open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ქალთა უფლებები თურქეთში

**ქალთა უფლებები თურქეთში** — კვლევების ნაკრები თურქულ საზოგადოებაში ქალთა მდგომარეობის შესახებ, ასევე წესებისა და ნორმების სისტემა, რომელიც არეგულირებს ქალთა ურთიერთქმედებას სოციალურ ინსტიტუტებთან.

პირველი ქალთა ასოციაცია თურქეთში, ოსმალეთის ქალთა კეთილდღეობის ორგანიზაცია, დაარსდა 1908 წელს. თურქეთმა ქალებს მიანიჭა სრული პოლიტიკური უფლებები, მათ შორის ხმის მიცემისა და არჩევის უფლება 1930 წელს მუნიციპალურ დონეზე  და 1934 წელს ეროვნულ დონეზე . თურქეთის კონსტიტუცია კრძალავს ნებისმიერ დისკრიმინაციას, საჯარო თუ კერძო, გენდერული ნიშნით. თურქეთი მსოფლიოში პირველი ქვეყანაა, სადაც  საკონსტიტუციო სასამართლოს პრეზიდენტი გახდა ქალი. თურქეთის კონსტიტუციაში ასევე ნათქვამია, რომ ოჯახი „მეუღლეთა თანასწორობას ეფუძნება“.
200px|მინი|ლატიფე უშაკლიგილი (ათათურქის ცოლი)
200px|მინი|საბიჰა გოკჩენი - მსოფლიოში პირველი მებრძოლი ქალი მფრინავი.
200px|მინი|საფიე ალი, პირველი თურქი ქალი ექიმი
თურქული ფემინისტური მოძრაობა მე-19 საუკუნეში დაიწყო ოსმალეთის იმპერიის დაცემის დროს. გენდერული თანასწორობის შესახებ კანონი ოფიციალურად იქნა მიღებული მუსტაფა ქემალ ათათურქის მეფობის დროს, რომლის მოდერნიზებული რეფორმები მოიცავდა პოლიგამიის აკრძალვას და თურქ ქალებს სრული პოლიტიკური უფლებების მინიჭებას 1930 წლისთვის.

თურქეთში ზოგიერთი ქალი კვლავ ხდება გაუპატიურებისა და „ღირსების მკვლელობების“ მსხვერპლი, განსაკუთრებით სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანატოლიის, ძირითადად, ქურთებით დასახლებულ რეგიონში, სადაც ყველაზე მეტი დანაშაული ქალების წინააღმდეგ ხდება. გარდა ამისა, აკადემიკოსების   და სამთავრობო უწყებების  კვლევები მიუთითებს თურქეთის მოსახლეობაში გავრცელებული ოჯახში ძალადობის შესახებ. მიუხედავად იმისა, რომ თურქეთი პატრიარქალური საზოგადოებაა, ასევე არსებობს თურქი ქალების მრავალი ისტორიული მაგალითი, რომლებიც აქტიურად იყვნენ ჩართულნი საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.

თურქეთში ქალები ასევე განიცდიან მნიშვნელოვან უთანასწორობას დასაქმების და ზოგიერთ რეგიონში განათლების მიმართულებით. ქალთა სამუშაო ძალის მონაწილეობა თურქეთში ევროკავშირის საშუალო მაჩვენებლის ნახევარზე ნაკლებია და მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი ძალისხმევა დაიხარჯა ქალთა წიგნიერების მაჩვენებლის გასაუმჯობესებლად, საშუალო განათლების კუთხით, მაინც არის გენდერული სხვაობა, რომელიც კიდევ უფრო იზრდება უმაღლეს განათლებაში. ბავშვთა ქორწინება ასევე გავრცელებულია თურქეთში, განსაკუთრებით ქვეყნის აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ნაწილებში. ერთ-ერთი მიზეზი, რის გამოც უნივერსიტეტში სტუდენტი გოგონების რაოდენობა დაბალია, ჰიჯაბის ტარების აკრძალვაა. ბევრი მორწმუნე ქალი იბრძოდა ამ კანონის წინააღმდეგ, რადგან მათ უნივერსიტეტში სწავლისა და მუშაობის სანაცვლოდ, თავსაბურავის მოხსნას სთხოვდნენ. ზოგიერთ სოფლად ისინი ხშირად ოჯახის მარჩენალი არიან.

2018 წელს თურქეთმა 130-ე ადგილი დაიკავა მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმზე გენდერული განსხვავების ინდექსში 149 ქვეყნებს შორის.

თურქი ქალების მდგომარეობა შეისწავლა თურქმა სოციოლოგმა ნერმინ აბადან-უნატმა.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალები აზიაში
კატეგორია:ქალთა უფლებები
კატეგორია:დისკრიმინაცია
გიგანტური ვოიდი

მინი|გიგანტური ვოიდი
**გიგანტური ვოიდი**, **გიგანტური ვოიდი NGH-ში**, **მეძებარი ძაღლების სუპერვოიდი**, **AR-Lp 36** — კოსმოსის უკიდურესად დიდი რეგიონი გალაქტიკების ძალიან დაბალი სიმკვრივით მეძებარი ძაღლების თანავარსკვლავედში. ეს არის სიდიდით მეორე დადასტურებული ვოიდი დღემდე, დიამეტრით 300-400 მეგაპარსეკი (1-დან 1.3 მილიარდი სინათლის წელი) და მდებარეობს დედამიწიდან დაახლოებით 1.5 მილიარდი სინათლის წლის მანძილზე (z = 0.116). ის აღმოაჩინეს 1988 წელს და იყო უდიდესი ვოიდი ჩრდილოეთ გალაქტიკურ ნახევარსფეროში და შესაძლოა სიდიდით მეორე რაც ოდესმე აღმოჩენილა. მას ზომით მხოლოდ KVS ვოიდი აჭარბებს, რომლის სიგრძე აღწევს 2 მილიარდ სინათლის წელიწადს. სიცარიელის უზარმაზარი ზომის მიუხედავად, მის შიგნით არის 17 გალაქტიკის გროვა, რომლებიც კონცენტრირებულია სფერულ რეგიონში, რომლის დიამეტრი 50 მეგაპარსეკია. გალაქტიკათა გროვების მოძრაობის შესწავლა აჩვენებს, რომ ისინი არ ურთიერთქმედებენ ერთმანეთთან, ანუ გროვების სიმკვრივე ძალიან დაბალია, რაც იწვევს სუსტ გრავიტაციულ ურთიერთქმედებას. ცაზე გიგნტური ვოიდის ახლოს მენახირის ვოიდი იმყოფება.

## სქოლიო
კატეგორია:ვოიდები
ჭანჭახის ციხე

**ჭანჭახის ციხე** — ციხესიმაგრე თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ფოცხოვში დღევანდელი ადმინისტრაციული დაყოფით ფოსოფის რაიონის სოფელ სავაშირში, საქართველო-თურქთის სასაზღვრო ზოლთან ახლოს.

## ტოპონიმი
ჭანჭახი „წყლიანი, ჭაობიანი ადგილი“. მსგავსი ტოპონიმი ხშირად გვხვდება საქართველოში. სოფელი ამ სახელწოდებით გვხვდება XV საუკუნის დოკუმენტურ წყაროში, კერძოდ 1462 წლის გულშარ დედოფლის მიერ კავთისხევის მოურავ ივანე სააკაძისთვის ბოძებულ გაცვლილობის წიგნში აღნიშნულია, რომ სააკაძეებს დედოფალი უბოძებს კავთისხევსა და ნოსტეში მიწებს, სანაცვლოდ კი ართმევს მიწას ჭანჭახში. სოფელი ისტორიული სახელწოდება ფიქსირდება XIX საუკუნის რუსულ რუკებზე. თანამედროვე სახელწოდება კი თურქეთის რესპუბლიკაში გენერალური ტოპონიმიკური ცვლილებების პოლიტიკას უკავშირდება. სოფელს დღეს სავაშირი (Savasır-მებრძოლი) ქვია. ეს სახელწოდება შესაძლებელია დაკავშირებული იყოს რუსეთ-ოსმალეთის 1828/1829 წწ. ომთან. ამაზე უნდა მიანიშნებდეს სოფლის მიდამოებში ძველი სანგრების არსებობა.

## ისტორია
ჩვენი ვარაუდით, ჭანჭახის ციხესთან უნდა იყოს დაკავშირებული შუა საუკუნეების მსხვილი ფეოდალი ჩანჩახი ფალელი. ეს როგორც ჩანს მისი ერთ-ერთი რეზიდენციაა. „მატიანე ქართლისაის“ თანახმად, 1028 წელს ბიზანტიის იმპერატორმა კონსტანტინე გამოაგზავნა პარკიმანოზი ურიცხვი ლაშქრით. მან ააოხრა იგივე ქვეყნები, რაც ბასილიმ, თუმცა დამარცხდა კლდეკართან, ლიპარიტ ბაღვაშთან ბრძოლაში. „მასვე ჟამსა წარვიდა ჩანჩახი ფალელი საბერძნეთს, მისცა ციხე გარყლობისა, | მიერთო ბერძენთა, და არჯევან პოლოლას ძემან მისცა ბერძენთა ციხე წელი თისაი.“. იგივე ინფორმაციას შემოკლებულად გადმოგვცემს სუმბატ დავითის კიდეს განდგეს ალად აზნაურნი, და მისცნეს ციხენი, ჩანჩახამა, ერისთავმან შავშეთისამან, მისცა ციხე წეფთისა, და თვით წარვიდეს იგინი საბერძნეთს“, ამ ორი ცნობის შეჯერებით ლოგიკურად ჩანს, რომ არჯევან ჰოლოლასძე შავშეთის ერისთავის ყმა იყო და წეფთის ციხეც სწორედ პატრონის ნებართვით გადასცა ბიზანტიელებს. წყაროებში შავშეთის მხოლოდ 2 ერისთავი იხსენიება: 1028 წლამდე ჩანჩახ ფალელი და 1028 წლის შემდგომ ტბეთის ეპისკოპოსი საბა. შავშეთის ერისთავი, როგორც ჩანს XI ს-ის დასაწყისში ფოცხოვსაც აკონტროლებდა. ამაზე შესაძლებელია მიანიშნებდეს სადაურობის მაწარმოებელი სახელი ფალელი. სოფ. ფალა, რომელიც მდებარეობს ამჟამინდელი საქართველო-თურქეთის საზღვრის სიახლოვეს, სოფ. ბადულადან 4 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით, „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ სამჯერ იხსენიება. ამასთან ყოფილა დიდი სოფელი, რადგან 3 ნაწილისგან (ზემო, შუა და ქვემო ფალა) შედგება და დიდი საძოვრებიც ჰქონია.

## ლიტერატურა
*ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები, ტ. 1, თბ., 2020 ISBN 978-9941-9675-9-7

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
მენახირის ვოიდი

thumb|მენახირის ვოიდი ცის რუკაზე
**მენახირის ვოიდი** () — სივრცის დიდი, თითქმის სფერული სიმეტრიული რეგიონი, რომელიც შეიცავს გალაქტიკების (ვოიდი) მცირე რაოდენობას. მდებარეობს მენახირის თანავარსკვლავედში. მისი ცენტრის კოორდინატებია α= და δ =.

## აღწერა
ვოიდის დიამეტრი შეფასებულია 330 მილიონი სინათლის წლით (დაკვირვებადი სამყაროს დიამეტრის დაახლოებით 0.27%), მოცულობა არის 236000 მეგაპარსეკი³, ხოლო მენახირის ვოიდი არის ერთ-ერთი უდიდესი ვოიდი და ზოგჯერ მას სუპერვოიდსაც უწოდებენ. ვოიდი აღმოჩენეს რობერტ კირშნერმა და მისმა კოლეგებმა 1981 წელს წითელი წანაცვლების კვლევის ფარგლებში. მენახირის ვოიდის ცენტრი მდებარეობს მზიდან დაახლოებით 700 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე.

სხვა ასტრონომებმა მალევე აღმოაჩინეს, რომ ვოიდი რამდენიმე გალაქტიკას შეიცავდა. 1987 წელს რ. კირხნერმა და კოლეგებმა გამოავლინეს ვოიდში რვა გალაქტიკის კვლევის არსებობა. მ. შტრაუსმა და ჯ. ჰუკრამ კიდევ რამდენიმე გალაქტიკა აღმოაჩინეს 1988 წელს, ხოლო გ. ალდერინგმა, გ. ბოტუნიმ, რ. კირხნერმა და რ. მარცკემ 1989 წელს განაცხადეს დამატებით 15 გალაქტიკის აღმოჩენაზე. 1997 წლისთვის მენახირის ვოიდში ცნობილი იყო 60 გალაქტიკის არსებობა.

გრეგორი ოლდერინგის აზრით, ვოიდის მასშტაბები ისეთია, რომ „ირმის ნახტომი მის ცენტრში რომ ყოფილიყო, 1960-იან წლებამდე ჩვენ არ გვეცოდინებოდა სხვა გალაქტიკების არსებობის შესახებ“.

ჰერკულესის ზეგროვა წარმოადგენს ვოიდის ერთ-ერთ უახლოეს კიდეს.

## წარმოქმნა 
არ არის შესამჩნევი შეუსაბამობები მენახირის ვოიდსა და Lambda-CDM მოდელს შორის. ერთ-ერთი თეორიის მიხედვით მენახირის ვოიდი წარმოქმნა უფრო მცირე ვოიდების შერწყმის შედეგად, ეს ხსნის გალაქტიკების მცირე რაოდენობას, რომლებიც მდებარეობენ ვოიდის შუა წაგრძელებულ რეგიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ვოიდები
აბესალომ ზენაიშვილი

**აბესალომ ზენაიშვილი** (დ. 1 დეკემბერი, 1920,  ჩიბათი — გ. 20 იანვარი, 1994 ) — ქართველი მეზღვაური, შორეული ნაოსნობის კაპიტანი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა ბათუმის საზღვაო ტექნიკუმი 1944 წელს. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. იყო ვეშაპსარეწი გემის „სლავას“ კაპიტანი (1954), საქართველოს საოკეანო თევზსაჭერი ფლოტის ტრაილერ „შოთა რუსთაველის“ კაპიტან-დირექტორი (1961), მრავალი სხვა გემის კაპიტანი. 1988 წლიდან იყო ტანკერ „ნოდარ დუმბაძის“ კაპიტანი. ვეშაპსარეწი გემით ორჯერ შემოუარა ანტარქტიდას. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:ქართველი მეზღვაურები
ირინა ჭიჭინაძე

**ირინა ჭიჭინაძე** (დ. 21 მაისი, 1949) — ქართველი მსახიობი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი (ა. მიქელაძის  სახელოსნო) 1971 წელს. 

1969-1972 წლებში მუშაობდა მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში, 1974-1984 წლებში კი "მეტეხის თეატრში". შეასრულა თამარ შერვაშიძის როლი კონსტანტინე გამსახურდიას რომან "მთვარის მოტაცების" ეკრანიზაციაში 1973. მონაწილეობს ფილმებში: "საფეხური" (ა. რეხვიაშვილი, 1986, დედინაცვალი), "სტუმრები", "სახლი" (დ. ცინცაძე, 1991), "ციხე-სიმაგრე" (დ. ჯანელიძე, 1993), მიხეილ მრევლიშვილის ფილმებში "საწყალი კაცის ამბავი" (1989), "მაწანწალა" (1992).

## ლიტერატურა 
ქართული კინო, 1896-2011. თბ., 2011. გვ. 215; ეროვნული ფილმოგრაფიის პორტალი: geocinema.ge

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
ოზოდა რაჰმონი

**ოზოდა რაჰმონი** (, დ. 3 იანვარი, 1978, დანგარა, ტაჯიკეთის სსრ, სსრკ) — 2014 წლამდე  ტაჯიკეთის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, 2016 წლიდან ტაჯიკეთის პრეზიდენტის აღმასრულებელი აპარატის (პრეზიდენტის ადმინისტრაციის) ხელმძღვანელი, შეთავსებით სენატორი და კომისიის ხელმძღვანელი ტაჯიკეთის პარლამენტის ზედა პალატაში.

ასევე ცნობილია, როგორც ტაჯიკეთის ამჟამინდელი პრეზიდენტის, ემომალი რაჰმონის მეორე ქალიშვილი. იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატს, აქვს იუსტიციის სახელმწიფო მრჩევლის წოდება და საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიპლომატიური რანგი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა დანგარაში. 1995 წელს ჩაირიცხა ტაჯიკეთის ეროვნულ უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 2000 წელს. 2004 წელს იგი ერთდროულად შევიდა აშშ-ის ორ უმაღლეს სასწავლებელში — ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტში ვაშინგტონში და მერილენდის უნივერსიტეტში კოლეჯ-პარკში. 2005 წელს მან დაიწყო მუშაობა კულტურისა და განათლების ატაშედ აშშ-ში ტაჯიკეთის რესპუბლიკის საელჩოში. 2007 წელს იგი დაბრუნდა ტაჯიკეთში და ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა ტაჯიკეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო განყოფილების უფროსად. 2009 წელს დაინიშნა ტაჯიკეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილედ, ხოლო 2014 წელს საგარეო საქმეთა მინისტრის პირველ მოადგილედ.

ოზოდა რაჰმონიმ 2012 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ქალთა უფლებებისა და თავისუფლებების კანონმდებლობის შემუშავება ტაჯიკეთში (1917-2011)“ და მიიღო სამართლის დოქტორის ხარისხი. ტაჯიკური ენის გარდა ფლობს რუსულ და ინგლისურ ენებს. რომელიც გაიცნო მერილენდის უნივერსიტეტში კოლეჯ-პარკში სწავლისას, სადაც ორივე სწავლობდა. მათ ხუთი შვილი ჰყავთ. ჯამოლიდინ ნურალიევი ტაჯიკეთის ეროვნული ბანკის თავმჯდომარის პირველი მოადგილის თანამდებობას 2015 წლიდან იკავებდა. მანამდე, 2007-2010 წლებში იგი იყო ტაჯიკეთის ფინანსთა მინისტრის მოადგილე, 2010-2015 წლებში — ფინანსთა მინისტრის პირველი მოადგილე. მერილენდის უნივერსიტეტის გარდა, მან დაამთავრა ტაჯიკეთის სახელმწიფო კომერციის უნივერსიტეტი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ტაჯიკი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლევან ზაქარეიშვილი

**ლევან ზაქარეიშვილი** (დ. 17 მაისი, 1953, თბილისი — გ. 22 აგვისტო, 2006) — ქართველი კინორეჟისორი და სცენარისტი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოლოგია-გეოფიზიკის ფაკულტეტი 1975 წელს; შემდეგ სწავლობდა მოსკოვში, საკავშირო კინემატოგრაფიის კინოსარეჟისორო და სასცენარო კურსებზე, რომელიც 1985 წელს დაასრულა.

1976–1977 წწ. მუშაობდა საქპროექტში გეოლოგად; 1977–1980 წწ. მშენებლობაზე ინჟინრად; 1980–1982 წწ. გორკის სახელობის კინოსტუდიაში რეჟისორის ასისტენტად; 1985 წლიდან — კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“, დამდგმელ რეჟისორად.

ლევან ზაქარეიშვილი წლების განმავლობაში მუშაობდა ფილმზე „თბილისი-თბილისი“. კინოსტუდიის განადგურების გამო, გადაღებული მასალა დაიკარგა და რეჟისორს თავიდან მოუწია გადაღება. გადაღებული აუხმოვანებელი მასალა ნახა ფრანგმა კინოკრიტიკოსმა პიერ-ანრი დელომ, რომელმაც პირადად სთხოვა ზურაბ ჟვანიას, რომ დაინტერესებულიყო ფილმის ბედით. საბოლოოდ, ფილმის დასრულება მოხერხდა რეჟისორის, მისი მეგობრების, ეროვნული კინოცენტრის და ბადრი პატარკაციშვილის ფინანსებით. ფილმი წარდგენილი იყო „ოსკარზე“, საუკეთესო უცხოური ფილმისათვის, მიიღო რამდენიმე საერთაშორისო კინოფესტივალის პრემია. იგი რეჟისორისათვის უკანასკნელი ნამუშევარი აღმოჩნდა.

იყო რუსეთისა და ევროპის კინოხელოვნების აკადემიების წევრი.

გარდაიცვალა თბილისში, გულის შეტევით.
* 2006 — პრემია „ნიკა“ დსთ-სა და ბალტიისპირეთის ქვეყნების საუკეთესო ფილმისთვის, ვისბადენის კინოფესტივალის პრემია „ოქროს შროშანი“: ფილმი *„თბილისი-თბილისი“*

## ფილმოგრაფია 
## ჩვენებები 
ფილმები „ისინი“ და „თბილისი-თბილისი“ კონკურსგარეშე პროგრამაში აჩვენეს კანის საერთაშორისო კინოფესტივალზე, 1992 და 2005 წლებში.

## რესურსები 
* ლევან ზაქარეიშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 17 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
შოთა ზარდალიშვილი

**შოთა ივანეს ძე ზარდალიშვილი** (დ. 15 აგვისტო, 1922, თბილისი, — გ. 26 აპრილი, 1996, იქვე) — ქართველი სამხედრო პირი, საბჭოთა გენერალ-მაიორი (1977), სახელმწიფო უშიშროების საპატიო თანამშრომელი (1967). 

დაამთავრა კიევის საარტილერიო სასწავლებელი (1942), თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტი დაუსწრებლად (1957). 1940 წლიდან წითელი არმიის რიგებში მსახურობდა. მეორე მსოფლიო ომის (1939–45) დროს იბრძოდა სტეპის და უკრაინის მეორე ფრონტებზე; მონაწილეობდა უნგრეთისა და ჩეხოსლოვაკიის ტერიტორიებზე ბრძოლებში, იყო ასეულის, ბატალიონის მეთაური. 1950 წლიდან მუშაობდა სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტში სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობებზე, 1976–1985 წლებში იყო საქართველოს სსრ სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე. 1985 წელს თადარიგში გავიდა. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით (1994), საბჭოთა ორდენებით და მედლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1996
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:საბჭოთა გენერალ-მაიორები
კატეგორია:ქართველი გენერალ-მაიორები
კატეგორია:თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
იური ზარეცკი

**იური ალექსანდრეს ძე ზარეცკი** (დ. 22 დეკემბერი, 1928, ზაპოროჟიე, — გ. 8 მაისი, 1985, თბილისი) — საქართველოში მოღვაწე მოცეკვავე და ბალეტმაისტერი, წარმოშობით უკრაინელი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1980). 

1951 წელს დაამთავრა თბილისის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი. 1948–1955 წლებში ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ანსამბლის ბალეტმაისტერი იყო, 1955–1967 წლებში — თბილისისა და ბაქოს ოპერისა და ბალეტის თეატრების სოლისტი. ცეკვებს დგამდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის, მუსიკალური კომედიისა და დრამის, ასევე საქართველოს სხვადასხვა დრამატულ თეატრში, ასევე ლენინგრადის, კიევის, კიშინიოვის, ეკატერინბურგის, ოდესის, ბაქოს თეატრებში. რუსთაველის თეატრში ქორეოგრაფიულად გააფორმა მრავალი სპექტაკლი, მ. შ. უილიამ შექსპირის „ზაფხულის ღამის სიზმარი” (1964), „მეფე ლირი” (1966) და „იულიუს კეისარი” (1973, სამივეს რეჟისორი მიხეილ თუმანიშვილი); ავქსენტი ცაგარელის „ხანუმა” (1968), ბერტოლტ ბრეხტის „კავკასიური ცარცის წრე” (1977, ორივეს დამდგმელი რეჟისორი რობერტ სტურუა) და სხვ. 

1972 წლიდან ზარეცკი რუსთაველის თეატრის მთავარი ბალეტმაისტერი იყო. მოღვაწეობდა კინოშიც. დადგა ცეკვები კინოფილმებში — „ვერისუბნის მელოდიები” (1973, რეჟისორი გიორგი შენგელაია) და „აურზაური სალხინეთში” (1975, რეჟისორი ლანა ღოღობერიძე). ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის ქორეოგრაფიულ სასწავლებელსა და საქართველოს თეატრისა და კინოს ინსტიტუტში (სცენური მოძრაობის კათედრის გამგე 1964–1973 წლებში). ზარეცკის მდიდარი კოლექცია (ვერცხლისა და თითბრის ანტიკვარული ნივთები, უნიკალური საოჯახო ავეჯი და სხვ.) მისივე ანდერძით გადაეცა თბილისის ივანე გრიშაშვილის სახელობის ეთნოგრაფიულ მუზეუმ „ქარვასლას”.

## ჯილდოები და აღიარება
*1966 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
*1980 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი მოცეკვავეები
კატეგორია:ქართველი ბალეტმაისტერები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
აძურა

**აძურა** — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, ერედვის და გორის მუნიციპალიტეტებში, მეჯუდის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 26 კმ, აუზის ფართობი 145 კმ². სათავე აქვს სამების ქედის (ხარულის ქედის განშტოება) აღმოსავლეთ კალთაზე.

საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები — ზაფხულში, წყალმცირეა ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი 3,4 მ³/წმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მდინარეები
ოქროს ობობა

**„ოქროს ობობა“** — 1992 წელს გადაღებული სატელევიზიო დეტექტიური მინი სერიალი, რომლის რეჟისორები და სცენარისტები არიან მიხეილ ანთაძე, გოგი ქავთარაძე და დავით კვირცხალია.

## სიუჟეტი
გამომძიებელ ივანე გიორგაძეს რთული საქმის გამოძიება დაევალა. სახეზეა მძიმე დანაშაულები – გაფლანგვა, ძარცვა, მკვლელობა. დამნაშავეთა ხლართებში, როგორც ობობას ქსელში, უამრავი ადამიანია გაბმული.

## როლებში
* გოგი ქავთარაძე — ივანე გიორგაძე
* დავით კვირცხალია — ტარიელი
* ლელა თურმანიძე — მარიკა
* მედეა ჩახავა — ნატალია
* კახი კავსაძე — ჩეჩე
* გიორგი (გოგი) ხარაბაძე — ექიმი
* რობერტ სტურუა — გამყიდველი
* ლიკა ქავჟარაძე — ელა
* ალექსანდრე (საშკა) იოსელიანი — კახი
* მურმან ჯინორია — კილაძე
* მიხეილ ჯოჯუა (უმც.) — თანდილაშვილი
* დავით პაპუაშვილი — უშანგი
* გეგი გუჯეჯიანი — მამუკა
* ნუგზარ ცომაია — კარლო
* ლია გუდაძე — ჟანა 
* ლეილა ყიფიანი — ანა 
* გივი ჩუგუაშვილი — ჩორნა
* ოთარ ეგაძე — სილოვანი 
* ზურაბ ყიფშიძე — დოცენტი გუჯაბიძე
* გურამ საღარაძე — პროფ. ზუბაშვილი
* ფლორა (ფეოდოსია) შედანია — ბაბულია
* ელდარ სახლთხუციშვილი — ზემლიანსკი 
* ნანი ჩიქვინიძე — ნანა
* თემურ შოთაძე — გრუნტმანი
* ალექსანდრე (სანდრო) თედიაშვილი — უფროსი გრუნტმანი
* ქეთევან ფანცხავა — გრუნტმანის ცოლი
* ელენე (ბაკა) კვირცხალია — ნინიკო
* მიხეილ ანთაძე — დანგაძე
* კარლო ღლონტი — ბჟალავა
* თამარ სხირტლაძე — ზინა
* მანანა დავითაშვილი — იულია
* ლელა ბიჩინაშვილი — ლია
* რევაზ თავართქილაძე — მანაშეროვი
* პაატა ბარათაშვილი — კვაჩახია
* ვასილ რცხილაძე — შალიკო
* ალექსანდრე (სანდრო) სავიცკი  — კოლონიის უფროსი
* იმედა კახიანი — ბუიშვილი
* შოთა მშვენიერაძე — გენადი
* თემურ კალანდაძე — ინგოროყვა
* კონსტანტინე (კოტე) თოლორაია — შამშე
* ბერდია ინწკირველი — პტიცა
* გივი სავანელი — ცაცია
* ოთარ ზაუტაშვილი — მუზეუმის დირექტორი
* მიხეილ ვაშაძე — პროფ. ტორონჯაძე
* ბონდო გოგინავა — პროფ. აფციაური
* ქართლოს მარადიშვილი — ბრმა(
* ვიქტორ ნინიძე — სერჟანტი
* დავით უფლისაშვილი — რიგითი
* გივი თოხაძე — გამომძიებელი
* ლეო (ლევან) ფილფანი — ბიგურზა
* ფრიდონ გულედანი — მირანგულა
* კოტე კიკაბიძე — ცირკის დირექტორი
* თემურ ლაკია — ბორია
* ნუგზარ ტაბატაძე — მაძებარი
* ნავრიკ კალოიანი — კოლია
* გიორგი დადიანი — კარბელაშვილი
* დავით კუპრაძე — ბექნუ

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ფილმები
კატეგორია:1992 წლის ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
მამისაშვილი

საკუთარი სახელი **მამისაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ნინო მამისაშვილი — ფილოლოგი, მთარგმნელი
* ნოდარ მამისაშვილი — კომპოზიტორი

კატეგორია:ქართული გვარები
ზარზმის წარწერა

**ზარზმის ივანე სულასძის წარწერა** — ისტორიულ სამცხეში (ახლანდ. ადიგენის მუნიციპალიტეტი) მდებარე ზარზმის მონასტრის სამრეკლოს შესასვლელის თავზე ჩასმული, ქვის ფილაზე ამოკვეთილი ქართული ასომთავრული წარწერა. თარიღდება დაახლოებით 979 წლით.
## აღწერა
დიდი ზომის (211 სმX100 სმ) ქვის ფილის ცენტრში გამოყვანილი იყო „აყვავებული ჯვრის“ რელიეფური გამოსახულება. წარწერა ამოკვეთილი იყო ჯვრის ორივე მხარეს ათ-ათ სტრიქონად. მოგვიანებით ფილა ხელმეორედ გამოუყენებიათ საშენ მასალად და მისი მარჯვენა მხარე ჩამოუჭრიათ. ამ ნაწილის ფრაგმენტი, წარწერის ნაწყვეტით, თავდაღმაა ჩასმული მონასტრის მთავარი ტაძრის (XIV საუკუნის) სამხრეთ კედელში. სამრეკლოს შესასვლელის თავზე ჩასმულ ფილაზე სრულადაა შერჩენილი წარწერის მარცხენა ნაწილი (10 სტრიქონი) და მარჯვენა ნაწილის სტრიქონთა დასაწყისი 4–7 ასოს ზომაზე. ადგილზე დარჩენილი და დიდი ტაძრის სამხრეთ კედელში ჩასმული ფრაგმენტები ტექსტის გადაშლისა და ნაკლულობის გამო ერთმანეთს არ ებმის. ამიტომ ტექსტის აღდგენა წარწერის მარჯვენა ნაწილში ვერ ხერხდება.

წარწერის ჩვენამდე მოღწეული ნაწილი ასე იკითხება:

Inscription of Church tower of Zarzma.JPG|ზარზმის სამრეკლოს წარწერა
Inscription of Church tower of Zarzma 2.JPG|ზარზმის სამრეკლოს წარწერა

## ისტორიული კონტექსტი
წარწერა ეკუთვნის ბიზანტიის კეისარ ბასილი II-ის წინააღმდეგ აჯანყებულ ბარდა სკლიაროსთან დავით III კურაპალატის მიერ 975 წელს საომრად გაგზავნილი ლაშქრის მონაწილეს — ივანე სულას ძეს. წერილობითი წყაროების მონაცემებით („სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრება”, ათონის ივერთა მონასტრის სააღაპე წიგნი) იგი ჩორჩანელთა საგვარეულოს წარმომადგენელია.

ექვთიმე თაყაიშვილი თვლიდა, რომ ზარზმის წარწერაში ნახსენები ივანე სულას ძე და ბარდა სკლიაროსის წინააღმდეგ გაგზავნილი ჯარის სარდალი — იოანე-თორნიკე ერთი და იგივე პირი უნდა ყოფილიყო. მეცნიერის აზრით, თორნიკეს ბერობის სახელი იოანე იგივე ივანეა, სულა კი თორნიკეს მამის — ჩორდვანელის მეორე სახელია. ეს სულა და ათონის ქართველთა მონასტრის იმავე დროის ერთ-ერთ აღაპში დასახელებული სულა (ფარსმანისა და ჩორჩანელის მამა) სხვადასხვა პირია. ორივე სულას სხვადასხვა დროის მოღვაწეებად მიიჩნევენ ნ. ბერძენიშვილი და ე. მეტრეველი. წარწერა, შინაარსობრივად და პალეოგრაფიული ნიშნებით, დაახლოებით 979 თარიღდება. იგი დოკუმენტურად ადასტურებს ქართველთა ლაშქრის მონაწილეობას ბასილი კეისრის დასახმარებლად X საუკუნის 70-იანი წლების ბოლოს.
## ლიტერატურა
* ქართული წარწერების კორპუსი, [ტ.] 1 – აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველო (V–X სს.), ნ. შოშიაშვილის გამოც., თბ., 1980.
* ქრონიკები და სხვა მასალა საქართველოს ისტორიისა და მწერლობისა, თ. ჟორდანიას გამოც., წგ. 1, ტფ., 1892.
* ბერიძე ვ., სამცხის ხუროთმოძღვრება. XIII–XVI სს., თბ., 1955.
* მეტრეველი ე., ათონის ქართველთა მონასტრის სააღაპე წიგნი, თბ., 1998.

კატეგორია:ზარზმის მონასტერი
კატეგორია:ქართული წარწერები
ჯიმი ზარიძე

**ჯიმი შალვას ძე ზარიძე** (დ. 2 აგვისტო, 1952, ახალი ათონი) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს შეიარაღებული ძალების ბრიგადის გენერალი (2005). 

დაამთავრა თბილისის უმაღლესი საარტილერიო სამეთაურო სამხედრო სასწავლებელი (1973), ლენინგრადის მიხეილ კალინინის სახელობის სამხედრო-საარტილერიო აკადემია (1983). 1973–1978 წლებში მსახურობდა გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკაში განლაგებულ საბჭოთა ჯარებში. 1991–1992 წლებში იყო საარტილერიო პოლკის მეთაური, 1992–1993 წლებში — საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სარაკეტო ჯარებისა და არტილერიის უფროსის მოადგილე, 1993–1997 წლებში — გაერთიანებული სამხედრო აკადემიის უფროსის მოადგილე, 2001–2002 წლებში — სახმელეთო ჯარების სარდლის მოადგილე, 2002–2003 წლებში — გენერალური შტაბის ოპერატიული დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე, 2003–2004 წლებში — ეროვნული სასწავლო ცენტრის უფროსი, 2004 წელს — საქართველოს შეიარაღებული ძალების არტილერიის სარდალი, 2005–2006 წლებში — საქართველოს შეიარაღებული ძალების შტაბის უფროსის მოადგილე. დაჯილდოებულია საბრძოლო ორდენით და მედლით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 2 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ზანავის ნაეკლესიარი

**ზანავის ნაეკლესიარი** — შუა საუკუნეების ეკლესიის ნაშთი ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ისტორიულ სამცხეში. შემორჩენილია ახლანდ. სოფელ დიდი ზანავის ჩრდილოეთით, დაახლ. 2 კმ-ზე, ზანავის ხევის სათავეებში (ძველი ზემო ზანავი), შერეული ტყით გარემოცულ მინდორში.

ნაგებობა მოზრდილი დარბაზული ეკლესია უნდა ყოფილიყო. შესაძლოა ის ბასილი ზარზმელის თხზულებაში მოხსენიებული მონასტერი იყოს. ეკლესიის სამხრეთით და ჩრდილოეთით მინაშენები ჰქონია. კედლების ორივე მხარე გათლილი, მოზრდილი ქვების პერანგით იყო შემოსილი. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს, ხოლო სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლებში გაჭრილი კარები მინაშენებში გადიოდა. ეკლესიის ჩამოცვენილი, ჩუქურთმიანი ქვები ორმაგი, გრეხილი ლილვებითაა მოჩარჩოებული. არის ლოტოსის გამოსახულება და წნულჩუქურთმიანი, ტოლმკლავა ჯვარი. ეკლესიას გალავანი ჰქონდა, რომლის შიგნით და გარეთ სხვა ნაგებობათა ნაშთებია; იქვეა წყაროც. ჩანს, ეკლესია ფუნქციონირებდა შემდგომ ხანებშიც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აცილების ზონა

right|thumb|ირმის ნახტომი ქმნის აცილების ზონას ადგილობრივი დამკვირვებლებისთვის
**აცილების ზონა** () — დედამიწიდან, ცის სრულფასოვანი დაკვირვებისთვის დაფარული ზონა ირმის ნახტომის გალაქტიკის მიერ.

თავდაპირველად აღნიშნულ ზონას ეწოდა “რამდენიმე ნისლეულის ზონა“ (). იგი პირველად მოიხსენა რიჩარდ ა. პროქტორმა თავის სტატიაში 1878 წელს, რომელიც ეხებოდა „ნისლეულების“ გავრცელებას ჯონ ჰერშელის ნისლეულების საერთო კატალოგში ().

## ფიზიკური ახსნა
დედამიწიდან კოსმოსურ ობიექტებზე დაკვირვებისას, ვარსკვლავთშორისი მტვრის და ვარსკვლავების გამოსხივება სუსტდება ირმის ნახტომის სიბრტყეში (გალაქტიკური სიბრტყე) და ხელს უშლის სპექტრის ხილულ ნაწილში გალაქტიკის უკან ცის დაახლოებით 20%-ის ხილვას. შედეგად, სპექტრის ხილულ რეგიონში დაკვირვების შედეგად შედგენილი გალაქტიკების კატალოგები, როგორც წესი, არ არის სრული მხოლოდ გალაქტიკის სიბრტყესთან ახლოს მდებარე სივრცე.

## თანამედროვე წარმოდეგნა 
ბოლო წლებში არაერთი მცდელობა გაკეთდა აცილების ზონის მიერ წარმოქმნილი ცოდნის ხარვეზის დასაძლევად. ირმის ნახტომის მტვერი და გაზი ქმნის ექსტინციას ოპტიკურ ტალღის სიგრძეზე და ფონის ვარსკვლავები შეიძლება აგვერიოს ფონურ გალაქტიკებთან. თუმცა, ტალღის დიდ სიგრძეზე ექსტინციის გავლენა მცირდება, რადიოტალღების დიაპაზონში კი ირმის ნახტომი თითქმის გამჭვირვალეა. ცის ინფრაწითელი კვლევები, როგორიცაა IRAS და 2MASS, ეხმარება ეგარეგალაქტიკური ობიექტების პოზიციების უფრო სრულყოფილი სურათის შექმნაში. აცილების ზონაში პაოლო მაფეიმ 1968 წელს ინფრაწითელ დიაპაზონში აღმოაჩინა ორი დიდი ახლომდებარე გალაქტიკა, Maffei 1 და Maffei 2. თუმცა, ცის დაახლოებით 10% ძნელად შესასწავლია, რადგან გარეგალაქტიკური ობიექტები შეიძლება არეულ იქნან ირმის ნახტომის ვარსკვლავებთან.

რადიო გამოსხივების თავიდან აცილების ზონის შესწავლის პროექტებმა, განსაკუთრებით ნეიტრალური წყალბადის 21 სმ ხაზში, შესაძლებელი გახადა აღმოჩენილიყო მთელი რიგი გალაქტიკები, რომლებიც დაკვირვებისთვის მიუწვდომელია სპექტრის ინფრაწითელ დიაპაზონში. ასეთი გალაქტიკების მაგალითებია Dwingeloo 1 და Dwingeloo 2, რომლებიც აღმოჩენილია შესაბამისად 1994 და 1996 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ირმის ნახტომი
შაჰაბუდინ აჰმედი

**შაჰაბუდინ აჰმედი** (;  დ. 1 თებერვალი, 1930 – გ. 19 მარტი, 2022) — ბანგლადეშელი პოლიტიკოსი, რომელსაც 1996 წლიდან 2001 წლამდე ეკავა ბანგლადეშის პრეზიდენტის თანამდებობა  და 1990-1995 წლებში იყო  ბანგლადეშის უზენაესი მოსამართლე. იგი თანამდებობიდან გადადგა 2001 წლის 14 ნოემბერს, 2008 წელს, დაკას გულშანში მდებარე ტბას მისი პატივსაცემად დაარქვეს „რასტრაპატი ბიჩარპატი შაჰაბუდინ აჰმედის პარკი“. 

2022 წლის თებერვალში აჰმედი გადაიყვანეს კომბინირებული სამხედრო ჰოსპიტალის (CMH) ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში. იგი გარდაიცვალა 2022 წლის 19 მარტს, 92 წლის ასაკში, იმავე ჰოსპიტალში.

## სქოლიო
კატეგორია:ბანგლადეშის პრეზიდენტები
კატეგორია:ბანგლადეშის ვიცე-პრეზიდენტები
ლა-უაკანის მუნიციპალიტეტი

**ლა-უაკანა** () ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 30 627 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.5%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 952 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 15.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1861 წლის 10 დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 035.

## სქოლიო
კატეგორია:მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტები
უანდაკარეო (მუნიციპალიტეტი)

**უანდაკარეო** () ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11 644 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 96.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 121 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1919 წლის 18 ნოემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 036.

## სქოლიო
კატეგორია:მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტები
ინდოეთ-მალდივის კუნძულების ურთიერთობები

ინდოეთი და მალდივის რესპუბლიკა საზღვაო მეზობლები არიან. ინდოეთი აგრძელებს კუნძულის უსაფრთხოების ხელშეწყობას და ფინანსურ მხარდაჭერას.

ქვეყნებს შორის ურთიერთობა დაიძაბა მალდივის რესპუბლიკის პრეზიდენტის, მოჰამედ მუიზუს მიერ „India-Out“ (ინდოეთის გარეშე) კამპანიის დაწყების შემდეგ. მალდივის კუნძულები კავშირებს აღრმავებს ჩინეთთან. უახლეს შემთხვევებს შორისაა მალდივის მინისტრების მიერ ლაქშადვიპის კუნძულებზე შენიშვნები და ინდოეთის პრემიერ-მინისტრ ნარენდრა მოდის მიერ დაძაბულობებზე ხაზგასმა. 

ორივე სახელმწიფო ერთა თანამეგობრობის წევრია. ინდოეთის უმაღლესი კომისარი მალეშია, ხოლო მალდივის კუნძულების ― ნიუ-დელიში.

## ისტორია
მალდივის კუნძულები ლაქშადვიპის კუნძულების სამხრეთ ნაწილში, ინდოეთის ოკეანეში მდებარეობს. სახელმწიფოებს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები ბრიტანეთის იმპერიისგან მალდივის კუნძულების დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, 1966 წელს დამყარდა. მას შემდეგ ქვეყნებს შორის მჭიდრო სტრატეგიული, სამხედრო, ეკონომიკური და კულტურული კავშირებია. ინდოეთი მხარს უჭერს მალდივის კუნძულების პოლიტიკას რეგიონულ საკითხებში, ხოლო კუნძულოვანი სახელმწიფო ინდოეთთან მეგობრობას დახმარების წყაროდ და შრი-ლანკასთან საპირწონედ აღიქვამს, რომელიც კუნძულთან და მის უმსხვილეს სავაჭრო პარტნიორთან ახლოს მდებარეობს. ხელშეკრულების თანახმად, კუნძული მინისოი ინდოეთის ფარგლებშია მოქცეული. ორივე სახელმწიფო სამხრეთ აზიის რეგიონული თანამშრომლობის ორგანიზაციისა და სამხრეთ აზიური ეკონომიკური კავშირის დამფუძნებელია. ინდოეთსაც და მალდივის კუნძულებსაც ხელი აქვთ მოწერილი სამხრეთ აზიის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებაზე. რეგიონულ საკითხებთან დაკავშირებით ინდოეთისა და მალდივის კუნძულების ლიდერებს შორის უმაღლესი დონის ვიზიტები ხორციელდება.

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთ-მალდივების ურთიერთობები
კატეგორია:ინდოეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:მალდივის კუნძულების დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:ინდოეთი და ერთა თანამეგობრობა
კატეგორია:მალდივები და ერთა თანამეგობრობა
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
უანიკეო

**უანიკეოს მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 945 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.5%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 200.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 39.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 037.

## სქოლიო
კატეგორია:მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტები
უირამბა (მუნიციპალიტეტი)

**უირამბის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 015 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 79.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 114 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1950 წლის 24 სექტემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 039.

## სქოლიო
კატეგორია:მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტები
კუროს ვოიდი

**კუროს ვოიდი** () — ვოიდი, რომელიც მდებარეობს პერსევს-თევზებისა და ქალწულის ზეგროვებს შორის. კუროს ვოიდი უნიკალურია, რადგან ის დედამიწასთან ახლოსაა და საშუალებას გვაძლევს განვსაზღვროთ იმ ზეგროვის საზღვრები, რომელშიც ჩვენი გალაქტიკა მდებარეობს. მიუხედავად მისი შედარებითი სიახლოვისა, კუროს ვოიდი კარგად არ არის შესწავლილი, რადგან დედამიწიდან დაკვირვებისას იგი ნაწილობრივ დაფარულია ირმის ნახტომის დისკით. სიცარიელეს აქვს მკაფიო საზღვარი პერსევს-თევზების ზეგროვასთან.

## მდებარეობა 
დედამიწის ცაზე კუროს ვოიდს აქვს პირდაპირი აღვლენა ~2სთ40წთ-დან სულ მცირე 4სთ-მდე, სადაც იგი დაფარულია ირმის ნახტომის დისკით; დახრილობა მერყეობს 5°-დან 40°-მდე. ადგილობრივი ზეგროვის საზღვრისგან განსხვავებით, პერსევს-თევზების ზეგროვასთან საზღვარი აშკარად ჩანს. კერძოდ, ვოიდს აქვს საზღვარი გალაქტიკების გროვებთან A400, A426 და A374.

სამგანზომილებიან სივრცეში კუროს ვოიდი მდებარეობს პერსევს-თევზების ზეგროვასა და ადგილობრივ ზეგროვას შორის. კუროს ვოიდი, ადგილობრივი ვოიდის მსგავსად, ხაზს უსვამს საზღვარს ორ ზეგროვას შორის. ასევე, უამრავ სხვა კვლევაში მოპოვებული იქნა ვოიდის რუკები, და განისაზღვრა გალაქტიკების გადასვლის სიჩქარე ვოიდებიდან ზეგროვებზე. ერთად, ასეთი კვლევები იძლევა საიმედო მტკიცებულებებს ვოიდის არსებობის შესახებ, მიუხედავად აცილების ზონაში ობიექტებზე დაკვირვების წარმოების სირთულისა.

აცილების ზონაში ობიექტებზე დაკვირვების შემდგომი მცდელობები, როგორიცაა ALFAZOA და ALFALFA პროექტები, შეძლებს უფრო ზუსტი დაკვირვების ჩატარებას და უფრო საიმედოდ განსაზღვროს ვოიდის საზღვრები. არესიბოს რადიოტელესკოპი მიმართულია მოიძიოს ნებისმიერი გამოსხივება შორეული გალაქტიკებიდან, რომელიც წითელი წანაცვლების გამო გამოიყოფა ირმის ნახტომის აცილების ზონაში. თუმცა, ასეთ კვლევებს აქვს შეზღუდული დიაპაზონი არესიბოს ტელესკოპის ტექნიკური შეზღუდვების გამო.

## რესურსები ინტერნეტში
* Atlas of the universe page on the Perseus-Pisces Supercluster and Taurus Void
* Atlas of the universe page on The Universe within 1 billion Light Years and The Neighboring Superclusters

## სქოლიო
კატეგორია:ვოიდები
ბაკი (სერიალი)

**ბაკი** (იაპონურად: グラップラー刃牙) — 2018 წლის იაპონური მანგა სერიალი, დაწერილი და ილუსტრირებული კეისუკე იტაგაკის მიერ. იგი თავდაპირველად სერიალიზებული იყო Shōnen manga-ს ჟურნალში Weekly Shōnen Champion 1991 წლიდან 1999 წლამდე და შეაგროვა 42 ტანკობონ ხმები აკიტა შოტენის მიერ. სიუჟეტი მოგვითხრობს მოზარდ ბაკი ჰანმაზე, სადაც იგი ვარჯიშობს და გამოცდის თავის საბრძოლო უნარებს სხვადასხვა მოწინააღმდეგეებთან სასიკვდილო, წესების გარეშე ხელჩართულ ბრძოლაში. სერიალი ბაკი არის ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე გაყიდვადი მანგას სერია, 100 მილიონზე მეტი ტირაჟით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ანიმაციური სერიალები
ზარიძეების სამაროვანი

**ზარიძეების სამაროვანი** — VI–VII საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. აღმოჩენილია 1982 წელს სოფ. ზარიძეების მახლობლად, ადგილ „სეროდანში“, მდ. ქუსნოს სათავეებთან.

მიკვლეულ ქვის სამარხში აღმოჩნდა: სარდიონის სასანური გემა, მძივები და 2 მონეტა. ელიფსური ფორმის ნარინჯისფერი სარდიონის საბეჭდავი, რომელსაც აქვს ზონრის გასაყრელი ნახვრეტი. საბეჭდავის პირზე გამოსახულია წვერიანი მამაკაცის ბიუსტი პროფილში. მეფე კავადის ვერცხლის დრაქმები მოჭრილია VI საუკუნის დასაწყისში სასანური ირანის ორი სხვადასხვა პროვინციის ზარაფხანებში. მასალა ინახება ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.

## ლიტერატურა
* წოწელია მ., სასანური წარმოშობის მასალა სოფ. ზარიძეებიდან, „ძეგლის მეგობარი“, 1985, №70. — გვ. 52-56.

კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბადრუდოზა ჩოუდჰური

**ბადრუდოზა ჩოუდჰური**  (;  დ. 11 ოქტომბერი  1930 – გ. 5 ოქტომბერი  2024) — ბანგლადეშელი პოლიტიკოსი, იგი ბანგლადეშის პრეზიდენტი იყო 2001 წლის 14 ნოემბრიდან 2002 წლის 21 ივნისამდე. ბადრუდოზა იყო ბანგლადეშის ნაციონალისტური პარტიის (BNP) დამფუძნებელი და გენერალური მდივანი. ჩოუდჰური ასევე იყო ექიმი, კულტურული აქტივისტი, მწერალი, ესეისტი, დრამატურგი, ტელეწამყვანი და გამოჩენილი ორატორი. 1954–1955 წლებში მან მიიღო ბაკალავრის ხარისხი დაკას სამედიცინო კოლეჯში.

## სამედიცინო კარიერა
ჩაუდჰერიმ კარიერა სამედიცინო პროფესიით დაიწყო. 1964 წელს იგი გახდა რაჯშაჰის სამედიცინო კოლეჯის მედიცინის ასოცირებული პროფესორი, ხოლო 1964–1970 წლებში მუშაობდა სირ სალიმულაჰის სამედიცინო კოლეჯში. 1970 წელს იგი გახდა სილჰეთის სამედიცინო კოლეჯის მედიცინის პროფესორი.

## პრეზიდენტობა
2001 წელს  ჩოუდჰური დაინიშნა ბანგლადეშის საგარეო საქმეთა მინისტრად, როდესაც ბანგლადეშის ეროვნული პარტია მოვიდა ხელისუფლებაში. 2001 წლის ნოემბერში იგი პრეზიდენტად აირჩიეს ბანგლადეშის ეროვნული ასამბლეის წევრებმა. შვიდი თვის შემდეგ, როდესაც ჩოუდჰურმა გადაწყვიტა არ მისულიყო ბანგლადეშის ეროვნული პარტიის დამფუძნებლის ზიაურ რაჰმანის საფლავზე მისი გარდაცვალების წლისთავზე, იგი დაადანაშაულეს პარტიის ღალატში. 2002 წლის ივნისში, ჩოუდჰურმა დატოვა თავისი თანამდებობა, რადგან მმართველმა პარტიამ მოითხოვა მისი გადადგომა, რათა სიტუაცია უფრო მეტად არ გამწვავებულიყო.

## ბიკალპა დჰარა
ჩოუდჰურმა აღიარა მესამე ძალის საჭიროება ბანგლადეშში, რომელსაც ფაქტობრივად ორი პარტიის დემოკრატია ჰქონდა. მან გამოხატა სურვილი, რომ სამოქალაქო საზოგადოებასთან თანამშრომლობით, პოლიტიკაში შესულიყო და ბრძოლა გაეწია კორუფციისა და ტერორიზმის წინააღმდეგ, ასევე შექმნილიყო კარგი მმართველობა ქვეყანაში ალტერნატიული პოლიტიკური ძალის საშუალებით (ბიკალპა დჰარა). იგი, თავის შვილთან მახი ბ. ჩოუდჰურთან და ბანგლადეშის ეროვნული პარტიის დეპუტატ აბდულ მანანთან ერთად, დატოვა პარტია, რათა მუშაობა დაეწყოთ ახალ პოლიტიკურ პარტიაში. ჩოუდჰური გახდა ახალი პარტიის, ბანგლადეშის ალტერნატიული გზის პრეზიდენტი, ხოლო აბდულ მანანი - მისი გენერალური მდივანი. ეს პარტია, რომელიც 2004 წლის მარტში დაარსდა, აქტიური კრიტიკოსი იყო იმ დროის მთავრობისა, და მისი უმრავლესობა ყოფილი ეროვნული პარტიის წევრები იყვნენ, რომლებმაც მმართველი პარტია დატოვეს. წლის დეკემბრისა და 2009  წლის აპრილის პერიოდში, როდესაც იგი გადადგა თანამდებობიდან, რადგან პარტიამ ვერ შეძლო ვერცერთი ადგილის მოპოვება პარლამენტის არჩევნებში. მათ ჰყავდათ ერთი ვაჟი, მახი ბ. ჩოუდჰური, და ორი ქალიშვილი, მუნა და შაილა.

## სქოლიო
კატეგორია:ბანგლადეშის პრეზიდენტები
სუჭოუს მუზეუმი

**სოჭუოს მუზეუმი** () — უძველესი ჩინური ხელოვნების, ფერწერის, კალიგრაფიისა და ხელნაკეთი ხელოვნების მუზეუმი, მდებარეობს სუჭოუში, ძიანსუს პროვინციაში, ჩინეთი. იგი მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად მონახულებადი მუზეუმია, რომელსაც 2018 წელს 2 მილიონზე მეტი ადამიანი ესტუმრა. მუზეუმის სახხალხო განყოფილება მდებარეობს ბეის ოჯახის საგვარეულო ტაძარში, ლომის ჭალის ბაღის მახლობლად. დასავლეთის ახალი პავილიონი დააპროექტა ცნობილმა არქიტექტორმა იუჰ მინ პეიმ. მუზეუმი გაიხსნა 2006წელს.

## ისტორია
სუჭოუს მუზეუმი დაარსდა 1960 წელს, იგი თავდაპირველად მდებარეობდა ტაიპინელთა აჯანყების გენერალ ჯუნ ვანგის ყოფილი რეზიდენციის შენობაში. სუჭოუს დაარსების 2 500 წლის იუბილესთან დაკავშირებით 1986 წელს გაიხსნა სუჭოუს სახალხო მუზეუმი, რომელიც მოგვიანებით გახდა ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის გაერთიანება. 2006 წელს მუზეუმი გადმოიტანეს ამჟამინდელ ადგილას, სუჭოუში დაბადებული ჩინურ-ამერიკული  წარმოშბის არქიტექტორის იუჰ მინ პეის მიერ დაპროექტებულ შენობაში. ახალი შენობა მოიცავს 10 700 კვადრატულ მეტრ ფართობს და აქვს 19 000 კვადრატულ მეტრზე მეტი სამშენებლო ფართობი. ტაიპინელთა აჯანყების გენერალ ჯუნ ვანგის რეზიდენციის რენოვაციის ჩათვლით, საერთო სამშენებლო ფართობი 26 500 კვადრატულ მეტრს აღწევს, ხოლო ხარჯი შეადგენს 3,39 მილიონ ჩინურ იუანს.

## კოლექცია
მუზეუმის საგამოფენო სივრცე დაახლოებით 3 600 კვადრატულ მეტრს მოიცავს. მუზეუმში დაცულია დაახლოებით 30 000 ნივთი, მათ შორის გათხრებისას ნაპოვნი კულტურული რელიქვიები, უძველესი ფერწერა და კალიგრაფია, ასევე ძველი ხელნაკეთი ნივთები.

მუზეუმში წარმოდგენილია ოთხი მუდმივი გამოფენა: ვუდის რელიქვიები, ვუს კოშკის ეროვნული საგანძური, ვუჟუნგის ესთეტიკა და ვუმენის კალიგრაფია და ფერწერა. მუდმივი კოლექციები მოიცავს პრეისტორიულ კერამიკასა და ნეფრიტის ნიმუშებს, აგრეთვე ბუდისტურ კულტურულ რელიქვიებს, რომლებიც თაიგერის მთის იუნიანის ტაძრიდან და რუიგუანგის ტაძრიდანაა. სუჭოუს ისტორიის გამოფენა მნახველებს აცნობს სუჭოუს რეგიონის ისტორიას, მოიცავს პალეოლითის ეპოქას, მინისა და ცინის დინასტიებს, აგრეთვე გაზაფხულისა და შემოდგომის პერიოდს, როცა ჩამოყალიბდა სუჭოუს დასახლება. მთავარი ეზო მუზეუმის ეზოებიდან ყველაზე რთულად შექმნილი იყო და მოიცავს კენჭებით დაფარულ აუზებს, სწორსა და მოხრილ ხიდებს, რვაკუთხა პავილიონებსა და ბამბუკის ტყეს.

### გეომეტრიული ფიგურების გამოყენება
პეიმ მუზეუმის დიზაინისთვის გამოიყენა მარტივი გეომეტრიული ფორმები, როგორიცაა რვაკუთხედები, რომბი და სამკუთხედი. ატრიუმი და რამდენიმე დარბაზი რვაკუთხედის ფორმისაა, ხოლო ზოგიერთი ფანჯარა რომბის ფორმითაა შესრულებული. სახურავები და ჭერი სამკუთხედების, მართკუთხედისა და რომბის მოზაიკას წარმოადგენს, რაც მუზეუმის სტრუქტურას განსხვავებულ სახეს აძლევს და გამოარჩევს მას ტრადიციული სუჭოუს შენობებისგან, რომლებიც მუზეუმს აკრავს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* China Museums
* Suzhou Museum at Google Cultural Institute

## სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის მუზეუმები
ადგილობრივი ვოიდი

მინი|ვოიდებისა და ზეგროვების რუკა ირმის ნახტომიდან 500 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე. ადგილობრივი ვოიდი ყვითელ წრეშია
**ადგილობრივი ვოიდი** () — ვრცელი ვოიდი, რომელიც მდებარეობს გალაქტიკათა ადგილობრივ ჯგუფთან ახლოს. ის აღმოაჩინეს რიჩარდ ბრენტ ტულიმ და ჯეიმს რიჩარდ ფიშერმა 1987 წელს. ითვლება, რომ იგი შედგება სამი ცალკეული სექტორისგან, რომლებიც გამოყოფილია ძაფებით. — 150-300 მგპს-მდე. ადგილობრივი ვოიდი ასევე შეიძლება შეიცავდეს მნიშვნელოვნად ნაკლებ გალაქტიკას, ვიდრე ამას სტანდარტული კოსმოლოგიური მოდელი წინასწარმეტყველებს.

## მდებარეობა და ზომები 
ვოიდები წარმოადგენს გრავიტაციის გავლენის ქვეშ მატერიის კონცენტრაციის წარმოქმნის შედეგი, რომელიც აკავშირებს გალაქტიკებს გროვებად და ჯაჭვებად, გამოყოფილი რეგიონებით, რომლებიც თითქმის არ შეიცავს გალაქტიკებს. ითვლება რომ მანძილი მზიდან ადგილობრივი ვოიდის ცენტრამდე მინიმუმ 23 მგპს-ია.

## გავლენა ადგილობრივ ობიექტებზე 
მკვლევარები თვლიან, რომ ადგილობრივი ვოიდი იზრდება და ადგილობრივი ფურცელი, რომელიც ვოიდის ერთ-ერთი კედელია, ვოიდის ცენტრს 260 კმ/წმ სიჩქარით შორდება. მატერიის კონცენტრაცია ჩვეულებრივ იზიდავს ერთმანეთს და ქმნის უფრო დიდ ვოიდს. ადგილობრივი ვოიდი ერთნაირად არის გარშემორტყმული მატერიით ყველა მიმართულებიდან, გარდა ერთი სექტორისა, რომელშიც არაფერია, რაც ამ ტერიტორიიდან მატერიის უფრო სწრაფი გასვლის შედეგია. ზემოქმედება ახლომდებარე გალაქტიკებზე განსაკუთრებით დიდია. თევზები B

## სქოლიო
კატეგორია:ვოიდები
სალჰაბ მამედოვი

**სალჰაბ ისა ოღლუ მამედოვი** (; დ. 4 იანვარი, 1943, ნუხა) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2006). აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის მდივანი. აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის პრორექტორი, პროფესორი.

სალჰაბ მამედოვი მრავალი ნაშრომის ავტორია, მათ შორისაა ხოჯალის ძეგლი ბერლინში (2011) და ნიზამი განჯავის ძეგლი რომში (2012).

2006 წლის 29 დეკემბერს სალჰაბ მამედოვს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებულებით მიენიჭა აზერბაიჯანის სახალხო არტისტის წოდება.

2012 წლის 27 დეკემბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებულებით სალჰაბ მამედოვი დაჯილდოვდა დიდების ორდენით.. Салхаб Мамедов является также почётным членом Российской академии художеств სალჰაბ მამედოვი ასევე არის რუსეთის სამხატვრო აკადემიის საპატიო წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://rah.ru/the_academy_today/the_members_of_the_academie/member.php?ID=51869&sphrase_id=75131
* https://e-qanun.az/framework/12590
* https://www.anl.az/down/medeniyyet2008/iyul/medeniyyet2008_iyul_481.htm

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
KBC ვოიდი

**KBC ვოიდი** — ვოიდი, რომელმაც მიიღო სახელწოდება 2013 წელს მისი აღმომჩენების (რაიან კინანი [Ryan **K**eenan], ემი ბერგერი [Amy **B**arger] და ლენოქს კოუი [Lennox **C**owie]) პატივსაცემად. ესაა უზარმაზარი და შედარებით ცარიელი სივრცე, რომელშიც მდებარეობს ჩვენი ირმის ნახტომის გალაქტიკა, ადგილობრივი ჯგუფი და ლანიაკეას უდიდესი ნაწილი. KBC ვოიდი დაახლოებით სფერული ფორმისაა, დიამეტრი დაახლოებით 2 მლრდ სინათლის წელია (600 მგპს). იგი ზომებით აღემატება რელიქტურ ცივ ლაქასა და გიგანტურ ვოიდსაც კი. მსგავსკი ვოიდების არსებობა შეესაბამება სტანდარტულ კოსმოსლოგიურ მოდელს. KBC ვოიდის საშუალებით აიხსნა შეუსაბამობა ჰაბლის მუდმივასა (72-75 კმ/წმ/მგპს) და მონაცემებს კოსმოსური მიკროტალღური ფონის გამოსხივებისა და ბარიონის აკუსტიკური რხევებს (67-68 კმ/წმ/მგპს) შორის. ვოიდის შიგნით გალაქტიკები განიცდიან გრავიტაციულ მიზიდულობას ვოიდის გარეთ არსებული მატერიისგან, რაც კიდევ უფრო დიდ მნიშვნელობას აძლევს ჰაბლის მუდმივას.

## ლიტერატურა
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ვოიდები
ანა აბაშიძე (იურისტი)

**ანა აბაშიძე** (დ. 29 ოქტომბერი, 1986, ოზურგეთი, საქართველო) — ქართველი იურისტი, სამოქალაქო უფლებათა დამცველი, სამოქალაქო აქტივისტი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტი. 2007-2012 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატში. შემდეგ- გაეროს ქალთა ორგანიზაციის გენდერული თანასწორობისა და ქალთა უფლებების ექსპერტად. ავტორია რამდენიმე ანალიტიკური და კვლევითი ნაშრომის, ასევე კანონპროექტებისა შემდეგ თემებზე: ქალთა მიმართ ძალადობა, გენდერული თანასწორობა, ბავშვთა და შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა უფლებები. 2012 წლიდან ხელმძღვანელობს არასამთავრობო ორგანიზაციას „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისათვის“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* თავისუფლების დღიურები - ანა აბაშიძე

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:ქართველი სამოქალაქო უფლებათა დამცველები
კატეგორია:ქართველი სამოქალაქო აქტივისტები
კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1986
ნიკოლოზ გელაშვილი (რეჟისორი)

**ნიკოლოზ გელაშვილი** (დ. 4 იანვარი, 1973, თბილისი, საქართველო, გ. 26 აპრილი, 2009, თბილისი, საქართველო) — ქართველი რეჟისორი და სცენარისტი.

## ბიოგრაფია 
1996 წელს დაამთავრა თბილისი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური გეოგრაფიის ფაკულტეტი. 2005-2006 წელს ჩააბარა საქართველოს თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი სანახაობითი ტელედადგმის რეჟისორის სპეციალობით, უმაღლესი სარეჟისორო კურსები, კინო რეჟისორის სპეციალობით. 2002 წელს გადაიღო მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი „ბოლო დღე“. 2003 წელს — „უძილობა“. 2006 წელს — „დედა“. 2009 წლის 26 აპრილს ტრაგიკულად გარდაიცვალა სატელევიზიო შოუ „ვარსკვლავების აკადემიის“ შენობის ჩამონგრევისას.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
ჯუანშერ ზალდასტანიშვილი

**ჯუანშერ ვასილის ძე ზალდასტანიშვილი** (დ. 5 მაისი, 1933, მოსკოვი, — გ. 5 დეკემბერი, 2020) — ქართველი ბიოლოგი. ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1999), პროფესორი (2001), საქართველოს სპორტის დამსახურებული მოღვაწე (2000), საკავშირო კატეგორიის მსაჯი თანამედროვე ხუთჭიდში (1960), საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი. 

1957 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი, ხოლო 1969 წელს — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი. 1957–2007 წლებში იყო საქართველოს ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტის ფარიკაობის, მშვილდოსნობის კათედრების გამგე; დაუსწრებელი სწავლების ფაკულტეტის დეკანი; მწვრთნელთა ფაკულტეტის დეკანი; პრორექტორი; სპორტის გამოყენებითი სახეების დეპარტამენტის უფროსი; 2007–2010 წლებში — ილიას უნივერსიტეტის ბიზნესისა და სამართლის ფაკულტეტის მოწვეული პროფესორი. 2004–2012 წლებში იყო საქართველოს თანამედროვე ხუთჭიდისა და ტრიატლონის ეროვნული ფედერაციის პრეზიდენტი, ხოლო 2012 წლიდან — ფედერაციის საპატიო პრეზიდენტი. ზალდასტანიშვილის შრომები ეძღვნება სპორტის ფიზიოლოგიას, თანამედროვე ხუთჭიდს, ფარიკაობას, ცხენოსნობას, რაიტთერაპიას. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2020
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:ქართველი სპორტსმენები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ჟანა ბიჩევსკაია

**ჟანა ბიჩევსკაია** (, დ. 17 ივნისი, 1944, მოსკოვი) — საბჭოთა და რუსი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, რსფსრ სახალხო არტისტი (1988).

უკვე 30 წელზე მეტია ცხოვრობს და მუშაობს მოსკოვში. იმყოფება მესამე ქორწინებაში მისი სიმღერების უმეტესობის ავტორ, გენადი პონომარევთან.

## ბიოგრაფია
დაიბადა პროფესიით ელექტრო-ინჟინერის ვლადიმერ ბიჩევსკის  და ბალერინა ლიდია კოშელევას ოჯახში. მისი დედინაცვალი იყო (მამის მეორე ცოლი), ელენა ბიჩევსკაია, პროფესიით ბუღალტერი იყო.

დაამთავრა მუსიკალური სკოლა გიტარის სპეციალობით. მისი ვებსაიტის მიხედვით, 1980 წელს პოზნანში მრავალფეროვან ხელოვანთა საერთაშორისო კონკურსზე, ლაურეატის წოდების გარდა, ჟანა ბიჩევსკაიას მიენიჭა ტიტული „მის შემოქმედებითი ინდივიდუალობა“.

1987 წლის ივლისში მან მონაწილეობა მიიღო იზმაილოვოში საბჭოთა-ამერიკულ კონცერტ-შეხვედრაზე "Our Move" ჯეიმზ ტეილორთან, ბონი რაიტთან, ვლადიმერ პრესნიაკოვთან, The Doobie Brothers-თან, Autograph, Santana და ნადეჟდა ბაბკინასთან და  მის ანსამბლ „რუსკაია პესნიასთან“ ერთად".

1990-იან წლებში ჟანა ბიჩევსკაიას შემოქმედებაში ფოლკლორი შეიცვალა ჯერ თეთრი „მოძრაობის“ მოტივებით, შემდეგ კი რელიგიური მოტივებით. 1990-იანი წლების ბოლოს და 2000-იანი წლების დასაწყისში მომღერალმა გამოუშვა რამდენიმე ალბომი ცნობილი ავტორების სიმღერებით (მათ შორის ანდრეი მაკარევიჩი, ალექსანდრე ვერტინსკი, ბულატ ოკუჯავა) და მრავალი ალბომი პატრიოტული მოტივებით. 

1999 წლის დეკემბრიდან 2008 წლამდე ჟანა ბიჩევსკაიამ უმასპინძლა საკუთარ სულიერ გადაცემას „გულიდან გულამდე“ საერთაშორისო რადიოსადგურ „რუსეთის ხმაზე“.

## ჯილდოები
ჟანა ბიჩევსკაია დაჯილდოებულია რსფსრ სახალხო არტისტის წოდებით (1988),

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები