Gunung Kelud

**Gunung Kelud**, ing aksara jawa ꦒꦸꦤꦸꦁꦏꦼꦭꦸꦠ꧀ (uga tinelah **Kelut**, tegesé "sapu"; jeroning basa Walanda mau *Klut*, *Cloot*, *Kloet*, utawa *Kloete*) ya iku gunung geni aktif sing kapernah ing Jawa Wétan, Indonésia.

Wiwit abad ping 15, punjul wong 15.000-an tiwas amarga Gunung Kelud. Siklus panjeblugé gunung iki banjur dikira-kira suwéné 15 taunan. Nalika samana, awan panas lumubèr ing tlatah Kadhiri. Swarané jeblugan krungu nganti Pekalongan, banjur udané awu nganti tlatah Sukabumi lan Bogor. Kurban jiwané bencana iki ora kétung.

### Jeblugan 1919 
thumb|right|180px|Gunung Kelud 1919
Ing taun 1919, jeblugané Gunung Kelud kacathet ing sajeroning lapurané Carl Wilhelm Wormser (1876-1946), punggawa Landraad ing Tulungagung, Indhiya Nèderlan. Kapratélakaké, ing tanggal 20 Mèi langit dumadakan peteng. Ilangé srengéngé njalari kabèh sing urip dadi kewedèn lan gumeter. Awu lan watu nalika iku ngudani pakampungan ing sakiteré Gunung Kelud. Warga désa ing pèrèng padha nylametaké ratu-kaya lan ratu-branané. Lakuné wlahar mbesmi sakèhing yasan lan wit-witan sing ana ing pèrèng. Kawah sing nglubèraké wlahar lan awu uga sinartan gas racun. Temahané, alas, palemahan, lan pasawahan kurugan awu.

Jeblugan iki sing njalari patiné wong 5.160 punjul lan ngrusak palemahan ambané 15.000 ha amarga lakuné wlahar sing dohé nganti 38&nbsp;km, masiya inh Kali Warak wis diyasa bendhungan wlahar ing taun 1905. Saliyané iku, Hugo Cool ing taun 1907 tinanggenah ngeruk saluran saka kawah ing èrèng kuloné gunung. Pambudidayané kasil ngguwang awu 4,3 yuta mèter kubik.

Amarga jeblugan iki, banjur diyasa sistem ilèn-ilèn awujud trowongan kanggo ngguwang banyu saka tlaga-kawah. Pambudidaya iki rampung ing taun 1926 kanthi cacah trowongan ana pitu.

### Jeblugan 1951 
Ing tanggal 31 Agustus 1951, jeblugan Gunung Kelud ing dumadi pukul 06:15 ésuk sing njalari patiné wong pitu lan tatuné wong 157. Jeblugané dumadi ping papat lan njalari udan watu ing sapérangan tlatah Margamulya. Udan awu dumadi ing dalem sajam lan ngambah Kutha Bandung ing Jawa Kulon.

### Jeblugan 1966 
Jeblugan dumadi ing tanggal 26 April 1966 pukul 20:15. Jeblugan iki sinartan lumubèré wlahar di saujuré kali ing pèrèngé. Wong 210 nemahi pati amarga jeblugan iki.

Saliyané iku, trowongan sing ana rusak. Mulané, banjur diyasa trowongan anyar. Pernahé 45 mèter ing sangisoré trowongan lawas. Trowongan iku rampung taun 1967 lan dijenengi Trowongan Ampera. Saluran-saluran iki kanggo njaga volume kawah supaya panggah ing 2,5 yuta mèter kubik Nalika tanggal 10 Fèbruari 2014, Gunung Kelud diunggahaké statusé dadi *Siaga*. Ing tanggal 13 Fèbruari 2014 pukul 21:15, banjur dibiwara yèn Gunung Kelud statusé malih *Awas* (Level IV), ya iku status sing mbebayani dhéwé. Mulané, kiteran 10&nbsp;km saka pucuk gunung wajib dikosongaké saka warga.  Ing pukul 22:50, jeblugan dumadi. Jeblugané èksplosif kaya ing taun 1990 (ing taun 2007 jinisé èfusif, ya iku wujud iliné wlahar) sing njalari  udan krikil sing dirasakaké warga ing Kacamatan Ngancar, Kadhiri, Jawa Wétan. Laladan Wates banjur didadèkaké papan pangungsèné warga sing padunungané 10 kilomèter saka kubah lava, mituruti pamrayogané *Pusat Vulkanologi, Mitigasi, dan Bencana Geologi* (PVMBG). Swara jeblugané dilapuraké krungu nganti laladan Sala lan Yogyakarta (200&nbsp;km), uga Purbalingga (kurang luwih 300&nbsp;km).

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Recent photos of Kelud in November 2007
* Fenomena Kubah Lava Baru Gunung Kelud