open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Edward Jenner

**Edward Jenner** (17 Mèi 1749 - 26 Januari 1823), punika satunggiling dhokter saking Inggris. Piyambakipun ingkang kaping pisan saged ngréka usada kanggé lelara cacar 1796. Jenner boten namun ngréka usada kémawon, nanging ugi ndamel usada panangkal utawi dipunsebat vaksin.

## Uga delengen liyané 
* Pratélan Tokoh Profesi
Johannes Kepler

**Johannes Kepler** 1571 – 1630, punika satunggiling ahli astronomi Jerman. Piyambakipun mliginipun dados misuwur déning téyorinipun bab éwahing saha puteraning planit-planit. Piyambakipun ugi kaanggep ingkang ngadegaken ngèlmu astronomi modhèren.

## Deleng uga liyané 
* Pratélan Tokoh Profesi

## Tulisan karya Kepler 
* *Mysterium cosmographicum* (*Misteri Kosmmografis*) (1596)
* *Astronomiae Pars Optica* (*Pérangan Optik dari Astronomi*) (1604)
* *De Stella nova in pede Serpentarii* (Tentang Bintang Baru di Kaki Ophiuchus) (1604) 
* *Astronomia nova* (*Astronomi Baru*) (1609)
* *Dioptrice* (*Dioptre*) (1611)
* *Epitome astronomiae Copernicanae* (diterbitkan dalam tiga pérangan dari 1618-1621)
* *Harmonice Mundi* (*Keharmonisan Dunia*) (1619)
* *Tabulae Rudolphinae* (*Tabel-Tabel Rudolphine*) (1627)
* *Somnium* (*Mimpi*) (1634) - dianggap prekursor kepada fiksi ilmiah.

## Deleng uga 
* Hukum Gerakan Planet Kepler

## Réferènsi 
* Awake! March 8, 2005, p.&nbsp;24-7, Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.
* Sedarlah! 8 Maret 2005, h. 24-7, Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.

## Pranala njaba 
* Annotasi: Koleksi Keluarga Posner dalam format elektronik  *Harmonices mvndi* *Harmoni Dunia* dalam faksimili teks lengkap dalam Latin
* Teks lengkap *Kepler * olèh Walter W. Bryant, dari Project Gutenberg
* Direktori Johannes Kepler 
* Biografi dari "MacTutor History of Mathematics"
John Maynard Keynes

**John Maynard Keynes** 1883 – 1946, punika satunggiling ahli ékonomi saking Britania Raya. Piyambakipun dados misuwur déning téyorinipun bab Makro-Ékonomi. Piyambakipun gadhah pangidhepan manawi Pamaréntah kedah tumut ngurusi ékonomi. Karyanipun ingkang misuwur judulipun: *The General Theory of Employment, Interest and Money* (1936). Piyambakipun ugi tumut ngréncangi yasa IMF.

## Uga delengen liyané 
* Pratélan Tokoh Profesi

## Kutipan 
* *"In the long run, we are all dead"*
* "Pada jangka panjang, kita semua telah mati"
* J.M Keynes,The General Theory of Employment,Interest and Money, 1936

## Pranala njaba 
* 
* 
* John Maynard Keynes, *The Economic Consequences of the Peace*  (1919)
* John Maynard Keynes, *The end of laissez-faire*  (1926)
* John Maynard Keynes, *An Open Letter to President Roosevelt* (1933)
* John Maynard Keynes, *The General Theory of Employment, Interest and Money* (1936)
* Keynes's Career and Biographical Timeline
* Bio, bibliography, and links 
* Short bio with birth location 
* Biography of Keynes by David Gowland 
* Beauty and the Brain article on Keynes and Lydia
* Who's This Fella Keynes, Anyway Newsweek "Cheat Sheet" article by Matthew Philips
* Eton College Keynes (Economics) Society
* The Keynesian Revolution 
* Essays on John Maynard Keynes and Robert Lekachman   by Reuben L. Norman Jr., Ph.D. ( 1998–2007 )
* Smith, Marx, Kondratieff and Keynes: Their Intellectual Life Spans, the Convergence of their Theories based upon the Long Wave Hypothesis and the Internet''  by Reuben L. Norman Jr., Ph.D. ( 6 June 1998 )
* Keynes and Australia by Donald Markwell, Reserve Bank of Australia (2000)
* Keynes and Internatonal Economic and Political Relations  by Donald Markwell, Trinity College, University of Melbourne (2009)
* Richard Posner, How I Became a Keynesian, The New Republic, 23 September 2009 
* Roy Hattersley, Economic return, guardian, 5 September 2009
* John Maynard Keynes: Don't Call it a Comeback  by *Salon Magazine*
Li Po

**Li Po** utawi **Li Bai** (Mandarin 李白)(701-762), punika satunggiling filsuf saking nagari Cinten ingkang misuwur. Ing tanah Jawi, piyambakipun ugi dipuntepangi tiyang-tiyang Jawi-Cinten.

Dipunwastani sang "Pujangga Amarta"(*the Poet Immortal*), Li Bai kaliyan Du Fu asring dipunaggep, pujangga kalih kang ageng piyambak ing tanah Tiongkok. Kirang langkung 1.100 geguritanipun taksih wonten samangké.
Lao Tzu

**Lao Tzu** (aksara Hanzi 老子), punika satunggiling filsuf saking nagari Cinten ingkang misuwur. Ing tanah Jawi, piyambakipun ugi dipuntepangi tiyang-tiyang Jawi-Cinten. Awit Lao Tzu punika pangadegipun Taoisme.
* 老子 Lǎozĭ 道德經 Dàodéjīng Chinese+English+German
Homeros

[thumb|Homeros kaliyan pamandhunipun, déning William-Adolphe Bouguereau ([1825-1905)]]
**Homeros** 800 SM, punika satunggiling pujangga saking Yunani Kina. Miturut tradhisi piyambakipun wuta nanging pinter sanget saha saé basanipun. Lajeng kamungkinan ageng miyos wonten pulo Chios. Piyambakipun ingkang kaanggep anggubah wiracarita Iliad saha Odysseus.
Martin Luther King, Jr.

**Martin Luther King, Jr.**, Ph.D. (15 Januari 1929 – 4 April 1968) punika pamenang bebungah Nobel saha satunggiling aktivis Hak-hak Dhasar Manungsa saking Amérika Sarékat. Piyambakipun tiyang négro utawi tiyang kulit cemeng turunan bangsa Afrika. Tiyang-tiyang négro ingkang turunan para ulun utawi batur tukon punika dipunsiya-siya ing Amérika Sarékat.

Piyambakipun dipunsédani tiyang pethak, satunggiling aktivis ekstrim, ing 4 April 1968.

## Rujukan
Immanuel Kant

**Immanuel Kant** (Königsberg, 22 April 1724 – 12 Februari 1804), punika satunggiling filsuf Jerman ingkang misuwur sanget.Piyambakipun miyos saking kulawargi mlarat anging ingkang sanget solèh. Bapanipun ndamel sadhel-sadhel kapal (jaran) ing kitha Königsberg.

Immanuel piyambak, pinter sanget. Piyambakipun saged ngragadi sekolah déning anggènipun nyukani lès privat kaliyan baud main judhi bilyar. Piyambakipun saged ngrampungaken kuliah matematika, fisika, teologi, filsafat saha sastra klasik Éropah.

Lajeng Kant saged nyambut damel dados dhosèn ing Universitas Königsberg. Karyanipun ingkang misuwur piyambak punika judulipun: *Kritik der Reinen Vernunft*.

## Pratélan karya 
* *1755*: *Allgemeine Naturgeschichte und Theorie des Himmels*
* *1755*: *meditationum quaerandam de igne saccincta delinetatio*
* *1755*: *Neue Erhellung der ersten Grundsätze metaphysischer Erkenntnisse* 
* *1756*: *Physische Monadologie*
* *1756*: *Neue Anmerkungen zur Erläuterung der Theorie der Winde*
* *1762*: *Die falsche Spitzfindigkeit der vier syllogistischen Figuren* 
* *1763*: *Versuch, den Begriff der negativen Größen in der Weltweisheit einzuführen* 
* 1763: *Untersuchung über die Deutlichkeit der Grundsätze der natürlichen Theologie und Moral* 
* 1763: *Der einzige mögliche Beweisgrund zu einer Demonstration für das Dasein Gottes* 
* *1764*: *Beobachtungen über das Gefühl des Schönen und Erhabenen*
* 1764: *Über die Krankheit des Kopfes*
* *1766*: *Träume eines Geistersehers erläutert durch Träume der Metaphysik.* (Über *Emanuel Swedenborg*)
* *1770*: *Über die Form und die Prinzipien der sinnlichen und intelligiblen Welt*. (*De mundi sensibilis atque intelligibillis forma et principiis.*)
* *1775*: *Über die verschiedenen Rassen der Menschen* 
* *1781*: 1. Auflage der *Kritik der reinen Vernunft*
* *1783*: *Prolegomena zu einer jeden künftigen Metaphysik, die als Wissenschaft wird auftreten können*
* *1784*: *Idee zu einer allgemeinen Geschichte in weltbürgerlicher Absicht*
* 1784: *Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung*
* *1785*: *Grundlegung der Metaphysik der Sitten*
* *1786*: *Metaphysische Anfangsgründe der Naturwissenschaft*
* 1786: *Mutmaßlicher Anfang der Menschengeschichte*
* *1787*: *Kritik der reinen Vernunft* 2., stark erweiterte Auflage
* *1788*: *Kritik der praktischen Vernunft*
* *1790*: *Kritik der Urteilskraft*
* *1793*: *Die Religion innerhalb der Grenzen der bloßen Vernunft*
* 1793: *Über den Gemeinspruch: Das mag in der Theorie richtig sein, taugt aber nicht für die Praxis*
* *1794*: *Das Ende aller Dinge*
* *1795*: *Zum ewigen Frieden*
* *1797*: *Die Metaphysik der Sitten*
* *1798*: *Der Streit der Fakultäten*
* 1798: *Anthropologie in pragmatischer Hinsicht abgefasst*
Carolus Linnaeus

thumb|Lukisan Carolus Linnaeus

**Carolus Linnaeus** (utawi, **Carl von Linné**) (23 Mèi 1707 - 10 Januari 1778) punika ngèlmuwan Swèdhen ingkang ndamel pondhasi kanggé sistém klasifikasi taksonomi modèrn. Piyambakipun ugi salah satunggiling bapak ékologi modèrn.

Linnaeus punika ahli botani ingkang dipunmulèni ing jamanipun. Sasanèsipun punika, piyambakipun ugi baud ing kathah basa. Linnaeus sasanèsipun dados ahli botani ugi ngrangkep dados ahli zoologi saha dhokter.
Injil Lukas

**Injil Lukas** iku kitab Injil sing dikarang déning Santo Lukas. Santo Lukas utawa Lukas iku miturut tradhisi siji dhokter. Dhèwèke saliyané manulis Injil iku, ya nulis kitab Para Rasul. Miturut para nimpuna Alkitab, kitab iki ditulis sakiwa-tengené taun 62 Masehi.
## Rujukan
Para Rasul

thumb
Kitab **Para Rasul** iku, terusané kitab Injil Lukas. Ing kitab iki, sajarahé para rasul utawa siswané Gusti Yesus dicaritakaké. Kitab Pra Rasul iki uga isih kagolong kitab Injil.

Kitab iki uga katulis déning Santo Lukas ing sakiwa-tengené taun 120 Masehi.

Pamiwitané kitab iki yaiku Mikrading Gusti Yesus ing swarga. Banjur ana carita bab Pantékosta lan prakara jemuwah Kristen sing awal.
Layang Paulus Filipi

**Layang Paulus Filipi**, iku layang-layangé rasul Paulus marang jemuwah ing kutha Filipi, Yunani.

## Uga delengen 
* Epafroditus
Torèt

Kitab ***Torèt*** (Ibrani תּוֹרָה), iku limang kitab pratama Alkitab sing miturut tradhisi ditulis déning Nabi Musa. Kitab iki uga diarani Pentateuch ing basa Yunani.

Kitab-kitab Torèt: 
# Purwaning Dumadi 
# Pangentasan 
# Kaimaman 
# Wilangan 
# Andharaning Torèt
Dene ana ing agama Islam, Torèt/Taurat (اتورة) diturunake marang Nabi Musa as(kira-kira tahun 12 SM), ing Gunung Sinai, dicawisake kanggo kaum Bani Israil kanthi nggunakake basa Ivri. Isine Taurat kaya ing ngisor iki:
# Dhawuhipun supados nyembah Allah Swt.
# Larangan nyembah lan gawe brahala/reca.
# Larangan nyebut asmane Allah Swt kanthi muspra.
# Prentah nyucekake dina Setu.
# Prentah kanggo ngurmati bapak ibu, lsp.
Thomas Alva Edison

thumb|thumbtime=1|upright=1.1| *A Day with Thomas Edison* (1922)
thumb|right|Thomas Alva Edison
**Thomas Alva Edison** (1847 – 1931), punika satunggiling papanggih tèhnik saha ahli sains saking Amérikah Sarékat ingkang misuwur ugi prodhuktif sanget.

Prodhuksinipun kathah ingkang dipun-patèn-aken. Patènipun kathah sanget, wonten kirang langkung 1.000 papanggihan (*penemuan*). Antawis sanès papanggihanipun punika: bohlam, fonograf, mikrofon saha kinetoskop.

## Uga delengen liyan 
* Pratélan Tokoh Profèsi

## Pranala njaba 
;Lokasi
* Menlo Park Museum and Edison Memorial Tower
* Thomas Edison National Historical Park (National Park Service)
* Edison exhibit and Menlo Park Laboratory at Henry Ford Museum
* Edison Museum
* Edison Depot Museum
* Edison Birthplace Museum
* Thomas Edison House

;Informasi lan médhia
* 
* The Diary of Thomas Edison
* 
* Edison's patent application for the light bulb at the National Archives.
* 
* Jan. 4, 1903: Edison Fries an Elephant to Prove His Point – Wired Magazine article about Edison's "macabre form of a series of animal electrocutions using AC."
* ''The Invention Factory: Thomas Edison's Laboratories''
* 
* Rutgers: Edison Papers
* Edisonian Museum Antique Electrics
* "Edison's Miracle of Light "
* Edison Innovation Foundation – Non-profit foundation supporting the legacy of Thomas Edison.
* 
* The Illustrious Vagabonds 
* "The World's Greatest Inventor", October 1931, Popular Mechanics detailed, illustrated article
BBC

right|Logo British Broadcasting Corporation
**BBC** iku cekakan saka *The British Broadcasting Corporation*, yaiku stasiun radio lan télévisi pamaréntah Karajan Manunggal. BBC uga nyedyaké giyaran warta ing internèt. BBC diyasa ing taun 18 Oktober 1922 lan didadèkaké perusahaan pamaréntah ing taun 1927. BBC iku stasiun radio lan télévisi sing gedhé dhéwé sadonya.
 
Layanan télévisi BBC ing Karajan Manunggal antarané wujud *BBC One*, *BBC Two*, *BBC Three*, *BBC Four*, saluran warta *BBC News 24*, lan loro saluran kanggo bocah cilik, *CBBC* sarta *CBeebies*. BBC One lan Two bisa ditampa kanthi transmisi analog déné sisané digital. BBC uga nglola sawijining stasiun kang mligi kanggo pulitik, yaiku *BBC Parliament*, kang nyuguhaké warta Parlemèn Karajan Manunggal, Parlemèn Sekotlan, Parlemèn Éropa sarta Senat Amérika Sarékat.

Operasi BBC dilakokaké déning *BBC Worldwide* kalebu saluran télévisi internasionalé kaya ta *BBC World*, *BBC Prime*, *BBC America*, *BBC Canada* lan *BBC Japan*.

## Deleng uga 
* Teletubbies

## Pranala njaba 
* bbc.co.uk: *Situs BBC*
* Warta BBC jroning basa Indonésia
Malnutrisi

**Maltrunisi**, saking basa Latin punika tegesipun *kirang tetedhan*. Punika satunggiling panyakit utami ing nagari-nagari mlarat. Tiyang ingkang kirang pangan ugi kirang gizipun, kanggé lare-lare alit punika boten saé apan sadaya taksih kedah tumuwuh.
Carl Benz

**Karl Friedrich Benz** 1844-1929, punika satunggiling insinyur saking Jerman. Piyambakipun misuwur anggènipun nyiptakaken mesin pangobongan lebet (basa Indonésia: *mesin pembakaran dalam*) ing warsa 1885.

## Uga delengen liyané 
* Pratélan Paraga Profesi

## Pranala njaba 
* Automuseum Dr. Carl Benz, Ladenburg (Germany)
* Bertha Benz Memorial Route, Germany

Image:Werkstatt Carl Benz.png|Carl Benz‘ workshop in Mannheim/Germany
Image:Benz Patent Motorwagen (replica) IMG 0850.jpg|Replica of the Benz Patent Motorwagen built in 1885
Image:Benz Patent Motorwagen Engine.jpg|Engine of the Benz Patent Motorwagen
Image:Karl Benz Führerschein.jpg|The world’s first drivers‘ licence, issued to Carl Benz on August 1, 1888 
Image:Automuseum Dr Carl Benz.jpg|Automuseum Dr. Carl Benz in Ladenburg/Germany
Image:Patentmotorwagen mit Karl und Bertha Benz.jpg|Carl and Bertha Benz
Image:berthabenzmemorialrouteschild.jpg|Official sign of Bertha Benz Memorial Route, commemorating the world's first long distance journey with a Benz Patent Motorwagen in 1888 
Image:WslErsteTanke.jpg|The World’s first Filling-Station, the City Pharmacy in Wiesloch/Germany
Kitab Wahyu

thumb|Santo Yohanes ing Patmos

***Kitab Wahyu*** (**Pamedaran**) iku kitab pungkasan Prajanjian Anyar. Ing kitab iki dicaritakaké wangsité Santo Yohanes nalika ana ing pulo Patmos, Yunani.

Wangsité iku wujudé wahyu lan isiné ramalan ing mangsa ngarep, mangsa yèn Iblis wis dikalahaké déning Allah.
II Samuel

**Kitab II Samuel**, iku péranganing kitab Prajanjian Lawas utawa Tanakh. Kitab iki péranganing kitab sing diarani Para Raja ing Tanakh, versi asliné ing basa Ibrani. Nanging amarga ana katenton redhaksional, banjur kitab iki dipara dadi papat:
# I Samuel
# **II Samuel**
# I Para Raja
# II Para Raja

Kitab II Samuel iku sambungan saka Kitab I Samuel. Kitab iki mumulané amot sajarah papréntahan Raja Daud, mumulané Yudea, karaton kidul (pasal 1-4), banjur sanagara, kalebu uga Israèl ing lor 5-24).
I Samuel

**Kitab I Samuel** iku péranganing kitab Prajanjian Lawas utawa Tanakh. Kitab iki péranganing kitab sing diarani Para Raja ing Tanakh, versi asliné ing basa Ibrani. Nanging amarga ana putusan redhaksional, banjur kitab iki dipara dadi papat:
# **I Samuel**
# II Samuel
# I Para Raja
# II Para Raja

Kitab I Samuel isiné sajarah Israèl ing masa alihan saka jaman Para Hakim nganti ing jaman Para Raja. Pangowahan ing urip ing Israèl iku kususé muter ing kisahé wong telu: Nabi Samuel, Raja Saul, lan Raja Dawud. Pangalaman-pangalaman Dawud ing nalikané isih timur sadurungé dadi raja, lan kekancan sing kenceng karo Samuel lan Saul.
Kitab Ayub

Ring pustaka **Ayub** punika winuwus ta caritanira sang Ayub. Mabuddhi běcik ta sira, saha nityasa satya ring sang hyang Gusti Allah, sang Ayub. Anghing kěna ing bañcana juga sira. Patita sirêng sangsara, kahilangan ta sira sadaya anakira kalawan artha punyanya. Ndan katularan ta sira i lara kulit ikang manggilani. Ring tigang sargah matěmbang, sang panulisi kan.d.a, malukisakěn tigang kañcaning  sang Ayub saha Ayub dawak mananggapi ikang bañcana punika. Pokok wigati ing parembagan-parembagan punika yeku caranira sang hyang Gusti Allah manglaku ing para wwang manusya. Ring sargah wusana, sang hyang Gusti Allah manuduhakěn prihawaknira marang sang Ayub.
Kong Hu Cu

**Konfusius** utawi **Kong Hu Cu** (551 SM - 479 SM) punika satunggiling filsuf Cinten ingkang misuwur sanget. Ing filsafatipun langkung wigati moralitas pribadi saha papréntahan. Filsafatipun dados populèr amargi dhasaripun kiyat ing budaya saha tradhisi Cinten.

Tiyang-tiyang Cinten ing tanah Jawi ugi kathah ingkang mumulèni piyambakipun.
21 April

**21 April** punika dinten ingkang kaping 111 (112 ing warsa wuntu) miturut kalèndher Grégorius.

## Kadadosan Wigati
*753 SM-Romulus dan Remus ngadegaken Roma, miturut pangètungan Varro Reatinus.

## Wiyosan
*1879-R.A. Kartini, miyos ing Jepara.

## Séda
*2025 – Paus Fransiskus (w. 1936)
## Riyaya
*Dinten Kartini dipunpèngeti déning bangsa Indonésia

## Uga delengen 
20 April-21 April-22 April-Kalèndher kadadosan
Karnivor

**Karnivor** yaiku tembung saka basa Latin kang tegesé pamangan daging. Kéwan-kéwan kang mangan daging thok iku antarané kucing, asu, lan baya.

## Foto kéwan karnivor 

Image:Cat eating mouse.jpg|Kucing mangan tikus
Image:Male Lion and Cub Chitwa South Africa Luca Galuzzi 2004.JPG|Singa mangan banthèng Afrika
Image:TA ZOO orna Pict0188.jpg|Manuk Hering mangan bathang kéwan

## Uga delengen 
* Hèrbivor
* Omnivor
I Babad

**Kitab I Babad** iku péranganing kitab Prajanjian Lawas utawa Tanakh. Ing basa Ibrani; kitab iki diarani: *divre hayyamim*, “sajarah padinan-dinan”. Ing septuaginta basa Yunani, kitab iki diarani *paraleipomena*, kang tegesé “apa-apa kang ditambahaké” (suplemen).

Kitab I Babad lan II Babad sapérangan gedhé isiné kadadéan-kadadéan kang wus cinaritaaké ing kitab Samuel lan kitab Para Raja. Anging ing jero kitab Babad, kadadéan-kadadéan iku olèhé carita saka sudhut pandhang kang séjé. Sajarah karaton Israèl ing sajeroning kitab Babad ditulis amarga alesané ana loro: 
# Kanggo nuduhaké yèn sanadyan karaton Israèl lan Yudea katiban ing bancana, anging Allah isih tetep ngasta janji-Ne marang bangsa iku lan nindakaké rancana-rancana-Ne kanggo umat-E ngliwati wong-wong kang padha manggon ing Yudea. Sang panulis yakin bab prakara iku amarga dhèwèké eling prakara-prakara gedhé kang wis diraih Dawud lan Salomo, sarta panganyaran-panganyaran kang wis diusahaaké déning Yosafat, Hizkia lan Yosia. Banjur uga isih ana wong-wong kang tetep setya marang Allah. 
# Kanggo nyritakaké asal-mulaning upacara ngibadat ing Baitallah Yerusalem. Utamaning susunan kalungguhan imam lan wong-wong Levi kang nduwé tugas mimpin upacara-upacara ngibadat iku. Sanadyan Baitallah ing Yerusalem iku yasané Salomo, nanging ing kitab iki ditulis yèn Dawud sajatiné kang yasa Baitallah karo upacara-upacara ngibadaté.
Citralaksya

**Citralaksya** iku, salah sijining para Korawa satus. Jenengé diarani ing layang gancaran Adiparwa, kitab pratamané Mahabharata.

## Uga delengen
* Korawa
* Pandhawa
* Adiparwa
* Mahabharata
Kalèndher kadadéan

Punika **Kalèndher kadadosan**. / Iki **Kalèndher kedadéan**.

## Dina-dina/Dinten-dinten 
## Abad 

	
		Sadurungé/SadèrèngipunMasèhi
		10 (1000-901 SM)
		9 (900-801 SM)
		8 (800-701 SM)
		7 (700-601 SM)
		6 (600-501 SM)
	
	
		5 (500-401 SM)
		4 (400-301 SM)
		3 (300-201 SM)
		2 (200-101 SM)
		1 (100-1 SM)
	
	
		Masèhi
		1 (1-100)
		2 (101-200)
		3 (201-300)
		4 (301-400)
		5 (401-500)
	
	
		6 (501-600)
		7 (601-700)
		8 (701-800)
		9 (801-900)
		10 (901-1000)
	
	
		11 (1001-1100)
		12 (1101-1200)
		13 (1201-1300)
		14 (1301-1400)
		15 (1401-1500)
	
	
		16 (1501-1600)
		17 (1601-1700)
		18 (1701-1800)
		19 (1801-1900)
		20 (1901-2000)
	
	
		21 (2001-2100)
		&nbsp;
		&nbsp;
		&nbsp;
		&nbsp;
	

## Taun & Dasawarsa Abad kaping-20 & Abad kaping-21 

	
		Dasawarsa
		Taun
	
	
		1900-an
		1900
		1901
		1902
		1903
		1904
		1905
		1906
		1907
		1908
		1909
	
	
		1910-an
		1910
		1911
		1912
		1913
		1914
		1915
		1916
		1917
		1918
		1919
	
	
		1920-an
		1920
		1921
		1922
		1923
		1924
		1925
		1926
		1927
		1928
		1929
	
	
		1930-an
		1930
		1931
		1932
		1933
		1934
		1935
		1936
		1937
		1938
		1939
	
	
		1940-an
		1940
		1941
		1942
		1943
		1944
		1945
		1946
		1947
		1948
		1949
	
	
		1950-an
		1950
		1951
		1952
		1953
		1954
		1955
		1956
		1957
		1958
		1959
	
	
		1960-an
		1960
		1961
		1962
		1963
		1964
		1965
		1966
		1967
		1968
		1969
	
	
		1970-an
		1970
		1971
		1972
		1973
		1974
		1975
		1976
		1977
		1978
		1979
	
	
		1980-an
		1980
		1981
		1982
		1983
		1984
		1985
		1986
		1987
		1988
		1989
	
	
		1990-an
		1990
		1991
		1992
		1993
		1994
		1995
		1996
		1997
		1998
		1999
	
	
		2000-an
		2000
		2001
		2002
		2003
		2004
		2005
		2006
		2007
		2008
		2009
	

## Pranala njaba/jawi 
* http://www.todayinsci.com/
* http://www.historychannel.com/today/
* On-This-Day.com
* http://www.imdb.com/M/on-this-day
* Today in rotten history 
* BBC: On This Day
Basa Indhonésia

**Basa Indhonésia** punika nagarabasanipun Indhonésia. Basa Indhonnesia punika sayektinipun basa Malayu ingkang dipunpituturaken ing tlatah Indhonésiå

Gunggungipun para panutur basa Indhonésia sawatawis 200 yuta jiwa.

## Swanten 
### Swarawidya 
Punikå fonèm-fonèm båså Indhonésiå. Kapisan punikå tabel fonèm swårå (Ind: vokal) lajeng tabel fonèm wyanjånå (Ind: konsonan).

|+**Swårå**
|-
!
!Ngarså
!Madyå
!Wingking
|-
!Tutup
|
|
|
|-
!Tutup-madyaå
|
|
|
|-
!Buka-madyå
|
|
|
|-
!Buka
|
|
|
|}

Båså Indhonésiå ugi gadhah fonèm ayun swårå , , and .

|+**Wyanjånå (Konsonan)**
!
!Labial
!Apikal
!Postalveolar
!Palatal
!Velar
!Glotal
|-
! Nasal
| 
| 
| 
| 
| 
| &nbsp;
|-
! Plosif
| 
| 
| &nbsp;
| &nbsp;
| 
| 
|-
! Afrikat
| &nbsp;
| &nbsp;
|  
| &nbsp;
| &nbsp;
| &nbsp;
|-
! Frikatif
| 
| 
| 
| &nbsp;
| 
| 
|-
! Likwid
| &nbsp;
| 
| &nbsp;
|&nbsp;
| &nbsp;
| &nbsp;
|-
! Aproksiman
| 
| &nbsp;
| &nbsp;
|
| &nbsp;
| &nbsp;
|}

*Pènget:* Swanten antawis tåndhå kurung punikå saged dipunwastani silih swanten, minångkå wyanjånå antårå tåndhå kurung punikå 'fonèm ampilan' (Ing: *loan phonemes*) milå punika fonèm-fonèm punikå naming wonten ing tembung-tembung ampilan kémawon.

## Paripustaka 
## Pranala njawi 
* Situs Pusba-Pusat Basa
** Pusatbasa: Sekilas tentang Sejarah Basa Indonésia
** Kamus Besar Bahasa Indonesia
* Ethnologue edisi 16
* Piagam Hak Asasi Manusia dalam basa Indonésia
* Tentang Basa Indonésia
* SIMPKB 
* Basa Indonésia Flash Thesaurus 

### Pasinaon basa Indonésia 
* Basa Kita
* Wikibooks - Belajar Basa Indonésia
* Belajar Basa Indonésia
* Belajar Basa Indonésia lewat Internet
* Belajar Basa Indonésia online
* Indonésia WWW Virtual Library 

### Bausastra 
* Kanggé pratelab bausastra pirsani Bausastra
* Indonésia Translator
* Google Indonésia Translator
* Indonésia Dictionary
Uni Éropa

jmpl|ki|200px
**Uni Éropa** (basa Inggris: ***European Union*** utawi **EU**) punika satunggiling organisasi antar-pamarêntahan lan supra-nasional, ingkang dumados saking nagari-nagari Éropa, ingkang wiwit tanggal 1 Januari 2007 sampun gadhah 27 nagari anggota. Persatuan punika dipunadegaken kanthi rujukan *Prajanjèn Uni Éropa* (ingkang langkung misuwur kanthi paraban Perjanjian Maastricht) ing taun 1992. 

Badan punika gadhah 4 institusi utama: Dewan Uni Éropa, Parlemen Éropa, Pangadilan Éropa lan Komisi Éropa. Saben institusi gadhah Présidhèn piyambak, lan gadhah peran lan tanggel-waler tianmtu.

Anggota **Uni Éropa** inggih punika:

* Swèdhen (wiwit 1 Januari 1995)
* Finlan (wiwit 1 Januari 1995)
* Éstlan (wiwit 1 Mèi 2004)
* Lètlan (wiwit 1 Mèi 2004)
* Litowen (wiwit 1 Mèi 2004)
* Polen (wiwit 1 Mèi 2004)
* Dhènemarken (wiwit 1973)
* Jerman (wiwit awal)
* Nèderlan (wiwit awal)
* Bèlgi (wiwit awal)
* Luxemburg (wiwit awal)
* Irlandia (wiwit 1973)
* Karajan Manunggal (wiwit 1973)
* Prancis (wiwit awal)
* Portugal (wiwit 1986)
* Spanyol (wiwit 1986)
* Itali (wiwit awal)
* Malta (wiwit 1 Mèi 2004)
* Ostenrik (wiwit 1 Januari 1995)
* Slowén (wiwit 1 Mèi 2004)
* Cékia (wiwit 1 Mèi 2004)
* Slowak (wiwit 1 Mèi 2004)
* Honggari (wiwit 1 Mèi 2004)
* Yunani (wiwit 1981)
* Siprus kidul (wiwit 1 Mèi 2004)

Negari ingkang dados anggota ing taun 2007 punika Rumeni kaliyan Bulgaria.
Kroasia ugi saged dados anggota (2013). Status Turki taksih dèrèng cetha.
Parlemen Éropa rembagan wonten Brusel (Bèlgi) kaliyan (pinten-pinten kaping satunggal taun) ing Strasbourg (Prancis).
Parlemen Éropa dipunpilih langsung déning para padunungipun.

### Standar gesang 
Ing ngandhap punika tabel lan graf ingkang nedahaken GDP (PPP) per kapita lan GDP nominal per kapita kanggé Uni Éropa lan nagari anggotanipun. Data punika perkiraan taun 2005 lan grafipun saking taun 2004.

Sumber: CIA World Factbook http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/ee.html 
All other figures, source: IMF web site (2005 GDP PPP, 2005 per capita GDP PPP, 2005 per capita GDP, current prices).

## Perbandingan kaliyan blok-blok/nagari-nagari sanès 
## Gladri 

Image:Common Market is open for coal.jpg

Image:Quai d'Orsay.jpg

## Ugi pirsani 
* Perjanjian Schengen 1985
* Éropa mawa kacepetan séjé-séjé
* Pasamuan ing Éropa

## Pranala njawi 
* Europa - Uni Éropa On-Line
* Europedia
Galileo Galilei

**Galileo Galilei** (Pisa, Italia, 1564 - 1642) punika pocosos satunggiling ngèlmuwan Italia. Piyambakipun PIDOR PIDOR manemokaken gromik gravitasi bumi dalbaeb ingkang mangawruhi manawi planit punika sanès lintang. Ing basa Yunani, *planit* punika tegesipun "sin shluhi".

Karyanipun ebanat ingkang misuwur judulipun *Sidereus nuncius* (1610) kaliyan *Dialogo* (1632).
jmpl|MSHENETSKY

## Deleng uga liyané 
* Pratélan Tokoh Profesi

## Réferènsi
Richard Feynman

**Richard Phillips Feynman** (11 Mèi 1918–15 Fèbruari 1988) punika satunggiling fisikawan Amérika ingkang misuwur kaliyan ingkang prabawaipun langkung kathah ing abad kaping 20. Piyambakipun mawiyaraken téyori elektrodinamika kuantum. Piyambakipun ugi mangréwangi ndamel bom atom. Sadèrèngipun séda piyambakipun ugi dados anggota panel *penyelidhik* tragédhi Pesawat Ulang-Alik Challenger.

Piyambakipun ugi naté nampi bebungah Nobel fisika ing warsa 1965 kaliyan Julian Schwinger lan Sin-Itiro Tomonaga.

## Rujukan 
## Deleng uga liyané 
* Pratélan Tokoh Profesi
Henry Ford

: *Artikel punika mbahas pandhiri Ford Motor Company; kanggé artikel bab tiyang sanès ingkang ugi namanipun Henry Ford, mangga mriksani Henry Ford (disambiguasi).*

**Henry Ford** (30 Juli 1863 - 7 April 1947) punika ingkang ngadegaken Ford Motor Company kaliyan kaanggep ndamel *kelas menengah* ing masarakat Amérika. Piyambakipun ugi ingkang pratami nrapaken sistem prodhuksi *ban berjalan* salebetipun prodhuksi massal montor ingkang reginipun kagolong mirah. Mobilipun ingkang misuwur punika Ford modhèl T.

Yasanipun punika inggih saged ndamel révolusi wonten ing bisnis saha indhustri.

## Uga delengen liyané 
* Pratélan Tokoh Profesi
Tanakh

**Alkitab Yahudi** (Ibr: Tanakh, Tanak') yaiku "Prajanjian Lawas" Alkitab Nasrani ing basa Ibrani. Tanakh iku cekakan saka: Torèt - Nabi - Kitab.
Septuaginta

**Alkitab Pitung Puluh** (Latin: Septuaginta, LXX, tegese 70) iku kitab Prajanjian Lawas gagrag basa Ellas kang digawé (kajarwakake) kurang luwih rong abad sadurungé Masehi. Pretalané iku kang nggawé dening wong Yahudi gunggung 70 ing Aleksandriyah, Mesir.

Alkitab Pitung Puluh nduweni kabedan karo Alkitab Protestan sing ngeloni tulisan Masoret. Pranjanjian Lawase Protestan mau ing Alkitab Pitung Puluh kaisenan kitab-kitab *deuterokanonika* sing padha kaya Alkitab Katulik lan katambahan saperangan kitab liya yaiku Makabe I-IV, Tobit, Yudit, Kawicaksanan Solomon, Sirakh, Barukh (kalebu Layang Yeremiyah),  Masmur Solomon,  *Book of Odes*, lan Donganing Manasye. Dadi, saperangan kitab luwih dawa kaya ta Daniyel lan Ester. Ananging, kitab Yeremiyah luwih cendhak tinimbang Alkitab Protestan utawa Masoret.

Alkitab Pitung Puluh dinggo dening wong Kristen Ortodhoksi. Alkitab iki banjur wus kajarwakake ing basa liya kaya ta basa Rossiyah lan basa Inggris. Amarga kajaba wong Kristen Ortodhoksi utawa widyaka ora ana kang nganggo, gunggung jarwa Alkitab Pitung Puluh ora saakeh Alkitab Protestan utawa Alkitab Katulig. Ananging ing tembe buri iki, wus awiwit upaya pinjarwa ing basa-basa liya.
Enrico Fermi

**Enrico Fermi** ()), punika satunggiling ngèlmuwan saking Italia.Panjenengnipun inggih punika Italia-Amérika ingkang misuwur kanthi panemuanipun paleburan beta, pangembangan reaktor nuklir ingkang sapindahan ugi pangembangan pengembangan téyori kuantum Piyambakipun ugi naté nampi pangaji Nobel kanggé fisika ing taun 1938.

## Babad slira 
* 1923 - Sinau kaliyan Max Born wonten Göttingen, Jerman.
* 1934 - Nemokaken *neutron alon*.
* 1938 - Bebungah Nobel.
* 1939 - Mlajeng dhateng Amérika Sarékat.
* 1942 - Saged ndamel reaksi ranté nuklir ingkang saged dipunkontrol.
* 1949 - Protes anti bom hidhrogèn.

## Deleng uga liyané 
* Pratélan Tokoh Profesi
Tambahan Ester

**Tambahan Ester** iku ayat-ayat ing kitab Ester sing namung ana ing kitab Septuaginta basa Yunani. Ayat-ayat iki ora ana ing Tanakh basa Ibrani, mulané kagolong Deuterokanonika.
Injil

thumb|174px|right|II
**Injil** saka basa Arab sing njupuk saka basa Yunani εὐαγγέλιον (*euangelion*) iku péranganing kitab suci Kristen Alkitab Prajanjian Anyar. Injil iku tegesé "warta apik".

Kitab-kitab Injil yaiku:
# Injil Matius
# Injil Markus
# Injil Lukas
# Injil Yohanes (Yokanan)

Dene yen miturut agama Islam kitab iki diturunake marang Nabi Isa as. kanggo Bani Israil kanthi nggunakake basa Suryani. Isine Injil kaya ing ngisor iki:
# Panggilan ketauhidan.
# Piwulang urip zuhud lan ngadohi ngrusaki donya.
# Mbusak hukum-hukum ing kitab Taurat/Torét kang ora cocog.
# Bab rawuhipun Kanjeng Nabi akhir jaman, yaiku Muhammad SAW.
I Para Raja

Kitab **I Para Raja** iku péranganing kitab Prajanjian Lawas utawa Tanakh. Kitab iki péranganing kitab sing diarani Para Raja ing Tanakh, versi asliné ing basa Ibrani. Nanging amarga ana katenton redhaksional, banjur kitab iki dipara dadi papat:
# I Samuel
# II Samuel
# I Para Raja
# II Para Raja

Kitab I Para Raja iku terusané kitab-kitab Samuel bab sajarah papréntahan raja-raja Israèl.
Masmur

thumb|Kitab Masmur (tinulis nganggo aksara Jawa)
Kitab **Masmur** saka basa Ibrani:תהילים *mizmor* utawa kerep ditulis *mitsmor*. Ing sawatara basa Éropa kitab iki diarani "Psalm" kang dijupuk saka basa Yunani: *"Psalmos"*. Ing basa Melayu kitab iki diarani kitab Zabur, saka basa Arab.

Masmur iku buku kidung-kidung. Katonané kitab iki yasané Ratu Dawud. Gusti Yèsus uga akèh ngasta ayat-ayat Masmur.

## Miturut Kapitayan Islam 
Ing agama Islam, ana sawetara ngulama kang madhakake Masmur lan Kitab Zabur. Kitab Zabur iku sawijining kitab kang kaparingake marang Nabi Daud as (kurang luwih ing abad kaping 10 sadurunge masehi) ing tlatah Yerusalem kanthi migunakaké basa Qibti. Kitab Zabur (Masmur) dicawisake kanggo umate Kanjeng Nabi Daud. Isine Zabur yaiku:

1. Isine babagan pandonga lan zikir.

2. Isine babagan piweling lan hikmah.

3. Ajaran supaya nyembah Gusti Allah/Tauhid.
Buda (dhisambiguasi)

''**Buda** saged ateges:

* Agami Buda 
* Dinten Rebo ing salebeting Pancawara
* Pérangan kilèn lèpèn Dunav ing kitha Budapest Honggari
Pi

**Pi**, kerep dipunserat nganggé aksara Yunani π ingkang ungelipun [pi] kanggé nyerat swanten "p", punika kwosien panjang satunggiling bundheran (jarak saubenging bundheran) nglangkungi *diameter* (jarak ing tengahipun). Wijinipun kirang langkung 3.14159, nanging manawi kedah ngitung sajawi sirah kirang langkung inggih 355/113. Tegesipun, satunggiling bundheran ingkang diameteripun 113&nbsp;cm, jarak saubengipun inggih kirang langkung 355&nbsp;cm.

Pi punika wilangan irasional, dados wijinipun boten eksakta.
Masjid

250px|thumb|Masjid Agung Yogyakarta
**Mesjid** (utawi ing Basa Jawi tataran ngoko: **Masjid** lan ugi kadhang kapocapaken **Mejid**) punika, papan kanggé ngibadah tiyang Muslim. Sanèsipun masjid ugi wonten "langgar" kaliyan "langgar" ingkang mèmper Mesjid, namung langkung alit. Ing tanah Jawi kathah mesjid ingkang arsitèkturipun taksih mèmper Meru.

## Étimologi 
Tembung "mesjid" utawa "masjid" punika kapendhet saking basa Arab *masjid* ingkang tegesipun "papan pasujudan". Tembung punika saking tembung kriya *sajada* (oyot *s-j-d* ingkang tegesipun "sujud" utawi "jèngkèng"). Tembung *masjid* utawi *sajada* dipunserap saking basa Aram. Tembung "m-s-g-d" sampun wonten ing abad ka-5 SM lan sasampunipun uga kapanggih wonten prasasti-prasasti Nabatea lan tegesipun ugi "papan pasujudan".

## Sajarah 
Wonten ing ajaran Islam kasebataken manawi mesjid ingkang nomer satunggal punika Ka'bah ingkang dipundamel déning Nabi Ibrahim. Wangunan mesjid kados ingkang kasebat punika dipunwiwiti wonten ing Madinah nalika jaman Muhammad ingkang kasebat Mesjid Quba.

## Mesjid ing Indonésia 
Mesjid ingkang kawentar wonten ing Indonésia inggih punika Mesjid Istiqlal ingkang dipunrakit déning Friedrich Silaban ingkang dunungipun wonten ing caket Silang Monas, Jakarta.

## Deleng uga 
* Omah ngibadah
* Bedhug
* Masjidil Karam
* Masjid Nabawi
* Masjidil Aksa

## Pranala njaba 
* Masjid Istiqlal 
* Daftar mesjid wonten ing Bosnia (mawi gambar)
Mahabharata

**Mahabharata** (basa Sansekreta: *Mahābhārata*, Carakan: ꦩꦲꦴꦨꦴꦫꦠ), iku karya sastra kuna sing ujaré ditulis déning bagawan Abyasa utawa Vyasa saka India. Buku iku kabangun saka wolulas kitab, mula diarani Astadasaparwa (asta = 8, dasa = 10, parwa = kitab).

Cekaking wuwus, Mahabharata nyritakaké pasulayan para Pandhawa karo sedulur nak-dhèrèké, para Korawa, prakara nagara Astina. Wusanané dadi perang Bharatayuddha (Brantayuda) ing tegal Kurusétra sajeroning 18 dina.

## Pratélan kitab 
**Mahābhārata** minangka carita èpik sing kapérang dadi wolulas kitab utawa kerep ingaran Astadasaparwa. Reroncèning kitab nyaritakaké urutan prastawa sajeroning carita Mahābhārata, yaiku wiwit carita para leluhur Pandhawa lan Kurawa (Yayati, Yadu, Puru, Kuru, Duswanta, Sakuntala, Bharata) nganti carita ditampané Pandhawa ing swarga.
Taun cahya

**Taun cahya** punika tegesé jarak ingkang dipunlangkungi cahya ing wekdal satunggal taun wonten ing hampa udara. Inggih punika sami kaliyan 9.460.528.405.000 kilomèter. Taun cahya dipunenggé ngukut jarak ingkang tebih sanget ing ngèlmu fisika kados ta jarak lintang, galaksi kaliyan ukuran Jagat Raya.

Istilah taun ingkang dipunanggé pétangan inggih punika taun Julian ingkang dangunipun 365.25 dinten utawi 31.557.600 dhetik. Kadhangkawis rata-rata taun tropis 31.556.925,9747 dhetik dipun-ginakaken. Amargi cahya nempuh kacepetan 299.792.458 mèter per dhetik (m/s) ing salebeting ruang hampa udara, mila kanthi migunakaken taun Julian, setaun cahya sami kaliyan 9.460.730.472.580.800 kilomèter (5.878.625.373.184 mil).
Astronomi

jmpl|Galaxy Andromeda minangka galaksi spiral udakara udakara 2,5 yuta taun cahya ing rasi lintang Andromeda. Gambar iki uga nuduhake Objek Messier 32 lan 110, uga NGC 206 (mega lintang sing padhang ing Galaxy Andromeda) lan lintang Nu Andromedae.
**Astronomi** (saking basa Yunani: αστρονομία = άστρον + νόμος, *astronomia = astron + nomos*, "hukum lintang") punika, ngèlmunipun sadaya badan-badan ingkang wonten langit utawi akasa. Ngèlmu punika sampun kina sanget, tiyang-tiyang Yunani kina sampun katarik. Ngèlmu punika wiyar sanget.

## Sajarah 
* Sajarah Alam Semesta

## Perangkat 
Perangkat utama ngèlmu astronomi iku antarané:
* Teleskop
* Observatorium

## Uga delengen 
* Lintang
* Planet
* Tata surya
* Galaksi utawa gugusan Lintang

## Pranala njaba 
* Departemen Astronomi Institut Teknologi Bandung 
* Observatorium Bosscha
* Lembaga Penerbangan dan Antariksa Nasional 
* International Astronomical Union
* American Association of Variable Star Observers
* Durham Region Astronomical Association
* National Optical Astronomy Observatories 
* North York Astronomical Association 
* Royal Astronomical Society of Canada 
* Royal Astronomical Society (UK)
* Czech Astronomical Society
* Herzberg Institute of Astrophysics 
* Saint Louis Astronomical Society
* Cassini Imaging Laboratory  
* Open Encyclopedia Project 

## Réferènsi 
* Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics  
* Los Alamos Astrophysics e-Print Database 
* Astronomy Picture of the Day
* Bruce Medalists (annual astronomical award since 1898)
* Islamic and Arab Astronomy 
* Kamus Istilah Astronomi
Ibu Kita Kartini

**Raden Adjeng Kartini** () utawi langkung tinepang kanthi sebutan **Raden Ayu Kartini** punika, satunggiling lagu wajib utawi lagu nasional ing nagari Indonésia, ingkang karipta déning Wage Rudolf Soepratman. Lagu punika minangka pakurmatan dhumateng semangat R.A. Kartini ingkang merjuangaken nasib kaum wanita ingkang wekdal samanten taksih kinungkung déning adat istiadat féodhal. Lagu punika mliginipun dipuntembangaken kanthi sesarengan wonten ing pèngetan Dinten Kartini, saben tanggal 21 April.

## Tèks 
## Cathetan suku
## Pranala njaba 
* Galeri Lagu Indonésia
Dhialèk

**Carabasa** (Ind: dialek) tegesé varian-varian sinkronis basa. Basa nduwé variasi kang béda-béda nanging isih bisa dipadhangerteni (Ing: mutually intellegible) déning penutur. Carabasa ya iku variasi basa miturut panganggo basa. Béda karo jinis (rupa-rupa) basa, beda carabasa antaraning siji karo liyané isih bisa nduduhake kamiripan saèngga durung pantes dianggep basa kang béda. Carabasa dibédakaké dhedhasar tetembungan, paramasastra (Ind: tatabahasa), lan pocapan utawa swarawidya/widyaswara. Carabasa bisa dibedakaké antarané carabasa parisaba lan carabasa pratalawimba..

## Carabasa Parisaba 
Kang diarani carabasa parisaba (Ind: sosial) kaya ta:
# Basa ngoko lan
# Basa krama inggil
# Basa krama alus

## Carabasa Pratalawimba 
Kang diarani carabasa pratalawimba (Ind: geografi) kaya ta:
# Carabasa Semarang
# Carabasa Nyogja
# Carabasa Sala
# Carabasa Tegal
# Carabasa Banyumas, lan sakpiturute.

## Rujukan
Dina

**Dina** (*ngoko*) utawi **dinten** (*krama*) punika unit wekdal. Dangunipun inggih 24 jam utawi 1.440 menit utawi 86.400 dhetik.

Ing Jawi, wonten manéka warna dinten. Manawi ningali ing prasasti jaman kina, wonten tigang (3) jinisipun dinten.

## Saptawara 
Saptawara punika kados dinten kang limrah dipunangge sapunika, inggih punika wonten pitung (7-sapta) dinten:
* Minggu / Akad / Raditya
* Senen / Soma
* Slasa / Anggara
* Rebo / Buda
* Kamis / Respati
* Jemuwah / Sukra
* Setu / Tumpek

## Pancawara 
Pancawara punika ugi asring dipunwastani *pasaran* utawi peken kanthi pétungan gangsal (5) dinten. Ing salebeting sistem pananggalan Jawi lan Bali, wonten kalih jinis siklus wekdal: siklus minggon lan siklus pasaran. Ing salebeting siklus minggon, satunggal minggu dipunpérang dados pitung dinten, kados déné ingkang dipuntepangi sadinten-dinten inggih punika dinten Senèn, Selasa, Rebo, Kemis, Jemuwah, Setu, lan Ngaat utawi Minggu. Ing salebeting siklus pasaran, satunggal pasar utawi peken dumados saking gangsal dinten pasaran inggih punika: Pahing, Pon, Wagé, Kliwon, Legi1/umanis2.

Miturut kalèndher Jawi, saben dinten lan tanggal ing sistem kalèndher Masèhi tansah gadhah kalih warni nama dinten. Tuladhanipun: tanggal 1 Januari 2001 punika dinten Senèn-Pahing, salajengipun tanggal 2 Januari 2001 dinten Selasa-Pon, lanjeng dipunterasaken dinten Rebo-Wagé, dipunsusul dinten Kemis-Kliwon, Jemuwah-Legi, Setu-Pahing, Ngaat-Pon, Senèn-Wagé, Selasa-Kliwon, lan salajengipun. Kombinasi kalih jinis dinten punika ngantos sapriki taksih dipunanggé ing panerbitan tanggalan utawi layang kabar abasa Jawi, kados Koran Kedaulatan Rakyat ingkang kababar ing kitha Yogyakarta.

## Sadwara 
Sadwara punika nganggé pétungan enem dinten. Para ahli arkéologi nduga bilih sadwara punika asli saking Jawi. Sapunika, pétangan punika boten dianggé malih ing Jawi. Ing Bali, pétungan dinten punika taksih dipunanggé.
* Aryang/Haryang
* Wurukung/Urukung
* Paniron
* Was/Uwas
* Mawulu/Maulu
* Tungle

## Ugi pirsani 
* Pasaran
* Neptu

## Pranala njawi
Kawicaksanan Salomo

**Kawicaksanan Salomo** iku buku Alkitab péranganing Deuterokanonika, tegesé dadi asliné ing basa Ibrani ora ana. Anané ya namung pertalan ing basa Yunani, sajeroning Septuaginta. Dadi buku iki dianggep kitab apokrif déning Gréja Protèstan.

Kitab iki isiné ya wejangan-wejangané sing diakokaké marang Raja Salomo utawa Nabi Suléman, nanging durung tamtu ditulis déning panjenengané dhéwé.

## Struktur 
Isi bisa dibagi dadi telung pérangan.
# Eskatologi
# Kawicaksanan
#Sajarah
Sinagoge

[thumb|Sinagoga Praha ingkang dipun-yasa ing taun [1270, punika ingkang lawas piyambak ing Éropah ingkang taksih aktif.]]

**Sinagoge** utawi **sinagoga** punika, papan ngibadahipun umat agami Yahudi. Satelasipun *Baitallah* (Griya Dalem Gusti) dipunrisak wonten Yerusalem, tiyang Yahudi boten gadhah enggèn upacara malih. Gantosipun inggih sinagoga punika. Ing Surabaya wonten satunggilipun sinagoga ing Tanah Jawi sarta Indonesia.
Wulang Bebasan

Kitab **Wulang Bebasan** ing basa Ibrani diarani *Mishlei* kang tegesé alegori. *Mishlei* iku cekakan saka *Míshlê Shelomoh* (Wejanganh Salomo), ing versi Vulgata diarani "Liber Proverbiorum".

Mishlei iku wujud jamak saka tembung *Mashal* kang sajatiné wujud tunggal. Tembung ing basa Melayu/Indonésia *Amsal* dhedhasar tembung Ibrani iki.

Kitab iki isiné wejangan-wejangan moralistis lan falsafi wujud tembang.
Juru Kotbah

Kitab **Juru Kotbah** iku péranganing Alkitab Prajanjian Lawas. Judhul iki asalé saka basa Ibrani: *Qoheleth*. Dhasar tembung iki : Qahal, sing tegesé "pasamuan" utawa "pasemon".

Sang Qoheleth iku harafiahé siji wong sing seneng kutbah ing siji pasamuan. Ing basa Inggris, kitab iki diarani (Ecclesiastes) saka basa Yunani sajeroning kitab Septuaginta: *Εκκλησιαστής*. Tembung iki asalé saka tembung Yunani: *Εκκλησία* (Greja/jemuwah). Tegesé ya padha waé, wong sing kutbah ing pasamuan.

Isi kitab **Juru Kotbah** iku pangidhepan lan gagasan siji wong sing diarani 'Sang Pamikir'. Dadi isi kitab iki asifat falsafi. Dhèwèké mikir saresepé yèn uriping manungsa ing donyaiku cekak. Tur akèh pacoban, barang-barang ora adil karo prakara-prakara liya sing ora gampang dimangertèni.
Kitab Yésaya

**Kitab Yésaya** iki diarani miturut jenengé siji nabi sing gesang ing Yerusalem ing paro kapindho abad kaping 8 SM. Jeneng Yésaya ing basa Ibrani iku: ישׁעיהו  Yeshayahu utawi Yəša‘ăyāhû. Jeneng iki ateges: “Yehuwah ( Yahwe ) mitulungi”.

## Isi 
Kitab ini isiné akèh ramalan sing dipituturaké nalika jaman jumenengé para ratu ing Karaton Yudéa:

* Uzzia: Bab 1-5 
* Yotam: Bab 6 
* Akhaz: Bab 7-14:28 
* Hizkia: 
** Bab 14:28-35: paro pisan jumenengé
** Bab 36-66: paro kapindho jumenengé
Yérémia

Nabi **Yeremia** (**יִרְמְיָהוּ** **Yirməyāhū**) sugeng ing abad kaping 7 SM nganti abad kaping 6 SM. Asamané dijupuk saka basa Ibrani: *Yirmeyahu* sing tegesé Yahwe ngluhuraké.
I Tesalonika

**Layang Paulus marang jemuwah ing Tesalonika I**

Tesalonika iku kutha krajan Makedonia, siji provinsi Kakaisaran Romawi. Jemuwah ing Tesalonika iku yasané Paulus sawisé ninggal Filipi. Nanging ora suwé sabanjuré, wong-wong Yahudi sing éwa marang Paulus miwiti nentang usaha Paulus kanggo ngwartakaké ajaran Kristen marang wong-wong non-Yahudi sing wis nduwé niyat lumebu agama Yahudi. Paulus kepeksa ninggal Tesalonika lan lunga menyang Berea. Banjur sawisé teka ing Korintus, Paulus nampa layang saka Timotius, kancané prakara kaanan jemuwah ing Tesalonika.

Dadi, Layang Paulus marang para jemuwah ing Tesalonika kaping siji, iki katulis kanggo mènèhi dhorongan lan kateguhaning ati kanggo kabèh.

## Isi 
* Pambuka 1:1 
* Syukur lan puji 1:2--3:13 
* Wejangan bab tatakramaning wong Kristen 4:1-12 
* Pamedharan prakara rawuhé Kristus sing kaping loro 4:13–5:11 
* Wejangan-wejangan pungkasan 5:12-22 
* Pamuput 5:23-28
Deuterokanonika

**Deuterokanonika** iku pérangan Alkitab kang namung ana versiné ing basa Yunani ing sajeroning Septuaginta. Dadi kitab-kitab kang diarani Deuterokanonika iku ora ana asliné ing basa Ibrani. Nanging sanadyan mangkono, kitab-kitab iki asliné ya katulis ing basa Ibrani. Para nimpuna Alkitab wis sarujuk yèn gaya basa kitab-kitab iki katon pretalan saka basa Ibrani.

Kitab-kitab kang kagolong Deuterokanonika iku:
# Tobit
# Kitab Yudit
# Tambahan Ester
# Kawicaksanan Salomo
# Kitab Yesus bin Sirakh
# Kitab Barukh
# Tambahan Daniel
# I Makabe
# II Makabe

Ing dhuwur iki bisa katon yèn ora kabèh pérangan iku kitab lepas. Ana kang rupa péranganing kitab liya, yaiku: Tambahan Ester lan Tambahan Daniel.
II Tesalonika

**Layang Paulus marang para jemuwah ing Tesalonika II** iku terusané layang Paulus marang para jemuwah ing Tesalonika sing kapisan.

## Isi 
* Pambuka 1:1-2 
* Puji lan saran 1:3-12 
* Pamedaran praka rawuhé Gusti Yesus ing donya kanggo kaping loro 2:1-17 
* Wejangan prakara kepriyé sajatiné wong Kristen kudu tumingkah 3:1-15 
* Pamuput 3:16-18
I Timotius

**Layang Paulus marang Timotius I**

Timotius iku wong Kristen kang isih enom ing Asia Cilik, kang wis dadi kanca lan pambiyantu Paulus ing panggawéyané Paulus. Bapané Timotius iku wong Yunani lan ibuné Yahudi. Ing Layang Paulus Sing Sepisanan Marang Timotius, diterangaké telung prakara kang ana gandhèng cènèngé siji lan sijiné.

Sing sepisanan yaiku pepènget marang Timotius marang piwulang-piwulang ala kang ana ing umat. Piwulang-piwulang iku wujud campuran paham Yahudi lan paham non-Yahudi dhedhasar kapercayan marang jagad raya wis ala, lan kaslametan mung bisa diantuki yèn wong duwé pengetauan ngenani wewadi tartemtu, lan netepi angger-angger kaya ta umpamané angger-angger bojoné mung siji, pantang mangan panganan tartemtu lan sapituruté.

Sing angka loro, yaiku pituduh-pituduh marang Timotius ngenani pangurusan umat lan ngenani ibadat. Dijelasaké marang Timotius sipat-sipat wong kang éntuk dadi panilik lan pambiyantu umat. Pungkasané Timotius diwulang ngenani kepriyé panjenengané bisa dadi murid Dalem Yesus Kristus kang becik lan ngenani tanggel waleré marang saben golongan wong kang dadi anggota umat.

## Isi 
* Pambuka 1:1-2 
* Pituduh-pituduh ngenani umat lan para pangurusé 1:3--3:16 
* Pituduh-pituduh marang Timotius ngenani pegawéyané 4:1--6:21
II Timotius

**Layang Paulus Sing Kapindho Marang Timotius** sapérangan gedhé isiné ular-ular pribadi marang Timotius minangka kanca sapanggawéan lan pambiyantu kang isih enom. Inti saka piweling mau yaiku supaya Timotius tabah. Panjenengané diweling lan disengkuyung supaya terus setya nyebaraké pawarta ngenani Gusti Yesus Kristus sarta netepi Prajanjian Lawas lan piwulang ngenani Injil saka Allah; uga supaya Timotius tetep tugas minangka guru lan panyebar Injil saka Allah, sanadyan ngadhepi kasangsaran lan tetentangan. 
Timotius mirunggan dipèngetaké supaya ora mèlu cawé-cawé ing padudon kang bodho lan ora duwé pangaji. Padudon kaya mangkono iku ora ngasilaké apa-apa, kajaba ngrusak pikiran wong kang ngrungokaké.

Marang kabèh iku Timotius dièlikaké supaya njupuk conto saka uripéPaulus—yaiku kapercayané marang Kristus, sabaré, tresnané, katabahané lan kasangsaran kang dialami ing panganiayan.

## Isi 
* Pambuka 1:1-2 
* Pepuji lan panjurung 1:3--2:13 
* Piweling lan pepènget 2:14–4:5 
* Katrangan ngenani kaanan Paulus 4:6-18 
* Panutup 4:19-22
Layang Yudas

**Layang Yudas** iki katulis kanggo ngélékaké para pamaca supaya waspadha marang guru-guru palsu kang ngaku-aku Kristen.

Ing layang kang cekak iki, isiné mèmper layang Petrus kang kapindho. Sang panulis mènèhi dhorongan marang para pamacaa supaya terus *berjuang* kanggo iman.
Filemon (wong ing Prajanjian Anyar)

**Filemon** iku wong Kristen utama sing katonané wis dadi anggota jemuwah ing Kolose. Filemon nduwé ulun (budhak) sing jenengé Onesimus. Uluné iku wis lumayu saka Filemon, bendarané iku banjur bisa tepangan karo Paulus nalika Paulus ana ing jero penjara. Banjur amarga bimbingan Paulus, Onesimus dadi wong Kristen.

Layang Paulus marang Filemon iki isiné panjaluking Paulus supaya Filemon gelem sarujuk karo Onesimus sing lagi dikon Paulus mulih. Paulus njaluk supaya Filemon sudi nampa bali Onesimus, ora mung *sebagai* ulun sing wis diapurani anging uga dadi padha-padha wong Kristen.

## Uga delengen 
* Layang Paulus Kolose