Asu

**Asu**, **segawon**, utawa **cemera** kasebut (***Canis familiaris*** yèn dianggep spèsiès kang béda utawa ***Canis lupus familiaris*** yèn dianggep dadi subspèsiès serigala) minangka karnivor ing kulawarga Canidae. Iki minangka bagéan saka kaleng kaya serigala, lan minangka karnivor darat kang akèh banget. Asu lan srigala abu-abu kang isih ana saiki minangka isih sadulur amarga srigala modern ora ana gandhèng cenengé karo srigala kang kaping pisanan diingu manungsa, kang duwé arti yèn leluhur langsung saka asu kasebut wis punah. Asu kasebut minangka spèsiès pisanan kang dijinengi lan dipilih kanthi pirang-pirang èwu taun kanggo macem-macem prilaku, kemampuan sensorik, lan atribut fisik.

Hubungané kang dawa karo manungsa naté nyebabaké asu bisa uga cocog karo tumindaké manungsa lan bisa tuwuh kanthi pola panganan kaya pati sing ora cukup kanggo kaleng liyané. Asu beda-beda kanthi wujud, ukuran, lan werna. Dhèwèké nindakaké akeh peran kanggo manungsa, kayata mburu, angon, narik akeh, njagani, ngéwangi polisi lan militèr, kekancan, ngéwangi wong cacat. Pengaruh iki ing masarakat manungsa menehi soanten saka "kanca paling apik manungsa".

## Jinis 
### Asu gedhé 
Ukurané asu iku werna-werna, ana kang gedhé lan cilik nganti bisa digawa menyang ngendi-endi. Jinisé asu gedhé iku kaya ta:
* Asu border collie saka Karajan Manunggal lan Sekotlan.
* Asu dalmatian saka Kroasia.
* Asu herder saka Jérman.
* Asu pinscher saka Jérman.
* Asu saint bernard saka Switserlan.

### Asu cilik 
Saliyané asu gedhé, uga ana asu cilik utawa asu kikik, kang ing basa Inggris diarani toy dog. Jinisé asu cilik iku kaya ta:
* Asu chihuahua saka Mèksiko.
* Asu maltese saka Républik Malta.
* Asu pomeranian saka Jérman.

### Asu ras tulèn 
jmpl|280x280px|Asu Chow Chow ya iku salah siji asu tulèn ing donya ().
Parker lan ilmuwan liyané ing artikel kanthi sesirah *Genetic Structure of the Purebred Domestic Dog* miterang yèn ana 14 asu tulèn ing donya. Asu-asu iku kasebar ing Afrika, Alaska, Jepang, Républik Rakyat Cina, lan Sibèri, ya iku:

* Asu afghan hound saka Afghanistan.
* Asu akita inu saka Jepang.
* Asu basenji saka Républik Dhémokratik Kongo.
* Asu chow chow saka Républik Rakyat Cina.
* Asu samoyed saka Fédérasi Ruslan lan Sibèri Kulon.
* Asu husky siberia saka Sibèri.
* Asu lhasa apso saka Tibet.
* Asu malamut alaska saka Alaska.
* Asu pekingese saka Républik Rakyat Cina.
* Asu saluki saka Wétan Tengah.
* Asu sharpei saka Républik Rakyat Cina.
* Asu shiba inu saka Jepang.
* Asu shih tzu saka Républik Rakyat Cina.
* Asu terier tibet saka Tibet.

### Jinis ing Indonésia 
Sejatiné, Indonésia uga duwé jinis asu kang ora ana ing panggonan liyané, ya iku:

#### Ajak jawa
Ajak utawa ajag ya iku asu kang urip ing Asia mligi ing sisih kidul lan wétan. Ajak ora padha karo asu ajag. Ajak minangka asu asli ing Nusantara, ditemokaké ing pulo Sumatra lan Jawa, sing manggon ing wilayah pegunungan lan alas. Asu lokal lan liya-liyané sing umumé dadi kéwan ing Indonésia sejatiné asu impor saka wilayah liya. Dhuwur sedheng, wernané coklat abang. Ing ngisor janggut, gulu, nganti pucuk weteng putih, déné buntuté ireng jet.

Ajak biasané manggon ing klompok lima nganti rolas kéwan, gumantung saka lingkungané. Nanging, ing kahanan tartamtu Ajak bisa urip dhewe (dhèwèkan), kayata ing Taman Nasional Gunung Leuser lan Taman Nasional Bromo (Pasuruan).

#### Asu kintamani 
[jmpl|260x260px|[Segawon kintamani|Asu kintamani]]
Adhedhasar *standardisasi* sajroning Himpunan Trah Anjing Kintamani Bali (HTAKB) taun 2015 kepungkur, sinebutaké yèn dedeg asu kintamani wadon luwih cilik timbang asu kintamani lanang. Dhuwuré awak asu kintamani kaétung saka pundhak utawa *gumba* tumeka ing pidakan lemah yaiku 45-55 sèntimeter (cm) lan wadoné udakara 40–50&nbsp;cm. Asu kintamani bisa urip nganti umur 14 taun. Sadurungé sinebut minangka asu kintamani, kewan iki kang kaya katulis ana serat-serat sastra kuna Bali ing lontar èwonan taun kepungkur, diarani minangka Kuluk Gembrong utawa asu kang wulune ketel. Kuluk lan cicing yaiku sebutan kanggo basa lokal lan gembrong tegesé ketel. wuluné kang ketel dinuga minangka asil *adaptasi* supaya suhu awaké panggah anget nalika ing hawa adhem paredèn. Carita ngenani mula bukané asu kintamani katulis jangkep ana sawijining panalitèn kang asesirah *The Kintamani Dog: Genetic Profile of an Emerging Breed from Bali, Indonesia. S*ajronong panalitèn kang ditindakaké dening I Ketut Puja taun 2005 sinebutaké, asu kintamani kagolong asu purba, yaiku asu kang wis kélangan ragam gènetikané awit èwonan taun kepungkur. Miturut panaliti asu kintamani saka *Fakultas Kedokteran Heman Universitas Udayana*, Denpasar kasebut, asal usul dingertèni minangka asil kawin silang chow-chow kalawan asu lokal. Kadadéan kasebut dumadi ing taun 1400, nalika sawijining tukang dagang saka Cina alihan menyang Bali sinambi gawa asu chow-chow duweké. Si tukang dagang banjur ngrabi salah siji anggota kulawarga Raja Jaya Pangus lan manggon ing laladan Kintamani. Kaya ngetutaké pokal bendarané, asu chow-chow uga nglakoni kawin silang kalawan jinis lokal satemah lair kuluk gembrong. Senajan mangkono, sajroning panalitèn liyané ana temuan kang narik kawigatèn  jalaran sacara gènetika asu kintamani duwèni sambung rapet kalawan dingo, asu ajag saka Ustrali. Sakecap ciri-ciri asu kintamani mèmper srigala lan dingo. Asu kintamani uga mempèr kalawan asu nembang Papua (Papua Singing Dog) kang isih sadulur kalawan dingo. Kairipan asu kintamani lan dingo njurung tèori selawasé iki yèn dingo yaiku asu kang asalé saka Asia Wétan kang mèlu alihan bendarané ras Austronésia menyang pulo-pulo ing Asia Kidul-Wétan. dingo Ustrali wis kakurung saka gunggung baboné selawasé 5000 taun kapungkur, mangkono uga asu kintamani. Ing tèori iki disebutaké yèn mapané Désa Sukawana kang dikupengi Punthuk Penulisan lan Lembah Batur mènèhi tantangan lan pepalang kanggo asu kintamani. Iki kang nyebabaké asu kintamani kakurung kanggo manak lan kawin kalawan jinis liyané saka jaban Sukawana èwonan taun lawasé. Iki kang uga gawe jinis asu kintamani luwih seragam wujudé kawit èwonan taun kapungkur tumeka saiki lan dadi èndemik Sukawana sarta trah asu sepisanan asli Indonésia. Asu kintamani saiki wis sumebar ing sawenèh laladan.

Asu kintamani bisa didadèkaké asu sing bisa ngreksa bendarané lan duwé sipat mawas sarta sumèh marang sapa waé. Asu kasebut sipaté uga mandhiri lan cukat nalika ana asu liyane lumebu ana ing wewengkoné dhèweké, nanging asu kintamani nuduhaké sipat seneng kekancan marang bendara lan kulawargané. Asu kintamani bisa cepet kekancan marang bocah lan bisa dadi kanca dolan kang apik. Yèn asu kintamani urip bebarengan kanggo wektu kang cukup suwé lan cerak, asu kasebut bakal nuduhake tandha kasetyané selawase uripé. Kirik kintamani duwèni sikil kang ènthèng jalari dhèwèké bisa polah kanthi bebas, asu iki uga tinepung minangka asu kang bisa munggah gunung kanthi gampang jalaran wujud awaké kang pas kanggo nempuh dalan-dalan ing gunung, asu iki uga duwé katrampilan bisa lelangèn ana banyu, mula saka kuwi asu kintamani ora wedi karo banyu.

Asu kintamani kapétung wiwit 20 Fébruari 2019 wis duwé sèrtifikat utawa "pengakuan" saka donya yèn asu iki minangka asu ras asli saka Indonésia, mangka déning Benny Kwok Wie yaiku lurah paguyuban Indonésia Kennel Klub  (IKK) wis mersudèkaké dhaftaraké asu kintamani supaya diakoni déning donya kawit taun 2017 kepungkur. Déné saiki awakdhéwé wis bisa bombongaké yèn asu kintamani pancèn satemené asu Indonésia, awit ing Bali populasi asu kintamani kalebu akèh, malah gampang tinemu ing kebon jeruké para warga Bali. Asu kintamani asring nglairaké bayiné ana ing guwa-guwa, sawisé oleh sertifikat rasa handarbeniné warga lekas kegugah lan merlokaké ngrumat asu kintamani kanthi becik lan ngelongi angka asu kintamani kang ditelantarké ana sapinggiré dalan-dalan, lan iku becik kanggo nambah mumpangat ekonominé warga kang péngin ngingu asu kintamani dadi klangenané.

#### Asu tengger
Asu tengger ya iku asu kang mung bisa ditemoni ing wewengkon Pagunungan Brama, Jawa Wétan (uga diarani Pagunungan Tengger). Miturut Jentink lan Semon, asu tengger duwé garis coklat tua ing guluné, kapinteran sing dhuwur, lan pawakan gagah. Alexander uga nambahi yèn asu jinis iki kalebu kewan sing wani, manteb, lan dadi pimpinan asu liyané. Ing cathetané dhèwèké, asu iki uga digolongake minangka asu gedhé kanthi dawa awak 1 mèter lan buntut 30 sèntimèter.

#### Asu new guinea singing
Asu New Guinea Singing ya iku asu sing manggon ing dataran tinggi New Guinea. Werna coklat emas kanthi bentuk kuping segi telu, buntut sing kandel, moncong cendhak kaya rubah. Wong Moni nganggep segehome, minangka Asu New Guinea Singing, minangka bagéan saka leluhure. Ora mung kuwi, asu kicau Papua uga dianggep minangka pemilik utawa penjaga dataran tinggi Carstensz Pyramid, puncak paling dhuwur ing Jayawijaya kanthi dhuwure 4.884 meter saka permukaan laut (mdpl).

Ancaman paling gedhe sing saiki diadhepi asu nyanyi Papua yaiku pecah konflik bersenjata ing Intan Jaya amarga tumindak kelompok kekerasan bersenjata (KKB).

## Pérangan awak 
### Rangka 
Kabèh asu kang séhat, tanpa deleng ukuran lan jinisé, duwéni struktur rangka kang mèmper marang siji lan liyané sanadyan ana variasi rangka ing antarané jinis asu. Wujud rangka kang mèmper iku ora deleng marang cacah balung ing buntut. Rangka asu iku cocog kanggo lumayu. Balung asu ing geger lan gulu duwéni otot geger kang melar lan kuwat. Balung iga kang dawa nyebabkaké ruwang kang gedhé kanggo jantung lan paru-paru. Asu duwéni pundhak kang ora nyambung marang rangka, mula duwéni fleksibilitas kang apik.

Dwarfisme digunakaké kanthi selektif marang sawenèh jinis asu amarga sikil kang cendhak duwéni guna. Jinis asu iku antarané dacshunds lan corgis. Wujud telung tengkorak dhasar ya iku dolichocephalic mendawa kang bisa dideleng ing asu bebedag kang ngutamaké mata, mesocephalic tengahan utawa jinis mesaticephalic, lan jinis brachycephalic kang cendhèk banget lan amba kaya ta tengkorak ras mastiff.

### Buntut 
Asu duwéni wujud buntut kang manéka warna, antarané lurus, lurus mendhuwur, wulan sabit, kriting, utawa mlungker-mlungker. Kaya ta kewan-kewan kang kalebu kaluwarga Canidae, buntut asu digunakaké kanggo sesambungan babagan kahanan emosi marang asu liyané. Ing sawenèh asu bebedag, buntuté ditugel supaya ora kena tatu.

### Indera 
Indera asu bisa ngrespon nganggo pandeleng, ambu, rasa, dedemokan, lan sensitif marang papan magnetik ing bumi. Panalitèn liyané ngusulké supaya asu bisa nemokaké laladan magnetik ing bumi.

Ing sisih liya, umur rata-rata asu gedhé yaiku 8 nganti 12 taun. Sing kalebu asu gedhé kayata German Shepherds, Golden Retriever, Labrador Retriever, Rottweiler, lan Doberman Pinschers; uga asu raksasa kayata Great Danes, St. Bernard, lan Mastiff. Umumé, asu raksasa umur uripé rata-rata 8 nganti 10 taun. Saka panalitén kuwi uga ditemokaké yén asu wadon duwéni umur petang sasi luwih dawa tinimbang asu lanang. Salah sijine alasane amarga asu wadon luwih akéh sing dikebiri. Bluey jinisé Australian cattle-dog, dhewéké urip ing Les Hall of Rochester, Victoria, Australia.

### Mubeng-mubeng 
Asu biasané mubeng-mubeng nalika kepingin ngoyak buntute, nanging menawa kadadeyan iki terus-terusan bisa wae asu mau nandang sindrom vestibular idiopatik. Luwih becik menawa asu mubeng-mubeng kaya ngono dipriksaké ing dokter kèwan waé.

Asu diwasa kanthi ukuran rata-rata mbutuhaké kira-kira 30 kalori saben ½ kilogram bobot awak saben dina. Apiké, anakan sing luwih gedhé mung butuh 20 kalori saben ½ kilogram bobot awak, déné sing luwih cilik butuh 40 kalori saben ½ kilogram bobot awak.

Masarakat ing sawetara provinsi ing Indonesia ngonsumsi daging asu minangka sumber protein, kanthi terang-terangan utawa kanthi rahasia. Ing Manado, daging asu diarani "RW" (singkatan saka "rintek wuuk" sing ing basa Tombulu tegese rambut alus). Masakan Batak uga ngerteni daging asu, sanajan daging asu kanthi kode "B1" (singkatan saka "biang" sing ing basa Batak tegese asu) dudu panganan sing paling populer ing masakan Tapanuli lan sekitare. Ing Kutha Sala, *sate jamu* utawa *sengsu* iku arane sate daging asu lan tongseng.

## Asu ing tradisi Islam-Jawa 
Ing jaman *postmodernisme*, masyarakat Jawa isih nduwèni akulturasi kang dhuwur babagan nilai-nilai Islam. Anané kabudayan Jawa kang ngrembaka ing dhaérah-dhaérah nudhuhake menawa Islam ngrembaka ing Indonésia liwat kultur kabudayan. Akèh anak-anak ing tlatah Jawa kang isih kenthel karo adat istiadat kang ana ing dhaérahé dhéwé-dhéwé. Salah sijiné adat tresna marang kéwan Asu. Ing jaman biyèn, nalika Jawa isih Hindu-Budha, Asu dadi kéwan kang disegani utawa urip bebrayan karo masyarakat Jawa, amarga Asu kalebu kewan Klangenan (kesenengan). Minangka kewan klangenan, Asu duwèni tugas lan fungsi, kayata :
* Dadi kewan kesenengan ndara lan sakaluwarga, amarga nalika ndara lunga adoh, asu bisa ora doyan mangan, poso dinan-dinan, gampang lulut, manut.
* Dadi kewan kang njaga ndarané, njaga omahé saka bebayan.
* Anak asu uga bisa dadi obat nalika strès. Wong kang duwé ingon-ingon luwih arang lara lan bisa mari luwih cepet tinimbang wong kang ora duwé ingon-ingon.
* Dadi kewan kang bisa dadi kanca guyon, menawa dilatih awit cilik.
* Dadi klangenan kang kerep diajak mburu musang, kuwuk, utawa tikus ing sawah-sawah nalika musim ama.
* Melu njaga keamanan dhusun, nggawé kahanan dhusun ora sepi lan serem nalika ana kadadéyan perburuan asu kanggo dipangan.

Lire, kepriye statuse asu ing kacane ulama fiqih? Awake dhewe kabeh wis ngerti, fiqih yaiku bidang ilmu sing paling pengaruh ing tataran hukum islam. Awit biyen nganti saiki. Yen teologi dadi hukum paling aji ing Kristen, Fiqih dadi teologine umat Islam. Sacara garis gedhe, ana loro mazhab ngenani status asu: apa suker/ najis utawa ora. Mazhab sepisan yaiku mazhab asu-najis. Iki pandangan sing dipeloni mazhab Syafi’I lan Hambali. Mazhab Syafi’i akeh dipeloni umat islam ing kawasan Asia Tenggara termasuk Indonesia.

Wigatine argumen loro mazhab iki fokus ing hadist riwayat Abu Hurairah: “Yen wadah (gelas/piring) nge awakmu dilate asu mila kudu dicucekake kaping pitu wasuhan. Salah sijine nganggo lemah.”  Meh kabeh umat Islam apal karo Hadizt iki. Paling ora, tau krungu saka wong liya utawa saka warta islam.

1. Asu Rebutan Balung

Paribasan iki yen dimaknani kaya ana wong loro sing lagi ngrebutke samurang sing ora penting. Dadi, Asu ing kene yaiku analogi kanggo wong loro mau sing terus-teerusan rebutan lan ora ana sing gelem ngalah. Wondene Balung nggambarake samubarang kang sepele utawa ora penting.

2.     Asu Belang Kalung Wang

Paribasan iki yen dimaknai yaiku babagan status lan arta. Asu belang kalung wang iku analogi kanggo samubarang kang duweni wulu belang lan kalungan arta. Bebrayan Jawa kuno ndeleng asu minangka kewan sing kastane ngisor, apa maneh asu wulu belang. Asu ras kasebut dianggep cluthak saengga paling ora disenengi. Saka kuwi metafora asu belang ana kanggo nyebut wong sing statuse rendhah. Wondene kalung wang kanggo nyebut wong sing status sosiale rendhah ananging dhuwe kasugihan.

3.     Asu gedhe menang kerahe

Asu gedhe meang kerahe yaiku asu sing gedhe ananging menang nalika gelutan. Makna iki jumbuh karo bab kekuwasaan. Gampang omonge paribasan iki cocok kanggo nggambarake wong sing dhuweni status dhuwur lan sugih bakale menang terus ing pagesangan.

## Uga delengen 
* Candhi Asu
* Daging asu
* Sangkaning asu omahan

## Rujukan 
## Kapustakan 
**Buku**

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
**Jurnal**

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Pranala jaba
* Biodiversity Heritage Library bibliography for *Canis lupus familiaris*
* Fédération Cynologique Internationale (FCI) – World Canine Organisation
* Dogs in the Ancient World, an article on the history of dogs
* View the dog genome  on Ensembl