელსონი
* ტრაფალგარის ბრძოლა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტრაფალგარის მოედანი 

კატეგორია:ლონდონის არქიტექტურა
ელ-მაჰვიტი

**ელ-მაჰვიტი** () - ქალაქი დასავლეთ იემენში. ელ-მაჰვიტიდან 69 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი სანა. დასახლებული პუნქტი მდებარეობს ზღვის დონიდან 2000 მეტრზე. ქალაქი არის ელ-მაჰვიტის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი. 

კატეგორია:იემენის ქალაქები
ბისკაიის ყურე

thumb|right|250px|ბისკაიის ყურის მდებარეობა
thumb|right|250px|ტიპური ბისკაიის სანაპირო ესპანეთში
**ბისკაიის ყურე** ასევე **ბისკაია** (ფრანგ. *Golfe de Gascogne*, ბასკ. *Bizkaiko Golkoa*, ესპ. Golfo de Vizcaya) – ატლანტის ოკეანის ყურე, რომელიც ვრცელდება გალისიიდან ბრეტანამდე, ესპანეთის ჩრდილოეთი სანაპიროსა და საფრანგეთის დასავლეთი სანაპიროების გასწვრივ. ყურე ცნობილია ცუდი ამინდების, ძლიერი შტორმებისა და მღელვარე წყლის სიხშირით.

ბისკაიის ყურის ესპანეთის სანაპიროსთან ახლოს მდებარე წყლებს ესპანურად *Mar Cantábrico *, კანტაბრიის ზღვა ეწოდება. ესპანეთში ასევე გამოიყენება ტერმინი *Golfo de Vizcaya* (ბისკაიის ყურე), რომელიც მთელ ყურეს აღნიშნავს. ფრანგულადაც ყურის სამხრეთ ნაწილს "კანტაბრიის ზღვა" *(Mer Cantabrique)* ეწოდება, ხოლო ბარკურად *Kantauri Itsasoa*.

ბისკაიის ყურის ერთ–ერთი სანაპირო ესპანეთთან, ტურიზმში ასევე ცნობილია, როგორც *Costa Verde* (მწვანე სანაპირო). 

ბისკაიის ყურის ესპანურ სანაპიროზე მდებარეობს (დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ) შემდეგი ავტონომიური რეგიონები (ფრჩხილებში მნიშვნელოვანი ნავსადგურები):
* გალისია
* ასტურია (ხიხონი)
* კანტაბრია (სანტანდერი)
* ბასკეთი (ბილბაო, სან-სებასტიანი)
ხოლო საფრანგეთის სანაპიროზე (სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ):
* ბაიონა
* ბორდო
* რუაიანი
* როშფორი
* ლა-როშელი
* სენ-ნაზერი

## რესურსები ინტერნეტში
*ბისკაიის ყურე - ბრიტანიკა
*ოკეანეებისა და ზღვების საზღვრები 

კატეგორია:ესპანეთის ყურეები
ალეზიის ბრძოლა

**ალეზიის ბრძოლა** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **ალეზიის ალყა**) — ძვ. წ. 52 წლის სექტემბერში გამართული ბრძოლა გალებსა და რომის რესპუბლიკას შორის. გალიის არმიას ხელმძღვანელობდა ვერცინგეტორიქსი, რომაელებს კი იულიუს კეისარი. ალეზია იყო გალიის ომის უკანასკნელი ბრძოლისველი, სადაც საბოლოოდ გადაწყდა ომის ბედი.

გალიის ომის მერვე წელს იულიუს კეისარმა ალეზიას ალყა შემოარტყა. მან ქალაქის გარშემო ააგო 4 მეტრის სიმაღლის წრიული თავდაცვითი ნაგებობა. მას შემდეგ კი, რაც გაიგო, რომ გალების დამხმარე ძალაც მოემართებოდა მისკენ, ასეთი ნაგებობების და მიწაყრილის მეორე ხაზიც ააგებინა ზურგის დასაცავად. მოსულმა დამხმარე ძალამ რამდენიმეჯერ სცადა რომაელების ფორტიფიკაციების გარღვევა. მესამე ცდაზე ვერცასიველაუნუსის მეთაურობით რომაელებს 60,000 გალმა შეუტია მათი ნაგებობების სუსტ წეტილში. რომაელებმა მოიერიშეებს ჯერ უკან დაახევინეს, შემდეგ კი გაქცეულებს დაედევნნენ და ჩეხდნენ. მეორე დღეს ვერცინგეტორიქსი კეისარს დანებდა. ბრძოლის შედეგად რომმა გალიაზე კონტროლი დაიბრუნა. სამხედრო მოქმედებების შემდეგ სენატში კეისრის მიმართ დამოკიდებულება გამწვავდა. მათ მას მოსთხოვეს არმია დაეტოვებინა და რომში დაბრუნებულიყო. ამის პასუხად იულიუს კეისარმა რუბიკონი გადალახა, რითაც დაიწყო რომის სამოქალაქო ომი.

კეისრის მიერ ქალაქისთვის შემორტყმული ალყა მიიჩნევა მის ერთ-ერთ უდიდეს სამხედრო მიღწევად და საალყო ხელოვნების კლასიკური მაგალითია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Military History (About.com) 
* ქართული საბრძოლო ხელოვნება - ალეზიის ბრძოლა

კატეგორია:ძვ. წ. 52
კატეგორია:ანტიკური ომები
კატეგორია:ძვ. წ. I საუკუნის ბრძოლები
მანანა აბაზაძე

**მანანა ლევანის ასული აბაზაძე** (დ. 23 ივლისი, 1947, კალინინგრადი) — ქართველი კინომსახიობი, მოცეკვავე. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1981), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1985).

## ბიოგრაფია
1971 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტის ფრანგული ენის განყოფილება. 1964–1987 ცეკვავდა საქართველოს ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლში, იყო ანსამბლის სოლისტი. 1985 წელს მიენიჭა  საქართველოს სახალხო არტისტის წოდება. ერთ-ერთი მთავარი როლი შეასრულა ფილმში „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“ (რეჟისორი თენგიზ აბულაძე, 1962, მერი). მონაწილეობს ფილმებში: „მაცი ხვიტია“ (რეჟისორი გიორგი შენგელაია, 1966, ეკა), „უსახელო უფლისციხელი“ (რეჟისორი კარლო ღლონტი, 1968).

2017 წლის 25 დეკემბერს, თბილისის დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ გაიხსნა მანანა აბაზაძის ვარსკვლავი.

დაქორწინებულია ექიმზე და მსახიობზე სერგო ორჯონიკიძეზე, ჰყავთ ორი ქალიშვილი.

## ფილმოგრაფია 
*1962: „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“ (მერი)   რეჟ. თენგიზ აბულაძე
*1966: „მაცი ხვიტია“   (ეკა)  რეჟ. გიორგი შენგელაია
*1968: „უსახელო უფლისციხელი“   რეჟ. კარლო ღლონტი

## ჯილდოები და აღიარება
* 1981 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1985 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## ლიტერატურა 
* *კერესელიძე მარინა*, „ქართული კინოს ენციკლოპედიური ლექსიკონი“, თბ., 2010

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
მანანა
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი მოცეკვავეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ომანის ადმინისტრაციული დაყოფა

thumb|right|200px|ომანის ადმინისტრაციული დაყოფა
ომანის ტერიტორია იყოფა 5 რეგიონად (მინტაქი) და 4 მუჰაფაზადა: მასკატი (დედაქალაქი), მუსანდამი, ბურაიმი და დოფარი. მუჰაფაზა ბურაიმი შეიქმნა 2006 წლის ოქტომბერში ელ-დაჰირას რეგიონიდან. ომანის ტერიტორია აგრეთვე იყოფა 62 ოლქად (ვილაიეთი).

## სქოლიო 
კატეგორია:ომანის ადმინისტრაციული დაყოფა
ეთიოპიური დამწერლობა

thumb|250px|ეთიოპიური დამწერლობა
**ეთიოპიური დამწერლობა** (ግዕዝ *Gəʿəz*) — მარცვლოვანი დამწერლობა (აბუგიდა), რომელიც სამხრეთარაბული დამწერლობისაგან განვითარდა. ის, სხვა სემიტური დამწერლობებისაგან განსხვავებით მარცხნიდან მარჯვნივ იწერება. ამჰარულ და ტიგრინიულ ენებზე, რომლებიც ეთიოპიური ანბანით ჩაიწერება, დამწერლობის სახელწოდებაა *ფიდელ* (ፊደል).

თავდაპირველი კონსონანტური დამწერლობა დროთა განმავლობაში მარცვოვანამდე შეივსო, რომელშიც თანხმოვნის მომდევნო ხმოვანს მთავარ ნიშანზე გადაბმული დიაკრიტიკული ნიშანი გამოხატავს. დიაკრიტიკული ნიშანი თანხმოვნის გამომხატველ ნიშანს შეიძლება ებმოდეს ზემოდან, ქვემოდან, მარცხნიდან ან მარჯვნიდან, იმის მიხედვით, თუ რომელ ხმოვანს გამოხატავს იგი. მეცნიერები ეთიოპიურ დამწერლობას, ისევე როგორც ინდურს, აბუგიდას კატეგორიაში აერთიანებენ. თუმცა, ინდური შრიფტები გაცილებით ძველია, ვიდე ეთიოპიური სილაბური დამწერლობა. 

ეთიოპიური დამწერლობის სისტემატიზირება მხოლოდ თანამედროვე ეპოქაში განხორციელდა. ძველი ეთიოპიური ენისათვის, გეეზისათვის შექმნილ დამწერლობას, თანამედროვე ენების, ამჰარულის, ტიგრინიისა და სხვათა შესაწყობად გარკვეული მოდიფიკაცია ჩაუტარდა. ზოგიერთი ძველი ნიშანი ხმარებიდან ამოიღეს და მათ დღეს მხოლოდ ეტიმოლოგიური მნიშვნელობა გააჩნიათ.

ამჰარული ენისა და ტიგრინიას გარდა ეთიოპიურ დამწერლობას იყენებს ასევე ჰარარი ენა და რამდენიმე გურაგე ენა ეთიოპიაში, ხოლო ორომო ენა 1991 წლიდან ეთიოპიურის ნაცვლად ლათინური ანბანით ჩაიწერება. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*  ძველი დამწერლობები: ამჰარული (ეთიოპიური) 

კატეგორია:ამჰარული ენა
კატეგორია:დამწერლობები
გილიოტინა

**გილიოტინა** () — სიკვდილით დასჯის იარაღი. შემოიღეს  საფრანგეთის რევოლუციის დროს ეგრეთ წოდებული *რევოლუციის მტრების* დასასჯელად. სწორედ გილიოტინით დასაჯეს საფრანგეთის მეფე ლუი XVI. სავარაუდოდ მხოლოდ ამ პერიოდში 35 ათასი ადამიანი დაისაჯა სიკვდილით გილიოტინის მეშვეობით. გილიოტინის მასიური გამოყენება უკავშირდება მაქსიმილიან რობესპიერის სახელს და მის მიერ დამყარებულ დიდ ტერორს. ძალაუფლების დაკარგვის შემდეგ თავად რობესპიერიც გილიოტინით დასაჯეს. მსგავსი მექანიზმით მოქმედ მანქანას მანამდეც იყენებდნენ შოტლანდიასა და ირლანდიაში. XVIII საუკუნის ბოლოს კი ფრანგი ექიმის ჟოზეფ გიიოტენის წინადადებით მისი გამოყენება დაიწყეს საფრანგეთში. ის წარმოადგენს კადონით დამაგრებულ ორ ვერტიკალურ სვეტს, რომელთა შორის სამკუთხედის ფორმის მოძრავი ბასრი ნაჯახის პირია ჩასმული. ნაჯახი მთელი ძალით ეცემა და თავს კვეთს მსჯავრდებულს.

გილიოტინა ერთ-ერთი სიმბოლოა საფრანგეთის რევოლუციისა და მისი სისასტიკის. საფრანგეთის რევოლუციის შემდეგ ის ხმარებიდან არ ამოუღიათ. მისი მეშვეობით სიკვდილმისჯილების დასჯა რამდენიმე ქვეყანაში კიდევ მიმდინარეობდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*European History - Guillotine 

კატეგორია:სიკვდილით დასჯის მეთოდები
კატეგორია:საფრანგეთის რევოლუცია
ჰერბერტ უელსი

**ჰერბერტ ჯორჯ უელსი** (; დ. 21 სექტემბერი, 1866 — გ.13 აგვისტო, 1946) — ბრიტანელი მწერალი და პუბლიცისტი. ჟიულ ვერნთან და ჰიუგო გერნსბეკთან ერთად უელსი ითვლება სამეცნიერო ფანტასტიკის მამად. ჰერბერტ უელსი დაიბადა კენტის საგრაფოში, ქალაქ ბრომლიში, მებაღე ჯოსეფ უელსისა და სახლის მსახურ სარა ნილის ოჯახში. ჰერბერტ უელსმა მიიღო განათლება ლონდონის უნივერსიტეტის კინგ-კოლეჯში, რომელიც მან დაასრულა 1888 წელს. 1891 წელს მან მიიღო სამეცნიერო ხარისხი ბიოლოგიაში, ხოლო 1942 წლიდან იგი გახდა ბიოლოგიის დოქტორი. სწავლის დასრულების შემდეგ უელსი მუშაობდა აფთიაქში, იყო მასწავლებელი, და ტომას ჰაქსლის დამხმარეც კი. 1893 წელს უელსმა ხელი ჟურნალისტიკას მიჰყო. 1903 წლიდან 1909 წლამდე უელსი იყო ფაბიანელთა საზოგადოების წევრი, რომელიც გამოდიოდა ზომიერებისა და სიფრთხილისთვის პოლიტიკაში, მეცნიერებაში და საზოგადოებრივ მოღვაწეობაში. თავისი პირველი ნაწარმოები უელსმა 1895 წელს დაწერა. ჰერბერტ უელსი ცხოვრობდა ლონდონში, რივიერაზე, ხშირად კითხულობდა ლექციებს და ბევრს მოგზაურობდა. უელსი ორჯერ იყო დაქორწინებული 1891 წლიდან 1895 წლამდე იზაბელა მარი უელსზე, და 1895 წლიდან 1927 წლამდე ემი რობინსზე. უელს ჰყავდა 2 შვილი - ჯორჯ ფილიპი და ფრენკ რიჩარდი. თავისი ცხოვრების განმავლობაში უელსმა დაწერა 40 რომანი, მონათხრობდა რამდენიმე ტომი, ათზე მეტი პოლემიკური ნაწარმოები და ამდენივე ნაშრომი საზოგადოების გაკეტებაზე, 30 ტომი პოლიტიკური პროგნოზებით, 30 ბროშურა ფაბიანურ კავშირთან დაკავშირებით, 3 წიგნი ბავშვებისთვის და ავტობიოგრაფია. უელსის ნაწარმოებები გადათარგმნილია ბულგარულ, უნგრულ, ქართულ, ჩინურ, კორეულ, მონღოლურ, გერმანულ, პოლონურ, რუსულ, ფრანგულ და მრავალ სხვა ენაზე.

## ლიტერატურა
* Dickson, Lovat. *H. G. Wells: His Turbulent Life & Times*. 1969.
* Gilmour, David. *The Long Recessional: The Imperial Life of Rudyard Kipling*. New York: Farrar, Straus and Giroux, 2002 (paperback, ); 2003 (paperback, ).
* Gomme, A. W.]], *Mr. Wells as Historian*. Glasgow: MacLehose, Jackson, and Co., 1921.
* Gosling, John. *Waging the War of the Worlds*. Jefferson, North Carolina, McFarland, 2009 (paperback, ).
* Mackenzie, Norman and Jean, *The Time Traveller: the Life of H G Wells*, London: Weidenfeld,  1973, 

## რესურსები ინტერნეტში
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისელი მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:ინგლისელი ჟურნალისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკის დიდების დარბაზის წევრები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ჟორჟ კიუვიე

right|thumb|200px|ჟორჟ კიუვიე

**ჟორჟ კიუვიე** (; დ. 23 აგვისტო, 1769, მონბელიარი — გ. 13 მაისი, 1832, პარიზი) — ფრანგი ბუნებისმეტყველი, ზოოლოგი, ცხოველთა შედარებითი ანატომიისა და პალეონტოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. სახელმწიფო მოღვაწე. 1788 წელს დაამთავრა კარლის აკადემია შტუტგარტში; 1795 და 1818 წლებში იყო საფრანგეთის აკადემიის წევრი. 
კიუვიეს გამოკვლევები ეხება უმთავრესად ხერხემლიანი ცხოველების შედარებითი ანატომიის, პალეონტოლოგიისა და აგრეთვე ბუნებისმეტყველების ზოგად საკითხებს. ცხოველთა აგებულების შესწავლის საფუძველზე მან შექმნა ორიგინალური ზოოლოგიური სისტემა. კიუვიემ შეისწავლა უაღრესად მდიდარი პალეონტოლოგიური მასალა და გამოავლინა ნამარხ ცხოველთა სტრატიგრაფიული მნიშვნელობა. დღევანდელი და ამომწყდარი ცხოველების აღნაგობის დეტალურად შესწავლისას მან დაადგინა ნაწილთა შორის კანონზომიერ თანამიმართებათა (კორელაციების) არსებობა და დიდი წარმატებით გამოიყენა ისინი უმნიშვნელო ფრაგმენტების მიხედვით მთელი ჩონჩხის რეკონსტრუქციისათვის.
კიუვიე არ ცნობდა ორგანული ბუნების ევოლუციას და კრეზციონიზმის მტკიცე მიმდევარი იყო. იგი უარყოფდა გენეზისურ კავშირს ორგანიზმების ჯგუფებს შორის; კორელაციები მას ორგანოთა შორის სტატიკურ თანამიმართებებად მიაჩნდა; სხვადასხვა გეოლოგიურ შრეში განსხვავებული ორგანიზმების არსებობის ასახსნელად კიუვიემ შექმნა ე.წ. „კატასტროფების თეორია“, რომლის თანახმად, სხვადასხვა ეპოქაში სტიქიური კატასტროფები (კატაკლიზმები) სპობდა მთელ ფლორასა და ფაუნას დიდ ტერიტორიებზე, სადაც შემდეგ სხვა ადგილებიდან მოსული ახალი ორგანიზმები სახლდებოდნენ.
კიუვიეს მეცნიერული კონცეფციის უმართებულობის მიუხედავად, მან ბუნებისმეტყველების ისტორიაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა. მის მიერ შესწავლილმა უმდიდრესმა მასალამ, მისმა მეთოდებმა და განზოგადებებმა კი დიდად შეუწყო ხელი ევოლუციონიზმის განვითარებას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფრანგი ბუნებისმეტყველები
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1769
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1832
ქისტაურის რაფიელ ერისთავის სახლ-მუზეუმი

thumb|300px|რაფიელ ერისთავის სახლ-მუზეუმიჯაბა ლაბაძის ფოტო
**ქისტაურის რაფიელ ერისთავის სახლ-მუზეუმი** — რაფიელ ერისთავის სახელობის სახლ-მუზეუმი ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქისტაურში. მუზეუმი დაარსდა 1951 წელს. მისი ექსპოზიცია შედგება 4 საგამოფენო დარბაზისა და სამუშაო ოთახისაგან. მუზეუმში ინახება მწერლის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი 6003 სხვადასხვა სახის სამეცნიერო და დამხმარე მასალა.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2. თბ., 2004.

კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:1951 წელს დაარსებული მუზეუმები
პართია

**პართია** (**პართიის სამეფო**) (, , ) — ძველი სახელმწიფო, რომელიც შეიქმნა ქრ. შ. 247 წელს კასპიის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დღევანდელი ირანის ტერიტორიაზე. სახელმწიფოს მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი იყვნენ პართელები, სპარსელები, სომხები, ქურთები და ა.შ. მან დაიპყრო ტერიროტია მესოპოტამიიდან ინდოეთამდე. შეწყვიტა არსებობა 220 წელს. ჩინელი მოგზაურის ჩჟან ციანის ჩანაწერებში პართია და დინასტია არსი მოხსენიებულია, როგორც *ანსი* *()*.

## ისტორიული მიმოხილვა
ალექსანდრე დიდის სიკვდილის შემდეგ (ძვ. წ. 323) მაკედონიის იმპერიის ადგილზე წარმოიშვა სახელმწიფოების მთელი რიგი. ირანი თავდაპირველად სელევკიდების სამეფოში შედიოდა. მაგრამ ალექსანდრეს გარდაცვალების შემდეგ ადგილობრივმა მკვიდრმა ატროპატმა დააარსა ატროპატენა. უფრო მნიშვნელოვანი გახდნენ აღმოსავლეთის სამეფოები: გრეკო-ბაქტრიული სახელმწიფო და პართია.

ძვ. წ. 250 წელს ირანული მომთაბარე ტომები, საკები და პარნები, შეიჭრნენ სელევკიდთა ერთ-ერთ სატრაპიაში, პართიენაში. შემდეგ ახლადშექმნილმა სახელმწიფომ დაიპყრო კიდევ ერთი სატრაპია გირკანია და სელევკოს II იძულებული იყო ეღიარებინა არშაკიდთა მეფობა. ქრ. შ. მე-2 საუკუნეში პართია ანადგურებს სელევკიდთა იმპერიას და გავლენას დიდ არმენიაზე ახდენს. მან სომხეთში თავისი მმართველობა დაამყარა და ძვ. წ. 95 წელს ტიგრან II სომხეთის მეფედ გამოაცხადა.

პართიის სამეფო დასუსტდა სხვადასხვა მომთაბარე ტომებთან ომისაგან. ამ დროს რომის იმპერიაში ტრაიანე მეფობდა. მან წაართვა პართიას სომხეთი და ქტესიფონი. პართიას გამოეყო შემდეგი ოლქები: მარგიანა, საკასტანი, გირკანია, ელიმაიდა, პარსა, ჰარაკენა, ქ. ჰარტა. 226 წელს არტაბანი დაეცა და ტიტული „მეფეთა მეფე“, როგორც თითქმის მთლიანი პართია სასანიდებთან გადავიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ასურეთი
*არშაკიდები
*დიდი არმენია
*რომის იმპერია
*სასანიდები

## ლიტერატურა 
* .
* .
* .
* .

კატეგორია:ირანის ისტორია
კატეგორია:სომხეთის ისტორია
*
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
No Quarter (მრავალმნიშვნელოვანი)

* No Quarter — ჯიმი პეიჯის და რობერტ პლანტის ალბომი
* No Quarter — ლედ ზეპელინის სიმღერა
The Honeydrippers: Volume One

***The Honeydrippers: Volume One*** — რობერტ პლანტის  პროექტ The Honeydrippers-ის EP. იგი გამოიცა Atlantic Records-ზე, 1984 წლის 24 სექტემბერს.

ამ ალბომის ჩაწერაში პლანტს ეხმარებოდნენ ჯიმი პეიჯი და ჯეფ ბეკი. ალბომი ხელმეორედ გამოშვებული იქნა 2007 წელს.

## სიმღერების სია 
## ჩარტები 
### ალბომი 
### სინგლები 
## სქოლიო 
კატეგორია:The Honeydrippers-ის ალბომები
კატეგორია:1984 წლის EP-ები
კატეგორია:Atlantic Records-ის EP-ები
კატეგორია:ალბომები აჰმეტ ერტეგუნის პროდიუსერობით
ტიტიკაკა

**ტიტიკაკა** (, ) — ტბა სამხრეთ ამერიკაში, პერუსა და ბოლივიის საზღვარზე. იგი მსოფლიოში ყველაზე მაღლა მდებარე სანაოსნო ტბაა. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3812 მეტრზე. ამავე დროს, ტიტიკაკა სამხრეთ ამერიკის ყველაზე დიდი და ღრმა ტბაა (სიღრმე 281 მ, ფართობი 58 000 კმ²). მიუხედავად ასეთ სიმაღლეზე მდებარეობისა, ტიტიკაკას წყალი არასოდეს იყინება და ტბა გამოიყენება სანაოსნოდ. სამხრეთ ამერიკის კონტინენტზე ზედაპირის ფართობით ყველაზე დიდია მარაკაიბოს ტბა, თუმცა მას გეოგრაფიული მახასიათებლების მიხედვით ყურეთა რიცხვს მიაკუთვნებენ, რის გამოც იგი ტიტიკაკას ტბის მეტოქედ არ განიხილება.

ტიტიკაკა მდებარეობს ცენტრალურ ანდებში, ალტიპლანოს ჩრდილო ნაწილში და შედგება ორი სუბ-აუზისაგან, რომელიც ერთმანეთთან შეერთებულია ტიკუინას სრუტით. ტბაში ჩაედინება 27 მდინარე და გამოედინება 20-მდე მცირე ნაკადული.

ტბის სახელწოდების წარმომავლობა უცნობია, სავარაუდოდ ის მომდინარეობს ადგილობრივი ინდიელების, კეჩუასა და აიმარას ენებიდან.

ტიტიკაკა ასევე იმითაა გამორჩეული, რომ ტბაში მდებარეობს 42 კუნძული, რომელთაგან ზოგიერთი დასახლებულია. რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, კუნძულების გარკვეული ნაწილი ადამიანების ხელითაა შექმნილი. ახალმოსულები თავად ქმნიდნენ კუნძულებს ლერწმისაგან, რომელიც უხვადაა ტბის ნაპირებზე. აგებდნენ ახალ-ახალ ფენებს ძველი ფენების ლპობის შესაბამისად. ასეთ კუნძულებზე მთელი სოფლებია გაშენებული, სახლები, საწოლები, ჩანთები, ფარდები და ა.შ. ასევე ლერწმისაგანაა გაკეთებული. ერთ-ერთი ასეთი კუნძულია უროსი (*Uros*), რომელიც ტბის პერუს ნაწილში მდებარეობს და პერუს ერთ-ერთი უმთავრესი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა.

ამანტანიც (*Amantani*) ერთ-ერთი პატარა დასახლებული კუნძულია და დასახლებულია კეჩუას ენაზე მოლაპარაკე ინდიელებით. 800-მდე ოჯახი განაწილებულია 6 სოფელში. მოსახლეობა ძირითადად კარტოფილისა და სხვადასხვა ბოსტნეული კულტურების მოშენებითაა დაკავებული. კუნძულზე არაა არც მანქანა, არც სასტუმრო და არც ელექტროენერგია. მის გამოსამუშავებლად გენერატორებს იყენებენ. სამაგიეროდ არის კლინიკა და სკოლა. მიუხედავად ამისა, ტურისტები ამ კუნძულს საკმაოდ ეტანებიან, აგემოვნებენ ადგილობრივთა საკვებს, ეცნობიან მათ წეს-ჩვეულებებს და საღამოობით შესაძლებლობა აქვთ ინდიელების ტრადიციული ცეკვების ხილვით დატკბნენ. ტურისტებს მეგზურობას და მასპინძლობას ადგილობრივები უწევენ გარკვეული საფასურის სანაცვლოდ.
მინი|280პქ|ტბის რუკა
ტიტიკაკას ყველაზე დიდი კუნძულია ისლა-დელ-სოლი (*Isla de Sol*), რომელიც ბოლივიას ეკუთვნის. არც ამ კუნძულზეა გზები და ტრანსპორტი, 800-მდე ოჯახის საქმიანობისა და თავის რჩენის სფეროს წარმოადგენს მეცხოველეობა, მიწათმოქმედება, თევზაობა და ტურისტებისგან მიღებული შემოსავალი. კუნძულზე 180 ნანგრევია, რომელიც ინკების ცივილიზაციას ეკუთვნის. ადგილობრივებს სჯერათ, რომ ამ კუნძულზე დაიბადა მზის ღმერთი. ბოლივია და პერუ ტიტიკაკას იყენებენ  სანაოსნოდ, ეკონომიკური ურთიერთობების განსახორციელებლად. ბოლივიის სამხედრო ძალები ტბაში საზღვაო წვრთნებს ატარებენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია
*ბოლივიის ტბების სია
*პერუს ტბების სია
*ისლა-დე-ლა-ლუნა
*ისლა-დელ-სოლი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტბის მონაცემები 
* laketiticaca.org
* ბოლივიის ფლოტი
* Management issues in the Lake Titicaca and Lake Poopo system: Importance of developing a water budget

კატეგორია:მთის ტბები
კატეგორია:ბოლივიის ტბები
კატეგორია:პერუს ტბები
*
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
თარის უდაბნო

[right|thumb|250px|თარის უდაბნოს თანამგზავრული ფოტო გადაღებული [ნასას მიერ]]
მინი|250პქ|უდაბნოს მდებარეობა
მინი|250პქ|მარჯვნივ|თარის უდაბნო
**თარის უდაბნო** () აგრეთვე ცნობილი როგორც **ინდოეთის დიდი უდაბნო**, უდაბნო და ნახევარუდაბნო ვაკე ინდოეთსა და პაკისტანში, მდინარე ინდის მარცხენანაპირეთში. გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ 850 კმ-ზე. ფართობი დაახლოებით 300 000 კმ². სიმაღლე 100-200 მ. ზედაპირი უმთავრესად აგებულია მდინარეული, ზღვიური და ეოლური ქვიშებით, ზოგიერთ მონაკვეთზე კლდოვანი ქანები შიშვლდება. რელიეფში ჭარბობს მცენარეულობით დაფარული ქვიშის სერები, დიუნები და ბარხანები. ჰავა ტროპიკულია. ნალექები 90-1200 მმ. წელიწადში. ხშირია მტვრის ქარბუქი. სერებს შორის ჩადაბლებებში მცირე ტბები, მლაშობები და თაყირებია. მცენარეულობა მეჩხერია, იზრდება ფსამოფილური ბუჩქნარი, გვხვდება ხეები. ოაზისებში და ინდის ხეობაში განვითარებულია სარწყავი მიწათმოქმედება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ინდოეთის უდაბნოები
კატეგორია:პაკისტანის უდაბნოები
კარბიურატორი

right|thumb|250px|კარბიურატორი
**კარბიურატორი** (), ხელსაწყო, რომელიც დგუშიანი შიგაწვის ძრავებისათვის ამზადებს მსუბუქი თხევადი საწვავისა (უმთავრესად ბენზინისა) და ჰაერისაგან შემდგარ საწვავ ნარევს. საწვავი ნარევის შემზადების პროცესში იგი უზრუნველყოფსსაწვავის დოზირებას, მის წმინდად გაფრქვევასა და განსაზღვრული რაოდენობის ჰაერთან შერევას, შემდეგ კი აორთქლებას. ნარევის წარმოქმნა კარბიურატორში მთლიანად არ მთავდრება, პროცესი გრძელდება შემშვებ მილსა და ძრავას ცილინდრებში. კარბიურატორი საწვავს ავტომობილის მუშაობის ყოველი რეჟიმის შესაბამისად ისეთი თანაფარდობით უნდა ამზადებდეს, რომ იგი ოპტიმალური იყოს ძრავას მუშაობის ყოველი რეჟიმისათვის და უზრუნველყოფდეს მანქანის საუკეთესო ეკონომიური და დინამიკური მაჩვენებლების მიღებას. ძრავას ცილინდრებში შესულ საწვავ ნარევში რაც შეიძლება სრულად უნდა დამთავრდეს თხევადი საწვავის აორთქლების პროცესი. კარბიურატორი უნდა იყოს მარტივი და შეეძლოს ავტომატური რეგულირება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:უნგრული გამოგონებები
კატეგორია:გერმანული გამოგონებები
კატეგორია:ძრავის შემადგენლობა
ავი თვალი

[thumb|right|200px|კაცი ავი თვალით. *[რეპინის ნამუშევარი (1877)*]]

**ავი თვალი**, **თავლის ცემა** ან **გათვალვა** — ცრურწმენა გამოხედვის ავ გავლენასთან დაკავშირებით, რომელიც ბევრ ერშია გავრცელებული. მათი აზრით, ავი თვალისაგან ავად ხდებიან ადამიანები და ცხოველები, ხმება ხეები, ხდება უბედურობები. განსაკუთრებით ეშინიათ ავი თვალის მშობიარობის ან ქორწილის დროს. ამიტომაც პატარძლებს სახეზე ფატა აქვთ გადაფარებული.

## ბრძოლა ავ თვალთან 
როგორც საქართველოში, ასევე დსთ-ს ქვეყნებში ავ თვალს შელოცვებით გამოდევნიან. შემოლოცვებს ხშირად მკიკთხავები, მღვდლები, ექსტრასენსები, მაგები, გრძნეულნი ან უბრალო ბებიებიც, რომლებსაც ლოცვები აქვს შესწავლილი, კითხულობენ. ზოგის აზრით, ავი თვალის განდევნა ყველა ადამიანს შეუძლია. აუცილებელია შელოცვის დროს იქონიოს დანა (ან რკინის ჯვარი) ხელში. ყველაფერთან ერთად თვალი შეიძლება ეცეს არა მარტო ადამიანს, არამედ მის სახლსაც. მისი „გაწმენდა“ მკითხავების აზრით შავ კატას ან ეკლესიის წყალს შეუძლია.

აგნოსტიკური თეოლოგები არ გამორიცხავენ ავი თვალის არსებობას, რადგანაც ისინი თვლიან, რომ ადამიანის აურა ძალიან მგრძნობიარე ზემატერიაა.

## ლიტერატურა 
*  *Бочкарева*. «Сверхматерии» 1992 г.
*  *Записки тоелогов* — «Джуна и Ванга». 1984 г.

კატეგორია:მაგია
კატეგორია:ცრურწმენები
დესაგუადერო (მდინარე)

**დესაგუადერო** (; „უწყლო“) — ერთადერთი მდინარე, რომელიც  ტიტიკაკას ტბიდან გამოედინება. მდებარეობს პერუსა და ბოლივიის ტერიტორიაზე. გამოედინება ტბის სამხრეთი ნაწილიდან და ერთვის პოოპოს ტბას. საერთო სიგრძე 436 კმ. საიდანაც 14 კმ წარმოადგენს პერუ-ბოლივიის საზღვარს.

## იხილეთ აგრეთვე
* არგენტინის მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Management issues in the Lake Titicaca and Lake Poopo system: Importance of developing a water budget

კატეგორია:პერუს მდინარეები
კატეგორია:ბოლივიის მდინარეები
ჯეიმზ კამერონი

**ჯეიმზ კამერონი** (დ. 16 აგვისტო, 1954) — კანადელი რეჟისორი, კინოპროდიუსერი, სცენარისტი და მემონტაჟე. მისი უმნიშვნელოვანესი ნამუშევრებია ტერმინატორი (1984), უცხოები (1986), ტერმინატორი 2: განკითხვის დღე (1991), ნამდვილი ტყუილები (1994), ტიტანიკი (1997) და ავატარი (2009). ავატარი არის პირველი მაღალშემოსავლიანი ფილმების სიაში. აღსანიშნავია, რომ მას მოსდევს კამერონისვე ნამუშევარი ტიტანიკი. კამერონის ფილმების საერთო შემოსავალი ამერიკის ფარგლებში 1,69 მილიარდ დოლარს აღწევს, ხოლო მსოფლიოს მასშტაბით დაახლოებით 4,85 მილიარდს. ფილმისთვის „ტიტანიკი“ კამერონმა მიიღო სამი ოსკარი. პირველი საუკეთესო მონტაჟისთვის (იყოფდა კონრად ბაფთან და რიჩარდ ჰარისთან), მეორე საუკეთესო სურათისთვის (იყოფდა ჯონ ლანდოსთან), ხოლო მესამე საუკეთესო რეჟისურისთვის. ამავე ფილმისთვის მან ასევე დაისახურა ოქროს გლობუსი. 2010 წელს კამერონი კიდევ ერთხელ დაჯილდოვდა ოქროს გლობუსით, ამჯერად ფილმისთვის ავატარი, რომელიც 2009 წელს გამოვიდა სამგანზომილებაში. კამერონი დაქონწინებული იყო ხუთჯერ. მათ შორისაა ლინდა ჰამილტონი, რომელმაც ითამაშა ფილმებში „ტერმინატორი“ და „ტერმინატორი-2: განკითხვის დღე“ სარა კონორის როლი. კამერონსა და ჰამილტონს ჰყავთ ერთი ქალიშვილი. უკანასკნელ ცოლთან, სუზი ამისთან კი ჰყავს ერთი ვაჟიშვილი და ორი ქალიშვილი.
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*
*

კატეგორია:კანადელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 16 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:ჰოლივუდის დიდების ხეივანი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სამგორის ვაკე

**სამგორის ვაკე**, *სამგორის ველი* — ივრის ზეგნის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი მდინარეებს მტკვარსა და იორს შორის. მოიცავს მდინარეების ლოჭინისა და გლდანისხევის აუზებს. სიმაღლე ზღვის დონიდან საშუალოდ 550—650 მ-ია. აგებულია ძირითადად მესამეულის კონტინენტური ნალექებით. ვაკის ზედაპირი ტალღობრივია, დახრილია სამხრეთისკენ და გადაკვეთილია მდინარეების ლოჭინის, გლდანისხევის, ორხევისა და მათი შენაკადების ხეობებით. ვაკეზე ზომიერად ნოტიო ჰავაა, სამხრეთით თანდათან იცვლება ნახევრად მშრალი ჰავით. ზამთარი ზომიერად ცივია, ზაფხული — ცხელი. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა 11—12 °C, იანვრის 0,0 °C-დან 2,0 °C-მდე, აგვისტოს 20—24 °C. აბსოლუტური მინიმალური ტემპერატურა — 20—22 °C. აბსოლუტური მაქსიმუმი 37—38 °C. ნალექები 450—650 მმ წელიწადში. ნალექების მაქსიმალური მაისშია, მინიმალური — იანვარში. ვაკეზე იცის სეტყვა. მდინარეები საზრდოობს წვიმის, მიწისქვეშა და თოვლის წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარში. ჭარბობს რუხი ყავისფერი ნიადაგები, გვხვდება შავმიწისებრი და ბიცობი ნიადაგი. ვაკეზე ძირითადად სტეპური ბალახმცენარეულობა და ჯაგეკლიანებია (შიბლიაკი). სამგორის ვაკის უმეტესი ნაწილი სარწყავი სასოფლო-სამეურნეო სავარგულია.

## იხილეთ აგრეთვე
*სამგორის გორასამარხი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ვაკეები
Walking into Clarksdale

***Walking into Clarksdale*** — რობერტ პლანტის და ჯიმი პეიჯის სტუდიური ალბომი. ალბომი გამოვიდა ლეიბლებზე Atlantic Records Mercury Records, 1998 წლის 21 აპრილს.

ალბომმა აშშ-ის ბილბორდ 200-ში #8 ადგილი დაიკავა, ხოლო გაერთიანებულ სამეფოს ალბომების ჩარტში - #3.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორები არიან პეიჯი/პლანტი/ჯოუნსი/ლი

#Shining in the Light – 4:01
#When the World Was Young – 6:13
#Upon a Golden Horse -  3:52
#Blue Train – 6:45
#Please Read the Letter – 4:21
#Most High – 5:36
#Heart in Your Hand – 3:50
#Walking into Clarksdale – 5:18
#Burning Up – 5:21
#When I Was a Child – 5:45
#House of Love – 5:35
#Sons of Freedom – 4:08

;იაპონური გამოცემის დამატებები
#Whiskey from the Glass - 3:0

## სქოლიო 
კატეგორია:Page and Plant-ის ალბომები
კატეგორია:რობერტ პლანტის ალბომები
კატეგორია:ჯიმი პეიჯის ალბომები
კატეგორია:1998 წლის ალბომები
კატეგორია:Mercury Records-ის ალბომები
კატეგორია:Atlantic Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები ჯიმი პეიჯის პროდიუსერობით
კატეგორია:ები-როუდის სტუდიებში ჩაწერილი ალბომები
ლივ ტაილერი

**ლივ რანდგრენ ტაილერი** (დ. 1 ივლისი, 1977) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. ის არის ჯგუფ Aerosmith-ის სოლისტის, სტივენ ტაილერის და მოდელი ბებე ბუელის ქალიშვილი. მან სამოდელო კარიერა დაიწყო 14 წლის ასაკში, თუმცა წელიწადში ის დაინტერესდა მსახიობობით. მისი დებიუტი შედგა 1994 წელს ფილმში ჩუმი შემოდგომა. ის შემდეგ გამოჩნდა ფილმებში იმპერიის ჩანაწერები (1995), მძიმე (1996), ის, რასაც აკეთებ (1996), მოპარული სილამაზე (1995). ის ყველასთვის ცნობილი გახდა მას, შემდეგ რაც ითამაშ ბეჭდების მბრძანებლის ტრილოგიაში. შემდგემში ის მოგვევლინა ფილმებში გოგონა ჯერსიდან, დაცარიელებული ქალაქი. ასევე მთავარი როლები შეასრულა ფილმებში არმაგედონი (1998), უცნობები (2008) და წარმოუდგენელი ჰალკი(2008).

2003 წლიდან ის თანამშრომლობს UNICEF-თან. 2003 წელს დაქორწინდა მომღერალ როისტონ ლანგდონზე. 2004 წელს შეეძინათ ვაჟიშვილი, 2008 წელს კი წყვილი განქორწინდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
აბაზაძე

საკუთარი სახელი **აბაზაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით აბაზაძე — პოლკოვნიკი, XVIII ს. რუსეთის ქართული დიასპორის წარმომადგენელი
* ელენე აბაზაძე-ჟივიძე — მომღერალი, მსახიობი
* ვლადიმერ აბაზაძე — სამხედრო პირი, წმ. გიორგის ორდენის კავალერი
* მანანა აბაზაძე — კინომსახიობი, მოცეკვავე
* ნიკოლოზ აბაზაძე — იურისტი, ეთნოლოგი

## იხილეთ აგრეთვე
* აბაზასძენი — აღმოსავლეთ საქართველოს დიდგვაროვანთა საგვარეულო.
* აბაზასძე


კატეგორია:ქართული გვარები
სენ-პიერი და მიკელონი

**სენ-პიერი და მიკელონი** () — საფრანგეთის ზღვისიქითა გაერთიანება ატლანტის ოკეანეში, კუნძულ ნიუფაუნდლენდის სამხრეთით. შედგება 8 კუნძულისაგან, რომელთაგან ფართობის მიხედვით უდიდესია კუნძული მიკელონი (216 კმ², 596 ად.), ხოლო 2022 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით კუნძული სენ-პიერი (26 კმ², 5223 ად.). ფართობი — 242 კმ². მოსახლეობა — 5819 კაცი (2022 წელი), უმთავრესად ფრანგები. ადმინისტრაციული, მთავარი ეკონომიკური ცენტრი და ნავსადგური — ქალაქი სენ-პიერი. ოფიციალური ენა — ფრანგული. რელიგია — კათოლიკური. ჰავა ზომიერია, ნოტიო ოკეანის. იანვრის საშუალო ტემპერატურა −6&nbsp;°C, ივლისის 14&nbsp;°C. ნალექები — 1000 მმ-მდე წელიწადში. ბორცვიანი დაბლობებისა და პლატოების ქვიანი ზედაპირი არახელსაყრელია სოფლის მეურნეობისათვის. მოსახლეობის მთავარი საქმიანობაა თევზჭერა და გადამუშავება, სხვა ქვეყნების თევზსაჭერი გემების მომსახურება.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულოვანი სახელმწიფოები
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები
კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით
ქუფი

**ქუფი** — არაბული დამწერლობის უძველესი კალიგრაფიული ფორმა.

ქუფი განვითარდა სინაიტური დამწერლობისაგან. ჩვენამდე მოღწეული უძველესი წარწერები არაბული დამწერლობის ამ ფორმისა, მიეკუთვნება VI საუკუნეს. იგი მუჰამედის გამოჩენამდე ცოტა ხნით ადრე შექმნეს არაბებმა. თავდაპირველად, ასოთა გეომეტრიული მოხაზუულობის გამო, იგი მონუმენტების შესამკობად გამოიყენებოდა. თუმცა, მონუმენტებისათვის განკუთვნილი შრიფტი, ისლამის შემოღების შემდეგ ყურანის ტექსტების ჩასაწერად გამოიყენებოდა მე–10 საუკუნემდე. პირველად XII საუკუნეში დაუბრუნდა ქუფის საკუთარი ძველი ფუნქცია და კვლავ დაიწყეს მისი გამოყენება მონუმენტთა ფასადებსა და მონეტებზე. 

„ქუფის“ სახელი ეწოდა ქალაქ ქუფას სახელწოდების მიხედვით, რომელიც მდებარეობს ერაყში. ამ ქალაქში მდებარეობდა უმაღლესი სასწავლებელი, რომელშიც არაბი კალიგრაფები სწორედ ამ დამწერლობის ფორმას იყენებდნენ. 

ქუფის ხმარების დროს ცალკეული ასო–ნიშნების გამოტოვება სიტყვაში ისეთი ხშირი არ იყო, როგორც ნასხში, რომელიც დღეს გამოყენებადი ყველაზე პოპულარული არაბული შრიფტია. ქუფის დროს ხშირად ასოებს აკლდა დიაკრიტიკული ნიშნები (წერტილები ნიშნების ზემოთ ან ქვემოთ), რომლებიც ერთნაირი მოხაზულობისა და განსხვავებული გამოთქმის ნიშნების განსასხვავებლად გამოიყენება. ეს ნიშნები პირველად გაჩნდა ხალიფა აბდ-ალ-მალიქის დროს (685-705)
ყურანის ტექსტებისათვის. ამიტომ ქუფის წაკითხვა გაცილებით ორაზროვანია, ვიდრე სხვა კონსონანტური დამწერლობებისა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*სამხრეთარაბული დამწერლობა
*სულუსი

## ლიტერატურა
* Wolfgang Kosack: *Islamische Schriftkunst des Kufischen* Geometrisches Kufi in 593 Schriftbeispielen. Deutsch - Kufi - Arabisch. 380 Seiten. Verlag Christoph Brunner, Basel 2014, ISBN 978-3-906206-10-3.

კატეგორია:არაბული კალიგრაფია
სამხრეთარაბული დამწერლობა

სამხრეთარაბული წარწერა|thumb|200px
**სამხრეთარაბული დამწერლობა** — არაბეთის სამხრეთ ნაწილში (დღევანდელი იემენი), განსაკუთყებით კი ისტორიულ საბას სამეფოში ძვ. წ. VIII საუკუნიდან VI საუკუნემდე გამოყენებული კონსონანტური ანბანი. შეიცავს 29 ნიშანს. ნიშნები განსხვავებულია სხვა კონსონანტური დამწერლობების ასოთა მოხაზულობისაგან. წარმოიშვა ფინიკიური ანბანისაგან და საფუძველი დაუდო ეთიოპიურს. სამხრეთ არაბული დამწერლობით ძველი სამხრეთარაბული ენა ჩაიწერებოდა. ასოთა მოხაზულობა სიმეტრიული და დაბალანსებულია. სიტყვები ერთმანეთისაგან ვერტიკალური ხაზით გამოიყოფა, ხოლო რიცხვების აღმნიშვნელი ნიშნები ჩასმულია ფრჩხილებში. სამხრეთარაბული წარწერები ძირითადად გვხვდება შენობების ფასადებზე, სვეტებზე, ასოთა სიმეტრიული და თანაბარი მოხაზულობა ტექსტს დამატებით ვიზუალურ ეფექტს აძლევს. გვხვდება ასევე ხეზე შესრულებული სამხრეთარაბული წარწერები.

სამხრეთარაბული დამწერლობა ახლოს არაა თანამედროვე არაბულ დამწერლობასთან და პირდაპირი კავშირი არ აქვს მასთან.

სამხრეთ არაბეთში წერის კულტურის პირველ საფეხურზე ტექსტები *ბუსტროფედონის* წესით იწერებოდა, რაც იმას გულისხმობს, რომ პირველი ხაზი მარჯვნიდან მარცხნივაა შესრულებული, ხოლო მეორე პირიქით, მარცხნიდან მარჯვნივ და ა. შ. მხოლოდ უფრო გვიან შეიქმნა წერის ზოგადი წესი: ყველა ტექსტი მარცხნიდან მარჯვნივ მიმართულებით სრულდებოდა.

უკანასკნელი აღმოჩენილი სამხრეთარაბული წარწერა 559 წლით თარიღდება. მას შემდეგ, რაც იემენმა VII საუკუნის დასაწყისიდან ისლამი მიიღო, სამხრეთარაბული შრიფტი სწრაფად შეცვალა არაბულმა დამწერლობამ.

## ნიშნები
ქვემოთ მოცემულია ძველი სამხრეთარაბული კონსონანტური ანბანის ნიშნები:

სიტყვები ერთმანეთისაგან ვერტიკალური ნიშნით — 20px — გამოიყოფა.

## ლიტერატურა 
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*Ancient scripts on South Arabian
*SI 
*Omniglot's entry on South Arabian

კატეგორია:დამწერლობები