open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კელეჩი იჰეანაჩო

**კელეჩი პრომისე იჰეანაჩო** (დ. 3 ოქტომბერი, 1996) — ნიგერიელი ფეხბურთელი. ინგლისური „ლესტერ სიტისა“ და ნიგერიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი.

იჰეანაჩომ კარიერა 2015–16 წლების სეზონში, „მანჩესტერ სიტიში“ დაიწყო. 2017 წელს 25 მილიონი ფუნტი სტერლინგის სანაცვლოდ „ლესტერ სიტიმ“ შეიძინა.

2013 წელს იჰეანაჩომ ნიგერიის 17 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებთან ერთად მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი. 2015 წელს ნიგერიის 20 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების მაისურით ითამაშა მსოფლიო 20 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატზე. იჰეანაჩოს დებიუტი ნიგერიის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შედგა 2015 წელს. ნაკრების წევრი იყო 2018 წლის ფიფა-ს მსოფლიო ჩემპიონატზე.

## ტიტულები
**მანჩესტერ სიტი**
*ინგლისის ლიგის თასი: 2015–16

**ნიგერია 17 წლ.**
*ფიფა-ს მსოფლიო 17 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატი: 2013

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* კელეჩი იჰეანაჩო – ფიფა
* კელეჩი იჰეანაჩო – უეფა
* [კელეჩი იჰეანაჩო „ლესტერ სიტის(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A0_%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%98_%28%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%94%E1%83%AE%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%9D_%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%A3%E1%83%91%E1%83%98%29)“ საიტზე]

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ნიგერიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლესტერ სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰაჯი ბანის მეჩეთი

**მეჩეთი ჰაჯი ბანი** () — XVI საუკუნის მეჩეთი, მდებარე ქალაქ ბაქოს ისტორიულ ნაწილში, იჩერი-შეჰერის ციხე-სიმაგრეში. 

## ისტორია და არქიტექტურა 
მეჩეთი მდებარეობს შირვანშაჰების სასახლეს კომპლექსში. ქითაბზე დაწერილი არაბული წარწერის თანახმად, მეჩეთი XVI საუკუნეში აშენდა არქიტექტორ ჰაჯი ბანის მიერ. მეჩეთის ცენტრალური გეგმა გუმბათოვანია. შესასვლელის პირდაპირ მდებარეობს რამდენიმე იარუსიანი მსხვილი სტალაქტიტური მიხრაბი. სხვა ქითაბე  გვაუწყებს მეჩეთის შეკეთების თარიღს - 1320 წელს ხიჯრის წელთაღრიცხვით, რაც 1902/03 წელს შეესაბამება.

XX საუკუნის დასაწყისში რეკონსტრუქციის შედეგად მნიშვნელოვანი სამუშაოები იქნა ჩატარებული. დაემატა ვესტიბიული და ქალთა საცავი (შაბისტანი). დარბაზი ორმხრივ განათებულია დამატებული წყვილი ნახევრადწრის ფორმის სარკმელის საშუალებით. არქიტექტურის ისტორიკოს შამილ ფატულაევის სიტყვებით, იმისდა მიუხედავად, რომ რეკონსტრუქცია მიმდინარეობდა ევროპული ტრადიციების გათვალისწინებით, ინტერიერისა და ექსტერიერის სტილი და ეროვნული არქიტექტურის ტრადიციული მოტივები შენარჩუნებულ იქნა.

კუბისტური სტილის საფუძველზე ქვისგან შექმნილი კონუსური ფორმის გუმბათი აფშერონის ტიპური გუმბათების მსგავსია. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის მიერ ისტორიული და კულტურული ძეგლების შესახებ გამოცემული განკარგულების თანახმად, მეჩეთი ჰაჯი ბანი გახდა «ისტორიისა და ეროვნული კულტურის ნაციონალური მნიშვნელობის ძეგლი».

Hacı Bani məscidinin daş kitabəsi.JPG|მეჩეთის კედელზე **ქითაბე**  

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეჩეთები
კასტელიონის მუნიციპალიტეტები

300px|მინი|კასტელიონის მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე
კასტელიონის პროვინცია შედის ვალენსიის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 135 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის () თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

კასტელიონის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან რვა კომარკაში: ალტო-პალანსია (27 მუნიციპალიტეტი), ალტო-მიხარესი (22), პლანა-ბახა (20), ბახო-მაესტრასგო (18), პლანა-ალტა (17), ლოს-პუერტოსი (13), ალკალატენი (9) და ალტო-მაესტრასგო (9). 

კასტელიონის პროვინციის ფართობია 6611,93 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 585 590 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია კასტელიონ-დე-ლა-პლანა, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია  მორელია (413,5 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა — ხელდო (0,5 კმ²).

## მუნიციპალიტეტების სია
## რუკა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
*
ანასტასია პოპოვა

**ანასტასია პოპოვა** (; დ. 24 ნოემბერი, 1987, მოსკოვი) — რუსი ჟურნალისტი. მუშაობს „Россия-24“-ზე. ის არის რეჟისორი ფილმისა „სირიული დღიური“ რომელიც ეხებოდა სირიაში მიმდინარე ომს.

2014 წლის ზამთრის ოლიმპიადაზე იყო ერთ-ერთი ოლიმპიური მედროშე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Olympedia

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ალკალალი

**ალკალალი** (, ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ალიკანტეს პროვინციის მარინა-ალტის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 14,4 კმ². მოსახლეობა — 1302 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ალკალალის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები
კავშირი (მეტყველების ნაწილი)

**კავშირი** —  დამხმარე მეტყველების ნაწილი, რომელიც უცვლელია და აერთებს წინადადების ორ წევრს ან ორ წინადადებას.

კავშირებია: და, თუ, მაგრამ, ხოლო, თორემ, ან, რომ, თუ არა, რათა, ე. ი. (ესე იგი), ანუ...

ზოგიერთი კავშირი აერთებს როგორც ორ წევრს, ისე ორ წინადადებას.

ზოგი კავშირი მხოლოდ წინადადებებს აერთებს. ასეთი კავშირებია: რომ, რათა, რაკი, თუ არა, სანამ, ვიდრე, რადგანაც.

კავშირი ორგვარია: მაერთებელი და მაქვემდებარებელი.

მაერთებელი კავშირი აერთებს ორ ერთგვარ წევრს ან ორ ისეთ წინადადებას, რომლებიც ერთმანეთის მიმართ თანასწორია. მაქვემდებარებელი კავშირი ორ ისეთ წინადადებას აერთიანებს, რომელთაგანაც ერთი მთავარია და მეორე დამოკიდებული.

მაერთებელი კავშირებია: რომ, თუ არა, რათა, რაკი, ვიდრე და სხვ. მაქვემდებარებელი კავშირებია: ვინც, რაც, რომელიც, როგორიც, სადაც, საიდანაც, საითკენაც, როდესაც.

## რესურსები ინტერნეტში
*კავშირი — ice.ge 

კატეგორია:მეტყველების ნაწილები
სიუძი ტერაიამა

**სიუძი ტერაიამა** (დ. 10 დეკემბერი, 1935 — გ. 4 მაისი, 1983) — იაპონელი ავანგარდისტი პოეტი, დრამატურგი, მწერალი, კინორეჟისორი და ფოტოგრაფი. მისი შემოქმედება ხელოვნების არაერთ სფეროს მოიცავს: რადიოპიესებიდან, ექსპერიმენტული სატელევიზიო  და იატკქვეშეთა თეატრალური ნამუშევრებიდან დაწყებული, კონტრკულტურული იდეების მქონე ესეებითა და იაპონული კინოს ახალ ტალღით დამთავრებული.

მრავალი კრიტიკოსი ტერაიამას ყველაზე პროდუქტიულ და პროვოკაციულ იაპონელ ხელოვანად მიიჩნევს. 1970-იანი წლებიდან მოყოლებული მას თავის კინოგავლენად არაერთი იაპონელი რეჟისორი ასახელებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Tate Modern retrospective, London, 2012.
*Experimental Image World 
*An interview with Terayama's assistant director Henrikku Morisaki.
*Essay on *Emperor Tomato Ketchup* in *Afterall Journal*, 2009
* "Farewell to the Ark" brochure from the 1985 Cannes Film Festival

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:იაპონელი კინორეჟისორები
კატეგორია:იაპონელი პოეტები
კატეგორია:მაგიური რეალიზმის მწერლები
კატეგორია:იაპონელი დრამატურგები
კატეგორია:იაპონელი მუსიკოსები
კატეგორია:იაპონელი ესეისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ესეისტები
კატეგორია:დაბადებული 10 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კარაევო (ბაშკირეთი)

**კარაევო** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 85 ადამიანი.  რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 28 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 28 კმ-ით. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:კუიურგაზის რაიონის სოფლები
ადსანეტა

**ადსანეტა** (, ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების კასტელიონის პროვინციის ალკალატენის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 71,16 კმ². მოსახლეობა — 1304 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* კასტელიონის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ადსანეტის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:კასტელიონის მუნიციპალიტეტები
M1 Garand

[მარცხნივ|მინი|ამერიკელი ქვეითი M1 Garand-ით ხელში, [ფორტ ნოქსი |ფორტ ნოქსი, კენტუკი, 1942 წელი.]]
**M1 Garand** — **M1 გარანდი** ან **M1 შაშხანა** — .30-06 კალიბრის (7.62×63მმ) ნახევრადავტომატური შაშხანა, რომელიც იყო აშშ-ის შეიარაღებული ძალების ძირითადი საბრძოლო შაშხანა მეორე მსოფლიო ომისა და კორეის ომის დროს. მცირე რაოდენობით ის ასევე გამოიყენებოდა ვიეტნამის ომშიც. ასობით ათასი M1 შაშხანა ასევე გაიგზავნა აშშ-ის მოკავშირე ქვეყნებში, როგორც სამხედრო დახმარება. M1 Garand დღემდე გამოიყენება აშშ-ის შეიარაღებული ძალების საპატიო ყარაულის მიერ, სანადირო მიზნებისთვის სამოქალაქო პირთა შორის და კოლექციონერების მიერ.

M1 Garand-ს სახელი დაერქვა მისი კანადელ-ამერიკელი გამომგონებლის ჯონ გარანდის პატივსაცემად. ეს შაშხანა იყო პირველი ნახევრადავტომატური იარაღი აშშ-ის ჯარისთვის. უმეტესი სამხედრო მოხსენებების მიხედვით  M1 Garand იყო საიმედო და მოწონება დაიმსახურა ამერიკელი სამხედროების მხრიდან. გენერალმა ჯორჯ ს. პატონმა მას უწოდა „უდიდესი საბრძოლო მოწყობილობა, რომელიც ოდესმე გამოუგონიათ“. 1936 წელს M1 Garand-მა ჩაანაცვლა გრძივმოძრავ საკეტიანი ხელით გადასატენი M1903 Springfield შაშხანა, როგორც აშშ-ის არმიის სტანდარტული იარაღი, ხოლო თავად ის 1958 წელს ჩანაცვლდა M14 შაშხანით.

## ლიტერატურა 
* Walter, John (2006). *Rifles of the World* (3rd ed.). Iola, WI: Krause Publications. p. 143. 
* Fitzsimons, Bernard, ed. (1977). "Garand". *The Illustrated Encyclopedia of Twentieth Century Weapons and Warfare*. **10**. London: Phoebus. p. 1088.

## რესურსები ინტერნეტში 
* „Military Firearms: M1 Garand Rifle “
* *FM 23-5 Basic Field Manual U.S. Rifle, Caliber .30, M1*

კატეგორია:ცეცხლსასროლი იარაღები
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
გაბრიელ ჟეზუსი

**გაბრიელ ფერნანდუ დე ჟეზუსი** (; დ. 3 აპრილი, 1997), ცნობილი როგორც **გაბრიელ ჟეზუსი** — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. „არსენალისა“ და ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი.

## ბიოგრაფია
ჟეზუსმა კარიერა „პალმეირასში“ დაიწყო. 2015 წელს დასახელდა ბრაზილიის ჩემპიონატის საუკეთესო ახალწვეულად (დებიუტანტად). ამავე წელს ჟეზუსი დაეხმარა გუნდს ბრაზილიის თასის მოპოვებაში და დასახელდა გუნდის სეზონის მოთამაშედ. ამავე სეზონში გუნდა 22 წლიანი პაუზის შემდეგ მოახერხა ჩემპიონატის მოგება. 2017 წლის იანვარში 32 მილიონი ევროს სანაცვლოდ ჟეზუსი „მანჩესტერ სიტის“ შეუერთდა, და გუნდთან ერთად სამჯერ პრემიერლიგა (2017–18, 2018–19, 2020–21), ოთხჯერ ინგლისის ლიგის თასი (2017-18, 2018-19, 2019-20 და 2020-21), ინგლისის ასოციაციის თასი (2019) და ორჯერ ინგლისის საფეხბურთო სუპერთასი (2018, 2019).

ახალგაზრულდ ნაკრებთან ერთად მოახერხა 2015 წლის მსოფლიო 20 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატის ფინალში გასვლა. 2016 წელს ბრაზილიის 23 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებთან ერთად მოიგო ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები. ჟეზუსის დებიუტი ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების რიგებში მისი დებიუტი 2016 წლის სექტემბერში შედგა. 2018 წელს ითამაშა მსოფლიო ჩემპიონატზე, 2019 წელს კი ნაკრებთან ერთად „კოპა ამერიკა“ მოიგო.

## მიღწევები
### საკლუბო
;  პალმეირასი
* ბრაზილიის სერია A: 2016
* ბრაზილიის თასი: 2015

;  მანჩესტერ სიტი 
* პრემიერ ლიგა (4): 2017–18, 2018–19, 2020–21, 2021–22
* ინგლისის ლიგის თასი (4): 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21
* ინგლისის ასოციაციის თასი (1): 2019 
* ინგლისის სუპერთასი (2): 2018, 2019
* უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ფინალისტი: 2020–21

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:პალმეირასის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოლიმპიური თამაშების ოქროს მედალოსნები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2019 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:2021 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯერდაპის ეროვნული პარკი

**ჯერდაპის ეროვნული პარკი** ( / Nacionalni park Đerdap) — დაცული ტერიტორია სერბეთში, რომელიც გადაჭიმულია მდინარე დუნაის მარჯვენა სანაპიროზე მდებარე გოლუბაცის ციხესიმაგრიდან ( / Golubački grad) ნოვი-სიპის მიმდებარე კაშხლამდე. ის დაარსდა 1974 წელს და მოიცავს 63 786.5 ჰექტარ ფართობს. პარკის სამმართველო ოფისი მდინარე დუნაიზე მდებარე დონი მილანოვაცშია. მდინარის გადაღმა, რუმინეთში რკინის ჭიშკრის ბუნებრივი პარკი მდებარეობს. 

2020 წლის ივლისში ეროვნული პარკის აუთვისებელი ტერიტორია იუნესკოს გლობალური გეოპარკების სიაში მოხვდა, რითაც ის ამ სიაში სერბეთის პირველი ეროვნული პარკი გახდა. რკინის კარიბჭის ხეობის გარდა, გეოპარკი მოიცავს მიროჩისა და კუჩაის მთათა მასივებს. მისი მთლიანი ფართობი 1 330 კვადრატულ კილომეტრს შეადგენს.

## სახელწოდება
როგორც ჯერდაპი, ასევე ეროვნული პარკის ყოფილი სერბული სახელი დემირ-კაპია თურქული წარმოშობისაა. დემირ-კაპია რკინის კარიბჭეს ნიშნავს (). სწორედ ამ ტერმინის თარგმანს წარმოადგენს ენების უმეტესობაში ხეობის სახელწოდება. ჯერდაპი მომდინარეობს სიტყვა გირდაპისგან (girdap), რაც ქართულად ითარგმნება როგორც მორევი.

## გეოგრაფია
ჯერდაპის ეროვნულ პარკში ტურისტებისთვის ყველაზე მიმზიდველი და ძირითადი ღირსშესანიშნაობაა ჯერდაპის ხეობა — ცნობილი რკინის ჭიშკარი — გრანდიოზული კარიბჭე კარპატების სამხრეთ კალთებზე, სადაც ისტორიული იუგოსლავიის მასშტაბით მდინარის ყველაზე დიდი დაგუბებაა.

ჯერდაპის ხეობა, რომლის სიგრძე 100 კილომეტრს აღწევს (გოლუბაციდან ტეკიამდე) სინამდვილეში რთული ხეობაა, რომელიც ოთხი კანიონისგან ყალიბდება (გორნია კლისურა, გოსპოჯინ ვირი, ველიკი და მალი კაზანი და სიპსკა კლისურა). ისინი ერთმანეთისგან ხევებით იყოფიან. გოსპოჯინ ვირში დაფიქსირებულია მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა მდინარის ნაწილი (82 მეტრი). კაზანის კანიონის შემადგენელი კლდეები დაახლოებით 300 მეტრის სიმაღლისაა, ხოლო ამ ნაწილში მდინარის კალაპოტი 150 მეტრამდეა შევიწროებული.

thumb|right|250px|ეროვნული პარკი
thumb|right|250px|ბლედერია
რელიეფი მთაგორიანია (მიროჩის მთები), სადაც არის უამრავი გამოქვაბული, ორმო, ხეობა, ჩანჩქერი (ბლედერიას კარსტრული ჩანჩქერი მიროჩზე) და ტბა. პანორამული ხედები მოიცავს დელი იოვანსა და ველიკი კრშს სერბეთში, კარპატებს კი რუმინეთში. 1900 წელს ბუდაპეშტში ჩატარებულ გეოლოგიის კონგრესზე იოვან ჟუიოვიჩმა გრებენის გადასახედი „ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ყველაზე ლამაზ გორად“ დაასახელა. ჯერდაპი ყველაზე გრძელი გაურღვეველი ტიპის ხეობაა ევროპაში.

## ბუნება
### ფლორა
ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე მცენარეების 1100 სახეობა არსებობს. მათ შორისაა მესამეული სისტემის მცენარეები: წაბლი, კაკლის ხე, ურთხელი, გრძელფოთოლა ლაიმი, მუხა. ჯერდაპული ტიტა (Tulipa hungarica Borbás) წყალსაცავის შექმნის შემდეგ გადაშენდა.

### ფაუნა
პარკში ფრონველების 150-მდე სახეობა ბინადრობს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ჯერდაპის ეროვნული პარკი 
*ქალაქ კლადოვოს ვებ-გვერდი
*ჯერდაპის ეროვნული პარკი იუნესკოზე

## სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:რამსარის ძეგლები სერბეთში
კატეგორია:დუნაი
სიოღიუთლიუქაია

**სიოღიუთლიუქაია** () — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 92 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 11 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 120 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ხუნემისი.

## სქოლიო
კატეგორია:პოსოფის რაიონის სოფლები
ხუან ხოია ბორხა

**ხუან ხოია ბორხა** (; დ. 5 აპრილი, 1956, სევილია — 28 აპრილი, 2021, იქვე) — ესპანელი კომიკოსი და მსახიობი. საყოველთაოდ ცნობილი გახდა 2015 წლის შემდეგ, როდესაც ინტერნეტსივრცეში გავრცელდა 2007 წლის ივნისში ტელეშოუ *Ratones coloraos*-თან ინტერვიუზე დაფუძნებული მრავალი მიმი. მას მეტსახელით „ელ რისიტას“ (El Risitas) იცნობდნენ. 2007 წლამდე რამდენიმე სატელევიზიო გადაცემაში გამოდიოდა.

იგი 2014 წელს გავრცელებული ვიდეოს წყალობით ინტერნეტსივრცეში უამრავი მიმის წყაროდ იქცა. YouTube-ზე კი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ძიების ობიექტი გახდა „ესპანელი მოცინარი კაცი“. თავდაპირველად 2007 წელს ატვირთულ ვიდეოში ელ რისიტასი ღამის გასართობ შოუს ესტუმრა და სამზარეულოს დამხმარეს პოზიციაზე ყოფნის თავისი წარუმატებელი გამოცდილების შესახებ მოჰყვა. ისტორიის მიხედვით, ბორხამ პაელათი დასვრილი 20 თეფში ღამით სანაპიროზე დატოვა გასაწმენდად, თუმცა, მომდევნო დილისთვის მოქცევამ ერთის გარდა ყველა წაიღო. გადამდები სიცილის გამო ისტორია საყოველთაოდ ცნობილი გახდა.

2020 წლის სექტემბერში ბორხა სევილიის საავადმყოფოში მოათავსეს, სისხლძარღვების დაავადების გამო ექიმების მიერ ჩაუტარდა ჩარევა და განხორციელდა ფეხის ამპუტაცია.  2021 წლის 28 აპრილს, დილით, ავადმყოფობის დაბრუნების გამო გადაიყვანეს სხვა ჰოსპიტალში. გარდაიცვალა ავადმყოფობის გართულების შედეგად, იმავე დღის მეორე ნახევარში, 65 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ესპანელი მსახიობები
კატეგორია:ინტერნეტ-მიმები
ბენიარბეჩი

**ბენიარბეჩი** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ალიკანტეს პროვინციის მარინა-ალტის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 7 კმ². მოსახლეობა — 2159 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ბენიარბეჩის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები
ჰერონ ალექსანდრიელი

**ჰერონ ალექსანდრიელი** (; დ. ახ. წ. 10 — გ. ახ. წ. 70) — ეგვიპტელი ბერძენი მათემატიკოსი და ინჟინერი, რომელიც თავის მშობლიურ ქალაქ ალექსანდრიაში მოღვაწეობდა. ითვლება ანტიკური დროის უდიდეს მკვლევრად.

მის უდიდეს მიღწევად ითვლება ორთქლის ძრავი, წისქვილის ბორბალი და სამკუთხედის ფართობის ფორმულა.

ჰერონის ნაშრომების დიდ ნაწილს ჩვენამდე არ მოუღწევია. მათი უმეტესობა შემოგვრჩა რომის იმპერიის მანუსკრიპტებიდან და ლათინური და არაბული თარგმანებიდან.

## გამოგონებები 
ჰერონის გამოგონებებს შორისაა:
* პირველი სავაჭრო მანქანა
* ქარის ბორბლით მომუშავე ორღანი
* სრულად მექანიკური დადგმა თეატრისთვის, რომელიც თითქმის 10 წუთს გრძელდებოდა
* წყლის ტუმბო
* ჰერონის შადრევანი
* სიმძიმის ძალით მომუშავე ურიკა

## მათემატიკა 
ჰერონმა აღწერა რიცხვიდან კვადრატული ფესვის მიღების პროცესი („ჰერონის მეთოდად“ ცნობილი). დღესდღეობიც მისი სახელი უკავშირდება ჰერონის ფორმულას, რომლითაც გამოითვლება სამკუთხედის ფართობი მისი გვერდების სიგრძის საშუალებით. ასევე შეიმუშავა მეთოდი კუბური ფესვის მიღებისთვის. ამასთან, შექმნა უმოკლესი გზის ალგორითმი, რითაც სივრცულ გეომეტრიაში უდიდესი წვლილი შეიტანა. ჰერონის ნაშრომები განიხილავენ მრავალკუთხედის, წრის, კონუსის სექტორების თვისებებს. მიჩნეულია „სამგანზომილებიანი გეომეტრიის მამად“.

## ჰერონის ფორმულა 
ფართობი S = \sqrt{P(P-a)(P-b)(P-c)}

სადაც:

a, b და c სამკუთხედის გვერდების სიგრძეებია,

P — კი სამკუთხედის ნახევარპერიმეტრი,

P = \frac{a+b+c}{2}

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 10
კატეგორია:გარდაცვლილი 70
კატეგორია:ძველი ბერძენი მათემატიკოსები
კიკი კოგელნიკი

**კიკი კოგელნიკი** (დ. 22 იანვარი, 1935, ბლეიბურგი, ავსტრია – გ. 1 თებერვალი, 1997, ვენა, ავსტრია) —  ავსტრიელი ფერმწერი, მოქანდაკე, ბეჭდვის ოსტატი და  პოპ-არტის წარმომადგენელი. სწავლობდა ვენის სამხატვრო აკადემიაში და 1961 წელს ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად. კოგელნიკი ითვლება ავსტრიის ერთ-ერთ ყველაზე თანამედროვე პოპ-არტის წარმომადგენელად.

## ცხოვრება და მოღვაწეობა (1960-იანი წლები)
კოგელნიკმა დაიწყო თავისი მოღვაწეობა ვენაში, 1961 წელს, აბსტრაქტული ნამუშევრების ჩვენებით. იგი დაქორწინდა ავსტრიელი აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმ მხატვარ არნულფ რაინერზე.

კოგელნიკი ახლოს იყო აგრეთვე სხვა აბსტრაქტულ ექსპრესიონისტთან, მათ შორის ამერიკელ მხატვართან სემ ფრენსისთან და 1961 წელს მასთან ერთად გაატარა დრო ნიუ-იორკსა და სანტა-მონიკაში (კალიფორნია). კოგელნიკი 1962 წელს ნიუ–იორკში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც იგი შეუერთდა მხატვართა ჯგუფს, რომელშიც შედიოდნენ როი ლიხტენშტეინი, კლას ოლდენბურგი, ენდი უორჰოლი, ლარი რივერსი, ტომ ვესელმანი, ჯონ მიტჩელი, რობერტ რაუშენბერგი და ჯასპერ ჯონსი. 

მინი|კიკი კოგელნიკი - „ქალი რობოტი“ (1964 წელი)
ამ პერიოდში მის ნამუშევრებზე დიდი გავლენა მოახდინა პოპ-არტის ფერებმა და იმდროინდელმა მასალებმა. სწორედ ამ პერიოდში შექმნა უამრავი მკვეთრი ფერის ეიფორიული სივრცის თემატური ნახატები. 

1966 წელს კოგელნიკის ლონდონში ყოფნისას, მისი ნიუ-იორკის სტუდიაში ხანძარი გაჩნდა. იმავე წელს,კოგელნიკი დაქორწინდა სხივური თერაპიის დოქტორ, პროფესორ ჯორჯ შვარცზე ლონდონში, ვისგანაც 1967 წელს შეეძინა შვილი სახელად მონო.

## ცხოვრება და მოღვაწეობა (1970-იანი წლები და შემდგომ)
1970-იან წლებში კოგელნიკმა ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რაც შემდეგ ქალთა ნამუშევრების სახელით გახდა ცნობილი. მხატვარი განსაკუთრებით ეხებოდა ქალის როლს, რომელიც კომერციულ რეკლამაში იყო წარმოდგენილი. ინტერესდებოდა ფემინისტური საკითხებით ირიბად. 

1974 წელს მან აგრეთვე დაიწყო კერამიკაზე მუშაობა და სკულპტურული ფორმის გამოყენება მის მხატვრობაში. 

## გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
კიკი კოგელნიკი სიმსივნით გარდაიცვალა 1997 წლის 1 თებერვალს ვენაში, დაკრძალულია ავსტრიის ქალაქ ბლეიბურგში. 1998 წელს კოგელნიკს სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა ავსტრიის უმაღლესი ხელოვნების მედალი, ავსტრიის მეცნიერების და ხელოვნების ღირსების ჯვარი. 1995 წელს კიკი კოგელნიკს მიენიჭა ქალაქ ვენის პრემია ვიზუალური ხელოვნებაში შეტანილი წვლილისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:მოდერნისტი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ნიკოლაი ეჟოვი

**ნიკოლაი ეჟოვი** (; დ. 1 მაისი, 1895 – გ. 4 თებერვალი, 1940) — საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. დიდი წმენდის პერიოდში იყო სსრკ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარი. თანამდებობას იკავებდა 1936-1938 წლებში. 1938-1939 წლებში იყო სსრკ-ის წყლის ტრანსპორტირების სახალხო კომისარი. 1935-1939 წლებში მე-17 პოლიტბიუროს სამდივნოს წევრი. 1937-1939 წლებში მე-17 პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი.

იგი დიდი წმენდის დროს ხელმძღვანელობდა მასობრივ დაპატიმრებებსა და დახვრეტებს. 1939 წელს ეჟოვი დააპატიმრეს და აღიარა ანტისაბჭოთა მოღვაწეობა, მოგვიანებით კი ცნობილი გახდა, რომ აღიარება წამებით იქნა მოპოვებული. ამავე წელს ეჟოვი 44 წლის ასაკში დახვრიტეს. 1930-იანი წლების რეპრესიებს ზოგიერთი ისტორიკოსი „ეჟოვშჩინად“ მოიხსენიებს. 1917-1939 წლებში ეჟოვი იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი. მისი სიმაღლისა (დაახლოებით 151 სმ) და სადისტური საქციელის გამო შეარქვეს „სისხლიანი ქონდრისკაცი“. მიღებული ჰქონდა არაერთი ჯილდო და მედალი, მათ შორის ლენინის ორდენი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1940
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მუშურ-გლეხური წითელი არმიის XX წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რსფსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:უკრაინის სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:ბელორუსიის სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
კლემენტია ფონ ჰაბსბურგი

**კლემენტია ფონ ჰაბსბურგი** (; დ. 1262, ვენა, ავსტრია ― გ. 7 თებერვალი, 1293, ნეაპოლი, იტალია) ― ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. გერმანიის მეფე რუდოლფ I-ის ასული და ნეაპოლის მეფე კარლო II-ის რძალი. კარლ მარტელ ანჟუელის მეუღლე, უნგრეთისა და ხორვატიის ტიტულარული დედოფალი 1290 წლიდან. უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე კარლ რობერტისა და საფრანგეთის დედოფალ კლიმენციას დედა. უნგრეთის, ხორვატიისა და პოლონეთის მეფე ლუი I-ისა და საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ჟან I-ის ბებია. 

## ბიოგრაფია 
კლემენტია დაიბადა 1262 წელს ვენაში. იგი იყო გერმანიის მეფე რუდოლფ I-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ გერტრუდა ფონ ჰოენბერგის შუათანა ქალიშვილი. მისი ბავშვობისა და ადრეული ცხოვრების შესახებ ცნობები არ არსებობს. 

1281 წლის 8 იანვარს კლემენტია მიათხოვეს ნეაპოლის მეფე კარლო II-ისა და დედოფალ მარია უნგრელის უფროს ძეს, პრინც კარლ მარტელ ანჟუელს, რომელიც მასზე 9 წლით იყო უმცროსი. წყვილს ქორწინებაში სულ ერთი ვაჟი და ორი გოგონა შეეძინათ. 

1290 წელს, მას შემდეგ რაც მისი ქმრის ბიძა, უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე ლასლო IV უშვილოდ აღესრულა, კარლ მარტელმა, როგორც მისმა დისწულმა, ტახტზე პრეტენზია გამოაცხადა და უნგრეთისა და ხორვატიის ტიტულარული მეფე გახდა, რამაც კლემენტია ტიტულარულ დედოფლად აქცია. თუმცა, ისინი ნამდვილი მეფე-დედოფალი არასოდეს გამხდარან, რამეთუ უნგრეთის ტახტი ლასლოს შემდეგ მისმა ძმისწულმა, ანდრაშ III-მ დაიკავა. ამის საპასუხოდ კი კარლ მარტელი რომში გაემგზავრა, რათა პაპ ნიკოლოზ IV-ის მხარდაჭერა მოეპოვებინა ამ საქმეში. 

ამ მოვლენათა პარალელურად, 1293 წის 7 თებერვალს კლემენტია ფონ ჰაბსბურგი ნეაპოლში თავის მესამე მშობიარობას გადაჰყვა (ზოგიერთი წყაროს მიხედვით იგი 1295 წელს გარდაიცვალა), რა დროსაც მან საფრანგეთის მომავალი დედოფალი კლიმენცია გააჩინა. იგი დაკრძალეს ნეაპოლის კათედრალში. მისი ქმარი მეორედ აღარ დაქორწინებულა და თავად იგი 1295 წელს ემსხვერპლა შავი ჭირის ეპიდემიას. 

## შვილები 
# კარლ რობერტი (1288-1342), უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე 1301 წლიდან გარდაცვალებამდე. ცოლად შეირთო მარია ბიტიომსკა, რომელთანაც შეეძინა ორი შვილი. მისი დაღუპვის შემდეგ იქორწინა ბეატრის ლუქსემბურგელზე, რომლის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგაც ცოლად შეირთო ელიზაბეტა პოლონელი, რომელთანაც შეეძინა შვილები, მათ შორის მომავალი მეფე ლუი I;
# ბეატრიჩე (1290-1354), ცოლად გაჰყვა ვიენუას დოფინ ჟან II დე ლა ტურ დიუ პინს, რომელთანაც შეეძინა ორი ვაჟი;
# კლიმენცია (1293-1328), ცოლად გაჰყვა საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ლუი X-ს, რომელთანაც შეეძინა მომდევნო მეფე, ჟან I;

## ლიტერატურა 
* Theresa Earenfight, Queenship in Medieval Europe, (Palgrave Macmillan, 2013), 173.
* Cawley, Charles, Medieval Lands, AUSTRIA, Medieval Lands database, Foundation for Medieval Genealogy.
* Constantin Wurzbach, Biographisches Lexikon des Kaisertums Österreich, Vienna, 1860, Vol. VI, p. 159.

კატეგორია:დაბადებული 1262
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1293
კატეგორია:ჰაბსბურგები
კატეგორია:მშობიარობის დროს გარდაცვლილები
კატეგორია:ვენაში დაბადებულები
აფრიკის კორპუსი

მარცხნივ|მინი|გენერალი ერვინ რომელი (ცენტრში)

**აფრიკის გერმანული კორპუსი** (გერმ. Afrika Korps) — ვერმახტის საექსპედიციო ძალა მეორე მსოფლიო ომის ჩრდილოაფრიკულ კამპანიაში. ის ჩრდილოეთ აფრიკაში გაიგზავნა იტალიური ძალების დასახმარებლად მათ კოლონიებში ბრიტანელთა მწვავე შეტევების მოსაგერიებლად. აფრიკის კორპუსმა 1941 წლის მარტიდან 1943 წლის მაისამდე იბრძოლა, სანამ არ ჩაბარდებოდა მოკავშირეებს. შენაერთის ყველაზე სახელოვანი მეთაური იყო მოკავშირეთა მიერ ,,უდაბნოს მელად“ წოდებული გენერალი ერვინ რომელი.

### ორგანიზაცია 
1941 წლის მაისისთვის აფრიკის კორპუსი ორი გერმანული დივიზიისგან შედგებოდა და თავდაპირველად ის იტალიურ სარდლობას ემორჩილებოდა. ომის მიმდინარეობისას შენაერთი არაერთხელ გაძლიერდა დამატებითი სამხედრო ნაწილებით. 1943 წლის თებერვალში გერმანული **სატანკო არმია აფრიკა** შედიოდა იტალიური პირველი არმიის შემადგენლობაში, რომელსაც იტალიელი გენერალი ჯოვანი მესე სარდლობდა. ერვინ რომელი დაინიშნა ახალშექმნილი **არმიის ჯგუფ აფრიკის** მეთაურად, რომელიც, თავის მხრივ, აკონტროლებდა იტალიურ პირველ არმიასა და გერმანულ მეხუთე სატანკო არმიას. ამრიგად, ის სარდლობდა როგორც გერმანულ ნაწილებს, ასევე იტალიელთა ოთხ ქვეით დივიზიას.

#### აფრიკის კორპუსის აღსასრული 
მიუხედავად არაერთი წარმატებული ოპერაციისა, აფრიკის კორპუსი საბოლოოდ 1943 წლის 13 მაისს მაინც დანებდა მოკავშირეთა ძალებს. სამხედრო ტყვეების უმეტესობა აშშ-ში გადაიყვანეს. ისინი მისისიპის შტატის კემპ შელბიში, ტეხასის შტატის კემპ ჰერნში და სხვა სამხედრო ტყვეთა ბანაკებში ომის დასრულებამდე დარჩნენ.
მარცხნივ|მინი|აფრიკის კორპუსი ეგვიპტეში, 1942 წლის მაისი (გაფერადებული).

## ლიტერატურა 
* Cooper, Matthew (1990). *The German Army 1933–1945*. Scarborough House. Chelsea, MI, USA.
* Lewin, Ronald (1998) [1968]. *Rommel As Military Commander. New York: B&N Books.*
* Toppe, Generalmajor Alfred (1990) [1952]. German Experiences in Desert Warfare During World War II. *The Black Vault* (Report). **II**. Washington: U.S. Marine Corps: Historical Division, European Command.

კატეგორია:გერმანია II მსოფლიო ომში
ნოვოტროიცკაია (ბაშკირეთი)

**ნოვოტროიცკაია** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 38 ადამიანი.  რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 23 კმ-ით. 

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (70%).

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:კუიურგაზის რაიონის სოფლები
კარლ მარტელ ანჟუელი

**კარლ მარტელ ანჟუელი** (, , ; დ. 8 სექტემბერი, 1271, ნეაპოლი, იტალია ― გ. 12 აგვისტო, 1295, ნეაპოლი, იტალია) ― ანჟუს დინასტიის წარმომადგენელი. ნეაპოლის მეფე კარლო II-ისა და დედოფალ მარია უნგრელის ვაჟი. უნგრეთისა და ხორვატიის ტიტულარული მეფე 1290-1295 წლებში. უნგრეთის მეფე კარლ რობერტისა და საფრანგეთის დედოფალ კლიმენციას მამა. 

## ბიოგრაფია 
კარლ მარტელი დაიბადა 1271 წლის 8 სექტემბერს ნეაპოლში. იგი იყო ნეაპოლის მეფე კარლო II-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია უნგრელის უფროსი ძე. მამის მხრიდან იგი ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე კარლო I-ის, ხოლო დედის მხრიდან უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე იშტვან V-ის შვილიშვილი იყო. 

1290 წელს კარლ მარტელის ბიძა, უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე ლასლო IV უშვილოდ გარდაიცვალა, რის გამოც იგი, როგორც მისი დისწული, უნგრეთისა და ხორვატიის ტიტულარულ მეფედ იქცა. ამის შემდეგ, 18 წლის კარლ მარტელი რომში გაემგზავრა, რათა პაპ ნიკოლოზ IV-ის მხარდაჭერა მოეპოვებინა. 

აღსანიშნავია, რომ იგი უნგრეთის ნამდვილი მეფე არასოდეს გამხდარა, რამეთუ ლასლოს შემდეგ ტახტი კარლ მარტელის ბიძაშვილმა, ანდრაშ III-მ დაიკავა, რათა ტახტი კვლავ არპადთა დინასტიას დარჩენოდა. ამის საპირისპიროდ კარლ მარტელი მთელი დარჩენილი ცხოვრება განაგრძობდა უნგრეთისა და ხორვატიის ტახტზე პრეტენზიის გამოთქმას. 

კარლ მარტელი 1295 წლის 12 აგვისტოს, 23 წლის ასაკში გარდაიცვალა ნეაპოლში, შავი ჭირით. რეალურად მან ვერც უნგრეთის, ვერც ხორვატიის და ვერც ნეაპოლის ტახტის დაკავება ვერ მოახერხა, თუმცა მისი ძე, კარლ რობერტი მოგვიანებით მაინც გამეფდა უნგრეთში, უკვე მისმა შვილიშვილმა კი პოლონეთის ტახტის დაკავებაც მოახერხა.

ცნობილია, რომ კარლ მარტელი პირადად და ახლოს იცნობდა დანტე ალიგიერის, რომელიც თავის ნაწარმოებში „ღვთაებრივი კომედია“ ერთობ თბილად ახსენებს მის სულს, რომელსაც იგი სამოთხეში ხვდება.

## ქორწინება და შვილები 
1281 წლის 8 იანვარს კარლ მარტელი დაქორწინდა გერმანიის მეფე რუდოლფ I-ის ქალიშვილ კლემენტია ფონ ჰაბსბურგზე, რომელთანაც შეეძინა სამი შვილი:

# კარლ რობერტი (1288-1342), უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე 1301 წლიდან გარდაცვალებამდე. ცოლად შეირთო მარია ბიტიომსკა, რომელთანაც შეეძინა ორი შვილი. მისი დაღუპვის შემდეგ იქორწინა ბეატრის ლუქსემბურგელზე, რომლის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგაც ცოლად შეირთო ელიზაბეტა პოლონელი, რომელთანაც შეეძინა შვილები, მათ შორის მომავალი მეფე ლუი I;
# ბეატრიჩე (1290-1354), ცოლად გაჰყვა ვიენუას დოფინ ჟან II დე ლა ტურ დიუ პინს, რომელთანაც შეეძინა ორი ვაჟი;
# კლიმენცია (1293-1328), ცოლად გაჰყვა საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ლუი X-ს, რომელთანაც შეეძინა მომდევნო მეფე, ჟან I;

## ლიტერატურა 
* Earenfight, Theresa (2013). Queenship in Medieval Europe. Palgrave Macmillan.
* Fine, John V.A. (1994). The Late Medieval Balkans. The University of Michigan Press.
* Previte-Orton, C.W. (1962). The Shorter Cambridge Medieval History. II. Cambridge at the University Press.

კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1271
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1295
კატეგორია:ანჟუს დინასტია
კატეგორია:ტახტის მემკვიდრეები რომლებმაც ვერ შეძლეს ტახტზე ასვლა
კატეგორია:შავი ჭირით გარდაცვლილები
Gewehr 43

**Gewehr 43** ან **Karabiner 43** (**„გევერ 43“**, გვხვდება აბრევიატურებით: **G43, K43, Gew 43, Kar 43**) — მეორე მსოფლიო ომის დროს შექმნილი გერმანული ნახევრადავტომატური შაშხანა, რომელიც იყენებს 7.92×57მმ მაუზერის ვაზნებს. Gewehr 43-ის დიზაინი დაფუძნებული იყო მის ადრინდელ ვარიანტზე, Gewehr 41-ზე, თუმცა სიახლე იყო გაუმჯობესებული გაზზე მომუშავე მექანიზმი, რომელიც საბჭოთა წარმოების      SVT-40-ს ჰგავდა. Gewehr 43 იწარმოებოდა ინოვაციური მასიური წარმოების მეთოდით.

## ისტორია 
გერმანიის სურვილმა, შეიარაღებაში ჰქონოდა ნახევრადავტომატური შაშხანები, გამოიწვია ორი სხვადასხვა დიზაინის იარაღის შექმნა, ესენი იყო **G41(M)** და **G41(W)**. პირველი გერმანული იარაღის მწარმოებელი კომპანია **მაუზერის** შექმნილი იყო, მეორე კი **ვალტერის** (ფრჩხილებში მიწერილი M და W სწორედ იმას აღნიშნავდა, თუ რომელი მწარმოებლის შექმნილი იყო შაშხანა). მაუზერის შექმნილი იარაღი 1941 წელს გამოჩნდა და 12,755 ეგზემლპარი დამზადდა, თუმცა საბრძოლო პირობებში არასაიმედო აღმოჩნდა. ვალტერის შაშხანა უკეთესი აღმოჩნდა, მაგრამ მასაც ჰქონდა გარკვეული პრობლემები. ორივე იარაღის შემთხვევაში პრობლემის სათავე იქიდან მოდიოდა, რომ გერმანულმა ჯარმა მოითხოვა, შაშხანის ლულას არ ჰქონოდა ნახვრეტები, რომლითაც ავტომატურად დამტენი სისტემა მუშაობდა. ამ მოთხოვნის გათვალისწინება ნიშნავდა, რომ კონსტრუქტორებს უწევდათ არასტანდარტული მექანიზმების ძიება, რომლებიც უბრალოდ საიმედო არ იყო.

საბჭოთა კავშირში შეჭრისას გერმანელებმა ხელში ჩაიგდეს საბჭოური SVT-40-ების მცირე რაოდენობა, რომლებიც გერმანიაში გამოსაკვლევად გაიგზავნა. SVT-40 იყენებდა მარტივ გაზის მექანიზმს, რომელსაც ლულის ბოლოდან დაახლოებით 1/3-ზე არსებული ამოჭრილი ღიობი ამუშავებდა. სტანდარტული სავაზნე მჭერების მაგივრად კი ის კოლოფისებურ მჭიდს იყენებდა. SVT-40 აშკარად უფრო მარტივი და უპირატესი მექანიზმის მქონე იარაღი იყო, ვიდრე G41. 1943 წელს ვალტერმა აწ უკვე ნახსენები საბჭოური შაშხანის მსგავსი გაზზე მომუშავე მექანიზმი და G41(W)-ის მახასიათებლები გააერთიანა და მიიღო ბევრად გაუმჯობესებული შაშხანა. ეს იყო უფრო გამძლე, მარტივი და მსუბუქი იარაღი, რომლის წარმოებაც ადვილად ხდებოდა. იარაღი შეიარაღებაში მიიღეს სახელით Gewehr 43, მოგვიანებით კი 1944 წლის აპრილში სახელი გადაარქვეს და Karabiner 43 უწოდეს. მისი წარმოება 1943-1945 წლებში ხდებოდა, რა დროსაც დამზადდა 400,000-ზე ოდნავ მეტი ეგზემპლარი. გამძლეოიბს გამო გერმანული სამთო დივიზიების ჯარისკაცები Gewehr 43-ს კიბეების საფეხურებადაც კი იყენებდნენ. 10 ვაზნიანი მოხსნადი მჭიდის დამატება კი დიდი გაუმჯობესება იყო G41-ის შიდა ინტეგრირებული მჭიდის 5 ვაზნიანი მჭერებით დატენვასთან შედარებით.

## ლიტერატურა 
* Chris Bishop (2002). *The Encyclopedia of Weapons of World War II*. Sterling Publishing Company. p. 217.
* David Westwood (2005). *Rifles: An Illustrated History of Their Impact*. ABC-CLIO. pp. 338–339.
* Chris McNab (2013). *German Automatic Rifles 1941-45: Gew 41, Gew 43, FG 42 and StG 44*. Osprey Publishing. pp. 34 and 40.
* Senich, Peter R., The German Assault Rifle, 1935-1945, Paladin Press, Boulder, Colo. USA, 1987 p. 147

## რესურსები ინტერნეტში 
* Modern Firearms - Gewehr 43 / Gew.43 / Kar.43 semi-automatic rifle
* G43 / K43 Collectors Homepage
* Axis Ordnance Report

კატეგორია:ცეცხლსასროლი იარაღები
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
სან-ვისენტე-დელ-რასპეჩი

**სან-ვისენტე-დელ-რასპეჩი** (, ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების ალიკანტეს პროვინციის ალაკანტის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 40,55 კმ². მოსახლეობა — 58 978 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* სან-ვისენტე-დელ-რასპეჩის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ალიკანტეს ქალაქები
ალკორა

**ალკორა** (, ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანების კასტელიონის პროვინციის ალკალატენის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 94,9 კმ². მოსახლეობა — 10 417  კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* კასტელიონის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ალკორის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:კასტელიონის მუნიციპალიტეტები
კვადრატული ფესვის გამოთვლის ჰერონისეული ალგორითმი

კვადრატული ფესვის გამოთვლის უამრავი ხერხი არსებობს, თუმცა ბერძენი მათემატიკოსისა და ინჟინერის, **ჰერონ ალექსანდრიელის ალგორითმი** ყველაზე პოპულარულია მისი სიმარტივისა და სისწრაფის გამო. არსებობს მოსაზრება, რომ კვადრატული ფესვის პოვნის ეს მეთოდი ჰერონამდე ბაბილონელებმაც იცოდნენ.

ჰერონის ალგორითმი არაზუსტია და მხოლოდ მიახლოვებულ პასუხს თუ მოგვცემს.

ჰერონის ალგორითმი იტერატიულია, შეიძლება სამუდამოდ გაგრძელდეს და უსასრულოდ უახლოვდება ზუსტ პასუხს. რაც მეტჯერაა ალგორითმი განმეორებული, მით ახლოსაა პასუხი სწორ ფესვთან.

## კვადრატული ფესვის მიღების ჰერონისეული ალგორითმი 
ალგორითმის ერთადერთი ფორმულაა \frac{b+\frac{a}{b}}{2}

a ის რიცხვია რის ფესვსაც ვეძებთ

b პირველ შემთხვევაში მებისმიერი \sqrt a-თან მიახლოვებული მთელი რიხვია, მეორე და შემდეგ იტერაციებში კი წინა შემთხვევიდან მიღებული პასუხია

## განვიხილოთ მაგალითი 
ვიპოვოთ \sqrt 31. (დაახლოებით =5.56776436283)

\sqrt 31-თან მიახლოვებული ციფრია 5.

პირველი შემთხვევა — \frac{5+\frac{31}{5}}{2} = 5.6

გავიმეოროთ უფრო ზუსტი შედეგისთვის — \frac{5.6+\frac{31}{5.6}}{2} = 5.56785714286

პასუხი საკმაოდ ახლოსაა რეალურთან

## ცდომილების შემცირება 
ზემოთ მოცემულ კონკრეტულ მაგალითში ცდომილება \approx 0.0017 \%-ია.

საპოვნელ ფესვთან ახლო რიცხვად 5 გამოვიყენეთ, უკეთეს შედეგს კი 6 მოგვცემდა.

6^2-31 . როგორც ჩანს 6^2 უფრო ახლოსაა 31-თან ვიდრე 5^2.

6-ის გამოყენების შემთხვევაში ცდომილება დაახლოებით 0.0003 \%-მდე შემცირდება.

## იმპლემენტაცია 
```javascript
let a = 87234908234854 //რისი ფესვის პოვნაც გვინდა
let b = 2 //ნებისმიერი მთელი დადებითი რიცხვი (რაც ახლოა საპოვნელ ფესვთან მით უკეთესია), ამ შემთხვევაში უბრალოდ 2
let iterations = 5*(""+a).length; //ალგორითმის განმეორების რაოდენობა. ამ შემთხვევაში (საპოვნელი რიხვის ციფრების რაოდენობა * 5)
//რადგანაც b სრულიად შემთხვევით შევარჩიეთ, ეს ალგორითმი საჭიროზე ბევრად მეტჯერ უნდა განვიმეოროთ

for(let i = 0; i < iterations; i++) b = (b + a/b)/2
let realroot = Math.sqrt(a); //რეალური ფესვი 
let difference = 100/realroot * Math.abs(realroot - b) //განსხვავება რეალურ და მიღებულ პასუხს შორის

console.log("პასუხი: " + b)
console.log("რეალური პასუხი: " + realroot)
console.log("ცდომილება: " + difference.toFixed(25) + "%")

/* შედეგი - node.js v14.16.0
  87234908234854{
    პასუხი:         9339962.96753119
    რეალური ფესვი: 9339962.967531187
    ცდომილება: 0.0000000000000199427466223%
  }
*/
```

## სქოლიო 
კატეგორია:ალგორითმები
ჰანს ვან ბაალენი

**იოჰანეს კორნელის „ჰანს“ ვან ბაალენი** (, დ. 17 ივნისი, 1960 – გ. 29 აპრილი, 2021) — ნიდერლანდელი ლიბერალი პოლიტიკოსი. თავისუფლებისა და დემოკრატიისთვის ჰოლანდიის სახალხო პარტიის (VVD) წევრი.  1999-2009 წლებში ის იყო ნიდერლანდების საკანონმდებლო ორგანოს წარმომადგენელთა პალატის წევრი, 2009-2019 წლებში კი ევროპარლამენტარი. 2009-2014 წელს პრეზიდენტის სტატუსით უძღვებოდა Liberal International-ს, 2015 წლიდან კი იყო „ლიბერალებისა და დემოკრატების ალიანსი ევროპისთვის“ პარტიის (ALDE) პრეზიდენტი.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდელი პოლიტიკოსები
სახალხო პარტია თავისუფლებისა და დემოკრატიისთვის

**სახალხო პარტია თავისუფლებისა და დემოკრატიისთვის** (, **VVD**) — პოლიტიკური პარტია ნიდერლანდის სამეფოში. პარტიის პლატფორმა ეფუძნება ლიბერალ-კონსერვატიზმის იდეოლოგიას. VVD, რომლის წინაპარი იყო თავისუფლების პარტია, იკავებს მემარჯვენე-ცენტრისტულ პოზიციებს საკითხთა დიდ ნაწილზე, მხარს უჭერს კერძო ბიზნესის განვითარებასა და ეკონომიკურ ლიბერალიზმს.

მარკ რიუტე არის პარტიის ლიდერ 2006 წლის 31 მაისიდან. 2010 წლის 14 ოქტომბრიდან ის ასევე არის ნიდერლანდების სამეფოს პრემიერ-მინისტრი.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდების პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ჰერონის ფორმულა

**ჰერონის ფორმულა** — ფორმულა, რომელიც გამოსახავს სამკუთხედის ფართობს (S) მისი სამი გვერდის სიგრძის (a, b და c) მეშვეობით:

S=\sqrt{p(p-a)(p-b)(p-c)}.

აქ p=(a+b+c)/2 — სამკუთხედის პერიმეტრის (P) ნახევარია. ფორმულა შესულია ჰერონ ალექსანდრიელის (I საუკუნე) ნაშრომში „მეტრიკა“, თუმცა იგი არქიმედესათვისაც იყო ცნობილი.

## სქოლიო 
კატეგორია:მათემატიკის ისტორია
კატეგორია:თეორემები სამკუთხედების შესახებ
კანჩურა

**კანჩურა** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 185 ადამიანი.  რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუმერტაუ, რომელიც დაშორებულია 3 კმ-ით. 

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (84%).

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:კუიურგაზის რაიონის სოფლები
წებელდის საბოქაულო

**წებელდის საბოქაულო** () — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციული ერთეული 1847–1866 წლებში.

## ისტორია
XIX საუკუნის ბოლოსათვის წებელდა იმართებოდა მარშანიების საგვარეულოს მიერ.

პირველად რუსეთის იმპერიამ წებელადზე გაილაშქრა 1835 წელს. წებელდის მეორე ექსპედიცია 1837 წლის მაისში გაიმართა. კავკასიის მთავარმართებელმა ბარონმა როზენმა წებელში სამხედრო ექსპედიცია მოაწყო და ამ მხარის მფლობელი მარშანიები დაიმორჩილა. რუსეთის ხელისუფლებას დალელი მარშანიებიც დამორჩილდნენ. კოდორის ხეობის შუა და ზემო წელში — წებელსა და დალში უშუალო რუსული მმართველობა დამყარდა, შეიქმნა წებელდის საბოქაულო. წებელდის ბოქაული უშუალოდ აფხაზეთში განლაგებული რუსეთის ჯარების მეთაურს — აფხაზეთის ჯარების სარდალს ემორჩილებოდა. ამ დროიდან თემის ქართული სახელი „წებელი“ რუსულმა „წებელდამ“ შეცვალა. წებელდის დაბყრობისთანავე ადგილ მარამბასთან რუსების მიერ აშენებულ იქნა გამაგრება სპეციალურად წებელდის ბოქაულისათვის. 1837–1841 წლებში წებელდის პირველი ბოქაული იყო კიევის უნივერსიტეტის სტუდენტი პრაპორშიკი ფელიქს ლისოვსკი. დაარსდა წებელდის ოკრუგი მდინარეების ჩხალთის, სეკენია და ამტყელის აუზის საზღვრებში. 1840 წელს დალის ხეობაში მოხდა აჯანყება, რომელიც რუსული არმიის მიერ მიხეილ შარვაშიძის მეთაურობით წარმატებით იქნა ჩახშობილი. 1842 წელს კოდორის ხებაში აშენდა ასევე სხვა გამაგრებული პუნქტიც.

ერთ-ერთი მონაცემით შავიზღვის სანაპირო ზოლზე მდებარეობდა ორი საბოქაულო, ესენია ჯიქეთის და წებელდის საბოქაულოები, რომლებიც 1847 წლის საბოქაულოების მმართველობით სიაში გვხვდება. 1853 წელს წებელდის ბოქაულმა დაიყოლია ადგილობრივი თავადაზნაურობა სასამართლოს შექმნაზე. პირველი სასამართლო 7 მარტს გაიხსნა თუმცა მასზე მძიმე დანაშაულის განხილვის გამო მხარეებს შორის დაპირისპირება დაიწყო და მალევე დაიხურა. მას შემდეგ სახალხო სასამართლოები ხან დგებოდა და ხან არა.

რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს წებელდის თავადაზნაურობამ დაიკავა ოსმალეთის მხარე, რის გამოც წებელდის ბოქაულს მოუწია ტერიტორიის დატოვება და შესაბამისად მოიშალა საბოქაულოს მმართველობა. წებელდის საბოქაულო დროებით გაუქმდა 1854 წლის 5 აპრილს, ხოლო აღსდგა რუსეთის ჯარების დაბრუნებისთანავე 21 ივნისს.

1859 წლის 6 დეკემბერს რუსეთის იმპერატორის დადგენილებით კნიაზ ბარატინსკიმ წებელდაში შემოიღო განსაკუთრებული მმართველობა, დაყო რა იგი ოთხ საპოლიციო უბნად, რომლებსაც სათავეში ჩაუყენა მდივან-ბეგები. 

დასავლეთ კავკასიის სრულად დაპყრობისთანავე, წებელდის მოსახლეობა სრულად (1400 კომლი) გადაასახლეს ოსმალეთში, ადგილზე კი დატოვეს მისი უმნიშვნელო (27 კომლი) რაოდენობა.

1866 წლის 11 აგვისტოს ალექსანდრე II-ს მიერ დამტკიცებული დებულების თანახმად, სოხუმის სამხედრო განყოფილების ადმინისტრაციულ დაყოფაში რიგი ცვლილებები შევიდა. გაუქმდა წებელდისა და სამეგრელოს მფლობელობაში შემავალი სამურზაყანოს საბოქაულოები და გაგრის ქედიდან ენგურამდე არსებულ ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ოთხი ახალი (ბიჭვინთის, დრანდის, წებელდის, ოქუმის) ოლქი. ცალკე ადმინისტრაციული ერთეულის სახით შევიდა მასში ქ. სოხუმი.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის საბოქაულოები
კატეგორია:აფხაზეთის ისტორია
ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები

300px|მინი|ალიკანტეს მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე
ალიკანტეს პროვინცია შედის ვალენსიის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 141 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის () თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ალიკანტეს მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან ცხრა კომარკაში: მარინა-ალტა (33 მუნიციპალიტეტი), ვეგა-ბახა-დელ-სეგურა (27), კომტატი (24), მარინა-ბახა (18), ვინალოპო-მიტხა (11), ალაკანტი (10), ოია-დე-ალკოი (8), ალტო-ვინალოპო (7) და ბახო-ვინალოპო (3). 

ალიკანტეს პროვინციის ფართობია 5816 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 879 888 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ალიკანტე, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია  ორიუელა (365,44 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა — ლ’ალკერია-დ’ასნარი (1,32 კმ²).

## მუნიციპალიტეტების სია
## რუკა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
*
დეპრესანტი

**დეპრესანტი** — ფსიქოაქტიური ნივთიერება, რომელიც აქვეითებს სხეულის ნებისმიერი სისტემის ნორმალურ აქტივობას ან მთლიანად ორგანიზმის ფუნქციონირებას. დეპრესანტთა ძირითად კლასებს მიეკუთვნება სედატიური (საძილე) საშუალებები, ოპიოიდები და ნეიროლეპტიკური საშუალებები. ასეთი ტიპის ნივთიერებებია ანესთეტიკები, ბარბიტურატები, ალკოჰოლი და ოპიატები. ისინი თრგუნავენ ცენტრალური ნერვული და სასუთქი სისტემის ფუნქციებს.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიბლიოვიკი
* Painfully Obvious - A Community Resource
* Fact sheets and Harm Reduction Strategies About Depressants and Other Recreational Drugs
* U.S. Department of Human and Health Services: Drug Categories for Substances of Abuse
* About Psychotropic Medications: Quick Reference to Medications Used in Mental Health 
* National Institute on Drug Abuse: "NIDA for Teens: Prescription Depressant Medications".

კატეგორია:ფსიქოაქტიური ნივთიერებები
თარანჯელოზი

**თარანჯელოზი** () — ოსურ მითოლოგიაში ნაყოფიერების მფარველი ღვთაება. საქართველოში მისი კულტი განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა თრუსოს ხეობის სოფლებში, სადაც იგი ხეობის მფრაველად ითვლებოდა. ასევე მამისონის ხეობის სოფელ თიბში და დიდი ლიახვის ხეობის სოფელ ერმანში. თრუსოს ხეობაში სოფელ ჩეთოითიყაუსთან ახლომდებარე მაღალ მთაზე დავანებული იყო თარანჯელოზის სახელობის სალოცავი, სადაც ყოველწლიურად მაისის თვეში მთელი ხეობის მოსახლეობა ღვთაების დღესასწაულს აღნიშნავდა. ტერმინისათვის ამოსავალია ქართული სიტყვა „მთავარანგელოზი“. მისი კულტის გავრცელება ოსეთში საქართველოდან მოხდა. ეს მოხდა თამარ მეფის პერიოდში. პერიოდს უკავშირდება.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ოსური მითოლოგია
იან ობლაკი

**იან ობლაკი** (დ. 7 იანვარი, 1993, შკოფია-ლოკა, სლოვენია) — სლოვენიელი ფეხბურთელი. მადრიდის „ატლეტიკოსა“ და სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მეკარე. ობლაკი აღიარებულია მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო მეკარედ.

17 წლის ასაკში ობლაკი შეუერთდა პორტუგალიურ „ბენფიკას“ და იყო გუნდის წევრი 2013–14 წლების სეზონში, როდესაც გუნდმა საშინაო დონეზე ტრებლი მოიგო. მოგვიანებით შეუერთდა მადრიდის „ატლეტიკოს“, 16 მილიონი ევროს სანაცვლოდ და გახდა ლა ლიგის ყველა დროის ყველაზე ძვირადღირებული მეკარე. 2015–16 წლების სეზონში მოიგო რიკარდო ზამორას ჯილდო, რადგან მთელი სეზონის განმავლობაში ლა ლიგაში 18 გოლი გაუშვა. სამი სეზონის განმავლობაში ის კვლავ იგებდა ჯილდოს. 2017 და 2018 წლებში ნომინირებული იყო ოქროს ბურთზე.

მადრიდის „ატლეტიკოს“ მაისურით ჩაატარა 250-ზე მეტი შეხვედრა და გუნდთან ერთად მოიგო 3 ტიტული, მათ შორის უეფა-ს სუპერთასი (2018) რომლის ფინალშიც გუნდმა მადრიდის „რეალი“ დაამარცხა.

ობლაკის დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში 2012 წელს შედგა. ობლაკი სლოვენიის წლის ფეხბურთელად ხუთჯერ დაასახელეს.

## პირადი ცხოვრება
იან ობლაკი დაიბადა სლოვენიელი მამის, მატიაჟ ობლაკისა და ბოსნიელი სერბი დედის, სტოიანკა მაიკიჩის ოჯახში. მისი უფროსი და, ტეია ობლაკი დაიბადა 1990 წელს. ტეია პროფესიონალი კალათბურთელია და სლოვენიის ქალთა ეროვნული საკალათბურთო ნაკრების წევრია.

## რესურსები ინტერნეტში
*პროფილი მადრიდის „ატლეტიკოს“ საიტზე 
*
*
*
*NZS profile

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:სლოვენიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბენფიკა B-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლისაბონის ბენფიკას ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანტრაქტი

**ანტრაქტი** () — შესვენება სპექტაკლის მოქმედებებს, კონცერტის ან საცირკო წარმოდგენის განყოფილებებს შორის. ტერმინი აგრეთვე შეიძლება ნიშნავდეს მუსიკალურ ნაწარმოებს (ინტერმედია), რომელიც საოპერო ან დრამატული სპექტაკლის მოქმედებათა შორის სრულდება. ტერმინი ფრანგული ენიდან მოდის.

## ლიტერატურა
* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, 2005

## რესურსები ინტერნეტში
* ინგლისური ვიქსიკონი

კატეგორია:თეატრი
ვოლტიჟიორი

მინი|ვოლტიჟიორები
**ვოლტიჟიორები** იყვნენ მსუბუქი ქვეითი ჯარისკაცები საფრანგეთში. შედგებოდა იმ პირებისაგან, ვინც მომცრო ტანის გამო ვერ მოხვდა საკადრო არმიაში. 1804 წელს ვოლტაჟიორთა დანაყოფი შექმნა ნაპოლოენ ბონაპარტმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიბლიოვიკი

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგული არმია
კატეგორია:მოძველებული პროფესიები
თერსიტესი

**თერსიტეტსი** — ტროას ომის მონაწილე მეომარი. აქაველი მებრძოლი რომელიც მტრობდა აქილევსსა და ოდისევსს. ერთხელ, როდესაც მთელი ლაშქარი ტროას მისადგომებთან შეიკრიბა, თერსიტესმა შეურაცხყოფა მიაყენა მხედართმთავარ აგამემნონს. მან დაადანაშაულა მეფეს იმაში, რომ ნადავლის დიდ ნაწილს თავად ითვისებდა. ჰომეროსის „ილიადაში“ თერსიტესი აღწერილია როგორც მელოტი, ენაჭარტალა, კუზიანი, შემზარავი მელოტი კაცი.

## ლიტერატურა
* Ralph M. Rosen: Comic Parrhêsia and the Paradoxes of Repression. In: S. Douglas Olson (Hrsg.): Ancient Comedy and Reception. Essays in Honor of Jeffrey Henderson. De Gruyter, Berlin

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
უოლტერ ბრედფორდ კენონი

**უოლტერ ბრედფორდ კენონი** (; დ. 19 ოქტომბერი, 1871 – 1 ოქტომბერი, 1945) — ამერიკელი ფიზიოლოგი, პროფესორი. ის იყო ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის ფიზიოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. ამერიკის მეცნიერებათა ნაციონალური აკადემიის წევრი. 1920-იან წლებში კენონმა შეიმუშავა ჰომეოსტაზის თეორია. მან დაასაბუთა, რომ ფიზიოლოგიური წონასწორობა ორგანიზმში თვითრეგულაციის შედეგია, ანუ ორგანიზმი ეგუება ცვალებად გარემოპირობებს და თავად უზრუნველყოფს შინაგანი მდგომარეობის მდგრადობას. ჰომეოსტაზის პრინციპმა მოახერხა გავრცელებულიყო არა მხოლოდ ფიზიოლოგიასა და ფსიქოლოგიაში, არამედ სხვა მრავალ მეცნიერებაში, მათ შორის კიბერნეტიკასა და სოციოლოგიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიბლიოვიკი
*6th APS President  at the American Physiological Society
*Walter Bradford Cannon: Experimental Physiologist: 1871-1945 - biography at Harvard Square Library
*Chapter 9  of Explorers of the Body, by Steven Lehrer (contains information about X ray experiments)
*The Walter Bradford Cannon papers can be found at The Center for the History of Medicine at the Countway Library, Harvard Medical School.
*Walter Bradford Cannon, Homeostasis (1932)

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიოლოგები