open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მორავა (ჩეხეთი)

**მორავა** (; ; უნგრ. Morva) — მდინარე ცენტრალურ ევროპაში, მორავიის ყველაზე მნიშვნელოვანი მდინარე. სათავეს იღებს ჩეხეთისა და პოლონეთის საზღვრის სიახლოვეს, პარადუბიცეს მხარეში, კრალიცკი-სნეჟნიკის მთებში და შემდეგ სამხრეთის მიმართულებით მიედინება. მდინარის ქვემოწელზე გაივლის სახელმწიფო საზღვარი ჩეხეთსა და სლოვაკეთს, ასევე ავსტრიასა და სლოვაკეთს შორის. 

მორავაზე გაშენებული მნიშვნელოვანი ქალაქებია ოლომოუცი (ჩეხეთი) და სლოვაკეთის დედაქალაქი ბრატისლავა. სათავიდან დაახლოებით 354 კმ დინების შემდეგ, სლოვაკეთში, ქალაქ დევინის სიახლოვეს დუნაის ერწყმის. მორავა ევროპის მდინარეებს შორის არადამახასიათებელი შავი წყლით გამოირჩევა. 

მდინარის მთავარი შენაკადია დიე, რომელიც მას ქვემო ავსტრიისა და მორავიის საზღვართან უერთდება.

## გალერეა

Image:Pramen Moravy (1).JPG|მორავის სათავე
Image:Morava austria slovakia.jpg|მორავა ავსტრიასა და სლოვაკეთს შორის
Image:Morava_floods.jpg|ადიდებული მორავა ბრატისლავის სიახლოვეს
Image:Morava small lake.jpg|
Image:Dyje-Morava confluence 01.jpg|დიე — მორავის  მთავარი შენაკადი
Image:Morava's flooded forest 02.jpg|დატბორილი ტყე

## რესურსები ინტერნეტში
* ČHMÚ Brno, Ostrava, Magistrát města Olomouce - Hlásné profily povodňové služby
* VÚV T.G.Masaryka - Oddělení GIS - Charakteristiky toků a povodí ČR 

კატეგორია:ჩეხეთის მდინარეები
კატეგორია:სლოვაკეთის მდინარეები
კატეგორია:ავსტრიის მდინარეები
გიუსტავ ეიფელი

**ალექსანდრ გიუსტავ ეიფელი** (; დ. 15 დეკემბერი, 1832 — გ. 27 დეკემბერი, 1923) — ფრანგი სამოქალაქო ინჟინერი და არქიტექტორი. პარიზის ხელოვნებისა და წარმოების ცენტრალური სკოლის დამთავრების შემდეგ, მან სახელი გაითქვა საფრანგეთის სარკინიგზო ქსელისთვის სხვადასხვაგვარი ხიდების აშენებით, რომელთა შორის ყველაზე ცნობილია გარაბიტ-ვიადუკი. თუმცა, გიუსტავი მთელ მსოფლიოში ცნობილი სახელგანთქმული ეიფელის კოშკის წყალობით გახდა, რომელიც პარიზის 1889 წლის მსოფლიო გამოფენისთვის აშენდა. ინჟინერიისგან ჩამოშორების შემდეგ, ეიფელმა თავისი ძალისხმევა მეტეოროლოგიისა და აეროდინამიკის კვლევებისკენ მიმართა და ორივე სფეროში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official website of the Association of the descendants of Gustave Eiffel
* Gustave Eiffel: The Man Behind the Masterpiece 
* Einsturz der Birsbrücke bei Münchenstein (Basel)
* Aérodynamique EIFFEL (map location)
* Eiffel Tower website

კატეგორია:ფრანგი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 15 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1832
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
ლადინები

მინი|270პქ|ლადინების ერთ-ერთი დასახლება 
**ლადინები** ( ) — რეტორომანელთა ჯგუფში შემავალი ხალხი. ცხოვრობენ აღმოსავლეთ შვეიცარიის და იტალიის ტიროლში. საერთო რაოდენობა დაახლოებით 30-35 ათ. ადამიანი. ლაპარაკობენ რეტორომანული ენის დიალექტზე, შვეიცარიაში იყენებენ გერმანულ ენასაც, იტალიაში იტალიურსა და გერმანულს. მორწმუნე ლადინები პროტესტანტები და კათოლიკეები არიან. 

წარმოშობით ძველ რეტებს განეკუთვნებინ, რომლებმაც ახალი წელთაღრიცხვის პირველ საუკუნეებში რომანიზაცია განიცადეს. განვითარებულია მეცხოველეობა და მიწათმოქმედება.

## ლიტერატურა
* Народы зарубежной Европы, т. 2, М., 1965.

კატეგორია:იტალიის ეთნიკური ჯგუფები 
კატეგორია:შვეიცარიის ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
პორტუგალიის, ბრაზილიისა და ალგარვეს გაერთიანებული სამეფო

**პორტუგალიის, ბრაზილიისა და ალგარვეს გაერთიანებული სამეფო** () — ტრანსატლანტიკური მონარქია, რომელიც ჩამოყალიბდა პორტუგალიის კოლონია ბრაზილიისთვის სამეფოს სტატუსის მინიჭებითა და მისი გაერთიანებით პორტუგალიისა და ალგარვეს სამეფოსთან, რომელთას ერთიანი სახელმწიფო შექმნეს. ამ გაერთიანებული სამეფოს შიგნით, თითოეული სამეფო სუნ-ნაციონალური ერთობის სტატუსით განაგრძობდა არსებობას. 

პორტუგალიის, ბრაზილიისა და ალგარვეს გაერთიანებული სამეფო 1815 წელს ჩამოყალიბდა, მას შემდეგ რაც პორტუგალიის სამეფო ოჯახი (მეფე ჟუან VI) ბრაზილიაში გადასახლდა და იარსება დაახლოებით ერთი წელი, სანამ სამეფო ოჯახი კვლავ პორტუგალიაში დაბრუნდა. დე-ფაქტო დაიშალა 1822 წელს, როდესაც ბრაზილიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. გაერთიანებული სამეფოს დაშლას პორტუგალია დე-იურე 1825 წელს დათანხმდა, როდესაც მან ბრაზილიის დამოუკიდებლობა აღიარა. 

არსებობის მანძილზე, გაერთიანებული სამეფო არ ემთხვეოდა პორტუგალიის მთლიან იმპერიას, ის უფრო ტრანსატლანტიკური მეტროპოლისი იყო, რომელიც პორტუგალიის კოლონიურ იმპერიას აკონტროლობდა, მათ შორის ზღვისგადაღმა სამფლობელოებს აფრიკასა და აზიაში. სამეფოს დედაქალაქი რიო-დე-ჟანეირო იყო.

## რესურსები ინტერნეტში
* Monarchy in Brazil *Ministry of External Relations*, accessed on 8 June 2008.
* Elevação do Brasil a Reino Unido a Portugal e Algarves  *Secretary of Education of Rio de Janeiro*, accessed on 8 June 2008. 
* Reino Unido (1815–1822) *Chamber of Deputies of Brazil*, accessed on 8 June 2008.
*Brazil history 
*Colonial flags of Brazil

კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:პორტუგალიის ისტორია
კატეგორია:ბრაზილიის ისტორია
პორტ-ისააკი

**პორტ-ისააკი** (კორნიშ. Porthusek) — მეთევზეთა პატარა, თვალწარმტაცი სოფელი ინგლისში, ჩრდილოეთ კორნუოლის ატლანტის სანაპიროზე. უახლოესი ქალაქებია უეიდბრიჯი და კემელფორდი, რომლებიც რამდენიმე მილის დაშორებით მდებარეობს. პორტ-ისააკს ხშირად შეცდომით აკუთვნებენ ახლომდებარე სოფელ პორტ-გავერნს, რომელსაც საკუთარი ისტორია გააჩნია. სახელი *Porth Izzick* (შეცვლილი ინგლისური მართლწერით) „მარცვლეულის პორტს“ ნიშნავს და მიუთითებს ხორბლით ვაჭრობაზე უფრო შიდა რაიონებიდან. 1980-იანი წლებიდან, სოფლის ფონს ხშირად იღებენ სხვადასხვა ტელე-პროდუქციაში, მათ შორისაა სერიალი „დოქტორ მარტინი“. 

## ისტორია
პორტ-ისააკის ნავსადგომი მეფე ჰენრი VIII-ის მმართველობის დროს აშენდა. სოფლის ცენტრი XVIII-XIX საუკუნეებით თარიღდება. ამ პერიოდში, მის კეთილდღეობა ტვირთების გადაზიდვასა და მეთევზეობაზე იყო დამოკიდებული. ძირითადად გადაზიდავდნენ ქვანახშირს, მერქანს, ქვას, მადნეულს, კირქვას, მარილს, კერამიკას და ა. შ. სარდინაზე თევზაობა აქ ჯერ კიდევ XVI საუკუნემდე დაიწყო და 1850 წლისთვის რეგისტრირებული იყო 49 სათევზაო ნავი და თევზის 4 სარდაფი.

## რელიგიური ადგილები
1882-1884 წლებში აშენდა წმინდა პეტრეს ეკლესია, რომელიც წმინდა ენდელიონის სამწყსოს მიეკუთვნებოდა. 1913 წელს პორტ-ისააკი მას დამოუკიდებელი სამწყსოს სახით გამოეყო, თუმცა ბოლო წლებში კვლავ მას დაუბრუნდა. ეკლესია ადრეულ ინგლისურ სტილში ააგეს და მშენებლობისას გრანიტი და ქვა გამოიყენეს. 

სოფელში სამი ნონკონფორმისტული სალოცავი იყო, მათ შორის უძველესია კვაკერების სახლი (1806); 1832 წლიდან მას ბაპტისტები იყენებდნენ, მაგრამ 1871 წელს საცხოვრებელ სახლად გადაიქცა. 1946 წელს აშენდა მეთოდისტების სამლოცველო.

## რესურსები ინტერნეტში
*Port Isaac Info site - Weather, History, Photos, Videos... 
*პორტ-ისააკი  Open Directory Project-ზე 
*Information on lifeboat station
*[Cornwall Record Office Online Catalogue for Port Isaac](http://crocat.cornwall.gov.uk/dserve/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqDb=Catalog&dsqCmd=Overview.tcl&dsqSearch=((text)='port%20isaac'))

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისის სოფლები
მეშადი აზიზბეკოვი

**მეშადი აზიმ-ბეკ-ოღლუ აზიზბეკოვი** ( დ. 18 იანვარი [ძვ. სტ.  6 იანვარი ], 1876, ბაქო — გ. 20 სექტემბერი, 1918) — აზერბაიჯანელი რევოლუციონერი,  ერთ-ერთი პირველი აზერბაიჯანელი მარქსისტი. კომპარტიის წევრი  1898 წლიდან.  რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი კავკასიაში, ინჟინერი.  
დაამთავრა ბაქოს რეალური სასწავლებელი და პეტერბურგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი (1908). იყო სოციალ-დემოკრატიული ჯგუფის „ჰუმეთის“ ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1905–1907 წლების რევოლუციის აქტიური მონაწილე. 1913–1904 წლებში ბაქოს პროლეტარიატის გაფიცვების ერთ-ერთი ორგანიზატორი. 1917 — ბაქოს საბჭოს წევრი. 1917 წლის სექტემბერში ხელმძღვანელობდა საყოველთაო გაფიცვის ბაქოს ნავთობის სარეწაოებსა და ქარხნებში. აქტიურად იბრძოდა ბაქოში საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვებისა (1917 წლის ოქტომბერი) და მუსავატელების ანტისაბჭოტა აჯანყების ლიკვიდაციისათვის (1918 წლის მარტი). მუშაობდა ბაქოს სახკომსაბჭოში საგუბერნიო კომისრად და შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილედ. ამავე დროს 1918 წლის მაისიდან იყო ბაქოს მაზრის გლეხთა დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე.  ინგლისის ინტერვენტებმა ესერების ხელშეწყობით დახვრიტეს სხვა ბაქოს 26 კომისრებთან  ერთად. მეშადი აზიზბეკოვის ხსოვნის უკვდავსაყოფლად მისი სახელი მიენიჭა რაიონებს აზერბაიჯანსა და სომხეთში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1918
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ჩეხოსლოვაკიის მეორე რესპუბლიკა

**ჩეხოსლოვაკიის მეორე რესპუბლიკა** () — მეორე ჩეხოსლოვაკიური რესპუბლიკა, რომელიც არსებობდა 1938 წლის 1 ოქტომბრიდან 1939 წლის 14 მარტამდე, სულ 167 დღე. რესპუბლიკა შედგებოდა ბოჰემიისგან, მორავიისგან, ჩეხური სილეზიისგან, სლოვაკეთისა და კარპატების რუთენიისგან.

მეორე რესპუბლიკა წარმოიქმნა მიუნხენის შეთანხმების შედეგად, რითიც მანამდე არსებულმა ჩეხოსლოვაკიის პირველმა რესპუბლიკამ გერმანიას დაუთმო სუდეტენლანდი, სლოვაკეთის სამხრეთი ნაწილი და კარპატების რუთენია უნგრეთს, ხოლო ზაოლზეს რეგიონი სილეზიაში პოლონეთს.

მეორე რესპუბლიკამ არსებობა შეწყვიტა 1939 წლის 15 მარტს, როდესაც იქ გერმანია შეიჭრა, მოახდინა მისი ანექსია და ჩეხეთის რეგიონი შეუერთა ბოჰემიისა და მორავიის პროტექტორატს.

## ლიტერატურა 
* Jan, Gebhart and Kuklík, Jan: Druhá republika 1938–1939. Svár demokracie a totality v politickém, společenském a kulturním životě, Paseka (2004), Praha, Litomyšl, ISBN 80-7185-626-6 
* Dokumenty z historie československé politiky 1939–1945. II., Prague 1966, p. 420–422 

კატეგორია:ჩეხეთის ისტორია
კატეგორია:სლოვაკეთის ისტორია
კატეგორია:ომებსშორისი პერიოდის ყოფილი სახელმწიფოები
მორავიის სლოვაკეთი

მინი|250პქ|ტრადიციულ სამოსში გამოწყობილი ადგილობრივები
**მორავიის სლოვაკეთი** () — კულტურული რეგიონი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სლოვაკეთისა და ავსტრიის საზღვრებთან. ცნობილია თავისი დამახასიათებელი ფოლკლორით, მუსიკით, ღვინით, ტანისამოსითა და ტრადიციებით. არეალი მოიცავს ზლინისა და სამხრეთ მორავიის ადმინისტრაციულ მხარეებს.

რეგიონის ცენტრია ქალაქი უჰრესკე-ჰრადიშტე, რომელიც მდინარე მორავაზეა გაშენებული. სხვა მნიშვნელოვან დასახლებულ პუნქტებს შორისაა უჰრესკი-ბროდი, ბრჟეცლავი, ჰოდონინი, სტრაზნიცე და კიიოვი. IX საუკუნეში, ეს რეგიონი დიდი მორავიის იმპერიის ცენტრი იყო.

ადგილობრივი მორავიელები ჩეხური ენის მორავიული დიალექტზე საუბრობენ, რაზეც გავლენას ახდენენ მეზობლად მცხოვრები სლოვაკურენოვანი ხალხი, სწორედ ამიტომ ეწოდა რეგიონს „მორავიის სლოვაკეთი“. სლოვაკეთთან ენობრივი და კულტურული კავშირების გამო, XX საუკუნემდე ბევრი ეთნოგრაფი მორავიელ სლოვაკებს მიიჩნევდნენ ხალხად, რომელიც პოლიტიკურად მორავიას მიეკუთვნება, მაგრამ ეთნოგრაფიულად და კულტურულად სლოვაკების ეთნიკურ ჯგუფს. ისტორიულად, ამ არეალში ასევე სახლობდა გერმანულენოვანი მოსახლეობა, რომელმაც ასევე იქონია გავლენა ადგილობრივთა მეტყველებაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ტურიზმის საიტი
* Information at the South Moravian Region website

კატეგორია:ჩეხეთის გეოგრაფია
ალბერტ ჰაიმი

**ალბერტ ჰაიმი** ( დ. 12 აპრილი, 1849 — გ. 31 აგვისტო, 1937) — შვეიცარიელი გეოლოგი და გლაციოლოგი. სახელი მოუხვეჭა სამტომიანმა ნაშრომმა „შვეიცარიის გეოლოგია“ (1916-1922 წწ.). დაიბადა ქალაქ ციურიხში. სწავლობდა ციურიხისა და ბერლინის უნივერსიტეტებში. 1873 წლიდან ციურიხის პოლიტექნიკური სკოლის პროფესორია, ხოლო 1875 წლიდან გეოლოგიის პროფესორი უნივერსიტეტში. 1882 წელს დაინიშნა შვეიცარიის გეოლოგიური სამსახურის დირექტორად, 1884 წელს ბერნის უნივერსიტეტში მიანიჭეს ფილოსოფიის საპატიო დოქტორის ხარისხი. 

მრავალრიცხოვანი შრომების ავტორია. მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის ალპების გეოლოგიის, გლაციოლოგიისა და გეომორფოლოგიის საკითხების შესწავლაში. გააფართოვა ცოდნა მყინვარების მიერ რელიეფის გავლენასა და დინამიკურ მთათწარმოშობაზე. მნიშვნელოვანია მისი გამოკვლევები ალპების ტექტონიკის საკითხებში. მთათწარმოშობის მექანიზმს კონტრაქციის ჰიპოთეზის პოზიციიდან განიხილავდა. 1912 წელს მონაწილეობა მიიღო შვეიცარიის გეოლოგიური რუკის შედგენაში. ლონდონის გეოლოგიური საზოგადოების მედალი (1904). 1905 წლიდან შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. 

## თხზულებები 
* Untersuchungen über den Mechanismus der Gebirgsbildung, Bd 1-2, Atlas, Basel. 1878;
* Geologie der Schweiz, Bd 1—2, Lpz., 1919-22.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალბერტ ჰეიმი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* ალბერტ ჰეიმი – ცნობები 

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი გეოლოგები
არშუშა (ქართლის ერისმთავარი)

**არშუშა** — ქართლის ერისმთავარი, ვარაზ-ბაკურის შესაძლო ძმა.

## ბიოგრაფია 
„მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ში შესულ "დიდ ერისთავთა" სიაში მოხსენიებულია კურაპალატის ტიტულით და აგრეთვე აბასთუმნის ეკლესიის ჯვრის კვარცხლბეკის წარწერაში ბიზანტიის იმპერატორის იუსტინინე II-ის (685–695; 705–711) მმართველობის პირველ პერიოდში "ქართველთა ერისთავად", "მამფალის" და "პატრიკოსის" ტიტულებით. არშუშას ბიზანტიური ტიტულები მოწმობენ, რომ ქართლი ამ პერიოდში ბიზანტიის პოლიტიკის გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა, რაც 689 წელს ბიზანტია-სახალიფოს ზავის პირობებიდან უნდა გამომდინარეობდეს. 

მის სამფლობელოში შედიოდა თრიალეთი, ტაშირი და აბოცი. 

## ლიტერატურა 
* მ.ლორთქიფანიძე, რ.მეტრეველი, საქართველოს მეფეები, თბ., 2007

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართლის ერისმთავრები
კატეგორია:მიჰრანიდები
ვარაზ-ბაკური (ქართლის ერისთავი)

**ვარაზ-ბაკური** () — ფეროზიანთა დინასტიის წარმომადგენელი, ქართლის ერისმთავარი 700-711 წლებში, ბიზანტიის იმპერატორ იუსტინიანე II-ს დიდმოხელე, ოფსიკიონის თემის სტრატეგოსი.

## ბიოგრაფია 
მოხსენიებულია „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ში “აპაი-პატრიკიოსის”, ხოლო “ქართლის ცხოვრების” ჩანართის მიხედვით, “ანთიპატრიკიოსი”.

700-703 წლებში ქალკედონიტურ მრწამსზე გადაიყვანს გარდაბნელნი (გარდმანი). ამ უკანასკნელ ცნობას იმეორებს სუმბატ დავითის ძე. ერისმთავრობის დროს დაუწყია ვარაზ-ბაკურს სამშვილდის სიონის მშენებლობა. 

იუსტინიანე II-მ მოგვიანებით მას ოფსიკიონის თემის სტრატეგოსობა და საიმპერატორო გვარდიის მეთაურობა უბოძა. 711 წლის  დეკემბერში იუსტინიანე II და მისი  მომხრეები, მათ შორის ვარაზ ბაკურიც, სიკვდილით დასაჯეს.

## ლიტერატურა 
* მ. ლორთქიფანიძე, რ. მეტრეველი, საქართველოს მეფეები, თბ., 2007
* გ.აბრამიშვილი, ატენის სიონის სამი გრაფიტი/მნათობი, თბილისი, 1984,N4;
* გ.აბრამიშვილი,სტეფანოზ მამფალის ფრესკული წარწერა ატენის სიონში, თბილისი,1977;
* ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს სესახებ, გეორგიკა,ტ.IV, ნაკვ.II,ბერძნული  ტექსტის ტაგმანინდა კომენტარები ს. ყაუხჩიშვილისა, თბილისი, 1952;
*  ლაპიდარული წარწერები  I, აღმოსავლეთი და სამხრეთი საქართველო (V-X სს.)შეადგინა და გამოსაცემად მოამზადა ნ. შოშიაშვილმა, თბილისი, 1980;
* მატიანე ქართლისა/ქართლის ცხოვრება, ტექსტი დადგენილი ყველა ძირითადი ხელნაწერის მიხედვით ს. ყაუხჩიშვილის მიერ ს.ყაუხჩიშვილის მიერ, ტ.I, თბილისი, 1955;
* მოქცევაჲ ქართლისაჲ/შატბერდის კრებული, გამოსაცემად მოამზადეს ბ.გიგინეიშვილმა და ე.გიუნაშვილმა, თბილისი, 1979;
* სუმბატ დავითის ძე, ცხოვრება და უწყება ბაგრატონიანთა/ქართლის ცხოვრება I, თბილისი, 1955;
* ზ. ალექსიძე, ვინ არის “სრულიად აღმშენებელი” სამშვილდის სიონისა, მრავალთავი, XVI, 1991, გვ. 229-235.
* მ. სანაძე, ქართლის სამეფო VII-VIII საუკუნეების მიჯნაზე (პოლიტიკური ისტორიიდან), მესხეთი, ისტორია და თანამედროვეობა, 2000, გვ. 21-23.
* Летопись Византийца Феофана от Диоклетиана до царей Михаила и сына его Феофилакта, перевод с гречкского В.И.Оболенского и Ф.А.Геровского, Москва,1887.
* Никифора патриарха константинопольского краткая история со времени после царствования Маврикия.Византийский временник, т.3,1950.
* ვ. გოილაძე, იმპერატორ იუსტინიანე II-ის დიდმოხელე ვარაზ-ბაკური იყო ქართლის ერისმტავარი?/მოსე ჯანაშვილის დაბადებიდან 150 წლისთავისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო სესია, თბილისი, 2005;
* ვ. გოილაძე,  ვის სახელზეა ამოკვეთილი აბასთუმნის ეკლესიის ჯვრის კვარცხლბეკის წარწერა?
* საქართველოს შუა საუკუნეების ისტორიის საკითხები VIII, თბილისი, 2005;
* Ю.Кулаковский, История Византии, Киев, 1910.
* მ.ბახტაძე, ერისმთავრობის ინსტიტუტი საქართველოში, თბილისი, 2003;
* ა.ბოგვერაძე, ქართლის პოლიტიკური და სოციალურ-ეკონომიკური განვითარება (V-VIII სს.) თბილისი, 1979;მ.სანაძე, ქართლის სამეფო VII-VIII სს. მიჯნაზე/მესხეთი, ისტორია და თანამედროვეობა, 2000.

## გარე ბმულები 
* ვარაზ-ბაკური (VII-VIII სს. მიჯნის მოღვაწე)

კატეგორია:ქართლის ერისმთავრები
კატეგორია:მიჰრანიდები
კატეგორია:ქართული წარმოშობის ბიზანტიელები
სტეფანოზ IV

**სტეფანოზ IV** — ქართლის ერისმთავარი VIII ს-ის 80-იან წლებში — იოანე საბანისძის „ჰაბოს წამებიდან“ ვიგებთ, რომ ნერსე ერისმთავრის გაქცევის შემდეგ არაბებმა ერისმთავრის ხელისუფლება მის დისწულს, ანუ სტეფანოზს გადასცეს.

## ლიტერატურა 
* მ. ლორთქიფანიძე, რ. მეტრეველი, საქართველოს მეფეები, თბ., 2007

კატეგორია:ქართლის ერისმთავრები
ბავარიის ზეგანი

**ბავარიის ზეგანი** () — საშუალომთიანი შემაღლება გერმანიაში. გადაჭიმულია ბოდენის ტბის აღმოსავლეთით. ჩრდილოეთიდან მას შვაბიისა და ფრანკონიის იურის და ბოჰემიის მასივის სამხრეთი კიდეები ეკვრის. შუა ნაწილში ის მაქსიმალურად განიერია, დასავლეთი და აღმოსავლეთი ნაწილები კი უფრო ვიწროვდება. სამხრეთიდან პლატო შემოფარგლულია, თითქმის, სწორხაზოვანი ბავარიისა და ზალცბურგის ალპების კედლით. პლატოს მთელი ჩრდილო კიდის გასწვრივ, მეტწილად ფართო ხეობაში, მიედინება ზემო დუნაი. მას ერთვიან მდინარეები, რომლებიც პლატოს გადაკვეთენ, მათ შორის უდიდესნი (ილერი, ლეხი, იზარი, ინი) ალპებში იბადებიან, მათი შენაკედები და ღელეები კი პლატოს ბორცვიან მაღლობებზე იღებენ სათავეს. გეოლოგიური აგებულებისა და რელიეფის ხასიათით წააგავს შვეიცარიის ზეგანს. 

უმეტესად აგებულია უმეტესად მოლასებით. რაიონის სამხრეთი და დასავლეთი ნაწილების რელიეფშიც აგრეთვე დიდ როლს თამაშობენ ალპებიდან გამყინვარების დროს ჩამოტანილი ბოლომორენული რკალისებური სერები და ფლუვიოგლაციალური რიყეების ფართო მაღალი ტერასები, რომლებშიც მდინარეთა ხეობებია შეჭრილი. ამ ტერასებს შორის უძველესნი დაფარული არიან ლიოსისებური თიხამიწებით. რეგიონში ყველაზე დიდი ქალაქია მიუნხენი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალპები

## ლიტერატურა 
* Добрынин Б. Ф. Физическая география Западной Европы, М., 1948.

კატეგორია:ევროპის რეგიონები
კატეგორია:გერმანიის გეოგრაფია
ბავარიის ალპები

**ბავარიის ალპები** () — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში. ფართო გაგებით ტერმინი „ბავარიის ალპები“ გამოხატავს ალპების იმ ნაწილს, რომელიც ბავარიის ტერიტორიაზე ვრცელდება. ვიწრო გაგებით, მოქცეულია მდინარეების ლეხისა და ზაალახის ხეობებს შორის. წინათ ბავარიის ალპებს მიაკუთვნებდნენ ალგეის ალპებს, ხოლო ბერხტესგადენის ალპები ცალკე შტოქედია. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 2656 მ (მთა გროსერ-კროტენკოპფი). დამახასიათებელია მყინვარული რელიეფი, მათ შორის ცირკული ფორმები. არის U-სებრი ხეობები, სადაც მყინვარული გენეზისის ტბებია ჩამდგარი. სიახლოვეს ვრცელდება ბავარიის წინაალპები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალპები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბავარიის ალპები – ცნობები 

კატეგორია:ალპების ქედები
კატეგორია:გერმანიის ქედები
კატეგორია:ავსტრიის ქედები
სპონდე

**სპონდე** — ანტიკურ ლექსთ წყობაში - ორი გრძელი მარცვლისგან შედგენილი ტერფი. სილაბურ-ტონურ მეტრიკაში - ორმახვილიანი ტერფი, რომლითაც ასახულია ქორეული ან იამბური იმპულსის მქონე ტაეპის გადატვირთვა ზესქემური მახვილით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლექსთწყობა
ჯუანშერი (ერისმთავარი)

**ჯუანშერ II** (გ. 787) — ქართლის ერისმთავარი VIII საუკუნის 50–60-იან წლებში. მის დროს საქართველოში და კერძოდ ქართლში არაბები ბატონობდნენ. დახარკულმა მოსახლეობამ არაბებს აჯანყება მოუწყეს. არაბები ქართველი ხალხის წინააღმდეგობას დაუნდობელი სისასტიკით პასუხობდნენ. ჯუანშერი და ფეოდალური ქართლის საზოგადოებრივი ორგანიზმი მტკიცე აღმოჩნდა და განსაცდელს გაუძლო.

ჯუანშერის მმართველობის პერიოდში, 764 წელს ხაზარებმა ამიერკავკასიაში ილაშქრეს. ხაზარეთის ხაკანს ჯუანშერის და, შუშანი მოეწონა და მისი ხელი ითხოვა, თუმცა უარი მიიღო. ხაზართა ლაშქარი, ბლუჩანის სარდლობით, კახეთს შეესია, დაატყვევა ჯუანშერი და შუშანი. ხაზარეთის გზაზე შუშანმა ბეჭდის თვალში დამალული საწამლავით თავი მოიკლა: „ჰქონდა მას ბეჭედი, აღმოუგდო მას თუალი და მოწოა იგი, რამეთუ იყო თუალსა მის ქვეშე წამალი სასიკუდინე და მუნთქუესვე მოკუდა“. განრისხებულმა ხაკანმა ბლუჩანი ცხენებს გააგლეჯინა, ჯუანშერი კი სამი წლის შემდეგ გაათავისუფლა ტყვეობისგან.

## ლიტერატურა 
*მ. ლორთქიფანიძე, რ. მეტრეველი, საქართველოს მეფეები, თბ., 2007

## სქოლიო
კატეგორია:ქართლის ერისმთავრები
გენგამი (საფეხბურთო კლუბი)

**გენგამი** () — ფრანგული საფეხბურთო კლუბი, დაარსდა 1912 წელს და მდებარეობს ბრეტანის რეგიონში, ქალაქ გენგანში. კლუბი თამაშობს საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის II ლიგაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:საფრანგეთის საფეხბურთო კლუბები
გროსერ-კროტენკოპფი

**გროსერ-კროტენკოპფი** () — მწვერვალი დასავლეთ ავსტრიაში, ტიროლის ფედერალური მიწის ტერიტორიაზე. წარმოადგენს ალგეის ალპების უმაღლეს წერტილს. სიმაღლე 2656 მ. მდებარეობს გერმანიის საზღვრის სიახლოვეს. გროსერ-კროტენკოპფზე პირველი ასვლა განხორციელდა 1864 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გროსერ-კროტენკოპფი – ცნობები 

კატეგორია:ავსტრიის მთები
კატეგორია:ალპები
ვილდშპიცე

**ვილდშპიცე** () — მთა ავსტრიაში. ეცტალის ალპების უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 3768 მ. ჩრდილოეთით მდებარეობს მყინვარი ტაშახფერნერი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით მყინვარი როფენკარფერნერი. აქვს ორი მწვერვალი: სამხრეთი (3768 მ) და ჩრდილოეთი (3765 მ). ვილდშპიცე პირველად დაიპყრეს 1848 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვილდშპიცე – ცნობები 

კატეგორია:ავსტრიის მთები
კატეგორია:ალპები
სენტისი

**სენტისი** () — მთა შვეიცარიაში. აპენცელის ალპების უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 2502 მ. ადვილად გასასვლელია. გეოლოგიური თვალსაზრისით მიეკუთვნება ჰელვეციურ შარიაჟს. ჰაერის საშუალოწლიური ტემპერატურა უდრის -1,9°С-სს. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 2487 მმ. ნალექები უმეტესად თოვლის სახითაა წარმოდგენილი. 1882 წელს გაიხსნა მეტეოროლოგიური სადგური.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სენტისი – ცნობები 

კატეგორია:შვეიცარიის მთები
კატეგორია:ალპები
მონ-მოდი

**მონ-მოდი**, **მონტე-მაუდიტი** ( ) — მთა მონბლანის მასივზე, საფრანგეთისა და იტალიის საზღვარზე, გრაის ალპებში. სიმაღლე 4465 მ. აგებულია გრანიტებით. სამხრეთი ფერდობები მეტად ციცაბოა. არის ალპური ბანაკები. პირველი ასვლა განხორციელდა 1878 წლის 12 სექტემბერს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მონ-მოდი – ცნობები  

კატეგორია:საფრანგეთის მთები
კატეგორია:იტალიის მთები
კატეგორია:ალპები
მეჟე

**მეჟე** () — მთა საფრანგეთში, დოფინეს ალპებში. სიმაღლე 3984 მ. აქვს 3 ძირითადი მწვერვალი. უმეტესწილად აგებულია გრანიტებით. პირველი ასვლა განხორციელდა 1877 წლის 16 აგვისტოს. ალპინისტებისთვის არსებობს მთაზე მისასვლელი ორი გზა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მეჟე – ცნობები 

კატეგორია:საფრანგეთის მთები
კატეგორია:ალპები
ბოჰემიისა და მორავიის პროტექტორატი

**ბოჰემიისა და მორავიის პროტექტორატი** (; ) — ცენტრალური ჩეხეთის ტერიტორიაზე შექმნილი მესამე რაიხის პროტექტორატი. შეიქმნა 1939 წლის 16 მარტს ადოლფ ჰიტლერის ბრძანებით, მას შემდეგ რაც სლოვაკეთის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა გამოცხადდა. ბოჰემია და მორავია იყო ავტონომიური ტერიტორიები, როლებსაც ნაცისტური მთავრობა მოიაზრებდა როგორც გერმანიის დიდი რაიხის ნაწილს. მისი არსებობა 1945 წელს, გერმანიის კაპიტულაციის აქტით, დასრულდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Maps of the Protectorate Bohemia and Moravia.
* Amtliches Deutsches Ortsbuch für das Protektorat Böhmen und Mähren.
* Map.
* Hungarian language map .
* Maps of Europe .
* WorldStatesmen – Czech Republic.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩეხეთის ისტორია
კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
მონაცემთა ბიბლიოგრაფიული ბაზა

**მონაცემთა ბიბლიოგრაფიულ ბაზა** – ბიბლიოგრაფიული ჩანაწერების მონაცემთა ბაზა, მასალების ორგანიზებული ციფრული კოლექცია. მასში შედის აკადემიური ჟურნალები და გაზეთები, კონფერენციების მოხსენებები, რეპორტაჟები, პატენტები, წიგნები და სხვა მასალა. ბიბლიოთეკის კატალოგთან შედარებით, ბიბლიოგრაფიული ჩანაწერები წარმოადგენენ ანალიტიკას და არა სრულ მონოგრაფიებს.

## სქოლიო
კატეგორია:მონაცემთა ბიბლიოგრაფიული ბაზები
კატეგორია:საინფორმაციო მეცნიერება
დოფინე

მინი|დოფინე 
**დოფინე** () — ისტორიული ოლქი საფრანგეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, უმთავრესად ალპებსა და რონის ხეობაში. დოფინეს ტერიტორია ემთხვევა იზერის, დრომის, ზემო ალპების დეპარტამენტს. ჩამოყალიბდა როგორც ცალკე ტერიტორიული ერთეული ბურგუნდიის სამეფოს დაშლის შემდეგ, XI საუკუნეში. მისი ბირთვი იყო ვიენუის საგრაფო, რომელსაც თანდათან სხვა ფეოდალური სამფლობელოებიც შეუერთდა. დ’ალბონის გვარის ვიენუის გრაფებმა მიითვისეს დოფინეს ტიტული და XIII საუკუნეში მათ სამფლობელოს დოფინე ეწოდა. 1349 წელს გრაფმა უმბერტო II-მ დოფინე მიჰყიდა შარლ ვალუას (მოგვიანებით საფრანგეთის მეფე შარლ V), მაგრამ დოფინე სამეფო დომენს კი არ შეუერთდა, არამედ ტახტის მემკვიდრის აპანაჟად იქცა (ცენტრი გრენობლი) და XVII საუკუნის დამდეგამდე ინარჩუნებდა თავის პრივილეგიებს, იქ იკრიბებოდა პროვინციული შტატები. XVI საუკუნის II ნახევრიდან დოფინე რელიგიური ომების ასპარეზად გადაიქცა. XVII საუკუნის დამლევსა და XVIII საუკუნის დამდეგს ჰუგენოტების დევნის გამო დოფინეს მოსახლეობის მეოთხედი ემიგრაციაში წავიდა. 

ლუი XIV-ის მმართველობის ხანაში დოფინეს თავს ესხმოდნენ სავოიის ჯარები. XVII-XVIII საუკუნეებში სახალხო მოძრაობის კერა იყო. 1790 წლიდან დოფინე იზერის, ზემო ალპებისა და დრომის დეპარტამენტებად დაიყო. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორიული პროვინციები
კატეგორია:ოქსიტანია
გელური ფეხბურთი

**გელური ფეხბურთი** ( მოკლე ფორმა **Peil** ან **Caid**) — ეროვნული სპორტის სახეობა ირლანდიაში, რომელსაც თამაშობს ორი 15 კაციანი გუნდი. ორივე გუნდის მოთამაშეების მიზანია, გადაცემების მეშვეობით ბურთი გაიტანონ მოწინააღმდეგე გუნდის ორ ვერტიკალურ ძელს შორის არსებულ კარში, რომელიც მიწიდან 2.5 მეტრის სიმაღლეზე გაყოფილია განივად.

გელურ ფეხბურთს თამაშობენ სფერული, ტყავის ბურთით. მოთამაშეებს უფლება აქვთ: ბურთი ატარონ თან, დაარტყან, ხელით გააკეთონ გადაცემა და აიგდონ (ფეხის წვერით დაარტყან ბურთს და ხელში დაიჭირონ). თამაშში ანგარიშის შეცვლის ორი სახე არსებობს: გოლები და ქულები. ქულა გუნდს ენიჭება იმ შემთხვევაში, თუ  ხელით ან ფეხით დარტყმული ბურთი გადაივლის ჰორიზონტალური ძელის ზევით, ამ შემთხვევაში ქულა ფიქსირდება თეთრი ალმის აწევით. გოლი ითვლება მაშინ, როდესაც ფეხით დარტყმული ბურთი გავა ძელს ქვევით, ბადეში. გოლი ფიქსირდება მწვანე ალმის აწევით. გელური ფეხბურთის პოზიციები მსგავსია ფეხბურთის სხვა სახეობების პოზიციების და მოიცავს ერთ მეკარეს, 6 მცველს, 2 ნახევარმცველს და 6 თავდამსხმელს.

ეს სპორტი არის ერთ-ერთი სახე ფეხბურთის, რომელიც წარმოშობილია ტრადიციული ირლანდიური თამაშებისგან. მას ძირითადად ირლანდიაში თამაშობენ, თუმცა ასევე გავრცელებულია დიდ ბრიტანეთსა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. გელური ფეხბურთი არის ერთ-ერთი იმ ოთხი სპორტიდან, რომელსაც აკონტროლებს გელური ათლეტიკის ასოციაცია, უდიდესი სპორტული ორგანიზაცია ირლანდიაში. გელური ფეხბურთი ჰარლინგთან და კამოგისთან ერთად დღემდე რჩება იმ ერთ-ერთ სპორტად რამდენიმედან, რომელიც ინარჩუნებს მკაცრ სამოყვარულო სახეს, სადაც იკრძალება მოთამაშეებისთვის, მწვრთნელებისა და მსაჯებისათვის ნებისმიერი სახის ანაზღაურების გადახდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*გელური ფეხბურთის წესები 
*გელური ათლეტიკის ასოციაცია

კატეგორია:გუნდური თამაშები
კატეგორია:გელური თამაშები
პოლ ლანდოვსკი

მინი|250პქ|პოლ ლანდოვსკი
**პოლ ლანდოვსკი** (; დ. 4 ივნისი, 1875 —  გ. 27 მარტი, 1961) — ფრანგი მოქანდაკე. მისი საქვეყნოდ ცნობილი ქმნილებაა ქრისტეს ქანდაკება რიო-დე-ჟანეიროში. 

ლანდოვსკი პარიზში დაიბადა, პოლონეთიდან დევნილთა ოჯახში. დაამთავრა საფრანგეთის ეროვნული აკადემია. 1900 წელს, დავითის ქანდაკებისთვის რომის პრემია მიიღო, რის შემდეგაც მისი ორმოცდათხუთმეტ წლიანი კარიერა დაიწყო. პარიზისთვის მან 35 ქანდაკება შექმნა, მისი შემოგარენისთვის კი თორმეტი. მათ შორისაა 1928 წელს შექმნილი არტ-დეკოს სტილის წმინდა ჟენევიევის ქანდაკება ტურნელის ხიდზე. 

ლანდოვსკი ყველაზე უკეთ ცნობილია ბრაზილიაში, ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში აღმართული ქრისტეს ქანდაკებით, რომელიც მან 1931 წელს ბრაზილიელ სამოქალაქო ინჟინერ ეიტორ და სილვა კოშტასთან თანამშრომლობით შექმნა. ზოგიერთი წყაროს ცნობით, ლანდოვსკის ეკუთვნის ქანდაკების თავისა და ხელების მონახაზებიც. 

1928 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ხელოვნების შეჯიბრში ლანდოვსკიმ ოქროს მედალი მიიღო. 1933—1937 წლებში იგი რომის ფრანგული აკადემიის დირექტორი იყო. მისი შვილი იყო კომპოზიტორი მარსელ ლანდოვსკი. 

პოლ ლანდოვსკი 1961 წელს, პარიზის გარეუბან ბილონ-ბიანკურში გარდაიცვალა, სადაც მისი ღვაწლის პატივსაცემად მუზეუმი შეიქმნა, რომელშიც მისი ასზე მეტი ნამუშევარია გამოფენილი. 

## გალერეა

File:Redentor.jpg|ქრისტეს ქანდაკება რიო-დე-ჟანეიროში
File:Central group of the Reformation Wall 2003-08-20.jpg|რეფორმაციის კედელი, ჟენევა
File:D-Nordfriedhof-15.jpg|საფლავის ქვა დიუსელდორფში

## რესურსები ინტერნეტში
* Web gallery of twentieth Century figure sculpture

კატეგორია:ფრანგი მოქანდაკეები
კატეგორია:დაბადებული 4 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
რიო-დე-ჟანეირო-გალეანის საერთაშორისო აეროპორტი

**რიო-დე-ჟანეირო-გალეანის ანტონიო კარლოს ჟობიმის საერთაშორისო აეროპორტი** () — ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროს მთავარი აეროპორტი. სახელი ეწოდა გალეანის პლაჟისგან, რომელიც თავდაპირველ მგზავრთა ტერმინალის პირდაპირ მდებარეობს. 1999 წლის 5 იანვარს, აეროპორტს ასევე ეწოდა ბრაზილიელი მუსიკოსის — ანტონიო კარლოს ჟობიმის სახელი. გელეონი მოხსენიებულია მის კომპოზიციაში „Samba do avião“.

აეროპორტი უმსხვილესია მთელს ბრაზილიაში და მას სამთავრობო უწყება Infraero მართავს.

## ისტორია
აეროპორტის ისტორია 1923 წლის 10 მაისს იწყება, როდესაც გელეანის პლაჟის სიახლოვეს, კუნძულ გოვრენადორზე საზღვაო ავიაციის სკოლა დაარსდა. 1941 წლის 22 მაისს, როდესაც ბრაზილიის საჰაერო ძალების სამინისტრო შეიქმნა, სკოლა გალეონის საჰაერო ძალების ბაზად გადაკეთდა; აშენდა ტერმინალი და საწყობები, გაფართოვდა ასაფრენი ბილიკი. ეს შენობები დღესაც არსებობს და გალეანის საჰაერო ძალების ბაზა კვლავაც აქტიურია. როდესაც 1942 წლის 22 აგვისტოს ბრაზილიამ ღერძ ბერლინი-რომი-ტოკიოს ომი გამოუცხადა, აეროდრომის გამოყენება ინტენსიურად დაიწყეს მოკავშირეებმა მეორე მსოფლიო ომთან დაკავშირებული ოპერაციების ჩასატარებლად.

## რესურსები ინტერნეტში
*Airport information for SBGL  
*Airport information for SBGL at Great Circle Mapper
*Current weather for SBGL at NOAA/NWS 
*Accident history for GIG at Aviation Safety Network 
*Rio de Janeiro/Galeão International Airport Photo Archive at airliners.net
*Official website from INFRAERO

კატეგორია:რიო-დე-ჟანეირო
კატეგორია:საერთაშორისო აეროპორტები
შალვა ნებიერიძე

**შალვა ალექსანდრეს ძე ნებიერიძე** (დ. 20 დეკემბერი, 1903, — გ. 1942) — 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილე, ემიგრანტი.

შალვა ნებიერიძე ქაქუცა ჩოლოყაშვილის „შეფიცულთა რაზმს“ 1922 წელს შეუერთდა. მასთან ერთად მონაწილეობდა 1924 წლის აჯანყებაში, რომლის დამარცხების შემდეგ ემიგრაციაში გაემგზავრა და საბოლოოდ საფრანგეთში დასახლდა. მუშაობდა ტაქსის მძღოლად პარიზში. 1931 წელს სათავეში ჩაუდგა ქართველი ემიგრანტებისგან ჩამოაყალიბებულ დრამატული წრეს, შემდეგ მუდმივი დასს, რომელიც ფინანსური პრობლემების მიუხედავად წარმოდგენებს საფრანგეთის სხვადასხვა თეატრების სცენებზე მართავდა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მოხალისედ შეუერთდა გერმანელების მიერ შექმნილ სპეციალურ საჰაერო-სადესანტო ნაწილს („თამარ პირველი“), რომელსაც დივერსიები საბჭოთა კავშირის ზურგში, საქართველოს ტერიტორიაზე უნდა განეხორციელებინა და მოემზადებინა საქართველოს მოსახლეობის აჯანყება საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ. 1942 წლის ზაფხულში მათე კერესელიძის მეთაურობით საქართველოს სხვადასხვა რაიონში დესანტირებულ დივერსანტთა უმეტესობა დაიღუპა ან ტყვედ ჩავარდა. ნებიერიძე ჰაერში მოკლეს.    

შალვა ნებიერიძეს ცოლად ჰყავდა (1929 წლიდან) მართა ალექსის ასული ამილახვარი. მათი შვილები იყვნენ ნელი (დ. 1930) და გივი (დ. 1931). ნელი ნებიერიძეს 1945 წელს იძულებით გაუკეთეს რეპატრიაცია საბჭოთა კავშირში, სადაც არაერთი წელი გაატარა პატიმრობასა და გადასახლებაში.
## წყაროები
კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
Give My Regards to Broad Street

***Give My Regards to Broad Street*** — ალბომი პოლ მაკ-კარტნის მიერ ფილმისთვის „მომიკითხეთ ბროუდ სტრიტი“ დაწერილი მუსიკით, რიგით მეხუთე სტუდიური სოლო-ალბომი მის შემოქმედებაში. გამოვიდა 1984 წელს. წარმატება იქონია მასში შეტანილმა სინგლმა „No More Lonely Nights“.

## სიმღერების სია
;ორიგინალური გამოცემა
#No More Lonely Nights (Ballad) - 4:58	
#Good Day Sunshine - 1:59	
#Corridor Music - 0:19	
#Yesterday - 1:43	
#Here, There and Everywhere - 1:45	
#Wanderlust - 2:48	
#Ballroom Dancing - 4:35	
#Silly Love Songs - 4:31	
#Silly Love Songs (Reprise) - 0:57	
#Not Such A Bad Boy - 3:19	
#No Values - 3:43	
#No More Lonely Nights (Ballad Reprise) - 0:30	
#For No One - 2:11	
#Eleanor Rigby - 3:07	
#Eleanor's Dream - 1:01	
#The Long and Winding Road - 3:47	
#No More Lonely Nights (Playout Version) - 4:26
;დამატებები
*Goodnight Princess (მხოლოდ კომპაქტ დისკზე) - 3:58
**ორიგინალურ კომპაქტ-დისკზე (CK 39613) მითითებული იყო, როგორც Goodnight Lonely Princess
;1993 წლის გამოცემის დამატებები
*No More Lonely Nights (extended version) - 8:11
*No More Lonely Nights (special dance mix) - 4:21

## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
### სერტიფიცირებები და გაყიდვები
## რესურსები ინტერნეტში
* ინფორმაცია საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:1984 წლის ალბომები
კატეგორია:პოლ მაკ-კარტნის ალბომები
კატეგორია:ალბომები ჯორჯ მარტინის პროდიუსერობით
ლინდა მაკ-კარტნი

**ლინდა ლუიზა მაკ-კარტნი, ლედი მაკ-კარტნი** (ქორწინებამდე - ლინდა ლუიზა ისტმენი, დ. 24 სექტემბერი, 1941 — გ. 17 აპრილი, 1998) — ამერიკელი აქტივისტი, ფოტოგრაფი, მუსიკოსი და მომღერალი. 1969 წელს იქორწინა ჯგუფ The Beatles-ის წევრ პოლ მაკ-კარტნისთან. მონაწილეობდა მის პროექტში Wings. აგრეთვე ცნობილი იყო ვეგეტარიანული ცხოვრების პროპაგანდით. გარდაიცვალა 56 წლის ასაკში, ტუკსონში (არიზონა, აშშ).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვეგეტარიანელის გზა  - ლინდა მაკ-კარტნი
* ლინდა მაკ-კარტნის ციტატები
* ბიოგრაფია რუსულ საიტზე Wingspan
* ლინდა 1984 წელს

კატეგორია:დაბადებული  24 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1941
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:პოლ მაკ-კარტნი
კატეგორია:Wings-ის წევრები
არკი

**არკი** () — მდინარე საფრანგეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. მიედინება სავოიის დეპარტამენტში. მდინარე იზერის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 128 კმ. აუზის ფართობი 2 000 კმ². სათავე აქვს გრაის ალპებში, იტალიის საზღვრის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 2760 მ სიმაღლეზე. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* არკი – გეოპორტალი  

კატეგორია:საფრანგეთის მდინარეები
ჰოკეის ეროვნული ლიგა

**ჰოკეის ეროვნული ლიგა** () — ჩრდილოეთ ამერიკის მამაკაცთა პროფესიონალური ყინულის ჰოკეის ლიგა, რომელიც 30 გუნდისგან შედგება, აქედან 23 გუნდი აშშ-ს, ხოლო 7 გუნდი კი კანადის ტერიტორიაზე მოქმედებს. ლიგის შტაბ-ბინა ნიუ-იორკში მდებარეობს. NHL აღიარებულია უდიდეს ყინულის ჰოკეის ლიგად, ასევე ერთ-ერთი მთავარ სპორტულ ლიგად აშშ-სა და კანადის ტერიტორიაზე. **სტენლის თასი** არის ყველაზე ძველი პროფესიონალური სპორტული ჯილდო ჩრდილოეთ ამერიკაში, რომელიც გადაეცემა ლიგის პლეი-ოფის გამარჯვებულს ყოველი სეზონის ბოლოს.

## გუნდები 
## იხილეთ აგრეთვე 
* ორიგინალური ექვსეული

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* NHL Player's Association (NHLPA)
* NHL Officials Association website

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ჰოკეის ეროვნული ლიგა
კატეგორია:ჰოკეის ლიგები
კატეგორია:სპორტული ლიგები
ITunes Live From Capitol Studios

***iTunes Live From Capitol Studios***  — ინგლისელი მუსიკოს პოლ მაკ-კარტნის საკონცერტო ალბომი, გამოცემული 2012 წლის 6 მარტს. მასში შეტანილია 2012 წლის 9 თებერვალს, Capitol-ის სტუდიაში ჩაწერილი სიმღერები. სესია ჩატარდა ალბომის *Kisses on the Bottom* გამოცემის აღსანიშნავად და შეიცავდა რამდენიმე სიმღერას ამ ჩანაწერიდან.

iTunes Live From Capitol Studios გავრცელდა iTunes-ის მიერ.

## სიმღერების სია
## სქოლიო 
კატეგორია:2012 წლის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:პოლ მაკ-კარტნის საკონცერტო ალბომები
ფლექსურა

**ფლექსურა** (ლათ. flexura – გაღუნვა, გამრუდება) — ტექტონიკური სტრუქტურა, რომელიც წარმოადგენს დედამიწის ქერქის ამგები ქანების შრეთა საფეხურებისებრ გაღუნვას. ფლექსურა შედგება 5 ელემენტისაგან: 2 გადაღუნვისა და 3 ფრთისაგან (2 კიდური და ერთიც გადაღუნვებს შორის). ფრთების განლაგების მიხედვით განარჩევენ მარტივ, თანმხლებ და შემხვედრ ფლექსურებს; გადაღუნვებს შორის არსებული ფრთის განლაგების მიხედვით – ვერტიკალურ, დახრილ და ჰორიზონტულ ფლექსურებს. 

ზომები მერყეობს რამდენიმე მეტრიდან რამდენიმე კილომეტრამდე. განსაკუთრებით მსხვილი ფლექსურები გვხვდება ბაქნების კიდეებსა და სინეკლიზებზე. ხშირად გავლენას ახდენს ნალექთწარმოშობის პროცესებზე. ზოგჯერ მასთან დაკავშირებულია ნავთობის საბადოები. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ფლექსურა – სამთო ენციკლოპედია 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სტრუქტურული გეოლოგია
მეთხილია

**მეთხილია** () — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მცირე ზომისაა, ჭკაზე ოდნავ პატარა და შედარებით ვიწრო და გრძელი ნისკარტით გამოირჩევა. სიგრძე 30 სმ-მდე, კუდისა — 11 სმ. წონა 125-190 გ. ფერად მოყავისფროა და თეთრი ზოლები დაჰკრავს. გავრცელებულია ტაიგის ტიპის ტყეებში ევროპასა და აზიაში, სკანდინავიიდან ალპის მთებამდე, კამჩატკის, კურილის კუნძულების, პრიმორიეს, იაპონიისა და ჩინეთის ჩათვლით. უმეტესწილად ფიჭვის თხილით იკვებება, გარდა ამისა რკოთი, წიფლის თხილით, ნაძვისა და ფიჭვის მარცვლებით, კენკრითა და მწერებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* მეთხილია – ინფორმაცია 

## სქოლიო 
კატეგორია:მეთხილია
შუაევროპული ირემი

**შუაევროპული ირემი** (ლათ. Cervus elaphus hippelaphus) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ირმისებრთა ოჯახისა. წარმოადგენს კეთილშობილი ირემის ქვესახეობას. ბინადრობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში. გავრცელების არეალია: საფრანგეთი, გერმანია, დანია, უნგრეთი, დასავლეთი კარპატები, ალპის მთები. ღია ფერისაა, მოყვითალო-მოთეთრო შეფერილობა ადგილ-ადგილ მოშავო ფერში გადადის.

## იხილეთ აგრეთვე
* კეთილშობილი ირემი 

## სქოლიო
კატეგორია:ირმისებრნი
კატეგორია:ევროპის ძუძუმწოვრები
ტოტო კუტუნიო

**სალვატორე „ტოტო“ კუტუნიო** (; დ. 7 ივლისი, 1943, ფოზდინოვო, იტალიის სამეფო — გ. 22 აგვისტო, 2023, მილანი, იტალია) — იტალიელი პოპ-მომღერალი და კომპოზიტორი.

დაიბადა ტოსკანის რეგიონის ქალაქ ფოზდინოვოში, სიცილიელი დედისა და ტოსკანელი მამის ოჯახში. მისი დაბადებიდან სულ მალე, ოჯახი საცხოვრებლად ქალაქ სპეციაში გადავიდა. კარიერა დაიწყო როგორც დრამერმა, თუმცა მალევე ჩამოაყალიბა ჯგუფი, რომელიც მის სიმღერებს ასრულებდა. ასევე წერდა სიმღერებს პოპულარულ ამერიკელ-ფრანგ მომღერალ ჯო დასენისთვის, მათ შორისაა მისი ყველაზე ცნობილი სიმღერები „L'été indien“, „Et si tu n'existais pas“,  „Le Jardin du Luxembourg“. კუტუნიომ დაწერა ასევე დალიდას „Laissez moi danser“, რომელიც გამოსვლიდან სულ მალე პლატინის ჩანაწერი გახდა.

1976 წელს კუტუნიომ მონაწილეობა მიიღო სან-რემოს მუსიკალურ ფესტივალში, სადაც თავის ჯგუფ „ალბატროსთან“ ერთად მესამე ადგილი დაიკავა სიმღერით Volo 504.

1990 წელს მოიგო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი საკუთარი კომპოზიციით „Insieme: 1992“; შესაბამისად, 1991 წლის კონკურსი რომში გაიმართა, რომელსაც ტოტო და ევროვიზიის სხვა ერთადერთი გამარჯვებული იტალიიდან (1964) — ჯილიოლა ჩინკუეტი უძღვებოდნენ.

კუტუნიო მთელ მსოფლიოში ცნობილი გახდა თავის ჰიტით  „L'Italiano (Lasciatemi Cantare)“, რომელიც შესულია ალბომში „I Grandi Successi“.

## დისკოგრაფია
* *Albatros* (1976)
* *Come ieri, come oggi, come sempre* (1978)
* *La mia musica* (1981)
* ''L'italiano* (1983)
* *Azzura malinconia* (1986)
* *Voglio l'anima* (1987)
* *Innamorata, innamorato, innamorati* (1987)
* *Mediterraneo* (1987)
* *Toto Cutugno* (1990)
* *Insieme 1992* (1990)
* *Non è facile essere uomini* (1992)
* *Voglio andare a vivere in campagna* (1995)
* *Canzoni nascoste* (1997)
* *Il treno va* (2002)
* *Cantando* (2004)
* *Come noi nessuno al mondo* (2005)
* *Un falco chiuso in gabbia* (2008)
* *I Miei Sanremo'' (2010)

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
* ესპანური ოფიციალური საიტი  
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:იტალიელი კომპოზიტორები
კატეგორია:იტალიელი მომღერლები
კატეგორია:ევროვიზიის გამარჯვებულები
კატეგორია:სან-რემოს მუსიკალური ფესტივალის გამარჯვებულები
R136

[thumb|right|250px|მასიური და ახალგაზრდა [ვარსკვლავთგროვა, სახელად R136 რამდენიმე მილიონი წლისაა და ბინადრობს 30 ოქროს თევზის ნისლეულში - ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესების აქტიური რეგიონი მაგელანის დიდ ნისლეულში - ჩვენი გალაქტიკის ერთ-ერთი თანამგზავრი. ჩვენს გალაქტიკაში არ არის ცნობილი ისეთი აქტიური და ნაყოფიერი ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესების რეგიონი, როგორიც 30 ოქროს თევზია. სურათი, რომელიც გადაღებულია ულტრაიისფერ, ხილულ სპექტრსა და წითელ შუქში ჰაბლის ფართო კუთხიანი კამერა 3-ით, დაახლოებით 100 სინათლის წელს გამოსახავს]]

**R136** (ოფიციალური სახელია RMC 136) — სუპერ-ვარსკვლავთგროვა „30 ოქროს თევზის“ (ასევე მოიხსენიებენ, როგორც ტარანტულას ნისლეული) ცენტრთან ახლოს, მაგელანის დიდ ნისლეულში. ის ძალიან ახალგაზრდა ვარსკვლავთგროვაა, რომლის ასაკი დაახლოებით 1-2 მილიონი წელიწადია. R136 შეიცავს გიგანტებსა და ზეგიგანტ ვარსკვლავებს. ვარსკვლავთა უმეტესობა არის O3 სპექტრული ტიპის - 39 მნათობი უკვე აღიარებულია ამ სპექტრული ტიპის ვარსკვლავად. გარდა ამისა, ამ გროვაში არსებობენ რამდენიმე ვოლფ-რაიეს ვარსკვლავები.

კლასტერი (იგივე გროვა) შეიცავს რამდენიმე კომპონენტს. ცენტრალური კომპონენტის - R136a-ს ბუნება თავიდან გაურკვეველი იყო. მეცნიერები ფიქრობდნენ, რომ R136a არის ჰიპერგიგანტური ვარსკვლავი, რომელსაც 1500 მზის მასა ჰქონდა, 30 მილიონჯერ კაშკაშა იყო, 55-60 000 K ზედაპირის ტემპერატურა ჰქონდა, ხოლო მისი დიამეტრი 50 მილიონ მილს შეადგენდა. მისი ნამდვილი ბუნება გაირკვა მაშინ, როდესაც გამოიყენეს ჰოლოგრაფიული ლაქების ინტერფერომეტრი. ამის დახმარებით ასტრონომებმა აღმოაჩინეს, რომ მკვრივი ვარსკვლავთგროვა, სხვა ფენომენებთან ერთად, შეიცავდა ძალიან მასიურ და კაშკაშა 12 ვარსკვლავს თავის ბირთვში. ამ ვარსკვლავების საწყისი მასა გამოთვალეს და აღმოჩნდა 37-დან 76 მზის მასამდე. 3 უკიდურესად კაშკაშა ვარსკვლავი (R136a1, R136a2 და R136a3) დომინირებენ გროვაში. ამ ვარსკვლავებიდან ერთ-ერთი - R136a1 არის ყველაზე მასიური ვარსკვლავი, რაც კი ოდესმე უპოვიათ მეცნიერებს დღემდე. მისი მასა ჩვენი დედავარსკვლავის მასას 265-ჯერ აჭარბებს, ხოლო მისი სიკაშკაშე მზისაზე 8 700 000-ჯერ მეტია. R136 ძალიან ბევრ ენერგიას გამოიმუშავებს, რაც ტარანტულას ნისლეულს ხილულს ხდის. R136-ის მასა მეცნიერებმა შეაფასეს და დაახლოებით აღმოჩნდა 450 000 მზის მასა. ეს კი იმაზე მეტყველებს, რომ მომავალში იგი სფერული გროვა გახდება.

თუ ამ ვარსკვლავს მზის ნაცვლად ჩავსვამდით მზის სისტემაში ის მზის სინათლეს ისე გადააჭარბებდა, როგორც მზე აჭარბებს სავსე მთვარეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* SIMBAD RMC 136
* NED RMC 136
* ასტრომოყვარულთა კლუბი R136

კატეგორია:ვარსკვლავთგროვები
კატეგორია:ვარსკვლავები
კატეგორია:ოქროს თევზის თანავარსკვლავედი
იაროსლავ პლაშილი

**იაროსლავ პლაშილი** (ჩეხ. Jaroslav Plašil; დ. 5 იანვარი, 1982, ოპოჩნო, ჩეხოსლოვაკია) — ყოფილი ჩეხი ფეხბურთელი, რომელიც უკანასკნელად თამაშობდა საფრანგეთის ლიგა 1-ის კლუბ „ბორდოსა“ და ჩეხეთის ეროვნულ ნაკრებში ნახევარმცველის პოზიციაზე.

## საკლუბო კარიერა 
### ადრეული კარიერა 
პლაშილმა 18 წლის ასაკში კონტრაქტი გააფორმა ფრანგულ კლუბ „მონაკოსთან“, 2000 წელს, მაგრამ ორი წლის განმავლობაში კლუბის შემადგენლობაში მხოლოდ რვა მატჩში მიიღო მონაწილეობა. შემდეგ იჯარით გადავიდა მეორე ლიგის კლუბ „კრეტეიში“. 2003 წელს პლაშილი დაბრუნდა მონაკოში და შემდეგი ოთხი წლის განმავლობაში ის იყო ძირითადი შემადგენლობის წევრი და 2003-04 წლების სეზონის ჩემპიონთა ლიგის გათამაშებაში კლუბთან ერთად გავიდა ფინალში, სადაც ისინი დამარცხდნენ პორტუგალიურ „პორტუსთან“, ანგარიშით 0-3. იმ სეზონში პლაშილი გოლით გამოირჩა „დეპორტივოსთან“ სარეკორდო ანგარიშით, 8-3 მოგებულ მატჩში.

### ოსასუნა 
2007 წელს პლაშილმა დაასრულა წარმატებული კარიერა მონაკოში და ესპანურ „ოსასუნასთან“ ხელი მოაწერა ოთხწლიან კონტრაქტს.

### ბორდო 
2009 წლის 8 ივნისს „ბორდომ“ 3 მილიონი ევროს სანაცვლოდ პლაშილი გადმოიყვანა გუნდში და გააფორმა ოთხწლიანი კონტრაქტი.

## სანაკრებო კარიერა 
პლაშილმა ჩეხეთის ნაკრების შემადგენლობაში ითამაშა ევროპის 2004 წლის, მსოფლიოს 2006 წლის, ევროპის 2008 წლის და ევროპის 2012 წლის ჩემპიონატებზე.

## სანაკრებო გოლები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Länderspielstatistik auf fotbal.cz 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:ჩეხი ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩეხეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:მონაკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბორდოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოსასუნას ფეხბურთელები
კატეგორია:კატანიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩეხეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 2-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არტოსი

მინი|250პქ|არტოსი
***არტოსი*** (ბერძნ. პური) — წინასააღდგომოდ გამოსაცხობი პური, ეკლის გვირგვინიანი ჯვრით ან აღდგომის გამოსახულებით, ნიშნად იმისა, რომ იესო აღდგომის შემდეგ თავის მოწაფეებს ეცხადებოდა და მათთან ტრაპეზობდა.

მაცხოვრის ამაღლების შემდგომ მისი მოწაფეები იესოს სკამზე არ სხდებოდნენ, მაგიდაზე კი მისთვის განკუთვნილ პურს - არტოსს დებდნენ. დღეს, ეკლესიაში არტოსის პურს მაცხოვრის ხატის წინ ალაგებენ პატარა მაგიდაზე და ეს პურები აქ რჩება ბრწყინვალე შვიდეულის დღემდე. კვირაცხოვლობას კი, არტოსის განტეხის ლოცვის შემდგომ პურს მორწმუნეებს ურიგებენ. არტოსს მორწმუნენი მთელი წლის განმავლობაში ინახავენ, განსაცდელის ჟამს კი უზმოზე იხმევენ მის მცირე ნაწილს.

## ლიტერატურა
* ჟურნალი ისტორიანი, № 4, 2011, აპრილი, გვ. 21

კატეგორია:მართლმადიდებლობა
ტეილორ ლოტნერი

მინი|მარჯვნივ

**ტეილორ დენიელ ლოტნერი** (დ. 11 თებერვალი, 1992) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. ბავშვობაში დაინტერესდა ორთაბრძოლებით და ამერიკული სპორტის კარატეს ასოციაციის მიერ ითვლებოდა მოწინავედ თავის კატეგორიაში. მსახიობის კარიერისას ცნობილი გახდა „ბერნი მაკის შოუთი“ და სხვა ტელესერიალებით, თუმცა დიდი წარმატება მოიტანა ფილმების სერიამ „ბინდი“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ზალცახი

**ზალცახი** () — მდინარე ავსტრიასა და გერმანიაში. სიგრძე 225 კმ, აუზის ფართობი 6,700 კმ². მდინარე ინის მთავარი შენაკადი. სათავე აქვს კიცბიუელის ალპებზე, ზღვის დონიდან 2300 მ სიმაღლეზე. ზემო დინებაში შვარცახამდე აღმოსავლეთისაკენ მიედინება, შემდეგ იღებს ჩრდილოეთურ მიმართულებას და გაივლის ქალაქებს ჰალაინსა და ზალცბურგს. 70 კმ მანძილზე ქმნის ბუნებრივ საზღვარს ავსტრიასა და გერმანიას შორის. მდინარის აუზშია წყალვარდნილების კასკადი კრიმლი (სიმაღლე 380 მ).

## რესურსები ინტერნეტში
* მდინარე ზალცახი – ინფორმაცია  

კატეგორია:ავსტრიის მდინარეები
კატეგორია:გერმანიის მდინარეები
ჰოხფაილერი

**ჰოხფაილერი** (; ) — მწვერვალი ავსტრიისა და იტალიის საზღვარზე. სიმაღლე 3510 მ. ცილერტალის ალპების უმაღლესი წერტილი. არის მყინვარები. პირველი ასვლა განხორციელდა 1865 წლის 14 ივლისს. აგებულია მეტამორფული ქანებით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰოხფაილერი — ცნობები 

კატეგორია:ავსტრიის მთები
კატეგორია:იტალიის მთები
კატეგორია:ალპები
იან შტურსა

მინი|იან შტურსა 1915 წელს 
**იან შტურსა** ( დ.  15 მაისი, 1880, ნოვე-მესტო, მორავია — გ. 2 მაისი, 1925, პრაღა) — ჩეხი მოქანდაკე. სწავლობდა ჰორჟიცეს მოქანდაკეთა და ქვის მთლელთა სკოლასა (1894-1898) და პრაღის სამხატვრო აკადემიაში (1899-1903). განიცადა სიმბოლიზმის გავლენა. მისი ქანდაკებები გადმოსცემს ადამიანის სხეულის სილამაზეს („ევა“, 1908, ეროვნული გალერეა, პრაღა); შექმნილი აქვს დრამატიზმით აღბეჭდილი ნაწარმოებები („დაჭრილი“, 1920-1921, იქვე), მრავალი მონუმენტი და მონუმენტურ-დეკორატიული კომპოზიცია (სკულპტურული ჯგუფები „შრომა“ და „ჰუმანურობა“, პრაღა, 1911-1913).

## რესურსები ინტერნეტში 
* იან შტურსა – მოკლე ბიოგრაფია  
* იან შტურსა – გალერეა 

## ლიტერატურა 
## გალერეა 

ფაილი:Jan Štursa - Před koupelí.jpg
ფაილი:Hradec Králové - Gymnázium J. K. Tyla - Socha Vítěze.jpg
ფაილი:HanaKvapilovaMonument.jpg

კატეგორია:ჩეხი მოქანდაკეები
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1925
სტოლი

**სტოლი** ( სლოვ. Stol) — მთა აღმოსავლეთ ალპებში. კარავანკეს უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 2236 მ. თხემზე გადის საზღვარი სლოვენიასა და ავსტრიას შორის. ტურისტების პოპულარული ადგილია. 1883 წელს ავსტრიის ტურისტულმა კლუბმა მთის სამხრეთ კალთაზე აღმართა სამთო თავშესაფარი, რომელსაც უწოდეს ვალვაზორის თავშესაფარი. 1906 წელს მთაზე აშენდა კლაგენფურტის თავშესაფარი, ხოლო 1910 წელს პრეშერენის თავშესაფარი. მეორე მსოფლიო ომის დროს სამივე თავშესაფარი პარტიზანებმა დაწვეს, რათა გერმანელ ჯარისკაცებს ისინი არ გამოეყენებინათ როგორც საბაზო ბანაკები. ომის შემდეგ, სამივე თავშესაფარი აღადგინეს. კლაგენფურტის თავშესაფარი, ხელახლა გახსნეს 1952 წელს. სტოლზე პირველი ასვლა განხორციელდა 1794 წელს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* სტოლი — ცნობები

კატეგორია:ავსტრიის მთები 
კატეგორია:სლოვენიის მთები 
კატეგორია:ალპები
ალპური ვირზაზუნა

**ალპური ვირზაზუნა** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი ციყვისებრთა ოჯახისა. ბინადრობს ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპის მაღალმთიან ნაწილში, უმეტესწილად ალპებში. ზომით ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მღრღნელია. მყინვარული პერიოდის ფაუნის ტიპური წარმომადგენელია, რომელიც პლეისტოცენში ევროპის დაბლობზე ბინადრობდა. ამჟამად წარმოადგენს იმ პერიოდის რელიქტურ სახეობას, რომლის გავრცელების არეალია მაღალმთიანი რაიონები. ალპური ვირზაზუნა გვხვდება ალპის, კარპატებისა და ტატრის მთების გარკვეულ ადგილებში. აღმოსავლეთ ალპებში, ცენტრალურ მასივზე, იურაში, ვოგეზებსა და პირენეებში ალპური ვირზაზუნა რამდენიმე წლის წინ იყო ინტროდუცირებული. შვარცვალდზე არის ალპური ვირზაზუნების მცირე კოლონია. ბინადრობს კლდოვან ფერდობებზე, ზღვის დონიდან 600-3200 მ სიმაღლეზე. ხელსაყრელ პირობებში 1 კვადრატულ კილომეტრზე ბინადრობს 40-იდან 80-მდე სახეობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ალპური ვირზაზუნა  
* ალპური ვირზაზუნა 

კატეგორია:მღრღნელები
მიშელ მიჩომბერო

**მიშელ მიჩომბერო** (, დ. 26 აგვისტო, 1940  — 16 ივლისი, 1983, მოგადიშო, სომალი) — ბურუნდის სახელმწიფო მოღვაწე.  ბურუნდის 1-ლი პრეზიდენტი  1966-1976 წწ. ქვეყნის პრემიერ მინისტრი 1966 წელს. მიეკუთვნება ტუტსის ეთნიკურ ჯგუფს.

დაიბადა 1940 წლის 26 აგვისტოს რუანდა-ურუნდის პატარა ქალაქ რუტოვუში.  

პრეზიდენტობის დროს იქცა აფრიკული სოციალიზმის აქტიურ დამცველად და მოიპოვა ჩინეთის მხარდაჭერა. 1976 წელს მისი ხელიუფლება დაამხო ჟან ბაპტისტ ბაგაზამ. მიჩომბერო ემგრაციაში წავიდა და გარდაიცვალა სომალიში 1983 წელს გულის შეტევით.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბურუნდის პრეზიდენტი

## ლიტერატურა
* Eintrag MICOMBERO, Michel. In: Mark R. Lipschutz, R. Kent Rasmussen: *Dictionary of African Historical Biography.* University of California Press. First Paperback Printing, with corrections, 1989, p.  274. ISBN 0-520-06611-1

## სქოლიო
კატეგორია:ბურუნდის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:ბურუნდელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით