open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ანდრია ერისთავი

მინი|323x323პქ|ანდრია ერისთავი
**ანდრია მიხეილის ძე ერისთავი** (დ. 1855 — გ. 16 იანვარი 1932) — თავადი. ქართველი მეწარმე და პოლიტიკური მოღვაწე. 

დაიბადა გურიის ერისთავების  ოჯახში. სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ბუნებისმეტყველებისა და ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტებზე. სტუდენტობის დროს ეჭვმიტანილი იყო რევოლუციურ საქმიანობაში და საქართველოში ცარიზმის წინააღმდეგ პროპაგანდაში. ერთი პერიოდი იმყოფებოდა რუსული პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ. უზენაესი ბრძანებით, 1878 წლის 26 ივლისს, მტკიცებულებების უკმარისობის გამო გაათავისუფლეს.  1879 წ. საქართველოში დაბრუნდა და მამამისის — მიხეილ ერისთავის — მეურნეობას ჩაუდგა სათავეში. აგრძელებდა ჩაის კულტივირებას გურიაში, აქვეყნდებდა სამეცნიერო-კლევით ნაშრომებს აგრონომიის საკითხებში, მონაწილეობდა სასოფლო-სამეურნეო კონკურსებში. 1889-98 წწ. მომრიგებლად მუშაობდა ქუთაისის გუბერნიაში, შემდეგ ხელმძღვანელობდა საკრედიტო საზოგადოებას ფოთსა და ქუთაისში. 1900 წ. დაინიშნა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს საპატიო მომრიგებელ მოსამართლედ. ის იყო ქუთაისის განყოფილების კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოების და ქუთაისის სამიწათმოქმედო სკოლის შექმნის ერთ-ერთი ინციატორი-ორგანიზატორი. 1907 წ. გადასახლდა პეტერბურგში. 1909-15 წლებში არჩეული იყო სახელმწიფო საბჭოს წევრად, 1917 წ. კი — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის საადგილმამულო კრების წევრად (გარიცხეს გამოუცხადებლობისთვის). დაჯილდოვებულია წმ. სტანისლავის III (1898 წ.) და წმ. ვლადიმირის IV ხარისხის (1915 წ.) ორდენებით. 1920 წლიდან ცხოვრობდა საფრანგეთში. დასაფლავებულია სენ-ჟენვიე-დე-ბუას სასაფლაოზე. ავტორია გამოუქვენყებელი მოგონებებისა „ისტორიული სურათები. რუსული რევოლუციის ეპოქიდან. თვითმხილველის შთაბეჭდილებები და აზრები“ (დაცულია ამსტერდამის სოციალური ისტორიის ინსტიტუტის არქვიში). 

## ოჯახი 
დაქორწინებული იყო მარიამ დადიანზე. ჰყავდა სამი შვილი: ელიზბარი, ლეონიდე და ელენე

## ლიტერატურა 
*  Деятели революционного движения в России: Биобиблиографический словарь: От предшественников декабристов до падения царизма: [В 5 т.]. — М.: Изд-во Всесоюзного общества политических каторжан и ссыльно-поселенцев, 1927-1934.
*  Князья Эристовы (Эристави-Гурийские) // *Думин С. В., Чиковани Ю. К.* . Том 4. Князья Царства Грузинского. — გვ. 267.
*  Эристов Андрей Михайлович // Деятели революционного движения в России : в 5 т.&nbsp;/ под ред. Ф. Я. Кона и др.&nbsp;— М.&nbsp;: Всесоюзное общество политических каторжан и ссыльнопоселенцев, 1927—1934.&nbsp;— ტ.&nbsp;2, გამოშ.&nbsp;4.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1855
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
კატეგორია:ქართველი მეწარმეები
ანდრია
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მოსკვა (სარაკეტო კრეისერი)

thumb|300px|კრეისერი "სლავა", 1983 წელს.
**სარაკეტო კრეისერი „მოსკვა“** (, ყოფილი "სლავა", ქართ. "დიდება") წარმოადგენს 1164 პროექტის ატლანტის კლასის ლიდერ გემს და  ხელმძღვანელობს სარაკეტო ჯავშნოსან კრეისერებს რუსეთის საზღვაო ფლოტში. გემს პატრონაჟს მოსკოვი უწევს.

სლავა 1976 წელს აგებულია 61 კომუნარის გემთსაშენებელ ქარხანაში, მიკოლაივში და ზღვაში პირველად 1979 წელს ჩაუშვეს. 1990 წელს სლავა მიკოლაივის ქარხანაში დააბრუნეს განახლებისთვის. გემი სამუშაო მწყობრში 2000 წელს ჩადგა. ამ პერიოდიდან მას "მოსკვა" ჰქვია.

2008 წლის აგვისტოში საქართველოს ომის პერიოდში "მოსკვა" საქართველოს შავი ზღვის სანაპირო ზოლში იყო შემოსული. რუსეთის მიერ აფხაზეთის აღიარების შემდეგ გემი სოხუმის ნავსადგურში დაბინავდა.

2022 წლის 24 თებერვალს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს გემმა მონაწილეობა მიიღო კუნძულ ზმეინის დაკავებაში.

2022 წლის 13-14 აპრილის ღამეს გემი ძლიერ დაზიანდა ხანძრისა და აფეთქების შედეგად. 14 აპრილს რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ კრეისერი შტორმის დროს ბუქსირებისას ჩაიძირა. უკრაინის ხელისუფლების წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ გემს თავს დაესხა ორი გემსაწინააღმდეგო რაკეტა "ნეპტუნი". 15 აპრილის მონაცემებით, ეკიპაჟის 510 წევრიდან გადარჩა 58. დაღუპულთა შორისაა გემის კაპიტანი ანტონ კუპრინი.

Forbes - ის მიხედვით, ეს გახდა რუსეთის ყველაზე ძვირადღირებული სამხედრო დანაკარგი უკრაინასთან ომში. სავარაუდოდ, დაახლოებით 2 მილიარდი დოლარის საწყისი ღირებულებით, კრეისერის ნარჩენი ღირებულება იყო 750 მილიონი დოლარი.

კატეგორია:რუსეთის საზღვაო ფლოტის კრეისერები
არსენიშვილი

საკუთარი სახელი **არსენიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე არსენიშვილი — კრიტიკოსი და მთარგმნელი
* გიორგი არსენიშვილი — მათემატიკოსი, სახელმწიფო მოღვაწე
* დავით არსენიშვილი — თეატრალური მოღვაწე, რეჟისორი
* ზაირა არსენიშვილი — მწერალი, კინოსცენარისტი, მუსიკოსი
* ირინა არსენიშვილი — ხელოვნებათმცოდნე
* კონსტანტინე არსენიშვილი — ჰოდროტექნიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
უესტ-ჰაილენდ-უაიტ-ტერიერი

**უესტ-ჰაილენდ-უაიტ-ტერიერი** (), საზოგადოდ ცნობილი როგორც **უესტი** () — ძაღლის ჯიში, გამორჩეული თავისი თეთრი ბეწვით. ამ ძაღლის გამოსახულებიანი ლოგო გამოყენებულია შოტლანდიური ვისკის *თეთრი და შავის* რეკლამაში და ასევე ფართოდ გავრცელებული ძაღლების საჭმლის *ცეზარის* ლოგოდ.

თეთრ ტერიერს აქვს შავი ლამაზი თვალები, რომელიც ღრმად და ფართოდ არის ჩასმული თავის ქალაში. ყურები აქვთ პატარა მოცულობის, დაცქვეტილი და ვერტიკალური.

მამრის წონა საშუალოდ 7-იდან 10 კილოგრამამდე მერყეობს, მდედრებში კი 6-იდან 8 კილოგრამის ფარგლებში. მათი სიმაღლე არის საშუალოდ 28 სანტიმეტრი. როგორც კენელ კლუბი აცხადებს, წმინდა სისხლის თეთრ ტერიერს აქვს „სტაფილოსებრი ფორმის“ კუდი რომელიც არ იდრიკება. კუდი უნდა იყოს დაახლოებით 12-დან 15 სანტიმეტრამდე.

ამ ჯიშის ძაღლებს აქვთ ღრმა და განიერი მკერდი, მკვრივი კიდურები და დიდი თავის ქალა, ფაქტობრივად მათი ყბა არის მაკრატლისებრი. დაბლა ყბა იხურება მაღლა ყბით, წინა კბილების გადახურვით და მაღლითი საკბეჩი კბილები იხურება დაბლითა საკბეჩი კბილების გადახურვით). კბილები ტანთან შეფარდებით დიდი ზომის აქვთ. ვესტის აქვთ კარგად ჩამოყალიბებული მკვრივი ძვლური აღნაგობა. მათ აქვთ ფუმფულა შიდა ბეწვი და გარეთა უხეში ბეწვი რომელიც დაახლოებით 5 სანტიმეტრია და საჭიროებს განუწყვეტლივ ვარცხნას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* უესტ-ჰაილენდ-უაიტ-ტერიერი  

კატეგორია:ტერიერი
კატეგორია:შოტლანდიური წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ნიკოლოზ ერისთავი

**ნიკოლოზ დიმიტრის ძე ერისთავი** (დ. 1823 — გ. 26 მარტი, 1856) — თავადი, რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი (1854); კავკასიისა და ყირიმის ომების მონაწილე.

## ბიოგრაფია
ქსნის ერისთავთა საგვარეულოს წარმომადგენელი. სამხედრო სამსახურში 1840 წელს მოხალისედ შევიდა და თავად ივანე ანდრონიკაშვილის რაზმის შემადგენლობაში მონაწილეობა მიიღო აჯანყებული ოსების წინააღმდეგ ბრძოლაში. ერთ-ერთი სიმაგრის იერიშის დროს ფეხში დაიჭრა. არმიას 1844 წელს დაუბრუნდა და დაღესტანში იბრძოდა. 1849 წელს დაინიშნა მიხეილ ვორონცოვის ადიუტანტად.

ყირიმის ომის დროს თავი გამოიჩინა ჩოლოქის ბრძოლაში; გამარჯვების სახარებლად გაგზავნილი იყო პეტერბურგში, სადაც მას ფლიგელ-ადიუტანტისა და პოლკოვნიკის წოდებები მიენიჭა. შემდგომში მსახურობდა გურიის რაზმში. 1855 წლიდან მეთაურობდა ჯერ სმოლენსკის ქვეითთა, შემდეგ ეკატერინოსლავის ლაიბ-გრენადერთა პოლკს. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას III (ბაბთით, 1845), წმ. ვლადიმერის IV (ბაბთით, 1845) და წმ. გიორგის IV (1854) ხარისხების ორდენებით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Эристов, Николай Дмитриевич // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М., 1896—1918.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1823
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1856
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
ვერა-ელენი

**ვერა ელენი** () (დაბადების სახელი ) (დ. 16 თებერვალი, 1921,  ნორვუდი, ოჰაიო, აშშ — გ. 30 აგვისტო, 1981, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ)  — ამერიკელი მსახიობი, ფილმებისა და სცენის მოცეკვავე. მას აღიარება მოუტანა ფილმებში ცეკვებმა, სადაც  პარტნიორობას უწევდნენ: ფრედ ასტერი, ჯინ კელი და დონალდ ო'კონორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ჰოლივუდის დიდების ხეივანი
საქართველო (ცთომილი)

**საქართველო** (Kartvelia) — მცირე ცთომილი N 781. აღმოაჩინა გ. ნეუიმინმა 1914 წლის 25 იანვარს სიმეიზის (ყირიმი) ობსერვატორიაში. მანვე უწოდა სახელი საქართველოს პატივსაცემად. საქართველოს საშუალო მანძილი მზიდან 483 მილიონი კილომეტრია. მზის ირგვლივ მიმოქცევის პერიოდია 5,8 წელი. საშუალო ვარსკვლავიერი სიდიდე - 14,8.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ცთომილები
People Need Love

„**People Need Love**“ — შვედური პოპ ჯგუფ ABBA-ს პირველი სინგლი. ეს სიმღერა შესულია ABBA-ს პირველ ალბომში *Ring Ring*.

როგორც ABBA-ს სიმღერების უმეტესობა, ეს სიმღერაც დაწერილია ბენი ანდერსონისა და ბიორნ ულვეუსის მიერ.

## სიმღერების სია
## ჩარტები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ABBA-ს სიმღერები
კატეგორია:1972 წლის სიმღერები
კატეგორია:1972 წლის სადებიუტო სინგლები
კატეგორია:Playboy Records-ის სინგლები
კატეგორია:Polar Music-ის სინგლები
სპირტული დუღილი

**სპირტული დუღილი**, ალკოჰოლური დუღილი — მიკროორგანიზმების ცხოველქმედების შედეგად ნახშირწყლების ეთილის სპირტად და ნახშიროჟანგად გარდაქმნის პროცესი. სპირტული დუღილი კვებისა და ე.წ.  სპირტის მრეწველობაში. 

## იხილეთ აგრეთვე
*დუღილი

კატეგორია:დუღილი
საწნახელი

thumb|საწნახელი
**საწნახელი** — ყურძნის დასაჭყლეტი, დასაწნეხი, დასაწური და ღვინის დასაყენებელი ჭურჭელი, ძირითადად საქართველოში. ამზადებდნენ ხისგან (ცაცხვი, წაბლი, თელა, თხილი), ქვისგან, კვეთდნენ კლდეში. ხის საწნახელი ძირითადად ორი სახისაა: მრგვალი და გაკუთხული. პატარა ხის საწნახელი 15-20 ფუთს იტევს, ხოლო დიდი — 3000 ფუთს.

უძველესი კლდეში ნაკვეთი საწნახელები ელინისტური ხანით თარიღდება (უფლისციხე, ზენითი), გვხვდება ადრინდელ და შუა ფეოდალურ ხანებშიც. უფრო მოგვიანებით, მეღვინეობის განვითარების უფრო მაღალ დონეზე, გაჩნდა დამოუკიდებელი მოწყობილობა — ჭაჭის მექანიკური საწნახელი. იგი უკვე ნიკორწმინდის XI საუკუნის „დაწერილშია“ ნახსენები. აქვეა მოხსენიებული ხის საწნახელი, ქვითკირის „საწნეხი“ და ნაგებობა — „სასაწნელო“. საწნახელს იშვიათად დღესაც იყენებენ. რაჭა-ლეჩხუმსა და იმერეთში ტკბილის ჭაჭაზე დადუღება ძირითადად საწნახელში ხდება. საწნახელში აყენებენ ასევე წყალნარევ, ე. წ. სახარაჯო ღვინოს.

## ლიტერატურა
*
*
*

კატეგორია:მეღვინეობა
რომანოზი (ერისთავი)

მინი|სამთავროსი და გორის მიტროპოლიტი რომანოზის საფლავის ქვა
**მიტროპოლიტი რომანოზი (რომანი)** (ერისკაცობაში — *რევაზ გიორგის ძე ერისთავი*; გ. 30 იანვარი, 1753) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, მწერალი.

გიორგი არაგვის ერისთავის ვაჟი. 1700-იანი  წლებში ბერად აღიკვეცა დავითგარეჯაში; 1720 წლიდან მის საგვარეულო სასახლეში ანანურში ინახებოდა წმ. ნინოს „ჯვარი ვაზისა“. 1722 რუსეთში გაემგზავრა; გზად მთიელებმა გაძარცვეს. რუსეთში პენსია დაუნიშნეს, მაგრამ ხელმოკლედ ცხოვრობდა. 1723 წელს იყო შუამავალი ქართლის მეფე ვახტანგ VI-სა და რუსეთის იმპერატორ პეტრე I-ს შორის. 1725 საქართველოში დაბრუნდა; ცხოვრობდა თბილისში, იმხანად გამეფებული პოლიტიკური ქაოსის პირობებში ცდილობდა დახმარებოდა ეკლესია-მონასტრებს, კავშირი ჰქონდა ვახტანგ VI-ის მომხრე შეთქმულებთან. 1729 კვლავ რუსეთში გაემგზავრა, მაგრამ 1730 წ. სამშობლოში დაბრუნდა და ანანურის არქიმანდრიტი გახდა. 1731 სამთავისისა და გორის მიტროპოლიტად აირჩიეს, მაგრამ ოსმალებმა გორიდან გააძევეს და რომანოზი კვლავ ანანურში დაბრუნდა, 1732 წელს კი რუსეთში წავიდა. ვახტანგ მეფის შუამდგომლობით რუსეთის მთავრობამ რომანოზის საეკლესიო წოდებები აღიარა და ღვთისმსახურების უფლება მისცა. 1734 მოსკოვში, „პრესნიაზე“, თავის სასახლესთან ააგო ხის ეკლესია, სადაც მსახურება ქართულ ენაზე ხდებოდა. 1738 საქართველოში დაბრუნდა; 1739 წელს ანანური აიღო და გადაწვა შანშე ქსნის ერისთავმა. რომანოზი ჯერ იმერეთში, შემდეგ ყიზლარში გაიქცა. საბოლოოდ, 1741 წელს, რუსეთის ქვეშევრდომობა მიიღო და მოსკოვში დასახლდა. 

1749 მძიმედ ავადმყოფმა რომანოზმა საქართველოში დაბრუნდება ითხოვა; რუსეთის სინოდმა ჯერ უარი უთხრა, მაგრამ საბოლოოდ დათანხმდა. 1752 კვლავ რუსეთში გაემგზავრა; თან წაიღო წმ. ნინოს ჯვარი, რომელიც თავის სიძეს (დის ქმარს) ბაქარს გადასცა. ყიზლარში ყოფნისას რუსეთის მთავრობის სახელზე მოამზადა მოხსენება საქართველოში შექმნილი სიტუაციის თაობაზე. მოსკოვში მიმავალი რომანოზი გზად, ჩერნი იარში, გარდაიცვალა. დაკრძალულია ასტრახანის მიძინების ტაძარში.

რომანოზმა გადაწერა არაერთი საეკლესიო წიგნი, შექმნა ჰიმნების კრებული. მის მიერ შეკვეთილი ბევრი ხელნაწერი გარეჯის მონასტერს შესწირა. სავარაუდოდ, მონაწილეონდა მოსკოვში ქართული ბიბლიის დაბეჭდვაში (1744).

დაკრძალულია ასტრახანის ღვთისმშობლის მიძინების საკათედრო ტაძრის ქართველ მოღვაწეთა პანთეონში.

## ლიტერატურა
* გაბიძაშვილი ე., რომანოზ ერისთავი და მისი უცნობი თხზულება, კრ.: მრავალთავი, [ტ.] 2, თბ., 1973.

## რესურსები ინტერნეტში
* *А. Виноградов*. Роман (Романоз) Эристов-Арагвский. *Большая биографическая энциклопедия*

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1753
კატეგორია:ერისთავები (არაგვისა)
კატეგორია:XVIII საუკუნის ქართველები
საფირონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

*საფირონი — ძვირფასი ქვა;
*საფირონი — ქართული ლიტერატურული ჟურნალი
საფირონი (ჟურნალი)

**საფირონი** — ქართული ლიტერატურულ-მხატვრული ჟურნალი. გამოვიდა 1916 წელს თბილისში. გამოიცა მხოლოდ ერთი ნომერი. რედაქტორ-გამომცემლები ს. შანშიაშვილი და გიორგი ლეონიძე. ჟურნალში დაბეჭდილია  ნ. ლორთქიფანიძის, კ. მაყაშვილის, ს. ფაშალიშვილის, შიო მღვიმელის,  გიორგი ლეონიძისა და დ. ერისთავის ლექსები და მოთხრობები.  გ. ქიქოძისა და ა. პაპავას სტატიები და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
საფირონი

thumb|200px|საფირონი
**საფირონი** ( < ძვ. ებრ. საფირ - ლურჯი ქვა) — მინერალ კორუნდის სახეობა. იგი ლურჯი ან ცისფერია, რაც განპირობებულია ტიტანისა და რკინის მინარევებით. საფირონი I კლასის ძვირფასი ქვაა. საიუველირო მრეწველობაში იყენებენ სინთეზურ საფირონსაც.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ზურმუხტი

## რესურსები ინტერნეტში 
*Webmineral.com
*Farlang Sapphire References 
*Mindat.org
*Sciencemag.org
*Top Blue Sapphire Discovery

კატეგორია:ძვირფასი თვლები
მიხეილ ერისთავი

**მიხეილ (მიხა) ქაიხოსროს ძე ერისთავი** (დ. 1817 — გ. 1870) — თავადი. ქართველი მემამულე, ჩაის კულტივირების პიონერი საქართველოში.

გურიის ერისთავების (შარვაშიძე-ერისთავების) საგვარეულოს წარმომადგენელი. 1840-იან წლებში შოტლანდიელი მებაღის იაკობ მარის (ნიკო მარის მამა) დახმარებით გურიაში, ოზურგეთის მაზრის სოფელ გორაბერეჟოულში მიწის მცირე ნაკვეთზე გააშენა ჩაის კულტურა. ერისთავი ჩაის პრიმიტიული, კუსტარული მეთოდით ამუშავებდა. გორაბერეჟოულში მოყვანილი კულტურისგან დამზადებული ქართული ჩაი წარდგენილი იყო 1864 წ. სრულიად რუსეთის გამოფენაზე. მიხა ერისთავის გარდაცვალებიდან რამდენიმე ხნის შემდეგ მეურნეობას სათავეში მისი ვაჟი ანდრია ჩაუდგა.

## წყაროები 
* Николай Монахов. миха эристави — пионер грузинского чая. *teatips.ru*

კატეგორია:ქართველი მეწარმეები
კატეგორია:დაბადებული 1817
კატეგორია:გარდაცვლილი 1870
სამკალი (პოეზია)

**სამკალი** — ქართული ხალხური შრომის პოეზიის სახეობა, მკის დროს შესასრულებელი ლექს-სიმღერა. მღეროდნენ ძირითადად კოლექტიურად ნამგლის ლესვის, სამკალად გასვლის, კისა და ლეწვის დროს. სიმღერას ზოგჯერ თან ახლდა შეძახილები: "ჰეკა-ჰოკა", "ჰოპ! ჰოპ!", რის გამოც მას "ჰეკა-ოკასა" და "ჰოპუნასაც" ეძახიან.

## იხილეთ აგრეთვე
*სავენახო

## ლიტერატურა
**ივანე ჯავახიშვილი*, ქართული მუსიკის ისტორიის ძირითადი საკითხები, თბილისი, 1938,   
**ოქროშიძე თ.,* ქართული ხალხური შრომის პოეზია, თბ., 1963;

კატეგორია:ქართული ხალხური პოეზია
სამურზაყანოს დაბლობი

**სამურზაყანოს დაბლობი** — ვაკე დაბლობი დასავლეთ საქართველოში, კოლხეთის დაბლობის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი. სახელი ეწოდა სამურზაყანოს ისტორიულ-ეთნოგრაფიული პროვინციის მიხედვით, მაგრამ გეოგრაფიულად მოიცავს უფრო ვრცელ ტერიტორიას – მდინარე ენგურსა და კელასურს შორის. დაბლობი აგებულია მეოთხეული ფხვიერი ალუვიური ნალექებით. დაბლობის შავიზღვისპირა ზოლი დაბალია და მეტწილად დაჭაობებული, პერიფერიული ამაღლებული ნაწილი უფრო დრენირებულია. დაბლობისათვის დამახასიათებელია თბილი და თანაბარნესტიანი ჰავა, ტენიანი ტერიტორიისათვის ნიშანდობლივი ნიადაგები და კოლხური მცენარეულობა, კოლხური ტიპის ლანდშაფტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დაბლობები
ლანა ტერნერი

**ლანა ტერნერი** ( სრული სახელი ) დ. 8 თებერვალი, 1921,  უოლასი, აიდაჰო, აშშ — გ. 29 ივნისი, 1995, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ ) — ოსკარის ნომინანტი ამერიკელი კინოსა და იშვიათად ტელევიზიის მსახიობი. ეკრანზე ის იყო ცნობილი თავისი მომხიბვლელობით — ეგრეთ წოდებული გლამურითა და გრძნობადობით, რომელიც თითქმის ყველა მის მიერ განსახიერებულ როლში შეჰქონდა. ეკრანსმიღმა კი თავბრუდამხვევი და მრავალფეროვანი ცხოვრება ჰქონდა: შვიდი ქმრითა და უამრავი საყვარლით დაწყებული, ცნობილი მკვლელობის სკანდალამდე დამთავრებული.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ჰოლივუდის დიდების ხეივანი
სამყურა

**სამყურა** (Trifolium) — ერთწლოვან და მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. ყველა სახეობა ბალახოვანია. მათი ფოთოლი სამ ფოთოლაკიანია (აქედან მოდის მისი სახელიც). ყვავილები წითელი, ყვითელი, თეთრი ან ვარდისფერია, შეკრებილი თავაკისებრ, იშვიათად მტევნისებრ ყვავილებად. ნაყოფი პატარა პარკია, 1-2, იშვიათად 3-6 თესლით. ფესვები მთავარღერძიანია. მათზე დიდი რაოდენობით ვითარდება აზოტის შემთვისებელი ბაქტერიების კოჟრები, რომლებიც ამდიდრებენ ნიადაგს აზოტოვანი შენაერთებით.  

300-მდე სახეობა უმთავრესად გავრცელებულია ევროპის, აზიის, აფრიკისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ზომიერ და სუბტროპიკულ ოლქებში. საქართველოში იზრდება 40-მდე სახეობა. სამყურას ბევრი სახეობა საქონლის საუკეთესო საკვებია და დიდი ხანია კულტურებშია შეყვანილი. ამ მხრივ აღსანიშნავია წითელი ანუ მდელოს სამყურა (Trifolium pratense), რომლის ორი ფორმა არსებობს — საგვიანო ანუ ჩრდილოეთის ერთსათიბა და საადრევო ანუ სამხრეთის ორსათიბა; ვარდისფერი ანუ შვედური სამყურა (Trifolium hybridum) — საკვებად იყენებენ სხვა მარცვლოვნებთან ერთად; თეთრი სამყურა (Trifolium repens) — თესენ სხვა სამყურასთან ან მარცვლოვნებთან ერთად. გაძოვების შემდეგ სწრაფად ამოიზრდება. 
## ლიტერატურა
კატეგორია:ფარვანასებრნი
საფუარი სოკოები

**საფუარი სოკოები**, *საქარომიცეტები* () — სოკოების რიგი, ჩანთიანი სოკოების კლასისა. აერთიანებს 39 გვარის 360-მდე სახეობას. საფუარი სოკოს ყველაზე მარტივი სხეული წარმოადგენს ერთ უჯრედს, რომელსაც სოკოს ყველა ძირითადი თვისება ახასიათებს. ზოგჯერ უჯრედები შეიძლება შეერთდნენ ნამდვილ ან ცრუ მიცელიუმად, რაც ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანია ზოგიერთი გვარისა და სახეობისთვის. უჯრედის სიგრძე 10 მკმ-ია.  ნამდვილი და ცრუ მიცელიუმისა კი ზოგჯერ 50 მკმ-ს აღწევს. მრავლდებიან უსქესოდ და სქესობრივად. უსქესო გამრავლების უფრო გავრცელებული სახეა დაკვირტვა, რომლის დროსაც წარმოიქმნება მრგვალი, ოვალური, ან კვერცხისებრი უჯრედები. შედარებით იშვიათია უჯრედის დაყოფით გამრავლება. სქესობრივი პროცესი იზოგამია ან ჰეტეროგამიაა. შეერთებული უჯრედებიდან წარმოიქმნება ჩანთა, რომელშიც ვითარდება ე. წ. ასკოსპორები. 

საფუარი სოკო გავრცელებულია ყველგან, სადაც კი შაქარშემცველი ნივთიერება ან პროდუქტია. მევრი მათგანი იწვევს სპირტულ დუღილს, რის გამოც ფართოდ იყენებენ ღვინის დაყენებისას, ლუდის წარმოებაში, პურის ცხობის დროს, რძის წარმოებაში და სხვა. საფუარი სოკოები შეიცავენ ცილებს, ნახშირწყლებს,  B ჯგუფის ვიტამინებს. ლუდის თხევად საფუარ სოკოებს იყენებენ ანემიის, შაქრიანი დიაბეტის, წყლულოვანი დაავადებებისა და სხვათა სამკურნალოდ. საფუარ სოკოთა შორის გვხვდება პათოგენური ფორმებიც, რომლებიც იწვევენ ადამიანისა და ცხოველის ბლასტომიკოზსა და კანდიდამიკოზს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სოკოები
ალექსანდრე ერისთავი

**ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ერისთავი** (დ. 5 ივლისი, 1873, თბილისი, — გ.  10 თებერვალი, 1955, პარიზი) — ქართველი სამხედრო-მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი (1917).

ქსნის ერისთავთა შთამომავალი. 1892 წელს დაამთავრა ტფილისის კადეტთა კორპუსი და სამხედრო სამსახურში შევიდა. 1895  წელს პოდპორუჩიკის ჩინით დაამთავრა მიხეილის საარტილერიო სასწავლებელი და გაამწესეს ლაიბ-გვარდიის ცხენოსან არტილერიაში. დაამთავრა მიხეილის საარტილერიო აკადემია (1903) და ოფიცერთა საარტილერიო სკოლა (1907). მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904–1905); პოლკოვნიკი (1908). პირველი მსოფლიო ომის დროს თავი გამოიჩინა კაუშენის ბრძოლაში (1914 წლის 6 აგვისტო) და მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება; მეთაურობდა კავალერგარდის პოლკს, გვარიის კავალერიის ბრიგადას, დივიზიას. 1917 წლის  აგვისტოში დაინიშნა კავკასიის მე-3 არმიული კორპუსის მეთაურად და მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი. 1917  წლის ოქტომბრის ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა და ქართული არმიის რიგებში ჩადგა. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის დავალებით იმყოფებოდა ანკარაში, საიდანაც, საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, საფრანგეთში გადასახლდა. აქტიურად მონაწილეობდა რუსეთის საიმპერატორო არმიის ყოფილი ოფიცრების ემიგრანტულ ორგანიზაციებში. 

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*  Александр Николаевич Эристави. Hronos Project

კატეგორია:დაბადებული  5 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
ნიუ-იორკის მარათონი

thumb|300px|ნიუ-იორკის მარათონი 2007 წელს.
**ნიუ-იორკის მარათონი** (ინგლ. The New York City Marathon; სრულად ING New York City Marathon, სპონსორის მითითებით) — მნიშვნელოვანი ყოველწლიური მარათონი (42,195 კმ), რომლის კურსი ქალაქ ნიუ-იორკის ხუთივე საგრაფოს მოიცავს. 2006 წელს 37.850 ფინიშამდე მისული მორბენალით, ეს უდიდესი მარათონია მსოფლიოში. ბოსტონისა და ჩიკაგოს მარათონების გვერდით, ის აშშ-ის დიდ დისტანციაზე სირბილში ყოველწლიურ შეჯიბრთაგან ყველაზე პრესტიჟულია.

რბოლას ორგანიზებას უწევს კლუბი NYRR (New York Road Runners) და ის 1970 წლიდან ყოველწლიურად იმართება. მარათონი ნოემბრის პირველ კვირადღეს იმართება და მასში პროფესიონალი თუ მოყვარული ათლეტები იღებენ მონაწილეობას მთელი მსოფლიოდან. შეჯიბრის დიდი პოპულარობის გამო, მონაწილეთა რაოდენობა შეზღუდულია 37.000-ით, რომლებსაც ლატარიის სისტემით ირჩევენ და უპირატესობას წინა მონაწილეებს ანიჭებენ. NYRR-ის წევრებს შეუძლიათ მონაწილეობა ლატარიის გარეშე მიიღონ კვალიფიკაციის გავლის მიხედვით ან კლუბის წევრების ოფიციალური ნომინაციით. ოფიციალურად ცნობილ მორბენალთა კლუბებს ორი გარანტირებული ადგილი აქვთ საკუთარ წევრთათვის, რომლებიც ლატარიით ვერ მოხვდნენ მონაწილეთა სიაში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ნიუ-იორკი
კატეგორია:მარათონები
პანდორას ყუთი

მინი|პანდორა ხსნის ზევსის ნაჩუქარ ყუთს
**პანდორას ყუთი** — ყოველმხრივ უბედურებათა წყარო *(პანდორე–სიტყვასიტყვით ყოველმხრივ დაჯილდოვებულს ნიშნავს).*
  
## ისტორია 
პრომეთეზე განრისხებულმა ზევსმა უბრძანა ჰეფესტოს, შეემქნა ქალი პანდორა, როგორც კაცობრიობის სასჯელი. ჰეფესტომ მიწისა და წყლისგან შექმნა არსება,რომელსაც ქალღმერთის გარეგნობა და ადამიანის ხმა ჰქონდა, ქალღმერთმა აფროდიტემ პანდორას სინარნარე და მომხიბვლელობა დაანათლა; ჰერმესმა – ეშმაკობა და ვერაგობა; ათენა პალადამ კი ხელსაქმე ასწავლა. პრომეთე გრძნობდა რა მოახლოებულ საშიშროებას, გააფრთხილა თავისი ძმა ეპიმეთევსი, არ მიეღო საჩუქარი ზევსისგან. მიუხედავად პრომეთეს გაფრთხილებისა, ეპიმეთევსმა ცოლად შეირთო პანდორა. ზევსმა საჩუქრად მისცა პანდორას დახურული ყუთი და გააფრხილა, რომ არ გაეხსნა, მაგრამ ვინაიდან ღმერთებმა პანდორას ცნობისმოყვარეობაც დაანათლეს, მან ძალაუნებურად გახსნა ყუთი.
გახსნა რა ყუთი, ამოფრინდა ყველანაირი ბოროტება, სიავე, ავადმყოფობა და გავრცელდა მთელ მსოფლიოში. შეშინებულმა პანდორამ ყუთი დახურა და ერთადერთი რაც ყუთში დარჩა, აღმოჩნდა იმედი. 
ამის შემდეგ ბოლო მოეღო ადამიანთა უდარდელ და ბედნიერ ცხოვრებას. სწორედ აქედან წარმოიშვა და გავრცელდა გამოთქმა – “პანდორას ყუთი“, რომელიც ყოველგვარ უბედურებათა წყაროს ნიშნავს.

## წყაროები
*Apostolos Athanassakis, *Hesiod: Theogony, Works and Days and The Shield of Heracles*. Translation, introduction and commentary, Johns Hopkins University Press, Baltimore and London, 1983. Cf. P.90
* Hesiod; *Works and Days*, in *The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White*, Cambridge, MA.,Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1914. Online version at the Perseus Digital Library.
* Lamberton, Robert, *Hesiod*, New Haven: Yale University Press, 1988. ISBN 0300040687. Cf. Chapter II, "The Theogony", and Chapter III, "The Works and Days", especially pp.&nbsp;96–103 for a side-by-side comparison and analysis of the Pandora story.
* Meagher, Robert E.; *The Meaning of Helen: in Search of an Ancient Icon*, Bolchazy-Carducci Publishers, 1995. ISBN 9780865165106.
* Neils, Jenifer, "The Girl in the *Pithos*: Hesiod’s *Elpis*", in *Periklean Athens and its Legacy. Problems and Perspective*, eds. J. M. Barringer and J. M. Hurwit (Austin: University of Texas Press), 2005, pp.&nbsp;37–45.
*H. J. Rose, *A Handbook of Greek Literature; From Homer to the Age of Lucian*, London, Methuen & Co., Ltd., 1934. Cf. especially Chapter III, *Hesiod and the Hesiodic Schools*, p.&nbsp;61
* Schlegel, Catherine and Henry Weinfield, "Introduction to Hesiod" in  *Hesiod / Theogony and Works and Days*, University of Michigan Press, 2006. ISBN 9780472069323.
* Verdenius, Willem Jacob, *A Commentary on Hesiod Works and Days vv 1-382* (Leiden: E.J. Brill, 1985). ISBN 9004074651. This work has a very in-depth discussion and synthesis of the various theories and speculations about the Pandora story and the jar. Cf. p.&nbsp;62 & 63 and onwards.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
იტალიკური ენები

**იტალიკური ენები** — ინდოგერმანული ენების ოჯახში შემავალი ერთ-ერთ ქვეჯგუფი. კელტურ ენებთან ამ ენათა ადრე ნავარაუდევი ნათესაობა დღემდე ვერ დამტკიცდა.

## კლასიფიკაცია 
***ლატინურ-ფალისკური ენები**
**ლათინური ენა
***რომანული ენები
**ფალისკური ენა
***ოსკურ-უმბრიული ენები** (ხშირად აგრეთვე გვხვდება *საბელური ენები* სახელით)
**ოსკური ენა
**უმბრიული ენა
**ეკვური ენა
**მარუკინული ენა
**მარსული ენა
**პელიგნური
**სამხრეთ-პიკენური
**საბინური
**ვესტინური
**ვოლსკური
*გაურკვეველი წარმოშობისა:
**ელიმური
**სიკულური

## ლიტერატურა 
* .
* .

## რესურსები ინტერნეტში 
* TM Texts Italic.
* Michael de Vaan (2008) *Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages*  p.826, Leiden Indo-European Etymological Dictionaries Series, Brill Academic Publishers, (part available freely online) 

*
გლობალური მშვიდობის ინდექსი

400px|right|thumb|გლობალური მშვიდობის ინდექსის მსოფლიო რუკა. მწვანედ დაფერილია ყველაზე მეტად მშვიდობისმოყვარე ქვეყნები, შავად კი ნაკლებად მშვიდობისმოყვარე.
**გლობალური მშვიდობის ინდექსი** — ერებისა და რეგიონების მშვიდობისმოყვარეობის აღწერა-გაზომვის ერთგვარი მცდელობა. ორგანიზებულია ეკონომიკისა და მშვიდობის ინსტიტუტის მიერ, მშვიდობის ინსტიტუტის ექსპერტების საერთაშორისო ნაწილთან და ანალიტიკურ ცენტრთან კონსულტაციით, სიდნეის უნივერსიტეტის მშვიდობისა და კონფლიქტების კვლევითი ცენტრის მონაწილეობით. სია პირველად გამოქვეყნდა 2007 წლის მაისში, შემდეგ კი 2008 წლის მაისში. ავტორთა განცხადებით, ეს არის მსოფლიო ქვეყნების მშვიდობისმოყვარეობის გაზომვის პირველი კვლევა. კვლევა წარმოადგენს ავსტრალიელი მეწარმის სტივ კილელეას გონებრივი შრომის ნაყოფს და მოწონებულია ისეთი ავტორიტეტული პირების მიერ, როგორებიც არიან დალაი-ლამა, მთავარეპისკოპოსი დეზმონდ ტუტუ, მუჰამედ იუნუსი, ირლანდიის ექს-პრეზიდენტი მერი რობინზონი და აშშ ექს-პრექზიდენტი ჯიმი კარტერი. განხილულ ფაქტორებში გათვალისწინებულია ქვეყანაში მღელვარების და კრიმინალის დონე, ქვეყნის სამხედრო ბიუჯეტი და ომიანობა.

## 2007-2008, მშვიდობის გლობალური ინდექსი 
ქვეყნები, რომლებიც უფრო მშვიდობის მოყვარეობით გამოირჩევიან გააჩნიათ უფრო დაბალი ინდექსის ქულა. გარდა ამისა, იმ ქვეყნებში, სადაც მწვანე ფერი დომინირებს, მოცემულ წელს არის 20 %-ით უფრო მეტად მშვიდობიანი გარემო ვიდრე წითელი ფერით აღნიშნულ ქვეყნებში:

* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:მსოფლიო
კატეგორია:მსოფლიო სტატისკტიკა
კატეგორია:ინდექსები
ენათა ნათესაობა

**ენათა ნათესაობა** ან **ენათა გენეტიკა** ენათმეცნიერებაში გამოიყენება იმ ენათა ნათესაობის აღსანიშნავად, რომლებიც ერთი საერთო ფუძე ენიდან უნდა მომდინარეობდნენ. ორი ან მეტი ენის გენეტიკური ნათესაობაზე საუბრობენ მაშინ, თუ ეს ენები საერთო, მსგავს თვისებებს ავლენენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
*შედარებითი ენათმეცნიერება
*ისტორიული ენათმეცნიერება
*გენეტიკური ერთეული

კატეგორია:ისტორიულ-შედარებითი ენათმეცნიერება‎
ჭოლაძე

საკუთარი სახელი **ჭოლაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
 
* გიორგი ჭოლაძე — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
* ლევან ჭოლაძე — იურისტი, სახელმწიფო თანამდებობის პირი

კატეგორია:ქართული გვარები
სახელმწიფო დროშა

300პქ|მინი|ჯონსონის ეროვნული ემბლემების რუკა, 1868 წელი
**სახელმწიფო დროშა** — სახელმწიფოს ოფიციალური განმასხვავებელი ნიშანი, რომლის აღწერილობას ადგენს კანონი (როგორც წესი, კონსტიტუცია) ითვლება სახელმწიფოს სუვერენიტეტის სიმბოლოდ. წარმოადგენს ერთფერ, ან მრავალფერ ქსოვილს, რომელზეც შესაძლოა გამოსახული იყოს გერბი, ან რაიმე სხვა ემბლემა. სახელმწიფო დროშა აღმართულია სახელმწიფო დაწესებულებების, საელჩოების, საკონსულოებისა და სხვა დაწესებულებების შენობებზე. დღესასწაულების დღეებში საელჩოები, საკონსულოები გამოფენენ საკუთარი ქვეყნის დროშებს. სახელმწიფოს მიერ ოფიციალურად გამოცხადებულ გლოვის დღეებში სახელმწიფო დროშის დაწევა სავალდებულოა ნებისმიერ ადგილზე, განურჩევლად მისი მდებარეობისა და ამასთან ფლაგშტოკის (დროშის ტარი) წვერზე გამობმული უნდა იყოს მოკლე შავი ზონარი, რომელიც მიუთითებს ტრაგედიაზე. დროშების შემსწავლელ მეცნიერებას ვექსილოლოგია ეწოდება.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Flags of the World

კატეგორია:სახელმწიფო
კატეგორია:დროშები
ჭახაური

**ჭახაური** — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში (ღორჯომის თემი). მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ღორჯომისწყლის (აჭარისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1300 მ, ხულოდან 18,6 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 205 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭახვათა (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

**ჭახვათა** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მერიის თემში (სოფლები: მერია, ნაღობილევი, ჭახვათა, ხვარბეთი). მდებარეობს მდინარე ნატანების მარჯვენა მხარეს, მდინარე ჭახვათას ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 70 მ, ოზურგეთიდან 13 კმ, მერიიდან 4 კმ.

## მოსახლეობა
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სასადილო (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)

**სასადილო** — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, მდინარე სასადილოს ხევის (ივრის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე. გომბორის ქედის დასავლეთ კალთებზე. ზღვის დონიდან 920 მეტრი, საგარეჯოდან 45 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 80 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლევან რაზიკაშვილი

**ლევან ლუკას ძე რაზიკაშვილი** (დ. 1887 — გ. 16 თებერვალი 1923) — ქართველი სამხედრო ოფიცერი, ვაჟა-ფშაველას ვაჟიშვილი.

სწავლობდა თბილისის კეთილშობილთა გიმნაზიაში, სადაც დაუახლოვდა თავად ქაქუცა ჩოლოყაშვილს. 1917 წ. გაწევრიანდა საქართველოს სოციალ-ფედერალისტურ პარტიაში. შემდგომში სამხედრო სამსახურში იყო. მსახურობდა ფშავის მილიციის უფროსად. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ თანაუგრძნობდა ხევსურეთში მოქმედ პარტიზანებს, რის გამოც 1922 წელს დააპატიმრეს და „ბანდიტიზმის“ ბრალდებით დახვრეტა მიუსაჯეს. ქართველი მწერლების შუამდგომლობა სერგო ორჯონიკიძესთან უშედეგო აღმოჩნდა. 1923  წელს რაზიკაშვილი სიკვდილით დასაჯეს. 

## ლიტერატურა 
*ციციშვილი, გოგი. რისთვის დახვრიტეს ვაჟა ფშაველას პირმშო ლევან რაზიკაშვილი: ჩეკისტური სამძებრო საქმე N2315/ [რედ.: ჯიბო ლომაშვილი; მხატვ.: გოგი ავსაჯანიშვილი]; ვაჟა-ფშაველას საზ-ბა - თბ.: ლეგა, 2001 - ISBN 99928-840-4-5

## რესურსები ინტერნეტში 
*ლევან რაზიკაშვილი. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საარქივო სამმართველო

კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
ოლიმპია დე გუჟი

thumb|ოლიმპია დე გუჟი
**ოლიმპია დე გუჟი** (, დაბადებით Marie Gouze, დ. 7 მაისი, 1748, მონტობანი, ტარნი და გარონი — გ. 3 ნოემბერი, 1793, პარიზი) — ფრანგი მწერალი და ჟურნალისტი, პოლიტიკური მოღვაწე, ფემინისტი, ავტორი „დეკლარაციისა ქალისა და მოქალაქის უფლებებზე“ (1791). რევოლუციური იდეებისთვის 1793 წელს გილიოტინაზე თავი მოკვეთეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* A website containing English translations of de Gouges' works
* An extensive article about Olympe de Gouges 
* An excerpt from the *Declaration of the Rights of Woman and the Female Citizen* 

კატეგორია:ფრანგი მწერლები
კატეგორია:მწერალი ქალები
კატეგორია:ფრანგი ჟურნალისტები
კატეგორია:ფრანგი ფემინისტები
კატეგორია:დეისტები
კატეგორია:ფრანგი დეისტები
კატეგორია:დაბადებული 7 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1748
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1793
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
აპოლინარ ჭეიშვილი

**აპოლინარ (შოთა) სიმონის ძე ჭეიშვილი** (დ. 7 იანვარი, 1893, სტავროპოლი  — გ.  30 მაისი, 1975, თბილისი) — ქართველი ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1942), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე. 

1916 წ. დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1930–1950  წლებში მუშაობდა თბილისის ბავშვთა საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების გამგედ. ერთდროულად განაგებდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის პათოფიზიოლოგიის, ხოლო 1956–1970  ტრავმატოლოგიის კეთედრებს. შეისწავლიდა ნაწლავთა გაუვალობის, რეგენერაციისა და სამედიცინო კიბერნეტიკის საკითხებს. 1947 წლიდან იყო სკკპ წევრი. დაჯილდოებული იყო შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
გომბორი (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)

**გომბორი** — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, გომბორის ადმინისტრაციული ერთეულის (სოფლები: გომბორი, ასკილაური, ვაშლიანი, ვერონა, რუსიანი) ცენტრი. 

მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთებზე, მდინარე გომბორის ნაპირებზე, გომბორი–თელავის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 1050 მ, საგარეჯოდან 50 კმ.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება ცივ-გომბორის ქედის სახელიდან უნდა მიმდინარეობდეს. ცივ-გომბორის ქედი წერილობით წყაროებში XI საუკუნიდან იხსენიება. სოფელი - XVIII საუკუნიდან. ვახუშტის მიხედვით, ცივ-გომბორის მთის კალთები უხვშემოსავლიანი იყო. აქაური მაცხოვრებლები, ძირითადად მეხილეობა-მებოსტნეობას და მესაქონლეობას მისდევდნენ. გომბორაზე გადიოდა შიდა და გარე კახეთის დამაკავშირებელი გზა, რის გამოც იგი მნიშვნელოვან სტრატეგიულ პუნქტს წარმოადგენდა. რუსული მმართველობის შემოღებისთანავე, აქ ჩააყენეს პრეობრაჟენსკის გრენადერთა პოლკის მცირე კონტინგენტი, რომლის რაოდენობა მომდევნო წლებში გაიზარდა.

ლეკიანობის აღკვეთის შემდეგ, ამ ადგილებში ჩამოსახლება დაიწყეს ფშაველებმა და ხევსურებმა. ქართველ მოსახლეობას მიემატა დემობილიზებული, რუსი სამხრედო მოსამსახურეებიის ოჯახები (ამჟამად აღარ სახლობენ). სოფელ გომბორში ცხოვრობს აგრეთვე მოსახლეობის ერთი ჯგუფი, რომლებიც საყოველთაო აღწერის დროს აზერბაიჯანელებს მიაკუთვნეს. საკუთარ თავს კი ისინი ლაიჯებს უწოდებენ. მათი სახელწოდება მიმდინარეობს ბაქოს იმჟამინდელ გუბერნიაში მდებარე სოფელი ლაჰიჯიდან, საიდანაც XX საუკუნის დასაწყისში გადმოსახლდნენ.

საბჭოთა პერიოდში, გომბორის მიდამოებში განთავსებული იყო მსხვილი სამხედრო ბაზა, რომლის შემადგენლობაში სარაკეტო ბრიგადაც შედიოდა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 681 ადამიანი.

## ფოტოგალერეა

Gombori.jpg|მინი|გომბორის შესასვლელიჯაბა ლაბაძის ფოტო

## იხილეთ აგრეთვე
* ადგილის დედა (გომბორი)
* გომბორის ამაღლების ეკლესია
* გომბორის ნაგებობების კომპლექსი
* გომბორის ხიდი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭელიათისწყალი

**ჭელიათისწყალი** — მდინარე საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე (ყოფ. სამხრეთ ოსეთის აო), ერმანისწყლის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 7,4 კმ, აუზის ფართობი 19,3 კმ². სათავე აქვს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე 3375 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე და ზაფხულში, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 0,75 მ³/წმ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მდინარეები
ჭელიათა

**ჭელიათა** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ჯავის მუნიციპალიტეტში (ედისის თემი), მდინარე დიდი ლიახვის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1860 მეტრი, ჯავიდან 38 კილომეტრი. სოფლის მახლობლად შემორჩენილია გვიანი შუა საუკუნეების კოშკების ნანგრევები.

საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად ითვლება რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიად.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭელა

**ჭელა** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ჭეჭლას თემში. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 177 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სინათლის ძალა

{{ინფოდაფა ფიზიკური სიდიდე
| bgcolour =
| სახელი = სინათლის ძალა
| ფაილი = 
| წარწერა =
| აღნიშვნა= I_v
| SI სისტემა = კანდელა (კდ)
| ექსტენსიური= 
| ინტენსიური=
| შენახვადი=
| ფორმულა= I_v=\frac{d\Phi_v}{d\Omega}.
| განზომილება= [J]
|ვიკისაწყობი=
}}
**სინათლის ძალა** (აღნიშვნა: I_v) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს ხილული გამოსხივების წყაროს. ზოგად შემთხვევაში სინათლის ძალა წყაროდან სხვადასხვა მიმართულებით სხვადასხვაა. იგი ტოლია ელემენტარული სივრცითი კუთხის (რომელიც მოიცავს მოცემულ მიმართულებას) შიგნით წყაროდან გავრცელებული სინათლის ნაკადის ფარდობისა ამ სივრცით კუთხესთან. ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში სინათლის ძალის ერთეულია კანდელა (კდ.). სინათლის ძალის ცნებას იყენებენ მხოლოდ წყაროდან ისეთ მანძილზე, რომლებიც ბევრად აღემატებიან მის ზომებს.

სინათლის ძალა გამოითვლება ფორმულით — I_v=\frac{d\Phi_v}{d\Omega}.

სინათლის ძალის ცნებას იყენებენ მხოლოდ წყაროდან ისეთ მანძილებზე, რომლებიც ბევრად აღემატებიან მის ზომებს.

## ლიტერატურა
ჭელიაღელე

**ჭელიაღელე** — სოფელი საქართველოში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: აგარა, ზედა თლუღი, უყეში, ქვედა თლუღი). მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1190 მეტრი, ამბროლაურიდან 12 კილომეტრი, ტყიბულიდან 26 კმ. სოფელში მდებარეობს 1905-1908 წლებში აშენებული მთავარანგელოზთა სახელობის ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 91 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვასკო და გამას ხიდი

thumb|250px|ვასკო და გამას ხიდი
**ვასკო და გამას ხიდი** (პორტ. Ponte Vasco da Gama, IPA: ['põt(ɨ) 'vaʃku dɐ 'gɐmɐ]) — ნაწილობრივ ვანტური, ვიადუკის ტიპის ხიდი მდინარე ტახოზე ლისაბონის ჩრდილოეთით. ვიადუკების ჩათვლით ყველაზე გრძელი ხიდია ევროპაში 17.2 კმ-ით. ხიდის ძირითადი ნაწილი 0.829 კმ-ს შეადგენს, 11.5 კმ ვიადუკს, ხოლო 4.8 ასასვლელ გზებს. მისი დანიშნულება ლისაბონის მეორე ხიდის (25 აპრილის ხიდი) განტვირთვა და ლისაბონიდან მომავალი გზების ერთმანეთთან დაკავშირება იყო.

ხიდი საავტომობილო მოძრაობისთვის 1998 წლის 29 მარტს გაიხსნა, მშენებლობის დაწყებიდან 18 თვეში, ექსპო-98-ის დაწყების წინ. ამ წელს აღინიშნებოდა ვასკო და გამას მიერ ევროპიდან ინდოეთში საზღვაო გზის გახსნის 500 წლისთავი.

## გალერეა
მინი|center|1050პქ|ვასკო და გამას ხიდი

## რესურსები ინტერნეტში 
* www.civilium.net  
* Portal das Nações   
* BBC ხიდის გახსნის შესახებ
* Bridge Pros profile 
* Flickr-ის ფოტოები
* გრაფიკული და ტექნიკური ინფორმაცია 

კატეგორია:ლისაბონი
კატეგორია:პორტუგალიის ხიდები
გრიგოლ ჭელიძე

**გრიგოლ ფილიპეს ძე ჭელიძე** (დ. 11 ივნისი, 1912, ქუთაისი — გ. 23 აგვისტო, 1976, გაგრა; დაკრძალულია თბილისში) — ქართველი გეოლოგი, გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1974). 

## ბიოგრაფია
1933 წელს დაამთავრა თსუ. 1945 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტში. ჭელიძის შრომები ძირითადად შეეხება საქართველოს ნეოგენური ნალექების სტრატიფიკაციისა და პალეონტოლოგიის საკითხებს. მიღებული ჰქონდა საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია (1973), შრომის წითელი დროშის ორდენი და მედლები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
გ
გიორგი ჭელიძე

**გიორგი ალექსანდრეს ძე ჭელიძე** (დ. 24 ოქტომბერი, 1922, თბილისი — გ. 2 დეკემბერი, 1990) — ქართველი კინოოპერატორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966). 1950 წ. დაამთავრა საკავშირო კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტის საოპერატორო ფაკულტეტი. 1952 წლიდან მუშაობს „ქართულ ფილმში“. მთავარი ოპერატორია მხატვრული ფილმებისა: *ჩვენი ეზო* (1956), *საბუდარელი ჭაბუკი* (1957), *მაია წყნეთელი* (1959), *ხევსურული ბალადა* (1965), *დიდოსტატის მარჯვენა* (1969), *როცა აყვავდა ნუში* (1972), *პირველი მერცხალი* (1975), *გასეირნება თბილისში* (1975), *იმერული ესკიზები* (1979), *მაცივარში ვიღაც იჯდა* (1983) და სხვ.

## ფილმოგრაფია
## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:ქართველი ოპერატორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
გ
ჭელირი

**ჭელირი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ეცერის თემში (სოფლები: ბარში, გვალდერი, ისკარი, კალაში, ლადრერი, ლანტელი, ლაშხრერი, უსგვირი, უღვალი, ფხუტრერი, ქურაში, ცალანარი, ჭელირი, ჰებუდი). მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1520 მ, მესტიიდან 32 კმ. მდიდარია მინერალური წყლებით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 62 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ამბაკო ჭელიძე

**ამბაკო სოლომონის ძე ჭელიძე** (დ. 20 ივლისი, 1878, ბაჯი, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 25 დეკემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი მწერალი, მთარგმნელი, საზოგადო მოღვაწე. 

ამბაკო ჭელიძე 1895 წლიდან მუშაობდა გაზეთ „ივერიის“ რედაქციაში. ირანში მონაწილეობდა ირან-საბჭოთა კავშირის ბანკის დაარსებაში (1923-29 წლებში). 1927 წელს იმოგზაურა ფერეიდანში. ერთ-ერთმა პირველმა აღადგინა კავშირი ფერეიდნელ ქართველებთან; სწავლობდა მათ ენას, ისტორიას, ყოფას; იყო თბილისის ქართველ მუსლიმანთა დამხმარე კულტურული საზოგადოების წევრი.

ამბაკო ჭელიძემ მწერლობა მოთხრობების წერით დაიწყო. აღადგინა სპარსულიდან ქართულად თარგმნის დიდი ხნის მივიწყებული ტრადიცია. მისი თარგმანები გაერთიანებულია კრებულებში: „სპარსელი ლირიკოსები“ (1935), „ირანელი ლირიკოსები“ (1936), „მოლა ნასრედინის ანეკდოტები“ (1940), ომარ ხაიამის „რობაიათი“ (1946). თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დავალებით სრულად თარგმნა ნიზამის პოემები „ლეილი და მაჯნუნი“, „ხოსროვი და შირინი“ (1964), „საიდუმლოებათა სალარო“; საადის „ბუსთანი“ (1955), „გოლესთანი“ (1948). ავტორია წიგნებისა „ფერეიდნელი ქართველები“ (1935) და „ექვსი წელი სპარსეთში“ (1964).

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* პირველი ქართველები ფერეიდანში. ზურაბ შარაშენიძის "ფერეიდნელი გურჯების" მიხედვით . *Fereidani.Ge*
* ამბაკო ჭელიძის "ფერეიდნელი ქართველები". მალხაზ ხარბედია, „რადიო თავისუფლება“, 21.10.2012.

კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 1940
ა
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
აბუხალო (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

**აბუხალო** — ნასოფლარი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ძამის სათავეში. ზღვის დონიდან 1500 მეტრი. ქარელიდან 35 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## აღწერა 
XVIII საუკუნეში სოფ. აბუხალო ეკუთნოდა ამილახვრებს (ორბელიანი 1981: 66). სოფ. აბუხალო არქეოლოგიურად შეუსწავლელია. აბუხალოს ნასოფლარი მდებარეობს დღევანდელი სოფლიდან 2,5 კმ-ის დაშორებით, მთის ზეგანზე, სადაც შემორჩენილია დარბაზული ტიპის ეკლესიის ნანგრევები და წრიული ზღუდე (სძა 1990: 354). სამონასტრო კომპლექსი მდებარეობს სოფლიდან დასავლეთით, ფრიალო კლდეზე. მონასტრის დასავლეთი მხარე დაცულია მაღალი გალავნით. ძეგლი შედგება კლდეში ნაკვეთი, სხვადასხვა ზომის ერთმანეთთან დაკავშირებული 8 გამოქვაბულისგან. ეკლესია ნაგებია აგურით. აფსიდა ნახევარწრიულია. კედლებზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. სამონასტრო კომპლექსი თარიღდება XVII-XVIII სს-ით (სძა 1990: 354).

აბუხალოს ეკლესია (ქც 4: 345,4). იხსენიება შემდეგ წერილობით წყაროებში: ვახუშტი ბაგრატიონის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ (ქც 4: 345,4), „დასტურლამალი“ (ქართ. სამართ. ძეგ. 1965: 279), პაპუნა ორბელიანის „ამბავნი ქართლისანი“ (ორბელიანი 1981: 66).

ვახუშტი ბაგრატიონი აბუხალოს შესახებ გადმოგვცემს: „კუალად გვეძინეთის დასავლით (მდ. ძამას) მოერთვის ხევი აბუხალოსი. აქა არიან ქუაბნი გამოკვეთილნი მაღალს კლდესა შინა მრავალნი. მას შინა ეკლესია კეთილი და კაცთა შეუვალი სიმაგრით. აქიდამ გარდავალს გზა გუჯარეთს რაჭის ხევზედ. აბუხალოს დასავლით გარდავალს გზა გუჯარეთს“ (ქც 4: 345, 2-5).

ეს კლდე  სოფელ აბუხალოს დასავლეთ მხარესაა და აბუხალოსწყალი ჩამოუდის. ხალხი ამ ქვაბულს მონასტერს ეძახის.  აბუხალოს გამოქვაბული თავდაცვითი ნაგებობა ყოფილა – განსაცდელის ჟამს მოსახლეობა მას თავს აფარებდა. იგი XVII-XVIII საუკუნეებს მიეკუთვნება.

2005 წლის 1 მაისიდან სოფელში მოქმედებს აბუხალოს დავით გარეჯელის სახელობის მამათა მონასტერი.

## იხილეთ აგრეთვე
*აბუხალოს ნასოფლარი

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ბანი (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

**ბანი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემში). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე ორბოძალისწყლის (ძამის შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1130 მეტრი. ქარელიდან 18 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნაიბი

**ნაიბი** (არაბ. ნაცვალი, მოადგილე) — შუა საუკუნეების ისლამურ სახელმწიფოებში პროვინციის გამგებელი; რუსეთთან შეერთებამდე ამიერკავკასიის სახანოებში შემავალი ცალკეული ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთულის უფროსი; შამილის საიმამოში სამხედრო-ადმინისტრაციული ფუნქციის მქონე მოხელე.

აღმოსავლეთის ზოგიერთ თანამედროვე მუსლიმანურ ქვეყნებში ნაიბი საერო თუ სასულიერო თანამდებობის პირის მოადგილეა, ზოგან — ადგილობრივი პოლიციის, სოფლის თუ თმის უფროსიც. ოსმალეთის იმპერიაში — შარიათის სასამართლოს  მოსამართლე, უმაღლესი მოსამართლის მოადგილე, ყადის თანაშემწე.

XVII-XVIII საუკუნეებში აღმოსავლეთ საქართველოში ნაიბი საერო თუ სასულიერო ხელისუფლის მოადგილე, ნაცვალი იყო. ნაიბი ჰყავდათ ცენტრალური ხელისუფლების მოხელეებს — ეშიკაღასბაშს, ყორიასაულბაშს, ქეშიქჩიბაშს, ნასაღჩიბაშს, აგრეთვე — თბილისის და გორის მელიქებსა და მდევართა ჯარის უფროსებს.

## ლიტერატურა 
* *კეკელია მ.*, ქსე, ტ. 7, გვ. 300, თბ., 1984

კატეგორია:ისლამის ისტორია
გიორგი ანდღულაძე

**გიორგი ბეჟანის ძე ანდღულაძე** (დ. 20 იანვარი, 1864, ოზურგეთის მაზრა — 22 მარტი, 1948, პარიზი) — რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი. 

დაამთავრა ოზურგეთის საკლასო სასწავლებელი და თბილისის ქვეით იუნკერთა სკოლა (1887). მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-05); პოლკოვნიკი (1912). პირველი მსოფლიო ომის დროს მეთაურობდა ქვეითთა პოლკს, შემდეგ ბრიგადას; გენერალ-მაიორი (1917). 1917 წ. ოქტომბრის ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ თეთრი მოძრაობის რიგებში იბრძოდა; მეთაურობდა ბრიგადას, შემდეგ დივიზიას „რუსეთის სამხრეთის შეიარაღებული ძალების“ შემადგენლობაში. 1920 წ. ნოემბ. ყირიმიდან ევაკუაციის შემდეგ თავი შეაფარა ბულგარეთს, შემდეგ საფრანგეთს. გარდაიცვალა პარიზში. დაკრძალულია იქვე, სენ-ჟენევიევ-დე-ბუას რუსულ სასაფლაოზე.  

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Андгуладзе Георгий Бежанович. *Hrono.info*

 

კატეგორია:დაბადებული 1864
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები
ნაირწამწამიანები

**ნაირწამწამიანები** () — უმარტივესთა რიგი სპირალურწამწამიანთა () ქვეკლასისა. სხეული დაფარული აქვთ სიგრძივად განლაგებული წვრილი წამწამებით. სხეულის წინა ბოლოზე მოთავსებულია პირის ნაპრალი — ციტოფარინქსი, უკანა ბოლოზე — ანალური ხვრელი ციტოპიგი. აქვთ 2 ბირთვი: მაკრონუკლეუსი და მიკრონუკლეუსი. მრავლდებიან სქესობრივად (კონიუგაციით) ან განივი დაყოფით. რიგში 450 სახეობაა. ამათგან აღსანიშნავია სტენტორი (), რომელიც ბინადრობს ზღვაში და მტკნარ წყალში. მისი ზომა 2 მმ-მდე აღწევს. ნაირწამწამიანებთა პარაზიტული ფორმაა ადამიანის პარაზიტი ნაწლავის ბალანტიუდიუმი. ნაირწამწამიანებს აქვთ რეგენერაციის უნარი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები
ნაირბალახეული

**ნაირბალახეული** — ბალახოვან მცენარეთა ჯგუფი, რომელშიც შედის მათი ყველა სახეობა მარცვლოვანთა, პარკოსანთა და ისლისებრთა გარდა. ნაირბალახეულები ერთმანეთისაგან განსხვავდებიან ეკოლოგიური და ბიოლოგიური თვისებებით, აგრეთვე  სამეურნეო მნიშვნელობით. ბევრი ნაირბალახეულია დაბლობისა და ჭალის მდელოებზე, აგრეთვე ველის ზონაში. მათ იყენებენ ძირითადად საძოვრებად. ნათეს საკვებ სავარგულებზე ნაირბალახეულის არსებობა მიუღებელია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბალახოვანი მცენარეები