Aksara Tamil

**Aksara Tamil** (தமிழ் அரிச்சுவடி *tamiḻ ariccuvaṭi*) ya iku aksara abugida sing diuri-uri wong Tamil lan panyatur basa Tamil ing India, Sri Lanka, Malaysia, lan ing manéka papan. Aksara iki kanggo nulisaké basa Tamil lan uga basa Sangsekerta, minangka basa ing sambahyangan. Kanggo nulisaké basa Sangsekerta, dianggo huruf wyanjana (konsonan) lan sandhangan (diakritik) sing dudu saka aksara Tamil. Basa-basa minoritas kaya ta basa Saurashtra, Badaga, Irula, lan Paniya uga ditulis nganggo aksara Tamil.

## Surasa 
### Sesipatan 
Aksara Tamil ngemu 12 hurup swara (உயிரெழுத்து *uyireḻuttu*  "hurup jiwa"), 18 hurup wyanjana (மெய்யெழுத்து *meyyeḻuttu*  "hurup raga") lan siji pralambang mirunggan, ஃ (ஆயுத எழுத்து). Pralambang ஃ diucapaké "akku" utawa "அக்கு" lan dudu warga wyanjana utawa warga swara miturut paramasastra Tamil. Masiya mangkono, pralambang siji iki racaké diurutaké salarik karo hurup-hurup swara. Aksara Tamil kalebu aksara silabis, dudu alfabètis. Mulané, jangkepé cacahé ana 31 rupa hurup ijèn lan 216 rupa hurup gabungan sing gunggungé ana 247 rupa hurup (உயிர்மெய்யெழுத்து *uyirmeyyeḻuttu*), dumadi saka hurup gabungan wyanjana lan swara, hurup wyanjana dipangkon, lan hurup swara dhéwé. Hurup gabungan iki dumadi saka hurup wyanjana sing ditrapi sandhangan swara. Sawatara hurup wyanjana rupané owah supaya bisa trap marang sandhangan swarané. Saliyané iku sandhangan swara ditrapaké menyang hurup wyanjana minangka panambang, ater-ater, utawa kaloroné bebarengan. Saben sandhangan swara iki béda rupané saka hurup swara sing ngadeg dhéwé.

Aksara Tamil ditulis saka kiwa manengen.

### Babad 
thumb|400x400px|Babad aksara Tamil
Aksara Tamil, kaya déné aksara-aksara ing Asia Kidul liyané, tumurun saka aksara Brahmi. Prasasti-prasasti kuna sing ginuritan aksara Tamil wiwitan wis ana ora suwé kawit pungkasing mangsa Asoka. Aksara sing ginurit ana ing prasasti-prasasti iki wiyahé diarani aksara Tamil-Brahmi utawa "aksara Tamili". Aksara iki diarani mangkono awit guritan aksarané wis akèh bédané saka aksara Brahmi ing mangsa Asoka. Contoné, aksara Tamil-Brahmi wis nduwé pranata dhéwé kanggo mbédakaké hurup wyanjana wantah (contoné *m*) saka hurup wyanjana mawa swara (contoné *ma*). Saliyané iku, miturut panemu Iravatham Mahadevan, (1) aksara Tamil Brahmi wiwitan duwé sandhangan sing rada béda, (2) duwé hurup-hurup mirunggan kanggo nulisaké uni-uni sing ora ana ing basa Sangsekerta, lan (3) nyingkiraké hurup-hurup sing ora kanggo marang basa Tamil kaya ta hurup kanggo uni wyanjana sinwara lan uni aspirat. Prasasti saka abad kapindho nganggo gagrag aksara Tamil-Brahmi sing liya, sing udakara padha karo aksara sing dianggo ing *Tolkāppiyam* utawa paramasastra Tamil kuna. Gagrag iki nganggo sandhangan *puḷḷi* minangka pangkon. Aksara Tamil sabanjuré owah rupané dadi luwih mlengkung, lan wiwit abad kalima utawa kanem owah dadi aksara sing kawentar mawa aran *Vaṭṭeḻuttu wiwitan*.

Sanajan mangkono, aksara Tamil modhèren ora tumurun saka aksara iki. Ing abad kapitu, wangsa Pallawa ngripta aksara anyar kanggo basa Tamil kanthi ngringkes aksara Grantha (sing tumurun saka aksara Brahmi Kidul) banjur nambahaké hurup-hurup sing uni-uniné ora tinemokaké ing basa Sangsekerta saka aksara *Vaṭṭeḻuttu* menyang aksara ringkesan iku. Kala abad kawolu, aksara anyar iki nggantèni aksara *Vaṭṭeḻuttu* sing dianggo kraton Chola lan kraton Pallawa ing bang lor wewengkon panyatur basa Tamil, mula kondhang diarani aksara Chola-Pallawa. Aksara *Vaṭṭeḻuttu* isih diuri-uri ana ing bang kidul wewengkon panyatur basa Tamil, ing kraton Chéra lan Pandyan, tekan abad kasawelas rikala kraton Pandyan diteluk kraton Chola.

Pirang-pirang abad sabanjuré, aksara Chola-Pallawa owah dadi aksara Tamil modhèren. Sarana gurit kala semono sing nganggo godhong tal nglantari owahé aksara iki. Para citralika kudu ati-ati supaya ora mbolongaké godhong tal nalika nggurit nganggo tanah (sabangsa *stilus*) amarga godhong sing kabolong luwih gampang suwèk lan rusak. Tundhoné, *puḷḷi* minangka pangkon banjur arang dianggo saéngga uni wyanjana wantah ditulis padha karo wyanjana sing mawa swara. Padha kaya iku, sandhangan swara *kuṟṟiyal ukaram*, sandhangan *u* satengah bunder sing ditulis ing pungkasan tembung utawa tengah tembung camboran, uga wis ora dianggo manèh lan digantèkaké sandhangan *u *sing ringkes. Sandhangan *puḷḷi* langka kanggoné nganti mesin pangecap diciptakaké, déné sandhangan *kuṟṟiyal ukaram* panggah ora dianggo nganti saiki kamangka uni sing magepokan isih ana lan wigati kanggo guru lagu basa Tamil.

Nalika abad kaping sangalas, rupa sawenèh hurup diringkes supaya gampang anggoné ditulis. Ing abad kaping rongpuluh, aksara Tamil diringkes manèh ping bola-bali ing sawatara réformasi aksara. Tundhoné, sandhangan swara kanggo saben hurup wyanjana kabèh dadi sarupa lan sandhangan-sandhangan mirunggan sarta rupa-rupa hurup sing ora ajeg ora dianggo manèh.

[thumb|800px|Sawiji kaca saka [rontal abasa Tamil.|center]]

### Gegayutan karo aksara-aksara India 
Aksara Tamil ana pirang-pirang bédané saka aksara-aksara liyané ing kulawarga aksara Brahmi. Ora kaya saben aksara ing kulawarga aksara Brahmi, ing aksara Tamil ora ana uni wyanjana andhegan sinwara utawa uni wyanjana andhegan aspirat jalaran uni mangkono dudu fonem basa Tamil, masiya alofon andhegan frikatif lan alofon andhegan sinwara ana ing basa Tamil lésan. Mulané, pralambang க்  *k*, contoné, bisa diucapaké /k/ uga bisa diucapaké /ɡ/ utawa /x/ miturut paramasastra Tamil.

Sawènèh pralambang liya bakal ditrapaké kanggo uni-uni iki manawa aksara Tamil dianggo saperlu ngguritaké basa Sangsekerta utawa liyané.

Uga ora kaya aksara-aksara saka kulawarga aksara Brahmi liyané, ing aksara Tamil arang ana ligatur tipografis kanggo mratandhani wyanjana jèjèr, sing pancèn arang ana ing basa Tamil tinimbang ing basa-basa India liyané. Yèn kadadèn ana wyanjana jèjèr, hurup wyanjana kapisan dipangkon mawa *puḷḷi* tumuli hurup wyanjana kapindho ditulis ing sabanjuré. Nanging mangkono, paugeran iki ora bisa ditrapaké kanggo nulis க்ஷ *kṣa* karo ஸ்ரீ *śrī*.

## Hurup 
### Wyanjana wantah 
Hurup-hurup wyanjana dijenengi hurup "awak" (*mei*). Hurup wyanjana digolongaké dadi telung golongan: *vallinam* (wyanjana abot), *mellinam* (wyanjana ènthèng, kalebu kabèh uni nasal), lan *itayinam* (wyanjana madya).

Ana sawatara paugeran lèksikal kanggo nyipta tembung. Pustaka *Tolkāppiyam* ngandharaké paugeran mangkono. Sawenèh contoné ya iku: (1) tembung ora bisa dipungkasi mawa wyanjana tinamtu lan ora bisa diwiwiti mawa wyanjana tinamtu, ya iku *r-*, *l-* lan *ḻ-*; (2) ana rong wyanjana untu *n* - sing pamasangé (a) gumantung dipasang ana ing ngarep tembung apa ora lan (b) gumantung hurup sakiwa-tengené. (Kala kawuri, salah siji hurup *n* iku diéja minangka wyanjana alvéolar, kaya ta sing isih dicaturaké ing basa Malayalam.)

Dentawyanjanané aksara abugida Tamil iki mèmper karo dentawyanjanané aksara-aksara abugida tangga-teparoé yèn dideleng saka géografiné utawa linguistiké. Iki nuduhaké yèn aksara-aksara iki duwé asal-usul sing padha, ya iku saka aksara Brahmi.

### Wyanjana modhèren 
Basa Tamil ing pacaturan nyamboraké akèh fonem sing ora ana ing *Tolkāppiyam*. Hurup kanggo nulisaké uni-uni iki diarani "grantha", sing wis kalebu ing basa Tamil modhèren. Hurup-hurup iki diwulangaké ana ing pamulangan dhasar lan dilebokaké sajeroning panyandi Pamaréntah Tamil Nadu sing dijenengi *Tamil All Character Encoding* (TACE16, tegesé Panyandi Sarwa Aksara Tamil).

Ing mangsa saiki, ana telung gabungan pralambang dhasar aksara Tamil sing racaké kanggo nulisaké uni-uni saka basa Inggris 'f', 'z', lan 'x'. Iki kanggo nulis jeneng-jeneng lan tembung-tembung basa Inggris lan basa Arab. Gabungané ya iku ஃப் kanggo f, ஃஜ் kanggo z lan ஃஸ் kanggo x. Contoné: asif = அசிஃப், aZaarudhiin = அஃஜாருதீன், rex = ரெஃஸ்.

Upaya nggolongaké hurup dadi wyanjana sinwara lan ora sinwara sarana aksara-ndhuwur (*superscript*) lan aksara-ngisor (*subscript*) uga wis tau dianakaké nganggo angka siji, loro, telu, lan papat sing tegesé (1) ora sinwara, (2) aspirat ora sinwara, (3) sinwara, lan (4) aspirat sinwara. Cara iki kanggo nulisaké tembung-tembung Sangsekerta ing pustaangka pustaka Sangsekerta-Tamil nganggo aksara Tamil. Contoné:
க₁ - Ka
க₂ - Kha
க₃ - Ga
க₄ - Gha. Nanging, cara iki durung diakoni Unicode. Ora ana aksara-ngisor kanggo aksara Grantha ing Unicode lan panggon ndèkèkaké angangka angka iku kudu langsung sinandhingan karo hurup wyanjanané, déné Unicode nyandi aksara mangkono dadi கௌ₂ utawa க₂ௌ kanthi permutasi sakenané.

### Swara 
Hurup swara uga aran hurup 'kauripan' (*uyir*) utawa 'jiwa'. Gabungané hurup wyanjana (sing diarani hurup 'raga') karo hurup swara dijenengi hurup 'urip' (*uyirmei*, tegesé hurup sing duwé 'raga' lan 'jiwa').

Hurup swara ing aksara Tamil dipérang dadi hurup hraswa lan hurup dirga (sabené ana lima) saha rong sandhyaksara (diftong).

#### Rupa ijèn 
#### Rupa gabungan 
Nganggo conto wyanjana 'k':

Pralambang mirunggan ஃ (arané *akh*) iku wisagra. Pralambang iki adaté murni mung kanggo ing paramasastra, nanging saiki uga dianggo minangka sandhangan kanggo uni-uni basa manca. Contoné, ஃப் iku kanggo uni *f *saka basa Inggris sing asliné ora ana ing basa Tamil.

Uniné hurup swara dirga (*nedil*) dawané udakara ping pindhoné uniné hurup swara hraswa (*kuRil*). Sandhyaksara wiyahé dilésanaké ping karo tengahé swara hraswa, masiya uga ana sawatara pustaka paramsastra sing nggolongaké sandhyaksara sajeroning swara dirga (*nedil*).

Ana ing rupa gabungan, sandhangan swara bisa dipasang ing tengené, kiwané, utawa kiwa-tengené hurup wyanjana. Rupa gabungan iki uga bisa wujud ligatur. Paugeran bab ligatur iki panggah owah. Paugeran lawas ligaturé luwih akèh tinimbang paugeran anyar. Sing kadeleng ing kaca iki gumantung fon apa sing dianggo; contoné, fon Code2000 ligaturé luwih akèh tinimbang fon Latha.

Amarga akèhé ligatur iki, ana pamrakarsa réformasi aksara sing njangkah supaya kabèh rupa ligatur disingkiraké lan kabèh sandhangan swara ditrapaké mung ing sisih tengené wyanjana.

Unicode nyandi pralambang manut urutan logis (ajeg wyanjana dhisik), kamangka panyadi 8-bit warisan (kaya ta TSCII) milih manut urutan tulis. Mulané, nata urutané manèh rinasa wigati nalika malih saka panyandi siji menyang liyané lantaran ora bisa yèn mung nyocogaké urutan saprangkat titik-sandi siji padha karo liyané.

#### Tabèl gabungan hurup-hurup Tamil 
Tabèl ngisor iki mratélakaké hurup-hurup swara (*uyir* utawa 'kauripan') ing larik paling ndhuwur lan hurup-hurup wyanjana (*mei* utawa 'raga') ing sisih pinggir. Gabungan kaloroné dadi huruf Tamil gabungan (*uyirmei*).

## Angka lan lambang 
Saliyané angangka angka dhasar (0-9), aksara Tamil uga nduwéni angka kanggo 10, 100, lan 1000. Lambang sing tegesé dina, wulan, taun, dèbit, krèdit, mau, rupé, lan angka uga ana.

## Unicode 
Larik Unicode aksara Tamil ya iku U+0B80–U+0BFF. Babagan klawu ya iku titik-sandi titik-sandi sing ora tinugasan. Iku ateges titik-sandi ing babagan iku ana pasangané ing aksara Asia Kidul liyané tur kanggo utawa tinugasan, déné ing aksara Tamil ora tinemokaké fonemé mula ora ana hurupé lan titik-sandiné ora kanggo lan tinugasan.

Kayadéné aksara-aksara Asia Kidul liyané ing Unicode, panyandi aksara Tamil asliné tumurun saka pakem ISCII. ISCII lan Unicode nyandi aksara Tamil minangka abugida. Sajeroning abugida, pralambang dhasar nglambangaké sauni wyanjana sing tinutan swara gawan. Wyanjana sinandhangan swara utawa wyanjana wantah (tanpa swara) dilambangaké sarana pralambang dhasar diwènèhi pralambang katrangan. Saben titik-sandi sing nglambangaké fonem sing padha ing aksara-aksara Asia Kidul, kalebu aksara Tamil, disandèkaké menyang babagan sing padha sajeroning Unicode. Masiya Unicode nrapaké aksara Tamil kaya déné abugida liyané, kabèh pralambang wyanjana wantah lan pralambang wanda ing aksara Tamil bisa dimunculaké kanthi nggabungaké sawenèh titik-sandi titik-sandi Unicode, kaya ing Tabèl Wanda Aksara Tamil Unicode ngisor iki.

Sajeroning Unicode 5.1, urutan tinengeran ditambahaké kanggo kabèh pralambang wyanjana wantah lan pralambang wanda aksara Tamil. Unicode 5.1 uga duwé urutan tinengeran kanggo ligatur ing aksara Tamil SRI (*śrī*), ஶ்ரீ. Urutan iki dijenengi *TAMIL SYLLABLE SHRII* (cara Jawa: WANDA TAMIL SHRII) sing dumadi saka jèjèran Unicode U+0BB6 U+0BCD U+0BB0 U+0BC0.

### Aksès ing pamrograman 
* Aksara Tamil bisa diréka nganggo kapustakaan Python sing dijenengi **open-Tamil** (cara Jawa: Tamil-kabuka).

## Uga delengen 
*  (ing Wikibuku Tamil)

## Cathetan sikil 
### Bibliografi 
* 
* 

## Pranala njaba 
* Paugeran Aksara Tamil (PDF)
* Fonètik basa Tamil lésan
* Tabèl Unicode - Aksara Tamil (PDF)
* TACE 16 (PDF)
* Aksara Tamil