open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გარიბსოლთან მალიქოვა

**გარიბსოლთან მალიქოვა** (; დ. 11 ივნისი, 1896, ზარდაბი, გოქჩაის რაიონი — გ. 9 მარტი, 1967, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი განმანათლებელი და პედაგოგი. ჰასან ბეი ზარდაბის შვილი.

## ბიოგრაფია 
გარიბსოლთან მალიქოვა დაიბადა 1886 წლის 11 ივნისს (ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, 1896 წ.) გოქჩაის რაიონის სოფელ ზარდაბში, განმანათლებელი ინტელექტუალის, პირველი აზერბაიჯანული გაზეთის „აქინჯის“ დამფუძნებლის ჰასან ბეი ზარდაბის ოჯახში.

სკოლის დამთავრების შემდეგ მალიქოვა სწავლობდა თბილისის რუსულ გოგონათა გიმნაზიაში. მამის, ჰასან ბეი ზარდაბის გარდაცვალებიდან სამი წლის შემდეგ იძულებული გახდა ბაქოში გადასულიყო და 1910 წელს დაიწყო მასწავლებლობა. 1914 წლის 10 მაისს მას მიენიჭა დაწყებითი სკოლის მასწავლებლის წოდება. ამ უბედურებებმა მასზე დიდი გავლენა იქონიეს. 

ვინაიდან გარიბსოლთანის ოჯახის წევრები რეპრესიების მსხვერპლნი გახდნენ ის განჯაში გადადის, სადაც მშვიდი ცხოვრებით ცხოვრობს.  

ჰასან ბეი ზარდაბის ძმისშვილი რაჰიმ ბეი მალიქოვი გარიბსოლთან მალიქოვაზე დაინიშნა. თუმცა, მათ ოჯახი ვერ შექმნეს. ქალბატონი გარიბსოლთანი სიცოცხლის ბოლომდე არ გათხოვილა. მან იშვილა რაუფ ჰაჯიევი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკისა და სსრკ-ის მომავალი სახალხო არტისტი, აზერბაიჯანის სსრ კულტურის მინისტრი (1965–1971 წწ.). გარიბსოთანმა ის აღზარდა საკუთარი მფარველობის ქვეშ და განათლება მიაღებინა. ისინი დედა-შვილივით ერთად ცხოვრობდნენ ქალაქ ბაქოში.

რაუფ ჰაჯიევის ბიოლოგიური დედა, ქალბატონი ნანა ხანუმი ზარდაბში დაიბადა. ბავშვობაში ობოლი დარჩა. ჰასან ბეი ზარდაბის მეუღლემ, ჰანიფა მალიქოვამ იშვილა 3 წლის ნანა და მის გარდა კიდევ 9 ობოლი ბავშვი. ისინი საკუთარ ოჯახში აღზარდა, განათლება მიაღებინა. გარიბსოლთანი ნანა ხანუმთან ერთად ზარდაბშიც ასწავლიდა სკოლაში.

გარიბსოლთან მალიქოვა დიდი ხნის განმავლობაში ასწავლიდა ბაქოს მიუსაფარ ბავშვთა სკოლა-ინტერნატში. მან მთელი ცხოვრება მიუძღვნა ახალგაზრდა თაობის სწავლებასა და აღზრდას. მას 1948 წელს მიენიჭა „აზერბაიჯანის დამსახურებული მასწავლებლის“ წოდება. 1956 წლამდე მალიქოვამ განაგრძო პედაგოგიური მოღვაწეობა.

განმანათლებელი ინტელექტუალი გარიბსოლთან მალიქოვა გარდაიცვალა 1967 წლის 9 მარტს ბაქოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Zərdabinin maarifçilik yolunun davamçısı
* **Həsən bəy Zərdabinin qızı da maarifpərvər idi**
* Görkəmli, pedaqoq, maarifçi, ictimai xadim Qəribsoltan Məlikovanın anadan olmasının 135 illiyidir

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
ლუკრეცია მარტელი

**ლუკრეცია მარტელი** (დ. 14 დეკემბერი, 1966) — არგენტინელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი, რომლის ფილმებიც ხშირად მონაწილეობს კანის, ვენეციის, ბერლინის, ტორონტოსა და სხვა საერთაშორისო კინოფესტივალებზე.

2015 წელს კინომცოდნე პოლ ჯულიან სმიტმა მარტელზე დაწერა, რომ ის „ლათინური ამერიკის გარეთ უდავოდ კრიტიკულად ყველაზე აღიარებული ავტორია ესპანურენოვან არტჰაუს კინოში“ და რომ „ტრანსნაციონალურმა ავტორიზმმა და გამოკვეთილმა მახასიათებლებმა მას მსოფლიოს არტჰაუს კინოფესტივალების წრეში მტკიცე რეპუტაცია დაუმკვიდრა.“. კინომცოდნე ჰეიდენ გესთმა მარტელს „თანამედროვე მსოფლიო კინოში ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ნიჭით დაჯილდოებული რეჟისორი“ უწოდა, ხოლო დევიდ ოუბინამ მისი კინოშემოქმედება „იშვიათ სრულყოფილებად“ მოიხსენია. 2018 წლის აპრილში Vogue-მ მარტელს „თანამედროვე მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი კინორეჟისორი“ უწოდა.

რეჟისორის დებიუტი 2001 წელს ფილმით „ჭაობი“ შედგა. კინოსურათი მრავალრიცხოვანი ბურჟუაზიული ოჯახის შესახებ მოგვითხრობს, რომლის წევრებიც ზაფხულს ძველ სახლში არგენტინის პროვინციულ ქალაქ სალტაში ატარებენ. ფილმმა გამოსვლისთანავე საერთაშორისო აღიარება მოიპობა და მარტელის სახით, არგენტინულ კინოს ახალი და სიცოცხლით სავსე ხმა მოუტანა. დევიდ ოუბინამ „ჭაობს“ ახალი არგენტინული კინოს „ერთ-ერთი უდიდესი  მიღწევა“ უწოდა. ახალი არგენტინული კინო წარმოადგენს თანამედროვე კინორეჟისორთა ტალღას, რომლებმაც  ქვეყანაში ათწლეულობით მიმდინარე პოლიტიკური და ეკონომიკური კრიზისის საპასუხოდ 1990-იანი წლების შუა ხანებში დაიწყეს მოღვაწეობა. ოუბინა ფილმის შესახებ წერს: „ეს ერის უახლეს ისტორიაში უკიდურესად მწვავე მომენტის იშვიათი გამოხატულებაა.“ ფსიქოლოგიური თრილერი „უთავო ქალი“ (La mujer sin cabeza) (2008) და ისტორიული სერიალი „ზამა“ (2017).

## ადრეული ცხოვრება
მარტელი არგენტინის ქალაქ სალტაში 1966 წელს დაიბადა. იგი შვიდიდან მეორე დედმამიშვილი იყო. მისი მამა საღებავების მაღაზიას ფლობდა და უძღვებოდა, დედამისი კი დიასახლისი იყო. ისინი ერთმანეთს უნივერსიტეტში შეხვდნენ, სადაც მამამისი - მეცნიერებას, ხოლო დედა  ფილოსოფიას სწავლობდა. ისინი 24 წლის ასაკში დაქორწინდნენ, რის შემდეგაც შეწყვიტეს კარიერული ცხოვრება და სალტაში დასახლდნენ.

დაწყებით სკოლაში, მარტელს ბიძა მითოლოგიისადმი, ბერძნული და ლათინური ენებისადმი ინტერესის გაღვივებაში ეხმარებოდა. მეხუთე კლასში მან მიზნად დაისახა ჩარიცხულიყო ელიტარულ „უკიდურესას კათოლიკურ“ საშუალო სკოლა Bachillerato Humanista Moderno-ში, რადგან ეს იყო ერთადერთის სკოლა სალტაში, სადაც კლასიკური ენები ისწავლებოდა. მშობლები ეწინააღმდეგებოდნენ ამ სკოლას ელიტისტური ტრადიციის გამო, რომელიც, მათი აზრით, აძლიერებდა კლასთა შორის დაპირისპირებას და ზრდიდა მათ შორის უფსკრულს, თუმცა, სკოლის გამოჩენილ კურსდამთავრებულთა და მარტელის ინტელექტუალური ცნობისმოყვარეობის გამო, ისინი დაჰყვნენ თავიანთი ქალიშვილის ნებას. მარტელი სკოლაში მეექვსე კლასში მისაღები გამოცდების ჩაბარების შემდეგ ჩაირიცხა. როგორც საშუალო კლასის ოჯახის წარმომადგენელი, მარტელი სკოლაში თავს აუთსაიდერად გრძნობდა. მისი თქმით, მისი თანაკლასელები სკოლაში თავიანთი ოჯახების მოლოდინების გასამართლებლად დადიოდნენ, მისი მიზანი კი მხოლოდ ბერძნული და ლათინური ენების სწავლა იყო. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:არგენტინელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დედა-სამშობლო გვეძახის!

**დედა-სამშობლო გვეძახის!** () — დიდი სამამულო ომის დროინდელი პლაკატი, რომელიც შექმნა ქართველმა გრაფიკოსმა ირაკლი თოიძემ 1941 წელს, სავარაუდოდ, ივნისის ბოლოს. შექმნის ზუსტი თარიღი უცნობია და დისკუსიის საგანს წარმოადგენს. პლაკატი მოიწონა იოსებ სტალინმა, რომელმაც ბრძანა მისი 5-მილიონიანი ტირაჟით გამოცემა და პარტიის ყველა ქალაქკომში, რაიკომსა და სამხედრო კომისარიატში დარიგება. გარკვეული როლი ითამაშა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მებრძოლეების სულისკვეთების ასამაღლებლად და სიმბოლოდ იქცა.  

„დედა-სამშობლო“ აშკარად არის დაკავშირებული დედა-რუსეთის იერთან, რომელიც პროპაგანდის მიზნით ფართოდ გამოიყენებოდა პირველი მსოფლიო ომისა და რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს. თოიძის შვილის მოგონებით, მხატვარს უყვარდა ანდრეი ბელის შემოქმედება, რომელსაც აქვს სტრიქონი: „ნება მიბოძე, ო დედა-სამშობლოვ...“; შესაძლოა სწორედ ამან განაპირობა პლაკატის შინაარსის საფუძველი. „დედა-სამშობლოს“ იერსახე შემდგომში გახდა საბჭოთ პროპაგანდის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული იერი და აღიარებული იყო სსრკ-ში. 

პლაკატზე გამოსახულია რუსი ქალი, რომელსაც მარჯვენა ხელში უკავია სამხედრო ფიცის ტექსტი, რომელშიც ნათქვამია საბჭოთა სახელმწიფოს მოღალატეთა უმოწყალო სასჯელზე, ხოლო მარცხენა ხელი ჰაერში აქვს აღმართული. პლაკატს თან ახლავს ი. თოიძის ხელმოწერა.

პლაკატზე განთავსებულია შემდეგი შინაარსის სამხედრო ფიცი:

რუსულად:
ქართულად:

## სქოლიო
კატეგორია:საბჭოთა პლაკატები
ქეთი წაწალაშვილი

** ქეთი წაწალაშვილი** (დ. 10 ივნისი, 1992) — ქართველი მოჭადრაკე, ქალი დიდოსტატი (WGM) 2011 წლიდან.

## ბიოგრაფია 
ქეთი წაწალაშვილი არაერთხელ წარსდგა საქართველოს სახელით ევროპის ახალგაზრდულ და მსოფლიოს ახალგაზრდულ ჩემპიონატებზე სხვადასხვა ასაკობრივ ჯგუფებში, სადაც მან მოიპოვა ექვსი მედალი: 2 ოქროს (2007 წელს, მსოფლიოს ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე და 2010 წელს, ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე) 2 ვერცხლის (2009 წელს, მსოფლიოს ახალგაზრდულ ჩემპიონატაზე და 2009 წელს ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე) და 2 ბრინჯაოს მედალი (2007 წელს, ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე და 2008 წელს, მსოფლიო ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე).

ქეთი წაწალაშვილმა მოიგო მრავალი საერთაშორისო საჭადრაკო ტურნირი, მათ შორის 2010 წლის, ფლორენსიო კამპომანესის ქალთა მემორიალური ტურნირი ანკარაში.
 
2008 წელს მას მიენიჭა ფიდე-ს საერთაშორისო ქალთა ოსტატის (WIM) წოდება და სამი წლის შემდეგ მიიღო ფიდე-ს საერთაშორისო ქალი დიდოსტატის (WGM) ტიტული.

## რესურსები ინტერნეტიდან 
*
*ქეთი წაწალაშვილი ჭადრაკის თამაშები 365Chess.com-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები
კატეგორია:დაბადებული 10 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იშიგ (ჟურნალი)

მინი|ჟურნალის გარეკანი
*„*'*იშიგ*“'''* (; *ქართულ თარგმანში „სინათლე“'') — პირველი ქალთა ყოველკვირეული ჟურნალი აზერბაიჯანულ ენაზე.

## ისტორია 
აზერბაიჯანელმა მილიონერმა, ქველმოქმედმა, მუსულმანურ სამყაროში ცნობილი გოგონების გიმნაზიის დამფუძნებელმა ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევმა აზერბაიჯანში დააარსა პირველი ქალთა გაზეთი სახელწოდებით „იშიგ“ („სინათლე“). მისი პირველი ნომერი გამოიცა 1911 წლის 22 იანვარს. 1911 წლის იანვრიდან 1912 წლის დეკემბრამდე გამოდიოდა გაზეთის 64 (ზოგიერთი წყაროს მიხედვით 68) ნომერი. ჟურნალის რედაქტორი იყო ექიმი ხადიჯა ალიბეკოვა, აზერბაიჯანის ერთ-ერთი განმანათლებელი ქალი, რომელიც აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის სოციალურ და კულტურულ ცხოვრებაში. ის იყო ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოებების შექმნის ერთ-ერთი ინიციატორი. გაზეთის გამომცემელი კი მისი მეუღლე მუსტაფა ალიბეკოვი იყო. ის გახლდათ ჟურნალისტი და მწერალი. მუსტაფა ბეი ასევე ცნობილი იყო როგორც ადამიანის უფლებების, განსაკუთრებით ქალთა უფლებების დამცველი.

ჟურნალი „იშიგი“ ქალთა სამეცნიერო-პედაგოგიური, ლიტერატურული, მედიცინისა და საშინაო საქმეების შესახებ წერდა. ის კვირაში ერთხელ გამოდიოდა შაბათ დღეს. გარდა ბავშვთა განათლების, ლიტერატურის, მედიცინისა და საოჯახო მეურნეობისა, იწერებოდა სხვადასხვა სტატიები, რომლებიც დაკავშირებული იყო კანონთან, კულტურასთან, შარიათის წესებთან და მსოფლიო ამბებთან.

გაზეთის გარეკანზე ძალზე სიმბოლური გამოსახულება იყო ჩადრაში ჩაცმული ქალი, რომელიც ბავშვს იჭერს და მას უთითებს ამომავალ მზეზე. ამით გამომცემელმა ხაზი გაუსვა წიგნიერების და ბეჭდვის მნიშვნელობას ხალხის ნათელი მომავლისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 100 ilin “İşıq”ı: qadın jurnalı kimi yenidən və hər zaman bizimlə
* Отмечен 100-летний юбилей первой в Азербайджане женской газеты «Ишыг»

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანულენოვანი ჟურნალები
კატეგორია:აზერბაიჯანის გაზეთები
ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი

**ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი** (არაბ. **فاطمة بنت عبد المالك‎**; დ. 1958, თამშაკეტი, ჰოდ ალ-ღარბი, მავრიტანიის ისლამური რესპუბლიკა) — მავრიტანიელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. 2001 წლიდან გახლავთ ტევრაგ ზეინას მერი, ასევე 2018 წლის სექტემბრიდან  ნუაქშოტის რეგიონული საბჭოს თავმჯდომარეა. ის გახდა პირველი ქალი მავრიტანიის ისლამურ რესპუბლიკაში, რომელმაც მერის თანამდებობა დაიკავა. 2012 წლიდან 2015 წლამდე მუშაობდა აფრიკის ადგილობრივ არჩეულ ქალთა ქსელის (REFELA) თავმჯდომარედ.

## ბიოგრაფია 
ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი  დაიბადა 1958 წელს მავრიტანიის ისლამური რესპუბლიკის ქალაქ  თამშაქეთში. გოგონას მამა მუშაობდა ადმინისტრატორად.  ფატიმათუ სწავლობდა კომპიუტერულ მეცნიერებას Louvain-la-Neuve-ში (ბელგია), მართავდა MINFE-ს კომპიუტერული სერვისების ოფისს ნუაქშოტში და მოგვიანებით მუშაობდა Habitat Bank-ის ქსელის ადმინისტრატორად. შემდეგ  სამსახური დაიწყო ურბანული დაგეგმარებისა და ჰაბიტატის სამინისტროში, რის შემდეგაც დაინიშნა პრემიერ-მინისტრის აპარატში.

2001 წელს დემოკრატიისა და განახლების რესპუბლიკურმა პარტიამ ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი  წარადგინა მუნიციპალური თანამდებობის კანდიდატად, რის შედეგადაც ის ქალაქ ნუაქშოტის ცხრა კომუნიდან ერთ-ერთი კომუნის — ტევრაგ ზეინას მერად აირჩიეს. ფატიმათუ გახდა ისტორიაში პირველი ქალი, რომელმაც მავრიტანიის მერის თანამდებობა დაიკავა. პოლიტიკოსი დიდ  ყურადღებას უთმობს სასკოლო განათლებას, განსაკუთრებით გოგონების, ადმინისტრაციის რეფორმას.  ხელახლა მერის  თანამდებობაზე აირჩიეს  2006, 2011 და 2015 წლებში.

2012 წლიდან 2015 წლის დეკემბრამდე ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი  მუშაობდა აფრიკის ადგილობრივ არჩეულ ქალთა ქსელის თავმჯდომარედ, რომელიც დაარსდა მაროკოს ქალაქ ტანჟერში 2011 წლის მარტში და აერთიანებს მუნიციპალურ მთავრობებში არჩეულ ქალებს. პოლიტიკოსმა იმოგზაურა ქვეყანაში, რათა მხარი დაეჭირა ქალი კანდიდატების საჯარო თანამდებობაზე დანიშვნისთვის, რის შედეგადაც კიდევ ხუთი ქალი აირჩიეს ქალაქის მერად, მათ შორის მეთი მინთ ჰამადი.

2018 წლის 16 სექტემბერს ქალბატონმა ფატიმეთუ აბდ ალ-მალიქმა, ტევრაგ ზეინას ყოფილმა მერმა გაიმარჯვა  მავრიტანიის ისლამური რესპუბლიკის დედაქალაქ ნუაქშოტში ჩატარებულ რეგიონულ არჩევნებში გაიმარჯვა და გახდა ნუაქშოტის რეგიონული საბჭოს ახალი ხელმძღვანელი. (ნუაქშოტის რეგიონული საბჭო წარმოადგენს მავრიტანიის ყველაზე დასახლებულ რეგიონს, 1,1 მილიონი მოსახლეობით, რაც მთლიანი მოსახლეობის მესამედს შეადგენს) იგი გახდა რეგიონული საბჭოს პირველი ქალი პრეზიდენტი  მავრიტანიის ისტორიაში.

## ჯილდოები 
ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი  არაერთი ჯილდოს და პრემიის მფლობელია. მათ შორის: 2013 წელს მიიღო კონგოს რესპუბლიკის საპატიო რაინდის წოდება; 2013 წელი  — „ ჩემპიონი გამძლეობისთვის“  წელს გაეროს საერთაშორისო კატასტროფების შემცირების ოფისიდან, ხოლო  2015 წელს ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი  დაჯილდოვდა გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის მედლით.

## პირადი ცხოვრება 
* ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი არის მარტოხელა დედა. ჰყავს სამი შვილი.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:მავრიტანიელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:მავრიტანიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დატუ-მონტავალი

**დატუ-მონტავალი** (ოფიციალურად **დატუ-მონტავალის მუნიციპალიტეტი**; ) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ მაგინდანაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 37 314 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 11 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Datu Montawal Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
*MMA Act No. 95 : An Act Creating the Municipality of Pagagawan in the Province of Maguindanao
*MMA Act No. 152 : An Act Changing the Name of Pagagawan in the Province of Maguindanao to Municipality of Datu Montawal
*Philippine Census Information
*Local Governance Performance Management System

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ მაგინდანაოს მუნიციპალიტეტები
იოკოძუნების სია

ეს არის ყველა სუმოისტის სია, რომლებმაც მიაღწიეს სუმოს უმაღლეს წოდებას — იოკოძუნას. აღსანიშნავია, რომ ეს წოდება არ ფიქსირდება  ბანძუკეში 1890 წლამდე და ოფიციალურად არ იყო აღიარებული სუმოს უმაღლეს წოდებად 1909 წლამდე. ძველ დროში იოკოძუნად ყოველთვის არ ირჩევდნენ უძლიერეს ოძეკებს, არამედ მათ, ვისაც ყველაზე გავლენიანი მფარველები ჰყავდათ.

იოკოძუნების პირველი სია (სულ 17 სუმოისტის შემადგენლობით) შეადგინა მე-12 იოკოძუნამ ჯინმაკუ კიუგორომ 1900 წელს, მაგრამ სია ოფიციალურად არ განიხილებოდა 1926 წლამდე, სანამ ახლად ჩამოყალიბებულმა იაპონიის სუმოს ასოციაციამ არ აღიარა ის და შეავსო 31 სუმოისტამდე. მას შემდეგ კიდევ 42-მა სპორტსმენმა მიიღო იოკოძუნას უმაღლესი წოდება. 1951 წლიდან, მას შემდეგ რაც ჩიონოიამას მიანიჭეს ეს წოდება, სუმოს ასოციაცია აკონტროლებს იოკოძუნად აღზევების საქმეს. წესის მიხედვით, ზედიზედ ორი ტურნირის მოგება ოძეკის რანგში, ან „ექვივალენტური შედეგის“ მიღწევა არის მინიმალური მოთხოვნა იოკოძუნად დაწინაურებისთვის თანამედროვე სუმოში.

ყველაზე დიდხანს, 14 წლის მანძილზე, წოდებას ატარებდა იოკოძუნა ჰაკუჰო, რომელმაც ტიტული მიიღო 2007 წელს, ხოლო კარიერა დაასრულა 2021 წელს.

სიაში მითითებულია თითოეული იოკოძუნას მიერ უმაღლეს დივიზიონში მოგებული ჩემპიონატების რაოდენობა. 1909 წლის ზაფხულის ტურნირამდე მოქმედი იოკოძუნებისთვის მოგებული ჩემპიონატების რიცხვი ისტორიულად არის მინიჭებული, იმ დროისთვის არსებულ მოგება-წაგებათა სტატისტიკაზე დაყრდნობით, რადგან იქამდე ჩემპიონატების სისტემა არ არსებობდა.

=სია=

## რესურსები ინტერნეტში 
* იოკუძუნების სია იაპონიის სუმოს ასოციაციის საიტზე

## სქოლიო 
კატეგორია:სუმოისტები
ქსერქსე II

**ქსერქსე II** ( ,  ; გ. ძვ. წ. 424) — აქემენიანთა სპარსეთის მეფე. როგორც არტაქსერქსე I-ის ვაჟი და მემკვიდრე, ძალზე ცოტა ხნით მართავდა იმპერიას.
400px|მინი|სავარაუდოდ ქსერქსე II-ის დროს, სარდეში მოჭრილი მონეტა

ორმოცდახუთი დღის მეფობის შემდეგ, რომელის დროსაც ქსერქსე II მხოლოდ სპარსეთის ცენტრალურ რეგიონებს აკონტროლებდა, ის 424 წელს მისმა ნახევარძმა სოგდიანემ მოკლა, რომელიც თავის მხრივ მოკლა დარიოს II-მ ექვსი თვის შემდეგ. ქსერქსე II არის ბუნდოვანი ისტორიული ფიგურა, რომელიც ცნობილია ძირითადად ქტეზიასის წარწერებიდან. ის იყო არტაქსერქსე I-ისა და დამასპიას ერთადერთი კანონიერი ვაჟი და ცნობილია, რომ მსახურობდა მეფისნაცვლად.

ბოლო წარწერა, რომელშიც მოხსენიებულია არტაქსერქსე I ცოცხალი, შეიძლება დათარიღდეს ძვ.წ. 424 წლით. მისი გარდაცვალების მერე ტახტზე ავიდა ქსერქსე II, მაგრამ ორი უკანონო ძმა შეეცილა მეფობაში. პირველი იყო სოგდიანე, არტაქსერქსეს I-ის და მისი ხარჭის, ბაბილონელი ალოგინეს ვაჟი. მეორე იყო დარიოს II, არტაქსერქსეს I-ის და მისი ხარჭის ბაბილონელი კოსმარტიდენეს ვაჟი.

ქსერქსე II მხოლოდ სპარსეთში იქნა აღიარებული მეფედ, ხოლო სოგდიანე ელამში. ოხუსის პირველი წარწერა, სადაც მოხსენიებულია დარიოს II, შეიძლება დათარიღდეს ძვ.წ 423 წლის 10 იანვრით. ის უკვე იყო ჰირკანიის სატრაპი და მალევე აღიარეს მიდიამ, ბაბილონმა და ეგვიპტემ. ქსერქსეს II მხოლოდ 45 დღე მართავდა. იგი სოგდიანეს ბრძანებით ფარნაკიასმა და მენოსტანემ მოკლეს ნასვამ მდგომარეობაში. სოგდიანემ მოიპოვა თავისი რეგიონების მხარდაჭერა, მაგრამ რამდენიმე თვის შემდეგ მოკლეს. დარიოს II გახდა სპარსეთის იმპერიის ერთპიროვნული მმართველი და იმეფა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 404 წლამდე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Xerxes II and Sogdianus 

## სქოლიო 
კატეგორია:აქემენიდები
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეშვიდე დინასტია
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 424
კატეგორია:სპარსეთის მოკლული მონარქები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ანდრი კოცკა

**ანდრი კოცკა** (დ. 23 მაისი, 1911, უჟჰოროდი — გ. 3 ნოემბერი, 1987, იქვე) — უკრაინელი ფერმწერი, გრაფიკოსი. უკრაინის სსრ-ის სახალხო არტისტი (1982). უკრაინის მხატვართა კავშირის წევრი (1946). დაამთავრა უჟჰოროდის სამასწავლებლო სემინარია (1931), სწავლობდა ხატვის საჯარო სკოლაში (1931; ხელმძღვანელები — იოსიპ ბოქშაი, ადალბერტ ერდელი), რომის ხელოვნების აკადემიაში (1940–1942; ხელმძღვანელი — ფ. ფერაცი) და წმინდა ლუკას აკადემიაში. 1931–1944 წლებში ასწავლიდა პოდკარპატიის რუსეთის დაწყებით სკოლებში. 1946 წლიდან იყო ზაკარპატიის უკრაინის სახალხო შემოქმედების სახლის დამაარსებელი და დირექტორი; 1948–1950 წლებში ასწავლიდა სიმფეროპოლის გამოყენებითი ხელოვნების სასწავლებელში. 1933 წლიდან მონაწილეობდა საქალაქო, საოლქო, უკრაინისა და საზღვარგარეთის გამოფენებში. პერსონალური გამოფენები მოეწყო უჟჰოროდში (1933, 1935, 1981), კიევში (1981), მოსკოვში (1983), ტრებიშოვში (1984), პრეშოვში (1985), ბუდაპეშტში (1986).

ქმნიდა ლირიკულ ნატურმორტებს, მრავალფიგურიან ჟანრულ და მონუმენტურ-დეკორატიულ კომპოზიციებს კარპატების მთებში მცხოვრები უკრაინელების ცხოვრებიდან, განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა ქალთა და ბავშვთა თემატიკას. აგრძელებდა XIX საუკუნის ევროპული პოსტიმპრესიონიზმის კლასიკურ ტრადიციას, რომელიც „ორმაგი“ რეალობის შესახებ ნეოკანტიანიზმის იდეალისტური ლოზუნგების გავლებით ჩამოყალიბდა. კოცკას კონცეფციაში სამყაროს, ადამიანისა და კოსმოსის სიწმინდის პრიორიტეტულობა განვითარდა წარმართობის, როგორც პლატონიზმის ნაირსახეობის, პირველწყაროთა გავლენის ქვეშ. შემოქმედების ცენტრალური გმირები არიან კარპატების მთებში მცხოვრები უკრაინელები (ვერხოვინელები, верховинці), რომლებიც წარმოდგენილი არიან როგორც პირველყოფილი ადამიანების ნეოტიპი. იდეალისტური ქალი გმირის როლს უბრალო მშრომელი ქალი წარმოადგენს. კოცკას პოსტიმპრესიონისტული სინთეტიზმი აგებულია მსოფლიოს უნივერსალური მოდელის შესახებ მხატვრის არქაიკული წარმოდგენების ამბივალენტობაზე. ხელოვნების იდეალური ფორმის ძიებაში კოცკას შემოქმედება მივიდა ევროპული კულტურის კანონიკური სტანდარტებისა და უკრაინული ხალხური ხელოვნების ბუნებრივი ძალის სინთეზამდე. 1988 წელს უჟჰოროდში დაარსდა მისი მემორიალური სახლ-მუზეუმი. ცალკეული ტილოები ინახება უკრაინის, სლოვაკეთის, ჩეხეთის, იტალიის, უნგრეთის მუზეუმებში, აგრეთვე მოსკოვის ტრეტიაკოვის გალერეაში.

## ძირითადი ნამუშევრები 
* „ზამთარი სოფელ ტიხეში“ (1930-იანი წწ.)
* „ზამთარი. კვირა სოფელ ტიხეში“ (1933)
* „ვერხოვინელები“ (1935)
* „სოფელში“ (1939)
* „ბაზრობა“ (1939)
* „ნატურმორტი ომარით“ (1940)
* „ტ. იაბლონსკა“ (1948)
* „სლოვაკი გოგონა“ (1951)
* „მოხუცი კოლმეურნე“ (1951)
* „გოგონა კოლოჩავიდან“ (1952)
* „ვერხოვინა“ (1956)
* „გოგონა თოხით“ (1960-იანი წწ.)
* „ჰუცულური შემოდგომა“ (1960)
* „დედა“ (1960)
* „პატარძალი“ (1960; 1968)
* „მეგობრები“ (1960; 1970)
* „ზურმუხტისფერი გაზაფხული“ (1966)
* „გაზაფხული“ (1967)
* „ჰუცული ქალები სოფელ ბოჰდანიდან“ (1967)
* „ჰუცული პატარძალი“ (1970)
* „ზამთარი“ (1973)
* „ვესნიანკა“ (1976)
* „ტიტები ბაღში“ (1980-იანი წწ.-ის დასაწყისი)

## ლიტერატურა 
* Андрій Коцка: Альбом. К., 1973;
* Андрей Коцка: Каталог выставки. Москва, 1983;
* Біксей Л. Ідеал, реалізований через образ (95-річчя від дня народж. А. Коцки) // ОМ. 2007. № 1.

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ენ ასქიუ

მინი|ენ ასქიუს ცოცხლად დაწვის ილუსტრაცია
**ენ ასქიუ** (; **დ.** 1521 - **გ.** 16 ივლისი, 1546) — ინგლისელი მწერალი, პოეტი და პროტესტანტი მოწამე, რომელიც დაწვეს კოცონზე ერესის გამო.

## ბიოგრაფია 
ენ ასქიუ დაიბადა 1521 წელს ლინკოლნშირში. მამისი უილიამ ასქიუ, იყო მდიდარი მიწის მესაკუთრე, რომელიც მსახურობდა მეფე ჰენრი VIII ტიუდორის სასამართლოში. იგი ისტორიაში შევიდა, როგორც ანა ბოლეინის სასამართლო პროცესის ერთ-ერთი ნაფიცი მსაჯული. ენი ხუთი შვილიდან მეოთხე იყო. ორი ალალი ძმისა და ორი ალალი დის გარდა, მას ორი ნახევარძმაც ჰყავდა. იგი ასევე დაკავშირებული იყო რობერტ ასკესთან, მეფის წინააღმდეგ წმინდა მომლოცველთა აჯანყების ლიდერთან. უილიამ ასქიუ გეგმავდა თავისი უფროსი ქალიშვილის, მართას, თომას კაიმზე დაქორწინებას. თუმცა მართა ქორწილამდე გარდაიცვალა. მაშინ მამამ გადაწყვიტა ენის დაქორწინება თომასზე, რათა ნიშნობისგან მიღებული ფული შეენარჩუნებინა. ენი მაშინ 15 წლის იყო.

ენი იყო ერთგული პროტესტანტი, რომელიც კითხულობდა ბიბლიას, იმახსოვრებდა მონაკვეთებს და მთელი ცხოვრება პროტესტანტიზმის ერთგული დარჩა. ენის ქმარი კათოლიკე იყო და მათთვის რთული იყო ერთმანეთთან ურთიერთობა. ენმა ორი შვილი გააჩინა, სანამ ქმარი რელიგიური რწმენის გამო სახლიდან გააგდებდა მას. თუმცა, უცნობია, შეძლეს თუ არა ბავშვებმა გადარჩენა და გაზრდა. ენის არც ერთი თანამედროვე არ ახსენებს მათ. სანამ თომასი ენს სახლიდან გააგდებდა, ასქიუ განქორწინებას ცდილობდა.

უსახლკაროდ დარჩენის შემდეგ ენი საცხოვრებლად ლონდონში გადავიდა. იქ ის შეხვდა სხვა პროტესტანტებს და განაგრძო ბიბლიის შესწავლა. მან ქმრის სახელის ნაცვლად ქალიშვილობის სახელის გამოყენება ამჯობინა. ლონდონში ყოფნისას ენი მქადაგებელი გახდა.

1545 წლის მარტში, ქმრის ბრძანებით, ასქიუ დააპატიმრეს და დააბრუნეს ლინკოლნშირში. თომასმა მოითხოვა, რომ ქალი სახლში დარჩენილიყო, მაგრამ ენი გაექცა მას და დაბრუნდა ლონდონში ქადაგების გასაგრძელებლად.

1545 წლის 10 მარტს ენ ასქიუ დააპატიმრეს. გამოძიების დაწყებამდე იგი წარდგა კომისიის წინაშე. ამის შემდეგ იგი ლონდონის ეპისკოპოსმა ედმუნდ ბონერმა დაკითხა. მან ბრძანა ენის 12 დღით პატიმრობა. მთელი ამ ხნის განმავლობაში იგი უარს ამბობდა რაიმეს მონანიებაზე. რამდენიმე ხნის შემდეგ ის გირაოს სანაცვლოდ გამოიყვანეს.

1546 წლის 19 ივნისს ასქიუ კვლავ დააპატიმრეს და ციხეში ჩასვეს. მომდევნო ორი დღის განმავლობაში ის დაკითხეს ჯონ დადლიმ, სტივენ გარდინერმა, თომას რისლიმ (კანცლერი) და უილიამ პეჯეტმა (მეფის მთავარი მდივანი). მათ ის სიკვდილით დასჯით შეაშინეს, მაგრამ მან უარი თქვა ერესის აღიარებასა და მისი პროტესტანტი ნაცნობების სახელების დასახელებაზე. ენი აწამეს. წამების შემდეგ მას უკვე აღარ შეეძლო დამოუკიდებლად სიარული. ესქიუს არც ერთი სახელი არ უხსენებია და ის საკანში დააბრუნეს.

1546 წლის 16 ივლისს, 26 წლის ასაკში, ენ ასქიუ კოცონზე დაწვეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* A Brief Biography of Anne Askew
* Askew, Anne (1521 - 1546)
* Anne Askew

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1521
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1546
კატეგორია:ინგლისელი ქალები
კატეგორია:ინგლისელი ქალები საქმიანობის მიხედვით
კატეგორია:ინგლისელი ქალი პოეტები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ადამიანები
ერიტრეის პორტების სია

სტატიაში მოცემულია **ერიტრეის პორტებისა და ნავსადგურების სია**. 

## ერიტრეის პორტების და ნავსადგურების სია
## სქოლიო
*
ერიტრეა
სუდანის პორტების სია

სტატიაში მოცემულია **სუდანის პორტებისა და ნავსადგურების სია**.

## სუდანის პორტების და ნავსადგურების სია
## სქოლიო
*
სუდანი
საყანჩიას ნამოსახლარი

**საყანჩიას ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი ვანის მუნიციპალიტეტში. განეკუთვნება ელინისტურ პერიოდს, სავარაუდოდ ძვ. წ. III-I საუკუნეები.

## აღწერა 
საყანჩიის ნამოსახლარის გათხრისას გამოვლენილი და შესწავლილია რამდენიმე ნაგებობის ნაშთი. ძეგლზე მოპოვებულია კერამიკული, ასევე ლითონისა და მინის ნაწარმი. საყანჩიაზე მიკვლეული კერამიკის დიდ ნაწილს წარმოადგენს ადგილობრივი წარმოების სხვადასხვა ფორმა და მრავლად გვხვდება იმპორტული ნაწარმი, რომლებიც წარმოდგენილია ძირითადად სუფრის შავ, ყავისფერ და წითელლაკიანი ჭურჭლით, რომლებიც სხვადასხვა ბერძნულ საწარმოო ცენტრებს უკავშირდებიან.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
ტეოდოზია ბრიჟი

**ტეოდოზია ბრიჟი** (დ. 18 თებერვალი, 1929, სოფ. ბერეჟნიცია, ახლანდ. რივნეს ოლქი — გ. 4 ივლისი, 1999, ლვივი) — უკრაინელი მოქანდაკე. ევჰენ ბეზნისკოს მეუღლე. უკრაინის მხატვართა ეროვნული კავშირის წევრი (1956). უკრაინის დამსახურებული მხატვარი (1997). დაამთავრა ლვივის გამოყენებითი და დეკორატიული ხელოვნების ინსტიტუტი (1954). 1960 წლიდან მონაწილეობდა საოლქო და რესპუბლიკურ გამოფენებში. პერსონალური გამოფენები გაიმართა 1959, 1986 (ბეზნისკოსთან ერთად), 1999 წლებში (სიკვდილის შემდეგ; ქ. ზოლოჩივი, ბეზნისკოსთან ერთად). ნამუშევრები ინახება ლვივის ეროვნულ მუზეუმში, ლვივის ნახატების გალერეაში. ბრიჟის შემოქმედების პანორამაა: წარსულის გმირი ქალი, გმირობების რომანტიკა, ძმური სიყვარული და მეგობრობა, შემოქმედების მაღალი ინტელექტი და სიმაღლეები; მოწემეობრივი სიკვდილი ფაშისტებისა და ბოლშევიკების ჯურღმულებში; ლესია უკრაინკას „ტყის სიმღერის“ სახეები. შექმნა ძლიერი და ნებისყოფიანი ადამიანების სახეები.

## ძირითადი ნამუშევრები 
;დაზგური
* „დანიელ გალიჩელი — ლვივის დამაარსებელი“ (1954)
* „თავადის ცოლი ოლღა“ (1961)
* ირინა ვილდეს პორტრეტი (1964)
* ციკლები — „სლავური მითოლოგია“ (1960-იანები), „ტყის სიმღერა“ (1960-იანების ბოლო – 1970-იანების დასაწყისი)
;მონუმენტური
* კომპოზიცია „ვარსკვლავოსანი“ პიონერთა ბანაკისთვის „ახალგაზრდა გვარდია“ ოდესაში (1971)
;ძეგლები
* ფაშისტის მსხვერპლთა ძეგლი (ქ. ვოლოდიმირი, 1966–1968, ევჰენ ძინდრასთან ერთად),
* კომპოზიცია „დანილო და ვასილკო“ (ქ. ვოლოდიმირი, 1987)
* დანიელ გალიჩელის ძეგლი (ქ. ვოლოდიმირი, 2001)
* საფლავის ძეგლები ლვივის ლიჩაკივის სასაფლაოზე (ლ. ლევიცკის, ს. კრუშელნიცკის, ი. კრიპიაკევიჩის)
* ჯვარცმა სტალინური რეპრესიების მსხვერპლთა სახელობის სალოცავისთვის (ქ. ზალოჩივი, 1995)

## ლიტერატურა 
* Островський Г. Мистецтво Т. Бриж // Вітчизна. 1967. № 1;
* Скульптура Феодосії Бриж. Графіка Євгена Безніска: Каталог. Л., 1973.

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინელი მოქანდაკეები
კატეგორია:XX საუკუნის მოქანდაკეები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
მსხვილი ნაწლავი

**მსხვილი ნაწლავი** — საჭმლის მომნელებელი სისტემის ორგანო. გამოირჩევა სანათურის დიდი დიამეტრით (4-5სმ, ზოგან 7-8 სმ).

მსხვილი ნაწლავი მდებარეობს წვრილ და სწორ ნაწლავს შორის. წვრილი და მსხვილი ნაწლავის  გადაბმის ადგილას არის ბრმა ნაწლავი. ბრმა ნაწლავს აქვს  გამონაზარდი ჭიანაწლავი (აპენდიქსი). მსხვილი ნაწლავის სიგრძე არის 1-1,5 მეტრი სიგრძის. შედგება ასწვრივი, განივი და დასწვრივი კოლინჯებისგან. მასში ხდება განავლის მასების ჩამოყალიბება. მსხვილ ნაწლავში ბინადრობს 260 -მდე მიკროორგანიზმი, რომელთაგან ერთ-ერთი ჯგუფი ხელს უწყობს ვიტამინის k წარმოქმნას (მონაწილეობს სისხლის შედედებაში), ზოგიერთი ცელულოზადამშლელი ბაქტერიაა. აქ ხდება დიდი რაოდენობის წყლისა და ელექტროლიტების შეწოვა. მავნე აირების (ფენოლი, ინდოლი კატოლი და სხვა) გამოყოფა.

## ლიტერატურა
* *გოგიჩაძე გ.,* სამედიცინო ტერმინოლოგიის ქართულ-ინგლისურ-რუსულ-ლათინური განმარტებითი ლექსიკონი,  თბ., 2009

კატეგორია:ადამიანის ანატომია
ბოლა ტინუბუ

**ბოლა აჰმედ ადეკუნლე ტინუბუ** (; დ. 29 მარტი, 1952, ლაგოსი) — ნიგერიელი პოლიტიკოსი. ნიგერიის პრეზიდენტი 2023 წლის 29 მაისიდან. ლაგოსის შტატის გუბერნატორი 1999 წლიდან 2007 წლამდე და სენატორი დასავლეთი ლაგოსიდან მესამე რესპუბლიკის პერიოდში.

ტინუბუმ თავისი ადრეული ცხოვრება სამხრეთ-დასავლეთ ნიგერიაში გაატარა და მოგვიანებით გადავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც სწავლობდა ბუღალტერიას ჩიკაგოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში. ნიგერიაში დაბრუნდა 1990-იანი წლების დასაწყისში და მუშაობა დაიწყო Mobil Nigeria-ში ბუღალტრად. აქ მუშაობდა 1992 წლამდე, სანამ პოლიტიკურ კარიერას დაიწყებდა, როგორც დასავლეთი ლაგოსის სენატორი სოციალ-დემოკრატიული პარტიის სიით. მას შემდეგ, რაც დიქტატორმა სანი აბაჩამ 1993 წელს დაითხოვა სენატი, ტინუბუ გახდა აქტივისტი, რომელიც დემოკრატიის აღდგენის კამპანიას აწარმოებდა, როგორც ეროვნული დემოკრატიული კოალიციის მოძრაობის წევრი. 

ლაგოსის შტატის გუბერნატორის პირველ არჩევნებში ტინუბუმ დიდი უპირატესობით გაიმარჯვა, როგორც პარტია „ალიანსი დემოკრატიისთვის“ წევრმა. ოთხი წლის შემდეგ მეორე ვადით აირჩიეს. 2007 წელს თანამდებობის დატოვების შემდეგ, მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 2013 წელს საერთო პროგრესული კონგრესის ჩამოყალიბებაში. 2023 წელს აირჩიეს ნიგერიის პრეზიდენტად.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ნიგერიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ნიგერიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ცერკნიცის ტბა

**ცერკნიცის ტბა** () — დროებითი კარსტული ტბა სლოვენიაში. მდებარეობს კარსტის პლატოზე, ცერკნიცის პოლიეს სამხრეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 546–551 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი მერყეობს 28 კმ²-დან 38 კმ²-მდე. ტბის სიგრძეა 10.5 კმ, ხოლო სიგანე 4.7 კმ.

ორიენტირებულია დინარიდების მიმართულებით ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ და წელიწადის მეტ დროს წყლითაა ამოვსებული,

ველური ბუნების მნიშვნელოვანი ადგილსამყოფელია, განსაკუთრებით ფრინველთა ბუდობის თვალსაზრისით. ბოტანიკურად, განირჩევა წყალხმელეთა მცენარეების მრავალფეროვნებით, რის გამოც Natura 2000-ის ორი დაცული ტერიტორიის ნაწილია. 

ცნობილია ანტიკური ხანიდან. მოხსენიებული ჰყავს გეოგრაფ სტრაბონს თავის „გეოგრაფიაში“. 1687 წლის ნოემბერში ტბა აღწერა სლოვენიელმა სწავლულმა იანეზ ვაიკარდ ვალვაზორმა. დასვენების პოპულარული ადგილია. ტბის სიახლოვესაა ქალაქი ცერკნიცა.

2006 წლის 19 იანვრიდან ცერკნიცის ტბა დაცულია რამსარის კონვენციით.

## სქოლიო
კატეგორია:სლოვენიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ბეტი რობინსონი

**ელიზაბეტ რობინსონი** (დ. 23 აგვისტო, 1911 – გ. 18 მაისი, 1999) – ამერიკელი სპორტსმენი და პირველი ქალი ოლიმპიადაზე, რომელმაც 100 მეტრის სპრინტში გაიმარჯვა.

## მძლეოსნობა 
რობინსონის პირველი ოფიციალური გარბენი იყო 1928 წლის 30 მარტს, 16 წლის ასაკში, შიდა შეკრებაზე, სადაც 55 მეტრზე სირბილში მეორე ადგილი დაიკავა ჰელენ ფილკის, აშშ-ის 100 მეტრზე სპრინტის რეკორდსმენის შემდეგ. მის შემდეგ რბოლაზე, 2 ივნისს, ღია ცის ქვეშ 100 მეტრზე, მან დაამარცხა ფილკი. მისი შედეგი უთანაბრდებოდა მსოფლიო რეკორდს, თუმცა დრო არ იქნა აღიარებული, რადგან ქარის დახმარებად ჩაითვალა. ის რჩება ყველაზე ახალგაზრდა სპორტსმენად, რომელმაც 100 მეტრზე ოლიმპიური ოქრო მოიგო.

1931 წლის 28 ივნისს რობინსონი ავიაკატასტროფაში მოჰყვა და მძიმედ დაშავდა. პირველადი ინფორმაციით, იგი უგონო მდგომარეობაში აღმოაჩინეს ნანგრევებში და მაშველმა იგი გარდაცვლილად მიიჩნია. სინამდვილეში, მამაკაცს უბრალოდ ეგონა, რომ მისი გადარჩენა შეუძლებელი იქნებოდა. მან წაიყვანა იგი მუხის ტყის ლაზარეთში, ადგილობრივად ცნობილი როგორც „ღარიბი ფერმა“, რადგან იცნობდა მესაფლავეს. ექიმებმა დაადგინეს, რომ მას მრავლობითი მძიმე დაზიანებები ჰქონდა და ვეღარასდროს იასპარეზებდა.

## სპორტული კარიერის შემდეგ 
ბერლინის ოლიმპიადის შემდეგ იგი პენსიაზე გავიდა, თუმცა დარჩა მძლეოსნობაში ჩართული, როგორც ოფიციალური პირი. იგი მრავალი წლის განმავლობაში მუშაობდა ტექნიკის მაღაზიაში. 1977 წელს იგი შეიყვანეს აშშ-ის სირბილის ეროვნულ დიდების დარბაზში. 1996 წელს იგი ატარებდა ოლიმპიური ჩირაღდანს ატლანტას ოლიმპიური თამაშებისთვის.

## პირადი ცხოვრება 
ბეტი დაქორწინდა და ორი შვილი ეყოლა. მისი ოჯახი ცხოვრობდა გლენკოში, ილინოისში, ჩიკაგოს ჩრდილოეთ სანაპიროს გარეუბანში.

იგი გარდაიცვალა 87 წლის ასაკში, სიმსივნით და ალცჰეიმერის დაავადებით.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* რობინსონი დიდების დარბაზში 

## სქოლიო 
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ხალხი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:ამერიკელი სპორტსმენები
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი
ბაჰმან მირზა ყაჯარის აბანო

**ბაჰმან მირზა ყაჯარის აბანო** ( — ერთ-ერთი პირველი შენობა, რომელიც ააშენა უფლისწულმა ბაჰმან მირზა ყაჯარმა, როდესაც ის შუშაში დასახლდა XIX საუკუნის ორმოცდაათიანი წლების დასაწყისში.

აბანო, რომელიც უფლისწულის სასახლის კომპლექსის ნაწილია, მხოლოდ მის ოჯახს ემსახურებოდა. მისი გარდაცვალებიდან ერთი თვის შემდეგ, 1884 წელს, იგი დაინგრა უყურადღებობის გამო.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები
მალიბეილის აბანო

**მალიბეილის აბანო** ( — 300 წლის სეფიანთა დროის აბანო სოფელ მალიბეილიში. ეს არის რვაკუთხა აბანო ნაგებობა სპანდრილის თაღით, ორი გუმბათითა და წყლის აუზით.

აბაზანას ჰქონდა ცალკე კანალიზაცია, ცხელი და ცივი წყალი. ეს აბანო ნაგებობა აშენდა აღმოსავლური არქიტექტურის სტილში. მალიბეილის აბანო, რომელიც ასახავს და ინარჩუნებს ანტიკური არქიტექტურის ეროვნულ თავისებურებებს, გამოიყენებოდა 1960 წლამდე. ადგილობრივების თქმით, ქალები მხოლოდ პარასკევს აბანოში ბანაობდნენ, დანარჩენ დღეებში კი კაცები. ამ აბანოში მოდიოდნენ და აქ ბანაობდნენ დღევანდელი ხანქენდიდან და მის მახლობლად არსებული დასახლებებიდან.

შუშას აბანოები, რომლებიც მართლაც ლამაზი დასასვენებელი კუთხეებია, აზერბაიჯანში ამ დარგის არქიტექტურული ტრადიციების საფუძველზე აშენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები
ხანის მღვიმე

**ხანის მღვიმე** () — გამოქვაბული აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ქალაქ შუშას ტერიტორიაზე. სოფელ დაშალთში, ქალაქ შუშას სამხრეთით 5 კმ-ში, იევლაღ-ლაჩინ-ნახიჩევანის საავტომობილო გზიდან 2 კმ-ის დაშორებით, მდინარე ზარისლის ნაპირზე არის გამოქვაბული. მისი სიგრძე 125 კმ, სიგანე და სიმაღლე 10 მეტრია. მღვიმეში ნაპოვნია ძვ.წ. ნაპოვნია ძვ. წ. IV-II ათასწლეულისა და მე-10-14 საუკუნეების კერამიკა და შუა საუკუნეების მუსლიმური საფლავი.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მღვიმეები
კატეგორია:მღვიმეები ანბანის მიხედვით
აბდულ სამად ბეის აბანო

**აბდულ სამად ბეის აბანო** () — ისტორიული ძეგლი ქალაქ შუშაში, აგებულია 1750-იან წლებში ფანაჰალი ხანის ძმისშვილის, აბდულ სამად ბეი ბეჰბუდალი ბეი ოღლუ ჯავანშირის ბრძანებით.

აბდულ სამად ბეის  აბანო შუშაში აშენებული ერთ-ერთი პირველი აბანოა და მდებარეობს შუშის ზემო უბანში. აბანო აშენდა მე-18 საუკუნის 50-იან წლებში, როდესაც შუშას ციხემ ქალაქად ჩამოყალიბება დაიწყო, ფანაჰალი ხანის ძმისშვილის, აბდუსამად-ბეკ ბეჰბუდალი-ბეკ ოღლუ ჯავანშირის მიერ. აბანოს კარზე ამოტვიფრულია ქალაქ შუშის დაარსების თარიღი, აბანოს აგების თარიღი და მფლობელის სახელი. შენობის ნაშთები შემორჩა XIX საუკუნის ბოლომდე.

შუშას ციხე შედგებოდა 17 უბნისგან და მუსლიმური ტრადიციების მიხედვით, ქალაქის ყოველ კვარტალში აბანო უნდა ყოფილიყო. ამიტომ შუშაში ჩვიდმეტი აბანო უნდა ყოფილიყო. წყალი ჩვეულებრივი ჭებიდან ამოდიოდა და ძალიან მარილიანი იყო. შუშას აბანოებს ჰქონდათ ცალ-ცალკე ბანაობის დღეები ქალებისა და მამაკაცებისთვის. აბანოების უმეტესობა შედგებოდა დიდი სველი წერტილებისგან თავისი გასახდელებით, სადაც ხალხს შეეძლო დასვენება და ჩაის დალევა ბანაობის შემდეგ. ზოგჯერ აბანოები იკეტებოდა, მათში იმართებოდა სპორტული შეჯიბრებები - ზორხანები. აბანოს შიდა და გარე ნაწილებს თითქმის ამშვენებდა ბრძოლებისა და ნადირობის სცენები, ფაჰლავანთა (მოჭიდავეების) ჭიდაობის სცენები, ნიზამის, ფირდოუსის და აზერბაიჯანული და სპარსული ლიტერატურის სხვა კლასიკოსების შემოქმედების ილუსტრაციები.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები
გენრიეტა წიწავა

**გენრიეტა წიწავა** (დ. 27 დეკემბერი, 1977) — ქართველი პოლიტიკოსი. საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი 2022 წლიდან.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1977 წლის 27 დეკემბერს. 1999 წელს დაამთავრა გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტი (ჟურნალისთიკის სპეციალობით). 2005 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (სამართალმცოდნეობის სპეციალობით). 2001-2004 წლებში აფხაზეთის საგანგებო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციულ-ანალიტიკური განყოფილების უფროსი.

2022 წლის 5 ოქტომბრიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 27 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის ქალი წევრები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
მერსედეს კასტილიელი

**მერსედეს კასტილიელი** () 一 ამერიკელი მწერლის, ჯეიმზ ფენიმორ კუპერის 1840 წლის ისტორიული რომანი. წიგნის სიუჟეტი მე-15 საუკუნის ევროპაში გვაბრუნებს და მოგვითხრობს კოლუმბის მზადებასა და ექსპედიციაზე დასავლეთისკენ, ახალ სამყაროში. რომანის სრული ხელნაწერი ინახება კლიფტონ უოლერ ბარეტის ამერიკულ ლიტერატურულ ბიბლიოთეკაში, ვირჯინიის უნივერსიტეტში. 

## ფონი 
თავისი ცნობილი პენტალოგიის მესამე ნაწილზე 一 ჯაშუში (1840) 一 მუშაობისას, კუპერმა მიიღო შემოთავაზება თავისი ინგლისელი გამომცემლის, რიჩარდ ბენტლისგან, დაეწერა წიგნი ქრისტეფორე კოლუმბისა და ამერიკის აღმოჩენის შესახებ. იგი მყისვე დაინტერესდა ამ იდეით და მას შემდეგ, რაც წაიკითხა უილიამ ჰიკლინგ პრესკოტის „ფერდინანდისა და იზაბელას მეფობის ისტორია“, უმალვე შეუდგა ახალ ნაწარმოებზე მუშაობას. რომანის მთავარ თემას წარმოადგენს კოლუმბის პირველი მოგზაურობა დასავლეთისკენ (1492-1493 წწ.), სათაურში ნახსენები პიროვნება კი მარკიზა მერსედეს დე ვალვერდეა, რომელიც უყვარს კოლუმბის კომპანიონს, გრაფ ლუი დე ბობადილას, თავად ლუი კი ესპანელთა მიერ აღმოჩენილ კუნძულ ჰაიტის მშვენიერ მკვიდრ ოზემას შეუყვარდება. 

## რეაქცია 
რომანი, თავდაპირველად, 1840 წლის ნოემბერში გამოიცა აშშ-ში, ხოლო ერთი თვის შემდეგ დიდ ბრიტანეთში. მასზე ცივად რეაგირებდნენ როგორც მკითხველები, ისე კრიტიკოსები. ერთ-ერთმა რეცენზენტმა განაცხადა, რომ კუპერის ახალი რომანი წმინდა ისტორიული ნაშრომია და მხატვრული ლიტერატურისგან ძალიან შორსაა. იმავე აზრზე იყო ცნობილი ამერიკელი ავტორი ედგარ ალან პოც. მიმომხილველთა მსგავს კრიტიკას თავად ავტორის კომენტარიც დაერთო, რომელმაც აღნიშნა, რომ წიგნი მის შემოქმედებაში ერთგვარ ჩავარდნას წარმოადგენდა და რომ სიუჟეტი „ზედმეტად ნაცნობი აღმოჩნდა მკითხველისთვის“.  

ნიუ-იორკ თაიმზის მიმოხილვაში აღნიშნეს, რომ ამ გამორჩეული ამერიკელი მწერლის ახალი ნაშრომი „მის დიდებასა და სახელს არ შეესაბამებოდა“. აქვე აღინიშნა, რომ წიგნი არ შეიცავდა იმდენად დიდ „რომანტიკას“, რამდენადაც ყურადღება გამახვილებული იყო ისტორიულ ელემენტებზე. 1978 წელს კრიტიკოსი კენედი უილიამსი დაეთანხმა ამ მოსაზრებას და აღნიშნა, რომ რომანი კარგად და ზუსტად იყენებს ისტორიულ წყაროებს, თუმცა კუპერის მცდელობა, ისტორიული პასაჟები ჭეშმარიტ მხატვრულ ლიტერატურასთან ჰარმონიულად შეეთავსებინა, კრახით დასრულდა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჯეიმზ ფენიმორ კუპერი

## ბიბლიოგრაფია 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Mercedes of Castile; or, The Voyage to Cathay* (1840) Plot summary  from the James Fenimore Cooper Society

## სქოლიო 
კატეგორია:სათავგადასავლო რომანები
კატეგორია:1840 წლის რომანები
დოროთი ჰაიმენი

**დოროთი ჰაიმენი** (დ. 9 მაისი, 1941) — ინგლისელი ყოფილი სპრინტერი. მან იასპარეზა 1960 და 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 100 მ, 200 მ და 4 × 100 მ დისტანციებზე, სადაც მოიგო სამი მედალი. მან ასევე მოიგო ინდივიდუალური 100 მ სპრინტის ოქრო და ვერცხლი 200 მეტრის დისტანციაზე 1962 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ბელგრადში და ინგლისის წარმომადგენლობით, 1962 წლის თანამეგობრობის თამაშებზე დაასრულა 100/220 იარდის (91/200 მეტრი) სპრინტის დუბლი.

არის 1963 წლის BBC-ის წლის სპორტული პიროვნების ჯილდოს გამარჯვებული, მის პატივსაცემად მშობლიურ სოფელ კუდვორტში სტადიონი გაიხსნა.

## ადრეული ცხოვრება 
ჰაიმენი დაიბადა 1941 წლის 9 მაისს კუდვორტში, იორკშირის დასავლეთ რიდინგში, ხუთსულიან ოჯახში. მისი მამა ნახშირის მაღაროელი იყო და სწორედ მან შეამჩნია მისი ბუნებრივი ნიჭი სპრინტში.

ჰაიმანი მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში ჩამოყალიბდა ინგლისის ერთ-ერთ საუკეთესო მომავალ სპრინტერად. იგი გახდა უმცროსი ჩემპიონი ყველა ასაკობრივ ჯგუფში.

მოგვიანებით, 1958 წელს, მან იასპარეზა ევროპის მძლეოსნობის ჩემპიონატში და მოიპოვა ვერცხლის მედალი ინგლისის ქალთა 4 × 100 მ ესტაფეტის გუნდის შემადგენლობაში. ეს იყო შედეგი, რომელმაც შექმნა პლატფორმა 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში გლობალურ დონეზე ასპარეზობისთვის.

მიუხედავად იმისა, რომ ჰაიმანს არ ელოდნენ, რომ ოლიმპიურ თამაშებზე მედალოსანთა შორის ადგილს დაიკავებდა და, სავარაუდოდ, ფინალამდეც კი ვერ მიაღწევდა, მან პირველი ადგილი დაიკავა 100 მეტრზე სპრინტში ნახევარფინალში. ფინალში ის რბოლის დიდ ნაწილს ლიდერობდა, სანამ ამერიკელმა ვილმა რუდოლფმა გაასწრო. მან შეჯიბრი მეორე ადგილზე დაასრულა ვერცხლის მედლით. ჰაიმანმა ასევე მედალი მოიპოვა 200 მეტრზე, სადაც მესამე ადგილი დაიკავა. 

### 1962–1963 წწ 
1962 წელს, დოროთი ჰაიმანმა დაადასტურა თავისი სტატუსი, როგორც მსოფლიოს ერთ-ერთმა საუკეთესო სპრინტერმა. 1962 წლის თანამეგობრობის თამაშებზე, პერთში, მან სპრინტის დუბლი მოიგო. გარდა ამისა, მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა ინგლისის 4 × 100 მ ესტაფეტის გუნდის შემადგენლობაში.

1962 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ჰაიმანმა განაგრძო იგივე ფორმით ასპარეზობა, მოიგო ოქრო 100 მ, ვერცხლი კი 200 მ სპრინტში და დაეხმარა ინგლისის გუნდს ბრინჯაოს მოპოვებაში 4 × 100 მ ესტაფეტაში. ჰაიმანის გამარჯვების დრო (11,3 წმ) 100 მეტრზე იქნებოდა ახალი ევროპული რეკორდი, თუმცა იგი არ ჩაითვალა ქარის მაღალი დონის გამო.

1963 წელს არ ყოფილა საერთაშორისო ჩემპიონატები, მაგრამ ჰაიმანი დომინირებდა ეროვნულ შეჯიბრებებში, დაუმარცხებელი იყო 100 მ დისტანციაზე და დაამყარა თავისი პირადი საუკეთესო 11.3 წამი, რითაც გაუთანაბრდა ევროპის რეკორდს და მხოლოდ 0.1-ით ჩამორჩა მსოფლიო რეკორდს. იგი ასევე გახდა ბრიტანეთის ახალი რეკორდსმენი, 23.2 წამით 200 მეტრზე და კიდევ ერთხელ ხელი შეუწყო მსოფლიო რეკორდის დამყარებას 4 × 100 მ ესტაფეტაში, სადაც დააფიქსირა 45.2 წმ 5 აგვისტოს.

## სქოლიო 
კატეგორია:1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი
კატეგორია:ბრიტანელი სპორტსმენები
კატეგორია:ბრიტანელი ქალები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნედ პრაისი

**ედუარდ „ნედ“ პრაისი** (დ. 22 ნოემბერი, 1982) — ამერიკელი პოლიტიკური მრჩეველი და დაზვერვის ყოფილი მუშაკი. 2006-2017 წლებში მუშაობდა ცენტრალურ სადაზვერვო სააგენტოში. 2021 წლის 20 იანვრიდან 2023 წლის 17 მარტამდე ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის პრეს-სპიკერი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ნედ პრაისის ბიოგრაფია ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის პრეს-სპიკერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შერიკა ჯექსონი

**შერიკა ჯექსონი** (დ. 16 ივლისი, 1994) — იამაიკელი სპრინტერი, რომელიც ასპარეზობს 100 მ, 200 მ და 400 მეტრ დისტანციებზე. ის არის მსოფლიოში ყველაზე სწრაფი ქალი და ყველა დროის მეორე ყველაზე სწრაფი ქალი 200 მეტრზე სპრინტში 2022 წლიდან.

ჯექსონმა კარიერა 400 მეტრის სპრინტით დაიწყო. მან 2016 წლის რიოს ოლიმპიადაზე, 2015 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე და 2019 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედლები მოიპოვა. ამავე შეჯიბრებებზე მან შესაბამისად ვერცხლის, ოქროს და ბრინჯაოს მედლები მიიღო 4x400 მეტრ ესტაფეტაზე. მან ასევე ოქროს მედალი მოიპოვა 4x100 მ ესტაფეტაზე 2019 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

მას შემდეგ, რაც ჯექსონი 2021 წელს მოკლე სპრინტებზე გადავიდა, მან ბრინჯაო მოიპოვა 100 მ დისტანციაზე 2020 წლის ტოკიოს ოლიმპიადაზე. ამასთანავე, მან მიიღო ოქროსა და ბრინჯაოს 4x100 მ და 4x400 მ ესტაფეტებზე. იმ წელს მან დააფიქსირა პერსონალური რეკორდები: 100 მ სპრინტზე 10.8, ხოლო 200 მეტრზე დაახლოებით 22 წამში. ამასთან ერთად 400 მ დისტანციაზე მან დააფიქსირა 49,5 წამზე ნაკლები დრო და გახდა ერთ-ერთი იმ იშვიათ ქალთაგან, ვინც ასეთ შედეგებს მიაღწია ყველა ამ ღონისძიებაზე ერთდროულად. 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ჯექსონმა მოიგო ვერცხლი 100 მეტრზე, ხოლო ოქრო 200 მეტრზე და დაამყარა ეროვნული რეკორდი. ასევე მოიპოვა ვერცხლი 4x100 მ ესტაფეტაზე. ის იყო 2022 წლის *Diamond League-*ის ჩემპიონი 200 მეტრზე სპრინტში.

## კარიერა 
მარცხნივ|მინი| ჯექსონი (წინა პლანზე ყვითელში) 2019 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, 400 მ სპრინტის ნახევარფინალში
2008 წლიდან შერიკა ჯექსონი იგებდა ოქროს მედლებს სხვადასხვა ასაკობრივ კატეგორიებში კარიბის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაციის თამაშებზე, შემდეგ კი ცენტრალური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე მძლეონობაში. მან 2010 წლის ახალგაზრდული ოლიმპიადის, 2011 წლის ახალგაზრდული მსოფლიო ჩემპიონატის (მე-3) და 2012 წლის ახალგაზრდული მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალებში იასპარეზა 200 მეტრის დისტანციაზე.

მისი უფრო დიდი პროგრესი 400 მეტრზე მოვიდა 21 წლის ასაკში 2015 წელს, როდესაც ივნისში პირველად 51 წამზე ნაკლები და აგვისტოში 50 წამზე ნაკლები დრო დააფიქსირა. 200 მეტრზე მან ვერ შეძლო ნახევარფინალში გასვლა მას შემდეგ, რაც ფინიშის ხაზამდე შეანელა და ჩამორჩა დალია ქადარს. იგი საკვალიფიკაციო დროს ოთხი მეათასედი წამით ჩამორჩა. მისი დრო, 23.26 წმ, არ იყო საკმარისად სწრაფი იმისთვის, რომ ადგილი მოეპოვებინა.

### 2022 
ჯექსონი აგრძელებდა შთაბეჭდილების მოხდენას მოკლე სპრინტებში 2022 წლის სეზონის განმავლობაში და მოიგო 3 მედალი იუჯინში, ორეგონის მსოფლიო ჩემპიონატზე. იამაიკის შესარჩევ ეტაპზე მან მოიგო სპრინტის დუბლი, 100 მეტრზე 10,77 წამით და 200 მეტრზე 21,55 წამით; მისი 21,55 წამიანი გარბენი მესამე საუკეთესო შედეგია ისტორიაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* World Athletics
* ჯექსონი *Diamond League*-ში
* ჯექსონი ოლიმპიადის ოფიციალურ ვებ-გვერდზე
* Olympedia

## სქოლიო 
კატეგორია:2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:16 ივლისი
კატეგორია:იამაიკელები
კატეგორია:მძლეოსნები
კატეგორია:იამაიკელი ქალი მძლეოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გოგლო ყაზახაშვილი

**გიორგი (გოგლო) ყაზახაშვილი** (დ. 18?? ―  გ. ოქტომბერი, 1908) ― ქართველი პოეტი და პედაგოგი. 

ასწავლიდა ქართულ ენასა და ლიტერატურას. ქართული პრესის თანამშრომელი. ლექსებს ბეჭდავდა „ივერიაში“, „ცნობის ფურცელსა“ და სხვ. პეტერბურგში სწავლისას დაუახლოვდა ივანე ჯავახიშვილს, და სხვებს.

მონაწილეობდა ქართველ სტუდენტთა სათვისტომოს კულტურულ საქმიანობაში; გაზეთ „ივერიის“ 1893 წლის № 85-ში დაიბეჭდა მისი „ლექსი ნ. ბარათაშვილზედ“.

გამოქვეყნებული აქვს ლექსები: „უდროოდ დამიქრა ვარსკვლავი“, „სურათი“, „სიმღერა“, „ფანტურს“, „ალექსამდრე ყაზ(ი)ბეგს“, „მგონი აჩრდილი იყო“ (ლექსი პროზად).

## ლიტერატურა
*ქართველი პოეტები: ენციკლოპედია / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა. თბ., 2021. გვ.92

## რესურსები ინტერნეტში
*ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი, 1801-1952: ტ. I ა-დ / იოსებ იმედაშვილი. თბ., 2018. გვ.644

კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1908
ალექსანდრა კავკასიძე

**ალექსანდრა კავკასიძე** (დ. 1908, თბილისი — გ. 16 აპრილი, 1994) — ქართველი ბიბლიოგრაფი, ფილოლოგი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტი ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით 1928 წელს.
1937-1942 წლებში  შეთავსებით მუშაობდა საქართველოს ალკკ ცეკასთან არსებულ პიონერხელმძღვანელთა რესპუბლიკურ სკოლაში ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად; 1942 წლიდან კ. მარქსის სახელობის რესპუბლიკურ ბიბლიოთეკაში დარბაზების განყოფილების გამგედ; 1954 წლიდან ამავე ბიბლიოთეკის დირექტორის მოადგილედ სამეცნიერო ნაწილში, ხოლო 1968-1984 წლებში ბიბლიოთეკის დირექტორად. მისი რედაქტორობით დაისტამბა „ქართული პერიოდული გამოცემების ანალიტიკური ბიბლიოგრაფიის“ რამდენიმე ტომი, რომელიც შემდგომში ქართველ მეცნიერთა სამაგიდო წიგნი გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
ტრისომია

**ტრისომია** — ანეუპლოიდიის სახე, ქრომოსომათა ერთ წყვილში ერთი ქრომოსომით მეტი რაოდენობა (2n+1n).

ტრისომია ხდება როგორც აუტოსომებში, ასევე სასქესო ქრომოსომებში. როგორც ადამიანებში, ასევე მცენარეებსა და ცხოველებშიც აღინიშნება და გამომწვევი ძირითადი მიზეზი მეიოზის პროცესში (ანაფაზა) ქრომოსომათა განურიდებლობაა. ასევე ტრისომიის მიზეზი შეიძლება იყოს ტრანსლოკაცია.

სასქესო ქრომოსომის ტრისომიით გამოწვეული დაავადებები:
* კლაინფელტერი 44+XXY
* ქალებში 44+XXX
* მამაკაცებში 44+XYY

არასასქესო ქრომოსომის ტრისომიით გამოწვეული დაავადებები:
* დაუნის სინდრომი — 21-ე ქრომოსომის ტრისომია(47n)
* ედვარდსის სინდრომი — 18-ე ქრომოსომის ტრისომია(47n)
* პატაუს სინდრომი — 13-ე ქრომოსომის ტრისომია(47n)

არსებობს დაუნის სინდრომის სხვა შემთხვევა, ტრანსლოკაციით გამოწვეული მოზაიციზმი.

## ლიტერატურა 
* O’Connor, Clare (2008). „Chromosomal Abnormalities: Aneuploidies“. Nature Education 1 (1): 172.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტრისომია ეროვნული ბიბლიოთეკის საიტზე

კატეგორია:გენეტიკა
მირტა დიას-ბალარტი

**მირტა დიას-ბალარტი გუტიერესი** (; დ. 30 სექტემბერი, 1928 — გ. 6 ივლისი, 2024) — ფიდელ კასტროს პირველი მეუღლე. დაოჯახდნენ 1948 წელს, ყავდათ ერთი საერთი ვაჟი, განქორწინდნენ 1955 წელს.

## ბიოგრაფია 
მირტა დიას-ბალარტი გუტიერესი იყო ამერიკელი გუტიერესისა და რაფაელ ხოსე დიას-ბალარტის, გამოჩენილი კუბელი პოლიტიკოსისა და კუბის ქალაქ ბანესის მერის ქალიშვილი. ის იყო ჰავანის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტის სტუდენტი, როდესაც გაიცნო და დაქორწინდა ფიდელზე.
კასტრო და დიას-ბალარტი დაქორწინდნენ 1948 წლის 11 ოქტომბერს, თაფლობის თვის გასატარებლად გაემგზავრნენ ნიუ-იორკში და განქორწინდნენ შვიდი წლის შემდეგ 1955 წელს (მაშინ როცა კასტრო ციხეში იმყოფებოდა მონკადას ყაზარმზე წარუმატებელი თავდასხმის შემდეგ). მათ თანაცხოვრების განმავლობაში შეეძინათ ერთი შვილი, ვაჟი, ფიდელ ანხელ „ფიდელიტო“ კასტრო დიას-ბალარტი (1949–2018). განქორწინების შემდეგ კასტროს შვილის მეურვეობა არ მიუღია. სამაგიეროდ, ფიდელ უმცროსი დაშორდა მამას, სანამ მექსიკაში ვიზიტის შემდეგ მასთან არ დარჩებოდა, სანამ მამა დაბრუნდა კუბის რევოლუციის სათავეში.

1956 წელს დიას-ბალარტი დაქორწინდა ემილიო ნუნეზ ბლანკოზე (1925–2006), გაეროში კუბის ყოფილი ელჩის, ემილიო ნუნეზ პორტუონდოს ვაჟზე. წყვილი შვილებთან ერთად ცხოვრობდა ჰავანის სანაპირო კურორტ ტარარაში.

დიას-ბალარტი 1959 წლის შემდეგ ოჯახთან ერთად ესპანეთში, მადრიდში ცხოვრობდა, იმ წელს, როდესაც კასტროს რევოლუცია წარმატებული იყო. მას მრავალი წლის განმავლობაში ჩამოერთვა შვილის კომპანია, რადგან ის სწავლობდა კუბასა და საბჭოთა კავშირში. *The Miami Herald* აცხადებდა 2000 წელს, რომ ის ჯერ კიდევ ესპანეთში ცხოვრობდა და რომ პერიოდულ ვიზიტებს კუბაში აწყობდა რაულ კასტრო, მისი ყოფილი სიძე. 2018 წლისთვის, როდესაც მისმა ვაჟმა ფიდელიტომ თავი მოიკლა, ის კვლავ ცხოვრობდა კუბაში 90 წლის ასაკში.

## სქოლიო