open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Włocławek

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || provinsi Kuyawia-Pomerania
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 84,32 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 117.785 jiwa (Juni 2009)
|- style="background: #ffffff;"
| Pelat nomer kendaran motor: || `CW`
|- style="background: #ffffff;"
| Alamatbalé kutha: || Zielony Rynek 11-1387-800 Włocławek
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || 
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Andrzei Pałucki
|}

**Włocławek** (Jerman *Leslau*) iku kutha ing Polen. Kutha iki sing ndunungi 117.785 jiwa (Juni 2009).
Ustka

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|-style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || provinsi Pomerania
|-style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 10,14 km²
|-style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 16.274 jiwa
|-style="background: #ffffff;"
| Pelat nomer kendaran motor: || `GSL`
|-style="background: #ffffff;"
| Alamatbalé kutha: || ul. Dunina 2476-270 
|-style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || www.ustka.pl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|-style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Jacek Graczyk
|}

**Ustka** (Jerman *Stolpmünde*) iku sawijining kutha ing Polen. Kutha iki sing ndunungi 16.274 jiwa.

Ustka iku panjangkan wisata misuwur lan palabuhan warigaluh ing pasisir kidul sagara Baltik.

Monumen-monumen ing kutha iki kalebu sawijining mercusuar saka taun 1871 lan gréja saka 1882.

Miturut babad-babad kuna, désa Ujsc utawa Ujscie ing Pomerania tau karan ing taun 1310. Kutha iki sawisé taun 1945 diserahaké marang Polen saka Jerman minangka tlatah ing sawétané Pawatesan Oder-Neisse.
Zabrze

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || Silesia (śląskie)
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 80,47 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 188 122 jiwa (2010)
|- style="background: #ffffff;"
| Pelat nomer kendaran motor: || `SZ`
|- style="background: #ffffff;"
| Alamatbalé kutha: || ul. Powstańców Śląskich 5–741-800 
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || http://www.zabrze.pl/
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Małgorzata Mańka-Szulik
|}

**Zabrze** (Jerman *Hindenburg*) iku kutha ing Polen. Kutha iki sing ndunungi 192.546 jiwa.

## Klub-klub Ulah raga 
* Górnik Zabrze - 1948 r., league: Ekstraklasa

http://gornikzabrze.pl/index.php?s=index

http://www.gornik.zabrze.pl/index2.php

## Gladri 

File:Zabrze - Ul. Wolności 01.jpg|Wolności Street
File:Zabrze - Poczta Główna 01.jpg|Post Office
File:Zabrze - Teatr Nowy.JPG|New Theater
File:Zabrze St. Joseph's Church.jpg|St. Joseph's Church
File:Zabrze,_wieża_kominowa_Szpitala_Klinicznego.jpg|Tower of hospital
File:Zabrze---concordia-zach.jpg|'Concordia' coal mine 
File:Kopalnia Luiza Kolo zamachowe.jpg|'Luiza' coal mine
File:Pomnik Bohaterów Monte Cassino.jpg|Battle of Monte Cassino Monument (Polish victory over Jerman in 1944)
Zawidów

**Zawidów**  () ya iku sawijining kutha ing Kabupatèn (*County*) Zgorzelec, ing Polen Kidul-Lor, sacedhaké tapal watesé Céko. Kutha iki pernahé udakara  sakidulé Zgorzelec, lan  sisih kuloné kutha krajan wewengkoné, Wrocław. Nganti taun 2006, gunggung cacah jiwa ing kutha iki ana 4.412 wong.

## Pranala njaba 
*Official Website
*Official Forum
Zgierz

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || Łódź
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 42,33 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 58.164 jiwa
|- style="background: #ffffff;"
| Pelat nomer kendaran motor: || `EZG`
|- style="background: #ffffff;"
| Alamatbalé kutha: || Plac Jana Pawła II 1695-100 
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || www.umz.zgierz.pl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Iwona Wieczorek
|}
**Zgierz** (Jerman *Görnau*) iku siji kutha ing Polen, provinsi Lodz. Kutha iki sing ndunungi 58.164 jiwa.

## Gladri foto Zgierz 

Zgierz-church-2012-04-13.jpg
Zgierz.Railway.Station.jpg
Tram line 45 on plac Kilińskiego in Zgierz in 2024.jpg

## Pranala njaba 
* www.miasto.zgierz.pl
* Zgierz
Satyaki

**Setyaki** utawa **Satyaki** utawa **Sencaki** iku paraga wayang putrané Prabu Setyajid, raja nagara Lesanpura. Jeneng ibuné Dewi Sini, putri Prabu Sanaprabawa.

Setyaki manggon ing Kesatrian Lesanpura kanthi garwa dewi Garbini, putri Prabu Garbanata ing Garbaruci.

Setyaki iku kondhang digdaya, watak wantuné atos, lan asring sinebut "*Bima Kunthing*" amarga kendelé kaya Bima nanging awaké cilik.  Sanjatané Gada Wesi Kuning. Ing pedhalangan gagrag Jogja,  gadané iki sinebut "*Lukitasari*".

Sikepé teges, jujur, adil, gagah, ngomong saperluné waé, lan asipat prajurit. Dhèwèké tansah siyaga njaga nagara Dwarawati ing jaman Prabu Kresna. Mungsuh sajatiné yaiku Burisrawa.

Setyaki mati bebarengan klawan para trah keturunan Yadawa, Wresni, lan Andaka ing carita Mosalaparwa. Nalika iku bharatayudha wus rampung.
Zielona Góra

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || provinsi Lubusz
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 278 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 139.278 jiwa (2022)
|- style="background: #ffffff;"
| Pelat nomer kendaran motor: || `DZ`
|- style="background: #ffffff;"
| Alamatbalé kutha: || ul. Podgórna 2265-424 
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || www.zielona-gora.pl/UMZG 
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Janusz Kubicki
|}

**Zielona Góra** (Jerman *Grünberg*) iku sawijining kutha ing Polen. Kutha iki sing ndunungi 139.278 jiwa.
Złotoryja

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || Silesia Hilir
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 11,5 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 16.394 jiwa (31 Dhésèmber 2009)
|- style="background: #ffffff;"
| Pelat nomer kendaran motor: || `DZL`
|- style="background: #ffffff;"
| Alamatbalé kutha: || pl. Orląt Lwowskich 159-500 Złotoryja
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || www.zlotoryja.pl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Ireneusz Żurawski
|}

**Złotoryja** (Jerman *Goldberg i. Schlesien*) iku sawijining kutha ing Polen. Kutha iki sing ndunungi 16.350 jiwa.
Złotów

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: ||...
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: ||... km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: ||... jiwa
|- style="background: #ffffff;"
| Pelat nomer kendaran motor: || `...`
|- style="background: #ffffff;"
| Alamatbalé kutha: ||...... 
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || 
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: ||...
|}

**Złotów** (Jerman *...*) iku sawijining kutha ing Polen. Kutha iki sing ndunungi... jiwa.
Żabno

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || provinsi Malopolskie
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 11,12 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 4.275 jiwa
|- style="background: #ffffff;"
| Pelat nomer kendaran motor: || `KTA`
|- style="background: #ffffff;"
| Alamatbalé kutha: || ul. Jagiełły 133-240 
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || www.zabno.pl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Stanisław Jan Kusior
|}

**Żabno** iku sawijining kutha ing Polen. Kutha iki sing ndunungi 4.275 jiwa. Kutha iki papané ana ing pinggiring kali Dujanec.
Żarów

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || provinsi Silesia Hilir
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 6,15 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 6.836 jiwa
|- style="background: #ffffff;"
| Pelat nomer kendaran motor: || `DSW`
|- style="background: #ffffff;"
| Alamatbalé kutha: || ul. Zamkowa 258-130 
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || www.um.zarow.pl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Marek Zywer
|}

**Żarów** (Jerman *Saarau*) iku sawijining kutha ing Polen. Kutha iki sing ndunungi 6.836 jiwa.
Provinsi ing Polen

**Propinsi** utawa **ka-woyewod-an** (Polen: *województwo*) iku laladan administratif tingkat II ing Polen wiwit abad kaping-14. Wiwit tanggal 1 Januari 1999, ing Polen ana 16 provinsi anyar. Wates-wates propinsi iki adhedhasar tlatah-tlatah utawa regio historis ing Polen.

Provinsi-provinsi anyar iki jembaré antara 10.000&nbsp;km² (propinsi Opole) nganti 35.000&nbsp;km² (propinsi Masowia), lan cacahé padunung antara sayuta (propinsi Lubusz) nganti limang yuta (provinsi Masowia).

### Provinsi ing Polen wiwit taun 1999 

## Pranala njaba 
* Péta regio Polen 
*  Administrative division of Poland (from Commission on Standardization of Geographical Names Outside Poland web-side, in English) 
*  Official map by Head Office of Geodesy an Cartography
Zgorzelec

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|-style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || provinsi Silesia Hilir
|-style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 16 km²
|-style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 33.278 jiwa 2004
|-style="background: #ffffff;"
| Pelat nomer kendaran motor: || `DZG`
|-style="background: #ffffff;"
| Alamatbalé kutha: || ul. Domańskiego 759-900 
|-style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || www.urzad.zgorzelec.com 
|-
! colspan="2" | Pulitik
|-style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Rafał Gronicz
|}

**Zgorzelec** (Jerman *Ost-Görlitz* utawa namung *Görlitz* waé) iku sawijining kutha ing Polen. Kutha iki sing ndunungi 33.278 jiwa. Kutha Görlitz iki kutha sing binagi wiwit taun 1945. Kutha iki dipara loro déning kali Neisse sing dadi pawatesan antara Jerman sarta Polen. Sisih kulon mawa pusat kutha historis, iku dikuwasani Jerman, banjur sisih wétan dikuwasani Polen.

Nanging banjur sirnaning rézim kuminis ing Polen wiwit taun 1990, Zgorzelec lan Görlitz miwiti pakaryan gotong royong. Papréntahan antara rong kutha sing saiki papané ana ing nagara sing béda-béda iki, akèh digabung. Contoné ana dines bus sing laku rutené saka Görlitz menyang Zgorzelec.
Provinsi Kuyawia-Pomerania

|-
|align=center colspan=2| 240px ing Polen
|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|-
| Kutha krajan         || Bydgoszcz, Toruń
|-
| Jembar
| 17.969&nbsp;km² 
|-   
| Padunung
&nbsp;- Cacah (2003)
&nbsp;- Kapadhetan           
| 
 2.068.000
 115/km² 
|-
| *Powiat*
&nbsp;- Kutha otonom
&nbsp;- Kabupatèn           
| 
 4
 19
|-
|Kalurahan || 144
|-
|align-center colspan=2|**Babagan administratif**
|-
|}

**Provinsi Kuyawia-Pomerania** (Polen *województwo kujawsko-pomorskie*) iku provinsi utawa angka woiwoda-n ing Polen. Provinsi iki kutha krajané ana loro, yaiku Bydgoszcz lan Toruń. Sing ndunungi cacahé ana 2.068.000 jiwa.

## Sajarah
Provinsi iki diadegaké ing taun 1999 lan nyakup tlatah historis Kuyawia lan sapérangan sithik saka Pomerania.
Provinsi Lublin

|-
|align=center colspan=2| 240px ing Polen
|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|-
| Kutha krajan  || Lublin
|-
| Jembar
| 25,155&nbsp;km² 
|-   
| Padunung
&nbsp;- Cacah (2003)
&nbsp;- Kapadhetan           
| 
 2.185.000
 135/km² 
|-
| *Powiat*
&nbsp;- Kutha otonom
&nbsp;- Kabupatèn           
| 
 4
 20
|-
|Kalurahan || 213
|-
|align-center colspan=2|**Babagan administratif**240px|center
|-
|}

**Provinsi Lublin** (Polen *województwo lubelskie*) iku provinsi utawa angka woiwoda-n ing Polen. Provinsi iki kutha krajané Lublin. Sing ndunungi cacahé ana 2.185.000 jiwa.

## Sajarah 
Provinsi iki diadegaké ing taun 1999. Mbiyen sadurungé Perang Donya II, tlatah kéné mayoritasé kaum Yahudi.
Provinsi Pomerania Kulon

**Provinsi Pomerania Kulon** (Polen *województwo zachodniopomorskie*) iku provinsi utawa ka-woiwoda-n ing Polen. Provinsi iki kutha krajané Szczecin (*Stettin*). Pedunungé cacahé ana 1.694.865 jiwa. Provinsi iki ngamot manten laladan Vorpommern Jerman lan Neumark. 

## Sajarah
Provinsi iki diadegaké ing taun 1999.
Provinsi Święty Krzyż

|-
|align=center colspan=2| 240px ing Polen
|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|-
| Kutha krajan         || Kielce
|-
| Jembar
| 11.672&nbsp;km² 
|-   
| Padunung
&nbsp;- Cacah (2003)
&nbsp;- Kapadhetan           
| 
 1.283.500 jiwa
 110 /km² 
|-
| *Powiat*
&nbsp;- Kutha otonom
&nbsp;- Kabupatèn           
| 
 1
 13
|-
|Kalurahan || 102
|-
|align-center colspan=2|**Babagan administratif**240px|center
|-
|}

**Provinsi Święty Krzyż** utawa tegesé **Provinsi Salib Suci** (Polski *województwo świętokrzyskie*) iku provinsi utawa angka woiwoda-n ing Polen. Provinsi iki kutha krajané Kielce. Sing ndunungi cacahé ana 1.283.500 jiwa.

## Sajarah 
Provinsi iki diadegaké ing taun 1999.
## Situs web 
* https://www.kielce.uw.gov.pl/
Provinsi Silesia

|-
|align=center colspan=2| 240px ing Polen
|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|-
| Kutha krajan         || Katowice
|-
| Jembar
| 12.294&nbsp;km² 
|-  
| Padunung
&nbsp;-Cacah (2003)
&nbsp;-Kapadhetan           
| 
 4.830.000 jiwa
 392,87/km² 
|-
| *Powiat*
&nbsp;-Kutha otonom
&nbsp;-Kabupatèn           
| 
 19
 17
|-
|Kalurahan || 167
|-
|align-center colspan=2|**Babagan administratif**240px|center
|-
|}

**Provinsi Silesia** (Polen *województwo śląskie*) iku provinsi utawa angka woiwoda-n ing Polen. Provinsi iki kutha krajané Katowice. Sing ndunungi cacahé ana 4.830.000 jiwa. Provinsi iki sing paling dhuwur kadar indhustrialisasiné lan urbanisasiné ing Polen mulané ana luwih akèh kutha otonomé tinimbang kabupatèn ing kéné. Provinsi iki péranganing régio Éropa Silesia. Lumrahé tlatah iki diarani "Silesia Hulu (Silesia Dhuwur)" kanggo mbedakaké karo "Silesia Hilir (Silesia Isor)".

## Sajarah 
Provinsi iki diadegaké ing taun 1999.
Provinsi Silesia Hilir

|-
|align=center colspan=2|  ing Polen
|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|-
| Kutha krajan  || Wrocław (*Breslau*)
|-
| Jembar
| 19.946&nbsp;km² 
|-   
| Padunung
&nbsp;- Cacah (2003)
&nbsp;- Kapadhetan           
| 
 2.888.232 jiwa
 144,8/km² 
|-
| *Powiat*
&nbsp;- Kutha otonom
&nbsp;- Kabupatèn           
| 
 3
 26
|-
|Kalurahan || 169
|-
|align-center colspan=2|**Babagan administratif**
|-
|}

**Provinsi Silesia Hilir** utawa **provinsi Silesia Ngisor** (Polen *województwo dolnośląskie*) iku provinsi utawa angka woiwoda-n ing Polen. Provinsi iki kutha krajané Wrocław (*Breslau*). Sing ndunungi cacahé ana 2.888.232 jiwa.

## Sajarah
Provinsi iki diadegaké ing taun 1999. Sadurungé taun 1945, provinsi iki tlatah Jerman lan diarani provinsi Niederschlessien, péranganing Karaton Prusia.
Prasthanikaparwa

thumb|Prabu Parikesit
**Prasthanikaparwa** iku kitab saka wiracarita  Mahābhārata sing dadi pérangan angka kaping 17. Kitab iki uga ana sadhurané ing basa Jawa Kuna.

## Isi carita
Sang Maharaja Janaméjaya ndangu bagawan Wésampayana supaya nyritakaké prastawa sawisé para Yadu sirna binesmi. Bagawan Wésampayana banjur ngandika yèn Yudhisthira mula-mulané pasrah bareng miring para Yadu wis séda kabèh.

Prabu Yudhisthira banjur ngandika marang sang Arjuna yèn bathara Kala iku sababé kabèh kasripahan iki, banjur dhawuh para saduluré supaya lèrèh kaprabon lan yasa tapa. Sawisé iku para Pandhawa njumenengaké ratu sang Parikesit ing Ngastina, lan diemong déning bagawan Krepa lan Yuyutsu. Banjur sawijining upacara kanggo mèngeti para Yadu sing wis séda dianakaké. Para kaum brahmana disumbangi dhuwit lan para Pandhawa salin rasukan, saiki ngagem kulit kayu (dluwang) banjur tindak tapa nilar kaprabon. Ana sawijining asu sing ndhèrèk. Sang Parikesit saha bala uga ndhèrèkaké, nanging banjur mulih marang kadhaton.

Para Pandhawa mbanjuraké lelanané tekan sagara. Sang Hyang Agni rawuh, dhawuh marang sang Arjuna, supaya jemparingé sing tau diparingaké nalika kobongé alas Kandhawa, kacemplungna ing sagara. Sawisé iku, kabèh padha nerusaké lakuné manèh urut pasisir, banjur mènèk gunung Himalaya, metu ara-ara wedhi (*walukarnawa*). Nalika iku sang Dropadi ana ing kana rubuh, séda; alesané séda amarga mbiyèn sanadyan dadi garwané para Pandhawa lima, dhèwèké paling asih marang Arjuna. Banjur sawisé iku sang Sadéwa, séda. Alesané séda amarga dhèwèké amarga dhèwèké sombong lan gumedhé ora ana sing madhani kapinterané awaké dhéwé. Nakula sawisé iku ya séda, alesané séda amarga dhèwèké gumedhé ora ana sing madhani kabagusané. Banjur Arjuna ya séda, alesané amarga dhèwèké tau gumedhé nalika perang Bratayuda, sesumbar celathu bisa ngalahaké para Korawa ing sadina. Banjur wusana sang Wrekodara ya rubuh, séda. Alesané dhèwèké mesthi yèn mangan ora mikir wong liya lan kasar ora nduwé tatakrama.

Bathara Indra mapagaké sang Yudhisthira ngaturi lumebua swarga. Sang Yudhistira karsa bilih si asu ya pareng ndhèrèk. Wasana si asu badhar dadi Bathara Darma. Yudhisthira banjur lumebu sabadané wadhag. Nanging bareng ana ing swarga ora ketemu karo adhi-adhiné sarta déwi Dropadi, sang Yudhisthira sumedya nggolèki, karsa kumpul karo para sadulur ing naraka.
Lambang Słubice

thumb|100px|Lambang Frankfurt an der Oder
**Lambang kutha Słubice** iku wujud pitik ing ngarepé gapura sing atepé awarna biru. Banjur ing kiwa-tengené gapura iki ana cagak wates sing warnané putih lan abang. Cagak loro iki nglambangaké lokasi kutha iki sing ana ing pawatesan Polen-Jerman. Lambang kutha iki uga padha karo kutha Frankfurt an der Oder sing tau dadi sakutha sadurungé taun 1945.

### Lambang sing lawas
Lambang Słubice sing lawas wujud tamèng sing dipara loro. Sisih kiwa en iku lataré abang lan ana manuk garudha lambang Polen separo. Banjur ing sisih tengen iku pitik awerna kuning ing latar putih. Gambar pitik iki uga ana ing lambang Frankfurt an der Oder.
Lebus

**Lebus** (Polen *Lubusz*) iku sawijining kutha cilik ing Landkreis Märkisch-Oderland, Brandenburg, Jerman. Kutha iki papané ana ing pinggiring kali Oder, ing wates antara Jerman lan Polen. Sanadyan saiki mung kutha cilik, nanging jaman mbiyèn kutha iki tau wigati banget lan saiki mènèhi jeneng sawijing provinsi ing Polen, ing sabranging kali Oder, ya iku provinsi Lubusz.

Lebus papané kurang luwih 10&nbsp;km saloring Frankfurt an der Oder.

## Lambang Lebus 
Ing lambang kutha iki ana sregala sing nyokot cempé. Mbokmenawa iki ana gandhèngané karo jeneng kutha iki *Lebus* sing mèmper tembung Latin *lupus* sing tegesé sregala.
Bordhil

[right|thumb|Bordhil ing [Ceko.]]
[right|thumb|[Prostitusi|WTS sajeroning bordhil.]]
**Bordhil** (saka basa Walanda *bordeel*) sing uga diarani **los**, iku jenengé omah palanyahan. Lumrahé bordhil iku ing Tanah Jawa dipindha dadi salon utawa papan pamijetan. Bordhil iku papan panggonané prostitusi.
Provinsi Podlachia

|-
|align=center colspan=2| 240px ing Polen
|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|-
| Kutha krajan         || Białystok
|-
| Jembar
| 20.180&nbsp;km² 
|-   
| Padunung
&nbsp;- Cacah (2003)
&nbsp;- Kapadhetan           
| 
 1.221.000
 60,5/km² 
|-
| *Powiat*
&nbsp;- Kutha otonom
&nbsp;- Kabupatèn           
| 
 3
 14
|-
|Kalurahan || 118
|-
|align-center colspan=2|**Babagan administratif**240px|center
|-
|}

**Provinsi Podlaskie** (Polen *województwo podlaskie*) iku provinsi utawa angka woiwoda-n ing Polen. Provinsi iki kutha krajané Białystok. Sing ndunungi cacahé ana 1.221.000 jiwa. Provinsi iki pusaté budaya Bélarus ing Polen.

## Sajarah 
Provinsi iki diadegaké ing taun 1999.
Swargarohanaparwa

**Swargarohanaparwa** iku carita Mahabharata kang dadi pérangan angka 18 lan kang pungkasan. Sing dicaritakaké iku:

Prabu Yudhisthira uninga sang Duryodana ana ing swarga kasungga-sungga. Sang Yudhisthira kersa uninga dunungé para rayi-rayi, banjur tindak rawuh ing naraka, kadhèrèkaké utusan, saka dhawuhé para Jawata. Ana ing naraka uninga sawernaning paukuman lan mireng sambaté wong-wong kang padha disiksa. Wasana kang padha kasiksa lan sambat-sambat wau rayi-rayi saha kulawargané. Sang Yudhisthira duka déné para Jawata ora adil. Sing andèrèkaké kadhawuhan mulih, sang Yudhisthira ora kersa bali saka naraka. Para Jawata padha rawuh, naraka banjur malih dadi swarga. Olèhé para Pandhawa ana naraka iku kahukum déné cidra marang sang guru, bagawan Drona lan liya-liyané; nanging saiki wis luwar.
Kali Oder

[thumb|Kali Oder ing [Jerman, Polen lan Ceko]]
[thumb|Oder antara [Kienitz lan Zollbrücke]]
[thumb|Pamandhangan saka pulo Ziegenwerder ing [Frankfurt an der Oder) menyang Słubice ing Polen]]
**Kali Oder** (Polen lan Ceko *Odra*) iku siji kali sing dawané 866 km, lan mili ngliwati Ceko, Polen lan Jerman nuju Sagara Baltik.

Awujud dadi salah satunggaling kasil Perang Donya II, kali iki dadi wates antara Jerman lan Polen, wiwit sungapan Neisse nganti kutha Mescherin / Gryfino dadi watesan kulon Polen ("Pawatesan Oder-Neisse"). Dhébit kali iki 574 m³/s, lan amarga iki kali Oder sawisé kali Rhein, kali Donau, kali Inn lan kali Elbe dadi kali kaping lima gedhéné ing Jerman.

## Papan-papan sing diliwati Oder 
Ing ngisor iki kutha-kutha lan désa sing diliwati kali Oder:

: Ostrava - Bohumín - Racibórz - Kędzierzyn-Koźle - Krapkowice - Opole/Oppeln - Brzeg - Oława - Jelcz-Laskowice - Wrocław/Breslau - Brzeg Dolny - Ścinawa - Szlichtyngowa - Głogów/Glogau - Bytom Odrzański - Nowa Sól - Krosno Odrzańskie - Eisenhüttenstadt - Frankfurt (Oder) - Słubice - Kostrzyn - Cedynia - Schwedt - Vierraden - Gartz - Gryfino/Greifenhagen - Szczecin/Stettin - Police
Provinsi Warmia-Mazuria

|-
|align=center colspan=2| 240px ing Polen
|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|-
| Kutha krajan         || Olsztyn
|-
| Jembar
| 24.202&nbsp;km² 
|-   
| Padunung
&nbsp;- Cacah (2003)
&nbsp;- Kapadhetan           
| 
 1.460.900 jiwa
 59/km² 
|-
| *Powiat*
&nbsp;- Kutha otonom
&nbsp;- Kabupatèn           
| 
 2
 19
|-
|Kalurahan || 116
|-
|align-center colspan=2|**Babagan administratif**240px|center
|-
|}

**Provinsi Warmia-Mazuria** (Polen *województwo warmińsko-mazurskie*) iku provinsi utawa angka woiwoda-n ing Polen. Provinsi iki kutha krajané Olsztyn. Sing ndunungi cacahé ana 1.460.900 jiwa.

## Sajarah 
Provinsi iki diadegaké ing taun 1999. Miturut sajarah, tlatah provinsi iki, pérangan kidul Prusia Wétan sing tau dadi wewengkon nagara Prusia utawa Jerman. Sawisé Perang Donya II tlatah iki diserahaké Polen lan sing ndunungi Jerman padha diusir utawa dipatèni.
Lambang Polandia

right|150px
right|200px|thumb|Gendèra Polen karo lambang nagara

**Lambang Polen** iku wujudé wujud garudha putih ing tamèng alatar abang. Garudha iki nganggo makutha lan nduwé cakar sarta cucuk warna emas. Ing Polen, lambang nagara lumrahé diarani *Garudha Putih* (*Orzeł Biały*), lan ditulis mawa huruf gedhé.

## Legèndha 
Sang Garudha Putih miturut carita asalé nalika sang pangadeg Nagara Polen, Lech weruh susuh garudha putih. Nalika dhèwèké ndeleng manuk iki, ana sunaring srengéngé ing swiwiné, dadi rupané kaya-kaya pucuk-pucuké ana emasé, kamangka pérangan liyané wernané putih.

Pepirang sajarawan nganggep yèn asalé lambing iki saka lambing Kakaisaran Romawi utawa Kakaisaran Romawi Suci. Lambang Kakaisaran Romawi Suci lumrahé garudha warna ireng, nanging ana kutha-kutha sing nduwé lambang garudha putih kaya ta Frankfurt am Main lan Schweinfurt.

## Sajarah 
Garudha putih mula-mulané ana ing koin-koin dhuwit sing digawé nalika masa jumenengé ratu Boleslaus, lan wiwitané karepé lambang wangsa Piast.

Przemysł II sing kapisan nepungaké Garudha Putih mawa simbul nasional Polen.

Vèrsi paling anyar lambang iki wiwit ditrapaké ing taun 1927 mawa amandhemèn ing undhang-undhang dhasar Polen. Ing taun 1945, rejim kuminis sing anyar ngilangi makutha saka endhasé garudha lan ngganti kembang-kembangan (bokmanawa ora sengaja) sing mèmper lintang ing pucuké swiwi karo lintang tenanan. Makutha iki dianggep simbul karatonan. Nalika rejim kuminis lèngsèr ing taun 1990, vèrsi lambang sing saiki dienggo. Lambang vèrsi iki mèmper karo vèrsi taun 1927, mung rupané luwih modhèren waé.

## Kaum militèr Polen 

Image:POL Wojska Lądowe.svg|Lambang Angkatan Dharat Polen
Image:POL Marynarka Wojenna.svg|Lambang Angkatan Sagara Polen
Image:POL Wojska Lotnicze.svg|Lambang Angkatan Udara Polen

## Lambang-lambang jaman mbiyèn 

Gambar:Herb_Rzeczypospolitej_Obojga_Narodow.svg|Polen-Litowen (1569–1791)
Gambar:Duchy of Warsaw 11.PNG|Kadipatèn Warsawa (1807–1815)

Gambar:Coat_of_arms_of_the_January_Uprising.svg|Lambang Gègèran Januari
Gambar:Coat_of_arms_of_Poland2_1919-1927.svg|Républik Polen (1919–1927)
Gambar:Godło II Rzeczypospolitej.png|Républik Polen (1927–1939)
Gambar:Herb-45.jpg|Jaman Kuminis (1945–1955)
Gambar:Herb Rzeczypospolitej Polskiej (1956 - 1990).png|Pamaréntah ing Pambuwangan (1956–1990)
Gambar:Coat_of_arms_of_Poland_(1955-1980).svg|Jaman Kuminis (1955–1989) 
Gambar:Herb_Polski.svg|Republik Polen (wiwit 1989)
Gendéra Polen

[thumb|250px|[Gambar:FIAV_111000.svg|20px Gendéra Polen  Rasio 5:8]]

[thumb|250px|[Gambar:FIAV_000110.svg|20px Gendéra Dagang lan Dines ing sagara Rasio 5:8]]

Wiwit awal abad kaping 13, Garudha Putih iku wis dadi Lambang Polen. Garudha Putih ana ing tamèng abang iki dadi warna dhasar gendéra nagara.

Warna putih sing ana ing dhuwur nglambangaké étika lan kasucèn, kamangka warna abang iku nglambangaké kurban sing kudu diprihaké nalika Polen *berjuang* marang kamardikan.

Gendéra sing digunakaké ing swasana resmi ana lambangé ing tengah.

Gendéra iki resmi dienggo wiwit tanggal 11 Agustus 1918 lan sawisé Perang Donya II wiwit 20 Maret 1956.

Wiwit taun 2004, tanggal 2 Mèi dikukuhaké dadi Dina Gendéra.

## Gendéra Dines 

Gambar:Naval Ensign of Poland.svg|20px Gendéra Angkatan Laut
Gambar:Naval Auxiliary Ensign of Poland.svg|Gendéra kapal-kapal réwang
Gambar:Naval Jack of Poland.svg| Gendéra Angkatan Laut
Gambar:Polska SG bandera.gif|Gendéra pangreksa pawatesan Polen

## Pranala njaba 
* 
* **(de)** www.flaggenlexikon.de
* *Flags of the World*
Kabupatèn Karangasem

|-
| align="center" colspan="2" style="border-bottom: 3px solid gray;" | Sesanti: "---"
|-
| align="center" colspan="2" | 280px|Péta Karangasem ing Bali
|-
| Dina Dadi:
|...
|-
| Kutha krajan:
| Amlapura
|-
| Bupati:
| I Wayan Geredeg
|-
| Wakil Bupati:
| I Gusti Lanang Rai
|-
| Jembar&nbsp;- Total:
| 839,54&nbsp;km²
|-
| Kacamatan&nbsp;- Cacahe:
| 8 Kacamatan
|-
| Padunung&nbsp;- Total:&nbsp;- Kapadhetan:
| +/- 384.208 jiwa (2004)+/- 4.458 jiwa/km²
|-
| Suku bangsa:
| Wong Bali
|-
| Agama:
| Hindhu
|-
| Basa:
| Basa Bali lan Basa Indonésia
|}

**Kabupatèn Karangasem** iku kabupatèn ing Provinsi Bali, pernahé ing sisih wétan pulo Bali, kutha Amlapura iku kutha krajan kabupatèné. Jembar wewengkon Kabupatèn iki ± 839,54&nbsp;km² utawa --- hèktar.

## Géografi 
8°00'00" - 8°41'37,8" Lintang kidul lan 115°35'9,8" - 115°54'8,9" Bujur wétan

## Papréntahan 
Kabupatèn Karangasem katata sajeroning 8 kacamatan, 3 kalurahan lan 68 désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn Karangasem yaiku:

* Kubu
* Rendang
* Abang
* Sidemen
* Selat
* Bebandem
* Karangasem
* Manggis

## Pranala njaba 
* Situs Web Resmi
Kabupatèn Klungkung

|-
| align="center" colspan="2" style="border-bottom: 3px solid gray;" | Sesanti: "---"
|-
| align="center" colspan="2" | 280px|Péta Klungkung ing Bali
|-
| Dina Dadi:
|...
|-
| Kutha krajan:
| Semarapura
|-
| Bupati:
| I Wayan Candra
|-
| Wakil Bupati:
| Ngakan Putu Gede Bawa
|-
| Jembar&nbsp;- Total:
| 315&nbsp;km²
|-
| Kacamatan&nbsp;- Cacahe:
| 4 Kacamatan
|-
| Padunung&nbsp;- Total:&nbsp;- Kapadhetan:
| +/- 169.906 jiwa (2004)+/- --- jiwa/km²
|-
| Suku bangsa:
| Wong Bali
|-
| Agama:
| Hindhu
|-
| Basa:
| Basa Bali lan Basa Indonésia
|}

**Kabupatèn Klungkung** iku kabupatèn ing Provinsi Bali, pernahé ing sisih wétan pulo Bali, kutha Semarapura iku kutha krajan kabupatèné. Jembar wewengkon Kabupatèn iki ± 315&nbsp;km² utawa --- hèktar.

## Géografi 
115 ° 27 ' - 37 '' 8 ° 49 ' 00 '' Lintang kidul

## Papréntahan 
Kabupatèn Klungkung katata sajeroning 4 kacamatan, --- kalurahan lan désa. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn Klungkung yaiku:

* Banjarangkan
* Klungkung
* Dawan
* Nusa Penida

## Pranala njaba 
* Situs Web Resmi
Kabupatèn Tabanan

|-
| align="center" colspan="2" style="border-bottom: 3px solid gray;" | Sesanti: "Sadhu Mawang Anuraga"
|-
| align="center" colspan="2" | 280px|Péta Tabanan ing Bali
|-
| Dina Dadi:
|...
|-
| Kutha krajan:
| Tabanan
|-
| Bupati:
| ---
|-
| Wakil Bupati:
| ---
|-
| Jembar&nbsp;- Total:
| 839,33&nbsp;km²
|-
| Kacamatan&nbsp;- Cacahe:
| 10 Kacamatan
|-
| Padunung&nbsp;- Total:&nbsp;- Kapadhetan:
| +/- 386.850 jiwa (2000)+/- 453 jiwa/km²
|-
| Suku bangsa:
| Wong Bali
|-
| Agama:
| Hindhu
|-
| Basa:
| Basa Bali lan Basa Indonésia
|}

**Kabupatèn Tabanan** iku kabupatèn ing Provinsi Bali, pernahé ing sisih kidul pulo Bali, kutha Tabanan iku kutha krajan kabupatèné. Jembar wewengkon Kabupatèn iki ± 839,33&nbsp;km² utawa --- hèktar.

## Géografi 
80,14'30" - 80,30'70 Lintang kidul 114054'52" - 115012'57" Bujur wétan

## Papréntahan 
Kabupatèn Tabanan katata sajeroning 10 kacamatan, 117 désa lan kalurahan. Kacamatan-Kacamatan ing Kabupatèn Tabanan yaiku:

* Kadhiri
* Marga
* Baturiti
* Tabanan
* Kerambitan
* Selemadeg
* Selemadeg Kulon
* Selemadeg Wétan
* Pupuan
* Penebel

## Pranala njaba 
* Situs Web Resmi
Karésidhènan

**Karesidhenan** iku jeneng wewengkon administratif papréntahan jaman mbiyèn lan dadi pérangan provinsi. Wewengkon administratif Karesidhenan iki ana nganti sakiwa-tengené taun 1950. Karesidhenan iku ketata saking afdeeling utawa regentschap kang setara karo kabupatèn jaman saiki. Karesidhenan dibawahi residen.

Wewengkon administratif iki uga diarani wewengkon **Pembantu Gubernur**, ning saiki istilah iki or ana manèh.

## Karesidhenan ing Jawa Tengah
*Karesidenan Semarang
*Karesidenan Pati
*Karesidenan Kedu
*Karesidenan Banyumas
*Karesidenan Pekalongan
*Karesidenan Surakarta

## Karesidhenan ing Jawa Wétan
*Karesidenan Malang
*Karesidenan Besuki
*Karesidenan Bojonegoro
Kutha Denpasar

**Kutha Denpasar** (Aksara Bali : ᬤᬾᬦ᭄ᬧᬲᬃ) inggih punika salah sawijining kutha lan kutha krajaning provinsi Bali. jembar wewengkon kutha iki ± 127,78 kilometer pasagi. Denpasar yaiku kutha paling gedhe ing Kapuloan Nusa Tenggara lan uga kutha paling gedhe urut kaloro ing Indonesia Wétan sakwisé Kutha Makassar. 

|-
| align="center" colspan="2" style="border-bottom: 3px solid gray;" | Sesanti: "Purradhipa Bhara Bhavana"
|-
| align="center" colspan="2" | 280px|Genahe Denpasar ing Bali
|-
| Dina Dadi:
|...
|-
| Walikutha:
| I.B.Rai Dharmawijaya Mantra, SE., MSi.
|-
| Wakil walikutha:
| I.G.N.Jaya Negara
|-
| Jembar&nbsp;-Total:
| 127,78&nbsp;km²
|-
| Kacamatan&nbsp;-Cacahe:
| 4 Kacamatan
|-
| Padunung&nbsp;-Total:&nbsp;-Kapadhetan:
| +/-930.600+/7.282,82/km²
|-
| Suku bangsa:
| Wong Bali, wong Jawa
|-
| Agama:
| Hindhu, Protèstan, Katulik, Islam lan Buda
|-
| Basa:
| Basa Bali lan Basa Indonésia
|}

## Géografi 
8°39′ Lintang kidul 115°13′ Bujur wétan

## Papréntahan 
Kutha Denpasar katata sajeroning 4 kacamatan, 16 kalurahan lan 27 désa. Kacamatan-Kacamatan ing kutha iki yaiku:

# Kacamatan Denpasar Lor
# Kacamatan Denpasar Kidul
# Kacamatan Denpasar Kulon
# Kacamatan Denpasar Wétan

## Pranala njaba 
* Situs Web Resmi

***Bali menyang:*** Provinsi Bali
Lambang Warsawa

**Lambang kutha Warsawa** iku wujud *syrenka* ("putri duyung cilik") ing latar abang. Tembung *syrenka* ing basa Polen kerep dipretal dadi *siren* ing basa Inggris, nanging sajatiné luwih pantes diarani putri duyung banyu tawar sing diarani *Melusina*.

Ing lambang kapisan Warsawa, mula-mulané ana gambaré naga mawa sirah manungsa lanang, nggawa pedhang lan tamèng. Lambang sing kapisan dienggo nalika ing taun 1390. Sithik-sithik sirah lan awak naga iki owah dadi sirah wong wadon lan awaké dadi awak putri duyung. Sing isih tetep padha mung pedhang lan tamèngé waé.

Wiwit taun 1622, lambang kutha Warsawa digambaraké awujud putri duyung sing nggawa pedhang lan tamèng, ngwakili Melusina saka kali Wisla sing miturut carita nggiring Adipati Boleslaus saka Mazowia menyang sawijining désa juru iwak lan ngakon dhèwèké ngyasakaké kutha ing taun 1294. Mottoné kutha iki ya iku ing basa Latin *Contemnit procellas* (“Nglawan prahara”).

Rancangan saiki ditepungaké ing taun 1938. Sawisé taun 1945, papréntahan komunis Republik Rakyat Polen ngowahi lambang iki, makuthané diilangi. Lambang sing asli dibalèkaké manèh ing 15 Agustus 1990.

Saiki ana komisi sing ngrancang nambah medhali kanggo *menekankan* peran wigati kutha Warsawa nalika dibedhah Tentara Abang Uni Sovyèt ing taun 1920 lan nalika Perang Donya II. Sesanti liyané Warsawa *Semper invicta* ("Nitya jaya") uga arep ditambahaké.

## Patung

Image:Syrenka warszawska0205.jpg|Reca syrenka ing pinggir kali Wisla
Image:Warszawa Syrenka.png|Reca syrenka ing pusat kutha (*rynek*) ing Warsawa
Jambon

[thumb|Sekar [Tulip awerni jambon]]

**Jambon** (ing Basa Inggris: *pink*, utawi ing Basa Indonésia: *Merah jambu*), punika warni abrit (abang) ingkang boten patos abrit, dipuncampur kaliyan pethak (putih). Werni jambon punika asring dipungandhèngaken kaliyan sipat kawanitan. Sakwangsulipun, ingkang kagandhèng kaliyan sipat jaler punika warni biru.

## Ugi pirsani 
* Pratélan warna
* Werna web

## Réferènsi 
## Pranala njawi
Uttarakanda

**Uttarakanda** punika satunggiling karya sastra Jawi Kina ing dipun-serat mawi basa gancaran. Karya sastra puniki ugi kathah amot ukara-ukara sloka ing basa Sangaskreta mawi katranganipun ing basa Jawi Kina.

## Isi
Ing purwakanipun asma prabu Dharmawangsateguh dipunsebat. Kitab punika pethikan saking wiracariyos Ramayana anggitan Walmiki ingkang pungkasan. Pérangan pungkasan punika boten kalebet ing Kakawin Ramayana Jawi Kina. Mirid panangguhipun para pakar, kitab Uttarakanda punika inggih pancèn anggitan énggal. Déné paprincening cariyos, kathah sanget. Kadosta: dumadosipun para danawa, leluhuripun sang Dasamuka; lairipun Dasamuka lan anggènipun clunthangan dhateng para Jawata tuwin para pandhita. Cariyosipun Arjunasasrabau ugi kalebet. Namung wosipun nyariyosaken lelampahanipun Dewi Sinta. Sasampunipun kondur wonten ing Ngayodya, para kawula sami kirang remen manahipun; para tetiyang ngalokaken manawi Dewi Sinta sampun nylingkuh awit sampun dangu tumut mengsah lha kok dipuntampani malih.

Prabu Rama mituruti kajengipun praja, Déwi Sinta dipunpegat lajeng katundhung. Mangka saweg wawrat. Sareng sang Sinta kawelas-asih dumunung wonten ing patapan lajeng patutan kakung kembar, kaparingan nama sang Kusa saha sang Lawa. Inggih raden kalih punika ingkang dipuncaryosaken kawulang déning sang Walmiki anggancaraken lelampahipun ingkang rama, prabu Rama, dados cariyos Ramayana punika. Sareng sang Sita badhé dipun-timbali wangsul dhateng kadhaton, siti bengkah, Déwi Sita lumebet, ketangkep ing siti séda. Prabu Rama ugi lajeng séda ngenes.

## Sumber
*Poerbatjaraka, 1952, *Kapustakan Djawi*. Djakarta/Amsterdam: Djambatan.
Lambang Poznań

**Lambang kutha Poznań** wujudé témbok kutha awarna putih sing dhuwuré ana telung menara. Ing sisih kiwa ana gambaré Santo Petrus  sing nyekel kunci lan ing sisih tengen ana gambaré Santo Paulus sing nyekel pedhang. In gapura témbok ana kunci emas loro sing nyilang lan dhuwuré ana salibé. Ing menara tengah sing ana cendhélané lan ana bèntèngé, ana gambaré tamèng sing isiné garudha putih nganggo makutha. Latar tamèng wernané abang. Ing sisih gambar wong suci loro iki ana wulan lintang emas. Kabèh unsur-unsur iki ana ing latar awerna biru. Ing dhuwuré tamèng ana makutha emas.

### Sajarah
Lambang kutha Poznań dienggo kapisan ing sawijining layang resmi atanggal 1 Mèi 1344. Lambang iki wis amot kabèh élemèn modhèren kajaba makutha sadhuwuring tamèng. Ing sadawaning sajarah pirang-pirang vèrsi lambang tau dienggo, lumrahé luwih prasaja. Ing taun 1440, Ratu Vladislaus III saka Varna maringi Poznań hak kanggo ngecap layang-layang wigati mawa cap karaton awerna abang.

### Simbulisme
*témbok kutha-simbul kutha
*Santo Petrus lan Santo Paulus – santo pangreksa katedral Poznan lankutha Poznan. Kabiskopan Poznan iku sing lawas dhéwé ing Polen, mulané nduwé hak kanggo nganggo santo pangreksa sing padha karo Vatikan
*tamèng isi garudha putih – Lambang Przemysl II, Raja Polen
*kunci – kaswatantran (otonomi) kutha 
*salib-agama Kristen
*makutha sadhuwuring tamèng – fungsi Poznań kaya déné kutha krajan
Agastyaparwa

**Agastyaparwa** punika satunggiling seratan ing basa Jawi Kina gancaran. Agastya punika satunggaling resi légendharis. Isinipun:

Cariyosipun pokokipun warni-warni, dados mèmper bauwarna isinipun.

Agastyaparwa ya iku karya sastra Jawa Kuna kang awujud gancaran. Isiné meh padha (mirib) Brahmandapurana. Sanajan Agastyaparwa katulis nganggo basa Jawa Kuna, nanging akèh saloka2 nganggo basa Sansekerta.

Isiné babagan pawongan suci kang mau sang jagongan lan njaluk pamulang marang bapake sang bagawan Agastya. Salah sijining bab kang diomongake ya iku bab wong kang munggah swarga lan wong kang nyemplung neraka.

## Cathetan suku
Karesidenan Banyumas

**Karesidhenan Banyumas** utawa Eks. Karesidenan Banyumas ya iku wewengkon administratif papréntahan jaman mbiyèn sing ketata saking Kabupatèn Banyumas, Kabupatèn Cilacap, Kabupatèn Purbalingga lan Kabupatèn Banjarnegara.

## Uga delengen 
*Karesidhenan
Karesidenan Pekalongan

**Karesidhenan Pekalongan** utawa Eks. Karesidenan Pekalongan ya iku wewengkon administratif papréntahan jaman mbiyèn sing ketata saking:
# Kabupatèn Pekalongan uga Kutha Pekalongan
# Kabupatèn Tegal uga kutha Tegal
# Kabupatèn Brebes
# Kabupatèn Pemalang lan
# Kabupatèn Batang.

## Uga delengen 
* Karesidhenan
Karajan

**Kraton** utawa **Karajan** tembung iki dijupuk saka tembung lingga **ratu** olèh andhahan angka  tuwin -an dadi Karaton. Tembung iki uga padha karo kedhaton sing tembung linggané wujud dhatu. **Kraton** yaiku wangun (wewengkon) nagara sing didhawuhi déning Raja, Ratu utawa Maharaja. Wangun nagara kraton iki sing sepuh dhéwé ing donya lan nganti saiki isih akèh nagara-nagara sing nganggo wangun nagara iki.

Wangun nagara kraton utawa monarki iki nduwé akèh jinisé. Watara liya Kraton absolut, Kraton konstitusional barang ana Kraton demokratis. Ing tlatah Jawa, tatembungan kraton wis ana saka biyèn. Nalika jaman Kediri barang Majapait, ing pirang-pirang naskah kuna, nembungake tatembungan kraton. Tuladha kraton sing isih ana nganti saiki ana ing tlatah Jawa yaiku Kraton Yogyakarta, Kraton Surakarta, lan Kraton Cirebon. Saliyané iku wis dadi dongèng jaman biyèn baé.
## Deleng uga 
*Pratélan kraton ana ing Nuswantara
*Kasultanan
*Wangun nagara
*Wangun wewengkon
*Sistem wewengkon
*Nagara Agung
Pratélaning praja ing Nusantara

Pratélan karajan sing diyasa wiwit abad pertama Masehi utawa sing ana cathetan sejarahe liwat tilas-tilas sajarah kaya ta prasasti, candhi lan liyané. Sedurunge abad pertama iku utawa ing jaman prasajarah dipercaya wis ana bentuk-bentuk papréntahan (prasaja) ing wewengkon Nusantara.

Karajan-karajan pertama ing Nusantara umum diyasa déning pendatang-pendatang saking India. Pendatang-pendatang iku migrasi wonten ing wewengkon Nusantara amargi nagarané kalah perang.
## Karajan Hindhu/Buda 
* Karajan Salakanagara
* Karajan Tarumanagara
* Karajan Kutai
* Karajan Sriwijaya
* Karajan Galuh
* Karajan Sundha
* Karajan Kalingga
* Karajan Kanjuruhan
* Karajan Keritang
* Karajan Mataram
* Karajan Mataram Kuna
* Karajan Medang
* Karajan Kahuripan
* Karajan Kediri (Karajan Pangjalu)
* Karajan Jenggala
* Karajan Singasari
* Karajan Majapahit
* Karajan Melayu Jambi/Karajan Dharmasraya/Karajan Melayu Tua - Jambi
* Karajan Pajajaran
* Karajan Blambangan
* Karajan Sailendra
* Karajan Sanjaya
* Karajan Isyana
* Karajan Banjar
* Karajan Nagara Daha 
* Karajan Nagara Dipa
* Karajan Tanjung Puri
* Karajan Nan Sarunai
* Karajan Kuripan
* Karajan Tulang Bawang

## Karajan Islam 
* Kasultanan Acèh
* Kasultanan Asahan
* Karajan Kemuning
* Karajan Batin Enam Suku
* Karajan Indragiri
* Kasultanan Banten
* Kasultanan Bima
* Kasultanan Bulungan
* Kasultanan Buton
* Kasultanan Cirebon
* Kasultanan Lingga-Riau
* Kasultanan Deli
* Kasultanan Dompu 
* Kasultanan Demak
* Kasultanan Gowa
* Kasultanan Jambi
* Kasultanan Kota Pinang
* Kasultanan Kutai
* Kasultanan Langkat
* Kasultanan Pajang
* Kasultanan Mataram (Islam)
* Kasultanan Kartasura
* Kasultanan Pagaruyung
* Kasultanan Palembang
* Kasultanan Samawa
* Kasultanan Sambas
* Kasultanan Serdang 
* Kasultanan Siak Sri Inderapura
* Kasultanan Karajan Tanjungpura
* Kasultanan Ternate
* Kasultanan Tidore
* Karajan Sumedang Larang
* Kasunanan Surakarta
* Kasultanan Yogyakarta 
* Mangkunagaran 
* Kadipaten Pakualaman
* Kasultanan Malaka
* Karajan Pasai
* Kasultanan Banjarmasin
* Kasultanan Perlak
Karesidenan Semarang

**Karesidhenan Semarang** utawa Eks. Karesidenan Semarang ya iku wewengkon administratif papréntahan jaman mbiyèn sing ketata saking Kabupatèn Semarang uga Kutha Semarang, Salatiga, Kabupatèn Kendhal, Kabupatèn Demak, lan Kabupatèn Grobogan.

Saiki wewengkon administratif papréntahan iki wis ora ana.

## Uga delengen 
* Karesidhenan
Karésidhènan Pathi

**Karesidhenan Pati** utawa Eks. Karesidenan Pati ya iku wewengkon administratif papréntahan jaman mbiyèn sing ketata saking Kabupatèn Pati, Kabupatèn Kudus, Kabupatèn Jepara, Kabupatèn Rembang, Kabupatèn Blora lan Kabupatèn Grobogan.

## Uga delengen 
* Karesidhenan
Powiat Czarnków-Trzcianka

**Powiat Czarnków-Trzcianka** iku *powiat* (kaya déné “kabupatèn” in tanah Jawa) ing Polen. Kutha krajané yaiku Czarnków. Powiat iki papané ana ing provinsi Wielkopolskie lan sing ndunungi 86.142 jiwa.
Kakawin Pārthayajña

**Kakawin Pārthayajña** punika satunggaling kakawin ing basa Jawi Kina. Sanadyan boten mawi titi-mangsa utawi boten nyebat namanipun satunggaling ratu, nanging kedah dipun-papanaken wonten ing ngriki; awit tetembunganipun ketawis bilih barakan kaliyan serat kakawin Arjunawiwaha saha kakawin Sutasoma.

Makaten ugi falsafahipun inggih terang manawi kakawin Parthayajña punika tumut grupipun serat jaman Majapait tengahan dumugi pungkasan. Menggah ingkang dipuncariyosaken, lelampahipun para Pandhawa ing sasampunipun kawon main dhadhu.

## Isi
Sareng para Pandhawa kawon anggènipun main dhadhu kaliyan para Korawa. Sang Dropadi dipun-wudani déning sang Sakuni, dipun-jambak kalarak wonten ing ngajengipun para ratu ingkang sami pasamuwan wonten ing kadhaton Ngastina. Para Pandhawa lajeng kedah nglampahi ukum bucal wonten satengahing wana laminipun 12 taun.

Prabu Yudhisthira rembagan pundi ingkang dipundunungi. Sang Bima usul, prayogi ngamuk kémawon; pejah gesang sampun kantenan, boten amemanjang wirang. Kepanggihing rembag, sang Arjuna kadhawuhan tapa. Sang Arjuna mangkat dhateng ing redi Indrakila, mampir ing patanipun bagawan Mahayani ing wana Wanawati. Sareng sampun lumampah malih, sang Arjuna wonten ing Wana kapanggih déwi Sri wahyuning karaton Indraprastha, késah saking kadhaton awit saking tindhakipun prabu Yudhisthira kirang prayogi. Sang bathari Sri sagah wangsul dhateng kadhaton anggeripun dipunreksa ingkang saé. Déwi Sri sasampunipun maringi pitedhah, lajeng muksa. Sang Arjuna lajeng kepanggihan kaliyan bathara Kamajaya. Sang Arjuna dipunparingi wulang saha dipunngandikani bilih badhé manggih pakéwed saking danawa nama pun Nalamala, sirahipun tiga; satunggal sirah gajah, satunggal sirah danawa, ingkang satunggal malih sirah garudha. Sang Kamajaya sasampunipun dawuh lajeng musna.

Dumugi sapinggiring talaga ageng sang Arjuna saestu kapanggih danawa pun Nalamala. Pun danawa ngancap sang Arjuna samadi, lajeng katingal gadhah slira bathara. Pun danawa dados ajrih, lumajeng, nanging mawi ngancam bilih badhé medal malih mbènjing yèn sampun jaman Kaliyuga.

Sang Arjuna nglajengaken lampah dumugi patapanipun bagawan Wyasa (Abiyasa); ing sasampunipun matur yèn kautus ingkang raka prabu Yudhisthira tapa dhateng Indrakila, bagawan Wyasa maringi piwulang saha pitedhah prenahipun redi Indrakila. Sang Arjuna lajeng yasa tapa wonten ing ngriku.

## Manggala
Kakawin Parthayajña uga wonten manggalanipun. Ing ngandhap punika manggala saha jarwanipun.

## Cathetan sampéyan
## Sumber
*R.M. Ng. Poerbatjaraka, 1952, *Kapustakan Djawi. Djakarta/Amsterdam: Djambatan
*P.J. Zoetmulder, 1974, *Kalangwan. A survey of Old Javanese literature''. The Hague: Martinus Nijhoff.
Karésidhènan Surakarta

**Karésidhènan Surakarta** (Hanacaraka: ꦑꦫꦺꦱꦶꦝꦺꦤ꧀ꦤꦤ꧀ꦯꦸꦫꦏꦂꦠ) ya iku wewengkon karésidhènan (cara Walanda: *Residentie Soerakarta*) ing Jawa Tengah nalika jaman kolonial Walanda lan sawenèh taun sawisé. Wewengkoné kadadèn saka daérah kakuwasaning Kasunanan Surakarta lan Praja Mangkunegaran kang ambané 5.677 km2. Karésidhènan Surakarta utawa Eks. Karesidenan Surakarta ketata saka kutha Surakarta, Kabupatèn Sukaharja, Kabupatèn Boyalali, Kabupatèn Sragèn, Kabupatèn Karanganyar, Kabupatèn Wanagiri, lan Kabupatèn Klathèn. Résidhèn Surakarta minangka bawahing administrasi gubernur jéndral kang lungguh ing Batawi, mliginé ing jaman kolonial. Nalika taun 1885 kacathet pandunung ing résidhèn iki cacahé 1.053.985 jiwa.

## Uga delengen 
*Karésidhènan
Powiat Łódź Wetan

**Powiat Łódź Wétan** iku *powiat* (kaya déné “kabupatèn” in Tanah Jawa) ing Polen. Kutha krajané ya iku Łódź. Powiat iki papané ana ing provinsi Lodz lan sing ndunungi 64.123 jiwa.
Praja Salakanagara

## Pambuka
**Karajan Salakanagara** (Salaka=Perak) utawa **Rajatapura** iku kalebu kraton Hindhu riwayaté utawa sumberé kecantum ing Naskah Wangsakerta. Karajan iki diyasa taun 130 Masehi ing pasisir Lempongan Lada (wewengkon Kabupatèn Pandeglang, Banten). Raja kang murwani yaiku Dewawarman sing nganggo gelar Prabu Darmalokapala Dewawarman Haji Raja Gapura Sagara sing merentah nganti taun 168 M. Carita bab kraton iki isih kontroversial miturut sumberé.

## Babad Salakanagara
Ing Babad suku Sunda, kutha Perak iki sedurunge diparentah déning sesepuh ing kono yaiku Aki Tirem Sang Aki Luhur Mulya utawa Aki Tirem, wektu iku kutha iki jenenge Pulasari. Aki Tirem dhaupake putrine sing jenenge Pohaci Larasati karo Dewawarman. Dewawarman iki sajatiné Pangeran sing asalé saka nagari Palawa ing India kidul.

Ing babad suku Betawi uga ana carita bab kraton Salakanagara iki nanging rada béda pernahé. Miturut babad Betawi kutha Perak iku ora ning pasisir pasisir dadi tegesé ing laladan wana-arga (cedhak gunung) yaiku gunung Salak.

### Silsilahe
Dewawarman I (130-168 M)
*Dewawarman II (putra Dewarman I karo Pohaci Larasati)
**Dewawarman III
***Dewawarman IV
****Dewawarman V
*****Dewawarman VI
******Dewawarman VII
*******Dewawarman VIII (348-363 M)

## Wewengkon
Laladan panguwasane kraton iki kang kalebu kabèhe pasisir selat Sunda yaiku pasisir Pandeglang, Banten ana ing bang wétan nganti Agrabintapura (Gunung Padang, Cianjur), uga pulo-pulo ing selat Sunda kayata gunung Krakatau utawa Apuynusa (Nusa api) lan nganti pasisir kidul Swarnabumi (pulo Sumatera).

## Berita
Ana kang nduga yèn kutha Argyre sing ditemoaké Claudius Ptolemeus taun 150 M iku ya kutha Perak utawa Salakanagara iki. Ing pawarta saka Cina tegesé saka dinasti Han, ana cathetan yèn raja Tiao-Pien (Tiao=Déwa, Pien=Warman) saka kraton Yehtiao utawa Jawa, ngirim utusan/duta menyang nagara China taun 132 M.

## Cikal bakal Tarumanagara
Raja pungkasan ing kraton iki yaiku Dewawarman VIII kang jejuluk Prabu Darmawirya Dewawarman (348-363 M) sing banjur masrahaké bawad panguwasane marang mantune yaiku Jaya Singawarman. Jaya Singawarman banjur ngganti jenenge Krajan mau dadi Tarumanagara lan mindhahake kuthagarane ana ing sisih wétan yaiku cedhak Bekasi saiki kanggo sauntara wektu Krajan Salakanagara dhéwé statuse dadi kraton bawahan.

Jaya Singawarman iku sajatiné Maharesi sing asalé saka Salankayana ing India, sing ngungsi menyang Nusantara amarga nagarané ditelukaké déning Maharaja Samudragupta saka Krajan Magada ing India.

## Deleng uga 
*Karajan Tarumanagara
Praja Tarumanagara

Ing tengahane abad kaping 5 Masehi, ing wewengkon pinggir Kali Citarum, Jawa Kulon ana praja jenenge **Tarumanegara** (Praja Taruma).

Ana 7 prasasti kang isine babagan Praja Tarumanegara (Prasasti Ciaruteun, Prasasti Kebon Kopi, Prasasti Jambu, Prasasti Tugu, Prasasti Pasir Awi, Prasasti Muara Cianten). Saka cathethan sawijining wong lelungan Cina, Fa-Hien, entuk katrangan yen ing taun 414, ana praja jenenge To-lo-mo (Taruma). Fa-Hien kang lagi nglakoni lelungan tumuju Indhi lan mampir ing Ye-po-ti (Jawa). Ing To-lo-mo akeh wong Hindhu, ana uga wong Buda. Dingendikakake uga yen Sang Prabu nduweni panguwasa kang gedhe banget amarga Sang Prabu dianggep minangka turuning dewa.

## Patilasan sajarah 
thumb|right|Loro reco Déwa Wisnu kapanggih ing Cibuaya, Karawang, Jawa Kulon. Tarumanagara abad angka 7 Masehi. Makuthane sing mirib tabung padha karo reco gaya Khmer Kemboja.

Patilasan karajan iki lumrahé prasasti antarané:
# Prasasti Kebon Kopi, ing Kacamatan Ciampea, Kabupatèn Bogor.
# Prasasti Tugu, ing Désa Tugu, Kacamatan Tarumajaya, Kabupatèn Bekasi.
* Budaya
Kabudayan ing Tarumanagara wis dhuwur sabab bisa dideleng saka prasasti kang bisa buktekake déné wis ana kabudayan nulis ing kono.

## Cathetan suku