Basa Basque

thumb|240px|Basque speaking area
thumb|right|240px|Lokasi provinsi Basque ing Spanyol lan Prancis
right|300px|Basque ing Nagari Spanyol lan Prancis
thumb|290px|dhialèk Basque

**Basque** (wonten ing Basque: *euskara*) inggih punika basa ingkang dipuntuturaken déning tiyang Basque ingkang dumunung ing Pyrenea ing Lèr-Tengah Spanyol lan sisihan kaliyan kawasan Lèr-Kilèn Prancis. Langkung mligi, Basque ingkang dumunung wonten ing wewengkon otonom Spanyol ingkang dipuntepangi minangka Nagari Basque (*Euskadi*), ingkang gadhah kapentingan kabudayan lan otonomi pulitik. Tiyang Basque ugi minangka sapérangan ageng pendhudhuk saking wewengkon ingkang dipuntepangi minangka Nagari Basque Lèr ing Prancis lan wewengkon otonom Navarro ing Spanyol. Nami kanggé basa wonten ing Basque Standar inggih punika **euskara**; wangun dhialèk sanès inggih punika *euskera*, *eskuara* lan *üskara*. Éwadéné géografinipun dipunklilingi déning basa Indo-Éropah, Basque dipunpitadosi minangka basa ingkang kapinggiraken. Piyambakipun sanès basa Indo-Éropah.

## Sajarah lan klasifikasi 
Leluhur bangsa Basque inggih punika salah satunggaling kang ndunungi paling sepuh Éropah, lan asal-usulipun taksih dèrèng dipunmangertosi. Mekaten ugi kanthi asal-usul basanipun. Langkung kathah sarjana sami nganggep Basque minangka basa ingkang kaisolasi.

Tulisan-tulisan Latin wonten ing Aquitania nglestantunaken sapérangan tembung ingkang mèmper kaliyan basa proto-Basque, kados wonten ing nama dhiri Nescato (*neskato* tegesipun "kenya enèm" wonten ing basa Basque modhèren). Basa ingkang dipunusulaken punika dipunsukani nama "Aquitania" lan dipundugi dipun-ginakaken sadèrèngipun tiyang-tiyang saking Romawi bekta basa Latin dhumateng wewengkon Pyrenea kilèn. Amargi tiyang-tiyang Romawi nilaraken tlatah lebet punika, basa Basque Aquitania saged kajagi, déné basa Iberia lan Tartessia mati. Basque lajeng mendhet sapérangan tetembungan Latin, ingkang sadèrèngipun lan sasampunipun basa Latin wonten ing tlatah punika ngrembaka dados basa Gascon (satunggaling pang saking basa Occitan) lan Roman Navarro.

Amargi wates antawising Basque lan tlatah Gascon langkung kirang saking tlatah Basque lan Kastilian, limrahipun dipundugi bilih bangsa Basque asalipun saking Aquitania lan bilih golongan punika migrasi dhumateng sisih kidul.

## Sistem panyeratan 
Basa Basque dipunserat kanthi migunakaken abjad Latin. Huruf mligi ingkang universal inggih punika *ñ*; kadhang kala *ç* lan *ü* ugi dipun-ginakaken. Basa Basque boten migunakaken *c, q, v, w, y* kejawi kanggé tembung-tembung silihan; huruf-huruf punika boten dipunanggep minangka péranganing abjad Basque.
: Aa Bb Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Ññ Oo Pp Rr Ss Tt Uu Xx Zz
*dd, ll, rr, ts, tt, tx, tz* boten dipuntindakaken minangka digraf.

Wonten ing ortografi Sabino Arana (1865..1903), *ll* lan *rr* kagantosaken kaliyan *ĺ* lan *ŕ*.

## Unèn- unèn 
### Unèn-unèn dhasar 
* **Bai** = inggih
* **Ez** = boten
* **Kaixo!**, **Agur!** = Hallo
* **Agur!**, **Adio!** = Sugeng pepanggihan!
* **Ikusi arte** = Sugeng pepanggihan malih!
* **Eskerrik asko!** = Matur nuwun!
* **Egun on** = Sugeng énjing (teges barès: Sugeng siyang)
* **Egun on, bai** = Wangsulan standar kanggé **Egun on**
* **Arratsalde on** = Sugeng ndalu (*Good evening*)
* **Gabon** = Sugeng ndalu (*Good night*)
* **Mesedez** = Nyuwun tulung (*please*)
* **Barkatu** = Pangapunten
* **Aizu!** = Mirengaken! (nyuwun kawigatosan, kirang sopan, namung dipun-ginakaken kaliyan kanca)

### Wilangan 
## Kamus 
* Basque Dictionary  from Webster's Dictionary

## Pranala njawi 
* Center for Basque Studies at University of Nevada, Reno
* Larry Trask: A Linguistic Sketch of Basque
* Larry Trask: Some Important Basque Words (And a Bit of Culture)
* A proposal for Basque SAMPA
* The Devil Wanted to Learn Basque  dari France Monthly 

### Tata basa 
* University of the Basque Country: A Brief Grammar of Euskara, the Basque Language
* Basque Verb Tables 

### Kamus 
* Morris Student Plus: Basque - English - Basque dictionary (67.000 kata + 120.000 ungkapan dan idioma)

### Klasifikasi 
* A Final (?) Response to the Basque Debate in Mother Tongue 1 by John D. Bengston (scanned pages)

## Cathetan suku 
## Wacanan sapanjuré 
* AZURMENDI, Joxe: "Die Bedeutung der Sprache in Renaissance und Reformation und die Entstehung der baskischen Literatur im religiösen und politischen Konfliktgebiet zwischen Spanien und Frankreich" In: Wolfgang W. Moelleken (Herausgeber), Peter J. Weber (Herausgeber): *Neue Forschungsarbeiten zur Kontaktlinguistik*, Bonn: Dümmler, 1997. ISBN 978-3537864192
* HUALDE, José Ignacio & DE URBINA, Jon Ortiz (eds.): *A Grammar of Basque*. Berlin: Mouton de Gruyter, 2003. ISBN 3-11-017683-1.
* TRASK, R. Larry: *History of Basque*. New York/London: Routledge, 1996. ISBN 0-415-13116-2.