open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nglajo

nalika wayah sriwut (*jam sibuk*)]]
]]
 ing Baltimore, Maryland]]

**Nglajo** yaiku lelungan bola-bali saka omah menyang papan nyambut gawé utawa papan wiyata ing ngendi wong sing nglakoni tumindak iki karan **panglajo** utawa *komuter*.  Kanthi teges luwih wiyar, kadhangkala tembung iki bisa uga kanggo tumindak lunga bola-bali menyang papan jujugan sing padha nanging ora gegayutan karo nyambut gawé. Cara lelunga, wektu sing diperlokaké, uga let lumaku menyang antar papan bisa séjé ing saben nagara. Lumrahé wong ing nagara-nagara kurang mapan isih mlaku kanggo njujug papan nyambut gawé. Cara lelunga murah dhéwé saliyané mlaku yaiku numpak sepédha. Mulané akeh wong ing nagara-nagara sing pangasilané sithik sepédhahan menyang jujugané. Nanging tumindak iki uga wiwit linakon ing nagara-nagara luwih mapan kanthi jalaran kasarasan awak, ngreksa kupengan urip, uga amarga wektu. Déné ing nagara-nagara sing pangasilané madya, nglajo nganggo sepédha montor luwih umum. 

Tèknologi tetumpakan lajon sing digunakaké  dening sawijiné nagara gumantung saka kahanan papané. Ing kutha sing ramé lan luwih lawas mliginé ing Eurasia, tetumpakan umum (kaya sepur, bis, lan liya-liyané) akèh dipiguna. Nalika ing kutha-kutha cilik, luwih enom, lan mliginé ing Amerika Lor lan Australasia, lelunga nganggo montor pribadhi luwih akèh ditepungi. Wong-wong sing sugih banget, lan wong-wong sing papan nyambut gawéné adoh-adoh ing donya, uga nglajo kanthi numpak montor mabur. Wong-wong iki asringé lunga kanthi suwé seminggu utawa luwih. Dudu lunga saben dina kaya nglajoné wong-wong biasa. Tata sambungé wahana-wahana tetumpakan kanggo nglajo mrabawa tata letak kutha uga laladan kiwa tengené. Bab iki sing marai wujud prabédan antarané pinggiran kutha sing umume omah-omah, lan pusat kutha sing luwih fokus ing ékonomi (prastawa iki asring karan *urban spawrl* utawa sumebaran kutha). Nanging tetembungan iki uga ndarbè teges séjé ing saben nagara. Ing Èurasia apa sing diarani "pinggiran kutha" umumé isih luwih ramé lan luwih padhet tinimbang "pusat kutha" ing Amerika Lor.
Sanggar Mustika

***Sanggar Mustika*** minangka album studio Siti Nurhaliza kang kaping wolu. Album iki dirilis ing taun 2002.

## Dhaptar lagu 
# *Nirmala* (Pak Ngah & Ce'Kem)
# *Joget Senyum Memikat* (S. Atan & Nurul Asyiqin)
# *Panas Berteduh, Gelap Bersuluh* (Khir Rahman & Siti Nurhalizah)
# *Kurik Kundi* (Pak Ngah & Nurul Asyiqin)
# *Bisikan Hati* (Haimon Abdul Rahman)
# *Badarsila* (Suflan Faidzal & Lokgha)
# *Syair Kamelia* (S. Atan & Nurul Asyiqin)
# *Di Batas Masa* (Naim & Habsah Hassan)
# *Sulam Sembilan* (Pak Ngah & Lokgha)
# *Bunga Melor* (P. Ramlee & S. Sudarmaji)

## Produksi 
* Penerbit Eksekutif: **Tan Su Loke**
* Penerbit: **Pak Ngah, Ramli MS & S. Atan**
* Penyelaras Produksi: **Jason Foo**
* Pengurus A&R: **Sham Amir Hussain**
* A&R Coordinator: **Zulkefli Majid**
* Pengurus Promosi: **Bard**
* Unit Promosi: **Ariffin, Mie, Rahayu & Sabariah (Singapore)**
* Juru Adun: **Wong, Vincent, Koh & Ramli MS**
* Studio Rakaman: **Pro Recording Studio (Cheras Perdana)**
* Juru Solek: **Nurul**
* Fotografi: **Bustamam Mokhtar**
* Konsep Cover: **Rauna Jud**
* Mastering: **Genesis Mastering Lab Sdn. Bhd.**
Now You See Me: Now You Don't

lan metu ing Amerika Serikat tanggal 14 November 2025, dening Lionsgate. Filem iki entuk pangasilan kasar $211 yuta ing saindenging jagad lan piwoleh ulasan lumayan becik saka para pangritik sing nganggep filem iki luwih apik tinimbang filem-filem sadurungé. Sekuel saka filem ini isih digarap.
Lagak

**Lagak**, **génré**, utawa **ragam** yaiku samubarang gaya utawa wujuding pariwicara ing manéka rupa (tulisan, caturan, dhigital, kagunan, lsp) kanthi mawa sarujukan dening masarakat sing kawangun salawas mangsa. Ing piguna kondhang, lagak umumé medhar pepanthaning sastra, musik, utawa wujud kagunan lan klangenan liya birid sawetara pathokan gaya, kaya ing lagak sastra, lagak filèm, lagak musik, lagak komik, lan sapanunggalané. Asringé, sawijiné karya lumebu ing pirang-pirang lagak amarga piguna lan nggabungaké lagak-lagak sing ana. Karya-karya saben wong wis mesthi ndarbé gaya déwé-déwé. Nanging lagak yaiku gaya saka gamblokaning karya-karya kasebut birid sarujuké masarakat akeh. Sawetara lagak bisa ndarbé pakem sing kaku, déné lagak liya bisa ndarbé pakem luwih luwes. Piguna lagak sing trep lan bener wigati murih desana ing sawijiné karya bisa kasil katur marang pamirsa, pamaca, parungu, lsp. 

Rerembugan wigati babagan lagak menawa diwiwiti saka anané tata pepanthan kanggo sastra Yunani kuna, kaya sing kapacak ing *Poetics* karya Aristoteles.  Kanggo Aristoteles, geguritan (ode, wiracarita, lsp), gancaran, lan pagelaran, saben karya kuwi ndarbè sipat tartamtu sing cocog sajeroné sawijiné lagak. Tuladhané, lakon-lakon ing crita banyolan mesthi ora cocog kanggo crita tragedi. Malah, ing jaman biyen para juru paraga diwatesi mung kanggo dadi paraga ing lagak tartamtu amarga anané anggepan wong tartamtu paling cocog kanggo jinis crita tartamtu.Kawruh sing nyinaoni babagan lagak diarani *kaji génré* (utawa *téyori génré*).

Lagak-lagak iki banjur sumebar lan ngrembaka ngluwihi pepanthaning Aristoteles, amarga malihé apa sing didemeni pamirsa lan apa sing dipingini pangarya. Lagak wis dadi piranti kanggo masarakat nyumurupi apa karep saka sawijiné karya. Amarga kagunan asringé minangka tanggapan saka kahanan masarakat, ing ngendi wong sing nulis, nyungging, nembang, mbeksa, lan liya-liyané ngasilaké kagunan marang apa sing dimangertèni, lagak minangka piranti kudu tansah bisa cocog marang owah-owahing makna lan karepé manungsa.
Kekaisaran Romanov (alpawangsa)

**Kekaisaran Romanov** dulu **Kekaisaran Ruslan** iku alpawangsa oleh Anton Bakov sebagai pembuatan ulang Kekaisaran Ruslan. 

## Referensi
Filem kècu

**Film kècu** (basa Inggris: *heist film*) yaiku sublagak filem durjana sing punjering crita ana ing bab ngrantam, tumindak, lan apa-apa waé kahanan sawisé linakon rerampogan gedhé-gedhèn.

Sawijiné filem kècu wiwitan yaiku *The Asphalt Jungle* (1950), sing kapacak ing karangan cekak (*essay*) *Film Genre 2000* minangka "ngondhangaké lagak kasebut meh dhéwékan marang fefileman ilen utama". Lagak iki nuduhaké para parampok ing ngendi jugaré saben wong pungkasané njalari jugaré kabeh tumindak rerampokan. Film mèmper sing piguna lakon iki yaiku *Armored Car Robbery* (1950), *The Killing* (1956), lan *The Getaway* (1972). Ing taun 1990-an, filem-filem rerampokan wiwit "njajal lan nggothak-gathuk pakem iki," nyamboraké bebakal-bebakal liya kaya dhagelan menyang critané.
Sulih teks

**Sulih teks** (basa Inggris : *subtitle*) yaiku tulisan pralambangé swara ing sajeroné film, acara televisi, opera, utawa wujud médhia audiovisual liyané. Sulih teks bisa uga nyumadyani alih gurit (*transkripsi*) utawa alih basa saka dialog sing ana. Senajan ora ana aran sing sarujuk, sulih teks bisa uga mawa wedharan tinulis saka bebakal-bebakal liya kaya musik utawa efek swara ing jero vidéo. Dadi, sulih teks bisa migunani kanggo wong sing tuna rungu utawa sing suda rungu. Sulih teks uga bisa muwuhi desana sing ora ana ing audio kasebut. Palokalan basa ing sulih teks bisa menehi surasa kabudayan (*cultural context*) kanggo para pamirsa. Umpamané, sulih teks bisa piguna kanggo nerangaké marang pamirsa sing ora weruh yen sake iku kalebu jinis anggur Jepang. Pungkasané, sulih teks kadhangkala piguna kanggo mbanyol, kaya ing filèm drama *Annie Hall.* Ing drama iki sulih teks nuduhaké pikirane paraga, sing kosok balen karo apa sing diomongaké.

Nggawé, ngirim, lan nampilaké sulih teks minangka pagawéyan sing njlimet lan mbutuhaké pirang-pirang tumindak. Kapisan, teks sulih teks kudu ditulis. Yen ana cukup wektu, tumindak iki bisa linakon kanthi cara tulis tangan. Nanging, kanggo médhia-medhia sing kudu diprodhuksi kanthi  rikat kaya acara televisi sanalika (*live television*), biasané tumandang dening panitra utawa piguna tèknologi wewanuhan gegunem (*speech recognition*). Sulih teks sing tinulis dening panggandrung utawa panggemar lan dudu saka sumber resmi, karan '''*fansubs*.** Sapa waé sing nulis sulih teks, dheweké kudu ngukub desana ing menit uga detik kapira saben baris teks ditampilaké.

Kapindho, sulih teks kudu diajrah marang pamirsa. Sulih teks **tinarbuka'* diwuwuhaké langsung menyang *frame* (wengku) vidéo sing direkam lan mula ora bisa dibusak sawisé. Déné sulih teks **tinutup** disimpen kanthi cara kapisah. Mula sulih teks modhèl iki bisa solan-salin saka maneka basa tanpa prelu ngowahi langsung vidéoné. Ing rong modhèl sulih teks iki, maneka panyaket uga format piguna ing prosès nge-enkodhèné.

Katelu, sulih teks kudu ditampilaké marang pamirsa. Sulih teks tinarbuka mesthi tumampil saben vidéo diputer amarga wis dadi siji vidéo kasebut. Kosok baliné, nampilaké sulih teks tinutup kuwi pilihané pamirsa amarga sulih teks iki "ditumpangaké" ing dhuwur video dening médhia pamuteré. Piranti alus pamuter médhia bakal "nggabungaké" sulih teks tinutup kasebut menyang video sing diputer. Ing sawetara biyoskup utawa papan pagelaran liya, ana layar mligi sing digunakaké kanggo nampilaké sulih teks. Yen layar kasebut ana ing ndhuwur dudu sangisoré layar utama, sulih teks iki karan ***surtitles**''.
Filem kayal

**Film kayal** (basa Inggris: *fantasy film*) yaiku filem-filem sajeroné lagak kayal sing ndarbé underan crita-crita kayalan. Lumrahé arupa kasekten, kedadeyan adikodrati, gugon tuhon, kabudayan rakyat, utawa jagad kayal mirunggan. Lagak iki dianggep minangka wujudé crita rekan dadalih utawa fiksi spekulatif bebarengan karo filem rekan èlmiah lan filem wewedi, sanajan tegesé bisa tumpang-tumumpang saka siji marang liyané. Filem kayal asring mawa bebakal kasekten, gugon tuhon, gegumunan, palarian, uga prastawa-prastawa sing dudu suwadiné.
Lelangen

**Lelangen** yaiku pangalaman sing krasa apik, sing mawa rasa sumringah marang sawijining babagan, prastawa, wong, utawa barang.   Pangrasa iki kosok bali saka pilara utawa rekasa, sing  minangka wujudé wrasan ala.  Pangrasa iki ndarbèni gegayutan raket karo aji, karep, uga tumindaké saben makluk. Manungsa, uga kewan liya sing duwé udahani (*kesadaran*), nganggep yèn lelangen minangka perkara sing nglamlami, maremi, lan sumbut kanggo digoleki. Werna-werna kagiyatan bisa tumindak kanthi  mawa rasa lelangen. Tuladhané mangan, awor turu, ngrungokaké musik, lan dolanan. Lelangen minangka bagéyan saka manéka kahanan grahita liya kaya rasika (*ecstasy*), saharsa (*euphoria*), lan kethiyu (*flow*). Rasa bungah lan raharja uga raket banget karo lelangen. Nanging pangrasa iki ora padha plek.   Ora ana kasarujukan dènè apa kudu lelangen  dimangerteni kanthi pangrasa, pangalaman sing wrasan, solah tingkah sing wrasan, lan liya-liyané. Lelangen minangka bab sing wigati ing klumpukan téyori filsafat kondhang aran hedonisme.
Lagu Kabangsan ing Uzbekistan

[pus|jmpl|596x596px|Gendera [Uzbekistan]]
**Uzbekistan** punya 2 lagu kabangsan. Siji ing Uzbekistan sendiri, loro ing Karakalpakstan, republik ing Uzbekistan.

## Lagu Kabangsan 
## Referensi
Lagu Kabangsan ing Karelia

[kiri|jmpl|Gendera [Republik Karelia|Karelia]]
[jmpl|334x334px|Gendera [Republik Sosialis Soviet Karelia (1940-1953)]]

## Lagu Kabangsan 
## Referensi
Agag-agag

**Agag-agag** utawa **anceman** yaiku wujuding pariwicara kanthi  niyat mbranani utawa marai rugi marang wong liya.  Anggras utawa intimidhasi minangka cara sing kerep piguna kanggo nggawé wong liya andhap dhiri murih bisa dipeksa utawa dikendhalekaké. Tumindak nganggras kanggo meksa iki kalebu agag-agag.

**Agag-agag** lumebu tumindak kadurjanan amarga nyeja lan nyumurupi nggawé wong liya wedi awaké bakal ditabeti.

Sawetara rupa agag-agag umum sing dipacuh dening ukum yaiku agag-agag sing ancasé piwoleh bathi dhuwit utawa meksa wong liya tumandang barang-barang sing mungsuhi kekarepané. Sajeroné akèh praja ing AS, ngagag-ngagagi kanthi (1) piguna gaman mbebayani marang wong liya; (2) nabeti awak utawa bandhané wong liya; utawa (3) mbubrah ela-ela utawa reputasi wong liya iku kalebu tumindak nerak ukum.
Liberland

**Liberland**, atau **Republik Merdeka Liberland**, iku alpawangsa
jmpl|250x250px|Teritori yang diklaim Liberland

## Referensi 
## Website lain 
* [//liberland.org/ Situs web resmi], ing [//liberland.org/en/main/ basa Inggris] lan [//liberland.org/cz/main/ Ceko]
* Wawancara karo pangadeg Vít Jedlička 
* Artikel ing Serbia 
* Sugeng rawuh ing Liberland, Negara Paling Anyar ing Donya (Mungkin) 
* Film dokumenter babagan Liberland – "This No Man's Land Of Mine"  Archived  
* Negara berdaulat
Brana

**Brana** yaiku sawijiné gagasan ing babagan kasusilan lan ukum sing ndarbé maneka teges. Nanging umumé dadi dasanama kanggo tumindak bejad utawa samubarang linakonan sing ora trep miturut sawijining tata susila tartamtu. Barang sing marakaké brana aran **mbrabani**, lan sing ora mawa brana aran **tanbrana**.
Langen

**Langen** utawa **hiburan** yaiku kagiyatan sing ndudut kawigatèné wong akèh utawa menehi rasa lelangen lan bigar marang wong liya. Langen bisa awujud gagasan utawa tumindak. Nanging lumrahé arupa kagiyatan utawa pagelaran sing wis ngrembaka éwonan taun mirunggan kanggo ndudut kawigatèné masarakat.

Senajan wong kepincut tumrap barang-barang sing séjé jalaran kakaremané (*preferensi*) déwé-déwé, lumrahé langen bisa panced diwanuhi lan dirasa akrab dening wong akèh. Crita, musik, drama, beksan, lan maneka werna pagelaran liya ana ing kabeh kabudayan, dijurung dening para priyayi kraton, banjur ngrembaka dadi wujud luwih rinangkep (*kompleks*) ing sadawa wektu. Satemah cumepak kanggo masarakat umum. Jaman modhèren sansaya ngebataké proses iki lumantar indhustri langen sing ngrekam lan adol karya-karya langen. Langen bisa diowahgathuk supaya cocog karo sapira gedhéné pagelaran sing dikarepaké. Wiwit saka wong ndeleng tv utawa ngrungokaké musik ijen, nganti pasugatan sing nanggap musik lan beksan éwonan wong.

Rasa lelangen iku isih magepokan karo langon, mula pangrasa iki ndarbé teges sing padha yaiku seneng-seneng lan geguyu, sanajan akeh langen sing asliné nduwèni ancas waswa (*serius*). Langen bisa ana ing sajeroné upacara, rerayan, riyaya agama, uga ing satir. Mulané, apa sing katon minangka langen bisa uga dadi sarana kanggo nggayuh wawasan utawa nambahi kapinteran.

Bab sing wigati ing langen yaiku anané pamirsa. Tanpa pamirsa kagiyatan iki mung aran kagiyatan pribadhi ing mangsa lèyèh-lèyèh. Pamirsa bisa ndarbé peran tanggap (*pasif*) kaya déné wong sing ndeleng drama, opera, acara télévisi, utawa filem ; utawa peran tanduk (*aktif*), kaya déné ing dolanan. Langen bisa kanggo wong akèh utawa mung wong ijèn, piguna pakem lan tata panggung kaya ing teater lan konser, utawa tanpa pakem apa-apa, kaya ing dolanan bocah. Akèh wujud langen sing lestari maabad-abad. Langen iki nggrembaka amarga owahing kabudayan lan tèknologi manungsa. Tuladhané kaya sing ana ing pagelaran sulapan. Filem lan gim vidéo, sanajan piguna médhia sing luwih anyar, tansa padha dhasaré yaiku nyritakaké crita, nampilaké drama, uga muter musik. Reyayan uga dianakaké mligi kanggo musik, filem, utawa beksan kanthi ancas nglangeni masarakat ing sadawané dina tartamtu.

Sawetara langen, kaya ukum pancas gulu ing ngarep umum, sapréné dipacuh dening akèh nagara. Kagiyatan kaya anggar lan panahan, sing biyen mung ana ing mbedhag lan yuda, saiki dadi ulahraga tontonan. Semana uga kagiyatan liya kaya masak, wis ngrembaka dadi pagelaran sing isiné wong-wong profesional, ditata dadi pasanggiri buwana, lan digiyaraké kanggo langen. Apa sing nglangeni kanggo sawijiné klumpukan wong bisa waé dianggep nyambut gawé sing ngrekasani deneng klumpukan liyané.

Rupa-rupa langen sing wis diwanuhi bisa dialih marang samubarang medhia liya, nuduhaké uthut tanwinates kanggo diolah bali kanthi cara-cara kréatif mesthèkaké lestari tur dawané umur karya-karya sing wis ana.
Mancabawana ing crita rekan

**Mancabawana**, **ekstraterestrial**, utawa **alien** yaiku rupa kauripan sing mula bukané dudu saka Bumi. (Tembung *mancabawana* tegesé 'njaba Bumi').Mancabawana minangka underan ing sajeroné crita-crita rekan èlmiah modhèren. Underan iki uga ana ing karya-karya sadurungé kaya ing novel parodi cekak abad kaloro *True History* anggitan Lucian saka Samosata.
Pungkur

**Pungkur** yaiku sakabehing prastawa sing wis kedadeyan sadurunge titik wektu tartamtu. Pungkur dibedaké saka saiki lan mbesuk. Pungkur tegesé bisa suwé banget kaya ing jaman biyèn saka wiwitan nganti tengahing abad ka-20. Gagasan iki asalé saka cara manungsa ngrunut wektu nalika ngamati lan wrasan mangsa sadina-dina. Wrasan iki banjur lumebu marang pangeling lan bisa diakses lumantar tumindak ngèmut-èmut. Kanthi tambahan, manungsa wis nyathet jaman kapungkur wiwit anané basa tulis.
Bebadan pawiyatan

**Bebadan pawiyatan** yaiku papan kanggo wong-wong ing manéka umur nggayuh panggulawenthah. Tuladhané, pawiyatan dhasar, pawiyatan madya, lan pawiyatan luhur. Bebadan iki ngemunah kupengan pasinaon lan papan pasinaon.
Crita kayal

**Crita kayal** utawa **fantasi** yaiku sawijiné lagak crita rekan dadalih (*fiksi spekulatif*) sing mawa bebakal adikodrati (*supernatural*) utawa kasektèn. Asringé uga nuduhaké jagad rekan lan makluk gugon tuhon. 

Punjeré lagak ini iki ana ing sastra-sastra kayal lan drama. Wiwit abad rong puluh lan saterusé, lagak iki ngrembaka lumebu ing manéka médhia, kaya ing filem, télévisi, novel gambar, komik Jepang, animasi, lan gim vidéo.

Tetembungan *sastra fantastis* asring digunakaké kanggo lagak iki dening para pangritik sastra basa Inggris.     

Crita kayal ketara séjé karo crita rekan èlmiah lan wewedi (*horor*) amarga ora piguna underan èlmiah utawa barang-barang medeni, sanajan bebakal iki bisa isih ana ing crita kayal. Ing kabudayan kondhang (*pop culture*), lagak kayal umumé nampilake latar sing nggambaraké Bumi sing nyata, nanging mawa rasa "Bumi nanging Bumi liya".
Summit Entertainment

**Summit Entertainment, LLC** (biyèn ditepungi minangka **Summit Group**, **Summit Export Group**, **Summit Entertainment Group Inc.**, **Summit Entertainment Limited**, **Summit Films Limited**, lan **Summit Entertainment NV** ) yaiku label prodhuksi filem Amérika saka Lionsgate Films, duwèké Lionsgate Studios. Kantor punjeré ana ing Santa Monica, California. Label iki diadegaké ing tanggal 26 Juli 1991.
Jagad rekan

anggitan L. Frank Baum]]

**Jagad rekan**, utawa **jagad fiksi** yaiku latar rekan sing tansah ajeg sadawa crita sajeroné wistara (*narasi*) utawa ing karya kagunan. Gagasan iki lumrahé digayutaké marang karya-karya kayal (*fantasi*) lan rekan èlmiah. Gagasan iki bisa ditepungi ing manéka wujud kaya ing novèl, komik, filem, acara télévisi, gim vidéo, uga karya-karya kreatif liya. 

Ing rekan èlmiah, jagad rekan menawa awujud planit utawa galaksi manca sing mung ndarbé gegayutan sathithik tumprap jagad sunyata (kaya sing ana ing *Star Wars*). Ing crita kayal, jagad iki minangka planit Bumi sing diowah-owahi utawa gagrag Bumi ing mangsa ngarep utawa kapungkur adoh sing direkayasa (kaya sing ana ing *The Lord of the Rings* ).
Malih sandi (pangelingan)

Pangelingan bisa nindakaké **malih sandi**, nyimpen, lan ngèmut-èmut desana. Pangelingan menehi makluk kaconggahan sinau lan ngowahcocog (*adaptasi*) dhiri marang kupengané saka pangalaman-pangalaman sing linakonan sadurué. Semana uga menehi kaconggahan kanggo wangun hubungan marang pepadhané. **Malih sandi** tegesé samubarang rasa sing piwolèh saka pancadriya lan ati **malih** wujudé murih bisa **disandi** utawa disimpen menyang wutek lan bisa dièmut-èmut ing wayah ngarep kanthi cara "njupuk" desana saka pangelingan wangen dawa (*ingatan jangka panjang*)  Pangelingan tanduk (*working memory*) nyimpen desana sing bisa digunakaké sanalika lan dijurung dening pangélingan sing sadurungé wis sumimpen sajeroné pangelingan wangen dawa sawijiné wong.
Pangelingan tanduk

**Pangelingan tanduk** (basa Inggris: *working memory*) yaiku sistem kognitif sing lagi mergawé utawa tanduk lan ndarbé daya simpen winates kanggo nyinggahaké desana ing sauntara wektu. Pangelingan iki wigati kanggo tumindak nenalaran, gumawé pepunthon, uga solah tingkah saben dina.  Pangelingan tanduk asring dipadhakaké karo pangelingan wangen cendhak (*short-term memory*), nanging sawetara nimpuna nganggep rong wujud pangelingan iki séjé. Amarga pangelingan tanduk ana tumandang ngolah desana, déné pangelingan wangen cendhak mung kanggo nyimpen desana. Pangelingan tanduk minangka gagasan téyoretis sing wigati ing babagan kanggo psikologi kognitif, neuropsikologi, lan neurosains.
Kantha

**Kantha** utawa **entitas** yaiku samubarang  sing maujud ing donya lan bisa dibédakaké saka liya-liyané. Kantha ora kudu barang sing bisa dideleng. Asil pamikir manungsa, tuladhané paugeran, kabudayan, lan nagara uga kalebu kantha. Umumé, ora ana sarujukan manawa apa-apa sing karan kantha kudu barang urip. 

Tetembungan iki ngukubi babagan sing wiyar. Bisa kanggo kewan, rupa alam kaya gunung, barang mati kaya meja, tulisan ing kertas, barang-barang asil budiné manungsa kaya ukum, parusahan, lan kawruh. Bisa uga kanggo makluk adikodrati (*supernatural*) kaya déwa lan roh.
Leladi (ékonomi)

**Leladi**, **layanan**, utawa **jasa** yaiku tumindak utawa panggunané barang tartamtu ing ngendi sangupati, parusahan, utawa pangrèh luhur gelem mbayar.  Tuladhané kaya pakaryan sing tumandang dening tukang cukur, dhokter, jaksa, juru bengkel, bank, parusahan asuransi, lan liya-liyané. Leladi umum yaiku leladi sing dibayar bebarengan dening masarakat akèh lumantar nagara, koperasi, utawa pangrèh dhaérah. Kanthi mupangataké sumber daya, katrampilan, kepinteran, lan wrasan, panyedya leladi menehi piguna marang sangupati. Leladi bisa dianggep minangka tumindak tanwujud, ing ngendi panyedya leladi menehi nilai marang naralanggan.
Mawas

Ing filsafat lan psikologi, **mawas** yaiku upalabi (*persepsi*) utawa kawruh marang sawijiné barang utawa kahanan. Gagasan iki asring dipadhakaké karo udahani (kasadaran). Nanging, wong bisa mawas tanpa kudu ngudahani, tuladhané ing wong-wong sing kaconggah wuta waskitha (*blindsight*).
Budi

, mikir, ngrasa, lan tumindak.]]

**Budi** yaiku apa-apa tumindak mikir, ngrasa, ngupalabi (*persepsi*), ngangen-angen, ngelingi, lan kekarep. Budi ngukubi kabeh prastawa sing dumadi ing **jiwa**, kalebu solah tingkah udahani (*sadar*), ing ngendi saben wong bisa mangertèni kahanan ing njaba lan njero awaké, uga solah tingkah asor udahani (*bawah sadar*), sing mrabawa kahanan saben wong tanpa sadar lan niyat. Budi migateni ing akèh babagan urip manungsa, nanging sipat lan hakikat pesthiné isih dadi dedebatan. Sawetara anggepan luwih nandhesaké babagan sing ana ing sajeroné jiwa. Anggepan iki kandha manawa budi ngolah desana sing ora bisa kaakses langsung dening wong liya. Déné anggepan liya, nandhesaké gegayutan karo solah tingkah lahiriyah, kanthi mangertèni kahanan jiwa minangka kacenderungan kanggo tumandang solah tingkah sing bisa diawasaké.

Prakara jiwa-raga minangka tantangan kanggo ngandharaké gegayutan antarané budi (jiwa) lan raga. Lumrahé, budi sing batiniyah lan raga sing lahiriyah asring disawang minangka suwanda (*substansi*) sing séjé sing bisa maujud déwé-déwé tanpa gumantung siji marang liyané. Filsafat sing diugemi wong akèh wiwit abad kaping 20 yaiku fisikalisme, sing kandha samubarang sing ana ing donya iki minangka wahyaka (materi). Tegesé, budi minangka sipat sing didarbè dening sawijing barang wahyaka. Proses évolusiné budi magepokan karo ngrembakané jaringan talirasa, sing banjur njalari wujudé wutek. Nalika wutek dadi luwih rinangkep (*kompleks*) daya pikiré sansaya mundhak lumantar wujude bagéyan wutek tartamtu kanggo piguna tartamtu. Budiné saben wong uga ngrembaka sadawa wektu nalika wong kasebut sinau saka pangalaman lan ngliwati manéka prastawa-prastawa psikologis bebarengan karo mundhaké umur. Sawetara wong bisa kena gangguan jiwa, ing ngendi daya pikir budiné suda lan ora bisa piguna kaya biasané.

Wis katampa kanthi umum yen saora-orané sawetara kewan saliyané manungsa uga ndarbé wujud budi. Nanging kewan endi sing ndarbé isih dadi dedebatan. Babagan budi gawéyan uga ngadhepi tantangan sing mèmper. Para nimpuna ngrembug akibat-akibat apa waé sing bisa ana saka ngyasa budi gawéyan nggunakaké komputer.

Bidang panalitèn utama sing nyinaoni budi ana psikologi, neurosains, kawruh kognitif, lan filsafat budi. Bidang-bidang iki nggayuh bab-bab budi sing séjé lan piguna cara panalitèn sing uga séjé. Kaya observasi empiris lan *neuroimaging* (cecitran talirasa) nganti *conceptual analysis* (analisis gagasan) lan eksperimen pamikiran. Bab budi iki uga gegayutan karo akeh bidang kawruh liyané, kaya épistémologi, jalmasastra, agama, lan panggulawenthah.
Setatsityun Gubug

Setatsiyun Gubug (GUB) ya iku setatsiyun sepur kelas alit jinis C utawa III sing ana ing Kalurahan Kuwaron, Kacamatan Gubug, Kabupatèn Grobogan. Setatsiyun sing dumunung ing dhuwur +11 meter iki kalebu ing Dhaerah Operasi IV Kutha Semarang.
Daya (fisika)

**Daya** yaiku gunggungé gandra sing dialih panggon utawa diowah saben ékan wektu. Miturut tata ékan nagarantara, ékané daya yaiku watt, sing padha karo gunggung siji joule saben detik. Daya kalebu ukuran skalar.

Tuladhané daya yaiku daya weton saka motor, sing minangka asil ping-pingan saka torsiné lan kacepetan pepojok (*kecepatan sudut*) poros wetonané. Semono uga, daya sing kaguwang saka bebakal listrik ing rangkèn listriké minangka asil ping-pingan saka wili listrik lan tegangan ing bebakal kasebut.
Tata matra

lan telung piranti pangukur matra: meteran pita kanggo sentimeter, termometer kanggo drajat Celsius, multimeter kanggo beda potensial ing volt, wili listrik ing ampere lan resistensi listrik ing ohm.]]

**Tata matra** utawa **sistem metrik** yaiku tata pangukuran sing mbakoni klumpukané ékan dhasar. Uga minangka tata ahwaya (*nomenklatur*) kanggo njlèntrèhaké ukuran cilik-gedhéné barang lumantar ater-ater ékan (*unit prefix*) birid ping-pingan dèsimal. Senajan pakem sing ngatur tata matra tansah owah saben mangsa, ing jaman modheren, ana Tata Ékan Nagarantara (*sistem internasional*, SI), sing nyungsun ater-ater SI lan pitung ékan dhasar: meter (m), kilogram (kg), detik (s), ampere (A), kelvin (K), mol (mol), lan kandela (cd).

Ékan turunan SI yaiku gegabungané ékan-ékan dhasar sing banjur oleh jeneng dhéwé kaya hertz (prubeng saben detik), newton (kg⋅m/ s² ), lan tesla (1&nbsp;kg⋅s −2 ⋅A −1 ). Kanggo Celsius arupa ukuran sing "digeser" saka Kelvin. Ékan-ékan tartamtu wis tinampa kanthi resmi kanggo digunakaké bebarengan karo SI. Sawetara ékan-ékan iki wis diyasa murih trep tumprap tata ping-pingan adhedasar wilangan sepuluh (kaya liter lan elektronvolt) lan dianggep "matra". Déné ékan-ékan liya ana sing ora kalebu kaya ékan astronomi. Ékan kuna nanging ditampa dening SI yaiku ékan wektu kaya menit lan jam, sing birid angka 60 (seksagesimal). Semana uga, ukuran gedhéné pepojok, drajat, saha ukuran-ukuran subtikelé kaya menit wusu, lan detik wusu, minangka seksagesimal liya sing ditampa dening SI.

Tata ukuran SI asalé saka tata ukuran meter, kilogram, detik (MKS) sing luwih lawas, sanajan maknané wis owah sabén wektu. Sapréné, kabeh ékan dhasar diitung nganggo konstanta fisik. Dudu nganggo barang fisik, kaya ing jaman biyen.

Werna tata matra liyané ana tata ékan sentimeter-gram-detik, tata ékan meter-ton-detik, lan tata matra gravitasi. Saben tata matra iki minangka ékan matra sing ora padha gegayutan siji marang liyané. Lan sawatarané isih digunakaké ing surasa (*konteks*) sing winates.
Musiyum Mandala Bhakti

**Musiyum Mandala Bhakti** (uga diaran minangka Musiyum Perjuangan Mandala Bhakti) yaiku sawijining musiyum sujarah sing dumunung ing Kutha Semarang, Provinsi Jawa Tengah. Musiyum iki mapan ing Jalan Mgr. Sugiopranoto, ing sacedhake Tugu Muda lan pas ing ngarepe gedhong Lawang Sèwu. Musiyum Mandala Bhakti nyimpen lan nampilaké manéka warni koleksi sing ana gandhèngané karo perjuangan Tentara Nasional Indonesia (TNI) lan rakyat Indonesia ing upaya ngrebut lan mbéla kamardikan.

## Sujarah 
Gedhong Museum Mandala Bhakti wiwitané dibangun ing jaman Indhiya Nèderlan minangka gedhong pengadilan sing dijenengi *Raad van Justitie* Semarang. Rancangan gedhong iki digawé déning arsitek bangsa Walanda, I. Kuhr E saka kantor arsitek Ooiman lan Van Leeuwen, lan wiwit dipigunakaké kira-kira wiwit taun 1906 nganti taun 1930-an. Ing sistem peradilan kolonial Walanda, *Raad van Justitie* dienggo minangka pengadilan kanggo golongan Éropa lan wong-wong sing dipadhakaké drajate, déné kanggo golongan bumiputera digunakaké pengadilan *Landraad*.

Nalika jaman pendhudhukan Jepang, gedhong iki tau dienggo minangka markas Polisi Militer Jepang (*Ken Pei Tai*). Sawisé Indhonésia mardika, ing sekitar taun 1949–1950-an, gedhong iki banjur dipigunakaké minangka Markas Komando Daerah Militer (Kodam) IV/Diponegoro. Ing wulan Maret taun 1985, gedhong iki resmi dialihfungsi dadi musiyum kanthi jeneng Museum Perjuangan Mandala Bhakti Kodam IV/Diponegoro. Panyareman (peresmian) musiyum ditindakaké déning Mayor Jenderal Soegiarto tanggal 1 Maret 1985.

## Bangunan lan tata panggon 
Bangunan Musiyum Mandala Bhakti isih njaga wujud arsitektur kolonial Walanda, padha karo gaya bangunan Lawang Sèwu. Bangunan iki anduweni jembar kurang luwih 6.000 mèter persegi, kanthi jembar lahan sakabèhé watara 12.000 mèter persegi.

## Koleksi 
Musiyum Mandala Bhakti nyimpen manéka warna koleksi sujarah perjuwangan bangsa Indhonésia, utamané gegayutan karo TNI. Koleksi kasebut antarané: Senjata tradhisional lan modern, kayata tombak, keris, bambu runcing, pistol, granat, lan senjata mesin; seragam TNI saka macem-macem jaman; lukisan lan diorama sing nggambaraké pertempuran lan perjuangan TNI ; uga dokumentasi foto lan arsip tokoh-tokoh pendiri TNI sing wis ditetepaké minangka Pahlawan Nasional.

Musiyum iki uga nampilaké koleksi sing nyritakaké Perang Jawa sing dipimpin déning Pangéran Diponegoro. Perang iki kacathet minangka perang paling awis ing sujarah kolonialisme Walanda, kanthi kerugian nganti kira-kira 20 yuta gulden sajrone limang taun (1825–1830). Kajaba iku, ana dokumentasi babagan lelakon-lelakon wigati, kayata Lelakon Lima Dina ing Semarang lan Obahan 30 Sèptèmber.

## Cathetan suku
Panggunggungan (kawruh)

Ing ganitasastra lan kawruh empiris, **panggunggungan** utawa **kuantifikasi** yaiku tumindak ngetung lan ngukur sing metha panitèn lan pangalaman driyaning (*indrawi*) manungsa kanggo digunggung dadi gunggungan (*quantity*). Panggunggungan kanthi makna iki minangka dhasar sing wigati kanggo paricara èlmiah.
Mie Kopyok

**Mi kopyok** ('**) inggih punika salah satunggaling jinis panganan saking mi kuning, bumbu bawang uyah, lontong, thokolan, tahu goreng, sledri, lan krupuk. Mi Kopyok yaiku dadi salah sawijining panganan saka Semarang kang arang ditemokake ana ing dhaerah liya. Mi kopyok lumrahe ditemokake bakulan lumantar gerobakan muter ing kampung-kampung. 

Mi kopyok uga diarani mi lontong amarga dicawiskake nganggo lontong. Uga diwastani mi teng-teng amarga bakule kulina nuthuki cagak teng kanggo nyeluk wong kang bakal tuku lan tandha kanggo miwiti dodolan. 

## Asal-usul 
Mi kopyok asring dipungayutake karo budaya Tionghoa kang wis mlebu jaman kolonial. Mi kopyok kalebu panganan kaki lima kang kasohor merga regane kang murah. Dipunwastani **kopyok''' amarga bumbu bawang karo uyahe anggone nyampur kanthi cara dikopyok utawi diudak bebarengan ing mangkok utawa piringe langsung.  

Mi Kopyok dicawisake bebarengan kanthi tambahan komplitan, kados ta lontong, tahu pong, thokolan, lan krupuk gendar utawi uga diarani krupuk lempeng (ing tlatah Bantul) utawi diarani karak (ing tlatah Surakarta). Nanging krupuke diremuk gedhe-gedhe supaya bumbune bisa kecampur kanthi rata. 

## Resep Mi Kopyok 
### Bahan: 
# Lontong 
# Mi kuning
# Thokolan
# Sledri
# Tahu pong
# Tetelan sapi

### Bumbu: 
# Bawang putih
# Uyah
# Kaldu
# Cuka

### Tatacara nggawe Mi Kopyok: 
# Bawang putih karo uyah diuleg nganti lembut, banjur dicampur karo kaldu, cuka, lan jarang utawa banyu panas. Sakwise dicampur banjur diudhak nganti kecampur. 
# Lontong disiapake kanggo disunthaki bumbune kang wis digawe mau. Banjur mi uga melu dicampurkake mlebu. Sakwise langsung dikopyok kirang langkung suwene sakmenit. 
# Thokolan banjur digodhog antawis sakmenit suwene. Banjur dientas lan diwuwuhke ana ing campuran mi kopyoke kang wis cepak mau.
# Pungkasan diwuwuri nganggo godhong sledri karo brambang goreng lan disunthaki nganggo tilas banyu godhokan mau. 

## Deleng uga 
* Tahu Pong
* Wingko babat
* Babat Gangsa
* Soto Bangkong
* Tahu petis
* Mi ongklok

## Rujukan
Watt

**Watt** (cihna: **W**) yaiku ékan daya utawa fluks radian miturut tata ékan nagarantara (SI). Gunggungé padha karo 1 joule saben detik utawa 1kg⋅m2 ⋅s−3.   Ékan iki digunakaké kanggo nggunggung akehé grandra sing ngalih. Aran Watt dipilih kanggo ngajeni James Watt (1736–1819), pareka cipta, insinyur mesin, lan juru kimia Skotlandia abad ka-18 sing mrayoga mesin Newcomen nganggo mesin uwab gawéyané dhéwé ing taun 1776. Mesin iki tundhoné minangka dhasar dumadiné Revolusi Industri.
Joule

**Joule** ( JUL, utawa  JOUL ; cihna: **J**) yaiku ékan gandra ing Sistem Unit Internasional (SI). Miturut ékan dhasar SI, sak joule laras karo sak kilogram-meter kuadrat saben detik kuadrat  Sak joule kuwi padha karo akèhé usaha sing kawetu nalika gaya sak newton mindhahaké barang sing leté sak meter kanthi ener padha karo éneré gaya. Joule uga minangka gandra sing kaguwang awujud panas nalika wili listrik sak ampere ngliwati hambatan siji ohm sak detik. Jeneng Joule dijupuk saka jeneng juru fisika Inggris James Prescott Joule (1818–1889).
Coulomb

**Coulomb** (cihna: **C** ) yaiku ékan momotan listrik sajeroné Tata Ékan Nagarantara (SI).   Ékan iki tegesé momotan listrik sing dikirim dening arus 1 ampere sasuwé 1 detik, kanthi momotan listrik partikel *e* minangka konstanta pamrabawa ing SI.
Titikira

* misuwur ing AS kanggo titikira swaca wangen dawa (nanging ora mesthi bener).]]

**Titikira** utawa **prédhiksi** yaiku pangudi-udi medhar prastawa utawa data ing mangsa ngarep. Nitikira asringé, nanging ora mesthi, adhedhasar kupiya utawa kawruh saka para panitikirané. Ora ana kasarujukan umum kanggo beda antarané "titikira" (prediksi) lan "pangira-ngira" (*estimasi''). Saben panulis lan disiplin kawruh bisa menehi konotasi sing séjé-séjé.

Prastawa ing mangsa ngarep kuwi tan pesthi. Mula desana sing akurat mokal ing babagan iki. Nanging titikira isih  migunani kanggo mbiyantu nggawe rantaman tumindak sing bakal dilakoni.
Sarjanawan

**Sarjanawan** yaiku panliti utawa wong sing nduwé kapinteran ing sawijiné babagan kawruhan (*disiplin akademis*). Sarjanawan uga bisa sawijiné narawiyata (*akademisi*), yaiku wong sing makarya dadi mahaguru (*profesor*), guru, utawa panliti ing pawiyatan luhur. Narawiyata biasané ndarbé gelar pascasarjana kaya magister lan doktor. Para sarjanawan lan para winasis (*intelektual*) mandhiri makarya ing sajabané payiwatan nanging menawa isih mbabar jurnal wiyata (*jurnal akademik*) lan melu sarasèhan èlmiah.
Kuwih ganjel ril

thumb|Kuwih ganjel ril
**Kuwih ganjel ril** utawa **roti ganjel ril** utawa **kuwih gambang** iku salah sawijining jinising panganan tradhisional Semarang kang wis arang dimangertèni. Kuwih iki nduwèni rasa legi lan rada empuk nggon dhuwuré. Dijenengi ganjel ril amerga tèksturé bantat, rada atos, lan rupané kaya ganjel ril sepur. Saliyané iku, kuwih iki warnané coklat tuwa lan ana wijèn ing ndhuwuré. Ing kutha Jakarta, kuwih ganjel ril diarani kuwih gambang amerga duwèni bentuk sing kaya Gambang Kromong (salah sawijining piranti musik Betawi). Kuwih ganjel ril awalé diinspirasi saka kuwih Walanda kang kasebut *Ontbijtkoek*.
Mutu (filsafat)

Ing filsafat, **mutu** yaiku sifat utawa kahanan sing ana ing sawijiné barang. Ing filsafat kontemporer, gagasan mutu kanggo mbédakaké drajat apik alané barang isih dadi dedebatan.
Galat

**Galat** utawa **eror** yaiku luputé tumindak, pamikir, utawa pepunton sing ora trep marang watoné. 

Ing setatistika, "galat" tegesé prabédan antarané nilai sing kaitung lan nilai sunyatané. Galat bisa njalari kajugaran lan deviasi saka tumandang sing dikarepaké.
Babat Gangsa

Tembung “gongso” asalé saka basa Jawa sing nduwèni teges ‘nggoreng utawa numis nganggo sithik lenga’. Mula saka iku, babat gongso bisa diartèkaké minangka olahan babat sing dimasak kanthi cara digongseng utawa ditumis.

**Gangsa Babat** (carakan: ꦧꦧꦠ꧀ꦒꦁ​ꦱ) yaiku olahan saka babat sapi khas kutha Semarang kang diolah kanthi cara digangsa (dimasak kanthi cara nganggo digorèng banjur diulet ing gula) kaliyan bumbon rempah-rempah pinilih. Babat nduwèni rasa gurih, manis, lan pedhes sithik agawé rasa khas kang nora bisa katemu saka olahan liyané.

## Sujarah 
Babat gangsa yaiku babat kang cara masake digangsa. Asale saka Kutha Semarang, Jawa Tengah. Babat gangsa muncul ing antawis abad-20. Babat gangsa iki diduga wus ana ing jaman panjajahn koloniyal Indhiya Walanda. Biyèn babat gangsa iki lumrahé dipangan karo kuli, bakul, utawa wong kang nyambut gawe ana ing plabuhan amarga regané kang murah lan maregi. 

Sanadyan Semarang kalebu ing ranah pesisir, ananging panganan siji iki digawe saka daging babat rajakaya. Nanging uga ana panganan kang diolah saka sapi kang lumrahé akèh ing tlatah tengah (pejeroné Pulo Jawa).

Ing kutha Semarang olahan masakan babat gangsa iki didol barengan karo sega gorèng babat, lan lumrahé dilapakaké ing pinggiring dalan déning para padagang utawa uga ing rumah makan.

## Resèp 
Sadurungé ngolah babat dadi babatt gangsa kudu dipasthèkakaké babat kang bakal diokal kudu wus siyap kanggo dioalah, kudu kang wus diresiki lan bisa digodhog sadurungé digangsa nganti empuk lan ora mambu prengus utawa liyané. Babat jarit kang wernané ana bagéyan ireng-irenge iku wus bisa diolah lan dimasak gangsa, nanging yèn ora dhemen karo bagéyané iku bisa dikerok nganti putih banjur lagi digangsa.

Bahan lan bumbon kang prelu kacepakaké yaiku: 

# babat sapi
# 1.5 liter banyu putih kanggo nggodhog
# 1 séndhok mangan uyah
# 5 siyung bawang putih, dithuthuk
# 3 cm jaé, dithuthuk
# 3 lembar godhong salam
# 1 lanjar seré, dithuthuk
# 3 séndhok mangan lenga gorèng kanggo nggangsa.

Lalu, akang dibutuhaké kanggo bumbu alusé yaiku:

# 8 iji lombok rawit abang
# 5 iji lombok abang kriting
# 7 siyung bawang
# 5 siyung brambang
# 1 séndhok tèh trasi
# 2 séndhok tèh uyah
# 1 séndhok tèh mrica kang wus lembut.
Musiyum Kota Lama

**Musiyum Kota Lama** yaiku salah sawijining musiyum kang ana ing Kutha Semarang. Lokasine ana ing Jl. Cendrawasih No.1a, Purwodinatan, Kec. Semarang Tengah, Kota Semarang, Jawa Tengah 50137. Musiyum iki ngewenehi kawruh babagan sujarah Kutha Semarang. 

## Sujarah 
Musiyum Kota Lama dikukuhake ing taun 2022. Ing papan musiyum iku ndhisikke kanggo panggonan Air Mancur Bundaran Bubakan Semarang, nanging amarga ing proses digawe ditemokake eks Depo Lokomotif Setatsiyun Jurnatan ing taun 2018. 

Musiyum Kota Lama nduweni gedhong macak *industrial*, ringkes, saka bata kang ditata. Ing njerone musiyum ngamot sujarah Semarang. 

## Gédhong 
Musiyum Kota Lama nduwéni manéka wérna sénthong, yaiku:

# Sénthong *Immersive,* yaiku kang dipunyasa kanggo nduduhake sujarah kutha Semarang lumantar *efek visual holographik* supaya sapa wae kang ndeleng dadi melu ngrasakake kutha Semarang ing wayah ndhisik.
# Kreta Sepur Uap, kang ana ing njero musiyum. Sanadyan namung *replika* utawa conto saka kreta kang asli ingkang disimpen ing Setatsiyun Surabaya. Kreta iki dadi seksi lan pokokan sujarah kutha Semarang.
# Panggonan poto ingkang dipunrancang kanthi cocog kaliyan jaman ndhisik wektu jaman kolonial.

## Jadwal buka 
Ing Musiyum Kota Lama Semarang, nduweni jadwal bukak kaya ing ngisor iki:

* Bukak ing dinten Selasa-Minggu, wanci jam 10.00 WIK dumugi 15.30 WIK sonten. 
* Rega tiket Rp.10.000 

# Sesi 1: 08.00 - 08.30 WIK
# Sesi 2: 08.30 - 09.00 WIK
# Sesi 3: 09.00 - 09.30 WIK
# Sesi 4: 09.30 - 10.00 WIK
# Sesi 5: 10.00 - 10.30 WIK
# Sesi 6: 10.30 - 11.00 WIK
# Sesi 7: 11.00 - 11.30 WIK
# Istirahat (12.00 - 13.00 WIK)
# Sesi 8: 13.00 - 13.30 WIK
# Sesi 9: 13.30 - 14.00 WIK
# Sesi 10: 14.00 - 14.30 WIK
# Sesi 11: 14.30 - 15.00 WIK
# Sesi 12: 15.00 - 15.30 WIK
# Reresik papan (15.30 - 16.00 WIK)
# Tutup (16.00 WIK)

## Pranala jaba 
* Musiyum Kota Lama Semarang - Disbudpar Semarang 
* Instagram Kota Lama Semarang @kotalamasmg

## Gladri 

Barkas:Monumen Museum Kota Lama.jpg|Monumen Musiyum Kota Lama
Barkas:Gedung Museum Kota Lama Semarang.jpg|Musiyum Kota Lama sisih kulon
Barkas:Ruang Berbingkai Museum Kota Lama.jpg|Senthong sujarah
Barkas:Botol Sampanye.jpg|Botol Sampanye
Barkas:Peninggalan Bengkel Trem di Semarang.jpg|Pondasi bengkel Trem

## Rujukan
Dawa

**Dawa** yaiku ukurané let. Sajeroné Tata Gunggung Nagarantara (*sistem besaran internasional*) , dawa yaiku gunggungan (*besaran*) kanthi parimana (*dimensi*) fisik arupa let. Ing manéka tata pangukuran ékan dhasar dijupuk siji èkan dhasar kanggo dawa, banjur digawé turunané saka kono. Ing Tata Ékan Nagarantara (SI), ékan dhasar kanggo dawa yaiku meter.
 
Dawan umumé dimangerteni minangka parimana sing dawa dhéwé ing sawijiné barang. Nanging, bab iki ora mesthi amarga gumantung kepriyé barang kasebut mapan.

Maneka tetembungan kanggo medhar dawané barang uga akèh digunakaké, tuladhané dhuwur, yaiku dawané barang menyang ndhuwur. Uga ana amba (*width*), jembar (*breadth*) lan jejero (*depth*). *Dhuwur* digunakaké nalika ana ancer-ancer ngisor kanggo ngukur dhuwuré barang. *Amba* lan *jembar* umumé kanggo ukuran parimana luwih cendhek katandhing *dawa*. Jejero digunakaké kanggo ngukur parimana katelu (*dimensi ketiga*).

Dawa minangka ukuran kanggo barang sing ndarbé siji parimana. Déné bana kanggo barang rong parimana (dawa kwadrat) lan mèsi kanggo barang telung parimana (dawa kubik).
Pepojok

abang ing tata koordinat Kartesius]]

Ing géomètri, **pepojok** utawa **sudut** iku kawangun saka rong garis sing tempuk ing sawijiné titik.  Garis-garis sing tempuk iki diarani *sisihé* pepojok, lan titik papan tempuké diarani *pongolé* pepojok.  Tetembungan *pepojok* digunakaké kanggo nuduhaké wujud géomètrisé (kaya pepojok siku, pepojok lancip, lsp) lan ukuran gedhéné (kaya 30 drajat, 90 drajat, lsp) minangka gunggung. Nanging **ukuran pepojok** kadhangkala digunakaké kanggo mbédakaké antarané wujud lan gedhéné pepojok. Pangukuran pepojok kanthi cara alaminé mesthi ndarbé gegayutan karo bunderan (*circle*) lan ubengan (*rotation*). Babagan iki asring digantha lumantar wusu bunderan sing punjeré ana ing pongol lan mapan ing antarané sisih-sisihé.
Fisika klasik

**Fisika klasik** kasusun saka téyori-téyori èlmiah ing babagan fisika sing tan kuantum, utawa tan kuantum uga tan relativistik, gumantung saka surasané (*konteks*). Ing sarasèhan babad, *fisika klasik* ateges fisika mangsa pra-1900, déné *fisika modern* ateges fisika mangsa pasca-1900, sing nyamboraké bebakal (*unsur*) mekanika kuantum lan téyori relativitas. Nanging, relativitas iki adhedhasar téori medan klasik dudu téori medan kuantum, lan asring dilebokaké pérangan "fisika klasik".

## Réferènsi
Adoh

**Adoh** yaiku pangukuran sapira adohé barang, titik, wong, utawa sawijiné gagasan. Ing fisika uga ing saben dina, let bisa nuduhaké adoh utawa pangira-ngira adhedhasar barang liya (tuladhané "let rong omah saka kéné"). Tetembungan iki uga kerep digunakaké kanthi sanepa kanggo ngrata-rata gunggung bédané barang sing padha. Tuladhané kaya ing let-letan setatistika (*statistical distance*) antarané sinebaran kamungkinan (*probability distribution*) utawa let-letan besutan (*edit distance*) antarané string teks. Let-letan iki cinatet ing ganitasastra kanthi gagasan lowahan matra (*metric space*).

## Réferènsi
Sastra mangriptayasa

**Sastra mangriptayasa** utawa **sastra generatif** yaiku geguritan utawa karya rekan sing digawé kanthi cara otomatis, asringé lumantar komputer. Sastra iki minangka lagak sastra dhigital, lan isih gegayutan karo kagunan mangriptayasa (*seni generatif*).

Mesin ukara latin (1830–1843) yasanané John Clark menawa tuladha pisanan saka sastra mangriptayasa asil mesin.  Déné pangriptayasa layang tresna yasanané Christopher Strachey (1952) minangka tuladha sastra dhigital pisanan. Kanthi anané modhèl basa gedhé (LLM) ing taun 2020-an, sastra mangriptayasa sapréné sansaya tambah akéh.
Alih basa sanalika

**Alih basa sanalika** (basa Inggris: *simultaneous interpretation*, SI) yaiku salah sawijiné tumandang nerjemahaké basa swara ing ngendi juru alih basa nerjemahaké underan basa sumber menyang basa jujugan sanalika tanpa mandheg kanggo ngrungokaké basa sumber dhisik. Ora kaya alih basa tumruntun (*consecutive interpretation*), kanthi cara iki panyaturé pamicara ora bakal kapenggak saéngga menehi asil luwih alus lan kepenak dirungokaké.
Bathara Sambu

**Bathara Sambu** (Sambo) iku putrane Bathara Guru kang pambayun (pembarep, pangajeng), miyos saka Dewi Uma. Kahyangane Bathara Sambu ing Suwelagringging. Garwane sesilih Dewi Astuti, putrane putri Sang Hyang Darmastuti. Putrane Bathara Sambu papat, yaiku: 1) Bathara Sambosa, 2) Bathara Sambawa, 3) Bathara Sambojana, 4) Bathara Sambodana.

Bathara Sambodana, putrane Bathara Sambu kang waruju (wuragil, pamekas), nurunake para ratu (narendra) ing Lokapala. Dadi, para ratu ing Lokapala iku turase Bathara Sambu.

Miturut layang Paramayoga, garwane Bathara Sambu ana loro, yaiku: 1) Dewi Susti, putrane Sang Hyang Guruwedha, 2)Dewi Swanyana, putrane Sang Hyang Pancawedha.

Garwa loro iku kabeh wayahe Sang Hyang Pancaresi utawa buyute Sang Hyang Wening (Sang Hyang Darmajaka).

Bathara Sambu tau tumurun ing marcapada jumeneng ratu ing negara Medhangprawa, ajejuluk Prabu Maldewa. Patihe asma Acakelasa.

Raden Samba putrane Prabu Kresna lan Dewi Jembawati, nalikane bayi wujud satriya bagus, nanging sarandhuning awake kebak wulu, ora beda kaya wanara (kethek). Bisa ruwat (pulih), awit pitulungane Bathara Sambu. Bayi mau didusi nganggo banyu Musthika Tirta Kencana. Sanalika wulu kethek ing saranduning awake bayi rontog.

## Kapethik Saking 
Mulyantara, 2020, *Majalah Jaka Lodhang ,* Yogyakarta: Jaka Lodhang Pers
Pamertalan mesin birid pranata

**Pamertalan mesin birid pranata** (basa Inggris: *rule-based machine translation*, RMBT) yaiku pamara (*pendekatan*) klasik pamertalan mesin sing adhedhasar desana basawidyané basa sumber uga basa jujugan. Desana-desana iki piwoleh saka paramasastra lan bausastra (bisa ekabasa, dwibasa, utawa manékabasa) sing ngukub pranata semantik, morfologis, lan sintaksis utama saben basa. Kanthi ukara lebon (*input*), tata RBMT banjur ngriptayasa (*generate*) ukara weton (*output*) adhedhasar analisis basa sumber lan basa jujugan sing digunakaké. Nanging RBMT saya suwe saya digajuli karo paricara (*metode*) sing luwih ndaya gunani (*efisien*), utamané terjemahan mesin talirasa (*neural machine translation*).
Pamertalan mesin birid tuladha

**Pamertalan mesin birid tuladha** (basa Inggris: *example-based machine learning*, EBMT) yaiku paricara (*metode*) pamertalan mesin asringé katiten saka panggunané korpus dwibasa lan teks sesandhing (*parallel text*) minangka dhasar kawruh utama kanggo *runtime-*mé. Sajatiné, cara iki minangka pamertalan kanthi analogi lan bisa dianggep minangka  tumandang nenalaran birid kasus ing gegilutan mesin.
Pamertalan caturan

**Pamertalan caturan** yaiku tumindak ing ngendi pacelathon sing cinatur dipertal bajur cinatur ing basa jujugan. Linakon iki séjé karo **pamertalan uwus** (*penerjemahan frasa*), sing mung mertal klumpukan frasa ajeg lan winates. Tèknologi pamertalan caturan marakaké panyatur saka manéka basa bisa mariwicara (*berkomunikasi*) siji marang liyané. Mula, tèknologi iku nduweni mupangat gedhé banget kanggo manungsa ing babagan kawruh, patembungan sabrang budaya, lan bisnis sabuwana (*global*).
Basawidya komputasi

**Basawidya komputasi** utawa **linguistik komputasi** yaiku widang perdintara (*interdisipliner*) sing nggilut babagan pamodhèlan komputasi basa alami, uga babagan pamara (*pendekatan*) komputasi sing maton kanggo pitakonan basawidya. Lumrahé, basawidya komputasi migunakaké basawidya, kawruh komputer, kecerdasan gawéyan, ganitasastra, logika, filsafat, kawruh kognitif, psikologi kognitif, psikolinguistik, jalmasastra, neurosains, lan liya-liyané. Basawidya komputasi isih magepokan tumprap basawidya matématika (*mathematical linguistic*).
Pacelathon

**Pacelathon** yaiku pariwicara lakwantaran (*interaktif*) sing dilakoni wong loro utawa luwih. Pangrembakané kaprigelan pacelathon lan tata krama minangka babagan wigati kanggo sesrawungan ing masarakat. Pangrembakané kaprigelan celathu ing basa anyar minangka bab sing ginayuh sajeroné piwulangan lan panyinaon basa. Tlika pacelathon (*analisis percakapan*) yaiku cawang sosiologi sing nggilut solah tingkahé lakwantara manungsa, mliginé ing babagan lakwantara pacelathon.