open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ფატმა სულთანი (აჰმედ I-ის ქალიშვილი)

**ფატმა სულთანი **(დ. 1605/1606 — გ. 1670) — ოსმალეთის მმართველის აჰმედ I-სა (1603-1617) და ქიოსემ სულთნის ქალიშვილი, მურად IV-ისა (1623-1640) და იბრაჰიმ I-ის (1640-1648) და. სულთან მეჰმედ IV-ს მამიდა (1648-1687). უმეტესწილად ცნობილია მრავალი პოლიტიკური ქორწინების გამო.

## ბიოგრაფია 
მისი დაბადების წლად სახელდება 1605 ან 1606 წელი. ოსამლეთის მმართველების ქალიშვილები ჩვეულებრივ ქორწინდებოდნენ გავლენიან ოსმალო პირებზე. უმეტესად ეს იდეა მათ დედებს ან ბებიებს ეკუთვნოდათ და ქორწინებების უმეტესობა პოლიტიკური ხასიათის იყო. მათ ქორწინების პრივილეგია ჰქონდათ, რომელიც სხვა მუსლიმ ქალებს ეკრძალებოდათ: განქორწინება მათ ნებაზე ხდებოდა, კაცს არ ჰქონდა უფლება სულთნის მეუღლეობაზე უარი ეთქვა, მათი განქორწინება ხდებოდა მაშინ თუ იმპერიის მმართველი დართავდა ნებას. 

ფატმა სულთანი და მისი და, აიშე სულთანი, ამის უკიდურესი მაგალითები არიან: ისინი სულ მცირე 6-7-ჯერ იყვნენ დაქორწინებულები და მათი უკანასკნელი ქორწინება მოხდა 61 და 50 წლის ასაკში.

გავრცელებული ინფორმაციით, იგი 1624 წელს დაქორწინდა ჩათალჯალ ჯასან ფაშაზე (გარდ.1631წ.). იგი პირველ მეუღლეს 1626 წელს გაშორდა. მეორედ 1628 წელს ქარა მუსტაფა ფაშაზე დაქორწინდა (გარდ.1628წ.) მუსტაფა ფაშა დასაჯა ფატმას 16 წლის ძმამ -მურად IV-მ „ღვთის კანონწინააღმდეგ მოქმედებისთვის“

მისი მრავალი ქორწინებიდან აღსანიშნავია მელექ აჰმედ ფაშაზე ქორწინება, რომელმაც 1644 წელს ფატმა სულთნის ძმის შვილიშვილზე იქორწინა

1665 წელს იგი დაქორწინდა ქანბურ მუსტაფა ფაშაზე, 1667 წელს ფატმა სულთანი უკანასკნელად დაქორწინდა ქიოზბექჩი იუსუფ ფაშაზე.

## კულტურაში 
2015 წლის ტელესერიალ „დიდებულ საუკუნე : ქიოსემ სულთანში“, პატარა ფატმას განასახიერებს თურქი მსახიობი ბალიმ გაიებაირაქი.

## სქოლიო
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის სულთნის ქალიშვილები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1670
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
ალექსანდრუ იოან კუზა

**ალექსანდრუ იოან კუზა** (; დ. 8 (20) მარტი, 1820, ბირლადი — გ. 3 (15) მაისი, 1873, ჰაიდელბერგი, გერმანია) — ვლახეთისა და მოლდოვის გაერთიანებული სამთავროს პირველი მთავარი.

## ბიოგრაფია 
წარმოშობით არის ბირლადის ბოიართა ოჯახიდან. განათლება მიიღო პარიში, ასევე ბოლონიის და პავიის უნივერსიტეტებში. 1848 წელს მონაწილეობდა მოლდოვის განმათავისუფლებელ მოძრაობაში. იოან კუზა აირჩიეს საკანონმდებლო კრებაში. ამავდროულად იყო მოლდოვის სამხედრო მინისტრი. 1859 წლის 20 იანვარს აირჩიეს მოლდოვის მთავრად, ხოლო ამავე წლის 5 თებერვალს ვლახეთის თავადად. მიხაილ კოგელნიჩანუსთან ერთად გაატარა მთელი რიგი ბურჟუაზიული რეფორმები: აგრარული, სამხედრო, სასამართლო, ადმინისტრაციული, განათლების და სხვა.  

სულთნისგან აღიარება მხოლოდ 1861 წელს მიიღო და 24 დეკემბერს აღიარეს გაერთიანებული რუმინეთის მთავრად. თანამდებობაზე აირჩიეს ორჯერ. 

ეწეოდა აქტიურ საგარეო პოლიტიკას. გაათავისუფლა გლეხები, რამაც მის წინააღმდეგ ძლიერი ოპოზიციური დაჯგუფებები ჩამოაყალიბა. 1866 წელს სამხედრო შეთქმულების შედეგად („ამაზრზენი კოალიცია“) კუზა ტახტიდან ჩამოაგდეს. 

გარდაიცვალა 1873 წელს ჰაიდელბერგში. დაკრძალეს თავის რეზიდენციაში რუჯინოასაში, ხოლო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გადაასვენეს იასიში.

## რესურსები ინტერნეტში
* *Cuza, Alexandru Ioan (1820-1870)* , by Gerald J. Bobango and Paul E. Michelson, at the Encyclopedia of 1848 Revolutions.

## სქოლიო
კატეგორია:რუმინეთის ისტორია
კატეგორია:მოლდოვის სამთავროს მმართველები
კატეგორია:რუმინეთის მმართველები
კატეგორია:დამხობილი მონარქები
კატეგორია:დაბადებული 1820
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
მასტერსი 2016 (სნუკერი)

**მასტერსი 2016** (, აგრეთვე ცნობილია, როგორც *Dafabet Masters 2016* — სპონსორის სახელწოდების მიხედვით) — სნუკერის პროფესიონალური არასარეიტინგო ტურნირი. ტარდებოდა 2016 წლის 10 იანვრიდან 17 იანვრამდე ალექსანდრა-პალასში, ლონდონში. ტურნირის გამარჯვებული გახდა რონი ო'სალივანი, რომელმაც ფინალში დაამარცხა ბარი ჰოკინსი ანგარიშით 10:1.

## საპრიზო ფონდი 
* საერთო საპრიზო გონდი: GB£ 600 000
* გამარჯვებული: £ 200 000

## შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ტურნირის შედეგები snooker.org-ზე 

## სქოლიო
კატეგორია:მასტერსი (სნუკერი)
კატეგორია:2016 წელი სნუკერში
Nintendo Life

**Nintendo Life** — საიტი რომელიც ძირითადად ორიენტირებული არის Nintendo-ს პროდუქტებზე, ასევე მოიცავს ვიდეო თამაშებსა და გადმოტვირთვად პროგრამულ უზრუნველყოფას. საიტი აქვეყნებს სიახლეებსა და მიმოიხილვებს Wii, Nintendo DSi, WiiWare, DSiWare-სა და Virtual Console-ის (რეტროგეიმინგი) თამაშების შესახებ. მას აგრეთვე გააჩნია პოდკასტი.

Nintendo Life დაარსდა გაერთიანებულ სამეფოში 2006 წელს. შემუშავებული იქნა Cuttlefish Multimedia Ltd-ის მიერ. 2009 წელს Nintendo Life-მა შეიძინა საიტები WiiWare World და Virtual Console Rewievs.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:2006 წელს დაარსებული საიტები
კატეგორია:ინტერნეტ ფორუმები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების განხილვების საიტები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიახლეების საიტები
კატეგორია:Nintendo
მეორე ტრიუმვირატი

**მეორე ტრიუმვირატი** — სამი კაცისაგან შემდგარი კოლეგია ძველ რომში, რომელიც შეიქმნა ძვ. წ. 43 წელს, იულიუს კეისრის მკვლელობის შემდეგ. მასში შედიოდნენ ოქტავიანე (შემდეგში ავგუსტუსი), მარკუს ანტონიუსი და მარკუს ემილიუს ლეპიდუსი. ეს კავშირი მიმართული იყო კეისრის მკვლელთა (მარკუს იუნიუს ბრუტუსი, გაიუს კასიუს ლონგინუსი და სხვ.), რესპუბლიკელთა და სენატის წინააღმდეგ. არაოფიციალური პირველი ტრიუმვირატისაგან განსხვავებით, რომელშიც კეისარი, პომპეუსი და კრასუსი შედიოდნენ, მეორე ტრიუმვირატი ოფიციალური, სამართლებრივად დაარსებული ინსტიტუტი იყო, რომელიც კომიციებმა საგანგებო კანონით დაამტკიცეს (Lex Titia). მეორე ტრიუმვირატმა მიიღო საგანგებო რწმუნებები „სახელმწიფო საქმეთა მოსაწესრიგებლად“. მისმა წევრებმა სასტიკი ტერორი გააჩაღეს (გამოაქვეყნეს პროსკრიფციები) და განუკითხავად მოსპეს მრავალი პოლიტიკური მოწინააღმდეგე (ამ დროს დაიღუპა ციცერონი). კეისრის მკვლელებსა და რესპუბლიკელებთან დაპირისპირებამ პიკს ფილიპის ბრძოლაში მიაღწია. ოქტავიანემ და ანტონიუსმა დაამარცხეს ბრუტუსი და კასიუსი, რის შემდეგაც მათ თავი მოიკლეს.

ფილიპის ბრძოლის შემდეგ, მეორე ტრიუმვირატის წევრებს შორის ახალი ტერიტორიული გადანაწილება მოხდა. გალია, ესპანეთის პროვინციები და იტალია ოქტავიანეს გადაეცა. ანტონიუსი აღმოსავლეთში, ეგვიპტეში, მოგზაურობდა, სადაც მან მოკავშირე შეიძინა დედოფალ კლეოპატრა VII-ის სახით. მის მიერ გამოუვალ მდგომარეობაში ჩაყენებულ ლეპიდუსს აფრიკის პროვინციაღა დარჩა, როდესაც ანტონიუსმა ესპანეთი მის ნაცვლად ოქტავიანეს დაუთმო.

მეორე ტრიუმვირატი, ფაქტობრივად, ძვ. წ. 36 წელს დაიშალა ტრიუმვირთა მწვავე უთანხმოების გამო, თუმცა ფორმალურად, ძვ. წ. 31 წლამდე იარსება.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:რომის რესპუბლიკის მთავრობა
კატეგორია:რომის სახელმწიფო ინსტიტუტები
კატეგორია:ოქტავიანე ავგუსტუსი
გიორგი პაპუაშვილი (გმირი)

**გიორგი იასონის ძე პაპუაშვილი** (დ. 20 ივნისი, 1918, დუმაცხოვი, ხაშურის მუნიციპალიტეტი — გ. 5 დეკემბერი, 1944) — ლეიტენანტი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე, საბჭოთა კავშირის გმირი (1945).

## ბიოგრაფია
გიორგი იასონის ძე პაპუაშვილი დაიბადა 1918 წლის 20 ივნისს, ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ დუმაცხოვში. დაამთავრა ხუთი კლასი. 1938-1940 წლებში გაიარა სამხედრო სავალდებულო სამსახური. 1941 წლიდან მონაწილეობს მეორე სამამულო ომში. 1943 წლიდან უმცროსი ლეიტენანტია. 1944 წლიდან ლეიტენანტი. ამავე წელს მიენიჭა მედალი „მამაცობისთვის“. 1945 წლის 24 მარტს გერმანიის წინააღმდეგ მამაცური ბრძოლისთვის დაჯილდოვდა  საბჭოთა კავშირის გმირის წოდებით, დაჯილდოვდა ლენინის ორდენით, „წითელი ვარსკვლავის“ ორდენით (11 მაისი, 1945).

## რესურსები ინტერნეტში
* საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან დიდ სამამულო ომში
* ინფორმაცია გიორგი პაპუაშვილის შესახებ www.obd-memorial.ru-ზე 

კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გიორგი
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
BMW X6

**BMW X6** — ავტომობილი შემუშავებული გერმანული ბრენდის BMW-ს მიერ. პირველად აღნიშნული მოდელის კონცეპტი 2007 წელს ფრანკფურტის ავტოსალონში წარადგინეს, ხოლო 2008 წელს იგი ოფიციალურად გამოვიდა. X ხაზის მეექვსე სერია არის აღწურვილი 3.0 ლიტრის ტურბო დიზელისა და იმავე მოცულობის ტურბო ბენზინის ძრავებით. ასევე არსებობს ამ მოდელის M ვერსიაც რომელიც 4.4 ლიტრი 8 ცილინდრიანი ძრავითაა აღჭურვილი.

BMW X6 M (E71) არის BMW X6 (E71)-ის გაძლიერებული ვერსია, რომელსაც უფრო ძლიერი ტექნიკური მახასიათებლები გააჩნია წინა მოდელებთან შედარებით. ამ ავტომობილში არის 4.4 ლიტრი მოცულობის V8 ცილინდრიანი ძრავი, რომელიც 547 ცხ/ძ-ს გამოიმუშავებს. ავტომობილს 100 კმ/სთ სიჩქარის განვითარება 4.7 წმ-ში შეუძლია.

მცირე პაუზის შემდეგ გამოვიდა X6-ის მეორე თაობა F86 რომლის ტექნიკური მახასიათებლები და დიზაინი წინამორბედისაგან არც თუ დიდად განსხვავებულია.BMW X6 M (F86) აღჭურვილი არის 4.4 ლიტრ მოცულობის V8 ძრავით რომლის სიმძლავრე 567 ცხ/ძ-მდეა გაზრდილი.

BMW-ს X სერიის და SUV ტიპის ავტომობილებში ყველაზე სწრაფი ავტომობილია BMW X6 TYPHOON RS ULTIMATE, რომელიც BMW-ს ოფიციალური პარტნიორის, ცნობილი ტიუნინგ-ატელიეს, G-Power-ის მონაწილეობითაა შექმნილი და აღჭურვილია 5.5 ლიტრი მოცულობის 10 ცილინდრიანი ძრავით. იგი 900 ცხ/ძ-სა და 870 ნმ-ს გამოიმუშავებს 6,800 ბრუნზე. ამ მოდელს შეუძლია 100 კმ/სთ სულ რაღაც 4.2 წამში განავითაროს და მაქსიმალური სიჩქარე 330 კმ/სთ-ია.

## რესურსები ინტერნეტში
* BMW-ს ოფიციალური საიტი 
* 2008 BMW X6: First Test Drive 

კატეგორია:BMW-ს ავტომობილები
მიხეილ წინამძღვრიშვილი

**მიხეილ დოროთეს ძე წინამძღვრიშვილი** (დ. 10 მაისი, 1882, სურამი, ხაშურის მუნიციპალიტეტი — გ. 28 დეკემბერი, 1956, თბილისი) —   ქართველი თერაპევტი, კარდიოლოგი, პროფესორი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის გამგე, თერაპიული სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში, საქართველოს სსრ ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ორგანიზატორი.

## ბიოგრაფია
მიხეილ დოროთეს ძე წინამძღვრიშვილი დაიბადა ხაშურის მუნიციპალიტეტში, დაბა სურამში. 1910 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. გამოჩენილი თერაპევტი-კარდიოლოგი. მედიცინის დოქტორი, სადისერტაციო შრომა - „მასალები ქონდროიტინ-გოგირდმჟავას ქიმიისა და შარდში აღმოჩენის შესახებ მუცლის ტიფის დროს" (1921). პროფესორი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის გამგე, თერაპიული სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში, საქართველოს სსრ ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ორგანიზატორი, მისი პირველი დირექტორი, პირველი ქართული სახელმძღვანელოს ავტორი შინაგან სნეულებათა დიაგნოსტიკაში. მნიშვნელოვანია მისი შრომები გულ-სისხლძარღვთა ავადმყოფობათა შესახებ.

მიხეილ წინამძღვრიშვილი დაჯილდოებულა შრომის წითელი დროშის ორდენით, მედლით 1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის და სამკერდე ნიშნით „ჯანმრთელობის დაცვის წარჩინებული“. მიხეილ წინამძღვრიშვილი  — საქართველოს სსრ II-IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუატატი.

## ჯილდოები
*სამკერდე ნიშნით "ჯანმრთელობის დაცვის წარჩინებული" მედლით 
*1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის
*შრომის წითელი დროშის ორდენი
 
## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოს ექიმები
*მიხეილ წინამძღვრიშვილის ბიოგრაფია (III მოწვევა)

კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
მ
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
ფილიპის ბრძოლა

**ფილიპის ბრძოლა** — კულმინაციური ბრძოლა მეორე ტრიუმვირატის წევრების, მარკუს ანტონიუსისა და ოქტავიანეს ძალებსა და იულიუს კეისრის მკვლელების, მარკუს იუნიუს ბრუტუსისა და გაიუს კასიუს ლონგინუსის ძალებს შორის. გაიმართა ქალაქ ფილიპისთან, მაკედონიაში, ძვ. წ. 42 წლის ოქტომბერში.

ბრძოლა შედგება ანტიკურ ქალაქ ფილიპის დასავლეთით მდებარე დაბლობზე გამართული ორი შეტაკებისაგან. პირველი მათგანი ოქტომბრის პირველ კვირაში მოხდა; ბრუტუსი ოქტავიანეს დაუპირისპირდა, ანტონიუსის ჯარი კი კასიუსისას შეებრძოლა. თავდაპირველად, ბრუტუსმა უკან დაახევინა ოქტავიანეს და მისი ლეგიონების ბანაკიც დაიკავა, თუმცა სამხრეთით, ანტონიუსმა კასიუსი დაამარცხა და ამ უკანასკნელმა თავი მოიკლა მას შემდეგ, რაც ცრუ მოხსენება მოისმინა, რომ თითქოს ბრუტუსიც დამარცხდა. ბრუტუსმა კასიუსის გადარჩენილი არმია შეიერთა და ორივე მხარეს ბანაკებში დაბრუნება უბრძანა. ამ ბრძოლაში, არსებითად, ვერც ერთმა მხარემ ვერ შეძლო გამარჯვების მოპოვება, თუმცა მას მაინც შეეწირა კასიუსის სიცოცხლე. მეორე შეტაკება 23 ოქტომბერს მოხდა და ბრუტუსის ძალების განადგურებით დასრულდა. ამ უკანასკნელმაც თავი მოიკლა და ამდენად, ტრიუმვირატმა რომის რესპუბლიკაზე კონტროლი მოიპოვა.

## ლიტერატურა 
### პირველადი წყაროები 
* აპიანე: *რომის სამოქალაქო ომები*
* პლუტარქე: *ბრუტუსის ცხოვრება*
* სვეტონიუსი: *ავგუსტუსის ცხოვრება*
* ველეიუს პატერკულუსი: *რომის ისტორია*
* ავგუსტუსი: *Res Gestae *

## რესურსები ინტერნეტში
* Map of the First Battle of Philippi  and Map of the Second Battle of Philippi  at Livius.org

კატეგორია:რომის რესპუბლიკის ბრძოლები
კატეგორია:ძვ. წ. I საუკუნის ბრძოლები
ბალტიის გზა

[მინი|300პქ|აქციის მონაწილეები [ლიტვის სსრ-ში]]
300პქ|მინი|აქციის მონაწილეები
**ბალტიის გზა** (, , ) — მშვიდობიანი აქცია სსრკ-ის ბალტიისპირეთის რესპუბლიკებში. გაიმართა 1989 წლის 23 აგვისტოს. 

ლიეტუვის, ლატვიისა და ესტონეთის მოსახლეობამ შექმნა 600 კმ-ის სიგრძის ცოცხალი ჯაჭვი (მონაწილეობდა 2 მლნ.-მდე ადამიანი, რომელიც იმ პერიოდის ბალტიისპირეთის მოსახლეობის 25 % შეადგენდა), რის შედეგადაც პრაქტიკულად ერთმანეთს დაუკავშირდა რესპუბლიკების დედაქალაქები რიგა, ვილნიუსი და ტალინი. აქცია გაიმართა მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის 50-ე წლისთავზე და მისი მიზანი იყო მსოფლიო საზოგადოების ყურადღება მიეპყროთ ისტორიული მოვლენისადმი, რომელმაც შეცვალა ბალტიის ქვეყნების ბედი. პაქტის საიდუმლო მუხლების მიხედვით სსრკ-მ და გერმანიამ გაინაწილეს გავლენის სფეროები ევროპაში: ლატვია, ესტონეთი, ფინეთი, აღმოსავლეთი პოლონეთი და ბესარაბია მოექცა სსრკ-ის, ხოლო ლიეტუვა და დასავლეთი პოლონეთი — გერმანიის გავლენის სფეროში.

აქციამ კარგად წამოაჩინა დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლი ძალებისადმი მოსახლეობის მზარდი ნდობა. აქციის ორგანიზატორები იყვნენ: ესტონეთის სახალხო ფრონტი, ლატვის სახალხო ფრონტი და საიუდისი ლიეტუვაში. „ბალტიის გზამ“ დაანახა მსოფლიო საზოგადოებას ბალტიისპირელი ხალხის სსრკ-დან გასვლის მისწრაფება. საბჭოთა კავშირის ხელისუფლებას არ გადაუდგამს არანაირი რეალური ნაბიჯი რესპუბლიკებს შორის ურთიერთობის განმტკიცებისათვის. დემონსტრაციიდან 6 თვის შემდეგ ლიეტუვამ პირვლმა გამოაცხადა სსრკ-დან გასვლის შესახებ.

## რესურსები ინტერნეტში
*[Full-text of joint Baltic declaration to the world](http://www.balticway.net/uploads/LV_written_docs/BalticWayfax%20(3).pdf)
*Footage of the Baltic Way  with soundtrack of the trilingual Baltic independence song *Baltics are Waking Up*
*Footage of the Baltic Way with soundtrack of the Lithuanian independence song *Pabudome ir kelkimės*
*Documentary *Baltijos kelias* by the Lithuanian Television
*Photo album , a virtual gallery hosted by the Government of Lithuania
*Stamps of the Baltic States Mail Offices, commemorating the Baltic Way 

კატეგორია:ლატვიის ისტორია
კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
კატეგორია:ესტონეთის ისტორია
ისარი (კომიქსის გმირი)

**ისარი** — DC კომიქსების გმირი, მრავალი წლის განმავლობაში კომიქსები ქმნიდნენ სუპერგმირებს ზებუნებრივი ძალით და სუპერსიჩქარით, თუმცა არსებობდნენ ისეთი სუპერგმირებიც რომლებიც სუპერშესაძლებლობების გარეშე ახერხებდნენ საკუთარი ქალაქისა და ქვეყნის დაცვას. სწორედ ასეთ გმირებს მიეკუთვნება ოლივერ ქუინი (ისარი). იგი პირველად კომიქსებში გამოჩნდა 1941 წელს More Fun Comics-ის 73 ნომერში, რომლის შექმნაშიც მონაწილეობა მიიღეს მორტ ვეისინგერიმორტ ვეისინგერმა და ჯორჯ პაპიმ. მისი პირველი გამოჩენისას მას ძალზედ ამგვანებდნენ მის კოლეგას გოთჰემიდან ბეტმენს. მის ამდაგვარ ჩამოყალიბებაში უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა მისმა წარსულმა. იგი ქარაფშუტა და დროსტარების მოყვარული იყო, ერთ საღამოს იგი დათვრა ერთ-ერთ წვეულებაზე და თავი შეირცხვინა, ამიტომ გადაწყვიტა მოგზაურობა და პირად მცველს აეკიდა, მან უთხრა რომ ეს არ იყო კარგი აზრი, ოლივერმა შეამჩნია რომ მისი პირადი მცველი მას ფულს პარავდა. ამის გამო მან წინააღმდეგობის გაწევა დააპირა და თუმცა მისი მცველი პროფესიონალი ჯარისკაცი აღმოჩნდა, მან ოლივერი ცემა და კატარღიდან ზღვაში გადააგდო. დინებამ იგი კუნძულზე გამორიყა. ქუინი წლების განმავლობაში თავს ხელნაკეთი შვილდ-ისრით ირჩენდა. ერთ დღესაც მან შეამჩნია თვითმფრინავი და ეცადა მათი ყურადღება მიექცია, პასუხად კი ტყვიები დაუშინეს. ოლივერმა მოახერხა, თვითმფირავს ძრავი დაუზიანა და ჩამოაგდო. მან გაარკვია რომ იგი კუნძულზე მარტო არ ყოფილა და მის მაცხოვრებლებს ჩაინა ვაითი აშინებდა. ოლივერმა კუნძულზე არსებული ნარკოკარტელი გაანადგურა და დაიწყო ბრძოლა უსამართლობის წინააღმდეგ. მოსახლეობამ მას მწვანე ისარი შეარქვა. მან მოიმზადა სპეციალური სამოსი და შვილდ-ისარი. მას შემოუერთდნენ როი ჰარპერი (სფიდი) და შავი იადონი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*[მწვანე ისრის ვიკი](http://greenarrow.wikia.com/wiki/Green_Arrow_(Oliver_Queen))
* Green Arrow at the DC Database Project
* Green Arrow's secret origin  at DC Comics.com
* Earth-1 Green Arrow Index
* Earth-2 Green Arrow Index
* Index of the Earth-One adventures of Green Arrow
* Green Arrowat Don Markstein's Toonopedia.  from the original on August 29, 2016.

კატეგორია:კომიქსების პერსონაჟები
კატეგორია:DC Comics-ის სუპერგმირები
კატეგორია:გამოგონილი ამერიკელები
კატეგორია:ამერიკული კულტურა
მანუჩაჰრ II

**მანუჩაჰრ II**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **აბულ მუზაფარ მანუჩეჰრი** (დ. ? — გ. 1106, შემახა) — ფარიბურზ I-ის შვილი, შირვანის მე-17 დამოუკიდებელი შაჰი 1096-1106 წლებში, ქესრანიდების დინასტიიდან.

მანუჩაჰრ II-ის შესახებ ძალიან მცირე ინფორმაციაა შემონახული. მისი მონეტები ერმიტაჟის მუზეუმში ინახება. მონეტის ერთ მხარეს გამოსახულია რწმენის სიმბოლო, ხალიფა ალ-მუსთაზჰირის და სელჩუკი სულთნის — მუჰამედის სახელები, ხოლო მეორე მხარეს — ალ-მალიქ მანუჩაჰრ იბნ ფარიურზის სახელი. სავარაუდოდ, მანუჩაჰრ II საკუთარი მამის, ფარიბურზ I-ის მმართველობის პერიოდში განჯის ამირა იყო.

## სქოლიო
კატეგორია:შირვანშაჰები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1106
რუმინეთის ეროვნული ოპერა

**რუმინეთის ეროვნული ოპერა** () — რუმინეთის ერთ-ერთი ოპერისა და ბალეტის ეროვნული დაწესებულება. განთავსებულია ბუქარესტში, ისტორიულ შენობაში. შენობა აშენებულია 1953 წელს და მდებარეობს კოტროცენის რაიონში. 

პირველი წარმოდგენა გაიმართა 1954 წლის 9 იანვარს, რომელიც იყო პეტრე ჩაიკოვსკის ოპერა - *ყვავის დედოფალი*. იმავე საღამოს გაიმართა პირველი საბალეტო ჩვენებაც - კოპელია.

დარბაზს აქვს 952 დასაჯდომი ადგილი. კონცერტები ასევე იმართება *ყვითელ ფოიეში* სადაც 200 ადგილია. 2009 წელს ნაჩვენები იქნა 182 წარმოდგენა. ყოველის სეზონის დასაწყისში ოპერის პოპულარიზაციის მიზნით ღია ცისქცვეშ იმართება უფასო წარმოდგენა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Official website; some content is in English 

კატეგორია:ბუქარესტი
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
ფაკუნდო კაბრალი

**ფაკუნდო კაბრალი** (დ. 22 მაისი, 1937 — გ. 9 ივლისი, 2011) — არგენტინელი მომღერალი, კომპოზიტორი და ფილოსოფოსი.

მისი ყველაზე ცნობილი კომპოზიციაა „No soy de aquí ni soy de allá“ („მე არ ვარ აქ და არც იქ“), რომელიც მან ერთ-ერთი კონცერტის დროს იმპროვიზირებულად შეასრულა. მისი ბევრი სიმღერა აგრეთვე ნათარგმნია ესპანურად. ის განსაკუთრებით პოპულარული იყო ლათინურ ამერიკაში. 1996 წელს ფაკუნდო დაასახელეს იუნესკოს მშვიდობის ელჩად.

ფაკუნდო 2011 წლის 9 ივლისს, გვატემალაში ტურნეს დროს გასროლით მოკლეს. 2012 წლის 13 მარტს, კოლუმბიის მთავრობამ მისი მკვლელობის ბრალდებით დააკავა ალეხანდრო ხიმენესი.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:არგენტინელი მომღერლები
მიშელ ტემერი

**მიშელ ტემერი** ( დ. 23 სექტემბერი, 1940, სან-პაულუს შტატი, ბრაზილია) — ბრაზილიელი სახელმწიფო მოღვაწე და პოლიტიკოსი, იურისტი, ბრაზილიის ვიცე-პრეზიდენტი 2016 წლის 12 მაისამდე, როდესაც ბრაზილიის სენატმა პრეზიდენტი დილმა რუსეფი იმპიჩმენტის წესით თანამდებობიდან გადააყენა. პროცესის დასრულებამდე, პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულება ტემერს დაევალა. 2016 წლის 31 აგვისტოს 61 ხმით 20-ის წინააღმდეგ სენატმა მხარი დაუჭირა დილმა რუსეფის იმპიჩმენტს. ამ გადაწყვეტილებით, 2019 წლამდე ბრაზილიის პრეზიდენტი ტემერი გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მიშელ ტემერი

კატეგორია:ბრაზილიის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ბრაზილიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 23 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ილიჩის მოედანი (მოსკოვის მეტრო)

**ილიჩის მოედანი** () — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს კალინინსკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1979 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*მოსკოვის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
კატეგორია:კალინინსკო-სოლნცევსკაიას ხაზი
აფრიდუნ I

**აფრიდუნ I**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **აფრიდუნ მოწამე** (დ. 1046 — გ. 1120) — შირვანის მე-18 შაჰი 1106-1120 წლებში, ქესრანიდების დინასტიიდან.

1063 წლის მარტში, შედადიანმა მმართველმა — აბუ ლ-ასვარ შავურ I-მა შირვანის წინააღმდეგ ბრძოლა დაიწყო. ფარიბურზ I-მა, რომელიც მოქმედებისთვის უძლური იყო, საკუთარი შვილი — აფრიდუნ I დახმარების სათხოვნელად სარირის მმართველთან გაგზავნა. სარირის მმართველმა მის მოთხოვნას თავი აარიდა და არ დააკმაყოფილა, სამი თვის შემდეგ კი — აფრიდუნი შირვანში დაბრუნდა. 1066 წლის 30 იანვარს, ფარიბურზ იბნ სალარმა იგი დერბენტის მმართველად დანიშნა. 1068 წლის ივლისში, აფრიდუნ I-მა დერბენტი დატოვა და შირვანში დაბრუნდა.

ცნობილია, რომ იგი „ურწმუნოების“ წინააღმდეგ ბრძოლისას გარდაიცვალა, რის გამოც, მას „მოწამე“ უწოდეს. შირვანშაჰმა საკუთარი შვილი — მანუჩაჰრ III დავით აღმაშენებლის ასულზე — თამარზე დააქორწინა. აფრიდუნის მცდელობები, საქართველოში შესაჭრელად წარუმატებელი აღმოჩნდა.

გარდაიცვალა 1112 წელს. მისი გარდაცვალების შემდეგ, მომდევნო შირვანშაჰი მისი შვილი — მანუჩაჰრ III გახდა.

## ლიტერატურა
* 
*

## სქოლიო
კატეგორია:შირვანშაჰები
კატეგორია:დაბადებული 1046
კატეგორია:გარდაცვლილი 1120
Color of Your Life

**Color of Your Life** () — სიმღერა, რომელსაც ასრულებს პოლონეთის წარმომადგენელი მიხალ შპაკი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016-ზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ევროვიზიის სიმღერები
კატეგორია:2016 წლის სინგლები
დარდანები

მინი|დარდანების სამეფო
მინი|დარდანების სამეფო
**დარდანები** — ბალკანეთში, თანამედროვე სერბეთის სამხრეთით, კოსოვოში მცხოვრები ხალხი. საუბრობდნენ დარდანულ ენაზე. არსებობს ჰიპოთეზა, რომლის მიხედვითაც დარდანები არიან თანამედროვე ალბანელების წინაპრები.

## მითოლოგია 
ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით დარდანი ილირიუსის შვილია და ითვლება დარდანების ეპონიმად. ზოგიერთი თვალსაზრისით დარდანებს უკავშირებენ ჰომეროსის „ილიადაში“ მოხსენიებულ დარდანებს, რომლებიც ტროადის მცხოვრებლები იყვნენ. უძველესი წყაროები დარდანების წარმომავლობის შესახებ წინააღმდეგობრივია. ზოგი მათ რომაელებად მიიჩნევენ, ზოგი კი — ბერძნებად.
 
## ისტორია 
დიოდორე სიცილიელი მათ აღმოსავლეთიდან (დარდანელის რაიონიდან) გადმოსახლებულად მიიჩნევდა. 

პირველად ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიებიან მას შემდეგ, რაც მათ მეფემ ბარდილმა გააერთიანა და თავის კონტროლს დაუქვემდებარა რამდენიმე ადგილობრივი ტომი. ძვ. წ. 358 წელს ფილიპე II მაკედონელმა დარდანებთან დადო ხელშეკრულება და ცოლად შეირთო დარდანების პრინცესა აუდატუ, თუმცა შემდეგ ფილიპე II-მ დაამარცხა დარდანები ბარდილის მეთაურობით. 

ძვ. წ. 334 წელს, ალექსანდრე მაკედონელის დროს დარდანები თავს დაესხნენ მაკედონიას, მაგრამ დამარცხდნენ და აღიარეს მისი ხელისუფლება. დარდანები მოგვიანებითაც აგრძელებდნენ მაკედონელებზე თავდასხმას. საბოლოოდ დარდანები დაიპყრეს რომაელებმა. იმპერატორმა დიოკლეტიანემ იქ შექმნა პროვინცია დარდანია, ცენტრით ქალაქ ნიშში.

## რესურსები ინტერნეტში
* დარდანია

## სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის ისტორია
კატეგორია:კოსოვოს ისტორია
კატეგორია:ინდოევროპელები
ლინა მედინა

**ლინა ვანესა მედინა** (; დ. 23 სექტემბერი ან 27 სექტემბერი 1933, უანკაველიკი, პერუ) — ყველაზე ახალგაზრდა დედა მედიცინის ისტორიაში, რომელსაც ბავშვი ეყოლა 5 წლის, 7 თვის და 17 დღისას.

არსებობს გარკვეული საპირისპირო მონაცემი ლინა მედინის ზუსტი დაბადების თარიღთან დაკავშირებით. ხოლო დაბადების ადგილად სახელდება ანტაკანჩა, პაურანფა ან ტიკრაპო, თუმცა, ყველა ეს ქალაქი განლაგებულია უანკაველიკის რეგიონში.

## ბავშვის დაბადება 
ლინა მშობლებმა საავადმყოფოში მიიყვანეს  მუცლის გაზრდის გამო ხუთი წლის ასაკში. თავდაპირველად, სიმსივნის დიაგნოზი დაუსვეს, თუმცა ექიმებმა მალევე აღმოაჩინეს, რომ გოგონა იყო შვიდი თვის ფეხმძიმე. დოქტორმა გერარდო ლოზადამ გოგონა წაიყვანა პერუს დედაქალაქ ლიმაში, შემდგომი გამოკვლევებისთვის, რათა ორსულობა დაედასტურებინა. ნახევარი თვის შემდეგ, 1939 წლის 14 მაისს, ლინას შეეძინა ბიჭი საკეისრო კვეთით, რომელსაც მენჯის განუვითარებლობის გამო მიმართეს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 27 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:სექსუალური ძალადობა ბავშვზე
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Midnight Gold

„**Midnight Gold**“ () — Nika Kocharov & Young Georgian Lolitaz-ის სიმღერა, რომლითაც ჯგუფი წარდგა ევროვიზიის სიმღერის 2016 წლის კონკურსზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ევროვიზიის სიმღერები
კატეგორია:2016 წლის სიმღერები
კატეგორია:Nika Kocharov & Young Georgian Lolitaz-ის სიმღერები
კატეგორია:2016 წლის სინგლები
პეტროვსკო-რაზუმოვსკაია (მოსკოვის მეტრო)

**პეტროვსკო-რაზუმოვსკაია** () — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს სერპუხოვსკო-ტიმირიაზევსკაიასა და ლიუბლინსკო-დმიტროვსკაიას ხაზებზე. შედგება 2 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური სერპუხოვსკო-ტიმირიაზევსკაიას ხაზზე გაიხსნა 1991 წელს, ხოლო ლიუბლინსკო-დმიტროვსკაიას ხაზზე 2016 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*მოსკოვის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
კატეგორია:სერპუხოვსკო-ტიმირიაზევსკაიას ხაზი
კატეგორია:ლიუბლინსკო-დმიტროვსკაიას ხაზი
იოჰანეს ვარესი

**იოჰანეს ვარესი** (; დ. 12 იანვარი, 1890, ვილიანდიმაა, ესტონეთი — გ. 29 ნოემბერი, 1946, ტალინი, ესტონეთის სსრ) — ესტონელი პოეტი და მწერალი, პოლიტიკური მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
იოჰანეს ვარესმა დაამთავრა პიარნუს გიმნაზია, 1910–1914 წლებში სწავლობდა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. პირველი მსოფლიო ომის დროს 1915–1918 წლებში მსახურობდა სამხედრო ექიმად. 

მონაწილეობდა 1918–1920 წლების ესტონეთის განმათავისუფლებელ ომში, კონსტანტინ პიატსის მიერ შექმნილი დროებითი მთავრობის მხარეს. 1920–1930-იან წლებში მუშაობდა პიარნუში ექიმად. 20-იანი წლბის დასაწყისში იწყება მისი ლიტერატურული კარიერა. იგი წერდა იოჰანის ბარბარუსის სახელწოდებით, მიეკუთვნებდა ლიტერატურული დაჯგუფების სიურუს რიგებს.

1940 წლის ივნის-აგვისტოში ხელმძღვანელობდა ესტონეთის მთავრობას. ხოლო ესტონეთის გასაბჭოების შემდეგ სიკვდილამდე იყო ესტონეთის სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე. 1940 წლის სექტემბრიდან ესტონეთის კომპარტიის ცკ-ის წევრია. 1941 წლიდან სსრკ-ის უმაღლესი სბჭოს დეპუტატია. 1941–1944 წლებში ემიგრაციაშია. გერმანელების უკან დახევის შემდეგ ესტონეთში ბრუნდება. 

1946 წლის 29 ნოემბერს იპოვეს გარდაცვლილი კადრიორგის რეზიდენციაში აბაზანის იატაკზე. სავარაუდოდ, მან სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. დაკრძალულია ტალინში. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Johannes Vares Eesti ohvitseride andmekogus
*Jüri Liim. Kuklalasuga “enesetapp” – mõrvatud Järvamaa praosti Harald Meri materjalid. Kultuur ja Elu 2/2007.

კატეგორია:ესტონელი მწერლები
კატეგორია:ესტონელი პოეტები
კატეგორია:ესტონელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ესტონეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული  12 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1946
კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები
კატეგორია:სსრკ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
ბოსნია და ჰერცეგოვინის კულტურა

მინი|ემირ კუშტურიცა.
მინი|გორან ბრეგოვიჩი.
**ბოსნია და ჰერცეგოვინის კულტურა** მოიცავს ამ ქვეყნის: ანტიკურ მემკვიდრეობას, არქიტექტურას, ლიტერატურას, ვიზუალურ ხელოვნებას, მუსიკას, კინოს, სპორტს და სამზარეულოს.

## ანტიკური ხელოვნება 
ბადანის გამოქვაბულის კედლის ნახატები თარიღდება პალეოლითის (ძვ. წ. 1400) ხანით. ის არის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის უძველესი პალეოლითის ხანის ნიმუში. ბოსნია და ჰერცეგოვინაში ასევე მრავლად მოიპოვება ნეოლითის ხანის (ძვ. წ. 5000) ნიმუშები. ბრინჯაოს ხანაში ტერიტორია დასახლებული იყო ილირიული ტომებით. ილირიელები დაიპყრეს რომაელებმა, რომელი პერიოდიდანაც შემორჩა გზები, ხიდები და მოზაიკით გაწყობილი ვილების ნაშთები. პირველ ბოსნიურ ხელოვნების ნიმუშებად ითვლება საფლავის ქვებზე გაკეთებული ორნამენტები, რომლებიც თარიღდება III საუკუნით და შექმნილია ქრისტიანული კულტურის გავლენით.

## ლიტერატურა 
ბოსნია და ჰერცეგოვინას აქვს მდიდარი ლიტერატურული მემკვიდრეობა. ფრანცისკანელი მატია დივკოვიჩი მიიჩნევა ბოსნიური ლიტერატურის ფუძემდებლად. გამოჩენილი პოეტები არიან: ნტუნ ბრანკო შიმიჩი, ალეკსა შანტიჩი, იოვან დუჩიჩი და მაკ დიზდარი. ცნობილი მწერლებიდან გამოსარჩევია ნობელის ლაურეატი ივო ანდრიჩი.

## მუსიკა 
პოპულარული ტრადიციული ბოსნიური მუსიკის ფორმები შედარებით ახალია და მიეკუთვნება XX საუკუნეს. ტრადიციული სიმღერის პოპულარული ფორმაა განგა, რომელიც შარგიაზე სრულდება.

ცნობილი ბონიელი და ჰერცეგოვინელი მუსიკოსები არიან: გორან ბრეგოვიჩი, ზდრავკო ჩოლიჩი, ბრანიმირ შტულიჩი, დინო მერლინი და ტომო მილიშევიჩი.

## კინო 
ცნობილი ბოსნია და ჰერცეგოვინელი კინოს რეჟისორები არიან: დანის ტანოვიჩი, იასმილა ჟბანიჩი და ემირ კუსტურიცა.

1995 წლიდან მოქმედებს სარაევოს კინოფესტივალი, რომელიც უდიდესი და ყველაზე გავლენიანია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის კულტურა
გაქრები მადათოვზე

**„გაქრები მადათოვზე“** — აკა მორჩილაძის ტრილოგია „მადათოვის“ მეორე წიგნი, რომელშიც ყველაზე ცნობილი ქართული რომანის გმირები კვლავ ხვდებიან ერთმანეთს მადათოვის კუნძულზე 1909 წელს, პირველი შეხვედრიდან ათი წლის შემდეგ. რომანში გაცოცხლებულია XX საუკუნის დასაწყისის საქართველო და რევოლუციამდელი ვნებეთაღელვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:აკა მორჩილაძის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:2001 წლის რომანები
პრიზრენის ლიგა

300px|მინი|შენობა სადაც იკრიბებოდა პრიზნენის ლიგა, კოსოვო
**პრიზრენის ლიგა** — ალბანეთის ნაციონალური ორგანიზაცია. შეიქმნა 1878 წლის 10 ივნისს ეროვნული მოძრაობის ფარგლებში. 

ლიგა დაარსდა ქალაქ პრიზრენში, ბერლინის კონგრესის გადაწყვეტილების საწინააღმდეგოდ, რომლის მიხედვითაც ოსმალეთის იმპერიის ზოგიერთი სასაზღვრო ტერიტორია გადაეცა მონტენეგროსა და საბერძნეთს. ამ ნაბიჯმა მნიშვნელოვანი რეზონანსი გამოიწვია იმ ტერიტორიებზე, რომლებიც ეთნიკური ალბანელებით იყო დასახლებული. 

1878 წლის 10 ივნისის კრებას ესწრებოდნენ ფეოდალურ-პატრიარქალური საზოგადოების ზედა ფენები, თანამდებობის პირები და მსხვილი ვაჭრები. თავდაპირველად ორგანიზაცია მხარს უჭერდა ოსმალეთის იმპერიის მთავრობას, თუმცა ამავე წლის ნოემბრიდან ურთიერთობა დაიძაბა პრიზრენის ლიგასა და ოსმალეთის მთავრობას შორის. 

1880 წელს ლიგის ხელმძღვანელი გახდა აბდულ ფრაშერი. ხალხის მასების ფართო მხარდაჭერის შედეგად ლიგამ ოსმალეთის მთავრობა გამოაძევა აღნიშნული ტერიტორიებიდან. 1881 წელს პრიზრენის ლიგა სათავეში ჩაუდგა აღნიშნული ტერიტორიების დროებით მთავრობას, მაგრამ ოსმალეთის მთავრობამ მოახერხა ცუდად შეიარაღებული ალბანელების დამარცხება. 

## ლიტერატურა
* * 

## რესურსები ინტერნეტში
* The City of Prizren 
* Kosovo Chronicles 
* The Albanians in Yugoslavia in Light of Historical Documents 

კატეგორია:ალბანეთის ისტორია
ანდერლეხტი

მინი|250პქ|წმინდა პეტრეს და წმინდა Guido-ს სახელობის ეკლესია ანდერლეხტში
**ანდერლეხტი **(ნიდ.: [ˈɑndərˌlɛxt]; ფრანგ.: [ɑdɛʁlɛkt]) — ბრიუსელის რეგიონში 19 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთი. ანდერლეხტი გამორჩეულია რამდენიმე მკვეთრად გამოხატული ისტორიული და არქიტექტურული უბნით.

## სპორტი 
ანდერლეხტში ასპარეზობს ბელგიის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული საფეხბურთო კლუბი RSC Anderlecht, რომელიც თამაშობს ბელგიის პირველ დივიზიონში.

## დაძმობილებული ქალაქები 
*  ბულონ-ბიანკური, საფრანგეთი
*  Berlin-Neukölln, გერმანია
*  ლონდონში დაბა Hammersmith და ფულემი, დიდი ბრიტანეთი
*  მარინო, იტალია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ბრიუსელის რეგიონის მუნიციპალიტეტები
ბატუ-ტარა

**ბატუ-ტარა** () — ჰოლოცენური ასაკის მოქმედი სტრატოვულკანი ინდონეზიაში. მდებარეობს ფლორესის ზღვის ამავე სახელწოდების კუნძულზე. სიმაღლე 748 მ. კრატერის დიამეტრია 900x700 მ. ვულკანის წყალქვეშა ნაწილი წყლის ქვეშ მიდის 3000 მ-ზე. ზღვის დონიდან 700 მ-მდე დაფარულია მცენარეულობით. აგებულია ვულკანური ქანებით. პირველი ამოფრქვევა მოხდა 1852 წელს, რომელსაც თან ახლდა აფეთქებები და ლავური ღვარი.

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ვულკანები
აფრიდუნ II

**აფრიდუნ II**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **აფრიდუნ II ლომგული** (დ. ? — გ. 1160, შემახა) — შირვანის მე-20 დამოუკიდებელი შაჰი 1160 წელს, ქესრანიდების დინასტიიდან.

1160 წელს, შირვანშაჰ მანუჩაჰრ III-ის გარდაცვალების შემდეგ, მომდევნო შირვანშაჰი აფრიდუნ II გახდა. მისი მმართველობა ხანმოკლე აღმოჩნდა, რადგანაც, იმავე წელს, იგი სახელმწიფო გადატრიალების დროს გარდაიცვალა. ამის შემდეგ, შირვანშაჰის თანამდებობა აფრიდუნ II-ის ძმამ — ახსითან I-მა დაიკავა.

## სქოლიო
კატეგორია:შირვანშაჰები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1160
ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა

**ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა**, *ივერიის ისტორია* — თხზულება საქართველოზე, შედგენილი თეიმურაზ ბატონიშვილის მიერ 1843 წლის 22 მაისს. ისტორია მოიცავს პერიოდს უძველესი დროიდან — მირიან მეფემდე.

## შექმნის ისტორია
თეიმურაზ ბატონიშვილმა პეტრებურგში გადასახლებისას, ჯერ კიდევ მარი ბროსეს გაცნობისთანავე იწყო თეიმურაზმა მუშაობა „ივერიის ისტორიის“ დასაწერად: 

უფრო ადრე 1831 წელს წერდა: 

როგორც ჩანს საკმაო მუშაობის შემდგომ თეიმურაზს განუზრახავს დაეწერა ორი წიგნი საქართველოს ისტორიიდან. 1835 წლის 23 ნოემბერს იგი ბროსეს სწერდა: 

მისი დაუღალავი შრომა ავადმყოფობამ შეანელა:
 
ხოლო როცა 1836 წლის იანვრიდან ავად გახდა, მიუხედავად ექიმების მხრიდან აკრძალვისა წერა არ შეუჩერებია, ხოლო მისი პრუსიაში მოგზაურობამ მუშაობა რამდენიმე თვით შეაჩერა.

დაბრუნებისთანავე ისევ განაგრძო მუშაობა. 1837 წელს ზოგი ნაწილი უკვე დამთავრებული ჰქონდა:

ამგვარი მუშაობით ივერიის ისტორიის წერა მისი სიცოცხლის უკანსაკნელ წლებამდე გაგრძელდა. მართალია დაუმთავრებელი არ დარჩენია, მაგრამ გამოუცემელი კი დარჩა. ბროსე წერს: „ოცი წელი მუშაობდა იგი ქართველი ხალხის ვრცელი ისტორიის შეთხზვაზე... ცნობილია მხოლოდ ის, რომ ავტორს სურდა ესარგებლა ყველა, როგორც ქართული, ასევე რუსულ ენაზე გადაუთარგმნელი უცხო მასალებით“.

აღნიშნული თხზულება „ისტორია დაწყებიტგან ივერიისა, ე. ი. გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა“ თეიმურაზის მეუღლის ელენეს თხოვნისა და ბროსეს შუამდგომლობის შემდეგ აკადემიის წინაშე, გამოცემულ იქნა დ. ჩუბინოვის მიერ. სანქტ-პეტერბურგს 1848 წელს.

ზაქარია ჭიჭინაძის სიტყვვებით მას დაწერილი ჰქონდა საქართველოს ისტორიის მეორე ტომიც, რომელიც დაიკარგაო.

## იხილეთ აგრეთვე
## ლიტერატურა 
* შ. მესხია, „თეიმურაზ ბატონიშვილი“, თბ. 1982, გვ. 34-35

## რესურსები ინტერნეტში
* თეიმურაზ ბატონიშვილი „ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა“

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
შენი თავგადასავალი

„**შენი თავგადასავალი**“ — ქართველი მწერლის, აკა მორჩილაძის 2003 წელს გამოცემული რომანი.

## ისტორია 
რომანი 1999 წელს გაგრძელებებით იბეჭდებოდა ლიტერატურულ გაზეთ „ქომაგში“ სათაურით „გენერალი როდიონოვი და პორტობელოელი შავი სემი“. სხვადასხვა მიზეზთა გამო, რომანის წიგნად გამოცემა გადაწყდა სულ სხვა სათაურით - „შენი თავგადასავალი“. წიგნისათვის ავტორმა ტექსტი ოდნავ გადაამუშავა. რომანს დაემატა, აგრეთვე, ხელნაწერის რამდენიმე გვერდი, რომელიც ტექნიკური მიზეზების გამო თავის დროზე ვერ მოხვდა გაზეთში. რომანი საბოლოო სახით 2003 წელს გამოსცა ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ.

## ჯილდოები 
2003 წელს პირველად ჩატარდა ლიტრატურული პრემია „საბა“, სადაც რომანმა გაიმარჯვა ნომინაციაში - „წლის საუკეთესო რომანი - 2003“

## სქოლიო
კატეგორია:აკა მორჩილაძის ნაწარმოებები
კატეგორია:2003 წლის რომანები
კატეგორია:ქართული რომანები
გზების მთავარი სამმართველო (თურქეთი)

**თურქეთის რესპუბლიკის გზების მთავარი სამმართველო** () (KGM) — სახელმწიფო სააგენტო, პასუხისმგებელი მშენებლობასა და ტექნიკურ მხარდაჭერაზე ყველა გზების, თურქეთის ქალაქგარეთ. დაარსდა 1950 წლის 1 მარტს, მას შემდეგ, რაც მიიღეს საერთაშორისო საავტომობილო გზების აქტი 1949 წელს. სააგენტო თურქეთის ტრანსპორტის, ზღვაოსნობის და კომუნიკაციების სამინისტროს ქვედანაყოფია. დღეისთვის სააგენტოს უფროსია ისმაილ ქართალი.

თავისი 18 ქვედანაყოფით ქვეყნის მასშტაბით, KGM ინარჩუნებს საგზაო ქსელს 2,080 კმ, აქედან: საავტომობილო გზები (Otoyol) 31.395 კმ, სახელმწიფო მაგისტრალები (Devlet yolu) და 31.390 კმ პროვინციის გზები (İl yolu) დაკავშირებული ხიდებით, გზაგამტარებით და გვირაბებით. არსებობს მხოლოდ ერთი ძირითადი გზატკეცილი თურქეთში, იტალიელების მიერ აშენებული.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის სახელმწიფო სააგენტოები
შაჰანშა

**შაჰანშა**,  აგრეთვე ცნობილი როგორც **შაჰანშა იბნ მანუჩაჰრი** (დ. ? — გ. 1200, შემახა) — შირვანის 22-ე შაჰი 1197-1200 წლებში, ქესრანიდების დინასტიიდან.

1197 წელს, ახსითან I-ის გარდაცვალების შემდეგ, შირვანშაჰის თანამდებობა შაჰანშამ დაიკავა. ეს თანამდებობა მას 3 წლის განმავლობაში, გარდაცვალებამდე, 1200 წლამდე ეკავა. შაჰანჰას გარდაცვალების შემდეგ, მომდევნო შირვანშაჰი ფარიბურზ II გახდა.

## სქოლიო
კატეგორია:შირვანშაჰები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1200
ალტუფიევო (მოსკოვის მეტრო)

**ალტუფიევო** () — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს სერპუხოვსკო-ტიმირიაზევსკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1994 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*მოსკოვის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
კატეგორია:სერპუხოვსკო-ტიმირიაზევსკაიას ხაზი
საშინელებათა ლიტერატურა

მინი|გუსტავ დორეს ილუსტრაცია – ყორანი
**საშინელებათა ლიტერატურა** — მხატვრული ლიტერატურის ჟანრი, რომლის მთავარი ფუნქციაა მკითხველთა შეშინება, დაზაფვრა და გაოცება. ჯონ კადონი მას ახასიათებს როგორც სულის შემძვრელ, ზოგჯერ კი ზიზღისა და სიძულვილის გამომხატველ ლიტერატურად. საშინელებათა ლიტერატურა, გოთიკური პროზიდან იღებს საწყისს და მას, ძირითადად მიაკუთვნებენ ფანტასტიკას, რადგან ფანტასტიკის მონოდეფინიციური განმარტება არ არსებობს და მრავალ ჟანრს მოიცავს. საშნელებათა ლიტერატურაში ფანტასტიკის ელემენტები ხშირადაა გამოყენებული, თუმცა გვხვდება ნიმუშებიც, სადაც ყველაფერი რეალურია. 

## ისტორია
საშინელებათა ჟანრი უძველესი დროიდან იღებს სათავეს, როცა იბადებოდნენ მითები სიკვდილზე, საიქიოსა და ბნელ ძალებზე. უძველესი ხალხები თხზავდნენ ისტორიებს მკვდრეთით აღმდგარ ადამიანებზე, მითების უმეტესობა კი მოგვითხრობდა ვამპირებზე, მაქციებსა და მოჩვენებებზე. ასევე საშინელებათა ჟანრს შეიძლება მივაკუთვნოთ დრაკონები. 

XVIII საუკუნის გოთიკური პროზა იწყება ჰორაციუს უოლპოლის რომანიდან „ოტრანტოს ციხე-კოშკი“. უოლპოლი პირველი იყო, ვინც რეალიზმს გასცდა და თანამედროვეობაში შემოიტანა ზებუნებრივი ელემენტები. თავდაპირველად, ავტორმა იცრუა და ფსევდონიმის ქვეშ გამოაქვეყნა წიგნი, როგორც შუა საუკუნეების იტალიური სასიყვარულო რომანი, გამოგონილი მთარგმნელის მიერ აღმოჩენილი. წიგნი, მკითხველთა ნაწილმა მდაბიურად მონათლა, ნაწილმა კი მალევე აიტაცა და პოპულარობაც მოუპოვა. მას შემდეგ გოთიკურ რომანს ისეთი წიგნების ტალღა მოაწვა, როგორებიცაა უილიამ ბექფორდის — ვატეკი (1786), ენ რედკლიფის უდოლფოს საიდუმლოება (1794), იტალიელი (1796) და მეთიუ ლიუსის — ბერი (1797). გოთიკური პროზის უმეტესობა მდედრი ავტორების ნამუშავარია და მიჩნეულია ქალურ ლიტერატურად, რადგან პროტაგონისტები, ძირითადად არიან პირქუშ სასახლეში გამომწყვდეული ქალები.

XVIII საუკუნეში გოთიკური ლიტერატურა დააგვირგვინა საშინელებათა ჟანრმა. სწორედ ამ საუკუნის ნამუშევრებზეა დაყრდნობილი თანამედროვე საშინელებათა ლიტრეტურა და ისინი ამ ჟანრის მაგნუმ ოპუსად ითვლებიან. ესენი არიან მერი შელის „ფრანკენშტეინი“ (1818), ედგარ ალან პოს მოთხრობები, შერიდენ ლე ფანუს ნამუშევრები, რობერტ ლუის სტივენსონის დოქტორი ჯეკილისა და მისტერ ჰაიდის უცნაური ისტორია (1886), ოსკარ უაილდის დორიან გრეის პორტრეტი (1890) და ბრემ სტოკერის დრაკულა (1897). თანამედროვე დროში ამ ჟანრის ცნობილი წარმომადგენლები არიან სტივენ კინგი, დინ კუნცი, უილიამ პიტერ ბლეტი, აირა ლევინი და სხვა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* HWA's Horror Reading List 

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კატეგორია:საშინელებათა ლიტერატურა
მიმი

**მიმი** ან **მემი** () — კულტურული ინფორმაციის ფრაგმენტი. მიმი შეიძლება იყოს ნებისმიერი იდეა ან ქცევა, რომელიც შეგნებულად თუ შეუგნებლად ადამიანიდან ადამიანზე ვრცელდება საუბრით, წერით, ვიდეოთი, რიტუალით, ჟესტებით და ა.შ. არსებითად მიმი არის ინფორმაცია, მაგრამ მისი ფუნქციონირება აღნიშნავს ქცევით გამოვლინებას.

მიმის კონცეფცია და თვითონ ტერმინი რიჩარდ დოკინზმა, 1976 წელს საკუთარ წიგნ "ეგოისტური გენი"-ში ჩამოაყალიბა. დოკინზმა ივარაუდა, რომ მთელი კულტურული ინფორმაცია შედგება მიმის საბაზო ფრაგმენტებისგან, ზუსტად ისე, როგორც ბიოლოგიური ინფორმაცია შედგება გენებისგან და როგორც გენები, მიმი ასევე ექვემდებარება ბუნებრივ გადარჩევას, მუტაციას და ხელოვნურ გადარჩევას. დოკინზის ამ იდეის საფუძველზე, წარმოიქმნა ახალი სწავლება მემეტიკა, რომელიც მიჩნეულია ფსევდომეცნიერებად.
## ზოგადი ინფორმაცია 
მიმის კონცეფცია თავდაპირველად რიჩარდ დოკინზის მიერ იყო ჩამოყალიბებული, დოკინზმა კონცეფცია აღწერა 1976 წელს წიგნ "ეგოისტური გენი"-ში, ხოლო 1982 წელს კი განავრცო "გაფართოებული ფენოტიპი"-ში. ტერმინ "მიმი"-ს საფუძვლად, მან ბერძნული სიტყვა μίμημα - "მსგავსება" აიღო.

დოკინზის მოსაზრებით, გენების მსგავსად, მიმი არის რეპლიკატორები (ინგლ. replicators), ანუ ობიექტები, რომლებიც გამრავლებისთვის იმეორებენ საკუთარ თავს. მიმი შესაძლოა გავრცელდეს სურვილისამებრ ან მის მატარებლის საწინააღმდეგოდ. მიმის გადარჩენა დამოკიდებულია მინიმუმ ერთ მატარებელზე, ხოლო მისი წარმატებით გავრცელება დამოკიდებულია გარშემო არსებულ კულტურულ გარემოზე და ისეთი მატარებლის არსებობაზე, რომელიც ცდილობს შეგნებულად გაავრცელოს მიმი. მიმი შესაძლოა შეიცვალოს ან გაიყოს და წარმოქმნას ახალი მიმი. ისინი იბრძვიან ერთმანეთის წინააღმდეგ რესურსებისთვის (ხალხის გონება) არსებულ ბრძოლაში, ხოლო, შედეგად ექვემდებარებიან ბუნებრივ გადარჩევას.

## ინტერნეტ მიმი 
საჯარო კომპიუტერული ქსელების პოპულარიზაციასთან ერთად (თავდაპირველად ფიდონეტი, შემდეგ ინტერნეტი) მიმმა ახალი ადგილი შეიძინა გავრცელებისთვის, რითიც საფუძველი ჩაუყარა ინტერნეტ-მიმებს. ინტერნეტ-მიმები წარმოადგენენ (ბმულებს, ტექსტებს, ნახატებს და ა.შ.), ჩვეულებრივ გადაიცემა მომხმარებლების მიერ პირდაპირი ქსელის მეშვეობით. ჩვეულებრივ ეს კეთდება გართობის მიზნით, მაგრამ იმავე ხერხით შესაძლოა გავრცელდეს სხვა ინფორმაციაც, მათ შორის პროვოკაციული ხასიათის (მაგ. კეშინიზმი).

ბოლო დროს, როგორც წესი, ინტერნეტ-მიმის გავრცელების არეალი არის ბლოგები და ფორუმები, მაგრამ მიმი ასევე შესაძლოა გავრცელდეს ვებგვერდებით, ელექტრონული ფოსტით და  ასევე გასცდეს ინტერნეტს, მაგალითად მედიაში მოხვედრით (ასეთ შემთხვევაში ასევე გამოიყენება მცნება "მედიავირუსი").

## სქოლიო
კატეგორია:ინტერნეტი
კატეგორია:ფუტუროლოგია
ფარიბურზ II

**ფარიბურზ II** (დ. ? — გ. 1204, შემახა) — შირვანის 23-ე შაჰი 1200-1204 წლებში, ქესრანიდების დინასტიიდან. 

1200 წელს, შაჰანშას გარდაცვალების შემდეგ, შირვანშაჰის თანამდებობა ფარიბურზ II-მ დაიკავა. ინფორმაცია მისი მმართველობის შესახებ არ არსებობს, თუმცა, მის სახელზე მოჭრილი მონეტები ნაპოვნია ხალიფა ალ-ნასირის მონეტებთან ერთად. 1204 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ, მომდევნო შირვანშაჰი ფარუხზად I გახდა. 

## ლიტერატურა
* *Минорский В. Ф.* История Ширвана и Дербента. — М.,1963.
* *Ашурбейли С.* Государство Ширваншахов. — Б., 1983.

კატეგორია:გარდაცვლილი 1204
კატეგორია:შირვანშაჰები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
პანდეიზმი

**პანდეიზმი** — თეოლოგიური მოძღვრება, რომელიც პანთეიზმის პრინციპებს დეიზმთან აერთიანებს. პანდეიზმი მიიჩნევს, რომ შემოქმედი ღმერთი თავად გახდა სამყარო და შეწყვიტა არსებობა, როგორც ცალკეულმა ცნობიერმა არსმა. პანდეიზმი წინადადებას აყენებს ახსნას, ერთი მხრივ, დეიზმის გადმოსახედიდან - რატომ შექმნიდა ღმერთი სამყაროს და შემდეგ ხელს აიღებდა მასზე, და, მეორე მხრივ, პანთეიზმის გადმოსახედიდან - სამყაროს წარმოშობა და პირველმიზეზი გამოარკვიოს. 

„პანდეიზმი“ ორი ძირის - „პანთეიზმის“ და „დეიზმის“ შეერთებით მიღებული ჰიბრიდული სიტყვაა, აერთიანებს რა ბერძნულიდან πάν — „ყველაფერს“ და ლათინურიდან deus — „ღმერთს“. სავარაუდოდ, ეს სიტყვა დღევანდელი გაგებით მორიც ლაზარუსმა და ჰეიმან სთეინთელმა შექმნეს 1859 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Institute for Pandeism Studies 
* The Pandeist Theorem 
* The Parallels of Pandeism
* Discussion of Creative Evolution Stanford Encyclopedia of Philosophy-დან
* Koilas – A Pandeistic Religion 

კატეგორია:ღმერთთან დაკავშირებული კონცეფციები
კატეგორია:დეიზმი
კატეგორია:პანთეიზმი
მონეგასკური დიალექტი

**მონეგასკური** (*Munegascu*) — თანამედროვე ლიგურიული ენის დიალექტი, რომელზე საუბრობენ მონაკოში.

## ენათა ოჯახი 
როგორც დასავლეთ-რომანული ენების წარმოამდგენელს, მონეგასკურს ბევრი საერთო აქვს გენუაში გავრცელებულ სასაუბრო ლიგურიულთან, თუმცა განსხვავდება მისი მეზობელი ინტემელიოს და მონტონასკის დიალექტებისგან. მონეგასკურმა განიცადა ნიზარდის და ოქსიტანურის გავლენა, რომლებიც ასევე გამოიყენება მონაკოში სასაუბროდ.

მონეგასკური სხვა ლიგურიულ დიალექტებთან ერთად სავარაუდოდ შუა საუკუნეებში ჩრდილოეთ იტალიური ენებიდან წარმოიშვა და მის გრამატიკას აქვს როგორც ფრანგულის ასევე სხვა დაკავშირებული გალურ-იტალიური ენების გავლენა. 1860 წელს, საფრანგეთის მიერ ნიცის საგრაფოს ანექსიამდე ნიცაშიც გამოიყენებოდა მონეგასკურის მსგავსი დიალექტი.

## სქოლიო 
კატეგორია:რომანული ენები
დიულმენი

**დიულმენი** () — ქალაქი გერმანიაში, ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიის კესფელდის რაიონში. 2016 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, დიულმენში ცხოვრობდა 47432 ადამიანი. იყოფა შვიდ საქალაქო რაიონად. პირველად ეს ადგილი მოიხსენიება დულმენის სახელით 889 წელს. ქალაქის სტატუსი მიიღო 1311 წელს.

## დამეგობრებული ქალაქები 
დიულმენი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
*  ფერბელინი
*  შარლევილ-მეზერი

## ცნობილი ადამიანები 
* ფრანც ფონ პაპენი
* ფრენკა პოტენტე

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიის ქალაქები
ზულუ ვიკიპედია

**ზულუ ვიკიპედია** — ვიკიპედიის განყოფილება ზულუ ენაზე. თავისუფალი ენციკლოპედია. გაეშვა 2003 წლის ნოემბერში. 2009 წლის 13 მაისისთვის შეიცავდა 186 სტატიას, ხოლო 2016 წლის 18 მაისისთვის 765 სტატიას. აქტიურ მომხმარებელთა რიცხვი 25-მდეა. ვიკიპედიის განყოფილებას ზულუზე ადმინისტრატორი ჯერ არ ჰყავს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ზულუ ვიკიპედია 
* ზულუ ვიკიპედიის მობილური ვერსია 

კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
ტსვანა ვიკიპედია

**ტსვანა ვიკიპედია** — ვიკიპედიის განყოფილება ტსვანა ენაზე. თავისუფალი ენციკლოპედია. გაეშვა 2004 წელს. 2010 წლის დეკემბრისთვის შეიცავდა 100 სტატიას, ხოლო 2016 წლის 18 მაისისთვის 566 სტატიას. დარეგისტრირებულ მომხმარებელთა რაოდენობა უდრის 4623-ს. ჰყავს 1 ადმინისტრატორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ტსვანა ვიკიპედია 
* ტსვანა ვიკიპედიის მობილური ვერსია 

კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
ნუნე თუმანიანი

{{ინფოდაფა მხატვარი
| ფონი   = 
| სახელი  = ნუნე თუმანიანი
| სურათი  = Nune_Tumanyan.jpg
| სურათის ზომა  = 250პქ
| სათაური  = 
| სრული სახელი  = 
| მშობსახელი = Նունե Թումանյան
| დაბ. თარიღი   = 
| დაბ. ადგილი       = ერევანი, სომხეთი
| გარდაცვალების თარიღი   = 
| გარდაცვალების ადგილი   = 
| ეროვნება  =  სომეხი
| სფერო  = 
| მომზადება  = 
| მიმდინარეობა  = 
| ცნობილი ნამუშევრები   = 
| პარტნიორები  = 
| მასზე გავლენა მოახდინა  =
| მან გავლენა მოახდინა  =
| ჯილდოები   = 
| საიტი  = {
| ხელმოწერა  =
}}
**ნუნე თუმანიანი** (; დ. 23 ოქტომბერი, 1963, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი მხატვარი და მოქანდაკე.

## ბიოგრაფია
ნუნე თუმანიანი დაიბადა 1963 წლის 23 ოქტომბერს, ერევანში, სომხეთი. დაამთავრა ხელოვნების სკოლა, ხოლო მოგვიანებით — სამხატვრო კოლეჯი. 1984-1985 წლებში, იგი სამხატვრო აკადემიაში, ლენინგრადში (დღევანდელი სანქტ-პეტერბურგი), სკულპტურის განყოფილებაში სწავლობდა. თუმანიანმა მაგისტრის ხარისხი ერევნის სამხატვრო-თეატრალურ ინსტიტუტში (დღევანდელი სახვითი ხელოვნების აკადემია) მიიღო.

1995-2009 წლებში, ნუნე თუმანიანი ერევნის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში პროფესორი იყო, 1996 წლიდან, იგი სომხეთის მხატვართა კავშირის წევრია, ხოლო 2014 წლიდან — მხატვართა კავშირის სკულპტურის განყოფილების ხელმძღვანელი. თუმანიანი რამდენიმე ეროვნული და საერთაშორისო გამოფენისა თუ კონკურსის მონაწილეა. 1998 წელს, მან რამდენიმე საერთაშორისო ჯილდო მიიღო, ხოლო 2014 წელს — იგი შარჯაში, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში გამართულ გამოფენაზე, მთავარი პრიზით დაჯილდოვდა.

ნუნე თუმანიანის ნამუშევრები წარმოდგენილია კერძო და საჯარო კოლექციებში, მსოფლიოს მასშტაბით, მათ შორის — სომხეთის ეროვნულ გალერეაში. მისი ნამუშევრები, უმეტესად ბრინჯაოსგან არის დამზადებული და ამავდროულად, მინის, ხის, ქვის და სხვა მასალათა კომბინაციით. თუმანიანის ნამუშევრები გამოხატავს ადამიანის უსაზღვრო, მრავალფეროვან სულიერ სამყაროს.

## გამოფენები
თუმანიანის ნამუშევრები გამოფენილია სომხეთის და საზღვარგარეთის სხვადასხვა ქვეყნების სამხატვრო გალერეებში: სომხეთის სამხატვრო გალერეა, ჩარენცის მუზეუმი, სომხეთის მხატვართა კავშირი, ბოიაჯიანის გალერეა, სანქტ-პეტერბურგი, იტალია, შარჯა, არაბთა გაერთიანებული საამიროები.

## გალერეა

Նունե Թումանյան.JPG|ნუნე თუმანიანის სოლო გამოფენა სომხეთის მხატვართა კავშირში, 2013.
Նունե, ցուցահանդես 2.JPG|ნუნე თუმანიანის სოლო გამოფენა სომხეთის მხატვართა კავშირში, 2013.
Ընտանիք.JPG|„ოჯახი“
Երազանքներ.JPG|„ოცნებები“

## რესურსები ინტერნეტში
* Official page 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:სომეხი მხატვრები
კატეგორია:სომეხი მოქანდაკეები
კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დიანა აბგარი

მინი
**დიანა აბგარი** (დ. 12 ოქტომბერი, 1859, იანგონი, მიანმარი — გ. 8 ივლისი, 1937, იოკოჰამა, იაპონია) — სომეხი მწერალი, პუბლიცისტი და დიპლომატი. სომხეთის პირველი ელჩი იაპონიაში. მსოფლიოში პირველი ქალი-ელჩი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1859 წლის 12 ოქტომბერს ქალაქ რანგუნში (ამჟამად იანგონი). მიეკუთვნება იმ სომეხთა ოჯახს, რომელთა წინაპრებიც ჯულფიდან სპარსეთში გადასახლდნენ XVIII საუკუნეში, საიდანაც შემდეგ გადავიდნენ ინდოეთში. ოჯახში დიანა ყველაზე პატარა იყო შვიდ დედმამიშვილს შორის. კალკუტაში გადასახლების შემდეგ დიანა სწავლობდა სასულიერო სემინარიაში, სადაც მან მიიღო ინგლისურენოვანი განათლება და შეისწავლა სანსკრიტი, ხოლო სომხურს სწავლობდა ოჯახში.

1889 წელს ჰონგ-კონგში დიანა ცოლად გაყვა მიქაელ აბგარს, რომლის ოჯახიც ასევე სპარსეთიდან იყო ემიგრირებული ინდოეთში.

დიანა აბგარი გარდაიცვალა 1937 წლის 8 ივლისს იოკოჰამაში. დაკრძალეს იქვე უცხოელების სასაფლაოზე, მეუღლის გვერდით.

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი მწერლები
კატეგორია:სომეხი დიპლომატები
კატეგორია:დაბადებული  12 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1859
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქალი დიპლომატები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით