open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ილია ადამია

**ილია ადამია** (დ. 30 იანვარი, 1913, სენაკი — გ. 27 ივნისი, 1982) — ქართველი არქიტექტორი, არქიტექტურის მეცნიერებათა დოქტორი (1949), არქიტექტურის ისტორიკოსი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ სენაკში. 1938 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1944 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. მეცნიერულად შეისწავლა და გამოსცა ქართული ხალხური არქიტექტურის ნიმუშები და ძეგლები (აჭარა, აფხაზეთი, იმერეთი, საინგილო).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივნისი
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
პერსილესისა და სიგიზმუნდას ყარიბობა

**პერსილესისა და სიზიგმუნდას ყარიბობა**  — მიგელ დე სერვანტესის ეპიკური რომანი, გამოქვეყნდა ავტორის გარდაცვალების შემდეგ, 1617 წელს. მასში მოთხრობილია ისლანდიის უფლისწული პერსილესისა და ფრისლანდსიის მეფის ასული სიგიზმუნდას ფათერაკებით აღსავსე ცხოვრება და თავგადასავალი მრავალ უცხო მხარესა და ქვეყანაში. რომანი უხვადაა გაჯერებული ფანტასტიკური ელემენტებით. მიუხედავად იმისა, რომ სერვანტესი ყველაზე მეტად „დონ კიხოტითაა“ ცნობილი და მის მაგნუმ ოპუსადაც ეს რომანი ითვლება, თავად მას „პერსილესი“საუკეთესოდ მიაჩნდა თავის თხზულებათა შორის. რომანი სერვანტესის უკანასკნელი ნაწარმოებია, მასზე მუშაობა მძიმედ ავადმყოფმა ავტორმა სიკვდილამდე სამი დღით ადრე დაასრულა.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* *The Travels of Persiles and Sigismunda: A Northern History*
* *Los trabajos de Persiles y Sigismunda* 

## ლიტერატურა
* მიგელ დე სერვანტეს საავედრა, პერსილესისა და სიზიგმუნდას ყარიბობა — „ნაკადული“, 1986

კატეგორია:ესპანურენოვანი ლიტერატურა
გიორგი გრიგოლია

**გიორგი გრიგოლია** (დ. 5 იანვარი, 1962, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1984 წლიდან ქირურგიის ინსტიტუტის თანამშრომელია. 1985–1987 წლებში იყო მოსკოვის ბაკულევის სახელობის გულ–სისხლძარღვთა ინსტიტუტში. 1990–1991 წლებში ამერიკის შეერთებულ შტატებში დებორას გულისა და ფილტვების ცენტრში. ავტორია 32 სამეცნიერო ნაშრომის. 

1989 წელს მოსკოვში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „არტერიული ჰიპერტენზის მექანიზმების ხელოვნური სისხლის მიმოქცევის პირობების შემდეგ.“

## ჯილდოები
* მედალი „საბრძოლო დამსახურებისთვის“

## ბიბლიოგრაფია
* რესპირატორული მხარდაჭერა ზოგადი ანესთეზიის პირობებში : სახელმძღვ - თბილისი, 200 გვ. 171 ISBN: 978-9941-0-1636-3

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 81

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:ქართველი ანესთეზიოლოგები
სულიკო ფალავანდიშვილი

**სულიკო ფალავანდიშვილი** (დ. 22 დეკემბერი, 1938, თბილისი) — ქართველი ექიმი,  კარდიოქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

## ბიბლიოგრაფია
1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1963–1964 წლებში მუშაობდა მცხეთის კარსანის ტუბ. საავადმყოფოში. 1967–1970 წლებში იყო ექიმთა დახელოვნების ცენტრალური ინსტიტუტის გულ–სისხლძარღვთა ქირურგიის კათედრის ორდინატორი, 1971–1985 წლებში ასპირანტი. 1985–1987 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1987 წლიდან საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს რცკს მთავარი ექიმის მოადგილე სამკურნალო დარგში. ავტორია 79 სამეცნიერო ნაშრომის, გამოქვეყნებული აქვს ერთი მონოგრაფია.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 272

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
პიგკავაიანი

**პიგკავაიანი** (ოფიციალურად **პიგკავაიანის მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი კოტაბატოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 52 744 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 40 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Pigcawayan Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
*Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:კოტაბატოს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
რაულ თურმანიძე

**რაულ თურმანიძე** (დ. 27 ოქტომბერი, 1950, ზესტაფონი) — ქართველი გამომგონებელი, ინჟინერი, მექანიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
1972 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი.

მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტში მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიის კათედრაზე. 1996 წლიდან — იყო ამავე კათედრის გამგე. 1996-2004 წლებში პრორექტორი სამეცნიერო დარგში. 2011 წლიდან ხელმძღვანელობს მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიურ მიმართულებას. მისი სამეცნიერული კვლევის მიმართულებაა მიკროიარაღების ახალი კონსტრუქციების შექმნა, სალი შენადნობებისაგან პრეციზიული ბურღების, ფრეზებისა და სპეც დანიშნულების მიკროიარაღების დამზადების ტექნოლოგიის პროცესები. დაამუშავა საჰაერო ხრახნების ახალი კონსტრუქციები, რომლებიც საშუალებას იძლევა ექსპლუატაციის პროცესში შეიცვალოს ხრახნის გეომეტრია. ხელმძღვანელობდა ადამიანის მენჯ-ბარძაყის სახსრისათვის საჭირო იმპლანტანტების სფერული ზედაპირის მიღების პროექტს და ოპტიმალური წყვილების შერჩევის ახალი ტექნოლოგიური პროცესის დანერგვას. მიღებული აქვს 32 პატენტი და საავტორო მოწმობა. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი: სამი მონოგრაფია, შვიდი სახელმძღვანელო. დაჯილდოებულია სახელმწიფო ჯილდოებით. ინჟინერმექანიკოსი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1991), პროფესორი (1993).

## ჯილდოები
* 2003 — ღირსების ორდენი
* 1998 — ღირსების მედალი

## ბიბლიოგრაფია
* ღერძული იარაღის გაანგარიშება და კონსტრუირება: მითითებანი პრაქტ. და საკურსო სამუშაოებისათვის, თბილისი, საქ. პოლიტექნ. ინ-ტი, 2012, გვ. 24 ISBN 9789941201431
* სავარჯიშოებისა და ამოცანების კრებული მასალების ჭრით დამუშავებაში: დამხმ. სახელმძღვ. სტუდ. // ნაწ.1 : სახარატო და ღერძული დამუშავება, თბილისი, ტექნ.უნ-ტი, 2006, გვ. 79 ISBN 999405662-X
* Воздушные винты изменяемой геометрии, Тбилиси, ТГУ, 2003, с. 164
* მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგია: ზოგიერთი თეორიული საკითხი, თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2002, გვ. 93

## ლიტერატურა
* გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები: კრებული/შემდგ.: მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე [და სხვ.]. თბ., 2012, გვ. 63-64

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ქართველი გამომგონებლები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი მექანიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ტულუნანი

**ტულუნანი** (ოფიციალურად **ტულინანის მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი კოტაბატოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 60 978 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 29 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Tulunan Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index

## სქოლიო
კატეგორია:კოტაბატოს პროვინციის მუნიციპალიტეტები
პახარეს-დე-ადახა

**პახარეს-დე-ადახა** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ლა-მორანიის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 23 კმ². მოსახლეობა — 138 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ავილის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* პახარეს-დე-ადახის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ალაბელი

**ალაბელი** (ოფიციალურად **ალაბელის მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი სარანგანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 88 294 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 13 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Alabel Profile at PhilAtlas.com
*Alabel Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
*Alabel Municipal Profile at the Province of Sarangani Official Website
*Philippine Census Information
*Local Governance Performance Management System

## სქოლიო
კატეგორია:სარანგანის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ფილიპინების პროვინციული დედაქალაქები
ჩრდილოეთის ზღვის იმპერია

**ჩრდილოეთის ზღვის იმპერია** — ასევე ცნობილი როგორც ანგლო-სკანდინავიური იმპერია, იყო ინგლისის, დანიისა და ნორვეგიის სამეფოების პირადი გაერთიანება 1013-დან 1042 წლამდე ვიკინგების ეპოქის დასასრულამდე. ეს ეფემერული სკანდინავიური იმპერია იყო თალასოკრატია, მისი კომპონენტები მხოლოდ ზღვასთან იყო დაკავშირებული და დამოკიდებული.

პირველი მეფე, რომელმაც სამივე სამეფო გააერთიანა, იყო სვენ ფორკბერდი, დანიის მეფე 986 წლიდან და ნორვეგიის მეფე 1000 წლიდან, მან დაიპყრო ინგლისი 1013 წელს და გახდა სამი სამეფოს მეფე. იგი გარდაიცვალა მომდევნო წელს და მისი სამეფო გაიყო. მისმა ვაჟმა კნუდ დიდმა დაიბრუნა ინგლისი 1016 წელს, დანია 1018 წელს და ნორვეგია 1028 წელს. ის გარდაიცვალა 1035 წელს და სამი სამეფო კვლავ გაიყო, მაგრამ მისმა მემკვიდრემ დანიაში, ჰარდეკნუდმა, მემკვიდრეობით მიიღო ინგლისი 1040 წელს და განაგებდა მას სიკვდილამდე, იგი გარდაიცვალა 1042 წელს. მისი ძალაუფლების მწვერვალზე, როდესაც კნუდი მართავდა სამივე სამეფოს (1028–1035), ის იყო ყველაზე ძლევამოსილი მმართველი დასავლეთ ევროპაში საღვთო რომის იმპერატორის შემდეგ.

## შენიშვნები 
## სქოლიო
კატეგორია:სკანდინავიის ისტორია
კატეგორია:ევროპის ყოფილი იმპერიები
კატეგორია:იმპერიები
Marder (ქვეითთა საბრძოლო მანქანა)

**Schützenpanzer Marder 1** (; შემოკლებით **Marder**, (**„მარდერი“**, )) — გერმანული წარმოების ქვეითთა საბრძოლო მანქანა, გამოიყენება ბუნდესვერის პანცერგრენადიერების ქვედანაყოფების მიერ და გერმანული არმიის ძირითად საბრძოლო მანქანად ითვლება 1970 წლიდან დღემდე. მისი შექმნა დასავლეთ გერმანიის ჯავშანსატანკო ინდუსტრიის ხელახალი მშნებლობის ნაწილი იყო და წარმატებულ პროექტად მიიჩნევა. 

თავდაპირველ ვარიანტებს გააჩნდა სრულად დისტანციური მართვის ტყვიამფრქვევის მოდული უკანა ნაწილზე და საცეცხლე ჭრილები ორივე მხარეს ქვეითებისთვის, თუმცა, მოგვიანებით, აღნიშნული და სხვა რამდენიმე თვისება თანამედროვე ქვეითთა საბრძოლო მანქანების სტანდარტების შესაბამისად შეიცვალა. ტყვიამფრქვევი შეწყვილებული სახის გახდა, ხოლო საცეცხლე ჭრილები ჩაიკეტა და შეიჯავშნა. ზოგადად, იგი მარტივი მოხმარების, კონვენციური მანქანაა ერთი ფართო, უკანა შესასვლელით და სამი ზედა ლუქით, რომლებიდანაც ეკიპაჟს ცეცხლის წარმოება შეუძლია. 

1970 წელს დასავლეთ გერმანიის არმიამ დაახლოებით 2 100 ერთეული „მარდერი“ მიიღო, თუმცა, იმ დროისათვის მათი ექსპორტი არ მომხდარა. როცა დასავლეთ გერმანიის არმიამ ძველი მანქანების ჩამოწერა დაიწყო, 200 ერთეულის შეძენის სურვილი ჩილეს მთავრობამ გამოთქვა, ხოლო 450 ერთეულის შეძენას განიხილავდა საბერძნეთი. არგენტინა შედარებით მარტივ, ადგილობრივი წარმოების ვარიანტს იყენებს, VCTP მარკით და შეიარაღებაში იმავე პლატფორმაზე აწყობილი რამდენიმე სხვა მანქანაც ჰყავს.

Marder 1-ის შემცვლელად 1990-იან წლებში Marder 2 განიხილებოდა, თუმცა, პროექტი ჩაიშალა და სანაცვლოდ, 2015 წელს შეიარაღებაში ახალი საბრძოლო მანქანა, Puma მიიღეს. Marder-ის Puma-თი ჩანაცვლების პროცესი ამჟამადაც მიმდინარეობს.

## შექმნა 
## სქოლიო
ლათის ტრაგედია

**ლათის ტრაგედია**, ასევე **მი-8 ტიპის შვეულმფრენის კატასტროფა ლათასთან** — 1992 წლის 14 დეკემბერს, აფხაზეთის ომის დროს, რუსეთის საჰაერო ძალების მი-8 ტიპის შვეულმფრენის განადგურება, რომელიც ჰუმანიტარულ რეისს ასრულებდა ტყვარჩელიდან გუდაუთაში. ბორტზე ამ დროს 81-დან 87-მდე ადამიანი იმყოფებოდა, მათ შორის 8 ფეხმძიმე და 35 ბავშვი. საქართველოს სახელმწიფო საბჭოს სამხედროების მიერ კონტროლირებადი ტერიტორიებიდან საზენიტო სარაკეტო სისტემით ნასროლმა ჭურვმა ტყვარჩელიდან აფრენილი შვეულმფრენი ჩამოაგდო, რამაც ბორტზე მყოფი ყველა 87 ადამიანი იმსხვერპლა, მათ შორის 35 ბავშვი და 8 ფეხმძიმე ქალი.

## კატასტროფა
1992 წლის 14 დეკემბერს, ქართული შენაერთების მიერ ბლოკირებული ტყვარჩელიდან აფხაზებით ბორტზე ორი შვეულმფრენი გამოფრინდა, სუ-25-ის თანხლებით. სოფელ ლათასთან ერთ-ერთი შვეულმფრენის მისამართით, საზენიტო სარაკეტო სისტემიდან ჭურვი გაისროლეს. შემდგომი გამოძიების მიხედვით, საზენიტო სარაკეტო სისტემა საბჭოთა წარმოების „Стрела-2“ აღმოჩნდა.

## მომხდარის ვერსიები
### აფხაზური
აფხაზური მხარე თავიდანვე აჟღერებდა ვერსიას, რომ მომხდარი საქართველოს შეიარაღებული ძალების ქმედების შედეგია.

### ქართული
თავდაპირველად, ქართული მხარე უარყოფდა თავის წვლილს შვეულმფრენის ჩამოგდებაში და არსებობდა რამდენიმე ვერსია მომხდარის:

1. შვეულმფრენი აფხაზი სეპარატისტების მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე ჩამოაგდეს. თუმცა, ეს ვერსია არ იყო განმტკიცებული რაიმე ფაქტით, რადგან აღნიშნული ტერიტორია სრულიად ქართული მხარის კონტროლის ქვეშ იყო. გარკვეული დროის შემდეგ, საქართველომ აღიარა, რომ ტრაგედია მის კონტროლირებად ტერიტორიაზე მოხდა, კერძოდ, გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლათაში.

4. აფხაზებმა და რუსებმა მიზანმიმართულად დაუშვეს ინფორმაციის გაჟონვა იმის შესახებ, რომ ამ ბორტით ანცუპოვი და ზანთარია მიფრინავდა, სადაც ბევრი სამოქალაქო პირიც იმყოფებოდა. ამ ვერსიის თანახმად, აფხაზები ან რუსები ამ გზით შეეცადნენ ქართველების წინააღმდეგ სიძულვილის გაზრდას, რათა გაიზარდოს წინააღმდეგობის ტალღა. ამის გარდა, არსებობს ვერსია, რომ კონკრეტულ აფხაზ ლიდერს სურდა ზანთარიას განადგურება ნებისმიერ ფასად. ამ ვერსიის სიმართლის მიუხედავად, შვეულმფრენის განადგურებამ მართლაც გამოიწვია ქართველების მიმართ სიძულვილის ზრდა და აფხაზური საბრძოლო ნაწილების რაოდენობის ზრდა.

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის კონფლიქტი
კატეგორია:ტრაგედიები საქართველოში
ჰარის მოუბრეი

**ჰარის მოუბრეი** (/hæ.ɹɪs moʊbreɪ/; დ. 1999) — ამერიკელი ლინგვისტი, პროგრამისტი, კომპიუტერული ლინგვისტი. ცნობილია სხვადასხვაენოვანი ბრაილის შრიფტების ელექტრონული ვერსიების შექმნით, მსოფლიოს მრავალ ენაზე, მათ შორისაა გაგაუზური და  სორბული. ჰარისი ფართოდ გამოჩნდა პოლონურ პრესაში, მას შემდეგ რაც წამოაყენა წინადადება კაშუბიურ ენაზე ელექტრონული ბრაილის შრიფტის შექმნის შესახებ. წამოყენებულმა წინადადებებმა აგრეთვე შედეგს მიაღწია ლივორნულ და ფულანის ენებზე. მოუბრეიმ აგრეთვე შექმნა ჟესტების ენა ფულანურად (ადლემის დამწერლობის საფუძველზე).

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:ამერიკელი ლინგვისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სიჭაბუკის ელექსირი

**სიჭაბუკის ელექსირი** (; ექიმი ჰაიდეგერის ექსპერიმენტი) — ნათანიელ ჰოთორნის 1837 წელს გამოცემული მოთხრობა. მოთხრობაში გადმოცემულია ისტორია ექიმზე რომელიც ახალგაზრდობის წყაროდან მიღებული წყლით ატარებს ექსპერიმენტს.

## შინაარსი
ექსცენტრიული ექიმი ჰეიდეგერი მოიწვევს თავის ოთხ ასაკოვან მეგობარს, მისტერ მედბურნს, გენერალ კილგრიუს, მისტერ გასკოინს და ქვრივ ვიჩერლიზს (რომელიც დასახლებაში ულამაზეს ქალად ითვლებოდა და თავისი სკანდალური რომანებით იყო ცნობილი, მათ შორის ამ სამთან), რათა მიიღონ მონაწილეობა გაახალგაზრდავების ექსპერიმენტში. ჰაიდეგერი აჩვენებს მათ ვარდს, რომელიც მისი თქმით 55 წლისაა და სამახსოვორდ დარჩა მისი საცოლისაგან, რომელსაც ქორწილამდე დაავადება შეეყარა, და ჰეიდეგერის მიერ დამზადებულმა წამალმა იმსხვერპლა. ამის შემდეგ ის სტუმრებს აჩვენებს ვაზას, რომელშიც მისი თქმით ახალგაზრდობის წყაროდან გამოგზავნილი წყალი ასხია. წყლის წვეთის ვარდებზე შეხების შემდეგ ის ცოცხლდება და იფურჩქნება.

ექიმი ჰეიდეგერის მეგობრები გაოცებას ვერ მალავდნენ, და წყლის დაგემოვნების სურვილიც გამოთქვეს. მათ მიეცათ ახალგაზრდობისა და ძველი ჯან-ღონის დაბრუნების იმედიც, რათა ხელახლა ეცხოვრათ ახალგაზრდული ცხოვრებით და აღარ გაემეორებინათ წარსულის შეცდომები. მას შემდეგ რაც ისინი წყალს მიირთმევენ, მართლაც გაახალგაზრდავდებიან, შეამჩნევენ რა, ყოველივე ამას, და აგრძელებენ ისე ცხოვრებას, როგორც ახალგაზრდობისას. ახლა სამივე მამაკაცი ცდილობს უკვე გალამაზებული და გაახალგაზრდავებული ქვრივის ყურადღების მოპოვებას. დიდ სარკეში მათი სახეების გაელვებისას კი ისინი ისევ მოხუცები და სუსტები ჩანან. სამი მამაკაცის „ორთაბრძოლის“ შედეგად ვაზა იმსხვრევა, და იქიდან წყალი იღვრება. 

მას შემდეგ რაც ჰეიდეგერი ვერ მალავს აღშფოთებას მომხდარის გამო, ვარდი გახმობას იწყებს. ოთხივე სტუმარი, მათდა საუბედუროდ უბრუნდება სიბერის მდგომარეობას. ჰეიდეგერმა ნათლად დაინახა რა შედეგი მოიტანა ოთხი სტუმრისთვის ახალგაზრდობის დაბრუნებამ. ისინი კი, ახალგაზრდობას დახარბებულები გადაწყვეტენ ფლორიდაში გამგზავრებას, სადაც ლეგენდარული ახალგაზრდობის წყარო უნდა იყოს.

## რესურსები ინტერნეტში
*eText on Project Gutenberg (Included in *Twice Told Tales*)
*A Brief Article  on NYU's database site

კატეგორია:ნათანიელ ჰოთორნი
ოშიბანა

მინი|მარჯვნივ|ოსიბანას ტექნიკით შექმნილი წარწერა: „ვიკიპედია“
**ოშიბანა** (; ) — ფლორისტიკის ნაირსახეობა — სურათების შესრულების იაპონური ხელოვნება სხვადასხვა ბუნებრივი მასალებისგან: ფოთლების, ყვავილების, ბალახის, ხავსის და სხვა.

## ტექნიკა
ბუნებრივი მასალების მომზადება გამოშრობით იწყება პრესის ქვეშ, სპეციალურ ბადეში, რის შედეგადაც ბრტყელი ხდება. ზოგჯერ მასალა სპეციალურ წინასწარ დამუშავებას საჭიროებს და ფერსაც იცვლის. დამუშავების შემდეგ ხდება მათი განთავსება და დაწეპება სპეციალური ხარისხის ქაღალდზე ან ქსოვილზე. თითოეული ელემენტი განსაკუთრებული სიფრთხილით თავსდება თავის ადგილზე. ხელოვანის წარმოსახვა და სიზუსტე განსაზღვრავს სურათის ხარისხს.

## გავრცელება
დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების ეს სახეობა ვიქტორიანულ ეპოქაში გავრცელდა და მეორე სიცოცხლე XX-XXI საუკუნეების მიჯნაზე შეიძინა. განსაკუთრებით გავრცელებულია იაპონიაში, სადაც 6 საუკუნის წინ აღმოცენდა. იაპონელები ოსიბანა-სურათების შესაქმნელად ბრტყლად გამხმარ მცენარეებს იყენებენ.

წმინდა მიწაზე დეკორატიული ხელოვნების ფორმა პოპულარული 1890-იანი წლების ბოლოს და XX საუკუნეში გახდა, როცა ამ ადგილებში მზადდებოდა წიგნად შეკრული სუვენირები, რომელიც წმინდა ადგილების ფოტოებთან ერთად შეიცავდა დაპრესილ ყვავილებს. ისინი ზეთისხილის ხის შტოებით მხატვრულად იყო გაფორმებული და გამზადებული გასაყიდად.

ამერიკელი მსახიობი და მონაკოს პრინცესა გრეის კელი დაინტერესებული იყო ოშიბანას ხელოვნებით და იყენებდა დაპრესილ ბოტანიკურ მასალას, რომელსაც საზღვარგარეთიდან უგზავნიდნენ. ამით ხელს უწყობდა მის პოპულარიზაციას მთელ მსოფლიოში. „ჩემი ყვავილების წიგნი“, რომელიც კელიმ 1980 წელს გამოსცა, შეიცავს თავებს, რომელშიც მოთხრობილია მისი შემოქმედების შესახებ.
 
ბოლო ათწლეულებში რამდენიმე საერთაშორისო სამხატვრო ასოციაციისა და სკოლის შექმნამ პოპულარობა და აღიარება მოუტანა ოშიბანას, როგორც უნიკალურ სამხატვრო ფორმას, სასწავლო კურსებით, კონფერენციებით, საერთაშორისო გამოფენებით და კონკურსებით. მათ შორისაა: 
*  — ყოველწლიური ღონისძიება, რომელსაც პენსილვანიის მებაღეთა საზოგადოება ატარებს ფილადელფიაში მარტის დასაწყისში. ღონისძიება ყოველწლიურად 250000-ზე მეტ ადამიანს იზიდავს.
* Oshibana Art — იაპონური ყვავილების ორგანიზაცია და სკოლა, რომელიც 1996 წელს სან-პაულოში მირიან ტაცუმიმ დააარსა.

## გალერეა

ფაილი:Qipan.jpg|
ფაილი:Wild_geese.jpg|„ველური ბატები“
ფაილი:Dry flowers petal.jpg|
ფაილი:Xunmi.jpg|
ფაილი:Dried_Flowers_for_Making_Oshibana.jpg|გამხმარი ყვავილები და ბარათები სახელოსნოში. ოსაკა

## იხილეთ აგრეთვე
* იკებანა
* კირიგამი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* „World Wide Pressed Flower Guild“
* Oshibana Art
* Oshibana

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონური ხელოვნება
კატეგორია:დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნება
კატეგორია:იაპონური კულტურა
ხრამის მასივი

**ხრამის მასივი** — კრისტალური მასივი საქართველოში, თეთრიწყაროსა და წალკის მუნიციპალიტეტებში. მდებარეობს ქალაქ თბილისიდან დასავლეთით დაახლოებით 40–50 კმ-ში და ლოქის მასივიდან ჩრდილოეთით 25–30 კმ-ში. შიშვლდება შავი ზღვა-ცენტრალური ამიერკავკასიის ტერეინის ფარგლებში და წარმოადგენს ართვინ-ბოლნისის ბელტის ჰორსტისებური აზევების გადარეცხილ ნაწილს. მოქცეულია ზეგნის ფარგლებში, რომლის თანამედროვე რელიეფი განპირობებულია პოსტ-მიოცენური ლავების ამოღვრით, რომლითაც ოდესღაც მასივიც იყო გადაფარებული. ამჟამად გაშიშვლებულია და გაჭრილია ღრმა ხეობებით.

ფართობი დაახლოებით 150 კმ². ხრამის მასივი საკმაოდ რთული გეოლოგიური აგებულებისაა. მის აგებულებაში მონაწილეობს კამბრიუმამდელი გნაისურ-მიგმატიტური, გვიანვარისკული გრანიტოიდული და კვარცპორფირულ-გრანიტპორფირული და ზედა პალეოზოური ვულკანოგენ-დანალექი წარმონაქმნები. მცირე გავრცელებით სარგებლობს კამბრიულისწინა (?) სერპენტინიტები და მეტამორფიზმის დაბალი საფეხურის გვიანპალეოზოური ქვიშაქვები.

გეოტექტონიკური თვალსაზრისით, წარმოადგენს აგრეთვე სომხით-აზერბაიჯანის ბელტის გაშიშვლებულ ნაწილს. მთავარი წყლის არტერია, რომლის აუზში შიშვლდება მასივის დიდი ნაწილი არის მდინარე ხრამი, რომელიც სათავე იღებს თრიალეთის ქედზე.

ხრამის მასივი ძირითადად შიშვლდება მდინარე ხრამის აუზსა და მისი შენაკადების ჭოჭიანის, კლდეისისწყლისა და ასლანკის ხეობებში. ღრმად ეროდირებული ანტიკლინური სტრუქტურაა.

ხრამის მასივის გეოლოგიური კვლევა XIX საუკუნის შუა წლებიდან დაიწყო. პირველი ცნობები მასივის შესახებ ზოგადი ხასიათისაა და მოცემულია ჯერ კიდევ გერმანელი გეოლოგის ოტო ვილჰელმ ჰერმან აბიხის შრომებში. ინგლისელი გეოლოგი ფელიქს ოსვალდი მასივს „ხრამის ჰორსტის“ სახელწოდებით მოიხსენიებდა. 1936–38 წლებში შეიქმნა ხრამის მასივის გეოლოგიური რუკა, სადაც ნაჩვენებია მასივის ამგები ქანების ფორმირების თანამიმდევრობა.

## სქოლიო
კატეგორია:ართვინ-ბოლნისის ბელტი
ოლოის ქედი

**ოლოის ქედი** () — ქედი რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში. წარმოქმნის მდინარეების ოლოისა (სამხრეთში) და ოლოიჩანის და პეჟენკის (ჩრდილოეთში) წყალგამყოფს. სიგრძე 350 კმ. სიმაღლე 1797 მ-მდე. აგებულია ქვიშაქვებით, ალევროლითებით, ანდეზიტური ტუფებით, გრანოდიორიტებით. კალთები დაფარულია ქონდარა ფიჭვით, მთა-ტუნდრის მცენარეულობით; ხეობებში დაბალი ფოთლოვანი ტყეებია.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ქედები
(4179) ტაუტატისი

მინი|ტაუტატისის ფოტო, გადაღებული აპარატ Chang'e 2-ს მიერ
**(4179) ტაუტატისი**, *1934 CT*, *1989 AC* — ასტეროიდი აპოლოს ჯგუფიდან, რომელიც თანდათანობით უახლოვდება დედამიწას. მისი ორბიტა მერყეობს იუპიტერის 3:1 და დედამიწის 1:4 ორბიტალურ რეზონანსებს შორის.

მისი ორბიტის დაბალი დახრილობის (0.47°) და გარემოქცევის მოკლე პერიოდის გამო (დაახლოებით 4 წელი), ტაუტატისი ხშირად უახლოვდება დედამიწას, ხოლო მინიმალური შესაძლო მიახლოების მანძილი ამ მომენტში არის 0.006 ა. ე. (2,3-ჯერ მეტი მანძილი მთვარემდე). 2004 წლის 29 სექტემბერს მიახლოება განსაკუთრებით ძლიერი იყო, როდესაც ასტეროიდა დედამიწიდან გაიარა 0.0104 ა. ე. (მთვარის ორბიტის 4 რადიუსი), რაც იძლევა დაკვირვების კარგ შესაძლებლობას - ასტეროიდის მაქსიმალური სიკაშკაშე იყო 8.9 ვარსკვლავიერი სიდიდე.

ტაუტატისის ბრუნვა შედგება ორი განსხვავებული პერიოდული მოძრაობისგან, რაც მის მოძრაობას ქაოტურს ხდის.

ტაუტატისი პირველად აღმოაჩინეს 1934 წლის 10 თებერვალს და შემდეგ დაიკარგა. შემდეგ მას მიენიჭა აღნიშვნა *1934 CT*. ასტეროიდი რამდენიმე ათეული წლის განმავლობაში დაკარგული იყო, სანამ ის ხელახლა აღმოაჩინა 1989 წლის 4 იანვარს კრისტიან პოლამ. ასტეროიდს კელტური ღმერთის ტეუტატეს სახელი ეწოდა.

რადარის კვლევებმა აჩვენა, რომ ტაუტატის აქვს არასწორი ფორმა და შედგება ორი „ნაწილისაგან“, რომელთა ზომებია შესაბამისად 4.6 კმ და 2.4 კმ. არსებობს ვარაუდი, რომ ტაუტატისი წარმოიქმნა ორი ცალკეული სხეულისგან, რომლებიც რაღაც მომენტში „შეერწყნენ“, რის შედეგადაც ასტეროიდი შეიძლება შევადაროთ „ქვების გროვას“.

გოლდსტოუნის ობსერვატორიის დახმარებით ასტრონომებმა ასტეროიდ ტაუტატისის გამოსახულება მიიღეს, რომელმაც 2012 წლის 12 დეკემბერს დედამიწასთან ახლოს გაიარა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ასტეროიდი ტაუტატისი

## სქოლიო
ტაუტატისი
კატეგორია:ასტეროიდები
ვულკანის მეტრფე

**ვულკანის მეტრფე** () 一 ამერიკელი მწერლის, სიუზენ ზონტაგის 1992 წლის ისტორიული რომანი. ნაწარმოების მოქმედება, ძირითადად, იტალიის ქალაქ ნეაპოლში მიმდინარეობს და ფოკუსირებულია ემა ჰამილტონის ფათერაკებით აღსავსე ცხოვრებაზე 一 მის ქორწინებაზე სერ უილიამ ჰამილტონთან, ლორდ ნელსონთან არსებულ რომანზე და თავად პერსონაჟის მატერიალურად დაცემაზე. სათაური მომდინარეობს იმ ფაქტიდან, რომ უილიამ ჰამილტონი იყო გატაცებული ვულკანოლოგიით, სახელდობრ ვულკან ვეზუვის საფუძვლიანი შესწავლით. წიგნმა ძირითადად დადებითი შეფასება დაიმსახურა კრიტიკოსთაგან. ლეტი რენსლიმ გაზეთ *The Guardian-ში* მას უწოდა „ისეთი დიდი, მდიდარი და კომპლექსური, როგორიც ადამიანს შეუძლია წარმოიდგინოს“ და წერდა:*ვულკანის მეტრფე მძლავრი იდეების კომპლექსური ნაზავია. ისინი ხშირად ზონტაგის ფემინისტური მსოფლმხედველობითაა გასხივოსნებული. იგი თანამედროვეობას იყენებს, როგორც ობიექტივს და ამ გზით აკავშირებს ერთმანეთთან განმანათლებლობის ეპოქის მორალურ, სოციალურ და ესთეტიკურ მხარეებს და ასახავს კოლექციონერის მოდულაციას ცივი მანიიდან საყვარლის ვნებამდე.*მწერალმა ჯონ ბენვილმა შეაქო ნაწარმოები და აშნიშნა, რომ ზონტაგის გადაწყვეტილება, დაეწერა ისტორიული რომანტიკული რომანი, იყო ერთგვარი „სიურპრიზი“. მან აღნიშნა: „ვულკანის მეტრფე, პოსტმოდერნისტულობის გავლენის ქვეშ არსებობის მიუხედავად, ძველმოდური წიგნის ტიპის ერთგვარი ნახარშია. სერ უოლტერ სკოტი აუცილებლად მოიწონებდა მას; უფრო სწორად, იგი მისით აღფრთოვანდებოდა“.

ნაწარმოებით აღფრთოვანება გამოხატეს, აგრეთვე, გაზეთებში 一 * The Independent* და The New York Times*.*

## სქოლიო 
კატეგორია:პოსტმოდერნისტული რომანები
კატეგორია:1992 წლის რომანები
კატეგორია:ამერიკული რომანები
კატეგორია:1990-იანი წლების რომანები
სკოპოლამინი

**სკოპოლამინი** (ასევე ცნობილი როგორც ჰიოსცინი) — ბუნებრივი ან სინთეზურად წარმოებული ტროპანის ალკალოიდი და ანტიქოლინერგული პრეპარატი. ის ასევე წამლადაც გამოიყენება,   პოსტოპერაციული გულისრევისა და ღებინების სამკურნალოდ. 

სკოპოლამინი მიეკუთვნება ანტიმუსკარინულ ჯგუფს და მოქმედებს ნერვულ სისტემაში აცეტილქოლინის ზოგიერთი მოქმედების ბლოკირებით.  სახელწოდება "scopolamine" მომდინარეობს ერთი ტიპის ღამისთევისგან, რომელიც ცნობილია როგორც *Scopolia*, ხოლო სახელი "hyoscine" მომდინარეობს სხვა ტიპისგან, რომელიც ცნობილია როგორც *Hyoscyamus niger*. ის შედის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის არსებითი მედიკამენტების სიაში . 

## უკუჩვენებები 
გვერდითი ეფექტების სიხშირე:

იშვიათი (0.1-1% სიხშირე) გვერდითი მოვლენები მოიცავს:

* მშრალი პირი
* ანჰიდროზი (ოფლის გამოყოფის უნარის დაქვეითება გაგრილებისთვის)
* ტაქიკარდია (როგორც წესი, უფრო მაღალი დოზებით ვლინდება და შემდეგ ბრადიკარდია ხდება)
* ბრადიკარდია
* ურტიკარია (ჭინჭრის ციება)
* ქავილი (ქავილი)
* ჰიოსცინის ბუტილბრომიდი
* ჰიოსციამინი
* ფსიქოპლასტოგენი

## სქოლიო 
კატეგორია:ალკალოიდები
ოლოი

**ოლოი** (, ზემო წელზე — **მარცხენა ოლოი**) — მდინარე რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში; მდ. ომოლონის (კოლიმის აუზი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 471 კმ, აუზის ფართობი 23&nbsp;100 კმ². სათავეს იღებს კოლიმის მთიანეთში, მიედინება ჩრდილო-დასავლეთისკენ, მიუყვება ოლოის ქედის სამხრეთ კალთას, ქვემო წელზე ღრმა ხეობაშია. იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით. იყინება ოქტომბერში, ზემო წელზე დიდი მინაყინებია, მთელ დინებაზეა დიდი ყინულღრუებიც; ლღვება მაისის ბოლოს.

## სქოლიო 
კატეგორია:მაგადანის ოლქის მდინარეები
ომსუქჩანის ქედი

**ომსუქჩანის ქედი** () — ქედი რუსეთში, მაგადანის ოლქში. მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში, შედის კოლიმის მთიანეთის სისტემაში. სიგრძე 300 კმ, სიმაღლე 1828 მეტრამდე. სამხრეთ ნაწილში ჭარბობს საშუალო მთის რელიეფი, ჩრდილოეთში — მაღალი მთისა. ქედის სამხრეთ ნაწილში ცნობილია ვერცხლ-ტყვიის მადნის საბადო (გოლცოვოე). კალთებზე გამეჩხერებული ფოთლოვანი ტაიგის ლანდშაფტებია, 800–900 მეტრზე მაღლა — მთის ტუნდრის ლანდშაფტები და ქვაყრილები.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ქედები
მცირე პლანეტების ცენტრი

**მცირე პლანეტების ცენტრი**, ***მპც*** (, MPC) — ოფიციალური ორგანიზაცია, რომელიც საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის დახმარებით აგროვებს და სისტემატიზებს დაკვირვებებს მზის სისტემის მცირე სხეულებზე, მათ შორის კომეტებზე, ითვლის მათ ორბიტებს და აქვეყნებს ამ ინფორმაციას მცირე პლანეტების ცირკულარში. ის ინახავს უფასო ონლაინ სერვისებს დამკვირვებლებისთვის, რათა დაეხმაროს მათ მცირე პლანეტებისა და კომეტების დაკვირვებაში. მცირე პლანეტების ორბიტების სრული კატალოგი (MPCORB) თავისუფლად შეგიძლიათ ჩამოტვირთოთ.

მდებარეობს სმიტსონის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში (SAO), რომელიც არის ჰარვარდ-სმიტსონის ასტროფიზიკის ცენტრის (CfA) ნაწილი ჰარვარდის უნივერსიტეტის ობსერვატორიასთან (HCO) ერთად.

მცირე პლანეტების ცენტრი დაარსდა ცინცინატის უნივერსიტეტში 1947 წელს პოლ ჰერგეტის ხელმძღვანელობით (მეორე მსოფლიო ომამდე მის როლს ასრულებდნენ გერმანული ჟურნალების Zirkulare des Rechen-Institut, Berliner Astronomische Jahrbuch, Astronomische Nachrichten-ის რედაქტორები; ეს უკანასკნელი გამოდის 1823 წლიდან). 1978 წელს ჰურგეტის პენსიაზე გასვლის შემდეგ ცენტრი გადაეცა სმიტსონის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიას და დირექტორად დაინიშნა ბრაიან მარსდენი. 2006 წლიდან ტიმოთი სპარი იყო CMP-ის დირექტორი და მეთვალყურეობდა ხუთკაციან პერსონალს. 2015 წლის თებერვლიდან მეთიუ ჰოლმანი არის მცირე პლანეტების ცენტრის დროებითი დირექტორი.

## ლიტერატურა
* The Catalog and the Names it Inspires. // Paul Murdin. Rock Legends: The Asteroids and Their Discoverers. Springer, 2016.

## რესურსები ინტერნეტში
* Minor Planet Center
* Minor Planet Center
* Minor Planet Names: Alphabetical List
* MPCORB orbit catalogue
* Smithsonian Astrophysical Observatory

კატეგორია:აშშ-ის სამეცნიერო ინსტიტუტები
ქოლოსის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ქოლოსის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხარისთვალში.

ეკლესია დგას ხელოვნურად შექმნილ მოედანზე, მრავალწლოვანი ხეებით შემოფარგლულ მთის ფერდზე, ზღვის დონიდან 1807 მეტრზე. ქოლოსის წმინდა გიორგის ეკლესია მდებარეობს სოფელ ხარისთვალის აღმოსავლეთით 1.6 კილომეტრის მანძილზე. იგი ნაგებია დიდი ზომის ქვიშაქვისა და შირიმის კვადრებით. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა და მისი გადახურვა ორფერდაა, გადახურულია მეტალოპლასტმასის კრამიტით. ცენტრალურ ნავს მცირე ზომის ეკვდერი აქვს მიშენებული ჩრდილოეთ კედელზე. სამხრეთიდან  შემორჩენილია მეორე მინაშენის ფრაგმენტი. ეკლესიაში შესასვლელი აკრი  გაჭრილია სამხრეთ კედელში. შიდა სივრცე ნათდება სამი მცირე ზომის სარკმლით, რომლებიც დასავლეთ, სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედელშია დატანილი. ეკლესიის კამარა თაღოვანია.  დანარჩენ სივრცერსთან შედარებით საკურთხეველი ერთი საფეხურით შემაღლებულია. საკურთხევლის ჩრდილოეთ ნაწილში მცირე ზომის ნიშია. კონქი ეყრდნობა აფსიდის კედელს და ერთმანეთის პარალელურ ორ პილასტრს. ასეთივე ორი ცალი პილასტრია დასავლეთ კედლის კუთხეშიც, რასაც მთლიანობაში ეკლესიის კამარა ეყრდნობა. ეკლესია მოხატულობის გარეშეა. ერთი პატარა ვიწრო სარკმელი აქვს დატანილი აღმოსავლეთ კედელში ჩრდილოეთის მინაშენსაც.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გონის მთავარანგელოზის ეკლესია

**გონის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ გონაში.

გონაში მდებარე მთავარანგელოზის სახელობის ტაძარს სერგი მაკალათია მოიხსენიებს, როგორც პატარა ეკლესიას, რომელსაც ზედ დასცქერის კირტიშოს თოვლიანი მწვერვალი და დაბურულია ხატის ტყით. მთავარანგელოზის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ჩრდილოეთის კედლის გარდა ფასადები  გათლილი შირიმის კვადრებითაა მოპირკეთებული. ერთი, დაბალი კარი დატანებული აქვს სამხრეთის კედლის დასავლეთ მონაკვეთში. თითო სარკმელი აჭრილია აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში. სარკმლები შიდა მხარეს ფართოვდება. ფასადზე მათ ვიწრო ღიობს გარშემო შემოუყვება საპირე ქვებზე გამოკვეთილი თაღოვანი სამმაგი ლილვები.ინტერიერში კედლები დანაწევრებულია ორსაფეხურიანი პილასტრებით და კედლის თაღებით. ეკლესია გადახურულია ხის ნივნივებზე გამართული თუნუქის საბურავით. დარბაზი გადახურული ყოფილა ქვის კამარით, რომლისგანაც, კედლების ზედა ნაწილში შემორჩენილია შირიმის ქვაში გამოყვანილი, პილასტრების კაპიტელებზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღების მცირე რკალისებრი მონაკვეთები. ინტერიერის აღმოსავლეთი კედელი სწორი ფორმისაა, თუმცა, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს მონაცემთა ბაზაში დაცული სააღრიცხვო დოკუმენტიდან ირკვევა, რომ ამ ეკლესიას ადრე კონქით დასრულებული და ნახევრად მორკალული საკურთხეველი ჰქონია. ეკლესია მდებარეობს ზღვის დონიდან 1725 მეტრზე.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მწყერფეხა

**მწყერფეხა** () — მცენარეთა გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი და ერთწლოვანი ბალახებია. ღეროს სიმაღლე 10–50 სმ-ია, აქვთ ბრტყელი, ხაზური, იშვიათად ლანცეტა ფოთლები. თავთუნები ორ ერთმანეთთან დაახლოებულ რიგადაა განლაგებული თავთავისებრი ტოტების სამწახნაგა, ძლიერ გაბრტყელებული ღერძის ერთ მხარეს. საერთო ყვავილედი 2–20 ასეთი ტოტისგან შედგება. ცნობილია 350-მდე სახეობა, ძირითადად გავრცელებული არიან ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში, ნაწილობრივ ორივე ნახევარსფეროს ზომიერად თბილ ქვეყნებში. იზრდებიან ქვიშებზე, წყალსატევთა ნაპირებზე. კარგი საკვები მცენარეებია. მსხვილთესლიანი სახესხვაობები მარცვლოვანი კულტურების სახით მოჰყავთ სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის რიგ ქვეყნებში. სისხლისფერი (*D. sanguinalis*), წამწამიანი (*D. ciliaris*) და სხვა სახეობის მწყერფეხები მინდვრებისა და გზების სარეველებია.

საქართველოში გავრცელებული სახეობები:
* 
* 
* 
* 
:: სინონიმი: 
::  
::  
::  
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:მარცვლოვანნი
უშ-ურექჩენი

**უშ-ურექჩენი** () — ქედი რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში; ომოლონისა და ოლოის წყალგამყოფი. სიგრძე 230 კმ, სიმაღლე 900-დან 1600 მეტრამდე (აღმოსავლეთ ნაწილში; უდიდესი 1685 მ). აგებულია გრანიტითა და გაბროთი, რომლებიც შეჭრილია დევონური, პერმული, ტრიასული და იურული პერიოდის ნალექებში; ადგილ-ადგილ ეფუზივების ვრცელი საფრებია. გავრცელებულია საშუალო მთის რელიეფი, ალაგ-ალაგ — პლატოსებრი. კალთებზე და ხეობათა ფსკერზე 500–600 მ სიმაღლემდე მეჩხერი ტყეებია, უფრო მაღლა — მთის ტუნდრა.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ქედები
შავი ზღვის ოკრუგი

**შავი ზღვის ოკრუგი** (; 1866-1896) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ნოვოროსიისკი.

## ისტორია
1866 წლის 10 (22) მარტს უმაღლესი დადგენილებით შეიქმნა შავი ზღვის ოკრუგი. თავდაპირველად მოიცავდა ტერიტორიას მდინარეებს — ტუაფსესა და ბზიფს შორის და შავი ზღვის სანაპიროდან კავკასიონის წყალგამყოფ ქედამდე. 

1867 წლის 25 იანვარს ოკრუგის პირველ ხელმძღვანელად დანიშნეს პოლკოვნიკი დიმიტრი პილენკო, რომელიც ამ თანამდებობაზე 1876 წლამდე მუშაობდა.

1868 წლის 18 (30) ნოემბერს შავი ზღვის ოკრუგს მიუერთეს შავი ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთის მდებარე შაფსუგის ბატალიონის მიწები ქალაქ ანაპის ჩათვლით, სადაც განლაგებული იყო ყუბანის კაზაკთა ჯარების შაფსუღის სანაპირო ბატალიონი.

1870 წელს ოკრუგი დაიყო სამ უბნად (პოპეჩიტელსტვოდ): ველიამინოვის (ტუაფსეს), ნოვოროსიისკის და სოჭის (დახოვსკოე). 1874 წლის 3 (15) ნოემბრის პოპეჩიტელსტვოები გადაკეთდა განყოფილებებად. 1884 წლის 9 (21) მარტს ქალაქი ანაპა გადაეცა ყუბანის ოლქს.

1888 წლის 21 მარტს (2 აპრილს) უმაღლესი ბრძანებულებით შავი ზღვის ოკრუგს ჩამოერთვა ადმინისტრაციული დამოუკიდებლობა და შეუერთდა ყუბანის ოლქს. ამის მიზეზად ჩაითვალა ამ მხარის აუთვისებლობა და მოსახლეობის სიმცირე. 

1896 წლის 23 მაისს (4 ივნისს) უმაღლესი ბრძანებულებით ყუბანის ოლქს გამოეყო აღნიშნული ტერიტორია შავი ზღვის გუბერნიის სახით.

## ლიტერატურა
*Черноморский округ 
* Основные административно-территориальные преобразования на Кубани (1793—1985 гг.) / Сост.: А. С. Азаренкова, И. Ю. Бондарь, Н.С. Вертышева. — Краснодар: Краснодарское кн. изд-во, 1986. — 394 с.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოკრუგები
მჭამელა

**მჭამელა** () — მცენარეთა გვარი ფხიჯასებრთა ოჯახისა. მრავალ- და ერთწლოვანი ბალახებია. აქვთ ხორციანი ღეროები. ფოთლები განლაგებულია მორიგეობით ან მოპირისპირედ, მთლიანი და ყუნწიანია. ყვავილები პატარაა, შეკრებილია კენწერულ ფარისებრ ყვავილედში, რომელიც გარშემორტყმულია ყვითელ-მწვანე ყვავილთანური ფოთლებით. ნაყოფი ერთბუდიანი კოლოფია. ცნობილია 50-ზე მეტი სახეობა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს არატროპიკულ ოლქებში და ჩრდილოეთ ამერიკის ზომიერ ზონაში. გვარის ლათინური დასახელება შეიცავს ბერძნული ძირის სიტყვას — *splen* („ელენთა“), რომელიც მიიღო ადრე ელენთის დაავადებების სამკურნალოდ გამოყენების გამო.

საქართველოში გავრცელებული სახეობები:
*  — საქართველოს ენდემი
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ფხიჯასებრნი
გიორგი ლევაშოვ-თუმანიშვილი

**გიორგი ლევაშოვ-თუმანიშვილი** (დ. 30 ოქტომბერი, 1943, თბილისი — გ. 5 იანვარი, 2023, იქვე) — ქართველი რეჟისორი, სცენარისტი, მხატვარი. საქართველოს მინისტრთა საბჭოს პრემიის ლაურეატი (1982).

## ბიოგრაფია
გიორგი ლევაშოვ-თუმანიშვილი დაიბადა თბილისში, 1943 წლის 30 ოქტომბერს. 1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 1971 წელს — თბილისის სამხატვრო აკადემია, 1976 წელს – შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1998 წლიდან — საქართველოს შემოქმედთა საერთაშორისო ფედერაციის თავმჯდომარე. იყო საქართველოს ტელევიზიის კინორეჟისორი; მუშაობდა დიდი ბრიტანეთის ტელევიზიის მე-4 არხზე; გადაღებული აქვს ფილმები: „პრემიერა“ (1979), „ექსპერიმენტი“ (1981), „მთვარის გლობუსი“ (1986), „ვეძებთ მარჯორის და ოლივერს“ (1991) და სხვა.

## ფილმოგრაფია
### დამდგმელი რეჟისორი
* 1975 — „მოლანდება“
* 1979 — „პრემიერა“
* 1979 — „საფეხურები“
* 1980 — „ბიჭვინთა“ (დოკუმენტური)
* 1981 — „ექსპერიმენტი“
* 1984 — „ათოვდა ზამთრის ბაღებს“
* 1986 — „მთვარის გლობუსი“
* 1989 — „კატასტროფა“ (დოკუმენტური)
* 1991 — „ვეძებთ მარჯორის და ოლივერს“
* 1993 — „ბედიანი“

### სცენარის ავტორი
* 1979 — „საფეხურები“
* 1984 — „ათოვდა ზამთრის ბაღებს“
* 1986 — „მთვარის გლობუსი“
* 1989 — „კატასტროფა“ (დოკუმენტური)
* 1993 — „ბედიანი“

### დამდგმელი მხატვარია
* 1970 — „ქართული ქორწილი“ (დოკუმენტური)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ეროვნული ფილმოგრაფია — გიორგი ლევაშოვ-თუმანიშვილი
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023 კატეგორია:თუმანიშვილები
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები კატეგორია:თბილისში დაბადებულები 
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
პავლე კამნევი

**პავლე ივანეს ძე კამნევი** (დ. 14 ნოემბერი, 1937, მაჰაჩყალა — გ. 9 იანვარი, 2023, ეკატერინბურგი) — საბჭოთა და რუსი რაკეტმშენებლობის კონსტრუქტორი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი. პროფესორი. საჰაერო-კოსმოსური თავდაცვის კონცერნ „ალმაზ-ანტეის“ სამეცნიერო ხელმძღვანელი (2017-დან).

წითელი დიპლომით დაამთავრა მოსკოვის საავიაციო ინსტიტუტი, რის შემდეგაც მუშაობდა სვერდლოვსკის კალინინის სახელობის მანქანათმშენებელ ქარხანაში. ინჟინრიდან მიაღწია მთავარი კონსტრუქტორის პირველი მოადგილის თანამდებობას (წარმოების ხელმძღვანელი). 1991 წელს გახდა საცდელ-საკონსტრუქტორო ბიურო „ნოვატორის“ მთავარი კონსტრუქტორის პირველი მოადგილე, შემდეგ — მისი ხელმძღვანელი. აქტიურად მონაწილეობდა მრავალი სარაკეტო კომპლექსის (მ.შ. „კალიბრის“) შემუშავებაში, ხელმძღვანელობდა სახმელეთო ჯარების, სამხედრო-საზღვაო ფლოტისა და სამხედრო-საჰაერო ძალების, რაკეტ- და ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემების სხვადასხვა კლასის სარაკეტო შეიარაღების ათეულობით ნიმუშის შექმნისა და მოდერნიზაციის სამეცნიერო-ტექნიკურ სამუშაოებს.

ორჯერ ჰქონდა მიღებული რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო პრემია (1997, 2006). 2016 წელს მიენიჭა შრომის გმირის წოდება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსი მანქანათმშენებლები
კატეგორია:ტექნიკურ მეცნირებათა დოქტორები
ვეფხვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ვეფხვი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ვეფხვი — ძუძუმწოვარი მტაცებელი ცხოველი კატისებრთა ოჯახიდან.
* ვეფხვი — მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი მძიმე ტანკი.
გოსანნენის ომი

— შეიარაღებული კონფლიქტი იაპონიაში ჰეიანის პერიოდში, მუცუს (პროვინცია) და დევას პროვინციების მეამბოხე სამურაის ძალებს შორის კიოხარა-ნო იეჰირას და კიოხარა ნო ტაკეჰიროს ხელმძღვანელობით ერთის მხრივ, და სამთავრობო ძალები მინამოტო-ნო იოსიეს და ფუდზივარა-ნო კიიოჰირას მეთაურობით, მეორეს მხრივ.

შიდა ძალაუფლებისთვის ბრძოლა დაიწყო კიიოჰარას კლანის შიგნით, ჩრდილოეთ იაპონიის მმართველები დზენკუნენის ომის შემდეგ, რომელიც თანდათან გადაიზარდა სრულმასშტაბიან ომში, რადგან ფუჯივარა ნო კიიოჰირა, რომელიც იმ დროს კიიოჰარას კლანის წევრი იყო, მხარს უჭერდა მინამოტო-ნო იოსიიე თავის ჯარებთან ერთად.

ომი დასრულდა სამთავრობო ძალების გამარჯვებით, კიოჰარას კლანის ლიკვიდაციით და იაპონიის ჩრდილოეთით ახალი მმართველების გაჩენით - ფუდზივარას კლანი მუცუს პროვინციიდან, რომელსაც ხელმძღვანელობდა კიიოჰირა. საომარი მოქმედებების დროს განსაკუთრებით ცნობილი გახდა მინამოტო-ნო იოსიიე, რომელმაც აღმოსავლეთ იაპონიაში ჩაუყარა თავისი მინამოტოს ოჯახის პოლიტიკური, ეკონომიკური და სამხედრო საფუძველი.

## გარე ბმულები 
* ჰეიანის ეპოქის ლიტერატურა (მოხაზულობა) 
კატეგორია:XI საუკუნის ომები
კატეგორია:იაპონიის ომები
ხაზრი

მინი
**ხაზრი** () — აზერბაიჯანული ავტომატი. მას აწარმოებდა აზერბაიჯანის თავდაცვის მრეწველობის სამინისტრო AK-74M ლიცენზიით.
აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტროსა და რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს შორის 2010 წელს გაფორმებული ხელშეკრულებით იარაღის გამოყენების უფლება 10 წლის ვადით იქნა მიღებული. შეთანხმების დეტალების მიხედვით, რუსულმა მხარემ აიღო იარაღის ყველა ნაწილისა და კომპლექტის მიწოდება და შეთანხმდნენ, რომ ყველა დაგეგმილი დანადგარის მიწოდება შესაძლებელია მხოლოდ აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტროსთვის. შეთანხმების თანახმად, აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალები ამ იარაღს 2020 წლამდე იყენებდნენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Азербайджан выпустил более 100 тысяч автоматов АК-74М по российской лицензии
* Азербайджан представил новый автомат AZ-7,62

კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
ჭიდაობას რა უნდა

**„ჭიდაობას რა უნდა“** — სს „ქართული ფილმის“ 1986 წლის ფილმი. რეჟისორი — მიხეილ ჭიაურელი (უმც.).

## სიუჟეტი
ქუთაისში კაკლის გასაყიდად ჩასული ლეჩხუმელი გლეხი — კალენიკე საჭიდაო სანახაობაზე მოხვდება, სადაც თავის ძალებს არენაზე მოსინჯავს. მას კრივის არაჩვეულებრივი ნიჭი აღმოაჩნდება. მისი მწვრთნელი და მფარველი ბაადურ ხერხეულიძე უცხოელთან კონტრაქტს გააფორმებს და კალენიკესთან ერთად პარიზში გაემგზავრება, სადაც მათ თავგადასავლები ელოდებათ. 

## როლებში
* ოთარ მეღვინეთუხუცესი — ბაადურ ხერხეულიძე
* დავით გობეჯიშვილი — კალენიკე ლეჩხუმელი
* ლიკა ქავჟარაძე — გიული
* ლუდმილა ნილსკაია — ნატაშა
* სოფიკო კალანდაძე — სოფიკო
* გურამ ნიკოლაიშვილი — ტრისტანი
* რომან რცხილაძე — ბიქტორია კარანაძე
* გივი სიხარულიძე — კარელა პოხპეშელი
* ზაზა კობერიძე — დათია
* გივი თოხაძე — ჩინიზელი
* თემურ ბიჭიაშვილი — გრაფ რობერი
* პაატა ბარათაშვილი — ფრანგი ექიმი
* ჯემალ ფხაკაძე — იაშა უწვერო
* ოთარ ზაუტაშვილი — ცნობის მთხოვნელი
* თეიმურაზ ბერიძე — ცნობის მთხოვნელი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:1986 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
ჯიურჯიულეშტის პორტი

**ჯიურჯიულეშტის პორტი** (; ოფიციალურად **ჯიურჯიულეშტის საერთაშორისო თავისუფალი პორტი** ) ― მოლდოვის ერთადერთი პორტი. მდებარეობს მდინარე დუნაისა და პრუტის შესართავთან.

ჯიურჯიულეშტის პორტი მოლდოვის ერთადერთი პორტია, საიდანაც შავ ზღვაში გასვლაა შესაძლებელი. მდებარეობს მოლდოვის სამხრეთ ნაწილში, დუნაიდან 133.8 კმ-ის (72.2 საზღვაო მილი) დაშორებით. პორტში ფუნქციონირებს მარცვლეულის, ნავთობისა და სამგზავრო ტერმინალები. ნავთობტერმინალის მშენებლობა 1996 წელს დაიწყო და 2006 წლის 26 ოქტომბერს გაიხსნა. ჯიურჯიულეშტის სამგზავრო პორტი ოფიციალურად 2009 წლის 17 მარტს გაიხსნა, როდესაც პირველი სამგზავრო ტური ჯიურჯიულეშტი-სტამბოლი-ჯიურჯელეშტი შესრულდა. მარცვლეულის ტერმინალი 2009 წლის 24 ივლისს ამოქმედდა. 2012 წელს პორტს კონტეინერების დაწესებულება გაიხსნა. 2015 წლისთვის მარცვლეულის მეორე ტერმინალი მშენებლობის პროცესში იყო. პორტის სიგრძე მდინარის სანაპიროს გასწვრივ 450 მეტრია და კიდევ ერთი დამატებითი ტერმინალის მოწყობაა შესაძლებელი. 2014 წელს პორტის ტვირთბრუნვა 65%-ით გაიზარდა.

ჯიურჯიულეშტის პორტი 2005 წელს უკრაინასთან ტერიტორიის გაცვლის შედეგად აშენდა, რის შემდეგაც მოლდოვამ დუნაისა და პრუტის სანაპიროს 430 მეტრიანი სანაპირო მიიღო.  

2030 წლამდე პორტს თავისუფალი ეკონომიკური ზონის სტატუსი აქვს.

## სქოლიო
კატეგორია:სამდინარო პორტები
კატეგორია:2006 წელს დაარსებულები მოლდოვაში
კატეგორია:მოლდოვის სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა
ალამანის ბრძოლა

**ალამანის ბრძოლა** — ბრძოლა გაიმართა ბერძნებსა და ოსმალეთის იმპერიას შორის საბერძნეთის რევოლუციის დროს 1821 წლის 22 აპრილს. 

## ბრძოლა 
1821 წლის 1 აპრილს ლივადეიის დაცემის შემდეგ ბერძენ მებრძოლებს მეთაურობდნენ ათანასიოს დიაკოსი და ვასილის ბუსგოსი. მათ წინააღმდეგ ჰურსიდ ფაშამ გაგზავნა ორი გამოცდილი და კომპეტენტური სარდალი თესალიიდან: ომერ ვრიონი და კოზე მეჰმედი 8000 მებრძოლით. ბრძანების მიხედვით, მათ უნდა ჩაეხშოთ აჯანყება რუმელში, შემდეგ გადასულიყვნენ პელოპონესისკენ  და მოეხსნათ  ტრიპოლიცის ალყა. 

ათანასიოს დიაკოსმა და მისმა ჯგუფმა, დიმიტრიოს პანურგიასისა და იანის დიოვუნიოტისის მებრძოლებით გაძლიერებულმა, გადაწყვიტეს, შეეჩერებინათ ოსმალეთის წინსვლა რუმელში და თერმოპილეს მახლობლად დაიკავეს თავდაცვითი პოზიციები. 1500-კაციანი ბერძნული ჯარი დაიყო სამ ნაწილად - დიოვუნიოტისს უნდა დაეცვა ხიდი გორგოპოტამოსში, პანურგიასს - ჰალკომატას სიმაღლეები და დიაკოსს - ალამანის ხიდი. 

ლიანოკლადის ბანაკიდან გამოსვლისას, ლამიის მახლობლად, ოსმალი თურქები შეთანხმებულად გადანაწილდნენ. ძირითადი ძალები თავს დაესხნენ დიაკოსს, მეორე ნაწილი თავს დაესხა დიოვუნიოტისს, რომლის მეომრებიც სწრაფად გაანადგურეს, შემდეგ კი შეუტიეს პანურგიასს, რომლის ჯარმაც უკან დაიხია მას შემდეგ რაც მათი მეთაური დაიჭრა. ბერძნული ძალების უმეტესობა გაიქცა და ოსმალებმა კონცენტრირებულად მიიტანეს იერიში დიაკოსის პოზიციებზე ალამანის ხიდზე. ბუსგოსმა, რომელიც დიაკოსთან ერთად იბრძოდა, სწრაფად შეამჩნია მოწინააღმდეგის უპირატესობა და თხოვა თანამებრზოლს, რომ უკან დაბრუნებულიყვნენ. დიაკოსმა არჩია დარჩენა და ბრძოლა გააგრძელა 48 მეომრით. ისინი ხელჩართულ ბრძოლას აწარმოებდნენ რამდენიმე საათის განმავლობაში.  საბოლოოდ, ბრძოლაში დაჭრილი დიაკოსი მახვილის გატეხვის შემდეგ ტყვედ ჩავარდა. 

### დიაკოსის სიკვდილი 
მარცხნივ|მინი|206x206პქ| ათანასიოს დიაკოსი
ათანასიოს დიაკოსი მიიყვანეს ომერ ვრიონის წინაშე, რომელმაც შესთავაზა მას ოსმალთა იმპერიის ჯარის ოფიცრის პოზიცია თუ უარს იტყოდა ქრისტიანობაზე და მიიღებდა ისლამს.  დიაკოსმა მაშინვე უარი თქვა და უპასუხა:*„ბერძენი დავიბადე და ბერძენი მოვკვდები“.*ვრიონმა ბრძანა, რომ დიაკოსი ძელზე გაესვათ.  ოსმალები ცდილობდნენ, აეყვანათ დიაკოსი ბასრ ძელზე, მაგრამ მან ზიზღით დააგდო. როდესაც დაიწყეს  წამება, მნახველებმა  გაიგონეს მისი სიმღერა:*„შეხედეთ, როგორ აირჩია ქარონმა ჩემი წაყვანა, ახლა, როცა ტოტები ყვავის; ახლა, როცა დედამიწა ბალახით იმოსება“* . დიაკოსის სიმღერა ეხებოდა ბერძნების აჯანყებას ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ. ერთ-ერთ პოპულარულ ვერსიაში ნათქვამია, რომ დიაკოსი ცეცხლზე დაწვეს, თუმცა, ეს საეჭვოა, რადგან სხვა ზეპირი გადმოცემის  მიხედვითაც იგი მოკლა ბერძენმა მეამბოხემ მეორე დღეს, როდესაც ნახა სასიკვდილო მდგომარეობაში მყოფი ძელზე გასმის შემდეგ.

მიუხედავად იმისა, რომ ბრძოლა საბოლოოდ ბერძნებისთვის სამხედრო მარცხით დასრულდა, დიაკოსის სიკვდილმა უბიძგა ბერძნებს, შეექმნათ მითი ეროვნულ საქმეს გმირულად შეწირული მებრძოლის შესახებ.
 
## ლიტერატურა 
* პარულაკისი, პიტერ ჰაროლდი. *ბერძნები: მათი ბრძოლა დამოუკიდებლობისთვის* . Hellenic International Press, 1984 წ.ISBN&nbsp;0-9590894-0-3 .

## სქოლიო 
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
მარიამ ჩაბი ტალატა

**მარიამ ჩაბი ტალატა** (დ. 7 ივლისი, 1963, ბემბერეკე, დაგომეია) — ბენინელი პოლიტიკოსი. ბენინის ვიცე-პრეზიდენტი 2021 წლის 21 მაისიდან. მან ფიცი დადო 2021 წლის 24 მაისს. პარტია პროგრესული კავშირის წევრი.

მარიამ ჩაბი ტალატა არის ბენინის პირველი ქალი ვიცე-პრეზიდენტი. ყოფილი მასწავლებელი და სკოლის ინსპექტორი. ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან ქალთა წარმომადგენელი, რომლებმაც მიაღწიეს მაღალ თანამდებობას სუბ-საჰარის აფრიკის რეგიონში. 

ფილოსოფიის ყოფილი პროფესორი და ბენინის ეროვნული ასამბლეის ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:ბენინის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ბენინელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:აფრიკის ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
საკონდიტრო ომი

**საკონდიტრო ომი** (, ასევე „პირველი  ფრანგული  ინტერვენცია მექსიკაში“) — საფრანგეთის ჯარების შეჭრა მექსიკაში 1838 წელს.

1838 წელს საფრანგეთის მეფე ლუი-ფილიპს მფარველობის თხოვნით მიმართა ფრანგმა კონდიტერმა რემონტელმა. იგი ამტკიცებდა, რომ მისი მაღაზია 1828 წელს არეულობის დროს გაანადგურეს მექსიკელმა ოფიცერ-მოროდიორებმა. საფრანგეთმა თავისი მოქალაქისთვის მოითხოვა 600 000 პესო მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად. ეს თანხა უკიდურესად მაღალი იყო მუშის საშუალო დღიურ ხელფასთან შედარებით, რომელიც დაახლოებით ერთ პესოს შეადგენდ ამასთან ერთად მექსიკამ  მილიონობით დოლარის ოდენობის კრედიტის დეფოლტი გამოაცხადა.

საფრანგეთმა ვალების დაბრუნება მოითხოვა. მას შემდეგ, რაც გადახდა ვერ მიიღო, მეფემ გაგზავნა ფლოტი შარლ ბოდენის მეთაურობით, რათა დაებლოკა მექსიკის ყველა პორტი იუკატანიდან რიო გრანდემდე, დაბომბა მექსიკის ციხე სან-ხუან დე ულუა, დაიპყრო ვერაკრუსის პორტი. 1838 წლის დეკემბრისთვის  პრაქტიკულად მთელი მექსიკის ფლოტი დაიპყრო ვერაკრუსში. მექსიკამ ომი გამოუცხადა საფრანგეთს.  

სავაჭრო მარშრუტებს მოწყვეტილმა მექსიკელებმა  იმპორტი გადაიტანეს  კრისტის კორპუსში, ტეხასში და შემდეგ მექსიკაში. შედეგად, საფრანგეთმა დაბლოკა ტეხასის პორტები და ტეხასის რესპუბლიკის ბატალიონმა დაიწყო პატრულირება  ყურეში მექსიკელი კონტრაბანდისტების საქმიანობის აღკვეთის მიზნით. ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა ფრანგების დასახმარებლად შხუნა „ვუდბერი“ გაგზავნა. ტეხასელებთან მოლაპარაკების შემდეგ, საფრანგეთი პირობა დადო, რომ არ შეიჭრებოდა ტეხასის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ან მის აკვატორიაში.

დიდი ბრიტანეთის დიპლომატიური ჩარევით, პრეზიდენტი ანასტასიო ბუსტამანტე საბოლოოდ დათანხმდა დავალიანების გადახდას და 1839 წლის 9 მარტს ფრანგებმა გაიყვანეს ჯარები.

## ანტონიო ლოპეს დე სანტა-ანას მონაწილეობა 
მექსიკის მთავრობამ ანტონიო ლოპეს დე სანტა-ანას მიანდო არმიის მეთაურობა და უბრძანა მას, ყველანაირად დაეცვა ერის ინტერესები.

ვერაკრუსში საფრანგეთის დაცვასთან შეტაკებისას სანტა ანა დაიჭრა მკლავში და ფეხში. ტერფი მოტეხილი ჰქონდა, შედეგად  კიდურის ნაწილი დაკარგა. ამპუტირებული ფეხი  მან სრული სამხედრო პატივით დაკრძალა. ეს ფაქტი გაბრიელ გარსია მარკესმა თავის  ლექციაში აღნიშნა.

## მშვიდობის აღდგენა 
საფრანგეთმა ჯარები 1839 წლის 9 მარტს სამშვიდობო ხელშეკრულების ხელმოწერის შემდეგ გაიყვანა. როგორც აღნიშნული ხელშეკრულების ნაწილი, მექსიკის მთავრობა დათანხმდა 600,000 პესოს ანაზღაურებას საფრანგეთის მოქალაქეებისთვის, ხოლო საფრანგეთმა მიიღო დაპირებები სამომავლო სავაჭრო ვალდებულებების შესახებ სამხედრო ანაზღაურების ნაცვლად. თუმცა ეს თანხა არასოდეს გადაუხდიათ, რაც შემდგომში 1861 წელს მექსიკაში საფრანგეთის მეორე ინტერვენციის ერთ-ერთი მიზეზი გახდა.

1867 წელს მექსიკის გამარჯვებისა და 1870 წელს  საფრანგეთის მეორე იმპერიის დაშლის შემდეგ, მექსიკასა და საფრანგეთს დიპლომატიური ურთიერთობები არ აღუდგენიათ 1880 წლამდე, როდესაც ორივე ქვეყანამ უარი თქვა ომთან დაკავშირებულ პრეტენზიებზე.

## ლიტერატურა 
* *Nofi A. A.* The Alamo and the Texas War for Independence — Da Capo Press — ISBN 0-306-80563-4
* *Warner M. S.* Consise Encyclopedia of Mexico — Fitzroy Dearborn.

## სქოლიო 
კატეგორია:მექსიკის ომები
კატეგორია:XIX საუკუნის ომები