open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რეკომბინაცია (ბიოლოგია)

**რეკომბინაცია** — გენეტიკური მასალის გაცვლის პროცესი. ხორციელდება სხვადასხვა მოლეკულების გახლეჩვისა და შეერთების გზით. რეკომბინაცია ხდება დნმ-ში ორჯაჭვიანი გახლეჩვების რეპარაციისას, აგრეთვე ეუკარიოტებში, ბაქტერიებსა და არქეებში რეპლიკაციური ჩანგლის შეჩერების შემთხვევაში რეპლიკაციის გასაგრძელებლად. ვირუსებში რეკომბინაცია ხდება მათი გენომების რნმ-ის მოლეკულებს შორის.

ეუკარიოტებში რეკომბინაცია, როგორც წესი, ხდება მეიოზის პროცესში, კროსინგოვერის დროს, კერძოდ კი, ცხოველებში სპერმატოზოიდებისა და კვერცხუჯრედების ფორმირებისას. რეკომბინაცია, დნმ-ის რეპლიკაციასთან, რნმ-ის ტრანსკრიფციასა და ცილების ტრანსლაციასთან ერთად განეკუთვნება ევოლუციის შედეგად ადრე წარმოქმნილი ფუნდამენტალური პროცესების რიცხვს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავა
* კროსინგოვერი

კატეგორია:გენეტიკა
კატეგორია:მოლეკულურ-გენეტიკური პროცესები
აჯმანის საამირო

**აჯმანი** () — არაბთა გაერთიანებული საამიროების შემადგენლობაში შემავალი შვიდი საამიროდან ერთი-ერთი. მისი ფართობი შეადგენს დაახლოებით 260 კმ², ტერიტორიის მიხედვით აჯმანი ყველაზე პატარა საამიროა. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი აჯმანი , რომელიც  ჩრდილოეთით, სამხრეთით და აღმოსავლეთი ესაზღვრება საამირო შარჯას.

აჯმანი მდებარეობს სპარსეთის ყურის გასწვრივ. მის შემაგნელობაში ასევე შედის მასფუტი. საამიროს მოსახლეობის თითქმის 95% ცხოვრობს ქალაქ აჯმანში, რომელიც დუბაი-შარჯა-აჯმანის ტერიტორიის ნაწილია. 1980 წლისთვის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 36 000 კაცს, თუმცა ბოლო წლების მანძილზე მოსახლეობამ საამიროში მკვეთრად იმატა. მოსახლეობის ზრდის მიზეზი მეზობელი საამიროებიდან დუბაიდან და შარჯადან, ასევე სხვადასხვა ქვეყნებიდან მოსახლეობის შემოდინებაა. აჯმანის საამიროს მართავს ჰუმაიდ ბინ რაშიდ ალ ნუაიმი ალ ნუაიმის საგვარეულოდან. ტახტის მემკვიდრე კი არის შეიხი ამარ ბინ ჰუმაიდ ალ ნუაიმი. ბოლო წლების მანძილზე აჯმანში სამშენებლო ბუმია, საამირო მასიურ განვითარებას განიცდის.
## რესურსები ინტერნეტში 
* აჯმანის მთავრობა (არაბული)
* აჯმანის მთავრობა (ინგლისური)
## სქოლიო 
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროები
პროკლეტიე

**პროკლეტიე**, **ჩრდილოეთ ალბანეთის ალპები** (, , ) — ქედი ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, დინარის მთიანეთის სამხრეთ ნაწილში. განფენილია მონტენეგროს, ალბანეთისა და სერბეთის ტერიტორიებზე. სიგრძე დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ დაახლოებით 100 კმ. სიმაღლე 2694 მ-მდე (მთა ეზერცა). აგებულია კირქვებით, დოლომიტებითა და ფიქლებით. არის რელიეფის კარსტული ფორმები. ქედი ძლიერაა დანაწევრებული მდინარე დრინის შენაკადებით. შემოსილა მუხის, წიფლის, ფიჭვისა და ნაძვის ტყეებით. 1700-1800 მ-ზე ზევით არის მთის მდელოები და თოვლნარი. 2009 წელს, პროკლეტიეზე 1980-2440 მ სიმაღლეზე მიაკვლიეს 4 მყინვარს, რომლებიც ჩრდილო-აღმოსავლეთ ექსპოზიციის ღრმა კარებში არიან განლაგებული.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროკლეტიე 

კატეგორია:მონტენეგროს ქედები
კატეგორია:ალბანეთის ქედები
კატეგორია:სერბეთის ქედები
არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტი

**არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტი** — არაბთა გაერთიანებული საამიროების სახელმწიფოს მეთაური. იქიდან გამომდინარე, რომ სახელმწიფოს მეთაური ხდება აბუ-დაბის საამიროს ამირა თანამდებობა არის დე ფაქტო და მემკვიდრეობითი. პრეზიდენტი ამავდროულად არის არაბთა გაერთიანებული საამიროების შეიარაღებული ძალების უმაღლესი სარდალი, ასევე უმაღლესი საბჭოს და საწვავის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე.

სახელმწიფოს მოქმედი პრეზიდენტი არის ხალიფა ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანი, რომელიც პრეზიდენტი 2004 წლის 3 ნოემბერს მისი მამის ზაიიდ ბინ სულთან ალ ნაჰაიანის გარდაცვალების შემდეგ გახდა.

## გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტები (1971–დღემდე)
## დროშა 

File:Flag of the President of the United Arab Emirates (1973–2008).svg|პრეზიდენტის დროშა (1973 - 2008).
File:Flag of the President of the United Arab Emirates.svg|პრეზიდენტის დროშა (2008 - დღემდე).

## იხილეთ აგრეთვე 
* არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრემიერ-მინისტრი
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური გვერდი
სკადარი

**სკადარი**, **შკოდერი** ( ) — ბალკანეთის ნახევარკუნძულის უდიდესი ტბა. მდებარეობს მონტენეგროსა და ალბანეთის ტერიტორიებზე, ზღვის დონიდან 5 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობია დაახლოებით 390 კმ². ზამთრის წყალდიდობის დროს ფართობი იზრდება 530 კმ²-მდე. ფართობი საშუალოდ 475 კმ², რომელთაგან ტბის 2/3 ეკუთვნის ჩერნოგორიას, ხოლო დანარჩენი ნაწილი — ალბანეთს. მაქსიმალური სიღრმე 44 მ. 

აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი ნაპირები დაბალია, დასავლეთი და სამხრეთ-დასავლეთი — მთიანი. ტბას 6 მდინარე ერთვის, რომელთაგან უდიდესია მორაჩა და ჩერნოევიჩა, რომლებიც ტბას დასავლეთის მხრიდან ერთვიან და ჭაობიან დელტას ქმნიან. სკადარიდან გამოდის მდინარე ბუნა და უერთდება ადრიატიკის ზღვას. ჩამონადენის 62 % მდინარე მორაჩაზე და მის შენაკად ზეტაზე მოდის, ხოლო დაახლოებით 30 % მიწისქვეშა წყაროებზე. მორაჩას ტბაში დიდი რაოდენობით ნაყარი შეაქვს, რის გამოც ირღვევა წყლის გამჭვირვალობა. ტბის ნაპირები დიდწილად დაჭაობებულია. სკადარის ფლუქტუაციის დონე 5 მ აღწევს. 

სკადარი წარმოიქმნა კირქვული ქანების ხსნის შედეგად ტექტონიკურ აუზში მესამეულ ან მეოთხეულ პერიოდში. წარსულში ადრიატიკის ზღვის ყურე იყო, ხოლო ამჟამად მისგან გამოყოფილია ალუვიური ყელით. ტბის რაიონში კლიმატი ხმელთაშუაზღვის ტიპისაა. ზამთარი რბილი და წვიმიანია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა 7,3 °C აღწევს. ზაფხული მშრალია და ცხელი. წყალი 14,9 °C-მდე თბება. საშუალო წლიური ტემპერატურაა — 14,9 °C. განვითარებულია ნაოსნობა და თევზჭერა. სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს მახლობლად არის ქალაქი შკოდერი. ნაპირებთან ბევრია პატარა ქალაქი, რომლებიც ძველი მონასტრებითა და ციხე-სიმაგრეებით არიან ცნობილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:მონტენეგროს ტბები
კატეგორია:ალბანეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
უჯრედების დიფერენცირება

მინი|მარჯვნივ|350px|დიფერენციაცია ემბრიონის განვითარების პროცესში
**უჯრედების დიფერენცირება** — უჯრედების სპეციალიზებული ფენოტიპის ფორმირების გენეტიკურად განსაზღვრული პროგრამის რეალიზაციის პროცესი. დიფერენცირება ცვლის უჯრედის ფუნქციას, მის ზომას, ფორმასა და მეტაბოლურ აქტივობას.

უჯრედების ფენოტიპი არის გენების განსაზღვრული ნაკრების კოორდინირებული ექსპრესიის (ანუ შეთანხმებული ფუნქციური აქტიურობის) შედეგი. დიფერენცირების პროცესში ნაკლებად სპეციალიზებული უჯრედი ხდება უფრო მეტად სპეციალიზებული. მაგალითად, მონოციტი ვითარდება და ხდება მაკროფაგი, პრომიობლასტი ხდება მიობლასტი, რომელიც სინციტიუმის წარმოქმნით აფორმირებს კუნთოვან ბოჭკოს. გაყოფა, დიფერენცირება და მორფოგენეზი ის ძირითადი პროცესებია, რომელთა მეშვეობითაც ცალკეული უჯრედი (ზიგოტა) გარდაიქმნება მრავალუჯრედიან ორგანიზმად, რომელიც სხვადასხვა სახის უჯრედებს შეიცავს.

უჯრედების დიფერენციაცია ხდება არა მარტო ემბრიონული განვითარების დროს, არამედ ზრდასრულ ორგანიზმში (სისხლწარმოქმნის, სპერმატოგენეზის, დაზიანებული უჯრედების რეგენერაციის დროს).

## რესურსები ინტერნეტში 
*Artificial Life model of multicellular morphogenesis with autonomously generated gradients for positional information
*Turing’s theory of morphogenesis validated

კატეგორია:განვითარების ბიოლოგია
ჰისტონები

მინი|მარჯვნივ|400px|ნუკლეოსომის წარმოქმნა
**ჰისტონები** — ბირთვიანი ცილების დიდი კლასი, რომელიც ასრულებს ორ ძირითად ფუნქციას: ისინი მონაწილეობენ დნმ-ის ძაფების ბირთვში შეფუთვასა და ეპიგენეტიკურ რეგულაციაში ისეთი ბირთვული პროცესებისა, როგორებიცაა ტრანსკრიფცია, რეპლიკაცია და რეპარაცია. არსებობს ჰისტონების ხუთი სხვადასხვა ტიპი: H1/Н5, H2A, H2B, H3, H4. ჰისტონები H2A, H2B, H3, H4, რომლებსაც *კორული* ჰისტონები ეწოდებათ (-დან — გული), ქმნიან ნუკლეოსომას, რომელიც თავის მხრივ წარმოადგენს ცილის ბურთულას, რომლის გარშემოც დნმ-ის ძაფია შემოხვეული. ჰისტონი H1/H5, რომელსაც *ლინკერული* ჰისტონი ეწოდება (-დან — კავშირი), უკავშირდება ნუკლეოსომის გარე მხარეს და მასზე დნმ-ის ძაფს აფიქსირებს. ქრომატინში ჰისტონები შეადგენენ მშრალი მასის 25-40 %-ს.

## სქოლიო
კატეგორია:ქრომატინი
კატეგორია:ეპიგენეტიკური დამემკვიდრება
პაულ ბრაიტნერი

**პაულ ბრაიტნერი** (; დ. 5 სექტემბერი, 1951, კოლბერმორი) — გერმანელი ფეხბურთელი. თამაშობდა როგორც მცველის, ასევე, ნახევარმცველის პოზიციაზე. სხვადასხვა დროს იცავდა „ბაიერნის“, „რეალ მადრიდის“, ბრაუნშვაიგის „აინტრახტისა“ და დასავლეთ გერმანიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. დასავლეთ გერმანიის ხუთგზის ჩემპიონი და ორგზის თასის მფლობელი, ევროპის ჩემპიონთა თასის მფლობელი და ფინალისტი „ბაიერნის“ შემადგენლობაში. ესპანეთის ორგზის ჩემპიონი და თასის მფლობელი „რეალ მადრიდის“ შემადგენლობაში. 1972 წლის ევროპის ჩემპიონი, 1974 წლის მსოფლიო ჩემპიონი და 1982 წლის მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი დასავლეთ გერმანიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 39-ე ადგილზე დასახელდა. 

## მიღწევები
### საკლუბო
#### ეროვნული ჩემპიონატები
;  ბაიერნი
; გერმანიის ჩემპიონატი
* ჩემპიონი (5): 1971–72, 1972–73, 1973–74, 1979–80, 1980–81
; გერმანიის თასი
* თასის მფლობელი (5): 1970–71, 1981–82
;  რეალ მადრიდი
; ესპანეთის ჩემპიონატი
* ჩემპიონი (2): 1974–75, 1975–76
; ესპანეთის თასი
* თასის მფლობელი: 1974–75
#### საერთაშორისო ტურნირები 
;  ბაიერნი
; **ევროპის ჩემპიონთა თასი**
* თასის მფლობელი: 1973–74
* ფინალისტი: 1981–82
### სანაკრებო 
;  გერმანია
; **ევროპის ჩემპიონატი**
* ჩემპიონი: 1972
; **მსოფლიო ჩემპიონატი**
* ჩემპიონი: 1974
* ვიცე-ჩემპიონი: 1982

### ინდივიდუალური
* ფიფა-ს ასეული (FIFA 100): 2004
; **ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი**

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*პაულ ბრაიტნერი  — ფიფას ჩანაწერი
*პაულ ბრაიტნერი Fussballdaten-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიფას 100-ეული
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:1974 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:1982 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1972 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რამირო I (არაგონი)

**რამირო I** (; დ. 1008 — გ. 8 მაისი 1063) — არაგონის მეფე 1035 წლიდან. სანჩო III დიდის და მისი საყვარლის, სანჩა აიბარის უფროსი, მაგრამ არაკანონიერი ვაჟი.

## ბიოგრაფია
### მმართველობა 
thumb|left|რამირო I არაგონელი
მამის სიცოცხლეში რამირო I არაგონის საგრაფოს მართავდა.

1035 წელს მამის გარდაცვალების და მის ვაჟებს შორის ქონების განაწილების შემდეგ, რამირო არჩეული იქნა არაგონის მეფედ.

ემირ ტუდელთან ხელშეკრულების დადების შემდეგ, ის ცდილობდა ნავარიის ტახტის ხელში ჩაგდებას, მაგრამ 1043 წელს ტაფალიაში დამარცხდა.

1044 წელს რამირომ დაამარცხა თავისი ღვიძლი ძმა და ხელში ჩაიგდო სობრარბე და რიბაგორსი, მას შემდეგ, რაც საზღვრის ამ უბანზე მუსლიმების წინააღმდეგ ბრძოლას სათავეში ჩაუდგა.

როგორც ამტკიცებენ 1054 წელს მან გაქცევა მოასწრო ატაპუერკთან მიმდინარე ბრძოლაში, რომელში მისმა ერთ-ერთმა ძმამ, გარსია III-მ მოკლა მისი მეორე ძმა, ფერდინანდ I.

1063 წლის დასაწყისში რამირო I-მა განახორციელა ლაშქრობა სარაგოსას წინააღმდეგ და ალყაში მოაქცია ციხესიმაგრეები გრაუსი და ბარბასტრო. სარაგოსას მმართველმა ალ მუკტადირმა, რომელიც ფერდინადს ხარკს უხდიდა, დახმარებისთვის თხოვნით მიმართა კასტილიის მეფეს და მასთან ერთად დაიცვა გრაუსი. ამის შემდეგ ფერდინანდი იძულებული გახდა ომი დაეწყო საკუთარი ძმის წინააღმდეგ, რომლის მსვლელობის დროს რამირო შემთხვევით ნასროლი ისრით გარდაიცვალა.

## ოჯახი
რამირო I ორჯერ იყო დაქორწინებული და ამასთან ერთად მას საყვარელიც ჰყავდა.

1036 წლის 22 აგვისტოს რამირომ ბერნარ როჟე დე ფუას ქალიშვილზე, გილბერგა ფუაზე იქორწინა და მასთან 5 შვილი შეეძინა.
* ტერეზა (1037—?) — გილომ V ბერტრანის მეუღლე.
* სანჩო I (1042/1043 — 4 ივნისი 1094) — არაგონის მეფე 1063 წლიდან და ნავარის მეფე 1076 წლიდან. 
* გარსია (გ. 17 ივლისი 1086) — ხაკის და პამპლონის ეპისკოპოსი
* ურაკა (გ. 1077/1078).
* სანჩა (გ. 5 აპრილი/16 აგვისტო 1097) — პონსის და ერმეგოლ III-ის მეუღლე.

დაახლოებით 1054 წელს რამირო I დაქორიწნდა გილომ IV-ის ქალიშვილზე, აგნესა აკტივანელზე. ამ ქორწინებიდან მათ შვილე არ ეყოლათ.

რამირო I საყვერლ მუნიასგან ჰყავდა ერთი ვაჟი, აიბარის სენიორი სანჩო რამირესი.

## ლიტერატურა
*Ballesteros y Beretta, Antonio. *Historia de España y su Influencia en la Historia Universal*. Barcelona: Salvat, 1920.
*Chaytor, H. J. *A History of Aragon and Catalonia*. London: Methuen, 1933.
*Lourie, Elena. "The Will of Alfonso I, 'El Batallador,' King of Aragon and Navarre: A Reassessment." *Speculum*, Vol. 50, No. 4. (Oct., 1975), pp 635&ndash;651.
*Nelson, Lynn. The Aragonese Acquisition of Sobrarbe and Ribagorza. *Estudios en Homenaje a Don Claudio Sánchez Albornoz en sus 90 Años*, 2:227-236 (1982).
*Ubieto Arteta, Antonio. "Estudios en torno a la división del Reino por Sancho el Mayor de Navarra", *Príncipe de Viana*, vol. 21, pp.&nbsp;5&ndash;56, 163&ndash;236.

კატეგორია:არაგონის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1008
კატეგორია:გარდაცვლილი 1063
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მაისი
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ფერდინანდ I (არაგონი)

**ფერდინანდ I** (; დ. 27 ნოემბერი, 1380, მედინა-დელ-კამპო, კასტილია — გ.  2 აპრილი, 1416, იგუალადა, კატალონია) — არაგონის სამეფოს მეფე 1412-1416 წლებში და სიცილიის სამეფოს მეფე 1410-1416 წლებში. ხუან I-ისა დაელეონორა არაგონელის შვილი.

## ბიოგრაფია 
1406 წელს, როდესაც გარდაიცვალა მისი უფროსი ძმა ენრიკე III კასტილიელი, ფერდინანდს უარი უთხრეს კასტილიის მეფის თანამდებობის  დაკავებაზე. კასტილიის მეფის ტახტზე ავიდა მცირეწლოვანი ხუან II, რომლის რეგენტი გახდა დედამისი ეკატერინე ლანკასტერელი. 

1410 წელს არაგონის მეფე მარტინი, ფერდინანდის ბიძა დედის მხრიდან,  გარდაიცვალა. მას მემკვიდრე არ დარჩენია. ფერდინანდი გახდა არაგონის მეფე. მისი ხანმოკლე მმართველობის ყველაზე მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო ხელშეკრულების დადება ანტიპაპ ბენედიქტე XIII-სთან, რომლის ძალითაც დასრულდა 40-წლიანი დიდი განხეთქილება კათოლიკურ ეკლესიაში. 

დაკრძალულია პობლეტის მონასტერში. ლორენცო ვალამ დაწერა მისი ოფიციალური ბიოგრაფია „Historiarum Ferdinandi regis Aragonum libri sex“ („ფერდინანდის, არაგონის მეფის საქმეების შესახებ“).

## ლიტერატურა
*J. N Hillgarth, *The Spanish Kingdoms*. ISBN 0-19-822531-8
*T. N. Bisson, *The Medieval Crown of Aragon*. ISBN 0-19-820236-9

## რესურსები ინტერნეტში
* Ferdinand I of Catalonia-Aragon in the Catalan Hyperencyclopaedia 
* H. J. Chaytor, *A History of Aragon and Catalonia*, ch. 14, "The 'Compromise' of Caspe".
* La Monarquía Hispánica: Fernando I *el de Antequera* (1412-1416) (in Spanish)
* Article of Francesca Español Bertran on his tomb in Poblet 

კატეგორია:არაგონის მეფეები
კატეგორია:სიცილიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 27 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1380
კატეგორია:გარდაცვლილი  2 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1416
კატეგორია:ესპანეთის რეგენტები
ესპანური ამერიკა

250px|მინიატიურა|ესპანური ამერიკის ქვეყნები
250px|მინიატიურა|ესპანურად მოლაპარაკეები ამერიკაში
250px|მინიატიურა|ამერიკის ევროპული კოლონიზაცია მე-16 მე-17 საუკუნეებში
**ესპანური ამერიკა** ან **ისპანიკ ამერიკა** () — რეგიონი, რომელიც ამერიკის ესპანურენოვან ქვეყნებს აერთიანებს.

ამ ქვეყნებს მრავალი რამ აქვთ საერთო ერთმანეთთან და მათ ყოფილ კოლონიურ მეტროპოლისთან — ესპანეთთან. ყველა ამ ქვეყანაში ძირითადი ენა ესპანურია, რომელიც ოფიციალურ სტატუსს ზოგჯერ იყოფს ადგილობრივ ენებთან (გუარანი, კეჩუა, აიმარა, მაია) ან ინგლისურთან (პუერტო-რიკოში). ძირითადი რელიგია კათოლიციზმია.

ესპანური ამერიკა იბერო-ამერიკისგან იმით განსხვავდება, რომ ეს უკანასკნელი ასევე მოიცავს ბრაზილიას (წარსულში „პორტუგალიური ამერიკა“), ზოგიერთ შემთხვევაში კი იბერიის ნახევარკუნძულის ქვეყნებს — ესპანეთსა და პორტუგალიასაც. ესპანური ამერიკა განსხვავდება ლათინური ამერიკისგან, რომელიც მასთან ერთად ასევე მოიცავს ბრაზილიას და საფრანგეთის ყოფილ კოლონიებს, გარდა აშშ-ისა და კანადის შემადგენლობაში მყოფი ასეთი ტერიტორიებისა.

## ქვეყნები
## გალერეა

File:Gran Asunción by Felipe Méndez.jpg| ასუნსიონი
File:V. DESDE COLPATRIA.JPG| ბოგოტა
File:Buenos Aires y Río de La Plata desde el aire.jpg| ბუენოს-აირესი
File:Caracas_dec.JPG| კარაკასი
| გვადალახარა
File:Guatemalavolcanes.JPG| გვატემალა
File:Guayas from Santa Ana.JPG| გუაიაკილი
File:Habana Vieja de noche.jpg| ჰავანა
File:Maracaibo.JPG| მარაკაიბო
File:Panoramica de Medellin-Colombia.jpg| მედელინი
| მეხიკო
File:MTY4.jpg| მონტერეი
File:Montevideo Panorama.jpg| მონტევიდეო
File:Skyline of San Juan, Puerto Rico.jpg| სან-ხუანი
File:Santiago1std (2).jpg| სანტიაგო
File:Gatonegro Cali Noche desde Cristo Rey.jpg| სანტიაგო-დე-კალი
File:Santo Domingo Panorama.jpg| სანტო-დომინგო

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკა
კატეგორია:ამერიკის რეგიონები
კატეგორია:ლათინური ამერიკა
კატეგორია:ესპანური ენა
ფილიპ ვილჰელმი (პფალცის კურფიურსტი)

**ფილიპ ვილჰელმი** (, დ.24 ნოემბერი, 1615, ნოიბურგის ციხესიმაგრე — გ. 2 სექტემბერი, 1690, ვენა) — ნოიბურგის პფალცგრაფი 1653-1690 წლებში, იულიხ-ბერგის ჰერცოგი 1653-1679 წლებში, კურპფალცის მმართველი 1685-1690 წლებში. ნოიბურგის პფალცგრაფ ვოლფგანგ ვილჰელმისა და მაგდალენა ბავარიელის ერთადერთი შვილი.

## ისტორია
1685 წელს, თავისი პროტესტანტი ბიძაშვილის, პფალცის კურფიურსტ კარლ II-ის გარდაცვალების შემდეგ, საკურფიურსტო ფილიპმა ჩაიბარა. რადგანაც თვითონ კათოლიკე იყო, პფალცმა შეიცვალა ოფიციალური რელიგია.

## ოჯახი
ფილიპ ვილჰელმი ორჯერ იყო დაქორწინებული. მისი პირველი მეუღლე იყო ანა კატარინა ვაზა (1619—1651), პოლონეთის მეფის, სიგიზმუნდ III-ის ქალიშვილი. 1645 წელს ანა კატარინას და პფალცის კურფიურსტს შეეძინათ ერთადერთი შვილი, რომელიც მალევე გარდაიცვალა.

1653 წელს ფილიპი დაქორწინდა ელიზაბეთ ამალია ჰესენ-დარმშტადტელზე (1635—1709), გეორგ II-ის ქალიშვილზე. წყვილს 17 შვილი შეეძინა, ხოლო მათგან დღეგრძელნი აღმოჩნდნენ:
* ელეონორა მაგდალენა (1655—1720), 1676 წელს გათხოვდა იმპერატორ ლეოპოლდ I-ზე;
* იოჰან ვილჰელმი (1658—1716), პფალცის კურფიურსტი 1690—1716;
* ვოლფგანგ გეორგი (1659—1683);
* ლუდვიგ ანტონი (1660—1694), ვორმსის ეპისკოპოსი 1693—1694 წლებში;
* კარლ ფილიპი (1661—1742), პფალცის კურფიურსტი 1716—1742 წლებში;
* ალექსანდრ სიგიზმუნდი (1663—1737), აუგსბურგის მთავარ-ეპისკოპოსი 1691—1737;
* ფრანც ლუდვიგი (1664—1732), არქიეპისკოპოსი და ტრირისა და მაინცის პფალცგრაფი 1716—1729 წლებში;
* ფრიდრიხ ვილჰელმი (1665—1689), იმპერატორის არმიის გენერალი;
* მარია სოფია (1666—1699), 1687 წელს გათხოვდა პორტუგალიის მეფე პედრუ II-ზე;
* მარია ანა (1667—1740), 1690 წელს გათხოვდა ესპანეთის მეფე კარლ II-ზე;
* ფილიპ ვილჰელმი (1668—1693), 1690 წელს დაქორწინდა მარია ანა ფონ საქსენ-ლაიენბურგზე;
* დოროთეა სოფია (1670—1748), 1690 წელს გათხოვდა პარმის ჰერცოგ ოდოარდო ფარნეზეზე, იზაბელა ფარნეზეს დედა;
* ჰედვიგა ელიზაბეტა (1673—1722), 1691 წელს გათხოვდა იაკუბ ჰედვიგ ფონ სობეზე;
* ლეოპოლდინა ელეონორა (1679—1693).

## რესურსები ინტერნეტში
* ჰერცოგი ფილიპ ვილჰელმი გემანულ ენაზე.

კატეგორია:ვიტელსბახები
კატეგორია:პფალცის კურფიურსტები
კატეგორია:იულიხის ჰერცოგები
კატეგორია:ბერგის ჰერცოგები
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1615
კატეგორია:გარდაცვლილი  2 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1690
აპოკალიფსი ახლა

**აპოკალიფსი ახლა** () — ფრენსის ფორდ კოპოლას 1979 წლის ფილმი. მოქმედება ვითარდება ვიეტნამის ომის დროს.

## როლებში
*მარტინ შინი - კაპიტანი ბენჯამინ უილარდი
*რობერტ დიუვალი - ლეიტენანტ-პოლკოვნიკი უილიამ კილგორი
*მარლონ ბრანდო - უოლტერ კურცი
*ფრედერიკ ფორესტი - ჯეი ჰიკსი
*ალბერტ ჰოლი - ჯორჯ ფილიპსი
*სემ ბოტომსი - ლანს ჯონსონი
*ლოურენს ფიშბორნი - ტაილორ მილერი
*დენის ჰოპერი - ამერიკელი ფოტოჟურნალისტი
*ჰარისონ ფორდი - პოლკოვნიკი ლუკასი

## ჯილდოები
;ოსკარი
*საუკეთესო ოპერატურა: ვიტორიო სტორარო
*საუკეთესო ხმა: უოლტერ მარჩი, მარკ ბერგერი, რიჩარდ ბეგსი, ნეტ ბოქსერი

;ოქროს გლობუსი
*საუკეთესო რეჟისორი: ფრენსის ფორდ კოპოლა
*საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: რობერტ დიუვალი 
*საუკეთესო ორიგინალური საუნდტრეკი: კარმინ კოპოლა, ფრენსის ფორდ კოპოლა

;BAFTA
*საუკეთესო რეჟისორი: ფრენსის ფორდ კოპოლა
*საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: რობერტ დიუვალი

;კანის კინოფესტივალი
*ოქროს პალმის რტო

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1979 წლის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ვიეტნამის ომის შესახებ
კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:United Artists-ის ფილმები
კატეგორია:ფრენსის ფორდ კოპოლას ფილმები
კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
კატეგორია:ოქროს პალმის რტოს მფლობელი ფილმები
კატეგორია:IMAX-ის ფილმები
კატეგორია:ბრიტანულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
ხალიფა ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანი

**ხალიფა ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანი** (; დ. 7 სექტემბერი 1948 — გ. 13 მაისი, 2022) — არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტი და აბუ-დაბის საამიროს მმართველი. აბუ-დაბის ამირას თანამდებობა მან მამის ზაიიდ ბინ სულთან ალ ნაჰაიანის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო, მომდევნო დღეს კი 3 ნოემბერს იგი არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტი გახდა (აღნიშნული თანამდებობაც მემკვიდრეობით მიიღო მამისგან). 1990-იან წლებში ტახტის მემკვიდრე ხალიფა მამის ავადმყოფობის გამო პრეზიდენტის მოვალეობების შემსრულებელი იყო, აღსანიშნავია, რომ მან ამ პასუხისმგებლობას თავი წარმატებით გაართვა. ხალიფა ასევე არის Abu Dhabi Investment Authority-ის (ADIA) თავმჯდომარე. არსებობს მოსაზრება, რომ ალ ნაჰაიანების საგვარეულოს საერთო ქონება 150 მილიარდ აშშ დროლარს შეადგენს. ხალიფა ასევე თურქმენეთის ყოფელის პრეზიდენტის საფარმურატ ნიაზოვის ახლო მეგობარია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ხალიფა ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანი - აგს-ს პრეზიდენტი (ბიოგრაფია) 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:ალ ნაჰაიანების საგვარეულო
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტები
კატეგორია:აბუ-დაბის ამირები
კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი
ნუკლეაზები

**ნუკლეაზები** — ფერმენტების დიდი ჯგუფი, რომელიც აჰიდროლიზებს ფოსფოდიეთერულ ბმას ნუკლეინის მჟავების სუბერთეულებს შორის. მათი სპეციფიკურობიდან გამომდინარე განასხვავებენ ნუკლეაზების რამდენიმე ტიპს: ეგზონუკლეაზები და ენდონუკლეაზები, რიბონუკლეაზები და დეზოქსირიბონუკლეაზები, რესტრიქტაზები და კიდევ რამდენიმე სხვა. რესქტრიქტაზები მნიშვნელოვან როლს იკავებენ გამოყენებით მოლეკულურ ბიოლოგიაში.

## როლი ორგანიზმში 
* საკვების ნუკლეინის მჟავების მონელება (საჭმლის მომნელებელი ფერმენტები)
* უცხო ნუკლეინის მჟავების წაშლა (დაცვითი ფუნქცია)
* უჯრედებში ნუკლეინის მჟავების სინთეზისა და დაშლის რეგულაცია

## იხილეთ აგრეთვე 
* რესქტიქტაზა
* ენდონუკლეაზები
* ეგზონუკლეაზები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლექსიკონი 
* რესტრიქციული ფერმენტების ცხრილები
* რესქტრიქტაზა EcoRI-ის მოქმედება

კატეგორია:ფერმენტები
გავარდნილები

„**გავარდნილები**“— 2008 წლის ქართული ანიმაციური ფილმი. ფილმი არის ეკრანიზაცია აკა მორჩილაძის „ცეცხლისმფრქვევლებისა“ , რომელიც თავის მხრივ დაფუძნებულია რეალურ ისტორიაზე, რომელიც მოხდა 1923 წელს გურიაში. ბოლშევიკი სამხედრო ხელმძღვანელი ალექსანდრე ობოლაძე ტერაქტის შედეგად მოკლა დევნილმა ფირალმა გოგია ღლონტმა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:2008 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ქართული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ისტორიული ფილმები
კატეგორია:ქართულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:დავით სიხარულიძის ფილმები
კატეგორია:რეალურ მოვლენებზე დაფუძნებული ფილმები
დუბონტის ტბა

**დუბონტის ტბა**, **დიუბონტის ტბა** () — ტბა კანადაში, ნუნავუტის ტერიტორიაზე. მდებარეობს პოლარული წრიდან სამხრეთით 350 კმ-ში, ზღვის დონიდან 236 მ სიმაღლეზე. ფართობი 3833 კმ². ტბაზე გაედინება მდინარე დუბონტი. აქვს ცვალებადი სანაპირო ხაზი. არის მრავალრიცხოვანი კუნძულები. წყალი გამჭვირვალეა. ნაპირები დაფარულია დაბალი არქტიკული ტუნდრით, სამხრეთ სანაპიროს ირგვლივ გვხვდება ნაძვი. დუბონტის ტბა აღმოაჩინა ინგლისელმა მოგზაურმა სემიუელ ჰირნმა 1770 წელს, თუმცა 1893 წლამდე ტბა პრაქტიკულად უცნობი დარჩა, მანამ სანამ ჯოზეფ ბერ ტირელმა განმეორებით არ შეისწავლა იგი. ზაფხულის პერიოდში ტბა სამოყვარულო თევზჭერის ობიექტია. მდიდარია თევზით; მოიპოვება ტბის კალმახი, სიგი, არქტიკული ჰარიუსი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია 
* კანადის ტბების სია 

## რესურსები ინტერნეტში 
* დუბონტის ტბა  
* დუბონტის ტბა 

კატეგორია:კანადის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
არაბთა გაერთიანებული საამიროების ქალაქების სია

220px|მინიატიურა|არაბთა გაერთიანებული საამიროების რუკა
, არაბთა გაერთიანებული საამიროების მოსახლეობით უდიდესი ქალაქი]]
, არაბთა გაერთიანებული საამიროების დედაქალაქი]]
]]
]]
]]
ეს არის არაბთა გაერთიანებული საამიროების ძირითადი ქალაქების სია.

## სია 
წარმოდგენილ სიაში მოცემულია არაბთა გაერთიანებული საამიროების 10 უდიდესი ქალაქი. ქალაქები დალაგებულია რიგზე მოსახლეობის კლებადობის მიხედვით. მონაცემები აღებულია 2005 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით. აქედან 5 ქალაქი წარმოადგენს საემიროების დედაქალაქებს.
 

## ლიტერატურა 
* პ.ვ. გუსტერინი არაბული აღმოსავლეთის ქალაქები — მ.: აღმოსავლეთ-დასავლეთი, 2007. — 352 ც. — (ენციკლოპედია სარჩევი). — 2000 ეკზ. — ISBN 978-5-478-00729-4

კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების ქალაქები
კატეგორია:ქალაქების სია ქვეყნების მიხედვით
‎
‎
რეტროვირუსები

მინი|მარჯვნივ
**რეტროვირუსები** () — რნმ-ის შემცველი ვირუსების ოჯახი, რომლებიც უმეტესწილად ხერხემლიანებს აინფიცირებენ. ყველაზე ცნობილი და აქტიურად შესწავლადი წარმომადგენელია ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი.

რეტროვირუსის მიერ უჯრედის ინფიცირების შემდეგ ციტოპლაზმაში იწყება ვირუსული დნმ-გენომის სინთეზი, რომლის დროსაც მატრიცის როლში გამოიყენება ვირიონული რნმ. ყველა რეტროვირუსი საკუთარი გენომის რეპლიკაციისთვის იყენებს უკუტრანსკრიპციის მექანიზმს: ვირუსული ფერმენტი უკუტრანსკრიპტაზა (ან რევერტაზა) ვირუსული რნმ-ის მატრიცაზე ასინთეზირებს დნმ-ის ერთ ძაფს, შემდეგ კი დნმ-ის უკვე სინთეზირებული ძაფის მატრიცაზე აგებს მეორეს, მის კომპლემენტარულ ძაფს. წარმოიქმნება დნმ-ის ორძაფიანი მოლეკულა, რომელიც ინტეგრირდება უჯრედის ქრომოსომულ დნმ-ში უჯრედული გაყოფის დროს, როცა არ არის ბირთვის გარსი (გამონაკლისს წარმოადგენს აივ-ინფექციამ რომლის დნმ-იც აქტიურად იჭრება ბირთვში), და შემდგომში ასრულებს მატრიცის როლს ვირუსული რნმ-ის მოლეკულების სინთეზისთვის. ეს რნმ-ები გამოდის უჯრედის ბირთვიდან და უჯრედის ციტოპლაზმაში იფუთება ვირუსულ ნაწილაკებად, რომლებსაც ახალი უჯრედების ინფიცირება შეუძლია.

ერთ-ერთი ჰიპოთეზის თანახმად, რეტროვირუსები შესაძლოა წარმოიშვნენ რეტროტრანსპოზონებიდან — ეუკარიოტების გენომის უძრავი უბნებიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* NCBI retrovirus book online

## სქოლიო
კატეგორია:რეტროვირუსები
სანჩო I (არაგონი)

**სანჩო რამირესი** (, , ; დ. 1042/1043 — გ. 4 ივნისი, 1094) — არაგონის მეფე (სანჩო I) 1063 წლიდან და ნავარის მეფე (სანჩო V) 1076 წლიდან. რამირო I არაგონელის და გილბერგა დე ფუას ვაჟი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Medieval Lands Project on Infante don SANCHO Ramírez de Aragón

კატეგორია:არაგონის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  1042
კატეგორია:დაბადებული  1043
კატეგორია:გარდაცვლილი   4 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1094
რესტრიქცია-მოდიფიკაციის სისტემა

მინი|მარჯვნივ|240px|ენდონუკლეაზა EcoRV კომპლექსში დნმ-ის გახლეჩილ ფრაგმენტთან ერთად.
**რესტრიქცია-მოდიფიკაციის სისტემა** — ბაქტერიების ფერმენტული სისტემა, რომელიც ანადგურებს უჯრედში მოხვედრილ უცხო დნმ-ს. მისი მთავარი ფუნქციაა უჯრედის დაცვა უცხო გენეტიკური მასალისგან, მაგალითად, ბაქტერიოფაგებისა და პლაზმიდებისგან. სისტემის კომპონენტებისთვის დამახასიათებელია აქტიურობის ორი ტიპი — მეთილტრანსფერაზური (მეთილაზური) და ენდონუკლეაზური. თითოეულ მათგანზე შეიძლება პასუხისმგებელი იყოს როგორც ცალკეული ცილები, აგრეთვე ერთი ცილა, რომელიც ორივე ფუნქციას აერთიანებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* რესტრიქციის ენდონუკლეაზები
* დნმ-მეთილტრანსფერაზა
* დნმ-ის მეთილირება
* CRISPR

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Daniel Nathans*. Restriction Endonucleases, Simian Virus 40, and the New Genetics. Nobel Lecture, 1978
* *Hamilton O. Smith*. Nucleotide Sequence Specificity of Restriction Endonucleases. Nobel Lecture, 1978
* რესტრიქციის ფერმენტების მონაცემთა ბაზა 
* რესტრიქციის რუკების შესადგენი პროგრამა  
* Завильгельский Г.Б., Расторгуев С.М. მოლეკულური მიმიკრია „იმიგრაციული კონტროლის“ წინააღმდეგ. Химия и жизнь, 2006, №7, с. 42—45.

## სქოლიო
კატეგორია:მოლეკულური ბიოლოგია
კატეგორია:ფერმენტები
ხუან II (არაგონი)

**ხუან II** (; დ. 29 ივნისი, 1398, მედინა-დელ-კამპო, კასტილია — გ. 20 იანვარი, 1479, ბარსელონა, კატალონია) — არაგონისა და სიცილიის მეფე 1458-1479 წლებში. ფერდინანდ I-ისა და ელეონორა ალბუკერკეს შვილი. შუა საუკუნეების ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივად მცხოვრები მეფე, იცოცხლა 80 წელი. 

იგი იყო ფერდინანდ I-ის მეორე შვილი. ტახტის მემკვიდრე კი იყო მისი უფროსი ძმა ალფონსო V. 1415 წლს, მამამისის კანონის მიხედვით იგი გახდა გენერალ-ლეიტენანტი სიცილიაში. 1416 წელს ფერდინანდ I გარდაიცვალა და ტახტზე ასული ალფონსო V-ის ინიციატივით ხუანი ესპანეთში დაბრუნდა. 

1419 წელს დააქორწინეს ბლანკა I-ზე, ნავარის მეფე კარლ III-ის შვილზე, რომელთანაც შეეძინა ოთხი შვილი კარლი, ხუანა,  ბლანკა და ელეონორა. 1425 წელს კარლ III გარდაიცვალა და ხუანი და ბლანკა გამოაცხადეს მეფეებად. ბლანკა მართავდა ქვეყანას, ხუანი ძირითადად ცხოვრობდა არაგონში. 1441 წელს ბლანკა I ნავარელი გარდაიცვალა, ტახტი კი ხუანმა ჩაიგდო ხელში. 

ბლანკას გარდაცვალების შემდეგ ხუანი მეორედ დაქორწინდა ხუანა ენრიკესზე, რომელიც იყო კასტილიის მეფის ხუან II-ის ფავორიტის ალვარო დე ლუნას პოლიტიკური მოწინააღმდეგის ფედერიკო ენრიკესის ქალიშვილი.  წლის შემდეგ ხუანა ენრიკესმა გადაწყვიტა თავისი ხელით ემართა ნავარა, რამაც ნავარაში სამოქალაქო ომი გამოიწვია, რის შედეგადაც ნავარა მთლიანად არაგონის კონტროლის ქვეშ გადავიდა.

1458 წელს არაგონის მეფე ალფონსო V გარდაიცვალა უშვილოდ. მის ნაცვლად ტახტზე ავიდა ხუან II. 1460 წელს მან საკუთარი შვილი კარლი ციხეში გამოკეტა, რამაც კატალონიაში აჯანყება გამოიწვია. 1461 წელს ხუანი იძულებული გახდა კარლი გაეთავისუფლებინა და თავის მემკვიდრედ ეღიარებინა. 1461 წლის 23 სექტემბერს კარლ ვიანელი გარდაიცვალა, რის გამოც კატალონიელებმა უარი თქვეს ეღიარებინათ ხუან II-ის მეფობა. ხუანის ბარსელონაში ჩასვლამ სამოქალაქო ომის პროვოცირება მოახდინა. ამავდროულად რეგიონში დაიწყო გლეხთა მსხვილი აჯანყება, რამაც აიძულა ხუანი ლოიალური დამოკიდებულება გამოეჩინა მოწინააღმდეგეების მიმართ.

1469 წელს ხუან II-მ ვალიადოლიდში ერთმანეთზე დააქორწინა თავისი შვილი ფერდინანდი და კასტილიის მეფის ხუან II-ის შვილი ისაბელა, კასტილიის ტახტის მემკვიდრე.  ამ ქორწინებამ საფუძველი ჩაუყარა ერთიანი ესპანეთის ჩამოყალიბებას.

ხუან II გარდაიცვალა სიბერით, 80 წლის ასაკში. დაკრძალულია პობლეტის მონასტერში. 

## ლიტერატურა 
*Rivadeneyra. "Cronicas de los reyes de Castilla," *Biblioteca de autores espanoles*, vols. Ixvi, Ixviii. Madrid, 1845.
* Zurita, G. *Anales de Aragon*. Saragossa, 1610.
*Prescott W. H. *History of the Reign of Ferdinand and Isabella*. 1854.

კატეგორია:არაგონის მეფეები
კატეგორია:ნავარის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 29 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1398
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1479
კატეგორია:XV საუკუნის ევროპის მონარქები
დნმ-დაქტილოსკოპია

**დნმ-დაქტილოსკოპია** ან **გენეტიკური დაქტილოსკოპია** — პიროვნების ბიოლოგიური იდენტიფიკაციის მეცნიერული მეთოდი, რომელიც დამყარებულია თითოეული ადამიანის დნმ-ის უნიკალურ წყობაზე, მის თავისებურ „გენეტიკურ ანაბეჭდზე“, რომელიც მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ინდივიდუალური და უცვლელია.

მეთოდი 1984 წლის 10 სექტემბერს აღმოაჩინა ბრიტანელმა გენეტიკოსმა ალეკ ჯეფრისმა. გამოიყენება ძირითადად კრიმინალისტიკაში სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზის ჩატარების დროს სხვადასხვა დანაშაულის მხილებისთვის, აგრეთვე ნათესაობის დასადგენად და პიროვნების იდენტიფიკაციასთან დაკავშირებული მრავალი სხვა ამოცანის ამოსახსნელად. 

დღესდღეობით დნმ-დაქტილოსკოპია ტარდება პორტატულ ლაბორატორიებშიც კი. მსოფლიოში ათეულობით დაწესებულება უშვებს მოწყობილობებს პიროვნების გენომური იდენტიფიკაციისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* დნმ-დაქტილოსკოპია  // rusbiotech.ru

## სქოლიო
კატეგორია:ბიომეტრია
კატეგორია:დნმ
კატეგორია:მოლეკულური ბიოლოგია
ლიგაზა

**ლიგაზა** ( — შეკავშირება, შეერთება) — ფერმენტი, რომელიც აკატალიზირებს ორი მოლეკულის შეკავშირებას ახალი ქიმიური ბმის წარმოქმნით (**ლიგირება**). ამასთან ერთად, როგორც წესი, ხდება ერთ-ერთი მოლეკულიდან მცირე ქიმიური ჯგუფის ჩამოშორება (ჰიდროლიზი).

ლიგაზები განეკუთვნებიან ფერმენტების კლასს EC 6.

მოლეკულურ ბიოლოგიაში 6.5 ქვეკლასის ლიგაზები კლასიფიცირებულია რნმ- და დნმ-ლიგაზებად.

## სქოლიო

კატეგორია:დნმ-ის რეპლიკაცია
რესტრიქციის ენდონუკლეაზები

**რესტრიქციის ენდონუკლეაზები, რესტრიქტაცები** (-დან — შეზღუდვა) — ფერმენტების ჯგუფი, რომელიც განეკუთვნება ჰიდროლაზების კლასს და აკატალიზირებს ნუკლეინის მჟავების ჰიდროლიზის რეაქციას.

ეგზონუკლეაზებისგან განსხვავებით, რესტრიქტაზები ნუკლეინის მჟავებს ხლეჩენ არა მოლეკულის ბოლოდან, არამედ შუაში. ამასთანავე თითოეული რესტრიქტაზა სცნობს დნმ-ის გარკვეულ უბანს, რომლის სიგრძე ნუკლეოტიდების ოთხ წყვილზე მეტია, და ხლეჩს ნუკლეოტიდურ ჯაჭვს ამოცნობის უბნის შიგნით ან მის გარედან.

ბაქტერიული გენომის დაცვა საკუთარი რესტრიქტაზისგან ხორციელდება ადენინისა და ციტოზინის ნუკლეოტიდური ნაშთების მეთილირების მეშვეობით (შენიღბვით).

## იხილეთ აგრეთვე 
* რესტრიქცია-მოდიფიკაციის სისტემა
* დნმ-ის ფუტპრინტინგი

## სქოლიო
კატეგორია:გენური ინჟინერია
კატეგორია:ჰიდროლაზები
კატეგორია:მოლეკულური ბიოლოგიის მეთოდები
გენური ინჟინერია

მინი|მარჯვნივ
**გენური ინჟინერია (გენეტიკური ინჟინერია)** — რეკომბინანტური რნმ-ისა და დნმ-ის მიღების, ორგანიზმებიდან (უჯრედებიდან) გენების გამოყოფის, გენებთან მანიპულაციების განხორციელებისა და მათი ორგანიზმში შეყვანის ხერხების, მეთოდებისა და ტექნოლოგიებისა ერთობლიობა.

გენური ინჟინერია არ წარმოადგენს მეცნიერებას ფართო გაგებით, მაგრამ წარმოადგენს **ბიოტექნოლოგიების** ინსტრუმენტს და იყენებს ისეთი ბიოლოგიური მეცნიერებების ინსტრუმენტებს, როგორებიცაა მოლეკულური ბიოლოგია, ციტოლოგია, გენეტიკა, მიკრობიოლოგია, ვირუსოლოგია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გენური ინჟინერია 
* Alberts et al. Molecular Biology of the Cell
* T.A.Brown. Genomes
* ჟურნალ „სკეპსისის“ განყოფილება, რომელიც განკუთვნილია გენური ინჟინერიის პრობლემებისთვის

კატეგორია:გენური ინჟინერია
სამხრეთის კონუსი

**სამხრეთის კონუსი** (, ) — გეოგრაფიული რეგიონი, რომელიც მოიცავს სამხრეთ ამერიკის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილებს, სამხრეთი ტროპიკის მიმდებარედ. ტრადიციული გაგებით, ის მოიცავს არგენტინას, ჩილესა და ურუგვაის; დასავლეთით ესაზღვრება წყნარი ოკეანე, სამხრეთით კი ატლანტისა და წყნარი ოკეანეების დამაკავშირებელი გზა, რაც ანტარქტიდამდე უახლოესი (1000 კმ) კონტინენტური არეალია. სოციალური და პოლიტიკური გეოგრაფიის თვალსაზრისით, სამხრეთის კონუსი მოიცავს არგენტინას, ჩილეს, ურუგვაის, პარაგვაის, სამხრეთ ბრაზილიას და ბრაზილიის შტატ სან-პაულუს.

სიცოცხლის მაღალი ხანგრძლივობა, ლათინურ ამერიკაში უმაღლესი ადამიანის განვითარების ინდექსი, ცხოვრების მაღალი სტანდარტი, გლობალურ ბაზარზე მნიშვნელოვანი ჩართულობა და მზარდი ეკონომიკა — სამხრეთის კონუსს სამხრეთ ამერიკის ყველაზე აყვავებულ მაკრო-რეგიონად აქცევს.

## ქვეყნები და ტერიტორიები

## რესურსები ინტერნეტში
* Pictures of the capital cities of the countries that compose the Southern Cone

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთის კონუსი
კატეგორია:სამხრეთი ამერიკა
კატეგორია:ამერიკის რეგიონები
პონტოური ქაშაყი

**პონტოური ქაშაყი** და ბერნის კონვენციის III დანართში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქაშაყისებრნი
შავზურგა ქაშაყი

**შავზურგა ქაშაყი** () — თევზი ქაშაყისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 50 სმ, მასა — 1,8 კგ აღწევს. გამსვლელი თევზია. ტოფობს ივნის-ივლისში. იზამთრებს კასპიის ზღვის სამხრეთით, გაზაფხულზე აქედან მიემართება კასპიის ზღვის დასავლეთით და სატოფოდ მდინარე ვოლგაში შედის. ძვირფასი სარეწაო ობიექტია — მსუქანია და საამო საჭმელია. მისი რეწვა ძირითადად მაშინ ხდება, როდესაც დაიწყება ტოფობისათვის მიგრირება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქაშაყისებრნი
გიორგი კვესიტაძე

**გიორგი კვესიტაძე** (დ. 30 მაისი, 1942, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ბიოლოგი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1980), პროფესორი (1982). საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი (1988). საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ბიოლოგიურ მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს მდივანი (2004–2013). საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის პრეზიდენტი (2013–2023). საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიის ცენტრის დირექტორი. საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის დურმიშიძის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. 2023 საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის გენერალური მრჩეველი.

## ბიოგრაფია 
გიორგი კვესიტაძემ დაამთავრა საქართველოს სასოფლო სამეურნეო ინსტიტუტის ტექნოლოგიის ფაკულტეტი 1961 წელს. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მცენარეთა ბიოქიმიის ინსტიტუტის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი; 1983–87 წლებში მცენარეთა ბიოქიმიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; 1984–2008 წლებში საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. მათ შორის: პენსილვანიის უნივერსიტეტში (1975–76), ლეჰაის უნივერსიტეტსა (1983–84) და მაქს პლანკის ბიოქიმიის ინსტიტუტში (1986). 

არის 400-ზე მეტი პუბლიკაციისა და რამდენიმე მონოგრაფიის ავტორი. 

## თხზულებები 
* Kvesitadze G., Khatisashvili G., Sadunishvili T., Ramsden J.J. Biochemical Mechanisms of Detoxification in Higher Plants-Basis of Phytoremediation. Berlin, Heidelberg, Springer, 2006, 263 p.
* G. Kvesitadze. Ecology. Biological Concept. Georgian National Academy of Sciences, 2021, p. 51.
* G. Kvesitadze. Ecological Potential of the Planet. Georgian National Academy of Sciences. 2022, p. 203.
* G. Kvesitadze, A. Potemkin.  Homo Sapiens & the Technogenic Environment. UNI Madrid 2023, p. 199
* ე. კვესიტაძე, რ. გახოკიძე, გ. ხატისაშვილი, გ. კვესიტაძე. დედამიწის ეკოლოგიური და სასურსათო პოტენციალი. გამომცემლობა ფავორიტი. გვ. 215.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2016)
კატეგორია:საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრები
კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
გ
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
ჯოვანი დომენიკო კასინი

**ჯოვანი დომენიკო კასინი** (; დ. 8 ივნისი, 1625 — გ. 14 სექტემბერი, 1712) — იტალიელი მათემატიკოსი, ასტროლოგი, ინჟინერი და ასტრონომი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მცირე ბიოგრაფია
* ჟან დომენიკო კასინი
* ჯოვანი დომენიკო კასინი
* კასინი - ასტრონომი ასტრონომიაზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1625
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1712
კატეგორია:იტალიელი მათემატიკოსები
კატეგორია:იტალიელი ასტრონომები
კატეგორია:იტალიელი ასტროლოგები
კატეგორია:საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრები
მოჰამედ ბინ რაშიდ ალ მაკტუმი

**მოჰამედ ბინ რაშიდ ალ მაკტუმი** (; დ. 22 ივლისი, 1949) — არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრემიერ-მინისტრი და ვიცე-პრეზიდენტი ასევე დუბაის საამიროს მმართველი. აღნიშნული თანამდებობები მან 2006 წლის 4 იანვარს უფრო ძმის მაკტუმ ბინ რაშიდ ალ მაკტუმის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* აგს-ის პრემიერ-მინისტრი გვერდი 
* მოჰამედ ბინ რაშიდ ალ მაკტუმის ფონდი

კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:ალ მაკტუმების საგვარეულო
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დუბაის ამირები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნუკლეოზიდტრიფოსფატი

**ნუკლეოზიდტრიფოსფატი** (Nucleoside triphosphate, NTP) — ნუკლეოზიდი, რომელსაც აქვს სამი ფოსფატი. ბუნებრივი ნუკლეოზიდტრიფოსფატები წარმოდგენილია ადენოზინტრიფოსფორმჟავით (ატფ), გუანოზინტრიფოსფორმჟავით (გტპ), ციტიდინტრიფოსფორმჟავით (ცტპ), თიმიდინტრიფოსფორმჟავითა (თტპ) და ურიდინტრიფოსფორმჟავით (უტპ). მოცემული ტერმინები აღნიშნავს, რომ ნუკლეოტიდები შეიცავს შაქარ რიბოზას.

ნუკლეოტიდებს, რომლებიც შეიცავენ შაქარ დეზოქსირიბოზას, აქვს წინსართი დეზოქსი- სახელწოდებაში და d- შემოკლებაში: დეზოქსიადენოზინტრიფოსფატი (dATP), დეზოქსიგუანოზინტრიფოსფატი (dGTP), დეზოქსიციტიდინტრიფოსფატი (dCTP), დეზოქსითიმიდინტრიფოსფატი (dTTP) და დეზოქსიურიდინტრიფოსფატი (dUTP).

კატეგორია:ნუკლეოზიდები
არაბთა გაერთიანებული საამიროების ჰიმნი

**იში ბილადი (ქართ. „აყვავდი, ჩემო ქვეყანავ“) ** — არაბთა გაერთიანებული საამიროების ეროვნული ჰიმნი. აქამდე მას მღეროდნენ უსიტყვოდ. ტექსტი დაიწერა მხოლოდ 1996 წელს. ტექსტის ავტორია არიფ ელ შეიხ აბდულა ელ ჰასანი, ხოლო კომპოზიტორი — საად აბდელ ბაჰარი.

## ჰიმნის ტექსტი 
## რესურსები ინტერნეტში 
* იში ბილადი
* იში ბილადი. ვოკალური ვერსია
* არაბთა გაერთიანებული საამიროების ჰიმნი 
* ეროვნული ჰიმნების სია 

კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროები
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების ისტორია
კატეგორია:ჰიმნები
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების ეროვნული სიმბოლოები
შუა საუკუნეების ხელოვნება

**შუა საუკუნეების ხელოვნება** — ისტორიულ-მხატვრული ტერმინი, რომელიც გამოიყენება ფეოდალიზმის პერიოდის ხელოვნების აღსანიშნავად. დასავლეთ ევროპაში შუა საუკუნეების ხელოვნებად მიიჩნევა პერიოდი V-XIV საუკუნეებს შორის, რენესანსის ეპოქამდე, საქართველოში კი IV-XVII საუკუნეები. აღმოსავლური ქვეყნებისთვის ეს ტერმინი ვრცელდება მთელი ფეოდალიზმის ხანაზე. შუა საუკუნეების ხელოვნება მჭიდროდ უკავშირდებოდა რელიგიური მსოფლმხედველობის სისტემას, ხასიათდებოდა სახეთა გარკვეული პირობითობით.

## ლიტერატურა
ტასმანის მყინვარი

**ტასმანის მყინვარი** () — ხეობის რთული ტიპის მყინვარი სამხრეთ კუნძულზე, ახალი ზელანდიაში. სიგრძე 27 კმ, ფართობი 101 კმ², სისქე 600 მ. მდებარეობს სამხრეთ ალპებში, კუკის მთის აღმოსავლეთ კალთებზე. მოქცეულია კუკის მთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. ახალი ზელანდიის უდიდესი მყინვარია. ფირნის ხაზი გადის ზღვის დონიდან 1800 მ სიმაღლეზე. მყინვარის ენა ეშვება 600 მ-მდე. ენის ქვედა 8-9 კმ-იანი მონაკვეთი დაფარულია მორენით. 2200 მ-ის ზემოთ ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 7000 მმ აღწევს. უკან იხევს. 1973 წლისათვის ტასმანის მყინვართან არ ფიქსირდებოდა საბოლოოდ ჩამოყალიბებული ტბა, ხოლო 2008 წლისათვის, წარმოქმნილ ტბას ჰქონდა ზომები 7X2 კმ, ხოლო სიღრმე 245 მ. მყინვარი ბოლოს ტასმანის ტბაში პოულობს. კრაისტჩერჩის მიწისძვრის შედეგად 2011 წელს ტასმანის მყინვარს მოწყდა 30 მილიონი ტონა ყინული, რომელიც ტასმანის ტბაში მოექცა, რის შედეგადაც მოხდა ცუნამი. სახელი ეწოდა აბელ ტასმანის პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Tasman Glacier retreat extreme 
* Earthquake causes glacier to calve 

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მყინვარები
შუაკაცი

**შუაკაცი** — პირი ქართულ ჩვეულებით სამართალში, რომელიც იღვწოდა დაზარალებული მხარის დასაყოლიებლად დავის მშვიდობიანად, მორიგებით დამთავრებისთვის. კონკრეტული ვითარების მიხედვით შუაკაცთა რაოდენობა 1-3 კაცით განისაზღვრებოდა. როცა შუაკაცები დაითანხმებდნენ დაზარალებულს, მოდავე მხარეები ხშირად შუაკაცების აქტიური მონაწილეობით, ირჩევდნენ საქმის არსებითად გადამწყვეტ ბჭეებს, მედიატორებს (ხევსურეთში „რჯულის კაცებს“, სვანეთში „მორვარებს“). შუაკაცები წარმართავდნენ ბჭეთა შეყრამდე საჭირო მოსამზადებელ საქმიანობას („რიგის ყენებას“). ნაკლებმნიშვნელოვან საქმეებს არსებითად შუაკაცებიც წყვეტდნენ. ზოგჯერ კი ისინი თვითონაც შედიოდნენ ბჭე-მედიატორთა სასამართლოს შემადგენლობაში. სვანეთში შუაკაცს „მეცქულარს“ ეძახდნენ. შუაკაცების შესახებ ცნობებს შეიცავენ ბექა-აღბუღას (მმ. 39, 49, 52, 60) და ვახტანგ VI-ის (მმ 188, 190) სამართლის წიგნები 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული საპროცესო სამართალი
სამხრეთი კუნძული (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სამხრეთი კუნძული**:

* სამხრეთი კუნძული — კუნძული ახალ ზელანდიაში.
* სამხრეთი კუნძული — კუნძული ახალი მიწის არქიპელაგში.
ტასმანის ტბა

**ტასმანის ტბა** () — პროგლაციალური ტბა ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 727 მ სიმაღლეზე. ფართობი 1,95 კმ². 2008 წლის მდგომარეობით ტბის სიგრძე 7 კმ, სიგანე 2 კმ, ხოლო სიღრმე 245 მ აღწევდა. წარმოიქმნა ტასმანის მყინვარის უკან დახევის შედეგად. 1970-იან წლებში ტასმანის მყინვართან არსებობდა რამდენიმე პატარა გამდნარი წყლის ტბორი, რომლებიც 1990 წლისათვის გაერთიანდა და შედეგად წარმოიქმნა ტბა. ერთვის მდინარე მარჩისონი. ტასმანის ტბა და მყინვარი მოქცეულია კუკის მთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. სახელი ეწოდა ჰოლანდიელი ზღვაოსნის აბელ ტასმანის პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Tasman Glacier retreat extreme 
* კუკის მთის ეროვნული პარკი 

კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ტერმინატორი (დნმ)

**ტერმინატორი** — დნმ-ის ნუკლეოტიდების თანმიმდევრობა, რომელსაც რნმ-პოლიმერაზა სცნობს და მიიჩნევს რნმ-ის მოლეკულის სინთეზის შეწყვეტისა და ტრანსკრიპციული კომპლექსის დისოციაციის მანიშნებლად.

ხშირად ეს თანმიმდევრობები მთავრდება თიმინური ნუკლეოტიდების ჯაჭვით, რომელსაც წინ უძღვის უბანი, რომელიც შეიცავს შიდა, კომპლემენტარულ თანმიმდევრობებს საპირისპირო ორიენტაციებში („სარჭისებური“ სტრუქტურები). სარჭის უბანი მდიდარია GC წყვილებით, რომლებიც ამ სტრუქტურას სიმტკიცეს მატებენ.

ბაქტერიებს აქვთ ორი ტიპის ტერმინატორი:
# ρ-დამოუკიდებელი ტერმინატორები.
# ρ-დამოკიდებული ტერმინატორები.

## სქოლიო
კატეგორია:დნმ
კატეგორია:გენთა ექსპრესია
კრისტოფერ პისარიდესი

**კრისტოფერ ანტონიუ პისარიდესი** (; დ. 20 თებერვალი, 1948) — კვიპროსელ-ბრიტანელი ეკონომისტი. ლონდონის ეკონომიკისა და პოლიტიკურ მეცნიერებათა სკოლის ეკონომიკის სკოლის ხელმძღვანელი. მისი სამეცნიერო სფერო მაკროეკონომიკაა, უფრო ზუსტად, შრომის ეკონომიკა, ეკონომიკური ზრდა და პოლიტიკა. ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკაში (2010).

## რესურსები ინტერნეტში
* კრისტოფერ პისარიდესი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან

## სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკაში
კატეგორია:ბრიტანელი ეკონომისტები
კატეგორია:კვიპროსელი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:დაბადებული 20 თებერვალი
კატეგორია:კვიპროსელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ასტერიზმი (ასტრონომია)

[frame|right||„ბროჩის გროვა“ ან „''კოთენგერის“ ასტერიზმი, რომელიც [მელია (თანავარსკვლავედი)|მელიის თანავარსკვლავედში მდებარეობს, ბინოკლითაა გადაღებული.]]

**ასტერიზმი** — ვარსკვლავების მიერ შედგენილი მოხაზულობა, რომელიც დედამიწის ღამის ციდან დაიმზირება. მან შესაძლოა წარმოქმნას ოფიციალური თანავარსკვლავედის ნაწილი ან შედგებოდეს მრავალი ვარსკვლავით. თანავარსკვლავედების მსგავსად, ასტერიზმებიც უმეტეს შემთხვევაში ვარსკვლავებისგან შედგება, რომლებიც ერთმანეთთან ფიზიკურად არაა დაკავშირებული, დედამიწიდან მათი მანძილი ძალიან განსხვავებულია. უმეტესად მარტივი ფორმები და რამდენიმე ვარსკვლავი ამ მოხაზულობებს ადვილად შესამჩნევს ხდის და, აქედან გამომდინარე, განსაკუთრებით გამოყენებადია მათთვის, ვინც ღამის ცაზე დაკვირვებას თვითონ სწავლობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ასტერიზმი 

კატეგორია:ასტერიზმები
ხორცი

მინი|ხორცი
მინი|ხორცი
მინი|ხორცი
**ხორცი** — საკლავი და გარეული ცხოველების ჩონჩხის მუსკულატურა; ადამიანის კვების ერთ-ერთი ძირიდადი პროდუქტი. ხორცის შედგენილობაში შედის შემაერთებელი და ცხიმოვანი ქსოვილი, აგრეთვე ნერვული ქსოვილების უმნიშვნელო რაოდენობა. ხორცს უწოდოებენ, აგრეთვე, ნაკლავსა და მის ნაწილებს. ცხოველის სახეობის მიხედვით არჩევენ ძროხის, ცხვრის, ღორის, თხის, ცხენის ხორცს. ახალი ხორცის მუქ წითელ ფერს განაპირობებს მიოგლობინი. ხორცის კუნთოვანი ბოჭკოს ბირთვში ძირითადად ნუკლეოპროტეიდები გვხვდება. მიოფიბრილები შეიცავენ მიოზინს, აქტინსა და ტროპომიოზინს. შემაერთებელი ქსოვილის ცილები ძირითადად წარმოდგენილია კოლაგენითა და ელასტინით, აზოტოვანი ექსტრაქტული ნივთიერებები — კარნოზინით, ანსერინით, კარნიტინით, ადენოზინტრიფოსფატით (ატფ), ადენოზინდიფოსფატით (ადფ), ადენოზინმონოფოსფატით (ამფ), ინოზინმონოფოსფატით (იმფ), პურინის ფუძეებით, ამინომჟავებით, შარდოვანათი და სხვა.

უაზოტო ექსტრაქტული ნივთიერებები — გლიკოგენით, გლუკოზით, ჰექსოზოფოსფატით, რძემჟავათი, პიროყურძენმჟავათი და სხვა. ლიპიდების რაოდენობა დამოკიდებულია ცხოველის ნაკვებობაზე. ტრიგლიცერიდების რაოდენობა მეტად ცვალებადია. მცირე რაოდენობით გვხვდება ცხიმოვანი მჟავები, მონო- და დიგლიცერიდები. ფოსფოლიპიდები წარმოდგენილია ლეციტინებით, კეფალინებით, სერნინფოფოსფატიდებით, სფინგომიელინებით, პლაზმაოგენებით.

საკლავის კუნთის ლიპიდების ცხიმოვანი მჟავები ძირითადად უმაღლესი მჟავებია, რომელთა ნახშირბადის ატომები წყვილ რიცხვს შეადგენს. ხორცის შედგენილობაში შედის აგრეთვე მინერალური ნივთიერებები და სხვა მრავალი მიკროელემენტი.

ნაკლავიდან რამდენიმე საათის შემდეგ იწყება კუნთოვანი ქსოვილის გაშეშება — კუნთები კარგავს ელასტიკურობას, ჭიმვადობას და მაგრდება. ხორცი უვარგისდება. მაგრამ ბიოქიმიური პროცესები, რომლებიც ნაკლავის კუნთებში გრძელდება, განაპირობებს კუნთების დარბილებას, ხსნის გაშეშებას და მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს ხორცის ხარისხს. ჯანმრთელი, დასვენებული ცხოველის ხორცში მიკროორგანიზმები არ არის. ცხოველის დაღლა კი ხელს უწყობს ნაწლავებიდან მათ შეჭრას კუნთოვან ქსოვილში. დაღლილი და ხანგრძლივად ნაშიმშილევი ცხოველის ხორცი შეიძლება საკვებისმიერი ტოქსიკოინფექციების მიზეზი გახდეს.

ვეტერინარიულ-სანიტარული ექსპერტიზა მოიცავს ცხოველთა ვეტერინარულ შემოწმებასა და დაუფეშხოებელი ნაკლავისა და შიგნეულის გამოკვლევას. შეიძლება მხოლოდ კლინიკურად ჯანმრთელი ცხოველის დაკვლა ადამიანის საკვებად.

## რესურსები ინტერნეტში 
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხორცი
შარჯა

**შარჯა** () — არაბთა გაერთიანებული საამიროების სიდიდით მესამე ქალაქი და შარჯის საამიროს ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს არაბეთის ნახევარკუნძულზე, სპარსეთის ყურის სანაპიროზე. ქალაქის მოსახლეობა 2008 წლის მონაცემებით 801 004 კაცს შეადგენს.

ქალაქი წარმოადგენს კულტურულ და სამრეწველო ცენტრს. არაბთა გაერთიანებული საამიროების მშპ-ის 7,4 % შარჯაზე მოდის.

## დაძმობილებული ქალაქები
*  გრანადა, ესპანეთი

## იხილეთ აგრეთვე
* არაბთა გაერთიანებული საამიროების ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* შარჯის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 
* შარჯა მედია 
* შარჯის კომერციისა და ტურიზმის განვითარების ორგანო 
* შარჯის მუზეუმების დეპარტამენტი 
* WorldStatesmen

## სქოლიო 
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების ქალაქები
ფარელ უილიამსი

**ფარელ უილიამსი**  აგრეთვე ცნობილი, როგორც უბრალოდ **ფარელი** (დ. 5 აპრილი, 1973) — ამერიკელი მომღერალი-სიმღერების ავტორი, რეპერი, მუსიკალური პროდიუსერი, მუსიკოსი და მოდის დიზაინერი. ჩედ ჰუგოსთან ერთად შეადგენს დუეტს  The Neptunes, რომელიც ასრულებს სოულის, რიტმ-ენდ-ბლუზის და ჰიპ ჰოპის ჟანრის სიმღერებს. სადებიუტო სინგლი „Frontin'“ ფარელმა 2003 წელს გამოსცა, რასაც მოჰყვა 2006 წლის სადებიუტო ალბომი *In My Mind*. მეორე ალბომი, *Girl* 2014 წლის 3 მარტს გამოვიდა.

The Neptunes-ში უილიამსი არის სხვადასხვა შემსრულებლის მრავალი ჰიტ-სინგლის პროდიუსერი. არის შვიდი გრემის მფლობელი, აქედან ორის - The Neptunes-თან ერთად. ამჟამად ფლობს მედია ბიზნესს, რომელიც მოიცავს მუსიკას, მოდას და ხელოვანთა კოლექტივს i am OTHER, რომელსაც ექვემდებარება ფარელის ჩაცმულობის ბიზნესები, როგორიც არის  Billionaire Boys Club და Ice Cream, აგრეთვე Billionaire Girls Club, ტექსტილის კომპანია Bionic Yarn და YouTube-ის არხი, გაშვებული 2012 წელს.

## დისკოგრაფია
* *In My Mind* (2006)
* *Girl* (2014)

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:ამერიკელი ალტერნატიული როკ-მუსიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მოდის დიზაინერები
კატეგორია:ამერიკელი ფანკ-მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი ჰიპ-ჰოპ პროდიუსერები
[[კატეგორია:ამერიკელი ჰიპ-ჰოპ შემსრულებლები]]
კატეგორია:ამერიკელი სოულ-მომღერლები
კატეგორია:Columbia Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:N.E.R.D-ის წევრები
კატეგორია:The Neptunes-ის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები