open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ushul fiqih

**Ushul fiqih** (basa Arab:**أصول الفقه**) iku èlmu ukum sajeroning Islam kang nyinaoni kaidah-kaidah, téyori-téyori lan sumber-sumber kanthi rinci kanggo ngasilaké ukum Islam kang dijupuk saka sumber-sumber mau.

## Sumber-sumber ukum Islam 
Sajeroning yurisprudensi Islam kaloka papat sumber utama yakuwi:
# Al Qur'an , kitab suci agama Islam
# Sunat, sikap, tindakan, pocapan lan cara utawa tradhisi Muhammad
# Ijma, kesepakatan antara para ulama
# Qiyas, pengkiasan karo prakara kang wis diweruhi hukumé

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Usul al Fiqh al Islami, Source Methodology in Islamic Jurisprudence http://www.usc.edu/dept/MSA/law/alalwani_usulalfiqh/
Qiyas

**Qiyas** iku tegesé nggabungaké utawa madhakaké kanggo ngukuhaké hukum sawiji prakara anyar kang durung ana ing mangsa sadurungé nangingnduwèni pepadhan ing sabab, manfaat, bebaya lan aspèk-aspèk liyané karo prakara sadurungé saéngga dihukumi padha.

Sajeroning Islam, Ijma lan Qiyas sipaté dharurat, yèn pancèn ana bab-bab kang nyata durung dikukuhaké ing mangsa-mangsa sadurungé.

## Uga delengen 
* Al Qur'an
* Hadits
* Ijma'
* Ijtihad
Makruh

**Makruh** iku status hukum tumrap siji aktivitas sajeroning Islam. Aktivitas kang duwé status hukum makruh dilarang nanging ora ana konsekwènsi yèn dilakoni. Utawa kanthi tembung liya makruh iku tindakan kang prayogané ora dilakoni.

## Conto aktivitas 
* Mangan/ngombé sinambi ngadeg
* Ngrokok (ana sawatara ulama kang nganggep karam)

## Uga delengen 
Status hukum liyané:
* Wajib
* Sunat
* Mubah
* Karam
Makruh: Islam nganjuraké supaya ditinggal, lan bab iku mawa pahala, nanging ora dosa yèn dilakoni.
Larangan kang ana ing Al Qur-aan lan Hadits kang ora dikanthèni ancaman mula hukumé "makruh". Déné larangan kang dikanthèni ancaman (neraka upamané) mula larangan iku HARAM.

## Réferènsi 
* Memahami hukum syariat dalam Islam, Kafemuslimah
Karam

**Karam** iku status hukum tumrap siji aktivitas utawa kaanan siji barang (upamané panganan). Aktivitas kang mawa status hukum karam utawa panganan kang dianggep karam iku ora kena dilakoni utawa dipangan. Wong kang nglakoni tindakan karam utawa mangan panganan utawa ombènan karam iki bakal olèh konsekuènsi wujud dosa.

## Conto aktivitas 
* Zina/Zinah
* Nyolong
* Durhaka marang wong tuwa
* Mangan kéwan kang karam utawa nyénggal bathang kéwan

## Status hukum liyané 
* Wajib
* Sunat
* Mubah
* Makruh
* Halal
Sah

**Sah** iku salah siji saka hukum Islam ya iku siji prakara kang dilakoni miturut hukum saréngat. Kayadéné salat kang diayahi kanthi cukup rukun lan syaraté.
Ijtihad

jmpl|330x330px

**Ijtihad** (Arab: **اجتهاد**) iku usaha kang bener-bener, kang bisa diayahi déning sapa waé kang wis ngupaya golèk èlmu kanggo mutusaké sawiji prakara kang ora dibahas sajeroning Al-Qur'an utawa hadis kanthi sarat migunakaké akal séhat lan pertimbangan mateng.

Nanging sajeroning perkembangan sabanjuré, diputusaké yèn ijtihad apiké mung dilakoni déning para ahli agama Islam.

Tujuan ijtihad ya iku kanggo ngebaki kaperluan umat manungsa babagan pegangan urip sajeroning ngibadah marang Allah ing papan lan wektu tinamtu.

## Fungsi Ijtihad 
Sanadyan Al-Qur'an wis diturunké kanthi sampurna lan pepak, ora ateges kabèh bab sajeroning kauripan manungsa ditata kanthi detil déning Al-Qur'an utawa Al Hadist. Saliyané iku ana prabédan kaanan wektu tumuruning Al-Qur'an karo kauripan modhèren. Saéngga saben wektu masalah anyar bakal terus ngembang lan perlu aturan-aturan anyar sajeroning nindakaké Ajaran Islam ing kauripan sadina-dina.

## Jinis-jinis ijtihad 
### Ijma' 
Ijma' iku tegesé kesepakatan para ulama sajeroning ngukuhaké hukum agama lelandésan Al-Qur'an lan Hadits sajeroning sawiji bab kang kadadéan.
Kaputusan bebarengan kang dilakoni déning para ulama kanthi cara ijtihad sabanjuré dirembug lan disepakati.
Asil saka ijma wujud fatwa, ya iku kaputusan bebarengan para ulama lan ahli agama kang duwé wewenang kanggo dianut umat.

### Qiyâs 
Qiyas tegesé nggabungaké utawa madhakaké sajeroning ngukuhaké hukum sawijining prakara anyar kang durung ana ing mangsa sadurungé nanging duwé pepadhan sajeroning sabab, manfaat, bebaya lan manéka aspèk liyané karo prakara sadurungé saéngga dipatrapi hukum kang padha.
Sajeroning Islam, Ijma lan Qiyas sipaté dharurat, yèn ana bab-bab kang nyata durung dikukuhaké ing mangsa sadurungé.

## Uga delengen 
* Pratélan topik agama Islam
Halal

.]]
**Halal** (حلال, **halāl**, **halaal**) iku istilah basa Arab sajeroning agama Islam kang tegesé "diidinaké" utawa "olèh". Istilah iki sajeroning kosakata sadina-dina luwih kerep dianggo sajeroning bab panganan lan ombènan kang diidinaké dikonsumsi miturut Islam. Sajeroning kontèks kang luwih jembar istilah *halal* tegesé kabèh tindakan kang diidinaké miturut hukum Islam (aktivitas, tingkah laku, cara nganggo busana lll). Ing Indonésia, sertifikasi halal prodhuk pangan ditangani déning Majelis Ulama Indonesia–kanthi spesifik Lembaga Pengkajian Pangan Obat-obatan dan Kosmetika Majelis Ulama Indonesia.

Kosokbaliné halal ya iku karam.

## Pranala njaba 
* Situs Panduan Halal MUI
Mufti

**Mufti** iku ulama kang duwé kawenangan nginterpretasi tèks lan mènèhi fatwa marang umat. Fungsi mufti kadhangkala diwengku déning organisasi ulama kaya Majelis Ulama Indonesia (MUI) utawa déning Pengadilan Agama. Fatwa MUI mung dadi anjuran tumrap umat déné kaputusan Pengadilan Agama duwé kakuatan hukum.

## Mufti ing mangsa Hindhia Walanda 
**Mufti** ing mangsa pamaréntahn kolonial Hindhia Walanda minangka salah siji kalungguhan sajeroning struktur siji landraad (pengadilan nagari) kang ana ing saben afdeeling. Sajeroning kasultanan kang independen mufti ditunjuk déning sultan, nanging ing mangsa Hindhia Walanda mufti ditunjuk lan digaji déning pamaréntah kolonial.

Minangka conto, siji landraad ing Afdeeling Bandjermasin ing pungkasan abad angka 19 duwé susunan kaya ing ngisor iki:
* Ketua landraad: E.B. Masthoff (asisten-residen)
* Jaksa Kepala: Kiai Bondan
* Ajunct Jaksa: Hairul Ali bin Kiai Bondan
* Moefti: H. Djamal bin H. Abdulhamid
* Penghulu: H. Muhamad Junan
* Grieffier: E. Lewis
* Juru sita: C.W. van der Linden
Madahab Sapingi

**Madahab Safii** (basa Arab: شافعية , ''Syaf'iyah*) iku madahab fiqih kang dipandhégani déning  *'Muhammad bin Idris asy-Syafi'i** utawa kang luwing kondhang kanthi jeneng  **Imam Syafi'i'''. Madahab iki akèh dianut ing  Mesir ngisor, Arab Saudi sisih kulon, Suriah, Indonésia, Malaysia, Brunei, pasisir Koromandel, Malabar, Hadramaut, lan Bahrain.

## Sajarah 
Pamikiran fiqih madahab iki diwiwiti déning Imam Syafi'i, kang urip ing jaman pradhondhi ing antarané ilèn *Ahlul Kadis* (luwih ngugemi tèks hadist) lan ''Ahlur Ra'yi* (luwih ngugemi akal pikiran utawa *ijtihad''). Imam Syafi'i sinau marang Imam Malik kang nalika iku dadi tokoh Ahlul Kadis, lan Imam Muhammad bin Hasan asy-Syaibani kang dadi tokoh Ahlur Ra'yi (uga dadi murid Abu Hanifah). 
Imam Syafi'i banjur gawé ilèn utawa madahab liya, kang bisa diarani ing tengah-tengahing rong (2) ilèn mau. Imam Syafi'i ora sarujuk istilah *Istihsan* saka Imam Abu Hanifah lan uga *Mashalih Mursalah* saka Imam Malik. Nanging,  Madahab Sapingi nampa migunakaké qiyas kanthi luwih wiyar tinimbang Imam Malik. Ing jaman iku, Imam Syafi'i kang dadi ulama fiqh, ushul fiqh, lan kadis gawé mzhab kang akèh dipilut déning wong akèh.

## Dasar-dhasar 
Dasar-dhasar Madahab Sapingi dapat dilihat dalam kitab ushul fiqh *Ar-Risalah* dan kitab fiqh *al-Umm*. Di dalam buku-buku tersebut Imam Syafi'i menjelaskan kerangka dan prinsip mazhabnya sarta beberapa contoh merumuskan ukum far'iyyah (yang bersifat cabang). Dasar-dhasar madahab yang pokok ialah berpegang padha hal-hal berikut.

## Cathetan sikil 
## Réferènsi 
# Abu Zahrah, Muhammad, ''Imam Syafi'i: Biografi dan Pemikirannya dalam Masalah Akidah, Pulitik & Fiqih'', Penerjamah: Abdul Syukur dan Ahmad Rivai Uthman, Penyunting: Ahmad Hamid Alatas, Cet.2 (Jakarta: Lentera, 2005).
# Al-Qaththan, Syaikh Manna', *Pengantar Studi Ilmu Kuran*, Penerjemah: H. Aunur Rafiq El-Mazni, Lc., MA., Penyunting: Abduh Zulfidar Akaha, Lc., Cet.1 (Jakarta: Pustaka Al-Kautsar, 2006). 
# Yatim, Badri, *Sejarah Peradaban Islam*, Ed.1, Cet.12 (Jakarta: PT Raja Grafindo Persada, 2001).
# Imam Muslim, *Terjemah Kadis Shahih Muslim*, Penerjemah: Ahmad Sunarto (Bandung: Penerbit "Husaini" Bandung, 2002).
# Al Imam Al Bukhari, *Terjemah Kadis Shahih Bukhari*, Penerjemah: Umairul Ahbab Baiquni dan Ahmad Sunarto (Bandung: Penerbit "Husaini" Bandung, tanpa taun).

## Deleng uga 
* Imam Syafi'i
* Madahab Kanapi
* Madahab Maliki
* Madahab Kambali

## Pranala njaba 
* Penjelasan Mazhab , olèh Ust. H. Ahmad Sarwat, Lc, artikel di Eramuslim
MI5

commonly known as **MI5** utawa Basa Inggris: **Security Service** (Intèlijen Militèr sèksi 5), iku badan kaamanan lan kontra intèlijen Inggris  minangka péranganing mesin intèlijen bebarengan karo Secret Intelligence Service (SIS utawa MI6), Government Communications Headquarters (GCHQ) lan Defence Intelligence Staff (DIS). Kabèh mau ana ing sangisoré arahan Joint Intelligence Committee (JIC). 
## Rujukan 
## Wacan 
*  Published in the USA on November 2009 by Knopf as *Defend the Realm. The Authorised History of MI5*. ISBN 978-0-307-26363-6.

## Pranala njaba 
* Security Service
* Records of the Security Service on The National Archives' website.
* UK Intelligence Community On Line
MI6

**MI6**, sing dikenal uga kanthi jeneng **Dinas Intelijen Rahasia** (***Secret Intelligence Service***, **SIS**), iku badan intelijen èksternal Britania Raya. Dinas iki nyambut gawé ing sangisoré arahan Komite Intelijen Gabungan (*Joint Intelligence Committee*, JIC), lan kerja sama karo Dinas Kaamanan (*Security Service*, MI5), Markas Komunikasi Pamaréntah (*Government Communications Headquarters*, GCHQ) lan Staf Intelijen Pertahanan (*Defence Intelligence Staff*, DIS).

## Uga delengen 
* MI5

## Rujukan
CIA

thumb|Lambang *Central Intelligence Agency*

**CIA** (Basa Inggris: ***Central Intelligence Agency***, iku dinas intelejen pamaréntah Amérika Sarékat. Dibentuk tanggal 18 September 1947 sajeroning dhokumèn NSA (*National Security Act*)--badan kaamanan nasional AS—déning Présidhèn Harry S. Truman. Wektu semana, kang dadi wong nomer siji ing CIA ya iku *Letnan Jenderal Hoyt S. Vandenberg*. NSA dhéwé wis ganti jeneng dadi DCI (Director of Centeral Intelligence), kang ngordinasi, ngévaluasi, ngorelasi, lan ngirim para agen CIA kalebu menyang jaba AS kanggo njaga kaamanan nasional. Saiki CIA dibawahi Porter J. Goss.

## Uga delengen 
* Publikasi taunan CIA (CIA World Factbook)

## Pranala njaba 
* Situs resmi CIA
Na (aksara Jawa)

**Na** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /na/. Aksara Na dilatinaké dadi "Na". Aksara Na minangka salah siji aksara sing duwé wangun *aksara murda* (aksara  kapital).

## Uga delengen 
* Na kojong
Ha (aksara Jawa)

**Ha** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /hɔ/, /ha/, /ɔ/, utawa /a/. Aksara Ha dilatinaké dadi "Ha". Aksara iki duwé wangun *rèkan* kanggo makili uni /kha/ kaya aksara خ sajeroning aksara Arab.

## Uga delengen 
* Ha (aksara Bali)
Da (aksara Jawa)

**Da** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /da/. Aksara Da dilatinaké dadi "Da". Aksara iki duwé wangun *rèkan* kanggo makili uni /dza/ kaya aksara ذ ing aksara Arab.

## Uga delengen 
* Da lindung
Ta (aksara Jawa)

**Ta** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka kang nglambangaké uni /ta/. Aksara Ta dilatinaké dadi "Ta". Aksara Ta minangka salah siji aksara kang duwé wangun *aksara murda* (aksara kapital).

## Uga delengen 
* Ta (aksara Bali)
Caralatin

[jmpl|Basa bisa anduweni caralatin luwih saka siji lan beda beda kaya ta ing [Basa Mandharin]]

**Caralatin** (Ind: romanisasi) ya iku alihaksara saka saliyane aksara Latin mênyang aksara Latin.

Kerepe, caralatin iki rada angèl amarga aksara Latin mung aduwé 26 aksara pokok, kang kadhangkala luwih sethithik tinimbang aksara-aksara liya. Nanging, prakara iki bisa dirampungake kanthi migunakaké sandhangan aksara (Ind: diakritik) utawa camboran aksara. Sajeroning basa Indonésia kang lumrah, ora ana sandhangan aksara. Nanging, ana camboran aksara kang nglambangaké siji fonèm: "ny", "ng", "kh", lan "sy".

## Tuladha Caralatin ing akeh basa 
Ing sangisor iki ya iku tuladha caralatin ana ing akeh basa ing donya saka aksara-aksara liya.

## Pratélan basa kang saiki migunakaké aksara Latin nanging sadurungé ora 
Pratélan iki nyakup basa-basa kang saiki migunakaké aksara Latin utawa caralatin nanging sadurungé ora. Dadi, iki dudu pratélan basa-basa kang saka wiwitane katulis anganggo aksara Latin.

* Basa Bali
* Basa Batak
* Basa Bugis
* Basa Hokkien (Min-Nan)
* Basa Jawa
* Basa Melayu
* Basa Sunda
* Basa Tagalog
* Basa Turki
* Basa Vietnam

## Pratelan Caralatin 
* Caralatin Nippon
* Caralatin Sangskrêta
* Caralatin Sangsêkrêta Baku (IAST)
* Caralatin Korya
* Caralatin Mandharin
* Caralatin T'hay

* 

## Sawang uga 
* Pek We Ji
*Carakiril
*Pinginggris

*
Sa (aksara Jawa)

**Sa** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /sa/. Aksara Sa dilatinaké dadi "Sa". Aksara Sa minangka salah siji aksara sing duwé wangun *aksara murda* (aksara kapital), sarta duwé wangun *rèkan* kanggo makili uni /sya/ kaya aksara ش ing aksara Arab.

## Uga delengen 
* Sa danti
Wa (aksara Jawa)

**Wa** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /wa/. Aksara Wa dilatinaké dadi "Wa".

## Uga delengen 
* Wa (aksara Bali)
La (aksara Jawa)

**La** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka kang nglambangaké uni /la/. Aksara La dilatinaké dadi "Ra". Kanggo makili uni /le/, aksara La ora diwènèhi *sandhangan pepet*, nanging diwakili déning aksara kang diarani *Nga lelet* ().

## Uga delengen 
* La (aksara Bali)
Pa (aksara Jawa)

**Pa** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /pa/. Aksara Pa dilatinaké dadi "Pa". Aksara Pa minangka salah siji aksara sing duwé wangun *aksara murda* (aksara kapital), sarta duwé wangun *rèkan* kanggo makili uni /fa/ kaya aksara ف sajeroning aksara Arab.

## Uga delengen 
* Pa (aksara Bali)
Dha (aksara Jawa)

**Dha** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /d̪ʰa/. Aksara Dha dilatinaké dadi "Dha".

## Uga delengen 
* Da madu
Ya (aksara Jawa)

**Ya** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /ya/. Aksara La dilatinaké dadi "Ya".

## Deleng uga 
* Ya (aksara Bali)
Ja (aksara Jawa)

**Ja** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /ɟa/ utawa /dʒa/. Aksara Ja dilatinaké dadi "Ja". Aksara iki duwé wangun *rèkan* kanggo makili uni /za/ kaya aksara ز sajeroning aksara Arab.

## Uga delengen 
* Ja (aksara Bali)
Nya (aksara Jawa)

**Nya** (ꦚ) iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka kang nglambangaké uni /ɲa/. Aksara "ꦚ" dilatinaké dadi "nya" utawa "Ña". Aksara ꦚ minangka salah siji aksara kang duwé wangun *aksara murda* (ꦘ - jnya).

## Uga delengen 
* Nya (aksara Bali)
Ma (aksara Jawa)

**Ma** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /ma/. Aksara Ma dilatinaké dadi "Ma".

## Uga delengen 
* Ma (aksara Bali)
Ba (aksara Jawa)

**Ba** iku aksara nglegena sajeroning aksara Jawa Hanacaraka kang nglambangaké uni /ba/. Aksara Ba dilatinaké dadi "Ba". Aksara Ba minangka salah siji aksara kang duwé wangun *aksara murda* (aksara kapital).

## Uga delengen 
* [Pri
(aksara Bali)]]
Ga (aksara Jawa)

**Ga** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /ga/. Aksara Ga dilatinaké dadi "Ga". Aksara Ga minangka salah siji aksara sing duwé wangun *aksara murda* (aksara kapital), sarta duwé wangun *rèkan* kanggo makili uni /gha/ kaya aksara غing aksara Arab.

## Uga delengen 
* Ga (aksara Bali)
Tha (aksara Jawa)

**Tha** iku aksara nglegena sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /t̪̪ʰa/. Aksara Tha dilatinaké dadi "Tha".

## Uga delengen 
* Ta latik
Ca (aksara Jawa)

**Ca** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /ca/ lan /tʃa/. Aksara Ca dilatinaké dadi "Ca".

## Uga delengen 
* Ca murca
Ha (aksara Bali)

**Ha** iku aksara wianjana sajeroning aksara Bali sing nglambangaké uni  utawa . Yèn aksara Ha dialihaksarakaké saka aksara Bali dadi aksara Latin, banjur ditulis "Ha".

## Uga delengen 
* A kara
* Bisah

## Cathetan 
## Rujukan 
* Tinggen, I Nengah. 1993. *Pedoman Perubahan Ejaan Basa Bali dengan Huruf Latin dan Huruf Bali.* Singaraja: UD. Rikha.
* Surada, I Made. 2007. *Kamus Sanskerta-Indonésia.* Surabaya: Penerbit Paramitha.
Ra (aksara Jawa)

**Ra** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka kang nglambangaké uni /ra/. Aksara Ra dilatinaké dadi "Ra". Kanggo makili uni /re/, aksara Ra ora diwènèhi *sandhangan pepet*, nanging diwakili déning aksara kang karan *Pa cerek* ().

## Uga delengen 
* Ra (aksara Bali)
Ka (aksara Jawa)

**Ka** iku *aksara nglegena* sajeroning aksara Jawa Hanacaraka sing nglambangaké uni /ka/. Aksara Ka dilatinaké dadi "Ka". Aksara Na minangka salah siji aksara sing duwé wangun *aksara murda* (aksara kapital), sarta duwé wangun *rèkan* kanggo makili uni /khå/ kaya aksara خ sajeroning aksara Arab.

## Uga delengen 
* Ka (aksara Bali)
ꦈ

꧋**ꦈ**ꦲꦶꦏꦸꦱꦭꦃꦱꦶꦗꦶꦲꦏ꧀ꦱꦫꦱ꧀ꦮꦫꦱꦗꦼꦫꦺꦴꦤꦶꦁꦲꦏ꧀ꦱꦫꦗꦮꦲꦤꦕꦫꦏꦏꦁꦔ꧀ꦭꦩ꧀ꦧꦔꦏꦺꦮ꦳ꦺꦴꦏꦭ꧀[ꦈ]ꦭꦤ꧀ꦏꦁꦒꦺꦴꦤꦸꦭꦶꦱꦏꦺꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁꦱꦼꦫꦥꦤ꧀ꦱꦏꦲꦏ꧀ꦱꦫꦭꦶꦪ꧉ꦩꦶꦤꦁꦏꦲꦏ꧀ꦱꦫꦱ꧀ꦮꦫ꧈ꦲꦏ꧀ꦱꦫꦆꦧꦶꦱꦢꦶꦥꦱꦔꦶꦱꦤ꧀ꦝꦔꦤ꧀ꦏꦪꦢꦺꦤꦺꦕꦼꦕꦏ꧀ꦲꦸꦠꦮꦭꦪꦂ꧈ꦤꦔꦶꦁꦲꦺꦴꦫꦧꦶꦱꦢꦝꦶꦥꦱꦔꦤ꧀꧈

꧋ꦲꦏ꧀ꦱꦫꦱ꧀ꦮꦫꦭꦶꦪꦤꦺꦪꦲꦶꦏꦸ꧇**ꦄ**꧈**ꦆ**꧈**ꦌ**꧈ꦭꦤ꧀**ꦎ**꧉ꦲꦏ꧀ꦱꦫ**ꦉ**(ꦏꦁꦢꦶꦲꦫꦤꦶ**ꦥꦕꦼꦉꦏ꧀**)ꦭꦤ꧀**ꦊ**(ꦏꦁꦢꦶꦲꦫꦤꦶ**ꦔꦭꦺꦭꦺꦠ꧀**)ꦲꦸꦒꦢꦶꦲꦫꦤꦶꦲꦏ꧀ꦱꦫꦱ꧀ꦮꦫꦲꦩꦂꦒꦲꦶꦁꦧꦱꦱꦁꦱ꧀ꦏꦿꦺꦠ"ꦉ"ꦭꦤ꧀"ꦊ"ꦏꦁꦠꦶꦤꦸꦭꦶꦱ꧀*ṛ*ꦭꦤ꧀*ḷ*ꦲꦶꦏꦸꦏꦲꦁꦒꦼꦥ꧀ꦲꦏ꧀ꦱꦫꦱ꧀ꦮꦫ꧉

## ꦢꦼꦊꦁꦲꦸꦒ 
* ꦲꦤꦕꦫꦏ
Pada lungsi

**Pada lungsi** iku pratandha ing aksara Jawa Hanacaraka sing duwé ayahan padha karo tandha  titik.
Yèn ukara dipungkasi nganggo aksara mati (nganggo sandhangan pangkon), kanggo mènèhi tandha pada lungsi iki mung cukup ditambahi pada lingsa ing samburiné sandhangan pangkon mau.

## Uga delengen 
* Pada lingsa
* Pada pangkat
* Pada guru
* Pada pancak
* Pada andhap
* Pada madya
* Pada luhur
* Purwa pada
Adeg-adeg (aksara)

thumb|90px|Adeg-adeg
**Adeg-adeg** iku sawijining tetenger ing aksara Jawa Hanacaraka kanggo nandhani purwaning carita lan purwaning alinéa anyar.

## Uga delengen 
* Pada lingsa
* Pada lungsi
Pada lingsa

**Pada lingsa** iku pratandha ing aksara Jawa Hanacaraka sing duwé ayahan padha karo tandha  koma:
*Yèn ukara dipungkasi nganggo aksara mati, sandhangan pangkon duwé fungsi minangka pada lingsa.
*Pada lingsa uga duwé fungsi minangka pamisah ing pérangan tembung peprincèn. 
*Pada lingsa duwé fungsi minangka panyigeg cekakan tulisan jeneng, gelar lan cekakan liyané.

## Uga delengen 
* Pada lungsi
* Pada pangkat
* Pada guru
* Pada pancak
* Pada andhap
* Pada madya
* Pada luhur
* Purwa pada
Aksara Arab

**Aksara Arab** sing kadhangkala ingaran abjad hija'iyah, asal saka aksara Aramaik (saka basa Syria lan Nabatea), ing ngendi abjad Aram ana kamiripan karo abjad Koptik lan Yunani. Katon prabédan panulisan antara Magribi lan Wétan Tengah. Antara liya panulisan aksara qaf lan fa. Ing tlatah Maghribi, aksara qaf lan fa ditulis nganggo titik ing ngisor lan siji titik ing dhuwré.

## Aksara 
## Dhialèk 
"Arab Umum" utawa "Al-'Arabiyyah Al-'Ammiyah" iku basa Arab sing dianggo ing pacelathon sadina-dina ing tlatah Arab, lan béda banget karo Basa Arab tulisan. Prabédan dhialèk paling utama yaiku antara Afrika Lor (Magribi) lan pérangan wétan Tengah (Hijaz). Faktor sing njalari prabédan dhialèk basa Arab yaiku prabawa substrat (basa sing dipigunakaké sadurungé basa Arab teka). Upamané ing tembung yakūn (tegesé "iku"), ing Irak ingaran *aku*, ing Palestina *fih*, lan ing Magribi ingaran *kayən*.

Pratélan dhialèk utama ing Arab:
* Dhialèk Meṣir مصري: Dianggo déning watarar 76 yuta rakyat Meṣir.
* Dhialèk Maghribi مغربي: Dianggo déning watara 20 yuta rakyat Afrika Lor.
* Dhialèk Levantine: Disebut uga Dhialèk Syam. Dianggo ing Syria, Palestina, Lebanon lan Gréja Maronit Siprus.
* Dhialèk Iraq عراقي: Nduwèni prabédan mirunggan, yaiku prabédan dhialèk ing lor lan kidul Iraq
* Dhialèk Arab Timur بحريني: Dianggo ing Oman, ing Arab Saudi lan ing Irak pérangan Barat.
* Dhialèk Lempongan خليجي: Dianggo ing laladan Lempongan, yaiku ing Qatar, Uni Emirat Arab lan Saudi Arabia.

Sauntara dhialèk liya yaiku:
* Ḥassānīya حساني: Dianggo ing Mauritania lan Sahara Kulon
* Dhialèk Sudan سوداني: Dianggo ing Sudan lan Chad
* Dhialèk Ḥijazi حجازي: Dianggo ing laladan kulon lan lor Arab Saudi lan wétan Yordania
* Dhialèk Najd نجدي: Dianggo ing Najd, Arab Saudi
* Dhialèk Yamani يمني: Dianggo ing Yaman
* Dhialèk Andalus أندلسي: Dianggo ing Andalus nganti abad angka 17
* Dhialèk Sisilia سقلي: Dianggo ing Sisilia
* Malta

## Deleng uga 
* Basa Arab

## Pranala njaba 
* The Arabic Alphabet  showing the different glyphs for each letter and its code position in Unicode
* Alphabet, with sound, just click on a letter
* Arabic Alphabet Table pronunciation of the letters, and instructions to write them.
* Arabic Alphabet with sound and lessons
* Arabic writing and calligraphy 
* Article about Arabic alphabet
* Arabic alphabet and calligraphy
* (freeware) to learn the characters
* Guide to the use of Arabic in Windows, major word processors and web browsers
* Learn the Arabic Script Online
* Madinaharabic.com: Free Arabic Reading and Language Course (with sound)
* Arabic Alphabet Quiz Choose the "Arabic" link.
* Babel Arabic Writing Explanation 
* Site on Scripts and Writing Systems: A long list of links to sites dealing with issues of scripts.
* Arabic alphabet stroke directions
Konsonan bibir

**Konsonan bibir** utawa **Konsonan lambé** iku konsonan kang diartikulasi nganggo kaloro lambé (artikulasi dwibibir) utawa mung nganggo lambé ngisor lan untu dhuwur (artikulasi bibir-gigi. Sajeroning Basa Indonésia konsonan dwibibir yaiku /m/ /b/ /p/ lan konsonan bibir-gigi yaiku /f/ /v/ (mung ana ing tembung serapan)

Pembulatan bibir utawa pembibiran bisa uga nyertani artikulasi kang liya, sajeroning basa Indonésia contoné /w/ iku konsonan hampiran langit-langit belakang kang kalambèkaké.

Konsonan bibir dipérang manèh dadi loro anak artikulasi:
* Konsonan dwibibir
* Konsonan bibir-gigi

## Deleng uga 
* Pratélan topik fonètik
Konsonan untu

**Konsonan gigi** utawa **Konsonan untu** utawa **konsonan dental** iku konsonan sing dumadi amarga ilat nyentuh untu dhuwur, kaya , , , lan  ing sawatara basa. Konsonan gigi dibédakaké saka swara (uni) sing diasilaké ngangggo ilat sing nyentuh wates gusi, kaya sajeroning basa Inggris, nanging keprungu padha amarga pepadhan akusitk swara-swara mau, uga padha aksarané ing aksara Latin (*t*, *d*, *n*, lsp.)
Stephen Hawking

thumb|right|200px|Stephen Hawking ing NASA.
**Stephen Hawking** (lair ing Oxford, 8 Januari 1942 - died 14 March 2018) iku sawijining fisikawan teóritis lan nimpuna kosmologi Inggris. Kariré wis ngluwihi 40 taun. Buku-bukuné akèh sing payu lan nggawé dhèwèké misuwur.

Ing taun 2010 Hawking nggawé gègèr mawa bukuné *The Grand Design*. Ing buku iki dhèwèké nulis yèn Gusti Allah iku ora diperlokaké kanggo nyiptakaké Jagad Raya nanging manawa Jagad Raya iku muncul dhéwé déning hukum-hukum fisika.

He died 14 March 2018 at 76 years old.
Botoşani

thumb|Lokasi Botoşani ing Rumania

**Botoşani** iku sawijining kutha ing Provinsi Botosani, Rumania. Kutha iki duwé populasi 115.609 jiwa.

## Kutha kembar 
* Brest, Bélarus
* Laval, Kanadha
Jakat pitrah

**Jakat pitrah** miturut istilah yaiku jakat kang wajib ditokake saben wong kang mukmin ing sasi Ramelan. Amarga iku, jakat pitrah mung dilakoni wiwit wiwitan sasi Ramelan nganti sadurunge shalat Idul Fitri. Bahan kanggo jakat pitrah yaiku bahan panganan pokok, kang bisa maregi, akeh ditandur wong, lan suwe (ora gampang basi/kedaluwarsa). Gedhene jakat pitrah kang kudu ditokake ing saben wong yaiku 1 sha' utawa padha karo 2,5 kg utawa duwit kang regane padha karo rega bahan pangan pokok kanggo 1 wong.

## Sing wajib mbayar 
•   Agamane Islam.
*
* Nglakoni panguripan ing sasi Ramelan. Ing perkara iki, kalebu bayi kang wis lair sadurunge srengengene angslup ing dina pungkasan sasi Ramelan. Semono uga sawijining wong kang seda sadurunge srengengene angslup ing pungkasan sasi Ramelan.
* Bisa mbayar jakat, tegese dheweke nduweni kaluwihan bandha kanggo nyukupi kabutuhan kulawargane nalika dina riyaya Idul Fitri.
*

## Gedhéné jakat 
Gedhéné jakat kang kudu diwetokaké miturut para ulama yaiku sarujuk karo penafsiran marang kadis iku gedhéné siji sha' utawa kira-kira padha karo 3,5 liter utawa 2.7&nbsp;kg panganan utama (glepung, kurma, gandum, aqith) utawa siyang biyasa dikonsumsi ing tlatah mau (Madahab syafi'i lan Maliki)

## Wektu 
''a. Wektu Ta'jil''

Mbayar jakat pitrah kanthi ta'jil ukume diolehake, yaiku dilakoni wiwit wiwitan sasi Ramelan nganti tekan dina pungkasan sasi Ramelan sadurunge maghrib.

*b. Wektu Wajib*

Ukum wajib iki kanggo wong Islam kang mbayar jakat pitrah wiwit srengengene angslup (salat Maghrib) nganti sadurunge salat Subuh ing pungkasan sasi Ramelan.

*c. Wektu Kang Luwih Utama (Afdal)*

Wektu kang luwih utama kanggo mbayar jakat pitrah kanggone wong Islam yaiku wiwit pungkasan salat Subuh nganti sadurunge salat Idul Fitri.

## Kang nampa jakat 
# Fakir : wong kang ora nduwe bandha lan ora duwe penghasilan kanggo nyukupi kabutuhan pangan, sandhang, omah, lan kabutuhan primer liyane.
# Miskin : wong kang nduweni bandha lan penghasilan, nanging durung cukup kanggo nyukupi kabutuhan, minim kanggo awake lan kulawarga kang dadi tanggungane.
# Amil : wong kang ngleksanakake kabeh urusan jakat, kalebu administrasi pengelolaan, wiwit ngrencanakake, ngumpulake, nyathetake, nliti, ngitung, setor, lan nyalurake.
# Muallaf : wong kang kudu dijinakake atine marang Islam (amarga lagi mentas ngrasuk Islam) supaya luwih manteb imane marang Islam.
# Riqab : mbebasake batur tukon lan upaya kanggo ngilangake kabeh wujud batur tukonan.
# Gharimin : wong kang nduwe utang kanggo kepentingan dheweke dhewe.
# Sabilillah : upaya lan kegiatan wong utawa klompok kang tujuwane kanggo ngedegake kapentingan Islam.
# Ibnus Sabil : wong kang lagi nganakake lelungan dudu kanggo maksiat saka 1 wewengkon menyang wewengkon liyane lan entek sangune.
#
#

## Deleng uga 
* Ramelan
* Jakat
* Jakat mal

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Badan Amil Zakat Nasional 
* Keuputusan Pamaréntah tentang Badan Amil Zakat 
* UU no tentang pengelolaan zakat 
* Zakat al Islam
Buzău

thumb|Buzău
**Buzău** iku kutha ing Rumania. Kutha iki duwé populasi 135.000 jiwa. Buzău iku kutha krajan Propinsi Buzau. Kutha iki dumunung ing sapinggiring Kali Buzău.

## Kutha kembar 
* Audenarde, Bèlgi
* Agios Dimitrios, Yunani
Piteşti

thumb|Greja Santo Georgius ing Piteşti.

**Piteşti** (/pi'teʃtʲ/) iku kutha ing Rumania. Piteşti iku kutha krajan lan kutha gedhé dhéwé ing Provinsi Argeş.

Kutha iki dumunung ing sapinggiring Kali Argeş. Piteşti dumunung ing sapinggiring dalan A1 Rumania sing ngubungaké karo kutha Bukarès.

## Kutha kembar 
* Kragujevac, Serbia
* Caserta, Italia
* Springfield, Amérika Sarékat
* Borlänge, Swèdhen
* Bydgoszcz, Polen
* Tynaarlo, Walanda
Bukarès

**Bukares** ( , ) iku kutha krajan lan punjer indhustri, budaya lan finansial Rumania. Kutha iki dumunung ing pinggiring Kali Dâmboviţa.
Kutha *București* pisanan ingaran ing sawijining dhokumèn taun 1459. Wiwit wektu iku, kutha iki ngalami akèh owah-owahan. Bukarès dadi kutha krajan Rumania ing taun 1862 lan dadi punjer médhia massa, budaya lan kagunan Rumania. Arsitektur Bukarès minangka gabungan saka gagrag historis, kuminis lan modhèren. Ing usum antara rong perang donya, arsitèktur kutha iki agawé Bukares dijuluki minangka "Paris cilik ing wétan" (*Micul Paris*). Sanadyan akèh yasan sing ngalami karusakan akibat perang, lindhu lan program sistematisasi Nicolae Ceaușescu, akèh yasan mawa sajarah sing nganti saiki isih lestari.

## Dhémografi 
Kanthi sing ndunungi watara 1.944.367 jiwa, Wewengkon metropolitan Bukarès dhéwé sing ndunungi watara 2.15 yuta jiwa.

## Uga delengen 
* Pratélan Kutha krajan

## Cathetan 
## Rujukan 
* Modern history of Bucharest , City Hall of Bucharest
* Şerban Cantacuzino, *Două Oraşe Distincte*. Revista Secolul XX 4/6 (1997): 11–40
* Ernie Schoffham, Luminiţa MacHedon, Şerban Cantacuzino, *Romanian Modernism: The Architecture of Bucharest, 1920–1940*
* Romania: Arts & Architecture, Romanian Tourist Office
* Tatiana Murzin, Romanian Education, 2005
* Romanian Education Portal , Site for the Ministry of Education containing lists of all educational establishments.
* Bucharest, the small Paris of the East, on the Museums from Romania web site.
* Bucica, Cristina. , 2000.

## Pranala njaba 
* Bukares: Situs resmi 
* Prefektur Bukares
* Situs resmi RATB
*
Lenga

thumb|240px|Struktur trigliserilda kanthi gliserol minangkai ranté utama

**Lenga** iku istilah umum kanggo kabèh cuwèran organik kang ora larut sajeroning banyu (hidrofobik) nanging larut sajeroning pelarut organik. Ana sipat tambahan liya kang dikenal awam: krasa lunyu yèn dicekel. Sajeroning teges kang ciut tembung 'lenga' racaké ngacu marang lenga patra (*petroleum*) utawa produk olahané: lenga gas (kerosena). Sanadyan mangkono, tembung iki sabeneré duwé makna luwih jembar kalebu bahan panganan (lenga goreng), minangka bahan bakar (kaya lenga gas), minangka pelumas (kaya lenga rèm), minangka mèdium pamindahan ènergi, utawa minangka wangèn-wangèn (kaya lenga nilam).

## Rujukan 
## Uga delengen 
* OPEC (Organization of the Petroleum Exporting Countries).
* Lenga patra
* Kilang lenga
* Lenga gorèng
Lenga gas

**Lenga gas** (basa Indonésia: **lenga tanah**, basa Inggris: *kerosene* utawa *paraffin*) iku cuwèran hidrokarbon kang tanpa warna lan gampang kobong. Dat iki diasilaké kanthi cara distilasi fraksional saka petroleum ing suhu 150&nbsp;°C lan 275&nbsp;°C (ranté karbon saka C12 nganti C15). Jaman dhisik dat iki kerep dianggo muinangka bahan bakar lampu lenga nanging saiki mligi dianggo bahan bakar mesin jet (luwih teknikal *Avtur*, *Jet-A*, *Jet-B*, *JP-4* utawa *JP-8*). Sawijining wangun saka lenga gas dikenal minangka RP-1 dibakar nganggo oksigèn cair minangka bahan bakar rokèt. Jeneng *kerosene* diudhunaké saka tembung basa Yunani *keros* (κερωσ, malam). 

## Kagunan liya 
Ing Indonesia, lenga gas dipigunakaké kanggo ngusir koloni gegremet sosial, kaya semut, utawa ngusir kecoa. Saliyané iku, sawatara pembasmi gegremet uga migunakaké lenga gas minangka komponèné.

## Jeneng umum 
* **coal oil**
* **kerosene** (Amérikah Sarékat lan Australia)
* **kerosine**
* **paraffin** utawa **paraffin oil** (Britania Raya lan Afrika Kidul)
* **Turbosina** (ing Spanyol)
Lenga patra

ka|300px|jmpl|Pompa lenga patra
**Lenga patra** utawa ing basa Indonésia diarani *minyak bumi*, (basa Inggris: *petroleum*, asal saka basa Latin *petrus* – karang lan *oleum* – lenga) dijuluki uga minangka *emas ireng*, iku cuwèran kenthel, coklat peteng, utawa semu ijo kang gampang kobong, kang ana ing lapisan dhuwur saka sawatara aréa ing kerak Bumi. Lenga atra dumadi saka campuran komplèks dari manéka hidrokarbon, sapérangan gedhé sèri alkana, nanging duwé variasi sajeroning penampilan, komposisi, lan kamurniané.

## Komposisi 
Komponèn kimia saka lenga patra dipisahaké déning prosès distilasi, kang banjur, sawisé diolah manèh, dadi lenga gas (*lenga tanah*), bènsin, lilin, aspal, lll.
Lenga patra dumadi saka hidrokarbon, senyawa hidrogen lan karbon.

## Pranala njaba 
* The Hydrogen Expedition  The first circumnavigation of the globe in a hydrogen fuel cell powered boat
* The Politics of Oil - A report on the oil industry's influence of lawmakers and public policy by the *Center for Public Integrity*.
* American Petroleum Institute - A site run by the American Petroleum Institute, the trade association of the US oil industry.
* US Energy Information Administration - Part of the informative website of the US Government's Energy Information Administration.
* US petroleum prices.
* The End of the Age of Oil - article adapted from a talk by Caltech vice provost and professor of physics David Goodstein
* BBC: Stability fears rise as oil reliance grows
* Pertamini Digital : Jual Pom Mini

## Buku ngenani indhustri lenga patra 
* *The Coming Oil Crisis* (2004)
* *Out of Gas: The End of the Age of Oil* (2004)
* ''Hubbert's Peak: The Impending World Oil Shortage* (2003)
* *Energy at the Crossroads: Global Perspectives and Uncertainties* (2003)
* *The Prize: The Epic Quest for Oil, Money, and Power'' (Daniel Yergin, 1991, ISBN 0-671-50248-4)

## Panulis kang mbahas indhustri lenga patra 
* C.J Campbell
* Kenneth S. Deffeyes
* David Goodstein
* Daniel Yergin
Basa Badui

**Basa Baduy** punika basa ingkang dipunginakaken suku Baduy. Penuturipun kasebar ing gunung Kendeng, Rangkasbitung, Lebak; Pandeglang; lan Sukabumi. Basa puniki wujud satunggaling dhialèk basa Sundha, saéngga kalebet salebeting kulawargi basa Austronesia.

## Rujukan 
## Pranala njaba 
Badui - Ethnologue
Pratélaning basa ing Jawa

Ing ngisor iki  kang dituturaké ing Pulo Jawa, Indonésia

# Basa Baduy
# Basa Batawi
# Basa Indonésia Peranakan
# Basa Javindo
# Basa Jawa
# Basa Kangean
# Basa Madura
# Basa Using
# Basa Pecok
# Basa Sundha
# Basa Tengger
Choky Sitohang

**Choky Sitohang** iku sawijining présènter acara utawa pranata cara ulah raga lan musik. Jeneng asline  Ronal Paul Yonathan Sitompul.  Priya kelairan Bandung, 10 Juli 1982 iki miwiti karir minangka pamaca warta (sisan reporter/jurnalis) ing sawijining stasiun televisi swasta ing taun 2002.

Choky Sitohang sing pancèn luwih seneng dadi présènter tinimbang jurnalis, kerep mèlu casting minangka présènter. Ing tengahan taun 2005, Choky Sitohang pungkasané bisa menjadi présènter program reality show Cepetan Dong. Sawisé iku Choky Sitohang miwiti karir minangka présènter ing acara My World ing JakTV. Jeneng Choky Sitohang wiwit nanjak sawisé dadi pranata cara Good Morning on the weekend bebarengan karo Ferdy Hassan. Ajang EURO 2008 sing banjur ngunggahaké jenengé, sanajan sadurungé Choky Sitohang wis tau dadi présènter La Liga (Spanyol), FA CUP, lan Liga Italia.

Saliyané acara ulah raga, Choky Sitohang uga dadi pranata cara ing acara liya, kaya Dahsyat (RCTI), Stardut 2 (Indosiar), Hits Music (RCTI), Sing a song, sarta sawatara acara penghargaan kaya Indonesian Movie Award 2009 lan Putri Indonesia 2009.

Saliyané présènter, Choky Sitohang uga ngrambah donya akting. Taun 2007, Choky Sitohang main sajeroning filem SANG DEWI.

Présènter acara Take me out Indonesia lan Happy song iki main filem manèh ing filem Suka sama suka (2009).

## Pranala njaba 
* Kapan lagi.com
X-SAMPA

**Extended Speech Assessment Methods Phonetic Alphabet (X-SAMPA)** iku swawijining varian saka SAMPA sing kasusun ing taun 1995 déning John C. Wells, profèsor fonètik ing Universitas London. X-SAMPA dirancang kanggp nyawijèkaké aksara SAMPA, lan ngembangaké SAMPA supaya nyakup kabèh karakter sajeroning International Phonetic Alphabet (IPA). Asilé wujud IPA 7-bit ASCII sing kainspirasi déning SAMPA.
### Simbul aksara cilik 
### Simbul aksara gedhé 
### Sibul liya 
### Diakritik 
## Bagan 
### Konsonan 
* Daggers (†) mark IPA symbols that have recently been added to Unicode. Since April 2008, this is the case of the labiodental flap, symbolized by a right-hook *v* in the IPA: 20px|Labiodental flap A dedicated symbol for the labiodental flap does not yet exist in X-SAMPA.

### Vokal 

]]

M&nbsp;•&nbsp;u

I&nbsp;•&nbsp;Y

I\&nbsp;•&nbsp;U\
•&nbsp;U

e&nbsp;•&nbsp;2

@\&nbsp;•&nbsp;8

7&nbsp;•&nbsp;o

@

E&nbsp;•&nbsp;9

3&nbsp;•&nbsp;3\

V&nbsp;•&nbsp;O

{&nbsp;•

6

a&nbsp;•&nbsp;&

A&nbsp;•&nbsp;Q
|}

|-
| style="height:30px; font-size:smaller; text-align:right;" | **Near‑close**
|-
| style="height:30px; font-size:smaller; text-align:right;" | **Close‑mid**
|-
| style="height:30px; font-size:smaller; text-align:right;" | **Mid**
|-
| style="height:30px; font-size:smaller; text-align:right;" | **Open‑mid**
|-
| style="height:30px; font-size:smaller; text-align:right;" | **Near‑open**
|-
| style="height:30px; font-size:smaller; text-align:right;" | **Open**
|}

## Uga delengen 
* International Phonetic Alphabet (IPA)

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Computer-coding the IPA: A proposed extension of SAMPA 
* Translate Basa Inggris texts into IPA phonetics with PhoTransEdit. This free software tool allows to export transcriptions to X-SAMPA.
* Online converter between IPA and X-Sampa
* Web-based translator for X-SAMPA documents. Produces Unicode text, XML text, PostScript, PDF, or LaTeX TIPA.
* Z-SAMPA , an extension of X-SAMPA sometimes used for conlangs
Cangkring, Talang, Tegal

'*Cangkring iku salah siji désa ing Kacamatan Talang, Kabupatèn Tegal, Provinsi Jawa Tengah, Républik Indhonésa, lan désa Cangkring uga misuwur kanthi crita misteri Masjid Tukul Al-Karomah. “ *Nama désa Cangkring asale saka crita Adipati Gendowor lolos nalika dioyak Raden Bagus Suwanda lan ndhelik ing ngisor wit , mula papan iki dijenengi désa Cangkring.'''''

## Réferènsi
Carl XVI Gustaf saka Swedia

**Carl XVI Gustaf** (Carl Gustaf Folke Hubertus, ) mawa gelar ***Sing Minulya Sang Raja*** iku Raja Swèdhen wektu iki. Panjenengané iku putra tunggal saka Pangeran Gustaf Adolf (1906-1947) lan Putri Sibylla saka Saxe-Coburg-Gotha (1908-1972). Carl jumeneng nata ing 15 September 1973 sawisé éyangé, Gustaf VI Adolf séda.

## Pranala njaba 
* Royal Court of Sweden  - Situs resmi

|}
Juan Perón

**Juan Domingo Perón** (8 Oktober 1895 – 1 Juli 1974) iku jènderal lan pulitikus Argentina. Juan kapilih nganti kaping telu mangsa kalungguhan minangka Présidhèn Argentina (1946-1955 lan 1973-1974. Perón lan garwané, Eva misuwur banget ing kalangan rakyat Argentina. Juan minangka tokoh Amérika Latin sing pinunjul ing abad angka 20, lan wis kasil ngaawa akèh owah-owahan wigati sajeroning aréna pulitik nagarané.
Naypyidaw

**Naypyidaw** (uga diwaca **Nay Pyi Taw**) iku kutha krajan nasional Myanmar sing saiki, pernahé ing Désa Kyatpyae, Kutha Pyinmana, Provinsi Mandalay. Kyatpyae sajeroning basa Myanmar tegesé 'lumayu sajeroning perjuangan'. Naypyidaw tegesé 'Kutha/Pura Karajan', nanging uga duwé teges 'singgasana raja'". Kagiatan administrasi kutha krajan Myanmar kanthi resmi dipindahaké menyang sawijining lahan kosong watara rong mil sakuloné Pyinmana ing tanggal 6 November 2005. Naypyidaw kurang luwih 320 kilomèter saloré kutha Yangon. Jeneng resmi kutha krajan diumumaké nalika pahargyan Dina Angkatan Militèr (Armed Forces Day) tanggal Maret 2006.

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Burma mulai pindah ke kutha krajan baru, BBC News Online, 6 November 2005
* Perpindahan kutha krajan Burma yang membingungkan, BBC News Online, 8 November 2005
* Pamaréntah Burma mengambil jalan ke Mandalay The Independent, 8 November 2005
* Parade panggung kutha krajan baru Burma BBC News Online, 27 Maret 2006
* Off limit's: Kutha krajan rahasia Asia Citylife, Trisila Company Limited, Chiang Mai, Juni 2006
* Kebingungan Burma terhadap kutha krajan BBC News Online, 17 Juni 2006
Handil Terusan, Anggana, Kutai Kartanegara

**Handil Terusan**  iku salah sawijining désa/kalurahan  ing kacamatan Anggana, Kabupatèn Kutai Kartanagara, provinsi Kalimantan Wétan, Indonésia.

## Rujukan 
## Uga delengen 
* Anggana, Kutai Kartanagara
* Kabupatèn Kutai Kartanagara

## Pranala njaba 
* Situs resmi Kabupatèn Kutai Kartanagara
Aksara Batak

**Surat Batak** disebut uga **Surat na Sampulu Sia** (Sangalas aksara), **Si Sia**, utawa **Aksara batak** iku jeneng aksara sing dipigunakaké kanggo nulis basa Batak ingkang dituturaké ing wilayah masyarakat Batak, Sumatra Lor. Surat Batak isih kerabat karo aksara Nusantara liyané.

Surat Batak nduwé pira-pira varian kanggo nulis enem rumpun Basa Batak, yaiku Batak, Angkola, Batak Karo, Batak Mandailing, Batak Pakpak, Batak Simalungun, lan Batak Toba.

Aksara iki minangka turunan saka aksara Brahmi India liwat prantara aksara Kawi. surat Batak iki aktif dianggo déning masyarakat Batak seorané sejak abad 18 nganti panggunané ngluntur sithik-sithik ana ing abad 20. Aksara iki isih diwulangaké ana ing Sumatra Lor minangka bagéan saka muatan lokal, nanging kanthi panerapan kang diwatesi ana ing panguripan sadina-dina.

## Ciri khas 
Surat Batak iku sawijining jinis aksara sing diarani *abugida*, dadi minangka perpaduan antara alfabet lan aksara suku kata. Saben karakter wis ngandhut sisan konsonan lan vokal dhasar. Vokal dhasar iki wujud uni /a/. Nanging kanthi tandha diakritis utawa apa sing karan *anak ni surat* sajeroning basa Batak, vokal iki bisa diowah-owahi.

## Jinis aksara lan panyebaran 
Saben basa Batak duwé varian Surat Batak dhéwé-dhéwé. Nanging varian-varian iki ora béda banget antara siji lan sijiné.

## Wacan 
* Dr. Uli Kozok, 1999, *Warisan Leluhur Sastra Lama dan Aksara Batak*, Jakarta: Kepustakaan Populer Gramedia (KPG) dan École française d´Extrême-Orient. Penyelaras basa: Robert Sibarani.

## Uga delengen 
* Aksara Nusantara

## Pranala njaba 
* Situs Dr. Uli Kozok. Di sini disediakan font Surat Batak yang bisa didownload secara cuma-cuma. 
* Surat Batak di Omniglot.
Kabupatèn Bulungan

[thumb|right|200px|[Air terjun Idaman, salah siji objèk wisata favorit ing Bulungan sing bisa ditempuh watara 45 menit saka kutha Tanjung Selor.]]
**Kabupatèn Bulungan** (biyèn: ***Kabupatèn Bulongan***) iku Kabupatèn ing Provinsi Kalimantan Lor, Indonésia. Kutha krajan Kabupatèn iki dumunung ing Tanjung Selor.

## Sajarah 
Jeneng Bulungan asal saka sawijining Kasultanan sing tau ana ing laladan mau yaiku Kasultanan Bulungan sing manggon ing Tanjung Palas.
Wiwit taun 1999, Kabupatèn iki wis dimekaraké dadi telu Kabupatèn lan siji kutha yaiku Kabupatèn Bulungan, Kabupatèn Malinau, Kabupatèn Nunukan lan Kutha Tarakan.

## Rujukan
Kabupatèn Kutai Kulon

**Kabupatèn Kutai Kulon** iku kabupatèn ing Provinsi Kalimantan Wétan, Indonésia. Kutha krajan kabupatèn ini dumunung ing Sendawar. Kabupatèn iki jembaré 33.052&nbsp;km² kanthi kang ndunungi 136.161 jiwa.

Bupati wektu iki dijabat déning Ismael Thomas, SH., M.Si., lan wakil bupati dijabat déning H. Didik Effendi, S.Sos., M.Si..

## Profil 
Kabupatèn Kutai Kulon minangka Kabupatèn anyar asil pamekaran Kabupatèn Kutai kang diwangun dhedhasar UU No. 47 Taun 1999. Sacara géografis Kutai Kulon dumunung antarané 113045’05”-116031’19” BT lan 1031’35”-1010’16” LS.

Wates-watesé yaiku:

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Kabupatèn Kutai Kulon ing Harian Kompas
Sarawak

**Sarawak** (Jawi:سراواك) iku saka loro praja Malaysia kang dumunung ing lor-kulon pulo Borneo. Sarawak iku praja Malaysia kang gedhé dhéwé.
Kutha krajané yaiku Kuching (populasi 458.300 jiwa) kang kanthi barès tegesé 'kucing'. Miturut sènsus 2000, kang ndunungi Sarawak gunggungé 2.176.800 jiwa, ing taun 1963 kagabung sajeroning fédherasi Malaysia lan nganti saiki isih kacathet ing pratélan Dhéwan Kaamanan PBB. minangka wewengkon Non-Self-Governing Territories.

## Rujukan 
## Pranala njaba 
*  Situs web resmi pamaréntah Sarawak
Lidya Djaelawijaya

**Lidya Djaelawijaya** () iku juru main badminton Indonésia ing éra taun 2000-an, saangkatan karo Ellen Angelina, Cindana Hartono, lan Yuli Marfuah. Lidya kasil njuwarani Indonésia Terbuka 1999 sawisé ing babak final ngalahaké juru main Indonésia, Ellen Angelina, kanthi skor 11-8, 9-11, 11-2.

## Prestasi 
* Juwara Indonésia Terbuka 1999
* Anggota Tim Uber Indonésia

## Pranala njaba 
* Lidya dan kawan-kawan ke Final Sea Games 2001
* Lidya Gelar Piala Gubernur Jawa Barat
* Calon Susy Sudah Lahir
Ellen Angelina

**Ellen Angelina** () iku juru main badminton Indonésia ing éra taun 2000-an, saangkatan kro Lidya Djaelawijaya lan Cindana Hartono. Ellen minangka juru main tunggal putri asil binaan PB Djarum Kudus. Putri saka Suprapto lan Koh Swie Leng iki latihan badminton wiwit umur 10 taun.

Ellen Angelina kasil njuwarani Indonésia Terbuka 2001 sawisé ing babak final ngalahkan unggulan pisanan saka Hong Kong, Wang Chen kanthi skor 7-5, 7-3, 5-7, 7-4. Sawisé pènsiun saka juru main, Ellen banjur napak karier minangka pelatih tunggal putri ing PB Djarum Kudus.

## Prestasi 
* Juwara Indonésia Terbuka 2001
* Finalis Indonésia Terbuka 1999
* Finalis Piala Uber 1998 (Anggota Tim Uber Indonésia)

## Pranala njaba 
* Profil Pelatih PB Djarum 
* Ellen Angelina Terbentur oleh Kontrak
Cindana Hartono Kusuma

**Cindana Hartono Kusuma** iku juru main badminton Indonésia ing éra taun 2000an, saangkatan karo Ellen Angelina, Lidya Djaelawijaya, lan Yuli Marfuah. Cindana Hartono Kusuma minangka atlèt prèstasi asil binaan PB Djarum Kudus. Sawisé munduré Mia Audina saka pelatnas, Cindana sempat dadi unggulan pisanan tim putri badminton Indonésia. Cindana banjur metu saka pelatnas amarga cidra.

## Prèstasi 
* Medali emas SEA Games 1999
* Juwara Switserlan Terbuka (badminton) 1999
* Anggota Tim Piala Uber Indonésia
Hormon

**Hormon** (saka basa Yunani, *όρμή*: *horman* - "kang ngobahaké") iku panggawa pesen kimiawi sèl utawa golongan sèl siji lan sijiné. Kabèh organisme multiselular, kalebu tetuwuhan (deleng artikel hormon tetuwuhan), mrodhuksi hormon.

## Faktor Régulasi 
Faktor régulasi iku senyawa kimia kang ngontrol prodhuksi sapérangan hormon kang duwé fungsi wigati kanggo badan. Senyawa mau dikirim menyang lobus anterior klanjer pituitari déning hipotalamus. Ana 2 faktor regulasi, yaiku faktor pangucul (*releasing factor*) kang njalari klanjer pituitari nyèkrèsikaké hormon tinentu lan faktor panyandhet (*inhibiting factor*) kang bisa ngendhegaké sèkrèsi hormon mau. Minangka conto yaiku FSHRF (faktor pangucul FSH) lan LHRF (faktor pangucul LH) kang njalari uculé hormon FSH lan LH.

## Hormon Antagonistik 
Hormon antagonistik wujud hormon kang duwé èfèk walikan, contoné glukagon lan insulin. Nalika kadhar gula getih asor banget, pankreas bakal mrodhuksi glukagon kanggo ngundhakaké manèh. Kadhar glukosa kang dhuwur njalari pankreas mrodhuksi insulin kanggo ngedhunaké kadhar glukosa mau.

## Réferènsi
Aksara Buda

[thumb|Sawijining naskah [lontar djroning aksara Buda]]

**Aksara Buda** (Jawa: ꦄꦏ꧀ꦱꦫꦧꦸꦢ) utawa **Aksara Gunung** (Jawa: ꦄꦏ꧀ꦱꦫꦒꦸꦤꦸꦁ) iku sajinis Hanacaraka kang wus kuno. Aksara iki biyèn dipigunakaké ing Pulo Jawa. Jinis aksara iki dijenengaké aksara Buda amarga dianggep asal saka jaman pra-Islam kang sajeroning basa Jawa sinebut *Jaman Buda*. Tembung *Buda* dhedhasar tembung Buda. Naskah-naskah kang isi tulisan nganggo aksara Buda biyasa tinemu ing laladan pagunungan. Amarga saka iku jinis aksara iki uga karan kanthi istilah "Aksara Gunung".

## Uga delengen 
* Aksara Nusantara
Sungai Meriam, Anggana, Kutai Kartanegara

**Sungai Meriam**  iku salah sawijining désa/kalurahan  ing kacamatan Anggana, Kabupatèn Kutai Kartanagara, provinsi Kalimantan Wétan, Indonésia.

## Rujukan 
## Uga delengen 
* Anggana, Kutai Kartanagara
* Kabupatèn Kutai Kartanagara

## Pranala njaba 
* Situs resmi Kabupatèn Kutai Kartanagara
Aksara Lontara

**Aksara Lontara** iku aksara tradhisional masarakat Bugis-Makassar. Wangun aksara lontara miturut budayawan Prof Mattulada (alm) asal saka "sulapa eppa wala suji". Wala suji asal saka tembung *wala* sing tegesé pamisah/pager/penjaga lan *suji* tegesé putri. **Wala Suji** iku sajinis pager pring sajeroning acara ritual sing wangun belah kupat. Sulapa eppa (patang sisih) iku wangun mistis kaprwcayaan Bugis-Makassar klasik sing nyimbulaké susunan alam semèsta, geni-banyu-angin-lemah. Aksara lontara iki lumrahé dianggo nulis tata aturan papréntahan lan kamasarakatan. Naskah ditulis ing godhong lontar migunakaké sada utawa kalam sing kagawé saka duk kasar (kira-kira sagedhé sada).
150px|center|Lontara sajeroning Aksara Lontara
500px|center|thumb| Konsonan Lontara

## Conto Panulisan 
## Lontara sajeroning sistem komputer 
Bebarengan karo aksara Nusantara liyané ya iku aksara Bali, aksara Rejang, aksara Sundha, aksara Jawa lan aksara Kawi aksara Lontara iki wis duwé bakuan sajeroning kodhe Unicode.

## Font Lontara 
## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Dari huruf lontara ke latin 
* Milis aksara-nusantara sebagai ruang virtual komunikasi.
* Spesifikasi aksara-nusantara di unicode.org
* Tentang Lontara di situs omniglot.com
* Uraian teknis aksara Lontara di situs Aksara Nusantara.
Pulo Muna

**Pulo Muna** iku sawijining pulo ing Sulawesi Kidul-wétan sing misuwur asil kayu jatiné. Pulo Muna minangka wewengkon Kabupatèn Buton lan Kabupatèn Muna kanthi kutha krajan lan kutha gedhé dhéwé ya iku kutha Raha. Sapérangan gedhé tlatah iki awujug watu gamping (kars) umur Pleistosen (watara 1,8 yuta taun kapungkur). Watu gamping iki dikira-kira saka Formasi Wapulaka, kaya déné sing katon ing tebing-tebing watu gamping ing sadawaing pasisir. Watu gamping iki minangka terumbu karang sing kaangkat lan saiki mbentuk kawasan kars sing jembar.

## Rujukan 
## Uga delengen 
* Pratélan pulo ing Indonésia

## Pranala njaba