open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ადამიანის უფლებები ბელარუსში

ს რეჟიმისადმი წინააღმდეგობის სიიმბოლოდ იქცა]]
ბელარუსის ხელისუფლება საერთაშორისო კრიტიკის ობიექტია ადამიანის უფლებათა დარღვევებისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების, დამოუკიდებელი ჟურნალისტების, ეროვნული უმცირესობებისა და ოპოზიციონერი პოლიტიკოსების დევნის გამო. აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის თანამდებობაზე მუშაობის დროს, კონდოლიზა რაისმა ბელარუსი მსოფლიოში ექვსიდან ერთ-ერთ "ტირანიის საგუშაგო" ქვეყნად მოიხსენია. ამის საპასუხოდ, ბელარუსის მთავრობამ ამ შეფასებას "რეალობისგან საგრძნობლად აცდენილი" უწოდა. 2020 წლის ბელარუსის საპრეზიდენტო არჩევნებისა და საპროტესტო აქციების დროს, "ვიაზნას" ადამიანის უფლებათა ცენტრის მიერ აღიარებული პოლიტიკური პატიმრების რაოდენობა 2022 წლის 16 თებერვლამდე მნიშვნელოვნად გაიზარდა და 1062-ს მიაღწია. .რამდენიმე ადამიანი შეეწირა პოლიციის მხრიდან უკანონო და არაპროპორციული ძალის (მათ შორის ცეცხლსასროლი იარაღის) გამოყენებას 2020 წლის საპროტესტო აქციების დროს. 2021 წლის ივლისში ხელისუფლებამ დაიწყო კამპანია რეპრესიებს გადარჩენილი არასამთავრობო ორგანიზაციების წინააღმდეგ, რომელთა  რიგებიდანაც ოქტომრისთვის 270 მათგანის განეიტრალება შეძლო, მათ შორის შეწყდა ქვეყანაში რეგისტრირებული ყველა ადამიანის უფლებების ორგანიზაციის საქმიანობა. 

პრეზიდენტი ალექსანდრე ლუკაშენკო თავს "ავტორიტარული სტილის მმართველად" აღწერს. დასავლეთმა ქვეყნებმა ბელარუსს ლუკაშენკოს მმართველობის ქვეშ "ევროპის უკანასკნელი დიქტატურა" უწოდეს; საპასუხოდ, ბელარუსის მთავრობამ აღნიშნული ქვეყნები სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობაში დაადანაშაულა. ევროპის საბჭომ 1997 წელს ბელარუსი გარიცხა წევრობიდან, რადგან 1996 წლის ნოემბრის საკონსტიტუციო რეფერენდუმსა და პარლამენტის შუალედურ არჩევნებში დაირღვა დემოკრატიულობის პრინციპი და გამოვლინა დარღვევები.

ბელარუსის ხელისუფლების ასობით წარმომადგენელი, რომლებიც პოლიტიკურ რეპრესიებზე, იძულებით გაუჩინარებებზე, პროპაგანდასა და არჩევნების გაყალბებაზე არიან პასუხისმგებელნი, პირადი სანქციების ობიექტი გახდა აშშ-სა და ევროკავშირის მხრიდან.

## სასამართლო სისტემა
ბელარუსის სასამართლო სისტემა ხასიათდება დამნაშავედ ცნობის მაღალი დონით: 2020 წელს, სისხლის სამართლის საქმეებიდან 99.7% შემთხევაში პირი დამნაშავედ ცნეს, ხოლო 0.3% ხელწერილის საფუძველზე გაათავისუფლეს. ეს მაჩვენებელი რამდენიმე წელია სტაბილურობას ინარჩუნებს. სასამართლო სისტემა განსაკუთრებით მკაცრია იმ ადამიანების მიმართ, რომლებიც გამოხატავენ საკუთარ აზრს: დაჩაგრულ ადამიანებს შორის არიან ჟურნალისტები, სამოქალაქო აქტივისტები, მოქალაქეები, რომლებიც სოციალურ ქსელში პოლიტიკურ კომენტარებს და ხუმრობებს აჟღერებენ. სასამართლოს მხრიდან განსაკუთრებულ სიმკაცრეს აწყდებიან ოპოზიციის ლიდერები, რომელთა პროცესებს ხშირად სტალინისტურ პროცესებს ადარებენ. 

## სქოლიო
კატეგორია:ადამიანის უფლებები ქვეყნების მიხედვით
Kid Cudi

მინი|კადი 2010 წ
**სკოტ რამონ სეგურო მესკუდი** (ცნობილი როგორც "*Kid Cudi*"; დ. 30 იანვარი, 1984, კლივლენდი, ოჰაიო, აშშ) — ამერიკელი რეპერი, მომღერალი, სიმღერების ავტორი, მუსიკალური პროდიუსერი და მსახიობი. ცნობილია თავისი ემოციური ლირიკით, ექსპერიმენტული მუსიკალური სტილით და გავლენით მენტალური ჯანმრთელობის შეგნებულობის პოპულარიზაციაზე მუსიკაში. 

## ადრეული ცხოვრება
სკოტ მესკუდი დაიბადა კლივლენდში, აფროამერიკელი მამისა და თეთრკანიანი დედის ოჯახში. მამა გარდაიცვალა, როდესაც სკოტი 11 წლის იყო, რამაც მის მენტალურ ჯანმრთელობაზე დიდი გავლენა იქონია. სწავლობდა შეიკერი ჰაის სკოლაში, შემდეგ კი ტოლიდოს უნივერსიტეტში, თუმცა მუსიკალური კარიერისთვის დატოვა.

## კარიერა
2008 წელს Kid Cudi-მ გამოუშვა მიქსტეიპი *A Kid Named Cudi*, რომელმაც კანიე უესტის ყურადღება მიიპყრო. უესტის ლეიბლთან GOOD Music კონტრაქტის შემდეგ, 2009 წელს გამოვიდა მისი დებიუტური ალბომი *Man on the Moon: The End of Day*, რომელიც კრიტიკოსების მიერ აღიარებული იქნა. ალბომის სინგლი "Day 'n' Nite" Billboard Hot 100-ში #3 ადგილს დაკავებდა.

## დისკოგრაფია
### ალბომები
* Man on the Moon: The End of Day (2009)
* Man on the Moon II: The Legend of Mr. Rager (2010)
* Indicud (2013)
* Satellite Flight: The Journey to Mother Moon (2014)
* Speedin' Bullet 2 Heaven (2015)
* Passion, Pain & Demon Slayin' (2016)
* Man on the Moon III: The Chosen (2020)
* Entergalactic (2022)
* Insano (2024)
* Insano (Nitro Mega) (2024)

### კოლაბორაციული ალბომები
* WZRD (Dot da Genius და WZRD-თან ) (2012)
* Kids See Ghosts (კანიე უესტთან ერთად როგორც Kids See Ghosts) (2018)

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* 
* 
* Kid Cudi Spotify -ზე
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი სიმღერების ავტორები
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:ამერიკელი რეპერები
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Big Sean

**შონ მაიკლ ლეონარდ ანდერსონი** (ცნობილი როგორც "**Big Sean**"; დ. 25 მარტი, 1988, სანტა-მონიკა, კალიფორნია, აშშ) —  ამერიკელი რეპერი, სიმღერების ავტორი და მუსიკალური პროდიუსერი. ცნობილია თავისი ლირიკული ტექნიკით, ჰიტი სინგლებით და კოლაბორაციებით Kanye West-თან, Ariana Grande-თან და სხვა ვარსკვლავებთან. მისი დებიუტური ალბომი, *Finally Famous* (2011), RIAA-ს მიერ პლატინის სტატუსით დაჯილდოვდა.

## ადრეული ცხოვრება
შონ ანდერსონი დაიბადა კალიფორნიაში, მაგრამ გაიზარდა მიჩიგანის შტატის ქალაქ დეტროიტში. მუსიკით დაინტერსდა 12 წლის ასაკში, ლექსების წერით და ადგილობრივ ჰიპ-ჰოპ ბენდებთან თანამშრომლობით. სწავლობდა დეტროიტის კასტეკის საშუალო სკოლაში, შემდეგ კი მიჩიგანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

## კარიერა
2007 წელს Big Sean-მა მოიპოვა Kanye West-ის ყურადღება დეტროიტის რადიო სადგურის პარკინგში გამართული ფრისტაილით. 2008 წელს ხელი მოაწერა კონტრაქტს West-ის ლეიბლთან GOOD Music. ამის შემდეგ მან გამოუშვა 5 ალბომი: *Finally Famous* (2011): მოიცავს სინგლებს *My Last* და Dance (A$$). *Hall of Fame* (2013): #3 აშშ-ის ბილბორდ 200-ში. *Dark Sky Paradise* (2015): #1 ბილბორდზე; სინგლიმა  "I Don’t F** With You"-მა პლატინის სტატუსი მოიპოვა. *I Decided.* (2017) და *Detroit 2* (2020): კოლაბორაციები Eminem-თან, Travis Scott-თან და სხვებთან.

## რესურსები ინტერნეტში
* MLive-ის გა ომოქვეყნება ახალგაზრდა შონზე
* spotify-ის გვერდი
* ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი სიმღერების ავტორები
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი
კატეგორია:ამერიკელი რეპერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ადამიანის უფლებათა დარღვევები ბელარუსში 2020 წლის საპროტესტო გამოსვლების დროს

2020 წლის ბელარუსის საპროტესტო აქციების დარბევას, მრავალი ანგარიშის მიხედვით, რომელიც თვინმხილველთა და ძალადობის მსხვერპლთა მონათხრობს ეყრდნობა, პროტესტის ჩახშობის პროცესს თან ახლდა პოლიციის მხრიდან ძალადობა და ადამიანის უფლებების სისტემური დარღვევები დაკავების ყველა ეტაპზე, მათ შორის ხშირი იყო იყო ძალის გადამეტების, წამების, სამედიცინო დახმარების უარყოფის და გაუპატიურების შემთხვები.

ადამიანის უფლებათა ფონდის (HRF) და წამების საწინააღმდეგო მსოფლიო ორგანიზაციის (OMCT) მომდევნო ანგარიშებმა წამოჭრეს საკითხი იმასთან დაკავშირებით, რომ აღნიშნული მოვლენები უნდა შეფასდეს, როგორც კაცობრიობის წინაშე ჩადენილი დანაშაული.

2020 წლის 1 სექტემბერს, გაეროს ადამიანის უფლებათა ოფისმა გამოაქვყენა განცხადება, რომელშიც მოხსენიებული იქნა 450-ზე მეტი დოკუმენტირებული დაკავებულთა წამებისა და არასათანადო მოპყრობის, მათ შორის მათზე სქესობრივი ძალადობის შემთხვევა.

## წინაისტორია
2020 წლის 9 აგვისტოს, ბელარუსის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ, რომელიც ოპოზიციამ გაყალბებულად იქნა მიიჩნია, მინსკში და ბელარუსის სხვა დიდ ქალაქებში საპროტესტო აქციების მასობრივი შეკრებები დაიწყო. მომდევნო ღამეს, თავდაპირველად მშვიდობიანი საპროტესტო აქციები გადაიზარდა სრულმასშტაბიან დაპირისპირებაში პროტესტანტებსა და სამართალდამცავებს შორის, რომლის დროსაც 3,000-ზე მეტი პროტესტანტი დააკავეს. ღია დაპირისპირება გაგრძელდა მომდევნო ორი დღის განმავლობაში,  რის შედეგადაც საერთო ჯამში დაახლოებით 7,000 პროტესტანტი დააკავეს. 2020 წლის 12 აგვისტოს ღია დაპირისპირება შეწყდა და მშვიდობიანი საპროტესტო აქციები გაგრძელდა.

## პროცედურული დარღვევები
### დარღვევები დაკავების დროს
პროტესტანტების დაკავება ხშირად ხშირად ხდებოდა ადამიანების მიერ, რომლებსაც სახე ნიღბებით ან ბალაკლავებით ჰქონდათ დაფარული, არ ჰქონდათ არანაირი საიდენტიფიკაციო ნიშანი, მათი ნაწილი სამოქალაქო ტანსაცმელსა და ტყვიაგაუმტარ ჟილეტში იყო გამოწყობილი. სამოქალაქო ტანსაცმელში ჩაცმულ აგენტები, რომლებსაც არაოფიციალურად „ტიხარებს“ (ბელარ. "ჩუმი მამაკაცები")) ეწოდებდნენ, არა მხოლოდ პროტესტის მონაწილეებს აკავებდნენ სამთავრობო ძალოვან უწყებებთან ერთად, არამედ  ასევე ძალადობდნენ დემონსტრანტებზე, იღებდნენ ვიდეოებს პროტესტის დროს და აძლევდნენ ჩვენებებს სასამართლოებში. უმეტეს შემთხვევაში,  სამთავრობო ძალებთან მათი კავშირის დადგენა შეუძლებელი იყო.  სამოქალაქო ტანსაცმელში ჩაცმული პოლიციის გამოყენება აღიარა შინაგან საქმეთა მინისტრმა, იური კარაევმა

არაერთი მოხსნება გაკეთდა დაპატიმრების ისეთ შემთხვევებზე, როცა არ ხდებოდა დამკავებლის მიერ საკუთარი თავის წარდგენა და დაკავების მიზეზის განმარტება.  ბელარუსის შინაგან საქმეთა სამინისტროს განცხადებით, მსგავსი შემთხვევები განპირობებული იყო „დაუყოვნებლივი საჭიროებებით“.

## სქოლიო
კატეგორია:ბელარუსის საპროტესტო გამოსვლები
ტარადელი

*ტარადელი*' (; ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ბარსელონის პროვინციის ოსონის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 26,50 კმ². მოსახლეობა — 6640 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ბარსელონის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ტარადელის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ბარსელონის მუნიციპალიტეტები
Pusha T

**ტერენს ლევონტე ტორნტონი** (ცნობილი როგორც "*Pusha T*"; დ. 13 მაისი, 1977, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი რეპერი, სიმღერების ავტორი და მუსიკალური პროდიუსერი. ცნობილია თავისი მკვეთრი, ლირიკული ტექნიკით და კოკაინის ბიზნესზე თემატიკით, რომელიც მისი მუსიკის ერთ-ერთი დამახასიათებელი თემაა.

## ადრეული ცხოვრება
პუშა ტი დაიბადა ნიუ-იორკში, მაგრამ გაიზარდა ვირჯინია-ბიჩში, ვირჯინიის შტატში. მისი მუსიკალური კარიერა დაიწყო 1990-იან წლებში, როდესაც მან და მისმა ძმამ, ნო მალიკმა, ჩამოაყალიბეს დუეტი Clipse. მათი დებიუტური ალბომი, Lord Willin' (2002), პროდიუსერი The Neptunes-ის მიერ, კომერციულად წარმატებული აღმოჩნდა და ჰიტ-სინგლებით, როგორიცაა Grindin', დაამკვიდრა მათი ადგილი ჰიპ-ჰოპ სცენაზე.

## სოლო კარიერა
2010-იან წლებში პუშა ტიმ დაიწყო სოლო კარიერა. მისი დებიუტური სოლო ალბომი, *Fear of God* (2011), და მომდევნო პროექტები, როგორიცაა *My Name Is My Name* (2013) და *DAYTONA* (2018), კრიტიკოსების მოწონებასა და კომერციულ წარმატებას პოულობდნენ. *DAYTONA*, რომელიც კანიე უესტის პროდიუსერობით შეიქმნა, გამოირჩეოდა მკვეთრი ლირიკით და მინიმალისტური, მაგრამ ეფექტიანი მუსიკალური არანჟირებებით.

2022 წელს პუშა ტიმ გამოუშვა ალბომი ''It's Almost Dry'', რომელმაც Billboard 200-ში პირველი ადგილი დაიკავა. ალბომი კვლავ კანიე უესტისა და The Neptunes-ის პროდიუსერობით შეიქმნა და მიიღო კრიტიკოსების მაღალი შეფასება.

## G.O.O.D. Music-თან ურთიერთობა
პუშა ტი 2015 წელს გახდა GOOD Music-ის პრეზიდენტი, მაგრამ 2022 წელს დატოვა ეს პოზიცია, როდესაც კანიე უესტმა (Ye) ლეიბლის საქმიანობა შეაჩერა. მიუხედავად ამისა, პუშა ტი კვლავ აქტიურად მოღვაწეობს მუსიკალურ ინდუსტრიაში და აგრძელებს სოლო პროექტების გამოშვებას.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* 
*
* ოფიციალური გვერდი

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი სიმღერების ავტორები
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:ამერიკელი რეპერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბელარუსის ჩართულობა რუსეთის უკრაინაში შეჭრა

ბელარუსი, რუსეთის ახლო მოკავშირე, მხარს უჭერს მის ფართომასშტაბიან შეჭრას უკრაინაში. მისი აღმოსავლელი მეზობლის უკრაინაზე თავდასხმის დაწყებამდე, ბელარუსმა რუსეთის არმიას საშუალება მისცა, მის ტერიტორიაზე რამდენიმეკვირიანი სამხედრო წვრთნები ჩაეტარებინათ; თუმცა, რუსეთის ჯარები არ გავიდნენ ქვეყანიდან, როგორც ეს შეთანხმებით იყო გათვალისწინებული. ბელარუსმა რუსეთს ნება დართო, რომ უკრაინაში შეჭრა ნაწილობრივ მისი ტერიტორიიდან მომხდარიყო, რაც რუსეთს უკრაინის დედაქალაქ კიევამდე ყველაზე მოკლე სახმელეთო მარშრუტის გამოყენების საშუალებას მისცემდა. თუმცა, რუსული ძალები ორი თვის შემდეგ გაიყვანეს, რის შედეგადაც შეწყდა ბელარუსიდან განხორციელებული სახმელეთო სამხედრო ოპერაციები და უკრაინამ აღადგინა კონტროლი თავის მხარეზე საზღვრის რეგიონში. მიუხედავად ამისა, საზღვრის გასწვრივ სიტუაცია კვლავ დაძაბულია, უკრაინამ კი ჩაკეტა ბელარუსში შესასვლელი სასაზღვრო პუნქტები, გარდა სპეციალური შემთხვევებისა.

ბელარუსმა ასევე დაუშვა თავის ტერიტორიაზე რუსეთის სარაკეტო ძალების განთავსება და უკრაინულ სამიზნეებზე სროლა. ბელარუსული ოპოზიციისა და უკრაინელი სამხედროების რამდენიმე ანგარიშში აისახა, რომ ბელარუსი ჯარისკაცები რუსებთან ერთად იბრძოდნენ უკრაინაში, მაგრამ ქვეყნის ლიდერმა, ალექსანდრე ლუკაშენკომ, უარყო ეს ინფორმაცია და განაცხადა, რომ ბელარუსის შეიარაღებული ძალები (BAF) არ მიიღებდნენ პირდაპირ მონაწილეობას კონფლიქტში. 2023 წლის დასაწყისის მდგომარეობით, ბელარუსის შეიარაღებულმა ძალები ოფიციალურად არ ჩართულან უკრაინაში მიმდინარე საბრძოლო მოქმედებებში და მთელი კონფლიქტის განმავლობაში ბელარუსის ტერიტორიაზე იყვნენ. ლუკაშენკომ განაცხადა, რომ „არავითარ შემთხვევაში“ არ გაგზავნიდა ჯარისკაცებს უკრაინაში, თუ უკრაინელები თავად არ დაესხმოდნენ ბელარუსს თავს.

უკრაინის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, რუსეთის უკრაინაში შეჭრის საწყის ეტაპზე ლუკაშენკომ უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკის უთხრა, რომ მისი არმია არ ჩაებმებოდა კონფლიქტში რუსეთის მხარეს. 2023 წლის დასაწყისში უკრაინამ ბელარუსს ამ შეთანხმების ფორმალიზება თავდაუსხმელობის პაქტის დადებით შესთავაზა.

ბელარუსის რუსეთთან თანამშრომლობა დაგმეს დასავლეთის ქვეყნებმა. აშშ-მ, გაერთიანებულმა სამეფომ, კანადამ, იაპონიამ და ევროკავშირის წევრმა სახელმწიფოებმა ბელარუსს სანქციები დაუწესეს. ჩეთემ ჰაუსის კვლევის თანახმად, ბელარუსის სამხედრო კონფლიქტში მონაწილეობას ქვეყნის საერთო მოსახლეობა უარყოფითად აფასებს. 27 თებერვალს, საკონსტრიტუცია რეფერენდუმის დღეს, რომელიც ბელარუსისთვის არაბირთვული ქვეყნის სტატუსის აღდგენას მოითხოვდა, გაიმართა საპროტესტო გამოსვლები, თუმცა დემონსტრანტები მალევე დაშალეს. რუსეთის ომში ბელარუსის გაწეული ძალისხმევის შესაფერხებლად ჰაკერებმა შეტევა განახორციელეს ქვეყნის სახელმწიფო უწყებებსა და კრიტიკულ ინფრასტრუქტურასზე. 

კონფლიქტის დაწყების პირველ დღეებში, ბელარუსი ასევე ჩართული იყო სამშვიდობო ინიციატივებში, მოეწყო რუსეთ-უკრაინის მოლაპარაკებები საკუთარ საზღვარზე. თუმცა, გარკვეული წინასწარი შეთანხმებების მიუხედავად, ვერ შედგა ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების მიღწევა.

## სქოლიო
კატეგორია:ბელარუს-რუსეთის ურთიერთობები
მიმი კარლსენი

**მიმი კარლსენი** (; დ. 23 იანვარი, 1957, მანიიტსოკი, კეკატა) — გრენლანდიის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. „ინუიტ ათაკვატიგიის“ პარტიის წევრი. გრენლანდიის პარლამენტის თავმჯდომარე 2023 წლის 22 სექტემბრიდან. წარსულში იყო გრენლანდიის სოციალურ საქმეთა და შრომის მინისტრი (2021-2022 წწ.), გრენლანდიის სოციალურ საქმეთა, კულტურის, ეკლესიისა და გენდერული თანასწორობის მინისტრი (2011-2013 წწ.), გრენლანდიის კულტურის, განათლების, კვლევებისა და ეკლესიის მინისტრი (2009-2011 წწ.). გრენლანდიის პარლამენტის წევრი 2009 წლის 6 ივნისიდან.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1957 წლის 23 იანვარს მანიიტსოკში.

1984-1987 წლებში იყო კომპანია KS-69-ის გამგეობის წევრი მანიიტსოკში, რომელიც სათხილამურო კურორტ აპუსეში საქმიანობდა. 2002-2008 წლებში იყო კაიაკების ასოციაცია Qaannat Kattuffiat-ის გამგეობის წევრი. 2021 წლის 27 აგვისტოდან 27 სექტემბრამდე ასევე ასრულებდა გრენლანდიის ბავშვთა, ახალგაზრდობის და საოჯახო საქმეთა მინისტრის მოვალეობებს. 2022 წლის 5 აპრილიდან 30 მაისამდე იყო ბავშვთა, ახალგაზრდობის, ოჯახის და ჯანდაცვის მინისტრი მომდევნო კოალიციურ მთავრობაში. 2022 წლის 30 მაისიდან 2023 წლის 22 სექტემბრამდე იყო ჯანდაცვის მინისტრი. 2023 წლის 22 სექტემბერს აირჩიეს გრენლანდიის პარლამენტის თავმჯდომარედ.

დაოჯახებულია და ჰყავს 4 შვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:გრენლანდიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყალათეფე

**ყალათეფე** () – უძველესი და შუასაუკუნეების ქალაქი აზერბაიჯანის აღჯაბედის რაიონში, უტიკის ისტორიულ ტერიტორიაზე. სოფელ სალმანბეილიდან 4 კმ ჩრდილო-დასავლეთით, ბარდიდან 45 კმ და ბაილაქანიდან 35 კმ დაშორებით მდებარეობს. 26 ჰექტარიანი დასახლების ჩრდილო-აღმოსავლეთით გადის ძველი სარწყავი არხი გიავურარხი.

ქალაქი ძვ.წ. III საუკუნიდან XIII საუკუნის დასაწყისამდე არსებობდა. სტრაბონი მას ბერძნულ გამაგრებულ ქალაქ აიიანას (ენიანა) უწოდებს. არაბული წყაროები (ალ-კუფი, ალ-ისტახრი) მას იუნანს („ბერძნულს“) ასახელებენ. მკვლევარები (ნ. ადონცი, კ. ტრევერი, რ. მელიკოვი) მის დაარსებას ალბანურ ხანჰანის ტომს უკავშირებენ. XIII საუკუნეში მონღოლებმა გაანადგურეს.

## არქეოლოგიური კვლევები 
1927 წელს ალესკერ ალეკპეროვმა აღმოაჩინა ანტიკური დასახლების ნაშთები.

1974 წელს ფაზილ ოსმანოვმა გამოვლინა შუასაუკუნეების კერამიკული ღუმელი.

1979 წელს ყარა ახმედოვმა დაადასტურა ქალაქის იდენტურობა აიიანა-იუნანთან.

2008-დან თავაკული ალიევის ექსპედიციამ ზედა ფენები IX-XII სს., ქვედა – ძვ.წ. II-ახ.წ. II საუკუნეებით დაათარიღა.  XI-XIII საუკუნეებში ნაგებობები, ქვის იარაღები და კერამიკაა აღმოჩენილია.

ნეკროპოლისი 14 დოქისა და 3 მიწისქვეშა სამარხს (ძვ.წ. III – ახ.წ. III სს.) შეიცავს. პირველი აღმოჩენები 1895 წელს გერმანელმა მასწავლებელმა ემილ როსლერმა ჩაატარა ექსპედიცია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Об албанском городе Айниана = Йунан (по материалам письменных источников и новейших археологических исследований)
* Культура древнейшего земледельческо-скотоводческого населения Азербайджана: эпоха энеолита VI-IV тыс. до н.э
* К этногенезу азербайджанцев
* Оригинальный отчет археологических раскопок Эмиля Рёслера (Первичный результат исследований)

კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგია
კირსტი კოვენტრი

**კირსტი ლი კოვენტრი სიუარდი** (დ. 16 სექტემბერი, 1983) — ზიმბაბველი მოცურავე, პოლიტიკოსი და სპორტის ადმინისტრატორი. ყოფილი ოლიმპიური მოცურავე და მსოფლიო რეკორდსმენი, იგი არის აფრიკის ყველაზე წარჩინებული ოლიმპიელი. იგი გახდება საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის მე-10 პრეზიდენტი 2025 წლის ივნისში, იქნება პირველი ქალი და პირველი აფრიკელი პრეზიდენტი ამ პოზიციაზე, რომელიც შეცვლის თომას ბახს. კოვენტრი ამჟამად მუშაობს ზიმბაბვეს მთავრობაში როგორც ახალგაზრდობის, სპორტის, ხელოვნებისა და რეკრეაციის მინისტრი 2018 წლის სექტემბრიდან. 

დაიბადა ჰარარეში, კოვენტრი სწავლობდა ოლბურნის უნივერსიტეტში ალაბამა, აშშ. 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ათენში, კოვენტრიმ მოიპოვა სამი ოლიმპიური მედალი: ერთი ოქრო, ერთი ვერცხლი და ერთი ბრინჯაო, ხოლო 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პეკინში - ოთხი მედალი: ერთი ოქრო და სამი ვერცხლი. ზიმბაბვის ოლიმპიური კომიტეტის ხელმძღვანელმა პაულ ჩინგოკამ, მას უწოდა „ეროვნული საგანძური". ზიმბაბვის პრეზიდენტმა რობერტ მუგაბემ კი უწოდა „ოქროს გოგო“ და პირადად გადასცა 100 000 აშშ დოლარი 2008 წლის ოლიმპიადაში წარმატებისთვის. 2016 წელს კოვენტრიმ დაასრულა კარიერა თავის მეხუთე ოლიმპიურ თამაშებზე, რის შედეგადაც გახდა ქალთა ცურვის ისტორიაში ყველაზე მეტი ინდივიდუალური მედლის მფლობელი. იგი საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის (IOC) წევრია და 2018 წლის დასაწყისში აირჩიეს IOC-ის სპორტსმენთა კომისიის თავმჯდომარედ, რომელიც წარმოადგენს ყველა ოლიმპიელ სპორტსმენს მსოფლიოში.

## რესურსები ინტერნეტში
* კირსტი კოვენტრი 
* კირსტი კოვენტრი
* კირსტი კოვენტრი
* კირსტი კოვენტრი

## სქოლიო
კატეგორია:ზიმბაბველი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ზიმბაბველი ქალები
კატეგორია:საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ქიშ-დოხის ნეკროპოლისი

**ქიშ-დოხის ნეკროპოლისი** () — უძველესი სასაფლაო, რომელიც მდებარეობს მდინარე ქიშის მარჯვენა ნაპირზე, შაქის სოფლებს ქიშსა და ოხუდს შორის. ძეგლი ნაწილობრივ დაზიანდა მდინარის პერიოდული ადიდების შედეგად, თუმცა დღესაც დაახლოებით 0,5 ჰექტარ ფართობს მოიცავს.

## გეოგრაფია და მდებარეობა 
ნეკროპოლისი შაქის რაიონში, მდინარე ქიშის მარჯვენა ნაპირზეა განლაგებული. ჩრდილოეთით მას ქიშ-ოხუდის მთის გზა ესაზღვრება, სამხრეთით კი – მდინარე ქიში და დიდი ფერდობი. სამარხი ორ ფერდობზეა განლაგებული, თუმცა ძირითადი ნაწილი დანგრეულია.

ქიშ-დოხის ნეკროპოლისი პირველად 1982 წელს არქეოლოგმა ნასიბ მუხტაროვმა აღწერა. 1983 წელს აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის ექსპედიციამ, ვ. მამედოვის ხელმძღვანელობით, ადგილზე საველე კვლევები ჩაატარა. 1990-იან წლებში მუხტაროვმა ძეგლზე რამდენიმე სამაშველო ოპერაცია განახორციელა, რის შედეგადაც გამოვლინდა ანტიკური და ადრეული შუა საუკუნეების სამარხები, მათ შორის ცნობილი „მეომრის საფლავები“.

2020 წელს არქეოლოგების  ზაურ გასანოვისა და ყაზახი მკვლევრის, ზაინოლა სამაშევის ხელმძღვანელობით, ნეკროპოლისში საერთაშორისო მასშტაბის გათხრები დაიწყეს. კვლევამ შესაძლებელი გახადა კოლექტიური საფლავებისა და რიტუალური ადგილების დეტალური შესწავლა.

## არქეოლოგიური აღმოჩენები 
გათხრების შედეგად გამოვლინდა ნეკროპოლისის უნიკალური სამარხი სტრუქტურები. ყველა აღმოჩენილი სამარხი კოლექტიურია – თითოეულში 2 ან მეტი ადამიანია დაკრძალული. ერთ-ერთ საფლავში 18 ადამიანის თავის ქალა და სხვადასხვა ანთროპოლოგიური ნაშთები აღმოაჩინეს.

სამარხების ფორმა ძირითადად ოთხკუთხაა, ხოლო შიდა და გარე სივრცეებში აღმოჩნდა სხვადასხვა იარაღისა და ორნამენტის ნიმუშები, მათ შორის:

* შუბის პირები და სარმატული ტიპის ხანჯალი
* მგლის კბილებისა და ირმის რქისგან დამზადებული ამულეტები
* ბრინჯაოს ყელსაბამები
* ძვლისა და ბრინჯაოს ღილები
* მატერიალური კულტურის სხვა საინტერესო ნიმუშები

აღნიშნული არტეფაქტები მიეკუთვნება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე I-III საუკუნეებს, რაც ქიშ-დოხს ნეკროპოლისს ანტიკური ხანის მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ძეგლის სტატუსს ანიჭებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Şəkidə Qafqaz Albaniyasının qədim dəfn adətləri aşkar edilib

კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგია
აზერბაიჯან-ბოსნია და ჰერცეგოვინის ურთიერთობები

**აზერბაიჯანსა და ბოსნია-ჰერცეგოვინას ურთიერთობები** — ქვეყნებს შორის ორმხრივი ურთიერთობები პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და სხვა სფეროებში.

## დიპლომატიური ურთიერთობები 
ბოსნია და ჰერცეგოვინამ აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა 1995 წლის 9 თებერვალს აღიარა, იმავე დღეს დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა. ბოსნია და ჰერცეგოვინის საელჩო თურქეთში აკრედიტირებულია აზერბაიჯანშიც, ხოლო აზერბაიჯანის საელჩო ბოსნია და ჰერცეგოვინაში 2021 წლის 14 ივნისს გაიხსნა.

ორივე ქვეყნის პარლამენტებში ფუნქციონირებს თანამშრომლობის ჯგუფები. ქვეყნებს შორის ექვს შეთანხმებას მოეწერა ხელი, მათ შორის 2012 წელს ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების კონვენციას. თანამშრომლობა მოიცავს ეკონომიკას, განათლებას, კულტურას, ჯანდაცვას, ინვესტიციებს, ენერგეტიკას, ტურიზმს, ტელეკომუნიკაციებს, ინფრასტრუქტურას და ფარმაცევტულ პროდუქტებს.

ბოსნია და ჰერცეგოვინის მთავრობა მხარს უჭერს აზერბაიჯანს მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტში. 2013 წელს ბოსნია და ჰერცეგოვინის პარლამენტმა მიიღო რეზოლუცია აზერბაიჯანის წინააღმდეგ სომხეთის აგრესიასა და ხოჯალის გენოციდის შესახებ.

ბოსნია და ჰერცეგოვინა მხარს უჭერდა ქვეყანას ყარაბაღის მეორე ომის დროს.

2025 წლის 17 მარტს მხარეებმა განიხილეს ორმხრივი სამხედრო თანამშრომლობის, გამოცდილების გაცვლის საკითხები და ერთობლივი საქმიანობის პერსპექტივები. ასევე სამუშაო ჯგუფის შექმნა სამხედრო სფეროში თანამშრომლობის გასაფართოებლად.

## ეკონომიკური თანამშრომლობა 
2013 წელს ბანია-ლუკაში გაიმართა აზერბაიჯანულ-ბოსნიური ბიზნეს ფორუმი, სადაც მეწარმეები განიხილავდნენ ინვესტიციებს სხვადასხვა სექტორში. 

2014 წელს ბოსნია და ჰერცეგოვინამ გააუქმა სავიზო რეჟიმი აზერბაიჯანის მოქალაქეებისთვის.

2017 წელს გაიმართა საქმიანი შეხვედრა, რომელსაც 60-ზე მეტი მეწარმე ესწრებოდა. იმავე წელს ხელი მოეწერა ურთიერთგაგების მემორანდუმს სავაჭრო პალატებს შორის. აზერბაიჯანიდან ექსპორტირდება ზეთები, ხოლო ბოსნია და ჰერცეგოვინიდან – მედიკამენტები და კოსმეტიკა.

## ჰუმანიტარული დახმარება 
2018 წელს ჰეიდარ ალიევის ფონდის მხარდაჭერით ბოსნიაშ გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების ცენტრი გაიხსნა.

2020 წელს აზერბაიჯანმა ბოსნია და ჰერცეგოვინას ჰუმანიტარული დახმარება გაუგზავნა კორონავირუსის წინააღმდეგ საბრძოლველად.

2020 წლის მაისში ბოსნია და ჰერცეგოვინას უშიშროების სამინისტრომ მიიღო ფინანსური დახმარება COVID-19 პანდემიის დასაძლევად.

## კულტურული კავშირები 
1970-იან წლებში ბაქო და სარაევო დაძმობილებულ ქალაქებად გამოცხადდნენ.

2018 წელს აზერბაიჯანის დელეგაცია ოფიციალური ვიზიტით ეწვია ბოსნია-ჰერცეგოვინას, სადაც დაიგეგმა თანამშრომლობა სრებრენიცას მემორიალურ კომპლექსთან.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
აზერბაიჯან-დანიის ურთიერთობები

**აზერბაიჯანი-დანიის ურთიერთობები** მოიცავს ორმხრივ კავშირებს პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, კულტურულ და სხვა სფეროებში.

## დიპლომატიური ურთიერთობები 
დანიამ აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა 1991 წლის 31 დეკემბერს აღიარა, ხოლო დიპლომატიური ურთიერთობები ოფიციალურად 1992 წლის 2 აპრილს დამყარდა.

აზერბაიჯანის არარეზიდენტი საელჩო დანიაში ლონდონში, გაერთიანებულ სამეფოში მდებარეობს. დანიის საელჩო თურქეთში ასრულებს ასევე დანიის დიპლომატიურ ფუნქციებს აზერბაიჯანში. ბაქოში მოქმედებს დანიის საკონსულო.

აზერბაიჯანის პარლამენტში ფუნქციონირებს დანიასთან ურთიერთობის სამუშაო ჯგუფი, რომელსაც სევინჯ ფატალიევა ხელმძღვანელობს.

ორმხრივი თანამშრომლობის ფარგლებში, ქვეყნებს შორის ორი ოფიციალური დოკუმენტია გაფორმებული.

დანია და აზერბაიჯანი ასევე მონაწილეობენ საერთაშორისო ორგანიზაციებში, როგორიცაა ეუთო და ევროპის საბჭო.

2017 წლის 16-17 თებერვალს ბაქოში დანიის საგადასახადო მინისტრის, კარსტენ ლაურიცენის ვიზიტისას, გაფორმდა ხელშეკრულება ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ.

დანიის ინვესტიციები ჩადებულია სოფლის მეურნეობისა და სარწყავი სისტემების განვითარების პროექტებში.

დანიური ფარმაცევტული კომპანია *Novo Nordisk* აზერბაიჯანში საკუთარი წარმომადგენლობით საქმიანობს.

2017 წელს აზერბაიჯანსა და დანიას შორის სავაჭრო ბრუნვის მოცულობამ 30 მილიონი დოლარი შეადგინა.

## დიასპორა 
დანიაში ფუნქციონირებს საზოგადოება „Vətən“ („სამშობლო“). აზერბაიჯანის დიასპორასთან მუშაობის სახელმწიფო კომიტეტისა და გაერთიანებულ სამეფოში აზერბაიჯანის საელჩოს ფინანსური მხარდაჭერით, კოპენჰაგენში მოქმედებს „აზერბაიჯანის სახლი“.

ასევე არსებობს სკოლა „მშობლიური ენა“, რომელიც დანიაში მცხოვრები აზერბაიჯანელი ბავშვებისთვის განათლების მიღების შესაძლებლობას უზრუნველყოფს.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დანიის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
იონჯალის ძეგლი

**იონჯალის ძეგლი** () — რკინისა და კლასიკური პერიოდის დასახლება და ნეკროპოლისი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის შეკის რაიონის სოფელ ფაზილში, ეირიჩაის მიდამოებში. ძეგლი 10 ჰექტარზე მეტ ფართობზეა გაშლილი და მაღალ გორაზეა განლაგებული.

## გეოგრაფიული მდებარეობა 
იონჯალის ძეგლი მდებარეობს სოფელ ფაზილის სამხრეთ-დასავლეთით, შაქის რაიონში. იგი ორ ძირითად ნაწილად იყოფა:

* **იონჯალი I** – ცენტრალური ნაწილი, რომელსაც ზოგჯერ „გაბირუსტუს“ ანუ საფლავის ადგილს უწოდებენ.
* **იონჯალი II** – ზედა ნაწილი.

ეს ტერიტორია ერთ მხარეს ეირიჩაის ესაზღვრება, ხოლო დასავლეთიდან და ჩრდილო-დასავლეთიდან – ჭაობიანი მიწითაა გარშემორტყმული.

## არქეოლოგიური კვლევები 
იონჯალის ძეგლი პირველად 1990-იან წლებში არქეოლოგმა ნასიბ მუხტაროვმა აღწერა. 2013-2015 წლებში აქ აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ფოლკლორის ინსტიტუტის მიერ ორგანიზებული ექსპედიცია ჩატარდა. კვლევებმა დაადასტურა, რომ ცენტრალური ტერიტორია ანტიკური ხანიდან ისლამის გავრცელებამდე არსებული პერიოდის სამარხებს მოიცავს. ჩრდილოეთი ნაწილი ანტიკურ ხანამდელ პერიოდს მიეკუთვნება.

2013 წელს სამარხების შესწავლისას აღმოჩენილ იქნა სამი სკვითური ტიპის ისრისპირი, მათ შორის ერთი – ადამიანის ბარძაყის ძვალზე მიმაგრებული. ეს ფაქტი იმაზე მიუთითებს, რომ დაკრძალული მამაკაცი ბრძოლაში დაიჭრა. ეს აღმოჩენა სკვითების ამ მხარეში არსებობის მტკიცებულებად მიიჩნევა.

## სამარხების მახასიათებლები 
იონჯალის ნეკროპოლისში დაკრძალვის ტრადიციები ძირითადად თიხის სამარხებში წარმოდგენილი იყო. საფლავები დედამიწის ზედაპირიდან 150-200 სმ სიღრმეზე მდებარეობდა, მათი ზომები კი 50-120 სმ სიგანისა და 150-180 სმ სიგრძის ფარგლებში მერყეობდა.

ჩონჩხები შეფუთული სახით დაკრძალული იყო. ნეკროპოლისის ზოგიერთ ნაწილში ორფენიანი სამარხები აღმოჩნდა:

* **ქვედა ფენა** – „ღარიბთა“ საფლავები, რომელშიც მხოლოდ მძივები ან რკინის იარაღის ფრაგმენტები გვხვდება.
* **ზედა ფენა** – „მდიდართა“  საფლავები, სადაც მთლიანად შემონახული კერამიკა აღმოჩნდა.

ორივე ფენაში ნახშირისა და ფერფლის ნარჩენები დაფიქსირდა. შესაძლოა, დაკრძალვის წინ ადგილობრივი მოსახლეობა ცეცხლს ანთებდა, როგორც რიტუალურ ქმედებას, ხოლო დარჩენილი ფერფლი საფლავებში მოათავსეს.

იონჯალის ძეგლი მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური მტკიცებულებაა რეგიონის ისტორიის, დაკრძალვის რიტუალებისა და კულტურული ტრადიციების შესასწავლად.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგია
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები
აზერბაიჯან-ესპანეთის ურთიერთობები

**აზერბაიჯანსა და ესპანეთს შორის ურთიერთობები** მრავალ სფეროს მოიცავს, მათ შორის პოლიტიკას, ეკონომიკას, კულტურასა და საერთაშორისო თანამშრომლობას.

## დიპლომატიური ურთიერთობები 
ესპანეთმა აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა ოფიციალურად 1991 წლის 31 დეკემბერს აღიარა, ხოლო დიპლომატიური კავშირები 1992 წლის 11 თებერვალს დამყარდა.

2005 წლის 11 მარტს ბაქოში აზერბაიჯანის საელჩო ესპანეთში გაიხსნა. მსგავსი სამუშაო ჯგუფი ესპანეთის პარლამენტშიც არსებობს.

პირველი მაღალი დონის შეხვედრა ორი ქვეყნის ლიდერებს შორის 1995 წელს ნიუ-იორკში გაიმართა, როდესაც აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ჰეიდარ ალიევი და ესპანეთის პრემიერ-მინისტრი ფელიპე გონსალესი ერთმანეთს შეხვდნენ. 1995-1996 წლებში კი საგარეო საქმეთა სამინისტროების წარმომადგენლების შეხვედრები გაიმართა.

2024 წლის ნოემბერში ესპანეთის პრემიერ-მინისტრი პედრო სანჩესი ბაქოში ეწვია COP29 სამიტს. ვიზიტის დროს ის შეხვდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევს, სადაც განიხილეს ორმხრივი თანამშრომლობის გაღრმავების საკითხები, მათ შორის ესპანეთის უნივერსიტეტების ფილიალების გახსნის პერსპექტივა ბაქოში.

ამ დრომდე ქვეყნებს შორის გაფორმებულია ათი ოფიციალური დოკუმენტი, მათ შორის:

* კონვენცია ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და ფისკალური გადაუხდელობის აღკვეთის შესახებ.
* თანამშრომლობის შეთანხმება კულტურის, განათლებისა და მეცნიერების სფეროში.
ორი ქვეყანა აქტიურად თანამშრომლობს საერთაშორისოდ. ესპანეთი  აზერბაიჯანის პოზიციას ევროკავშირის აღმოსავლეთ პარტნიორობის პროგრამის ფარგლებში მხარს უჭერს. გარდა ამისა, დაგეგმილია თანამშრომლობის გაძლიერება ნატოს „პარტნიორობა მშვიდობისთვის“ პროგრამის ფარგლებში.

## ეკონომიკური ურთიერთობები 
1990-იანი წლების ბოლოს ესპანური ინვესტიციები აზერბაიჯანის ნავთობის სექტორში შევიდა. კომპანია *Repsol* აქტიურად ეძებს ნავთობს აზერბაიჯანში და ფლობს 5%-იან წილს ქურდაშის ნავთობის საბადოს საერთაშორისო კონსორციუმში.

აზერბაიჯანის ექსპორტში ესპანეთში საპოხი ზეთები ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს. გარდა ამისა, პარტნიორობა მოიცავს ისეთ დარგებს, როგორიცაა არქიტექტურა, სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა, ენერგეტიკა, მანქანათმშენებლობა, ვაჭრობა და განათლება.

## კულტურული კავშირები 
აზერბაიჯანსა და ესპანეთს შორის კულტურული თანამშრომლობის საფუძველი XX საუკუნის 70-80-იან წლებში ჩაიყარა. 1980 წელს მადრიდში აზერბაიჯანული ხელოვნების გამოფენა „აზერბაიჯანის მხატვრობა და გამოყენებითი ხელოვნება“ გაიმართა. 1987 წელს აზერბაიჯანის საზღვარგარეთ თანამემამულეებთან ურთიერთობის საზოგადოება „Vətən“ შეიქმნა.

ესპანეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მონაცემებით, ქვეყანაში დაახლოებით 300 აზერბაიჯანელი ცხოვრობს. მათგან უმეტესობა მადრიდში, ბარსელონაში, ალიკანტესა და ვალენსიაში არსებული ოთხი ორგანიზაციის წევრია.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:ესპანეთის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:ესპანეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
ტორელიას-დე-ლიობრეგატი

**ტორელიას-დე-ლიობრეგატი** (; ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ბარსელონის პროვინციის ბაშ-ლიობრეგატის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 13,60 კმ². მოსახლეობა — 6073 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ბარსელონის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ტორელიას-დე-ლიობრეგატის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ბარსელონის მუნიციპალიტეტები
უკრაინის ჰელსინკის ჯგუფი

**უკრაინის ჰელსინკის ჯგუფი** 1976 წლის 9 ნოემბერს უკრაინაში ადამიანის უფლებების მონიტორინგის მიზნით დაარსდა, როგორც **უკრაინის საზოგადოებრივი ჯგუფი ჰელსინკის შეთანხმების ადამიანის უფლებების განხორციელების ხელშეწყობისთვის** (უკრაინული: Українська громадська група сприяння виконанню гельсінських угод, რომანიზებული: *Ukrainska hromadska hrupa spryiannia vykonanniu helsinskykh uhod*). ორგანიზაცია აქტიურ საქმიანობას ეწეოდა, სანამ 1981 მისი ყველა წევრი არ დააპატიმრეს.

ჯგუფის მიზანი იყო მონიტორიგის გაწევა სსრკ-ის მთავრობის მიერ ჰელსინკის შეთანხმების შესრულებისთვის, რომელიც ადამიანის უფლებებს უზრუნველყოფს. ჯგუფის წევრებმა ჯგუფის სამართლებრივი არსებობა დააფუძნეს ჰელსინკის საბოლოო აქტის მერვე პრინციპზე, რომელიც პიროვნებას უფლებას ანიჭებს, იყოს ინფორმირებული თავისი უფლება-მოვალეობების შესახებ და იმოქმედოს მათ შესაბამისად. 

## დეტალები
1977 წლიდან უკრაინის ჰელსინკის ჯგუფის უცხოურმა წარმომადგენლობამ დაიწყო საქმიანობა პეტრო ჰიგორენკოს, ნადია სვიტლიჩნას და ლეონიდ პლიუშჩის მონაწილეობით. მოგვიანებით, ნინა სტროკატა კარავანსკა და ნადია სვიტლიჩნა დაიწყეს ადამიანის უფლებების თემატიკაზე რადიო გადაცემების წაყვანა რადიოში "Svoboda".

უკრაინის ჰელსინკის ჯგუფმა ჯერ კიდევ ადრეულ დღეებში განიცადა საბჭოთა ხელისუფლების რეპრესიები. 1977 წლის თებერვალში დაიწყეს ჯგუფის წევრების დაკავება, და ორ წელიწადში ყველა დამფუძნებელი წევრი გაასამართლეს და 7-დან 20-წლამდე დეპორტაცია ან თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. 

1979 წლის ბოლოს ჯგუფის ექვსი წევრი იძულებული გახდა, ქვეყანა დაეტოვებინა, მაშინ როცა, სხვა უკრაინელ  დისიდენტების ემიგრაციის ამის უფლებას არ აძლევდნენ. ხელისუფლებამ ჯგუფის წინააღმდეგ სადამსჯელო მედიცინაც  გამოიყენა, კერძოდ, ჯგუფის ზოგიერთ წევრს ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში გადაყვანით დაემუქრნენ. 1980 წელს ორგანიზაციის მხარდამჭერი ჰანა მიხაილენკო 1980 წელს ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში მოათავეს. სსრკ-ის ბანაკებსა და ციხეებში არსებული ცუდი პირობების გამო დაიღუპნენ ჯგუფის წევრები ოლექსი ტიხი და ვასილი სტუსი.

1982 წელს დაარსდა „მორწმუნეთა და ეკლესიის დაცვის საინიციატივო ჯგუფი“, რომელიც თავს უკრაინაში ჰელსინკის მოძრაობის ნაწილად მიიჩნევნდა. მისი დამფუძნებლები, იოსიპ ტერელია და ვასილი კობრინი, 1985 წელს გაასამართლეს.

1983 წელს უკრაინის ფარგლებს გარეთ მყოფმა პოლიტიკური პატიმრებმა — ელტონელმა მარტ ნიკლუსმა და ლიტველმა ვიქტორას პეტკუსმა, თავები ჯგუფის სიმბოლურ წევრებად გამოაცხადეს. 

1983 წლის მონაცემებით უკრაინის ჰელსინკის ჯგუფი 37 წევრისგან შედგებოდა, მათგან 22 ციხეში იყო, 5 - გადასახლებაში, 6 - დასავლეთში ემიგრირებულნი, 3 - გათავისუფლებული და უკრაინაში მცხოვრებნი. ამ წელს ჯგუფის ერთმა წევრმა მიხაილო მელნიკმა თვითმკვლელობა ჩაიდინა.

1988 წლის 7 ივლისს ჯგუფის წევრებმა დააარსეს და ოფიციალურად დაარეგისტრირეს უკრაინის ჰელსინკის ასოციაცია, რომელიც 1990 წელს გადაკეთდა უკრაინის რესპუბლიკურ პარტიად. 2004 წელს დაარსდა უკრაინის ჰელსინკის ადამიანის უფლებების კავშირი, რომელიც წარმოადგენს საზოგადოებრივი უფლებების დაცვის ორგანიზაციების ასოციაციას.

## რესურსები ინტერნეტში
*Ukrainian Helsinki Union (article from UaWarExplained.com)
*Ukrainian Helsinki Human rights Union
*Ukrainian Helsinki Group - Documents, Members, Chronology 
*
*
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ორგანიზაციები
2014 წლის პროტესტი უნგრეთში ინტერნეტის დაბეგვრის წინააღმდეგ

2014 წლის ოქტომბრის მიწურულს, უნგრეთში გაიმართა ანტი-სამთავრობო დემონსტრაციები, რაც მოჰყვა ხელისუფლების მიერ გადასახადების კანონში ინტერნეტის გამოყენების გადასახადის დამატების ინიცირებას. კანონპროექტი შესწორებული ფორმით 2015 წლიდან უნდა ამოქმედებულიყო. ხელისუფლების მმართველმა მემარჯვენე პარტია, ფიდესმა, 21 ოქტომბერს გამოაცხადა თავისი შეთავაზება, რომლის მიზანიც იყო არსებული სატელეკომუნიკაციო გადასახადი ინტერნეტის გამოყენებაზეც განვრცობილიყო. შეთავაზებაში განისაზღვრა გადასახადის შემდეგი ტარიფი: 150 ფორინტი/გბ  (150 ფორინტი დაახლოებით $0.62-ია), მისი გადახდა ინტერნეტპროვადიერებს მოუწევდათ. მოგვიანებით, შეთავაზებაში ტარიფი გაზარდეს: 700 ფორინტი თვეში (ფიზიკური პირებისთვის) ან 5000 ფორინტი (კომპანიებისთვის).

ამ ინიციატივას, რომელსაც თან დაერთო ხელისუფლების მიმართ სხვა საკითხებით გამოწვეული უკმაყოფილება, მოჰყვა მრავალი, უმეტესწილად მშვიდობიანი დემონსტრაცია ბუდაპეშტში, უნგრეთის სხვა ქალაქებში და აგრეთვე ქვეყნის ფარგლებს გარეთ. უნგრული და საერთაშორისო მედიების მიერ კანონპროექტის შესწორება ფართოდ მოიხსენიება, როგორც „ინტერნეტ გადასახადი“ (უნგრ. internetadó), თუმცა ფიდესი არ იყენებდა ამ ტერმინს.

მასობრივი პროტესტისა და საერთაშორისო კრიტიკის შემდეგ, 2014 წლის 31 ოქტომბერს უნგრეთის მთავრობამ ოფიციალურად გააუქმა ინტერნეტის გამოყენების დაბეგვრასთან დაკავშირებული ცვლილება კანონპროექტში. 

## საგადასახადო რეფორმა
ეკონომიკური რეფორმების ფარგლებში, ფიდესმა 2015 წლისთვის დაიწყო ახალი საგადასახადო კანონპროექტის შემუშავება დაიწყო. ეროვნული ეკონომიკის მინისტრმა, მიჰაი ვარგამ ინტერნეტის დაბეგვრის ინიციატივა 21 ოქტომბერს გამოაცხადა. პროექტის მიხედვით, ინტერნეტის გამოყენებაზე დაწესდებოდა გადასახადი: გიგაბაიტზე 150 ფორინტი.

## გამოხმაურება
### ონლაინ
21 ოქტომბერს, კანონის ინიცირების გასაჯაროების დღესვე, შექიმნნა ფეისბუქ-გვერდი სახელწოდებით „Százezren az internetadó ellen“ („ასობით. ი ათასი ინტერნეტგადასახადის წინააღმდეგ“). გვერდი შექმნა ბალაზ გულიასმა, 27 წლის პოლიტიკურმა ბლოგერმა, რომელიც   ასევე არის სოციალისტი პოლიტიკოსის, ზიტა გურმაის შვილი. ერთი კვირის შემდეგ, 28 ოქტომბერს, გვერდს ჰქონდა 225,000-ზე მეტი „ლაიქი“ ჰქონდა დაგროვებეული.

პლატფორმა ტვიტერზე საგადასახადო პროტესტთან დაკავშირებით რამდენიმე ჰეშტეგი გაჩნდა, მათ შორის *#netado* („ნეტგადასახადი“) და *#internettax*. ყველაზე ხშირად გამოიყენებოდა ჰეშტეგი *#internetado* („ინტერნეტგადასახადი“). 

### დემონსტრაციები
გულიასი იყო ბუდაპეშტში ორი მთავარი დემონსტრაციის მთავარი ორგანიზატორი, ის ასევე სიტყვით გამოდიოდა საპროტესტო აქციებზე. პირველმა  მასშტაბურმა აქციამ, რომელიც 26 ოქტომბრის საღამოს გაიმართა, მყისიერად მოიცვა საერთაშორისო მედიაპლატფორმები. დემონსტრაციაზე ათობით ათასი ადამიანი მივიდა, და მიუხედავად იმისა, რომ აქცია მშვიდობიანად იყო ჩაფიქრებული, მისი დაშლისას ასობით ადამიანმა თავდასხმა განახორციელა ფიდესის პარტიის მთავარ ოფისზე. შენობის ღობე ჩამოაგდეს, ფანჯრები ჩაამტვრიეს, შენობაში ისროდნენ ელექტრო ნარჩენებს ნაწილებს, მათ შორის CRT მონიტორებს. დემონსტრაცია სამართალდამცავების ჩარევის გარეშე დასრულდა, ისინი მოგვიანებით შენობის დასაცავად მიიყვანეს ადგილზე. დააკავეს ექვსი ადამიანი, მათ შორის ცნობილი ლგბტ აქტივისტი მილან როჟა.

## სქოლიო
კატეგორია:საპროტესტო გამოსვლები უნგრეთში
ინტერნეტის გადასახადი

**ინტერნეტის გადასახადი** —  გადასახადი ინტერნეტზე დაფუძნებულ მომსახურებებზე. დაწესებულია რამდენიმე ქვეყნის მიერ, ხოლო სხვა ქვეყნები განიხილავენ მის დაწესებას, რისი მიზეზებიც ციფრულ ეკონომიკაში მოქმედი მულტინაციონალრი კომპანიების გადასახადების წარმატებით თავიდან აცილების პრაქტიკაა.  ინტერნეტის გადასახადები განსაკუთრებით მიმართულია ისეთ კომპანიებზე, როგორებიცაა Facebook, Google, Amazon, Airbnb, Uber.

2019 წლის მონაცემებით, რამდენიმე ქვეყანამ მიიღო სხვადასხვა ინტერნეტის გადასახადთან დაკავშირებული კანონები, მათ შორისაა საფრანგეთი და იტალია (3%), ასევე ჩეხეთის რესპუბლიკა (7%).

## რესურსები ინტერნეტში
* U.S. Congress Permanent Internet Tax Freedom bill site
* Collecting Sales Taxes Over the Internet 
* Taxing the Internet: Analyzing the States’ Plan to Derive Online Sales Revenue  
* Streamlined Sales Tax Project
* Electronic Commerce: Taxation and Planning  
* Congressional Intervention in State Taxation: A Normative Analysis of Three Proposals

კატეგორია:გადასახადები
ტარაგონის მუნიციპალიტეტები

300px|მინი|ტარაგონის მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე
ტარაგონის პროვინცია (, ) შედის კატალონიის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 184 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის () თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ტარაგონის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან ათ კომარკაში:   ალტ-კამპი (23 მუნიციპალიტეტი), ბაშ-კამპი (28), ბაშ-პენედესი (14), ბაშ-ებრე (14), კონკა-დე-ბარბერა (22), მონტსია (12), პრიორატი (23), რიბერა-დ’ებრე (14), ტარაგონესი (22), ტერა-ალტა (12).

ტარაგონის პროვინციის ფართობია 6303 კმ² და 2020 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს  816 772 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ტარაგონა, რომელიც მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდია ტორტოსა (218,45 კმ²), ხოლო პატარაა — ელ-როურელი (2,28 კმ²).

## მუნიციპალიტეტების სია
## რუკა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
*
აზერბაიჯან-ლუქსემბურგის ურთიერთობები

**აზერბაიჯანსა და ლუქსემბურგს** შორის დიპლომატიური კავშირები მოიცავს პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და კულტურულ სფეროებს.

## დიპლომატიური კავშირები 
ლუქსემბურგმა აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა აღიარა 1991 წლის 31 დეკემბერს, ხოლო ორ ქვეყანას შორის ოფიციალური დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1992 წლის 1-ლ ივნისს.

ბრიუსელში განთავსებული აზერბაიჯანის საელჩო ასევე წარმოადგენს ქვეყნის ინტერესებს ლუქსემბურგში, მაშინ როცა ნიდერლანდების საელჩო აზერბაიჯანში ასრულებს ლუქსემბურგის დიპლომატიური წარმომადგენლობის ფუნქციას.

ლუქსემბურგის პირველი ელჩი აზერბაიჯანში ალენ დე მუიზერი იყო. მან აღნიშნული თანამდებობა 2024 წლის 7 იანვარს დაიკავა.

აზერბაიჯანის პარლამენტში 2005 წლის 13 დეკემბრიდან ფუნქციონირებს სამუშაო ჯგუფი, რომელიც კოორდინაციას უწევს ლუქსემბურგთან ურთიერთობებს. ჯგუფს ხელმძღვანელობს შაჰინ ისმაილოვი.

ორ ქვეყანას შორის დაიდო რამდენიმე მნიშვნელოვანი დოკუმენტი, მათ შორის ორმხრივი ინვესტიციების ხელშეწყობისა და დაცვის შესახებ შეთანხმება (2004 წლის 18 მაისი) და ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და ფისკალური ვალდებულებების შესახებ კონვენცია (2006 წლის 16 ივნისი).

### ოფიციალური ვიზიტები 
ორმხრივი თანამშრომლობის ფარგლებში, მხარეებმა განახორციელეს მაღალი დონის ვიზიტები:

* 1996 წლის 21-22 აპრილს აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ჰეიდარ ალიევი ლუქსემბურგში ჩავიდა, რათა ხელი მოეწერა ხელშეკრულებას აზერბაიჯანსა და ევროკავშირს შორის პარტნიორობის შესახებ.
* 2002 წლის 15-16 ივლისს აზერბაიჯანს ესტუმრა ლუქსემბურგის საგარეო საქმეთა მინისტრის, ლიდი პოლფერის, ხელმძღვანელობით დელეგაცია.
* 2015 წლის 12 ივნისს ბაქოში გამართულ პირველ ევროპულ თამაშებზე დასასწრებად ლუქსემბურგის დიდი ჰერცოგი ანრი ჩავიდა.
* 2018 წლის 15 ოქტომბერს აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ელმარ მამედიაროვმა ლუქსემბურგში სამუშაო ვიზიტით იმოგზაურა, სადაც აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნების საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა.

## ეკონომიკური თანამშრომლობა 
2008 წლის 21-24 იანვარს აზერბაიჯანის წამყვანი ბანკების ხელმძღვანელები, ცენტრალური ბანკის თავმჯდომარე ელმან რუსტამოვის ხელმძღვანელობით, ლუქსემბურგს ესტუმრნენ ფინანსური სექტორის გამოცდილების გასაზიარებლად.

ამავე წლის 23 იანვარს ლუქსემბურგში ოფიციალურად გაიხსნა აზერბაიჯანის საერთაშორისო ბანკის წარმომადგენლობა [4].

აქტიურად ფუნქციონირებს ლუქსემბურგი-აზერბაიჯანის სავაჭრო პალატა, რომელიც ორი ქვეყნის ბიზნეს სექტორის თანამშრომლობას უწყობს ხელს.

## კულტურული კავშირები 
კულტურულ დონეზე, აზერბაიჯანული დიასპორა ბენილუქსის ქვეყნებში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. 2013 წლის 30 მაისს ლუქსემბურგში აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შექმნის 95 წლისთავი აღინიშნა.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:ლუქსემბურგის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:ლუქსემბურგის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
გრიგოლ ჩუკბარი

**გრიგოლ ივანეს ძე ჩუკბარი** (; დ. 5 მაისი, 1912 — გ. 21 დეკემბერი, 1994) — აფხაზი ალპინისტი და სახელმწიფო მოხელე. აფხაზეთის ასსრ-ის განათლების მინისტრი; აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

## ბიოგრაფია
გრიგოლ ჩუკბარი დაობლდა 2 წლის ასაკში. მის აღზრდაზე ზრუნავდა მისი უფროსი ძმა ანტონ ჩუკბარი. დაამთავრა სოხუმის მთიელთა სასწავლებელი და შემდგომ წარმატებით თაამთავრა მ. გორკის სახელობის სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი.

1952 წელს დატოვა აფხაზეთი და სტავროპოლის მხარეში გადავიდა სამუშაოდ. პიატიგორსკში, ჩრდილოკავკასიის ტურისტულ სამმართველოში მუშაობისას გატაცებული იყო ალპინიზმით და იალბუზზე ასვლის გამო მიიღო „სსრკ-ის ალპინისტის“ წოდება. საერთო ჯამში ჩუკბარმა 8-ჯერ დალაშქრა იალბუზი.

1957 წელს აფხაზეთის ასსრ-ის განათლების სამინისტროს მოთხოვნით გ. ჩუკბარი ბრუნდება აფხაზეთში და 1958 წლის 21 აპრილს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით, აფხაზეთის ასსრ-ის განათლების მინისტრად დაინიშნა. მან დიდი წვლილი შეიტანა აფხაზეთში განათლების აღსაღორძინებლად და ადგილობრივი კადრების მოსამზადებლად. 1959 წლის 15 მარტს აფხაზეთის ასსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად კენჭს იყრიდა გუდაუთის რაიონის კალდახვარის საარჩევნო ოლქი №33-ში.

1960-1975 წლებში იყო სოხუმის ნ. ლაკობას სახელობის №10 მთიელთა სკოლის დირექტორი. მას დიდი წვლილი მიუძღვის სკოლის განვითარებასა და განახლებაში. 1971 წელს, სკოლაში გ. ჩუკბარის ხელმძღვანელობით პირველად იქნა წარმოდგენილი საბავშვო ოპერა და ბალეტი. 

მძიმე ავადმყოფობის შედეგად, გრიგოლი ჩუკბარი გარდაიცვალა 1994 წელს.

## ლიტერატურა
*Абхазский биографический словарь / Под. ред. В.Ш. Авидзба. – Сухум, 2015. – Стр. 777. 
*Григорий Иванович Чукбар // РА. – № 96. – 1994. 
*Тарба Б.Г. К 100-летию Сухумской абхазской школы. (Исторический очерк). – Сухуми, 1964. 
*Цветы доброй памяти. (К 90-летию со дня рождения) // РА. – № 5. – 2002.

## რესურსები ინტერნეტში
*5 мая 1912 г. родился Народный просветитель Григорий Иванович Чукбар (21.12.1994)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:აფხაზი ალპინისტები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის განათლების მინისტრები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
აზერბაიჯან-ნორვეგიის ურთიერთობები

აზერბაიჯანი და ნორვეგია ერთმანეთს შორის ორმხრივი დიპლომატიური ურთიერთობები აქვს, რომლებიც მოიცავს თანამშრომლობას სხვადასხვა სფეროში. ნორვეგიის სამეფომ აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა 1992 წლის 2 იანვარს აღიარა, ხოლო ქვეყნების დიპლომატიური ურთიერთობები ოფიციალურად 1992 წლის 5 ივნისს დამყარდა.

## დიპლომატიური და ეკონომიკური ურთიერთობები 
ნორვეგიის საელჩო აზერბაიჯანში 1998 წელს გაიხსნა, მაგრამ 2018 წელს დაიხურა. 2022 წლის თებერვლიდან კი ნორვეგიის საელჩო ანკარაში ახორციელებს დიპლომატიურ და საკონსულო საქმიანობას.

აზერბაიჯანის საელჩო შვედეთში ერთდროულად აკრედიტირებულია ნორვეგიაშიც.

1997 წლის 7 მარტს აზერბაიჯანის მილი მეჯლისში შეიქმნა სამუშაო ჯგუფი, რომელიც აზერბაიჯანსა და ნორვეგიას შორის საპარლამენტთაშორისო ურთიერთობებისათვის დაარსდა. ჯგუფის ხელმძღვანელია ილტიზამ იუსიფოვი.

ამ ქვეყნებს შორის გაფორმებულია 12 საერთაშორისო შეთანხმება.

აზერბაიჯანში 33 ნორვეგიული კომპანია ფუნქციონირებს, რომლებიც საქმიანობენ სამრეწველო, მომსახურებისა და სამშენებლო სექტორებში.

Equinor (ყოფილი Statoil) იყო აზერი-ჩირაგ-გიუნაშლის პროექტში მონაწილე აქციონერი და ჩაატარა ნავთობის საბადოების კვლევა აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე. 2018 წელს კომპანიამ დაასრულა ყარაბაღის ნავთობისა და გაზის საბადოს შემდგომი კვლევა.

2023 წლის დეკემბერში, Equinor-ი ფლობდა აზერი-ჩირაგ-გიუნაშლის აქციების 7,27%-ს, ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენის 8,71%-ს და ყარაბაღის საბადოს 50%-ს.

2023 წლის 22 დეკემბერს Equinor-მა თავისი აქტივები აზერბაიჯანში SOCAR-ს მიჰყიდა. გარიგების პირობები არ გასაჯაროვდა, თუმცა კომპანიამ განაცხადა, რომ 400 მილიონი დოლარის ზარალი განიცადა, რადგან გაყიდული აქტივები უფრო მეტი ღირდა, ვიდრე მისი გაყიდვის ფასი. წილის გაყიდვა დაკავშირებული იყო კომპანიის ოპტიმიზაციის პროცესთან.

2024 წელს აზერბაიჯანმა ნორვეგიის ეკონომიკაში 7 მილიონი დოლარის ოდენობის პირდაპირი ინვესტიცია განახორციელა, რაც 6,2-ჯერ მეტია 2023 წელთან შედარებით.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:ნორვეგიის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:ნორვეგიის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით