Ratu Seganten Kidul

jmpl|Gambar populèr bab wujudipun Nyai Rara Kidul, ingkang ngagem rasukan warni ijem.
**Ratu Seganten Kidul** inggih menika asma ingkang limrahipun tumuju wonten ing kalih priyantun, inggih punika Kangjeng Ratu Kidul kaliyan Nyi Rara Kidul. Priyantun punika misuwur sanget wonten satengahing masarakat Jawi kaliyan Bali. Kapitadosan wontenipun panguwaos seganten kidul (Samodra Hindia) utaminipun dipuntepang tiyang Sundha kaliyan Jawi. Tiyang Bali ugi pitados menawi wonten kakiyatan ingkang nguwaosi pesisir seganten kidul.

## Legénda saking Sundha 
**Nyi Rara Kidul** (ugi kagungan asma *Nyai Lara Kidul* ) inggih menika *tokoh* *lègendaris* Indonésia ingkang misuwur sanget wonten ing antawisipun masarakat Jawi kaliyan Bali. *Tokoh* menika dipuntepang minangka Ratu Seganten Kidul (Samodra Hindia). Miturut legénda Sundha, Nyi Rara Kidul menika sanyatanipun putri saking Karajan Sundha ingkang dipuntundhung kaliyan bapanipun amargi ulah saking mbok kuwalonipun. Wonten ing parembakanipun, masarakat langkung pitados menawi Nyi Rara Kidul kaliyan Kanjeng Ratu Kidul menika sami. Kuwaosipun Nyai Lara Kidul minangka ratu wonten ing tlatah Jawi, dados misuwur wonten ing *folklor* kaliyan *mitologi*, ugi wonten sesambutan kaéndahan Putri Sundha kaliyan Jawi.

## Kapitadosan kejawèn 
**Kanjeng Ratu Kidul** minangka *tokoh* *lègendaris* ingkang misuwur sanget wonten ing antawisipun masarakat Jawi kaliyan Bali. Piyambakipun kagungan kekiyatan dhateng ombak Samodra Hindia saking kraton wonten ing lebetipun samodra. Wonten ing *mitologi* Jawi, Kanjeng Ratu Kidul inggih menika dipundamel kaliyan Dewa Kaping Tiga . Piyambakipun ngatur alam kagesangan kados déné Dewi Pantun (Déwi Sri) sareng kaliyan déwi-déwi alam sanèsipun.

Miturut kapitadosan, piyambakipun dados mitra *spiritual* sultan saking Mataram kaliyan Yogyakarta, dipunwiwiti saking Panembahan Sénapati ngantos dumugi samenika. Piyambakipun ugi dados garwa *spiritual* Susuhunan Surakarta. Limrahipun para pangawas sejarah menika kathah ingkang nganggep menawi kapitadosan Kanjeng Ratu Kidul menika pancèn dipundamel kagem ngesahaken kekiyatan *Dhinasti* Mataram.

Kasunanan Surakarta nyebataken menawa **Kanjeng Ratu Ayu Kencana Sari** inggih menika Kanjeng Ratu Kidul. Piyambakipun dipunpitados menawi Kanjeng Ratu Kidul menika saged nggantos wujudipun dumugi pinten-pinten wujud wonten ing setunggal dinten. Sultan Hamengkubuwono IX nggambaraken *pengalaman* pepanggihan *spiritual* kaliyan Ratu; piyambakipun saged nggantos wujud kaliyan pacakanipun, minangka wanita enèm wonten ing wulan purnama, kaliyan minangka wanita sepuh wonten ing wekdal sanès.

Wonten ing kapitadosan tiyang Jawi, Kanjeng Ratu Kidul kagungan abdi ingkang setya asmanipun Nyai utawi Nyi Rara Kidul. Nyi Rara Kidul remen kaliyan warni ijem lajeng inggih dipunpitados kagem 'mendhet' tiyang ingkang ngagem rasukan warni ijem ingkang nembé wonten ing pasisir seganten kidul kagem dipundadosaken abdi utawi prajurit. Pramila, para plancong ing pasisir kidul Pulo Jawi, inggih menika wonten ing Pelabuhan Ratu, Pangandaran, Cilacap, ngantos Semenanjung Purwa wonten ing sisih wétan, mesthi mèngetaken supados boten ngagem rasukan warni ijem.

## Ratu Ayu Pagedongan 
Ratu Pagedongan minangka putrinipun Radèn Panji, putranipun Raja Jenggala, kaliyan Retnaning Dyah Angin-Angin inggih menika putri lelembut. Nalika mbikak wana (*babad wana*) Sigaluh, wit wringin pethak ingkang dados *pusat* saking kerajaan gaib menika inggih rungkad. Roh raja lelembut inggih menika Prabu Banjaran Séta, mlebet wonten ing badan Radèn Panji saéngga dados langkung kiyat. Mekaten, kuwaosanipun wana Sigaluh kaliyan kraton gaib menika dados kagungan piyambakipun. Retnaning Dyah Angin-Angin inggih menika rayinipun Prabu Banjaran Séta.

Nalika miyosipun Ratu Hayu menika, éyang saking Ratu Hayu asmanipun Éyang Sindhula rawuh kaliyan paring asma kagem bayinipun inggih menika Ratu Pagedongan kanthi pangajeng-ajeng menawi piyambakipun badhe dados wanita ingkang langkung ayu wonten ing jagad. Sasampunipun diwasa, Ratu Pagedongan nyuwun kaliyan éyang menika supados pasuryan ingkang ayu menika saged abadi. Menika inggih namung saged kadadosan menawi Ratu Pagedongan dados *makhluk gaib*. Sasampunipun dados *makhluk gaib*, Radén Panji masrahaken seganten kidul menika dados kuwaosipun dening putri menika, ngantos dugi wekdal piyambakipun kepanggih kaliyan *Tiyang Agung* (tiyang ageng) ingkang kuwaos wonten ing Jawi.

## Lara Kidul Dèwi Nawangwulan 
Lara Kidul Dewi Nawangwulan minangka ratu saking *kerajaan* alit wonten ing jaman Karajan Majapahit. Piyambakipun minangka *keturunan* Bhré Wengker (1456-1466), satunggalipun raja Majapahit. Garwanipun inggih menika Jaka Tarub, lajeng piyambakipun inggih menika salah satunggaling saking pitu widadari ingkang siram wonten ing sendhang. Kekalihipun kagungan putra asmanipun Dewi Nawangsih. Nawangsih krama kaliyan Raden Bondan Kejawèn utawi Lembu Peteng, pangéran Majapahit ingkang dipundadosaken putra kaliyan Jaka Tarub. Kekalihipun dados leluhur Panembahan Sénapati, ingkang njumenengaken Kasultanan Mataram .

Wonten ing legénda kasebat, nalika Nawangwulan dugi wonten ing kahyangan, piyambakipun boten angsal mlebet amargi piyambakipun sampun mambet manungsa. Nawangwulan kondur dhateng bumi, ananging boten wonten niyat kagem kondur dhateng garwanipun. Piyambakipun minggah Redi Merbabu lajeng mlumpat dhateng seganten kidul kagem damel pejah dhateng sliranipun piyambak. Wonten ing seganten kidul, Nyi Nawangwulan perang kaliyan Nyi Rara Kidul lajeng angsal kamenangan, saengga saged *ngontrol* seganten kidul. Dadosipun, Nawangwulan dados salah satunggalipun saking tiga penguwaos seganten kidul inggih menika Nyi Rara Kidul kaliyan Nyi Blorong .

Wonten ing *versi* sanès, panguwaos kahyangan ndadosaken Nawangwulan dados panguwaos wonten ing sisih kidul seganten amargi piyambakipun boten cocog malih manggèn wonten ing kahyangan, ananging ugi boten cocog malih kagem manggèn wonten ing antawisipun manungsa wonten bumi. Pramila, Nawangwulan dipuntepang dados Nyi Rara Kidul .

## Kwan Im Bodhisattva Seganten Kidul 
ka|jmpl|200x200px| Gapura samodra Sanggar Agung mawi hiasan reca raksasa Kwan Im Seganten Kidul.
Kwan Im minangka bodhisattva ingkang welas asih wonten ing Buddha Mahayana. Piyambakipun damel sumpah supados boten ngaso ngantos piyambakipun saged mbebasaken sedaya *makhluk* saking kasangsaranipun *samsara* (utawi miyos malih wonten ing jagad). Wonten ing China, *nelayan* ndedonga dhateng piyambakipun supados aman nalika wonten ing seganten kagem pados ulam. Pramila Bodhisattva Kwan Im ugi dipunsebat *Kwan Im Seganten Kidul*, ingkang sajatosipun *ngrujuk* wonten ing Seganten China Kidul .

Wonten ing wekdal kadadosan diaspora, warga Tiongkok  ingkang medal dugi Asia Kidul-wétan, utaminipun Indonésia, Kwan Im Seganten Kidul dipunanggep minangka *pelindung* para *imigran*. Tlathah wonten ing China sisih kidul (kalebet Laut Cina Kidul ) dipunpitados *dilindhungi* (kuwaosipun) Kwan Im. Pramila, panembahan dhateng Kwan Im cekap *populer* wonten ing Indonesia, upaminipun wonten ing Kuil Sanggar Agung ing Surabaya kaliyan Vihara *Nam Hai Kwan Se Im Pu Sa* ing Simpenan, Sukabumi .

## Putri Raja Thailand IV 
Miturut legénda ingkang sumebar wonten ing Vihara Nam Hai Kwan Se Im Pu Sa, Simpenan, Sukabumi, Ratu Seganten Kidul inggih menika putri saking Raja Thailand, inggih menika raja ingkang kaping gangsal Dinasti Chakri, Chulalongkorn .

## Deleng uga 
* Kanjeng Ratu Kidul 
* Nyi Rara Kidul 
* Ratu Seganten Lèr 
* Ratu Seganten Kidul (1980 pilem) 
* Ajian Ratu Seganten Kidul (1991 pilem) 
* Ratu saking Kidul

## Katrangan kaki 
## Cathetan 
* Kartawidjaja PR. 2000 Kono Kommunismus - wis mati Geister: Über die Aufhebung des Beschlusses der Beratenden Volksversammlung von 1966 . Informasi Indonesia nr. 3/2000.