open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Richard N. Adams

**Richard N. Adams** ya iku ahli antropologi saka Michigan, Amérikah Sarékat, kalahiran 4 Agustus 1924. Dhéwéké ngembangké antropologi terapan ing Amérika Latin sawisé panlitian doktor ing Muquiyauyo, Peru. Adams pernah kuliah ing Michigan State University lan Yale University. Awit taun 1950 nganti 1956, Adams nliti bareng program kaséhatan lan nutrisi Amérika Tengah. Tujuané iku ngelatih para praktisi kanggo ngertèni praktik kapercayan ing komunitas pedesaan Indian. Amérika Tengah dadi daérah Adams akéh ngelakoni panlitian kaya déne Panama, Nikaragua, Èl Salvador, lan Guatemala. Ing akéh praktik kerja lapangané (*fieldwork*) Adams nemokaké éwa déné antropologi terapan kuwi gumantung saka relativisme budaya lan pikiran séhat (*common sense*) kang lazim/umum ing téori antropologi sejara, fungsionalisme, strukturalisme lan Marxisme. Karya-karya Adams antarané *Crucifixion by Power: Essays on Guatemalan National Social Structure, 1944–1966* ingtaun 1970, *Energy and Structure: A Theory of Social Power* ing taun 1975, lan *The Eighth Day: Social Evolution as the Self-Organization of Energy* ing taun 1988.

## Rujukan
Geunteut

**Geunteut** ya iku sebutan saka masyarakat ing Provinsi Aceh kanggo jenengi makhluk kang ora ketok ing jaman bien kang dipercaya ana ing sajroning masyarakat tradhisional Acèh. Geunteut jinis makhluk kang ora ketok awujud dhemit ireng kang dhuwur banget. Geunteut biasane ngetoki ana ing tengah dalan, nyegat wong lelungan ing wektu wengi. Geunteut obah kanthi cara mlangkah saka sikil dawa lan sirna ana ing rumpun saka pring lan suket-suketan kang dhuwur.

## Legenda Lokal 
Legenda lokal nyaritakaké yen, Geunteut ya iku makhluk kang ala kang jalmo ala kang seneng ngapusi bocah-bocah kanthi cara gawe dalan kang apik banget disawang mripat, babagan iki kang sering ndadekake bocah-bocah bakal padha kabujuk kanggo mlaku luwih adoh. Sawise adoh saka omahé, bocah-bocah kui mau bakale eling yen dhèwèké ilang ana ing sajroning papan kang ora dingerteni. Ing wayah iku, Geunteut bakal nyulik bocah-bocah mau karo njambak rambute bocah-bocah mau banjur diangkat lan dijupuk menyang wana sadurungé dipangan uri-urip.

Wong tuwa uga asring nyariosake legenda Geunteut déning anak-anaké kanthi matur :
"*Yen mlaku-mlaku ing wayah wengi, jaganen rambutmu. Geunteut biasane narik rambute bocah-bocah kang arep diculik.*"

Crita iku asring kacarioasaken kanthi kekarepan supaya bocah-bocah ora metu saka omah ing wayah wengi.

## Referensi
Kutis

**Kutis** ya iku jinis kumbang kang kabèh utawa sapérangan panganané rupa tai kéwan. Kutis bisa ngusung tai kang boboté 250 luwih abot tinimbang awaké ing wektu sewengi.
Pira-pira jinis kutis mbentuk tai kéwan dadi bunder banjur ngglindhingaké menyang lèngé kanggo simpenan pangan utawa susuh larvané. Jinis liya gawé bolongan lan mendhem tetai ing ngendi tai mau ditekokaké. Jinis liya ora mindhah tainé, nanging langsung mapan ing kono. Sawenèh spésiès gedhéné bisa nganti 3&nbsp;cm.
## Pakulinan lan papan urip 
Kutis urip ing manéka warna habitat, kalebu ara-ara, sesawahan, alas lan sabanah kajaba kang banget adhem lan garingé. Kutis tinemu ing kabèh banawa kajaba Antartika. Kutis mangan tai kéwan hèrbivor lan omnivora lan milih tai kéwan kang isih anyar. Pira-pira jinis uga mangan jamur, godhong lan woh-wohan kang bosok. Kanthi mangan tai, kutis wis ora prelu manèh mangan utawa ngombé liyané amarga kabèh mau wus sumadya ing tai mau.
## Munfangat 
Kutis mengku ayahan kang wigati ing ékosistem. Kanthi manfangataké tai kanggo panguripan, kutis bisa nglancaraké sumebaring nutrisi lan struktur lemah. Kutis uga mbiyantu ngreksa kéwan rajakaya amarga tai kang ora pangan kutis bisa kanggo mapan tumangkaré gegremet liya kang mbebayani kaya ta laler.

## Rujukan
Pulau Rubiah

**Pulo Rubiah **iku sawijining pulo sing dumunung ing Indonesia. Pulo Rubiah iki bagéan saka wilayah Kutha Sabang, propinsi Nanggroe Aceh Darussalam. Pulo iki dumunung ing sisih kulon-sagara saka pulau Weh.

Pulo iki salah sijining pulo kang iso dadi destinasi wisata ana ing Indonesia.

File:Rubiah Island Aceh.jpg|Rubiah Pulo
Alicia Vikander

jmpl|223x223px|Alicia Vikander
**Alicia Amanda Vikander** (; ; lair 3 Oktober 1988) ya iku juru main filem saka Swèdhen. Dhèwèké miwiti pagawéyané minangka juru main filem kanthi dadi salah sawijining paraga ing sawenèh filem cendhèk Swèdhen lan wiwit kondang ing Éropah Lor nalika main ing sawijining sèrial drama TV, *Andra Avenyn* (*Second Avenue*), sawijining drama ing TV sing paling disenengi ing Swèdhen ing taun 2007.

## Kauripan 
Alicia Vikander lair ing Gothenburg, bapaké jenengé Svante Vikander, lan ibuné Maria Fahl Vikander. Wong tuwané asalé saka sawijining désa cilik ing pérangan lor lan kidulé Swèdhen. Wong tuwané pegat nalika Alicia umur rong wulan, banjur ibuné nggedhèkaké Alicia dhèwèkan.

## Filem 
* Jason Bourne (2016) dadi parage Heather Lee yakuwi agen CIA

## Rujukan
Basa Melayu Kupang

**Basa Melayu Kupang** utawa basa Kupang iki dituturké ing Kutha Kupang, Atambua, Belu, kabupatén Timor Tengah Kidul, Timor Tengah Lor, Malaka lan sekubengé ing provinsi Nusa Tenggara Wétan. Akéh kosa tembung ing basa iki ana padhané karo kosa tembung basa Indonésia. Miturut Ethnologue, Jacob, lan Grimes basa iki éwoning basa Melayu Krèol, padha karo basa Basa Malayu Manado lan Basa Malayu Ambon. Panyatur basa iki ana 200.000 nganti 500.000 wong ing laladan mau

## Rujukan
Gong kemodong

**Gong kemodong** duwé aran liyan kang rada akèh ya iku gong *kemada, gong anggang-anggang, gong genthong, gong jemblok,* lan *gong jun**.* Ricikan gamelan iki lumrah dienggo minangka jejangkep gamelan gadhon. Biasané, waditra/ricikan iki dicawisi siji kanggo rong laras gamelan. Rupa gong kemodong iki nganggo rong wilah kang ukurané gedhé minangka sumber muniné. Amarga iku ricikan iki lumebu ing golongan ricikan wilah ageng kang dipepaki pencu kang uga ukurané gedhé. Dhapukan ricikan iki lumebu ing golongan ricikan panandha. Muni ricikan gong kemodong dikasilké nganggo cara nabuh pencu’ne nganggo gada tanggung. Ujung gada mau  dipepaki karo iketan tali lan kain saéngga ngebentuk bola bulet. Swara gong kemodong digawé melang-melung lan duwé getar swara kang cukup suwé. Ricikan iki biasané ditemoké ing daérah padésan ing Pulo Jawa minangka jejangkep gamelan prasaja.

## Rujukan
Gong bumbung

**Gong bubung** iki lumrah dienggo minangka jejangkep gamelan cokèkan. Adhakané ricikan iki dicawisi siji kanggo rong laras gamelan. Yèn dideleng saka kasil muni, ricikan iki klebu ing golongan ricikan pipa ageng. Amarga rupa ricikan gong iki digawé saka pring petung. Dhapukan ricikan iki minangka ricikan panandha, padha kaya gong kemodong. Muni gong iki dikasilaké nganggo cara niup lan nabuh nada kang dikarepaké mawa lambé utawa cangkem ing lobang tiup. Gong iki digawé sing rong watang pring. Siji watang ukurané gedhé lan dawané garis tengah kira-kira 12-15 sèntimèter, dawané watang kira-kira semèter utawa lewih. Gong iki uga karan gong suwuk (dudu gong suwukan) amarga cara nabuhé iku disuwuk kang tegesé ditiup.

## Rujukan
Embat

**Embat** ya iku istilah kang ana ning khazanah karawitan Jawa. Istilah iki ateges musyawarah utawa pirembugan. Ing karawitan embat ateges dhuwur andhapé tatanan laras ing sawiji tangga nada ketemtu. Teges liyané gedhé ciliké éwah-éwahan laras karawitan saka penalaan bakuné. Embat uga bisa ateges lengkung, ngelengkung, mèngkal-mèngkol. Embat ing karawitan iku dipandum dadi telung golongan, ya iku:

*Embat andhap*, ya iku tatanan laras (nada) ing sawiji andha laras (tangga nada) ketemtu ing andhap (isor). Gamelan kang larasé kang ditala ing embat andhap umumé ngasilaké laras-laras kang kerasa andhap lan duwé nges rasa tentrem.

*Embat madya* ya iku tatanan laras ing sawiji andha laras ketemtu kang ana ing daérah madya (tengah). Gamelan kang larasé ditala ing embat madya ngasilaké kumpulan laras kang kerasa rada dhuwur, anadéné swara kang dikasilaké duwé rasa ramé lan rada gumbira.

*Embat inggil* ya iku tatanan laras ing sawiji andha laras ketemtu kang ana ing daérah inggil (dhuwur). Gamelan kang larasé ditala ing embat inggil umumé ngasilaké kumpulan laras kang kerasa dhuwur, anadéné swara kang dikasilaké kabéh duwé rasa rame lan gumbira.

## Rujukan
Adeg-adeg (slametan)

**Adeg-adeg** utawa **labuh tandur** iku slametaning para tani Using ing Banyuwangi sing diadani sadurungé mangsa pananduré pari. Slametan iki awujud panyuwuning berkah marang (1) Allah, (2) sing mbaureksa désa, lan (3) Déwi Sri amrih pariné didohaké saka bebaya ama. Para tani sing sawahé padha cedhak-cedhakan lumrahé ngadani slametan iki bareng dadi saji. Urut-urutan lakuné adeg-adeg ya iku: (1) ngobong menyan lan nyajèkaké sega urap (sega, jangan urap, lan manéka warna lawuh), (2) maca donga utawa mantra dipandhégani sawijining tani sing tinuwakaké, (3) para rawuh ngrahabi sajèn bebarengan, (4) nandur pari déning sawijining tani minangka sasmita pambukaning mangsa pananduring pari.

## Réferènsi
Michael V. Angrosino

**Michael V. Angrosino** ya iku ahli antropologi saka Amérikah Sarékat kalahiran taun 1947.  Angrosino iku kawigatané ing antropologi terapan lan mètode panlitian. Terbitan karya tulisané iku *Do Applied Anthropologists Apply Anthropology* ing taun 1976. Isi bukuné ngenalaké cara anyar antropologi terapan lan éksplorasi kang suwèné 20 taunan. Buku kuwi uga medharaké mligi dampak advokasi implikasi sosial ing tataran bebrayan. Angrosino fokus ing mètode panlitian kualitatif khususé sujarah urip (*life history*) lan pangamatan partisipan kang intènsif. Élmuné mau diolèhaké kang proyék-proyék terapan kang suwéne taunan khususé ing antropologi kedhokteran. Panlitian lapangané wis naté ing Aruba, Trinidad lan Tobago, Saba, lan Amérikah Sarékat. *Anthropology Field Projects and Doing Cultural Anthropology* iku dadi conto komitmen dhèwèké nganggo pamulangan murid-murid antropologi. Angrosino oléh gelar Ph.D saka University of North Carolina, Chapel Hill ing taun 1972. Karya tulisané antarané *Opportunity House: Ethnographic Stories of Mental Retardation* ing taun 1998 lan *Doing Cultural Anthropology: Projects for Ethnographic Data Collection* ing taun 2002.

## Rujukan
Ulmaceae

**Ulmaceae** iku sawijining suku anggota tetuwuhan ngembang. Miturut Sistem klasifikasi APG II suku iki dilebokaké jroning bangsa Rosales, klad **euRosidae I**.
Jantèn

ka|jmpl|Osèng-osèng jantèn.
**Jantèn** ya iku woh jagung kang dipanèn nalika isih pentil lan bonggolé durung atos. Jantèn diundhuh kanggo dimangsak lan racaké rupa osèng-osèng utawa olahan liya kang tanpa duduh. Jantèn uga diarani *kobot, putrèn, kuncung, solèng, utrèn, kamplong, posol* lan *léntré*. 

## Cara prodhuksi 
Racaké jantèn kaasilaké saka budidaya jagung kanggo asil sampingan lan mung kanggo diolah lan dipangan wong tani. Nanging uga ana kang nandur jagung kang diajab mung kanggo ngasilaké jantèn. Ana loro cara kanggo ngasilaké jantèn, gumantung saka tujuan nandur jagung. Cara pisanan, menawa nandur jagung pancèn mung kanggo ngasilaké jantèn, saka wiwitan dipilih variétas kang cocok. Pira-pira variétas bisa dipilih, mligi kang bisa ngasilaké jantèn kang akèh saben wité. Déné menawa kanggo asil sampingan, umumé dipanèn saka tuwuhan jagung biyasa lan dipilih saka pentil jagung kang moner loro saka ndhuwur lan uga ngisor-ngisoré. Déné kang paling ndhuwur tetep diingu nganti tuwa.

Jantèn énggal dipanèn nalika rambut jagung wis lekas njedhul saka klobot utawa pirang-pirang dina sawisé. Woh jagung cepet anggoné gedhé, mula panèn jantèn kudu énggal dileksanakaké menawa wis wayahé. Racaké ukuran jantèn  dawané lan  gedhéné. Déné prodhuksiné uga tambah akèh sajroné 10 taun iki.

Klobot saka jantèn uga bisa kanggo pakan rajakaya.

## Rujukan
Malaumkarta, Makbon, Sorong

Malaumkarta iku kalurahan sing kapernah ing Dhistrik Makbon, Kabupatèn Sorong, Provinsi Papua Kulon, Indonésia. Kalurahan iki kodhené wewengkon 92.01.01.2004.|

## Rujukan
Gonzalo Aguirre Beltran

**Gonzalo Aguirre-Beltran** ya iku ahli antropologi saka Mèksiko kang lair ing 7 September 1908. Dhéwéké nguwasani akéh isu ing antropologi kayadéné hubungan ras, antropologi kedhokteran, obah-obahan budaya, linguistik terapan, pangembangan, antropologi pulitik, lan kajian daérah. Nanging kajian mligi iku ing bebrayan marjinal ing Amérika Latin. Beltran uga dadi nliti prakara obah-obahan sosial ing Méksiko lan Amétika Latin. Beltran njurung warga asli lan masarakat bebrayan kulit ireng minangka aktor partisipasi obah-obahan ing prosés biologo ras. Kasil obah-obahan mau akhiré kasilakén ras lan budhaya méstizo kang tegesé campuran antara Éropah lan Amérika asli. Sanajan minangka dilatih dadi dhokter, Beltran nemokaké kawigatané ing étnohistori lan ahli antropolog nalika ing Veracruz. Beltran oléh pendhidhikan antropologi saka North-western University taun 1946. Beltran akéh ngelakoni panlitian lapangan ing Méksiko awittaun 1932 nganti 1960. Beltran sèda 5 Fébruari 1996. Buku-buku karyané ya iku *La Población Negra de Mexico* taun 1946, *Formas de Gobierno Indígena (Indigenous Forms of Government)* taun 1953, *Regions of Refuge (Regiones de Refugio)* taun 1967.

## Rujukan
Tanah Runcuk

jmpl|Gendéra (éthok-éthokan) Tanah Runcuk sing digawé sarana bathik tulis ing jaman kolonial Indhiya-Nèderlan.
jmpl|Cathetan (éthok-éthokan) pangumbaraning Ludwig Stern ing Tanah Runcuk ing madyaning abad kaping 19, sing akèh-akèhé wujud cuwilan geguritan lan layang katrésnan.
**Tanah Runcuk** utawa **Tanaruncuk** iku proyèk kagunan gegawéané juru kagunan Timoteus Anggawan Kusno sing pisanan dipamèraké ing tanggal 8 Novèmber 2014 ing Kedai Kebun Forum, Yogyakarta. Tanah Runcuk mono wewengkon éthok-éthokan sing caritané ditemokaké déning Ludwig Stern, wong sing lagi ngumbara lan mbudidaya kopi saka Hamburg, karo kancané nama Kreuzer Wallach, antropolog saka Frankfurt, ing taun 1864. Tanah Runcuk digambaraké minangka sawijining wewengkon sing ora konangan pamaréntah kolonial Indhiya-Nèderlan.

Ing proyèk iki, Tanah Runcuk dicaritakaké minangka sawijining laladan sing "wis ilang" saka alam pikiré wong Indonésia. Tanah sing "ilang" mau banjur ditliti déning tim gabungan panliti sing kagiyatané diayomi Centre for Tanah Runcuk Studies (CTRS), bebadan éthok-éthokan minangka péranganing karyané Timoteus asesirah *Memoar Tanah Runcuk*.

Para panliti mau dicaritakaké ngayahi sawenèh panlitèn ngenani cathetan étnografi lan artéfak kolèksiné Ludwig Stern lan Kreuzer Wallach. Artéfak mau wujud manuskrip, rekaman gambar, foto, utawa barang temon sing caritané ditemokaké ana ing sawijining gudhang sajeroné yasan tilas pabukon ing Weimar, Jerman ing taun 2006. Saka cuwilaning dhongèng lan geguritan sing kacathet ana ing buku *Saben Fidem Intrepidus*, dicaritakaké yèn Ludwig Stern Jr. lan Kreuzer Wallach ilang sawisé ndlajah Tanah Runcuk.

Karya iki minangka sawijining tanggapan tumrap novèl otobiografiné Multatuli asesirah *Max Havelaar*. Minangka proyèk kagunan, Tanah Runcuk uga dadi irah-irahan mirunggan ing Festival Film Dokumenter 2014 (FFD 2014). Lumantar karyané iki, Timoteus ngajak supaya wong-wong manggalih manèh samubarang konsèp sing saiki wis dianggep bener lan nyata kaya-kaya ora ana masalah babar pisan. Tanah Runcuk iki uga minangka satir kritis tumrap réprodhuksi kasunyatan sing kerep ngilangaké kalinggihané manungsa.

Kanthi dalan réalisme magis sing diwujudaké lumantar médhiyum kagunan rupa, Timoteus mbangun narasi karyané minangka pambudidaya maca manèh historiografi sarana èkspèrimèntasi kagunan tumrap sajarah sing mung bisa dilamunaké (diawang-awang).

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* Awal Kolonial Ethnography 
* Max Havelaar
* Penting karya Multatuli punika ngrayakake ing negara nanging digatèkaké negara sing sapisan mbelo
Stanislav Yevgrafovich Petrov

jmpl|Stanislav Petrov
**Stanislav Yevgrafovich Petrov** (Ruslan: Станисла́в Евгра́фович Петро́в; 7 September 1939 – 19 Mei 2017) iku sawijining tokoh militèr Ruslan. Dhèwèké iku minangka lètnan kolonèl Angkatan Udara Uni Sovyèt dadi misuwur minangka wong sing nylametaké donya saka perang nuklir kanggo pamaragané nalika insidèn alarm palsu nuklir Uni Sovyèt ing taun 1983.

Ing tanggal 26 September 1983, namung telung minggu sawisé militèr Sovyèt némbak Boeing 747 darbèné Korean Air Lines, Petrov iku upsir sing tinugas ing punjer komando Oko sing ngurusi sistim pèngetan awal, nalika sistimé lapur ana sawijining rudal diluncuraké saka Amérikah Sarékat, lan sawisé iku disusul limang rudal liyané manèh. Petrov rumangsa menawa lapuran komputer iku ngawur alias alarm palsu.

Invèstigasi sawisé iku pancèn ndhedhes menawa sistim pèngetan satelit Sovyèt malafungsi.
95 dalil

jmpl|Cithakan 95 dalil taun 1517 saka Nürnberg minangka plakat. Saiki disimpen ing Kapustakan Nagara Bagéan Berlin
**95 dalil** utawa ***Disputatio pro declaratione virtutis indulgentiarum*** iku sawijining layang sing ditulis déning Martin Luther kanggo ngritik sawatara prakara kisruh sajroning Gréja Katulik. Layang iki bisa diarani mula bukané Gréja Kristen Protèstan.
Ngerum

** Rum** utawa **Ngerum** ya iku aran negara kang asring kasebut ing Quran lan kadis uga ing kasusastran Jawa kang rupa carita utawa babad. Nanging negara kang dikarepaké béda.

Negara Rum kang karan ing Quran lan kadis ngurujuk marang Krajan Romawi kang nalika jaman wiwitané agama Islam isih dadi negara kang digdaya ing laladan Mediterania. Déné Gusti Allah paring kabar menawa Negara Rum kang nalika ayat iku didhunké lagi ditelukaké déning Parsi, nanging bakal énggal olèh kemenangan ing wektu kang ora suwé.

Déné negara Ngerum kang asring kasebut ing serat babad ing kasusastran Jawa ngrujuk marang negara Kakaisaran Ottoman (1299-1923) kang madeg ing Byzantium sawusé Kakaisaran Romawi Wétan teluk, kang saiki ditepungi dadi laladan Turki. Paraga *Sultan Ngerum* lan Negara Ngerum kasebutaké ing pira-pira serat antarané Serat Sekandher, Serat Kandha, Serat Sajarah Demak lan Babad Demak Pasisiran. Sultan Ngerum kacaritakaké minangka ratuning para ratu kang mbawahi sakabèhing krajan lan kasultanan Islam.
## Rujukan
Jomo Kenyatta

**Jomo Kenyatta** ya iku antropologi saka Kénya ing Afrika Wétan. Kenyatta ya iku anggota saka suku bangsa Gikuyu, ya iku suku bangsa kang ana ing daérah pegunungan Kénya. Lair ing taun 1893, dhèwèké sekolah ing sawiji sekolah Kristen, nuli dadi pegawé sor-soran ing kutha. Ing taun 1929, Kenyatta olèh kasempatan lunga menyang Inggris nganti taun 1946. Kenyatta kekatut ing aktivis kamardikan Kénya lan kaya dadi sawiji pahlawan kamardikan Kénya.

## Rujukan
Dhirendra Nath Majumdar

**Dhirendra Nath Majumdar** ya iku ahli antropologi saka Bengal kalairan taun 1903. Majumdar ngerampungaké pandhidhikan antropologi ing Universitas Calcutta taun 1924. Banjur dhèwèké ngayahi panalitèn lapangan (*field work*) ing wewengkon suku bangsa Ho ing Singhbhun, Chhota Nagpur, Bihar. Ing taun-taun sabanjuré, Majumdar lunga menyang Inggris lan olèh gelar Ph.D. saka Cambridge. Anadéné dhèwèké sinau antropologi saka Bronislaw Malinowski. Sabaliné ing India, Majumdar tetep aktif ing panalitèn lan nglurahi jurusan antropologi Universitas Lucknow kang diadegaké taun 1950. Majumdar uga naté ngayahi panalitèn lapangan (*field work)* ing suku bangsa Khasa (Uttar Pradesh), Korwa, Tham, Gond, lan Bhil ing Gujarat. Wis ana puluhan karya tulisé ngenani suku bangsa minangka buku-buku ètnografi lan diterbitké ing majalah antropologi kawentar ya iku *Journal of the Royal Asiatic Society of Bengal*, *Man in India*, lan majalah kang diadegaké dhéwé ya iku *The Eastern Anthropologist*. Pakembangan kang anyar ya iku panlitèn bebrayan kutha ing India. Bareng karo rong sarjana antropologi liyané. Majumda lan kanca-kancané ngasilaké buku *Social Contours of an Industrial City* taun 1960.

## Rujukan
Siter panembung

**Siter panembung**  ya iku sala siji ricikan Gamelan Jawa kang wis kurang lazim dienggo minangka panjangkep baku gamelan. Aran liyan siter iki ya iku siter ageng. Siter jinis iki kulina minangka gamelan gedhé utawa ageng. Ricikan iki kalebu ricikan kawat. Ing perangkat gamelan kang ganep ana telung macem ricikan siter panembung ya iku siter panembung laras sléndro, laras pelog bem, lan laras pélog barang. Siter panembung duwé kawat nada akéhé siji utawa rong gembyang (oktaf) kang luwih sethithik. Muni nada-nada ing ricikan siter panembung dikasilaké karo kawat senar nada tunggal. Nanging ana uga kang nganggo kawat ganda. Cara nganggo siter panembung iki kanthi cara metik kawat-kawaté karo kuku jempol tangan kiwa lan tengen. 

## Rujukan
Saron panembung

**Saron panembung** utawa kang sering sinebut ricikan demung ya iku salah siji ricikan utawa waditra Gamelan Jawa. Saron panembung saiki lumrah dienggo minangka panjangkep baku gamelan. Ricikan iki kalebu ing golongan waditra wilah. Pigunané saron panembung ya iku ngisi laras-laras balungan gendhing. Jinis saron iki ana rong macem, saron panembung laras sléndro lan laras pélog. Saron iki duwé wilah siji gembyang (oktaf) kang luwih sethithik. Ana uga saron panembung nganggo ruang gema kang rupané iku nganggo bumbungan (tabung résonator). Frékuensiné ditala pas ing frékuénsi wilah kang dipasang ing dhuwuré.

## Rujukan
Watu gilang

**Watu Gilang** yaiku watu lètèr gilap kanggo linggih yèn tapa. Racaké watu gilang digawé saka watu ireng (andesit) kang lumrah tinemu ing sakiwa tengen gunung geni. Amarga Watu Gilang kalebu barang kang dadi tinggalan wong-wong kang duwé kaluwihan lan papané uga ing papan kang wingit mula Watu Gilang kang saiki isih ana racaké dianggep dadi papan kang kramat.

Watu Gilang kang saiki isih bisa ditemoni antarané:
# Watu gilang Kuthagedhé kang dadi dhampar Panembahan Sénapati
# Watu gilang Baturetna, Bantul
# Séla gilang Lipura, Bantul, papan semèdi Danang Sutawijaya lan banjur olèh wahyu lintang johar.
# Watu gilang Pujon, Malang
# Watu gilang Parangkusuma
# Watu gilang Banten

## Rujukan
Arjun Appadurai

**Arjun Appadurai** iku ahli antropologi saka Bombai, India. Appadurai uga kawentaring kalangan ahli-ahli èlmu sosial liyané, kaya déné ing sosiologi. Dhèwèké miwiti karir ing integrasi èlmu sujarah, étnografi, lan téoritis. Kajian interdhisiplin kuwi diolèhi saka Universitas Chicago. Dhisertasiné Appadurai fokus ing pulitik kuil Sri Vaisnava ing wewengkon Madras, India Kidul. Amarga dhisertasiné kuwi, Appadurai nampa pangaji saka Universitas Chicago minangka dhisertasi dhoktor kang paling apik ing taun 1976. Sesirahé *Worship and Conflict under Colonial Rule: A South Indian Case* lan diterbitaké déning Orient Longman taun 1983. Appadurai duwé réputasi ing kalangan kalangan téori sosial. Jurnalé bab gastro-politics lan gratitude as a social mode. Appadurai uga medharaké bab deteritorialisasi, globalisasi, lan transnasional budaya. Appadurai naté nglakoni panalitèn lapangan ing Maharastra, Delhi, lan Mumbai, India. Karya-karya publikasiné  iku antarané  *The Social Life of Things: Commodities in Cultural Perspective* (1986), *Modernity at Large: Cultural Dimensions of Globalization* (1996), lan *Disjuncture and difference in the global cultural economy’(1990)* ing jurnal *Public Culture*.

## Rujukan
Watu gilang Kuthagedhé

**Watu gilang Kuthagedhé** ya iku salah siji tinggalan saka wiwitan madegé negara Kesultanan Mataram déning Sutawijaya. Watu gilang Kuthagedhé wujud watu lètèr kang gedhéné 140 x 119 x 12,5 cm, dunungé saiki kalebu ing Desa Jagalan, Kecamatan Banguntapan, Bantul. Saliyané watu gilang, ing kono uga kasimpen watu gathèng cacah telu. Kabèh dipapanaké ing sajeroné cungkup .

Kang nggumunaké saka watu gilang Kuthagedhé ya iku ing kono katulisan mawa tembung lan aksara latin kang *uniné cosi va il mondo* (Itali), *ainsi va le monde* (Prancis), *zo gaat de wereld* (Belanda), *ita move tur mundus* (Latin) jarwané: *lah mangkono iku donya*. Uga ana manèh tulisan *ad aeternam* (langgeng) – *memoriam* (pangéling) – *sortis* (susah) – *infelicis* (nasib), utawa *langgengé pangéling nasib kang susah*. Uga aksara **IGM**, kang mokmenawa singkatan saka IN GLORIAM MAXIMAN, basa Latin kang jarwané: *kanggo kamulyan kang agung*.

Miturut critané, watu gilang iki dadi dhampar Sutawijaya sawisé babat alas Mentaok, madegaké kraton anyar lan jumeneng nata kanthi jejuluk Panembahan Sénapati ing taun Jimawal 1509 (1579 M). Déné sapinggiré watu gilang ana lingir kang dhekok, kang miturut critané rompal nalika Panembahan Sénapati ngadu sirahé Ki Ageng Mangir --putra mantu lan uga satru-- ing watu iki nalika sowan ngabekti.

## Rujukan
Séla gilang Lipura

**Séla gilang Lipura** ya iku salah siji tinggalané Danang Sutawijaya, rupa watu kanggo papan semèdi. Watu gilang iki wujud watu lètèr kang gedhéné 150 x 70 x 33 cm, dunungé saiki kalebu ing Dhusun Janggan, Gilangharjo, Pandak, Bantul.
Pratélan araning gendhing gendèr

Ing ngisor iki kapacak **aran-araning gendhing gendèr** sing kamot ing cathetaning R. Ng. Atmamardawa (Warsadiningrat) ing udakara taun 1926.

## Saléndro 
### Pathet nem 

# Kabor
# Érang-érang (utawa Érang-érang Topèng)
# Bedhat
# Sobrang
# Alas Kobong
# Wrahatbala
# Manyarsèwu
# Réna-réna (utawa Rina-rina)
# Bubaran Nyutra
# Bindi (utawa Bindi Raja)
# Singa Nebah (utawa Singa Nebak)
# Kebogiro
# Pasang Bandar
# Pasang Wétan
# Glana
# Rambu
# Rangkung
# Barang Miring
# Katawang Srepegan
# Medhang Miring

### Pathet sanga 

# Jongkang
# Kenceng (minggah Ladrang Doyo-doyo)
# Kencrèng (utawa Tukar Maru)
# Dhendha Gedhé
# Dhendha Santi
# Babar Layar
# Temantèn Anyar
# Sawunggaling
# Gadhung Mlathi
# Ganjur
# Dholo-dholo
# Kagok Madura
# Babad Kenceng
# Wani-wani
# Jangkrik Génggong (sirepané Embat-embat Panjalin)
# Mayar-mayar
# Bedhati
# Béndrongan
# Bedru
# Marikangen

### Pathet manyura 
# Kawit
# Bangbang Wétan
# Dhempel
# Dhendha Sèwu
# Liwung
# Abu Sinta
# Sumirat (utawa Surya Sumirat)
# Badranaya
# Ricik-ricik
# Padaringan Kebak

## Réferènsi
Endhog Balut

ka|jmpl|Endhog *balut*.
**Balut** (kang ing basa Vietnam **Trứng vịt lộn** utawa **Hột vịt lộn**, **Pong teh lat** ing basa Kamboja) Endhog Bèbèk utawa pitik kang ngandhut embrio saka Bèbèk kang meh sampurna kang wis digodhog lan dipangan. Pangan iki asring ditemokaké ing Asia Kidul-wétan, kaya ta Thailand, Kamboja, lan Vietnam. Pangan iki dipercaya minangka aphrodisiac lan dianggep dhuwur-protéin, balut bisa ditemokaké ing warung- warung pinggir dalan ing wayah wengi. Pangan iki kadhangkala disuguhne karo bir. Ing basa Tagalog lan Melayu (kalebu bahasa Indonesia), *balut (balot)* tegesé "bungkus".
Dina Pati

jmpl|Altar *Día de Muertos* ing Kutha Mèksiko kang mèngeti sawijining wong lanang kang wis tilar donya.

**Dina Pati** (Spanyol: *Día de Muertos*) iku sawijining dina riyayi Mèksiko kang saiki dirayakaké saindhenging Mèksiko, mligi ing tlatah Tengah lan Kidul, lan déning wong-wong Mèksiko ing diaspora, mligi ing Amérikah Sarékat. Dina iki diakoni déning donya internasional ing sajroning akèh budaya. Liburan kang suwéné pirang-pirang dina iki fokus marang kumpulan kulawarga, sanak sadulur lan para kanca kanggo ndongakaké lan nyembahyangaké para sanak sadulur kang wis tilar donya lan supaya sidayatra lelakuné ing akérat. Ing taun 2008, tradisi dipratélakaké déning UNESCO minangka Warisan Budaya Manungsa.

Dina Pati iki dirayakaké antara tanggal 31 Oktober nganti 2 November.
Soedirman (disambiguasi)

Soedirman (disambiguasi)

* Soedirman
* Universitas Jenderal Soedirman
* Monumen Jenderal Soedirman
* Piala Soedirman
Eny Sagita

**Eni Setyaningsih**, utawa luwih dikenal kanthi jeneng **Eny Sagita** (lair ing Nganjuk, 14 Dhésèmber 1984) ya iku penyanyi dangdut kewarganegaraan Indonesia. Eny tambah populèr amarga jargon *Assololley* lan lagu *Ngamen 5.*

Eny Sagita miwiti karir nyanyi saka panggung ning panggung. Saiki wis nduwé grup musik dhéwé kang dibungkus karo seni khas Jawa Wétan, ya iku musik jaranan (kuda lumping) kang diwènèhi jeneng Orkes Melayu (OM) Sagita, OM New Scorpio lan OM Menthul Musik. Eny nduwèni penggemar saka macem-macem wilayah kang diarani *Bolone Eny Sagita* (Awalé diarani ''Eny Sagita Lover's*).

## Diskografi 
### Single 
* *Ngamen* (*Ngamen 1 - Ngamen 21*) (2009-saiki)
* *Prei Oplosan* (2012)
* *Doremi* (cover Nur Bayan) (2014)
* *Dudu Jodone* (2014)
* *Sahur yuk Sahur* (feat Nur Bayan) (2014)
* *Karenamu* (2015)
* *Nitip Kangen* (feat Kakung Lintang) (2015)
* *Amung Siji* (feat Kakung Lintang) (2017)
* *Kalah Cepet* (2018)
* *Obat Luka Cinta* (feat Kakung Lintang) (2018)

### Album 
* Kabeh Album OM Sagita (2009-saiki)
* Kabeh Album OM New Scorpio (2014-saiki)
* Kabeh Album OM Menthul Musik (2017-saiki)
* Kabeh Album OM Gemilang Campursari (2014-2017)
* OM Scorpio Vol 1-Vol 3 (2011-2013)
* OM Nirwana Vol 8 (2014)
* Duet Romantis Djandhut (2015)

## Kontrovèrsi 
Ing taun 2012-2014, Eny Sagita pernah dilaporké déning kang ngréka lagu *Oplosan*, Nur Bayan. Nur Bayan nganggep Eny nyanyi lagu *Oplosan* tanpa ijin. Sawise prosès dawa, ing awal taun 2014 padha sarujuk kanggo damai. Awal 2014, Eny Sagita lan Nur Bayan ngerilis lagu *Sahur Yuk Sahur* lan *Doremi''.

## Penghargaan 
## Referensi 
## Pranala njaba 
# Penggemar Eny Sagita ing Facebook
# Eny Sagita ing Instagram
# Biodata Eny Sagita
Présidhèn Uzbèkistan

**Présidhèn Républik Uzbèkistan** () iku lurahing praja lan lurahing otoritas èksekutif ing Uzbèkistan. Kalungguhan présidhèn dikukuhaké ing taun 1991, nggantèni kalungguhané Pangajeng Présidhiyum ing Sovyèt Adiluhung tumrap RSS Uzbèk sing wis ana wiwit taun 1925. Présidhèn dipilih langsung kanggo ngayahi wajib nyekel panguwasa suwéné limang taun déning warga Uzbèkistan sing umur 18 taun sapandhuwur.

Islam Karimov iku Présidhèn Uzbèkistan siji-sijiné sing ngayahi wajib suwéné 25 taun sawisé kalungguhan présidhèn dikukuhaké. Dhèwèké menang ping telu terus-terusan ing pilihan umum lan akèh sing ngarani dhèwèké tumindak urik. Kapilihé dhèwèké sing ping telu njalari akèh perdondi amarga dhèwèké wis kapilih ping pindho, lan undhang-undhang sing lumaku uga ngatur yèn wong sing padha mung bisa dadi présidhèn ping pindho utawa rong kalamangsa. Panjlèntrèh resmi mratélakaké yèn kalamangsané sing kapisan sing suwéné limang taun mono lumaku mawa undhang-undhang lawas sing durung ana wewatesan kaya ing undhang-undhang anyar.

Dhèwèké séda nalika isih nyekel panguwasa dhèk 2 Sèptèmber 2016. Parepatan barengan déning rong paheman ing Majelis Agung Uzbèkistan nanggehan Maha Mantri Shavkat Mirziyoyev minangka présidhèn sawatara dhèk 8 Sèptèmber 2016. Pamilihé Mirziyoyev wis diatur supaya dhèwèké nerusaké pérangan gedhé rancanganing Karimov ing bab nétralitas lan marsudi tata-tentrem ing Asiah Tengah lumantar tembayatan sing satimbang karo praja-praja tangga-teparoné lan praja-praja adikuwasa kaya ta Ruslan, Cina, Amérikah Sarékat.

## Réferènsi
Holotipe

jmpl|Sawijining holotipe mawa label awarna abang
**Holotipe** iku spésimen tunggal sing dirancang minangka tipe siji spèsiès utawa takson nalika nggawé utawa mratélakaké siji klumpuk.

Contoné holotipe kanggo kupu-kupu *Lycaeides idas longinus* iku siji spèsimèn sing diawètaké saka spèsiès iki, lan kasimpen déning Museum of Comparative Zoology ing Universitas Harvard.

Sawijining holotipe durung temtu iku khas takson sing diwakili, nanging ancasé mengkono. Kadhangkala namung fragmèn cilik siji waé saka siji organisme sing dilestarèkaké, contoné menawa namung ana fosilé waé.

## Rujukan
Spectrum Holobyte

**Spectrum Holobyte, Inc.** iku sawijining badan usaha sing mbabar dolanan sing tau ana. Badan usaha iki diadegaké ing taun 1983 ing Boulder, Colorado déning Jeff Sauter, Phil Adam and Mike Franklin. Spectrum Holobyte misuwur déning dolanan simulasiné, yakuwi sérial simulasi pamaburan Falcon, vèrsi kapisan Tetris sajabaning Uni Sovyèt (ing taun 1987 kanggo MS-DOS). Spetrum Holobyte uga mbabar akèh dolanan komputer kanggo konsol lan komputer omah.

Ing sasi Désèmber 1993, Spectrum HoloByte manunggal karo MicroProse lan dadi MicroProse Inc. Sawisé iku dolanan komputer saka rong badan usaha iki dibabar sangisoring mèreké dhéwé-dhéwé, nanging in taun 1996 kabèh judhul didhedhes sangisoring mèrek MicroProse.

In taun 1998 badan usaha iki dituku déning Hasbro Interactive lan apa sing isih turah saka Spectrum Holobyte banjur sirna, menawa studio pangembangan ing Alameda, California ditutup ing taun 1999. Hasbro banjur ngedol akèh asèté studio Hasbro Interactive marang Infogrames, kalebu mèrek Atari dhéwé.

## Pranala njaba 
* Spectrum Holobyte, Inc. in MobyGames
Holofèrnes

[jmpl|Lukisan [Artemisia Gentileschi *Giuditta decapita Oloferne*]]
[jmpl|Lukisan [Caravaggio*Yudit anigas sirahé Holofèrnes*.]]
Ing kitab deuterokanonika, sajroning Kitab Yudit, **Holofèrnes** (Yunani: Ὀλοφέρνης; Hebrew הולופרנס) iku sawijining sénapati bawahing Prabu Nebukadnésar. Nebukadnésar ngirim Holofèrnes menyang kulon kanggo males para bangsa sing ora gelem nulungi awaké. Holofèrnes banjur ndhudhuki kabèh bangsa sairinging pasisir lan ngrusak kabèh brehala supaya kabèh iku padha nyembah Prabu Nebukadnésar waé. Holofèrnes banjur diélikaké déning Akhior, pesirahé putra Ammon, ajaa nglawan bangsa Yahudo. Holofèrnes lan para balané nepsu marang Akhior, dhèwèké disrengeni menawa ora ana Déwa liya saliyané Nebukadnésar.

Sang sénapati banjur ngupengi Bethulia arep mbedhah kutha iki. Holofèrnes banjur megat iliné banyu menyang Bethulia. Wong-wong ing kutha dadi arep nyerah lan nuntut Ozias, pesirahé supaya nyerah waé. Banjur para pesirah janji bakal nyerah sajroning limang dina menawa ora olèh pitulung.

Nanging Bethulia bisa dislametaké déning Yudit, sawijining randha Ibrani sing bisa lumebu ing téndhané Holofèrnes lan ngrayu awaké. Yudit banjur anigas guluné Holofèrnes nalika lagi mendem. Yudit bali menyang Bethulia karo nyangking sirahé Holofèrnes. Wong-wong Ibrani banjur bisa ngalahaké satruné.

## Pranala njaba 
*
Républik Sosialis Sovyèt Uzbèk

**Uzbèkistan** iku jeneng kang lumrahé kanggo ngarani **Républik Sosialis Sovyèt Uzbèk** ing jaman kapungkur lan **Républik Uzbèkistan** ing jaman saiki. Républik Sosialis Sovyèt Uzbèk iku Uzbèkistan saka taun 1924 tekan 1991 kang kala samana minangka salah siji péranganing républik Uni Sovyèt. Tlatahé kawengku ing Parté Kuminis Sovyèt (siji-sijiné parté pulitik kang sah) saka taun 1925 nganti 1990. Kawit taun 1990 tekan 1991, wewengkoné swatantra mawa undhang-undhangé dhéwé tur isih péranganing Uni Sovyèt. Kadhang kala, ing jaman samana praja iki uga karan **Uzbèkistan Sovyèt**.

Kawit tanggal 20 Juni 1990, RSS Uzbèk ngecakaké Dhéklarasi Swatantraning Praja ing njeron wewengkoné. Nalika iku, Islam Karimov dadi présidhèn pisanan ing républik iku.

Dhèk tanggal 31 Agustus 1991, Républik Sosialis Sovyèt Uzbèk salin jeneng dadi **Républik Uzbèkistan** lan ngumumaké mardikané telung sasi sadurungé Uni Sovyèt bubar ing tanggal 26 Dhésèmber 1991.

Uzbèkistan wewatesan Kazakhstan ing saloré; Tajikistan ing sakidul-wétané; Kirghizia ing salor-wétané; Afghanistan ing sakidulé; lan Turkmenistan ing sakidul-kuloné.

## Jeneng 
Jeneng Uzbekistan ing tembung tegesé "tanah kang madeg dhéwé", dijupuk saka gabungan *uz* (Turkis: "dhéwé"), *bèg* (Turkis: "nguwasani"), lan *-stan* (Pèrsi: "tanah"). Mangkonoa, jeneng resmi républik iki ing kala kapungkur iku Républik Sosialis Uzbèk Sovyèt kaya kang kawedharaké ing Undhang-undhang 1937 lan 1978.

## Réferènsi
Iwak karper

jmpl|300px|ka|Karper Éropah, *Cyprinus carpio*
**Iwak karper** iku sajining spésies iwak aminyak sing urip ing bany tawa saka famili Cyprinidae, sawijining kulawarga iwak sing gedhé banget ing bawana Éropah lan Asia. Iwak karper uga kerep diarani iwak mas. Nanging sajatiné iwak mas iku iwak karper sing warnané kuning, mèmper emas.

## Étimologi 
Tembung karper iku kajupuk saka basa Walanda, nanging wis dienggo ing basa Indonésia lan basa Jawa. Ing basa Walanda dhéwé, tembung iki kasilih saka basa Latin *carpa*, nanging bokmanawa sangkané mula-mulané saka basa Gotik **karpa*.

## Biologi 
Makluk *Cypriniforme* (famil *Cyprinidae*) iku kerepé digolongaké karo *Characiforme*, *Siluriforme*, lan *Gymnotiforme* kanggo nggawé ordo super *Ostariophysi*, awit grup-grup iki akèh ciri-ciriné sing padha. Ciri-ciri kalebu ndarbèni kapasitas urip ing banyu tawa lan uga ndarbèni organ Weber, sawijining wangunan anatomis sing diturunaké saka limang balung vertebrae awal dhéwé, lan iga saha makutha saraf. Pasangan iga katelu awal dhéwé iku gegandhèngan karo sambungané labirin lan sing buri karo *gelembung renang*. Fungsiné durung dimangertèni sacara putus, nanging organ iki dikira ambil bagéan sajroning transmisi vibrasi saka *gelembung renang* menyang labirin lan kanggo ngrungokaké swara, mula prakara iki bisa nrangangaké généya *Ostariophysi* ndarbèni kaprigelan ngrungokaké swara.

Mayoritas *cypriniforme* ndarbèni sisik lan untu ing balung faringal buri dhéwé sing bisa dimodifikasi miturut pakané. *Tribolodon* iku siji-sijiné anggota génus cyprinid sing bisa tahan marang banyu asin. Sawetara spesies bisa ngalih marang banyu *payau* nanging bali menyang banyu tawa kanggo ngendhog. Kabèh *cypriniformes* urip ing banyu kontinèntal lan ndarbèni panyebaran amba.

Iwak karper iku ing sajroning sujarah manungsa, wigati minangka pakan kanggo wong. Sawetara spésies dibudidayakaké kanggo klangenan, kaya ta iwak mas lan iwak koi. Mula iku karper diuculaké lan ditepungaké ing sawatara lokasi, mawa kasil séjé-séjé. Sawetara spesies karper dianggep spesies invasif déning Départemen Tani Amérikah Sarékat, lan saindhening donya dhuwit akèh wis diwetokaké kanggé ngontrol panyebaran karper.

Sawetara spesies karper bisa urip nganti wulanan tanpa oksigèn (contoné urip sangisoring ès) déné métabolisme glikogén kanggo nggawé asem laktik sing banjur dikonversi dadi étanol lan karbon dioksida. Étanolé banjur diwetokaké ing banyu saubengé mawa insangé.

## Cathetan sikil 
## Kapustakan 
* Russel Jones, (2007), *Loanwords in Indonesian and Malay*. Leiden:KITLV
Pratélan araning gendhing bonang

Ing ngisor iki kapacak **aran-araning gendhing bonang** sing kamot ing cathetaning R. Ng. Atmamardawa (Warsadiningrat) ing udakara taun 1926.

## Pélog
### Pathet lima

# Bremara
# Babar Layar
# Mejemuk
# Jalaga
# Glendheng
# Klenthung
# Salébrak
# Gondrong
# Pangrawit
# Kodhokan
# Dhenggong
# Dhenggung Mlaya
# Dhenggung Turularé
# Dhenggung Sulur Kangkung
# Dhenggung Banten
# Dhenggung Laras
# Dhenggung Asmaradana
# Kembang Gempol (minggah Ladrang Bayemtur)
# Sobanlah (minggah Ladrang Sobanlah)
# Sembawa (minggah Ladrang Sembawa)

### Pathet barang 
# Siring
# Tukung
# Wedhi Kèngser
# Gondrong
# Parigentang
# Bondhèt
# Grompol
# Suralaya

## Saléndro 
### Pathet nem 
# Imawinénda
# Bujangga Gandrung
# Sidamugti
# Laya
# Somantara

## Réferènsi
Chinsuko

punika kué garing tradhisional khas saking Okinawa ingkang asalipun saking resèp jaman Kerajaan Ryukyu. Kué punika mèmper kaliyan biskuit, bahan dhasaripun saking terigu, gula, lan ugi lemak babi.

Wonten ing papan-papan wisata ing Prefektur Okinawa, Chinsuko punika dipunsadé kanthi ngginakaken kothak-kothak minangka kué angsal-angsal (miyagegashi). Utawi saged dipundadosaken campuran ès krim rasa chinsuko. Kué punika ugi dipunsadé kanthi manéka warna rasa. Kadosta rasa cokelat, kèju, nanas, lan ugi miso.

## Asal usul 
Rumiyin chinsuko punika kué kanggé kulawarga ing istana Kerajaan Ryukyu. Rakyat byiasa punika boten saged ngrahapi kué punika, satemah kue punika dipunwastani *chinsuko* ingkang wonten ing Basa Okinawa punika ateges *kué ingkang langka*;  lan .. Kué-kué ingkang saking Tiongkok wiwitanipun dipuntepangaken dhateng tiyang Ryukyu déning para ahli damel kué ingkang ndhèrèk wonten ing rombongan utusan saking Tiongkok (*sapposhi*).

Rombongan punika rawuh tanpa kendhat kirang langkung 500 taun, wiwit saking jaman Dinasti Ming dumugi jaman Dinasti Qing saben Kerajaan Ryujyu ngangkat raja ingkang énggal. Wiwitanipun chinsuko punika kué ingkang sinebat *chiirunko*. Kué punika dipunmatengaken kanthi dipunkukus.

## Rujukan
## Pranala njawi 
* Proses pembuatan chinsuko
Havana (laguné Camila Cabello)

"**Havana**" ya iku lagu saka penyanyi Amérika Camila Cabello bareng karo *rapper* Amérika Young Thug. Lagu iki dirilis ing tanggal 3 Agustus 2017 minangka dadi salah sijining lagu promosi ing album "OMG". Ing 30 Agustus, liwat médhia sosial, Cabello ngonfirmasi yèn lagu iki dadi lagu keloro ing album.

Amarga moncèr spontan lagu "Crying in the Club" saka album, "Havana" dadi sawijining lagu utama. Lagu iki wis moncèr ing kancah internasional, dadi juara ing Irlandia, Skotlandia, lan Inggris uga ing jajaran sepuluh lagu juara ing Australia, Kanadha, Dhènemarken, Jerman, Walanda, New Zealand, Switserlan, lan ing Amérika Serikat.

## Komposisi 
"Havana" duwèni tempo rancak lan budaya Kuba. Cabello liwat Latin sing dipengaruhi piano *riffs* lan irama. Sadie Bell saka *Billboard* ngandhakakké yèn baris "*Half of my heart is Havana*" dadi lagu sing pas "roman Cabello ninggal jantung kiwa ing kidul," nalika *Rolling Stone*&#x27;s Brittany Spanos, ing trek "klub, alon", Cabello tumiba ing katresnan karo "calon bojo aneh saka Atlanta Wétan", sanadyan dhèwèké wis ninggal jantung ing kutha dhèwèké. Young Thug tampil ing sawijining baris liwat "*bouncy*" piano. Sawetara publikasi musik diterangaké yèn lagu iki kalebu lagu "Latin campuran" lan pop.

## Resèpsi kritis 
Kanggo *Billboard*, Sadie Bell  nulis yèn lagu Latin iki "seksi" ." Kajaba iku, Allison Browsher saka Much nyatakakké yèn trek iki "wektu kanggo ing mangsa panas ing radio." Bruner saka Time.com nulis yèn "Havana" duwèni titi laras anyar sing kita arep-arep kanggo ndeleng luwih saka album debut dhèwèké ing Sèptèmber.  Peter A. semono uga saka *XXL* nulis yèn bagèan Enom Thug ya iku wujud "campuran karo *bouncy*-né piano pancen sampurna."

## Pagelaran manggon 
Cabello nampilké lagu iki kanggo pisanan ing televisi ing *The Tonight Show Starring Jimmy Fallon* ing September 25, taun 2017. Ing minggu sing padha, Cabello tampil ing *The Today Show*, kala dhèwèké ngirim pesen kanggo "kabèh juru ngimpi" ing panjurung Deferred Action for Childhood Arrivals. Ing tanggal 27 Oktober, Cabello tampil ing Latin American Music Awards.

## Urutan 
## Sajarah Rilis 
## Cathetan 
## Rujukan 
## Pranala njaba 
* 
*
George N. Appell

**George N. Apell** ya iku tokoh antropologi saka Amérikah Sarékat kang kalairané taun 1926. Dhèwèké wis naté sinau ing Universitas Harvard awit taun 1949 nganti 1957. Apell pikantuk gelar Ph.D. saka Australian National University taun 1966. Kerja téoritisé iku saka akèh pangalaman dhèwèké ing komunitas-komunitas asli kang sosial budayané wis dipethal amarga pangembangan globalisasi. Adhedhasar saka jembar polatané, Apell wis ngembangaké sistem analisis kang marengké para panliti kanggo ndhokumèntasi jural unit lan nulung komunitas mau menging sumber-sumber dayané supaya ora dicaplok karo pihak jaba. Apell nyurung panalitèn ing wong-wong asli kang lagi kaancam budayané. Dhèwèké nuduhaké yèn budaya dhéwé iku mbejaji banget lan bisa nylarasaké ing éwah-éwahan sosial. Panalitèn lapangané wis asring diayahi ing Sabah Malaysia lan Kalimantan Wétan. Uga pernah ing Kanada, Amérika, lan Dhènemarken. Dhèwèké dadi présidhen lan pangadeg *Borneo Research Council* kang nyengkuyung béyasiswa kanggo bebrayan Bornéo. Salah siji buku karyané ya iku *Dilemmas and Ethical Conflicts in Anthropological Inquiry: A Case Book* taun 1978.

## Rujukan
Uwa-uwa

jmpl|Uwa-uwa lar (*Hylobates lar*)

**Uwa-uwa** iku kethèk sajroning kulawarga **Hylobatidae**. Kulawarga iki biyèn namung ngandhut génus siji waé, nanging saiki dipara dadi patang genera lan 18 spèsiès. Uwa-uwa iki urip ing alas tropis lan subtropis saka Banggaladésa wétan lan India lor-wétan menyang China kidul lan Indonésia (kalebu pulo-pulo Sumatra, Kalimantan, lan Jawa).

Uwa-uwa iki uga diarani hominoidéa cilik lan béda saka hominoidéa gedhé (simpansé, gorila, urangutan, lan manungsa) yèn ditiliki saka awaké, dimorfisme sèksual asor, lan ora nggawé susuh. Menawa ditilik saka anatominé, uwa-uwa sakilas luwih mèmper kethèk tinimbang hominoidéa gedhé, nanging mèmper kabèh hominoidéa, uwa-uwa ora nduwé buntut.
A-mei

jmpl|A-mei nalika konsèr ing taun 2010 ing Taipei

**A-mei** (Tionghoa 阿妹; pinyin ā mèi; lair ing 9 Agustus 1972), uga ditepungi mawa jeneng **Zhang Huimei** utawa **Chang Hui-mei**, iku sawijining penyanyi Taiwan sing sangkané saka suku pribumi Taiwan Wong Puyuma. Dhèwèké uga ditepungi mawa jeneng asliné 古歷來•阿密特 (**Kulilay Amit**). Dhèwèké lair ing tlatah pagunungan ing sisih wétan Taiwan lan nomer pitu saka anak sanga. A-mei olèhé début ing taun 1996 lan bisa olèh suksès gedhé. Dhèwèké bisa ngadol 55 yuta rekaman musik.

## Urip lan karir 
### 1972–1996: Taun-taun awal lan awal karir 
A-mei lair ing sajroning kulawarga Puyuma ing Beinan, Taitung, Taiwan.

Ing taun 1992, A-mei pindhah menyang Taipei, lan mèlu sayembara *Five Lights Star Singing Contest* sing dianakaké déning acara tv Taiwan Five Lights Awards; Dhèwèké bisa nganti tekan final, nanging kalah. Ing taun 1993, dhèwèké mèlu sayembara nyanyi iki manèh lan bisa menang. Sawisé menang, banjur dhèwèké nggabung karo grup musik nakduluré ing taun 1995, lan miwiti nyanyi ing kafé-kafé ing Taipei. Pagelarané ing kafé-kafé nyengsemi para produser musik Taiwan  Chang Yu-sheng lan Chang Hsiao-yen, pasirahé firma rekaman musik Taiwan Forward Music nalika iku. Ing sasi Maret 1996, dhèwèké nèken kontrak rekaman karo Forward Music.

## Diskografi 
* *Sisters* (1996)
* *Bad Boy* (1997)
* *Holding Hands* (1998)
* *Can I Hug You, Lover?* (1999)
* *Regardless* (2000)
* *Truth* (2001)
* *Fever* (2002)
* *Brave* (2003)
* *Maybe Tomorrow* (2004)
* *I Want Happiness?* (2006)
* *Star* (2007)
* *Amit* (2009)
* *R U Watching?* (2011)
* *Faces of Paranoia* (2014)
* *Amit 2* (2015)
* *Story Thief* (2017)

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
*
Raymond Apthorpe

**Raymond Apthorpe** ya iku ahli antropolog saka Luton, Britania Raya kalairan taun 1932. Aphtorpe wis naté sinau ing Durham University taun 1953 lan University of Oxford taun 1957. Ing Oxford Aphtorpe nampa gelar D.Phil. Dhèwèké uga pernah ngelkoni panalitèn lapangan ing Zambia (1957-1961) lan Taiwan (1970-1975). Karya-karya tulisané karo mitrané kang wis diterbitaké ya iku antarané  People, Planning and Development Studies: Some Reflections on Social *Planning minangka éditor* taun 1970, *Arguing Development Policy: Frames and Discourses* taun 1996*, Decentralization in Malawi: Local Governance and Development* taun 1995 lan *Evaluating International Humanitarian Action: Reflections fron Practitioners**.* Minangka ahli antropolog kang didhidhik ing Inggris*,* Apthorpe duwé aliran antropologi sosial. Dhèwèké ngetog ing antropologi pakembangan bebrayan*.* Dhèwèké uga ngembangaké sosiologi parencanan *(sociology of planning and planner).* Sanajan ngetog ing antropologi terapan mau, nanging gagasané ora gampang diterapaké. Nanging uga gagasané iku jembar banget ing téori sosial lan sumber-sumber téori mutakhir.

## Rujukan
Aditi

Miturut layang Mahabharata, **Dewi Aditi** (Sanskerta: अदिती; *Aditī*) iku putrane Sang Hyang Daksa, utawa wayahe Bathara Brahma. Kagarwa Maharesi Kasyapa (Maharesi ing kaswargan), peputra 12 (dwadasyaditya = Aditya 12). 

Wondene asmane para Aditya 12 (dwadasyaditya), yaiku: (1)Hyang Datri, (2)Hyang Mitra, (3)Hyang Sakra (Indra), (4)Hyang Bharuna, (5)Hyang Angsa, (6)Hyang Waga, (7)Hyang Wiwaswat (Bathara Surya), (8)Hyang Pusa, (9)Hyang Sawitri, (10)Hyang Ariyaman, (11)Hyang Twastri, (12)Hyang Wisnu. 

Tembung *Aditya* tegese putrane Aditi, tedhake Aditi. Salaras karo tegese *Pandhawa* (putrane Pandhu), *Yadawa* turune Yadu, *Ditya* turune Dewi Diti, *Denawa* trahe Dewi Danu, lan sakpanunggale.

Miturut crita pedhalangan, Sang Hyang Sakra (Bathara Indra) lan Sang Hyang Wisnu iku putrane Bathara Guru lan Dewi Uma (Umayi). Dene, Hyang Wiwaswat (Bathara Surya) putrane Sanghyang Ismaya lan Dewi Senggani.

Sarasilahe para dewa kang kasebut ing buku-buku pedhalangan, akeh-akehe mirip karo kang kasebut ing layang Paramayoga.
Eduardo P. Archetti

**Eduardo P. Archetti** ya iku ahli Antropologi utawa antropolog saka Santiago del Estero, Argèntina. Dhèwèké kalairan taun 1943. Archetti wis pernah sinau ing University of Buenos Aires awit taun 1964 nganti 1967. Dhèwèké olèh gelar Ph.D ing  École Pratique des Hautes Études ing 1976. Dhèwèké akèh nglakoni panalitèn lapangan ing Argèntina lan Ékuadhor. Uga pernah ing Prancis (1992) lan Nurwègen (1994). Karya-karya tulisané kang diterbitaké antarané *Explotación familiar y* acumulación de capital en el *campo Argentino* karo Kristi Anne taun 1975, *Pigs, Food, Symbol and Conflict of Knowledge in Ecuador* taun 1997, *Exploring the Written. Anthropology and the Multiplicity of Writing* taun 1994, lan *Masculinities*. *Football, Pólo and the Tango* in Argentina taun 1999. Archetti mirsani marang isu-isu reformasi agraria, sistem kawruh lan panganan, jèndher, moralitas, lan teges olahraga lan jogèd kanggo mangerti idhèntitas nasional.

## Rujukan