open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Angga Dermawan

Angga Dermawan (lair 6 Oktober 1998) ya iku penyanyi, panulis lagu lan beatboxer asal Ternate, Maluku Utara. Dhèwèké kondhang amarga karyané sing nggabungake basa-basa dhaérah Maluku Lor ing musik kontemporer. Ing taun 2024, dhèwèké menang Award AMI ing kategori Award AMI for Best Regional Language Production Work, Best Regional Language Production Work.

## Biografi Awal 
Dermawan lair ing Ternate, Maluku Utara. Dheweke wiwit ngupayakake musik nalika umur 12 taun kanthi sinau beatbox kanthi otomatis liwat video YouTube sing diakses ing kafe internet nalika istirahat sekolah.

## Karir 
### Karir Beatbox 
Dermawan miwiti karir ing donya beatbox kanthi menang ing kompetisi beatbox ing Ternate ing taun 2014. Prestasi pinunjul ing beatbox dumadi ing taun 2016 nalika kasil nggayuh 8 saka 500 peserta ing Java Beatbox Festival, Yogyakarta. Sajrone periode kasebut, dheweke nyengkuyung awake dhewe kanthi tampil ing macem-macem acara beatbox. Ing taun 2019, dhèwèké makili Indonésia ing Kompetisi Beatbox Asia sing dianakaké ing Taiwan.

### Karir Musik 
Nalika isih SMA, dheweke nekad melu lomba Java Beatbox Festival ing Yogyakarta ing taun 2016. Dheweke lunga menyang Ngayogyakarta kanthi modal mung tuku karcis saka tabungan dhuwit saku. Saka 500 peserta, Angga kasil mlebu babak 8 besar. Nalika melu sayembara dheweke manggon ing Yogyakarta kurang luwih telung sasi, lan mung turu ing pojok Indomaret. Kanggo manggon ing kana, dheweke uga melu macem-macem acara Beatbox ing Ngayogyakarta sawise menang, dhuwit kasebut digunakake kanggo biaya saben dina, lan malah bisa tuku ponsel dhewe. Ora mung kuwi, Angga uga wis akeh pengalaman melu maneka acara Beatbox ing Jakarta lan tlatah Jawa Timur. Malah, dheweke tau dadi wakil Indonesia ing Asia Beatbox Competition sing dianakake ing Taiwan ing taun 2019. Minangka penyanyi, saliyane lagu Dola Angga, dheweke uga merakyatake tembang Faja Skali, Cafarune, lan Pulang. 

## Gaya Musik 
Musike Dermawan nduweni ciri khas campuran aransemen modern karo unsur musik Indonesia Timur. Dheweke kondhang nggunakake dialek Maluku Utara ing lirik-lirik, nyumbang kanggo nglestarekake lan promosi basa daerah ing musik Indonesia kontemporer.

## urip pribadi 
Dermawan nikah karo Vira Mahwi lan duwe anak jenenge Akza Anggiasta Dermawan.

## Diskografi 
Single
* "Dola"
* "Faja Skali"
* "Tatongka"
* "Cafarune"
* "Pulang"

## Penghargaan dan nominasi 
## Referensi 
## Pranala njaba 
* Daftar Pemenang AMI Awards 2024
Bossche bol

jmpl|Bossche bol
jmpl| Sajeroné Bossche bol
**Bossche bol** ( pocapan Walanda: [ˌbɔsə ˈbɔl], sing tegesé bal utawa barang bundher saka 'Kutha Den Bosch') iku panganan saka Kuta 's-Hertogenbosch utawa Den Bosch sing digawé saka jladrèn kuwèh sus, lan sawisé iku dicelup ing cokelat murni lèleh lan sabanjuré diisi *slagroom* ("krim kocok"). Bossche bol kuwi dhiamèteré kurang luwih 12 cm lan menawa gedhéné samono bisa diarani kuwèh gedhé. Saliyané iku uga ana sing gedhéné dobel lan diarani "*reuzenbol*" ('bal buta").
Æthelflæd

**Æthelflæd** utawa **Aethelflaed** (lair sakiwa-tengené 870 – tilar donya 12 Juni 918) iku panguwasa Mercia ing Inggris Tengah saka taun 911 nganti ing pungkasan uripé.
Panjenengané iku putri tuwa dhéwé sang Alfred Agung, raja Krajan Wessex, sawijiné krajan Anglo-Sakson, lan garwané Ealhswith.

Æthelflæd lair sakiwa-tengené taun 870, nalika Inggris lagi gencar-gencaré diserang wong Viking. Ing taun 878, sabagéan gedhé Inggris dikuwasani wong Viking Dhènèmarken. Anglia Wétan lan Northumbria wus kasor lan Mercia dipara antara wong Inggris lan wong Viking. Nanging ing taun iku Alfred menang lan jaya ing Paprangan Edington. Ora suwé manèh paruh kulon Mercia dikuwasani Æthelred, Pangérané wong Mercia, sing padha nampa kajumenengané Alfred.
Shannen Doherty

**Shannen Maria Doherty** (pocapané /ˈdoʊ.ərti/; () iku aktris Amérika Sarékat. Dhèwèké mliginé misuwur maragakaké Brenda Walsh ing sérial *Beverly Hills, 90210* (1990–1994), *90210* (2008–2009), lan *BH90210* (2019); serta Prue Halliwell ing *Charmed* (1998–2001).

Saliyané iku Doherty uga mainaké karakter liyané kayata Jenny Wilder ing *Little House on the Prairie* (1982–1983); Maggie Malene ing *Girls Just Want to Have Fun* (1985); Kris Witherspoon ing *Our House* (1986–1988); Heather Duke ing *Heathers* (1989); lan Rene Mosier in *Mallrats* (1995).

## Urip awal 
Shannen Maria Doherty lahir tanggal 12 April 1971, ing Memphis, Tennessee, minangka anak wadoné Tom lan Rosa Doherty. Dhèwèké didhidhik miturut kapitayané ibuné, yaiku agama Kristen Protèstan dhénominasi Baptis Kidul (*Southern Baptist*).

## Filmografi 
### Film 
### Télévisi 
## Wèb 
## Vidhéo musik 
## Lelara lan patiné 
Ing taun 1999 Shannen Doherty didhiagnosis nandhang lelara Crohn.

Banjur in taun 2015 dhèwèké didhiagnosis nduwèni lelara kanker. Wusanané ing tanggal 13 Juli 2024, Doherty tilar donya déning kanker ing omahé ing Malibu, California, mawa umur 53 taun. Miturut kapénginané, Doherty njaluk dikrémasi.

## Réferènsi 
## Pranala njaba
Candhi Semar

**Candhi Semar** yaiku sawijining candi sing dumunung ing Kompleks Candhi Arjuna ing Dataran Tinggi Dieng, Kabupaten Banjarnegara. Nama Candhi Semar dijupuk saka jeneng "Semar", salah sawijining tokoh wayang. Candi Semar minangka candi perwara kanggo Candi Arjuna kanggo umat Hindu. Ukuran Candi Semar yaiku 4,65 × 2,6 × 2,8 meter lan duwe bentuk mandapa sing atape limasan. Gaya arsitektur Candi Semar padha karo Candi Arjuna. Candi Semar saiki wis dadi salah sawijining cagar budaya ing Kabupaten Banjarnegara. 

## Nama 
Nama Candi Semar dijupuk saka tokoh wayang Semar. Semar iku salah sawijining Punakawan sing dadi perwujudan saka Batara Ismaya. Nama Candi Semar uga dipercaya ana hubungane karo bentuk candi sing cendhak lan amba, kaya Semar nalika ngiringi Arjuna.

## Lokasi 
Candi Semar ana ing Kompleks Percandian Arjuna. Lokasiné ana ing Dataran Tinggi Dieng, lan kalebu wilayah Kabupaten Banjarnegara. Posisine ana ing sisih kulon Kompleks Candi Arjuna. Candi Semar ngadhepi Candi Arjuna, dadi ora sejajar karo papat candi liyane ing kompleks iki.

## Fungsi 
Candi Semar minangka salah sawijining candi peninggalan umat Hindu ing Dataran Tinggi Dieng. Candi iki dadi candi perwara kanggo Candi Arjuna. Fungsi utama Candi Semar yaiku dadi panggonan kanggo umat Hindu ngumpul sadurunge mlebu Candi Arjuna. Diperkirakan para peziarah ngumpul ing Candi Semar bebarengan karo piranti pemujaan sadurunge mlebu kanggo nglaksanakake pemujaan ing Candi Arjuna.

## Rujukan
Diana Vicezar

**Diana Monserrat Vicezar Torres** iku aktivis lan pengusaha komunitas Paraguay. Dhèwèké ngedegaké organisasi kesejahteraan kéwan nalika isih enom, sadurunge nggawé platform jero jaringan lan podcast. Ing taun 2020, dhèwèké ditambahake marang Diana Award Roll of Honor kanggo karyané.

## Karir 
Ing taun 2017, nalika isih umur 16 taun, Vicezar ngedegaké Mymba Rayhu, organisasi adhedhasar komunitas ing Paraguay sing fokus ing kalestarèn lan kesejahteraan kéwan.   Paraguay nduwé masalah gedhé karo asu mbedhal utawa asu *terlantar*, lan uga polusi plastik . Vicezar ngedegaké Mymba Rayhu kanggo mbangun papan pangreksan kanggo asu-asu iki kanthi nggunakaké bahan daur ulang, mliginé plastik.  Ing taun 2019, organisasi iku nduwé telung cabang internasional;  Ing taun 2020, dhèwèké ditambahaké marang Diana Award Roll of Honor amarga kerja sukalila. 

Nalika dadi mahasiswa ing Pitzer College, Vicezar ngedegaké Mapis, platform karir jero jaringan.   Platform iku ditujokaké kanggo nyengkuyung siswa internasional kanthi ngréwangi dhèwèké ngaksès kesempatan karir ing Amérika Sarékat.  Vèrsi béta dibabar ing taun 2022.  Ing taun sing padha, dhèwèké dadi wong Paraguay kapisan sing nyambut gawé minangka intern desain prodhuk ing Meta .  Ing taun 2023, nalika sinau ing University College Cork (Irlan), Vicezar ngrilis podcast, 'La Sociedad', podcast pisanan sing ngrekam lan nuduhaké pangalaman siswa Hispanik lan Amérika Latin ing Irlan. 

Ing 2021 dhèwèké ngwakili Paraguay ing konfèrènsi #Youth4Climate.  Ing taun 2023, dhèwèké dadi panampa Penghargaan Pemuda Paraguay Mirunggan saka Junior Chamber International of Asunción. 

## Urip pribadi 
Vicezar asalé saka Asunción.  Dhèwèké wis akèh sukses ing nagara ngamanca amarga privileséné ndarbèni kasempatan awal kanggo sinau basa Inggris ing Amérika Sarékat.

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* 
* Embracing interdisciplinary interests | Diana Vicezar | TEDxClaremont McKenna College
Kapustakan Nasional Polen

**Kapustakan Nasional** (basa Polen: Biblioteka Narodowa, BN) iku kapustakan nasional Polen, tundhuk langsung marang Kamentrèn Budaya lan Warisan Nasional Polandia. Papan punjer Kapustakan  Nasional dumunung ing dhistrik Ochota ing Warszawa, ing jèjèré Lapangan Mokotów. Iki salah sawijiné institusi budaya tuwa dhéwé ing Polen, sing wis kumarya ing taun 1747–1795 minangka Kapustakan Załuski, sing diaktifaké manèh ing taun 1928.

Kapustakan iki ngolèksi buku, jurnal, publikasi èlèktronis lan publikasi multi médhia sing dibabar ing laladané Polen saha uga ing dhiaspora Polonica ing nagara ngamanca. Kapustakan iki papan wigati dhéwé kanggo riset humaniora ing Polen lan uga papan kanggo nyimpen arsip sastra Polen lan punjer nagara ngenani informasi kapustakan. 

Kapustakan Nasional Polen iku salah sijiné kapustakan ing Éropa sing nglakoni tugasé minangka kapustakan nasional kapisan sing bisa ngandhut korpus pepak sakabèhé sastra basa Polen lan bisa diaksès déning kabèh wong.

Kapustakan Jagiellonian iku siji-sijiné kapustakan ing Polen sing uga ndarbèni status kapustakan nasional.

## Réferènsi
Pernah

thumb|Ikon sing makili konsèp pernah
Ing géografi, **pernah** utawa **prenah**, uga diarani **lokasi**, **panggonan** utawa **papan** digunakaké kanggo nuduhaké wewengkon (titik, garis, utawa tlatah) ing lumahing Bumi. Tembung *lokasi* umumé nyindhetaké tingkat kapesthèn sing luwih dhuwur tinimbang *panggonan* utawa *papan*, sing pungkasan asring nuduhaké èntitas karo wates sing ora cetha, luwih ngandelaké sifat manungsa utawa sosialé jati dhiri panggonan lan rasa panggonan tinimbang géometri. Papan sing apandunung diarani *pamukiman*.

## Deleng uga
* Kodhe géografis
* Tetenger géografis
* Sistem koordhinat géyografis
* Panemton posisi géografis
* Sistem Panemton Posisi Jagat
* Lokale (géografis)
* Location, Location, Location
* Location Location Location Australia

## Rujukan
## Pranala njaba
*
Bocah lola

[thumb|right|*Bocah-Bocah Lola* déning [Thomas Benjamin Kennington|Thomas Kennington, lukisan cèt lenga ing ndhuwuré kanvas, 1885]]
**Bocah lola** (ꦧꦺꦴꦕꦃꦭꦺꦴꦭ), uga diarani **bocah yatim** utawa **bocah piatu** yaiku bocah sing wis ora duwé bapa lan ibu. Istilah iki uga bisa ngrujuk marang bocah sing mung kélangan siji wong tuwa. Bocah sing bapané wis mati diarani *lola bapa*, déné bocah sing ibuné wis mati diarani *lola biyung*.

## Deleng uga
* Pangangkatan anak
* Bocah lola AIDS
* Pangapiranan anak
* Pangopènan
* Kasahan (ukum kulawarga)
* Sepur Lola
* Panti opènan
* Bocah dalanan
* Empower Orphans
* Lola Éuro

## Rujukan
## Kapustakan
* Bullen, John. "Orphans, Idiots, Lunatics, and More Idiots: Recent Approaches to the History of Child Welfare in Canada," *Histoire Sociale: Social History,* May 1985, Vol. 18 Issue 35, pp 133–145
* Harrington, Joel F. *"The Unwanted Child: The Fate of Foundlings, Orphans and Juvenile Criminals in Early Modern Germany* (2009)
* Keating, Janie. *A Child for Keeps: The History of Adoption in England, 1918-45* (2009)
* Miller, Timothy S. *The Orphans of Byzantium: Child Welfare in the Christian Empire* (2009)
* Safley, Thomas Max. *Children of the Laboring Poor: Expectation and Experience Among the Orphans of Early Modern Augsburg* (2006)
* Sen, Satadru. "The orphaned colony: Orphanage, child and authority in British India," *Indian Economic and Social History Review*, Oct-Dec 2007, Vol. 44 Issue 4, pp 463-488
* Terpstra, Nicholas. *Abandoned Children of the Italian Renaissance: Orphan Care in Florence and Bologna* (2005)

### Amérika Sarékat 
* Berebitsky, Julie. *Like Our Very Own: Adoption and the Changing Culture of Motherhood, 1851-1950* (2000) 
* Carp, E. Wayne, ed. *Adoption in America: Historical Perspectives* (2003) 
* Hacsi, Timothy A. *A Second Home: Orphan Asylums and Poor Families in America* (1997) 
* Herman, Ellen. *"Kinship by Design: A History of Adoption in the Modern United States* (2008) 
* Kleinberg, S. J. *Widows And Orphans First: The Family Economy And Social Welfare Policy, 1880-1939* (2006) 
* Miller, Julie. *Abandoned: Foundlings in Nineteenth-Century New York City* (2007) 

## Pranala njaba
Rabi

[thumb|235x235px|*Rabiné Padagang* (1918) déning [Boris Kustodiev]]
**Rabi** (ꦫꦧꦶ) utawa **bini** (wini), uga diarani **èstri** yaiku sawong wanita sing kèmbèt ing ubungan pakawinan, sing umumé diarani bojo. Sawong wanita sing wis pisah karo bojoné tetep dadi rabi nganti pakawinané dibubaraké sacara ukum kanthi putusan pegatan utawa nganti kamatènan gumantung ing jinis pakawinan. Sawisé kamatènan bojoné utawa pegatan, sawong rabi disebut minangka randha. Hak lan kawajibané rabi marang bojoné lan setatusé ing masarakat lan ukum abéda-béda antarané budaya lan mowah miturut lumakuning wektu.

## Deleng uga
* Panyulikan pangantèn
* Pangedolan rabi

## Rujukan
Plabuhan Giurgiulești

Koordhinat 
 

**Plabuhan Giurgiulești** (Basa Rumèni *Portul Giurgiulești*), resminé **Plabuhan Bébas Internasional Giurgiulești** ( Basa Rumèni: *Portul Internațional Liber Giurgiulești*, **PILG** ), iku sawijining plabuhan ing Kali Danube ing patemon karo Prut lan siji-sijiné plabuhan ing Moldova .  

Plabuhan iki siji-sijine plabuhan ing Moldova sing bisa diaksès baita sagara, dunungé ana ing 133 kilomèter ing Kali Danube ing sisih kidul Moldova.  Plabuhan iki makaryakaké terminal gandum lan minyak saha tèrminal penumpang.  Bangunan tèrminal minyak diwiwiti dibangun taun 1996 lan diluncuraké tanggal 26 Oktober 2006. Pelabuhan penumpang Giurgiulești resmi dibukak tanggal 17 Maret 2009, nalika lelungan penumpang laut pisanan Giurgiulești- Istanbul -Giurgiulești diluncuraké. Terminal Transhipment Gandum dibukak tanggal 24 Juli 2009. Fasilitas kontainer ditambahaké ing taun 2012. Ing taun 2015, terminal gandum kapindho lagi dibangun. Plabuhan iku namung nduwé  ing pinggir kali karo isih ana papan kanggo siji terminal tambahan. Volume sing dikirim liwat plabuhan tambah 65% ing 2014. 

Plabuhan iku digarap déning sawijiné firma Walanda, Danube Logistics, sing, kanthi diréwangi Bank Eropa kanggo Rékonstruksi lan Pembangunan, wis nandur modhal $60 yuta, ing proyek iku. Ana 460 karyawan, satengahé saka désa Giurgiulești, yaiku 0,5 km rada luwih njero saka kana. Ing taun 2015, durung ana fasilitas ing Giurgiulești sing disedhiyakaké kanggo para wisatawan utawa awak kapal sing nekani.

Plabuhan Giurgiulești dibangun minangka kasil ijol-ijolan lemah karo Ukraina ing taun 2005, ing ngendi Moldova nampa pinggiré kali Danube ing 430  meter (470 yard) (yaiku jalur banyu internasional ).  

Ukraina mesthiné bakal nampa bagéan cendhak dalan sing ninggalaké lan lumebu manèh ing wewengkon Ukraina cedhak désa Moldova Palanca ing titik wétan dhéwé Moldova. Sawisé sulaya wewengkon sing suwé, diputusaké yèn Moldova bakal olèh ngepèk lemah ikut, nanging dalané dhéwé bakal diduwèni lan digarap déning wong Ukraina. Dadi saiki kabèh kendaraan kudu ngliwati gardu pawatesan dhisik manawa nyetir saka Ukraina menyang Ukraina.

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* Giurgiulești International Free Port homepage
Konsonan desis gigi bersuara

**Konsonan desis gigi bersuara** utawa **Konsonan desis untu danba swara** iku uni konsonan sing ana ing sawatara basa lésan, dilambangaké déning aksara  sajeroning Abjad Fonètik Antarbangsa (IPA) lan D sajeroning X-SAMPA.
ꦥꦼꦂꦤꦃ

thumb|ꦲꦶꦏꦺꦴꦤ꧀ꦱꦶꦁꦩꦏꦶꦭꦶꦏꦺꦴꦤ꧀ꦱꦺꦥ꧀ꦥꦼꦂꦤꦃ
꧋ꦲꦶꦁꦒꦺꦪꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶ꧈**ꦥꦼꦂꦤꦃ**ꦲꦸꦠꦮ**ꦭꦺꦴꦏꦱꦶ**꧈ꦲꦸꦒꦢꦶꦲꦫꦤꦶ**ꦥꦁꦒꦺꦴꦤꦤ꧀ꦲꦸ**ꦠꦮ**ꦥꦥꦤ꧀ꦢꦶ**ꦒꦸꦤꦏꦏꦺꦏꦁꦒꦺꦴꦤꦸꦢꦸꦲꦏꦺꦮꦼꦮꦼꦁꦏꦺꦴꦤ꧀(ꦠꦶꦠꦶꦏ꧀꧈ꦒꦫꦶꦱ꧀꧈ꦲꦸꦠꦮꦠ꧀ꦭꦠꦃ)ꦲꦶꦁꦭꦸꦩꦲꦶꦁꦧꦸꦩꦶ꧉ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁ*ꦭꦺꦴꦏꦱꦶ*ꦲꦸꦩꦸꦩꦺꦚꦶꦤ꧀ꦝꦼꦠꦏꦺꦠꦶꦁꦏꦠ꧀ꦏꦥꦼꦱ꧀ꦛꦺꦤ꧀ꦱꦶꦁꦭꦸꦮꦶꦃꦣꦸꦮꦸꦂꦠꦶꦤꦶꦩ꧀ꦧꦁ*ꦥꦁꦒꦺꦴꦤꦤ꧀ꦲꦸ*ꦠꦮ*ꦥꦥꦤ꧀*꧈ꦱꦶꦁꦥꦸꦁꦏꦱꦤ꧀ꦲꦱꦿꦶꦁꦤꦸꦢꦸꦲꦏꦺꦲꦺꦤ꧀ꦠꦶꦠꦱ꧀ꦏꦫꦺꦴꦮꦠꦼꦱ꧀ꦱꦶꦁꦲꦺꦴꦫꦕꦼꦛ꧈ꦭꦸꦮꦶꦃꦔꦤ꧀ꦢꦼꦭꦏꦺꦱꦶꦥ꦳ꦠ꧀ꦩꦤꦸꦁꦱꦲꦸꦠꦮꦱꦺꦴꦱꦶꦪꦭꦺꦗꦠꦶꦣꦶꦫꦶꦥꦁꦒꦺꦴꦤꦤ꧀ꦭꦤ꧀ꦫꦱꦥꦁꦒꦺꦴꦤꦤ꧀ꦠꦶꦤꦶꦩ꧀ꦧꦁꦒꦺꦪꦺꦴꦩꦺꦠꦿꦶ꧉ꦥꦥꦤ꧀ꦱꦶꦁꦲꦥꦤ꧀ꦢꦸꦤꦸꦁꦢꦶꦲꦫꦤꦶ*ꦥꦩꦸꦏꦶꦩꦤ꧀*꧉

## ꦢꦼꦊꦁꦲꦸꦒ
* ꦏꦺꦴꦣꦼꦒꦺꦪꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶꦱ꧀
* ꦠꦼꦠꦼꦔꦼꦂꦒꦺꦪꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶꦱ꧀
* ꦱꦶꦱ꧀ꦠꦼꦩ꧀ꦏꦺꦴꦲꦺꦴꦂꦣꦶꦤꦠ꧀ꦒꦺꦪꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶꦱ꧀
* ꦥꦤꦼꦩ꧀ꦠꦺꦴꦤ꧀ꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦒꦺꦪꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶꦱ꧀
* ꦱꦶꦱ꧀ꦠꦼꦩ꧀ꦥꦤꦼꦩ꧀ꦠꦺꦴꦤ꧀ꦥꦺꦴꦱꦶꦱꦶꦗꦒꦠ꧀
* ꦭꦺꦴꦏꦊ(ꦒꦺꦪꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶꦱ꧀)
* ꦭꦺꦴꦏꦱꦶ꧈ꦭꦺꦴꦏꦱꦶ꧈ꦭꦺꦴꦏꦱꦶ
* ꦭꦺꦴꦏꦱꦶꦭꦺꦴꦏꦱꦶꦭꦺꦴꦏꦱꦶꦲꦻꦴꦱ꧀ꦠꦿꦭꦶꦪ

## ꦫꦸꦗꦸꦏꦤ꧀
## ꦥꦿꦤꦭꦚ꧀ꦗꦧ
*

ꦏꦠꦼꦒꦺꦴꦫꦶ:ꦏꦂꦠꦺꦴꦒꦿꦔ꦳ꦶ
*
Embah

[thumb| *Kang Katresnan* – Kaki lan Putu, déning [Georgios Jakobides (1890)]]
**Embah** (simbah) utawa **éyang**, sing sacara ngijèn ditepungi minangka **kaki** lan **nini**, **embah lanang** lan **embah wadon**, utawa **éyang kakung** lan **éyang putri** yaiku wong tuwané bapa utawa ibu sasawong, saka sisih bapa utawa ibu. Saben titah urip sing mbranah sacara sèksual sing dudu kiméra génétik nduwéni sakèh-akèhé patang embah génétis, wolung embah buyut génétis, nembelas canggah génétis, telung puluh loro warèng génétis, sawidak papat udheg-udheg génétis, lsp. Ing sajarah umat manungsa modhèren, sakupengé 30.000 taun kapungkur, gunggung manungsa modhèren sing urip nganti dadi embah wis mundhak. Ora diweruhi kanthi pesthi apa sing njalari mundhaké umur dawa iki, nanging umumé dipitayani yèn akibat utamané telung trah sing urip bebarengan yaiku njaga pangandhan sing bisa ilang yèn ora mangkono. Conto pangandhan penting iki yaiku papan kanggo nemokaké banyu ing mangsa katiga.

Ana wektu nalikané wong tuwa ora gelem utawa ora mampu mènèhi pangrumatan sing nyukupi kanggo anak-anaké (contoné, alangan dhuwit, masalah pakawinan, lelara, utawa pati), embah asring njupuk peran minangka pangrumat utama. Malahan nalika iki ora kadadèn lan kususé ing budaya lawasan, embah asring nduwéni peran langsung lan cetha babagan nggedhékaké, ngrumat, lan ngopèni bocah. Embah yaiku krabat tingkat kaloro tumrap putu-putuné lan adum 25% tumpang tindhih génétis.

Embah kuwalon bisa dadi wong tuwa kuwaloné wong tuwa, wong tuwa kuwalon, utawa wong tuwa kuwaloné wong tuwa kuwalon (sanadyan sabeneré bisa disebut embah-embah kuwalon). Manéka tembung sing bisa digunakaké kanggo nyebut embah, contoné **mbah**, **aki**, **nini**, **mbah kung**, **mbah uti**, **mbah ti**, **mbah yi**, **mbah dok**, lan liya-liyané.

## Deleng uga
* Bibi
* Misan
* Kulawarga gedhé
* Klausul kaki
* Pranatan kaki
* Umur patengahan
* Krisis patengahan umur
* Dina Embah Nasional
* Paman

## Rujukan
## Wacan sabanjuré 
* 

## Pranala njaba
*
Walu

**Walu** (balu), sing sacara ngijèn disebut **randha** (wadon) utawa **dhudha** (lanang) yaiku wong sing wis pegatan karo bojoné utawa sing bojoné wis mati. Déné, istilah randha kembang ditujokaké kanggo randha sing isih anom tur ayu lan durung duwé anak saka pakawinané. Kahanan ora duwé bojo amarga pegatan utawa kamatènan disebut *kawalon*, *karandhan*, utawa *kadhudhan*. Ing sawijining carabasa Jawa, istilah *dhudha* bisa uga disebut *pudhot*.

## Deleng uga 
* Pangrancanan bandha pusaka
* Idah
* Dina Randha Bangsantara
* Bocah lola
* Pakawinan balèn
* Wong tuwa tunggal
* Sati
* Pangopènan randha
* Brigitta saking Swédhiya

## Rujukan 
## Wacan sabanjuré
* Blom, Ida. "The history of widowhood: a bibliographic overview." *Journal of family history* 16.2 (1991): 191-210. online
* Blom, Ida. "Widowhood: From the Poor Law Society to the Welfare Society: The Case of Norway, 1875-1964." ''Journal of Women's History* 4.2 (1992): 52-81. excerpt
* Bremmer, Jan, and Lourens Van Den Bosch, eds. *Between poverty and the pyre: Moments in the history of widowhood. * (Routledge, 2002)  online.
* Cattell, Maria G. "African widows: Anthropological and historical perspectives." *Journal of Women & Aging* 15.2-3 (2003): 49-66.
* Cavallo, Sandra, and Lyndan Warner. *Widowhood in medieval and early modern Europe* (Routledge, 2014) online.
* Crabb, Ann. *The Strozzi of Florence: widowhood and family solidarity in the Renaissance* (University of Michigan Press, 2000) online.
* Elder, Angela Esco.  *Love and Duty: Confederate Widows and the   Emotional Politics of Loss* (University of North Carolina Press, 2022) online book review
* Johansen, Hanne Marie. "Widowhood in Scandinavia-an introduction" *Scandinavian Journal of History* 29#3-4 (2004) pp: 171-191 https://doi.org/10.1080/03468750410008798.
* Kertzer, David I., and Nancy Karweit. "The impact of widowhood in nineteenth century Italy." in *Aging in the past: Demography, society, and old age* (1995): 229-248.
* Lopata, Helena. *Widowhood in an American city* (Routledge, 2017) online
* Mineau, Geraldine P., Ken R. Smith, and Lee L. Bean. "Historical trends of survival among widows and widowers." *Social science & medicine* 54.2 (2002): 245-254. online
* Mutongi, Kenda. *Worries of the heart: widows, family, and community in Kenya* (University of Chicago Press, 2019).
* Wu, Zheng. "Remarriage after widowhood: A marital history study of older Canadians." *Canadian Journal on Aging/La Revue canadienne du vieillissement* 14.4 (1995): 719-736.
* Zisook, Sidney, and Stephen R. Shuchter. "Major depression associated with widowhood." *The American Journal of Geriatric Psychiatry'' 1.4 (1993): 316-326.

## Pranala njaba
ꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃ

[thumb|*ꦏꦁꦏꦠꦽꦱ꧀ꦤꦤ꧀*–ꦏꦏꦶꦭꦤ꧀ꦥꦸꦠꦸ꧈ꦢꦺꦤꦶꦁ[ꦓꦺꦪꦺꦴꦂꦒꦶꦪꦺꦴꦱ꧀ꦗꦏꦺꦴꦧꦶꦢꦺꦱ꧀(꧇꧑꧘꧙꧐꧇)]]
꧋**ꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃ**(ꦱꦶꦩ꧀ꦧꦃ)ꦲꦸꦠꦮ**ꦲꦺꦪꦁ**꧈ꦱꦶꦁꦱꦕꦫꦔꦶꦗꦺꦤ꧀ꦢꦶꦠꦼꦥꦸꦔꦶꦩꦶꦤꦁꦏ**ꦏꦏꦶ**ꦭꦤ꧀ꦤꦶ**ꦤꦶ**꧈**ꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃꦭꦤꦁ**ꦭꦤ꧀ꦲꦼ**ꦩ꧀ꦧꦃꦮꦢꦺꦴꦤ꧀**꧈ꦲꦸꦠꦮ**ꦲꦺꦪꦁꦏꦏꦸꦁ**ꦭꦤ꧀ꦲꦺ**ꦪꦁꦥꦸꦠꦿꦶ**ꦪꦲꦶꦏꦸꦮꦺꦴꦁꦠꦸꦮꦤꦺꦧꦥꦲꦸꦠꦮꦲꦶꦧꦸꦱꦱꦮꦺꦴꦁ꧈ꦱꦏꦱꦶꦱꦶꦃꦧꦥꦲꦸꦠꦮꦲꦶꦧꦸ꧉ꦱꦧꦼꦤ꧀ꦠꦶꦠꦃꦲꦸꦫꦶꦥ꧀ꦱꦶꦁꦩ꧀ꦧꦿꦤꦃꦱꦕꦫꦱꦺꦏ꧀ꦱꦸꦮꦭ꧀ꦱꦶꦁꦢꦸꦢꦸꦏꦶꦩꦺꦫꦒꦺꦤꦺꦠꦶꦱ꧀ꦤ꧀ꦢꦸꦮꦺꦤꦶꦱꦏꦺꦃꦲꦏꦺꦲꦺꦥꦠꦁꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃꦒꦺꦤꦺꦠꦶꦱ꧀꧈ꦮꦺꦴꦭꦸꦁꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃꦧꦸꦪꦸꦠ꧀ꦒꦺꦤꦺꦠꦶꦱ꧀꧈ꦤꦼꦩ꧀ꦧꦼꦭꦱ꧀ꦕꦁꦒꦃꦒꦺꦤꦺꦠꦶꦱ꧀꧈ꦠꦼꦭꦸꦁꦥꦸꦭꦸꦃꦭꦺꦴꦫꦺꦴꦮꦫꦺꦁꦒꦺꦤꦺꦠꦶꦱ꧀꧈ꦱꦮꦶꦢꦏ꧀ꦥꦥꦠ꧀ꦲꦸꦣꦼꦒ꧀ꦲꦸꦣꦼꦒ꧀ꦒꦺꦤꦺꦠꦶꦱ꧀꧈ꦭꦤ꧀ꦱꦥꦶꦠꦸꦫꦸꦠꦺ꧉ꦲꦶꦁꦱꦗꦫꦃꦲꦸꦩꦠ꧀ꦩꦤꦸꦁꦱꦩꦺꦴꦣꦺꦉꦤ꧀꧈ꦱꦏꦸꦥꦼꦔꦺ꧇꧓꧐꧐꧐꧐꧇ꦠꦲꦸꦤ꧀ꦏꦥꦸꦁꦏꦸꦂ꧈ꦒꦸꦁꦒꦸꦁꦩꦤꦸꦁꦱꦩꦺꦴꦣꦺꦉꦤ꧀ꦱꦶꦁꦲꦸꦫꦶꦥ꧀ꦔꦤ꧀ꦠꦶꦢꦢꦶꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃꦮꦶꦮ꧀ꦩꦸꦤ꧀ꦝꦏ꧀꧉ꦲꦺꦴꦫꦢꦶꦮꦼꦫꦸꦲꦶꦏꦤ꧀ꦛꦶꦥꦼꦱ꧀ꦛꦶꦲꦥꦱꦶꦁꦚ꧀ꦗꦭꦫꦶꦩꦸꦤ꧀ꦝꦏꦺꦲꦸꦩꦸꦂꦢꦮꦲꦶꦏꦶ꧈ꦤꦔꦶꦁꦲꦸꦩꦸꦩꦺꦢꦶꦥꦶꦠꦪꦤꦶꦪꦺꦤ꧀ꦲꦏꦶꦧꦠ꧀ꦲꦸꦠꦩꦤꦺꦠꦼꦭꦸꦁꦠꦿꦃꦱꦶꦁꦲꦸꦫꦶꦥ꧀ꦧꦧꦉꦔꦤ꧀ꦪꦲꦶꦏꦸꦚ꧀ꦗꦒꦥꦔꦤ꧀ꦝꦤ꧀ꦱꦶꦁꦧꦶꦱꦲꦶꦭꦁꦪꦺꦤ꧀ꦲꦺꦴꦫꦩꦁꦏꦺꦴꦤꦺꦴ꧉ꦕꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦴꦥꦔꦤ꧀ꦝꦤ꧀ꦥꦼꦤ꧀ꦠꦶꦁꦲꦶꦏꦶꦪꦲꦶꦏꦸꦥꦥꦤ꧀ꦏꦁꦒꦺꦴꦤꦼꦩꦺꦴꦏꦏꦺꦧꦚꦸꦲꦶꦁꦩꦁꦱꦏꦠꦶꦒ꧉

꧋ꦲꦤꦮꦼꦏ꧀ꦠꦸꦤꦭꦶꦏꦤꦺꦮꦺꦴꦁꦠꦸꦮꦲꦺꦴꦫꦒꦼꦊꦩ꧀ꦲꦸꦠꦮꦲꦺꦴꦫꦩꦩ꧀ꦥꦸꦩꦺꦤꦺꦲꦶꦥꦔꦿꦸꦩꦠꦤ꧀ꦱꦶꦁꦚꦸꦏꦸꦥꦶꦏꦁꦒꦺꦴꦲꦤꦏ꧀ꦲꦤꦏꦺ(ꦕꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦴꦤꦺ꧈ꦲꦭꦔꦤ꧀ꦝꦸꦮꦶꦠ꧀꧈ꦩꦱꦭꦃꦥꦏꦮꦶꦤꦤ꧀꧈ꦭꦭꦫ꧈ꦲꦸꦠꦮꦥꦠꦶ)꧈ꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃꦲꦱꦿꦶꦁꦚ꧀ꦗꦸꦥꦸꦏ꧀ꦥꦼꦫꦤ꧀ꦩꦶꦤꦁꦏꦥꦔꦿꦸꦩꦠ꧀ꦲꦸꦠꦩ꧉ꦩꦭꦲꦤ꧀ꦤꦭꦶꦏꦲꦶꦏꦶꦲꦺꦴꦫꦏꦢꦢꦺꦤ꧀ꦭꦤ꧀ꦏꦸꦱꦸꦱꦺꦲꦶꦁꦧꦸꦢꦪꦭꦮꦱꦤ꧀꧈ꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃꦲꦱꦿꦶꦁꦤ꧀ꦢꦸꦮꦺꦤꦶꦥꦼꦫꦤ꧀ꦭꦁꦱꦸꦁꦭꦤ꧀ꦕꦼꦛꦧꦧꦒꦤ꧀ꦔ꧀ꦒꦼꦣꦺꦏꦏꦺ꧈ꦔꦿꦸꦩꦠ꧀꧈ꦭꦤ꧀ꦔꦺꦴꦥꦺꦤꦶꦧꦺꦴꦕꦃ꧉ꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃꦪꦲꦶꦏꦸꦏꦿꦧꦠ꧀ꦠꦶꦁꦏꦠ꧀ꦏꦭꦺꦴꦫꦺꦴꦠꦸꦩꦿꦥ꧀ꦥꦸꦠꦸꦥꦸꦠꦸꦤꦺꦭꦤ꧀ꦲꦢꦸꦩ꧀꧇꧒꧕%꧇ꦠꦸꦩ꧀ꦥꦁꦠꦶꦤ꧀ꦝꦶꦃꦒꦺꦤꦺꦠꦶꦱ꧀꧈

꧋ꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃꦏꦸꦮꦭꦺꦴꦤ꧀ꦧꦶꦱꦢꦢꦶꦮꦺꦴꦁꦠꦸꦮꦏꦸꦮꦭꦺꦴꦤꦺꦮꦺꦴꦁꦠꦸꦮ꧈ꦮꦺꦴꦁꦠꦸꦮꦏꦸꦮꦭꦺꦴꦤ꧀꧈ꦲꦸꦠꦮꦮꦺꦴꦁꦠꦸꦮꦏꦸꦮꦭꦺꦴꦤꦺꦮꦺꦴꦁꦠꦸꦮꦏꦸꦮꦭꦺꦴꦤ꧀(ꦱꦤꦢꦾꦤ꧀ꦱꦧꦼꦤꦼꦫꦺꦧꦶꦱꦢꦶꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃꦏꦸꦮꦭꦺꦴꦤ꧀)꧉ꦩꦤꦺꦏꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁꦱꦶꦁꦧꦶꦱꦢꦶꦒꦸꦤꦏꦏꦺꦏꦁꦒꦺꦴꦚꦼꦧꦸꦠ꧀ꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃ꧈ꦕꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦴꦤꦺ**ꦩ꧀ꦧꦃ**꧈**ꦲꦏꦶ**꧈**ꦤꦶꦤꦶ**꧈**ꦩ꧀ꦧꦃꦏꦸꦁ**꧈**ꦩ꧀ꦧꦃꦲꦸꦠꦶ**꧈**ꦩ꧀ꦧꦃꦠꦶ**꧈**ꦩ꧀ꦧꦃꦪꦶ**꧈**ꦩ꧀ꦧꦃꦢꦺꦴꦏ꧀**꧈ꦭꦤ꧀ꦭꦶꦪꦭꦶꦪꦤꦺ꧉

## ꦢꦼꦊꦁꦲꦸꦒ
* ꦧꦶꦧꦶ
* ꦩꦶꦱꦤ꧀
* ꦏꦸꦭꦮꦂꦒꦒꦼꦣꦺ
* ꦏ꧀ꦭꦲꦸꦱꦸꦭ꧀ꦏꦏꦶ
* ꦥꦿꦤꦠꦤ꧀ꦏꦏꦶ
* ꦲꦸꦩꦸꦂꦥꦠꦼꦔꦲꦤ꧀
* ꦏꦿꦶꦱꦶꦱ꧀ꦥꦠꦼꦔꦲꦤ꧀ꦲꦸꦩꦸꦂ
* ꦢꦶꦤꦲꦼꦩ꧀ꦧꦃꦤꦱꦶꦪꦺꦴꦤꦭ꧀
* ꦥꦩꦤ꧀

## ꦫꦸꦗꦸꦏꦤ꧀
## ꦮꦕꦤ꧀ꦱꦧꦚ꧀ꦗꦸꦫꦺ 
* 

## ꦥꦿꦤꦭꦚ꧀ꦗꦧ
* 

ꦏꦠꦼꦒꦺꦴꦫꦶ:ꦏꦸꦭꦮꦂꦒ
ꦏꦠꦼꦒꦺꦴꦫꦶ:ꦲꦸꦩꦸꦂꦥꦠꦼꦔꦲꦤ꧀
ꦏꦠꦼꦒꦺꦴꦫꦶ:ꦲꦸꦩꦸꦂꦠꦸꦮ
Laki

[thumb|*Laki lan Rabi* (1523) déning [Lorenzo Lotto]]
**Laki** (ꦭꦏꦶ) utawa **swami** (ꦱ꧀ꦮꦩꦶ) yaiku wong priya sing kèmbèt ing ubungan pakawinan, sing umumé diarani bojo. Hak, tanggung jawab, lan setatus sosial kusus sing digayutaké karo laki bisa abéda kanthi ketara ing macem-macem budaya lan kala sajarah, sing ngilokaké pandengan global babagan peran iki.

Ing akèh pérangan donya, pakawinan monogami héterosèksual ngrupakaké norma sing alaku, nalika laki lan rabi mbentuk unit dhasar sawoh kulawarga. Sistem ukum ing akèh nagara njejegaké monogami lan menging bigami lan poligami. Sacara lawasan, laki asring nyekel pilungguh minangka kepala omah-omah lan panggolèk nafkah utama, peran sing asring dianggep paternalistis (peran bapa). Ananging, dhinamika masarakat modhèren sing terus ngrembaka wis njalari pagingsiran ing peran-peran iki. Wayah iki, sawong laki ora sacara otomatis ditetepaké minangka panggolèk nafkah tunggal, utamané nalika bojoné ngoyak karir sing luwih mbathèni sacara dhedhuwitan. Powahan iki ngilokaké trèn global ing dhinamika powahan peran gèndher lan setruktur kulawarga.

Saliyané iku, istilah "laki" utawa "swami" tetep alaku sawektu sawong priya isih kawin. Ananging, istilah kasebut ora alaku manèh sawisé pakawinan dibubaraké sacara ukum liwat pegatan utawa kamatènan bojoné. Sawisé kamatènan bojoné utawa pegatan, wong priya kasebut diarani dhudha utawa bisa dinyatakaké minangka "tilas laki" saka tilas bojoné. Istilah lan konsèp iki diakoni ing saindenging donya kanthi variasi budaya lan ukum sing mbentuk kakususan ubungan laki-rabi ing sekala global.

## Deleng uga
* Rabi panzina
* Laki panzina
* Laki wadon
* Pangedolan laki
* Pagundhikan
* Hipergami
* Poligini
* Poliandri
* Poligami ing Kristen
* Rabi

## Rujukan
## Wacan sabanjuré
* 
* Dina pangregan laki  disambut ing dina Setu katelu ing sasi April kanggo ngélingaké kabèh wong supaya nglowongaké sathithik wektu tambahan saben taun kanggo ngrayakaké para priya hébat iki lan kabèh sing ditindakaké minangka laki.
Sherly Tjoanda

**Sherly Tjoanda** ( ) iku pulitikus Indonésia. Ing pemilihan gubernur Maluku Utara 2024, dhèwèké nyalon dadi calon gubernur kanggo ngganti bojoné, Benny Laos, sing tilar donya amarga kacilakan  sing mbledhos tanggal 12 Oktober 2024.  Pencalonan iku dikancani déning Sarbin Sehe minangka calon wakil gubernur lan disengkuyung déning wolung parté pulitik. 

## Urip pribadi 
Sherly Tjoanda iku wong wadon turunan Tiyonghowa Maluku saka Kutha Ambon sing lair tanggal 8 Agustus 1982.   Ing tanggal 28 Mèi 2005, Sherly rabi karo Benny Laos lan pinaringan telung anak, yaiku Edbert (lair 11 Maret 2006), Edelyn (lair 18 April 2007), lan Edrick (lair 8 Juli 2009). 

Sherly Tjoanda iku agamané Katulik , lan kapilih dadi wakil saka kabèh kepala dhaérah Katolik  ing palantikan kepala dhaérah bebarengan ing saindhenging Indhonésia tanggal 20 Februari 2025. 

## Pawiyatan 
Sherly ngrampungake pendidikan sarjana ing Universitas Petra Surabaya jurusan Manajemen Bisnis Internasional. Dhèwèké banjur nerusaké kuliah ing program gelar ganda ing Universitas Inholland, Walanda, lan lulus ing taun 2004.

## Karir 
Saliyané aktif ing wewewngkon sosial lan pulitik, Sherly uga njabat minangka Ketua Yayasan Bela Peduli, sing melu mènèhi réwang  kanggo bocah yatim lan masyarakat sing ora nduwé. Dhèwèké uga dadi Ketua Dewan Pimpinan Daerah (DPD) Himpunan Petani Indonesia (HKTI) Provinsi Maluku Lor sing duwé paraga kanggo ngrembakané sektor tani lan kesejahteraan para tani.

Minangka bojoné pulitikus, Sherly kerep mèlu bojoné ing macem-macem kagiyatan kampanye lan sosial. Dhèwèké uga ditepungi cedhak karo masarakat lan aktif nyengkuyung macem-macem program sing disedhiyakaké bojoné. Sawisé tilaré Benny Laos, wolung parpol sing sadurungé nyengkuyung pasangan iku ngusulaké Sherly dadi calon gubernur ing pamilihan gubernur Maluku Lor 2024.

Panyengkuyung iku diwenehaké amarga Sherly dianggep nduwèni visi lan semangat sing cocog karo almarhum bojoné. Saiki Sherly Tjoanda wis dadi tokoh wigati ing pulitik Maluku Lor, kanthi pangajab bisa nerusaké kiprahé bojoné.

## Gladri 

Gambar:Sherly Tjoanda as Candidate for Governor of North Maluku 2024.jpg|Foto Sherly Tjoanda ing layang swara Pemilu 2024
Gambar:Sherly Tjoanda and Sarbin Sehe, Candidate for the 2024 North Maluku gubernatorial election.jpg|Karo Sarbin Sehe

## Réferènsi
Klenthèng Thean Hou

**Klenthèng Thean Hou**  (Hanzi: 乐圣岭天后宫/樂聖嶺天后宮) yaiku klenthèng nem tingkat ing Kuala Lumpur, Malaysia kang mligi muja Dèwi Mazu, dèwining segara Cina. Mapan ing palemahan kang jembaré 1,67 ha (6.758 m), prenahé ing sadhuwuré Robson Heights ing Lorong Bellamy, ngadhep Dalan Syed Putra. Wangunané  rampung kayasa ing taun 1987 lan resmi dibukak ing taun 1989. Klenthèng iki kabangun déning wong-wong Hainan kang manggon ing Malaysia, propertiné dimilik lan dirumat déning Paguyuban Hainan ing Selangor lan Laladan Fèdheral (cara Malayu: *Hainan Selangor dan Wilayah Persekutuan*; cara Cina: 雪隆海南会馆/雪隆海南會館). Wangunan iki dadi salah sawijining klenthèng paling gedhé ing Asia Kidul-Wétan.

## Gladri 

File:Thean Hou Temple front gate (1).jpg|Gapura ngarepan Klenthèng Thean Hou.
File:Typical Chinese decorations adorning the gate of Thean Hou Temple.jpg|Rerenggan rupa ukiran lan gambar corak Cina ing gerbang klenthèng.
File:Thean Hou Temple terrace seen from the top of its tower (3).jpg|Makutha kang ana ing punjeré wangunan klenthèng.
File:Lanterns decorate the terrace inside Thean Hou Temple (2).jpg|Lampu loling kang ngrenggani Klenthèng Thean Hou.
File:Lanterns decorate the terrace inside Thean Hou Temple (1).jpg|Lampu loling kang ngrenggani pérangan palataran jeron Klenthèng Thean Hou.
File:A statue of a goddess inside the Thean Hou Temple (1).jpg|Reca dèwi kang ana ing jeron bangsal pamujan Klenthèng Thean Hou.
File:A row of typical Chinese statues adorn the backyard of Thean Hou Temple.jpg|Reca-reca kang jinèjèran ana ing taman burèn klenthèng.
File:Souvenir shopping area at Thean Hou Temple.jpg|Panggonan toko olèh-olèh ing Klenthèng Thean Hou.
File:The Merdeka 118 seen from Thean Hou Temple.jpg|Gedhong Merdeka 118 lan Menara KL sinawang saka Klenthèng Thean Hou.

## Kapustakan
Anri

Eiko Kawashima (川島 栄子, Kawashima Eiko, lair 31 Agustus 1961), langkung misuwur kanthi asma Anri (杏里), inggih punika satunggaling penyanyi lan pangripta lagu saking Yamato, Prefektur Kanagawa. Sadangunipun langkung saking 40 taun makarya, piyambakipun nggayuh kasuksesan komersial lan popularitas ing jagad musik pop kutha nalika taun 1980-an.

Rilisan debutipun inggih punika "Oribia o Kikinagara" ("Nalika Mirengaken Olivia") ing taun 1978, ingkang dipunserat dening Amii Ozaki.

Piyambakipun nggayuh kasuksesan komersial lan popularitas kanthi rilisan klasikipun ing taun 1983, Timely!!, ingkang nglairaken lagu-lagu hit "Cat's Eye" lan "Kanashimi ga Tomaranai". "Cat's Eye" dipunginakaken minangka lagu tema pambuka kapisan saking seri anime 1983 kanthi irah-irahan ingkang sami Punika minangka salah satunggaling lagu J-pop kapisan ingkang dipunginakaken kagem lagu tema anime. Ing taun 2017, piyambakipun nembangaken lagu punika kanthi langsung ing pambuka acara tur es Fantasy on Ice. Piyambakipun tampil ing Acara Musik Taun Anyar Abrit lan Pethak ing pungkasan taun punika, nembangaken "Cat's Eye".

Lagu-lagu hit sanesipun kalebet: "Summer Candles" lan "Dolphin Ring", kekalihipun dados lagu standar ingkang dipunputer ing pahargyan lan resepsi manten Jepang. Sadangunipun taun 1980-an lan awal 1990-an, album-album Anri laris sanget. Piyambakipun nggadhahi tur ingkang sukses sanget—salah satunggalipun kanthi rawuh ngantos 100.000—lan tur dhateng Hawaii kaping pisanan ing taun 1987. Piyambakipun nembangaken Furusato, satunggaling lagu cariyos rakyat, nalika upacara panutup Olimpiade Mangsa 1998. Ing taun 2002, piyambakipun wiwit kolaborasi kaliyan gitaris jazz fusion Lee Ritenour, ingkang mroduksi LP 2002 Smooth Jam – Quiet Storm.

Kanthi popularitas musik pop kutha ingkang wangsul malih, lan lagu-lagunipun ingkang sampun dipun-sampling dening kathah seniman enggal saking genre vaporwave lan future funk, Anri ngrasakaken kasuksesan lan popularitas enggal ing njawi Jepang.

## Sitiran
Dalan Petaling

**Dalan Petaling** (Basa Malayu: *Jalan Petaling*, Cina Prasajan: 茨厂街, Cina Padatan: 茨廠街, pinyin: Cíchǎng Jiē, Cantonese jyutping: ci4 cong2 gaai1, Tamil: பெட்டாலிங் தெரு , Peṭṭāliṅ teru) , utawa kondhang minangka *Petaling Street* yaiku kampung pacinan ing Kuala Lumpur, Malaysia. Wis pirang-pirang taun suwéné, Dalan Petaling dadi papan dagang, bisnis, lan palestarèning tradhisi masarakat Tiyonghwa ing Malasysia. Ing kéné lumrah ditemoni toko-toko kang bakulan sandhangan, olèh-olèh, jamu tamba tradhisional lan panganan khas Cina. Kajaba iku, ing papan iki uga ana bakul-bakul bangsa Malayu, India, lan Bangla.

## Sajarah 
Kampung pacinan mulabukané mapan ana ing Market Square, Jalan Tun H.S. Lee (utawa High Street). Palemahan ing High Street iku panggoné luwih dhuwur tinimbang daérah liyané, mula risiko katrajang banjir luwih sethithik. Banjur wong-wong sugih ing jama semono padha mbangun omah lan tokoné ing daérah iki. 

Kuala Lumpur ing abad ka-20 iku minangka kutha rintisan. Sapérangan gedhé masarakaté iku wong lanang kang wiwit ngrintis panguripané. Wong-wong lanang iku mau asalé saka Kanton lan Hakka padha mara menyang Kuala Lumpur kanggo dagang lan mèlu kerja ing tambang timah. Kumpulan wong Cina iku mau dipimpin déning kapitan, yaiku jabatan minangka pangarsané paguyubané wong-wong bangsa Tiyonghwa. Kapitan Tiyonghwa kang paling kondhang yaiku Yap Ah Loy, kang asalé saka suku Hakka. 

## Gladri 

File:Kuala Lumpur. Jalan Petaling. 2019-12-07 15-24-13.jpg|Gapura kang kondhang ing Dalan Petaling.
File:Hotek Lok Ann 12Feb2013.JPG|Hotel Lok Ann, mapan ing sebrangé gapura mlebbu.
File:Petaling Street Shops.jpg|Toko-toko kang jèjèran ing Dalan Petaling.
File:2016 Kuala Lumpur, Ulica Hang Lekir (01).jpg|Gapura mlebu Dalan Petaling saka Dalan Hang Lekir.
File:Petaling Street, Kuala Lumpur, 24 March 2019.jpg|Dalan Petaling ing wayah wengi.
File:Daytime atmosphere inside Petaling Street, Kuala Lumpur (3).jpg|Dalan Petaling ing wayah awan.
File:Kuala Lumpur. Jalan Petaling. 2019-12-10 21-32-30.jpg|Bakul-bakul ing Dalan Petaling nalika wengi.
File:Jalan Sultan, KL, 1989.jpg|Pacinan Kuala Lumpur ing taun 1989.

## Kapustakan
Setadhiyon Manahan

**Setadhiyon Manahan** (Carakan: ꦱꦼꦠꦣꦶꦪꦺꦴꦤ꧀ꦩꦤꦃꦲꦤ꧀; cara Indonésia: *Stadion Manahan*) yaiku sawijining setadhiyon sarwaguna kang mapan ana ing Kutha Surakarta, Jawa Tengah, Indonésia. Setadhiyon iki bisa ngamot 20.000 wong lan dadi kandhangé klub Persis Surakarta lan Timnas bal-balan Indonésia (mligi ing gelaran AFF 2024). 

Nama "Manahan" nduweni teges wonten ing bahasa Jawi. Tembung "Manahan" asalipun saking tembung "manah" tegesipun ati utawi pangraos. Nama iki nggambarake semangat ingkang tuwuh ing papan punika, ingkang rumiyin tanah kagungan Praja Mangkunegaran (Pratama, 2025) 

Ing taun 2011, Manahan dadi setadhiyon Indonésia kang sepisanan bisa nggelar ASEAN. Para Games 2011, adicara olahraga dhisabilitas gedhé dhéwé sak-Asia Kidul-wétan. Setadhiyon iki diresmekakè déning H.M. Soeharto, Présidhèn RI ka-2 nalika tanggal 21 Fèbruari 1998.

## Sajarah 
Setadhiyon Manahan iku madeg minangka asiling panyengkuyung saka Yayasan Ibu Tien Soeharto. Wiwit dibangun ing taun 1989 migunakaké palemahan kang jembaré 170.000 m² kanthi ambané wangunan yaiku 33.300 m². Suwéné wektu kang dibutuhaké kanggo mbangun udakara 9 taun, banjur meneri dina Setu, 21 Fèbruari 1998, Setadhiyon Manahan karesmèkaké déning Présidhèn ka-2 Républik Indonésia, H.M. Soeharto.

## Data Tèhnis 
* Ambané kukuban komplèks: 170.000 m².
* Ambané wangunan setadhiyon: 33.300 m².
* Ukuran lapangan setadhiyon: 75 x 111 m²
* Jinis suket: *Dactylon Cynodon* (suket bermuda)
* Lintasan: mlayu, atlétik, lan mlumpat adoh
* Gerbang mlebu komplèks setadhiyon: 5 iji
* Lawang mlebu setadhiyon: 4 iji
* Lawang mlebu panonton menyang tribun: 24 iji
* Dawané let antarané pager lan panonton: 20 m
* Daya panerangan: 53.000 watt

## Gladri 

File:Stadion Manahan Surakarta (5).jpg|Tetandhingan antarané Persis Solo vs Semen Padang taun 2025.
File:Penutupan Pekan Paralimpiade Nasional XVII.jpg|Adicara panutupan gelaran ulah raga Peparnas XVII taun 2024.
File:Stadion Manahan Solo - LPI.jpg|Setadhiyon Manahan minangka kandhangé Persis Solo ing *Liga Primer Indonesia* taun 2011.
File:Patung Obor Manahan Solo.jpg|Patung Obor Manahan.

## Kapustakan
Dewi Jinggawati

**Dewi Jinggawati** iku garwane Adipati Bandar Subali ing Kadipaten Grathi. Wujude putri sulistya ing warna. Branyak pasemone, setya bekti marang garwa. Tokoh iki mung tinemu ing wayang krucil lakon Kebo Marcuet.

Awit saking pintere Adipati Bandar Subali anggone mranata kadipaten sarta kawulane, Grathi dadi kadipaten sing makmur. Murah sandhang, murah pangan. Temahan tuwuh niyate Adipati Bandar Subali nedya balela ( bangkang marang prentah, ngraman) marang Kraton Majapait.

Dewi Jinggawati tansah asung pemut, supaya Sang Adipati tetep sowan ing Majapait saben taune, asok bulubekti sarta glondhong pangareng-areng. Nanging, Adipati Bandar Subali ora maelu (nggatekake marang) ature garwane. Kacarita wus telung taun anggone ora sowan ing Majapait.

## Geger Grathi lan Gugure Adipati Bandar Subali 
Sawijining dina, ana utusan saka Majapait. Nakyinake (mriksa) lan njaluk katrangan, apa sababe wis telung taun Adipati Bandar Subali ora sowan ing Kraton Majapait. Utusan mau asmane Adipati Ragajampi (adipati  Lumajang).

Adipati Grathi asung wangsulan yen pancen wis diniyati arep balela marang Majapait. Sulayaning rembug, dadi perang tandhing antarane Adipati Ragajampi mungsuh Adipati Bandar Subali. Kekarone padha digdayane. Nanging suwening suwe, Adipati Ragajampi kuwalahan, wasana gugur ing paprangan. Para prajurit pandhereke Adipati Ragajampi bubar mawut, bali ing Majapait.

Sabanjure, Prabu Brawijaya paring dhawuh marang Patih Maudara supaya golek jago, kanggo nyirep balelane Adipati Bandar Subali.

Patih Maudara entuk jago, wujude manungsa endhase kebo, aran Kebo Marcuet.

"Adipati Grathi Bandar Subali dakpatenane. Aku nglurug perang ing Grathi, ora prelu gawa bala. Cukup aku dhewe," kandhane Kebo Marcuet.

Tekan Kadipaten Grathi, Kebo Marcuet gawe geger. Kabeh prajurit Grathi ora ana sing bisa ngalahake. Sang Adipati banjur nandhingi. Tarunge rame banget. Awake Kebo Marcuet ora tedhas ditamani landheping gegaman. Wasana Adipati Bandar Subali kena sundhang (ketaman sungu) lambunge. Sanalika ambruk datan bisa glawat (tumandang apa-apa). Para prajurit Grathi gage ngrubut Kebo Marcuet, prajurit liyane gotong Adipati Bandar Subali menyang tamansari Kadipaten Grathi. Wasana Adipati Bandar Subali seda ing pangkone garwane.

## Disenengi Kebo Marcuet 
Sigra katungka praptane Kebo Marcuet. Weruh wujude Dewi Jinggawati, manungsa endhas kebo iku sanalika kayungyun (kasengsem, kedanan, kepencut). Dewi Jinggawati dilamar. Sang Dewi saguh dadi bojone, nanging nyuwun digolekake degan krambil ijo luwih dhisik.

" Nek mung degan kambil ijo wae, gampang. Dakgolekake. Nanging kowe aja nglungani lho," ucape Kebo Marcuet.

" Ora. Apa ya kowe kuwi isih kurang percaya marang aku? Wong meteng gedhe kaya ngene iki, ora bisa mlayu. Kanggo mlaku wae kangelan, apa maneh kanggo mlayu."

Kebo Marcuet banjur budhal golek degan krambil ijo. Dewi Jinggawati gage ninggalake tamansari Grathi.

## Sumber 
*Mulyantara, (nd), *Majalah Djaka Lodhang,* https://sseratan.blogspot.com/2022/02/dewi-jinggawati.html?m=1
Dave Thomas

**David William** "**Dave**" **Thomas** ()) ya iku sawijining pelawak, aktor, lan pembawa acara saka Amérika.

## Cathetan suku
Endhas Glundhungan

**Endhas Glundhungan** utawa **glundhung pringis** iku memedi wujude endhas manungsa. Teka-teka gumlundhung ing sacedhake wong nalika wayah bengi.

Wong sing weruh gumlundhunge endhas mau (amarga ora pati cetha), banjur tuwuh rasa kepengin ngerti, barang apa ta sing ngglindhing kuwi mau? Banjur dicedhaki. Bareng wis cedhak, wong mau lagi weruh kanthi cetha wela-wela. Sanalika endhas glundhungan mau mringis mamerake untune, terus melet-melet ilate.

Mesthi wae wong sing weruh wewujudan kaya ngono mau kaget banget, banjur mlayu sipat kuping saking wedine.

## Crita Nyata 
Ing taun 1970-an, ana mbok bakul nggendhong tenggok karo gawa obor, budhal menyang pasar. Nalika iku tabuh 3 esuk, mung mlaku. Ngliwati dalan cilik sepi sing kiwa tengene sawah lan tebon (tegalan sing ditanduri tebu). Ora ana rasa wedi, amarga wis kulina. Saben dinane dodol janganan, kadhang ngedol asil sawahe, kadhang mung nyegat bakul janganan sing arep mlebu pasar (setor janganan neng pasar). Mbok bakul mau kulak janganan, terus diedol ing pasar kono.

Nalika liwat tebon (tegalan sing ditanduri tebu), dumadakan weruh babon warnane putih ngirid kuthuk cacahe 10. Amarga peteng, babon iku ora weruh dalan. Lakune nunjang-nunjang karo nyuwara, "*Kruk, kruk, kruk,"* (swarane pitik babon momong anake).

" Iki yahmene kok ana pitik sesaba tekan kene. Iki pitike sapa ya? Welha kok manut dakcekel. Wah, lumayan bisa dakedol ning pasar," batine mbok bakul iku.

Babon dicekel, ditaleni sikile loro pisan, terus dilebokake ing tenggok. Kuthuk-kuthuk anake dicekel kabeh, didadekake siji karo emboke. Mbok bakul nerusake laku menyang pasar. Bareng lakune meh tekan pasar, mbok bakul iku ngrasakake tenggok sing digendhong abot banget.

" Welha, kok aneh ta iki? Tenggok maune entheng, bareng tekan kene dadi abot banget," batine mbok bakul.

Suwelan slendhang diuculi, tenggok diudhunake, isining tenggok ditiliki.

Lhadalah! Kaya ngapa kagete bareng weruh isine. Babon iku malih endhas glundhungan mringis (nyengenges), terus ngglundhung ilang. Dene kuthuk-kuthuk mau dadi driji-driji tangan, uga terus ilang. Mbok bakul girap-girap, dadi rubungane wong akeh.

## Ing Pewayangan 
Endhas glundhungan ing jagad pewayangan (pakeliran) klebu wayang setanan, balane Bathari Durga.

## Sumber 
*Mulyantara, Majalah Djaka Lodhang
Lembaga Dakwah Islam Indonesia

**Lembaga Dakwah Islam Indonesia** (**LDII**) (pégon: لمباݢا دعوة ‫إ‬سلام ‫إ‬ندونيسيا ; cara Jawa: ꦪꦪꦱꦤ꧀ꦢꦏ꧀ꦮꦃ​ꦆꦱ꧀ꦭꦩꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪꦃ; cara Arab: جمعية الدعوة الإسلامية الإندونيسية) iku sawijining organisasi masarakat Islam ing Indonésia mligi nindakaké siyaran dakwah lan pangajaran agama Islam adhedhasar Al-Qur'an lan Al-Hadis. Organisasi iki wus tuwuh ngrembaka ana ing panjuru laladan Indonésia. Warga kang mèlu dadi anggota lan non-anggota jinangka ngancik udakara 30 yuta wong.

## Sajarah 
Mulabukané LDII madeg iku bisa dideleng wiwit tanggal 1 Juli 1927, kadhaptaraké mawa jeneng *Yayasan Lembaga Karyawan Islam* (YAKARI) ing Kutha Kadhiri, Jawa Wétan. Madegé organisasi adhedhasar Akta Notaris Mudijomo katiti-mangsa 27 Juli 1972, minangka korèksi ngeneraké akta sadurungé kang katiti-mangsa 3 Januari 1972 kang isiné babagan panetepan tanggal madegé LEMKARI. Yasan bebadan iki diprakarsani déning sawetara pawongan, ing antarané yaiku:

# Drs. Nur Hasyim;
# Drs. Edi Masyadi;
# Drs. Bahroni Hertanto;
# Soetojo Wirjo Atmodjo, B.A;
# Wijono, B.A.
Ing taun 1981, lumantar Musyawarah Besar (Mubes) YAKARI, jeneng organisasi kasulih dadi *Lembaga Karyawan Islam* (LEMKARI). Banjur ing Musyawarah Besar IV LEMKARI taun 1990, jeneng organisasi kaelih manèh dadi *Lembaga Dakwah Islam Indonesia* (LDII). Owahan jeneng iki adhedhasar arahan saka Sudharmono minangka Wakil Présidhèn RI nalika iku, lan Jéndral TNI (Purn.) H. Rudini. Awit jeneng "LEMKARI" iku saèmper karo jeneng cekakané *Lembaga Karate-Do Indonesia*. Tundhoné jeneng LDII kang dianggo minangka jeneng resmi nganti sepréné.

## Pawongan 
Warga LDII kang wis kaloka ana satengahing masarakat umum ing antarané yaiku:

* Benyamin Sueb
* Ben Kasyafani
* Ida Royani
* Didi Petet
* Keenan Nasution
* Suryo Agung Wibowo

## Kapustakan
Bir Jawa

Bir Jawa yaiku salah sawijining ombènan tradhisional kang ana ing pulo Jawa. Sejatiné ombènan ini kagolong dadi jenising wédang-wédangan lan ora ngandhut alkohol kaya déné jenenge, senadyan nganggo jeneng "Bir". Bir Jawa iki asalé saka Dhaèrah Istimewa Ngayogyakarta.

## Sujarah 
Bir Jawa iki karipta nalika jaman Ngarsa Dalem Sri Sultan Hamengkubuwana VIII ing jaman panjajahan kolonial Walanda. Bir Jawa iki dadi salah sawijining sarana diplomasi Karaton Ngayogyakarta ngadhepi bangsa Walanda lumantar apa kang diarani gastrodiplomasi. Nalika biyen Karaton Ngayogyakrta mesthi kerep nganakake apa kang diarani *perjamuan* utawa bojakrama karo pamrentah kolonial, lan rumrahe adicara mawa adat éropah mesthi ana kang diarani ombènan kang ngandhut alkohol kayata bir, anggur, lan sapiturute. Nanging amarga ombènan-ombènan kuwi kudu diimpor saka negara éropah ndadèkaké regané larang banget. Pintering para juru masak kraton bisa ngrèka wédang-wédangan kang mèmper kaya dene bir, 'warrnané semu soklat, dikocok nganti metu umpluké, nanging asaling saka rempah-rempah kang sabanjuré diarani "BIr Jawa". Mula wédang iki didadèkaké gantining bir asli kanggo para pribumi kang ora bisa ngombé alkohol lan tamtu amarga regané murah.

## Resèp Bir Jawa 
Bahan kang dibutuhaké:

# 150 gram jaé 
# 3 iji seré
# 3 cm kayu manis
# 4 iji kapulaga
# 5 iji cengkèh
# 20 gram kulit kayu secang
# 1 iji jeruk pecel
# 600 ml banyu
# 2 sèndhok mangan gula

Tata cara kang kudu dilakoni:

# Umbah resik kabeh bahan banjur bakar jaé
# Panasi banyu nganti umup
# Geprèk jaé lan seré, cemplungake kabeh bahan kejaba gula lan jeruk menyang jero banyu kang wis umup
# Godhog sawetara menit nganti dadi werna abang
# Tambahna gula miturut seléra
# Patèni kompor, banjur suntak wédang ing gelas lan peresi jeruk pecel
# Suntak ing gelas lan kocok nganti muru

## Réferènsi
Musée des Arts et Métiers

**Musée des Arts et Métiers** iku museum ing Paris sing nyimpen kolèksi Conservatoire national des arts et métiers, sing diadegaké ing taun 1794 minangka gudhang kanggo ngreksa piranti lan panemon ngèlmiah.

Wiwit diadegaké, museum iki dumunung ing biyara Saint-Martin-des-Champs ing *rue Réaumur* ing arondhisèmen kaping 3 Paris. Saiki, museum, sing ngalami rénovasi gedhé ing taun 1990, nduwé cabang ing jèjèré biara, kanthi obyek gedhe sing isih ana ing biara kasebut.

Muséum iki duwé 80.000 barang lan 15.000 lukisan ing koleksiné, kanthi 40.000 ing Paris. Antarane koleksi kasebut yaiku versi asli pendulum Foucault.

Museum iki katon ing karya tulis kayata adegan klimaks saka novel Foucault's Pendulum anggitane Umberto Eco.

Museum iki bisa diakses liwat setatsiyun *Arts et Métiers* saka Metro Paris.

## Réferènsi
## Pranala njaba 
* Musée des Arts et Métiers
Kawruh sesrawungan

**Kawruh sesrawungan** (asring diterjemahake kanthi jamak minangka **èlmu sosial** ) minangka salah sawijining cawanganing kawruh, sing dikhususake kanggo sinau babagan bebrayan lan kalula-lula antarane anggota ing bebrayan kasebut. Istilah iki biyen digunakake kanggo nyebut bidang wargasastra, "kawruhing pasrawungan" asli, sing diadegake ing abad kaping 18. Saliyane wargastastra, saiki kalebu macem-macem disiplin akademik, kalebu jalmasastra, purwasastra, bandhasastra, bhumisastra, itihasa, basastra, tatasastra, yuktisastra, jiwasastra, budaya, lan prajasastra . 

### Sumber
Kêdadèyan La Niña taun 2010-2012

**Kedadèyan La Niña 2010-2012** punika salah sawijining sing paling kuat sing kêrêkam. Hal Iki nyêbabake Australia ngalami sasi terbasah inggih menika sasi September lan rekor saka taun 2010, lan warsa sing paling udan kaping papat ing rekor padha taun 2010.   rata-rata nang ndhuwur tren anyar, ingkang ndadosaken taun 2011 gabung kaliyan taun 1997 minangka taun sing paling panas kaping 14 sing kerekam.Kedadèyan La Niña iki uga nyebabake kegiatan siklon tropis wonten inggil radin radin ing Samodra Atlantik Lor sajorne musim prahara gedhe padha taun 2010, 2011, lan 2012, dene Samodra Pasifik Wétan lan Kulon ngalami rekor aktivitas sing kurang padha taun 2010 lan aktivitas ing ngandhap radin radin padha taun 2011.
## Referensi
ꦏꦼꦢꦢꦺꦪꦤ꧀​ꦭ​ꦤꦶꦤ​ꦠꦲꦸꦤ꧀​꧇꧒꧐꧑꧐꧇​​꧇꧒꧐꧑꧑

***ꦏꦼꦝꦝꦺꦪꦤ꧀ꦭꦤꦶꦤꦠꦲꦸꦤ꧀​꧇꧒꧐꧑꧐꧇~​​꧇꧒꧐꧑꧑꧇***​​​ꦥꦸꦤꦶꦏꦱꦭꦃ​ꦱꦮꦶꦗꦶꦤꦶꦁ​​ꦱꦶꦁ​​ꦥꦭꦶꦁ​​ꦏꦸꦮꦠ꧀ꦱꦶꦁ​ꦏꦼꦉꦏꦩ꧀꧉​​ꦲꦭ꧀ꦲꦶꦏꦶꦚꦺꦧꦧꦏꦺ ​ꦄꦲꦸ  ꦱ꧀ꦠꦿꦭꦶꦪ​ꦔꦭꦩꦶ​ꦱꦱꦶ​ꦠꦼꦂꦧꦱꦃ​ꦲꦶꦁ​ꦒꦶꦃ​ꦩꦼꦤꦶꦏ​ꦱꦱꦶ​ꦱꦺꦥ꧀ꦠꦺꦩ꧀ꦧꦼꦂ​​꧈​​ꦭꦤ꧀​ꦮꦂꦱ​ꦱꦶꦁ​​ꦥꦭꦶꦁ​​ꦲꦸꦢꦤ꧀​ꦏꦥꦶꦁ​​ꦥꦥꦠ꧀​ꦲꦶꦁ​​ꦉꦏꦺꦴꦂ​ꦥꦝ​ꦠꦲꦸꦤ꧀​꧇꧒꧐꧑꧐꧇​꧉ꦫꦠ​ꦫꦠ​ꦤꦁ​​ꦤ꧀ꦝꦸꦮꦸꦂ​ꦠꦽꦤ꧀​ꦲꦚꦂ꧈​​ꦲꦶꦁ​ꦏꦁ​​ꦤ꧀ꦢꦢꦺꦴꦱꦏꦼꦤ꧀​ꦠꦲꦸꦤ꧀​꧇꧒꧐꧑꧑꧇​​ꦒꦧꦸꦁ​​ꦏꦭꦶꦪꦤ꧀​ꦠꦲꦸꦤ꧀​꧇꧑꧙꧙꧗꧇​​ꦩꦶꦤꦁ​ꦏ​ꦠꦲꦸꦤ꧀​ꦱꦶꦁ​​ꦥꦭꦶꦁ​​ꦥꦤꦱ꧀​ꦏꦥꦶꦁ​​꧇꧑꧔꧇​​ꦱꦶꦁ​​ꦏꦼꦉꦏꦩ꧀꧉​ꦏꦼꦢꦢꦺꦪꦤ꧀​ꦭ​ꦤꦶꦚ​ꦲꦶꦏꦶ​ꦲꦸꦒ​ꦚꦼꦧꦧꦏꦼ​ꦏꦼꦒꦶꦪꦠꦤ꧀​ꦱꦶꦏ꧀ꦭꦺꦴꦤ꧀​ꦠꦿꦺꦴꦥꦶꦱ꧀​ꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦼꦤ꧀​ꦲꦶꦁ​ꦒꦶꦭ꧀​ꦫꦢꦶꦤ꧀​ꦫꦢꦶꦤ꧀​ꦲꦶꦁ​​ꦯꦩꦺꦴꦢꦿ​ꦄꦠ꧀ꦭꦤ꧀ꦠꦶꦏ꧀​ꦭꦺꦴꦂ​ꦱꦗꦺꦴꦂꦤꦼ​ꦩꦸꦱꦶꦩ꧀​ꦥꦿꦲꦫ​ꦒꦼꦝꦼ​ꦥꦝ​ꦠꦲꦸꦤ꧀​꧇꧒꧐꧑꧐꧇​꧈​​꧇꧒꧐꧑꧑꧇​꧈​​ꦭꦤ꧀​꧇꧒꧐꧑꧒꧇​꧈​​ꦢꦼꦤꦼ​ꦯꦩꦺꦴꦢꦿ​ꦦꦱꦶꦥ꦳ꦶꦏ꧀​ꦮꦺꦠꦤ꧀​ꦭꦤ꧀​ꦑꦸꦭꦺꦴꦤ꧀​ꦔꦭꦩꦶ​ꦉꦏꦺꦴꦂ​ꦲꦏ꧀ꦠꦶꦮ꦳ꦶꦠꦱ꧀​ꦱꦶꦁ​​ꦏꦸꦫꦁ​​ꦥꦝ​ꦠꦲꦸꦤ꧀​꧇꧒꧐꧑꧐꧇​​ꦭꦤ꧀​ꦲꦏ꧀ꦠꦶꦮ꦳ꦶꦠꦱ꧀​ꦲꦶꦁ​​ꦔꦤ꧀ꦝꦥ꧀​ꦫꦢꦶꦤ꧀​ꦫꦢꦶꦤ꧀​ꦥꦝ​ꦠꦲꦸꦤ꧀​꧇꧒꧐꧑꧑꧇​꧉
## ꦫꦺꦥ꦳ꦼꦫꦺꦤ꧀ꦱꦶ 
https://doi.org/10.22499/2.6104.005|journal=Australian Meteorological and Oceanographic Journal