open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ობზორი

„**ობზორ**“ — ყოველდღიური პოლიტიკურ-ლიტერატურული გაზეთი პროგრესულ-დემოკრატიული მიმართულებისა. გამოდიოდა თბილისში 1878—1883 წლებში რუსულ ენაზე; დააარსა და რედაქტორ-გამომცემელი იყო ნიკო ნიკოლაძე. გაზეთმა თავიდანვე შემოიკრიბა რუსეთისა და ევროპის გამოჩენილი მოღვაწეები. აშუქებდა თანამედროვეობის აქტუალურ პოლიტიკურ და ლიტერატურულ მოვლენებს. თანამშრომლობდნენ გ. უსპენსკი, ა. პალმი, ი. თხორჟევსკი, ნ. სიმბორსკი და სხვები. საკუთარი კორესპონდენტები „ობზორს“ ჰყავდა რუსეთისა და ევროპის დიდ ქალაქებში — ოდესაში — ბელოტრისტი ი. სვედენცოვი, პეტერბურგში — მ. პესკოვსკი, ვენაში — პოლონელი პუბლიცისტი დ. ბაგნიცკი, ლონდონში — გლაზგოს უნტის პროფესორი ჯ. ფორდესი, რომელთა წერილები და კორესკონდენციები საინტყერესოს ხდიდა გაზეთს. „ობზორ“ დიდი პოპულარობით სარგებლობდა ამიერკავკასიაში და მის ფარგლებს გარეთაც. ხელისუფლების საწინააღმდეგო მასალების გამოქვეყნებისათვის ცენზურა სისტემატურად დევნიდა გაზეთს, რომლის გამოცემა რამდენიმეჯერ შეაჩერეს კიდეც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსულენოვანი გაზეთები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გაზეთები
ანტონ ბუტიჯიჩი

**ანტონ ბუტიჯიჩი** (მალტურ ენაზე  Anton Buttiġieġ დ.19 თებერვალი, 1912, მალტა — 5 მაისი, 1983, მალტა) — მალტის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, პოეტი. მალტის პრეზიდენტი 1976-1981 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ანტონ ბუტიჯიჩი 

კატეგორია:მალტის პრეზიდენტები
კატეგორია:მალტელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  19 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:XX საუკუნის მალტელი პოლიტიკოსები
თურინგვეთილი

**თურინგვეთილი** (Thuringwethil) — პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში. ეს იყო ვამპირი, საურონის მსახური პირველ ეპოქაში. 

თურინგვეთილი საურონმა გამოუშვა, როდესაც დაინახა, რომ მისკენ ბერენი და ლუთიენი მოემართებოდნენ. სავარაუდოდ, არსება მოკლა ვალინორის ძაღლმა, ჰუანმა ან იგი დაიღუპა მინას ტირითის დანგრევისას. მოგვიანებით ლუთიენმა გამოიყენა საკუთარი მოსასხამი და ანგბანდში შეაღწია. 

გამოხატავენ ვარაუდს, რომ თურინგვეთილი მაია იყო, ვინაიდან ფორმის შეცვლა შეეძლო.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:შუახმელეთის მაიარები
კატეგორია:სილმარილიონის პერსონაჟები
ტილიონი

**ტილიონი** (Tilion) —  პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში.

ვალინორის ხეების ეპოქაში ახალგაზრდა ტილიონი იყო ორომეს მსახური მონადირე. მისი ძალა ბევრად აღემატებოდა არიენის შესაძლებლობებს.

ტილიონის სახელი ასოცირდება მთვარესთან.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შუახმელეთის მაიარები
კატეგორია:სილმარილიონის პერსონაჟები
ჰავაი-ალეუტის დროის სარტყელი

[thumb|right|250px|HST არის [UTC-10:00]]
**ჰავაი-ალეუტის დროის სარტყელი** აღნიშნავს, ჰავაი-ალეუტის სტანდარტულ დროს (HST). იგი მდებარეობს გრინვიჩის მერიდიანიდან 10 დროის სარტყლით უკან (UTC-10:00). ეს სარტყელი ჰავაისთან ერთად აგრეთვე მოიცავს ალასკის ალეუტის კუნძულების დასავლეთ ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დროის სარტყელი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰავაი-ალეუტის სტანდარტული დრო

კატეგორია:სასაათო სარტყლები
კატეგორია:დრო აშშ-ში
ებრაული დღესასწაულები

[thumb|100px|[დავითის ვარსკვლავი]]
**ებრაული დღესასწაულები** რელიგიური დღესასწაულები იუდაიზმის მიხედვით. ებრაული დღესასწაულების უმრავლესობა დასაბამს იღებს ბიბლიიდან, რაბინთა სწავლებიდან და ისრაელის თანამედროვე ისტორიიდან. რელიგიური დღესასწაულების თარიღი გარდამავალია და ყოველწლიურად იცვება.

ყოველკვირეულ სადღესასწაულო დღედ მიჩნეულია შაბათი. შაბათი აღინიშნება სანთლების დანთებით, სადღესასწაული ტრაპეზით. შაბათს იკრძალება ყოველგვარი შრომა, ცეცხლის დანთება, ტრანსპორტით მგზავრობა. შაბათი ებრაელმა უნდა მიუძღვნას ლოცვებისა და თორის კითხვას. 

დღესასწაულები იუდაიზიზმში ორგვარ ხასიათს ატარებს. ისინი აღნიშნავენ როგოც წელიწადის სეზონურ ცვლილებას, ასევე ისტორიულ მოვლენებს. ებრაული წელიწადის სამი მთავარი დღესასწაულია ფესახი, შავუოთი და სუქოთი. მათ მომლოცველობის დღესასწაულები ეწოდება, რადგან მოსეს რჯული ყოველ ებრაელს ავალებდა იერუსალიმის მოლოცვას და ტაძარში მსხვერპლის შეწირვას ამ დღეებში. ფესახი აღინიშნება გაზაფხულის პირზე. ის ებრაელთა ეგვპტიდან გამოსვლის აღსანიშნავი დღესასწაულია გრძელდება ერთ კვირეულს. პირველი და მეშვიდე დღეები უქმეა, ისინი გათანაბრებულია შაბათთან და მხოლოდ საჭმლის კეთებაა დაშვებული. დანარჩენ დღეებში შესაძლებელია შეზღუდული საქმიანობა. სადღესასწაულო დღეებში აკრძალულია საფუარიანი საკვების მიღება და შენახვა. ფესახის რიტუალური წესია შვიდი დღის განმავლობაში მაცის ჭამა. მაცა არის განსაკუთრებული ბურღულეულით დამზადებული პური და ის გამიზნულია ეგვიპტური მონობის მოსაგონებლად. პირველ და მეორე დღეს იშლება განსაკუთრებული ტრაპეზი სებერი, რომლის განმავლობაში ყოველმა ზრდასრულმა ებრაელმა უნდა მიიღოს 4 ჭიქა ღვინო. შავუოთი, ანუ კვირეული, იმართება ფესახიდან შვიდი კვირის თავზე სივანის თვეში. ტრადიციულად, იგი ეძღვნება პურის მკის დასაწყისს. ამავე დროს ის უკავშრდება რჯულის მიღებას სინას მთაზე. სუქოთი ასევე შვიდდღიანი დღესასწაულია. ამ დროს აღინიშნება მოსავლის აღება და იმ ისტორიული პერიოდის გახსენება, როცა ებრაელები კარვებში ცხოვრობდნენ. პირველი დღე უქმეა, ხოლო დანარჩენები სადაგია.

ებრაული ახალი წელი არის როშ ჰაშანა. ის აღინიშნება ებრაული წლის დასაწყისში, თიშრის თვეში, პირველ ორ დღეს. ამ დღეს ღმერთი განსჯის ადამიანს გასული წლის ქმედებებისთვის, განსაზღვრავს მის ბედს შემდეგი წლისთვის. ახალი წლის დღეებს მოსდევს მარხვის და მონანიების 10 დღე. მისი კულმინაციაა იომ-ქიფური, შენდობის დღე, როდესაც შესაძლებელია ახალ წელს ღვთის მიერ გამოტანილი განაჩენის შეცვლა. ხანუქა აღინიშნება ქისლევის თვეში სოლომონის ტაძრის განახლების გასახსენებლად. დღესასწაულისას რვა დღის განმავლობაში მენორაზე თითო სანთელი ინთება. ისტორიული მოვლენის აღმნიშვნელი დღესასწაულია პურიმი. ამ დროს იკითხება წიგნი ესთერისა, რომლშიც გადმოცემულია ებრაელების სასწაულებრივად გადარჩენის ამბავი.

## ძირითადი ებრაული დღესასწაულები 
* როშ ჰაშანა - იწყება პირველი დღის მწუხზე და გრძელდება მესამე დღის მწუხრამდე 
* იომ-ქიფური (მარხვა)  (შვიდეულის პირველი დღე)
* შმინი აცერეთი და  სიმხათ თორა  (შვიდეულის პირველი დღე. ისრაელის გარეთ ეს დღესასწაული გრძელდება რვა დღე)
* იომ ჰაშოა
* იომ ჰააცმაუთი
* ლაგ ბაომერი
* შავუოთი  (ისრაელის გარეთ ეს დღესასწაული 2 დღეს გრძელედება)

## იხილეთ აგრეთვე
*ებრაული დღესასწაულები (2000-2050) 

## ლიტერატურა
*

## კომენტარები
*
წყნაროკეანური დროის სარტყელი

thumb|right|250px|
**წყნაროკეანური დროის სარტყელი** — სტანდარტული დრო გრინვიჩის მერიდიანიდან 8 საათით უკან (UTC-08:00). ზაფხულში აღნიშნული სხვაობა იცვლება (UTC-07:00)-მდე.

აშშ-სა და კანადაში ამ დროის სარტყელს წყნაროკეანურ დროს (PT) უწოდებენ. დადგენილია წყნაროკეანური სტანდარტული დრო (PST) (ზამთარში) და წყნაროკეანური ზაფხულის დრო (PDT) (ზაფხულში). კანადა მიჰყვება აშშ-ის ზაფხულის დროს. მექსიკაში დროის სარტყელი UTC-08:00, ცნობილია როგორც ჩრდილო-დასავლური დროის სარტყელი (Zona Noroeste), რომელიც ადრე სინქრონიზირებულ იქნა აშშ-ის ზაფხულის დროსთან.

ეს სარტყელი მდებარეობს - ალასკის დროის სარტყელზე ერთი საათით წინ, მთის დროის სარტყელზე ერთი საათით უკან და აღმოსავლეთ დროის სარტყელზე სამი საათით უკან.

## მთავარი ქალაქები 
მიახლოებული შეფასებით ამ დროის სარყლის მოსახლეობა 53 462 949 კაცს შეადგენს. აქ გაერთიანებულია ვაშინგტონის, ორეგონის, ნევადის, კალიფორნიის, ქვედა კალიფორნიის, ბრიტანეთის კოლუმბიის და იუკონის ტერიტორიები.

**1 000 000 მცხოვრებზე მეტი**
* ლოს-ანჯელესი, აშშ
* სან-დიეგო, აშშ
* ტიხუანა, მექსიკა

**700 000 მცხოვრებზე მეტი**
* სან-ფრანცისკო, აშშ
* სან-ხოსე, აშშ
* მეხიკალი, მექსიკა

**400 000 მცხოვრებზე მეტი**
* ენსენადა, მექსიკა
* ფრესნო, აშშ
* ლას-ვეგასი, აშშ
* ლონგ-ბიჩი, აშშ
* ოკლენდი, აშშ
* პორტლენდი, აშშ
* სიეტლი, აშშ
* საკრამენტო, აშშ
* სურეი, კანადა
* ვანკუვერი, კანადა

**200 000 მცხოვრებზე მეტი**
* ანაჰეიმი, აშშ
* ბეიკერსფილდი, აშშ
* ბარნაბი, კანადა
* ფრემონტი, აშშ
* ჰენდერსონი, აშშ
* ირვინი, აშშ
* მოდესტო, აშშ
* რენო, აშშ
* რივერსაიდი, აშშ
* სანტა-ანა, აშშ
* სპოკანი, აშშ
* სტოქტონი, აშშ
* ტაკომა, აშშ
* ვიქტორია, კანადა

## რესურსები ინტერნეტში
* The official U.S. time for the Pacific Time Zone 
* Official times across Canada 
* World time zone map 
* U.S. time zone map 
* History of U.S. time zones and UTC conversion 
* Canada time zone map
* Time zones for major world cities
* PST Pacific Standard Time 

კატეგორია:სასაათო სარტყლები
კატეგორია:დრო კანადაში
კატეგორია:დრო მექსიკაში
კატეგორია:დრო აშშ-ში
Jaekelopterus rhenaniae

**Jaekelopterus rhenaniae** („ოთო ჯაკელის ფრთა რეინლენდიდან“) არის ევრიპტერიდების გადაშენებული სახეობა. სიგრძით 2,5 მეტრს აღწევდა. იგი ერთ-ერთია იმ 2 უდიდესი ფეხსახსრიანიდან, რაც კი ოდესმე აღმოუჩენიათ (მეორეა მრავალფეხიანების მსგავსი გიგანტური არსება Arthropleura. ევრიპტერიდი Pterygotus სიგრძით 2,3 მეტრს აღწევდა). *Jaekelopterus rhenaniae* ცხოვრობდა მიახლოებით 390 მილიონი წლის წინ, შუა დევონში. სავარაუდოდ ბინადრობდა მტკნარ წყლებში - მდინარეებსა და ტბებში და არა მარილიან ზღვებში. ცხოველი აღწერეს სიმონ ბრედიმ და მარკუს პოსჩმანმა ბრისტოლის უნივერსიტეტიდან, ჟურნალში Biology Letters, 2007 წლის ნოემბერში. მათ აღმოაჩინეს 46 სანტიმეტრი სიგრძის ქელიცერი  (ბრჭყალისმსგავსი პირის ნაწილი) და გამოთვალეს ცხოველის სავარაუდო სიგრძე.

*Jaekelopterus rhenaniae* ნაშთები ცნობილია პრუმის (გერმანია) ადრინდელი დევონური ნალექებიდან.

## სქოლიო 
კატეგორია:ევრიპტერიდები
ისრაელის სახელმწიფო ჰიმნი

**ჰათიკვა** (, *იმედი*), არის ისრაელის სახელმწიფო ჰიმნი. იგი დაწერა ბაფტალი ჰერც იმბრმა. მასში ასახული ებრაული ერის ისრაელში დაბრუნების 2000 წლიანი იმედი, რომელიც ასრულდა 1948 წელს ისრაელის სახელმწიფოს შექმნით.

## რესურსები ინტერნეტში
* eleven.co.il

კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
კატეგორია:ისრაელის ეროვნული სიმბოლოები
ოსლოს ხელშეკრულება

[thumb|300px|[იცხაკ რაბინი, ბილ კლინტონი და იასირ არაფატი 1993 წლის 13 სექტემბერს, ოსლო]]
**ოსლოს ხელშეკრულება** (, ოფიციალური სახელწოდება **Declaration of Principles on Interim Self-Government Arrangements** ან **Declaration of Principles** (**DOP**)) — ორმხრივი დახურული კონსულტაციები ოსლოში ისრაელსა (წარმოდგენილი საგარეო საქმეთა მინისტრით შიმონ პერესიით) და პალესტინის განთავისუფლების ორგანიზაციას (წარმოდგენილი მაჰმუდ აბასით.) შორის. ეს კონსულტაციები გაიმართა აშშ-ის შუამდგომლობით და მისი ძირითადი მიზანი პირველი ინტიფადის დარეგულირება იყო.

## რესურსები ინტერნეტში  
*Dean Peter Krogh Examines Prospects for Peace from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives
*''Israel's Self-Rule Plan''. Knesset website, 28 December 1977

კატეგორია:ისრაელ-პალესტინის კონფლიქტი
კატეგორია:1993
კატეგორია:ისრაელის ისტორია
იუდეაზავრი

**იუდეაზავრი** (ლათ. Judeasaurus) არის ნამარხი გვარი პატარა ზომის, ვარანისებრი წყლის ხვლიკებისა, რომლებიც მოზაზავრებს ენათესავებოდნენ. ერთადერთი სახეობა ცნობილია ახლო აღმოსავლეთის გვიან ცარცული პერიოდის ნალექებიდან, თუმცა მისი წარმოშობის ზუსტი დრო უცნობია. მოვარდისფრო-მონაცრისფრო კირქვაში აღმოჩენილი არასრული ნაშთი შედგებოდა ნახევრად-დანაწევრებული თავის ქალისა და რამდენიმე კისრის მალისაგან. თავის ქალა პატრაა, სიგრძით მხოლოდ 60-70 მილიმეტრი.

კატეგორია:ნამარხი ქვეწარმავლები
იცხაკ რაბინის მკვლელობა

thumb|300px|მემორიალი რაბინის მკვლელობის ადგილზე

1995 წლის 4 ნოემბერს სამშვიდობო პროცესის მხარდამჭერი მიტინგიდან დარუნებულ იცხააკ რაბინს სამი ტყვია ესროლეს. 40 წუთის შემდეგ იგი გარდაიცვალა მიღებული ჭრილობებისგან საავადმყოფო ”იჰილოვში”. მისმა მკვლელმა, რელიგიური სასწავლებლის სტუდენტამ იგალ ამირმა თავისი ნამოქმედარი იმით ახსნა, რომ ”იცავდა ისრაელის ერს ოსლოს ხელშეკრულების პირობებისგან.
1996 წლის 27 მარტს  სასამართლომ იგალ ამირს სამუდამო პატიმრობა შეუფარდა.

რაბინის მკვლელობამ შეძრა მთელი ცივილიზებული სამყარო, მის დაკრძალვაზე ჩამოვიდა მსოფლიოს უამრავი ლიდერი, მათ შორის აშშ-ის პრეზიდენტი ბილ კლინტონი, ეგვიპტეს პრეზიდენტი ჰოსნი მუბარაკი და იორდანიის მეფე ჰუსენი.

რაბინი დაკრძალულია ჰერცლის მთაზე იერუსალიმში.

კატეგორია:ისრაელის ისტორია
პტერიგოტუსი

**Pterygotus** ესაა დღემდე ცნობილი სიდიდით მეორე ევრიპტერიდი და ყველა დროის ერთ-ერთი უდიდესი ფეხსახსრიანი. სიგრძით 2,3 მეტრს აღწევდა. თავის წინა ნაწილში გააჩნდა 2 დიდი ზომის, ცენტრალურ ნაწილში კი 2 პატარ ზომის თვალი, 4 წყვილი სასიარულო ფეხებისა, მე-5 წყვილი კი გარდაქმნილი იყო საცურაო ფარფლებად. ასევე გააჩნდა წყვილი ქელიცერებისა, რაც გამოიყენებოდა მსხვერპლის დასაჭერად. სხეულის წინა 6 სეგმენტი (თავის გამოკლებით), ან კუდის დანაყოფები შეიცავდა ლაყუჩებსა და ცხოველის სასქესო ორგანოებს.

ევრიპტერიდის დიდი ზომის თვალები მიმანიშნებელია იმისა, რომ მტაცებელ Pterygotus კარგად შეეძლო ორიენტირება, გადაადგილდებოდა დიდი ზომის ფარფლების მეშვეობით, შესაძლებელია ამ მიზნით იყენებდა კუდსაც. *Pterygotus* ცხოვრობდა სილურული პერიოდიდან-შუა დევონამდე. ენათესავებოდა დიდი ზომის ევრიპტერიდს - Jaekelopterus rhenaniae და სლიმონიას. ნაშთები ნაპოვნია ყველა მატერიკაზე, ანტარქტიკის გარდა. პალეოზოურ ზღვებში იგი ერთ-ერთი მოწინავე მტაცებელი იყო. ბინადრობდა წყალმარჩხ სანაპირო ზოლში. იკვებებოდა თევზებით, ტრილობიტებით და სხვა არსებებით. სავარაუდოდ *Pterygotus* იმალებოდა ქვიშაში და ამგვარად უსაფრდებოდა მსხვერპლს, ნადავლის გამოჩენისთანავე კი დიდი სისწრაფით ჩაავლებდა მას გიგანტურ ქელიცერებს.

პატარა ევრიპტერიდებისაგან განსხვავებით (მაგალითად, როგორიცაა Megalograptus), *Pterygotus* არ შეეძლო ზღვის მიტოვება კანის გამოცვლისა და კვერცხების დადების მიზნით. სავარაუდოდ, იგი ზღვებიდან გადადიოდა მდინარეებსა და ტბებში ახალი ნადავლის მოსაძიებლად.

*Pterygotus* შეეძლო მეტად მოხერხებულად გადაადგილება წყალში. გადასაადგილებლად იყენებდა როგორც ფარფლებს, ისევე გიგანტურ კუდს, ფეხების მეშვეობით კი იცავდა წონასწორობას. მიუხედავად იმისა, რომ *Pterygotus* ნაშთები საკმაოდ ხშირია, სრულყოფილი ჩონჩხი იშვიათია. იგი იყო ერთ-ერთი უკანასკნელი გიგანტური ზღვის მორიელებიდან, ვინაიდან კარბონულისა და პერმულის ევრიპტერიდები შედარებით პატარები (10-30 სმ) იყვნენ. გიგანტური ზღვის მორიელების გაქრობის ერთ-ერთი მიზეზი წყალში მათი საკმაოდ ნელი მოძრაობა იყო, რის გამოც ადვილად ხდებოდნენ ზღვის ისეთი გიგანტური მტაცებელი თევზების მსხვერპლნი, როგორიცაა Dunkleosteus.

## სახეობები 
*P. rhenaniae 
*P. anglicus (ტიპური სახეობა. ლუი აგასისი, 1844)  
*P. osiliensis 
*P. bilobus 

## სხვა 
*Pterygotus* გამოჩნდა ბიბისის დოკუმენტური სერიების ციკლში Walking with Monsters, სადაც იგი თავს ესხმის გიგანტურ მორიელს - Brontoscorpio, რომელიც დევონური პერიოდის უყბო თევზს Cephalaspis მისდევს .

## სქოლიო 
კატეგორია:ევრიპტერიდები
MIRC

**mIRC** — ინტერნეტ ჩატის კლიენტი Microsoft Windows-ისთვის, შექმნილი 1995 წელს, ქალედ მარდამ-ბეის მიერ. გარდა იმისა, რომ ის არის სრულად ფუნქციონალური ჩატის პროგრამა, მას ასევე გააჩნია გაფართოების საშუალებები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* ავტორის ოფიციალური საიტი
* mircscripts.org
* mircscripts.com

კატეგორია:Windows-ის ინტერნეტ ჩატის პროგრამები
კადიმა

**კადიმა** *( - წინსვლა)* — პოლიტიკური პარტია ისრაელში. პარტია ოფიციალურად შეიქმნა 2005 წლის 21 ნოემბერს, არიელ შარონის მიერ ლიკუდის მიტოვების შემდეგ. პარტიის დღევანდელი ლიდერია ციპი ლივნი. პარტიის ლიდერები არიან: შიმონ პერესი, აბრაამ გირშსონი, შაულ მოფაზი და სხვ.

## მანდატები 

ImageSize = width:400 height:220
PlotArea = width:340 height:180 left:40 bottom:20
Period = from:0 till:50
TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = grid:black gridcolor:red increment:5 start:0

PlotData=
  color:blue textcolor:yellow width:25 shift:-8 
  bar:2003 from:start till:15 text:15 
  bar:2006 from:start till:29 text:29
  bar:2009 from:start till:28 text:28

კადიმას მანდატები (120დან)

კატეგორია:ისრაელის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:2005 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
ლინკოლნი (ნებრასკა)

**ლინკოლნი** () — ქალაქი აშშ-ში. ნებრასკის შტატის დედაქალაქი და ლანკასტერის ქაუნთის ადმინისტრაციული ცენტრი. სიდიდით მეორე ქალაქი ნებრასკაში ომაჰას შემდეგ. 2000 წლის ცენზის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 225,581.

კატეგორია:აშშ-ის შტატების დედაქალაქები
კატეგორია:ნებრასკა
Google Account

მინი|200პქ|ლოგო
**Google-ის ანგარიში** (**Google Account**) — ანგარიშის ტიპი, რომელიც იძლევა წვდომის საშუალებას Google-ის სხვადასხვა სერვისებზე, მათ შორის Blogger, YouTube და Google Groups.

ანგარიშის შექმნა შესაძლებელია Gmail ელექტრონულ ფოსტაზე რეგისტრაციის გავლით. მას შემდეგ რაც ანგარიში შეიქმნება შესაძლებელია მასში Google-ის სხვადასხვა სერვისების გაერთიანება. პარამეტრების დარეგულირება ერთდროულად შეიძლება ყველა სერვისისთვის, თუმცა ყველა სერვისს ასევე აქვს თავისი ცალკეული პარამეტრები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* OpenID

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:Google-ის სერვისები
ხმალკუდები

**ხმალკუდები** () წარმოიშვნენ დედამიწის სილურულ პერიოდში, მიახლოებით 445 მილიონი წლის წინ, როდესაც ზღვაში კიბომორიელები დაცურავდნენ, ხმელეთზე კი გიგანტური ზომის მორიელები ცხოვრობდნენ. ამჟამად ხმალკუდები შემორჩნენ აშშ-ის დასავლეთ სანაპიროზე, კარიბის ზღვის პირას და ინდონეზიის წყლების წყალმარჩხ ადგილებში. აქედან ისინი ვრცელდებიან ჩინეთის სანაპიროს გასწვრივ იაპონიამდე და დასავლეთ ინდოეთამდე. არც თუ ისე იშვიათი არსებებია. ზოგან მათ ბადეებით იჭერენ, ფქვავენ და სასუქად იყენებდნენ.

ხმალკუდებს, ევრიპტერიდებთან ერთად აერთიანებენ კლასში Merostomata. ამჟამად ხმალკუდები ერთიანდებიან კლასში ქელიცერიანები და წარმოადგენენ 4 რიგიდან (ობობასნაირნი, ევრიპტერიდები, ზღვის ობობები) ერთ-ერთს. პალეოზოური ხმალკუდები სიგრძით 1-3 მეტრს აღწევდნენ. თანამედროვე სახეობა კი მხოლოდ 60 სმ იზრდება.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნამარხი ფეხსახსრიანები
*
ჩანთოსანი ვასაკები

**ჩანთოსანი ვასაკები** () — უკუდო ამფიბიების ქვეოჯახი ვასაკასებრთა ოჯახისა. მენჯის ძვალზე განივი წანაზარდები აქვთ. გავრცელებულნი არიან ტროპიკულ ამერიკაში. შთამომავლობაზე ზრუნავენ თავისებურად: დედალს ზურგზე აქვს განსაკუთრებული ტყავის ჯიბე (ჩანთა), რომელშიც ვითარდება განაყოფიერებული ქვირითი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვასაკასებრნი
ლიბანის ომი (1982)

[thumb|250px|ისრაელის ჯავშანტრანსპორტოტი [M113 ლიბანში, 1982 წლის ივლისი]]
**ლიბანის ომი 1982 წლის ომი** — ისრაელის სამხედრო ოპერაცია ლიბანის სამოქალაქო ომის დროს, რომლის მიზანი იყო პალესტინის განთავისუფლების ორგანიზაციის ბაზების განადგურება ლიბანის ტერიტორიაზე. ამ ოპერაციის დროს აღებული იქნა ლიბანის დედაქალაქი ბეირუთი, ხოლო პალესტინის განთავისუფლების ორგანიზაციის სამხედრო ფორმირებები ტუნისში გადავიდნენ. ამ ოპერაციის შედეგად ისრაელმა სამხრეთ ლიბანში შექმნა უსაფრთხოების ზონა, რომელსაც სამხრეთ ლიბანის არმიასთან 2000 წლამდე აკონტროლებდნენ. თვითონ ისრაელი 1982 წლის მოვლენებს ომად დღესაც არ ცნობს.
## სქოლიო 
კატეგორია:ისრაელის ომები
კატეგორია:ლიბანის ისტორია
კატეგორია:სამოქალაქო ომები
კატეგორია:XX საუკუნის ომები
კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთის ომები
ჩანთოსანი კვერნა

**ჩანთოსანი კვერნა** () — ძუძუმწოვარი ცხოველების გვარი მტაცებელი ჩანთოსნების ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 75 სმ, კუდისა — 35 სმ, მასა 3 კგაღწევს. ზურგის მხარე რუხ-მოყვითალოდან მურა-შავ ფერში გადადის. აყრია თეთრი კოპლები. მუცლის მხარე თეთრი, რუხი ან ყვითელია. გავრცელებულია ავსტრალიაში, ახალ გვინეაში, ტასმანიაზე. მეტწილად ტყეში ცხოვრობენ. გვარში 4 სახეობაა. მათ შორის აღსანიშნავია კოპლებიანკუდა ჩანთოსანი კვერნა () რომელიც 3 კვირის მაკეობის შემდეგ შობს 6-მდე ნაშიერს. ავსტრალიაში მისი რაოდენობა თანდათან მცირდება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მტაცებელი ჩანთოსნები
*
ჩანთოსანი მაჩვისებრნი

**ჩანთოსანი მაჩვისებრნი** () — ძუძუმწოვრების ოჯახი ჩანთოსნების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 15-50 სმ აღწევს. წინა კიდურების მეორე და მეოთხე თითზე ძლიერი სათხრელი ბრჭყალები აქვთ. ბეწვი მოკლეა, უხეში. მუცელზე აქვთ ჩანთა. ოჯახში 8 გვარის 19 სახეობაა. გავრცელებულნი არიან ავსტრალიაში,  ტასმანიაზე, ახალ გვინეასა და მახლობელ კუნძულებზე. ღამის ცხოველები არიან. იკვებებიან უმთავრესად მწერებით.

## ლიტერატურა 
*
კატეგორია:ჩანთოსნები
ევრიპტერუსი

**ევრიპტერუსი** () — ზღვის მორიელების ნამარხი გვარი გვიანი სილურული პერიოდიდან. ბინადრობდნენ მტკნარი წყლების ფსკერზე, მიახლოებით 420 მილიონი წლის წინ, ტერიტორიაზე, რასაც ახლა შეერთებული შტატები ეწოდება. როგორც ევრიპტერიდების უმეტესობას, **Eurypterus**-ის სახეობებსაც გააჩნდათ ნემსისებრი, ბასრი კუდი, რაც სავარაუდოდ თავდაცვის დროს გამოიყენებოდა.
[thumb|left|*Eurypterus lacustris* ნაშთი, საფრანგეთის ეროვნული საბუნებისმეტყველო მუზეუმი , [პარიზი]] 

## სახეობები 
*E. clevelandi 
*E. cestrotus 
*E. remipes 
*E. fischeri 
*E. kokomoensis 
*E. boyli 
*?E. abbreviatus 
*?E. overathi

## რესურსები ინტერნეტში 
*ფოტო ; სტატია 

კატეგორია:ევრიპტერიდები
ჩანთოსანი დათვი

**ჩანთოსანი დათვი**, **კოალა** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი ჩანთოსნების რიგისა. გარეგნულად დათვს ჰგავს (აქედანაა მისი სახელიც). მისი სხეული სიგრძე 82 სმ (კუდი არ მოუჩანს), მასა 16 კგ აღწევს. ფერად რუხია. გავრცელებულია ავსტრალიაში. ცხოვრობს ტყეში, ბინადრობს ხეზე. იკვებება ფოთლებით. მრავლდება სექტემბრიდან მაისამდე. მაკეობა 30 დღეღამე გრძელდება. შობს 1 ნაშიერს, რომელიც ჩანთაში რჩება 6 თვემდე. იყენებენ მის ბეწვს. ამჟამად ჩანთოსან დათვებზე ნადირობა აკრძალულია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩანთოსანი დათვი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩანთოსნები
არიელ შარონი

'*** (, ასევე მეტსახელი  **არიკი**, אַריק) (დაბადებისას **არიელ შაინერმანი*' (אריאל שיינרמן) დ. 26 თებერვალი, 1928 — გ. 11 იანვარი, 2014) — ისრაელის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი და სამხედრო ლიდერი. შარონი ისრაელის პრემიერი იყო 2001 წლის მარტიდან 2006 წლის აპრილამდე. ამავე წლის 4 იანვარს, მწვავე ინსულტის შედეგად იგი კომაში ჩავარდა. 2014 წლის 11 იანვარს, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი არიელ შარონი 8 წლიანი კომის შემდეგ, 85 წლის ასაკში გარდაიცვალა. შარონი თელ-ავივთან ახლოს, შების საავადმყოფოში იმყოფებოდა.

არიელ შარონი, ისრაელის პრემიერ-მინისტრი 2001 წელს გახდა. იგი რამდენიმე ორგანოს, მათ შორის ფილტვების ფუნქციონირების დარღვევას უჩიოდა.

თავდაცვის ყოფილი მინისტრი, რომელიც 1982 წელს ლიბანში შეჭრის ოპერაციას მეთაურობდა, ამავე დროს ისრაელის თითქმის ყველა ომის ვეტერანი იყო.

## რესურსები ინტერნეტში
* არიელ შარონის ბიოგრაფია 

კატეგორია:ისრაელის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ისრაელის სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:ისრაელის VIII მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის IX მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის X მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის XI მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის XII მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის XIII მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის XIV მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის XV მოწვევის ქნესეთის წევრები
კატეგორია:ისრაელის XVI მოწვევის ქნესეთის წევრები
ობჩა

**ობჩა** — ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფლების პირველი ობჩისა და მეორე ობჩის ძველი სახელწოდება. 1926 წლისთვის ობჩის მოსახლეობა შეადგენდა 4031 ადამიანს, ხოლო ფართობი 36,8 კმ2-ს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
Simpsons Roasting on an Open Fire

„**Simpsons Roasting on an Open Fire**“, აგრეთვე ცნობილი როგორც „**The Simpsons Christmas Special**“ — სერიალ „სიმფსონების“ პირველი სრულმეტრაჟიანი ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა. თუმცა თავდაპირველად ის სიმფსონების (სეზონი 1) მერვე ეპიზოდი იყო. ეპიზოდი ეთერში პირველად 1989 წლის 17 დეკემბერს გავიდა. სცენარის ავტორია მიმი პონდი, ხოლო პროდიუსერი - დევიდ სილვერმანი. ეპიზოდის სათაური უკავშირდება საშობაო სიმღერას „Chestnuts Roasting on an Open Fire“. მეტ გრენინგმა "სიმფსონები" შექმნა ტელეკომპანია ფოქსისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* "Simpsons Roasting on an Open Fire" საიტზე The Simpsons.com
* "Simpsons Roasting on an Open Fire"  საიტზე TV.com
* "Simpsons Roasting on an Open Fire" საიტზე Internet Movie Database

კატეგორია:სიმფსონების ეპიზოდები (სეზონი 1)
ობის სოკოები

**ობის სოკოები** — სოკოები, რომლებიც წარმოქმნიან სხვადასხვა ფერის (თეთრი, შავი, მწვანე და სხვა) ნაფიფქს (ობს) საკვებ პროდუქტებზე, ხილზე, მცენარეულ ნარჩენებზე, ტყავსა და სხვა საგნებზე. მიეკუთვნებიან სხვადასხვა სისტემატიკურ ჯგუფს: ზიგომიცეტებს, ასკომიცეტებს და უსრულ სოკოებს. 

ცნობილია პურის ობი (), აგრეთვე -ის გვარის წარმომადგენელთაგან გამოწვეული ობი სხვადასხვა პროდუქტებზე (პური, მურაბა, ხილი) და სხვა. ზოგი ობის სოკოები სახლდება მცენარეულ და ცხოველურ პროდუქტებზე და აფუჭებს მათ, ზოგიერთი იწვევს ადამიანისა და ცხოველთა მიკოზებს, მცენარეების დაავადებებს, მათი ტოქსინები წამლავს ცხოველებსა და ადამიანს. ზოგს კი მაღალი ფერმენტული აქტივობის გამო წარმოებაში იყენებენ, მაგ., -ს — ლიმონის მჟავას, პენიცილიუმის ზოგ სახეობას — პენიცილინისა და სხვა ანტიბიოტიკების მისაღებად, -ს და  -ს — ყველის (როკფორი და კამამბერი) დასამზადებლად და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სოკოები
Megarachne

**Megarachne servinei** — ნამარხი ევრიპტერიდი *Megarachne* გვარისა. ცნობილია არგენტინის (კორდოვას მახლობლად) ზედა კარბონული (პენსილვანიური) ნალექებიდან. ფეხის სიგრძე 50 სანტიმეტს აღწევდა. თავდაპირველად იგი არასწორად მიაკუთვნეს ობობებს და მოიაზრებოდა როგორც ყველა დროის ყველაზე დიდი ობობა. ამან კი სერიოზული შეცდომა გამოიწვია *CGI* სატელევიზიო სერიებში Walking with Monsters. კომპანიას პროდუქცია უკვე გასაყიდად ჰქონდა გატანილი, როდესაც, 2004 წელს, Megarachne servinei ზუსტი ბიოლოგიური კლასიფიცირება მოხდა, ამიტომ შეცდომის გამოსწორება ვეღარ მოხერხდა. კომპანიამ მხოლოდ სახელი შეუცვალა გამოგონილ ობობას და მყიდველს წარუდგინა *Mesothelae* სახელით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ობობათა სამყაროს დინოზავრები: Megarachne Servinei ძიებაში 
* Megarachne ესაა ევრიპტერიდი და არა ობობა 
* იყო თუ არა Megarachne მსოფლიოს უდიდესი ობობა? ახალი ცნობები სამხრეთ ამერიკული ნამარხის შესახებ 
* ძაღლის ზომის ობობები არ არსებობდნენ
* Megarachne servinei (ნამარხის ფოტოთი)

## სქოლიო 
კატეგორია:ევრიპტერიდები
ოდა

**ოდა** — სახლის ტიპი, რომელიც ძირითადად გავრცელებულია დასავლეთ საქართველოში.

## დასავლეთ საქართველო 
[thumb|ოდა სახლი [გურიაში.]]
დასავლეთ საქართველოში ოდა კვადრატული გეგმით იგებოდა, ის 3-6 ოთახიანია, ეს იყო ფანჯრებიანი ფიცრული სახლი, რომელსაც ხის აივანი და ჭერ-იატაკი ჰქონდა. ოდას ჰქონდა ოთხფერდიანი სახურავი. გადასახურავად იყენებდნენ ყავარს და კრამიტს, იდგა ქვის ან ხის ბოძებზე. არსებობს ქვითკირის სართულზე (პალატებზე) გამართული ოდა, ე. წ. „პალატებიანი“ ოდა საცხოვრებლის ეს ტიპი გავრცელდა XIX საუკუნის II ნახევრიდან და შეცვალა შუაცეცხლიანი, მიწურიატაკიანი საჯალაბო სახლი („მუშა სახლი“, „დარბაზი“, „კათხა სახლი“, „სამზადისი“), რომელიც ახალ კომპლექსში სამზარეულო-საკუჭნაოდ გადაიქცა. ოდა სახლს საბოლოოდ ჩამოშორდა ბოსელი. ოდესღაც ერთიანი საცხოვრებელი ფართობი მოძრავი ტიხარების საშუალებით ცალკე ოთახებად დანაწევრდა; ხუროთმოძღვრულ-მხატვრულ გადაწყვეტაში უმთავრესი მნიშვნელობა შეიძინა აივანმა, რომლის განვითარებაში 3 საფეხური შეიმჩნევა: ადრეული ტიპისათვის დამახასიათებელია კვადრატული კვეთის უხვად მოჩუქურთმებული სვეტები კუთხეებში გამოყვანილი ნაშვერებით და გარსშემოყოლებული მერხებით. მომდევნო ხანებში გაჩნდა მრგვალი, ჩარხზე დამუშავებული სვეტები, თაღოვანი კარ-ფანჯრები, გაქრა მერხები და ამაღლდა რიკულებიანი მოაჯირი. განვითარების ბოლო საფეხურზე ბოძები შემსუბუქდა და 4 (8)-კუთხოვანი ფორმა დაუბრუნდა; ფიცრული აივანი აჟურულია, იმკობა სვეტების ზედა ნაწილი, ჩნდება ფიცრული აჟურული თარედი ან ფრიზი. საცხოვრებელის ეს ტიპი დღესაც ფართოდ არის გავრცელებული დასავლეთ საქართველოში.

## სამხრეთ საქართველო 
სამცხე-თრიალეთსა და ქართლში დამოწმებულია ე. წ. ახვრის (ახორის) ანუ ბოსლის ოდა, თაკაბიანი ოდა.

ოდა ეს არის ბოსელთან ერთად მოწყობილი საზამთრო საცხოვრებელი (სასტუმრო) თავისი ტახტებითა და ტორსოს კედელში ჩატანებული ბუხრით. გადახურვა კიბურ-კამაროვანია, შედგება ორმხრივ პარალელურად დაწყობილი კოჭებისაგან, რომლებიც ცენტრალურ-გვირგვინულისაგან განსხვავებით, შიგნით გადანაცვლების გზით ქმნიან კამარას. თაკარებიანი ოდა ახვრის ოდის არქიტექტურული სახესხვაობაა. გადახურვის კოჭები დაყრდნობილია კედლისპირა სვეტებსა და ორ თავისუფლად მდგარ ბოძზე, რომლებიც შესასვლელის ორსავე მხარეს, საცხოვრებელი სათავსოს შუა ხაზზე დგას. თაკარებიან ოდაში კოჭები ერთმანეთზე პარალელურად, საფეხურებად არის დაწყობილი („დათაკრული“). ჯავახეთსა და თრიალეთში ოდა მთავარი საცხოვრებელი სათავსი (სასტუმრო) იყო, ხოლო მესხეთში ამ დანიშნულებით („საუფროსოდ“) დარბაზს იყენებდნენ. ინტერიერის მხატვრულ-ხუროთმოძღვრული გადაწყვეტის ძირითადი აქცენტი ბუხრიან კედელზე მოდის, რომელიც ზევიდან ნათდება უხილავი სარკმლით. ოდის სტრუქტურა ძველი ქართული, მიწურბანიანი საცხოვრებლის (დარბაზის) განვითარების შემდგომ საფეხურზეა ჩამოყალიბებული და დამუშავებულია ლაზი ოსტატების მიერ. აქ კერა ბუხრითაა შეცვლილი, მაგრამ სათავსი მაინც ინარჩუნებს ძველ საცხოვრებლის მრავალ ნიშანს.

## ლიტერატურა
**სუმბაძე ლ., ცინცაძე ვ.,* იმერეთის საბინაო ხუროთმოძღვრება, „ქართული ხელოვნება“, 1948, ტ. 2;
**სუმბაძე ლ.,* სამცხე-თრიალეთის თაკარებიანი ოდა, „მაცნე. ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია“, 1976, №　4;
**ჩიტაია გ.,* გლეხის სახლი ქვაბლიანის ხეობაში, „მიმომხილველი“, 1926, ტ. 1;

## სქოლიო 
კატეგორია:სახლის ტიპები
კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურა
სლიმონია

**სლიმონია** () — სილურული პერიოდის ევრიპტერიდების გვარი. ახლოს იდგა ცნობილ გვართან Pterygotus. ამ უკანასკნელისგან განსხვავებით, სლიმონიას სხეული უფრო პატარა და შევიწროებული იყო. კუდის ნემსისებური წანაზარდი Pterygotus შედარებით გრძელი გააჩნდათ. სლიმონია ცხოვრობდა განსაკუთრებით მტკნარ წყლებში, როდესაც Pterygotus ზღვებში ბინადრობდა. საკვებად იყენებდა მტკნარი წყლის თევზებს, როგორებიცაა Heterostraci და ადრინდელი Osteostraci. ქელიცერების მეშვეობით მტაცებელი სლიმონია თევზების სხეულს გლეჯდა. სლიმონიას ყველაზე დიდი წარმომადგენელი სიგრძით 2 მეტრს აღწევდა, ფსკერზე გრძელი ფეხების მეშვეობით გადაადგილდებოდა. სავარაუდოდ მსხვერპლს უსაფრდებოდა და უცაბედი მოძრაობით იჭერდა. სლიმონიას ნაკეცებად ჩამწკრივებული ფილტვები მდებარეობდა სხეულის ქვედა ნაწილზე. ბასრი ქელიცერების მეშვეობით მტაცებელი ადვილად გლეჯდა სილურული თევზების სხეულის ჯავშანს. სავარაუდოდ სლიმონია ფლობდა ნადირობის პრიმიტიულ ტექნიკებს. 

## სახეობები 
*S. acuminata (ტიპური სახეობა. სალტერი, 1856) 
*S. boliviana 
*S. metastoma 

## სქოლიო 
კატეგორია:ევრიპტერიდები
ნეანდერტალელის გენომის გაშიფვრა

2006 წლის ივლისში მაკს პლანკის ინსტიტუტმა გერმანიაში და კომპანია 454 Life Sciences აშშ-ში, გამოაცხადეს **ნეანდერტალელის გენომის** სრული წაკითხვის სამუშაობის დაწყება. ნეანდერტალელის გენომი ზომით ახლოს დგას თანამედროვე ადამიანის გენომთან; წინასწარი შედეგებიდან ჩანს, რომ ადამიანის და ნეანდერტალელის დნმ იდენტურია 99,5 %-ით. მკვლევარებმა ნეანდერტალელის ნამარხი დნმ ამოიღეს ბარძაყის ძვლიდან, რომელიც 38 000 წლის წინანდელ ნეანდერტალელი მამაკაცის ჩონჩხს ეკუთვნოდა. ჩონჩხი ნაპოვნია ვინდიას გამოქვაბულში, ხორვატიაში; ასევე სხვა ძვლებიდან, ნაპოვნი ესპანეთში, რუსეთში და გერმანიაში. გენომის სეკვენსირებისთვის საჭირო იყო დაახლოებით ნახევარი გრამი ძვალი, თუმცა პროექტში სირთულეებმა იჩინა თავი - ძვლები დაბინძურებული აღმოჩნდა ბაქტერიებით, და იმ ადამიანთა მიერ, რომლებიც გათხრებზე და ლაბორატორიაში ეხებოდნენ მათ.

2009 წლის თებერვალში გერმანელ გენეტიკოსთა ჯგუფმა, სვანტე პეებოს ხელმძღვანელობით, გაშიფვრის შავ სამუშაოთა (63 %) დასრულება გამოაცხადა. აღმოჩნდა, რომ ნეანდერტალელთა გენომში არ იყო გენი „Lct“, რაც ლაქტოზის აუტანლობას იწვევს.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* "Genetic algorithm model shows that modern humans out-competed the Neanderthal" Short summary of a peer review paper 2008. 
* "Last of the Neanderthals"  *National Geographic*, October 2008 
* MSNBC "Neanderthal genome project launches" 22 November 2006. 
* BBC News Paul Rincon, "Neanderthal DNA secrets unlocked" 15 November 2006 
* "Welcome to Neanderthal genomics" 17 November 2006 
* "Neanderthal Genome Sequencing Yields Surprising Results and Opens a New Door to Future Studies"  15 November 2006 

კატეგორია:ანთროპოლოგია
Mixopterus

**Mixopterus** ესაა ნამარხი გვარი ევრიპტერიდებისა. ახლოს დგას გვართან Megalograptus. ცნობილია გვიანი სილურული პერიოდის ნალექებიდან. Megalograptus მსგავსად, Mixopterus წარმომადგენლებსაც გააჩნდათ ქელიცერებზე ეკლისებრი წანაზარდები, შესაძლოა ბეწვები.

## სახეობები 
* M. multispinosus 
* M. kiaeri 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mixopterus, გიგანტური ევრიპტერიდი 

კატეგორია:ევრიპტერიდები
Megalograptus

***Megalograptus*** — ევრიპტერიდების ერთ-ერთი ყველაზე ადრინდელი ნამარხი გვარი. არსებობდნენ  ორდოვიკულ პერიოდში, 460-445 მილიონი წლის წინ. სხეულის სიგრძე 1,2 მეტრს აღწევდა. ნამარხის აღმოჩენის დროს მეცნიერთა ჯგუფს ცხოველის წვრილი ფეხები გრაპტოლითების ნაშთები ეგონა, სწორედ აქედან მომდინარეობს გვარს სახელი (*graptus*). მტაცებელი Megalograptus ნადირობდა თევზებზე, ტრილობიტებზე, სხვა ზღვის მორიელებზე. ბრჭყალებზე არსებული ეკლისებრი წანაზარდების მეშვეობით ადვილად პოულობდნენ ფსკერის ქვიშაში ჩამალულ ნადავლს. Megalograptus ბევრი მტერი ჰყავდა, მათ შორის ზრდასრული Cameroceras და დიდი ზომის ევრიპტერიდები. *Megalograptus* არ გააჩნდა ”ნესტარი”, თუმცა შეეძლო მორიელის მსგავსად სხეულის უკანა ნაწილის მორკალვა და მისი გამოყენება თავდაცვის მიზნით.

*Megalograptus* გამოჩნდნენ ბიბისის დოკუმენტური სერიების ციკლში Sea Monsters (”ზღვის მონსტრები”), სადაც ისინი ხმალკუდების მსგავასად იქცევიან: შეწყვილების, (ქვიშაში) კვერცხების დადებისა და კანის გამოცვლის მიზნით ნაპირზე გადიან.

## სახეობები 
* M. welchi 
* M. ohioensis 

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.bbc.co.uk/science/seamonsters/factfiles/seascorpion.shtml  BBC, შეიცავს ფოტოს
* http://www.taxonomy.nl/Taxonomicon/TaxonTree.aspx?id=15937 

## სქოლიო 
კატეგორია:ევრიპტერიდები
Hibbertopterus

[thumb|*[Megarachne*, *Hibbertopterus* მონათესავე ევრიპტერიდი არგენტინის გვიან კარბონული პერიოდის ნალექებიდან.]]
**Hibbertopterus**  — ნამარხი გვარი ევრიპტერიდების რიგისა. ნაშთები ცნობილია შოტლანდიის კარბონული პერიოდის ნალექებიდან. ბინადრობდნენ ჭაობებში. არსებობდნენ გვიანი კარბონიდან - პერმული პერიოდის დასასრულამდე.

*Hibbertopterus* მიაკუთვნებენ ოჯახს Hibbertoperidae, რომლის წარმომადგენლები დიდი ზომით გამოირჩეოდნენ და არსებობდნენ ზედა დევონიდან - პერმული პერიოდის დასასრულამდე. *Hibbertopterus* იკვებებოდნენ მტკნარწყლიანი ჭაობებისა და მდინარეების ფსკერზე არსებული ნარჩენებით, პატარა უხერხემლოებით, რომლებსაც ნალექში პოულობდნენ. მათი მორფოლოგია ისეთი უჩვეულოა, რომ უწინ მათ ევრიპტერიდებისაგან დამოუკიდებელ რიგში აერთიანებდნენ, თუმცა ბოლო გამოკვლევები ადასტურებს, რომ *Hibbertopterus* მიეკუთვნება ქვერიგს Stylonurina, მონათესავე გვართან Drepanopterus ერთად, რომელიც ასევე ერთიანდება ზეოჯახში Hibbertopteroidea.

აღსანიშნავია ისიც, რომ *Hibbertopterus* არის ის ერთ-ერთი პირველი წყლის არსება, რომელმაც წამოიწყო სახმელეთო გადაადგილება, როგორც ამას ადასტურებს დასავლეთ ლოტიანში (შოტლანდია) აღმოჩენილი კვალი. კვალი სიგრძით 6, სიგანეში კი 1 მეტრია. ამის მიხედვით გამოითვალა ცხოველის სიგრძე, რაც სავარაუდოდ 1,8 მეტრს შეესაბამება. 

## სახეობები 
* H. scouleri 
* H. hibernicus 
* H. permianus

## სქოლიო 
კატეგორია:ევრიპტერიდები
Stylonurus

**Stylonurus** ესაა ნამარხი გვარი პრეისტორიული ევრიპტერიდების რიგისა. ცხოვრობდა ადრინდელ დევონში.

## სახეობები 
* *S. powriei*
* *S. dolichopteroides*
* *S. logani*
* *S. macrophthalmus*
* *S. scoticus*
* ?*S. multispinosus*

კატეგორია:ევრიპტერიდები
Drepanopterus

**Drepanopterus** — ნამარხი გვარი, ევრიპტერიდების რიგისა. ამჟამად შეიცავს 2 სახეობას. *Drepanopterus pentlandicus* ცნობილია პენტლენდის გორაკების (შოტლანდია) სილურული პერიოდის ნალექებიდან, მეორე სახეობა *Drepanopterus abonensis* კი სომერსეტის (ინგლისი) ზედა დევონური ნალექებიდან. თავდაპირველად მათ ევრიპტერიდებისაგან დამოუკიდებელ რიგში აერთიანებდნენ, თუმცა დღეისათვის ცხადია, რომ Drepanopterus მიეკუთვნება ქვერიგს Stylonurina, მონათესავე გვართან *Hibbertopterus* ერთად, რომელიც ასევე ერთიანდება ზეოჯახში Hibbertopteroidea.

## სახეობები 
* D. pentlandicus 
* D. abonensis

კატეგორია:ევრიპტერიდები
საქართველოს ეპარქიები

300 პქ|მინი|მარჯვნივ|საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის ეპარქიების რუკა 2010 წლის მდგომარეობით
**საქართველოს ეპარქიები** — საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის ძირითადი რელიგიური დანაყოფი.

## 2021 წლის მდგომარეობით
## ეპარქიათა დაარსების თარიღი და მმართველი ეპისკოპოსები
## რესურსები ინტერნეტში
* საპატრიარქოს ოფიციალური საიტი
* საქართველოს ეკლესიის ეპარქიები და მღვდელმთავრები

## სქოლიო
*
ენერგეტიკული სასმელი

**ენერგეტიკული სასმელი** — მატონიზირებელი, რომელიც ადამიანს აძლევს ენერგიის მცირეხნიან მოზღვავებას. მისი ზემოქმედებით ადამიანის შინაგანი რესურსები მობილიზდება, თუმცა ენერგეტიკული სასმელის მუდმივმა სტიმულირებამ ადამიანის ორგანიზმში შეიძლება გამოიწვიოს  საპირისპირო შედეგი: სიფხიზლისა და ენერგიის მოზღვავების მაგივრად ადამიანი შეიძლება მოითენთოს და დაიღალოს, სასმელმა მის ორგანიზმში შეიძლება გამოიწვიოს გულისცემის აჩქარება (ტაქიკარდია), მაღალი წნევა, უძილობა, საშინელი დეპრესიული მდგომარეობა.

ენერგეტიკული სასმელების შემცველობა:
# ნივთიერებები ნერვული სისტემის ტონიზირებისთვის (კოფეინი, ზრდადი ექსტრაქტი გუარანი და ჟენშენი)
# ნახშირწყლები — ენერგიის მატარებლები, როგორებიცაა: გლუკოზა, საქაროზა.
# ნივთიერებათა მასტიმულირებელი ელემენტები: ვიტამინი B და მსგავსი ვიტამინები, მაგალითად ტაურინი.
# არომატიზატორები და საკვები დანამატი.

## უკუჩვენებები 
ყველა ენერგეტიკული სასმელი შეიცავს კოფეინს ან კოფეინის შემცველ ზრდად ექსტრაქტებს, ისეთს, როგორიცაა გუარანი. ერთი ქილა ასეთი სასმელი შეიცავს საშუალოდ 90 მილილიტრ კოფეინს — შესაბამისად დიდ ფინჯან მუქ ყავაში არის 100 მილილიტრი კოფეინი.

კოფეინი და მატონიზირებელი ზრდადი ექსტრაქტები (გუარანი, ჟენშენი), სამკურნალო კვების სპეციალისტების თქმით, უკუჩვენებადია ადამიანებზე რომლებსაც აქვთ სუსტი ნერვები, ასევე მათთვის, ვინც დაავადებულია გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებებით (გულის იშემიური დაავადებები, არითმია და ა.შ.).

აგრეთვე კოფეინი უარყოფითად მოქმედებს კუჭსა და მის მიდამოებზე და შეიძლება გამოიწვიოს წყლული და გასტრიტი.

## იზოტონიკი 
ზემოთხსენებული ენერგეტიკული სასმელების გარდა არსებობს სპორტსმენებისთვის შემუშავებული ენერგეტიკული სასმელები, მათ უწოდებენ იზოტონიკებს. იზოტონიკები არ არის გაზირებულები და სხვა ენერგეტიკული სასმელებისგან განსხვავებით არ შეიცავს კოფეინისა და გუარინის მსგავს გამოსაფხიზლებელ ნივთიერებებს. მათ შემადგენლობაში შედის ელკარინი, რომელიც ეხმარება ცხიმის დაწვასა და კუნთების ტონუსის შენარჩუნებას, ამასთანავე აუმჯობესებს გულის კუნთის მუშაობას, ფიზიკური დატვირთვის შემდეგ აღადგენს ვიტამინებსა და მინერალებს. იზოტონიკებს არ გააჩნია აღსანიშნავი უკუჩვენებები. ერთადერთი — ეს არის ინდივიდუალური შეუთავსებლობა რომელიმე კომპონენტთან, რომელიც სასმელის შემადგენლობაში შედის. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* USA Today-Overuse of Energy drinks...
* Teens Who Consume Energy Drinks Are at Higher Risk for Drug Use  

## სქოლიო
მაქს პლანკის ევოლუციური ანთროპოლოგიის ინსტიტუტი

thumb|მაქს პლანკის ევოლუციური ანთროპოლოგიის ინსტიტუტი
**მაქს პლანკის ევოლუციური ანთროპოლოგიის ინსტიტუტი** (, ) – კვლევითი ინსტიტუტი გერმანიის ქალაქ ლაიფციგში, დაარსებული 1997 წელს; მაქს პლანკის საზოგადოების ქსელის ნაწილი. 

ინსტიტუტი მოიცავს ხუთ განყოფილებას (განვითარებითი და შედარებითი ფსიქოლოგია, ევოლუციური გენეტიკა, ადამიანის ევოლუცია, ლინგვისტიკა და პრიმატოლოგია) და რამდენიმე ახალგაზრდა მეცნიერთა ჯგუფს. ამჟამად დაახლოებით 330 მეცნიერ-თანამშრომელს აერთიანებს.

ამ ინსტიტუტში ამჟამად მომუშავე სახელოვან მეცნიერთა შორის არიან სვანტე პააბო (გენეტიკა), ბერნარდ კომრი (ლინგვისტიკა), მიქაელ ტომასელო (ფსიქოლოგია), ქრისტოფ ბოეში (პრიმატოლოგია) და ჟან-ჟაკ უბლინი (ევოლუცია).

## რესურსები ინტერნეტში
* Homepage of the Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology

კატეგორია:გერმანიის კვლევითი ინსტიტუტები
კატეგორია:მაქს პლანკის საზოგადოება
ბუნებისმეტყველების მუზეუმი (ბერლინი)

thumb|300px|ბრაქიოზავრის ჩონჩხი
**ბუნებისმეტყველების მუზეუმი** () — მუზეუმი ბერლინში, რომელიც 25 მილიონზე მეტ ზოოლოგიურ, პალეონტოლოგიურ და მინეროლოგიურ სახეობას მოიცავს. განსაკუთრებით განთქმულია ორი უნიკალური გამოფენით: მსოფლიოში უდიდესი დინოზავრის ინსტალაციითა და დღემდე ცნობილი უძველესი ფრინველი არქეოპტერიქსის ყველაზე კარგად შემონახული ნიმუშით.

ამჟამად გერმანიის უდიდესი ბუნების ისტორიის მუზეუმი 1810 წელს დაარსდა. მისი კოლექციები მოიცავს ობიექტებს სამ ძირითად სფეროში: პალეონტოლოგიაში, მინერალოგიაში და ზოოლოგიაში. მუზეუმის მინერალების კოლექცია 1700 წლით თარიღდება, რომელიც მას პრუსიის აკადემიამ უბოძა. სხვა მნიშვნელოვან გამოფენათა შორისაა მინერალების კოლექცია, რომელშიც მსოფლიოს მინერალთა 75% სახოებებია წარმოდგენილი, მეტეორების დიდი კოლექცია, მსოფლიოშუ უდიდესი ქარვის ნატეხი და მისთ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:გერმანიის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ოდაღაჯი

**ოდაღაჯი**, *გუაიაკის (ბაკაუტის) ხე* () — მარადმწვანე ხეების გვარი ორყურასებრთა ოჯახისა. მისი 6 სახეობა იზრდება ტროპიკულ ამერიკაში. მაღალი ხეებია, აქვთ მაგარი და მძიმე მერქანი, რომელსაც იყენებენ მანქანათმშენებლობაში. 

განსაკუთრებული ტექნიკური მნიშვნელობა აქვს -ს (მისგან იღებენ გუაიაკის ფისსაც) და -ის მერქანს. ფისი და სხვა ნივთიერებანი გამოიყენება მედიცინაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორყურასებრნი
ოდიშ-გურიის დაბლობი

**ოდიშ-გურიის დაბლობი** — კოლხეთის აკუმულაციური დაბლობის შუა ნაწილი. მდინარე ენგურის ქვემო დინებიდან მდინარე სუფსამდე და შავი ზღვიდან მდინარე ცხენისწყლამდე. ზღვის დონიდან 50 მ. ოდიშ-გურიის დაბლობი ზედამეოთხეული და თანადროული ნალექებით აგებული ბრტყელი და დაბალი ვაკეა. იყოფა ოდიშისა და გურიის დაბლობებად. *ოდიშის დაბლობი* მდინარე რიონის მარჯვენა მხარეზეა, *გურიის დაბლობი* — მარცხენაზე. ჰავა ნესტიანი სუბტროპიკულია. დაბლობის დასავლეთი სანაპირო უკავია სამეურნეოდ ნაკლებად ათვისებულ ჭალადიდის დაჭაობებულ მასივს. დაბლობს ჰკვეთს მდინარეები: ხობისწყალი, რიონი, ფიჩორი. ოდიშ-გურიის დაბლობზეა პალიასტომის, ჯაპანას, გულეთკარის, ჩალუბის, პატარა პალიასტომის, იმნათის, მალთაყვისა და გრიგოლეთის ტბები.

სანაპიროს დიუნების ზოლი შემოსილია სუსტად განვითარებული მცენარეულობით (ქვიშამხალი, ლურჯი ნარი, ზღვის შროშანი, ნეგო, რძიანა, ხურხუმი, ქაცვი და სხვა). ჭაობების ნაწილი ისლით ან ხავსით არის დაფარული, ნაწილი კი მურყნარს უკავია.

ოდიშ-გურიის დაბლობზე გაშენებულია ქალაქები: ფოთი, ლანჩხუთი, სენაკი, აბაშა და ხობი. დაბლობის დაუჭაობებელი ნაწილი ათვისებულია სუბტროპიკული კულტურებისათვის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დაბლობები
მხოლოდ თქვენი თვალებისათვის

**მხოლოდ თქვენი თვალებისათვის** () (1981) — მეთორმეტე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ და რიგით მეხუთე ფილმი ამ სერიალიდან, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო როჯერ მურმა.

სიუჟეტის მიხედვით, იონურ ზღვაში იძირება საიდუმლო ბრიტანული გემი, რომელზეც იმყოფება საიდუმლო მოწყობილობა *ატეკი*. სუკს სურს მისი მითვისება. ბრიტანული მხარის დავალებით აკვალანგისტი ჰეივლოკი ცდილობს ჩაძირული გემის ზღვის ფსკერიდან ამოქაჩვას, მაგრამ მას და მის მეუღლეს კლავენ, პირდაპირ მათი ქალიშვილის, მელინას თვალწინ. ბონდს ევალება, გამოიძიოს ეს მკვლელობა. იგი მიდის საბერძნეთში, სადაც გაიცნობს მელინას, რომელსაც მშობლების სიკვდილის გამო შურისძიება სწადია.

ბონდი ხვდება ალპებში, შემდეგ - ისევე საბერძნეთში, სადაც ბერძენ კრისტატოსს გაიცნობს. ეს არწმუნებს ბონდს, რომ მკვლელობა კონტრაბანდისტმა კოლომბომ შეუკვეთა. მაგრამ კოლომბო აუხელს თვალს ბონდს და აღმოჩნდება, რომ თავად კრისტატოსია ნამდვილი დამნაშავე,

ბონდი და მელინა ამოიღებენ ზღვის ფსკერიდან "ატეკს", მაგრამ მას კრისტატოსი წაართმევს, რომელმაც სუკთან შეთანხმდა. იგი ცდილობს მათ მოკვლას, მაგრამ ბონდი და მელინა გადარჩებიან. ისინი დახმარებისათვის მიმართავენ კოლომბოს. მთის წვერზე აგებულ მონასტერში კრისტატოსი ელოდება გოგოლს, სუკის გენერალს, ამასობაში კი ბონდი დამხმარე ძალებთან ერთად თავს ესხმის მას. კოლომბო კლავს კრისტატოსს. ამ დროს მთაზე ეშვება გენერლის ვერტმფრენი. ბონდი არჩევანს აკეთებს - იგი თავად აგდებს მთიდან "ატეკს" და ანადგურებს მას. გოგოლი კმაყოფილია თუნდაც იმით, რომ მოწყობილობა არც ბრიტანელებს ერგო და ტოვებს იქაურობას.

ფილმი გამოვიდა 1981 წლის 24 (ბრიტანეთი) და 26 ივნისს (აშშ). მიუხედავად არაერთგვაროვანი კრიტიკული შეფასებისა, ფილმს წილად მნიშვნელოვანი წარმატება ხვდა და მის შემქმნელებს მოუტანა 196.3 მილიონი დოლარი.

## მუსიკა 
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ჯეიმზ ბონდის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:1981 წლის ფილმები
კატეგორია:United Artists-ის ფილმები
ქელიცერიანები

**ქელიცერიანები** () — უხერხემლო ცხოველთა ქვეტიპი ფეხსახსრიანთა ტიპისა. მათი სხეული შედგება თავ-მკერდისაგან, რომელზეც განლაგებულია 6 წყვილი დანამატი (ქელიცერები, პედიპალპები და 4 წყვილი კიდური) და მუცლისაგან, რომელზეც კიდურები მხოლოდ მახვილკუდებს აქვთ. ანტენები არ აქვთ. მრავალ ტკიპას კიდურების რიცხვი შემცირებული აქვს. აერთიანებს 4 რიგს, მათგან ერთი ნამარხია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფეხსახსრიანები
არქტიკული წრე

thumb|მსოფლიო რუკაზე არქტიკული წრე ნაჩვენებია წითლად
**არქტიკული წრე** ანუ **ჩრდილოეთის პოლარული წრე** — დედამიწის რუკაზე აღნიშნული ხუთი უმთავრესი პარალელიდან ერთ-ერთი. არქტიკული წრე მდებარეობს ეკვატორიდან ჩრდილოეთით 66° 33′39″ (66.56083°)-ში. ჩრდილოპოლარული წრის ჩრდილოეთით მდებარე მხარეს არქტიკა ეწოდება, მის სამხრეთით ზომიერი კლიმატის ჩრდილოეთი სარტყელი მდებარეობს. სამხრეთ ნახევარსფეროში ანალოგიურ პარალელს სამხრეთის პოლარული წრე ეწოდება.

ჩრდილოპოლარული წრე პოლარული დღისა და ღამის სამხრეთის საზღვარს აღნიშნავს. არქტიკული წრის ჩრდილოეთით, ნებისმიერ ადგილას, მზე წელიწადში ერთხელ მაინც 24 საათით დგას ჰორიზონტზე და ასევე ერთხელ 24 საათით არ ჩნდება ჰორიზონტზე. პოლარული წრის განედზე ეს მოვლენები წელიწადში ერთხელ, ივნისსა და დეკემბერში ბუნიობისას ხდება. 

არქტიკის მკაცრი ჰავის გამო აქ ძალიან მცირე რაოდენობით ცხოვრობს ხალხი. ყველაზე მსხვილი ქალაქები, რომლებიც პოლარული წრის ჩრდილოეთით მდებარეობენ, ესენია: მურმანსკი (304000 მცხოვრებით), ნორილსკი (13 500 მცხოვრებით) და ვორკუტა (85 000 მცხოვრებით) რუსეთში და ტრომსე (62 00 მცხოვრებით) ნორვეგიაში.

[thumb|[არქტიკა|არქტიკის რუკა]]

კატეგორია:არქტიკა
კატეგორია:განედი
ვაკე

[მინი|ვაკე [ნიუ-მექსიკოში.]]
**ვაკე** — ხმელეთის ზედაპირის, ზღვისა და ოკეანის ფსკერის რელიეფის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მორფოგრაფიული ერთეული, რომლისთვისაც დამახასიათებელია სიმაღლეების მცირე ცვალებადობა და სუსტი დახრილობა. პირობითად ხმელეთზე 200 მ-ზე დაბლა მდებარე ვაკეს დაბლობს უწოდებენ (მაგ., კოლხეთის დაბლობი), 200-იდან 500 მ სიმაღლეზეა საკუთრივ ვაკე (მაგ., შიდა ქართლის ვაკე), კიდევ უფრო მაღლაა მთის ვაკე (მაგ., ირანის მთიანეთის შიგა ნაწილი).

გენეტურად განარჩევენ *დენუდაციურ* და *აკუმულაციურ* ვაკეებს. დენუდაციური ვაკეებია: ეროზიული, აბრაზიული, დეფლაციური (ეგზოგენური რელიეფწარმომქმნელი აგენტების შესაბამისად), ცოკოლიანი, შრეებრივი (გეოლოგიური სტრუქტურების შესაბამისად), პენეპლენი, პედიპლენი და სხვ.

აკუმულაციური ვაკეებია: ზღვიური, ალუვიური, ტბიური (ეგზოგენური რელიეფწარმომქმნელი აგენტების შესაბამისად), ვულკანური (ენდოგენური რელიეფწარმომქმნელი აგენტების შესაბამისად) და სხვა.

უდიდესი ვაკეებია: აზიაში — დასავლეთ ციმბირის ვაკე, ჩინეთის დიდი ვაკე, ინდ-განგის ვაკე; ევროპაში — აღმოსავლეთ ევროპის ვაკე; ჩრდილოეთ ამერიკაში — დიდი ვაკეები, ცენტრალური ვაკეები; სამხრეთ ამერიკაში — ამაზონის დაბლობი, გვიანის დაბლობი; აფრიკაში საჰარისა და სუდანის ვაკეები; ავსტრალიაში — ცენტრალური დაბლობი.

## ლიტერატურა 
* *ტინტილოზოვი ზ.*, ქსე, ტ. 4, გვ. 274, თბ., 1979

კატეგორია:გეომორფოლოგია
ტუსრები (გორის მუნიციპალიტეტი)

**ტუსრები** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ბოშურის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ტანის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1380 მეტრი, გორიდან 32 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 36 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გლენ გულდი

[thumb|გლენ გულდის ქადაკება ქ. [ტორონტოში]]
thumb|ახალგაზრდა გლენ გულდი თავის ძაღლთან ერთად
**გლენ გულდი** (დ. 25 სექტემბერი, 1932, ტორონტო, კანადა — გ. 4 ოქტომბერი, 1982, იქვე) — კანადელი პიანისტი, კომპოზიტორი და ორგანისტი.

გლენ გულდი დაიბადა ტორონტოში 1932 წელს, მას ბავშვობიდანვე ჰქონდა კლასიკის სიყვარული. 15 წლის იგი უკვე პროფესიონალურ პიანისტად ითვლებოდა და მალევე მოიპოვა საზოგადოების პატივისცემა. კარიერის მანძილზე გულდს ბახის უამრავი ინვენცია, პარტიტა, სუიტა, პრელუდია და ფუგა, აგრეთვე კონცერტები, გოლდბერგის ვარიაციები, ფუგის ხელოვნება და სხვა ნაწარმოები აქვს შესრულებული და რედაქტირებული. იგი ცნობილია როგორც ერთ-ერთი დიდი ფიგურა მეოცე საუკუნის საშემსრულებლო ხელოვნებაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*გლენ გულდი. Findagrave
*გლენ გულდის ნამუშევრები . WorldCat

კატეგორია:კანადელი პიანისტები
კატეგორია:დაბადებული  25 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
თიკა ფაცაცია

**თინათინ (თიკა) ფაცაცია** (დ. 18 ოქტომბერი, 1981, თბილისი) — ქართველი მოდელი, მომღერალი, წამყვანი. „მის თბილისი“, „მის საქართველო“, „მის ოქროს გლობუსი“ (მე-3 ადგილი).

## ბიოგრაფია 
1987 წელს, 3 წლის ასაკში შეიყვანეს საბალეტო სკოლაში. მოგვიანებით, 1991 წელს თიკა ფორტეპიანოსა და გიტარაზე დაკვრა ისწავლა. 1997 წელს თიკა პროფესიონალურ მოდელობას მოჰკიდა ხელი და ქართველი მოდელიორების თითქმის ყველა ჩვენებაში მონაწილეობდა. 2000 წელს ჯგუფი „სეთი“ შექმნა და აშშ–ში გაემგზავრა. 2003 წელს კი თიკამ პირველი ალბომი გამოსცა სახელწოდებით „თქვი, რას აპირებ“. ალბომში ახალი 11 სიმღერა შევიდა. 2006 წელს გამოვიდა თიკას სინგლი „სიმართლის დროა“. 

2008 წელს თიკა ფაცაცია „იმედის ტალღის“ გამარჯვებული გახდა, იმავე წელს ევროვიზია 2008–ში სურდა მონაწილეობის მიღება, თუმცა მან დიანა ღურწკაიაზე ნაკლები ქულა დააგროვა. 

2009 წელს თიკა კვლავ ევროვიზია 2009–ის შესარჩევ კონკურსში მიიღო მონაწილეობა სიმღერით „Miracle“ („საოცრება ხარ“), მაგრამ ევროვიზიაზე წარსადგენად სტეფანე და სამი გოგო აირჩიეს. 

2010 წლის 1 თებერვლიდან თიკა ფაცაცია შოუ „ნიჭიერის“ წამყვანი იყო. მისი და ვანიკო თარხნიშვილის დუეტი წარმატებული აღმოჩნდა. გარდა „ნიჭიერისა“ მათ ერთად მიჰყავდათ შოუ „მელომანია“. ამჟამად თიკა ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის გადაცემების,  „სხვა შუადღისა“ და "ექიმების" წამყვანია.2021 წლიდან არის "ნიჭიერის" ჟიურის წევრი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:მის საქართველოს გამარჯვებულები
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფლავი (გორის მუნიციპალიტეტი)

**ფლავი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ტყვიავის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, ტირიფონის არხის ნაპირას. ზღვის დონიდან 790 მეტრი, გორიდან 25 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 961 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ფლავის ივანე ნათლისმცემლის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფელი

**ფელი** — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (საყავრის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1370 მეტრი, გორიდან 27 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები