25 ივლისი

**25 ივლისი** — გრიგორიანული კალენდრის 206-ე დღე (ნაკიან წლებში – 207-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 159 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 306 : კონსტანტინე I-ს მისი მეომრები რომის იმპერატორად აცხადებენ.
* 1261 : ნიკეის ჯარი მიქაელ VIII პალეოლოგოსის მეთაურობით იბრუნებს ქალაქ კონსტანტინოპოლს, რითაც აღდგენილ იქნა ბიზანტიის იმპერია. ბიზანტიელები ასევე წარმატებით იღებენ სალონიკსა და დანარჩენ ლათინურ იმპერიას.
* 1547 : ჰენრი II კურთხუეულ იქნა საფრანგეთის მეფედ.
* 1567 : დონ დიეგო დე ლოსადა აფუძნებს ქალაქ სანტიაგო დე ლეონ დე კარაკასს, ამჟამად თანამედროვე ვენესუელის დედაქალაქი.
* 1593 : ჰენრი IV კათოლიკობას უარყოფს და პროტესტანტი ხდება.
* 1799 : აბუქირთან ეგვიპტეში ნაპოლეონ I  ამარცხებს მუსტაფა ფაშას ოსმალეთის 10.000-იან ჯარს.
* 1812 : ვენესუელის პირველი რესპუბლიკა აცხადებს კაპიტულაციას და როიალისტები იბრუნებენ ქვეყნის მმარველობას.
* 1814 : ინგლისელმა გამომგონებელმა ჯორჯ სტივენსონმა ორთქმავალის პირველი გამოცდა ჩაატარა.
* 1853 : ხოაკინ მურიეტა, განთქმული კალიფორნიელი ბანდიტი, ცნობილი როგორც „ელ-დორადოს რობინ ჰუდი“ მოკლეს.
* 1868 : უაიომინგი აშშ-ის ტერიტორია ხდება.
* 1894 : პირველი სინო-იაპონური ომი იწყება იაპონელთა მიერ ჩინურ სამხედრო ხომალდზე ცეცხლის გახსნით.
* 1897 : ჯეკ ლონდონი უერთდება კლონდაიკის ოქროს ცხელებას, სადაც ის თავის პირველ წარმატებულ ნაწარმოებებს წერს.
* 1898 : კორეა იაპონიის პროტექტორატი ხდება.
* 1909 : ლუი ბლერიომ მისივე კონსტრუქციით შექმნილი თვითმფრინავით ლა-მანშის სრუტეს გადაუფრინა.
* 1919 : საქართველოში შეიქმნა სტატისტიკის პირველი ეროვნული სამსახური (საქართველოს სტატისტიკის დღე 2002 წლიდან)
* 1920 : ტელეკომუნიკაციის ერა: პირველი ტრანსატლანტიკური ორმხრივი რადიო გადაცემა განხორციელდა.
* 1943 : მეორე მსოფლიო ომი - ბენიტო მუსოლინი გადაყენებულ იქნა მმართველობიდან.
* 1946 : პირველი წყალქვეშა ბირთვული გამოცდა განხორციელდა - წყნარ ოკეანეში ბიკინი ატოლთან აშშ-მა ჩაძირა ჩამოწერილი სამხედრო ხომალდი ”სარატოგა”.
* 1957 : ტუნისში მონარქია გაუქმდა.
* 1965 : ნიუპორტის ფოლკ ფესტივალზე ბობ დილანი პირველად გამოვიდა სცენაზე ელექტრო გიტარით. თუმცა მსმენელებმა მისი ექსპერიმენტი სათანადოდ ვერ დააფასეს და სტვენით გააძევეს.
* 1978 : პირველი საცდელი სინჯარის ბავშვი, ლუიზ ბრაუნი, დაიბადა.
* 1984 : სალიუტ 7 ხემალდის კოსმონავტი სვეტლანა სავიცკაია ხდება პირველი ქალი, რომელიც ღია კოსმოსში გადის.
* 1992 : საქართველოს სახელმწიფო საბჭო გაუქმებულად აცხადებს აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს 1992 წ. 23 ივლისის გადაწყვეტილებას 1978 წ. კონსტიტუციის გაუქმებისა და 1925 წ. კონსტიტუციის აღდგენის შესახებ.
* 1992 : ბარსელონაში გაიხსნა 25-ე ოლიმპიური თამაშები.
* 1993 : შვიდდღიანი ომი იწყება ისრაელსა და ლიბანს შორის.
* 1994 : ისრაელი და იორდანია ხელს აწერენ ვაშინგტონის დეკლარაციას, რითაც ფორმალურად სრულდება 1948 წლიდან მოყოლებული საომარი მდგომარეობა ორ ქვეყანას შორის.
* 1997 : კ. რ. ნარაიანანი ინდოეთის მე-10 პრეზიდენტი ხდება—პირველი დალიტი (ე.წ. „ხელშეუხებელი“) ამ პოსტზე.
* 1999 : ლენს არმსტრონგი პირველად იმარჯვებს ტურ დე ფრანსში.
* 2000 : ეარ ფრანსის რეისი 4590, კონკორდის ზესწრაფი სამგზავრო თვითმფრინავი F-BTSC კატასტროფას განიცდის პარიზიდან აფრენისას რამდენიმე წამში. დაიღუპა 109 მგზავრი და 4 აიერპორტის თანამშრომელი.
* 2004 : ლენს არმსტრონგი ისტორიაში შედის ტურ დე ფრანსში ზედიზედ ექვსჯერ გამარჯვებით.
* 2009 : 
** ესპანელი ველომრბოლელი **ალბერტო კონტადორი** 2009 წლის ტურ დე ფრანსის გამარჯვებული გახდა.
** **კანარის დიდი ტელესკოპი**, მსოფლიოს უდიდესი ოპტიკური ტელესკოპი, საზეიმოდ გახსნა ესპანეთის მეფე ხუან კარლოს I-მა.
* 2010 :
** 18 ადამიანი დაიღუპა და 100 დაშავდა **სიყვარულის აღლუმზე** დუისბურგში, გერმანია.
** ესპანელი ველომრბოლელი **ალბერტო კონტადორი** ტურ დე ფრანსის 2010 წლის შეჯიბრის გამარჯვებული გახდა.
* 2012 : 42 ადამიანი დაიღუპა მთიან ბადახშანში, აჯანყებულებსა და ტაჯიკეთის სამთავრობო ჯარებს შორის მომხდარი **შეტაკებების** დროს.
* 2014 : ქართველი სპორტსმენი და მოგზაური **ჯუმბერ ლეჟავა** 75 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
* 2017 : რამ ნათხ კოვინდი ინდოეთის მე-14 პრეზიდენტი გახდა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1109 : ალფონსუ I — პორტუგალიის მეფე
* 1854 : კეზელი, დავით — მწერალი (გ.1907)
* 1871 : იგორ გრაბარი — რუსი ფერმწერი და ხელოვნებათმცოდნე
* 1894 : პრინციპი, გავრილო — სერბი ტერორისტი. მისმა თავდასხმამ ფრანც ფერდინანდზე პირველი მსოფლიო ომი გამოიწვია
* 1903 : თინათინ წერეთელი — ქართველი მეცნიერი, იურისტი, სისხლის სამართლის ქართული სკოლის ფუძემდებელი
* 1905 : კანეტი, ელიას — ავსტრიელი მწერალი (გ.1994)
* 1920 : ფრანკლინი, როზალინდ — ბრიტანელი ქიმიკოსი (გ.1958)
* 1929 : ინოლა გურგულია — ქართველი კომპოზიტორი, პოეტი, მომღერალი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1492 : ინოკენტი VIII — რომის პაპი 
* 1646 : მარია კატერინა ფარნეზე — ფარნეზეების დინასტიის წარმომადგენელი. მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგინია 1631-1646 წლებში
* 1934 : დოლფუსი, ენგელბერტ — ავსტრიის პოლიტიკური მოღვაწე (დ.1892)
* 1953 : ვიქტორ მატარაძე — ქართველი მსახიობი
* 1955 : ისააკ დუნაევსკი — საბჭოთა კომპიზიტორი და დირიჟორი
* 1972 : ბორის გაპონოვი — ებრაელი ლექსიკოგრაფი, მთარგმნელი
* 1977 : დავიდ ტორო — ბოლივიის პრეზიდენტი 1936-1937 წლებში
* 1980 : ვისოცკი, ვლადიმირ — რუსი პოეტი (დ.1938)
* 1985 : ჰამლეტ გონაშვილი — ქართველი მომღერალი (ტენორი)
* 1986 : კალისტრატე სალია — ქართველი მეცნიერი, ქართველოლოგი, ისტორიკოსი
* 1991 : ელენე ჩოხელი — ქართველი საესტრადო მომღერალი და მსახიობი
* 1996 : მიქაელ ტარივერდიევი — საბჭოთა კომპიზიტორი
* 2005 : მიხეილ ქვლივიძე — ქართველი პოეტი, ლიტერატორი და მთარგმნელი
* 2014 : ჯუმბერ ლეჟავა — ქართველი სპორტსმენი, მოგზაური და რეკორდსმენი (დ. 1939)
* 2019 : ბეჯი კაიდ ეს-სებსი — ტუნისის პრეზიდენტი (დ. 1926)

## მსოფლიოს ქვეყნების დღესასწაულები 
* დანია - ისტედის ბრძოლის დღე
* ესპანეთი - გალისიის დღე
* კოსტა-რიკა - გუნაკასტეს დღე
* ტუნისი - რესპუბლიკის დღე
* პუერტო-რიკო - კონსტიტუციის დღე

## საეკლესიო დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** **იოანე ჩორდვანელი და გაბრიელ ქართველი** 
** პროკლე და ილარიო
** მიქაელ მალეინი
** წმინდა გოლინდუხა
** წმინდა ვერონიკა

* აგრეთვე:
** პუერტო-რიკო : რევოლუციის დღე
** ტუნისი : რესპუბლიკის დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები**

* 

0725