Beksan Srimpi

thumb|Beksan Srimpi ing Kraton Ngayogyakarta, circa 1884
**Beksan Srimpi** inggih punika babagan ingkang dados sebatanipun tiyang èstri ingkang mbeksa wonten ing Kraton Ngayogyakarta. Semanten ugi kaliyan bedhaya saha dados sebutan kanggé tiyang èstri ingkang mbeksa wonten ing Kraton Ngayogyakarta. Miturut RM. Wisnu Wandhana, srimpi inggih punika beksan putri ingkang dipunbeksaaken déning sekawan putri, minangka pralambang saking grama, angin, toya, kaliyan bumi. Miturut Baoesastra Djawa, srimpi ateges lelangen beksa, ingkang mbeksa tiyang èstri cacahipun sekawan, amargi simpi punika gadhah ateges dasanama saking wanda sekawan. Kajawi bedhaya, srimpi inggih dados beksa ingkang dipuntarekaken wonten ing pura, saha dados lelangen beksa klasik ingkang dipunngleluri amargi beksan punika kalebet beksan pusaka kraton. Beksan Srimpi punika gadhah cariyos ingkang sami kaliyan beksan Bedhaya Sanga, ingkang nyariyosaken babagan akal kaliyan nepsu tiyang manungsa ingkang perang. Wonten ing sanèsipun, Kadipaten Pakualaman nyariosaken manawi beksan srimpi punika beksan ingkang dipunpéntasaken wonten ing adicara sepekenan utawi gangsal dinten bibar adicara pawéwahan ageng boyongan putri Pakualam dhateng Pakualaman. Beksan Srimpi punika dipunpéntasaken kanggé adicara mangayubagya resepsi kados tradisi Kasunanan Surakarta.

= Mula-bukanipun Beksan Srimpi =
thumb|Jogèd srimpi kanggo mangayubagya pèngetan dina wiyosan Pakubuwoono X (Foto kolèksi Troopenmuseum)

**Srimpi** miturut saking Kasultanan Ngayogyakarta inggih punika lelangen beksan klasik ingkang dipunbeksakaken kaliyan tiyang èstri cacahipun sekawan, amargi beksan srimpi punika gadhah ateges wanda sekawan. Miturut saking Dr. Priyono, Beksan Srimpi punika dhumateng saking tembung impi. Tembung "impi" punika amargi para pamirsa ingkang mirsani Beksan Srimpi, ingkang dangunipun dumugi satunggal jam, kados dipunbeta dhateng donya impi, amargi sadaya pambeksanipun langkung alus. Miturut Kangjeng Brongtodiningrat, srimpi punika pralambang saking sekawan unsur mata angin, kados grama, toya, angin, saha bumi. Wonten ing Kasultanan Ngayogyakarta, beksan srimpi punika sami sepuh kaliyan beksan bedhaya saha dipundadosaken beksan pusaka kraton ingkang adhiluhung. Beksan Srimpi punika cariyosipun kapendhet saking cariyos Bedhaya Sanga. Wonten ing sanèsipun, Srimpi gadhah cariyos babagan ingkang dados pralambang grama, angin, toya, saha bumi. Para pambeksa srimpi awujudaken batak, gulu, dhada, saha buncit.

Miturut kaliyan Dr. Priyono, Srimpi ingkang dipunbeksa nalika samanten dipunwiwiti wonten ing pamaréntahanipun Sultan Agung antawis 1613-1646. Beksan Srimpi punika namung dipunpéntasaken wonten ing dalem Kraton kanggé ritual kanagaran dumugi jumenengan Sultan. Wonten ing taun 1755, Kraton punika pecah dados kalih inggih punika kraton Kasultanan Ngayogyakarta kaliyan kraton Kasunanan Surakarta, amargi inti saha cariyos beksan srimpi punika taksih sami. Wonten ing Kasultanan Ngayogyakarta, beksan srimpi kagolongaken dumados Serimpi Babul Layar, Serimpi Dhempel, Serimpi Genjung, bènten wonten ing Kasunanan Surakarta ingkang anggolongaken beksan srimpi dumados Serimpi Anglir Mendung kaliyan Serimpi Bondan. Sajatosipun, beksan Srimpi punika sampun dangu dipunpéntasaken wonten ing Kraton, amargi beksan punika saweg dipunmangertosi kaliyan masarakat taun 1970-an. Sajatosipun beksan Srimpi Ludira Madu punika kacipta kaliyan Sinuhun Paku Buwono V ingkang dados putra makutha Kasunanan Surakarta, ingkang misuwur kanthi gelar Kanjeng Gusti Pangeran Adipati Anom. Sanèsipun cariyos ingkang dados mula bukanipun beksan Srimpi Ludira Madu inggih punika cariyos kanggé mengeti Ibu saking trah keturunan Madura, inggih punika putri Adupati Cakraningrat saking Pamekasan. Wonten ing beksan punika, kacariyosaken ibu ingkang bijaksana. Sedaya cariyos punika kasebat wonten ing kandha saha gendhingipun ingkang ngiringi.

## Cathetan suku