Sel Punca

[right|thumb|300px|Sel induk [embrio tikus.]]
**Sèl Punca** inggih punika sèl induk ingkang botèn terspesialisasi. Sèl kasébut manawi dipunsimpén saged ngantos 40 taun. Fungsi utamanipun inggih punika ngélangkungi sérta gantos sèl-sèl salira ingkang sampun rusak, kados ta Pangkrèas ing diabètés.

## Sifat 
Sèl punca gadhah kalih sipat ingkang bèntèn kaliyan sèl sanèsipun:
* Sèl punca dèrèng kagolong sèl kaliyan spesialisasi fungsi nanging saged ngaruhi piyambak kanthi pémbélahan sèl punika manawi sampun botén aktif ingkang wekdal botén kathah.
* ing kaanan katamtu, sèl punca saged ngunduksiakén kanggé dados sèl kaliyan fungsi katamtu kados ta jaringan utawi sèl organ ingkang gadhah tugas piyambak. ing sungsum balung lan getih tali pusar (), sèl punca kanthi kaatur belah saha dandani sèl ingkang rusak, manawi makaten ing organ sanès pankrèas utawi ati, pembelahan namung kadadosan ing kaanan katamtu.
### Adédasar potènsi 
thumb|Un zygote: spirogyra sp.(zygnematales).
thumb|Colonie de cellule souche humaine en culture avec des fibroblastes murins.
* Sel induk ber-totipotensi (*toti*=total) inggih punika sèl induk ingkang gadhah potènsi kanggé deferensiasi dados sadaya jinis sèl, inggih punika sèl ekstraembrionik, sèl somatik, saha sèl sèksual. Jinis sèl punika saged tukul dados organisme énggal manawi dipunsukani panjurung maternal ingkang nandai. Sel induk bertotipotensi pikoleh saking sèl induk embrio, asil pembuahan sèl telur déning sèl sperma.
* Sel induk ber-pluripotensi (*pluri*=jamak) inggih punika sèl-sèl ingkang saged diferensiasi dados sedanten jinis sèl ing salira, nanging boten saged wujud organisme énggal.
* Sel induk ber-multipotensi inggih punika sèl-sèl ingkang saged defensiasi dados pinten-pinten jinis sèl diwasa.
* Sel induk ber-unipotensi (*uni*=tunggal) inggih punika sèl induk ingkang saged ngasilaken satunggal jinis sèl katamtu, nanging gadhah kabetahan nguwali piyambak ingkang boten gadhah sèl ingkang boten sèl induk..
#### Sel punca embrio (*embryonic stem cells*) 
[thumb|250px|Human [embryonic stem cells  A: Cellules souches humaines encore indifferenciées.  B: Cellules nerveuses]]
Sel induk punika dipunpendet saking embrio ing fase blastosit (5-7 dinten sakampunipun buah)..

:**Sel punca mesenkimal**
:Sel induk mesenkimal utawa *mesenchymal stem cells* (MSC)sagen dipuntemuake ing stroma sungsum balung wingking, periosteum, lemak, lan kulit. Nanging wonten pinten-pinyen bukti ingkang nyataaken manawi pérangan MSC asifat pluripotensi pramila boten kamawon saged ngubah dados jaringan mesodermal nanging ugi endodermal.

#### Sel punca kanker (*cancer stem cells*) 
Sel punca kanker inggih punika sèl ingkang ngaktivasi lintasan onkogenik wujud tumorigenesis ingkang damel sèl normal nglampahi fase inisiasi tumor, nanging sèl pucuk kanker boten gadhah sipat namun tumorigenik. saking data pungkasan, dipuntemuake selpuncak kanker ing pinten-pinten jinis kanker seperti leukimia, kanker payudara, kanker utek, kanker utek, kanker usus besar dan kanker kulit. Sel punca kanker pankreas gadhah kluster diferensiasi CD44, CD24 saha *epithelial-specific antigen*, selain SDF-1 (*stromal cell-derived factor 1*)/CXCR4 kanggé migrasi kados ta sèl punca normal, sarta èksprèsi genetiklangkung inggal saking lebih tinggi ari sèl punca normal, kados ta gen BMI-1 dan SHH (*Sonic hedgehog*) kanggé nguwali piyambakipun,,
## Sifat 
Sel punca gadhah kalih sipat ingkang bènten kaliyan sèl sanèsipun:
* Sel punca dèrèng kagolong sèl kaliyan spesialisasi fungsi nanging saged ngaruhi piyambak kanti pembelahan sèl punika manawi sampun boten aktif ingkang wekdal boten tembung.
* ing situasi katamtu, sèl punca sagen ngunduksiaken kanggé dados sèl kaliyan fungsi katamtu kados ta jatingan utawi sèl organ ingkang gadhah tugas piyambak. ing sungsum balung lan getih tali pusar (), sèl punca kanthi kaatur belah saha dandani sèl ingkang rusak, manawi makaten ing organ sanès pankreas utawi ati, pembelahan namung kadadosan ing kaanan katamtu.
### Adedasar potensi 
* Sel induk ber-totipotensi (*toti*=total) inggih punika sèl induk ingkang gadhah potensi kanggé deferensiasi dados sadaya jinis sèl, inggih punika sèl ekstraembrionik, sèl somatik, saha sèl sèksual.  Jinis sèl punika saged tukul dados organisme énggal manawi dipunsukani panjurung maternal ingkang nandai. Sel induk bertotipotensi pikoleh saking sèl induk embrio, asil pembuahan sèl telur déning sèl sperma.
* Sel induk ber-pluripotensi (*pluri*=jamak) inggih punika sèl-sèl ingkang saged diferensiasi dados sedanten jinis sèl ing salira, nanging boten saged wujud organisme énggal.
* Sel induk ber-multipotensi inggih punika sèl-sèl ingkang saged defensiasi dados pinten-pinten jinis sèl diwasa.
* Sel induk ber-unipotensi (*uni*=tunggal) inggih punika sèl induk ingkang saged ngasilaken satunggal jinis sèl katamtu, nanging gadhah kamampuan nguwali piyambak ingkang boten gadhah sèl ingkang boten sèl induk. sarta èksprèsi genetiklangkung inggal saking lebih tinggi ari sèl punca normal, kados ta gen BMI-1 dan SHH (*Sonic hedgehog*) kanggé nguwali piyambakipun,,

## Cathetan suku