Boeing 747

thumb|270px|KLM ndharat ing lapangan terbang San Francisco
**Boeing 747**, uga ditepungi mawa jeneng "**Jumbo Jet**", iku sawijining montor mabur komèrsial jarak adoh lan awak amba (*widebody*) kang diprodhuksi déning Boeing. Montor mabur iki misuwur déning ukurané kang gedhé, montor mabur iki kalebu montor mabur kang paling ditepungi wong ing donya. Boeing 747 pisanan mabur kanthi komersial ing taun 1970 lan sajeroning 37 taun dumadi montor mabur komersial kang gedhé dhéwé nganti munculé saingané Airbus A380. Montor mabur iki uga kang kapisan nduwé awak amba. Montor mabur Boeing 747 nduwé mesin jet patang siji, lan tingkat loro kanggo sabagiyan dawané. Bènjolan ing dèk dhuwur montor mabur iki nggawé 747 dadi ikon perjalanan udara kang misuwur. Susunan umum telung kelas 747 bisa ngamot 416 penumpang, kamangka susunan rong kelas bisa ngamot 524 penumpang. Vèrsi 747-400, ya iku vèrsi pungkasan kang saiki mabur, kacepetané sub-sonik 0,85 Mach (913&nbsp;km/jam) lan radius pamaburané ana 7.260 mil sagara utawa 13.446 kilomèter. Boeing 747 dikira wis dadi mubadir sawisé kepayon 400 unit, nanging tibakné montor mabur iki umuré luwih dawa tinimbang prakirané para kritikus lan prodhuksiné ngliwati wates 1.000 unit ing taun 1993. Per sasi Dhésèmber 2007, wis ana 1.396 unit kang dibangun mawa punjul 125 konfigurasi kang séjé-séjé. Modèl pungkasan iku diarani 747-8, lan miturut rencana bakal lumebu dines ing taun 2009. Sing ngluncuraké miturut rencana ya iku bakal maskapé Jerman Lufthansa.

## Latar historis 
Pesawat 747 iku lair nalika demam *perjalanan* udara ing dasawarsa 1960-an. Mangsa transportasi jèt komèrsial kang kapimpin déning Boeing 707 kang populèr banget, bisa miwiti révolusi ing *perjalanan* jarak adoh lan nglairaké apa kang mau konsèp "désa donya" utawa diarani *global village* ing basa Inggris. Banjur Boeing didesek déning pelanggané kang utama ya iku Pan Am supaya nggawé pesawat raksesa kang bisa ngangkud wong akèh banget lan ukurané Boeing 707 kaping loro. Ing taun 1966 Boeing nggawé proposal pesawat anyar kang bakal diarani 747 lan Pan Am langsung mesen 25 wiji.

## Lumebu dines 
Nalika tanggal 15 Januari 1970, Ibu Nagara Amérikah Sarékat Patricia Nixon ngresmèkaké 747 kapisan darbéné Pan Am's ing Papan Anggegana Internasional Dulles (kang banjur diarani Papan Anggegana Internasional Washington Dulles), sasandhingé ketua Pan Am; Najeeb Halaby. Nanging ora kaya lumrahé nganggo minuman keras champagne, kang dienggo ya iku banyu awerna abang, putih, lan biru kang disiramaké ing badané pesawat. Pesawat Boeing 747 lumebu dines ing tanggal 22 Januari 1970 ing rute New York – London. Sajatiné pamaburan iki wis direncanakaké ing kala wengi tanggal 21 Januari, nanging ana masalah mesin kang dadi kepanasen, tundhané montor maburé ora bisa dienggo manèh. Banjur kanggo nemu penggantiné mbutuhaké wektu punjul enam jam, mula pamaburan iki diundur nganti sadina.

Introduksi 747 lumebu ing dines kagolong mulus, tanpa masalah lan bisa ngatasi kasamaran utawa kakuwatiran yèn sawatara papan anggegana ora bisa nangani montor mabur kang gedhéné kaya mengkéné iki. Sanadyan uga ana masalah tèknis, nanging kabèh kanthi rélatif namung cilik waé lan bisa ditangani rikat. Sawisé diluncuraké déning Pan Am, maskapé pamaburan liyané uga akèh kang tuku lan nganggo 747 supaya bisa kompetitif. Boeing dhéwé ngira yèn separo saka kabèh 747 kang didol iku marang maskapé kang mbutuhaké radius pamaburané kang dawa lan dudu amarga kapasitas pesawaté kang gedhé. Nanging sanadyan 747 iku nduwé béya operasi kang murah dhéwé per kursi, béya operasi murah iki namung bisa *dicapai* yèn okupansi kursi iku nyedhaki 100%. Béya operasi per kursi dadi munggah yèn okupansiné medhun. Konsumsi bahan bakar 747 kang ora kebak banget isiné, kurang luwih 70% contoné, nganggo punjul 95% bahan bakar kang dibutuhaké 747 kang kebak. Béya operasi kang dhuwur dadi ana yèn pesawaté ora ngangkud penumpang akèh.

Nalika masalah ékonomi ing Amérikah Sarékat lan nagara liyané muncul sawisé Krisis Lenga 1973, lalu lintas penumpang medhun lan sawatara maskapé weruh yèn kabèh iku ora nduwé cukup penumpang supaya 747 bisa tetep dienggo kanthi ékonomis. Mulané akèh 747 kang diganti karo pesawat McDonnell Douglas DC-10 lan Lockheed L-1011 kang nduwé telung mesin lan luwih cilik (sawisé iku diganti déning Boeing 767 lan Airbus A300 kang nduwé mesin loro). Sawisé nyoba ngganti kursi penumpang mawa bar piano supaya narik luwih akèh pelanggan, wusanané American Airlines pesawat-pesawat 747-né didadèkaké pesawat kargo lan ing 1983 ijolan karo Pan Am olèh pesawat kang luwih cilik. Delta Airlines uga ngilangi 747 saka dines sawisé sawatara taun.

Pamaburan internasional kang ora ngliwati papan anggegana hub tradhisional, lan langsung ndharat ing kutha-kutha kang luwih cilik dadi luwih lumrah ing dasawarsa 1980-an. Perkara iki nggawé pasar awal 747 saya tipis. Nanging, isih akèh maskapé internasional kang tetep nganggo 747 ing rute Samodra Pasifik. Ing Jepang, 747 ing rute-rute domèstik dikonfigurasèkaké supaya bisa nggawa kapasitas kebak penumpangé.

Boeing 747 kanthi rikat olèh status ikon lan muncul ing akèh prodhuksi filem, kaya ta serial filem musibah *Airport*, *Air Force One* lan *Executive Decision*.

## Pranala njaba 
## Cathetan sikil