open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stezzano

**Stezzano** iku sawijining *comune* (*municipality*) ing Provinsi Bergamo ing region Lombardia, Italia, dumunung watara about 40&nbsp;km lor-wétané kutha Milan lan watara 8&nbsp;km kidulé kutha Bergamo. Miturut data sensus tanggal 31 Dhésèmber 2004, kutha iki sing ndunungi cacahé 11,134 lan jembar wewengkon 9.3&nbsp;km².

Stezzano wewatesan karo: Azzano San Paolo, Bergamo, Comun Nuovo, Dalmine, Lallio, Levate, Zanica.

## Dhémografi 
**Tuwuhing sing ndunungi**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:303
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:11000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from: 0 till:2193
  bar:1871 from: 0 till:2291
  bar:1881 from: 0 till:2338
  bar:1901 from: 0 till:2651
  bar:1911 from: 0 till:3072
  bar:1921 from: 0 till:3261
  bar:1931 from: 0 till:4013
  bar:1936 from: 0 till:4116
  bar:1951 from: 0 till:5165
  bar:1961 from: 0 till:5608
  bar:1971 from: 0 till:6612
  bar:1981 from: 0 till:7556
  bar:1991 from: 0 till:8253
  bar:2001 from: 0 till:10340

PlotData=

  bar:1861 at:2193 fontsize:XS text: 2193 shift:(-8,5)
  bar:1871 at:2291 fontsize:XS text: 2291 shift:(-8,5)
  bar:1881 at:2338 fontsize:XS text: 2338 shift:(-8,5)
  bar:1901 at:2651 fontsize:XS text: 2651 shift:(-8,5)
  bar:1911 at:3072 fontsize:XS text: 3072 shift:(-8,5)
  bar:1921 at:3261 fontsize:XS text: 3261 shift:(-8,5)
  bar:1931 at:4013 fontsize:XS text: 4013 shift:(-8,5)
  bar:1936 at:4116 fontsize:XS text: 4116 shift:(-8,5)
  bar:1951 at:5165 fontsize:XS text: 5165 shift:(-8,5)
  bar:1961 at:5608 fontsize:XS text: 5608 shift:(-8,5)
  bar:1971 at:6612 fontsize:XS text: 6612 shift:(-8,5)
  bar:1981 at:7556 fontsize:XS text: 7556 shift:(-8,5)
  bar:1991 at:8253 fontsize:XS text: 8253 shift:(-8,5)
  bar:2001 at:10340 fontsize:XS text: 10340 shift:(-8,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data from ISTAT

## Réferènsi
Gurung

[thumb|Bagan panggonan esofagus [manungsa, disawang saka mburi]]
**Gurung** utawa **Ésofagus** (saka basa Yunani: οiσω, oeso - "nggawa", lan έφαγον, phagus - "mangan") iku bumbung (*tube*) otot vertebrata kang diliwati wektu panganan mili saka pérangan tutuk tumuju lambung. Panganan lumaku ngliwati gurung kanthi nggunakaké prosès pèristaltik.

Gurung nyambung karo faring – kang nyambungaké gurung karo gronggongan tutuk – ing ros nomer 6 balung mburi. Miturut histologi, gurung dibagi dadi telung pérangan: pérangan superior (sapérangan gedhé iku otot balung), pérangan tengah (campuran otot balung lan otot alus), sarta pérangan infèrior (kang mligi saka otot alus).
Lambung

**Lambung** (ꦭꦩ꧀ꦧꦸꦁ), iku organ badan sawisé kerongkongan kang gunané kanggo ngalusaké utawa nyerna panganan kang dileg lan nyerep sari utawa nutrisi panganan kang wigati kanggo badan. Ing kéwan kang mamah biak, panganan ing lambungLambung dicampur karo enzim-enzim pancernan, banjur ditokké manèh nuju tutuk kanggo dimamah sapisan manèh.

## Anatomi lambung manungsa 
Lambung dumunung antarané *esophagus* (kerongkongan) lan *duodenum* (pérangan wiwitan saka usus alus utawa *small intestine*). Dunungé ana ing sisih kiwa gronggongan weteng, pérangan ndhuwur lambung tumèmpèl ing diafragmadiafragma. Ing samburiné lambung dumunung pankréas.

### Pérangan lambung 
Lambung dipérang dadi patang pérangan, sabén pérangan duwé sèl lan fungsi kang béda. Patang Pérangan lambung yaiku:

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* Digestion of proteins in the stomach or tiyan 
* Interview with Dr. Jerome Groopman, Highlight at 2:30 
* Site with details of how ruminants process food
Gunung Merbabu

[jmpl|Merbabu dideleng saka [Dalan Tol Semarang–Sala]]
**Gunung Merbabu** (uga karan **Damalung**) (Jawa: ꦒꦸꦤꦸꦁꦩꦼꦂꦧꦧꦸ) iku gunung geni tipe *Strato* (deleng Gunung geni) kang dumunung kanthi géografis ing koordinat 7,5° LS lan 110,4° BT.

Gunung iki tau njeblug ing taun 1560 lan 1797.

Gunung Merbabu duwé 3 tipe ékosistem alas.

## Asal Tembung 
Gunung merbabu manggon ing puncak kenthéng sanga.

Ing Gunung Merbabu ana rong puncak yaiku puncak Syarif kang dhuwuré 3119 mèter lan puncak Kenthèng Songo kang dhuwuré 3142 méter.

## Cathetan suku 
## Deleng uga 
* Pratélan gunung ing Indonésia
* Pratélan gunung

## Pranala njaba 
* Situs web isi informasi kanggo para pendhaki gunung
Gunung Muria

**Gunung Muria** iku gunung ing wewengkon lor Jawa Tengah pérangan wétan, kang kalebu sajeroning wewengkon Kabupatèn Kudus ing sisih kidul, ing sisih kulon-lor wewatesan karo Kabupatèn Jepara, lan ing sisih wétan wewatesan karo Kabupatèn Pati. Ing kawasan iki ana panggonan kang legendaris patilasan Wali Sanga, yaiku pasanggrahan ing kawasan pucuk Gunung Muria kang sajeroning sajarah nagari iki minangka basis pasanggrahan Kanjeng Sunan Muria nyebaraké agama Islam ing tanah Jawa.

## Deleng uga 
* Pratélan gunung ing Indonésia
* Pratélan gunung
Gunung Lawu

**Gunung Lawu** (3.265 m) dumunung ing Pulo Jawa, Indonésia, persisé ing wates Provinsi Jawa Tengah lan Jawa Wétan. Status gunung iki ya iku gunung geni "istirahat" lan wis suwé ora aktif, katon saka rapeté vegetasi sarta pucuké kang kena érosi. Ing lerengé ana kepundhan cilik kang isih ngetokaké keluk (fumarol) lan welirang (solfatara). Gunung Lawu duwé kawasan alas Dipterokarp Bukit, alas Dipterokarp Atas, alas Montane, lan alas Ericaceous.

Gunung Lawu duwé loro pucuk, Pucuk Hargo Dalem lan Hargo Dumilah. Kang pungkasan iki minangka pucuk kang paling dhuwur.

Ing lèrèng gunung iki ana sawatara panggonan kang populèr minangka jujugan plesiran, mligi ing laladan Tawangmangu, Cemorosewu, lan Sarangan. Rada mengisor, ing sisih kulon ana loro komplek candhi saka mangsa pungkasan Majapahit: Candhi Sukuh lan Candhi Cetho. Ing sikil gunung iki uga dumunung komplek pamakaman kerabat Praja Mangkunagaran: Astana Girilayu lan Astana Mangadeg. Ing cedhak komplek iki dumunung Astana Giribangun, pasaréan kanggo kulawarga présidhèn kaloro Indonésia, Suharto.

## Pendhakian 
Gunung Lawu populèr kanggo kagiyatan pendhakian. Saben malem 1 Sura akèh wong ziarah kanthi ndhaki nganti tekan pucuk. Saking populèré, ing pucuk gunung malah ana kang dodolan panganan.

Pendhakian standar bisa diwiwiti saka rong panggonan (*basecamp*): Cemorokandang ing Tawangmangu, Jawa Tengah, sarta Cemorosewu, ing Sarangan, Jawa Timur. Gerbang lumebu kaloroné kapisah mung 200m.

Pendhakian saka Cemorosewu liwat loro sumber banyu: Sendang Panguripan dumunung antara Cemorosewu lan Pos 1, lan Sendang Drajat antarané Pos 4 lan Pos 5.

Pendhakian liwat Cemorokandang bakal ngliwati 5 selter kanthi jalur kang relatif wis katata kanthi apik.

## Rujukan 
## Uga delengen 
* Pratélan gunung ing Indonésia
* Pratélan gunung

## Pranala njaba
Gunung Wilis

**Gunung Wilis** iku gunung non-aktif kang dumunung ing Pulo Jawa, Provinsi Jawa Wétan, Indonésia. **Gunung Wilis** dumunung ing elevasi 2552 mèter, sarta pucuké ana ing tapel wates antara enem kabupatèn yaiku Kadhiri, Tulungagung, Nganjuk, Madiun, Ponorogo, lan Trenggalèk. Obyek wisata Gunung Wilis kang paling akèh yaiku wujud grojogan, nanging durung pati dikembangaké nganti wektu iki. Laladan pebukitan Gunung Wilis tau diliwati déning Jendral Sudirman sadurungé ngayahi serangan sewelas maret menyang Yogyakarta.

Kanggo ndaki Gunung Wilis saka arah wétan, pendhakian bisa diwiwiti saka Kabupatèn Kadhiri yaiku ing Kacamatan Mojo. Dalan tumuju menyang pucuk gunung Wilis wis diyasa apik liwat Mojo. Sawetara iku saka arah kidul Gunung Wilis bisa didhaki saka Kacamatan Sendang, Kabupatèn Tulungagung. Yèn arep mènèk Gunung Wilis saka arah lor, pendhakian bisa diwiwiti saka Kabupatèn Nganjuk. Sauntara iku, saka arah kulon pendhakian bisa diwiwiti saka Kabupatèn Ponorogo utawa Kabupatèn Madiun. Ana akèh pendhakian kayata Jontani, Sekartaji, Butak lan Puncak Limas.

**Gunung Wilis** duwé kawasan alas Dipterokarp Bukit, alas Dipterokarp Atas, alas Montane, lan [alas Ericaceous atau hutan gunung.

## Deleng uga 
* [Pratélan gunung ing Indonésia
* Pratélan gunung
## Cathetan suku
Gunung Tampomas

**Tampomas** iku gunung geni kang dumunung ing Jawa Kulon, yaiku sisih lor kutha Sumedhang (). Stratovolcano kanthi elevasi 1684 mèter iki uga duwé sumber banyu panas.

## Réferènsi
## Deleng uga
* Pratélan gunung ing Indonésia
* Pratélan gunung
Gunung Argapura

**Gunung Argapura** iku gunung kang dumunung ing Pulo Jawa, Indonésia. Gunung Argapura dhuwuré 3.088 mèter. Gunung iki kerep uga karan Argopuro.  Gunung Argapura minangka tilas gunung geni kang wis ora aktif manèh.

Gunung iki kalebu péranganing pagunungan Iyang kang dumunung ing Kabupatèn Situbondo, Jawa Wétan. Lokasiné antarané Gunung Semeru lan Gunung Raung. Ana sawatara pucuk kang diduwèni déning gunung iki. Pucuk kang misuwur jenengé Pucuk Rengganis/gunung Welirang (topografichen Dienst 1928). Déné pucuk paling dhuwur dunungé ± 200 m arah kidulé pucuk Rengganis. Pucuk paling dhuwur iki jenengé Argapoera lan ditandhani nganggo siji tugu triangulasi.

Gunung Argapura duwé kawasan alas Dipterokarp Bukit, alas Dipterokarp Atas, alas Montane, lan Hutan Ericaceous utawa alas gunung.

## Pranala njaba 
* Gunung Seribu Candhi Argopuro, Pikiran Rakyat 
* Meringis di Puncak Rengganis, Sinar Harapan
Gunung Arjuna

**Gunung Arjuna** (aksara Carakan: ꦒꦸꦤꦸꦁꦲꦂꦗꦸꦤ, pégon: ڮونوڠ أرجونا) iku gunung geni (istirahat) kang dumunung ing Jawa Wétan, Indonésia kanthi tipe Strato kang dhuwuré 3.339 m sadhuwuré sagara. Gunung Arjuna sacara administratif dumunung ing wewatesan antarane Kutha Batu, Kabupatèn Malang, lan Kabupatèn Pasuruan. Gunung iki ana ing andahané Pengelolaan Tahura Raden Soeryo. Gunung iki ya iku gunung paling dhuwur nomer loro ing Jawa Wétan sawisé Gunung Semeru, sarta dadi gunung paling dhuwur kapapat ing Pulo Jawa.  Nama *Arjuna* duwé asal usul saka salah sawijining wayang ing Mahabharata, Arjuna.

## Arjuna-Welirang 
Gunung Arjuna sisih-sisihan karo Gunung Welirang. Pucuk gunung Arjuna dumunung ana ing sak gigir karo pucuk gunung Welirang saingga kerep disebut komplèks **Arjuna-Welirang**. Gunung Arjuna duwé kawasan alas Dipterokarp Bukit, alas Dipterokarp Atas, alas Montane, lan alas Ericaceous utawa alas gunung. Ing lèrèngé gunung, uga ana mata ait Kali Brantas kang metu saka simpenan banyu ing jero Gunung Arjuna. Mata air iki ana ing Désa Sumber Brantas, Bumiaji, Kutha Batu. Kali Brantas ya iku kali paling dawa nomer loro sawisé Kali Bengawan Sala.

## Mènèk Gunung 
Gunung kang dumunung ing sisih kulon Kutha Batu-Jawa Wétan iki minangka salah siji tujuan pendhakian. Lumrahé gunung iki dipènèk saka rong titik kang misuwur, yaiku saka Trètès, Prigèn, Kabupatèn Pasuruan lan Batu. Saliyané saka rong panggonan ing dhuwur mau, Gunung Arjuna bisa dipènèk saka sawatara panggonan liyané. Gunung Arjuna bisa dipènèk saka sisih lor yaiku diwiwiti saka Trètès liwat Gunung Welirang, saka wétan yaiku saka Lawang, saka kulon yaiku saka Batu-Selecta, lan saka kidul yaiku saka Karang Plasa, Kabupatèn Malang.

## Wisata Liyané 
Saliyané dhuwuré kang nganti punjul 3000 mèter, ing gunung iki ana sawatara obyek wisata. Salah sijiné yaiku obyek wisata grojogan Kakek Bodo kang uga minangka salah siji jalur pendhakian tumuju pucuk Gunung Arjuna. Sanajan ana grojogan liyané nanging para wisatawan arang kang nekani, bokmanawa amarga panggonan lan sarana wisatané isih kurang apik. Sabagèan tujuan wisata kang wis populèr sa-Indonesia nganti manca uga manggon ana ing lèrèngé Gunung Arjuna, antarané ya iku Tretes, Kota Wisata Batu, lan Taman Safari Indonesia 2.

## Deleng uga 
* Pratélan gunung ing Indonésia
* Pratélan gunung

## Cathetan suku
Gunung Gamalama

|-
!  bgcolor="pink" | Cathetan
|-
| kelakon njeblug ing tanggal 31 Juli 2003
lan pungkasan jeblug ing tanggal 4 Dhésèmber 2011.
|}

**Gunung Gamalama** iku gunung kang dumunung ing Ternate, Maluku ing nagara Indonésia.

Gunung Gamalama duwé elevasi 1.715 mèter sadhuwuring sagara. Gunung Gamalama ditutupi alas Montane ing elevasi 1.200-1.500 m lan alas Ericaceous ing elevasi sakdhuwuré 1.500 m.
Gunung Batur

**Gunung Batur** minangka sawijining gunung geni aktif ing Kacamatan Kintamani, Kabupatèn Bangli, Bali, Indonésia. Dumunung ing sisih kulon-loré Gunung Agung, gunung iki duwé kaldera kanthi ukuran 13,8 x 10&nbsp;km lan minangka salah siji kang gedhé dhéwé lan paling éndah ing donya (van Bemmelen, 1949). Galengan kaldera dhuwuré watara 1267 m-2152 m (pucuk G. Abang). Sajeroning kaldera I kawangun kaldera II kang awangun bunder kanthi garis tengah kurang luwih 7&nbsp;km. Dhasar kaldera II dumunung antara 120 – 300 m luwih cendhèk saka Undak Kintamani (dhasar Kaldera I). Ing jeronè kaldera mau ana tlaga kang awangun *bulan sabit* kang manggoni sisih kidul-wétan lan dawané watara 7,5&nbsp;km, amba maksimum 2,5&nbsp;km, ubengé watara 22&nbsp;km lan jembaré watara 16 km2 kang diarani Tlaga Batur. Kaldera Gunung Batur kira-kira kawangun déning loro jeblugan gedhé, 29.300 lan 20.150 taun kapungkur .

Gunung Batur dumadi saka telu kerucut gunung geni kanthi kawah: Batur I, Batur II lan Batur III.

## Jeblugan 
Gunung Batur wis makaping kaping njeblug. Kagiatan jeblugan G. Batur kang kacathet sajeroning sajarah diwiwiti taun 1804 lan jeblugan pungkasan kadadè taun 2000. Wiwit taun 1804 nganti 2005, Gunung Batur wis njeblug ping 26  lan gedhé dhéwé kadadèn tanggal 2 Agustus naganti 21 September 1926. Jeblugan Gunung Batur iku nggawé ilèn wlahar panas kang nimbun Désa Batur lan Pura Ulun Danu Batur.

Désa Batur kang anyar, diwangun manèh ing pinggir kaldera sisih kidul Kintamani. Pura Ulun Danu diwangun manèh, nganti saiki isih misuwur minangka pura kang paling éndah ing Bali. Pura iki dipersembahaké kanggo ngurmati "Dewi Danu" yaiku dewi panguwasa banyu, kaya déné pura kang ana ing Tlaga Bratan uga dipersembahaké kanggo muja "Dewi Danu".

## Objek Wisata 
jmpl|225px|Gunung Agung ing kiwa; Gunung Batur kanthi kalderané katon ing sisih tengen.
Kawasan Gunung Batur misuwur minangka obyek wisata andalan Kabupatèn Bangli. Miturut carita sajeroning Lontar *Susana Bali*, Gunung Batur minangka pucuking Gunung Mahameru kang dipindahaké Bathara Pasupati kanggo didadèkaké istanané Betari Danuh. Ing ing sajeroning wektu tartamtu, kabèh umat Hindhu saka laladan ing Bali teka menyang Batur ngaturaké *Suwinih* kanggo ngusir bencana ama kang nerjang ladang tetuwuhan. Kanthi ngaturaké *suminih* iki kawasan gunung Batur dadi laladan kang subur.

Laladan kang bisa ditonjolaké minangka obyek wisata yaiku kawah, kaldera lan tlaga. Ana ilèn banyu sajeroning lemah kang ngilèkaké banyu Tlaga Batur, kang muncul dadi sumber banyu ing sawatara panggonan ing Bali lan dianggep "Tirta Suci"

Wisata budaya kang ana ing kawasan Gunung Batur yaiku Trunyan. Sanajan kabèh sing ndunungi Trunyan nganut agama Hindhu kaya lumrahé masarakat Bali, nanging wong Trunyan ngakoni yèn Hindhu Trunyan minangka Hindhu asli warisan karajan Majapahit. Ing sisih lor Trunyan ana *kuban*, yaiku pesaréyan désa, ing pasaréan mau jenazah ora dikuburaké utawa diobong, nanging didèlèh ing ngisor wit sawisé upacara kepatèn kang rumit. Papan pasaréan iki dikebaki déning balung-balung, lan bisa uga kita temokaké mayit kang isih anyar.

## Deleng uga 
* Pratélan gunung ing Indonésia

## Rujukan
Gunung Malabar

**Gunung Malabar** iku gunung geni kang ana ing Pulo Jawa, Indonésia. Gunung iki dumunung ing pérangan kidul Kabupatèn Bandung kanthi titik paling dhuwur 2,343 mèter sadhuwuré sagara. Malabar miangka salah siji pucuk kang diduwèni déning Pagunungan Malabar. Sawetara pucuk liyané yaiku Pucuk Mega, Pucuk Puntang, lan Pucuk Haruman.

Gunung Malabar duwé kawasan alas Dipterokarp Bukit, alas Dipterokarp Atas, alas Montana, lan Hutan Ericaceous utawa alas gunung. Gunung Malabar identik karo kebun tèh kang diadegaké déning Bosscha.

## Deleng uga 
* Pratélan gunung ing Indonésia
* Pratélan gunung

## Pranala njaba 
* *Smithsonian National Museum of Natural History*
* Laladan wigati tumrap manuk
* Tèh ireng saka Malabar
Gunung Talang

**Gunung Talang** (jeneng liyané **Salasi** utawa **Sulasi**) dumunung ing Kabupatèn Solok, Provinsi Sumatra Kulon, Indonésia; yaiku ing Nagari Batu Beras, 9&nbsp;km saka Kutha Kayu Aro Kabupatèn Solok, watara 40 km sisih wétan Padang. Gunung kanthi jinis strato vulkanis lan elevasi 2.597 m iki minangka salah siji saka enem gunung geni aktif ing Sumatra Kulon.

Ana papat kacamatan kang wargané mukim ing sikil gunung iki, yaiku Kacamatan Lembah Gumanti, Tlaga Kembar, Gunung Talang, lan Lembang Jaya. Cacahing sing ndunungi papat kacamatan iku watara 160.000 jiwa, utawa saprotelon saka cacahing sing ndunungi Kabupatèn Solok.

Gunung Talang wis tau njeblug ping papat, yaiku taun 1803, 1833, 1945, lan 1983.

Tanggal 11 April 2005, Gunung Talang njeblug manèh. Lidhu kang diterusaké anané swara gemuruh lan jeblugan kang ngetokaké awu vulkanik wis kadadéan saora-orané ping 42. Ing Aia Batumbuak, tlatah paling cedhak saka sumber jeblugan, udan awu nganti tekan radius 5&nbsp;km, déné kandelé awu ing dalan nganti 10&nbsp;cm. Ing sisih kidul Gunung Talang kawangun kawah anyar kang ngetokaké keluk welirang lan udan awu vulkanik. Watara 27.000 sing ndunungi kudu dievakuasi saka wewengkon iku.

## Rujukan 
*Volcano World: Talung 
*Deccan Herald

## Deleng uga 
* Pratélan gunung ing Indonésia
* Pratélan gunung
## Cathetan suku
Gunung Sumbing

thumb|250 px|Gunung Sumbing

**Gunung Sumbing** iku gunung kang ana ing Pulo Jawa, Indonésia. **Gunung Sumbing** duwé elevasi 3,371 mèter lan duwé kawasan alas Dipterokarp Bukit, alas Dipterokarp Atas, alas Montane, lan alas Ericaceous utawa alas gunung. Sapérangan wewengkon ing gunung iki wis dipigunakaké kanggo lahan tetanèn. Ing pucuké gunung iki duwé kawah kang isih aktif.

## Idhèntifikasi 
* Jeneng: Gunung Sumbing
* Jeneng kawah: Kawah Sumbing
* Lokasi: Désa Pager Gunung, Kacamatan Tjepit, Kabupatèn Temanggung
* Wewengkon: Kabupatèn Temanggung, Magelang, Wonosobo lan Purworejo.
* Kutha kang paling cedhak: Temanggung (Lor-wétan), Parakan (Lor), Wonosobo (Kulon), lan Magelang (Kidul-wétan).
* Tipe gunung: Gunung geni strato tipe B
* Pos pengamatan: Désa Genting Sari, Parakan -Temanggung kang dhuwuré lokasi 950 m ing sandhuwuré lumahing sagara.

## Munggah gunung 
Gunung Sumbing iku gunung kang dhuwuré nomer loro ing Jawa Tengah.

Para pamunggah gunung iki kuduné ngurmati panduduk ing laladan saubengé gunung.

## Lokasi 
Gunung Sumbing manggon ing sakidul-kuloné kutha Temanggung lan ing sisih wétané kutha Wonosobo.

## Pariwisata 
Ing èrèng-èrèngé Gunung Sumbing, yaiku ing salah sawijining désa ing Kacamatan Bulu, ana panggonan wisata kang ramé. Laladan pariwisata iki diarani Puncak Wanatirta.

## Misteri wit walitis 
Wit walitis ing alas rasamala dadi wit kang gedhé dhéwé ing èrèng-èrèngé gunung Sumbing lan Sindoro.

Miturut masarakat, wit iki asalé saka tongkat pandhèrèk wali kang jenengé Ki Ageng Makukuhan kang dituncepaké ing lemah. Laladan Walitis iki duwé sesawangan alam kang éndah lan hawa gunung kang seger.

Ing alas iki uga urip tuwuhan kang jenengé Rasamala. Mulané kawasan iki diarani alas Rasamala. Tuwuhan lan alas iki ora bisa kobong yèn kena geni. Ambané laladan kang dithukuli wit rasalama kurang luwih 1,5 hektar. Para wisatawan kudu lumaku ing dalan setapak kang leté 1,5 saka wit walitis.

## Chatetan sikil 
## Deleng uga 
* Kutha Magelang
* Kabupatèn Magelang

## Pranala njaba 
* *Global Volcanism Program*
Gunung Sinabung

**Gunung Sinabung** iku gunung ing dataran dhuwur Karo, Kabupatèn Karo, Sumatra Lor. Sinabung bebarengan karo Sibayak ing sacedhaké, minangka gunung geni aktif ing Sumatra Lor. Kanthi elevasi 2.460 mèter, gunung iki dadi pucuk paling dhuwur ing Sumatra Lor.
Koordinat pucuk gunung Sinabung yaiku 3° 10 menit LU, 98° 23 menit BT.

## Réferènsi 
## Deleng uga 
* Pratélan gunung ing Indonésia
* Pratélan gunung

## Pranala njaba 
* Gunung Sinabung
Alan Turing

thumb|right|Alan Turing
**Alan Mathison Turing** (23 Juni 1912 - 7 Juni 1954) iku sawijining panliti matématika lan komputer, lan pahlawan perang Inggris.

Panjenengané iku salah siji saka panliti-panliti komputer modhèren digital sepisanan. Kejaba iku panjenengané dadi wong kang sepisanan menggalih migunakaké komputer kanggo manéka warna kaperlon. Panjenengané nelaaké manawa komputer bisa nglakokaké manéka warna program.

Panjenengané uga mènèhaké gagasané bab mesin Turing, mesin kang bisa nglakokaké sakumpulan préntah.

Turing uga nyetusaké tès Turing. Jenengé didadèaké langgeng kanthi jeneng Pamulèn Turing.

## Pranala njaba
Gunung Gamkonora

**Gunung Gamkonora** iku pucuk paling dhuwur ing pulo Halmahera, Indonésia. Jeblugan gunung geni iki wis njalari anané kawah kang mujur saka lor nganti tekan kidul. Jeblugan gedhé dhéwé kadadèn taun 1673 lan disusul déning tsunami kang ngleburaké désa-désa ing saubengé.

## Rujukan 
## Uga delengen 
* Pratélan gunung
* Pratélan gunung geni
Donald Knuth

jmpl|ka|Donald Knuth
**Donald Ervin Knuth** (lair 10 Januari 1938) (asma China: 高德纳, pinyin: Gāo Dénà) iku èlmuwan komputer misuwur lan profesor emeritus ing Universitas Stanford.

Knuth dikenal dadi pengarang sapérangan volume buku *The Art of Computer Programming*, salah sawijining réferénsi kang paling diurmati ing èlmu komputer. Panjenengané nyiptaaké babagan analisis algoritma lan nggawé akèh sumbangan wigati ing sapérangan téyori èlmu komputer. Panjenengané uga pancipta sistem pangetikan TEX lan sistem désain METAFONT, lan sawijining pambuka konsèp pemrogaman literate.
Kali Citarum

**Sungai Citarum** iku kali paling dawa lan gedhé dhéwé ing provinsi Jawa Barat, Indonésia. Muara Citarum dumunung ing Ujung Karawang. Awit akèhé debit banyu kang diilèkaké déning kali iki, pamaréntah gawé telu wadhuk lan Pembangkit Listrik Tenaga Banyu(PLTA) ing kali iki antarané:
# PLTA Saguling
# PLTA Cirata
# PLTA Ir. H. Djuanda utawa PLTA Jatiluhur

Sajeroning sajarah Sunda, Citarum raket gandhèngané karo Tarumanagara, karajan Sunda ing abad ka-4-7, kang sabanjuré dadi tapel wates antarané karajan Sunda lan Galuh nalika loro karajan kembar iki ora ana ing sawijining kakuwasan manèh.

Kaanan Citarum wis akèh owah-owahan wiwit puluhan taun kapungkur. Industrialisasi kang tuwuh rikat ing kawasan saubengé kali iki wiwit pungkasan taun 1980-an wis njalari numpuk sampah buangan pabrik-pabrik ing kali iki.

## Rujukan
Kali Amur

[thumb|300px|[Kreteg kali Amur sawisé direkontruksi taun 1999 ]].

**Kali Amur** utawa **Heilong Jiang** () iku kali kang nomer 9 paling dawa ing donya, dadi tapel wates antara Ruslan wétan lan Cina lor-wétan.

## Sajarah 
Ing referensi sajarah loro entitas geopolitik iki dikenal minangka Manchuria Njaba (Manchuria Ruslan) lan Manchuria Njero.  Provinsi Heilongjiang ing Cina dumunung ana ing sisih kidul kali lan dijenengaké miturut jenengé kali iki, mangkono uga Amur Oblast, Ruslan ing pereng sisih lor.

Kali Amur iku minangka simbol wigati banget tumrap — lan faktor geopolitik wigati ing — gayutan Cina-Ruslan.  Kali Amur mligi wigati ing sajeroning mangsa sawisé pamisahan politis Sino-Soviet ing taun 1960-an.

Jeneng Kali Ireng utawa *Black River* dipigunakaké déning wong Manchu lan  Dinasti Qing kang tansah nganggep yèn kali iki panggonan kang suci.

Distrik Amuri ing Tampere uga éntuk jeneng sawisé pertempuran ing kali iki sajeroning perang Ruslan-Jepang.

Sumber ékonomi ing laladan ilèn Kali Amur ya iku: pabrik, metalurgi, tambang wesi, *non-ferrous metals*, emas, batubara, listrik tenaga banyu, gandum, biji wesi, kedhelé, iwak, kayu lan perdhagangan Cina-Ruslan.  Tambang lenga Daqing, nomer 4 ing donya, dumunung ana ing cedhak kutha Daqing ing Heilongjiang, atusan kilomèter saka Kali Amur.

## Anak kali 
Anak kali kang wigati ya iku:
* Shilka,
* Argun,
* Zeya,
* Bureya,
* Sunggari,
* Ussuri,
* Amgun

## Kutha kang diliwati 
* Huma (Cina, pèrèng kidul)
* Blagoveshchensk (Ruslan, pèrèng lor)
* Heihe (Cina, pèrèng kidul)
* Jiayin (Cina, pèrèng kidul)
* Tongjiang (Cina, pèrèng kidul)
* Fuyuan (Cina, pèrèng kidul)
* Khabarovsk (Ruslan, pèrèng kidul)
* Komsomolsk-na-Amure (Ruslan, pèrèng lor)
* Amursk (Ruslan, pèrèng lor)
* Nikolayevsk-na-Amure (Ruslan, pèrèng lor)

## Uga delengen 
* Amur cork tree
* Amur Falcon 
* Amur Leopard

## Pranala njaba 
* Informasi lan peta Amur
Kali Praga

**Kali Progo** iku kali kang ngilèni Jawa Tengah lan Daerah Istimewa Yogyakarta ing Indonésia. Kali iki sumberé saka èrèngé Gunung Sumbing ing Kabupatèn Temanggung kang mili tumuju arah kidul wétan. Ing laladan Ngluwar, Kabupatèn Magelang, Kali Progo dibendung dadi 2  kanggo sarana irigasi  kanggoné masyarat Yogyakarta déning Walanda. Bendungan iki dikenal minangka "Ancol Bligo" kang dadi taman rekreasi.
Irigasi kang asalé saka kali Progo ana loro, siji mili saka Ngluwar tumuju menyang arah wétan nyigar Kabupatèn Sléman lan tumuju arah Kabupatèn Klaten. Saluran irigasi iki dikenal minangka Selokan Mataram(Van Der Wijck). Kang sijiné tumuju ana ing Kabupatèn Kulon Praga. 
Kali Progo duwé pirang-pirang anak kali, antarané Kali Pabélan, kali Putih, kali Krasak, kali Elo kang sumberé saka gunung Merapi lan kali Tinalah saka pagunungan menorèh.
Kali Progo dadi kikis/wates alami antarané Kabupatén Kulon Progo kalawan Kabupatén Magelang, Kabupatén Sléman lan Kabupatén Bantul, entèk ana ing sagara kidul.
Kali Huangpu

thumb|250px|Panorama Pudong saka Kali Huangpu ing Shanghai

Kali **Huangpu River** (; Wade-Giles: Huang-p'u Chiang; tegesé *"Yellow Bank River"* utawa Kali Pèrèng kuning) iku sawijining kali kang dawané 97&nbsp;km ing nagaraCina kang mili ngliwati kutha Shanghai.

Kali Huangpu sajatiné minangka cawang saka Kali Suzhou.  Nanging, banjur dadi kali kang gedhé dhéwé ing Shanghai, lan Kali Suzhou River dadi cawangé.

Rata-rata ambané 400 mèter lan jeroné 9 mèter. Shanghai éntuk sumber banyu ombèn saka kali Huangpu iki, saéngga dadi duwé peran kang wigati tumrap kutha metropolis Shanghai. Kali iki mérang kutha dadi loro region, ya iku: Pudong (wétan kali) lan Puxi (kulon kali).

*The Bund* ing Shanghai dumunung ing sadawaning kali.

## Panggonan wigati 
Kutha liya kang diliwati kali Huangpo ya iku:
* Jiaxing

## Uga delengen 
* Géografi Cina
* Pratélan kali ing Cina
Gunung Papandayan

**Gunung Papandayan** iku gunung kang dumunung ing Kabupatèn Garut, Jawa Kulon yaiku ing Kacamatan Cisurupan. Gunung kanthi elevasi 2622 mèter sadhuwuring sagara iki misuwur banget antarané para pendhaki, mligi pendhaki anyaran. Saliyané misuwur kanthi kaéndahan struktur alamé, gunung iki uga duwé kawah welirang kang isih aktif lan isih ketelé padhang Eidelweis kang ambané nganti puluhan are sarta akèh uga wit Mutiara Putih. Gunung Papandayan minangka cagar alam kang ing jeroné akèh tinemu manéka warna hayati lan obyek-obyek wisata alam kang éndah.

Gunung Papandayan duwé kawasan alas Dipterokarp Bukit, alas Dipterokarp Atas, alas Montane, lan Hutan Ericaceous utawa alas gunung.

## Deleng uga
* Pratélan gunung ing Indonésia
* Pratélan gunung

## Gladri

Image:Indonésia - papandayan 1.jpg
Image:Indonésia - papandayan 2.jpg
Image:Indonésia - papandayan 3.jpg
Image:Indonésia - papandayan 4.jpg

## Pranala njaba
* Informasi cekak pendhakian
Kali Kuning

**Kali Kuning** utawa **Huang He** (; kadhangkala cukup diarani "Kali" ing Cina kuna) iku sawijining kali kang nomer loro dawané ing nagara Cina (sawisé Kali Yangtze) lan nomer 6 paling dawa ing donya, ya iku dawané 5,464 kilomèter (3,398&nbsp;mi). Miwiti saka Gunung Bayankala ing Provinsi Qinghai ing nagara Cina sisih kulon, kali iki mili ngliwati 9 provinsi ing Cina tumuju Sagara Bohai. Dhaérah ilèn Kali Kuning jembaré saka kulon mangétan watara 1900&nbsp;km (1,180&nbsp;mi) lan saka lor mangidul watara 1100&nbsp;km (684&nbsp;mi). Total jembaré watara 752,443&nbsp;km² (290,520&nbsp;mi²).

## Anak Kali 
Anak Kali Kuning antarané:
* Kali Putih (白河)
* Kali Ireng (黑河)
* Kali Huang (湟水)
* Kali Zuli (祖厉河)
* Kali Qingshui (清水河)
* Kali Dahei (大黑河)
* Kali Kuye (窟野河)
* Kali Wuding (无定河)
* Kali Fen (汾河)
* Kali Wei (渭河)
* Kali Luo (洛河)
* Kali Qin (沁河)
* Kali Dawen (大汶河)

## Rujukan lan wacan 
* Sinclair, Kevin. 1987. *The Yellow River: A 5000 Year Journey Through China*. (Based on the television documentary). Child & Associates Publishing, Chatswood, Sydney, Australia. ISBN 0-86777-347-2
thumb|350px|Kali Kuning
## Uga delengen 
* Géografi Cina
* Pratélan kali ing Asia
* Pratélan kali ing Cina
* Sagara Kuning

## Pranala njaba 
* Yellow River  at University of Massachusetts Dartmouth
* Listen to the *Yellow River Ballade* from the Yellow River Cantata
* "A Troubled River Mirrors China’s Path to Modernity", *New York Times* November 19, 2006
* First raft descent  of the Yellow River from its source in Qinghai to its mouth (1987)
Kali Kapuas

**Kali Kapuas** iku sawijining kali ing Kalimantan Kulon, Indonésia. Dawané watara 1,143&nbsp;km, kali iki minangka kali kang dawa dhéwé ing Indonésia, lan minangka kali utama ing laladan kulon Kalimantan. Kali iki uga minangka kali kang dawa dhéwé ing sawijining pulo.

Kali iki sumberé saka gunung-gnung Kapuas Hulu cedhak tapel wates karo Sarawak, Malaysia, lan mili mangulon. Kali iki tumuju menyang Sagara Cina Kidul watara 20&nbsp;km kidulé kutha Pontianak. 

Mèh sadawaning kali kena dilayari, mula kali iki minangka sarana transportasi wigati ing Kalimantan Kulon. Kali iki dipigunakaké kanggo ngangkud kayu saka pedhalaman pulo, lan kanggo aksès menyang pamukiman sadawaning kali. Kali iki duwé siji kreteg, ya iku cedhak Sanggau kira-kira 400 kilomèter saka muarané.
Cangkem

[thumb|Skema nglintang tutuk, [kuping, faring, lan laring]]
**Cangkem** (krama: **cangkem**, krama inggil: **tutuk**) iku dalan kanggo mlebuné panganan lan banyu kang diduwèni manungsa lan kéwan. Cangkem racaké ana ing sirah lan lumrahé dadi pérangan awal saka sistem pancernaan lengkap kang pungkasané ing anus.

Pérangan awak kang dumunung ana ing sajeroning lan saubengé cangkem yaiku:
* Untu kanggo mamah panganan
* Gusi papan thukulé untu.
* Cethak, plengkungané cangkem njero pérangan ndhuwur.
* Ilat kanggo ngudhek lan ngulu panganan.
* Idu kang diasilaké déning klanjer idu
* Amandhel
* Uvula
* Lambé
Faring

**Faring**, saka basa Yunani, *pharynx*, iku tenggorok utawa kerongkongan. Sebutan iki mligi dianggo ing èlmu kadhokteran.

## Fungsi 
Faring dipigunaaké kanggo piranti ambegan lan pancernaan. Manawa kanggo manungsa, faring uga dipigunaaké kanggo piranti artikulasi suwara.

## Priksanana uga 
* faringalisasi
* faringitis
Kali Jordan

**Kali Jordan** (Hebrew: נהר הירדן *nehar hayarden*, Arabic: نهر الأردن *nahr al-urdun*) iku kali ing Asia Kidul-kulon mili ngliwati Lembah Great Rift tumuju menyang Sagara Mati. Miturut sajarah lan agama, kali iki minangka kali kang paling dianggep suci ing donya.

Kali iki dawané 251 kilomèter (156 mil). Anak utawa cawang kaliné (*tributary*) ya iku: 
# Hasbani (Hebrew: שניר *senir*, Arabic: الحاصباني *hasbani*), kang mili saka Libanon.
# Banias (Hebrew: חרמון *hermon*, Arabic: بانياس *banias*), saka sumber (spring) ing Banias ing sikilé Gunung Hermon.
# Dan (Hebrew: דן *dan*, Arabic: اللدان *leddan*), sumberé uga saka Gunung Hermon.
# Kali Iyon (Hebrew: עיון *iyon*, Arabic: دردره *derdara* or براغيث *braghith*), kang mili saka Libanon.

Kapapat kali mau nggabung dadi Kali Jordan ing Israèl sisih lor, cedhak kibbutz Sede Nehemya. Kali iki mili mudhun kanthi rikat sajeroning 75 kilomèter tumuju menyang tlatah rawa Lake Hula, kang dumunung sethithik sangisoré luahing sagara ing Sagara Galilee. Metu saka tlaga, iliné mudhun manèh watara 25 kilomèter tumuju menyang Sagara Galilee. Pérangan pungkasan luwih rata, lan kali wiwit mili ménggak-mènggok sadurungé lumebu menyang Sagara Mati, kang dumunung watara 400 mèter sangisoré lumahing sagara lan minangka sagara buntu. Loro cawang kali utama mili saka wétan ing pérangan pungkasan ya iku: Kali Yarmouk lan Jabbok.

## Rujukan 
## Uga delengen 
*Jordan River Crossing

## Pranala njaba 
*Bibliography on Water Resources and International Law  See **Jordan River; Arab-Israèli conflicts**. Peace Palace Library
* SMART - Multilateral project for sustainable water management in the lower Jordan Valley
*The Baptism of Christ - Uncovering Bethany beyond the Jordan - 47 min Documentary
Kali Hai

**Kali Hai** (), sadurungé karan **Bai He** (Chinese: 白河; pinyin: *Bái Hé*; tegesé "kali putih"; **Pei Ho** ing sumber Kulonan), iku sawijining kali ing Cina kang mili ngliwati Beijing lan Tianjin menyang Teluk Bohai ing Sagara Kuning.

Kali He iku dumadi saka lima kali kang kagabung ing Tianjin, ya iku **Kanal Kidul**, **Kali Ziya**, **Kali Daqing**, **Kali Yongding**, lan **Kanal Lor**. Kanal lor lan kidul kakaroné minangka péranganing Kanal gedhé utawa *Grand Canal*. Kanal kidul gabung karo **Kali Wei** ing Linqing. Kanal Lor gabung karo **Bai He** (utawa **Kali Chaobai**) ing Tongzhou. Kanal Lor (dadi siji karo Bai He) uga dadi siji-sijiné dalan banyu saka sagara menyang Beijing. Mulané, wong "kulonan" (Éropah?) jaman biyèn ngarani kali Hai He minangka Bai He. 

## Uga delengen 
* Géografi Cina
* Taku (Peiho) Forts

## Pranala njaba
Kali Yangtze

**Kali Yangtze** utawa **Chang Jiang** () iku kali kang paling dawa ing Asia lan nomer telu paling dawa ing donya, sawisé Kali Nil ing Afrika, lan Amazon ing Amérika Kidul. 
Kali iki dawané watara 6,300 km lan mili saka sumberé ing Provinsi Qinghai, mangétan tumuju Sagara Cina Wétan ing Shanghai. Kali iki kanthi tradhisional dianggep misahaké antara Cina Lor lan Kidul, sanajan kanthi géografis sakbeneré garis Qinling-Kali Huai kang resmi dadi tapel wates pamérangan géografis.

## Kutha kang diliwati 
thumb|450px|right|Kutha sadawaning Kali Yangtze, antara Wuhan lan Shanghai
thumb|300px|right|Titik amot batubara ing Kali Yangtze
* Panzhihua
* Yibin
* Luzhou
* Chongqing
* Yichang
* Jingzhou
* Shashi
* Shishou
* Yueyang
* Xianning
* Wuhan
* Ezhou
* Huangshi
* Huanggang
* Chaohu
* Chizhou
* Jiujiang
* Anqing
* Tongling
* Wuhu
* Hefei
* Chuzhou
* Maanshan
* Taizhou
* Yangzhou
* Zhenjiang
* Nanjing
* Nantong
* Shanghai
* Fengdu

 

## Wadhuk 
Taun 2007, ana loro wadhuk ing Kali Yangtze: Three Gorges Daml ad Gezhouba Dam. Wadhuk kang katelu Xiluodu Dam isih lagi diwangun. Sawetara dam liya uga wis dirancang, yaiku wadhuk: Wudongde, Baihetan, lan Xiangjiaba.
 
## Anak kali 
Kali Yangtze duwé punjul 700 anak kali utawa *tributary*, nanging kang utama yaiku:
* Kali Yalong
* Kali Minjiang
* Kali Daduhe
* Kali Tuojiang
* Kali Tongtian
* Kali Jialing
* Kali Wujiang
* Kali Qingjiang
* Xiangjiang
* Lishui (Li)
* Zijiang (Zi)
* Yuanjiang (Yuan)
* Kali Han
* Kali Ganjiang
* Kali Huangpu

## Delengen unga 
* Delta Yangtze River
* Pratélan kali ing Cina

## References 
## Wacan terusan 
* Van Slyke, Lyman P. 1988. *Yangtze: nature, history, and the river*. A Portable Stanford Book. ISBN 0-201-08894-0
* Winchester, Simon. 1996. *The River at the Center of the World:A Journey up the Yangtze & Back in Chinese Time*, Holt, Henry & Company, 1996, hardcover, ISBN 0-8050-3888-4; trade paperback, Owl Publishing, 1997, ISBN 0-8050-5508-8;  trade paperback, St. Martins, 2004, 432 pages, ISBN 0-312-42337-3
Kali Porong

**Kali Porong**, iku siji anak kali Brantas kang sumberé saka Kutha Mojokerto, mili mangétan lan muarané ing Selat Madura.

Jeneng Porong dijupuk saka jeneng siji kacamatan kang dumunung ing ujung kidul Kabupatèn Sidoarjo. Kali iki dadi tapel wates antarané Kabupatèn Sidoarjo lda Kabupatèn Pasuruan. Kanthi anané prastawa "Blethok Lapindo", kali Porog dadi sarana pambuwangan blethok, saéngga ngalami pandhangkalan, kang bisa ngakibataké banjir ing tembé mburi.. Uga kanthi anané grujugan blethok panas mau miturut kasil pamantauan  wis ngakibataké ilangé sawatara gegremet antara ya iku jinis Makroinvertebrata kang ora tinemu manèh:
#. Micronecta (gegremet air)
#. Cirolanoides (Arthropoda)
#. Libelludidae (anak capung biyasa)
#. Unionidae (remis)

Déné jinis biota kang isih tinemu nanging arang-arang antarané:
#. Paratephulsa (kepiting air tawar)
#. Coenagrion (Anak capung jarum)
#. Cironomous

## Uga delengen 
* :id:Porong, Sidoarjo
* :en:Sidoarjo mud flow
* :id:Banjir blethok panas Sidoarjo
* :id:Lapindo Brantas Inc.

## Rujukan 

## Pranala njaba 
* Walhi, Penjaga Pintu Air Kali Porong: Akibat Pembuangan Blethok, Warga di Bantaran Sungai Cemas Jika Musim Hujan Tiba 
* Antara News, Kali Porong alami pendangkalan 5 meter
Kali Codé

**Kali Codé **utawa **Kali Boyong** (pérangan dhuwur) iku kali ing Daerah Istimewa Yogyakarta sing tuké ana ing pèrèngé Gunung Merapi. Kali iki kapétung wigati tumrapé warga sing urip ing sakiwa-tengené awit banyuné kanggo ing ilèn-ilèné sawah ing Sléman lan Bantul. Polusi dadi masalahé kali iki.

Kali sing nyigar Kutha Yogyakarta iki ing duk nguni wigati tumrap adegé Kraton Mataram ing Yogyakarta.

Amarga sumberé ing gunung geni sing isih aktif, kali iki kerep ngalami banjir wlahar temahané jeblugané Gunung Merapi. Saperlu ngéndhani banjir wlahar mau, pamaréntah kutha wis nggawé talud ing sadawaning pinggiran Kali Codé, lan kala-kala ngayahi pangedhuking dhasaré Kali Codé sarana èkskavator. Ing pinggiré Kali Codé ana pamukiman sing dirancang déning budayawan YB Mangunwijaya, sing diarani Kampung Codé. Kampung Codé iki tau nampa Pangaji-aji Aga Khan ing babagan arsitèktur.

## Uga delengen 
* :id:Yusuf Bilyarta Mangunwijaya

## Rujukan 

## Pranala njaba 
* Aga Khan Development Network 
* Detik.com, Kali Codé meluap, Yogya banjir
Kali Cikapundung

**Kali Cikapundung** iku lepen kang nyigar kutha Bandung, wiwit saka kawasan sisih lor parané mangidul lang nyawiji karo Kali Citarum banjur tumuju muara ing Ujung Karawang. Kali iki wiwitané saka loré Kutha Bandung ya iku ing laladan Lembang kang banyuné asal saka grojogan Ciomas. Sadawaning kali Cikapundung kaya déné ing kutha-kutha gedhé liyané ing Indonesia tansah dipadheti déning pamukiman, perdagangan lan liya-liyané kang padha manfaataké fungsi banyu saka kali\lepen mau. Wiwit taun 1906 kali Cikapundung wis dipigunakaké kanggo sumber tenaga listrik , sanajan dayané wektu iku mung 800 KW. 

## Cathetan suku 
## Pranala njaba 
* Koran Tempo, Potret murung di Cikapundung
Kali Opak

**Kali Opak** iku kali kang mili ing Kabupatèn Bantul, Laladan Istimewa Yogyakarta. Kali iki dawané watara 19 kilomèter lan muarané ana ing Samodra Hindia. Wektu ana lindhu kang kadadéan ing wewengkon Yogyakarta 27 Mèi 2006, pihak Badan Survei Géologi Amérikah Sarékat (USGS) mratélakaké yèn punjer lidhu (episentrum) dumunung ana ing kawasan pasisir Samas utawa persisé ing muara Kali Opak, ya iku ing koordinat 8,007 drajat Lintang Selatan, 110,286 drajat Bujur Timur. Nganti saiki wlahar saka jeblugan Gunung Merapi durung tau lumebu Kali Opak , nanging wiwit diantisipasi déning pamaréntah kanggo ngadhepi jeblugan ing mangsa ngarep, kudu wiwit diwangun dam-dam kanggo nahan banjir wlahar.

## Uga delengen 
* :id:Bantul
* :id:Gempa bumi Yogyakarta Mèi 2006
* :en:Bantul

## Rujukan 

## Pranala njaba 
* Foto Satelit Kali Opak
* Depdagri, MATERIAL VULKANIK KALIADEM HARUS DIDORONG KE KALI GENDOL
Kali Bogowonto

**Kali Bogowonto** iku lepen kang dumunung ing babagan Provinsi Jawa Tengah kang muarané ana ing Samudera Hindia. Kali iki asalé saka dhataran dhuwur ing laladan Kedu lan minangka salah siji saka loro kali gedhé ing Jawa Tengah, saliyané Kali Serayu.

Kali Bogowonto dadi tapel wates alam pérangan kulon saka Daerah Istimewa Yogyakarta karo wewengkon Bagelèn, (saiki Kabupatèn Purworejo) Pérangan hilir laladan ilèn kali iki uga kerep banjir ing mangsa udan.

## Uga delengen 
* Loano, Loano, Purwareja
* Kali

## Cathetan suku
## Pranala njaba
Bekakak

**Bekakak** punika salah satunggiling upacara tradhisi ingkang katindakaken déning warga masarakat wonten ing wewengkon désa Ambarketawang, kacamatan Gamping.

Upacara punika katindakaken satunggal taun kaping sapisan wonten wulan sapar, pramila bekakak ugi saged dipunsebat saparan.

## Sajarah
Wontenipun Upacara Saparan utawi bekakak punika wonten gandhèng cènèngipun kaliyan sajarah wonten ing Kraton Ngayogjakarta Hadiningrat rikala Raja Hamengkubuwana I.
Nalika samanten wonten désa ingkang dipunsebat Désa Ambarketawang. Miturut cariyos sajarah Désa Ambarketawang punika wonten gegayutanipun kaliyan jumenengipun Kadhaton Ngayogjakarta Hadiningrat. Kirang langkung warsa 1775 wonten ing salah satunggaling désa caket kaliyan Ardi Gamping, wonten pasanggrahan ingkang dipunyasa déning Pangéran Mangkubumi. Pangéran Mangkubumi inggih punika Sri Sultan Hamengkubuwana I. Nanging, Sri Sultan namung satunggal warsa ing Pasanggrahan Ambarketawang. Nalika sri Sultan nilar pasanggrahan, Kyai Wirasuta boten purun tumut Sri Sultan. Lajeng Kyai Wirasuta sarta kulawarga kèndel wonten ing guwa Ardi Gamping punika.
Sawijining dinten Sukra Kasih wonten bebendu ingkang dipuntandang Kyai Wirasuta. Guwa ingkang dipunkèndeli Kyai Wirasuta ambruk. Kyai Wirasuta sarta kulawarga pejah sadaya.
Sri Sultan lajeng paring dhawuh dhateng para abdi supados énggal madosi jenasahipun Kyai Wirasuta. Nanging boten angsal kasil menapa-menapa.
Sri Sultan paring dhawuh malih dhateng para abdi supados ngawontenaken upacara kanggé ngèmuti Kyai Wirasuta, abdi ingkang kinasih. Upacara punika dipunleksanakaken saben wulan Sapar kaping 10-20.
Kali Serayu

thumb|200px|Serayu Banjarnegara
**Kali Serayu** iku kali kang sumberé saka Kabupatèn Wonosobo (Tuk Bimo Lukar) ngliwati 6 kabupatèn, ya iku antarané laladan Wanasaba, Banjarnegara, Purbalingga, Banyumas lan pungkasané tumuju menyang muarané ing Kabupatèn Cilacap. Sumbere kali serayu ana ing Dhataran dhuwur Dièng.
Kali serayu kang duwé amba antara 12 mèter-25 mèter iki muarane ana ing Samodra Hindia. Akèh wong kang nyandaraké urip ana ing kali Serayu. Kali serayu kang dawane 25&nbsp;km bisa ditempuh kira-kira 4,5jam-5 jam pengarungan. Wektu sakmono mau diwiwiti pengarungan saka kretek ing Désa Blimbing utawa Désa Tunggoro Kabupatèn Wonosobo lan Désa Prigi Kabupatèn Banjarnegara tumuju Désa Singomerto, Kacamatan Sigaluh, Kabupatèn Banjarnegara. Wektu tempuh mau wis karo wektu kanggo ngaso ana ing tengah-tengahing lelampahan. Ing tlatah Banjarnegara kali iki diwangun sawijining wadhuk ya iku wadhuk Mrican lan pembangkit tenaga listrik Mrican.

## Cathetan suku
Kali Ciliwung

thumb|250px|Banjir Jakarta taun 2007
thumb|250px|Transport wektu banjir ing Jakarta
**Kali Ciliwung** iku salah siji kali kang iliné ngliwati kutha Bogor, Kabupatèn Bogor,Dhépok lan Jakarta, Indonesia. Saking 13 kali kang mili ing Jakarta, Kali Ciliwung duwé dhampak kang paling amba nalika mangsa udan, awit Ciliwung mili ngliwati tengah kutha Jakarta kang akèh perkampungan lan perumahan padhet sarta ramé. Ciliwung uga dianggep lepen kang paling rusak tinimbang kali sanèsipun kang mili liwat Jakarta. Saliyané iku amarga laladan ilèn kali (DAS) ing pérangan hulu ing Bogor kang wis rusak, lan wewengkon kali ing Jakarta kang wis tansaya ciut lan cethèk, Ciliwung duwé potensi gedhé dhéwé bakal njalari banjir ing Jakarta. Pamaréntah duwé rencana kanggo gawé Wadhuk Ciawi ing Gadog, Megamendung Bogor, kanggo ngendhalèkaké Kali Ciliwung wiwit saka hulu.

## Uga delengen 
* Banjir Jakarta 2007
* Banjir Kanal Jakarta

## Pranala njaba 
* Gatra, Jakarta Under Water
Divisio

**Divisio** utawa **divisi** iku istilah Biologi kang padha karo filum. Divisio dipigunaaké ing  taksonomi kanggo karajan tetuwuhan lan jamur utawa fungi.

Ana sapérangan vérsi divisio tetuwuhan, nanging vérsi-vérsi iki lumrahé sarujuk ing sapérangan gedhé pambagéyan. Divisio-divisio mau ya iku:

## Superdivisio Bryophyta 
* **Bryophyta** (Lumut-lumutan),

## Superdivisio Pteridophyta 
* **Lycopodiophyta** (Rane lan Paku kawat),
* **Psilophyta** (Psilofita),
* **Equisetophyta** (Paku buntut jaran),
* **Filicophyta** utawa **Pteridophyta** (Paku-pakuan utawa pakis-pakisan),

## Superdivisio Tetuwuhan who-wohan (Spermatophyta) 
* **Cycadophyta** (Pakis haji utawa sikas),
* **Ginkgophyta** (Ginkgo), 
* **Pinophyta** (Tetuwuhan berdaun jarum utawa tetuwuhan runjung / konifér), 
* **Gnetophyta** (Mlinjo-mlinjoan, lan 
* **Magnoliophyta** utawa **Angiospermophyta** (Tetuwuhan kanthi woh katutup).

Tetuwuhan ngembang ing jaman saiki ndominasi donya tetuwuhan (80% saka tetuwuhan kabèh kang duwé pembuluh  utawa **tracheophyta**).
Pankréas

[thumb|Kethokan ngarep [weteng, nunjukaké pankreas lan duodenum.]]
**Pankreas** iku organ ing sistem pancernan kang duwé fungsi utama loro, yaiku ngasilaké enzim pancernan sarta sapérangan hormon wigati kaya insulin. Pankreas ana ing pérangan posterior weteng lan kenceng gandhéngané karo duodenum (usus rolas driji).
Kali Asahan

**Kali Asahan** iku sawijining kali ing Sumatra Utara, Indonésia. Kali iki mili saka Tlaga Toba, ngliwati Porsea ing Kabupatèn Asahan lan mungkasi ing Teluk Nibung, Selat Malaka. Ing babagan pariwisata, Kali Asahan dimanfaataké minangka lokasi kagiyatan arung jeram, lan wis nganakaké kajuaraan arung jeram internasional ing taun 2000, 2001, lan 2003.
Saliyané kanggo obyèk wisata, Asahan uga dadi sumber listrik ya iku kanthi anané sawatara PLTA antarané: PLTA I kanthi daya kapasang 180 MW, Asahan III (Tangga) 400 MW, Asahan IV 80 MW lan Asahan V 18 MW.. Ing tlatah grojogan Sigura-gura uga banyu Kali Asahan kanggo pembangkit tenaga listrik (power plant) perusahaan penambangan alumunium PT INALUM (Indonésia Asahan Alumunium)..

## Rujukan 

## Pranala njaba 
* Turisme Sumatra
Kali Wampu

**Kali Wampu** iku sawijining kali kang mili ngliwati 2 kabupatèn ing Sumatra Lor, Indonésia, ya iku Kabupatèn Karo lan Kabupatèn Langkat.

Ing Kabupatèn Karo, hulu kali iki kaloka kanthi jeneng Lau Biang. Déné ing Langkat kaloka kanthi jeneng Kali Wampu. Banyuné kang bening lan banter iliné, mili langsung saka alas-alas ing Taman Nasional Gunung Leuser.

Kali iki uga dadi panggonan kagiyatan arung jeram. Rute utama kanggo ulah raga arung jeram lumrahé diwiwiti saka désa Kaperas ing Marike nganti tekan kreteg Bahorok ing Kabupatèn Langkat. Sajeroning mangsa udan Kali Wampu iki uga kerep banjir.. Ancaman kerusakan biota uga tansah ngincim kalestarian biota Kali Wampu kanthi anané pagrusakan lingkungan kali antarané diakibataké anané panebangan kayu, panambangan watu lan wedhi, pemboman, peracunan lan panyetruman iwak déning wong-wong kang ora tanggung jawab..

## Rujukan 

## Pranala njaba 
* Sinar Harapan, Rute arung jeram di Sungai Wampu
Kali Musi

**Kali Musi** iku siji kali kang dumunung ing Provinsi Sumatra Selatan, Indonésia. Dawané watara 750&nbsp;km, kali iki minangka kang paling dawa ing Pulo Sumatra. Wiwit jaman Karajaan Sriwijaya, kali iki misuwur minangka sarana utama transportasi masarakat.

Ing pinggir kali iki ana Pelabuhan Boom Baru lan Musiyum Sultan Mahmud Badaruddin II.

## Géografi 
Kali Musi ngliwati lan misah Kutha Palembang dadi rong pérangan kawasan, ya iku: Sberang Ilir ing pérangan lor lan Sberang Ulu ing sisih kidul. Kali Musi, bareng karo kali liyané, minangka siji dhelta ing cedhak Kota Sungsang.

Sumber banyu Kali Musi saka laladan Kepahiang, Bengkulu. Kali Musi minangka sungapan (muara) kanggoné sanga anak kali gedhé, ya iku kali Komering, Rawas, Batanghari, Leko, Lakitan, Kelingi, Lematang, Semangus, lan Ogan.

Lahan sing ambané 3 yuta ha ing laladan ilèn kali (DAS) Musi dianggep kritis akibat panebangan alasan. Kondhisi mau bisa ngakibataké banjir bandhang lan tanah longsor.

## Pranala njaba 
* Indikasi perdagangan di DAS Musi masa klasik 
* Riwayatmu Kini..., *KOMPAS*
* "3 Juta Hektar DAS Sungai Musi Kritis", *KOMPAS*
* "Eceng Gondok Ganggu Pelayaran di Sungai Musi", *KOMPAS*
* Banyuasin Musi River Delta conservation information