Héréditas

jmpl|Héréditas ing warna kembang
**Héréditas**, uga diarani **warisan** utawa **warisan biologis**, yaiku sipat utawa karakteristik tertentu sing diwarisaké saka wong tuwa menyang keturané; salah siji liwat reproduksi aseksual utawa reproduksi seksual, sel héréditas utawa organisme entuk informasi genetik saka wong tuwané. Liwat héréditas, variasi ing antarané individu bisa nglumpukaké lan nyebabaké spésies bisa tuwuh kanthi seleksi alam. Pasinaon héréditas ing biologi yaiku genetika. Genetika iku cabang ilmu biologi sing njelasaké persamaan lan pambedanan sifat sing diturunaké ing makhluk urip.

## Panjelasan 
[jmpl|313x313px|Struktur [DNA|DNA. .]]
Ing manungsa, warna mripat minangka conto karakteristik sing diwarisaké: wong bisa uga duwé "sipat mata coklat" saka salah sawijining wong tuwa.  Sipat keturunan dikontrol dening gen lan kabeh jinis gen ing genom organisme diarani genotipe. 

Rangkaian lengkap struktur lan prilaku sing bisa diamati organisme diarani fenotipe. Sipat kasebut tuwuh saka interaksi genotipe karo lingkungan.  Asile, akèh aspék fenotipe organisme ora diwarisake. Contoné, kecoklatan kulit asalé saka interaksi antarané genotip lan surya srengenge wong kang; , duwé kulit soklat ora diwarisaké marang anak-anake. Nanging, sawetara wong luwih gampang kulit tinimbang liyane, amarga beda genotipe:  conto sing nggumunaké yaiku wong sing duwé sipat albinisme sing diwarisaké, sing ora katon tan lan sensitif banget marang sunar srengenge. 

Sipat pewarisan dikenal bisa diturunaké saka generasi menyang generasi sabanjure liwat DNA, sawijining molekul sing ngemot informasi genetik.  DNA minangka polimer dawa sing nggabungaké papat jinis basa, sing bisa diganti. Urutan asam Nukleat (urutan basa ing sadawané molekul DNA tartamtu) nemtokaké informasi genetik: iki bisa dibandhingaké karo urutan huruf sing nyebutaké teks. Sadurunge sel dipérang liwat mitosis, DNA disalin, saéngga saben rong sel sing diasilaké bakal nampa urutan DNA. Bagéan saka molekul DNA sing nemtokaké sawijining unit fungsional diarani gen; macem-macem gen duwé urutan basa sing beda. Ing sel, helai dawa DNA mbentuk struktur kondensasi sing diarani kromosom. Organisme entuk warisan materi genetik saka wong tuwané kanthi bentuk kromosom homologis, ngemot kombinasi unik saka urutan DNA sing kode kanggo gen. Lokasi tartamtu saka urutan DNA ing kromosom dikenal minangka lokus. Yèn urutan DNA ing lokus tartamtu beda-beda ing antarané individu, macem-macem bentuk urutan iki diarani alel. Urutan DNA bisa diganti kanthi mutasi, ngasilaké alel anyar. Yèn ana mutasi ing njero gen, alel anyar bisa mengaruhi sipat sing dikontrol gen, ngowahi fenotipe organisme. 

Nanging, nalika korespondensi sederhana ing antarané alel lan sipat bisa digunakaké ing sawetara kasus, umume sifat luwih kompleks lan dikontrol dening macem-macem gen ing njero lan ing antarané organisme.   Ahli biologi pangembangan nuduhaké manawa interaksi rumit ing jaringan genetik lan komunikasi ing antarané sel bisa nyebabaké variasi turun temurun sing bisa nyebabaké sawetara mekanika ing plastisitas pangembangan lan kanalisasi. 

Temuan anyar wis ngonfirmasi conto penting saka pangowahan warisan sing ora bisa diterangaké kanthi langsung molekul DNA. Fenomena kasebut diklasifikasikaké minangka warisan sistem epigenetik sing nyebabaké utawa sacara independen berkembang liwat gen. Panliten babagan mode lan mekanisme warisan epigenetik isih ana ing jaman ilmiah, nanging panelitian iki narik kawigatene aktivitas paling anyar amarga bisa nambah wiyar heritabilitas lan biologi evolusi umume.  *DNA methylation* marking *chromatin*, lingkar metabolisme mandhiri, nggawe gen ora aktif amarga gangguan RNA, lan konformasi protein telung dimensi (kayata prion ) minangka wilayah sing ditemokaké sistem keturunan epigenetik ing level organisme.   Heritabilitas bisa uga ana ing timbangan sing luwih gedhé. Contoné, warisan ekologis liwat proses pambangunan ceruk ditetepaké kanthi kegiyatan organisme rutin lan bola-bali ing lingkungané. Héréditas entuk warisan gen plus ciri lingkungan sing digawe dening tumindak ekologis para leluhur.  Conto héréditas liyané ing evolusi sing ora ana ing kontrol gen langsung kalebu warisan sipat kultur, héréditas kelompok, lan simbiogenesis.    Conto-conto heritabilitas sing makarya ing ndhuwur gen kasebut dijamin ing judhul pilihan multilevel utawa hirarkis, sing wis dadi debat intensif ing sejarah ilmu evolusi. 

## Hubungan karo téori revolusi 
Nalika Charles Darwin ngusulaké teori evolusi ing taun 1859, salah sawijining masalah utama yaiku ora ana mekanisme dhasar kanggo héréditas.  Darwin percaya karo campuran warisan sing dicampur lan warisan sifat sing dipikolehi ( pangenesis). Campuran warisan bakal nyebabaké keseragaman antarané populasi mung sawetara generasi banjur ngilangi variasi saka populasi sing bisa kena seleksi alam.  Iki nyebabaké Darwin nggunakaké sawetara ide Lamarckian ing edhisi *On the Origin of spécies* lan karya biologis.  Pendekatan utama Darwin kanggo héréditas yaiku nggambaraké cara kerjané (ngelingi sipat sing ora diandharaké kanthi eksplisit ing wong tuwa nalika reproduksi bisa diwarisaké, sifat tartamtu bisa uga ana hubungané karo jinis, lsp.) tinimbang menehi mekanisme. 

Model héréditas awal Darwin diadopsi dening, lan banjur dimodifikasi banget dening, seduluré Francis Galton, sing nggawe kerangka kanggo sekolah héréditas biometrik.  Galton ora nemokaké bukti-bukti kanggo ndhukung aspék model pangenesis Darwin, sing gumantung karo sipat sing diduwéni. 

Warisan sifat sing dipikolehi ditampilaké ora duwé dhasar ing taun 1880-an nalika Agustus Weismann ngilangi buntut ing pirang-pirang generasi tikus lan nemokaké yen héréditase terus ngembangaké buntut. 

## Paripustaka