open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ორბელიანების სასახლე

**ორბელიანების სასახლე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* **ათონელის რეზიდენცია** - გიორგი ათონელის N 25-ში მდებარე ორბელიანების სასახლე, საქართველოს პრეზიდენტის რეზიდენცია.
* **ჯამბაკურ-ორბელიანების სასახლე** - ისტორიულ-არქეოლოგიური ძეგლი, კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ფილიალი, მდებარეობს სოფელ ლამისყანაში, კასპის მუნიციპალიტეტი, შიდა ქართლის მხარე.
ჯავანშირი

**ჯავანშირი** ( — *ახალგაზრდა ლომი* დ. 616 — გ. 680) — კავკასიის ალბანეთის მთავარი მიჰრანიდების დინასტიიდან. ალბანეთის ერთ-ერთი პროვინციის გარდმანის  მმართველი. 

## ბიოგრაფია 
დინასტია, რომელსაც მიეკუთვნებოდა ჯავანშირი სპარსული წარმოშობისა იყო. ჯავანშირის მამა ვარაზ-გრიგორი იყო გარდმანის პირველი მმართველი, რომელმაც მიიღო სრულიად ალბანეთის მთავრის ტიტული. თავად ჯავანშირი ალბანეთს მართავდა 637-680 წლებში. გამეფებამდე იბრძოდა არაბების წინააღმდეგ. 636 წელს მონაწილეობა მიიღო არაბების წინააღმდეგ გამართულ კადისიის ბრძოლაში. 660 წელს ბიზანტიის იმპერიასთან დადო ზავი არაბთა სახალიფოს საწინააღმდეგოდ. თუმცა 667 წელს სამხრეთიდან არაბებისა და ჩრდილოეთიდან ხაზარების თავდსხმების შიშის ქვეშ აღიარა სახალიფოს ვასალობა. მოკლეს გავლენიანი ფეოდალების შეთქმულების შედეგად.

მისი მმართველობის პერიოდში და სავარაუდოდ მისივე ბრძანებით დაიწერა მის შესახებ მთავარი ისტორიული წყარო „ალვანთა ისტორია“, რომელიც ეკუთვნის მოვსეს კალანკატვაცის.

## იხილეთ აგრეთვე
* კავკასიის ალბანეთი
* გარდმანი
* მიჰრანიდები

## ლიტერატურა
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კავკასიის ალბანეთი
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კატეგორია:დაბადებული 616
კატეგორია:გარდაცვლილი 680
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ფუზულინები

მინი
**ფუზულინები** () — ამომწყდარი ფორამინიფერების ჯგუფი. აქვთ დიდი ზომის (6 სმ-მდე), ნაირგვარი ფორმის სპირალურად დახვეული კიროვანი ნიჟარა. ხვეულები ტიხრებით კამერებადაა დაყოფილი. ნიჟარის კედელი ერთ- ან რამდენიმეშრიანია. ბაგე ნაპრალისებურია ან რამდენიმე ხვრელი აქვს. ფუზულინები ქანთმაშენი ორგანიზმებია (ფუზულინიანი კირქვები). ცნობილი არიან კარბონული და პერმული პერიოდის ნალექებიდან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები
კატეგორია:გადაშენებული ცხოველები
ფუთი (ერთეული)

**ფუთი** () — მასის ერთეული. უდრიდა 16.3805 კგ-ს (40 გირვანქას). იხმარებოდა მეტრული სისტემის შემოღებამდე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
რიკი და მორტი

„**რიკი და მორტი**“ () — ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სიტკომ ანიმაციური სერიალი მოზრდილთათვის. იგი Adult Swim-სთვის შეიქმნა ჯასტინ როილენდის და დენ ჰერმონის მიერ. სერიალი მოგვითხრობს ლოთი მეცნიერი რიკის და მისი შვილიშვილის, მორტის ფათერაკების შესახებ. პერსონაჟები ხან ოჯახთან ერთად ატარებენ დროს, ხან კი — განზომილებათაშორის მოგზაურობენ. ორივე მთავარ გმირს თვითონ როილენდი ახმოვანებს, თუმცა გახმოვანებაზე ასევე მუშაობენ ისეთი მსახიობები, როგორიცაა კრის პარნელი, სპენსერ გრემერი და სარა ჩოკი. სერიალის შთაგონება იყო ფილმის „უკან მომავალში“ ანიმაციური სახის პაროდია, რომელიც როილენდმა Channel 101-ის ფესტივალისთვის შექმნა. Adult Swim-მა ჰერმონს სატელევიზიო შოუს შექმნის თხოვნით მიმართა, რის შემდეგაც მან და როილენდმა ამ პაროდიის ორ მთავარ პერსონაჟზე დაფუძნებით სერიალი შექმნა.

„რიკი და მორტის“ პრემიერა 2013 წლის 2 დეკემბერს გაიმართა და კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა. 2014 წლის იანვარში Adult Swim-მა შეუკვეთა სერიალის მეორე სეზონი, რომელიც 2015 წლის 26 ივლისს დაიწყო და იმავე წლის 4 ოქტომბერს დასრულდა. 2015 წლის აგვისტოში არხმა სერიალი კიდევ ერთი სეზონით განაახლა. და 2016 წლის მიწურულს დაიწყო.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალები
კატეგორია:2010-იანი წლების ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები
ტურინული დერბი

**ტურინული დერბი** () - იტალიური საფეხბურთო დაპირისპირება ქალაქ ტურინის ორ გუნდს შორის - იუვენტუსი და ტორინო. იტალიის საფეხბურთო ისტორიის პირველი დერბი, რომელიც დღემდე ერთ-ერთი ყველაზე სანახაობრივი და პრინციპული დაპირისპირებაა იტალიურ საფეხბურთო სამყაროში.

## შეხვედრები
*მოცემულია 1926-27-დან 1969-70-მდე წლების სეზონების გამოკლებით*

 

1 1979–80 წლების სეზონის იტალიის თასის ნახევარფინალში ორი მატჩის ჯამში ანგარიშით 0-0, ფინალის საგზური დარჩა ტორინოს, პენალტების სერიაში გამარჯვებით, ანგარიშით 4-2. 
2 1992–93 წლების სეზონის იტალიის თასის ნახევარფინალში ორი მატჩის ჯამში ანგარიშით 3-3, ფინალის საგზური დარჩა ტორინოს, გასვლით მატჩზე მეტი გატანილი გოლის რეგულაციით.

## სტატისტიკა
*მოცემულია 2016 წლის 20 მარტის მდგომარეობით.*

## ბომბარდირები
მოცემულია ტურინული დერბის ყველა **ოფიციალური** გათამაშების ბომბარდირები:

## მწვრთნელები
მოცემულია ტურინული დერბის ყველა **ოფიციალურ** გათამაშებაში ყველაზე მეტჯერ გამარჯვებული მწვრთნელები:

## გამორჩეული ფაქტები და რეკორდები
* ყველაზე უხვგოლიანი მატჩი: **14**, ტორინო - იუვენტუსი 8–6 [9 თებერვალი, 1913]
* ყველაზე დიდი სხვაობით გამარჯვება ტორინოს სასარგებლოდ: **0–8** [17 ნოემბერი, 1912]
* ყველაზე დიდი სხვაობით გამარჯვება იუვენტუსის სასარგებლოდ: **6–0** [20 აპრილი, 1952]
* ზედიზედ ყველაზე მეტი გამარჯვება: იუვენტუსი - **7** - 2008 წლის 25 ოქტომბრიდან, 2014 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით.
* ზედიზედ ყველაზე მეტი ფრე: **4**, 1977 წლის 3 აპრილიდან, 1978 წლის 19 ნოემბრის ჩათვლით.
* ყველაზე მეტი მოუგებელი მატჩი : ტორინო, **17**, 1995 წლის 3 დეკემბრიდან, 2014 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით.
* ზედიზედ ყველაზე გრძელი მშრალად შენახული კარი: იუვენტუსი, **931 წუთი**, 2002 წლის 24 თებერვალიდან, 2014 წლის 30 ნოემბრამდე.
* ყველაზე სწრაფი გოლი: გოლის ავტორი - **ვალენტინო მაცოლა** (ტორინო), მატჩის 1' წუთზე. [18 ივნისი, 1994]
* საუკეთესო მატჩის შედეგის მობრუნება იუვენტუსისთვის: აგებდა ანგარიშით **0–2**-ს და მოიგო **4–2**. [7 მარტი, 1982] 
* საუკეთესო მატჩის შედეგის მობრუნება ტორინოსთვის: აგებდა ანგარიშით **0–3**-ს და დაასრულა ფრედ **3–3**. [14 ოქტომბერი, 2001]
* ყველაზე მეტი გოლის ავტორი ერთ მატჩში: ჰანზ კამფერი (ტორინო), 4 გოლი. [3 თებერვალი, 1907]
* ზედიზედ მატჩებში, გატანილი გოლების ავტორი: ფელიჩე ბორელი (იუვენტუსი), 6 გოლი. 1932 წლის 4 დეკემბრიდან, 1935 წლის 10 მარტის ჩათვლით.
* ყველაზე მეტი მატჩი ერთ კალენდარულ წელიწადში: **6** (1988), 3 მატჩი სერია ა-ში, 2 მატჩი იტალიის თასზე, 1 მატჩი უეფას თასის გათამაშების საგზურის საკვალიფიკაციო მატჩი.
* ყველაზე დიდი დასწრება მატჩზე: **70,200** მაყურებელი, ტორინო - იუვენტუსი 0–1. [28 ოქტომბერი, 1962]
* იუვენტუსმა მოიგო ყველა დეკადაში, მინიმუმ ერთი თამაში მაინც. ტორინომ ჩააგდო ერთი დეკადა (2000-2009), მოცემულ წლებში ვერ შეძლო ვერცერთი მატჩის მოგება.
* ყველაზე ხანგრძლივად მშრალად შენახული კარი: მეკარე **ჯანლუიჯი ბუფონი** (იუვენტუსი), **864 წუთი**.

## ბიბლიოგრაფია
* 
* 
* 

## სქოლიო
## იხილეთ აგრეთვე 
* იტალიის დერბი
* სერია A
* სერია B
* იტალიის თასი
* იტალიის სუპერთასი
* TIM-ის თასი
* იტალიის ჩემპიონები ფეხბურთში

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ტორინო (საფეხბურთო კლუბი)
კატეგორია:იუვენტუსი (საფეხბურთო კლუბი)
პოზნანის რატუშა

**პოზნანის რატუშა** — ისტორიული შენობა პოზნანში, დასავლეთ პოლონეთში. მდებარეობს ძველ ქალაქში, ბაზრის მოედანზე (*Stary Rynek*). ის 1939 წლამდე ადგილობრივ მთავრობას ეკუთვნოდა, ხოლო ახლა იქ მუზეუმია განთავსებული. რატუშის პირველი შენობა XIII საუკუნის ბოლოს, 1253 წელს შუა საუკუნეების ქალაქის დაარსების შემდეგ აშენდა. დღევანდელი სახე შენობამ 1550–1560 წლებში მიიღო, შენობის განახლებას არქიტექტორი ჯოვანი ბატისტა დი კუადრო ხელმძღვანელობდა. არქიტექტურა შესრულებულია მანერიზმის სტილში და აქვს მორთული ლოჯია. ყოველ შუადღეს საათის თავზე იმართება მექანიკური თხების წარმოდგენა, რომელიც ქალაქის ძირითად ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Poznań: The Town Hall

კატეგორია:პოლონეთის ტურიზმი
კატეგორია:პოლონური კულტურა
მარტყოფის ბორკილიჯვრის ეკლესია

მინი|ბორკილიჯვრის ეკლესია
**ბორკილიჯვრის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია** — ეკლესია გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ მარტყოფში. მდებარეობს ბორკილიჯვრის სასაფლაოზე. 

აშენების ზუსტი თარიღი ცნობილი არ არის. სავარაუდოდ VII საუკუნის ძეგლია. XIX საუკუნეში და XXI საუკუნის დასაწყისში ჩაუტარდა რესტავრაცია.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, კამარა-კონჯი, თაღები, კარ-სარკმლისა და ნიშების ზღუდარები შესრულებულია აგურის წყობით. კარები თაღოვანია, რომელიც ასევე აგურითაა გამოყვანილი. კარების მარჯვნივ, მარცხნივ და ზევით აგურით გამოყვანილი ჯვრებია. ნაგებობა ნათდება სარკმლებით. წინა ფასადის სარკმელი თაღოვანია, აგურით გამოკვეთილი, სარკმლები აქვს დატანებული სხვა კედლებშიც. სამრეკლო ოთხი სვეტისაგან შედგება, რომელიც ლითონის ჯვარი აგვირგვინებს.

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ღვთის სხეულის ბაზილიკა

**ღვთის სხეულის ბაზილიკა** () — გოტიკური სტილის კათოლიკური ეკლესია პოლონეთში. მდებარეობს ქალაქ კრაკოვში, კაზიმეჟის უბანში. მშენებლობა დაიწყო 1335 წელს, მეფე კაზიმირ III-ს მიერ.

## ისტორია 
ბაზილიკის მშენებლობა 1340 წლიდან XV საუკუნის შუა რიცხვებამდე მიმდინარეობდა. ის გამიზნული იყო სამონასტრო-ეკლესიად. მონასტერს ასევე გადაეცა მიწის დიდი ნაკვეთი და სასაფლაო. 1440 წელს მონასტერი იაგაილომ ლატერანელ კანონიკებს გადასცა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Kraków Tourism information about Krakow 
* Map: Kraków Heritage Under Threat

## სქოლიო 
კატეგორია:პოლონეთის ტურიზმი
კატეგორია:პოლონური კულტურა
აზალი ასუმანი

**აზალი ასუმანი** (; დ. 1 იანვარი, 1959) — პოლკოვნიკი, კომორის პრეზიდენტი 1999–2002 და 2002–2006 წლებში. პრეზიდენტი 2016 წლის 26 მაისიდან.

## ბიოგრაფია
აზალი ასუმანი დაიბადა 1959 წლის 1 იანვარს, ქალაქ მიცუჯეში, კომორის კუნძულების კავშირი. 

კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, მან სამხედრო კარიერა აირჩია. იგი ორი ათწლეულის განმავლობაში აგრძელებდა სამხედრო კარიერას. 1977–1980 წლებში, ასუმანი სამხედრო წვრთნებს მაროკოს სამეფო სამხედრო აკადემიაში იტარებდა, სადაც პარაშუტისტის კვალიფიკაცია მიიღო. 1989–1990 წლებში, მაიორის თანამდებობაზე მყოფი აზალი ასუმანი, კომორის თავდაცვითი ძალების (FCD) უფროსი ოფიცერი გახდა. 1996 წელს, მან სამხედრო წვრთნების მიღება საფრანგეთის სამხედრო აკადემიაში განაგრძო, სადაც იგი დააწინაურეს და პოლკოვნიკად და განვითარების ეროვნული არმიის (NAD) შტაბის უფროსად დანიშნეს. 

ასუმანი კომორის პრეზიდენტი 1999 წლის 30 აპრილს, პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის — ჰამადა მადის ხელისუფლების დამხობისთვის მოწყობილი სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ გახდა. 2002 წელს, მან მრავალპარტიულ არჩევნებში გაიმარჯვა, მანამდე კი იგი კონსტიტუციური მოთხოვნით თანამდებობიდან გადადგა, რათა არჩევნებში საკუთარი კანდიდატურა წამოეყენებინა. 2002 წლის 26 მაისს, იგი კომორის პრეზიდენტად აირჩიეს, 2006 წლის 26 მაისს კი — თანამდებობიდან გადადგა. 

2016 წლის 21 თებერვალს, კომირის საპრეზიდენტო არჩევნები გაიმართა, სადაც, ასუმანმა ხმათა 14.96% მიიღო და მე-3 ადგილი დაიკავა, მაგრამ 10 აპრილს, გაიმართა არჩევნების მეორე ტური, სადაც აზალი ასუმანმა ხმათა 41% მოიპოვა და კომორის პრეზიდენტი გახდა. თანამდებობა დაიკავა 2016 წლის 26 მაისს.

## სქოლიო
|-

|-

კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:კომორის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
გდანსკის მთავარი რატუშა

**გდანსკის მთავარი რატუშა** — ისტორიული რატუშა გდანსკის ძველ ქალაქში. ეს გოტიკურ-რენესანსული სტილი შენობა ქალაქის ყველაზე გამოჩენილ ადგილას, გრძელი ქუჩის და გრძელი ბაზრის გზაჯვარედინზე მდებარეობს. გდანსკის მთავარ რატუშაში განთავსებულია ქალაქ გდანსკის ისტორიის მუზეუმი.

## სქოლიო 
კატეგორია:პოლონეთის ტურიზმი
კატეგორია:პოლონური კულტურა
ბოხნიის მარილის შახტა

**ბოხნიის მარილის მაღარო** () — მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი და პოლონეთში ყველაზე ძველი მარილის საბადო. მდებარეობს ბოხნიაში. მაღარო გაიხსნა XII-XIII საუკუნეებში, როდესაც ბოხნიაში პირველად აღმოაჩინეს მარილი. მაღარო იყო სამეფო კომპანია Żupy krakowskie-ს (კრაკოვის მარილის სამუშაოები) ნაწილი.

მაღარო პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ რაღაც პერიოდიდ დაიხურა. 1981 წელს მაღარო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლად გამოცხადდა. პოლონეთის ეროვნული მემკვიდრეობის საბჭოს 2000 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მას ოფიციალურად მიენიჭა ეროვნული ისტორიულ მემკვიდრეობის მონუმენტის სტატუსი (*Pomnik historii*).

## ისტორია 
შახტის ერთიანი სიგრძე 4,5 კილომეტრია, სიღრმე — 330–468 მეტრი ზედაპირიდან და 16 დონისგან შედგება. 2013 წელს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიას როგორც ველიჩკის მარილის შახტის გაფართოება დაემატა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ველიჩკის მარილის შახტა

## რესურსები ინტერნეტში 
*The Salt Mine in Bochnia

## სქოლიო 
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პოლონეთში
ფუკუსისნაირი წყალმცენარეები

მინი
**ფუკუსისნაირი წყალმცენარეები** () — წაბლა წყალმცენარეების რიგი. მათი თალუსი ძლიერ დატოტვილი, ბუჩქისებრია; ცილინდრული ან ბრტყელი ტოტები აქვს. სიგრძე 0,1—2 მ, ზოგჯერ 10 მ-ს აღწევს. დამახასიათებელია კენწრული ზრდა. სქესობრივი გამრავლების ორგანოები ვითარდება სპეციალური ჩარღმავებებში — სკაფიდიუმებში. განაყოფიერებისა და განვითარების პროცესი მეტწილად დედა სხეულის გარეშე მიმდინარეობს. ფუკუსისნაირი წყალმცენარეები ცხოვრობენ უმთავრესად ზღვების სანაპირო ზოლში. შავ ზღვაში  -სა  და -ის წარმომადგენლები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:წაბლა წყალმცენარეები
აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრი

**აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი** () — აზერბაიჯანის მთავრობის მეთაური. მოქმედი პრემიერ-მინისტრია არტურ რასიზადე.

იმის გამო, რომ ცენტრალური როლი აზერბაიჯანის პოლიტიკური სისტემაში უკავია პრეზიდენტს, აღმასრულებელი ხელისუფლების საქმიანობა (მათ შორის პრემიერ-მინისტრისაც), იმყოფება სახელმწიფოს მეთაურის გავლენის ქვეშ (მაგალითად, პრეზიდენტი, რომელიც ნიშნავს და ათავისუფლებს თანამდებობიდან აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრს და სხვა მთავრობის წევრებს; პრეზიდენტს შეუძლია გაუწიოს თავმჯდომარეობა მინისტრთა კაბინეტის შეხვედრებს და მისცეს სავალდებულო ბრძანებები და მითითებები პრემიერ-მინისტრს და მთავრობის წევრებს, პრეზიდენტი შეიძლება ასევე გააუქმოს მთავრობის ნებისმიერი აქტი).

## ისტორია 
სსრკ-ს ეპოქაში, მთავრობის ხელმძღვანელი იყო სახალხო კომისართა საკრებულოს თავმჯდომარე (1946 წლამდე) და მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე (1946 წლის შემდეგ). ადამიანები, რომლებიც იმყოფებოდნენ ამ პოზიციებზე, ზოგჯერ მოხსენიებულნი იყვნენ, როგორც პრემიერ-მინისტრები.

## პრეზიდენტობის მემკვიდრე 
პრეზიდენტის გარდაცვალების, გადადგომის ან იმპიჩმენტის შემთხვევაში აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრი ხდება ქვეყნის დროებითი პრეზიდენტი, სანამ ახალი საპრეზიდენტო არჩევნები ჩატარდება, რომელიც უნდა ჩატარდეს სამი თვის განმავლობაში. აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრი, პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულების დროს, ვერ დაითხოვს ეროვნული ასამბლეას, ასევე ვერ დანიშნავს რეფერენდუმს და ვერ შესთავაზებს კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანას.

## აზერბაიჯანის მთავრობის მეთაურთა სია (1918-დღემდე) 

### აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1920) 
#### პრემიერ-მინისტრები 
### ასფსრ (1922–1936) და აზერბაიჯანის სსრ (1936–1991) 
#### სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარე 
#### მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 
### აზერბაიჯანის რესპუბლიკა (1991–დღემდე)
#### პრემიერ-მინისტრები
## იხილეთ აგრეთვე
* აზერბაიჯანის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მთავრობა
კატეგორია:აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრები
კავკასიის სახანოები

[thumb|300px|right|კავკასია მე-19 საუკუნის დასაწყისში, [რუსეთის მიერ საქართველოს ანექსიის შემდეგ. XVIII-XIX სს.]]
[thumb|300px|[აზერბაიჯანის სახანოები კავკასიაში და ირანის აზერბაიჯანში, მე-18 და მე-19 საუკუნეებში.]]
[thumb|300px|კავკასიის სახანოების რუკა და ვადები მათი დაპყრობის [რუსეთ-ირანის ომების შემდეგ.]]
**კავკასიის სახანოები** ან **აზერბაიჯანული სახანოები** — სხვადასხვა სამთავროებად დაყოფილი სპარსეთის (ირანი) ტერიტორიები კავკასიაში (თანამედროვე აზერბაიჯანის, სომხეთის, საქართველოსა და დაღესტანის ტერიტორიაზე), გვიან სეფიანთაგან ყაჯარების დინასტიამდე. სახანოებს, ძირითადად მართავდნენ თურქულენოვანი (აზერბაიჯანული) წარმოშობის ხანები, რომლებიც იყვნენ ირანის შაჰის (მეფე) ვასალები. სპარსეთმა სამუდამოდ დაკარგა ამ სახანოების ნაწილი რუსეთ-ირანის ომების შედეგად, XIX საუკუნეში, ხოლო დანარჩენები კი დარჩა სპარსეთს.

სახანოები, რომლებიც საბოლოოდ რუსეთის იმპერიამ დაიპყრო:

***კასპიის სანაპირო** ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ:
* ტარკის საშამხლო (1813 რუსეთის პროტექტორატი, 1867 გაუქმდა)
*დერბენდის სახანო (1806 ოკუპირებული და ანექსირებული რუსეთის მიერ, იმავე წელს გაუქმდა)
* მეხტულის სახანო
* კაიტაკის სამთავრო (ასევე ჰქვია „Utsmia of Karakaytak“) 
* ტაბასარანის სამთავრო (ასევე ჰქვია „Maisumat of Tabasaran“)
* ყუბის სახანო (1805 რუსეთის პროტექტორატი, 1816 გაუქმდა)
* ბაქოს სახანო (1806 ეწოდა ლენქორანის სახანო (1802 რუსეთის პროტექტორატი, 1826 გაუქმდა))
* თალიშის სახანო ასევე ეწოდა ლენქორანის სახანო (1802 რუსეთის პროტექტორატი, 1826 გაუქმდა)
* ჯავადის სახანო, 1800 ალბათ შედიოდა შირვანის შემადგენლობაში
***დაღესტანის შემადგენლობაში:**
*გაზიკუმუხის სამთავრო ან შამხალატი დაღესტანის, რომელიც დაიშალა შემდეგ პატარა მხარეებად 1642 წელს
*გაზიკუმუხის სახანო (რუსეთის გავლენა 1811-დან, 1860 გაუქმდა)
*ავარიის სახანო (1803-დან რუსეთის პროტექტორატი, 1864 გაუქმდა)
***მთების სამხრეთით** დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ:
*ერევნის სახანო (1827 ოკუპირებული, 1828 ანექსირებული რუსეთის მიერ)
*ნახიჩევანის სახანო (1827 ოკუპირებული, 1828 ანექსირებული რუსეთის მიერ)
*განჯის სახანო (1804 ოკუპირებული და ანექსირებული რუსეთის მიერ)
*ყარაბაღის სახანო (1805 რუსეთის პროტექტორატი, 1822 გაუქმდა)
*ელისუს სასულთნო (1806 რუსეთის პროტექტორატი, 1844 გაუქმდა) 
*შაქის სახანო (1805 რუსეთის პროტექტორატი, 1819 გაუქმდა)
*შირვანის სახანო (1805 რუსეთის პროტექტორატი, 1820 გაუქმდა)
***ასევე:**
* შურაგელის სასულთნო საქართველოს, თურქეთის და სპარსეთის გადაკვეთაზე
* შამშადილი სასულთნო და ყაზახის სასულთნო, ჩრდილოეთით სევანის ტბა და დასავლეთით განჯა, როგორც ჩანს შედიოდნენ საქართველოს შემადგენლობაში

გარდა ამისა, დაღესტანის ზოგიერთი შორეულ კუთხე იყო მეტწილად დამოუკიდებელი სოფელი/ფედერაცია, რუსეთის დაპყრობილ ფართზე:
* ახტუს ფედერაცია
* აკუშა-დარგოს ფედერაცია
* ანდალალის ფედერაცია
* ქარ-ბელაქანი დღესდღეობით აზერბაიჯანის შემადგენლობაში
* კოისუბუ ან ჰინდალი, გიმრი გარშემო
* რუტულის ფედერაცია

უძველესი დროიდან, სანამ ჩამოვიდოდნენ რუსები, ტერიტორიების ყველაზე ზემო ნაწილი შედიოდა ირანული სამყაროს შემადგენლობაში და იყო სპარსული კონტროლის ქვეშ (ტრანსკავკასია და დაღესტანის ნაწილი).

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კატეგორია:ირანის ისტორია
სტანისლავ ავგუსტ პონიატოვსკი

**სტანისლავ ავგუსტ პონიატოვსკი** (; დ. 17 იანვარი, 1732, ვოლჩინი  — გ. 12 თებერვალი, 1798, სანქტ-პეტერბურგი) — პოლონეთის უკანასკნელი მეფე და ლიტვის დიდი სამთავროს უკანასკნელი მთავარი 1764–1795 წლებში.

სტანისლავ პონიატოვსკისა და კონსტანცია პონიატოვსკის მეოთხე შვილი. მიიღო შესანიშნავი განათლება და ბევრს მოგზაურობდა დასავლეთ ევროპაში. დიდი ხანი დაჰყო ინგლისში და კარგად გაეცნო საპარლამენტო მმართველობას. 1752 წელს ორატორული ნიჭის გამო ყურადღება მიაქციეს ჟეჩ პოსპოლიტის სეიმში. 1755–1756 წლებში ცხოვრობდა რუსეთში, როგორც ინგლისის ელჩ ვილიამსის პირადი მდივანი, ხოლო 1757–1762 წლებში სამეფო კარზე აკრედიტებული იყო როგორც საქსონიის ელჩი. 

მეფე ავგუსტ III-ის გარდაცვალების შემდეგ, 1764 წელს რუსეთის იმპერატრიცა ეკატერინე II-ის აქტიური მხარდაჭერის შემდეგ პოლონეთის მეფედ აირჩიეს. 1795 წელს ტახტიდან გადადგა მესამე დანაწილების დროს. 

ცხოვრების უკანასკნელი წლები გაატარა სანქტ-პეტერბურგში. გარდაიცვალა 1798 წელს. დაკრძალულია ეკატერინე ალექსანდრიელის ტაძარში.

## ლიტერატურა
* С. М. Горяинов. Станислав-Август Понятовский и Великая Княгиня Екатерина Алексеевна *По неизданным источникам.* Издание: «Вѣстникъ Европы», NoNo 1—3, 1908.
* *Кудрявцева С.* Краткие выписки моей жизни. Записки Софии Кудрявцевой, дочери короля Станислава Понятовского. Посвящено 10 марта 1829 г. Ольге Трощинской / Сообщ. С. Ц. Лопатцкая  // Русская старина, 1872. — Т. 35. — № 10. — С. 119—130.
* Логунова М. О. Кончина и похороны Станислава Августа Понятовского // Россия — Польша. Два аспекта европейской культуры : материалы XVIII Царскосельской научной конференции : сб. науч. статей : Серебряный век. — СПб., 2012. — 656 с. : ил. — С. 362—375. — 0,6 п.л.
* *Понятовский С.-А.* Запись бесед с императором Павлом I. / Сообщ. С. Горяинов  // Русский архив, 1912. — Кн. 1. — Вып. 1. — С. 21-45. — В ст.: Павел Первый и Станислав-Август.

კატეგორია:პოლონეთის მეფეები
კატეგორია:ლიტვის დიდი მთავრები
კატეგორია:დაბადებული  17 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1732
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1798
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ანჰედონია

**ანჰედონია** () — სიამოვნების განცდის შეუძლებლობა საქმიანობებისგან, რომლებიც ჩვეულებრივ სიამოვნების მომგვრელია, მაგალითად: ვარჯიში, მუსიკის მოსმენა, სექსუალური აქტივობა, სოციალური კავშირების დამყარება. ანჰედონიის აქამდე არსებულ განმარტებებში დიდი მნიშვნელობა ეთმობოდა მხოლოდ სიამოვნების მიღების შეუძლებლობას, ახალ განმარტებებში კი ყურადღება ეთმობა სიამოვნების მომგვრელი ქცევების ისეთ ასპექტებს, როგორიცაა მოტივაცია და/ან სურვილი რაიმე აქტივობის განხორციელებისა (მოტივაციური ანჰედონია).

## ლიტერატურა 
*

კატეგორია:ფსიქოლოგია
კატეგორია:დეპრესია
რეჩნოი-ვოკზალი (მოსკოვის მეტრო)

**რეჩნოი-ვოკზალი** () — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს ზამოსკვორეცკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1964 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*მოსკოვის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
კატეგორია:ზამოსკვორეცკაიას ხაზი
მარსის ქრონიკები

***მარსის ქრონიკები*** — რეი ბრედბერის 1950 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკის მოთხრობების კრებული. წიგნში, დედამიწა გამოუსადეგარი ხდება და კაცობრიობა იძულებული შეიქნება ახალი თავშესაფარის საძიებლად, მარსსა და დედამიწას შორის კი კონფლიქტი ისახება. ნაწილობრივ კრებული, ნაწილობრივ კი ეპიზოდური რომანი, შეიცავს 1940-იან წლებში სხვადასხვა ჟურნალებში გამოქვეყნებულ ბრედბერის მოთხრობებს. წიგნს არ გააჩნია კონკრეტული ჟანრი და მიჩნეულია ინტერსტიციალურ ვინიეტურად.

## აგებულება
წიგნზე გავლენა მოახდინა შერვუდ ანდერსონის „უაინსბურგ, ოჰაიომ“ და ჯონ სტეინბეკის მრისხანების მტევნებმა. ბრედბერიმ მარსის ქრონიკებს, სტრუქტურის გამო უწოდა „რომანის ძმობილი“ და „ყალთაბანდი რომანი“. აგებულებით, იგი ჰგავს ბრედბერის მოთხრობების კრებულ „ტანმოხატულ კაცს“. ორივე რომანს აქვს ცენტრი, რომლის გარშემო ბრუნავენ მოთხრობები.

აიზეკ აზიმოვის „დასაბამის სერიის“ მსგავსად, მარსის ქრონიკები მომავლის ისტორიას მოგვითხრობს. ისტორიები თანმიმდევრულად მიუყვებიან ერთმანეთს. ისტორია დაყოფილია სამ ნაწილად, ძირითადი ფაქტორები კი ორად: გადაშენების პირას მყოფი ადამიანები და მარსელები.

პირველ ნაწილში (1999 წლის იანვრიდან - 2000 წლის აპრილამდე), ადამიანები მარსისკენ იკვლევენ გზას, მარსელები კი იშორებენ მათ.  გადამწყვეტ მოთხრობაში - „დაე მთვარემ მარად ანათოს“, დედამიწელების მეოთხე ექსპედიციას მარსი გაუდაბურებული ხვდება, რადგან წინა ექსპედიციებისას ჩატანილმა მიკრობებმა მარსელები გადააშენეს. იწყება მეორე ნაწილი (2001 წლის დეკემბრიდან - 2005 წლის ნოემბრამდე), სადაც ადამიანები გაუდაბნოებულ პლანეტაზე სახლდებიან და ამაოდ  ცდილობენ მარსის დედამიწად გარდაქმნას. აგრეთვე, კონტაქტს ამყარებენ გადარჩენილ მარსელეთან, რომლებიც ცოტანიღა დარჩნენ. როგორც კი დედამიწაზე ომი ახლოვდება, ახალმოსახლეთა უმეტესობა სახლში ბრუნდება. ატომური ომი ემუქრება ჩვენს პლანეტას და მარსთან კავშირი წყდება, საიდანაც მესამე ნაწილი (2005 წლის დეკემბრიდან - 2026 წლის ოქტომბრამდე), ომის ნარჩენებზე იწყება და გადარჩენილი ადამიანები, მარსელები ხდებიან, თუნდ ისინი ძალიან მცირედიღა დარჩნენ.

## წიგნის ისტორია 
წიგნი, პირველად გამოქვეყნდა გაერთიანებულ სამეფოში, „The Silver Locusts“-ის სახელით. ზოგიერთ გამოცემაში დამატებულ იქნა თავი, სახელად „The Fire Balloons“, ზოგან კი სივრცისთვის ამოიღეს „Usher II“. ესპანურ გამოცემაში ამ მოთხრობებს წინ მიუღძვოდა ხორხე ლუის ბორხესის მიერ დაწერილი პროლოგი. 

1963 წელს, წიგნი გამოქვეყნდა Time Reading Program-ში, ფრედ ჰოილის წინასიტყვაობით.

1979 წელს, რბილი ყდით გამოსცა გამომცემლობა Bantam Books-მა, იან მილერის ილუსტრაციებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკული რომანები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკა
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური რომანები
კატეგორია:1950 წლის რომანები
კატეგორია:რეი ბრედბერის ნაწარმოებები
ყაზახეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა

**ყაზახეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა** () — ყაზახეთის ეროვნული ავტონომიური ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რსფსრ-ის შემადგენლობაში. 

დაარსდა 1925 წლის 15 ივნისს და არსებობდა 1936 წლის 5 დეკემბრამდე. სახელწოდება მიიღო მას შემდეგ, რაც ყირგიზეთის ავტონომიურ საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკას ეწოდა ყაზახეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა. შემდეგ ჩამოყალიბდა ყაზახეთის სსრ. 

ყაზახეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ცენტრ იყო ჯერ ყიზილორდა (1925-1929 წწ.), ხოლო შემდეგ ალმა-ათა (1929-1936 წწ.).  

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის ავტონომიური რესპუბლიკები
კატეგორია:ყაზახეთის ისტორია
აშშ-ის კუნძულოვანი ტერიტორიები

**აშშ-ის კუნძულოვანი ტერიტორიები** () — აშშ-ის ტერიტორიული სამფლობელოები, რომლებიც არ შედიან ქვეყნის რომელიმე 50 შტატის ან კოლუმბიის ოლქის შემადგენლობაში. ყველა კუნძულოვანი ტერიტორია, კუნძულ პალმირას გარდა აშშ-ის არაინკორპორირებული ტერიტორიებია, ანუ ისინი არიან სამფლობელოები და არა ქვეყნის ნაწილები. ატოლი პალმირა — აშშ-ის ინკორპორირებული არაორგანიზებული ტერიტორიაა, ანუ ქვეყნის ნაწილია.

ზოგიერთი კუნძულოვანი ტერიტორიების მაცხოვრებლები ითვლებიან აშშ-ის მოქალაქეებად, თუმცა არ იხდიან ფედერალურ გადასახადებს და არ შეუძლიათ მიიღონ მონაწილეობა საპრეზიდენტო არჩევნებში. კუნძულოვან ტერიტორიებზე დამზადებულ საქონელს შეუძლია ჰქონდეს აღნიშვნა *Made in USA*.

კუნძულოვანი ტერიტორიები მდებარეობენ წყნარ ოკეანეში და კარიბის ზღვაში.

thumb|800px|center|აშშ-ის კუნძულოვანი ტერიტორიები მსოფლიოს რუკაზე

შენიშვნა: ცხრილში ნაჩვენებია პალმირას, ნავასას, მიდუეის, ჯონსტონის და უეიკის კუნძულების არაოფიციალური დროშები. მათი ოფიციალური დროშაა — აშშ-ის დროშა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Office of Insular Affairs
*Department of the Interior Definitions of Insular Area Political Types
*Rubin, Richard, "The Lost Islands"
*Chapter 7: Puerto Rico and the Outlying Areas

კატეგორია:აშშ-ის კუნძულოვანი ტერიტორიები
კატეგორია:დამოკიდებული ტერიტორიები
ტომირისი

300px|მინი|დედოფალი ტომირისი კიროს დიდის მოკვეთილი თავის წინაშე
**ტომირისი** (, ) — მასაგეტების დედოფალი.

ყველაზე ადრეული დოკუმენტი, რომელშიც მოიხსენიება მასაგეტები, მათი დედოფალი ტომირისი და მათი გამარჯვება სპარსეთის მეფე კიროს დიდზე, არის ჰეროდოტეს ნაშრომი.  ჰეროდოტე ტომირისის შესახებ დაწერილ ცნობებს გადმოგვცემს უშუალოდ მოვლენებიდან დაახლ. 100 წლის შემდეგ. როგორც ჩანს ტომირისი და მისი კიროსზე გამარჯვების ისტორია კარგად იყო ცნობილი ანტიკურ სამყაროში. აღნიშნულ ამბებზე წერენ ისეთი ისტორიკოსები, როგორებიც არიან: სტრაბონი, პოლიენი, კასიოდორი და იორდანისი.

ჰეროდოტე მოგვითხრობს, რომ კიროსმა გადაკვეთა მდინარე „არაქსი“ შევიდა მასაგეტების მიწის სიღრმეში და ერთ-ერთი ბრძოლის დროს ტყვედ ჩაიგდო ტომირისის შვილი სპარგაპისი. ტომირისმა შეუთვალა კიროსს, რომ დაებრუნებინა მისთვის შვილი და დაეტოვებინა ქვეყანა დაუსჯელად, წინააღმდეგ შემთხვევაში მისი სისხლის დალევით იმუქრებოდა.

ტომორისის წინადადება არ მიიღო კიროსმა. დედოფალმა შეკრიბა თავისი ლაშქარი და გაანადგურა კიროსის ჯარი, თავად კიროსი დაიღუპა ბრძოლაში. ზოგიერთი ვარაუდით თავმოჭრილი კიროსის სხეული ჯვარზე გააკრეს, ხოლო თავი ტომირისს გაუგზავნეს.

ტომირისის პატივსაცემად მისი სახელი ეწოდა ასტეროიდს, რომელიც აღმოაჩინეს 1906 წელს.   

## სქოლიო
კატეგორია:ქალი მმართველები
ალი III (შირვანი)

**ალი III** (დ. ? — გ. 1050) — შირვანის მე-14 დამოუკიდებელი შაჰი 1049-1050 წლებში, ქესრანიდების დინასტიიდან.

ალი III შირვანშაჰ ქუბადის ძმისშვილი იყო. მისი გარდაცვალების შემდეგ, 1049 წელს, ალი III-მ შირვანშაჰის თანამდებობა დაიკავა. ერთი წლის შემდეგ, 1050 წელს, მისმა ბიძამ — სალარმა მისი მმართველობა დაამხო და დააპატიმრა. შირვანშაჰმა გაქცევა მოახერხა, მაგრამ სალარის ბრძანებით, იგი შეიპყრეს და სიკვდილით დასაჯეს. ამის შემდეგ, შირვანშაჰის თანამდებობა სალარმა დაიკავა. 

## ლიტერატურა
* 
*

## სქოლიო
კატეგორია:შირვანშაჰები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1050
ცეცხლის ცათამბჯენები

**ცეცხლის ცათამბჯენები** () — ყველაზე მაღალი ცათამბჯენი ბაქოში, რომლის სიმაღლეა 190 მ (620 ფუტი. შენობა შედგება ბინებისგან, სასტუმროსგან და საოფისე შენობებისგან. სავარაუდო ღირებულება ცეცხლის ცათამბჯენების დაახლოებით 350 მილიონი ამერიკული დოლარია. მშენებლობა 2007 წელს დაიწყო და დასრულდა 2013 წელს. HOK იყო პროექტის არქიტექტორი, ხოლო DIA ჰილდინგი ემსახურებოდა საპროექტო-სამშენებლო კონტრაქტორს და "Hill International"  ახორციელებდა პროექტის მართვას.

ცეცხლის ცათამბჯენები შედგება სამი შენობისგან; სამხრეთი, აღმოსავლეთი და დასავლეთი შენობა. ფასადი ცეცხლის ცათამბჯენების გადაიქცა გიგანტურ მაჩვენებელ ეკრანად, სადაც გამოყენება 10,000-ზე მეტი მაღალი სიმძლავრის LED დიოდი, წარმოებული „Osram“-ის შვილობილი „Traxon ტექნოლოჯი“-ს და „Vetas“ ელექტრო-განათების მიერ.

2014 წლის 5 ივნისს, Lamborghini-მ თავისი პირველი ფილიალი აზერბაიჯანში აქ გახსნა. მისი სადილერო ოფისი მდებარეობს აღმოსავლეთი კოშკის პირველ სართულზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ცათამბჯენები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ცათამბჯენები
ანტიბიოტიკები

* მგრძნობელობის დადგენა ანტიბიოტიკისადმი კირბი ბაუერის დისკო დიფუზიური მეთოდით – ანტიბიოტიკი დიფუზირდება მისი შემცველი დისკიდან და აფერხებს ბაქტერიების ამ შემთხვევაში *S. aureus'' გამრავლებას, შესაბამისად წარმოიქმნება ინჰიბიციის ზონები.]]

**ანტიბიოტიკები**, აგრეთვე, **ანტიბაქტერიული საშუალებები** — არის ანტიმიკრობული პრეპარატები, რომლებიც გამოიყენება ბაქტერიული ინფექციის სამკურნალოდ და პრევენციისთვის . მათ შეიძლება მოკლან ბაქტერია ან შეაჩერონ მისი ზრდა. ზოგიერთ ანტიბიოტიკს გააჩნია ასევე ანტიპროტოზოული ეფექტი . ანტიბიოტიკები არაეფექტურია ვირუსების საწინააღმდეგოდ და შეიძლება დამაზიანებელი ეფექტიც ჰქონდეს მათ არასათნადო გამოყენებას.

## სქოლიო
კატეგორია:ანტიბიოტიკები
კატეგორია:ბაქტერიციდები
კატეგორია:მიკრობიოლოგია
კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ფარმაკოლოგია
პორტუგალიის სამეფო

**პორტუგალიის სამეფო** — შუა საუკუნეებისა და ახალი დროის მონარქია დასავლეთ ევროპაში, პორტუგალიის თანამედროვე რესპუბლიკის წინამორბედი.  1248 წლიდან, ასევე ცნობილი იყო, როგორც პორტუგალიის და ალგარვის სამეფო, 1815-1822 წლებში, კი ცნობილი, როგორც პორტუგალიის, ბრაზილიის და ალგარვის გაერთიანებული სამეფო.

მე-15 და მე-16 საუკუნეების დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების დროს პორტუგალიის სამეფო მსოფლიო ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი კოლონიური იმპერიის ცენტრი გახდა და დიდი კულტურული გავლენები მოიპოვა თითქმის მთელ მსოფლიოში, განსაკუთრებით აღსანიშნავია ამერიკის კონტინენტური ნაწილზე უდიდესი პორტუგალიური კოლონიის — ბრაზილიის დაარსება.

1580-1640 წლებში პორტუგალია მეზობელ ჰაბსბურგების ესპანეთის სამეფოსთან ერთად იყო იბერიის უნიის წევრი. ამ პერიოდში ესპანეთის ჰაბსბურგი მეფეების: ფილიპე II, ფილიპე III და ფილიპე IV („ფილიპეების დინასტია“, როგორც მას პორტუგალიელები უწოდებდნენ) მმართველობა ვრცელდებოდა მთელ იბერიის ნახევარკუნძულზე. პორტუგალიის სახელმწიფოს დასუსტებამ უნიის პერიოდში გამოიწვია პორტუგალიის კოლონიური იმპერიის დაშლა.

## ლიტერატურა
*
კატეგორია:პორტუგალიის ისტორია
სალარი

**სალარი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **სალარ იბნ იაზიდი** (დ. ? — გ. 20 თებერვალი, 1063) — შირვანის მე-15 შაჰი 1050–1063 წლებში, ქესრანიდების დინასტიიდან.

სალარი იაზიდ II-ის ერთ-ერთი შვილი და ალი III-ის ბიძა იყო. 1049 წელს, იგი ალის წინააღმდეგ აჯანყდა. 1050 წელს, სალარმა მისი მმართველობა დაამხო და დააპატიმრა, გაქცევის შემდეგ კი — სიკვდილით დასაჯა. 1053 წელს, შირვანშაჰმა მალუს ციხესიმაგრე აიღო და იქ საკუთარი გარნიზონი ჩააყენა. გარდაიცვალა 1063 წლის 20 თებერვალს. მისი გარდაცვალების შემდეგ, მომდევნო შირვანშაჰი მისი შვილი — ფარიბურზ I გახდა.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:შირვანშაჰები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1063
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
1UP.com

**1UP.com** იყო ამერიკული გასართობი ვებსაიტი ვიდეო თამაშების თემატიკაზე. შეიქმნა კომპანია Ziff Davis-ის მიერ და გაეშვა 2003 წელს. იგი აქვეყნებდა სიახლეებს, მიმოხილვებს, პრევიუებსა და ვიდეო ინტევიუებს ვიდეო თამაშების შესახებ. 2009 წელს საიტი შეიძინა  Hearst Corporation's-მა, ხოლო 2013 წელს - IGN-მა. 2013 წლის თებერვალში Ziff Davis-მა შეისყიდა IGN Entertainment და 1UP კვლავ დაუბრუნდა ძველ მფლობელს. შესყიდვიდან ცოტა ხნის შემდეგ, Ziff Davis-მა განაცხადა 1UP-ის დახურვის შესახებ, ხოლო 1UP -ის პერსონალი გადაყვანილი იქნა IGN-ში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ვიდეო თამაშების განხილვების საიტები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიახლეების საიტები
კატეგორია:2003 წელს დაარსებული ვებსაიტები
კატეგორია:2013 წელს დახურული ვებსაიტები
BMW M4

**BMW M4** — ავტომანქანა, რომელიც შემუშავებულია გერმანული საავტომობილო კომპანია BMW-ს მიერ. BMW-მ ოფიციალურად აღნიშნული მოდელი 2013 წლის აგვისტოში წარადგინა, ხოლო სექტემბერში კი იგი ოფიციალურად გამოვიდა. BMW M4 აღჭურვილი არის 3.0 ლიტრის მოცულობის 6 ცილინდრიანი ძრავით, რომელიც ჯამში 425 ცხენის ძალასა და 550 ნმ მაბრუნებელ მომენტს გამოიმუშავებს, რაც მას საშუალებას აძლევს 100 კმ/სთ სიჩქარე განავითაროს 4.1 წმ-ში. აღნიშნული მოდელის მაქსიმალური სიჩქარე ელექტრონულად ლიმიტირებულია 250 კმ/სთ-მდე.

BMW M4 GTS წარდგენილი იქნა 2015 წლის აგვისტოში. BMW M4-ისგან განსხვავებით ამ მოდელს გაუმჯობესებული მახასიათებლები გააჩნია რაც გამოიხატება 493 ცხენის ძალამდე გაზრდილ სიმძლავეში რაც ამ მოდელს საშუალებას აძლევს 100 კმ/სთ-მდე აჩქარდეს 3.8 წმ-ში. აგრეთვე ეს მოდელი წინამორბედთან შედარებით უფრო მსუბუქია და მისი მასა 1510 კგ-ს შეადგენს. მაქსიმალური სიჩქარე კი 305 კმ/სთ-ია. სწორედ ამ მოდელს ეკუთვნის ნიურბურგინგზე უსწრაფესი წრე, რომელიც 7 წუთსა და 28 წამში დაფარა, რაც Ferrari 458-ს შედეგზე ნაკლებია.

BMW M4 GTS-ს მხოლოდ 500 ეგზემპლარი შეიქმნა და ყველა მათგანი მალევე გაიყიდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* BMW M4 

კატეგორია:BMW-ს ავტომობილები
ხორნაბუჯი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ხორნაბუჯი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ხორნაბუჯი — სოფელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში
*ხორნაბუჯი — სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში
*ხორნაბუჯი — ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლი
გივი იმერლიშვილი

**გივი გრამიტონის ძე იმერლიშვილი ** (დ. 10 მარტი, 1953, ხაშური,  ხაშურის მუნიციპალიტეტი, საქართველოს სსრ, სსრკ— გ. 13 ოქტომბერი, 2003) — ქართველი ისტორიკოსი, პედაგოგი, საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი 

## ბიოგრაფია
გივი გრამიტონის ძე იმერლიშვილი დაიბადა 1953 წლის 10 მარტს ხაშურის რაიონის სოფელ ბრილში. 1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. იყო ხაშურის რაიონის სოფელ ნაბახტევის რვაწლიანი სკოლის მასწავლებელი, დაბა სურამის საშუალო სკოლის დირექტორი, ხაშურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის განყოფილების გამგე, ფონდების განყოფილების მთავარი მცველი, დირექტორის მოადგილე (1975-1990), დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში (1994-2003). პარალელურად ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხაშურის ფილიალის ლექტორი. სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი ფეოდალური პერიოდის საქართველოს ისტორიაში.  1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის  უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, მაჟორიტარი, ხაშურის საარჩევნო ოლქი, საქართველოს ჰელსინკის კავშირი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). ხაშურის რაიონის პრეფექტი. გარდაიცვალა 2003 წლის 13 ოქტომბერს.

## ლიტერატურა
* საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო და 9 აპრილის დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი. 2016 წელი, გვ.118.
## რესურსები ინტერნეტში
*გივი იმერლიშვილი  — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ოქტომბერი 
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
გივი
შუშის სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალი

**შუშის სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალი** () — აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნაკრძალი და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში შემავალი  ძეგლი, რომელიც მდებარეობს შუშის რაიონში, ყარაბაღის რეგიონში, აზერბაიჯანში.

## მიმდინარე მდგომარეობა 
### 1923 წლის ხოცვა-ჟლეტა 
ქალაქი შუშა 1920 წლამდე უდიდესი ქალაქი იყო ყარაბაღში, ვიდრე აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შეიარაღებულმა ძალები 30&nbsp;000 სომეხს არ დახოცავდნენ და გაანადგურებდნენ ქალაქის დიდ ნაწილს. შენობები, როგორიცაა სკოლები, ეკლესიები, სახლები, მაღაზიები და ა.შ., შეურაცხყვეს და გაძარცვეს. 1960-იან წლებში ქალაქის დარჩენილი სომხური ნაწილი დაანგრიეს და ააშენეს ხრუშჩოვის ეპოქის შენობებიე. ქალაქში ეთნიკური წმენდის შედეგი იყო არქიტექტურული ძეგლების ნახევარზე მეტის დანგრევა.

1977 წლის 10 აგვისტოს ქალაქი და მისი შემოგარენი გამოცხადდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ისტორიულ-არქეოლოგიურ ნაკრძალად.

### სომხეთის ოკუპაცია 
ყარაბაღის ომის მიმდინარეობისას ქალაქი დაზიანდა. შუშის ოკუპაცია სომხური შეიარაღებული ნაწილების მიერ 1992 წლის 8 მაისს მოხდა. ომი დასრულდა სომხების გამარჯვებით, მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადებით და მისი მიმდებარე აზერბაიჯანის კიდევ შვიდი რაიონის ანექსიით 1994 წლის მაისში.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ნაკრძალები
ერნანესი

**ანდერსონ ერნანეს დე კარვალიო ვიანა ლიმა** (; დ. 29 მაისი, 1985, რესიფი, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, ჩინეთის საფეხბურთო სუპერლიგაში მოასპარეზე კლუბის — „ხებეი ჩაინა ფორჩუნის“ ნახევარმცველი.

## კარიერა 
### იუვენტუსი 
2015 წლის 31 აგვისტოს, სატრანსფერო ფანჯრის ბოლო დღეს, იუვენტუსმა 11 მილიონ ევროდ გაიფორმა ერნანესი. მისი დებიუტი შედგა 2015 წლის 12 სექტემბერს, კიევოს წინააღმდეგ.

## მიღწევები 
;  სან-პაულუ
* ბრაზილიის სერია A (2): 2007, 2008

;  ლაციო
* იტალიის თასი: 2012-13

;  იუვენტუსი
* სერია A: 2015–16
* იტალიის თასი: 2015–16, 2016–17

### სანაკრებო 
;  ბრაზილია
* ფიფას კონფედერაციის თასი: 2013
* ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი: 2008

### ინდივიდუალური 
* ბრაზილიის ვერცხლის ბურთი (2): 2007, 2008
* ბრაზილიის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2008

## რესურსები ინტერნეტში 
* National Football Teams • Soccerway

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:სან-პაულუს ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ლაციოს ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩინეთის სუპერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიფა-ს კონფედერაციების თასის მფლობელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რუთ ბელვილი

მინი|250პქ|მარია ბელვილი, 1892
**რუთ ელიზაბეთ ნაომი ბელვილი** (; დ. 5 მარტი, 1854 — გ. 7 დეკემბერი, 1943) — აგრეთვე ცნობილი როგორც **გრინვიჩის დროის ლედი**, ლონდონელი ბიზნესმენი ქალი. იგი, მისი დედა მარია ელიზაბეთი და მამა ჯონ ჰენრი, ადამიანებზე დროს ყიდიდნენ. ისინი ამას საათის გრინვიჩის საშუალო დროზე გასწორებით და ადამიანებისთვის თავიანთ საათზე დახედვის უფლების მიყიდვით აკეთებდნენ.

## ბიოგრაფია 
რუთ ბელვილის მამამ, ჯონ ჰენრი ბელვილმა, ეს მომსახურება თავისი 200 კლიენტისთვის 1836 წელს წამოიწყო. ყოველ დილით ჯონ ჰენრი თავის სამსახურში, გრინვიჩის ობსერვატორიაში მიდიოდა და საათს გრინვიჩის საშუალო დროზე ასწორებდა. შემდეგ მსურველებს თავისი ორადგილიანი ეტლით ჩამოივლიდა და საათებს გაუსწორებდა.

ჯონ ჰენრიმ ამ საქმიანობას სიკვდილამდე, 1856 წლამდე ეწეოდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ ეს საქმიანობა მისმა ქვრივმა, მარიამ განაგრძო და ბიზნესს 1892 წლამდე ედგა სათავეში, ხოლო როდესაც ოთხმოცს გადასცდა, მმართველობა რუთ ბელვილს გადააბარა. სწორედ იგი განაგრძობდა ამ საქმეს გვიან ორმოციან წლებამდე, მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1854
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
ზარა ლარსონი

**ზარა მარია ლარსონი** (; დ. 16 დეკემბერი 1997, სოლნა, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი მომღერალი და კომპოზიტორი. მან მოიპოვა ეროვნული დიდება, 2008 წლის შვედური ნიჭიერის სეზონში გამარჯვებით, 10 წლის ასაკში. 2010 წელს ლარსონმა გააფორმა ხელშეკრულება „TEN Music Group“-თან და 2013 წლის იანვარში გამოუშვა თავისი სადებიუტო EP ალბომი. სინგლი „Uncover“ მოექცა ჩარტების სათავეში შვედეთსა და ნორვეგიაში. 2013 წლის თებერვალში მისი სინგლი „Uncover“-ი სერტიფიცირებულ იქნა Universal Music Group შვედეთის პლატინით.

## კარიერა 
### 2008-11: კარიერის დასაწყისი 
thumb|right|180px||ლარსონი 2008 წელს

ლარსონი იყო შვედური ნიჭიერის „Talang 2008“ ფინალისტი, რომელიც არის ბრიტანული ნიჭიერის შვედური ვერსია. ლარსონმა მოიგო ნიჭიერის კონკურსი 10 წლის ასაკში და მიიღო ფულადი პრიზი 500,000 SEK-ის ოდენობით. „My Heart Will Go On“ მოგვიანებით გამოვიდა, როგორც ლარსონის სადებიუტო სინგლი. მისი პერმორმანსის ვიდეო ფინალზე მიიღო 15 მილიონი ნახვა YouTube-ზე.

### 2012–14: გარღვევა 1-ით 
thumb|left|180px|ლარსონი 2013 წლის ივნისში

მიუხედავად იმისა, რომ ძალიან ცოტა ახალი ამბები ისმოდა ოთხი წლის განმავლობაში ზარაზე, ნიჭიერში გამარჯვების შემდეგ, მომღერალი გააფორმა 2012 წელს ხელშეკრულება „TEN Music Group“-თან, თავისი გაფართოებული სადებიუტო ალბომის გამოსაცემად. ლარსონის სადებიუტო EP ეწოდა „Introducing“ და გამოვიდა 2012 წლის 9 დეკემბერს „Uncover“ შემდეგ YouTube-ზე. ალბომი გამოვიდა 2013 წლის 21 იანვარს, რომელშიც ხუთი სიმღერა იყო. „Uncover“ გამოვიდა, როგორც ალბომი სინგლი. მოგვიანებით გახდა №1 შვედეთის ორივე „Sverigetopplistan“ და „DigiListan“ ჩარტში, ასევე მიაღწია №1 ნორვეგიაში და დაიკავა №3 დანიაში, ხოლო 2013 წლის 25 თებერვალს სიმღერა იყო დამოწმებული პლატინიუმით Universal Music Group შვედეთის მიერ, რომელსაც YouTube-ზე 100 მილიონზე მეტმა ადამიანმა უყურა. სიმღერა ასევე შევიდა „Svensktoppen“ ჩარტში. 2013 წლის ივლისში „Sommarkrysset“-ზე გრონა ლუნდში, მან მიიღო სამმაგი პლატინის ჯილდო მისი სადებიუტო EP *Introducing* ალბომისთვის, რომლის „გაყიდვები აღემატება 120.000 ერთეულს შვედეთში“.

2013 წლის 27 მარტს, ლარსონის შემდეგი EPს ესკიზი იყო გამოვლენილი „She's Not Me (Pt.1)“. შემდეგი EP,*Allow Me To Reintroduce Myself*, გამოვიდა 2013 წლის 5 ივლისს, რომელშიც ხუთი სიმღერა იყო. ორმაგი სინგლი „She's Not Me“ (რომელიც შედგება „She's Not Me (Pt.1)“ და „She's Not Me (Pt.2)“) ალბომი, გამოვიდა 2013 წლის 25 ივნისს.

### 2015-დღემდე: მეორე სტუდიური ალბომი და საერთაშორისო წარმატება 
2015 წლის 5 ივნისს, ლარსონმა გამოუშვა თავისი სადებიუტო სინგლი „Lush Life“, მისი მეორე სტუდიური ალბომდან. სიმღერა გახდა მისი მეორე ნომერ 1 სინგლი და ოთხგზის პლატინის გამარჯვებული შვედეთში. სიმღერა მიაღწია ტოპ-5 ავსტრალიაში, დანიაში, ნორვეგიაში, ნიდერლანდებში, შვეიცარიაში, ბელგიაში, გერმანიაში, ავსტრიასა და გაერთიანებული სამეფოში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ზარა ლარსონი Facebook-ზე
* ზარა ლარსონი Twitter-ზე
* ზარა ლარსონი YouTube-ზე
* ზარა ლარსონი Instagram-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:შვედი მომღერლები
კატეგორია:შვედი მუსიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თენგიზ კუბლაშვილი

**თენგიზ პიმენის ძე კუბლაშვილი ** (დ. 14 თებერვალი, 1941, ხაშური, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ფსიქოლოგი, პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე ერთ-ერთი ხელისმომწერი (1991 წლის 9 აპრილი).

## ბიოგრაფია
თენგიზ პიმენის ძე კუბლაშვილი დაიბადა 1941 წლის 14 თებერვალში ხაშურში. 1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფია-ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი  ფსიქოლოგის სპეციალობით. 1976-1977 იყო თსუ სოციალური კათედრის მეცნიერ-თანამშრომელი. კითხულობდა ლექციათა კურსს ფსიქოლოგიაში თელავის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში (1977-1984), ფსიქოლოგიაში, ფილოსოფიის ისტორიასა და ლოგიკაში მცხეთის სასულიერო სემინარიაში (1984-1990). საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი: მაჟორიტარი, გლდანის ავჭალის #24 საარჩევნო ოლქი, საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო“,  ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი. ხელი აქვს მოწერილი  საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). სახელმწიფო გადატრიალების (1991-1992, დეკემბერ-იანვარი) შემდეგ განიცდიდა პოლიტიკურ დევნას. დევნილი უზენაესი საბჭოს გროზნოს (1992-1993), ზუგდიდის (1993) და თბილისის (1998-2005) სესიების მონაწილე. პოლიციის აკადემიის სამხედრო კათედრის სამხედრო ფსიქოლოგიის ლექტორი (2001-2002). მოთხრობებისა და პუბლიცისტური წერილების ავტორი.

## ლიტერატურა
* საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო და 9 აპრილის დამოუკიდებლობის აქტი.  გვ. 141-142,  2016 წელი 
## რესურსები ინტერნეტში
*თენგიზ კუბლაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ქართველი ფსიქოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კინგ პაუერი (სტადიონი)

**კინგ პაუერ სტეიდიუმი** (ინგ. King Power Stadium) — საფეხბურთო სტადიონი ლესტერში, ინგლისში, რომელსაც იყენებს „ლესტერ სიტი“ საშინაო მატჩების გასამართად. კინგ პაუერ სტეიდიუმი 2002 წლის 23 ივლისს გაიხსნა, ხოლო პირველი მატჩი გაიმართა 4 აგვისტოს, როდესაც „ლესტერი“ და ბილბაოს „ატლეტიკი“ ამხანაგურ შეხვედრაში დაუპირისპირდნენ ერთმანეთს (1-1). ტევადობის მიხედვით ის ინგლისის მასშტაბით მე-19 ადგილზეა (32 312). კინგ პაუერმა 2015 წელს რაგბის მსოფლიო თასის 3 შეხვედრას უმასპინძლა. ასევე 2006 წლის 3 დეკემბერს გაიმართა რაგბის ამხანაგური შეხვედრა, სადაც ერთმანეთს სამხრეთ აფრიკის საუკეთესი თხუთმეტეული დანარჩენი მსოფლიოს საუკეთესო თხუთმეტეულს შეხვდა. მატჩი სამხრეთ აფრიკელთა გამარჯვებით დასრულდა, ანგარიშით 32-7.

## რესურსები ინტერნეტში 
* premierleague.com 
* footballgroundguide.com

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო სტადიონები
კატეგორია:ლესტერ სიტი (საფეხბურთო კლუბი)
Heads-up display

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|[SuperTuxKart-ის HUD დისპლეი, რომელზეც ნაჩვენებია პერსონაჟის სისწრაფე, პოზიცია და ნიტროს ოდენობა, ასვე ნაჩვენები არის მცირე ზომის რუკა ქვედა მარცხენა კუთხეში.]]

**Heads-up display**, (აბრ. **HUD**) — ინდიკატორი, რომელიც განუწყვეტლივ წარმოაჩენს საჭირო ინფორმაციას ეკრანზე ვიდეო თამაშების თამაშისას. ინფორმაცია, რომელიც გამოსახულია ინდიკატორზე დამოკიდებული არის თამაშის ჟანრზე:

*სიცოცხლე
*მაგიის ქულები
*გამოცდილების ქულები, დონე
*გამძლეობის ქულები
*დრო
*ხელმისაწვდომი შესაძლებლობები
*სამიზნე
*ვაზნების ოდენობა
*რუკა, გეგმა, რადარი

და სხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:ვიდეო თამაშის დიზაინი
კატეგორია:კომპიუტერული თამაშების მექანიზმები
კატეგორია:მომხმარებლის გრაფიკული ინტერფეისის ელემენტები
კატეგორია:ვიდეო თამაშის ტერმინოლოგია
სარისუს ტბა

**სარისუ** (; ) — ფართობით აზერბაიჯანის უდიდესი ტბა, რომელიც მდებარეობს იმიშლისა და საბირაბადის რაიონში, მტკვარ-არაქსის დაბლობზე.

სარისუს ტბა მდებარეობს მტკვრის გასწვრივ, იმიშლის რაიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთით და აღწევს საბირაბადის რაიონამდე. ტბის მაქსიმალური სიგრძეა 22 კმ, ხოლო მაქსიმალური სიგანე 3 კმ. ტბის წყალი მტკნარია. ტბა ივსება აღგიოლის ტბიდან არხის მეშვეობით. საზრდოობს მიწისქვეშა და წვიმის წყლით. ტბის წყლის გადინება ხდება მტკვარში, რომელიც რეგულირდება მურადბეილის წყალსარინის მეშვეობით.

ტბა გამოყოფილია საცხოვრებელი ტერიტორიებიდან გზატკეცილის ჩრდილოეთით, რომელიც ხელს უშლის მის პოტენციურ დაბინძურებას. ტბის სამხრეთი ნაწილი იყო დაბინძურებული, წარსულში ტბის სანაპიროზე ნავთობის წარმოების გამო.

სარისუს სანაპირო ზოლი ძირითადად შედგება ჭაობებისგან. ტბის ზედაპირის ფართობი 65.7 კმ²-ია, წყლის სავარაუდო მოცულობა 60 მლნ. კუბ. მეტრი. საშუალო სიღრმე 1-3 მეტრია, სანაპირო ზოლი 0.1-0.9 მეტრი. ტბის წყლის მოცულობა ძირითადად იზრდება გაზაფხულზე და შემოდგომაზე. 

ზამთარში, ყინულის საფარის საშუალო პერიოდია 11 დღე. სარისუ მდიდარია კობრით. ტბის ხელსაყრელი პირობები იზიდავს 300-350 ათას გადამფრენ ფრინველს ზამთარში. სარისუს მინერალიზაცია მაღალია.

## იხილეთ აგრეთვე
* აზერბაიჯანის ტბები

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
პიატნიცკოე-შოსე (მოსკოვის მეტრო)

**პიატნიცკოე-შოსე** () — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს არბატსკო-პოკროვსკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 2012 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*მოსკოვის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
კატეგორია:არბატსკო-პოკროვსკაიას ხაზი
ლაშა ტალახაძე

**ლაშა ტალახაძე** (დ. 2 ოქტომბერი, 1993, საჩხერე) — ქართველი ძალოსანი, მონაწილეობს +109 კგ. (2018 წლამდე +105 კგ) წონით კატეგორიაში. სამგზის ოლიმპიური, შვიდგზის მსოფლიო და შვიდგზის ევროპის ჩემპიონი. ის ასევე ფლობს მსოფლიო რეკორდს ატაცში (225 კგ), აკვრაში (267 კგ) და ორჭიდის ჯამში (492 კგ). აღსანიშნავია, რომ სამივე რეკორდი, ატაცში, აკვრაში და ორჭიდის ჯამში მსოფლიოს ყველა დროის რეკორდია ძალოსნობისთვის.

## ბიოგრაფია 
ლაშა ტალახაძე დაიბადა 1993 წლის 2 ოქტომბერს საჩხერეში. 2013 წელს ტალახაძემ დოპინგის გამო ორწლიანი დისკვალიფიკაცია მიიღო. 

2015 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მან საერთო ჯამში 454 კილოგრამი დაძლია და მეორე ადგილი დაიკავა. მას შემდეგ, რაც ჩემპიონი ალექსეი ლოჩევი დოპინგის ტესტზე ჩავარდა, პირველი ადგილი ტალახაძეს გადაეცა. 2016 წელს ნორვეგიის ქალაქ ფერდეში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე ტალახაძემ ჯამში 463 კილოგრამი დაძლია და ევროპის ჩემპიონი გახდა, ხოლო ატაცში 212 კილოგრამის დაძლევით ევროპის ახალი რეკორდი დაამყარა. 

2016 წელს რიო-დე-ჟანეიროს ოლიმპიური თამაშებზე ატაცში 215 კილოგრამი დაძლია და ამ მაჩვენებლით სულ რამდენიმე წუთით ახალი მსოფლიო რეკორდის მფლობელი გახდა. აკვრაში ტალახაძემ მესამე ცდაზე 258 კგ. აწია და საერთო ჩათვლაში 473 კილოგრამით ახალი მსოფლიო რეკორდის მფლობელი გახდა. ამ შედეგით ოლიმპიადის კვარცხლბეკზე უმაღლესი ადგილი დაიკავა. ხოლო 2017 წლის ევროპის ჩემპიონატზე, რომელიც ხორვატიაში გაიმართა, მან ატაცში 217 კილოგრამი დააფიქსირა და ამით ახალი მსოფლიო რეკორდი დაამყარა. 2017 წლის დეკემბერში აშშ-ის ქალაქ ანაჰაიმში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე ტალახაძემ ატაცში 220 კილოგრამის დაძლევით მსოფლიო რეკორდი გააუმჯობესა, ხოლო საერთო ჯამში 477 კილოგრამის დაძლევით მან კიდევ ერთი მსოფლიო რეკორდი დაამყარა. 2018 წელს თურქმენეთის დედაქალაქ აშხაბადში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე ტალახაძემ 474 კგ. დაძლია და მსოფლიოს ახალი რეკორდი დაამყარა. 2020 წლის ტოკიოს ოლიმპიურ თამაშებზე ლაშამ საკუთარი რეკორდები გააუმჯობესა მას შემდეგ, რაც ატაცში 223, აკვრაში 265, ხოლო ორჭიდის ჯამში 488 კილოგრამი დააფიქსირა.

2024 წლის არჩევნებისთვის ტალახაძე „ქართული ოცნების“ საპარლამენტო სიის მეშვიდე ნომრად წარადგინეს. 

არის ღირსების ორდენის და ბრწყინვალების ორდენის კავალერი.

## სატურნირო შედეგები: 
* **მრ:** მსოფლიო რეკორდი 
***ორ:** ოლიმპიური რეკორდი

## პერსონალური რეკორდები: 
## გალერეა

Lasha Talakhadze.png|ლაშა ტალახაძე
Lasha Talakhadze Rio 2016.jpg|ტალახაძე ახალი მსოფლიო რეკორდის დამყარებისას

## რესურსები ინტერნეტში
*ლაშა ტალახაძე  — IWF
* ლაშა ტალახაძე  — Sports-reference.com
*ლაშა ტალახაძე — International Weightlifting Results Project

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ძალოსნები
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოლიმპიური თამაშების ოქროს მედალოსნები
კატეგორია:საქართველოს ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
კატეგორია:2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:2024 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები