open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მკვდარი ინტერნეტის თეორია

**მკვდარი ინტერნეტის თეორია** (ინგლ. “Dead Internet Theory”) — შეთქმულების თეორია რომელიც რომელიც ამტკიცებს, რომ ინტერნეტი შეიცავს კოორდინირებული ინტერნეტ ბოტების აქტივობას და ავტომატურად გენერირებულ კონტენტს, საზოგადოებაზე მანიპულირების მიზნით, რათა დაამყაროს კონტროლი და  შეამციროს ორგანულ ადამიანთა აქტივობა.

თეორიის მომხრეები თვლიან, რომ არსებობს სპეციალურად შექმნილი სოციალური ბოტები, რომლებიც საძიებო სისტემების და ალგორითმების მანიპულირებას ახდენენ, რათა მომხმარებლები შეცდომაში შეიყვანონ. თეორიის ზოგიერთი მომხრე სამთავრობო უწყებებს ადანაშაულებს ბოტების გამოყენებაში, საზოგადოების მიმართ მანიპულირების მიზნით. 

## წარმოშობა და გავრცელება 
**მკვდარი ინტერნეტის თეორიის** ზუსტი წარმოშობის წყარო უცნობია. 2021 წელს, ფორუმზე სახელად “Agora Road’s Macintosh Cafe” , მომხმარებელმა “IlluminatiPirate” გამოაქვეყნა სტატია სახელად “მკვდარი ინტერნეტის თეორია: ინტერნეტის უმეტესი ნაწილი ყალბია.” მისივე თქმით, სტატია ეფუძნებოდა იმავე ფორუმისა და “Wizardchan” - ის წინა სტატიებს. 
[ალტ=Page Not Found|მინი| გაფუჭებული ბმულის მაგალითი, მსგავსი ბმულები დროთა განმავლობაში იწვევს [link rot-ს]]
მკვდარი ინტერნეტის თეორიას ორი ძირითადი კომპონენტი აქვს: რომ ვებგვერდზე ორგანული ადამიანის აქტივობა ბოტებითა და ალგორითმულად კურირებული ძიების შედეგებით ჩანაცვლდა და რომ სახელმწიფო ამას კოორდინირებული ძალისხმევით საზოგადოებაზე მანიპულირების მიზნით აკეთებს.  თეორიის პირველი ნაწილია ის*,* რომ ბოტები ადამიანებზე მეტ კონტენტს ქმნიან*,* ეს ფაქტი დიდი ხნის მანძილზე იყო შეშფოთების საკითხი*,* "IlluminatiPirate" - ის ორიგინალი პოსტი ციტირებს სტატიას “ინტერნეტის რა ნაწილია ყალბი? როგორც სჩანს ძალიან დიდი”. თომას სომერერის 2025 წლის სტატიაში განხილულია „მკვდარი ინტერნეტის თეორიის“ ეს ნაწილი, სადაც სომერერი ადამიანის მიერ გენერირებული კონტენტის ხელოვნური კონტენტით ჩანაცვლებას „გარდაუვალ მოვლენას“ უწოდებს. ChatGPT-ის გამოსვლამდე, მკვდარი ინტერნეტის თეორია ძირითადად ხაზს უსვამდა სამთავრობო ორგანიზაციებს, კორპორაციებსა და ტექნოლოგიურად განათლებულ პირებს. ამ ახალმა ტექნოლოგიამ გამოიწვია შეშფოთება, რომ ინტერნეტი გაივსებოდა ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით შექმნილი კონტენტით, რომელიც ორგანულ ადამიანურ კონტენტს დაფარავდა.

### ბოტების ტრაფიკი 
2016 წელს, უსაფრთხოების კომპანია Imperva-მ ბოტების ტრაფიკის შესახებ გამოაქვეყნა ანგარიში და დაადგინა, რომ ვებ ტრაფიკის 52%-ზე ავტომატიზირებული პროგრამები იყო პასუხისმგებელი. ეს ანგარიში მკვდარი ინტერნეტის თეორიის შესახებ მტკიცებულებად არის გამოყენებული. Imperva-ს 2023 წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ინტერნეტ ტრაფიკის 49.6% ავტომატიზირებული იყო, რაც 2%-ით მეტია 2022 წელთან შედარებით, რაც ნაწილობრივ განპირობებულია ხელოვნური ინტელექტის მოდელებით
 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალგორითმული რადიკალიზაცია
* ტვინლპობა 
* AI სლოპი

## სქოლიო 
კატეგორია:ტექნოლოგიები საზოგადოებაში
კატეგორია:სოციალური ინფორმაციის დამუშავება
კატეგორია:გავლენა
კატეგორია:საინფორმაციო საზოგადოება
კატეგორია:ჰიპერრეალობა
კატეგორია:შეთქმულების თეორია
კატეგორია:სტატიები hAudio მიკროფორმატებით
ბლეიზ მეტრეველი

**ბლეიზ ფლორენს მეტრეველი** (; დ. 30 ივლისი, 1977, ლონდონი) — ბრიტანელი საჯარო მოხელე, MI6-ის ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების გენერალური დირექტორი. დაგეგმილია, რომ 2025 წლის 1 ოქტომბერს ჩაანაცვლოს საიდუმლო დაზვერვის სამსახურის („C“) უფროსი. მეტრეველი ამ თანამდებობას დაიკავებს სერ რიჩარდ მურის საიდუმლო დაზვერვის სამსახურიდან გადადგომის შემდეგ.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ბლეიზ მეტრეველმა ანთროპოლოგია შეისწავლა კემბრიჯის პემბროკის კოლეჯში.

## კარიერა
მეტრეველმა MI6-ში 1999 წელს დაიწყო მუშაობა და უწყვეტად მუშაობდა დაზვერვის ოფიცრად, აქვს MI5-ში დირექტორის დონის პოზიციებზე მუშაობის გამოცდილება.

2025 წლის ივნისში მეტრეველი გამოაცხადეს საიდუმლო დაზვერვის სამსახურის (MI6) შემდეგ ხელმძღვანელად, რომელიც ჩაანაცვლებს სერ რიჩარდ მურს მას შემდეგ, რაც იგი 2025 წლის შემოდგომაზე გადადგება. ბლეიზ მეტრეველი თანამდებობაზე დაინიშნება 2025 წლის 1 ოქტომბერს. იგი არის MI6-ის (რომელიც ცნობილია როგორც „C“) პირველი ქალი ხელმძღვანელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Who Is Blaise Metreweli, First Woman To Head UK's Spy Agency MI6

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:პემბროკის კოლეჯის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ბრიტანელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დიმიტრი დუმბაძე

**დიმიტრი დუმბაძე** (დ. 6 თებერვალი, 1871 – გ. 4 ოქტომბერი, 1932) — პედაგოგი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ოზურგეთის რაიონ სოფელ შემოქმედში. ამჟამად დაკრძალულია სოფელ შემოქმედის სასაფლაოზე, ოზურგეთის რაიონში(გარდაიცვალა  61 წლის ასაკში).

დაამთავრა სამასწავლებლო ინსტიტუტთან არსებული საქალაქო სასწავლებელი, გორის საოსტატო სემინარია 1890 წელს და ამიერკავკასიის სამასწავლებლო სემინარია 1891 წელს.

## კარიერა
მუშაობდა ყვარელში მასწავლებლად, 1892-1901წწ. დიმიტრი ასევე იყო ყვარლის რეალური სასწავლებლის გამგე, 1916 წელს კი პუშკინის სახელობის გიმნაზიის გამგე თბილისში, 1918 წლიდან მუშაობდა ვაჟთა მეოთხე გიმნაზიაში, ჰიდროგეოლოგიურ და ქიმია-ფარმაცევტულ ტექნიკუმებში ქართული ენის მასწავლებელად. 1924-1930წწ. იყო განათლების სამინისტროს ქართული ენისა და საქმის წარმოების კურსების გამგე. წერდა სტატიებს ქართულ და რუსულ ჟურნალ-გაზეთებში სწავლა-განათლებისა და აღზრდის შესახებ. დიდი ინტერესი გამოიწვია დიმიტრი დუმბაძის სტატიამ "Что такое хороший урок" - "რა არის კარგი გაკვეთილი?" ("Новое обозрение", 1901). 1908 წლიდან მისი რედაქტორობით გამოდიოდა პოლიტიკური, საზოგადოებრივი და ლიტერატურული გაზეთი "Закавказская речь" (1913). პრესაში აქვეყნებდა კავკასიის სასწავლო ოლქისა და განათლების სამმართველოს საიდუმლო ცირკულარებს, რომელიც მიმართული იყო ქართული ენის აღმოფხვრისაკენ, ამის გამო დიმიტრი დუმბაძე გაასამართლეს, რედაქციები დააჯარიმეს და პრესა დააყადაღეს. 1913 წელს პეტროგრადში სახელმწიფო სათათბიროს ქართველ დეპუტატებს პირველდაწყებითი სკოლების შესახებ ვრცელი მასალა გაუგზავნა. 

აქტიურად მონაწილეობდა ყველა საზოგადო საქმეში, რაც ეხებოდა ქართულ თეატრს, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას, უნივერსიტეტის შენობის აგებას.

იყო ქართული კლუბის მამასახლისთა თავმჯდომარე, 1915 წელს მონაწილეობდა თბილისის გუბერნიის სახალხო მასწავლებელთა კავშირის დაარსებაში (საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე). 1917 წელს პ. სურგულაძესთან ერთად შეიმუშავა საქართველოს პრეს-ბიუროს წესდება, 1918 დააარსა ქართული ენისა და საქმის წარმოების პრაქტიკული კურსები და  ჟურნალისტთა საზოგადოება, რის შემდეგაც მწერალ-ჟურნალისტებმა ამ საზოგადოების თავმჯდომარედ აირჩიეს. 1913-1927წწ. იყო "ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების", ხოლო შემდეგ "წიგნის გამომცემელ ქართველთა საზოგადოების" სარევიზიო კომისიის თავმჯდომარე. იყო ქართული გიმნაზიის (ამჟამინდელი თსუ) მშენებლობის კომიტეტის საქმეთა მმართველი და შენობის ზედამხედველი. საბჭოთა წყობილების დამყარების შემდეგ იყო რევოლუციური კომიტეტების კლუბების კომისარი.

## ლიტერატურა 
ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი, 1801-1952: ტ. I ა-დ;

იოსებ იმედაშვილი.-თბ.,2018.-გვ.889

კატეგორია:საზოგადო მოღვაწეები
აჰმედ არიფის ლიტერატურული მუზეუმ-ბიბლიოთეკა

**აჰმედ არიფის ლიტერატურული მუზეუმ-ბიბლიოთეკა** () —  ლიტერატურული მუზეუმი და არქივი, რომელიც ეძღვნება თურქულ ლიტერატურას და დასახელებულია პოეტ აჰმედ არიფის (1927–1991) სახელზე. მუზეუმი მდებარეობს დიარბაქირში, თურქეთში და დაარსდა კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს მიერ, გაიხსნა 2011 წლის 1 ივნისს.

მუზეუმი განთავსებულია ისტორიულ სახლში, რომელსაც აქვს დიარბაქირისთვის დამახასიათებელი არქიტექტურა და ეწოდება ჰაჯი ჰალიდ კონაღი (ანუ ჰაჯი ჰალიდის სასახლე), რომელიც 120 წელზე მეტი ხნისაა. იგი მდებარეობს სურის რაიონის ჯამია კებირის უბანში, ჯაჰით სითქი ტარანჯის მუზეუმთან ახლოს. 6-ოთახიანი შენობა მყრალით (სტოა) ცენტრისკენ მიმართული ქვადრატული ფორმისაა და ტყდება დიდი ეზოს გარშემო. იგი იკავებს 360 კვ.მ (3,900 კვადრატული ფუტი) ფართობს, ეზოს ჩათვლით. ითვლება, რომ ეს შენობა აჰმედ არიფის სახლი იყო. შენობის ამ მიზნისთვის რესტავრაცია დაჯდა ₺93,000, ხოლო მისი მორთვისა და ავეჯის ღირებულება იყო კიდევ ₺75,000.

მუზეუმი ეძღვნება აჰმედ არიფის ცხოვრებასა და ნაშრომებს, რომლის ზოგიერთი პირადი ნივთიც არის გამოფენილი. ამასთან, გამოფენილია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანატოლიის თვალსაჩინო ავტორების ფოტოები.  ბიბლიოთეკა ანაცვლებს 2,000-ზე მეტ წიგნსა და 60 პერიოდულ გამოცემას, მათ შორის ისტორიისა და ლიტერატურის წიგნებს. მუზეუმის ბიბლიოთეკაში იმართება დისკუსიები სხვადასხვა ავტორებზე, პოეზიის წარმოდგენები და მწერლობითი სემინარები. წლის ცხრა თვის განმავლობაში, ვიზიტორებს შეუძლიათ წიგნების კითხვა შენობის ცენტრში მდებარე ეზოში, დიდი კაკლის ხის ქვეშ.

დიარბაქირის მუზეუმის ბიბლიოთეკა არის ინსტიტუტების ქსელის ნაწილი, რომლებიც დასახელებულია რეგიონის მშობლიური თვალსაჩინო მწერლების სახელზე.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2011 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:ბიბლიოთეკები ანბანის მიხედვით
დოიჩე გუგენჰაიმი

მინი|დოიჩე გუგენჰაიმი
**დოიჩე გუგენჰაიმი** () —  ბერლინის, გერმანიის სამხატვრო მუზეუმი, რომელიც მუშაობდა 1997 წლიდან 2013 წლამდე. იგი მდებარეობდა უნტერ დენ-ლინდენის ბულვარზე განლაგებული დოიჩე ბანკის შენობის პირველ სართულზე.

მუზეუმი წარმოადგენდა თანამშრომლობას სოლომონ გუგენჰაიმის ფონდსა და დოიჩე ბანკს შორის, რომელიც ფლობს მსოფლიოში ყველაზე დიდ კორპორაციულ ხელოვნების კოლექციას. 350 მ²-ის საგამოფენო სივრცე შექმნილი იყო რიჩარდ გლუკმანის, ამერიკელი არქიტექტორის მიერ.

ბერლინის გალერეა იკავებდა დოიჩე ბანკის შენობის პირველი სართულის კუთხეს, ქვიშაქვის შენობაში, რომელიც 1920 წელს აშენდა. იტალიის კულტურის სამინისტროს მფარველობით, 2016 წელს დოიჩე ბანკმა „pptArt“-ისგან მიიღო კორპორაციული ხელოვნების ჯილდო საუკეთესო „კორპორაციული კოლექციისთვის“.. დოიჩე ბანკ კუნსტჰალე დაიხურა 2018 წელს, ხოლო ხელოვნების კოლექცია გადაიტანეს „პალეპოპულერში“ პრინცესინენპალეში. 

## გამოფენები 
მთლიანად დოიჩე ბანკის დაფინანსებით, გალერეაში წელიწადში ოთხი გამოფენა იმართებოდა, რომელსაც ერთვოდა საგანმანათლებლო პროგრამები. მისი პირველი გამოფენა, 1997 წელს ჩატარდა, რომელსაც ეწოდა - „პარიზის ხედვები“. მისი ძირითადი მიზანი კი იყო თანამედროვე მხატვრების მნიშვნელოვანი ახალი ნამუშევრების შეკვეთა, რომლებიც შემდეგ გუგენჰაიმის კოლექციაში შევიდოდა. წელიწადში მინიმუმ ერთხელ, ერთ მხატვარს ევალებოდა ახალი ნამუშევრის შექმნა სპეციალურად საგამოფენო სივრცისთვის. შეკვეთებში შედიოდა ჯეიმს როზენკვისტისა და ჯეფ კუნსის ნახატები, ჰიროში სუგიმოტოს, ჯონ ბალდესარისა და ჯეფ უოლის ფოტოები, რეიჩელ უაიტრიდის ქანდაკებები და დიდი მასშტაბის ინსტალაციები გერჰარდ რიხტერის, ჰანე დარბოვენის, ლოურენს ვაინერის, ფიბი უოშბერნის, გაბრიელ ოროსკოსა და ანიშ კაპურის მიერ. 

მუზეუმის ბოლო გამოფენა, 2012 წლის ნოემბრიდან 2013 წლის თებერვლამდე გაგრძელდა. იგი მოიცავდა პაბლო პიკასოსა და პოლ სეზანის ნატურმორტებს, ვინსენტ ვან გოგისა და კლოდ მონეს პეიზაჟებს, ფრანც მარკისა და ვასილი კანდინსკის აბსტრაქტულ ნახატებს და ედგარ დეგას, ალექსანდრე კალდერისა და კონსტანტინ ბრანკუზის ქანდაკებებს. გამოფენა, რომელსაც ეწოდა „მოდერნიზმის ხედვები“ და ასევე მოიცავდა დელონეს ნამუშევრებს, მიზნად ისახავდა „დოიჩე გუგენჰაიმის ყველაზე პირველი გამოფენისთვის კლამერის შეთავაზებას“.

## იხილეთ აგრეთვე 
*გუგენჰაიმის მუზეუმი

## რესურსები ინტერნეტში 
*A visitor's description of the museum and the Wangechi Mutu exhibition (2010)

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანიის მუზეუმები
ჰოლეშოვი

**ჰოლეშოვი** () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. მდებარეობს კრომერჟიჟის რაიონში. ქალაქში კარგად შემონახული ისტორიული ცენტრი და ციხესიმაგრეა. ჰოლეშოვი 6 მუნიციპალიტეტისგან შედგება.

## სახელწოდება
ქალაქის სახელწოდება სლავური წარმოშობის მამაკაცის სახელიდან, "ჰოლეშიდან" მომდინარეობს. მისი ისტორია შუა საუკუნეებში იწყება და იმ პეიროდისთვის სოფლის მთავრები განაპირობებდნენ მათ ტოპონიმიკას. 

## გეოგრაფია
ჰოლეშოვი რეგიონალურ დედაქალაქ ზლინიდან 13 კილომეტრითაა დაშორებული. ქალაქში პატარა მდინარე რუსავა მიედინება. ქალაქის დასავლეთ და სამხრეთ ნაწილები ვაკეზეა გაშენებული, ჩრდილოეთით მდებარე დობროტიცეს მუნიციპალიტეტის ტერიტორია კი შედარებით მთაგორიანია. ჰოლეშოვის ყველაზე მაღალი წერტილი ქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილშია, მას ლისინას მთა ეწოდება და ზღვიდ დონიდან 598 მეტრზე მდებარეობს.

## ისტორია
ქალაქი ჰოლეშოვი წერილობით წყაროებში პირველად 1141 წელს იხსენიება. ის ინდრიხ ზდიკის სიგელშია ნახსენები და იმ პერიოდისთვის ოლომოუცის საეპისკოპოსოში შემავალი სავაჭრო სოფელია. 1300 წლიდან 1322 წლამდე სოფელი ჰოლეშოვი ქალაქად ჩამოყალიბდა.
XIV საუკუნის მეორე ნახევარში ჰოლეშოვი შტერნბერგების საგვარეულოს საკუთრებაში იყო. XVI საუკუნის ბოლოს ქალაქი კარელ უფროსი ჟეროტინის საკუთრება გახდა, მოგვიანებით კი ლადისლავ IV ლობკოვიცის კუთვნილებაში აღმოჩნდა. 
მინი|მარჯვნივ|ჰოლეშოვის ციხე
1574 წელს ადგილობრივი გოტიკური ციხესიმაგრე რენესანსულ რეზიდენციად გადაკეთდა. ჰოლეშოვი მნიშვნელოვნად დაზარალდა ოცდაათწლიანი ომის დროს — 1643 წელს ციხესიმაგრე და ქალაქის ორი მესამედი დაიწვა. 1650 წლიდან 1762 წლამდე ჰოლეშოვი როტალების ოჯახს ეკუთვნოდა. მათი მმართველობის პერიოდში ქალაქი საფუძვლიანად აღდგა, ამ დროს აშენდა გრანდიოზული სასახლე ბაროკოს სტილის ფრანგული ბაღით და ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი.

## ებრაული მემკვიდრეობა
1454 წელს დიდი სამეფო ქალაქებიდან ებრაელების დევნა დაიწყეს, სწორედ ამ პერიოდიდან მოიმატა ებრაელთა რაოდენობამ ჰოლეშოვში. პირველი წყაროები ებრაელების აქ დასახლების შესახებ 1391 წლით თარიღდება. 
მინი|მარცხნივ|შახის სინაგოგა
XVII საუკუნეში ჰოლეშოვში მოღვაწეობდა რაბინი შახი, რომელიც გარდაცვალებამდე ადგილობრივი თემის რაბინი იყო. 1849 წლიდან 1918 წლამდე ებრაულ თემს ქალაქისგან დამოუკიდებელი ადმინისტრაცია ჰქონდა მინიჭებული და ისინი საკუთარ საქმეებს თავად განაგებდნენ. ამ პერიოდში ებრაელთა თემი მონაწილეობდა ქალაქის ინდუსტრიალიზაციაში და მათ რიგებში იყვნენ წარმატებული მეწარმეები. მეორე მსოფლიო ომის დროს ჰოლეშოვის ებრაული მოსახლეობა თითქმის მთლიანად განადგურდა ჰოლოკოსტის შედეგად.
ქალაქში თავდაპირველად ხის სინაგოგა იდგა, რომელიც 1560 წელს დაიწვა. 1893 წელს ქალაქში შემდეგი, ახალი სინაგოგა აშენდა, რომელიც 1941 წელს ნაცისტებმა დაანგრიეს. დღეს ქალაქში შემორჩენილია რაბინი შახის სახელობის სინაგოგა. შახის სინაგოგის მშენებლობა 1570 წელს დასრულდა და ის ერთ-ერთი უძველესი სინაგოგაა მორავიაში. 

## სქოლიო
კატეგორია:ზლინის მხარის ქალაქები
ეკა თხილავა

**ეკა თხილავა** (დ. 8 იანვარი, 1971, ქუთაისი) — ქართველი ჟურნალისტი, მწერალი. სოციალურ მეცნიერებათა დოქტორი, ჟურნალისტიკის დეპარტამენტის სამაგისტრო პროგრამების ხელმძღვანელი.

## ბიოგრაფია
1994 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი და ასპირანტურა. დაიცვა დისერტაცია: გაზეთი „იმერეთი“ ( 1912-1915); სამეცნიერო ხელმძღვანელი: ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი ნოდარ ტაბიძე

მუშაობდა საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი ტელეარხის კორესპონდენტად; ჟურნალ „ბაგრატის ტაძრის“ რედაქტორის მოადგილედ. სხვადასხვა დროს იყო ქუთაისის აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგი, დოცენტი, ასოცირებული პროფესორი, ჟურნალისტიკის დეპარტამენტის სამაგისტრო პროგრამების ხელმძღვანელი, სამეცნიერო საბჭოს წევრი. არის კავკასიის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის დეპარტამენტის ასოცირებული პროფესორი და ამავე სასწავლებლის სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის დეკანი; 100-ზე მეტი საგაზეთო პუბლიკაციისა და 30-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი; რამდენიმე სამეცნიერო ჟურნალის რედკოლეგიის წევრი.

## ბიბლიოგრაფია
*ე. თხილავა. ბურე (რომანი). - თბილისი, ბაკმი, 2015. - 120გვ.. - ISBN: 978-9941-426-45-2
*ე. თხილავა. ფარვანა (მოთხრობები). - თბილისი, რაიზი, 2010. - 172გვ.. - ISBN: 978-9941-0-2932-5
*ე. თხილავა. მიწის ოკეანე. - თბილისი, ატრიუმი, 1998. - 170გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:ქართველი ქალი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ბოლნისის ლამაზი გორის წარწერა

**ბოლნისის ლამაზი გორის წარწერა** — ბოლნისის სიონის მახლობლად, ლამაზ გორაზე,  არსებული ასომთავრული წარწერა. 1959 წელს ბოლნისის სიონთან აღმოაჩინეს ეკლესიის ნანგრევი, რომელიც სპეციალისტთა აზრით, სამონასტრო კოპლექსში შედიოდა. აქ იპოვეს რამდენიმე ქვაჯვარა და რელიეფი ასომთავრული წარწერებით. წარწერები დაზიანებულია. პალეოგრაფიული ნიშნების მიხედვით, ისინი არქაულია. 
## წარწერა
ერთ-ერთ ფილაზე იკითხება:
# ესე ჯუარი ბარ-
# ნაბაჲსი რნ
# აღმოი
# კითხოს 
# ლოცვა
# ჴ
### წარწერის წაკითხვა
# ესე ჯუარი ბარ-
# ნაბაჲსი, რომელმან
# აღმოი-
# კითხოს, 
# ლოცვა 
# [სა მომი]ჴ[ს-
# ენოს]..

წარწერაში თავშეკრულია ბ, ჳ. 
## დათარიღება
წარწერა V-VI საუკუნეებით თარიღდება.

## ლიტერატურა
* ნ. შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, I,  გვ. 83, თბ., 1980 წ.
* დანელია კ., სარჯველაძე ზ., „ქართული პალეოგრაფია“, გამომცემლობა „ნეკერი“, გვ. 23., თბ. 1997 წ.

კატეგორია:ქართული წარწერები
კატეგორია:ქართული პალეოგრაფია
ადიამანის არქეოლოგიური მუზეუმი

**ადიამანის არქეოლოგიური მუზეუმი** () — არქეოლოგიური მუზეუმი ადიამანში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ თურქეთი. მდებარეობს ათათურქის ბულვარისა და ჯუმჰურიეთის გამზირის კუთხეში, ქალაქის ცენტრში. მუზეუმში გამოფენილია ქალაქის მიმდებარე ტერიტორიაზე ნაპოვნი არქეოლოგიური არტეფაქტები, ისევე როგორც სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანატოლიის პროექტის ფარგლებში ჩატარებული საგანგებო გათხრების მასალები.

## ისტორია
200px|მინი
1970-იანი წლების ბოლოს, როდესაც დაიწყო სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანატოლიის პროექტის დაგეგმვა, საგანგებო გათხრები დაიწყეს ადიამანის გარშემო ევფრატის აუზში არსებულ მრავალ ადგილზე, რადგან მრავალი არქეოლოგიური ნაპოვნი ადგილი საფრთხის ქვეშ აღმოჩნდა ჰიდროელექტროსადგურების დაგეგმილი მშენებლობის გამო. 1978 წლიდან ამ გათხრების მიერ ნაპოვნი ნივთები ინახებოდა ქალაქის ბიბლიოთეკის შენობებში. ამჟამინდელი მუზეუმის შენობა დასრულდა 1982 წელს, ემინ იენერი გახდა მისი პირველი დირექტორი. მუზეუმი მონაწილეობდა ლევზინისა და სოფრაზის  და ხარაბას ტუმულუსების საგანგებო გათხრებში, ისევე როგორც კომაგენური ქალაქის პერჰეს გათხრებში, რომელიც მდებარეობს თანამედროვე ადიამანის ქალაქის ფარგლებში. 2008 წლიდან ისინი მონაწილეობენ მცირე აზიის კვლევით ცენტრში პიზელ მარგერიტა ფაჩელასთან და ოქსფორდელ ჩარლზ ქრაუთერთან თანამშრომლობით, რათა დააფიქსირონ და დაამუშავონ მუზეუმში დაცული წარწერები.

## გამოფენის შენობები
200px|მინი
ერთსართულიანი მუზეუმის შენობა სარდაფში შეიცავს არქივს, ფოტოლაბორატორიასა და სამუშაო სივრცეს. პირველი სართულის ნაწილი შეიცავს ადმინისტრაციულ ოფისებს, დანარჩენი შედგება ორი გამოფენის დარბაზისა და დამაკავშირებელი ოთახისგან. გამოფენილ ნივთებს შორისაა პალეოლითის ხანის იარაღები, ნეოლითის ისარსაფრები, სპილენძის ხანის კერამიკა, შუბისპირები, საბურავი ჭურჭელი და სამკაული ბრინჯაოს და რკინის ხანიდან, ისევე როგორც ელინისტური და რომაული პერიოდების ნივთები, როგორიცაა ქანდაკებები, მოზაიკები და ქვის, კერამიკისა და მინის ჭურჭელი. სარდაფში ასევე ბევრი წარწერაა ბრინჯაოს ხანის ყველა პერიოდისგან და მონეტების. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ამინდის ღმერთის სტელა, მრავალ სხვა სტელასთან და ლუვიური იეროგლიფური წარწერების ქვებთან ერთად, რომლებიც შენობის გარეთ არის გამოფენილი. კოლექცია ავსებს ისლამური პერიოდის ნივთებს, განსაკუთრებით სელჩუკური და ოსმალური ეპოქისას.

არის ნივთები, რომლებიც აღმოჩენილია კომაგენური ქალაქებიდან: პერჰე, სამოსატა, ანკოზი და დირეკ კალე. პერჰედან მოდის იუპიტერ დოლიქენუსის შესანიშნავი შეთვალების რელიეფი. დონალდ ჰ. სანდერსი, ნემრუთ-დაღის გათხრების ანგარიშების რედაქტორი, ამტკიცებს, რომ მუზეუმის სარდაფში ინახება 37 ყუთი იმ ადგილიდან მოძიებული ქანდაკებისა და წარწერების ფრაგმენტებით.

მუზეუმის დირექტორი ფეჰმი ერარსლანის ცნობით, მუზეუმმა 2010 წელს დაახლოებით 30 000 ვიზიტორი მიიღო.

## რესურსები ინტერნეტში
* Adıyaman Museum
* Research Centre for Asia Minor – Adiyaman Museum

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1982 წელს დაარსებული მუზეუმები
ნამიქ ქემალის სახლ-მუზეუმი

**ნამიქ ქემალის სახლ-მუზეუმი** () — ისტორიული სახლ-მუზეუმი თექირდაღში, ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთი, რომელიც ეძღვნება ნამიქ ქემალს (1840-1888), თურქი ნაციონალისტი პოეტის, ცხოვრებასა და ნაშრომებს. ეს არის ხელახლა აშენებული საუკუნის სახლი, რომელიც 1993 წელს გადაკეთდა მუზეუმად.

## შენობა
სახლი ხელახლა აშენდა 1992 წელს ადგილობრივი ოფიციალური და საქველმოქმედო ორგანიზაციების შემოწირულობებით. ეს არის სამსართულიანი სახლი ოსმალური არქიტექტურული სტილით, რომელიც შექმნილია პირდაპირ მეზობლად მდგომი ძველი სახლების მიხედვით.

სახლი, რომელიც ბორცვზე მდებარეობს, გარშემორტყმულია კედლებიანი დიდი ბაღით. დიდი ბაღის კარიბჭე იხსნება სახლის წინ მდებარე ქუჩაზე, რომელსაც მისი სახელი ეწოდება - ნამიქ ქემალ კადესი. ბაღში არის მცირე ღია თეატრი სცენისა და მაყურებელთა სივრცით.

შენობის თავდაპირველი სალარო მუსტაფა ქემალ ათათურქის სამხედრო კარიერისადმი მიძღვნილ საგამოფენო დარბაზად არის მოწყობილი გალიპოლის ბრძოლის (1915–1916) დროინდელი პერიოდიდან. აქ ასევე გამოფენილია დოკუმენტები და ფოტოები, რომლებიც ათათურქსა და თექირდაღს უკავშირდება თურქეთის რესპუბლიკის დაარსების შემდგომ.

ნამიქ ქემალის სახლ-მუზეუმი საზოგადოებისთვის გახსნილია სამუშაო დღებში.
 
## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
* Images of the museum

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1993 წელს დაარსებული მუზეუმები
თენგიზ ზეინკლიშვილი

**თენგიზ ზეინკლიშვილი** (დ. 14 ნოემბერი, 1933, ბორჯომი — გ. 4 ივლისი, 1990) — ქართველი საოპერო მომღერალი (ბარიტონი), საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1967).

## ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (ვოკალური).

1958 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი სოლისტი. მისი სადებიუტო როლო იყო თავადი ლევანი (1958, ვ. დოლიძის „ქეთო და კოტე“). 1964 წელს გაიარა სტაჟირება მოსკოვის დიდ თეატრში. 1964-1965 წლებში მოსკოვის დიდი თეატრის სცენაზე ასრულებდა ამონასროს პარტიას ჯუზეპე ვერდის ოპერაში „აიდა“.

მომღერლის რეპერტუარში იყო: მურმანი, კიაზო (ზ. ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, მურმანის პარტიის შესრულებით მონაწილეობდა ზ. ფალიაშვილის დაბადების 100 წლის საიუბილეო დადგმაში 1971 წელს, მურმანის პარტია ჩაწერილია მხატვრულ კინოფილმში „აბესალომ და ეთერი“; „დაისი“), თავადი ლევანი (ვ. დოლიძის „ქეთო და კოტე“), გელა (რ. ლაღიძის „ლელა“), ვალენტინი (გუნოს „ფაუსტი“), ჟერმონი (ვერდის „ტრავიატა“), სილვიო (ლეონკავალოს „ჯამბაზები“), ალფიო (მასკანის „სოფლის პატიოსნება“), რობერტი (ჩაიკოვსკის „იოლანტა“).

თენგიზ ზეინკლიშვილი 56 წლის ასაკში გარდაიცვალა 1990 წელს. დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში, წმ. გიორგის ეკლესიასთან.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1967 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი

## ლიტერატურა
* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2015. გვ. 186 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
დიკ სხოფი

**დიკ სხოფი** (; დ. 8 მარტი, 1957) — ნიდერლანდელი პოლიტიკოსი. ნიდერლანდების პრემიერ-მინისტრი 2024 წლის 2 ივლისიდან.

სხოფი 2020-2024 წლებში მუშაობდა იუსტიციისა და უსაფრთხოების სამინისტროს გენერალურ მდივნად, 2018-2020 წლებში ზოგადი დაზვერვისა და უსაფრთხოების სამსახურის გენერალურ დირექტორად და უსაფრთხოებისა და ანტიტერორიზმის ეროვნული კოორდინატორის თანამდებობაზე 2013 წლიდან 2018 წლამდე. იგი იყო იუსტიციისა და უსაფრთხოების სამინისტროს გენერალური დირექტორი იყო 2010-2013 წლებში და საზოგადოებრივი წესრიგისა და უსაფრთხოების გენერალური დირექტორი შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და სამეფოს ურთიერთობათა სამინისტროში 2003-2010 წლებში.

2025 წლის 3 ივნისს სხოფის კაბინეტი დაიშალა მას შემდეგ, რაც თავისუფლების პარტია გავიდა კოალიციიდან. სხოფმა განაცხადა, რომ გადადგებოდა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობიდან, მაგრამ დარჩებოდა დროებითი ვადით, სანამ არ ჩატარდებოდა რიგგარეშე არჩევნები.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ნიდერლანდების პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პიმენ ნანეიშვილი

**პიმენ ვასილის ძე ნანეიშვილი** (დ. 19 აგვისტო, 1892, ორპირი  — გ. 7 ოქტომბერი, 1944) — ქართველი პედიატრი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა სამტრედიის რაიონის სოფელ ორპირში (ახლანდელი საჯავახო). 1912 წელს ოქროს მედალზე დაამთავრა ბათუმის კლასიკური გიმნაზია, 1919 წელს კი ოდესის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. საქართველოში დაბრუნების შემდგომ მუშაობდა ჯერ სოფლად, შემდეგ კი ამიერკავკასიის რკინიგზაზე. 1921 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტის ბავშვთა სნეულების კლინიკის ორდინატორად. 1925 წელს მიიღო ასისტენტის წოდება, 1931 წელს — დოცენტის. 1935 წელს წარმატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია  — "მენინგიზმის საკითხისათვის ინფექციური დაავადებების დროს" და მიიღო პროფესორის წოდება. 1937-1944 წლებში განაგებდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური პედიატრიის კათედრას.

პიმენ ნანეიშვილი იყო გამოჩენილი ექიმი და პედაგოგი, რომელმაც მთელი თავისი ცოდნა და უნარი ბავშვთა მკურნალობას მიუძღვნა, აღზარდა ექიმ-პედიატრების მრავალრიცხოვანი კადრი. მისი კვლევის საგანი იყო მენინგიზმი, დიზენტერიის საკითხები ბავშვთა ასაკში, სულფანილამიდური პრეპარატების მოქმედების მექანიზმი და გამოყენების მეთოდიკა სხვადასხვა დაავადების დროს. მის კალამს ეკუთვნის პედიატრიის დარგის ათეულობით სამეცნიერო შრომა, მათ შორის მონოგრაფია მენინგიტებზე და გამოკვლევა პნევმომედიასტინუმის და პნევმოთორაქსის შესახებ. იგი იყო საქართველოს ექიმთა საზოგადოების აქტიური წევრი, ბავშვთა ჯანმრთელობის დაცვასთან დაკავშირებული საკავშირო და რესპუბლიკური თათბირებისა და ყრილობების მონაწილე. 

1944 წელს საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა მას მიანიჭა მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის საპატიო წოდება.

## ლიტერატურა
*პროფესორი პ. ვ. ნანეიშვილი // კომუნისტი. თბილისი, 1944. – N 206 (11 ოქტომბერი). – გვ. 2.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:ქართველი პედიატრები
ირანის ეროვნული საბჭო

**ირანის ეროვნული საბჭო** (), ოფიციალურად **ირანის ეროვნული საბჭო თავისუფალი არჩევნებისთვის** — ემიგრაციაში მყოფი ოპოზიციური ჯგუფი, რომელიც იბრძვის ირანის ისლამური რესპუბლიკის მთავრობის წინააღმდეგ. მონაწილეობს ირანის დემოკრატიულ მოძრაობაში.

ეროვნული საბჭო ირწმუნება, რომ შეაგროვა „მილიონობით დემოკრატიის მომხრე როგორც ირანის შიგნით, ასევე გარეთ.“ ის ასევე ირწმუნება, რომ წარმოადგენს რელიგიურ და ეთნიკურ უმცირესობებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Iran National Council for Free Elections 
*Reza Pahlavi

## სქოლიო
კატეგორია:ირანის პოლიტიკური ისტორია
მეზოციკლონი

მინი|მეზოციკლონი, კანზასის შტატი, აშშ.
**მეზოციკლონი** - ეს არის **მეზომასშტაბური** (ქარიშხლის მაშსტაბური) ბრუნვის რეგიონი, რომელსაც 3-9 კილომეტრიანი რადიუსი აქვს. ის ძირითადად წარმოიქმნება სუპერუჯრედული ქარიშხლის უკანა (სამხრეთ-აღმოსავლეთ, სამხრეთ) მხარეს. ხშირად ერევათ ქარბორბალაში, მაგრამ მეზოციკლონი მასზე დიდია. ქარბორბალა, უშუალოდ მეზოციკლონში მდებარეობს.

## მახასიათებლები 
მარჯვნივ|მინი|ცნობილი ტორნადოები პილგერში, ნებრასკას შტატში. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ამ მომენტში ორმა მეზოციკლონმა წარმოქმნა ორი ტორნადო.
მეზოციკლონი ხშირად დაბალი ატმოსფერული წნევის რეგიონებთან წარმოიქმნება. მათი ბრუნვა მიმართულია საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში და საათის ისრის მიმართულებით, სამხრეთ ნახევარსფეროში. გამონაკლისია ყველაზე მცირე მასშტაბის მეზოციკლონები.

მეზოანტიციკლონები, რომლებიც მეზოციკლონის საპირისპირო მიმართულებით ბრუნავენ, შეიძლება თან ახლდეს მეზოციკლონებს, სუპერუჯრედში. მაგრამ ისინი, როგორც წესი, უფრო სუსტია, ვიდრე მეზოციკლონები. მეზოანტიციკლონი შეიძლება შენარჩუნდეს ათობით წუთის ან რამოდენიმე საათის განმავლობაში.

სუპერუჯრედში მეზოციკლონები ციკლურად ყალიბდება. ყველაზე ხშირად, პირველივე ციკლში ქრება. მაგრამ, როდესაც ქარიშხლის განვითარებისთვის კარგი პირობები დიდი ხნის განმავლობაში ნარჩუნდება, ასეთ შემთხვევაში მეზოციკლონის ციკლური პროცესი თვალსაჩინოდ ვლინდება. რაც გამოიხატება იმაში, რომ ძველი მეზოციკლონი ქრება, იშლება და ახალი, უფრო ძლიერი მეზოციკლონი ჩნდება. როდესაც ეს ხდება, შეიძლება ერთდროულად ორი ტორნადო გაჩნდეს - ეს ულამაზესი, მაგრამ ძალიან იშვიათი სანახაობაა.

## წარმოქმნის პროცესი 
მეზოციკლონური ბრუნვა წარმოიქმნება როდესაც ატმოსფეროშია ქარის ძვრა (ტროპოპაუზში ზედაპირულ ქართან შედარებით  ძლიერი ან სხვანაირი მიმართულების ქარი). ამ დროს ჰორიზონტალური ბრუნვის სისტემა ჩნდება. როდესაც ხვდება ჰაერის აღმავალ ნაკადს, ის ვერტიკალურად იწევა და იჭიმება.

როდესაც უკანა ფლანგის ნაკადი წარმოიქმნება, ის მარცხენა მხრიდან ეჯახება მეზოციკლონს, ნალექებს ჩრდილო-დასავლეთისკენ ატარებს და ყოფს მეზოციკლონს ორ ნაწილად - მეზოციკლონად და მეზოანტიციკლონად. მეზოციკლონში ჰაერის მასები საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით ტრიალებს, მეზოანტიციკლონი - პირიქით.

ფაილი:Meso-1.svg|ქარის ძვრა და ბრუნვა
ფაილი:Meso-2.svg|აღმავალი ნაკადი წევს
ფაილი:Meso-3.svg|იჭიმება და ძლიერდება
ფაილი:Greensburg3_small.gif|როგორ ჩანს რადარში

## სქოლიო
„გულისტანი ირამი“

მინი|გვერდი ხელნაწერიდან „გულისტან-ი ირამი“ ბაკიხანოვის ბიბლიოთეკიდან
**„გულისტანი ირამი“** („სამოთხის ყვავილნარი“) — აბასყული-აღა ბაქიხანოვის, აზერბაიჯანული სამეცნიერო ისტორიოგრაფიის ფუძემდებლის, უმნიშვნელოვანესი ნაშრომია, რომელშიც გაშუქებულია შირვანისა და დაღესტნის ისტორია უძველესი დროიდან 1813 წლის გულისტანის ზავის ჩათვლით. ნაწარმოები თავდაპირველად 1841 წელს სპარსულად დაიწერა და თავად ავტორმა 1844 წელს თარგმნა სათაურით „კავკასიის აღმოსავლეთ ნაწილის ისტორია“.

ნაშრომი გამოირჩევა ისტორიული წყაროების სიმდიდრით, ფართო კონცეპტუალური მიდგომით და მიუკერძოებელი დამოკიდებულებით მუსლიმი ხალხებისადმი. ეს წიგნი იყო პირველი მცდელობა შეჯამებისა აზერბაიჯანის ისტორიისა უძველესი ხანიდან XIX საუკუნის დასაწყისამდე. ნაწარმოების სახელწოდება უკავშირდება ყუბის მახლობლად არსებულ ლეგენდარულ ბაღს — გულისტან-ირამს.

## შინაარსი 
„გულისტან-ი ირამში“ ბაქიხანოვმა აღმოსავლეთ კავკასიის ისტორია, გეოგრაფია, ეთნიკური მრავალფეროვნება და მატერიალური კულტურა გააშუქა. იგი რეგიონის რელიგიურ წარმოდგენებსა და ტრადიციებს ასახავს, ბუნებრივ რესურსებსა და მოსახლეობის წარსულს განიხილავს. ნაშრომი დაყოფილია ხუთ თავად, რაც ისტორიული პროცესების პერიოდიზაციას ეფუძნება.

პირველ თავში თავმოყრილია ინფორმაცია ძველი წყაროების საფუძველზე უძველესი ხალხების შესახებ, მათ შორის ნოეს შთამომავლობა, იაჯუჯი და მაჯუჯი, სკვითები, მასაგეტები და ხაზარები, ასევე სასანიდური ეპოქის მეფეები.

მეორე თავი მოიცავს არაბთა დაპყრობას, ხალიფატის პერიოდს და ბაბექის აჯანყებას, თუმცა აჯანყების მიმოხილვა ზედაპირულია.

ნაწარმოები სპარსულად დაიწერა 1841 წელს და ავტორმა ის 1844 წელს რუსულად თარგმნა ვასილი კუზმინისა და ტადეუშ ლადა ზაბლოცკის დახმარებით. ბაქიხანოვის პირადი მეთვალყურეობით შესრულებული რუსული თარგმანის ერთ-ერთი ასლი ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში და მოიცავს 340 გვერდს.

არსებობს ცნობა 1844 წლის ტფილისის ბიბლიოთეკის კატალოგში ბაქიხანოვის ნაშრომის რუსული თარგმანის შესახებ, თუმცა მისი ავთენტურობა დადასტურებული არაა.

1895–1898 წლებში სხვადასხვა პრესაში გამოქვეყნდა ბაქიხანოვის ნაშრომის ახალი ფრაგმენტები, მათ შორის ჯეიჰუნ ჰაჯიბეილისა და ახმედ-ბეკ აღაევის მიერ მომზადებული მასალები. 1991 წელს ზია ბუნიადოვის რედაქტორობით გამოქვეყნდა ნაშრომის რუსული თარგმანი ბაქიხანოვის ავტოგრაფით, რომელიც თბილისში ინახება [9], ხოლო 2001 და 2009 წლებში გამოიცა აზერბაიჯანულად და ინგლისურად.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კატეგორია:ლიტერატურული ნაწარმოებები
ოქროს საათი (ფოტოგრაფია)

მინი
**ოქროს საათი** **ფოტოგრაფიაში** — დღის პერიოდი მზის ამოსვლის შემდეგ ან მზის ჩასვლამდე. ამ დროს მზის სხივები რბილ და თბილ ტონალობას ქმნის.

აღნიშნულ მონაკვეთს პროფესიული წრეები ხშირად მოიხსენიებენ „ჯადოსნურ საათად“, ვინაიდან ამ პერიოდში ცისა და ხელოვნური განათების ინტენსივობა ერთმანეთთან ჰარმონიზდება — ქუჩის ნათურების, სარეკლამო ნიშნების, ავტომობილების ფარებისა და შენობების ფანჯრებიდან გამომავალი სინათლე თანხვედრაში მოდის ცის ბუნებრივ განათებასთან.

მეორე ფენომენს **„ლურჯი საათი“** ეწოდება იმ პერიოდს, რომელიც დგება მცირე ხნით ადრე მზის ამოსვლამდე ან ცოტა ხნით მზის ჩასვლის შემდეგ. ამ დროს მზე ჰორიზონტის ქვემოთ იმყოფება, რის გამოც ცაზე მხოლოდ გაფანტული და არაპირდაპირი სინათლეა ხილული, რომელიც ცისფერი ელფერით გამოირჩევა. ასეთ პირობებში მკვეთრი ჩრდილები თითქმის არ გვხვდება, რადგან მზე იმ მომენტისთვის ან ჯერ არ ამოსულა, ან უკვე ჩასულია.

ტერმინი „საათი“ სიმბოლურად გამოიყენება, რადგან ფენომენის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია გეოგრაფიულ განედსა და წელიწადის დროზე. განათების კუთხე, ანუ მზის სიმაღლე ჰორიზონტიდან, ამ პერიოდის ხანგრძლივობას განსაზღვრავს.

„ოქროს საათის“ დროს კონტრასტის შემცირება და დიფუზური შუქი ქმნის რბილ ჩრდილებს და ამცირებს გადამეტებულ განათებას. ლანდშაფტურ ფოტოგრაფიაში თბილი ტონები ხელს უწყობს ფერადოვნების გამოკვეთას, რის გამოც იგი ხშირად განიხილება როგორც დღის საუკეთესო დრო ფოტოგრაფიისთვის.

## სქოლიო 
კატეგორია:დღე
კატეგორია:ფოტოგრაფია
ნოტულნი

**ნოტულნი** () — მუნიციპალიტეტი გერმანიაში, ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის მხარეში.

მიუნსტერის ადმინისტრაციულ ოლქს მიეკუთვნება. კოესფელდის რაიონის ნაწილია. მოსახლეობა 19,871 ადამიანს შეადგენს (2010 წლის 31 დეკემბრის მონაცემებით). მისი ფართობი 85.6 კმ²-ია.

მუნიციპალიტეტი დაყოფილია 4 სასოფლო რაიონად.

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანიის ადმინისტრაციული ოლქები
რევაზ ნადარაია

**რევაზ ნადარაია** (დ. 11 აგვისტო, 1979, მარტვილი, საქართველო) — ქართველი იურისტი, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარე 2025 წლის 16 აპრილიდან დღემდე; მანამდე —საქართველოს უზენაესი სასამართლოს საკვალიფიკაციო პალატის წევრი და თავმჯდომარე.

## ბიოგრაფია
რევაზ ნადარაიამ 2001 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, სოხუმის ფილიალის ისტორია-იურიდიული ფაკულტეტი სამართალმცოდნეობის სპეციალობით;2003 წლის ჩააბარა მოსამართლის თანაშემწის გამოცდა, 2003 წელს - პროკურატურის მუშაკთა საკვალიფიკაციო გამოცდა, 2007 წელს - მოსამართლის საკვალიფიკაციო გამოცდა; 2007-2009 წლებში სწავლობდა საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს სკოლაში; 2002-2005 წლებში - „ადვოკატთა კავშირი XXI- ში“ ადვოკატად;

2005-2006 წლებში მუშაობდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიაში სხდომის მდივნად; 2006-2007 წლებში კი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიაში მოსამართლის თანაშემწედ; 2009-2010 წლებში ის იყო ჩხოროწყუს რაიონული სასამართლოს მოსამართლე და მოსამართლის უფლებამოსილებას მივლინების საფუძველზე ახორციელებდა ფოთის საქალაქო სასამართლოში; 2010-2016 წლებში იყო ფოთის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე; ხოლო 2012-2016 წლებში - ფოთის საქალაქო სასამართლოს თავმჯდომარე; 2016 წლის თებერვლიდან - თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე; 2016-2017 წლებში დაინიშნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს საგამოძიებო და წინასასამართლო სხდომის კოლეგიის თავმჯდომარედ; 2017-2018 წლებში იყო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის მოსამართლე; 2019 წლის ოქტომბრიდან აირჩა საპროკურორო საბჭოს წევრად; 
2017-2020 წლებში  იყო საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრი; 2018 წლის ოქტომბრიდან 2021 წლის 12 ივლისამდე კი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მოსამართლე; 2021 წლის 12 ივლისს არჩეულ იქნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლედ; 2022 წლის 18 აპრილიდან 2024 წლის 11 აპრილამდე იყო სადისციპლინო პალატის წევრი, ხოლო 2023 წლის 5 ოქტომბრიდან 2024 წლის 11 აპრილამდე იყო სადისციპლინო პალატის თავმჯდომარე; 2024 წლის 11 აპრილიდან 2024 წლის 12 ოქტომბრამდე იყო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს საკვალიფიკაციო პალატის წევრი და თავმჯდომარე; ხოლო 2024 წლის 12 ოქტომბერს აირჩიეს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრად;

რევაზ ნადარაია 2025 წლის 3 აპრილს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პლენუმის მიერ დაინიშნა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრად. ამავე წლის 8 აპრილიდან, ფიცის დადების დღიდან, შეუდგა მოსამართლის უფლებამოსილების განხორციელებას;

2025 წლის 16 აპრილს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმის მიერ არჩეულ იქნა საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარედ.

ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს. ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო 
*  საკონსტიტუციო სასამართლოს შესახებ ორგანული კანონი- https://matsne.gov.ge/ka/document/view/32944%23

## სქოლიო
დადა დადიანი

**დადა დადიანი** (დ. 19 აპრილი, 1966, თბილისი, — გ. 18 ივნისი, 2025) — ქართველი მუსიკოსი და პროდიუსერი, ქართული ალტერნატიული მუსიკის ერთ-ერთი პიონერი.

დადა დადიანი ქართულ მუსიკალურ სცენაზე 1980-იანი წლების მეორე ნახევარში გამოჩნდა. 1988 წელს ჩამოაყალიბა ალტერნატიული როკ-ჯგუფი „ტაქსი“ (ვოკალისტი, გიტარისტი), რომელმაც ერთი სტუდიური ალბომი ჩაწერა. 1991 წელს ირაკლი ჩარკვიანთან და ჯგუფ „რეცეპტის“ ბასისტ კახა გუგუშვილთან ერთად შექმნა პროექტი Children's Medicine („საბავშვო მედიცინა“), 1993 წელს კი — ბიბი კვაჭაძესთან, სერგი გვარჯალაძესთან, გოგი ჭილაშვილთან, კახა გუგუშვილთან და ხათუნა მანაგაძესთან ერთად ექსპერიმენტული პროექტი Georgian Dance Empire ბიბი კვაჭაძესთან, რომელიც ქართული ხალხური და დასავლური ელექტრონული მუსიკის ელემენტებს აერთიანებდა. 1993 წლის ბოლოდან დადიანი ცხოვრობდა და მუშაობდა ლონდონში. 2020 წელს საქართველოში დაბრუნდა. გარდაიცვალა 2025 წლის 18 ივნისს, 59 წლის ასაკში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
ანდროიდი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ანდროიდი** ( და ) შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ანდროიდი — ადამიანის მსგავსი რობოტი;
* ანდროიდი – მობილური ტელეფონების საოპერაციო სისტემა.
ლურჯი მონასტრის წარწერა

**ლურჯი მონასტრის წარწერა** — ასომთავრული წარწერა, რომელიც ამოღარულია თბილისის ლურჯი მონასტრის აღმოსავლეთ კედელზე. წარწერა შედგება თერთმეტი სტრიქონისაგან.  
მინი|ლურჯი მონასტერი
## წარწერა
# ვინჲთგ~ნ ჩმ~ბრ ბრ~ლთგ~ნ სწმნ~ბით კთლკეთილნი კთლდ ქმნლნი ამის~თს მეცა შვ
# ილი ჭ~შტისა ემბ~ზისჲ გ~რნა ს~ხელით ოდენ ქე~ანე ხ~სქმით ურჩი და ყ~დ უშიში ღთისა
# ბრნძბთჲ უღ~რსი ბს~ლი ქრთლისა მთვრებ~სკოს ყოფილი ძე კ~თლნთსეს იობისი უნ~დთა
#  ამ~თ მც~რეთა ნ~ვთთა მრ გ~ლსმდგ~ნბით მს~სბლი შენი ცეებრსა ამ~ს გმკბ სყ~დრ სრ~თლსა 
# სმს~ხმსა~ ამ~ს კდ~რსა შა~ ყი~სა სფ~ლისა მომნადრბლ~თა სარწმ~ნბსა ზ~ა მრ~თლსა ათ~რმეტ 
# თვ~დ აღრც~ხლსა დასსა მცქ~ლთსა თანმ~სყდრეო და სწ~რო ან~დრია ხ~ ვშ~ნე
# ნც~ვლსაგბლდ ჩმ~თს დ~ა სყ~რლისა ძმისა ჩ~მისა ე~ე~  ქთ~ლისა ამ~რთაამ~რისა რუჲს 
# თვისა და შჳიდთა მთეულეთა პტ~რნისა აბ~ლსნისთ~ს და უპ~რმშსსა
# ძმისა ჩმ~ისა შვ~ლისა დ~თისთ~ს ვ~დის დაუდგ~რმლსა ამ~ს და წრმ~დნრსა სფლსა შა
# ... ან 
მინი|ასომთავრული წარწერა
### წაკითხვა
# ვინაჲთგან ჩემებრ ბრალეულთაგან სარწმუნოებით კეთილ-კეთილნი კეთილად ქმნულნი ამისთჳს მეცა, შ[ვ]-
# ილი ჭეშმარიტისა ემბაზისაჲ, გარნა სახელით ოდენ ქრისტეანე, ხოლო საქმით ურჩი და ყოვლად უშიში ღმრთისა
# ბრძანებათაჲ, უღირსი ბასილი ქართლისა მთავარებისკოპოსყოფილი, ძე კეთილნ[ათესვისი] იობისი, უნდოთა
# ამით მცირეთა ნივთთა მიერ გულსმოდგინებით მსასოებელი შენი, ცეებრსა ამას გიმკობ საყდართ-სართულსა 
# სამსხემოსა ამას კედარსა შინა, ყოვლისა სოფლისა მომნადირებელთა სარწმუნოებასა ზედა მართალსა ათორმეტ 
# თავად აღრაცხულსა დასსა მოციქულთასა თანამოსაყდრეო და სწორო ანდრია, ხოლო ვაშენე
# ნაცვალსაგებლად ჩემთჳს და საყუარელისა ძმისა ჩემისა ერისთავთ-ერისთავისა ქართლისა, ამირთა ამირისა რუჲს-
# თვისა და შჳდთა მთეულთთა პატრონისა აბულასანისთჳს და უპირმშოესისა 
# ძმისა ჩემისა შვილისა დავითისთჳს დაუდგრომელსა ამას და წარმდინარესა სოფელსა შინა 
# ...ამენ

## დათარიღება
წარწერას ექვთიმე თაყაიშვილი ათარიღებდა თამარის მეფობის ეპოქით.
ვახტანგ ბერიძე — XII-XIII საუკუნეებით. 
გიორგი ოთხმეზურის აზრით, წარწერა შესრულებულია აბულასანის მეჭურჭლეთუხუცესობის პერიოდში, 1185-1187 წლებში. 

წარწერა შესრულებულია მაღალი სტილით (ვრცელი შესავალი, ტრაფარეტული გამოთქმები...). 
## ლიტერატურა
* დანელია კ., სარჯველაძე ზ., „ქართული პალეოგრაფია“, გამომცემლობა „ნეკერი“, გვ. 35., თბ. 1997 წ.

კატეგორია:ქართული წარწერები
კატეგორია:ქართული პალეოგრაფია
გზა შუქურისკენ

**გზა შუქურისკენ** () —  ვირჯინია ვულფის 1927 წლის რომანი. 

ნაწარმოებში მოქმედება 1910-1920 წლების შუალედში მიმდინარეობს და რემზების ოჯახის მიერ კუნძულ სქაიზე გატარებულ დროზე მოგვითხრობს. რემზები — მისის რემზი, მისი ინტელექტუალი მეუღლე მისტერ რემზი და მათი რვა შვილი — შოტლანდიის კლდოვან სანაპიროზე მდებარე საზაფხულო აგარაკში ოჯახის მეგობრების გარემოცვაში ატარებენ არდადეგებს. რომანი მისტერ რემზის მიერ შუქურაზე ვიზიტის, ერთი შეხედვით, ტრივიალური გადადებით იწყება, რაზეც ვულფი ადამიანებს შორის ურთიერთობებს კომპლექსურობის კვლევას აგებს. 

მოდერნისტული ტრადიციის სხვა ნაწარმოემების მსგავსად,  რომანში „გზა შუქურისკენ“ ფილოსოფიურ ძიებებთან შედარებით, სიუჟეტს მეორეხარისხოვანი როლი აქვს. რომანში თითქმის არაა დიალოგები და მისი უმეტესი ნაწილი პერსონაჟთა ფიქრებისა და დაკვირვებებისგან შედგება. რომანი იკვლევს ისეთ თემებს, როგორებიცაა დანაკარგი, სუბიექტურობა, ხელოვნება, აღქმის პრობლემა. 

1998 წელს რომანი Modern Library-ის სიაში „XX საუკუნის 100 საუკეთესო ინგლისურენოვანი რომანი„ მე-15 ადგილზე მოხვდა. 2005 წელს „გზა შუქურისკენ“ ასევე შევიდა ჟურნალ ტაიმის საიაში „100 საუკეთესო ინგლისურენოვანი რომანი 1923 წლის შემდეგ“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Spark Notes study guide
* Woolf Online: An Electronic Edition and Commentary of Virginia Woolf's 'Time Passes'.
**To the Lighthouse*  at the British Library

## სქოლიო
კატეგორია:მოდერნისტული რომანები
კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანული რომანები
კატეგორია:ვირჯინია ვულფი
ხაიფას უნივერსიტეტი

**ხაიფას უნივერსიტეტი** (, ) — საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი ისრაელში, რომელიც ქალაქ ხაიფაში, კარმელის მთაზე მდებარეობს. ხაიფას უნივერსიტეტმა, რომელიც თავდაპირველად 1963 წელს, იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტის ფილიალად დაარსდა, სრული აკადემიური აკრედიტაცია 1972 წელს მიიღო, რითაც ისრაელის VI აკადემიური დაწესებულება და IV უნივერსიტეტი გახდა. ხაიფას უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა ისრაელში უდიდესია. 2019 წლის მონაცემებით, ხაიფას უნივერსიტეტში დაახლოებით 18 000 სტუდენტი სწავლობდა.  ისრაელის უმაღლეს სასწავლებლებს შორის ხაიფას უნივერსიტეტს არაბ-ისრაელელ სტუდენტთა ყველაზე დიდი პროცენტული მაჩვენებლით (41%) გამოირჩევა. 

## სქოლიო
კატეგორია:ხაიფის უნივერსიტეტი
კატეგორია:ხაიფაში მდებარე შენობები და ნაგებობები
კატეგორია:განათლება ხაიფაში
კატეგორია:ისრაელის განათლება
კატეგორია:ისრაელის სამართლის სკოლები
კატეგორია:კვლევითი ინსტიტუტები ისრაელში
კატეგორია:ისრაელის უნივერსიტეტები
კატეგორია:ოსკარ ნიემაიერის შენობები
კატეგორია:1963 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები
კატეგორია:უმაღლესი სასწავლებლები აზიაში
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
მალხაზ ერქვანიძე

**მალხაზ ერქვანიძე** (დ. 24 ნოემბერი, 1963, კულაში, საქართველო) — ქართველი მეცნიერი, მუსიკოსი, პედაგოგი, ხელოვნებათმცოდნე.

## ბიოგრაფია 
1982 წელს დაამთავრა თბილისის III მუსიკალური სასწავლებელი, 1990 წელს ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. დააარსა და ხელმძღვანელობდა: „ანჩისხატის ტაძრის მგალობელთა გუნდი“, „მამადავითის ტაძრის მგალობელთა გუნდი“, ფოლკლორული ანსამბლი „სახიობა“. გასტროლებით შემოიარა: აშშ, ინგლისი, საფრანგეთი, ავსტრია, გერმანია, პოლონეთი. იგი არის ეთნომუსიკოლოგი, ლოტბარი, ხალხური სიმღერებისა და საგალობლების ცნობილი შემსრულებელი, შემკრები, გამომცემელი, ფოლკლორული ექსპედიციების ორგანიზატორი,ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატი, სოციალურ მეცნიერებათა დოქტორი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა - „ქართული საგალობლების ნოტებზე გადაღების ისტორია და ქართული მუსიკალური სისტემა“. 2014 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა - „ქართული საეკლესიო გალობის გადაღების ისტორია და ქართული სამუსიკო სისტემა“.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
ზაჰრა რაჰნავარდი

**ზაჰრა რაჰნავარდი**  (; დაბადებით **ზოჰრე ქაზემი**; დ. 19 აგვისტო, 1945) — ირანელი აკადემიკოსი, მხატვარი და პოლიტიკოსი. რაჰნავარდი არის უნივერსიტეტის პროფესორი, მხატვარი და ინტელექტუალი, რომელიც შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა 2011 წლის თებერვლიდან 2018 წლის მაისამდე. 2009 წელს ჟურნალმა „Foreign Policy“ იგი მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ მაზროვნედ დაასახელა. იგი ირანის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის მირ-ჰოსეინ მუსავის ცოლია. თავისი მოღვაწეობის შემადგენელ ნაწილში, მან ხაზი გაუსვა იმის საჭიროებას, რომ მამაკაცებმაც ისევე დაიცვან ჰიჯაბის კანონები, როგორც ქალები იცავენ, ასევე იგი არის ქალთა უფლებების აქტივისტი შუა აღმოსავლეთში.

## ადრეული ცხოვრება
რაჰნავარდი დაიბადა ბორუჯერდში, ირანში. მისი მამა ჰაჯ-ფათალი იყო შიიტი და ანტიკომუნისტი. მას შემდეგ, რაც გაიგო ირანში შიიტი სასულიერო პირების შეკრების შესახებ, ჰაჯ-ფათალი გადავიდა ხომეინში, მარკაზის პროვინციაში, სადაც ზაჰრა გაიზარდა. ზაჰრა რაჰნავარდმა მიიღო ბაკალავრისა და მაგისტრის ხარისხები ხელოვნებასა და არქიტექტურაში თეირანის უნივერსიტეტში. მას ასევე აქვს მაგისტრისა და დოქტორის ხარისხები პოლიტიკურ მეცნიერებაში აზადის ისლამურ უნივერსიტეტში.

## კარიერა
რაჰნავარდი იყო შაჰის წინააღმდეგ ადრეული რევოლუციონერებს შორის. შაჰის ბოლო წლებში იგი ახლოს იყო ალი შარიათისთან, დისიდენტ ისლამისტ ლიდერთან. რაჰნავარდმა ყოფილ პრეზიდენტ რუჰანისა და მირ-ჰოსეინ მუსავისთან ერთად შესთავაზა და შექმნა ძირითადი ნახაზი სავალდებულო ჰიჯაბისთვის, რომელიც ძალაში შევიდა რევოლუციის შემდეგ ხანმოკლე დროში.

რაჰნავარდი მუშაობდა ალ-ზაჰრას უნივერსიტეტის რექტორად თეირანში 1998-2006 წლებში და პოლიტიკურ მრჩეველად ირანის ყოფილ პრეზიდენტ მოჰამად ხათამისთან. რაჰნავარდი იყო პირველი ირანელი ქალი, რომელიც დაინიშნა უნივერსიტეტის რექტორად 1979 წლის ირანის რევოლუციის შემდეგ. იგი ამ თანამდებობაზე ნომინირებული იყო მეცნიერების, კვლევისა და ტექნოლოგიების ყოფილი მინისტრის, მოსტაფა მოინის მიერ. პრეზიდენტ მაჰმუდ აჰმადინეჟადის არჩევის შემდეგ 2005 წელს და რეფორმისტი თანამდებობის პირების ხელისუფლებიდან გარიცხვის შემდეგ, რაჰნავარდი 2006 წელს გადადგა ალ-ზაჰრას უნივერსიტეტის რექტორის თანამდებობიდან, მის ნაცვლად დაინიშნა მაჰბუბე მობაშერი.

როგორც ქალთა სოციალურ-კულტურული საბჭოს ხელმძღვანელი, რომელიც დაარსდა 1989 წელს, მოუწოდებდა ამ კომიტეტებს უფრო თანაბრად ყოფილიყვნენ წარმოდგენილები ქალი წევრებით და იყო ხელისუფლების ღია კრიტიკოსი, რომ ქალებს არ ანიჭებდნენ იმას, რასაც მისი აზრით, წარმოადგენს მათი ლეგიტიმური სოციალური და სამოქალაქო უფლებები ყურანის მიხედვით.

იგი იყო თავისი ქმრის მირ-ჰოსეინ მუსავის კამპანიის აქტიური წევრი, როდესაც მუსავი მონაწილეობდა 2009 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. ახლა იგი არის „იმედის მწვანე ბილიკის“ წევრი და ოპოზიციის ერთ-ერთი ლიდერი. რაჰნავარდი ასევე არის 15 წიგნის ავტორი.

2009 წლის თებერვალში და მწვანე მოძრაობის აქციებიდან ერთი წლის შემდეგ, ზაჰრა რაჰნავარდი და მისი ქმარი მუსავი შინა პატიმრობაში მოათავსეს უსაფრთხოების აგენტებმა და მათთან ყველა კომუნიკაცია გაწყდა.

## პირადი ცხოვრება
რაჰნავარდი არის ირანის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის მირ-ჰოსეინ მუსავის ცოლი. ჰყავთ სამი ქალიშვილი: კოკაბი, ნარგესი და ზაჰრა. იგი და მუსავი დაქორწინდნენ 1969 წლის 18 სექტემბერს. ამჟამად ისინი შინა პატიმრობაში იმყოფებიან.

## სქოლიო
კატეგორია:ირანელი მხატვრები
კატეგორია:ირანელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დიარბაქირის არქეოლოგიური მუზეუმი

**დიარბაქირის არქეოლოგიური მუზეუმი** — დიარბაქირის მუზეუმების დირექციის დაქვემდებარებაში შემავალი დიარბაქირის 5 მუზეუმიდან ერთ-ერთი და ასევე პირველი არქეოლოგიური მუზეუმი, რომელიც 1934 წელს დაარსდა.

დიარბაქირის პირველი არქეოლოგიური მუზეუმი ამჟამად ციხეში მდებარე მუზეუმის კომპლექსის ტერიტორიაზეა განთავსებულია და შედგება XIX საუკუნეში აშენებული ორი შენობისგან. მუზეუმის კოლექციაში 2024 წლის მონაცემებით 36,000 ინვენტარული ნივთია დარეგისტრირებული.

ციხეში მდებარე 14 რეგისტრირებული ნაგებობის მუზეუმის ტერიტორიად გადაქცევით, იგი ოფიციალურად გაიხსნა 2015 წლის 25 მაისს. ციხის ტერიტორიაზე არქეოლოგიურ მუზეუმთან ერთად ათათურქის მუზეუმიც მდებარეობს.

თემატური გამოფენის შენობა, ქრონოლოგიური გამოფენის შენობა, წმინდა გიორგის ეკლესიის სამხატვრო გალერეა, ათათურქის მუზეუმი, მუზეუმის კაფე, ამიდა ჰოიუქი, ლომებიანი შადრევანი, არტუქლუს თაღი და მეჩეთი - ყველა ერთად ქმნის დიდ კომპლექსურ მუზეუმის ტერიტორიას.

2022 წლიდან მუზეუმის ვიზიტორთა რაოდენობაში მნიშვნელოვანი ზრდა აღინიშნა. 2022 წელს 68,000, ხოლო 2023 წელს 131,000 ადამიანმა მოინახულა დიარბაქირის მუზეუმი.

დიარბაქირის არქეოლოგიურ მუზეუმში ნეოლითური პერიოდიდან დღემდე მრავალი ცივილიზაციის კულტურული მემკვიდრეობაა წარმოდგენილი. კორთიქ თეფე, ჩაიონუ თეფესი, ზიარეთ თეფე, უჩთეფე, გრე ფილა, ზერზევანის ციხესიმაგრე და სხვა მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური გათხრების მრავალრიცხოვანი ისტორიული ნივთები მუზეუმშია გამოფენილი.

## ისტორია
საქმიანობა დაიწყო 1934 წელს დიდი მეჩეთის დასავლეთით, ართუქიდების მმართველის ელ-მელიქუს-სალიჰ მაჰმუდის დროს აშენებულ სინჯარიეს (ზინჯირიე) მედრესეში. 1986 წელს მუზეუმი გადაიტანეს ელაზიღის ქუჩაზე მდებარე ახალ შენობაში. გამოფენის მოწყობის სამუშაოები 1993 წელს დასრულდა და ვიზიტორებისთვის გაიხსნა. 2004 წელს, ციხის როგორც მუზეუმის კომპლექსად ფუნქციონირების შემდეგ კი მუზეუმი ციხეში გადაიტანეს.

## კოლექცია
დიარბაქირის არქეოლოგიურ მუზეუმში არქეოლოგიურ ნივთებთან ერთად ადგილობრივი ეთნოგრაფიული ნივთებიც ინახება. რეგიონში აღმოჩენილი გვიანი პალეოლითური, ნეოლითური, ქალკოლითური, ხეთური, ასურული, რომაული, ბიზანტიური, ადრეული ქრისტიანული, ომაიადური, აბასიდური, სელჩუკური, ართუქლუ, აგ-ქოიუნლუ, ყარა-ქოიუნლუ და ოსმალური ეპოქების არქეოლოგიური ნივთებია გამოფენილი.

## გალერეა

DiyarbakırMüzesiValilikKabulMakami.jpg|მუზეუმის კომპლექსში მდებარე ვალილიქის მიღების დარბაზი
DiyarbakırArkeolojiMüzesiAtaturkKarargahiDış.jpg|დიარბაქირის მუზეუმის ათათურქის შტაბი გარედან
DiyarbakırMüzesiAtaturkKarargahiIc.jpg|დიარბაქირის მუზეუმის ათათურქის შტაბი შიგნიდან
DiyarbakırArkeolojiMüzesi1.jpg|ხედი არქეოლოგიური მუზეუმიდან 
DiyarbakırArkeolojiMüzesi2.jpg|ხედი არქეოლოგიური მუზეუმიდან 
DiyarbakırArkeolojiMüzesi3.jpg|ხედი არქეოლოგიური მუზეუმიდან 

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:1934 წელს დაარსებული მუზეუმები