open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ერინომე (თანამგზავრი)

მინი|იუპიტერის თანამგზავრი ერინომე
**ერინომე**, *იუპიტერ XXV*, *S/2000 J 4* — პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი.

## აღმოჩენა
ერინომე აღმოაჩინა ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ ს. შეპარდის ხელმძღვანელობით 2000 წელს და მიენიჭა დროებითი აღნიშვნა S/2000 J 4.

## ორბიტა
ერინომეს დიამეტრის დაახლოებით 3 კილომეტრი აქვს და იუპიტერს ბრუნავს საშუალოდ 22986000 კმ მანძილზე 682,80 დღეში, ეკლიპტიკასთან 164° დახრილობით (იუპიტერის ეკვატორისკენ 162°), რეტროგრადული მიმართულებით და ექსცენტრიულობით 0.2552.

ის მიეკუთვნება კარმეს ჯგუფს, რომელიც შედგება არარეგულარული რეტროგრადული მთვარეებისგან, რომლებიც ბრუნავენ იუპიტერზე 23-დან 24 გმ-მდე მანძილზე და დაახლოებით 165°-ის დახრილობით.

## სახელწოდება
ერინომეს სახელი დაარქვეს 2002 წლის ოქტომბერში მითოლოგიური ერინომას მიხედვით, კვიპროსელმა ქალმა, რომელიც აღმოჩენის ჯგუფმა თქვა, რომ იყო "ცელეს ქალიშვილი, რომელიც ვენერას იძულებული გახდა შეუყვარდეს იუპიტერი". იუპიტერი (ზევსი), რომელსაც ვენერა (აფროდიტე) აიძულებს, შეუყვარდეს ერინომა, რათა გაანადგუროს იგი. 

სახელის ბოლო - ხმოვანი შეიცვალა -e-ით, რათა შეესატყვისებოდეს IAU რეტროგრადული მთვარეების დასახელების კონვენციებს. ეს ამბავი მხოლოდ ლათინურად არის ცნობილი და ხელნაწერებს აქვთ სახელები ერინომა, ერინონა და ერიტომა. ორიგინალური ბერძნული სახელი და, შესაბამისად, ხაზგასმული სილა ლათინურში უცნობია. ეს შეიძლება იყოს ევრინომის გვიანი კორუფცია, ამ შემთხვევაში ხაზგასმა იქნება მესამე მარცვალზე (/ɛrɪˈnəmiː/?). ვინაიდან 2020 წლისთვის არ არსებობს მთვარე სახელად „ევრინომე“, ეს არ იქნება ორაზროვანი.

## სქოლიო
კატეგორია:კარმეს ჯგუფის თანამგზავრები
ევკელადე (თანამგზავრი)

მინი|იუპიტერის თანამგზავრი ევკელადე
**ევკელადე** (), *იუპიტერ XLVII*, *S/2003 J 1* — პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი.

## აღმოჩენა
ევკელადე აღმოაჩინეს 2003 წლის 5 თებერვალს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით და მიიღო დროებითი აღნიშვნა S/2003 J 1. 2005 წლის 30 მარტს საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა თანამგზავრს უწოდა ოფიციალური სახელი ევკელადე.

## ორბიტა
ევკელადა იუპიტერის გარშემო ბრუნავს საშუალოდ 23 661 000 კმ მანძილზე. 746 დღეში და 10 საათში. ორბიტას აქვს ექსცენტრისიტეტი 0,272. რეტროგრადული ორბიტის დახრილობა 165,5°-ია. ეკუთვნის კარმე ჯგუფს.

## ფიზიკური მახასიათებლები
ევკელადის დიამეტრი დაახლოებით 4 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2,6 გ/სმ³-ზე, ვინაიდან თანამგზავრი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0,04. მაგნიტუდა 22,6m.

## სქოლიო
კატეგორია:კარმეს ჯგუფის თანამგზავრები
არქე (თანამგზავრი)

მინი|იუპიტერის თანამგზავრი არქე
**არქე** (), *იუპიტერ XLIII*, *S/2002 J 1* — პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი.

## აღმოჩენა
არქე აღმოაჩინა ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ ს. შეპარდის ხელმძღვანელობით 2002 წლის 31 ოქტომბერს და მიიღო დროებითი აღნიშვნა S/2002 J 1.

მას 2005 წელს დაერქვა არქეს სახელი, რომელიც ზოგიერთმა ბერძენმა მწერალმა აღწერა, როგორც ოთხი თავდაპირველი მუზადან ერთ-ერთი, წინა სამის დამატება (აოედე, მელეტე და მნემე).

## ორბიტა
დიამეტრით დაახლოებით 3 კილომეტრია და ბრუნავს იუპიტერზე საშუალოდ 23,717,000 კმ მანძილზე 746,185 დღეში, ეკლიპტიკისკენ 165° დახრილობით (იუპიტერის ეკვატორის მიმართ 162°), რეტროგრადული მიმართულებით და ექსცენტრიულობით 0.41.

არქე მიეკუთვნება კარმეს ჯგუფს, რომელიც შედგება არარეგულარული რეტროგრადული მთვარეებისგან, რომლებიც ბრუნავენ იუპიტერზე 23-დან 24 გმ-მდე მანძილზე და დაახლოებით 165°-ის დახრილობით.

## სქოლიო
კატეგორია:კარმეს ჯგუფის თანამგზავრები
ტაიგეტე (თანამგზავრი)

მინი|იუპიტერის თანამგზავრი ტაიგეტე
**ტაიგეტე** (), *იუპიტერ XX*, *S/2000 J 9* — პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი.

## აღმოჩენა
ტაიგეტე აღმოაჩინა ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით 2000 წელს და მიენიჭა დროებითი აღნიშვნა S/2000 J 9.

მას სახელი ეწოდა 2002 წლის ოქტომბერში ტაიგეტის, ერთ-ერთი პლეადის, ტიტანის ატლასის ქალიშვილისა და ზევსის (იუპიტერი) ლაკედემონის დედის პატივსაცემად.

## ორბიტა
ტაიგეტე არის დაახლოებით 5 კილომეტრის დიამეტრი და ბრუნავს იუპიტერზე საშუალოდ 22,439,000 კმ მანძილზე 691,62 დღეში, ეკლიპტიკისკენ 165° დახრილობით (იუპიტერის ეკვატორის მიმართ 163°), რეტროგრადული მიმართულებით და ექსცენტრიულობით 0.3678.

ის მიეკუთვნება კარმეს ჯგუფს, რომელიც შედგება არარეგულარული რეტროგრადული მთვარეებისგან, რომლებიც ბრუნავენ იუპიტერზე 23-დან 24 გმ-მდე მანძილზე და დაახლოებით 165°-ის დახრილობით.

## სქოლიო
კატეგორია:კარმეს ჯგუფის თანამგზავრები
აბაქირდი

**აბაქირდი** *აბაქირდ* — ისტორიული სოფელი გურჯისტანის ვილაიეთის არტანუჯის ლივის არტანუჯის ნაჰიეში. სოფელი მოხსენიებულია 1574 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“. აბაქირდი მოხსენიებულია სხვადასხვა სახელწოდებებით: ***ისნაქრიდი***, ***ანაქერდ*** (XVI ს. არტ. დავთ.), ***ანაკერდი*** (არტ. დავთ. 1595), 10 ვერსიან რუკაზე იგი დატანილია როგორც ***ანაგერტი***. ასევე განსხვავებული სახელწოდებითაა აღნუსხული ძველ, ქართულ კარტოგრაფიულ წყაროებში: ***ანაგერტ*** (ჯავახიშვილი 1922), ***ანაკერტი*** (ჯავახიშვილი 1923).

დავთრის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 81 კომლი. ყველა ისფენჯის გადამხდელი და შესაბამისად ქრისტიანი, თუმცა შვიდს მიწერილი აქვს მუსლიმი. კომლთა უფროსების დაახლოებით 1/2-ს ერქვა ქართველებისათვის, ქრისტიანებისათვის დამახასიათებელი სახელი: აბრამ, ბაბუნა, გაბრიელ, გიორგი, გოგიჩა, გრიგოლ, დიმიტრი, ზაქარია, იასონ, ივანე, იორდან, იოსებ, ლაზარ, მახარებელ, ოქროპირ, სიმონ, რომანოზ. მამის სახელად გვხვდება: ბუბა, ბუსია, გიორგი, გრიგოლი, გოგიჩა, ივანე, იოსებ, მახარა, როსტევან, ქავთარა. აღსანიშნავია, რომ ქრისტიანებზე გაწერილი გადასახადების ჯამური რაოდენობით სოფელი პირველ ადგილზეა ნაჰიეში.

სამეურნეო გადასახადებზე მოდიოდა 3385 ახჩა, რაც ჯამური გადასახადების საერთო რაოდენობის 56%-ზე მეტია. მეურნეობის ძირითადი დარგები იყო: მემარცვლეობა, მეხილეობა, მეცხოველეობა (მსხვილფეხა პირუტყვი, მეცხვარეობა), მეფუტკრეობა. მაღალი იყო გადასახადი შირაზეც, რაზეც სამეურნეო გადასახადის (მემარცვლეობის გამოკლებით) საერთო რაოდენობის 33% მოდიოდა. ამ მხრივ, იგი გამორჩეული იყო ნაჰიეში შემავალი სოფლების უმეტესობისაგან, სადაც მემარცვლეობაზე გაცილებით მეტი წილი მოდიოდა. შირას, სავარაუდოდ, ხილისაგან ამზადებდნენ, თუმცა გადასახადი ხილზე არც ისე მაღალი იყო. მეცხოველეობაზე მოდიოდა სამეურნეო გადასახადის (მემარცვლეობის გამოკლებით) საერთო რაოდენობის 48%. განსაკუთრებით განვითარებული იყო მეცხვარეობა. სოფლის მცხოვრებლებს დაახლოებით 600 სულამდე ცხვარი უნდა ჰყოლოდათ. ასევე მნიშვნელოვანი დარგი უნდა ყოფილიყო მეფუტკრეობაც, თითქმის 7%.

## ლიტერატურა
* *დ. ნიკოლაიშვილი, დ. სართანია, ა. უჯმაჯურიძე, დ. კირთაძე, მ. კვეტენაძე.* მესხეთი ოსმალური დავთრების მიხედვით. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი", თბ., უნივერსალი, 2021, გვ. 1425

კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები
კატეგორია:გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში მოხსენიებული სოფლები
სტივენ სინოტი

**სტივენ სინოტი** (; დ. 1946, ნიუ-ჯერსი, აშშ) — ამერიკელი ასტრონომი და პროგრამა „ვოიაჯერის“ რეაქტიული მოძრაობის ლაბორატორიის მეცნიერი (NASA), კოსმოსური ხომალდების ოპტიკური ნავიგაციის მეთოდების ექსპერტი. აღმოაჩინა რამოდენიმე თანამგზავრი: იუპიტერის — მეტისი და თებე; ურანის — პაკი და კრესიდა; ნეპტუნის — ლარისა (განმეორებით) და პროტეუსი.

მის სახელს ატარებს ჰენრი ჰოლტის მიერ 1990 წელს აღმოჩენილი მცირე პლანეტა (6154) სტივსინოტი. დამტკიცებული დასახელება მცირე პლანეტების ცენტრის ცირკულარში გამოქვეყნდა 1996 წლის 1 ივლისს (MPC 27347- 27476).

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
ჯეინ ნაანა ოპოკუ-აგიემანგი

**ჯეინ ნაანა ოპოკუ-აგიემანგი** (დ. 22 ნოემბერი, 1951) — განელი აკადემიკოსი და პოლიტიკოსი. განის ვიცე-პრეზიდენტი, რომელმაც თანამდებობა დაიკავა 2025 წლის 7 იანვარს. განათლების მინისტრის 2013 წლის თებერვლიდან 2017 წლის იანვრამდე. ლიტერატურის სრული პროფესორი.  განის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პირველი ვიცე-კანცლერი. ამჟამად მუშაობს აფრიკის ქალთა უნივერსიტეტის კანცლერად.

2020 წლის დეკემბერში განის საპრეზიდენტო არჩევნებში ვიცე-პრეზიდენტად შეარჩია ჯონ მაჰამამ. 2024 წელს იგი კვლავ აირჩიეს მაჰამის კანდიდატად, გაიმარჯვა და გახდა განის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი ქალი. 

## სქოლიო
კატეგორია:განის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:განელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:განელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სარინა ესმაილზადეს მკვლელობა

**სარინა ესმაილზადე** (, დ. 31 მარტი, 2006 — გ. 23 სექტემბერი, 2022) — სტუდენტი და იუთუბერი. უფლებადამცველი ორგანიზაციების ცნობით, 2022 წლის 23 სექტემბერს, ირანელი მოზარდი გარდაიცვალა უსაფრთხოების ძალების მიერ თავში სავარაუდო სასტიკი ცემის შედეგად, მაჰსა ამინას მკვლელობის გამო გამართულ საპროტესტო აქციების დროს, კარაჯაში, ალბორზის პროვინციაში, ირანში. ის 16 წლის იყო.

ადგილობრივი იუსტიციის დეპარტამენტი უარყოფს პასუხისმგებლობას მის სიკვდილზე და ამტკიცებს, რომ მან თავი მოიკლა შენობის სახურავიდან გადახტომის შედეგად. მსგავსი ბრალდებები გაკეთდა ხელისუფლების მიერ 16 წლის ნიკა შაკარამის მიმართ, რომელიც ასევე მონაწილეობდა საპროტესტო აქციებში და გარდაიცვალა საეჭვო ვითარებაში.მათი გარდაცვალების შემდეგ შაკარამის და ესმაილზადეს სურათები გამოჩნდა ბანერებზე საპროტესტო აქციების დროს ირანის ქალაქებში. ესმაილზადეს მიერ შექმნილი ვიდეოები გამოქვეყნდა ინტერნეტში მისი გარდაცვალების შემდეგ
300px|მინი|ბანერი სარინა ესმაიელზადეს, მაჰსა ამინის, ფერეშტეჰ აჰმადის და ნიკა შაკარამის გამოსახულებით იერუსალიმში
300px|მინი|სარინა ესმაილზადე ირანის ისლამური რეჟიმის მსხვერპლთა ხსოვნისადმი მიძღვნილ ფრესკაზე გამოჩნდა ნაზარეთში.

## წინაისტორია
სარინა ესმაილზადე დაიბადა 2006 წელს. სხვა ვიდეოში მან თქვა: „ჩვენ არ ვართ ისეთი, როგორიც წინა თაობა იყო 20 წლის წინ, რომელმაც არ იცოდა, როგორი იყო ცხოვრება ირანის გარეთ“.ტელეგრამის თავის ბოლო ვიდეოში მან იმღერა „Take Me to Church“ და თქვა: „ჩემი სამშობლო თავს გრძნობს ისე, თითქოს დევნილია". კარაჯის რაიონში, მის სკოლასთან, სადაც საპროტესტო აქციები მიმდინარეობდა. MHR წყაროს თანახმად, იგი გარდაიცვალა მანამ, სანამ გადაიყვანდნენ საავადმყოფოში.

## მემკვიდრეობა
ირანის წინააღმდეგობის ეროვნული საბჭოს ქალთა კომიტეტის ცნობით, ყოფილმა კლასელებმა პატივი მიაგეს ესმაილზადეს გარდაცვალებიდან ორმოცდამეათე დღეს და თავიანთ კლასში ალი ხამენეის ფოტო შეცვალეს სარინა ესმაილზადეს ფოტოთი. 2023 წლის 2 ივლისს „Amnesty International“ დიდ ბრიტანეთში მეჩვიდმეტე დაბადების დღე აღნიშნა. მისი ინსტაგრამის გვერდი თავდაპირველად მისი გარდაცვალების შემდეგ წაიშალა, მაგრამ მოგვიანებით მის სახელზე შეიქმნა 13 გვერდი, ერთი მისი ორიგინალური იდენტიფიცირებით ძველი პოსტების გარეშე. მხოლოდ მის YouTube არხზე იყო წარმოდგენილი მხიარული, ბედნიერი თინეიჯერი გოგონას სურათი, რომელსაც უყვარდა ცეკვა, მუსიკა, პიცა და რომელსაც აწუხებდა თავისუფლების საკითხი.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალები საქმიანობისა და ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ქალთა უფლებები
კატეგორია:მოკლულები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ირანელი ქალები
ელიზაბეტ გილისი

**ელიზაბეტ ეგგან გილისი** (; დ. 26 ივლისი, 1993) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. მისი დებიუტი ბროდვეიში 15 წლის ასაკში შედგა მიუზიკლში „13“, ლუსის პერსონაჟის როლში. მისი პირველი სატელევიზიო გამოსვლის შემდეგ Black Donnellys-ში (2007), მან აღიარება მოიპოვა ჯეიდ უესტის როლით Nickelodeon-ის სერიალში „Victorious“ (2010–2013) და ასევე ითამაშა ჯიჯი როკის როლში FX კომედიურ სერიალში „Sex & Drugs & Rock & Roll“ (2015–2016) და ფელონ კერინგტონი „დინასტიის“ CW-ის გადატვირთვაზე (2017–2022). მან გაახმოვანა დაფნა ნიკელოდეონის სერიალში „Winx Club“ (2011–2014) და ქალი-კატა / სელინა კაილი ანიმაციურ ფილმში „Catwoman: Hunted“ (2022) და გამოჩნდა სხვადასხვა მხატვრულ და სატელევიზიო ფილმებში, მათ შორის საშინელებათა ფილმში „Animal“ (2014). სატელევიზიო ფილმი „Killing Daddy“ (2014), კომედიური ფილმი „დასვენება“ (2015) და შავი კომედია თრილერი „არიზონა“ (2018).

გილის მუსიკალური დებიუტი შეასრულა Victorious-ის საუნდტრეკში 2011 წელს, სადაც მან შეასრულა სიმღერა „Give It Up“ არიანა გრანდესთან ერთად. მას შემდეგ შოუში მონაწილეობის დროს მან შეასრულა სხვა სიმღერები, მათ შორის RIAA პლატინის სერტიფიცირებული „Take a Hint“ ვიქტორია ჯასტისთან ერთად და „You Don't Know Me“. მისი სადებიუტო სტუდიური ალბომი „We Wish You the Merriest“ (2023) — საშობაო დუეტების კოლექცია სეტ მაკფარლეინთან — გამოუშვა Republic Records-მა.

## ადრეული ცხოვრება 
ელიზაბეტ ეგგან გილისი დაიბადა 1993 წლის 26 ივლისს ჰავორტში, ნიუ-ჯერსიში, დეივ და ლორი გილის ოჯახში. ჰყავს ერთი უმცროსი ძმა (დ. 1996 წ.). გილისმა განაცხადა, რომ მას აქვს ირლანდიური წარმომავლობა და იტალიელი ბებია და ბებია. მან დატოვა საშუალო სკოლა პირველ კურსზე სამსახიობო საქმის გასაგრძელებლად და მონაწილეობა მიიღო საშუალო სკოლის ონლაინ პროგრამაში.

## პირადი ცხოვრება 
ჯილისმა გაიცნო ამერიკელი მუსიკალური პროდიუსერი მაიკლ კორკორანი ნიკელოდეონის შოუს Victorious-ის *გადასაღებ მოედანზე,* როდესაც ის 16 წლის იყო, ის კი 36 წლის. Corcoran თანადამწერი და პროდიუსერი სიმღერები, რომ Gillies იმღერა შოუში. წყვილმა ურთიერთობა 2012 წლის ბოლოს დაიწყო, როდესაც ის 19 წლის იყო 2020 წლის 8 აგვისტოს, გილისი დაქორწინდა კორკორანზე კერძო ცერემონიაზე ჩესტერფილდში, ნიუ ჯერსიში. ისინი ცხოვრობენ ატლანტაში, ჯორჯია.

## დისკოგრაფია 
* „We Wish You the Merriest“ (2023) (სეთ მაკფარლეინთან ერთად)

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*
*
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:26 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:ტრადიციული პოპ-მუსიკის მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი გამხმოვანებლები
კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები
კატეგორია:ამერიკელი პოპ-როკ-მომღერლები
კატეგორია:იტალო-ამერიკელები
კატეგორია:ირლანდიელი ამერიკელები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მიუზიკლების მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯიმ რონი

**ემანუელ ჯეიმს რონი** (დ. 17 სექტემბერი, 1930 — გ. 5 დეკემბერი, 2009) —  ამერიკელი ანტერპრენერი და მწერალი. მან დაწერა მრავალი წიგნი, მათ შორის *როგორ მოვიპოვოთ სიმდიდრე და ბედნიერება.*

## ადრეული წლები
ემანუელ ჯეიმს რონი დაიბადა 17 სექტემბერს, 1930 წელს, იაკიმაში, ვაშინგტონი. მისი მშობლები ფლობდნენ და მუშაობდნენ ფერმა კალდველში, აიდაჰოში, სადაც გაიზარდა რონი, როგორც ერთადერთი შვილი. იგი დაიბადა ღარიბ ოჯახში, გახდა მილიონერი 30 წლის ასაკში და 33 წლის ასაკში გაკოტრდა. მოგვიანებით კი იგი კვლავ მილიონერი გახდა. 

## სიკვდილი
რონი გარდაიცვალა ფილტვის ფიბროზით, 2009 წლის 5 დეკემბერს. იგი დაკრძალულია *Forest Lawn Memorial Park*-ში გლენდეილში, კალიფორნია.

## რესურსები ინტერნეტში
*GoodReads

კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:დაბადებული 17 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 დეკემბერი
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
ეტნე (თანამგზავრი)

მინი|იუპიტერის თანამგზავრი ეტნე
**ეტნე**, *ეთნე* (), *იუპიტერ XXXI*, *S/2001 J 11* — პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი.

## აღმოჩენა
ეტნე აღმოაჩინეს 2001 წლის 9 დეკემბერს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა და მიიღო დროებითი აღნიშვნა S/2001 J 11. 2003 წლის აგვისტოში თანამგზავრს ეწოდა სახელი ეტნე ბერძნულ მითოლოგიაში ერთ-ერთი ნიმფის მიხედვით.

## ორბიტა
ეტნე იუპიტერის გარშემო ბრუნავს საშუალოდ 23 229 000 კმ მანძილზე 730 დღეში, 4 საათსა და 19 წუთში. ორბიტას აქვს ექსცენტრიულობა 0,2643. რეტროგრადული ორბიტის დახრილობაა 165,091°. ეკუთვნის კარმე ჯგუფს.

## ფიზიკური მახასიათებლები
ეტნეს დიამეტრი დაახლოებით 3 კმ-ია. სატელიტი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0,04. მაგნიტუდა 22,7m.

## სქოლიო
კატეგორია:კარმეს ჯგუფის თანამგზავრები
მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემა

**მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემა** — სახელმწიფო ხელისუფლებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების საარჩევნო სისტემა, რომლის მიხედვითაც ამომრჩევლები დაყოფილნი არიან საარჩევნო ოლქებად გეოგრაფიული ზონების მიხედვით. გამარჯვებულია ის კანდიდატი, რომელიც ხმების უმრავლესობას მოაგროვებს თავის საარჩევნო ოლქში. 

განასხვავებენ აბსოლუტური უმრავლესობის, შედარებითი უმრავლესობის და კვალიფიციური უმრავლესობის მაჟორიტარულ საარჩევნო სისტემებს. 

*აბსოლუტური უმრავლესობის მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემის დროს არჩეულად ითვლება ის კანდიდატი, რომელიც მიიღებს არჩევნებში მონაწილეთა ხმების ნახევარზე მეტს. 

*შედარებითი უმრავლესობის მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემის დროს არჩეულად ითვლება ის კანდიდატი, რომელიც მიიღებს არჩევნებში მონაწილეთა ხმების უმრავლესობას სხვა კანდიდატებთან შედარებით. 

*კვალიფიციური უმრავლესობის მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემის დროს არჩეულად ითვლება ის კანდიდატი, რომელიც მიიღებს არჩევნებში მონაწილეთა ხმების წინასწარ დადგენილ უმრავლესობას, რომელიც მეტია ხმების ნახევარზე. 

მაგალითად, 2/3, 3/4 და ა.შ. (ეს უკანასკნელი სისტემა იშვიათად გამოიყენება). მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემის უპირატესობა ისაა, რომ ეთნიკურად და პოლიტიკურად გაყოფილ მოსახლეობას აქვს საკუთარი წარმომადგენლის ყოლის შესაძლებლობა პარლამენტში, იმ შემთხვევაში, თუ ამ ჯგუფებს მყარი დასაყრდენი აქვთ საკუთარ რეგიონებში. მეორე მხრივ, პარტიების წარმომადგენლობა პარლამენტში არ ასახავს ქვეყნის ამომრჩევლების ინტერესებს მთელს ქვეყანაში, ვინაიდან გამარჯვებული კანდიდატი არ წარმოადგენს იმ ამომრჩეველთა ინტერესებს, რომელთაც მისი კანდიდატურისათვის კენჭი არ უყრიათ. გარდა ამისა, მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემის დროს თითოეულ ოლქში იკარგება იმ კანდიდატისათვის მიცემული ხმები, რომლებმაც უმრავლესობა ვერ მოაგროვეს. მიუხედავად ამ ნაკლოვანებებისა მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემა ბევრ თანამედროვე ქვეყანაში გამოიყენება (ხშირად პროპორციულ საარჩევნო სისტემასთან კომბინაციაში).

## რესურსები ინტერნეტში
*ადამიანის უფლებათა ლექსიკონი / (შეადგინა ფრიდონ საყვარელიძემ ; რედ.: ანა ჭაბაშვილი) - თბ., 1999, გვ. 128

კატეგორია:საარჩევნო სისტემები
ნესტორ ერქომაიშვილი

**ნესტორ ერქომაიშვილი** (დ. 1 აგვისტო, 1862, წითელმთა ― გ. უცნობია) — ქართველი რევოლუციონერი. 

## ბიოგრაფია
1903 წლიდან იყო რსდმპ-ის გურიის ორგანიზაციის და გურიის გლეხთა მოძრაობის აქტიური წევრი, შემოქმედის სასოფლო საზოგადოების წარმომადგენელი და წითელი რაზმის მეთაური. ბათუმის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ორგანიზაციის მხრიდან გლეხთა და მებრძოლთა შორის ავრცელებდა არალეგალურ ლიტერატურას და ეწეოდა აგიტაციას. 

1905 წლის ოქტომბერში. გრიგოლ დუმბაძესთან და სხვა თანამებრძოლებთან ერთად მონაწილეობდა ოზურგეთის პოლიციის სამაზრო სამმართველოს 30-მდე სტრაჟნიკის განიარაღებაში.  ბათუმში 7 "გოროდოვოის" განიარაღებაში. 20 ოქტომბერს იყო ნასაკირალის ბრძოლის ერთ-ერთი მეთაური. იყო გურიის კომიტეტის წევრი და ბენიამინ ჩხიკვიშვილის მცველი.

1906 წლის 17 მარტს ჩაბარდა პოლიციას. გაასამართლეს და ქუთაისის ციხეში ჩასვეს; 1908 წელს ოდესაში შემდგარ სასამართლო პროცესზე  გაასამართლეს გურიის რესპუბლიკის საქმეზე და მიუსაჯეს კატორღა 6 წლით. 1914-1917 წლებში გადასახლებული იყო ციმბირში, ენისეისკის გუბერნიის სოფელ ტარეევოში. რევოლუციის შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა, იყო პოლიტკატორღელთა საზოგადოების წევრი (№1661).

## ლიტერატურა 
* ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი, 1801-1952: ტ. II  / იოსებ იმედაშვილი.-თბ. ,2021.- გვ.100

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1862
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:შემოქმედში დაბადებულები
ნესტორ
კატეგორია:რსდმპ-ის წევრები
სახელმწიფო ხელისუფლება

**სახელმწიფო ხელისუფლება** — სახელმწიფოს ტერიტორიაზე მმართველობისა და კონტროლის განხორციელება პოლიტიკური საზოგადოების მიმართ სამართლისა და იძულების მეთოდების გამოყენებით. 

ადრინდელ, შედარებით ვიწრო განმარტებაში სახელმწიფო ხელისუფლება სამ შტოდ იყოფოდა: საკანონმდებლო, აღმასრულებელ და სასამართლო ხელისუფლებად. სასაუბრო დონეზე სახელმწიფო ხელისუფლება აღმასრულებელი ხელისუფლების (მთავრობა, მინისტრთა საბჭო) სინონიმად გამოიყენება. 

სახელმწიფო ხელისუფლების დემოკრატიულ განხორციელებაში, როგორც წესი, იგულისხმება: 

#ორგანიზაციული ეფექტურობის მაღალი ხარისხი გადაწყვეტილებების მიღებისა და რეალური პოლიტიკის მიმართ, განსაკუთრებით ეკონომიკური პოლიტიკის გატარებაში; მისი წვლილი ქვეყნის კეთილდღეობის, სტაბილურობისა და საყოველთაო სოციალური დაცვის უზრუნველყოფაში; 
#ანგარიშვალდებულება; 
#„გამჭვირვალობა”; 
#საჯაროობა; 
#სამართლისა და კანონის უზენაესობა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ადამიანის უფლებათა ლექსიკონი / (შეადგინა ფრიდონ საყვარელიძემ ; რედ.: ანა ჭაბაშვილი) - თბ., 1999, გვ. 128

კატეგორია:პოლიტიკური ხელისუფლება
დერინსუ (პაზარის რაიონი)

**დერინსუ** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 51 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 14 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 192 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელი დერინსუს ძველი სახელია **ზაღნათი**. თურქულში ის შევიდა როგორც „ზაღნათი“.  კერძოდ, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის მოხსენიებულია როგორც „ზაღნათი“. არსებობს წყაროები, რომლებიც ამ ადგილის სახელს წერენ როგორც „ზანათი“, სავარაუდოდ რუსულ რუკაზე არსებული შეცდომის გამო.

სოფელი ზაღნათი , რომელიც მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, ანტიკურ პერიოდში შედიოდა კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს სრულად დაიპყრეს ეს რეგიონიც. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულის მიხედვით, ეს დასახლება ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას კაზას. მოსახლეობა შედგებოდა 8 ოჯახში მცხოვრები 35 ადამიანისგან. თუმცა, ეს რიცხვი შესაძლოა მხოლოდ მამაკაც მოსახლეობას მოიცავდეს. სოფელში დაბეგვრას დაქვემდებარებული პირუტყვის რაოდენობა აღრიცხულია შემდეგნაირად: 28 ცხვარი, 36 თხა, 20 ძროხა და 5 ხარი.

ნიკო მარმა 1910 წელს ლაზისტანის რეგიონში განხორციელებული კვლევითი ექსპედიციის ჩანაწერებში აღნიშნა, რომ ათინას კაზაში 69 სოფელი იყო, საიდანაც 64-ში ლაზურად საუბრობდნენ. ზაღნათიც იყო ერთ-ერთი სოფელი, სადაც ლაზურად საუბრობდნენ.

1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, ზაღნათის სოფელი ეკუთვნოდა რიზეს პროვინციის ათინას კაზას ცენტრალურ ნაჰიეს.  ვინაიდან „ზაღნათი“ ან „ზაღნატი“ არ იყო თურქული, სოფლის სახელი 1959 წელს  შეიცვალა „დერინსუდ“. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, დერინსუს სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 402 ადამიანისგან, საიდანაც 108 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ბალიქჩი (პაზარის რაიონი)

**ბალიქჩი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 30 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 7 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 274 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელ ბალიქჩის ძველი სახელია „ზელეღი“. ორ კვლევაში ლაზისტანის ტოპონიმების შესახებ ის ჩაწერილია, როგორც „ზელეღი“. ზოგიერთ წყაროში ეს დასახლება მოხსენიებულია როგორც „ზელექი“. 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში კი ის ჩაწერილია, როგორც „ზელექი“ (ذلك).

ლაზეთის რეგიონში მდებარე სოფელი ზელეღი ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, მას შემდეგ რაც 1461 წელს გაანადგურეს ტრაპიზონის იმპერია, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიკავეს. სოფელი ზელეღი, 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის წლიურ დოკუმენტში შეცდომით უნდა იყოს ჩაწერილი, როგორც „ზელური“. ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინის კაზას დაქვემდებარებული სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 18 ოჯახში მცხოვრები 75 ადამიანისგან. თუმცა არსებობს ალბათობა, რომ ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცთა რაოდენობას მოიცავდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობად აღრიცხულია 20 ცხვარი, 5 თხა, 29 ძროხა და 10 ხარი.

კულტურის ისტორიკოსმა ნიკო მარიმ 1910 წელს დაწერა, რომ ათინის კაზაში 69 სოფელი იყო და ამ სოფლებიდან 64-ში ლაზურად საუბრობდნენ, ზელეკის სოფელიც ლაზურენოვან დასახლებებში ითვლება. მარის ინფორმაციით, სოფელ ზელეღში ან ზელექში  ყველა მენავეობითა და მეზღვაურობით იყო დაკავებული. საუკეთესო მეზღვაურები ამ სოფელში გამოდიოდნენ. სოფელი ზელეღი  პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში აღმოჩნდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზისტანის რეგიონში კვლევითი მოგზაურობისას ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი ქართულად ჩაწერა როგორც „ზელეღი“, რუსულად კი როგორც „ზელეკი“ (Зелек). ყიფშიძის ინფორმაციით ამ დროისთვის სოფელში 69 ოჯახში 188 ადამიანი ცხოვრობდა. სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა და ეწოდა ბალიქჩი.  1965 წლის საყოველთაო აღწერაში სოფელი ბალიქჩის  მოსახლეობა 489 ადამიანისგან შედგებოდა და ამ მოსახლეობიდან 149 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

1836 წელს სოფლის მეჩეთი გადაკეთდა ჯამედ.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
დარილი (პაზარის რაიონი)

**დარილი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 41 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 4 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 159 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია 
სოფელ დარილის ძველი სახელწოდებაა არანაში. სახელი არანაში თურქულ ენაში შევიდა როგორც არანაშ. სოფელი არანაში მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. მას შემდეგ, 1461 წელს რაც ოსმალებმა  გაანადგურეს ტრაპიზონის იმპერია, 1547 წელს მათ სრულად დაიპყრეს ეს რეგიონიც. სოფელი არანაში შედგებოდა 17 კომლისგან, სადაც 53 ადამიანი ცხოვრობდა. თუმცა, შესაძლოა ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას აღნიშნავდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა შეადგენდა 5 თხას, 40 ძროხას და 11 ხარს.

სოფელი არანაში პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი ექსპედიციის დროს, ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი ქართულად დაწერა როგორც არანაში, რუსულად კი როგორც Аранаш. ამ დროს სოფელში 33 ოჯახში 205 ადამიანი ცხოვრობდა. ნიკო მარმა 1910 წელს დაწერა, რომ ათინის რაიონში 69 სოფელი იყო და აქედან 64-ში ლაზურ ენაზე საუბრობდნენ, არანაშის სოფელიც ლაზურენოვან დასახლებებს შორის მოიხსენია.

სოფელი არანაში 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში რიზეს პროვინციის ათინის რაიონის ცენტრალურ ნაჰიეს ექვემდებარებოდა. 1935 წლის საყოველთაო აღწერის დროს, არტვინისა და რიზეს პროვინციების გაერთიანებით შექმნილ ჩორუჰის პროვინციაში იგივე ადმინისტრაციული სტატუსი ჰქონდა და მოსახლეობა 241 ადამიანისგან შედგებოდა. ვინაიდან არანაში თურქული არ იყო, სოფლის სახელი 1959 წელს  შეიცვალა და დარილი ეწოდა. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს დარილის სოფლის მოსახლეობა 351 ადამიანისგან შედგებოდა, საიდანაც 141 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ქუზაიჯა (პაზარის რაიონი)

**ქუზაიჯა** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 25 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 13 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 287 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში მოხსენიებულია როგორც სურმინათი, რაც ლაზურად ნიშნავს „სურმენელებს". 1834 წელს სოფლის პატარა მეჩეთი ჯამედ გადაკეთდა.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
მერდივენლი (პაზარის რაიონი)

**მერდივენლი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 28 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 9 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 240 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი, 1876 წლის ტრაბზონის ვილაიეთის აღწერაში, ლაზურად აღნიშნულია როგორც „მელიათი“, რაც ნიშნავს „მელიებიანს“. სოფელმა მისცა თავისი სახელი მელიათის მდინარეს, რომელიც გამყოფია ლაზებისა და ჰემშილების დასახლებულ რეგიონებს შორის. ვარაუდობენ, რომ სოფლის მეჩეთი აშენდა 1800 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ჰამიდიე (პაზარის რაიონი)

**ჰამიდიე** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 45 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 7 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 1 387 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელი ჰამიდიეს ძველი სახელი **ძველი ტრაპიზონი** იყო. XIX საუკუნის პირველ ნახევარში რეგიონს მოგზაურობდა ფრანგი დიპლომატი და ბუნებისმეცნიერი ვიქტორ ფონტანიე, რომლის ერთ-ერთ ნაშრომში იხსენიება „ძველი ტარაბეზონდი“ (ძველი ტრაპიზონი).  1854 წლის კიეპერტის რუკაზე და საქართველოს 1916 წლის გაზეთ „საქართველოს“ ერთ ნომერში სოფლის სახელი დაწერილია „ძველი ტრაპიზონი“.  2009 წლის ლაზური ტოპონიმების ლექსიკონში კი სოფელი მოხსენიებულია როგორც „კუჭუმა“.

ფრანგი დიპლომატი და ბუნებისმეცნიერი ვიქტორ ფონტანიეს სამოგზაურო ჩანაწერებში ძველ ტრაპიზონზე ყურადღებას იქცევს რამდენიმე საინტერესო დაკვირვება. XIX საუკუნის პირველ ნახევარში რეგიონის მოგზაური ფონტანიე აღნიშნავს, რომ იმ დროს ხალხი „ძველ ტრაპიზონს“ იმ ტერიტორიას უწოდებდა, სადაც ტრაპიზონის ქალაქი დაარსდა. ამ დაკვირვებიდან გამომდინარე, შეიძლება ითქვას, რომ ძველი ტრაპიზონის საწყისი სახელი ტრაპიზონი იყო. ძველი ტრაპიზონი პლატოა, რომლის ერთი მხარე ოდნავ დაქანებით შავ ზღვამდე მიემართება. პლატოს უკან კონუსისებრი მთა მდებარეობს, ხოლო მარჯვენა მხარეს - ფართო ხეობა. ფონტანიე აღნიშნავს, რომ ბერძენი მწერლის, ქსენოფონტეს, ტრაპიზონის ქალაქის აღწერა არ ემთხვევა დღევანდელი ტრაპიზონისა და მის ზემოთ მდებარე ბოზთეფეს მდებარეობას, თუმცა სრულად შეესაბამება ე. წ. ძველი ტრაპიზონის პლატოს.

ამ აღწერიდან შეიძლება დავასკვნათ, რომ ძველ ტრაპიზონს იმ პერიოდში დასახლება არ ჰქონია. 1877-1878 წლების ოსმალეთ-რუსეთის ომის შემდეგ გადასახლებული მუსლიმი ქართველები სავარაუდოდ ამ ცარიელ ტერიტორიაზე დასახლდნენ. კერძოდ, 1916 წლის გაზეთი „საქართველო“ აღნიშნავს, რომ „ძველ ტრაპიზონში" მხოლოდ 90 გადმოსახლებული ქართული ოჯახი ცხოვრობდა, რომლებიც ძირითადად ქობულეთიდან იყვნენ. ქართველების დასახლების შემდეგ ძველი ტრაპიზონი სოფლად იქცა, ხოლო გადასახლება აბდულჰამიდ მეორის პერიოდში მოხდა, რის გამოც ამ დასახლებას „ჰამიდიე“ დაერქვა. გაზეთის ინფორმაციით, ძველი ტრაპიზონის ქართველები ძირითადად გემების მართვით იყვნენ დაკავებული. სოფლის ქალები ძველი ქართული ხელნაწერით წერილებს გემის კაპიტნების მეშვეობით უგზავნიდნენ ნათესავებს ქობულეთში.

სოფელი ტრაპიზონი  პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში აღმოჩნდა. ქართველი ლინგვისტი იოსებ ყიფშიძე 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი მოგზაურობის შენიშვნებში სოფელს „ძველ ტრაპიზონს“ უწოდებს. ყიფშიძე აღნიშნავს, რომ სოფელში ქობულეთიდან გადმოსახლებულები ცხოვრობდნენ, 60 ოჯახიანი სოფლიდან 23 ოჯახი ომის დროს გაიქცა, სოფელში 263 ადამიანი დარჩა, თუმცა ომამდე აქ 500 ადამიანი ცხოვრობდა.

1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში იგი „ჰამიდიე“ სახელით იხსენიება. ამ დროს ჰამიდიე რიზეს სანჯაყის ათინის რაიონის სოფლებს შორის იყო. 1933 წელს რიზესა და ართვინის სანჯაყები ჩორჰის სანჯაყით შეიცვლა, ათინას პაზარი ეწოდა.  1935 წლის საყოველთაო აღწერით, სოფელი ჰამიდიე პაზარის რაიონს ეკუთვნოდა და 276 მცხოვრები ჰყავდა. 1965 წლის საყოველთაო აღწერისას სოფელში 476 ადამიანი ცხოვრობდა, საიდანაც 152 წერა-კითხვის მცოდნე იყო.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
დერებაში (პაზარის რაიონი)

**დერებაში** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 45 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 417 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელ დერებაშის ძველი სახელი ცნობილია როგორც **წუკიტა** ან **ცუკიტა**. ეს ადგილის სახელი თურქულ ენაში შევიდა როგორც „სუკიტა“. კერძოდ, 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის სალნამეში და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში მოხსენიებულია როგორც სუკიტა (სოქითა).

წუკიტა ან ცუკიტას სოფელი, რომელიც მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის სალნამეს მიხედვით, ეს დასახლება ეკუთვნოდა ტრაპიზონის ვილაიეთის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას კაზას. მოსახლეობა შედგებოდა 40 ოჯახისგან, სულ 125 ადამიანისგან. თუმცა, შესაძლოა ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას გულისხმობდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა შემდეგნაირად იყო აღრიცხული: 48 ცხვარი, 95 თხა, 35 ძროხა, 11 ხარი, 5 კამეჩი და 5 ცხენი.

ნიკო მარი 1910 წელს ლაზისტანის რეგიონში კვლევითი მოგზაურობისას სოფლის სახელს წერდა როგორც „მწუკიტა“. ამ დროს ათინას კაზაში იყო 69 სოფელი და ამ სოფლებიდან 64-ში ლაზურად საუბრობდნენ. მწუკიტას სოფელიც ლაზურენოვან დასახლებებს შორის მოიხსენია.
სოფელი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა და გარკვეული პერიოდი რუსულ მმართველობაში იმყოფებოდა. რუსული მმართველობის დროს, 1917 წელს ლაზისტანის რეგიონში კვლევითი მოგზაურობისას ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ, რომელმაც სოფლის სახელი დაწერა როგორც წუკიტა, აღნიშნა რომ სოფელში 50 ოჯახში ცხოვრობდა 261 ადამიანი და მოსახლეობის უმრავლესობა ლაზებისგან შედგებოდა.

წუკიტა ან ცუკიტას სოფელი 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში „სუკიტას“ სახელით რიზეს ვილაიეთის ათინას კაზას ცენტრალურ ნაჰიეს ეკუთვნოდა. რადგან წუკიტა ან სუკიტა არ იყო თურქული სახელი, სოფლის სახელი 1959 წელს  შეიცვალა დერებაშად.  1965 წლის საყოველთაო აღწერისას დერებაშის სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 944 ადამიანისგან და ამ მოსახლეობიდან 342 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

სოფელში არის მეჩეთი, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც სეიდიოღლუს მეჩეთი, აშენებული 1902 წელს და გარემონტებული 1976 და 1986 წლებში.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ჰასქოი (პაზარის რაიონი)

**ჰასქოი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან  43 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან  6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 452 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელი ჰასქოი მოგვიანებით გამოეყო იავუზქოის. ამის გამო, იავუზქოის ძველი სახელი „ნოჰლაფსუ“ ჰასქოის ძველ სახელადაც ითვლება.

ჰასქოის მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს.  თუმცა, ვინაიდან ჰასქოი იყო ნოჰლაფსუს (დღევანდელი იავუზქოის) ნაწილი, ძველ ოსმალურ ჩანაწერებში ის ცალკე სოფლად არ მოიხსენიება. პირველად ის ცალკე სოფლად დაფიქსირდა 1975 წლის საყოველთაო აღწერის დროს. ამ დროს ჰასქოი რიზეს პროვინციის პაზარის რაიონს ეკუთვნოდა და მისი მოსახლეობა 218 ადამიანისგან შედგებოდა. ის ფაქტი, რომ იავუზქოის მოსახლეობა 1970 წლის 649 ადამიანიდან ამ დროისთვის 435-მდე შემცირდა, მიუთითებს იმაზე, რომ ჰასქოი გამოეყო იავუზქოის.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
მეტისი (მრავალმნიშვნელოვნება)

საკუთარი სახელი **მეტისი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*მეტისები — ადამიანის სხვადასხვა რასთა შთამომავალი;
*მეტისი — იგივეა რაც ნაჯვარი;
*მეტიდა (მეტისი) — ოკეანიდა, პესრსონაჟი ბერძნული მითოლოგიიდან;
*მეტისი — იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი;
*(9) მეტისი — ასტეროიდი მზის სისტემაში.
გუნეიქოი (პაზარის რაიონი)

**გუნეიქოი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 34 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 11 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 372 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელ გიუნეის ძველი სახელი იყო ავრამითი. ლაზური ტოპონიმი „ავრამითი“ მომდინარეობს პიროვნების სახელიდან „ავრამი“ და ნიშნავს „ავრამის სამშობლოს/ადგილს“. ეს ტოპონიმი თურქულ ენაში შევიდა როგორც „ავრამიტი“. შესაბამისად, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის აღწერისა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის მოხსენიებულია როგორც ავრამიტი (عورامت).

სოფელი ავრამითი მდებარეობდა ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ, 1547 წელს ეს რეგიონი სრულად დაიპყრეს. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის აღწერის მიხედვით, ეს დასახლება ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინის კაზას. მოსახლეობა შედგებოდა 22 ოჯახში მცხოვრები 84 ადამიანისგან. თუმცა, შესაძლებელია ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცებს მოიცავდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა იყო 86 ძროხა და 16 ხარი.

სოფელი ავრამითი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი მოგზაურობის დროს, ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც „ავრამიტ“ (Аврамит). ამ დროისთვის სოფელში 50 ოჯახში 459 ადამიანი ცხოვრობდა.

1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, სოფელი ავრამითი ეკუთვნოდა რიზეს პროვინციის ათინას კაზას ცენტრალურ ნაჰიეს. ვინაიდან „ავრამითი“ ან „ავრამიტი“ არ იყო თურქული სახელი, 1959 წელს სოფლის სახელი შეიცვალა და ეწოდა „გიუნეი“. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს გიუნეის სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 631 ადამიანისგან, საიდანაც 162 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

სოფელში საუბრობენ ფაზარის ლაზურ, ამ სოფლისთვის დამახასიათებელ განსხვავებულ დიალექტზე.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
გალილეო (კოსმოსური აპარატი)

მინი|მხატვრის მიერ შექმნილი ნამუშევარი — „გალილეო“ იუპიტერის ფონზე
**„გალილეო“** () — ამერიკული ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური, რომელიც სწავლობდა პლანეტა იუპიტერს და მის თანამგზავრებს, ასევე ასტეროიდებს გასპრასა და იდას. სახელი ეწოდა იტალიელი ასტრონომის გალილეო გალილეის პატივსაცემად და შედგებოდა ორბიტერისა და ატმოსფეროში შემსვლელისაგან. ასს დედამიწის ორბიტაზე გაყვანილ იქნა 1989 წლის 18 ოქტომბერს რაკეტა მატარებლის კოსმოსური შატლი ატლანტისის მიერ. გალილეო დაუახლოვდა იუპიტერს 1995 წლის 7 დეკემბერს, მას შემდეგ რაც ვენერისა და დედამიწის გრავიტაციული მანევრის შედეგად გახდა პირველი კოსმოსური აპარატი, რომელიც გავიდა პლანეტის გარე ორბიტაზე.

გალილეოს კოსმოსური აპარატი შექმნილი იყო რეაქტიული მოძრაობის ლაბორატორიის მიერ, რომლის მართვასაც კოსმოსში NASA-სთვის გალილეოს პროგრამის ფარგლებში, თვითონვე ახორციელებდა. ძრავის მოდული მოწოდებული იყო დასავლეთ გერმანიის კომპანიი Messerschmitt-Bölkow-Blohm მიერ, ხოლო Hughes Aircraft Company მიერ შექმნილ ატმოსფერულ ზონდს მართავდა NASA-ს Ames Research Center. გაშვებისას ორბიტერისა და ზონდის საერთო მასა იყო 2562 კგ, ხოლო სიმაღლე — 6.15 მ.

გალილეო განზრახ განადგურდა იუპიტერის ატმოსფეროში 2003 წლის 21 სექტემბერს. იუპიტერზე 
გაგზავნილი შემდეგი ორბიტალური აპარატი იყო იუნონა, რომელმაც პლანეტას 2016 წლის 5 ივლისს მიაღწია.

## რესურსები ინტერნეტში
* *Galileo* mission site by NASA's Solar System Exploration
* *Galileo* legacy site by NASA's Solar System Exploration
* *Galileo* Satellite Image Mosaics  by Arizona State University
* Galileo image album by Kevin M. Gill
* Early probe results report
* *Galileo* Probe  NASA Space Science Data Coordinated Archive

## სქოლიო
კატეგორია:პროგრამა გალილეო
გიგანტური ფშუკუნა

**გიგანტური ფშუკუნა (ფურფუშა)** () — ნაყოფსხეული აქვს სფეროსებრი, არის 10-50 დიამეტრის, მისი წონაა 4-15 კგ, ხოლო მის ძირში არის ფესისვებრი მიცელიუმის ძაფები. გარეთა გარსი (ეგზოპერიდიუმი) აქვს:თხელი, რბილი, მყიფე, გლუვი, აბრეშუმისებრი. თავიდან არის თეთრი, ხოლო შემდეგ მოყვითალო-მურა და იგი ნაფლეთებად სცილდება შიდა შრეს. შიგნითა გარსი (ენდოპერიდიუმი) არის თხელი, აპკისებრი, ძალიან მყიფე, ის მომწიფებისას სკდება და ნაწევრდება, შემდეგ ჩნდება გლება.

მისი სპორები არის მოყვითალო-მოყავისფრო, სფეროსებრი ასევე ოდნავ ხორკლიანი ამ თითქმის გლუვი. 3-5.5 x 3-5 მკმ

რიბოლი ანუ გლება თავიდან არის ხორცოვანი, თეთრი ხოლო შემდეგ მოყვითალო-მომწვანო, მომწიფებისას ის არის მოყავისფრო-მურა, ბამბისებრი, ამოვსებული სპორებით. არ აქვს გამოკვეთილი სუნი და იგი ჰაერზე არ იცვლის ფერს.

მისი ჰაბიტატი იზრდება ნიადაგზე, ხეებში, ტყისპირებში, სტეპებში უმეტესად მაღალმთიან და სუბალპურ მდელოებში და მინდვრებში ზაფხულში და შემოდგომაზე. ის ზოგჯერ ქმნის „ქაჯის წრეს“

იგი ვრცელდება ყველა კონტინეტზე.

გიგანტური ფუშკუნა იჭმევა ნორჩობაში, მანამ სანამ მისი რბილობი თეთრია. თუ მის სპორებს დიდი რაოდენობით შეისუნთქავ შეიძლება გამოიწვიოს ალერგიული რეაქცია როგორიცაა: სურდო, გულის აჩქარება, თავბრუსხვევა და გულისრევის შეგრძნება. რთულ შემთხვევაში ვითარდება ჰიპერსენსიტიური პნევმონიტი.

## ლიტერატურა
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 56, ISBN 978-9941-8-4547-5

კატეგორია:ქამასებრნი
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
ვლადიმერ დუმბაძე

**ვლადიმერ ელიზბარის ძე დუმბაძე** (დ. 1879, ზომლეთი, ოზურგეთის მაზრა , ქუთაისის გუბერნია — გ. 1936 ) — ქართველი რევოლუციონერი, საბჭოთა პოლიტიკოსი. 

## ბიოგრაფია
1920 წლის 15 სექტემბრდან 1920 წლის 24 ოქტომბრამდე იყო  აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე.

1922 წელს იყო  თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე; მუშაობდა სხვადასხვა პასუხსაგებ თანამდებობებზე; 1923–1927 წლებში იყო საქართველოს პროფსაბჭოს მდივანი, შრომის სახელმწიფო კომისარი, მუზეუმის დირექტორი და სხვა. იყო საქართველოს კომპარტიის ცეკას წევრი. 1927 წელს პარტიიდან გარიცხეს და სამი წლით გადაასახლეს ყირიმში. 1934 წლის 26 დეკემბერს კვლავ დააპატიმრეს და 1935 წლის 4 აპრილს მიესაჯა ხუთი წლით თავისუფლების აღკვეთა. ის შუა აზიაში გადაასახლეს. საკონცენტრაციო ბანაკში ავადმყოფობისა და შიმშილისგან გარდაიცვალა. რეაბილიტირებულია სხვადასხვა მონაცემებით 1989 ან 1992 წელს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Списки жертв // Жертвы политического террора в СССР 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1879
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:დუმბაძეები
სერდიკის ედიქტი

[300px|მინი|სამენოვანი ([ლათინური ენა|ლათინური, ბულგარული, ბერძნული) ედიქტი წმ. სოფიას ეკლესიაში, სოფია]]
**სერდიკის ედიქტი** ასევე **გალერიუსის ტოლერანტობის ედიქტი** — 311 წელს სერდიკაში (ახლანდელი სოფია, ბულგარეთი) რომაელი იმპერატორის გალერიუსის მიერ გამოცემული ედიქტი. მან ოფიციალურად შეწყვიტა ქრისტიანობის დიოკლეტიანესეული დევნა აღმოსავლეთ რომის იმპერიაში.

ედიქტმა არაპირდაპირ მიანიჭა ქრისტიანობას religio licita-ს სტატუსი, რაც გულისხმობს სარწმუნოებას, რომელიც აღიარებული და მიღებული იყო რომის იმპერიაში. ეს იყო პირველი ედიქტი, რომელმაც დააკანონა ქრისტიანობა და ორი წლით გაუსწრო მილანის ედიქტს.

## სქოლიო
მიხაკო ახალაძე

**მიხაკო ახალაძე** (დ. უცნობია ― გ. უცნობია) — ქართველი რევოლუციონერი. 

## ბიოგრაფია
გურიის რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი მონაწილე. 1905 წლის დეკემბრის დასაწყისში ოზურგეთის საქალაქო თვითმმართველობის დათხოვნის და რევოლუციური თვითმმართველობის ჩამოყალიბების შემდეგ, საყოველთაო, პირდაპირი, ფარული და თანასწორი არჩევნებით აირჩიეს ოზურგეთის ქალაქისთავად ვასილ ხუნდაძის ნაცვლად. იყო ბრალდებული გურიის რესპუბლიკის საქმეზე, მაგრამ მიიმალა.მოგვიანებით მაინც დააპატიმრეს და მიუსაჯეს ოთხი წლით კატორღა. სასჯელს იხდიდა ხარკოვის საკატორღო ციხეში. ახალაძე იქიდან ქუთაისის საგუბერნიო სატუსაღოში უნდა გადაეყვანათ და მისი საქმე თბილისის სამოსამართლო პალატას უნდა განეხილა.

## ლიტერატურა 
* ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი, 1801-1952: ტ. I, თბ., 2018.- გვ. 240

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:ქართველი სოციალ-დემოკრატები
კატეგორია:ოზურგეთის მერები
ისააკ საბაშვილი

**ისააკ საბაშვილი** (დ. 3 აგვისტო, 1876, შემოქმედი ― გ. უცნობია) — ქართველი რევოლუციონერი. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა შეძლებული გლეხის ოჯახში. პირველდწყებითი სწავლა-განათლება სასულიერო უწყების სასწავლებელში მიიღო.  სამხედრო სამსახურის თავიდან აცილების მიზნით რეგენტად მუშაობდა ოზურგეთის სობოროში, რასაც 1903 წელს თავი დაანება და რსდმპ-ის რიგებში გაწევრიანდა. 1905 წლის მარტში ოზურგეთში მდგარი დამსჯელი რაზმის უფროსმა გენერალმა მაქსუდ ალიხანოვ-ავარსკიმ დააპატიმრა თედორე კიკვაძესთან, ალექსანდრე წუწუნავასთან და სხვა სამ პირთან ერთად. მისჯილი ჰქონდა არხანგელსკის გუბერნიაში გადასახლება, მაგრამ მეფისნაცვლის ამნისტიით ექვსივე გაათავისუფლეს. აგვისტოში აირჩიეს ოზურგეთის სამაზრო ერობის წევრად.იმავე წლის დეკემბერში ქალაქ ოზურგეთის თვითმმართველობის დათხოვნის და რევოლუციური თვითმმართველობის არჩევის შემდეგ საბაშვილი არჩეული იქნა ქალაქისთავ მიხაკო ახალაძის მოადგილედ. მისი მოთხოვნით სამხედრო საკრებულოს შემადგენლობიდან გაძევებული იქნა მომრიგებელი შუამავალი. 1906 წლის იანვარში სადგურ ნატანებში წითეული ასეულის აღლუმში მიიღო მონაწილეობა. 

რესპუბლიკის დამარცხების შემდეგ საბაშვილი 1910 წლამდე გურიაში არალეგალურად მუშაობდა და ხვარბეთ-გურიანთის რაიონს ხელმძღვანელობდა. იყო ბრალდებული გურიის რესპუბლიკის საქმეზე, მაგრამ მიიმალა. 1910 წელს სოფელ ხვარბეთში გადაურჩა დაპატიმრებას და რადგანაც გურიაში მისი დარჩენა აღარ შეიძლებოდა, იგი გადაიხვეწა და 1917 წლის თებერვლის რევოლუციამდე რუსეთის სხვადასხვა ქალაქებში იმალებოდა. რევოლუციამ ქალაქ მაიკოპში მოუსწრო, სადაც იგი არჩეული იქნა სამოქალაქო პრეზიდიუმის წევრად და მაიკოპის თვითმმართველობის ხმოსნად. იმავე წლის ივლისში, სრულიად რუსეთის ერთობათა კავშირის ტყავეულობის საექსპორტო ნივთიერებათა დამამზადებელი ქარხნის მუშებმა, თბილისში სრულიად რუსეთის ერთობათა კავშირის აღმასრულებელი კომიტეტის მმართველობის წევრად აირჩიეს, რომლის ლიკვიდაცია მოხდა 1918 წლის დასაწყისში.

1921 წელს გახდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თბილისის განყოფილების მუდმივი წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:ქართველი სოციალ-დემოკრატები
კატეგორია:შემოქმედში დაბადებულები
კატეგორია:რსდმპ-ის წევრები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:საბაშვილები
ბესარიონ კალანდაძე

**ბესარიონ კალანდაძე** (დ. უცნობია ― გ. სექტემბერი 1904) — ქართველი რევოლუციონერი, ჟურნალისტი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა გურიაში დაახლოებით 1880-იან წლებში, რევოლუციური სულით გაჟღენთილი მუშა-მჭედლის ოჯახში. სოფლის სკოლისა და ოზურგეთის ქალთა სასწავლებლის დაწვის შემდეგ, შეუერთდა მესამე დასს. ცხოვრობდა სხვისი პასპორტით, გამოდიოდა სამხედრო ბეგარის წინააღმდეგ და ოდესის ქართველ მუშებში რევოლუციურ პროპაგანდას აწარმოებდა. ბარბალესძეს ფსევდონიმით გაზეთ „კვალში“ ოდესის ქართველი მუშების შესახებ აქვეყნებდა წერილებს. 1897 წელს, როდესაც გაზეთი „კვალი“ ქართველი მარქსისტების ორგანო გახდა, ბესარიონ კალანდაძე რედაქციის მუდმივი თანამშრომელი გახდა. 1899-1904 წლებში, არალეგალურ რევოლუციურ და პარტიულ წრეებშიც აქტიურად მუშაობდა, იყო გურიის გლეხთა მოძრაობის რევოლუციური კომიტეტის წევრი. 1904 წელს, უკვე სერიოზულად დავადებული ბესარიონ კალანდაძე ჟანდარმერიამ შეიპყრო, ციხეში იგი უფრო დასნეულდა, რის გამოც გაათავისუფლეს კიდეც. 

## ლიტერატურა 
* ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი, 1801-1952: ტ. II, თბ., 2021.- გვ. 502

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 1904
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:ქართველი სოციალ-დემოკრატები
კატეგორია:გურიის მხარეში დაბადებულები
კატეგორია:კალანდაძეები
ყავისფერი ლეპიოტა

**ყავისფერი ლეპიოტა** (Lepiota brunneoincarnata) — შედგება ქუდისგან და ფეხისგან. მისი ქუდის დიამეტრია 2-6სმ, მოთეთრო-კრემისფერია, ხოლო ცენტრში მოყავისფრო ბორცვაკი აქვს. მისი ფორმა თავიდან კვერცხისებრია, შემდეგ ამობურცულ-გაშლილი, რომელსაც გააჩნია ცენტრალური ბორცვაკი. ის არის მშრალი, დახეთქილი და გააჩნია კონცენტრულად განლაგებული ყავისფერი ქერცლი, რომელიიც თავიდან შეკეცილია, ხოლო შემდეგ გაშლილი.

მისი ფეხი - 2-4x 0.5-1 სმ. საყელოს ზევით მისი ფერია კრემისფერი, საყელოს ქვემოთ მოვარდისფრო. მისი ფორმაა ცილინდრული, ხოლო ტექსტურა ბოჭკოვან-ქერცლოვანი, საყელოს ქვემოთ მდებარე მუქი ქერცლი ქმნის ზიგზაგისებურ ორნამენტს. საყელო არის ბოჭკოვანი რომელიც მალევე ქრება, მას არ გააჩნია ვოლვა.

მისი ჰიმენოფორი ანუ ფირფიტები არის ხშირი, თხელი, ფეხთან თავისუფალი და თეთრი.

მისი სპორები არის კვერცხისებრი და გლუვი, 8-10 x 4-5 მკმ, ანაბეჭდი აქვს თეთრი.

რბილობი აქვს თეთრი, ახასიათებს ხილის სუნი, იგი გარდატეხისას ქუდის არეში და ფეხის ზედა ნაწილში ხდება კრემისფერი, ხოლო ფეხის ქვედა ნაწილში მოწითალო.

მისი ჰაბიტატი იზრდება ნიადაგზე, ბაღებში, პარკებში, მდელოებზე, ტყისპირებში, წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში ზაფხულიდან გვიან შემოდგომამდე. ვრცელდება ევროპაში და აზიაში.

მისი მოხმარება არის საშიში, მომაკვდინებლად შხამიანი. მოწამვლის პირველი ნიშნებია კუჭ-ნაწლავის მოქმედების დარღვევა და პირღებინება, რომელიც უმეტესად აღინიშნება მიღებიდან დაახლოებით 10 საათის შემდეგ, გარკვეული დღეების შემდეგ ზიანდება ღვიძლი.

არსებობს მისი მსგავსი სახეობებიც, ყავისფერი ლეპიოტა შეიძლება აგვერიოს ამავე გვარის სხვა სახეობებში, რომლებიც ასევე შხამიანია, სწორედ ამ მიზნის გამო მსგავსი სოკოების შეგროვება დაუშვებელია.

## ლიტერატურა
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 56, ISBN 978-9941-8-4547-5

კატეგორია:ქამასებრნი
კატეგორია:შხამიანი სოკოები
ვალენტინა სვანელი

**ვალენტინა იოსების ასული სვანელი** (ვალენტინა ლაკვეხელიანი; დ. 19 აპრილი, 1905, ქუთაისი — გ. 5 იანვარი, 1971) — ქართველი თეატრის მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1970).

## ბიოგრაფია
1923 წლიდან მონაწილეობდა ქუთაისის სცენისმოყვარეთა წარმოდგენებში. 1923-1935 წლებში მოღვაწეობდა ჭიათურისა და საქართველოს სხვადასხვა თეატრში. 1935 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო ჭიათურის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი. გამოირჩეოდა დახვეწილი პროფესიონალიზმით. განასახიერა 300-მდე როლი. მათ შორის: მართა, მელანო, ეკვირინე (დ. კლდიაშვილის „დარისპანის გასაჭირი“, „სამანიშვილის დედინაცვალი“, „ქამუშაძის გაჭირვება“), ლირსა (პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“), კესარია (ო. იოსელიანის „სანამ ურემი გადაბრუნდება“), ქაბატო (ა. ცაგარელის „ხანუმა“), კაკალა (პ. კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება“), ბებია (ნ. დუმბაძის „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“) და სხვა.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1955 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1970 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები