Tembung kita lan ulun

jmpl|270x270px|Tembung *kita* lan *ulun* iku lumrahé diucapaké déning para déwa, kaya ta Bathara Guru, Bathara Narada, Bathara Bayu, utawa Bathara Kamajaya, marang sapepadhaning déwa utawa marang titah marcapada ing crita wayang utawa kethoprak.|al=
'*Tembung *kita* lan *ulun'''* iku lumrahé diucapaké déning para déwa, kaya ta Bathara Guru, Bathara Narada, Bathara Bayu, utawa Bathara Kamajaya, marang sapepadhaning déwa utawa marang titah marcapada ing crita wayang utawa kethoprak. Ing basa padinan ukara kaya mangkono iku ora kelumrah utawa ora ana. Saupama ing basa padinan ana wong kang migunakaké ukara mangkono mau mesthi malah digeguyu.

## Panganggoné 
Bab kang njalari ukara béda karo ukara kang kalumrah ing basa padinan satemené mung dumunung ing panganggoné tembung *kita* Ian *ulun*, déné panganggoné racikané ukara Ian tetembungan liyané lumrah. Tembung *kita* Ian *ulun* ing ukara kasebut kalebu golonganing tembung Kawi utawa Jawa Kuna. Tembung *kita* mau padha karo tembung *kowé* utawa *sliramu*, ya iku minangka tembung sesulih madyama purusa (*kata ganti orang kedua*). Tembung *ulun* utawa *hulun* iku ing sakawit mengku teges “kawula, abdi, utawa batur” minangka éntaré tembung sesulih utama purusa éntaré tembung *aku*. Dadi, tembung *ulun* (*hulun*) mau padha karo tembung *aku*, ya iku minangka tembung sesulih utama purusa (*kata ganti orang pertama*). *Pribadiné wong kang guneman*, ya iku utama purusa, kang dipindhakaké *kawula*, *abdi*, utawa *batur* iku minangka Ieléwaning basa (*gaya* *bahasa*) kanggo ngesoraké awaké dhéwé Ian ngajari marang wong kang diajak guneman. Leléwaning basa kaya mangkéné iki uga ana ing basa Jawa saiki, upamané utama purusa (*aku*) diganti utawa *dikramakaké kula, kawula, abdi dalem, kawula dalem,* utawa *abdi dalem kawula* kang kabèh mau ing sakawit mengku teges “abdi”, “batur”, utawa “kawula”.

Ing jaman saiki tembung *kita* sok dianggo (malah panganggoné wis kepara kaprah) kanthi teges padha karo tegesing tembung *kita* ing basa Indonésia. Upamané mangkéné:

# *Kita, bangsa Indonésia, wis mardika wiwit taun 1945.*
# *Para lenggah, sumangga kita ngunjukaken pandonga sesarengan.* 

Tembung *kita* ing ukara (1) Ian (2) iku dudu tembung sesulih madyama purusa kaya tembung *kita* ing ukara kang dadi irah-irahaning tulisan iki, ananging minangka tembung sesulih utama purusa inklusif (jamak) kaya tembung *kita* ing basa Indonésia. Dadi, tembung *kita* ing ukara (1) Ian (2) iku mengku teges “aku Ian kowé kabeh” utawa “kula Ian panjenengan sedaya”.

Cundhuk karo bab panganggoné tembung *kita* kaya kang tumrap ing ukara (1) Ian (2) iku satemené durung sadhéngah wong gelem nampa. Ana panganggep yèn tembung *kita* ing basa Jawa iku tegesé “kowe” utawa “sliramu” Ian kanggoné mung ing basa padhalangan utawa kethoprak. Tembung *kita* kang mengku teges “aku Ian kowé kabeh” utawa “kula Ian panjenengan sedaya” kuwi isih dianggep tembung Indonésia, dudu tembung Jawa.

Satemené tembung *kita* kang mengku teges “aku Ian kowé kabèh” iku dudu mung darbèké basa Indonésia. Tembung *kita* kaya mangkono mau ing basa Jawa uga ana (pirsanana *Bausastra Jawa* anggitané Wilfridus Josephus Poerwadarminta, kaca 225), malah wis ana basa Jawa Kuna (pirsanana, upamane *Kamus Jawa Kuna Indonésia* anggitane L. Mardiwarsito, kaca 146). Kanthi mangkono, tembung kita kang ateges “aku Ian kowe kabeh” kaya kang tumrap ing ukara (1) Ian (2) mau ora luput. Bab isih ana rasa durung sreg, isih nggronjal yèn mrangguli panganggoné tembung *kita* kaya ing ukara kasebut, mung gumantung pakulinan.*

## Uga delengen 
* Tembung jagat raya
* Tembung nimbali lan ngaturi
* Tembung nindita lan anindita
* Tembung nyaosi lan maringi
* Tembung suwargi lan almarhum

## Rujukan 
## Pranala jaba 
* Bausastra: Jarwa Kawi, Padmasusastra, 1903, #11.