open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tumpeng Sèwu

**Tumpeng Sèwu** ya iku upacara slametan kang katindakaké setaun sepisan ing Désa Kemirèn, Kabupatèn Banyuwangi, Jawa Wétan. Upacara iki dianakaké ing lurunging désa nalika minggu kapisan sasi Besar, mliginé nalika malem Senèn utawa Jumuwah. Ancasé dianakaké Tumpeng Sèwu ya iku kanggo wujud atur panuwun marang leluhur Désa Kemirèn ya iku Buyut Cili kang sampun njaga désa amrih adoh saka kasangsaran lan bebaya, saha utamané kanggo wujud sukur marang Gusti kang Maha Kuwaos.

## Sajarah 
Ing nguni, Désa Kemirèn sadurungé mung arupa alas. Buyut Cili dianggep kang mbabad alas iki lan nandur sawenèh wit-witan, kaya ta kemiri, durèn, lan arèn kang mangkonoa désa iki ingaran *Kemirèn*.

## Tata cara 
Upacara adat iki dileksanakaké sadina wutuh. Sadurungé slametan, para warga nindakaké sawenèh kagiyatan kang dumadi saka mépé kasur, nyekar kuburané Buyut Cili, lomba lan arak-arakan barong, sarta Tumpeng Sèwu.

### Mépé kasur 
Nalika jam 9 isuk, para warga padha mépé kasur ing lataré dhéwé-dhéwé. Kasuré iki nduwèni werna kang mligi, ya iku werna abang lan ireng kang surasané wani lan langgeng saha tentrem uripé sawiji kulawarga. Nalika mépé, masarakat uga padha ndedonga sinambi nyiprataké banyu kembang menyang lataré kang dipitayani bakal ngadohaké saka lelara lan prahara.

### Nyekar 
Nalika jam 12 awan, bebrayan ing Kemirèn padha nyekar menyang makam Buyut Cili. Piyambaké iku kang mbabad alas utawa mbukak Désa Kemirèn. Buyut Cili dipitayani bisa ngleboni awaké wong-wong saperlu peparing wewarah utawa nalika nduwé panjaluk marang bebrayan ing Kemirèn. Yèn wewarah utawa panjaluké ora digagas, kacilakan bakal tumeka ing Kemirèn. Sajèn kang dianggo nalika sujarah dumadi saka pitik kampung duduh lembarang, sega gurih, lan ramesan.

Sawisé salat Mahrib, para warga ngrungokaké kyai ing masjid paring donga lumantar corong masjid sarta para warga mèlu ngucapaké dongané kyai mau ing lurung omah. Donga iku ngemot pangajab supaya para warga Désa Kemirèn ora kena pageblug, tansah pikantuk kaslametan nalika arep ngayahi sawijining pagawéyan, uga nyuwun tulung marang Gusti Allah amrih tetanduran ing sawah ora bakal kena ama. Sabanjuré donga, para warga mangan tumpeng bareng-bareng ing pinggir lurung kang dipadhangi karo oncor. Kang mèlu upacara Tumpeng Sèwu dudu bebrayan Désa Kemirèn waé, nanging uga ana bebrayan saka désa utawa wewengkon liya. Malahan upacara iki bisa narik akèh kawigatèné wong plesiran kang cacahé bisa nganti éwunan.

## Rujukan
Dandan Kali

**Dandan Kali** utawi ugi dipun sebat **bècèkan** inggih punika salah satunggaling ritual utawi upacara adat ingkang kalebet tradhisi etnis Jawi mliginipun tiyang Jawi ingkang wonten ing Kabupatèn Sléman, Daérah Istiméwa Yogyakarta. Upacara punika dipun wontenaken ing sakiwa tengenipun èrèng Gunung Merapi, mliginipun ing sawetawis dhusun ing wilayah Kabupatèn Sleman, Daérah Istiméwa Yogyakarta, antawisipun; Dhusun Kepuh, Dhusun Manggong, kaliyan Dhusun Pagerjuang. Sedaya dhusun ingkang dados panggènan paleksanan upacara Dandan Kali dumunung wonten ing désa ingkang sami, inggih punika Desa Képuharjo, Kapanéwon Cangkringan, Kabupatèn Sléman, Daérah Istiméwa Yogyakarta.

## Tata cara 
Kados upacara adat umumipun, Dandan Kali ugi nggadhahi paugeran utawi tata cara ingkang kedah dipun tumuti. Salah setunggalipun syarat utami ing upacara Dandan Kali inggih punika panyarta ingkang ngrawuhi kedah tiyang kakung, dene tiyang putri boten dipun idini. Boten dipun mangertosi napa sebabipun wanita dipun larang ndherek, nanging punika sampun dados aturan turun-temurun wonten wargi Désa Kepuharjo anggonipun nindakaken upacara Dandan Kali. Sanadyan wanita dipun larang ndherek upacara Dandan Kali, biyasanipun wanita taksih saged ndherek ing njawi prosesi, kadosta ndamel kaliyan nyiapaken masakan kanggé sesajèn arupi sekul tumpeng utawi persiapan sanesipun. Adhedhasar tradhisi wargi Désa Kepuharjo, upacara Dandan Kali sampun nuwuhaken kesuburan ing désa, mila upacara punika taksih kedah dipun laksanakaken. Sasanesipun punika, upacara Dandan Kali ugi nggadhahi ancas minangka wujud raos syukur wargi Désa Kepuharjo dumateng Ingkang Maha Kuwaos awit sedayaning berkah kaliyan rejeki ingkang sampun dipun angsal. Upacara punika ugi minangka wujud pakurmatan dumateng arwah moyang utawi leluhur ingkang dipun pitados sampun ngayomi wargi ngantos sapunika.

Kejawi punika, kanthi ringkes upacara Dandan Kali nggadhahi fungsi sanesipun, ing antawisipun; pangolahan sumber toya, norma sosial, kontrol sosial, média sosial kaliyan pangelompokan sosial.

## Palaksanan 
Upacara Dandan Kali dipun wontenaken miturut pranata mangsa wonten ing Mangsa Kapat, mliginipun enjang-enjang ing dinten Jumuwah Kliwon, biyasanipun sawentawis jam 07.00 WIB. Kagiyatan-kagiyatan ingkang dipun tindakaken wonten ing upacara Dandan Kali inggih punika;

Masarakat Désa Kepuharjo pitados menawi donga-donga salebeting upacara Dandan Kali bakal mbekta pangarep-arep masarakat dumateng Gusti Allah ingkang bakal dipun kabulaken, kaliyan menawi boten kaleksanan, masarakat Désa Kepuharjo pitados menawi bakal wonten bencana utawi bebaya. Pramila masarakat Désa Kepuharjo taksih nglestantunaken upacara Dandan Kali, kejawi tradhisi Dandan Kali punika minangka warisan leluhur ingkang kedah dipun lestantunaken.

## Rujukan 
## Pranala jaba 
*Pendaftaran Warisan Budaya Takbenda*, Kementrian Pendidikan dan Kebudayaan Republik Indonesia
Srandhul

**Srandhul** mujudake kesenian sing asale saka DI Yogyakarta . Kesenian Srandhul mujudake jinis drama tari lan minangka kesenian rakyat tradhisional adhedhasar kawicaksanan masyarakat setempat. Srandhul mujudake kesenian turun temurun. Pangripta kesenian Srandhul iki durung dingerteni kanthi pasti. Gegayutan karo jeneng Srandhul dhewe iki isih dadi prasangka saka wong sing ngerti. Sawijining sumber ngandharake yen Srandhul asale saka tembung *pating srendul kang* tegese campur. Iki ditegesi minangka campuran saka macem-macem crita sing asring ditampilake ing pagelaran Srandhul. Crita sing biasane dipentasake beda-beda saka wilayah siji lan wilayah liyane. Crita rakyat lan crita paraga minangka tuladha crita kang asring dilakokake ing pagelaran Srandhul. Asring Srandhul awujud drama karawitan ingkang dipunandharaken kanthi karangan utawi cariyos rakyat kadosta Demang Cokroyuda saha Prawan Sunthi. Saliyane iku, lakon crita ing kesenian Srandhul ora mung mung crita paraga, nanging uga bisa nyuguhake tema umum. Ora arang lakon Srandhul nuwuhake prakara crita kang lagi dirembug dening masyarakat. Konsep crita tanpa wates iku ndadekake crita tansah bisa adaptasi karo jaman.

Pagelaran Srandhul biasane dipentasake ing acara-acara gedhe masyarakat kayata khitanan utawa mantenan. Ing perkembangane, kesenian iki uga dikenalake ing pirang-pirang acara kayata penyambutan tamu utawa dianakake kanggo kepentingan pariwisata ing jaman saiki. Wiwitane pagelaran iki ora mung kanggo sarana hiburan kanggo masyarakat, nanging ing sisih liya, pagelaran iki nduweni isi objektif, yaiku awujud tuntunan, kanthi eksplisit utawa implisit. Saperangan dialog kang digawe ing lakon-lakon kang ana ing kesenian Srandhul iku ana sebageyan wujud donga lan tembang Jawa kang isine pitutur utawa pitutur supaya dadi wong Jawa kang becik, yaiku laras karo ajaran Islam. Sejatine, ing wiwitane Srandhul digunakake minangka media nyebarake agama Islam. Nanging, suwe-suwe Srandhul wis dadi bagian saka seni pertunjukan ing Tanah Jawa. Wonten ing pagelaran kesenian menika kadhang kala dipunbarengi kaliyan pagelaran *Kethek Ogleng* lan dipunlajengaken kanthi penampilan pelawak *badut* . Mula ora gumun yen pungkasane ana sing nyebut kesenian Srandhul iki minangka kesenian *badut* .

## Pangrembakanipun Srandhul 
Kesenian Srandhul ing DI Ngayogyakarta wis meh punah. Kesenian iki arang ditemoni ing pagelaran seni ing Yogyakarta. Penting banget kanggo generasi mudha supaya bisa ngerteni, ngerti, lan luwih bisa nglestarekake kesenian iki. Pemerintah Yogyakarta ugi sampun nindakaken saperangan upaya, antawisipun Pekan Wisata Budaya Kotagede taun 2012. Kesenian Srandhul uga bisa ditemokake ing situs Candi Ratu Boko, Yogyakarta. Ing papan iki, kesenian Srandhul disuguhake kanggo para pengunjung candhi ing wektu-wektu tartamtu. Ing dina Setu awan, kesenian iki biasane dipentasake ing Plaza Andrawina sing dumunung ing komplek Candhi Ratu Boko. Pengunjung bisa nonton Srandhul sinambi ngrasakake sunset.

## Referensi
Mi lethek

**Mi lethek** inggih punika dhaharan khas ingkang asalipun saking Kacamatan Srandakan, Kabupatèn Bantul, Daérah Istiméwa Ngayogyakarta. Mi punika bahan utaminipun saking glepung gaplèk kaliyan glepung kanji ingkang pandamelanipun ngginakaken tenaga lembu lanang. Tembung "lethek" dipun anggé amergi werni mi-nipun soklat, katingal radi reged. Senajan ta dipun wastani mi *lethek*, nanging  prosès pandamelan mi-nipun higiyènis utawi resik. Mi punika kirang misuwur ing Kitha Ngayogyakarta jalaran kalah saingan kaliyan mi pethak, mi kuning, kaliyan mi instan. Nanging, ing Bantul mi lethek misuwur tur dipun remeni déning masarakatipun.

## Sajarah 
Rikala taun 1920-an, Umar Yassir saking Yaman tindak dhumateng Ngayogyakarta kagem dakwah kaliyan nyebaraken agami Islam. Ing Ngayogakarta, piyambakipun boten saged caturan nganggé basa Jawi. Para warga lajeng nepangaken piyambakipun dhumateng Kyai Bakir ingkang saged basa Arab dalah ngandharaken tujuanipun. Sasampunipun gineman, Kyai Bakir ngeteraken piyambakipun dhumateng Srandakan, Bantul. Ing ngrika Umar nyebaraken dakwahipun kaliyan nyumerepi kados pundi pagesangan bebrayan ing Srandakan. Umar gadhah pamanggih bilih bebrayan ing Srandakan boten namung mbetahaken yatra, nanging malah langkung mbetahaken dhaharan. Kanthi mekaten, ing taun 1940, piyambakipun ngyasa pabrik mi ingkang bahanipun gampil kapanggih ing Srandakan.

Pabrik kagunganipun Umar punika aran pabrik mi cap Garuda ingkang naté dipun tutup nalika taun 1983 dumugi 2003 jalaran tiyang-tiyang ingkang nyambut damel pindhah pakaryanipun dados tukang golèk wedhi kaliyan watu ing Lèpèn Praga. Nanging, nalika wedhi kaliyan watu ing lèpèn saya nipis, para warga nyuwun tulung dhumateng kulawarganipun Umar amrih pabrikipun dipun bikak malih. Pabrik mi cap Garuda punika ngantos sapréné taksih lumampah.

## Pandamelan mi 
thumb|Pandamelan mi lethek ingkang taksih ngginakaken tenaga lembu.
Bahan utami mi lethek dumados saking glepung gaplèk kaliyan kanji. Glepung gaplèk dipun kungkum dangunipun sekawan dinten. Saben dintenipun, toya kumkumanipun kedah dipun gantos ping sekawan. Sasampunipun dipun kungkum, adhonanipun lajeng dipun giles ngginakaken watu ageng saperlu ngratakaken sarta nyampuraken adhonanipun kaliyan glepung kanji. Panggilesan punika dipun tenagani kaliyan lembu lanang udakawis setunggal jam amrih kekalih glepungipun kacampur wrata kanthi sampurna. Nalika adhonanipun sampun kalis, lajeng dipun padhetaken kaliyan dipun potong awujud pesagi panjang mawi ukuran 20 cm x 30 cm x 20 cm. Adhonan wau salajengipun dipun kukus udakawis 90 menit kaliyan dipun adhemaken dangunipun setunggal wengi. Adhonan ingkang sampun adhem dipun giles malih kaliyan kawewahan glepung kanji malih. Nalika taap-taap punika sampun rampung, lajeng adhonan ingkang kalis tur wrata dipun cithak mawi cithakan mi.

## Pangolahan mi 
Kados mi-mi limrah, mi lethek dipun olahi kanthi cara dipun gorèng kaliyan godhog. Bumbunipun dipun damel saking racikan brambang, bawang pethak, mrica, kemiri, kaliyan sarem, wondéné lawuhipun nganggé tigan, suwiran ayam, kaliyan manéka sayur.

## Rujukan
Géografi Azerbaijan

thumb|300px|Péta Azerbaijan

**Azerbaijan** dumunung ing wilayah Kaokasus Eurasia. Telung fitur fisik ndominasi Azerbaijan: sagara Kaspia, pagunungan Kaokasus Agung lan dataran rendah ing tengah negara. Kira-kira ukurane Portugal utawa negara Maine, Azerbaijan nduweni area watara 86.600 kilometer persegi, kurang saka 1% saka wilayah bekas Uni Soviet. Azerbaijan minangka negara paling gedhe ing antarane telung negara Transkaokasus liyane (Géorgia lan Armèni).

## Referensi 
*
Golèk Lambangsari

**Golèk Lambangsari** ya iku beksan Jawa klasik kang asalé saka Kraton Ngayogyakarta lan Pura Mangkunegaran. Beksan iki sakawit minangka bebungah saka Karaton Ngayogyakarta marang Mangkunegara VII ing pawiwahanipun.

## Sajarah 
Beksan Golèk Lambangsari diripta déning empu beksan lan karawitan Purbaningrat. Jeneng beksan iki asalé saka jeneng gendhing pangiring beksan aran Gendhing Ageng Lambangsari. Isi beksan Golèk Lambangsari ya iku babagan bocah wadon kang arep diwasa lan pinter macak. Beksan iki ngrembaka ing jaba kraton, nanging ing tembé lumebu dadi beksan Kraton Ngayogyakarta. Nalika Pura Mangkunegaran nduwé gawé, Kraton Ngayogyakarta peparing beksan Golèk Lambangsari minangka bebungah kanggo pawiwahanipun Mangkunegara VII lan G. K. R. Timur ing warsa 1916. Ing sauntara wektu, sawenèh jinis beksan Golèk ajeg diwetokaké ing Pura Mangkunegaran. Ing pura, obahan nggrodha Golèk Lambangsari diowahi kanthi kawuwuhan obahan menthang, saha posisi lengen isor kiwa kang lurus menyang ngarep diowahi dadi nengen. Bab iki nuduhaké yèn gagrag beksan iki mèh padha karo gagrag Surakarta tinimbang gagrag Ngayogyakarta. Owah-owahan ing Pura Mangkunegaran iku ing tembé ingaran gagrag Mangkunegaran.

## Panyawisan 
Beksan Golèk Lambangsari iku kalebu golongan beksan putri lan racaké diwetokaké ing pendhapa. Obahan beksan Golèk Lambangsari ana unsur prenès, kenès, lan kemayuné, walikané solah tingkahing wong wadon Jawa kang lumrah. Ing beksan iki ana akèh motif obahan kaya ta kicat ridhong sampur, ulap-ulap, keplok asta, trap jamang, trap slépé, lampah semang, tasikan, ngelus rikma, embat-embat asta, ngunggar sinom, mandhé sampur, atur-atur, lan ngilo sampur. Wondéné sandhangan kang dianggo pambeksa ya iku rompi, jarik mawa motif lèrèng, slépé, èpèk timang, sampur krepyak, kalung, gelang, gondhèl, bros, jamang, kelat pundhak, kantong gelung, cundhuk mentul, wulu, lan sirkam.

## Rujukan 
### Cathetan sikil 
### Kapustakan 
*
Mantèn kucing

**Dandan kucing** minangka warisan budaya awujud ritual nyuwun udan ing Kabupaten Tulungagung Jawa Timur . mantèn tegese penganten lan kucing tegese kucing. Ritual kasebut ditindakake kanthi cara diarak banjur adus kucing lanang lan wadon ing sendhang Coban. Jas kucing biyen dadi salah sijine sarana warga kanggo njaluk udan nalika mangsa kemarau dawa. Kajaba iku, dandan kucing nduweni fungsi sosial minangka wujud rasa syukur marang limpahan rahmat saka Gusti Allah, minangka media sinau kanggo ngrawat kewan lan lingkungan sekitar, minangka media sosialisasi sing akrab karo masyarakat, minangka sarana hiburan. lan saiki wis dipundadosaken media promosi pariwisata mliginipun ing tlatah Tulungagung. Ing taun 2010, Majelis Ulama Indonesia (MUI) nganggep tradhisi dandan kucing minangka pitenah amarga salah sawijine kecamatan nganakake tradhisi iki kanthi ngawini kucing miturut cara Islam kawin karo manungsa.  
[jmpl| Lokasi [Kabupatèn Tulungagung|Kabupaten Tulungagung Provinsi Jawa Timur .]]
Istilah mantèn ing dandan kucing ora ateges kawin sepasang kucing, nanging diarak-arak kucing menyang telaga Coban kanggo disiram (ngeduscat), kanthi rerangkening arak-arakan dandan kucing: cucuk lampah: putri domas; te mantèn kucing; pager ayu; antrian muda taruna; baris kejawen; sesepuh desa Pelem; kesenian gendhing reog; seni jaranan senterewe; lan kesenian tiban. Déné arak-arakan kucing (arak-arakan inti) kalebu wacan donga dening dongke; sniffing kucing ing Coban Lake; prosesi kawilujengan; lan ritual tari Tiban.

Pamilihan kucing sing arep disiram ora bisa sembarangan amarga ing prosese kucing loro kuwi kudu saka kulon lan wetan desa. Kucing loro mau banjur dilebokake ing kranjang lan digawa wong loro sing saben nggawa kucing siji. Sawise tekan ing Sendhang Coban, kucing loro mau dikumbah banjur maca mantra, banjur lungguh ing sela-selane arep diarak. Ritual iki wis ana wiwit jaman kolonial Walanda, sing diwiwiti nalika wong migran sing jenenge Eyang Sangkrah adus kucing loro ing Sendhang Coban, banjur udan. 

## Referensi
Tomok

**Shah Indrawan bin Ismail** utawi **Tomok** () ya iku penyanyi lan aktor Malaysia.

## Diskografi 
### Album studio 

* Tomok (2010)
* Aku Datang (2014)

## Pranala njaba 
*
Dhawet sambel

**Dhawet sambel** inggih punika unjukan khas ingkang asalipun saking Kabupatèn Kulon Praga, Daérah Istiméwa Ngayogyakarta. Bahan pokokipun dumados saking dhawet, sambel, kaliyan capar.

## Wedharan 
Miturut katrangan situs *Direktorat Warisan dan Diplomasi Budaya*, ing madyaning abad kaping 20, wonten bakul ingkang dodolan dhawet kaliyan pecel ing satunggaling pagelaran. Wanci ngaso pagelaranipun, wonten tiyang tumbas paring pamanggih amrih dhawetipun dipun campur kaliyan pecel. Jebulipun, kathah ingkang ngremeni dhawetipun tur saya kathah ingkang mesen. Manawi dipun sawang, dhawet sambel mèh mèmper kaliyan soto. Dhawetipun dipun damel saking sari pathi uwi ganyong, wondéné sambelipun dipun damel saking parutan klapa ingkang dipun sangré lajeng dipun dheplok mawi lombok abrit, gendhis, bawang pethak, kaliyan sarem. Cara nyawisaken dhawet sambel inggih punika dhawetipun dipun paringi sambel, capar, brambang gorèng, tahu gorèng, kaliyan juruh, nanging boten nganggé santen kaliyan ès. Raos dhawet punika inggih campur-campur gurih, manis, pedhes, kaliyan asin.

## Rujukan
Yeyasan Handadénta

**Yeyasan Handadénta** (Carakan: ꦪꦪꦱꦤ꧀ꦲꦺꦴꦤ꧀ꦢꦢꦺꦤ꧀ꦠ; basa Indhonésia: *Yayasan Hondodento*) inggih punika yeyasan panguri-uri budaya ingkang kapernah wonten ing Daérah Istiméwa Ngayogyakarta. Yeyasan punika ugi dipun sengkuyung déning Kundha Kabudayan Ngayogyakarta.

## Sajarah 
Yeyasan Handadénta dipun pandhegani déning Ki Wiryodikarso utawi dipun wastani Mbah Plered nalika Hamengkubuwana IX jumeneng nata. Pamuksan Sri Aji Jayabaya kapernah wonten ing Désa Menang, Kacamatan Pagu, Kabupatèn Kadhiri ingkang dipun pitadosi dados papan pamoksaning Jayabaya saking Karajan Kadhiri, wondéné Sendhang Tirta Kamandanu dipun pitadosi dados papan semèdining Jayabaya, pramèswari, putri, kaliyan, wadyanipun.

Yeyasan punika ugi ingkang miwiti upacara adat 1 Sura ing Pamuksan Sri Aji Jayabaya nalika warsa 1976. Kajawi punika, Yeyasan Handadénta ingkang miwiti Labuhan Handadénta nalika warsa 1974 ingkang dipun adani kanthi pribadhi ing Pasisir Parangkusuma, nanging sapunika sampun saged dipun tumuti masarakat umum saben taunipun nalika tanggal 15 wulan Sura manut pananggalan Jawi.

## Uga pirsani 
* Labuhan Handadénta
* Labuhan Karaton Ngayogyakarta
* Musiyum Padhépokan Sumber Karahayon
* Sendhang Tirta Kamandanu

## Rujukan 
## Waosan lajengan 
**Buku**
* 
* 

**Buku lami**
* 
* 
* 

**Jurnal**

* 
* 
* 
* 

## Pranala jawi 
* Filem Dokumenter Musiyum Padhépokan Sumber Karahayon
* Labuhan Handadénta
* Labuhan Yeyasan Handadénta wonten ing Bantul, Ngayogyakarta 
* Musiyum Padhépokan Sumber Karahayon wonten ing Instagram
* Musiyum Padhépokan Sumber Karahayon wonten ing YouTube
Sekul wiwit

**Sekul wiwit** utawi **sega wiwit** inggih punika dhaharan ingkang dipun anggé ing upacara Wiwitan, mliginipun wonten ing tlatah Ngayogyakarta. Tradhisi Wiwitan dipun wontenaken kagem raos wujud sukur dhumateng Dèwi Sri. Sekul wiwit dumados saking tembung *sekul* kaliyan *wiwit* ingkang ngewrat teges miwiti pangaritan pantun ingkang kaping sepindhah sadèrèngipun panèn pantun.

## Wedharan 
Tradhisi Wiwitan punika dipun wiwiti sadèrèngipun panèn pantun. Ancas dipun wontenaken upacara punika kagem raos wujud sukur dhumateng Dèwi Sri ingkang sampun njagi tanahipun tetep subur kaliyan njagi pantunipun saking ama, tuwin nyuwun pangajab amrih kathah asil panènipun.

Ubarampé ing sekul wiwit dumados saking sekul gurih, ayam panggang, urap, ulam asin, tigan godhog, kaliyan sambel gepèng. Ayamipun namung dipun olahi kaliyan bumbu sawontenipun, kados ta tumbar, sarem, kaliyan bawang pethak. Anggènipun mbakar inggih kedah ngantos gadhah raos pega lan rupanipun sakedhik gosong. Bahan pokok sambel gepèng inggih punika saking kacang lotho, sarem, gendhis abrit, bawang pethak, kencur, kaliyan ron jeruk ingkang sedaya bahanipun dipun uleg dados sambel.

## Upacara Wiwitan 
Tata upacara Wiwitan dipun wiwiti kaliyan acara donga ing tengah sabin, lajeng ngarit setunggal pantun ingkang surasanipun minangka pratandha sabinipun saged dipun panèn. Salajengipun, para warga ingkang celak sabin dipun paringi sekul wiwit, ugi nedhi sesarengan ing tengah sabin.

## Rujukan
Dhawet camcau

**Dhawet camcau** inggih punika dhawet ingkang salah satunggal bahan pokokipun saking cao. Unjukan punika asalipun saking Daérah Istiméwa Ngayogyakarta. Ing warsa 2018, dhawet camcau mlebet ing *Warisan Budaya Takbenda Indonesia* mawi nomer règistrasi 2018008682.

## Wedharan 
Miturut katrangan *Direktorat Warisan dan Diplomasi Budaya*, dhawet camcau sampun wonten ing Ngayogyakarta kawit abad kaping 19. Ing abad kaping 19 minggah, bakul dhawet camcau limrahipun dodolan wonten ing Peken Kuthagedhé kaliyan Beringharja. Nanging sabibaripun warsa 1980, sampun kathah bakul dhawet ingkang dodolan mawi grobag sabab kala semanten tiyang-tiyang plesiran mindhak kathah dumugi Ngayogyakarta.

Sasanèsipun kagem unjukan ing padintenan, dhawet camcau ugi dipun anggé ing upacara adat kaliyan tradhisi, kados ta upacara brokohan, upacara resèpsi nalika bésan saking laré putri dados bakul dhawet camcau, kaliyan upacara mitoni. Kajawi punika, dhawet camcau dipun suguhaken nalika selikuran ing wulan Pasa, saha nalika slametan.

Cara panyaosanipun inggih sami kaliyan dhawet-dhawet limrah. Bahan pokok dhawet camcau dumados saking santen, céndhol, juruh, kaliyan cao. Céndholipun gadhah tigang werni, pethak tanpa pawerni, ijem ingkang werninipun saking pawerni alami–ron suji–kaliyan abrit ingkang werninipun saking pawerni dhaharan.

## Rujukan
Los mbako

**Los mbako** inggih punika papan kanggé nggaringaken mbako ingkang racakipun dumunung ing Kabupatèn Klathèn, Jawa Tengah. Yasan punika dumados saking deling, kajeng, alang-alang, kaliyan ron tebu garing. Los mbako limrahipun tinemu ing pinggir utawi tengah-tengah sabin.

## Wedharan 
Los mbako gadhah ukuran yasan ingkang panjang tur ageng mawi wujud griya panggung, mèh sami kados kandhang peternakan ayam. Yasan punika kadamel saking deling kaliyan kajeng mawi payon saking ron alang-alang punapa déné ron tebu garing. Ancas yasan punika kanggé nggaringaken mbako sasampunipun dipun èpèk saking kebon. Sasampunipun garing, mbakonipun dipun kintunaken dhumateng pabrik mbako saperlu kaolahi dados rokok.

Prodhuksi mbako ing Klathèn sampun wonten wiwit jaman Walandi ngantos sapunika kanthi kuwalitas ingkang saé. Saking kasuwuripun kuwalitas mbakonipun, mbako punika dipun wastani mbako Vorstenlanden ingkang kathah pinilih dados rokok srutu kaliyan rokok kelas satunggal. Nanging, ing sakawit srutu Vorstenlanden namung dipun séda dhumateng tiyang-tiyang ingkang kagungan kathah bandha. Ing sapréné, srutunipun gampil kapanggih ing padésan Klathèn.

## Rujukan 
## Pranala njawi 
*
Bernard Ferguson

**Bernard Ferguson** minangka pemasar Inggris lan ahli olahraga. Dhèwèké misuwur minangka direktur pemasaran lan operasi perusahaan mesin independen Cosworth.

## Karir
Dhèwèké pisanan direkrut dening Cosworth ing 1984 kanggo nggawa keahliane menyang bisnis mesin mobil balap kanggo ndhukung program mesin mobil Cosworth/Ford anyar. Dhèwèké banjur dipindhah liwat sawetara posisi eksekutif senior kalebu direktur komersial, direktur marketing ing Formula Siji lan direktur olahraga motor lan liya-liyane.

Wis dadi wakil komersial Cosworth kanggo para pelanggan, media lan panitia balapan ing saindenging jagad luwih saka sepuluh taun.  Dhèwèké  uga ditepungi cedhak karo sawetara perusahaan otomotif peringkat dhuwur kayata Ford, General Motors, Opel, Aprilia, lan uga sawetara liyane sing kalebu ing perjanjian rahasia.

Dadi wakil pabrikan kanggo komisi Formula Siji wiwit taun 2003 nganti 2006.

## Referensi
Wayang Topèng Padhalangan

**Wayang Topèng Padhalangan** inggih punika drama beksan topèng ingkang dipun wiwiti kaliyan dipun lakonaken déning para dhalang saking Ngayogyakarta. Beksan punika tumurun saking beksan topèng Panji ingkang sampun wonten wiwit warsa 1850-an ingkang ing tembé bakal ingaran Ringgit Topèng Padhalangan.

## Tuwuh-rembakanipun 
Beksan punika dipun wiwiti sasampunipun para dhalang saking Ngayogyakarta mriksani ringgit topèng ing Klathèn. Sawenèh dhalang saking Ngayogyakarta taksih sadhèrèkan kaliyan dhalang-dhalang ing Klathèn, mila dhalang-dhalang punika ajeg gentènan anggènipun mriksani sarta nyinaoni pagelaranipun nalika kulawarga dhalang gadhah damel kados déné sunatan, slametan, kaliyan mantènan. Mila saking punika, dhalang-dhalang Ngayogyakarta gadhah idé ngripta Ringgit Topèng Padhalangan nganggé gagrag Ngayogyakarta. Ngantos warsa 1970-an, ringgit topèng ingkang dumados saking pinten-pinten dhalang punika asring kagelar nalika wonten dhalang gadhah damel ing tlatah Gunungkidul, Bantul, Sléman, Kulon Praga, kaliyan Kitha Ngayogyakarta. Bab punika ugi ingkang njalari tangganipun dhalang nggandrungi kagunan punika sabab masarakat ing padésan nganggep dhalang minangka tokoh masarakat.

Ringgit Topèng Padhalangan boten manut pranatan ringgit tiyang saking Kraton Ngayogyakarta. Bab punika ingkang marakaken kagunan punika ngrembaka kaliyan gadhah ciri khasipun piyambak jumbuh kaliyan papénginanipun para dhalang. Sinaosa boten manut pranataning kraton, Ringgit Topèng Padhalangan pikantuk kawigatosaning para priyantun, salah satunggalipun Ki Hadjar Dewantara ingkang nanggap Ringgit Topèng Padhalangan pimpinanipun Ki Gandasana mawi lakon Kudha Narawangsa nalika 1923. Kala punika kathah dhalang ingkang saged mbeksa kaliyan mulang kaprigelanipun dhumateng larénipun supados saged nglajengaken dados pambeksa ing Ringgit Topèng Padhalangan kaliyan dhalang ing Ringgit Kulit Purwa.

Nanging, sapunika Ringgit Topèng Padhalangan arang kagelar jalaran éwah gingsiring jaman. Sapréné masarakat sampun kagungan TV kaliyan *smartphone* kanggé panglipuripun. Topèng-topèng ingkang sapunika arang kaanggé dados kolèksi pribadi para dhalang.

## Rujukan
Rinding Gumbeng

**Rinding Gumbeng** inggih punika pirantos musik tradhisional ingkang asalipun saking Kabupatèn Gunungkidul, Daérah Istiméwa Ngayogyakarta. Rinding punika anggènipun ngungelaken sarana kapèpètaken ing lathi, kapadalaken ing waja, lajeng katarik-tarik ngagem tangsul, wondéné Gumbeng punika anggènipun ngungelaken sarana kathuthuk. Rinding Gumbeng namung kamainaken nalika mangsa panèn kémawon.

## Wedharan 
Rinding punika kadamel saking sawilah deling mawi panjang 25 sèntimèter kaliyan kandel 2 milimèter. Ing sawilah punika dipun bolongi bagéan tengahipun kados dom mawi panjang 20 sèntimèter. Ing pucuking deling kaparingan tangsul kagem narik ing sisih sanèsipun minangka cekelan. Cara ngungelaken sarana kapèpètaken ing lathi, kapadalaken ing waja, lajeng katarik-tarik ngagem tangsul. Wujud ingkang mèmper dom ing bagéan tengah bakal kedher kaliyan ngasilaken ungel lumantar swantun ingkang medal saking krongkongan. Wondéné Gumbeng kadamel saking deling wutuh ingkang dipun bolongi sawetawis bolongan.

Pirantos punika namung kamainaken nalika mangsa panèn kémawon dalah upacara ruwahan. Juru main Rinding Gumbeng cacahipun 4–5 tiyang, kadhangkala ugi wonten ingkang nembang supados regeng anggènipun main. Bebrayan ing Kapanéwon Ngawèn, Gunungkidul mitadosi menawi Déwi Sri badhé rawuh tur kalipur mirengaken musikipun, sarta mbekta kasuburan kaliyan asil panèn ingkang kathah dhumateng sabinipun.

## Rujukan
Jamasan Pusaka Suralaya

**Jamasan Pusaka Suralaya** inggih punika upacara adat ngumbah pusaka awujud tumbak kaliyan songsong ingkang katindakaken ing Dhusun Kecémé, Kalurahan Gerbasari, Kapanéwon Samigaluh, Kabupatèn Kulon Praga nalika tanggal 1 wulan Sura manut pananggalan Jawi. Pusaka punika cacah kalih ingkang dumados saking Tumbak Kyai Manggala Murti kaliyan Songsong Kyai Manggala Déwa ingkang kekalihipun tilaraning leluhur saking Kraton Ngayogyakarta. Ancas kawontenaken Jamasan Pusaka Suralaya inggih punika supados bebrayan ing Suralaya pikantuk kawilujengan kaliyan tinebih saking sambikala, saha utaminipun kagem wujud sukur dhumateng Gusti ingkang Maha Kuwaos.

## Sajarah 
Ing jaman Kasultanan Mataram, wayahipun Hanyakrawati, Radèn Mas Rangsang pikantuk wangsit kagem nindakaken semèdi wonten ing Kaéndran, pucuk Suralaya. Nalika semèdi, panjenenganipun pikantuk wangsit malih manawi panjenenganipun bakal nguwasani sakathahing tanah Jawi. Ing tembé, panjenenganipun jumeneng nata minangka Ratu Mataram kanthi sesebatan Sultan Agung Hanyakrakusuma. Sumerep menawi pratapan Kaéndran naté dados papan semèdining ratu saking Mataram, bebrayan ing Dhusun Kecémé ngadani slametan tuwin tirakatan nalika 1 Sura supados pikantuk kawilujengan kaliyan tinebih saking sambikala, saha utaminipun kagem wujud sukur dhumateng Gusti ingkang Maha Kuwaos. Kajawi punika, acara punika minangka pèngetan lelabuhaning Sultan Agung nalika manggèn ing saubenging Suralaya. Acara slametan tuwin tirakatan nalika 1 Sura lajeng kawewahan acara kagem njamasi kalih pusaka.

### Arak-arakan 
Nalika wanci énjing, juru kunci, bregada, kaliyan dhomas ngarak kalih pusakanipun saking griyanipun Kepala Dhusun Kecémé dumugi Sendhang Kawidodarèn, lajeng mandheg ing Reca Punakawan saperlu nindakaken pasrah panampi antawising Pak Camat kaliyan juru kunci (abdi dalem saking kraton). Arak-arakan punika kairingan sajèn gunungan wulu-wetu ingkang dumados saking jejanganan kaliyan woh-wohan saking Désa Gerbasari. Sawetawis punika, kagunan Jathilan ugi ngiringi kirabipun, lajeng sedaya kémawon tindak dhumateng Sendhang Kawidodarèn.

### Jamasan 
Ing pinggir sendhang, tumbakipun dipun bikak wrangkanipun (panutup) dalah kapayungan kaliyan Songsong Kyai Manggala Déwa. Dupa Hio dipun bakar ngantos ambetipun sumebar ing sendhang ingkang dipun pitadosi kagem nulak kawontenan ingkang ngganggu kalancaran upacara. Juru kunci saking Gedhong Pusaka miwiti jamasan kanthi cara ngolèsi wilah tumbak mawi jeruk nipis, lajeng dipun gebyur kaliyan toya sendhang ingkang cinampur kembang setaman. Panjamasanipun dipun ambali malih déning Kepala Désa kaliyan Kepala Camat.

## Rujukan
Lurik Ngayogyakarta

jmpl|Lurik Yogyakarta
**Lurik** menika nama kain ingkang asalipun saking daerah Jawa, mliginipun ing Yogyakarta. Tembung lurik piyambak saking  basa Jawa, lorèk, ingkang tegesipun garis-garis. Lorèk menika nglambangaken sipat prasaja. Sayektosipun kain lurik naming nggadhahi setunggal motif – garis-garis, saé sacara vertikal menapa déné horizontal, werninipun macem-macem nanging wonten ugi ingkang polosan kemawon. Wonten ing Solo lan Yogyakarta dipunsebat amanan wareg.

## Sejarah Lurik 
Tenun lurik kinten-kinten sampun wonten wiwit 3.000 taun kepengker. Kain tenun lurik sampun misuwur ing kalangan masarakat jaman Kraton Majapait. Babagan menika saged dipuntingali wonteng ing cariyos Ringgit Beber ingkang nyariosaken satunggiling satriya ingkang nglamar putri raja nganggé alat tenun gendong mingka susuk tukonipun.

Kain lurik nggadhahi tigang corak baken, inggih menika lajur (garis-garis panjang setunggal arah kaliyan seratipun kain), pakan malang (nggadhahi garis langkung wiyar), lan cacahan (corak alit-alit).

Kala semanten, kain corak lurik menika awujud selendang kanggé kemben utawi nggendong. Corakipun naming samadya, awujud garis-garis werni pethak lan cemeng utawi campuran kekalihipun. Tiyang nenun lurik menika digambaraken wonten ing relief Candi Barabudhur. Salajengipun kain lurik dipundadosaken bahan surjan lan beskap kanggé tiyang kakung, menawi tiyang estri kain lurik menika dados bahan damel sinjang, kebaya, kemben, selendang, lan stagen. Langkung-langkung kathah tiyang ingkang ndadosaken lurik menika rasukan padintenan.
jmpl|Selendang Lurik
Werni kain lurik umumipun peteng, kados ta cemeng, ijem sepuh, coklat sepuh, kuning sepuh, biru sepuh, abrit sepuh, lan sapiturutipun.

Kain lurik menika ageng sanget filosofinipun lan boten saged dipunuwalaken saking kapitadosan lan kawontenanipun wonten ing rupi-rupi upacanten adat. Lurik nggadhahi corak ingkang dipunanggep sakral lan dados sumbering wejangan, pitedah, saha pangajeng-ajeng. Salah satunggiling conto inggih menika lurik gedog madu – biyasanipun dipunginakaken ing upacanten adat *mitoni* utawi *siraman*. Corak lasem biyasanipun dipunginakaken kanggé busananipun penganten rikala semanten.

## Lurik ing Wekdal Samangke 
Sakmenika lurik sampun dipunproduksi nganggé alat tenun (**ATBM**). Alat menika langkung moderen lan saged ngasilaken kain lurik ingkang langkung panjang lan wiyar saha langkung cepet. Langkung malih, sakmenika lurik kajawi dados motif rasukan, sampun ugi dipunginakaken kanggé pelengkap busana, interior, dompet, tas, sandal, topi, sarung bantal, taplak meja, lan sapanunggalanipun.

Salah setunggal sentra kain lurik ingkang misuwur inggih menika wonten ing Klathèn, Jawa Tengah, naminipun lurik Prasojo Klaten. Corakipun estu-estu mirunggan. Ewadéné ing Yogyakarta sentra kain lurikipun inggih menika Tenun Sutera Alam Tugu Mas. Kain lurik ing mriki kadamel saking benang sutera.

## Rujukan 
: 10x10px Warisan Budaya Takbenda 
: 10x10px 
: 10x10px 
: 10x10px 
: 10x10px 

## Pranala Njawi 
# Tenun Lurik Yogyakarta  
# Lurik
# Mengenal Kain Lurik -- Sejarah Motif dan Fungsi
Kerapan Sapi Brujul

thumb|Kerapan Sapi Brujul

**Kerapan Sapi Brujul** inggih punika kerapan lembu ingkang katindakaken wonten ing sabin ingkang kaelepan toya. Acara punika dumunung ing Kabupatèn Prabalingga nalika badhé tanem pantun. Bèntenipun kaliyan kerapan lembu Madura inggih punika menawi lembu saking Madura lembu kalantih, wondéné lembu saking Prabalingga namung lembu ingon-ingonan utawi kanggé mluku sabin. Lembu ing Kerapan Sapi Brujul anggadhahi pawakan ingkang longgor utawi ageng. Kawit 2019, Kerapan Sapi Brujul resmi kaakeni déning Pamaréntah Républik Indonésia minangka salah satunggaling Warisan Budaya Sanès Barang salebeting bab kawruh kaliyan padatan babagan alam kaliyan jagat rat.

## Wedharan 
Kerapan Sapi Brujul dipun wiwiti nalika kadang tani bosen anggènipun mluku ing sabin. Ing sakawit, kerapan kagelar tanpa bebingah, nanging kerapanipun regeng tur dados kawigatosaning bebrayan. Sapréné, Kerapan Sapi Brujul sampun wonten lumba-lumba kaliyan fèstivalipun. Sadèrèngipun kerapan, lembu kerapan dipun sukani jamu kaliyan puluhan wiji tigan rumiyin amrih rosa anggènipun mlajeng. Ugi dipun pijeti awak saha sukunipun saperlu ngendhokaken ototipun lembu.

## Rujukan 
## Pranala jawi 
* Warisan Budaya Dudu Barang Indonésia
Donkervoort

**Donkervoort** minangka pabrikan mobil sport Walanda sing mrodhuksi kendharaan bobot ultra entheng digawe kanthi tangan.

## Sajarah Donkervoort
Perusahaan iki didegaké ing 1978 dening Joop Donkervoort.

Perusahaan wis ngasilake macem-macem kendaraan, Donkervoort S7 (1978 nganti 1984), Donkervoort S8 (1984 nganti 1994), Donkervoort D10 (1988) - sing diprodhuksi kanggo ulang tahun Donkervoort kaping 10 lan Donkervoort D8 (1993-2022), model paling sukses. Wiwit 2022, perusahaan wis mungkasi jalur produksi D8 lan ngenalake model anyar, F22.

## Cathetan suku
Sapi Sonok

thumb|Kontès Sapi Sonok ing garis finis

**Sapi Sonok** inggih punika kontès adu ayuning sapasang lembu babon ingkang kawontenaken ing Madura. Kontès punika mbiji kaéndahan awak, werni wulu, kagagahan, kaprigelan, anggènipun mlampah, kaliyan kasalarasan sapasang lembu. Sakathahing kabupatèn ing Pulo Madura numuti kontèsipun. Kawit 2013, Sapi Sonok resmi kaakeni déning Pamaréntah Républik Indonésia minangka salah satunggaling Warisan Budaya Sanès Barang salebeting bab seni pagelaran.

## Sajarah 
Miturut katrangan *Direktorat Warisan dan Diplomasi Budaya*, kontès Sapi Sonok pisanan dipun wiwiti nalika warsa 1960-an ing Kabupatèn Pamekasan, Jawa Wétan. Nalika kadang tani bibar nggarap sabin, lembunipun dipun sirami, lajeng dipun cencang ing *tancek*. Papan kanggé nyencang punika ramé jalaran anggènipun nyencang wonten ing sakothak tegalan. Mangkonoa, wonten pamanggih saking kadang tani supados ngawontenaken lumba alit-alitan ngenani lembu pundi ingkang paling resik kaliyan rapi. Ing tembé, lembunipun dipun sukani rerenggan, nuli saya dangu saya ngrembaka kaliyan sumebar ing Madura.

## Rujukan 
## Pranala njawi 
*
Katedraling Kristus Juru Slamet

**Katedraling Kristus Juru Slamêt** () yaiku salah sawijining katedral Ortodoksi Rasiyê ing Moskva, Rasiyê, ing sisih loring kali Maskvà, saperangan atus meter sakidulkuloning Kremlin. Kanthi dhuwur 103 meter, katedral iki yaiku wawangunan grija Kristen Ortodoksi kapingtêlu kang paling dhuwur sadonya, sabubaring katedral Kaslametaning Braya ing Bucharest, Romania, lan katedral Santo Petrus lan Paulus ing Sangkth Pyithyirburg, Rasiyê.,

Grija kang angadêg saiki yaiku kang kapindho. Grija kang kawitan, kawangun ing abad kaping 19 M, ambutuhake puñjul saka 40 taun kanggo arampung, lan dumadi adêglakoning pratamana donya ing 1882 M saka *1812 Overture* kang karipta dening Caikovski.

Grija kang kapisan karubuhake ing taun 1931 M dening Poliburo Sovyet. Pingrubuhe dikarêpake kanggo amenehi dalan kanggo Kadhatoning Sovyet maagung kang dumadi panggoning ukumkaryakaning nagara, Sovyet Paramaning Sabaganagara Kasawiji Sovyet.

Pimangun kawiwitan ing taun 1937 M ananging kaêndhêg ing taun 1941 nalika Dhoyclandh anglurug Pasawijen Sovyet nalika Prang Donya Kapindho. Warangka wajane kapêgat ing taun sabañjure, lan kadhatone ora tau kawangun. Sabubaring pimbubaring Soviet Union, grija kang kapindho kapulihake ing papan kang padha antaraning taun 1995 karo 2000 M.

## Paripustaka
Kanayakan Indonésia

Kanayakan Indonésia yaiku gunasana papréntahan Indonésia kang angurusi babagan tartamtu ing sajeroning papréntahan. Kanayakan alungguh ing Jakarta lan diuloni dening Pangulu Ganagara Indonésia.

 
## Pratélaning kanayakan 
Ing isor iki **pratélaning kanayakan kang maana ing Indonésia**, cihna lan nayakané. Yèn kanayakan kasebut ora aduwé jawatcihna, cihna kanayakan kasebut bakal diganti dumadi prajacihna Indonésia.

### Kanayakan golongan I 
Miturut Pranatan Pangulu Angka 68 Taun 2019 babagan Gunaraga Kanayakaning Praja, kanayakan golongan I yaiku kanayakan kang angurusi babagan papréntahan kang tatajeneng gamblang katulis ing AAB 1945. Kanayakan golongan iki tatajenengé maajeg salawasé lan ora bisa diowahi. Kanayakan kang maana ing golongan iki maana telu, yaiku:

### Kanayakan golongan II 
Kanayakan golongan II yaiku kanayakan kang angurusi babagan papréntahan kang gunambané kasebut ing sajeroning AAB 1945. Prakèhing kanayakan iki bisa diowahi tatajênênge nalika nayakamandhala bakal dibubrah utawa kapyakan nayaka anyar. Mligi kanggo kanayakan kang angurusi bab agama, ukum, kaslametan, lan artakarya, nalika kapéngin dibubrah/diowah kudu disarujuki dening Nicagrêha Ganagara Indonesia.

### Kanayakan golongan III 
Kanayakan golongan III yaiku kanayakan kang angurusi babagan papréntahan kanthi pituju pilandhep, larasgawé, lan ékalarasing kriyarancana papréntahan.

### Kanayakan larasgawé 
Kanayakan larasgawé yaiku kanayakan kang aduwé bubuhan kanggo angupakara larasgawé, ékalaras, lan lakuwasa urusan kanayakan ing sajeroning upakara papréntahan ing golalaladé.

## Deleng uga 
* Undang-Undang Kementerian Negara
* Daftar kabinet Indonésia
* Kanayakan Indonésia

## Referensi 
### Catatan kaki 
### Daftar pustaka 
* 
*
Pasangan (sapi)

**Pasangan** inggih punika salah satunggaling pirantining lembu utawi sapi ingkang kawangun saking kajeng glondhongan utawi prejengan lan saget ugi kawangun saking pring. Pasangan kadamel kagem amrih gampile sapi anggenipun anggered momotan ingkang padatan awujud cikar utawi grobag lan wluku, pasangan punika ugi nyekecakaken bajingan anggenipun ngrukunaken sapi, nanging ewa semanten, mboten dados pesthinipun menawi pasangan punika kapikul sapi sapasang, pasangan saget ugi katumrap ing sapi cacah setunggal.

Ing sainthenging jagad, wujudipun pasangan punika wonten maneka rupi miturut adat budaya papan pinangkan lan jinising sapi kang kaagem makarya.

Kewan sanes ingkang saget dipuntrapi pasangan inggih punika maesa. Dene ing nagara manca wonten ugi kewan sanes kadosta kudha, kuldi, lan bagal kang katrapi pasangan.
Kasampurnan Jati

**Kasampurnan Jati** inggih punika paguyuban penghayat kapitadosan ingkang dipun pandhégani déning Ki Ahmad Taruno saha Ki Budi Utomo ing surya kaping 5 Juli 1963 ing Kabupatèn Kulon Praga, Ngayogyakarta.

## Sajarah 
Ing warsa 1860–1908, Ki Tjitrojoso peparing kathah pitulung kados ta nambani tiyang-tiyang sakit saha awèh pitutur babagan pagesangan tumrap bebrayan. Ki Karjonadi–yoganipun Ki Tjitrojoso–nglajengaken dharmabakti ramanipun nalika warsa 1925 kanthi kawewahan kagiyatan ulah karohanèn kaliyan pencak silat. Tiyang-tiyang ingkang kapéngin pados ngèlmu dhumateng Ki Karjonadi cacahipun wonten kathah, nanging anggènipun mulang namung kaliyan saben tiyang kémawon. Wonten kalih siswa kawakan ingkang kathah pangalamanipun, inggih punika Ki Ahmad Taruno kaliyan Ki Budi Utomo. Ing surya kaping 5 Juli 1963, kekalihipun ngyasa paguyuban aran Kasampurnan Jati ingkang ngandhut piwulangipun Ki Karjonadi.

Struktur paguyuban punika dumados saking pinisepuh, pangajeng, sekretaris, kaliyan bendahara. Ing warsa 2017, ingkang ngugemi Kasampurnan Jati cacah 695 tiyang.

## Piwulang 
Ing Kasampurnan Jati, Pangèranipun sinebat Pangèran Ingkang Murbèng Dumadi (Gusti Ingkang Maha Tunggal). Pangèran ing Kasampurnan Jati anggadhahi sipat Maha Sampurna saha Maha Gaib. Panjenenganipun ugi ingkang ngripta jagad raya saisinipun, ingkang nata pagesanganing menungsa mawi ukum alam. Ukum alam inggih punika ukum ganjaran kagem tindak-tanduking menungsa ing donya. Umat menungsa kedah nuruti dhawuh-dhawuhipun murih salaras anggènipun ngaurip, ugi kedah nindakaken tumindak-tumindak ingkang becik saha ngéndhani laranganipun.

## Tata cara ngibadah 
Ingkang ngugemi Kasampurnan Jati ngibadahipun kanthi ngadeg nyilangaken asta ing ngarep dhadha utawi kanthi sila, sedhekep, ndhengkluk, kaliyan madhepipun bébas, saha katindakaken nalika wengi punapa déné siyang, mligi dinten mirungganipun dinten Jumuwah Kliwon, Slasa Kliwon, kaliyan nalika wetonipun. Kajawi punika, badan kaliyan papan ngibadahipun kedah resik. Pirantosipun wonten klasa, sajèn, menyan, woh-wohan, kaliyan pangilon. Laku tambahanipun ugi sami kaliyan para penghayat sanèsipun kados déné pasa, pasa pati geni, ralat, nyuda anggènipun tilem kaliyan dhahar.

## Rujukan 
### Cathetan suku 
### Kapustakan 
*
Begawan Darmajati

**Begawan Darmajati** pandhita ing Pertapan Lemah Putih. Tokoh iki mung tinemu ing lakon Prabu Tuguwasesa.

Kacarita Prabu Duryudana kang kalah perange mungsuh Prabu Tuguwasesa, kasil entuk bebantu kadange ipe, yaiku Prabu Baladewa.

Ana ing dalan prapatan, Prabu Duryudana lan Prabu Baladewa ketemu Prabu Tuguwasesa kang didherekake Patih Yudana lan Pandhita Durna. Prabu Tuguwasesa ngendika marang Prabu Duryudana, yen wiwit dina iki Ngastina dadi kukubane Gilingwesi.

Prabu Baladewa muring midhanget ngendikane Prabu Tuguwasesa. Nuli nantang perang, makili Prabu Duryudana. Yen Baladewa menang perange, panguwasa Ngastina bali ing tangane Duryudana, lan Gilingwesi dadi jajahane Ngastina.

Prabu Tuguwasesa ngina Prabu Baladewa, ing atase kadang tuwa kok seneng dadi bature adhine ipe, terus melik diganjar apa? Prabu Baladewa saya muring, sigra nrajang Prabu Tuguwasesa, dadi tarung rame. Prabu Baladewa kuwalahan, banjur ngetokake Senjata Nenggala. Dumadakan Raden Antawasesa jumedhul, nyandhak bedhoring Nenggala karo nebak dhadhane Prabu Baladewa. Prabu Baladewa njungkel, ora eling.

Katungka praptane Prabu Kresna, Raden Gathutkaca, Raden Abimanyu, Begawan Darmajati, lan Puthut Panjangjiwa. Puthut Panjangjiwa kang dadi jagone Prabu Kresna banjur diedu nandhingi Prabu Tuguwasesa.

Sadurunge tandhing yuda, Puthut Panjangjiwa ngucap, "Mila sampun satrepe yen Prabu Duryudana niku dilengserake saking dhampare, awit rumiyin saged dadi ratu ing Ngastina amargi kanthi cara licik. Nyingkiraken para Pandhawa kanthi cara dipunobong wonten ing Bale Sigala-gala. Senadyan para Pandhawa wilujeng lan mboten males ukum, nanging ukum karma tetep lumampah. Sakmenika gilirane Prabu Duryudana kedah ngrasakake ditundhung saka prajane."

Prabu Duryudana kaya disembret pasuryane. Dheweke mung tumungkul ngampet wirang (isin kang kaweruhan ing akeh).

Puthut Panjangjiwa banjur tandhing yuda mungsuh Prabu Tuguwasesa. Tarunge rame banget. Nanging wasanane Puthut Panjangjiwa kena dicandhak mungsuhe, banjur dibanting ing watu gajah. Ilang sipating Puthut Panjangjiwa, badhar dadi Raden Janaka.

Begawan Darmajati banjur maju nyaketi ratu gagah gedhe dhuwur iku. Prabu Tuguwasesa nantang perang tandhing. Nanging Begawan Darmajati ora nglanggati, "Ora kabeh prakara iku kudu dirampungake kanthi gontok-gontokan," Rampung pangandikane, Begawan Darmajati banjur nglukari (nguculi) agemane, satemah katon wujud asline, yaiku Prabu Puntadewa.

Prabu Tuguwasesa semono uga. Bareng lukar busana keprabon, katon wujud asline, yaiku Raden Werkudara. Ora adoh saka papan kono, Raden Gathutkaca lagi tandhing yuda mungsuh Raden Antawasesa. Antawasesa ketaman Aji Narantaka, badhar dadi Raden Antasena.
Tallinn

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 159.2 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 437.811 jiwa
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || www.tallinn.ee
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Mihhail Kõlvart
|}
thumb|250px|Tallinn
**Tallinn** (biyen dikenal minangka **Reval**), iku kutha krajan lan munisipalitas gedhé dhéwé ing Éstlan. Kutha sing dumunung ing pesisir Sagara Baltik iki nduwé padunung 437.811 jiwa.

Tallinn nampa hak kutha ing taun 1248. Amarga lokasi sing strategis ing pinggir sagara, pelabuhan abad pertengahan dadi pusat perdagangan sing penting, nalika Tallinn dadi penting minangka kutha anggota paling lor ing Liga Hanseatic. Kutha Lawas Tallinn minangka salah sawijining kutha abad tengahan paling apik ing Eropa lan kadhaptar minangka Situs Warisan Donya UNESCO.

## Cathetan 
## Delengen uga 
* Katédral Aleksander Nevski, Tallinn
Langen Mandra Wanara

**Langen Mandra Wanara** inggih menika salah satunggaling *genre* drama beksam Jawi ingkang dipundamel déning KPH Yudanegara III kinten-kinten taun 1890. Drama beksan punika adhedhasar cariyos Ramayana ingkang dipunkembangaken wonten ing kompleks Kepatihan. Ebah-ébahipun dipun tembangaken kanthi jogèd jèngkèng (posisi lenggah ing suku) saha antawacana dipun tembangaken kanthi tembang macapat. KPH Yudanegara III minangka mantunipun Sri Sultan Hamengku Buwana VII ugi Patih Dalem ingkang kagungan gelar KPAA Danureja VII. Rikala taksih alit, KPH Yudanegara III remen sanget dhateng seni pagelaran drama beksan rakyat Srandhul ingkang mendhet lampahan saking Serat Menak. Nanging, KPH Yudanegara II minangka bapakipun KPH Yudonegara III kados-kados boten rena yèn putranipun naming ndhèrèk seni kerakyatan. KPH Yudanegara II lajeng maringi saran supados KPH Yudonegara III nggarap seni pagelaran gagrag kraton kanthi mendhet lakon saka wiracarita Ramayana.

## Beksan saka Rakyat 
Kamirungganing Langen Mandra Wanara inggih punika gerak beksan ingkang dipun tindakaken kanthi jènkèng. Puniki sengaja dipun damel kanggé mbèntenaken kalihan wujud beksan ing kagunan Wayang Wong. Langen Mandra Wanara ing pagelaranipun mendhet cariyos saking serat Ramayana. Unsur beksan ing seni pagelaran puniki kebak sanget sanajan ugi migunakaken antawacana. Iringan musik kanggé pagelaran Langen Mandra Wanara migunakaken sèt gamelan kalihan Sindehn saha Dhalang. Gerakan-gerakan beksan ing Seni Pentas Langen Mandra Wanara wontenipun gamelan pancèn perlu. Sasanèsipun kanggé mbentuk swasana pagelaran, gamelan ugi nggadhahi piguna kanggé maringi greget ngiringi gerakan-gerakan ingkang dipun tindakaken déning para pambeksa. Dhalang minangka pimpinan kaliyan pengatur pagelaran. Déné urut-urutanipun Langen Mandra Wanara saking wiwitan ngantos pungkasaning pagelaran dipun ringkes ing Serat Kandha. Serat Kandha dados tuntunan dhalang anggenipun mimpin pagelaran. Wosipun Serat Kandha inggih punika

1. Pembagian lakon ing larik.

2. Medal lan mlebet pemain ing pagelaran.

3. Gendhing ingkang dipun ginakaken.

4. Antawacana ingkang di[un ginakaken.

## Uga delengen 
* Langendriya Ngayogyakarta

## Rujukan