Brenjilan

thumb|350px|Anatomi manungsa (priya)**Brenjilan** utawa **Testis** iku klanjer kelamin lanang ing kéwan lan manungsa. Manungsa (priya) duwé brenjilan loro kang dibungkus skrotum.

Ing mamalia, brenjilan papané ing njaban awak, digandhéngaké karo tubulus spermatikus lan papané ing njeron skrotum. Iki cocog karo kasunyatan manawa prosès spermatogenesis mamalia bakal luwih efisien kanthi suhu luwih asor saka suhu badan (< 37&nbsp;°C).

Ing tubulus spermatikus ana otot kremaster kang manawa kontraksi bakal ngangkat testis nyeraki awak. Yèn suhu testis didhunaké, otot kremaster bakal relaksasi lan brenjilan bakal ngedohi awak. Fenomena iki dikenal kanthi sebutan refleks kremaster.

Kéwan saliyané mamalia ora duwé testis ing njaba. Manuk, kang suhu awaké dhuwur, duwé testis ing njeron awak. Miturut téyori para ahli, manuk migunakaké kanthong udharané kanggo njaga suhu optimal testis, nanging ing panlitèn saterusé disebutaké manawa testis manuk fungsiné bakal apik ing suhu awak. http://www.biolreprod.org/cgi/reprint/56/6/1570.pdf

Samangsa pubertas, brenjilan tumuwuh kanggo miwiti spermatogenesis. Ukuran testis gumantung ing prodhuksi sperma (akèhé spermatogenesis), cuwèran intersisial, lan prodhuksi cuwèran saka sel Sertoli.

Lumrahé, loro brenjilan iku ora padha gedhené. Bisa uga salah siji papané luwih ngisor tinimpang sijiné. Perkara iki amarga bédané struktur anatomis pembuluh getih ing testis kiwa lan tengen.

## Fungsi 
Peranané brenjilan iku ing sistem réproduksi lan sistem endokrin.

Fungsi brenjilan:
* mrodhuksi spérma (spermatozoa)
* mrodhuksi hormon seks priya kaya testosteron.

Kerjané brenjilan ing sakngisoré pangawasan hormon gonadotropik saka klanjer pituitari pérangan anterior:
* *luteinizing hormone* (LH)
* *follicle-stimulating hormone* (FSH)

## Struktur 
Brenjilan dibungkus déning lapisan fibrosa kang karan tunika albuginea. Ing njeron brenjilan ana akèh saluran kang karan *tubulus seminiferus*. Tubulus iki dikebaki déning lapisan sel spérma kang wis utawa lagi tumuwuh.

Spermatozoa (sel winih kang wis siyap kanggo diejakulasiké), bakal gerak saka tubulus nuju rete testis, duktus efferen, lan epididimis. Yèn éntuk rangsangan sèksual, spermatozoa lan cairané (kabèh karan banyu mani) bakal ditokaké menyang njaban awak liwat vas deferen lan pungkasané, penis.

Ing antarané tubulu seminiferus ana sel mirunggan kang karan sel intersisial Leydig. Sel Leydig mrodhuksi hormon testosteron.

### Sawar getih brenjilan 
Molekul gedhé ora bisa nembus ke lumen (pérangan njero tubulus) liwat getih, amarga anané ikatan kang kuwat antar sel Sertoli. Fungsi saka sawar getih testis iku kanggo nyegah réaksi auto-imun. Awak busa nggawé antibodi nglawan spermané dhéwé, mula prakara iki dicegah nganggo sawar. Yèn spérma ana reaksi karo antibodi bakal njalari radhang brenjilan lan ngurangi kasuburan.

## Kasehatan 
Penyakit ing brenjilan kang paling wigati dimangertèni:
* radhang brenjilan, karan orchitis
* kanker brenjilan
* radhang epididimis, karan epididimitis
* Anorkidisme, salah siji utawa loro-loroné brenjilan ora ana

Pangangkatan brenjilan:
* orchidektomi utawa kastrasi

## Pirsanana uga 
* Spermatogenesis
* Epididimis
* Zakar
* Ovarium