open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Haver

**Haver** (*Avena sativa* L.), ditepungi uga minangka ***oat***, wujud serealia sing cukup wigati ing laladan kanthi iklim subtropis lan sedheng. Bulir sing diasilaké (uga ingaran haver) dimupangataké minangka panganan sarta pakan (mligi kanggo jaran). Ing Indonésia prodhuké ditepungi saka sajinis bubur sing diintrodhuksi panjajah Walanda, sing ditepungi minangka havermut.

Haver wujud wangun domèstikasi saka jinis setengah alasan *Avena fatua* sing wis dibudidayakaké ing jaman perundagian awal (jaman wesi) lan wujud sumber pangan pokok wektu iku ing Asia Kulon lan Éropah.

## Liya-liya 
Èfèk hormon tetuwuhan auksin sepisanan tinemu saka tetuwuhan haver, pasé saka koleoptilé.

## Pranala njaba
Klathèn, Klathèn Tengah, Klathèn

**Klathèn** iku kalurahan ing Kacamatan Klathèn Tengah, Kabupatèn Klathèn, Jawa Tengah.

## Réferènsi
Éjakulasi

jmpl
**Éjakulasi (ngecrit)**, iku prastawa metuné sperma saka zakar utawa palanangan  lan racaké dibarengi orgasme. Éjakulasi utawa ngecrit racaké dumadi sawisé anané stimulasi sèksual sing njalari ereksi penis, nanging uga bisa dumadi nalika priya turu sing biyasa karan *ngimpi teles*. Ing arang kasus, éjakulasi dumadi amarga prostatic lelara, kaya ta prostat nggedhekake. Anéjakulasi kawontenan kang Tukang orgasme. Dyséjakulasi wis orgasme sing nglarani utawa ora adil.

thumb|right|360px|Diagram of the male pelvic and reproductive organs
Yésus Kristus

**Yesus saking Nazarèt** (kirang langkung antawis taun 4 SM ngantos 30–33 M) punika satunggaling tukang kayu, pengkhotbah/pangajar, panyaras, guru/rabbi, pedamel mujizat, lan tokoh Yahudi ingkang paling misuwur; ing kakristenan **Yesus Kristus**. Tiyang Kristen pitados, Yesus punika Putraning Allah, Hyang, Mesias, lan Juru Wilujeng umat manungsa.
Nami "Yesus" punika alihaksara saking basa Yunani *Ιησους* [*Iēsoûs*], ingkang ing giliranipun ugi wujud alih aksara saking basa Aram utawi basa Ibrani inggih punika: Yeshua, ingkang tegesipun : Kawilujengan, utawi "Hyang punika kawilujengan", "Hyang milujengaken". "Kristus" punika gelar ing teologi ugi asalipun saking basa Yunani *Χριστός* [*Christos*], ingkang saking basa Ibrani "Mesias", tegesipun "ingkang dipunurapi" utawi "ingkang kapilih". Ing Islam, Yesus (,[*Isa*]) kanthi umum dipunsebat kanthi nama **Isa bin Maryam** ingkang tegesipun Isa putra saking Maria. Panjenenganipun dipunanggep minangka salah satunggaling nabi wigati saking Hyang. pawarta Injil lan pedamel kaajaiban.

Gusti Yesus punika Juru Wilujeng ingkang sajatos
Alasanipun menapa? Inggih punika amargi :
1. Yesus kristus punika sanès tiyang ingkang asalipun saking Donya punika, namung asalipun saking Swargo.
2.Yesus Kristus punika namung satunggal-tunggalipun tiyang ingkang nglampahi séda lan wungu malih saking antawisipun tiyang pejah.
3.Yesus Kristus punika kadunungan Rohipun Allah ingkang akarya jagad punika lan sampun kapasrahan sadaya panguwaos wonten ing bumi tuwin wonten ing swarga.
## Rupa Gusti Yésus Ing Budaya Jawa 
Ing Greja HKTY (Hati Kudus Tuhan Yesus) Wontên candhi kayata prambanan ingkang isinipun patung Gusti Yésus Ing Budaya Jawi.

## Kapurih ugi mirsani 
* Kristen
* Katulik
* Natal
* Prajanjian Lawas
* Prajanjian Anyar
* Wiyosan Gusti Yesus Miturut Matius
* Wiyosan Gusti Yesus Miturut Lukas

## Rujukan
Silesia

[thumb|Peta Silesia. Abang ya iku wates nagara saiki iki. Kuning iku wates propinsi Silesia nalika jaman Kamaharajan [Jerman kamangka biru iku wates tlatah iki sajaroning Kamaharajan Ostenrik-Honggari sadurungé Perang Pitung Taun ing 1763.]]

**Silesia** (Jerman *Schlesien*; Polen *Śląsk*; Ceko *Slezsko*; Basa Silesia *Ślůnsk*) iku tlatah ing Éropa Tengah utawa Éropa Wétan.

Tlatah iki saiki binagi antara Jerman, Polen lan Cékia.

## Uga delengen 
* Wong Silesia
ITU

**International Telecommunication Union** (**ITU**; sajeroning basa Prancis: *Union internationale des télécommunications*, sajeroning basa Spanyol: *Unión Internacional de Telecomunicaciones*) iku siji organisasi internasional sing diadegaké kanggo mbakokaké lan nata regulasi radio internasional lan telekomunikasi. ITU diadegaké minangka *International Telegraph Union* ing Paris tanggal 17 Mèi 1865. Tujuan mligi nyakup standarisasi, alokasi spektrum radio, lan ngorganisasèkaké perjanjèn rerangkèn interkonèksi antara nagara-nagara kang béda-béda kanggo minangka panggilan telepon internasional. Fungsiné tumrap telekomunikasi amèh padha karo fungsi UPU tumrapé layanan pos. ITU minangka salah siji agensi mirunggan PBB, sing duwé markas ing Jenewa, Switserlan, ing sisihé gedhong utama kampus PBB.
ITU dumadi saka telung biro:
* Biro Telekomunikasi (ITU-T)
* Biro Radiokomunikasi (ITU-R)
* Biro Pengembangan (ITU-D)

## Kapemimpinan 
ITU dipangajengi sekretaris jenderal, sing dipilih saben 4 taun déning anggota nasional sajeroning konferènsi pleno.

Ing konferènsi pleno kaping 17 ing Antalya, Turki, anggota ITU milih Dr Hamadoun I. Toure saka Mali minangka sekretaris jenderal.

## Uga delengen 
* Tanda panggil
* Awalan ITU

## Pranala njaba 
* Situs resmi ITU
* Sejarah ITU dari situs resmi
Provinsi Quang Binh

**Provinsi Quảng Bình** utawa **Quang Binh**, (basa Vietnam: *tỉnh Quảng Bình*) iku provinsi ing *regione* Bac Trung Bo, Vietnam. Sajeroning provinsi iki ana 154 *Comuni ing Provinsi Quang Binh*.

## Dhémografi 
Propinsiiki jebaré 8051.8&nbsp;km², lan taun 2005 total populasiné 831,600.
## Gallery 

Image:Phongnha17.jpg|Phong Nha-Ke Bang
Image:Nhat Le River.jpg|Nhat Le River
Image:Da Nhay Beach.jpg|Da Nhay Beach
Image:BangSpa4.jpg|Bang Spa
Image:Nhat Le Beach.jpg|Nhat Le Beach
Image:Quang Binh Quan.jpg|Quang Binh gate
Image:Phongnhakebang2.jpg|Phong Nha-Ke Bang
Image:Phongnha21.jpg|Phong Nha-Ke Bang
Wong Silesia

**Wong Silesia** (Basa Silesia: *Ślůnzoki*; Polski *Ślązacy*; Céko *Slezané*; Jerman *Schlesier*) iku para sing ndunungi tlatah Silesia ing Polen, Jerman lan Républik Céko.

Nganti saiki ana sawatara débat sing ndiskusèkaké manawa wong Silesia iku ètnis sing séjé utawa ora. Amerga ing sajarah modèrn wong-wong Silesia kerep dipeksa ngaku wong Jerman utawa Polen. Sanadyan mangkono, punjul 817.000 jiwa wong Silesia ing Polen ngaku ètnis Silesia lan amarga iku ndadèkaké kelompok ini sukubangsa minoritas sing gedhé dhéwé, sasandhingané sukubangsa Jerman ing Polen. Saliyané iku ing Républik Céko ana punjul 12.231 jiwa sing ngaku sukubangsa Silesia nalika cacah jiwa ing taun 2011.

## referensi
Basa Silesia

|}

**Basa Silesia** (Basa Silesia: *ślůnsko godka*, *ślůnski*, terkadhang uga diarani *pů našymu*) iku sawijining basa Slavik sing dipituturaké déning wong-wong ing tlatah Silesia dhuwur ing Polen, lan uga ing Céko lan Jerman. Miturut cacah jiwa Polen ing taun 2011, kurang luwih 509.000 jiwa ngarani Basa Silesia minangka basa ibuné. Sawetara ahli basa ngarani yèn Basa Silesia iku sawijining dhialèk Basa Polen amarga gegandhèngan kenceng antara rong basa iku.

## Alfabèt Silesia 
thumb|left|Basa-basa ing Éropah Tengah lan Wétan. Basa Silesia iku mawa kode G1
Basa Silesia lumrahé ditulis mawa aksara Latin gagrag Polen, nanging ing taun 2006 muncul sawijining gagasan kanggo alfabèt Silesia sing lumrah dienggo ing Internèt lan dienggo ing Wikipedia Basa Silesia:

Aksara: Aa Bb Cc Ćć Čč Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Ńń Oo Pp Rr Řř Ss Śś Šš Tt Uu Ůů Ww Yy Zz Źź Žž

Digraf: Ch Dz Dź Dž.

Aksara iki luwih mèmper aksara sing dienggo Basa Céko.

## Conto 
Kanjeng Rama ing Basa Silesia, Polski lan Céko.

## Pranala njaba 
* Wikipedia Basa Silesia
* Warta berita ing Basa Silesia
* Pů našymu – djalykt ślůnski kodyfikowůny
Tengen

[thumb|150px|A [right-hand rule|right-handed Cartesian coordinate system, nggambarna *x* (right/tengen-left/kiwa), *y* (forward/maju-backward/mundur) lan *z* (up/nduwur-down/ngisor) axes relative to a human being.]]
**Tengen** bisa ateges:
# sisih, arah kosokbalèn saka kiwa
# Aliran pulitik sing konservatif
# Arah wétan yèn wong madhep utawa tumuju ngalor. Tuladha: Yèn wong lumaku ngalor, banjur ménggok **nengen** iku tumuju arah wétan.
Kiwa

[thumb|150px|A [right-hand rule|right-handed Cartesian coordinate system, nggambarna *x* (right/tengen-left/kiwa), *y* (forward/maju-backward/mundur) lan *z* (up/ndhuwur-down/ngisor) axes relative to a human being.]]
**Kiwa** bisa ateges:
# Sisih, arah kosokbalèn saka tengen
# Aliran pulitik kang progresif. Lumrahé kaum kiri nduwèni haluan paham kang dhedhasar pikiran Karl Marx.
# Arah Kulon, yèn wong madhep utawa tumuju ngalor.
Kidul-Wétan

**Kidul-Wétan** utawa **ganeya** (sajeroning basa Indonésia; *tenggara*) iku arah mataangin ing tengah-tengah antarané arah kidul lan wétan. Arah kidul-wétan iki kosokbaliné Lor-Kulon.

## Uga delengen
* Lor-Kulon
* Lor
* Kidul
* Kidul-Kulon
* Kulon
* Wétan
* Lor-Wétan
Lor-Kulon

**Lor-Kulon** utawa **byabya** (sajeroning basa Indonésia: *barat laut*), iku arah mata angin ing tengah-tengah antarané arah Lor lan Kulon. Kosokbaliné ya iku arah Kidul-Wétan.

## Uga delengen
* Lor
* Kidul
* Wétan
* Kulon
* Lor-Wétan
* Kidul-Kulon
* Kidul-Wétan
Kidul-Kulon

thumb|250px|right|Kompas nuduhaké arah kidul-kulon.
**Kidul-Kulon** utawa **nurwitri/nirwitri** (sajeroning basa Indonésia: *barat daya*), iku arah mata angin ing tengah-tengah antarané arah Kidul lan Kulon. Kosok baliné yaiku arah Lor-Wétan.

## Deleng uga 
* Lor-Kulon
* Lor
* Kidul
* Kidul-Wétan
* Kulon
* Wétan
* Lor-Wétan
Lor-Wétan

thumb|250px|right|Kompas nuduhaké arah lor-wétan
**Lor-Wétan** utawa **narasunya** iku arah mata angin ing tengah-tengah antarané arah Lor lan Wétan. Kosok baliné yaiku arah Kidul-Kulon.

Arah lor-wétan ini ana uga sing nyebut kanthi istilah 'wétan-sagara' awit njupuk saka asal tembung basa Indonésia: *Timur Laut*.

Pamérangan sing luwih rinci yaiku ing antarané arah Lor lan Lor-wétan iki diarani Lor-lor-wétan, déné anatara arah Lor-wétan karo arah wétan diarani Wétan-lor-wétan.

## Deleng uga 
* Lor
* Kidul
* Lor-Kulon
* Kidul-Wétan
* Kidul-Kulon
* Wétan
* Kulon
Kabupatèn Tanjung Jabung Wétan

**Kabupatèn Tanjung Jabung Wétan** iku salah siji kabupatèn ing Provinsi Jambi. Jembar wewengkoné 5.443&nbsp;km² kanthi populasi 176.771 jiwa. Kutha krajané  Muarasabak. Kabupatèn ini kapérang dadi 6 kacamatan lan 60 désa.

## Uga delengen 
* Jambi
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

## Pranala njaba
Kabupatèn Tebo

**Kabupatèn Tebo** iku salah siji kabupatèn ing Provinsi Jambi. Kabupatèn iki asal saka pamekaran Kabupatèn Bungo Tebo tanggal 12 Oktober 1999.

## Géografi 
### Wates wewengkon 
## Uga delengen 
* Jambi
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

## Pranala njaba
Kutha Jambi

:*Artikel iki ngenani Jambi minangka siji kutha. Deleng uga artikel Provinsi Jambi.*

**Kutha Jambi** iku kutha sisan minangka kutha krajan Provinsi Jambi. Kutha Jambi sing wiwitané karan uga **Tanah Pilih** wis dadi pusat papréntahan wiwit jaman **Kerajan Melayu Jambi**. Semboyan Kutha Jambi yaiku **Tanah Pilih Pesako Betuah**. Kutha Jambi diwelah dadi rong laladan déning Kali Batanghari. Rong laladan iki bisa ditekani kanthi migunakaké prahu motor utawa liwat kreteg Aur Duri.

Kutha Jambi kapérang dadi 8 kacamatan:
* Danau Lempongan 
* Jambi Selatan 
* Jambi Timur 
* Jelutung 
* Kota Baru 
* Pasar Jambi 
* Pelayangan
* Telanaipura

Transportasi sing ana ing Kutha Jambi lan saubengé:
* Udara, Papan Anggegana Sultan Thaha Syaifuddin 
* Dharat, Terminal Alam Barajo (Antar Provinsi)

## Deleng uga 
* Jambi
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia
Kabupatèn Muaro Jambi

:*Kanggo kompleks percandhian **Muarajambi**, pirsani Muarajambi.*

**Kabupatèn Muaro Jambi** iku kabupatèn ing Provinsi Jambi. Kabupatèn iki minangka salah siji Kabupatèn pamekaran saka Kabupatèn Batanghari miturut Undhang-undhang nomer 54 Taun 1999. Jembar wewengkon 5.246&nbsp;km², kanthi administratif dumadi saka 8 Kacamatan, 129 Désa/Kalurahan, kanthi cacah sing ndunungi 294,408 jiwa.

## Uga delengen 
* Jambi
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

## Pranala njaba 
* Situs Dinas Pendidikan abupaten Muarojambi
Kabupatèn Kerinci

**Kabupatèn Kerinci** iku kabupatèn ing Provinsi Jambi. Jembar wewengkon 4.200&nbsp;km² kanthi populasi 300.000 jiwa. Kutha krajané ya iku Sungai Penuh.

## Uga delengen 
* Jambi
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

## Pranala njaba
Kabupatèn Merangin

**Kabupatèn Merangin** iku salah siji kabupatèn ing Provinsi Jambi. Jembar wewengkon 7.679&nbsp;km² kanthi populasi 251.283 jiwa. Kutha krajané Bangko. Kabupatèn iki kapérang dadi 9 Kacamatan lan 141 Désa.

## Uga delengen 
* Jambi

## Pranala njaba 
* Situs resmi pamaréntah Kabupatèn Merangin
Platypus

**Platypus** iku kéwan semi-akuatik sing akèh diweruhi ing pérangan wétan bawana Australia. Sanadyan Platypus ngendhog nanging kagolong ing kelas Mammalia amarga nyusoni anaké. Platypus uga asring dikenal kanthi jeneng *duck-billed Platypus* utawa *Platypus soyor bèbèk* amarga wanguné sing mèmper bèbèk.

## Pranala njaba 
* Biodiversity Heritage Library bibliography for *Ornithorhynchus anatinus*
Beverly Hills Chihuahua

***Beverly Hills Chihuahua*** iku sawijining filem aksi lan drama komedi taun 2008 karya *Walt Disney Pictures* lan disutradarani Raja Gosnell. Promosi pisanan filem iki dicanthèlaké sajeroning filem *The Chronicles of Narnia: Prince Caspian*. Wiwitané filem iki bakal dirilis tanggal 26 September, nanging banjur diundur dadi tanggal 3 Oktober. Gazet kanggo filem Disney *Bolt* bisa dipirsani ing wiwitané filem ini. Plot filem iki munjer marang asu Chihuahua Chloe, sing diculik ing Meksiko lan uwal saka kadurjanan asu Doberman El Diablo, kanthi bantuan saka asu *German Shepherd* sing kasepèn Delgado, lan asu Chihuahua hiperaktif lanang sing tresna marang Chloe.

## Plot 
Vivian Ashe ninggal asu Chihuahua ingon-ingoné Chloe marang duluré (Rachel) sing kurang tanggungjawab supaya dijaga. Nalika Rachel arep lelungan menyang Meksiko bareng kanca-kancané, Chloe kesasar lan diculik. Chloe dislametaké déning Delgado, sawijining asu Gembala Jerman sing kasepèn sing tau dadi asu pulisi. Akibate, asu-asu iki banjur dadi buronan asu Doberman sing ora dywé rasa welas ya iku El Diablo. Sauntara Chloe lan Delgado nyoba golèk dalan menyang Beverly Hills, Papi, sawijining asu chihuahua hiperaktif sing wis tresna marang Chloe, lan ndarané Sam sarta Rachel nyoba nggolèki Chloe ing Meksiko. Nalika iku El Diablo uga lagi nyoba nyekel Chloe kanggo ndarané, sawijining ketua gèng adu asu.

## Ingkang maragani 
### Manungsa 
* Manolo Cardona-Sam
* Maury Sterling-Rafferty
* Jamie Lee Curtis-Aunt Viv
* Piper Perabo-Rachel Ashe Lynn
* Jesús Ochoa-Officer Ramirez

### Swara 
* George Lopez-Papi
* Luis Guzman-Chucho
* Andy Garcia-Delgado
* Cheech Marin-Manuel
* Drew Barrymore-Chloe 
* Paul Rodriguez-Chico
* Placido Domingo-Monte
* Loretta Devine-Delta
* Eddie "Piolín" Sotelo-Rafa
* Edward James Olmos-El Diablo

## Èfèk visual 
* Cinesite di London, menggunakan their specially developed pipeline for creating digital muzzle replacements, animated the many talking dogs. The in-house visual effects supervisor is Matt Johnson, and the animation supervisor was Alexander Williams.

## Musik 
Musik di *Beverly Hills Chihuahua* was written by composer Heitor Pereira, who recorded the score with the Hollywood Studio Symphony at the Eastwood Scoring Stage at Warner Brothers.

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* Situs resmi 
*
Wlahar

**Wwlahar** iku aliran material vulkanik kang racaké wujud campuran watu, pasir lan krikil amarga anané ilining banyu kang dumadi ing èrèng-èrènging gunung (gunung geni). Ing Indonésia, aliran wlahar iki bakal terus tambah prilakuné bebarengan karo udan kang sansaya asring.

Ilining wlahar iku ndrawasi mligi kanggo penduduk kang manggon ing èrèng-èrènging gunung utawa kanggo para juru tambang pasir kang ana ing laladan ilining wlahar iku liwat. Wwlahar bisa mili banter puluhan mèter per detik nganti sawatara kilomèter nggawa ènergi kang cukup gedhé. Mula saka iku, lumrahé wlahar digawékaké saluran mirunggan kang miturut ngèlmu geoteknik mau "sabo".

Sawetara gunung ing Indonésia nduwé aktivitas ilining wlahar iki, ya iku Gunung Galunggung ing Jawa Kulon lan Gunung Merapi ing Jawa Tengah/Yogyakarta.

## Uga delengen 
* Lava
Soetomo

**Dr. Soetomo** (lair ing Ngepeh, Nganjuk, 30 Juli 1888, séda ing Surabaya, 30 Mèi 1938) iku tokoh sing mandégani Budi Utomo, organisasi perobahan sing pisanan ana ing Indonésia.

Ing taun 1903, Soetomo sekolah kadhokteran ing School tot Opleiding van Inlandsche Artsen (STOVIA), Jakarta. Bebarengan karo kanca-kancané saka STOVIA, Soetomo ngedegaké paguyuban kanthi aran Budi Utomo, ing taun 1908. Sawisé lulus ing taun 1911, priyayi iki dadi dhokter pamaréntah ing sawatara panggonan ing Jawa lan Sumatra. Ing taun 1917, Soetomo dhaup klawan sawijining perawat Walanda. Ing taun 1919-1923, Soetomo nerusaké studi kadhokteran ing nagara Walanda.

Ing taun 1924, Soetomo ngedegaké Indonésian Study Club ing Surabaya, ing taun 1930 ngedegaké Parté Bangsa Indonésia lan ing taun 1935 ngedegaké Parindra (Parté Indonesia Raya).

Ing kabudayan Jawa, Soetomo paring tetinggalan wujud kalawarta basa Jawa kanggo kampanye, yaiku Panjebar Semangat
Watu

[250px|thumb|Watu [granit]]
jmpl|252x252px
**Watu** iku sajinising material kang awujud saka mineral lan kapilah miturut komposisi mineral. Pamilahan iki digawé dhedhasar:
# kandhutan mineral, yaiku jinis-jinis mineral kang ana ing watu mau.
# tèkstur watu, yaiku ukuran lan wujud hablur-hablur mineral ing sajeroning watu; 
# struktur watu, yaiku susunan hablur mineral ing sajeroning watu.
# prosès dumadiné.

Watu-watu lumrahé dipérang miturut prosès dumadiné, lan kanthi dipecah ing 3 (telung) kumpulan gedhé yaiku: 
# watu *igneus*
# watu *endhapaf*
# Watu *métamorfosis*

Watu *igneus* iku watu kang dumadi saka *magma* cair, watu endhapan liwat endhapan lan katêkên bahan tinamtu, lan watu *métamorfosis* liwat salah siji saka 2 (rong) cara kang mau sawisé salin rupa amarga suhu lan katêkên. Ing sawatara kasus-kasus nalika bahan organik ninggal tilas ing watu, dadiné *fosil*.

Kerak Bumi (kalebu *litosfer)* lan mantèlé dumadi saka watu.
**Ing yasan**, watu racaké kanggo pondhasi kang dhuwur bangunané kurang saka 10 mèter. Watu uga kagunakaké ing candhi. Watu uga bisa kagunaake barang kerajianan kaya ta patung.. Saben jinis watu nduwèni karakteristik lan kaunggulan sing béda-béda.

Ing saliyané iku, watu uga dadi bahan baku kanggo barang-barang kerajinan tradisional. Patung-patung sing digawé saka watu bisa dideleng ing pategalan, candhi, utawa uga ing panggonan umum, nambah keindahan lan nilai budaya saka papan-papan iki. Proses ngukiré kudu dikerjaké kanthi teliti supaya nggawe bentuk sing pas; teknik-teknik tradisional isih dipertahanké nganti saiki, ngetokaké keahlian lan kreativitas para pengrajin. Kajaba kuwi, watu uga duwé peran penting ing ekosistem bumi. Ing litosfer, mineral-mineral sing ana ing watu bisa nyuplai unsur hara kanggo taneman lan urip liya. Pangolahan lan njaga sumber daya watu kanthi cara sing lestari iku penting supaya generasi sabanjuré bisa isih ngrasakaké kaindahan alam lan budaya sing wis ana. Mula, penting kanggo ngrawat sumber daya iki lan ngetrapaké élmu lingkungan supaya panggunaan watu ora nyebabaké karusakan lingkungan.

## Cathetan suku
Kabupatèn Sarolangun

**Kabupatèn Sarolangun** iku salah siji kabupatèn ing Provinsi Jambi. Jembar wewengkoné 5.166&nbsp;km² kanthi populasi 176.771 jiwa. Ibu kuthné Sarolangun. Kabupatèn iki diadegaké miturut Undhang-Undhang Nomor 54 Taun 1999 bab Pambentukan Kabupatèn Sarolangun, Kabupatèn Tebo, Kabupatèn Muaro Jambi, lan Kabupatèn Tanjung Jabung Wétan. 

## Uga delengen 
* Jambi
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

## Pranala njaba
Tlaga Titicaca

thumb|Tlaga Titicaca dideleng saka luar akasa.
**Tlaga Titicaca** iku tlaga paling dhuwur ing donya kanthi kadhuwuran 3821 m dpl. Tlaga Titicaca uga wujud tlaga gedhé dhéwé ing Amérika Kidul. Tlaga kang ana ing pagunungan Andes iki wiyaré 8300 kilomèter persegi. Nagara ing wétané tlaga Titicaca ya iku Peru sauntara nagara ing kuloné ya iku Bolivia.

Tlaga Titicaca duwé jero rata-rata watara 140 lan 180 m, kanthi jero maksimal 280 m. Luwih saka 25 kali mili lumebu menyang tlaga iki. Tlaga iki uga nduwé 41 pulo. Sapérangan pulo kang ndunungi padhet.

Asal jeneng Tlaga Titicaca ora diweruhi; wus dipertal dadi "Watu Puma" utawa uga minangka Curam Timah Ireng. Tlaga Titicaca duwé sapérangan jeneng setempat. Sisih kidul wétan tlaga nyambung karo tlaga utama déning selat Tiquina. Sisih kidul wétan tlaga cilik iku ditepungi minangka Tlaga Huinaymarca déning wong Bolivia, lan tlaga gedhé minangka tlaga Chucuito. Wong Peru uga nepungi tlaga cilik minangka tlaga Pequeño lan tlaga gedhé minangka tlaga Grande. Miturut carita sajarah, biyèn ana sawijining raja saka suku Indian Inca kang asmané Atahualpa kang nguwasani tlatah sakiwatengené tlaga iku. Sawijining dina raja Atahualpa olèh pitedah saka déwa kanggo numpuk bandha (emas) kagungané karajané uga duwèkané rakyaté ing njero tlaga Titicaca. Raja Atahualpa yakin yèn panjenengané kudu nuruti titah mau. Mila raja nitahaké rakyaté kanggo nglumpukaké kabèh bandhané kang kagawé saka emas. Rakyat kang setya tuhu marang rajané tanpa kabotan nuruti titah mau, lan kanthi dibawahi raja banjur padha nyemplungaké bandha emasé ing tlaga Titicaca.
Kabupatèn Bungo

**Kabupatèn Bungo** iku kabupatèn ing Provinsi Jambi. Kabupatèn iki asal saka pamekaran Kabupatèn Bungo Tebo tanggal 12 Oktober 1999. Jembar wewengkon 8.840&nbsp;km² kanthi populasi ±221.686 jiwa. Kabupatèn iki kutha krajané Muarabungo

## Uga delengen 
Ing Kabupatèn Bungo, enten Radio Siaran Pamaréntah Laladan (RSPD) Gema Bungo FM sing nyiarke lagu lagu laladan jambi, sundo lan campur sarian kas Jowo.

## Pranala njaba
Kabupatèn Tanjung Jabung Kulon

**Kabupatèn Tanjung Jabung Kulon** iku salah siji kabupatèn ing Provinsi Jambi. Jembar wewengkoné 5.501&nbsp;km² kanthi populasi 206.305 jiwa. Ibu kuthné Kualatungkal. Kabupatèn iki kapérang djadi 4 kacamatan lan 52 désa.

## Uga delengen 
* Jambi
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

## Pranala njaba
Kabupatèn Minahasa Kidul-Wétan

**Kabupatèn Minahasa Kidul Wétan** (Basa Indonésia : Minahasa Tenggara), iku kabupatèn anyar ing Provinsi Sulawesi Lor, Indonésia, kanthi kutha krajan: Ratahan, minangka pamekaran saka Kabupatèn Minahasa Kidul.

Kabupatèn Minahasa Kidul Wétan dumadi saka 6 kacamatan, ya iku:

# Belang
# Pusomaen
# Ratahan
# Ratatotok
# Tombatu
# Touluaan
Kabupatèn Kapuloan Sitaro

**Kabupatèn Kapuloan Siau Tagulandang Biaro** utawa dicekak **Kabupatèn Sitaro** iku  kabupatèn ing provinsi Sulawesi Lor, Indonésia. Kutha krajané ya iku Ondong Siau. Kabupatèn iki diadegaké miturut Undhang-Undhang Nomer 15 Taun 2007 tanggal 2 Januari 2007.

Pulo Siau (Kutha Ondong) sing dadi kutha krajan kabupatèn duwé gunung geni "Karangetang". Cacahing sing ndunungi: 64.987 Jiwa
Surat Al Falaq

**Surah Al-Falaq** punika surah ka-113 wonten ing Al-Qur'an. Sebatan "Al-Falaq" kapundhut saking tembung "Al-Falaq" ing ayat sepindhah ingkang tegesipun "wekdal subuh". Surat punika kalebet surah Makkiyah.

## Ringkesan isi surah 
 “Qul aAAoothu birabbi alfalaq”
[113:1] Katakanlah: "Aku berlindung kepada Tuhan Yang Menguasai subuh,
[113:1] Say: I seek refuge in the Lord of the dawn,

 “Min sharri ma khalaq”
[113:2] dari kejahatan makluk-Nya,
[113:2] From the evil of what He has created,

 
 “Wamin sharri ghasiqin ithawaqab”
[113:3] dan dari kejahatan malam apabila telah gelap gulita,
[113:3] And from the evil of the utterly dark night when it comes,

 “Wamin sharri annaffathatifee alAAuqad”
[113:4] dan dari kejahatan wanita-wanita tukang sikir yang menghembus pada buhul-buhul,
[113:4] And from the evil of those who blow on knots,

 “Wamin sharri hasidin itha hasad”
[113:5] dan dari kejahatan pendengki bila ia dengki".
[113:5] And from the evil of the envious when he envies

## Tèks 

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَـٰنِ ٱلرَّحِيمِ
أَرَءَيْتَ ٱلَّذِى يُكَذِّبُ بِٱلدِّينِ ﴿١﴾ فَذَ‌ٰلِكَ ٱلَّذِى يَدُعُّ ٱلْيَتِيمَ ﴿٢﴾ وَلَا يَحُضُّ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلْمِسْكِينِ ﴿٣﴾ فَوَيْلٌ لِّلْمُصَلِّينَ ﴿٤﴾ ٱلَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ ﴿٥﴾ ٱلَّذِينَ هُمْ يُرَآءُونَ ﴿٦﴾ وَيَمْنَعُونَ ٱلْمَاعُونَ ﴿٧﴾

## Alih aksara 
Bismi Al-lahi al-r-Rahmani-al-r-Rahimi 
# Qul ''a'udhu birabbi a l-falaqi
# Min sharri ma khalaqa
# Wa-min sharri ghasiqin ''idha waqaba
# Wa-min sharri al-n-naffathati fi a l-'uqadi
# Wa-min sharri hasidin *idha hasada

***Cathetan**'': Aksara warna abang ora diunèkaké.

## Jarwanipun 
# Dhawuha: "Kawula nyuwun ngayom ing Pangéranipun bangun énjing."
# "Saking awonipun samu kawis ingkang katitahaken."
# "Saha saking awonipun dalu ingkang peteng dhedhet lelimengan nalikanipun dhateng."
# "Lan saking pihalanipun tiyang ingkang ngempakaken sikir handamoni budhelan.[1609]"
# "Lan saking pihalanipun tiyang drengki nalik andrengkeni." 

[1609] Biasanipun tukang-tukang sikir manawi njalanaken sihiripun ndamel buhul-buhul saking tali  terus maos jampi-jampi lan ngembusake napase marang buhul punika.

## Rujukan
Ciplukan

**Ciplukan** utawa **cèplukan** iku jeneng jinis tetuwuhan sing wohé cilik, nalika mateng ketutup wohé déning klopak kembangé sing tambah gedhé. Woh iki uga dikenal ing panggonan liya kanthi aran *cècènét* utawa *cècèndét* (Sd.), lan *nyurnyuran* (Md.).

Ana 3 spésies kang bisa diarani ciplukan, ya iku *Physalis angulata* L., *Physalis minima, lan* *Physalis peruviana.* Déné tomatillo (*Physalis philadelphica*) duwé ukuran woh kang luwih gedhé.
thumb|left|220px
thumb|left|220px

## Pamilahan 
Tuwuhan umur setahun, tegak, ndhuwur bisa nganti 1 m. Gagang kaya nduwé iga (="angulata") segi tajem lan growong. Godhongé bunder kaya endhog dawa kanthi pucuk mencit lan pinggirané bisa rata, bisa ora rata; 2,5-10,5 x 5–15&nbsp;cm.

Kembang ing kèlèk kanthi gagang ngadeg, semu ungu, lan pucukè ndhingkluk. Klopaké kawilang lima kanthi lingir sudhut telu lan muncit ijo kanthi rangka ungu. Makuthané kaya klinthingan alekuk lima, kuning enom kanthi toh kuning tuwa lan semu coklat ing gulu pérangan njero, udakara 7–9&nbsp;mm ndhuwuré. Gagang sari kuning pucet kanthi sirah sari biru enom.

Wohé ana ing njero wungkus klopak sing ngglembung awujud ndog nanging pucuké cilik, ijo enom semu kuning, kanthi rangka semu ungu, 2–4&nbsp;cm dawané. Woh buni ing sajeroné iku awujud bunder dawa; 1,5–2&nbsp;cm, matengé kuning, lan manis.

## Ekologi lan kagunan 
Lumrahé thukul saparan-paran, ciplukan lumrahé kacampur karo tetuwuhan herba lan grumbulan liyané ing kebon, tegalan, sawah sing garing (utawa pas mangsa panèn, pinggir dalan, pinggir alas, lan sajeroning alas sing kena sinaring srengéngé.

Wohé bisa dipangan lan pérangan liyané bisa kagunakaké kanggo jamu.

## Jinis sing mèmper 
Ing Jawa uga katemon jinis *Physalis minima* sing mèmper wujudé. Bédané ya iku jinis iki rambuté dawa ing gagangé lan godhong ijo (*angulata*: rambut cendhèk utawa gundhul); tandha V ing ngisor toh gulu makutha sing ora cetha (*angulata*: ana sakumpulan rambut cendhèk lan rapet mujud tandha V sing cetha); lan sirah sari warna kuning kuning kanthi paèsan biru.

Ciplukan warak *Physalis peruviana* kabudidayakaké ing Amérika Kidul, Australia lan Selandia Baru. Wohé dièkspor menyang Éropah.

## Rujukan 
*Steenis, CGGJ van 1981. *Flora, untuk sekolah di Indonesia*. Pradnya Paramita, Jakarta.
*Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. *Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan*. PROSEA – Gramedia. Jakarta. ISBN 979-511-672-2.
Tlaga

thumb|Tlaga Nahuel Huapi ing Argèntina
**Tlaga** utawa **ranu** iku banyu (tawar utawa asin) kang kaakumulasi ing siji papan kang cukup wiyar, kang bisa dumadi amarga lumeré gletser, ilènan kali, utawa amarga anané tuk banyu. Padatan tlaga bisa dinggo minangka sarana rekreasi, lan ulah raga.

## Jeneng Telaga Ing Indonésia 
* Tlaga Warna
* Tlaga Sarangan utawa Telaga Pasir.

## Pirsanana uga 
* Pratélan tlaga
* Pratélan tlaga gedhé dhéwé ing donya
* Kasunyatan géografi donya
* Blumbang
* Limnologi
* Laguna
* Géografi
* Tarn

## Pranala njaba 
* Lists of the highest lakes in the US and the world
* Lake Classification Systems 

## Cathetan sikil
Tlaga Tanganyika

thumb|300px|Tlaga Tanganyika saka foto udara, Juni 1985

**Tlaga Tanganyika** iku tlaga sing wiyar ing Afrika tengah (3° 20' to 8° 48' LS lan 29° 5' to 31° 15' BT). Tlaga iki diprakirakaké wujud tlaga angka loro paling jero ing donya sawisé Tlaga Baikal ing Siberia.

## Géografi 
Tlaga iki ana ing Western Rift ing tlatah Great Rift Valley lan dikupengi déning témbok pagunungan saka ngarai mau. Tlaga iki wujud tlaga ngarai gedhé dhéwé lan paling jero ing Afrika utawa angka 2 paling jero ing donya sarta nyimpen cadhangan banyu tawar paling gadhé. Dawané watara 673&nbsp;km ing arah Lor-Kidul lan ambané rata-rata 50&nbsp;km. Tlaga iki nglingkupi tlatah sing wiyaré 32,900 km², kanthi dawa garis tepi 1,828&nbsp;km sarta kajeron rata-rata 570 m kanthi jeri maksimum 1,470 m (ing cekungan paling lor) nyimpen cadhangan banyu kanthi volume prakiran 18,900 km³. Suhu ing permukaané watara 25&nbsp;°C lan duwé pH rata-rata 8,4.

Panggonané sing ana ing tlatah tropis lan kajeroané sing gedhé banget nyegah dumadiné 'turnover' saka massa banyu, saéngga banyu sing ana ing pérangan njero dadi apa sing ditepungi minangka 'banyu fosil' lan asifat anoksik (kurang oksigèn). Wilayah tangkepan tlaga 231,000 km², kanthi 2 kali utama sing mili nuju tlaga lan sapérangan kali-kali lan ilènan sing luwih cilik lan siji ilènan metu sing utama ya iku Kali Lukuga.

Sumber banyu utama asalé saka Kali Ruzizi, lumebu ing sisih lor liwat Tlaga Kivu, lan Kali Malagarasi, sing wujud kali gedhé dhéwé angka 2 ing Tanzania, lumebu liwat sisih wétan Tlaga Tanganyika.

Tlaga iki ana ing kawasan 4 nagara – Burundi, Republik Demokratis Kongo (DRC), Tanzania lan Zambia, kanthi pambagéyan tlatah kanggo DRC (45%) lan Tanzania (41%) sing wujud pérangan gedhé dhéwé saka tlatah tlaga iki.

## Biologi 
Tlaga iki dienggoni watara 300 spésies iwak cichlid lan 150 spésies non-cichlid, sing sebagéyangedhé urip ing tlatah zona benthic (saceraking dhasar tlaga). Biomassa iwak gedhé dhéwé ana ing zona pelagic (banyu binuka) lan didhominasi déning enem spésies-loro spésies "Tanganyika sardine" lan papat spésies predator *Lates* (gegandhèngan nanging ora padha karo Perch Kali Nil sing wus musnahaké ciclids Tlaga Victoria).

Spesies liya sing ana ing tlaga mau upamané Tang cobra, lan ula banyu.

## Indhustri 
Asil tangkepan iwak warigaluh ing tlaga iku wujud sumber protéin utama kanggo sing ndunungi lokal ing kéné. Kurang luwih ana 45 éwu wong sing terjun langsung minangka warigaluh saka watara 800 titik panangkepan iwak. Asil tangkepan iki banjur dièkspor dhateng saindhenging Afrika Wétan. Panangkepan iwak komersial modhèren diwiwiti saka pertengahan 1950-an lan ngundhakaké parolèhan tangkepan iwak kanthi drastis. Sakwéné taun 1995 total tangkepan iwak gunggungé kurang luwih 180,000 ton.

## Sajarah 
Tlaga iki sepisanan tinemu déning panglana saka Éropah ing taun 1858 (Richard Burton lan John Speke) nalika nglakoni panjlajahan kanggo nggolèki tuk banyu Kali Nil. Speke nerusaké panggolèkan iki lan nemu sumber asliné ya iku Tlaga Victoria.

## Pirsanana uga 
* Great Lakes
* Rift Valley lakes
* Lindhu Tlaga Tanganyika 2005
Sopai, Toraja Lor

**Sopai** iku kacamatan ing Kabupatèn Toraja Lor, Provinsi Sulawesi Kidul, Indonésia.

## Uga delengen
## Pranala njaba
Solanaceae

**Suku térong-térongan** utawa **Solanaceae** iku suku tuwuhan kang nduwé kagunan ekonomis kang apik kanggo manungsa. Tetuwuhan kang ana ing suku iki, kaya ta kenthang, tomat, sarta lombok, dadi komoditas ing sadéngah papan ing donya. Nanging, ana uga kang ngganggu (gulma).

## titikanipun 
* Lumrahé wujud taneman grumbul, perdu utawa wit-witan
* gondhong tunggal/majemuk
* Lingir godhongé nglekuk
* kembangé kaya trompèt
* woh wujud woh kothak  utawa woh buni

## Tuladha 
* Kenthang (*Solanum tuberosum*) 
* Tomat (*Solanum lycopersicum*)
* Terong (*Solanum melongena*)
* Lombok abang (*Capsicum annuum*)
* Lombok rawit (*C. frutescens*, *C. baccatum*)

## Cathetan
Kolono, Konawé Kidul

**Kolono** iku kacamatan ing Kabupatèn Konawe Kidul, Sulawesi Kidul-Wétan, Indonésia.

## Désa/Kalurahan
Laonti, Konawé Kidul

**Laonti** iku kacamatan ing Kabupatèn Konawe Kidul, Sulawesi Kidul-Wétan, Indonésia. Tumuju mmenyang kacamatan Laonti iki kudu migunakaké sarana transportasi sagara. Laonti ngasilaké kopra lan iwak.

## Désa/Kalurahan
Tinanggéa, Konawé Kidul

**Tinanggea** iku kacamatan ing Kabupatèn Konawe Kidul, Sulawesi Kidul-Wétan, Indonésia.

## Désa/Kalurahan
Kolalukuna, Bau-Bau

**Kokalukuna** iku kacamatan ing Kutha Bau-Bau, Sulawesi Kidul-Wétan, Indonésia.
Kacamatan Kokalukuna, minangka pemekaran saka Kacamatan Bungi lan diadegaké miturut Peraturan Laladan Kutha Bau-Bau Nomer 2 Tahun 2006 tanggal 30 Mèi 2006.

## Géografi 
Kokalukuna, kanthi géografis dumunung ing sisih kidul garis khatulistiwa antarané 05°18'-05°22' Lintang kidul lan antara 122°36'-122°44' Bujur wétan lan duwé wewengkon sing jembaré 9,44&nbsp;km² utawa 4,27% saka total jembar Kutha Bau-Bau.

## Wates Wewengkon 
*Lor: Kacamatan Bungi, Bau-Bau
*Wétan: Kacamatan Sorawolio, Bau-Bau 
*Kidul: Kacamatan Wolio, Bau-Bau
*Kulon: Selat Buton

## Pamaréntahan 
Wewengkon Kacamatan Kokalukuna dipérang dadi 5 (limang) kalurahan ya iku:
# **Kodolomoko** jembar wewengkon 0,92&nbsp;km²
# **Waruruma** jembar wewengkon 2,49&nbsp;km²
# **Lakologou** jembar wewengkon 4,99&nbsp;km²
# **Liwuto** jembar wewengkon 0,52&nbsp;km²
# **Sukanaeyo** jembar wewengkon 0,52&nbsp;km²

## Dhémografi 
Cacahing sing ndunungi Kacamatan Kokalukuna ing taun 2006 ya iku 15.101 jiwa utawa 12,34% saka cacahing sing ndunungi Kutha Bau-Bau.

## Pendhidhikan 
Ing taun 2006, ing wewengkon Kacamatan Kokalukuna ana 2  SLTP nagari kanthi 68 guru lan 291 murid, 11 SD ya iku 10 nagari lan 1 swasta kanthi 142 guru lan 2.355 murid lan 7 TK swasta kanthi 36 guru lan 256 murid.
Murhum, Bau-Bau

**Murhum** iku kacamatan ing Kutha Bau-Bau, Sulawesi Kidul-Wétan, Indonésia.
Kacamatan Murhum, minangka pamekaran saka Kacamatan Wolio lan diadegaké miturut Peraturan Laladan Kutha Bau-Bau Nomer 3 Taun 2006 tanggal 30 Mèi 2006.

## Géografi 
Kacamatan Murhum, kanthi géografis dumunung ing sisih kidul garis khatulistiwa, antarané 05°21'-05°30' Lintang kidul lan antara 122°29'-122°42' Bujur wétan lan duwé jembar wewengkon  6,45&nbsp;km² utawa 2,92% saka total jembar Kutha Bau-Bau.

## Wates Wewengkon 
*Lor: Selat Buton
*Wétan: Kacamatan Wolio, Bau-Bau
*Kidul: Kacamatan Betoambari, Bau-Bau 
*Kulon: Selat Buton

## Pamaréntahan 
Wewengkon Kacamatan Murhum dipérang dadi 11 (sewelas) kalurahan ya iku:
# **Baadia** jembar wewengkon 2,00&nbsp;km²
# **Melai** jembar wewengkon 0.37&nbsp;km²
# **Wajo** jembar wewengkon 1,00&nbsp;km²
# **Lamangga** jembar wewengkon 0,78&nbsp;km²
# **Tangonopada** jembar wewengkon 0,75&nbsp;km²
# **Bone-Bone** jembar wewengkon 0,28&nbsp;km²
# **Tarafu** jembar wewengkon 0,42&nbsp;km²
# **Wameo** jembar wewengkon 0,18&nbsp;km²
# **Kaobula** jembar wewengkon 0,15&nbsp;km²
# **Lanto** jembar wewengkon 0,33&nbsp;km²
# **Ngangonoumala** jembar wewengkon 0,19&nbsp;km²

## Dhémografi 
Cacahing sing ndunungi Kacamatan Murhum ing taun 2006 ana 42.075 jiwa utawa 34,39% saka sing ndunungi Kutha Bau-Bau.

## Pendidikan 
Ing taun 2006, ing wewengkon Kacamatan Murhum ana 7  SLTA ya iku 5 nagari lan 2 swasta kanthi 224 guru lan 3.675 murid, 7  SLTP ya iku 5 nagari lan 2 swasta kanthi 335 guru lan 3.938 murid, 20 SD  ya iku 19 nagari lan 1 swasta kanthi 349 guru lan 5.422 murid sarta 17 TK swasta kanthi 98 guru lan 765 murid.
Kabupatèn Buton Lor

**Kabupatèn Buton Lor** (basa Indonésia: Buton Utara), iku kabupatèn ing Provinsi Sulawesi Kidul-Wétan, Indonésia. Kutha krajané yaiku Buranga. Kabupatèn ini diadegaké miturut Undhang-Undhang Nomer 14 Taun 2007, tanggal 2 Januari 2007.

## Deleng uga 
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

## Pranala njaba
Kabupatèn Bolaang Mongondow Lor

**Kabupatèn Bolaang Mongondow Lor** (Basa Indonésia: Bolaang Mongondow Utara), iku  kabupatèn ing provinsi Sulawesi Lor, Indonésia. Kutha krajané ya iku Boroko. Kabupatèn iki diadegaké miturut Undhang-Undhang Nomer 10 Taun 2007, tanggal 2 Januari 2007.

## Pratélan Kacamatan 
# Bintauna
# Bolaang Itang Kulon
# Bolaang Itang Wétan
# Kaidipang
# Pinogaluman
# Sangkub

## Pranala njaba 
UURI No. 10/2007 di situs Depkumham RI
Rangsang Kulon, Bengkalis

**Rangsang Kulon** (basa Indonésia : Rangsang Barat), iku Kacamatan ing Kabupatèn Bengkalis, Riau, Indonésia.

## Désa/Kalurahan
Rupat Lor, Bengkalis

**Rupat Lor** (basa Indonésia : Rupat Utara), iku Kacamatan ing Kabupatèn Bengkalis, Riau, Indonésia.

## Désa/Kalurahan
Batang Tuaka, Indragiri Hilir

**Batang Tuaka** iku Kacamatan ing Kabupatèn Indragiri Hilir, Riau, Indonésia.

## Désa utawa kalurahan
#Gemilang Jaya
#Kuala Sebatu
#Sialang Jaya
#Sungai Dusun
#Sungai Junjungan
#Sungai Luar
#Sungai Piring
#Sungai Rawa
#Sungai Raya
#Tanjung Siantar
#Tasik Raya
Kabupatèn Indragiri Hilir

**Kabupatèn Indragiri Hilir** iku kabupatèn ing provinsi Riau, Indonésia.

## Kacamatan-Kacamatan 
# Kacamatan Tembilahan
# Kacamatan Tembilahan Hulu
# Kacamatan Tempuling
# Kacamatan Pulau Burung
# Kacamatan Lempongan Belengkong
# Kacamatan Kateman
# Kacamatan Pelangiran
# Kacamatan Mandah
# Kacamatan Gaung
# Kacamatan Gaung Anak Serka
# Kacamatan Batang Tuaka
# Kacamatan Kuala Indragiri
# Kacamatan Enok
# Kacamatan Tanah Merah
# Kacamatan Reteh
# Kacamatan Keritang
# Kacamatan Kemuning

## Deleng uga 
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

## Pranala njaba 
* Situs resmi
Tempuling, Indragiri Hilir

**Tempuling** iku Kacamatan ing Kabupatèn Indragiri Hilir, Riau, Indonésia.

## Géografi 
Kacamatan Tempuling wonten ing 1-4m ing inggilipun seganten. Ing pingir-pingir lépén saha muara parit-parit kathah wit nipah. Kawontenan lahanipun inggih punika tanah gambut saha enepan lépén saha rawa. Iklim kacamatan Tempuling tropis basah, anginipun radi lembab.

Kabupatèn iki wewatesan:

## Kalurahan dan Désa Kacamatan Tempuling 
# Kalurahan Sungai Salak
# Kalurahan Tempuling
# Désa Lempongan Jira
# Désa Mumpa
# Désa Karya Tunas Jaya
# Désa Lempongan Kiambang
# Désa Harapan Jaya

### Cathetan suku
Pelangiran, Indragiri Hilir

**Pelangiran** iku Kacamatan ing Kabupatèn Indragiri Hilir, Riau, Indonésia.

## Désa/Kalurahan
lubuk kempas
September 2008

**24 September** - Prodhuk susu lan pangan saka China ditarik saka édaran amarga ngandhut melamina.  

**23** - Ing Finlan, siji murid sakolah némbak-némbaki kancané lan sawisé iku *bunuh diri*. Pituwasé ana 10 kurban jiwa. 

**20** - Sawijining truk isi bom njalari siji bom gedhé njeblug ing Hotèl Marriott, Islamabad, Pakistan, lan niwasaké minimal 53 jiwa, ing antaré Duta Agung Céko ing Pakistan. 

**20** - Présidhèn Afrika Kidul, Thabo Mbeki, setuju mundur saka kalungguhan amrga tansaya kuwaté tekanan saka para pendhukung saingané, Jacob Zuma. 

**20** - Para ngèlmuwan Ruslan nemu patilasané kutha krajan kaum Khazar. 

**13** - Habib Rizieq-Munarman dituntut 

**10** - Sawijining kucing sing wis ilang 9 taun bali manèh marang ndarané. 

**6** - Parlemen Pakistan milih Asif Ali Zardari (Parté Rakyat Pakistan), dudha almarhumah mantan Mahamantri Pakistan Benazir Bhutto, minangka Présidhèn Pakistan.

**1** - Mahamantri Jepang, Yasuo Fukuda nyatakaké mundur saka kalungguhan.
Bom Bali 2002

**Bom Bali** kadadéan ing wayah wengi tanggal 12 Oktober 2002 ing kutha kacamatan Kuta ing pulo Bali, Indonésia, ngorbanak 202 tiwas lan 209 tatu, akèh-akèhé wisatawan manca. Prastawa iki kerep dianggep prastawa terorisme paling parah sajeroning sajarah Indonésia.

Sawetara wong Indonésia wis dipidhana mati amarga peran sajeroning pangeboman mau. Abu Bakar Baashir, sing dinuga minangka salah siji sing *terlibat* mimpin pangeboman iki, divonis ora salah ing sasi Maret 2005, lan mung divonis bab pelanggaran imigrasi.

## Kurban 
Kawarganagaran para kurban dipercaya saka:

* Australia 88
* Indonésia 38 (akèh-akèhé wong Bali)
* Karajan Manunggal 26
* Amérikah Sarékat 7
* Jerman 6
* Swèdhen 5
* Walanda 4
* Prancis 4
* Dhénemarken 3
* Niu Selan 3
* Switserlan 3
* Brasil 2
* Kanadha 2
* Jepang 2
* Afrika Kidul 2
* Koréa Kidul 2
* Ekuador 1
* Yunani 1
* Italia 1
* Polen 1
* Portugal 1
* Taiwan 1

## Tersangka pelaku 
* Abdul Goni, didakwa seumur hidup
* Abdul Hamid (golongan Sala)
* Abdul Rauf (golongan Serang)
* Abdul Aziz alias Imam Samodra, kapidhana pati
* Achmad Roichan
* Ali Ghufron alias Mukhlas, kapidhana pati
* Ali Imron alias Alik, didakwa salawasé urip
* Amrozi bin Nurhasyim alias Amrozi, kapidhana pati
* Andi Hidayat (golongan Serang)
* Andi Oktavia (golongan Serang)
* Arnasan alias Jimi, tewas
* Bambang Setiono (golongan Sala)
* Budi Wibowo (golongan Sala)
* Dr Azahari alias Alan (tiwas sajeroning panyergapan ing Kutha Batu tanggal 9 November 2005)
* Dulmatin
* Feri alias Isa, tiwas
* Herlambang (golongan Sala)
* Hernianto (kelompok Sala)
* Idris alias Johni Hendrawan
* Junaedi (golongan Serang)
* Makmuri (golongan Sala)
* Mohammad Musafak (golongan Sala)
* Mohammad Najib Nawawi (golongan Sala)
* Umar Kecil alias Patek
* Utomo Pamungkas alias Mubarok, didakwa salawasé urip
* Zulkarnaen

## Serba-serbi 
* Serangan iki kadadéan persis 1 taun, 1 bulan lan 1 dina sawisé Serangan 11 September marang menara WTC, Amérikah Sarékat.
* Prastawa Bom Bali I iki wis diangkat dadi filem layar lebar kanthi irah-irahan Long Road to Heaven, para juru main antarané Surya Saputra minangka Hambali lan Alex Komang, sarta nglibataké pemeran saka Australia lan Indonésia.
* Katelu pelaku sing bakal diukum pati ngaku ora gela marang tumindaké.

## Uga delengen 
* Bom Bali 2005
* Bom Kedubes Australia 2004
* Pratélan serangan teroris ing Indonésia

## Pranala njaba 
* http://www.indo.com/bali121002/ 
* http://abc.net.au/news/indepth/bali/default.htm 
* http://www.abc.net.au/4corners/content/2003/20030210_bali_confessions/default.htm
* http://www.emptybottle.org/glass/cat_emergency.php 
* http://www.smh.com.au/articles/2004/08/24/1093246536043.html
* http://www.law.unimelb.edu.au/alc/wip/review_not_release.html
Tlaga Victoria

:*Kaca iki ngenani tlaga ing Afrika. Kanggo tlaga ing Australia, pirsani Tlaga Victoria (New South Wales).*

thumb|right|250px|Tlaga Victoria, dideleng saka ngangkasa
**Tlaga Victoria** utawa **Victoria Nyanza** (uga dikenal minangka **Ukerewe**) iku salah siji Tlaga Gedhé ing Afrika.

Tlaga Victoria wiyaré 68.870 kilomèter persegi, njalari sinebut tlaga gedhé dhéwé ing bawana Afrika, tlaga tropis gedhé dhéwé ing donya, lan tlaga banyu tawar angka loro gedhé dhéwé ing donya kanthi wiyar lumah. Amarga cethèk, tlaga iki kalebu ing urutan angka 7 tlaga banyu tawar mawa volume, isiné 2.760 kilomèter kubik banyu. Tlaga iki wujud sumber saka cawang paling dawa Kali Nil, Nil Putih. Tlaga iki ana ing dhataran dhuwur ing pérangan kulon Great Rift Valley Afrika lan diatur déning Tanzania, Uganda, lan Kenya.

Ana punjul 3.000 pulo ing Tlaga Victoria, akèh-akèhé ora ana sing ndunungi. Iki kalebu Kapuloan Ssese ing Uganda, sawijining golongan gedhé pulo-pulo ing kulon-lor tlaga mau lan dadi sawijining tujon pariwisata populèr.

## Pirsanana uga 
* Tlaga Gedhé
* Tlaga-tlaga Rift Valley

## Pranala njaba 
* LakeNet
* Trouble in the Tropics 
* Darwin's Nightmare , an award winning documentary filem by Hubert Sauper on the global political economy of nile perch trade at lake Victoria and its social consequences for the region.
Kabupatèn Pasaman Kulon

**Kabupatèn Pasaman Kulon** (basa Indonésia: Pasaman Barat), iku kabupatèn ing Provinsi Sumatra Kulon.

## Pranala njaba 
* http://www.pasbarkab.go.id/ 
* UU No.38 Tahun 2003
Kabupatèn Pasaman

**Kabupatèn Pasaman** iku kabupatèn ing provinsi Sumatra Kulon, Indonésia. Kutha krajan kabupatèn iki dumunung ing Lubuk Sikaping. Kabupatèn iki jembar wewengkoné 7.835&nbsp;km² kanthi sing ndunungi 513.122 jiwa miturut sensus sing ndunungi taun 2000.

## Wates wewengkon 
## Kacamatan 
Kabupatèn Pasaman katata sajeroning 8 kacamatan yaiku:

# II Koto
# III Nagari
# Bonjol
# Lubuk Sikaping
# Mapat Tunggul
# Mapat Tunggul Selatan
# Panti
# Rao

## Pranala njaba 
* Situs resmi
Ranah Balingka, Pasaman Kulon

**Rangka Balingka** iku Kacamatan ing Kabupatèn Pasaman Kulon, Sumatra Kulon, Indonésia.

## Désa/Kalurahan
Kabupatèn Batubara

**Kabupatèn Batubara** iku kabupatèn ing Provinsi Sumatra Lor, Indonésia. DPR nyetujoni Rancangan Undhang-Undhang pembentukané nalika tanggal 8 Dhésèmber 2006. Kabupatèn iki diresmèkaké tanggal 15 Juni 2007, bebarengan karo pelantikan Pejabat Bupati Batubara, Drs. H. Sofyan Nasution S.H.

Kabupatèn iki minangka pamekaran saka Kabupatèn Asahan.

### Wates wewengkon 
## Réferènsi 
### Sumber 
### Uga delengen 
* Kabupatèn Asahan

### Pranala njaba 
* *Widodo AS Resmikan Kabupatèn Batubara*. Medan Bisnis, 16 Juni 2007
Tikala, Toraja Lor

**Tikala** iku kacamatan ing Kabupatèn Toraja Lor, Provinsi Sulawesi Kidul, Indonésia.

## Uga delengen
## Pranala njaba
Hikayat Phileas Fogg

***Hikayat Phileas Fogg***  utawa ***Hikajat Phileas Fogg*** iku pertalan ing basa Jawa saka karya sastra Prancis ***Le Tour du monde en 80 jours*** utawa ***Le Tour du monde en quatre-vingts jours*** karangan  Jules Verne. Ukara basa Prancis iki tegesé *Ngubengi Donya sajeroning 80 Dina*. Buku ini pisanané dibabar mawa basa Prancis ing taun 1873 lan ing basa Jawa ing taun 1889. Sajeroning buku iki dicaritakaké kepriyé ana sawijiningé priyayi Inggris anama Phileas Fogg toh-tohan dhuwit £20.000 karo kanca-kacané ing Klub Reform, London yèn dhèwèké saguh ngubengi donya ing wanci 80 dina. Banjur karo réwangé sing lagi waé ditampa, Jean Passepartout, Fogg nyoba ngubengi donya ing wanci sing wis ditemtokaké iki.

## Ringkesan 
Carita iki awalé ing London ing tanggal 2 Oktober 1872. Phileas Fogg iku sawijining priyagung Inggris sing uripé ndhéwé ing omahé sing alamaté ana ing Saville Row nomer 7 ing Burlington Gardens. Sanajan dhèwèké sugih banget, wong-wong ora ngerti dhuwité asalé saka ngendi. Fogg diarani sawijining wong prasaja nglakoni kabèh barang kanthi persis lan tepat. Fogg iku anggota Klub Reform.

Sawisé ngetokaké réwangé sing lawas ajeneng James Foster. James Foster diwetokaké amarga dhèwèké nyaosi bendarané banyu cukur mawa temperatur 84 drajat Fahrenheit lan dudu 86 kaya samesthiné. Banjur Fogg nampa réwangé sing anyar sing asalé saka Prancis: Jean Passepartout.

Banjur ing dina sing padha iku, Fogg udur-uduran saha dhiskusi mawa kanca-kancané ing Klub Reform prakara sawijining artikel sing diemot ing koran *The Daily Telegraph*, ing kono katulis yèn saiki wong bisa ngubengi donya ing 80 dina amarga ing India wis ana jalur sepur lintas nagara.

thumb|320px|Péta panglelanan
**Jadwal panglelanan sing diajokaké**
Oktober 2008

**30 Oktober** - RUU Pornografi disahaké djadi Undhang-Undhang 
**29** - Lindhu Pakistan 2008 ngguncang Quetta, niwasaké saora-orané 100 jiwa. 

**20 Oktober** - Sawijining tim Jepang nemu tapak-tapak sikilé *yeti* 

**26 - ** Asian Beach Games 2008 resmi ditutup. Indonésia dadi juwara umum kanthi 23 medali emas, 8 pérak , lan 20 perunggu. Peringkat angka 2 lan ke-3 diduduki Thailand lan Cina 

**20** - Televisi berlangganan Astro Nusantara mandhegaké giyaran ing Indonésia wiwit jam 00.01 WIB.

**15** - Aktris horor legendaris Indonésia, Suzanna, tilar donya.

**13** - Bebungah Nobel kanggo babagan Ékonomi dianugerahaké marang Paul Krugman  (Amérika Sarékat) 

**10** - Bebungah Nobel kanggo Bedhamèn Donya dianugerahaké marang Martti Ahtisaari (Finlan) 

**9** - Bebungah Nobel kanggo babagan Sastra dianugerajaké marang Jean-Marie Gustave Le Clézio (Prancis)  

**8** - Perdagangan saham ing Bursa Efek Indonésia diendhegaké jam 11.06 WIB amarga anjlog (10,38%) dadi 1.451,669.

**8** - Bebungah Nobel kanggo babagan Kimia dianugerahaké marang Osamu Shimomura (Jepang, nyambutgawé ing Amérika Sarékat), Martin Chalfie (AS), lan Roger Y. Tsien (AS) kanggo panemon lan pamanfaatan Protein berpendar ijo (*Green fluorescent proteins*, GFP) 

**7** - Bebungah Nobel kanggo babagan Fisika dianugerahaké marang Yoichiro Nambu, Makoto Kobayashi, lan Toshihide Maskawa (kateluné saka Jepang) kanggo panelitèn ing babagan fisika subatom 

**6** - Bebungah Nobel kanggo babagan Fisiologi utawa Kedhokteran taun 2008 dianugeraké marang Harald zur Hausen (Jerman), Françoise Barré-Sinoussi (Prancis), lan Luc Montagnier (Prancis) 

**2** - Pelaku bom bunuh dhiri ngincer warga Singah sing nembé rampung sembahyang ing loro masjid ing Baghdad, Irak, menewaskan 17 orang dan melukai 30 orang lainnya. 

**2** - Choi Jin-sil, salah siji bintang filem paling populèr Koréa Kidul, tinemu tiwas ing omahé. 

**2** - Gunggung kurban tiwas amarga kepidak ing kuil Hindhu ing Jodhpur, Himachal Pradesh, India kulon nambah dadi 224 jiwa. 

## Uga delengen 
* September 2008
* November 2008
Batang Lubu Sutam, Padang Lawas

**Batang Lubu Sutam** iku Kacamatan ing Kabupatèn Padang Lawas, Sumatra Lor, Indonésia.

## Désa/Kalurahan