ბასტერ კიტონი

**ჯოზეფ ფრენკ კიტონი** (; დ. 4 ოქტომბერი, 1895 — გ. 1 თებერვალი, 1966), სასცენო სახელით ცნობილი როგორც **ბასტერ კიტონი** () — ამერიკელი მსახიობი, კომიკოსი, კინორეჟისორი, პროდიუსერი, სცენარისტი და კასკადიორი. ცნობილი გახდა მუნჯ ფილმეში მონაწილეობით. მუდმივად სტოიკური, უემოციო გამომეტყველების წყალობით მიიღო ზედმეტსახელი „დიდებული ქვის სახე“.

ჯოზეფ ფრენკ კიტონი დაიბადა 1895 წლის 4 ოქტომბერს, მსახიობების — ჯო და მაირა კიტონების ოჯახში. ღრმა ბავშვობიდან მშობლების ვოდევილის წარმოდგენებში ჩნდებოდა. 1917 წლიდან მუშაობა დამოუკიდებელ პროდიუსერ ჯონ მ. შენკთან და რეჟისორ ედვარდ ფ. კლაინთან დაიწყო. მისი დებიუტი კინოში იმავე წელს, ფილმ *„ყასაბის დამხმარეში“* შედგა. ამას მოჰყვა კიდევ რამდენიმე როლი. შემდეგ რეჟისორის დამხმარედ მუშაობდა, პარალელურად იყო სცენარისტი და სპეცეფექტების დამდგმელი. 1918 წლის ივნისში ფრონტზე გაიწვიეს, სადაც 9 თვე გაატარა საფრანგეთში, მე-40 ქვეითი დივიზიის შემადგენლობაში. ფრონტზე ყოფნისას ყურის ინფექცია შეეყარა, რამაც სამუდამოდ დაუქვეითა სმენა. ომიდან დაბრუნების შემდეგ რეჟისორობას მიჰყო ხელი. საყოველთაო აღიარება მოიპოვა პირველივე მოკლემეტრაჟიანი ფილმით *„ერთი კვირა“* (1920). ამას მოჰყვა იმავე ფორმატის *„სათამაშო სახლი“* (1921), *„პოლიციელები“* (1922) და *„ელექტრული სახლი“* (1922). შემდეგ გადავიდა სრულმეტრაჟიან ფილმებზე, რომელთა შორისაც მოხვდა მისი საუკეთესო ნამუშევრებიც - *„შერლოკ ჯუნიორი“* (1924), *„გენერალი“* (1926), *„ორთქლის გემი ბილი, ჯუნიორი"* (1928) და *„ოპერატორი“* (1928). *„გენერალი“* შესაძლოა მის საუკეთესო ნამუშევრად ჩაითვალოს. მსახიობ ორსონ უელსის თქმით — *„გენერალი“*, ეს იყო კინემატოგრაფიის უმაღლესი მწვერვალი კომედიის სფეროში, და შესაძლოა, უდიადესი ფილმი, რაც კი ოდესმე შექმნილა“.

1928 წლიდან რეჟისორის კარიერამ დაღმასვლა განიცადა, მას შემდეგ, რაც მან MGM-თან კონტრაქტი გააფორმა და არტისტული თავისუფლება დაკარგა. მისმა პირველმა ცოლმა მალევე მიატოვა და კიტონი ალკოჰოლს მიეძალა. 1933 წელს MGM-იდანაც დაითხოვეს, რის შემდეგაც მთავარი როლი აღარცერთ ფილმში აღარ ჰქონია. 1940-იანებში ცოლად მოიყვანა ელეანორ ნორისი და ალკოჰოლიზმისაგან გამოჯანმრთელდა, დაიწყო პატივსაცემ კომიკოსად მუშაობა, რასაც ცხოვრების ბოლომდე აკეთებდა. ამ პერიოდში გამოჩნდა ეპიზოდურ როლებში, ბილი უაილდერის *„სანსეტ ბულვარსა“* (1950) და ჩარლი ჩაპლინის „რამპის ჩირაღდნებში“ (1952), ასევე მრავალ სატელევიზიო პროგრამაში. 1959 წელს კინემატოგრაფიაში შეტანილი წვლილისათვის საპატიო ოსკარი გადაეცა.

კრიტიკოსი როჯერ ებერტი წერდა: „1920 წლიდან 1929 წლამდე კიტონი შეუსვენებლად მუშაობდა რიგი ფილმების სერიებზე, რამაც აქცია იგი უდიდეს მსახიობ-რეჟისორად კინოს ისტორიაში.“ 1999 წელს ამერიკის კინოინსტიტუტმა იგი   
კლასიკური ჰოლივუდის ოცდამეერთე საუკეთესო მამაკაც კინომსახიობად დაასახელა. 

## ლიტერატურა
* Agee, James, "Comedy's Greatest Era" from *Life Magazine* (September 5, 1949),reprinted in *Agee on Film* (1958) McDowell, Obolensky, (2000) Modern Library
* Keaton, Buster (with Charles Samuels), *My Wonderful World of Slapstick* (1960) Doubleday
* 
* Lahue, Kalton C., *World of Laughter: The Motion Picture Comedy Short, 1910–1930* (1966) University of Oklahoma Press

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* The International Buster Keaton Society 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი კომიკოსები
კატეგორია:საპატიო ოსკარის კავალრები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კომიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კომიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი თეატრის მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი კასკადიორები
კატეგორია:ჰოლივუდ-ჰილზში დაკრძალულები
კატეგორია:Metro-Goldwyn-Mayer-ის კონტრაქტორები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით