open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტროპიკული ციკლონი

**ტროპიკული ციკლონი** — მეტეოროლოგიაში შტორმის სისტემა დახურული ცირკულაციით დაბალი წნევის ცენტრის ირგვლივ, რომელსაც ორთქლიანი ჰაერის მასების ამაღლებითა და კონდენსაციით გამოთავისუფლებული სიმხურვალე იწვევს.

მათი სიძლიერისა და მდებარეობის მიხედვით არსებობს რამდენიმე ტერმინი, რომლითაც ტროპიკული ციკლონები მოიხსენიება, მათ შორის: ტროპიკული დეპრესია, ტროპიკული შტორმი, ქარიშხალი და ტაიფუნი.
[მარცხნივ|მინი|მარცხნივ|[კატრინა (ქარიშხალი)|ციკლონი კატრინა, სამხრეთ ატლანტის ტროპიკული ციკლონი საერთაშორისო კოსმოსური სადგურიდან, 26 მარტი, 2004.]]
ტროპიკულ ციკლონებს შეუძლია ექსტრემალურად ძლიერი ქარების, ტორნადოებისა და ტორენციული წვიმების (მეწყერისა და მყისიერი წყალდიდობის შემქმენლი) წარმოქმნა, რაც ყველაზე მძიმედ სანაპირო რაიონებში აისახება. მიუხედავად იმისა, რომ ტროპიკული ციკლონების ეფექტი მოსახლეობაზე შეიძლება კატასტროფული იყოს, მათ ასევე გვალვიან პირობებში დედამიწისთვის საჭირო ნესტი მოაქვს უზარმაზარი რაოდენობით. ციკლონებს სიმხურვალე გააქვს ტროპიკებიდან, რაც  გლობალური ატმოსფერული ცირკულაციის მნიშვნელოვანი მექანიზმია, რომელიც დედამიწის ტროპოსფეროს წონასწორობის შენარჩუნების საშუალებას იძლევა.
მარცხნივ|მინი|ტროპიკულ ციკლონ ატმოსფეროს ზედა ფენებში ამავალი ორთქლის კონდენსაციით გამოთავისფულებული ენერგია ჰქმნის.

## იხილეთ აგრეთვე
*ციკლონი

## რესურსები ინტერნეტში
* US National ქარიშხლების ცენტრი
* იაპონიის მეტეოროლოგიური სააგენტო
* ინდოეთის მეტეოროლოგიური დეპარტამენტი
* Météo-France&nbsp;– საფრანგეთი
* ფიჯის მეტეოროლოგიის ცენტრი

კატეგორია:მეტეოროლოგია
კატეგორია:ამინდი
ბემბი

***ბემბი*** () — Walt Disney Productions-ის 1942 წლის სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი, მეხუთე დისნეის სრულმეტრაჟიანი ანიმაციურ ფილმების სერიაში. მისი რეჟისორია დევიდ ჰენდი, ხოლოპროდიუსერი  —  უოლტ დისნეი. ფილმის დისტრიბუტორი RKO Radio Pictures იყო. ფილმის სიუჟეტი ეფუძნება ავსტრიელი მწერალ ფელიქს ზალტენის 1923 წელს გამოცემულ წიგნს  „ბემბი. ბიოგრაფია ტყიდან“.

ფილმის მთავარი პერსონაჟები არიან: ბემბი, ირმის შველი; მისი მშობლები (ტყის დიდი უფლისწული და დედა); მისი მეგობრები —  კურდღელი ბაკუნა და მყრალა „ყვავილი“, აგრეთვე ბავშვობის მეგობარი ფელინი. ამ ფილმისთვის დისნეიმ ბემბის სახეობა, ევროპული შველი, შეცვალა თეთრკუდიანი ირმით, ვინაიდან პირველი ჩრდილოეთ ამერიკაში არ ბინადრობს, ხოლო მეორე იქ უფრო გავრცელებულია. ფილმმა მიიღო ოსკარის სამი ნომინაცია - საუკეთესო ხმის (სემ სლაიფილდი), საუკეთესო სიმღერის (დონალდ ნოვისის შესრულებული „Love Is a Song“) და საუკეთესო მუსიკის კატეგორიებში.

2008 წლის ივნისში ამერიკის კინოინსტიტუტმა წარმოადგენდა „ათი საუკეთესო ათეული“, რომელშიც შეტანილია იყო ათი საუკეთესო ამერიკული ფილმი ამა თუ იმ ჟანრის მიხედვით. რეიტინგში, რომელიც შედგენილი იყო 1500-ზე მეტი შემოქმედი პიროვნების გამოკითხვის მიხედვით, „ბემბიმ“ ანიმაციურ ფილმებს შორის მესამე ადგილი დაიაკავა  2011 წელს ფილმების ეროვნულმა რეესტრმა „ბემბი“ აირჩია კონგრესის ბიბლიოთეკაში შესატანად, როგორც „კულტურულად, ისტორიულად ან ესთეტიკურად მნიშვნელოვანი ნამუშევარი“
.

ფილმის პრემიერა გაიმართა 1942 წლის აგვისტოში, ლონდონსა და ნიუ-იორკში. 858 000 აშშ დოლარის ბიუჯეტით, მისმა შემოსავალმა 267.4 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. 2006 წელს პირდაპირ ვიდეოზე გამოვიდა მისი გაგრძელება, „ბემბი II“.

## სიმღერები 
* Love Is A Song
* Little April Shower
* Let's Sing A Gay Little Spring Song
* I Bring You A Song

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1942 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:1942 წლის ფილმები
კატეგორია:საბავშვო ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:უოლტ დისნეის სტუდიების ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:Walt Disney Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
კატეგორია:კომიქსებად ადაპტირებული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული საბავშვო ანიმაციური ფენტეზი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული საბავშვო ანიმაციური დრამატული ფილმები
ტენოჩტიტლანი

[right|thumb|ტენოჩტიტლანი და [ტემპლო-მაიორის მოდელი.]]
**ტენოჩტიტლანი**, ალტერნატიულად **მეხიკო-ტენიჩტიტლანი** იყო აცტეკთა იმპერიის დედაქალაქი, აგებული ტბა ტესკოკოს კუნძულზე, რომელიც ამჟამად ცენტრალური მეხიკოს ფედერალური ოლქის ნაწილია. თავისი ძლიერების პერიოდში ტენოჩიტლანი მსოფლიოს უდიდესი ქალაქი იყო, 250 000-მდე მცხოვრებით.

ქალაქი 1521 წელს შემოსეულმა ესპანელმა კონკისტადორებმა გაანადგურეს. მეხიკო მის ნანგრევებზე აშენდა, და მომდევნო საუკუნეების განმავლობაში ტესკოკოს ტბა სრულიად ამოშრა.

## ქალაქის გეგმა 
ტესკოკოს ტბის შიგნით ჩვეულებრივი მოსახლეობა ცხოვრობდა. ქალაქში ისინი ერთმანეთს ხშირად ტივების დახმარებით ეკონტაქტებოდნენ რადგან ირგვლივ სულ წყლის არხები იყო გაკეთებული. ცენტრში დიდი მოედანი იყო. მოედანზე მსხვერპლთსაწირავი და ღმერთების ტაძრები იყო. ყველაზე დიდი ნაგებობა ქალაქში მზისა და ომის ღმერთ ჰუიცილოპოჩტილისა და წვიმის ღმერთ, ტალალაკის ტაძრები იყო. მის წინ კიდევ ერთი შედარებით მცირე გველ-ღმერთ კეცალკოატლის ტაძარი იყო. ცენრტალური მოედნის ოდნავ მოშორებით იყო მეფის სასახლე, ხოლო მის იქით მოტივტივე ყანები სადაც გლეხებს სიმინდი ჩილი და ლობიო მოჰყავდათ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აცტეკები
კატეგორია:მეხიკო
კატეგორია:ყოფილი დედაქალაქები
ისპაანი

[thumb|320px|right|[ალავერდი-ხანის ხიდი]]
**ისპაანი**, **ისპაჰანი** ან **ესფაჰანი** (ძვ. სპარსულით **ასპადანა**, შუა სპარსულით **სპაჰანი**, ) — ქალაქი ირანში. მდებარეობს თეირანიდან 340 კმ-ში, ისპაჰანის პროვინციის დედაქალაქი და ირანის სიდიდით მესამე ქალაქი (თეირანის და მეშჰედის შემდეგ). 2000 წელს მოსახლეობა 2.040.000 ადამიანს შეადგენდა. ირანის ყოფილი დედაქალაქი, XVI-XVII საუკუნეებში.

ისპაჰანის იმამის მოედანი იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი. ქალაქში ასევე მრავლადაა მე-11 საუკუნის და გვიანდელი ისლამური არქიტექტურის ნიმუშები. მისი მოსახლეობის ეროვნულმა და რელიგიურმა სიჭრელემ აქიტექტურაში და მის მხატვრობაში ქრისტიანული და ისლამური კულტურის საინტერესო  სინთეზი მოგვცა. ამის მაგალითია ისპაჰანის შაჰის სასახლის, „ჩეჰელ  სოთუნის“ (40 სვეტის), კედლების რელიფური მოხატულობა და წარწერები.

ისპაჰანის სილამაზეს და არქიტექტურულ ხიბლს გარკვეულწილად განსაზღვრავს მდინარე „ზაიანდე რუდი“ და მასზე გადებული ხიდები, რომელთა შორის აღსანიშნავია „პოლ-ე ხაჯუ“ და „სი-ო-სე-პოლი“. ეს უკანასკნელი (რომლის თარგმანი იქნება „ოცდაცამეტი ხიდი“) შაჰ აბასის სეფაჰსალარის, ალავერდი-ხანი უნდილაძის აშენებულია.

## მეჩეთი 
ქალაქი ისპაანი ცნობილია მეჩეთებით, განსაკუთრებით კი XVII საუკუნეში აგებული სამეფო მეჩეთით, რომელსაც მაჯიდ-ე'იმანი ეწოდება. მეჩეთი, მის გარშემო არსებული უმშვენიერესი ბაღებით, შუა საუკუნეების ისლამური არქიტექტურის დიდებული ნიმუშია.

## ქართული დიასპორა 
ისპაჰანთან მდებარეობს მე-17 საუკუნის პირველ ნახევარში შაჰ აბასის მიერ კომპაქტურად ჩასახლებული ქართველების (ფერეიდუნ შაჰრი) და სომხების (ვანქი) დასახლებები. სომხურმა დიასპორამ შესძლო ქრისტიანობის შენარჩუნება, ქართულმა კი — ვერა. ამას ქართულ დიასპორას სისუსტეში ვერ ჩავუთვლით. ქართველები მეომრებად გამოიყენებოდნენ, ამიტომ ბრძოლის შედეგებში მათი დაინტერესებისთვის აუცილებელი იყო მათი ისლამზე მოქცევა. გამუსლიმების შემთხვევაში ისინი მამაცად იბრძოლებდნენ ქრისტიანთა წინააღმდეგ. რაც შეეხება სომხურ მოსახლეობას, ისინი, ტრადიციულად, ხელოსნობას მისდევდნენ. მათი ქრისტიანებად დარჩენა ირანის სახელმწიფოს საშიშროებას ვერ შეუქმნიდა. ამგვარად, რელიგიური შევიწროვება მეტისმეტად მძიმე ხასიათს არ ატარებდა. ქრისტიანობის შენარჩუნების მიზნით იმ პერიოდშიც და შემდეგაც ბევრი ქართველი სომხად დაეწერა. დღეს ისპაჰანში ან ირანის სხვა ქალაქებშიც თუ ვინმეს სპარსულად  ჰკითხეს: „არმანი ჰასთი?“ ანუ სომეხი ხარო? სინამდვილეში კითხულობს მის რელიგიურ მრწამსს. უბრალო ირანელისთვის სომეხი ქრისტიანს ნიშნავს,ისევე როგორც, არც თუ შორეულ წარსულში  ქართველისათვის „ფრანგი“ ერთდროულად  ევროპელსა და  კათოლიკეს აღნიშნავდა.

[thumb|center|730px|[იმამის მოედანი სიდიდით მეორე ურბანული მოედანია მსოფლიოში]]

## რესურსები ინტერნეტში 
* Isfahan official website 
* Isfahan Metro 
* 360 degrees panorama gallery of Isfahan
* Isfahan Geometry on a Human Scale 


კატეგორია:სელევკიდების ქალაქები
კატეგორია:აქემენიანთა ქალაქები
კატეგორია:პართიის ქალაქები
კატეგორია:სასანიანთა ქალაქები
კატეგორია:ირანის ისტორია
კატეგორია:ირანის ყოფილი დედაქალაქები
რალფ ელისონი

**რალფ ელისონი** (Ralph Waldo Ellison) (დ. 1 მარტი, 1913 — გ.  16 აპრილი, 1994) — მწერალი, მკვლევარი, შავკანიან ამერიკელთა კულტურის თვალსაჩინო წარმომადგენელი. დაიბადა ოკლაჰომა სიტიში, ოკლაჰომა. მისი ყველაზე კარგად ცნობილი რომანია „უჩინარი კაცი“, რომლისთვისაც მან ეროვნული წიგნის პრემია მიიღო 1953 წელს. მას ეკუთვნის ასევე „ჩრდილი და აქტი“ (1964), პოლიტიკური, სოციალურ და კრიტილულ ესსეთა კრებული და „ტერიტორიაზე წასვლა“ (1986).

## რესურსები ინტერნეტში 
* რალფ ელისონის ბიოგრაფია ლიტერატურის ონლაინ ენციკლოპედია „The Literary Encyclopedia-ში“
* ინტერვიუ ალფრედ ჩესტერსა და ვილმე ჰოუარდს (ჟურნალი „The Paris Review“)
*  ინგლისურ ვიკიციტატაში

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:ამერიკელი ლიტერატურის კრიტიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ესეისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ეგზისტენციალისტები
კატეგორია:ოკლაჰომელი რომანისტები
კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ეჰუდ ოლმერტი

**ეჰუდ ოლმერტი** (; დ.30 სექტემბერი, 1945) — ისრაელის მე-12 პრემიერ-მინისტრი 2006-2009 წლებში.

ოლმერტი პრემიერ-მინისტრი გახდა 2006 წლის 13 აპრილს, თუმცა, მოვალეობის შემსრულებლად ამავე წლის 4 იანვრიდან იყო მისი წინამორბედის არიელ შარონის ავადმყოფობის გამო. მანამდე ოლმერტი ისრაელის პრემიერ-მინისტრის მოადგილის, ფინანსთა, ინდუსტრიის, ვაჭრობისა და შრომის და მიწის ადმინისტრაციის მინისტრების და იერუსალიმის მერის პოსტზე მსახურობდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Ehud Olmert's biography Knesset website
* Profile: Ehud Olmert
* Ehud Olmert
* PBS Frontline/World's piece on Olmert
* 

კატეგორია:ისრაელის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:ისრაელის IX მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის X მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის XI მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის XII მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის XIII მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის XIV მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის XVI მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის XVII მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ჰაარლემი

**ჰაარლემი**, () — მუნიციპალიტეტი და ქალაქი ნიდერლანდებში, ჩრდილოეთ ჰოლანდიის პროვინციის დედაქალაქი. ქალაქი მდებარეობს მდინარე სპარნეს ნაპირზე, დაახლოებით 20 კილომეტრში ამსტერდამის დასავლეთით, სანაპირო დიუნებთან სიახლოვეს. ყვავილების წარმოების რაიონისა და ყაყაჩოებისა და ყვავილის ნერგების ექსპორტის ცენტრი.

## დამეგობრებული ქალაქები 
* ოსნაბრიუკი, გერმანია, 1961 წლიდან
* ანჟე, საფრანგეთი, 1964 წლიდან
* დერბი, გაერთიანებული სამეფო
* მუტარე, ზიმბაბვე
* რიო-ვერდე, ბრაზილია

## იხილეთ აგრეთვე 
*ჰარლემი

## ლიტერატურა 
* Ach lieve tijd: 750 jaar Haarlem, de Haarlemmers en hun rijke verleden, F.W.J.Koorn (red), Vrieseborch, Zwolle 1984 (ISBN 90-6630-035-3)
* Deugd boven geweld: een geschiedenis van Haarlem, 1245-1995, G.F. van der Ree-Scholtens (red), Uitgeverij Verloren, Hilversum 1995 (ISBN 90-6550-504-0)
* Geschiedenis en beschrijving van Haarlem, van de vroegste tijden tot op onze dagen, F. Allan, J. J. van Brederode, Haarlem 1874

## რესურსები ინტერნეტში 
* Map of Haarlem and surroundings
*[Bus map with stops](https://web.archive.org/web/20080228022638/http://www.reiziger.connexxion.nl/web/show/file/id=67372/contentid=8713/filename=Haarlem_IJmond(11).pdf)
* Haarlem Shuffle: English language resources for Haarlem, the Netherlands
* Haarlem Paintings by Jacob van Ruisdael 
* Ride the 50km. long bicycle route to explore Haarlem and its surroundings. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ნიდერლანდების ქალაქები
ცენტრალ-პარკი (ნიუ-იორკი)

**ცენტრალ პარკი** () ვრცელი საზოგადოებრივი ურბანული პარკია (3.41 კმ², ოთხკუთხა 4 კმ x 800 მ-ზე) მანჰეტენზე, ნიუ-იორკი. დაახ. 37,5 მილიონი მნახველით წელიწადში, ყველაზე პოპულარული ქალაქური პარკია აშშ-ში და მისი ხშირი გამოჩენა კინოფილმებსა თუ სატელევიზიო შოუებში მას ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ქალაქურ პარკად ხდის მსოფლიოში. პარკი ნიუ-იორკ სიტის პარკებისა და რეკრეაციის დეპარტამენტის დაქვემდებარებაშია.

ცენტრალ პარკს ჩრდილოეთით ესაზღვრება ვესტ 110-ე ქუჩა, დასავლეთით მერვე ავენიუ, სამხრეთით ვესტ 59-ე ქუჩა, და აღმოსავლეთით მეხუთე ავენიუ. პარკის საზღვრების გასწვრივ ამ ქუჩებს როგორც წესი უწოდებენ ცენტრალ პარკ ნორზი, ცენტრალ პარკ ვესტი და ცენტრალ პარკ საუზი, შესაბამისად. მეხუთე ავენიუ საკუთარ სახელს ინარჩუნებს მთელი მისი აღმოსავლეთ საზღვრის გასწვრივ.

პარკის პროექტი ეკუთვნის ფრედერიკ ლოუ ოლმსტედსა და კალვერტ ვოქსს, რომელმაც მოგვიანებით ასევე შექმნა ბრუკლინის პროსპექტ პარკი. მიუხედავად იმისა, რომ პარკის უმეტესი ნაწილი ბუნებრივად გამოიყურება, ის ფაქტობრივად მთლიანად ხელოვნურად არის შექმნილი და შეიცავს რამდენიმე ხელოვნურ ტბას, საცალფეხო ბილიკებს, ორ საციგურაო მოედანს, საცხოველესა და მინდვრებს სხვადასხვა სპორტული დანიშნულებისთვის და ბავშვების სათამაშოდ. პარკი პოპულარული ოაზისია მიგრაციული ფრინველებისთვის, და შესაბამისად პოპულარულია ფრინველთა მოთვალთვალეთათვისაც. 10 კმ სიგრძის ველოსიპედის ბილიკი პარკის პერიმეტრზე პოპულარულია მორბენალთა, ველოსიპედისტთა და სკეიტერებისთვის, განსაკუთრებით უქმე დღეებში და საღამოს 7-ის შემდეგ, როდესაც საავტომობილო მოძრაობა იზღუდება.

center|thumb|750px|ცენტრალ პარკის პანორამა, 2004.

კატეგორია:ნიუ-იორკი
კატეგორია:მანჰეტენი
კატეგორია:ურბანული პარკები
ვენიამინ ფლეიშმანი

**ვენიამინ ფლეიშმანი** ( დ. 20 ივლისი, 1913, ბეჟეცკი, ტვერის ოლქი, — გ. 14 სექტემბერი, 1941, კრასნოე სელო, ლენინგრადის ოლქი) — საბჭოთა პერიოდის ებრაული წარმოშობის რუსი კომპოზიტორი.

ლენინგრადის კონსერვატორიაში დიმიტრი შოსტაკოვიჩის ხელმძღვანელობით სწავლობდა (1939-1941), ამ პერიოდში დაიწყო ერთ-აქტიანი ოპერის როტშილდის ვიოლინოს შექმნა ანტონ ჩეხოვის მოთხრობის მიხედვით. 

მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისას ფლეიშმანი ფრონტზე წავიდა მოხალისედ და მოკლეს ვიდრე ოპერის დასრულებას მოასწრებდა. შოსტაკოვიჩმა მოახერხა ხელნაწერების გადარჩენა ალყაშემორტყმული ლენინგრადიდან, თავად დაასრულა იგი და მის ორკესტრირებას ხელმძღვანელობდა 1943-44 წლებში. შოსტაკოვიჩმა ოპერის დასრულება 1944 წლის 5 თებერვლით დაათარიღა. მოგვიანებით იგი ხელმძღვანელობდა მის გამოქვეყნებასა და შესრულებას.

ოპერის მსოფლიო პრემიერა გაიმართა 1960 წლის 20 ივნისს სსრკ-ის კომპოზიტორთა კავშირის შეხვედრაზე, მოსკოვში, მოსკოვის ფილარმონიული საზოგადოების წევრთა შესრულებით. სცენაზე პირველად შესრულდა 1968 წლის აპრილში, ლენინგრადში კამერული ოპერის ექსპერიმენტულ სტუდიაში. მხატვრული ხელმძღვანელი იყო სოლომონ ვოლკოვი, დირიჟორი — მაქსიმ შოსტაკოვიჩი.

## ლიტერატურა
* Лившиц А. Вениамин Флейшман, ― М., 1964

 
კატეგორია:რუსი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული  20 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი  14 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
ნოვი-ტარგი

**ნოვი-ტარგი** () — ქალაქი სამხრეთ პოლონეთში, მალოპოლსკის სავოევოდოში. მდებარეობს კარპატებში, ქვაბულში, მდინარე დუნაეცის ნაპირზე. აქვს საქალაქო გმინის სტატუსი. 2006 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 33,493 ადამიანი. ქალაქია 1346 წლის 22 ივნისიდან. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნოვი-ტარგი — ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
კატეგორია:პოლონეთის გმინები
იეზდი

**იეზდი** () — ქალაქი ირანში, იეზდის ოსტანის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 1,074,428 ადამიანი. არის რკინიგზის სადგური და საავტომობილო გზების კვანძი. ქალაქ ისპაანიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით დაშორებულია 270 კმ-ში. იეზდი ირანის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია, თავისი მკვეთრად აღმოსავლური სტილის მიხვეულ-მოხვეული ქუჩებით, ბაზრებით, აბანოებითა და ალიზით ნაშენი სახლებით. ზოროასტრები მუსლიმებისგან განსხვავებულ, ფერად ტანისამოსს ატარებენ. იეზდი მოინახულა მარკო პოლომ, რომლის 1272 წლის ნაამბობით ეს იყო აყვავებუული ქალაქი აბრეშუმის განვითარებული წარმოებით. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* იეზდის საიტი
* GhoolAbad.com 

კატეგორია:ირანის ქალაქები
ალგებრული გეომეტრია

**ალგებრული გეომეტირა** — მათემატიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის ალგებრულ მრავალნაირობებს. იგი აერთიანებს აბსტრაქტულ ალგებრას და გეომეტრიას. კლასიკური ალგებრული გეომეტრიის და ასევე ფერთო გაგებით, თანამედროვე ალგებრული გეომეტრიის შესწავლის მთავარი საგანია მრავალწევრების ამონახსენთა სიმრავლეები.

მრავალწევრების ამოხსნის ხერხები შეისწავლებოდა ისტორიული დროიდან. აღსანიშნავია პოეტი/მათემატიკოსის ომარ ხაიამის შრომები.

XX საუკუნის 30-40–იან წლებში დარგის კომუტაციურ ალგებრაზე დაფუძნების იდეები ეკუთვნით ოსკარ ზარისკის და ანდრე ვეილს. თანამედროვე ალგებრული გეომეტრიის განვითარება დიდწილად დაკავშირებულია ფრანგი მათემატიკოსის ალექსანდრე გროტენდიკის სახელთან.

## იხილეთ აგრეთვე
* პროექციული სივრცე
* რეგულარული ფუნქცია
* სქემა (მათემატიკა)

## ლიტერატურა 
* A. Grothendieck (1960). *Éléments de géométrie algébrique*. Publications mathématiques de l'IHÉS.

* R. Hartshorne. *Algebraic Geometry*, New York: Springer-Verlag, 1977; corrected 6th printing, 1993.
** Хартсхорн Р. *Алгебраическая геометрия *. ინტერნეტ ტექსტი.
შარლ აზნავური

**შაჰნურ ვახინაკ აზნავურიანი ** (), უფრო მეტად ცნობილი, როგორც **შარლ აზნავური** (; დ. 22 მაისი, 1924, პარიზი — გ. 1 ოქტომბერი, 2018) — სომხური წარმოშობის ფრანგი მომღერალი, კომპოზიტორი და მსახიობი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა სომეხი ემიგრანტების ოჯახში, რომლებიც საფრანგეთში 1922 წელს გადასახლდნენ. შარლის დედა სომეხ ვაჭართა ოჯახიდან იყო, რომელიც თურქეთში ცხოვრობდა, მამა საქართველოში დაიბადა.

## ფილმოგრაფია 
* 1960 — „ორფეოსის ანდერძი“
* 1960 — „ესროლეთ პიანისტს“
* 1979 — „თუნუქის დოლი“
* 1987 — „მანჟკლუ“
* 2002 — „არარატი“

## რესურსები ინტერნეტში 
* .
* შარლ აზნავური imusic.am-ზე
* .

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ოქტომბერი
კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მომღერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მუსიკოსები
კატეგორია:XXI საუკუნის მამაკაცი მომღერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ფრანგი მომღერლები
კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორები
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
კატეგორია:სიმღერების ავტორთა დიდების დარბაზში შემავალი შემსრულებლები
კატეგორია:Liberty Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Mercury Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:MGM Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კომუტატური ალგებრა

**კომუტატური ალგებრა** — აბსტრაქტული ალგებრის ნაწილი რომელიც შეისწავლის კომუტატურ რგოლებს და მასთან დაკავშირებულ ობიექტებს (იდეალი, მოდული და ა. შ.).

კატეგორია:ალგებრა
უწყვეტობა

**უწყვეტობა** — ცნება მათემატიკაში, უპირველეს ყოვლისა ანალიზში და ტოპოლოგიაში. ინტუიციურად ფუნქციის უწყვეტობა ნიშნავს, რომ მისი არგუმენტის მცირე ცვლილება გამოიწვევს ფუნქციის მნიშვნელობის მცირე ცვლილებას.

კატეგორია:ანალიზი
კატეგორია:ტოპოლოგია
კიოლნის საკათედრო ტაძარი

thumb|240px|კელნის ტაძარი

**კიოლნის საკათედრო ტაძარი** (, სრული სახ. Hohe Domkirche St. Peter und Maria) — ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი არქიტექტურული მონუმენტია გერმანიაში და კიოლნის უმთავრეს ღირშესანიშნაობად ითვლება XIX საუკუნის ბოლოდან, მისი დასრულების შემდგომი დროიდან მოყოლებული. კათედრალს მართავს რომის კათოლიკური ეკლესია და აქ მდებარეობს კიოლნის არქიეპისკოპოსის რეზიდენცია. მშენებლობა 1248 წელს დაიწყო და მხოლოდ 1880 წელს დასრულდა. 1880 წელს ტაძრის ქიმების დასრულებიდან, კათედრალი მსოფლიოს უმაღლესი ნაგებობა იყო ოთხი წლის განმავლობაში, რის შემდეგაც მას სიმაღლეში ვაშინგტონის მონუმენტმა გაუსწრო (ქ. ვაშინგტონში). ის ასევე მსოფლიოს უმაღლესი საცხოვრებლად ვარგისი შენობა იყო პარიზში 1889 წელს ეიფელის კოშკის დასრულებამდე. კიოლნის კათედრალის დასავლეთის ფასადი უდიდესია სხვა მსგავს ტაძართა შორის და ის დღემდე რჩება სიდიდით მეორე გოთურ ნაგებობად მსოფლიოში. ამ მხრივ მას მხოლოდ ულმის მიუნსტერის კოშკი უსწრებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* .
* unesco World Heritage Sites, Cologne Cathedral.
* unesco, Cologne Cathedral .
* Web cam showing Cologne Cathedral.
* Cologne Cathedral Structurae-ზე.
* 5 Gigapixels GigaPan of Cologne Cathedral.

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანიის ტაძრები
კატეგორია:გოტიკური არქიტექტურა
კატეგორია:ქრისტიანული ტაძრები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
სვიატო-კამენნი მონასტერი

**სპასო-პრეობრაჟენსკი სვიატო-კამენნი მონასტერი** (რუს.: Спасо-Преображенский Свято-Каменный монастырь, კოორდ. ) ერქვა რუსულ მართლმადიდებლურ მონასტერს, რომელიც ტბა კუბენსკის ცენტრში მცირე კუნძულზე მდებარეობდა და იყო პირველი ქვით ნაგები მონასტერი ჩრდილოეთ რუსეთში.

კუნძული კამენნი (ქვის კუნძული) ძალიან მცირეა (120x70 მეტრზე). სახელი დაერქვა ბერთა მიერ კუნძულის გარშემო ქვის ჯებირების აგების შემდეგ, წყალს ეროზიით მისთვის მიწა რომ არ შემოეცალა. ტბა ცნობილია ხშირი შტორმებით და უამინდობით. გადმოცემით ერთ-ერთი ასეთი შტორმის დროს 1269 წელს თავადი გლებ ბელოოზერსკი ნავით წყალმა ნაპირს მოაშორა, როს გამოც მან შემთხვევით კუნძულზე მცირე განგდომილ ბერთა საძმო აღმოაჩინა. თავადმა მათ სახსრები გამოუყო პირველი ხის ტაძრის ასაგებად. დმიტრი დონსკოის მმართველობის დროს მონასტერს მართავდა ბერძენი ბერი დიონისიუსი, რომელმაც საძმოში მთა ათოსის მკაცრი წყობა დააწესა, სადაც ბერები გარემოს მოწყვეტილი იყვნენ, საჭმელს (ძირითადად პურსა და ბოსტნეულს) საკუთარ საკნებში ჭამდნენ და პირადი ნივთების ქონება აკრძალული ჰქონდათ.

მონასტერი საკმაოდ მდიდარი იყო, ფლობდა შვიდ მოზრდილ სოფელს (სელო), ოთხ საშუალო დასახლებას (სელსტვო) და 98 მცირე სოფელს, ასევე ორ ქვამარილის სატეხს ტოტმაში.

1476 წელს მონასტერი სრულიად გადაიწვა. ივანე III-ს ძმა ანდრე მენშოის, ვოლოგდის მმართველი, ბრძანებით კუნძულზე ააგეს ოთხ სვეტიანი საკათედრო ტაძარი. ორსართულიანი ორგუმბათოვანი სახურავი დაემატა 1481 წელს როსტოველ ხელოსანთა მიერ, რომელთაც შემდგომში მის მსგავსად ტაძრები ააგეს ფერაპონტოვის მონასტერში (1490) და კირილო-ბელოზერსკის მონასტერში (1497). ვინმე დიონისუსს მოუხატავს კათედრალის კედლები, თუმცა 185 წლის შემდეგ გაჩენილ ხანძარს, რომლის შედეგად გუმბათები ჩამოინგრა, მოხატულობაც ვერ გადაურჩა.

მე-16 საუკუნიდან მონასტერი ნელ-ნელა დავიწყებას მიეცა. ამ პერიოდში მას იგონებენ, როგორ განდევნილთა ადგილს, სადაც ივან ნერონოვი იქნა განდევნილი. 1774 წელს ერთ-ერთმა განდევნილმა მონასწერს ცეცხლი წაუკიდა, რის შემდეგაც ბერები 26 წლით ვოლოგდაში გადაიყვანეს. 1801 წელს დაბრუნებულ ბერებს აქ აღდგენილი კათედრალი დახვთათ, რომელსაც ერთის ნაცვლად უკვე ხუთი გუმბათი ჰქონდა. შუა საუკუნეებიდან შემორჩენილი ერთადერთი ნაგებობები ამ დროისთვის იყო მხოლოდ საცხოვრებელი საკნები და ორი შუქურა.

საბჭოთა მთავრობამ კამენნი მონასტერი დახურა 1925 წელს, ხოლო ბერთა საძმო კუნძულიდან განდევნა. შენობებში კოლონია განთავსდა მცირე ზომის დამნაშავეთათვის. ამგვარმა მოწყობამ არ გაამართლა და 1937 წელს კუნძული მიტოვებულ იქნა. უყურადღებობით წაქეზებულმა ადგილობრივმმა მმართველობამ სიტუაციით დრო იხელთა და ჩრდილოეთ რუსეთის უძველესი შენობა ააფეთქა აგურის მოსაპოვებლად კულტურის სასახლისთვის, რომელიც საბოლოოდ მაინც განუხორციელებელი დარჩა.

2005 წლისთვის ერთადერთი შენობა, რომელიც ამ ადგილას ისტორიული მონასტრის მდებარეობაზე მიუთითებს არის 1540 წლით დათარიღებული ეკლესიის სამრეკლო. სამრეკლოს ამჟამად რესტავრაცია უტარდება ვოლოგდელ და მოსკოველ მოხალისეთა მიერ.

კატეგორია:რუსეთის მონასტრები
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
პატენტი

[მინი|[ამერიკის შეერთებული შტატების კანონი პატენტის შესახებ|ამერიკის შეერთებული შტატების პატენტი]]
**პატენტი** — სახელმწიფოს მიერ გაცემული საბუთი (სიგელი), რომელიც ადასტურებს მისი მფლობელის განსაკუთრებულ უფლებას გამოგონებაზე, რომლის არსიც ის არის, რომ მფლობელს შეუძლია აკრძალოს მისი გამოგონების უნებართვო გამოყენება. პატენტი შეიძლება გაიცეს პროდუქტზე ან ხერხზე (ტექნოლოგიურ პროცესზე). გამოგონებად გაიგება განხორციელებამდე დაყვანილი პროდუქტის ან ხერხის ახალი საგამომგონებლო იდეა. ტერმინი „პატენტი“ მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან patere, რომელიც ნიშნავს „გახსნილად მყოფს“ (ანუ საზოგადოებისთვის მისაწვდომი). აქედან გამომდინარე, პატენტს რომ იურიდიული ძალა ჰქონდეს იგი უნდა გამოქვეყნდეს და იყოს საჯაროდ ხელმისაწვდომი. პატენტიდან გამომდინარე განსაკუთრებული უფლება მოქმედებს შეზღუდული დროით - როგორც წესი 20 წლით პატენტის მისაღებად განაცხადის შეტანის დღიდან.
პატენტის გამოყენება ნიშნავს დაპატენტებული გამოგონებისათვის ხორცის შესხმას - თუ პროდუქტია დამნზადებასა და სარგებლობას, მათ შორის, ვაჭრობას და სხვაგვარ კომერციულ გავრცელებას, მაგალითად, იმპორტს ან ექსპორტს. თუ დაპატენტებული გამოგონება ხერხია, მაშინ პატენტის გამოყენება ნიშნავს ხერხის ტექნოლოგიურ პროცესად განხორციელებას, რის შედეგადაც მიიღწევა ამ გამოგონებით დასახული მიზანი, მაგალითად, მზადდება ახალი ან გაუმჯობესებული თვისებების ნაწარმი. ეს ქმედებები მოცულია პატენტის მფლობელის განსაკუთრებული უფლებით მოცული და, შესაბამისად, თუ მისი ნებართვა არ არის მიღებული, მაშინ მას შეუძლია აკრძალოს და მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება ან სხვაგვარი პასუხისმგებლობის ზომების გატარება, მათ შორის სისხლის სამართლებრივი.პატენტის გაცემასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს ისევე, როგორც საპატენტო განსაკუთრებული უფლებების გამოყენებისა და პსუხისმგებლობის ზომებს ადგენს საქართველოს საპატენტო კანონი, რომელიც ძირითადად პასუხობს თანამედროვე მოთხოვნებთან, თუმცა მის სრულყოფაზე მუშაობა, განსაკუთრებით, ევროკავშირის მოთხოვნებთან ჰარმონიზაციის კუთხით ამჟამადაც მიმდინარეობს. 

## ლიტერატურა
*დავით ძამუკაშვილი, ინტელექტუალურ უფლებათა სამართალი, თბილისი, „ბონა-კაუზა“, 2014. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Directory of Intellectual Property Offices
*Useful links 
*OECD Patent statistics

კატეგორია:ინტელექტუალური საკუთრება
კატეგორია:საპატენტო უფლებები
კატეგორია:ეკონომიკა
იგნატიუს ლოიოლა

მინი|მარჯვნივ|იგნატიუს ლოიოლა
**იგნატიუს ლოიოლა** (), ერისკაცობაში **ინიაგო ლოპეს დე ლოიოლა** (, ; დ. 24 დეკემბერი, 1491 — გ. 31 ივლისი, 1556) — წარმოშობით ბასკი, იეზუიტთა ორდენის მთავარი დამფუძნებელი და პირველი მამამთავარი. ეს რელიგიური ორდენი კათოლიკურ ეკლესიას ეკუთვნოდა და რომის პაპის პირდაპირ დაქვემდებარებაში იყო მისიით. ორდენის წევრებს იეზუიტები ჰქვიათ. იგნატიუს ლოიოლა ასევე ცნობილი იყო როგორც სულიერი ვარჯიშების შემდგენი, იმხანად საყოველთაოდ აღიარებული სულიერი მამა. აქტიურად იბრძოდა პროტესტანტული რეფორმაციის წინააღმდეგ და ხელს უწყობდა შემდგომ კონტრრეფორმაციას.

კათოლიკურმა ეკლესიამ წმინდანის წოდება მიანიჭა 1622 წლის 12 მარტს, მისი ხსენების დღეა 31 ივლისი.

## ლიტერატურა 
* ა. გელოვანი, რწმენა ღმერთები ადამიანები, რელიგიურ ტერმინთა ლექსიკონი, თბ. 1990

კატეგორია:ბასკები
კატეგორია:ესპანელი თეოლოგები
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:დაბადებული  24 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1491
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1556
კატეგორია:იეზუიტთა ორდენი
რუსული რუბლი

**რუსული რუბლი** (რუს.: рубль, მრავლ. рубли) — რუსეთის ფედერაციის ვალუტის სახელწოდება. ერთი რუბლი შეადგენს 100 კაპიკს (რუს.: копейка, მრავლ. копейки). ISO 4217 სავალუტო კოდი რუსეთის რუბლისთვის არის RUB; ყოფილი კოდი RUR, მიუთითებს რუსეთის რუბლზე 1998 წლამე დენომინაციებზე (1RUB = 1,000RUR).

## იხილეთ აგრეთვე 
*რუსეთის ეკონომიკა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Goznak official site 
* Foreign Currency Market | Bank of Russia
* Russian Currency Exchange Rate
* History of the Russian paper money 
* Russian Banknotes from 1898 to 1917 
* Shishanov V. The Assignats of 1802–1803. 
* PRIVIET.FR – Russian coins collecting
* Images of historic and modern Russian bank notes
* LIVE Russian Ruble eXchange Rates : RUB 

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ეკონომიკა
კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
ბრიტანეთის კუნძულები

thumb|
**ბრიტანეთის კუნძულები** — არქიპელაგი ჩრდილოეთ-დასავლეთ ევროპაში, ჩრდილოეთის ზღვასა და ატლანტის ოკეანეს შორის. ფართობი დაახლოებით 325 ათ. კმ². ბრიტანეთის კუნძულების შემადგენლობაში შედის ორი დიდი კუნძული — დიდი ბრიტანეთი და ირლანდია; არქიპელაგები: ჰებრიდის კუნძულები, ორკნის კუნძულები, ანგლსი, მალი, მენი, სკაი და სხვა. ბრიტანეთის კუნძულებს ზოგჯერ მიაკუთვნებენ ნორმანდიის კუნძულებსაც, როგორც დიდი ბრიტანეთის მიწებს, თუმცა ეს კუნძულები საფრანგეთის სანაპიროებთან მდებარეობს.

ბრიტანეთის კუნძულებზეა ორი სახელმწიფო — დიდი ბრიტანეთი და ირლანდია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს კუნძულები
მანჩესტერი

**მანჩესტერი** () — ქალაქი და მუნიციპალური რაიონი ჩრდილო-დასავლეთ ინგლისში. ბირმინგამთან, ლიდზთან, შეფილდთან, ლივერპულთან და ლონდონთან ერთად ინდუსტრიული რევოლუციას ერთ-ერთი ცენტრი იყო. ამჟამად იგი ქვეყნის მძლავრი კულტურული და კომერციული ცენტრია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

*
კატეგორია:ინგლისის ქალაქები
ელდარ რიაზანოვი

**ელდარ ალექსანდრეს ძე რიაზანოვი** ( დ. 18 ნოემბერი, 1927 — გ. 30 ნოემბერი, 2015) — საბჭოთა და რუსი კინორეჟისორი, სცენარისტი, მსახიობი და პოეტი, სსრკ სახალხო არტისტი (1984). 

## ბიოგრაფია
1950 წელს დაამთავრა კინემატოგრაფიის საკავშირო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. მუშაობდა დოკუმენტური ფილმების ცენტრალურ სტუდიაში, შემდეგ — „მოსფილმში“. ძირითადად იღებდა კომედიებს. ამ ჟანრის პირველი ფილმია „საკარნავალო ღამე“ (1956). ავტორია მოთხრობებისა და სცენარებისა, რომელთა მიხედვით შექმნა ფილმები: „უფრთხილდი ავტომობილს“ (1966), „წარმატების ზიგზაგი“ (1968), „იტალიელების არაჩვეულებრივი თავგადასავალი რუსეთში“ (1973). 1962 წელს შექმნა ჰეროიკული კომედია „ჰუსარული ბალადა“. სახელი მოიხვეჭა აგრეთვე ფილმებით: ბედის ირონია, ანუ გაამოთ (1975), „სამსახურებრივი რომანი“ (1977) „ავტოფარეხი“ (1979), „სადგური ორისთვის“ (1982), „სასტიკი რომანსი“ (1984), „აღთქმული ზეცა“ (1993). მისი ბოლო ნამუშევრებია: „საძინებლის გასაღები“ (2003) „ანდერსონი: სიცოცხლე უსიყვარულოდ“ (2006) „საკარნავალო ღამე 2 ან 50 წლის შემდეგ“ (2006) და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*
*რუსული მოყვარულთა გვერდი

კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:რუსი კინორეჟისორები
კატეგორია:საბჭოთა კინორეჟისორები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:II ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ვეფხვი

**ვეფხვი** () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კატისებრთა ოჯახის, პანტერათა გვარის წარმომადგენელი.

ვეფხვი კატისებრთა ოჯახის ყველაზე დიდი წარმომადგენელია, სხეულის სიგრძე 1,4–2,8 მ, კუდის — 0,6–1,1 მ, წონა 100–300 კგ. წაგრძელებული სხეული მოხატული აქვს განივი ზოლებით. გავრცელებულია ჩრდილოეთ კორეაში, ჩინეთში, ინდოეთში, ინდოჩინეთში, მალაის არქიპელაგზე, ჩრდილოეთ ირანში, უსურისა და ამურის მხარეებში, თალიშში, ამუდარიის ხეობაში, იშვიათად თურქმენეთში. ვეფხვი ნადირობს მსხვილ ძუძუმწოვრებზე, იშვიათად ფრინველებზე, ქვეწარმავლებზე და სხვა. თავს ესხმის ადამიანსაც. ვეფხვი 2–3 წელიწადში ერთხელ შობს თვალაუხილავ, უსუსურ 2–4 ბოკვერს (მაკეობა 105 დღემდეა).2 წლის ასაკიდან უკვე საკმაო ძალა აქვს დამოუკიდებლად სანადიროდ, სქესობრივ სიმწიფეს აღქევს 4–5 წლისა, ცოცხლობს საშუალოდ 8–10 წელს. აქვს 6–7 მ სიგრძის ნახტომი.

## ვეფხვი საქართველოში 
საქართველოში ვეფხვი არ ბინადრობს. პირველად იგი XVIII საუკუნის დამლევს სოფელ ახმეტის მახლობლად მოკლეს. ეს ფაქტი აღნიშნული აქვს დავით მესხიშვილს. მონადირეებს იგი მეფე ერეკლესთვის მიურთმევიათ.

მეორედ 1922 წლის 4 დეკემბერს თბილისის მახლობლად, სოფელ ლელობთან მოკლეს. საქართველოში იგი აზერბაიჯანიდან მოხვდა. ვარაუდობენ, რომ ასეთი დიდი მანძილი ძუ ვეფხვის ძებნაში გაიარა. აზერბაიჯანიდან გარდაბნის ტყეში უნდა მოხვედრილიყო, შემდეგ — მანგლისში, მოგვიანებით ვეფხვმა მტკვრის მიდამოები დატოვა და მდინარე ხრამს ან ალგეთს მაღლა აუყვა. ამგვარად აღმოჩნდა თბილისიდან 23 კილომეტრით დაშორებულ სოფელ ლელობთან, სადაც გლეხების საქონელს ესხმოდა თავს.

ლელობში მოკლული ვეფხვი 1922.jpg|მოკლულ ვეფხვს აჩვენებენ სპეციალისტებს
ლელობში ვეფხვი მოკლული 1922.jpg|ლელობში მოკლული ვეფხვი
მოკლული ვეფხვი ლელობში 1922.jpg|მონადირე იოსებ წიკლაური

## ქვესახეობები 
ტრადიციულად ვეფხვის მრავალ ქვესახეობას გამოყოფდნენ (ამურის, კასპიური, ბენგალური და სხვ.), თუმცა 2015 წელს ჩატარებული კვლევების შედეგად გამოვლინდა ვეფხვის განვითარების ორი ხაზი — კონტინენტური და ზონდის კუნძულების. 2017 წელს ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის სპეციალისტების მიერ შემოთავაზებული კლასიფიკაციის თანახმად, დღეისათვის არსებული ვეფხვის პოპულაციები მიეკუთვნება ორ ქვესახეობას — *Panthera tigris tigris* და *Panthera tigris sondaica.* უწინ გამოყოფილი ქვესახეობები კი ცალკეულ პოპულაციებად განიხილება.

## სქოლიო 
კატეგორია:პანთერა
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
იაგუარი

**იაგუარი** () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კატისებრთა ოჯახის, პანტერათა გვარის წარმომადგენელი . მისი სხეულის სიგრძე 2 მ, წონა 140 კგ აღწევს. აქვს მასიური, მოქნილი სხეული, მოკლე ფეხები, ფართო, ძლიერბრჭყალებიანი თათები. ფერად მოწითალო-ყვითელია, თან შავი რგოლები და ხალები აქვს, ზოგჯერ შავიც გვხვდება. იაგუარი გავრცელებულია ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში. ბინადრობს ხშირ, ტენიან ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ტყეეებში, უპირატესობას ანიჭებს მდინარეთა სანაპიროებს. კარგად დაცოცავს ხეებზე და ცურავს. იკვებება ჩლიქოსნებით (ტაპირი, ირემი, პეკარი), მღრღნელებით, თევზებით, ჭამს აგრეთვე კუს და მის კვერცხებს, ზოგჯერ თავს ესხმის შინაურ საქონელსაც. მაკეობა 3,5 თვე გრძელდება, შობს 4-მდე ბოკვერს. აქვს მცირე სარეწაო მნიშვნელობა (იყენებენ ტყავს).

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მეტი სურათები და ინფორმაცია 
* BBC-ს იაგუარის ვიდეოები 
* ხალხი და იაგუარი 
* Felidae Conservation Fund

კატეგორია:პანთერა
კატეგორია:ამაზონის ფაუნა
ჟირაფისებრნი

**ჟირაფისებრნი** () — მცოხნელი ძუძუმწოვრების ოჯახი წყვილჩლიქოსნების რიგისა. აერთიანებს 2 გვარის 2 სახეობას: ჩვეულებრივ ჟირაფსა და ოკაპს. ჩვეულებრივი ჟირაფის (Giraffa camelopardalis) სიმაღლე 5-6 მეტრს, მასა 550-1800 კგ აღწევს. აქვს მოკლე სხეული, გრძელი მაღალი კისერი, პატარა თავი, დიდი თვალები, მოკლე და ვიწრო ყურები, პატარა რქები. არეალის სხვადასხვა საზღვრებში შეფერილობა ცვალებადია და ამის გამო ჟირაფის რამდენიმე ქვესახეობას გამოყოფენ. გავრცელებულია აფრიკაში საჰარის სამხრეთით. ბინადრობს სავანეებში. ქმნის მცირე ჯგუფებს, რომლებიც 12-15 (ზოგჯერ 70-მდე) სულისაგან შედგება. აქტიურია დღისით. იკვებება აკაციის ფოთლებით და ტოტებით. აქვს კარგი მხედველობა და სმენა. მაკეობა 420-450 დღეს გრძელდება. ხორცს საკვებად იყენებენ, ტყავს — სხვადასხვა ნაკეთობისათვის.

ჟირაფის რაოდენობა ძალზე შემცირებულია, ხოლო ზოგან სრულიად განადგურებულია. შენარჩუნებულია  უმთავრესად ეროვნულ პარკებსა და რეზარვატებში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჟირაფისებრნი
ჯიქი

**ჯიქი**, **ლეოპარდი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი კატისებრთა ოჯახისა.

## აღწერა 
მისი სხეულის სიგრძე 160 სმ, კუდისა — 110 სმ, მასა 75 კგ აღწევს. დედალი მამალზე მომცროა. ჯიქს აქვს მოყვითალო ან წითური, შავი ხალებით მოხატული სხეული.

## გავრცელება
გავრცელებულია აფრიკაში (გარდა საჰარისა), წინა და სამხრეთ აზიაში, თურქმენეთში, ტაჯიკეთში, შორეულ აღმოსავლეთში.

### საქართველო 
საქართველოში ჯიქი წარსულში ფართოდ იყო გავრცელებული. გვხვდებოდა მთავარი კავკასიონის ქედის ტყეებში, ბორჯომის ხეობაში, ქართლ-იმერეთისა და გურია-აჭარის ქედებზე. იყო ნადირობის ობიექტი. ამჟამად მისი გავრცელება საქართველოში მეტად შემცირებულია. ერთეულების სახით (თოვლზე ნაკვალევის მიხედვით) შემორჩენილია კავკასიონის ქედისა და მისი განშტოებების მიუწვდომელ ადგილებში, აფხაზეთისა და ლაგოდეხის უღრან ტყეებში, კავკასიონის ცენტრალურ უბანში. 1950 წელს ჯიქი მოკლეს სოფ. განთიადის (მაშინდ. ზნაურის რაიონი) მახლობლად, მეორე ეგზემპლარი მოკლულია 1954 წელს ტყეში ზედაზენის მთასთან. 1948-1955 წლებში მისი კვალი ახალ თოვლზე აღინიშნებოდა ლაგოდეხის ნაკრძალის სუბალპურ და ალპურ ზონაში, 1970 წელს — მთათუშეთში (უკანა ფშავის მთა), 1977 წელს — სპეროზის მთაზე (ალაზნის სათავეში), 1978 წელს კი სოფელ მათურასთან. წარსულში კოდორისა და ბზიფის ხეობებშიც გვხვდებოდა ზღვის დონიდან 3500 მ-მდე.

2003 წელს ჩატარებულმა საბაზისო კვლევამ ვაშლოვანის ეროვნული პარკში ჯიქის ერთ-ერთი ქვესახეობა, საფრთხის წინაშე მყოფი წინააზიური ჯიქი () აღმოაჩინა. მისი ჰაბიტატი ვაშლოვანის, პანტიშარის ხეობისა და ალაზნის (მიჯნის ყურე) ცენტრალურ ნაწილშია განთავსებული. შეტანილია საქართველოს „წითელ ნუსხაში“.

2019 წელს ჯიქი შენიშნეს სოფელ წორბისთან (თიღვის მუნიციპალიტეტი). გამოითქვა ვარაუდი, რომ იგი შეიძლება ყოფილიყო მანამდე ჩრდილოეთ ოსეთში ბუნებაში გაშვებული ორი ჯიქიდან ერთ-ერთი, მამრი, სახელად „იალბუზი“, რომელზედაც ცნობები აღარ მოიპოვებოდა (შესაძლოა საყელო დაკარგა ან ზვავმა მოიყოლა). 2020 წელს ამავე სოფლის მიდამოებში, სავარაუდოდ, ისევ შენიშნეს ჯიქი. მაჩხარელი ეგერის თქმით, მან ჯიქი თავისი სოფლის სიახლოვესაც შეამჩნია.. ცნობილია ტყვეობაში მისი გამრავლების ფაქტები.

## საფრთხეები, მდგომარეობა და დაცვა
ბუნებაში მისი კონკურენტებია ყველა სახის დიდი ზომის მტაცებელი ნადირი: მგელი, ფოცხვერი, დათვი. ემუქრება გადაშენების საფრთხე, სტაბილურად იშვიათი და მცირერიცხოვანი ცხოველია. დაცულ ცხოველად გამოცხადდა საქართეელოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1965 წლის 3 დეკემბრის №710 დადგენილებით. შეტანილია საქართველოს და ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წითელ ნუსხებში. მასზე ნადირობა აკრძალულია.

რიცხოვნობის შემცირება განაპირობა წარსულში მასზე ინტენსიურმა ნადირობამ, ახლა კი — მისი ადგილსამყოფელის სამეურნეო მიზნით გამოყენებამ, შემცირებულმა საკვებმა ბაზამ, შემაწუხებელ ფაქტორთა ზრდამ.

## ლიტერატურა
* *ჯანაშვილი ა.*, საქართველოს ცხოვეთა სამყარო, ტ. III, ხერხემლიანები. თბ., 1963.
* *Новиков Г. А.*, Хишные млекопитающие фауны СССР, М.-Л., 1956.
* *არაბული ა.*, საქართველოს სამონადირეო ფაუნა და მისი დაცვა, თბ., 1978.

## სქოლიო
კატეგორია:პანთერა
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
შინაური კატა

**შინაური კატა** () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი კატისებრთა ოჯახისა. შინაური კატა გამოირჩევა მეგობრობის უნარით. ადამიანისა და კატის მეგობრობა 10 000 წელია გრძელდება, თავიდან მან ადამიანების დაფასება მოიპოვა იმით, რომ ანადგურებდა პარაზიტებს. ის ჭკვიან ძუძუმწოვრებს მიეკუთვნება და ექვემდებარება გაწვრთნას.
უბრალო კატამ შეიძლება მოახდინოს მანიპულირება სხვადასხვა საგანზე ან მექანიზმზე. გამოირჩევა მისტიციზმითა და უცნაურობით. მასზე შექმნილი და დაწერილია მრავალი მითი.
კატას ინტელექტის თვალსაზრისით შეუძლია სწავლა, ფიქრი, ამა თუ იმ პრობლემის გადაჭრა, მოხერხებულობა და გონიერება. სახლის კატები შეგუების უნარით ხასიათდებიან. ზოგიერთი კატა მტაცებელია (უყვარს ნადირობა), ამიტომ მათ უწევთ ფიქრი, თუ როგორ მოიტაცონ ესა თუ ის ცხოველი, შემდეგ შეკრან მსხვერპლი, როგორც აკეთებენ მგლები.

## კვება 
კატები არიან ხორცისმჭამელი ცხოველები. მგლების, ძაღლების, მელიების და სხვა ზოგიერთი მტაცებლებლისგან განსხვავებით კატები არიან ყველაფრის მჭამელები. მიჩვევის შემთხვევაში, კატას შეუძლია გახდეს ვეგეტარიანელი, თუმცა, ჩვეულებრივ მოითხოვენ ხორცს. მათ ბრჭყალებს შეუძლია საჭმლის დაჭრა. კატებს აქვთ მოკლე ნაწლავები (როგორც ყველა ხორცისმჭამელს). ზოგჯერ, ისინი მუცელს ისუფთავებენ რწყევით, თუმცა ეს შეიძლება იყოს დაავადებაზე მომანიშნებელიც. კატის კუჭ-ნაწლავის ჯანმრთელობისთვის სასარგებლოა ხორბლის ყლორტი.

კატებს, რომლებსაც შეუძლიათ გარეთ გასვლა, ცდილობენ მოიპოვონ საკვები, როგორიცაა თაგვები და მცირე ფრინველები.

## სქოლიო 
კატეგორია:კატები
ძაღლი

**ძაღლი** () — ძუძუმწოვრების გვარი ძაღლისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 50-160 სმ, კუდისა — 20-50 სმ, მასა 6-80 კგ აღწევს. აქვთ რამდენადმე წაწვეტებული დინგი, დაცქვეტილი ყურები, მსხვილი და მძლავრი ეშვები. იკვებებიან ცხოველებით, ზოგი ჭამს მძორს, ბოსტნეულს, ხილს, ყურძენს და სხვა. მრავლდებიან წელიწადში ერთხელ. შობენ 1-19 უსუსურ ლეკვს. 

გავრცელებული არიან ყველგან გარდა ანტარქტიდისა, ახალი ზელანდიისა, მადაგასკარისა, სულავესისა და სხვა ოკეანური კუნძულისა. გვარში ცხრა სახეობაა, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება 2 (მგელი და ტურა). ძაღლის გვარს მიეკუთვნება შინაური ძაღლი (C. familiaris), რომლის წინაპარია მგელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძაღლისებრნი
მელა

**მელა** () — მტაცებელი ძუძუმწოვრების გვარი ძაღლისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ყველგან, ანტარქტიდის გარდა. ავსტრალიაში შეყვანილია. გვარში 12 სახეობაა. ჩვეულებრივი მელა (Vulpes vulpes) ტანად ყველაზე დიდია.

საქართველოში გვხვდება ჩვეულებრივი მელის 3 სახეობა. სამხრეთი რასები უფრო ღია ფერისანი არიან, გვხვდება სრულიად თეთრი (ალბინოსები) ან შავი ინდივიდები (მელანისტები). განსაკუთრებით მრავალრიცხოვანია ველებსა და უდაბნოებში. ბინადრობენ აგრეთვე ტყეში და სხვა ადგილებში. ცხოვრობენ სოროში, რომელსაც თვითონ თხრის, ზოგჯერ მაჩვის ან სხვა ცხოველის სოროს იკავებს. იყენებს ბუნებრივ თავშესაფრებს — მღვიმეებს, კლდის ნაპრალებს, წაქცეული ხეების ფუღუროებს და სხვა ადგილებს. აქტიურია დღისითაც და ღამითაც.

მხედველობა შედარებით სუსტი აქვს, სმენა და ყნოსვა — კარგი. გამოირჩევა სიფრთხილით და მოხერხებულობით.

იკვებება როგორც ცხოველური, ისე მცენარეული საკვებით, ძირითადად თაგვისებრი მღრღნელებით. წელიწადში ერთხელ მრავლდება. შობს 3-12 ლეკვს, რომელთაც 1,5 თვე რძით კვებავს. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 10-11 თვისა. ტყვეობაში 15-20 წელი ცოცხლობს, ბუნებაში — სულ რამდენიმე წელი.

მელა რეწვის მნიშვნელოვანი ობიექტია (იყენებენ ბეწვს). სარგებლობა მოაქვს მავნე მღრღნელების განადგურებით.

## ლიტერატურა 
*
ტურა

**ტურა** () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი ძაღლისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 71-82 სმ, მასა — 7-13 კგ. ზამთრობით ჩალისფრადაა შეფერილი, ზაფხულში ჭუჭყისფერ-ყვითელია და წითურ-მოშავო ელფერი დაკრავს, კუდი წითურ-მურაა, ბოლოში შავდება. გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, სამხრეთ აზიაში და კუნძულ შრი-ლანკაზე. საქართველოში გვხვდება თითქმის ყველგან ზღვის დონიდან 1000 მ სიმაღლემდე. ბინადრობს ჭალისა და მთის ძირების ტყეებში, ბუჩქნარებში და წყალსატევების ახლოს. იკვებება ცხოველური და მცენარული საკვებით, უმეტესად თაგვისებრი მღრღნელებით, კურდღლებით, ფრინველებით, ქვეწარმავლებით, ამფიბიებით, თევზებით, მწერებით და სხვა. ჭამს მძორს, ნაყოფს და სხვა. მაკეობა 63 დღე-ღამე გრძელდება. შობს 4-6 (იშვიათად 8-მდე) უსუსურ და თვალაუხილავ ლეკვს, რომლებიც სქესობრივად მწიფდებიან სიცოცხლის მე-2 წელს. ტურა აქტიურია უმთავრესად ღამით. ერთგვარ ზიანს აყენებს სამონადირეო მეურნეობას და მეფრინველეობას, ზოგჯერ ცოფისა და შავი ჭირის გამომწვევების გადამტანია. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ძაღლისებრნი
კატეგორია:საქართველოს ძუძუმწოვრები
საპატიო ლეგიონის ორდენი

მინი|200პქ|საპატიო ლეგიონის ორდენი, 1804.
**საპატიო ლეგიონის ორდენი** (ოფიც. ფრანგ. ''Ordre national de la Légion d'honneur''), საფრანგეთის ორდენი დაწესებული ნაპოლეონ ბონაპარტეს, საფრანგეთის რესპუბლიკის პირველი კონსულის, მიერ 1802 წლის 19 მაისს. ეს არის საფრანგეთის უმაღლესი ჯილდო და მას ანიჭებს საფრანგეთის პრეზიდენტი უდიდესი სამხედრო და სამოქალაქო მიღწევებისთვის. ორდენის დევიზია „ღირსება და სამშობლო“ („Honneur et patrie“).

## იხილეთ აგრეთვე 
*ორდენი
*ოქროს საწმისის ორდენი (ევროპა)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Legiondhonneur.fr
* French Embassy in Canada article , ambafrance-ca.org
* Base Léonore, recensement des récipiendaires de la Légion d’honneur (décédés avant 1977), on the web site of the French Ministry of Culture 

კატეგორია:საფრანგეთის ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ბულონის ტყე

მინი|250პქ|ტბა ბულონის ტყეში
**ბულონის ტყე** () — ვრცელი ტყე-პარკი პარიზის მე-16 რაიონის დასავლეთ გარეუბანში. პარკის ფართობია 8,459 კმ², შედარებისთვის იგი 2,5-ჯერ აღემატება ცენტრალ პარკს ნიუ-იორკში და 3,3-ჯერ ჰაიდ პარკს ლონდონში.

ტყის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ბოტანიკური ბაღი, სამხეცე და სხვა საზოგადოებრივი გართობის ობიექტები (Jardin d'Acclimatation). ბულონის ტყე განთქმულია ღამღამობით მეძავთა, განსაკუთრებით ბრაზილიელ ტრანსსექსუალთა რაოდენობით.

## გალერეა

File:Grande cascade Boulogne (1).jpg
File:Kiosque de l'Empereur Bois de Boulogne Paris 16e 004.jpg
File:Illiers - Pré Catelan.jpg
File:Cedrus libani trunc by Line1.jpg
File:Jardin de Bagatelle-Mai 2010.JPG

## რესურსები ინტერნეტში
*ბულონის ტყე

კატეგორია:საფრანგეთის პარკები
კატეგორია:საფრანგეთის ტყეები
მათემატიკური ლოგიკა

**მათემატიკური ლოგიკა** ზოგადად შეიძლება აღიწეროს როგორც მათემატიკის ნაწილი, სხვადასხვა მათემატიკური კონსტრუქციების, გამოთვლების, დამტკიცებების ფორმალურ მხარის შესახებ. მნიშვნელოვანია მათემატიკის დაფუძნებისთვის. ეჯაჭვება კომპიუტერულ მეცნიერებებს. 

მათემატიკური ლოგიკისგან გამოყოფენ ქვედარგებს: მოდელების თეორია, დამტკიცების თეორია, რეკურსიის თეორია. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბულის ალგებრა
* ინტუიციონისტური ლოგიკა
* ლოგიკა
* პირველი რიგის თეორია
* პრედიკატული ლოგიკა

## ლიტერატურა 
* Shawn Hedman, *A first course in logic: an introduction to model theory, proof theory, computability, and complexity*, Oxford University Press, 2004, ISBN 0-19-852981-3.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Logic and set theory around the world
* Polyvalued logic 
* forall x: an introduction to formal logic

კატეგორია:მათემატიკური ლოგიკა
ტოპოსების თეორია

**ტოპოსების თეორია** — კატეგორიათა თეორიის ნაწილი, რომელიც სწავლობს ტოპოსებს — განსაკუთრებული კატეგორიები განსაზღვრული დამატებითი სტრუქტურით და ტოპოსებთან დაკავშირებულ კატეგორიულ მეთოდებს.

ტოპოსების თეორიის განვითარება დაოწყო XX საუკუნის მეორე ნახევარში. მისმა იდეებმა ასახვა ჰპოვეს მათემატიკის, განსაკუთრებით გეომეტრიის და მათემატიკური ლოგიკის სხვადასხვა დარგში.

## ლიტერატურა
* Saunders Mac Lane, Ieke Moerdijk, *Sheaves in Geometry and Logic: a First Introduction to Topos Theory*, Springer, New York, 1992. More complete, and more difficult to read.
* Peter T. Johnstone, *Sketches of an Elephant: A Topos Theory Compendium*, Oxford Science Publications, Oxford, 2002.
* Michael Barr, Charles Wells, *Toposes, Triples and Theories*, Springer, 1985. ონლაინ ვერსია http://www.cwru.edu/artsci/math/wells/pub/ttt.html(http://www.cwru.edu/artsci/math/wells/pub/ttt.html) .
* John Baez, Topos theory in a nutshell

კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:კატეგორიების თეორია
ანხაიუ

**ანხაიუ** (აფხ. სიტყვასიტყვით — „მეურნე ადამიანი“, „მიწათმოქმედი“) — ფეოდალურად დამოკიდებული გლეხი აფხაზეთში (სამურზაყანოში — „ფოთში“). შეადგენდა გლეხთა მასის თითქმის 4/5-ს. ანხაიუ იურიდიულად თავისუდალი იყო, მისი ყიდვა-გაყიდვა არ შეიძლებოდა. ქონებრივი და უფლებრივი მდგომარეობის მიხედვით იყოფოდა ორ ჯგუფად: ანხაიუცქია — „სუფთა ანხაიუ“ და ანხაიუხიფში — „დამოკიდებული ანხაიუ“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის სამთავრო
კატეგორია:გლეხობა
საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი

**საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი** (, ) — აერთიანებს მსოფლიოს ყველა ქვეყნის ეროვნულ ასტრონომიულ საზოგადოებებს. კავშირი საერთაშორისო სამეცნიერო საბჭოს წევრია. ეს არის მეცნიერულ საზოგადოებაში საერთაშორისო მასშტაბით აღიარებული ავტორიტეტი ვარსკვლავების, პლანეტების, ასტეროიდების და სხვა ციური სხეულებისა და ფენომენისთვის სახელების შერჩევაში და, ამგვარად, ასტრონომიის ოფიციალურ ორგანოდ ითვლება.

სამუშაო ჯგუფთა შორისაა პლანეტარული სისტემის ნომენკლატურის მუშა ჯგუფი, რომელიც არეგულირებს პლანეტარულ სხეულთა ნომენკლატურისა და სახელების შეთანხმებებს.

საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი შეიქმნა 1919 წელს, სხვადასხვა საერთაშორისო პროექტების შერწყმით, რომელიც მოიცავდა ციურ რუკას (Carte du Ciel), მზის კავშირს (Solar Union) და საერთაშორისო დროის ბიუროს (Bureau International de l'Heure). მისი პირველი პრეზიდენტი იყო ედუარდ ბენიამინ ბაიო. კავშირს ამჟამად 12,664 ინდივიდუალური წევრი ჰყავს(ანუ პროფესიონალი ასტრონომები 96 ქვეყნიდან), როგორც წესი, დოქტორის ხარისხის მფლობელები; 79 ეროვნული წევრი (ანუ ქვეყნები, რომლებიც კავშირთან ფილიალში იმყოფებიან). ამჟამინდელი პრეზიდენტია სილვია ტორეს-პეიმბერტი.

საკ-ის XXV გენერალური ასამბლეა ჩატარდა 2006 წლის 14-25 აგვისტოს პრაღაში, ჩეხეთი. ამ ასამბლეაზე კავშირმა გამოიტანა წინადადება პლანეტის განსაზღვრების შეცვლაზე. ახალი განსაზღვრებით მზის სისტემაში 12 პლანეტა უნდა გამხდარიყო, მათ შორის ერთი მარსსა და იუპიტერს შორის ასტეროიდთა სარტყელში. თუმცა წინადადება კენჭისყრით უარყვეს. ასევე, პლანეტის სტატუსი ჩამოერთვა პლუტონს, რომელიც 1930 წელს აღმოჩენის შემდეგ მისი სტატუსის შესახებ მუდმივი დებატების საგანი იყო. სტატუსის ჩამორთმევის ძირითადი მოტივი იყო ახალი ასტეროიდების აღმოჩენა, რომელთა რადიუსი აღემატება პლუტონისას.

## პრეზიდენტების სია
# (1919–1922)  ედუარდ ბენიამინ ბაიო
# (1922–1925)  უილიამ უოლეს კემპბელი
# (1925–1928)  ვილემ დე სიტერი
# (1928–1932)  ფრენკ უოტსონ დაისონი
# (1932–1935)  ფრენკ შლეზინგერი
# (1935–1938)  ერნესტ ეკლანგონი
# (1938–1944)  ართურ ედინგტონი
# (1944–1948)  ჰაროლდ სპენსერ ჯოუნზი
# (1948–1952)  ბერტილ ლინდბლადი
# (1952–1955)  ოტო სტრუვე
# (1955–1958)  ანდრე-ლუის დანჟონი
# (1958–1961)  იან ჰენდრიკ ოორტი
# (1961–1964)  ვიქტორ ამბარცუმიანი
# (1964–1967)  პოლ სვინგსი
# (1967–1970)  ოტო ჰეკმანი
# (1970–1973)  ბენგტ სტიომგრენი
# (1973–1976)  ლეო გოლდბერგი
# (1976–1979)  ადრიან ბლაუ
# (1979–1982)  ვაინუ ბაპუ
# (1982–1985)  რობერტ ჰენბერი ბრაუნ
# (1985–1988)  ხორხე საადე
# (1988–1991)  იოშიჰიდე კოძაი
# (1991–1994)  ალექსანდრ ბოიარჩუკი
# (1994–1997)  ლოდევეიკ ვოლტიერი
# (1997–2000)  რობერტ კრაფტი
# (2000–2003)  ფრანკო პაჩინი
# (2003–2006)  რონალდ ეკერსი
# (2006–2009)  კატრინ სეზარსკი
# (2009–2012)  რობერტ უილიამსი
# (2012–2015)  ნორიო კაიფუ
# (2015–2018)  სილვია ტორეს-პეიმბერტი
# (2018–2021)  ევინა ვან დისხუკი
# (2021–2024)  დებრა ელმეგრინი
# (2024–დღემდე)  ვილი ბენცი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* XXVIth General Assembly 2006
* XXVIIth General Assembly 2009 
* XXVIIIth General Assembly 2012 
* XXIXth General Assembly 2015 
* XXXIst General Assembly 2021 

## სქოლიო
ლევან ანჯაფარიძე

**ლევან ივლიანეს ძე ანჯაფარიძე** (დ. 23 ნოემბერი  [ძვ. სტ. 10 ნოემბერი], 1902, ქუთაისი ― გ. 21 აგვისტო, 1972, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი (1938), დოცენტი (1941), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1964). კლინიკური ჰუმატოლოგიის ფუძემდებელი და ენდოკრინოლოგიური კლინიკის ერთ-ერთი ორგანიზატორი საქართველოში. 

1926 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1939-1949 იყო თბილისის გრიგოლ მუხაძის სახელობის ჰემატოლოგიისა და სისხლის გადასხმის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური განყოფილების გამგე, 1954-1968 წლებში ექიმთა დახელოვნების თბილისის სახელმწიფო ინსტიტუტის ტერაპიის II კათედრის გამგე. ჰემატოლოგთა საერთაშორისო საზოგადოების წევრი (1958). 1963-1970 წლებში თბილისის თერაპევთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1902 
კატეგორია:გარდაცვლილი  21 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1972
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
ლევან