open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kuyang

jmpl|210x210px| Kuyang
**Kuyang** ya iku siluman kang awujud sirah wong karo isi awak kang nyawiji lan perangan awak kang bisa mabur kanggo golek rah bayi utawa getih wanita sawisé babaran. Makhluk iki dimangertèni masarakat ing Pulo Kalimantan . Kuyang iku sejatine manungsa (wanita) sing nuntut piwulang sihir ireng supaya entuk kauripan langgeng.

Ana ing Sajrone awan, sawijining Kuyang bakal nyandhang uripé saben dina minangka priyayi biasa, nanging biasané nganggo jubah. Ing wayah wengi Kuyang bakal mabur kanggo nggolek getih bayi utawa  getih wong babaran kanggo disedhot minangka sarana nambahaké kawruh. Wong-wong sing ndeleng kuyang mabur biasane ndeleng manuk kaya manuk gedhe.

Kanggo ngadhepi kuyang,   korban kudu nggunakake sapu rayung  utawa perabotan kaya ta panci utawa wajan.

## Cathetan
Farewell My Concubine

jmpl
***Farewell My Concubine*** (basa Jawa: ***Aku pamit selirku***) iku filem drama 1993 saka Cina, kang disutradarani Chein Kaige. Filem iki salah siji karyané ili Générasi 5 kang wigati dhéwé. Filem *Aku pamit selirku* nggawé iliné dadi kondhang ing jabaning Cina. Padha karo filem Génerasi 5 liyané, kaya ta *To Live* lan *The Blue Kite*, filem *Aku pamit selirku* ngrembug bab temahaning obah-obahan pulitik ing madyaning abad 20 ing Cina marang sawongan, kulawarga, lan bebrayan agung. Mligi, filem *Aku pamit selirku* nyaritakaké bab paraga lanang loro saka opérah Béijing lan wong wadon kang lumebu ing antarané.

Filem *Aku pamit selirku* diadhaptasi saka novèl anggitan Lilian Lee. Aktor-aktor kang dolan ing filemé kaya ta Leslie Cheung, Zhang Fengyi, lan Gong Li. Aku pamit selirku olèh pangaji Palm d'Or ing féstival filem ana ing Cannes dhèk 1993.
Wong Simeulue

**Wong Simeulue** (aran liyané: **Simalur**, **Simeuloë**, **Simulul**, **Long Bano**, lan **Devayan**) iku wong baku kang manggoni Pulo Simeulue, kang kapernah ing kulon Pulo Sumatra. Wong Simeulue lumrahé tinemu ing Kacamatan Teupah Kulon, Simeulue Wétan, Simeulue Tengah, Teupah Kidul, lan Teluk Dalam. Wong Simeulue guneman basa Simeulue, ya iku basa saka kulawarga basa Sumatra Lor-Kulon lan Nusa Wates kang gegayutan cedhak karo basa Sikule (kang uga kaguneman ing Pulo Simeulue) lan basa Niyas (kang kaguneman ing Pulo Niyas ing kapernah ing sacedhaké Pulo Simeulue. Basa Simeulue saiki olèh akèh prabawa basa Acèh lan basa Malayu.

Wong Simeulue wiwit kasuwur ing sajagat amarga akèh banget wargané kang bisa slamet nalika kalakon lindhu lan tsunami gedhé ing Sagara Indhi ing taun 2004. Akèhing warga kang slamet amarga isih padha nggugu adat lan sajarah lésan. Sadurungé, ing taun 1908, tsunami kalakon ing Pulo Simeulue. Pitutur-pitutur ing kono nyaritakaké bab lelakon tsunami iku supaya padha prastawa tumrap bebaya kang padha ing tembé buri. Saka 78.000 gunggung wargané, mung wong 7 kang nemahi pati nalika kalakon tsunami ing surya 26 Dhésèmber 2004.

## Rujukan
Umang

**Umang** ing basa Karo tegese Jin utawa Roh. Miturut masarakat Karo, umang minangka makhluk katé setengah manungsa lan setengah jiwa. Miturut crita lisan, wujud  nyata umang kayadené manungsa, nanging ukuran awake cilik lan duwé sikil kuwalik.

Miturut crita turun temurun ing masarakat Karo, jarené gegayutané manungsa karo umang asring ana ing jaman biyen. Umang uga dipercaya manggon ing guwa tartamtu sing di dadekaké omah. Salah sawijining omah sing paling misuwur yaiku guwa umang ing desa Sembahé, Kecamatan Sibolangit, Kabupaten Deli Serdang, Sumatra Lor

## Bukti Megalitik guwa Umang 
Miturut para wasis arkeologi lan sejarawan, Guwa Umang bisa uga wadhah pasareyan utawa padha nindakake sarkofagus. Mula, panemu nganti saiki isih ana indikasi saka budaya megalitik ing Tanah Karo amarga khusus obyek arkeologi sing durung ditliti lan ditliti kanthi jero.

Nganti saiki durung dingerteni apa sejatine fungsiné guwa iki. Nanging, yen katon saka wujud lan fungsi ing wilayah liyane ing Indonesia sing duwe persamaan, mula diakoni manawa obyek kasebut nduweni fungsi sing ana hubungane karo kakubur. Wujud guwa umang dhewe bisa ditemokake ing sawatara wilayah ing Tanah Karo, sanajan anane durung kawujud.

## Pranala 
## njaba 
* Guwa Umang ing Acara Mister Tukul

## Cathetan 
* Misteri Umang lan Masyarakat Karo 
* Situs guwa Kemang ing Sibolangit
Bocoran

jmpl|Banyu bocor
**Bocor** minangka cara sawijining dalan (racaké bocor iku bageyan sekedhik) kanggo cuwèran kanggo metu saka wadhah utawa sistem nyebrang metu utawa ing njaba materi lumebu. Bocor racaké ora disenengi. 
## Cathetan
Negara Jawa Timur

**Negara Jawa Wétan**  minangka wilayah sing dibentuk déning Walanda sing diadegaké tanggal 26 Novèmber 1948 .

Negara iki lair adhedhasar resolusi Konferensi Djawa Timoer ing Bondowoso, 23 Novèmber 1948, mutusaké kanggo netepaké Negara Jawa Timur sawisé nganakaké konfèrensi. Konferènsi kasebut dirawuhi 75 wakil saka Dewan Kabupatèn, dipimpin déning RTP Achmad Kusumonegoro, Bupati Banyuwangi.

Adhedhasar sumber koran Pandhi ra'jat tanggal 3 Désèmber 1948, bisa dingertèni yèn idé saka Negara Djawa Timoer wis ana wiwit resolusi 23 Novèmber kepungkur. Konferénsi kasebut milih RT Achmad Kusumonegoro dadi Walikota Djawa Timoer. Peresmiane dibuktekake déning Dr. Beel minangka wakil Makutha Tinggi Walanda. Dana kanggo papréntahan iki diurus sementara déning pamrentah Walanda. Wilayah kasebut kalebu 12 kabupaten ing Jawa Timur ditambah karo loro kotamadya, Surabaya lan Malang.

Negara Djawa Timoer ing koran Pelita Rakjat tanggal 2 Desember 1948 nyatakaké konferensi Bondowoso mrentahaké para pangurus lan pengurus Negeri Djawa Timoer kanggo mènèhi sumbangan marang pamréntah Amérika Sarékat ing Indonesia. Minangka negara sing duwé hak ngucapaké lan dadi negara sing padha karo negara liya ing RIS.

Pembentukan Negara Jawa Timur uga dadi upaya kanggo masarakat Jawa Timur nyoba kanthi keras lan jembar sabisa kanthi kekuwatané dhéwé kanggo maju kamakmuran masarakat ing Jawa Timur. Amanat iki minangka amanat saka masarakat Jawa Timur lan dudu barang sing diwènèhaké déning pamréntah kolonial.

Negara Federal dianggep konflik karo sipat bangsa. Nalika semana, pembentukan Propinsi Jawa Timur minangka upaya sinèrgis kanthi pambentukan Amérika Sarékat ing Indonesia. NIS dianggep dadi perwakilan pusat administrasi paling dhuwur ing saindenging Indonesia, déné negara-negara kasebut mbiyantu kemajuan dhaerah masing-masing.

Ing wicara kasebut, gubernur Jawa Timur ujar manawa, masarakat Jawa Timur kepengin mréntah negarané dhéwé kanthi cara sing sah, bebas saka kabèh kekuwatan lan rasa wedi. Negara Jawa Wétan dhéwé kabentuk ora supaya Indonesia dadi negara sing kurang panguwasa, luwih saka iku, pambentukan Negara anyar iki minangka wujud dhukungan kanggo ide saka Amérika Sarékat ing Indonesia.

Umur Negara Djawa Timoer ora suwé. Adhedhasar keputusan presidhèn nomer 26 taun 1950 dimangertèni manawa Pamréntahan ing Propinsi Jawa Timur ngusulaké penyatuan pusat. Walikota Jawa Timur dhéwé njabat tanggal 16 Januari 1950. Sawisé walikota mundur, pamréntah pusat milih lan nglarang Komisioner Pemerintah Republik Indonesia ing wilayah Jawa Timur, menyang Samadikun. Waranti kasebut ditandatangani déning Presidhèn Sukarno lan Menteri Dalam Negeri Republik Indonesia. Surat kasebut ditokaké ing Djakarta, tanggal 19 Januari 1950, dikenal déning direktur kabinèt presiden AK Pringgodigdo.

Tanggal 9 Maret 1950, wilayah iki gabung karo Republik Indonesia.

## Deleng uga 
* Republik Indonesia Negara 
* Sejarah Jawa Timur 
* Sejarah Indonesia

## Pranala njaba 
*  Negara Jawa Timur ing Worldstatesmen.org.

## Rujukan
Wong bunian

**Orang bunian** utawa mung **bunian** minangka jinising makhluk  

mitos sing dipercaya wong Minangkabau lan Melayu ing Sumatra, Indonesia lan ing Malaysia Kulon . Adhedhasar mitos iki, masarakat sing dadi manungsa sing meh padha karo sing padha lan manggon ing papan sing sepi, ing omah kosong sing ditinggal dening warga nganti sée.

## Latar mburi 
Pocapan iki dikenal ing wilayah wong bunian orang uga sok gadhah tembung Allah ing Minangkabau, istilah " Allah " ing kasus iki rada beda karo pemanggih allah ing ajaran Hindu lan Buddha . "Dewa" ing istilah Minangkabau tegese wong negari sing manggon ing wilayah alas, ing alas, ing pucuk gunung, utawa cedhak kuburan . Biasane nalika dina sadurunge surup ing pojok gunung bakal mambu aroma sing biasane diarani " dewa masak " utawa "dewa samba ". Mambu kaya mambu kenthang goreng . Iki bisa beda-beda nanging padha, adhedhasar kapitadosan lokal masarakat Minangkabau ing wilayah sing beda. "Gusti" ing dateng Minangkabau digandhengake minangka banyu wanita, kang ayu uga nggantheng, ora wong minangka pangertenan umum ing dateng liyane. 

Saliyané iku, masarakat Minangkabau uga percaya manawa ana kedadeyan wong sing ilang didhelikake dening dewa / wong bunian. Ana uga istilah "wong sing disimpen dening para dewa", sing nalika bayi wis dikelola dening dewa. Mitos iki isih dipercaya dening masarakat Minangkabau nganti saiki.
Wéwé gombèl

jmpl
**Wéwé gombèl** (uga diarani **éyang gombèl**) iku memedi utawa dhemit ing kabudayan Jawa kang seneng nyolong bocah, nanging ora mbebayani. Bocah kang dicolong padatané bocah kang ditinggal lan dilirwakaké wong tuwané. Wéwé gombèl bakal medèni wong tuwaning bocah supaya éling lan opèn marang anaké. Yèn wis éling, wéwé gombèl banjur mulihaké anaké.

## Latar wuri mitos 
Manut critane, mitos Wewe Gombel dipitados digunakake kanggo medeni bocah-bocah supaya ora kluyuran ing wayah wengi. Ing jaman biyen, wanci peteng mbebayani amarga kewan ganas bisa lumebu ing desa ing wayah bengi. Mula, Wewe Gombel digawé kanggo nylametake saka wendhenan kasebut. Wewe Gombel biasane digambarake tokoh wanita tuwa sing wutuh nganggo dodo sing dawa lan nggantung.

Jeneng Wewe Gombel kanthi katrangan umum kaya sing ditulis ing ndhuwur uga ora mung dadi woh-wohan semono wae, ana analisis logis salah sawijining wujud saka upadi wong (tatanan masyarakat primodial) kanggo nantang tumindak sing ngundang lelakon kang ala sing kadhangkala nglanggar wewaler. .Tuladha ne bocah sing kudu sinau ing wayah wengi utawa melumpuk karo kulawarga, nanging isih dolanan ing njaba omah lan tanpa disawang wong. Crita babagan anane turunan Wewe Gombel lan meh podo karo maneka tiyang sing dadi bagean saka kurban kasebut uga bisa menehi pangerten tambahan saka tokoh Wewe Gombel, banjur nyebar ing kabèh arah lan dikonsumsi dening akeh pihak. Kacariyos, Wewe Gombel asale saka bukit ing wilayah Gombel, Semarang. Jaman mbiyen, akeh wong sing tiwas ing gunung kasebut amarga pembantaian sajrone penjajahan Walanda. 

Wewe Gombel wis ditampilake ing film Indonesia, kaya ta film Wewe Gombel taun 1988 lan film Legenda Wewe Gombel (Legenda Wewe Gombel) taun 2012. Uga Seri HBO 2019 "Folklore", Episode 1 "A Mothers Love". Perwakilan Wewe Gombel kadang dadi bagean saka festival lokal sing populer.

## Deleng uga 
*Mitologi Jawa
* Dhaptar Mitos Memedi ing Indonésia

## Cathetan
Suga (penyanyi rap)

**Min yoon-gi** (lair 9 Maret 1993; ), luwih dikenali kanthi jeneng Suga, yakuwi penyanyi, panulis lagu, lan produser rekaman. Dhèwèké kuwi anggota *boyband* Korea Kidul, BTS, sing dikelola dening Big Hit Entertainment. Ing wulan Agustus 2016, dhèwèké ngetokake album solo kapisane sing rupane *mixtape* kanthi jeneng *Agust D.*  

## Kauripan awal 
Min Yoon-gi lair tanggal 9 Maret 1993 ing Distrik Buk, Daegu, Korea Kidul lan duweni kakangmas siji 

## Karir 
### BTS 
Tanggal 13 Juni 2013, Suga debut dadi anggotane BTS ing acara Mnet M! Countdown kanthi lagi "No More Dream" saka debut album *single 2 Cool 4 Skool.*  Dhèwèké uga mrodhuksi lan nulis lirik lagu-lagune BTS. Tanggal 9 Desember 2013, wektu promosi BTS ing Jepang, Suga kena penyakit usus buntu dadine dhèwèké kudu balik neng Korea kanggo nglakoni oprasi. Amarga oprasi kuwi, Suga ora bisa melu ana ing kagiyatane BTS. Kaya déné acara pertunjukan akhir taun *SBS Gayo Daejeon* lan *MBC Gayo Daejejeon.*

### Karir Solo 
Tanggal 16 Agustus 2016 dhèwèké ngetokke *Mixtape* kapisane kanthi nganggo jeneng Agust D sing dadi kuwalikan saka jenenge Agus = Suga lan t D = DT (*Daegu Town*), kutha laire. . Video musik kanggo rong lagu saka *mixtape-e*, "Agust D" lan "Give It to Me", dirilis ing YouTube lan didelok luwih saka 1 yuta ing sakjeroning 12 jam.

## Diskografi 
### Mixtape 
**Tracklist lan rincian** 

## Videografi 
### Video musik 
### Televisi 
#### Acara realitas lan varietas 
## Referensi
Kordhén

**Gordén** (indonésia: tirai) ya iku bagéyan saka kain utawa tekstil digunakaké kanggo ngalangi cahya . Gorden asring digantung ing njero jendela bangunan kanggo ngalangi mlebuné cahya, umpamané ing wayah wengi kanggo ngewangi supaya bisa turu, utawa nyegah cahya supaya ora metu saka bangunan (nyegah wong njaba saka ndeleng ing jero. Tirai uga nyedhiyakake pemisahan visual ing kahanan liyane kaya ta ing adicarapanggung endi aktor apa ancang-ancang final sing kanggo nuduhake konco sandiworo nalika pirsawan nenggo ing ngarepe sandiworo. Yen digunakake kanggo nuduhake tartamtu, biasane nalika nuduhake wiwit, sandiworo dibukak lan ditutup sak leren ing.
Cendhéla

[ka|jmpl|202x202px| Jendela omah ing [Inggris ]]
**Jendhela**  minangka bolongan sing bisa ditutup, biasané dipasang ing tembok bangunan, montor lan dadi papan kanggo lumebu angin lan cahya ing njero senthong. jendhela bisa duwe akeh wujud, kaya ta segitelu, kothak, bunder, utawa mbentuk ora duwe aturan baku.

Ing sistem operasi sing padha karo Microsoft Windows utawa Mac OS, jendhela minangka bagean layar sing nampilake sawatara data menyang pangguna. Ana akeh windows, umpamane browser web sing saiki digunakake. Windows asring dilengkapi kunci minangka keamanan.

## Windowsill 
Amarga anané jendhela sill, kekandelan jurang udara anget cedhak jendela lan bagean tembok sing ana ing jendhela sill mundhak.

## Cathetan
Tembung ngoko

**Tembung ngoko** iku tembung Jawa kang mung kaanggo ing basa ngoko lan minangka dhasaring tembung-tembung Jawa. Tegesé, kabèh tembung Jawa iku ana padhané ing tembung ngoko. Sawatara tembung ngoko duwé padhan tembung krama. Tembung ngoko kang ora duwé padhan tembung krama aran tembung krama-ngoko lan bisa kaanggo ing basa krama. Duk nguni, tembung ngoko uga kaanggo ing basa madya, mligi basa madya ngoko.

Ing bausastra-bausastra Jawa, tembung ngoko tinengeran *n* utawa *N*.

## Conto 
Ing isor iki conto tembung ngoko (kandel) lan padhané ing tembung krama, nanging ora ana padhané ing tembung krama inggil.

Ing isor iki conto tembung ngoko (kandel) lan padhané ing tembung krama lan padhané ing tembung krama inggil.

## Cathetan sikil 
## Rujukan 
* 
*
Pranawéngrum Katamsi

**Pranawéngrum Katamsi** inggih menika juru nembang seriosa ingkang misuwur taun 1950-1960an. Piyambakipun dipunsebat 'Ibu Seriosa Indonèsia'. Piyambakipun sampun seda ing dinten Senin, 4 September 2006 kepengker. Piyambakipun tilar donya amargi gerah gagal ginjel kaliyan komplikasi paru wonten griya sakit Angkatan Laut (RSAL) Mintohardjo. 

## Kauripan 
Pranawengrum Katamsi miyos 28 Maret 1943 wonten Yogyakarta. Piyambakipun miwiti padamelan dados juru nembang tembang Jawa. Putri saking bapak Surachmad Padmohardjo kaliyan ibu Oemi Salamah menika mlebet wonten ing Fakultas Sosial Politik Universitas Gadjah Mada saha aktip ing grup paduan swara mahasiswa.

Pranawengrum dados juwara 1 minangka sesulih wonyen pamilihan Bintang Radio ing Tv taun 1964. Pranawengrum akrami kaliyan dr Amoroso Katamsi lajeng gadhah putra 3 inggih menika Ratna Arumsari, Doddy Keswara, Ratna Kusumaningrum.

## Rujukan
Tembung krama inggil

[thumb|Tembung-tembung krama inggil (tinengeran *ki*) ing *Bausastra Jawa* anggitané [W.J.S. Poerwadarminta. Sajroning gambar ing dhuwur, èntri kang tinengeran *ki* ya iku 'nyrirani' lan 'ngabdi'.]]
**Tembung krama inggil** iku tembung Jawa kang kanggo ngurmati utawa ngajèni kanthi cara ngluhuraké madyama purusa utawa pratama purusa. Tegesing tembung *inggil* iku 'dhuwur' utawa 'luhur'. Tembung krama inggil mung kaanggo ing basa ngoko alus lan krama alus. Tembung krama inggil ora duwé dhasar saka tembung-tembung liya, mula béda banget karo tembung krama lan tembung ngoko kang sawatara tembungé bisa dibandhingaké siji karo liyané. Wujud kang mèh padha karo tembung krama inggil yaiku tembung krama andhap, bédané kanggo ngurmati wong yaiku kanthi cara ngasoraké dhèwèké dhéwé. Sawatara tembung krama inggil ora duwé padhané ing tembung krama andhap.

Ing bausastra-bausastra Jawa, tembung krama inggil tinengeran *ki* utawa *KI*.

## Tuladha 
Ing isor iki tuladha tembung krama inggil (kandel), padhané ing tembung ngoko, lan padhané ing tembung krama, nanging ora ana padhané ing tembung krama andhap.

Ing isor iki tuladha tembung krama inggil (kandel), padhané ing tembung ngoko, padhané ing tembung krama, lan padhané ing tembung krama andhap.

## Uga delengan 
* Basa krama
* Tembung krama
* Tembung krama andhap

## Cathetan sikil 
## Rujukan 
*
Tembung madya

**Tembung madya** (saiki kaaran **tembung krama madya**) iku tembung Jawa kang kaanggo ing basa madya. Mungguh surasa saiki, tembung madya mligi tembung krama kang kawancah (ora wutuh), mula banjur diarani tembung krama madya. Bebarengan tembung krama désa lan tembung krama enggon-enggonan, tembung madya dhapur tembung krama kang ora baku, kosokbalèning tembung krama kang ingaran baku. Duk nguni, tembung madya ora winates tembung krama kang kawancah. Tembung madya uga ngemu tembung-tembung wutuh lan tembung-tembung ngoko.

Tembung krama kang padatan kaanggo ing basa madya ana: *ajeng*, *kula*, *dèrèng*, *dédé*, *sinten*, *saprika*, *sapriki*, *sapriku*, *sampéyan wau*, *pundi*, *pinten*, *mrika*, *mriki*, *mriku*, *malih*, *boten*, *ngrika*, *ngriki*, *ngriku*.

Mungguh tembung ngoko ana: *kur*, *gur*, *mung*, *kang*, *sing*, lan *dhing*. Lumrahé, tembung ngoko ing basa madya dhapur wancahan kang mung sawanda.

### Anyaran 
Mungguh surasa saiki, conto tembung madya sinartan tembung bakuné ing tandha kurung ana: *onten* (*wonten*), *ampun* (*sampun*), *teng* (*dhateng*), *engga* (*mangga*), *napa* (*punapa*), *kémawon* (*kémawon*), *njing* (*bénjing*), *jengen* (*kajengipun*), *seking* (*saking*), *ngéten* (*makaten*), *nggih* (*inggih*), *niki* (*punika*; ngoko: *iki*), *niku* (*punika*; ngoko: *iku*), *tasih* (*taksih*), *ajeng* (*badhé*), *kalih* (*kaliyan*), *samang* (*sampéyan*), *seg* (*saweg*), lan *turé* (*cariyosipun*; ngoko: *jaré*).

## Cathetan sikil 
## Rujukan 
*
Ginsèng himalaya

jmpl|Ginseng ing sawijining alas
**Ginsèng Himalaya** *(Panax pseudoginseng)* ya iku tetuwuhan taunan omah loro kanthi galih ngadeg lan dhuwuré kurang luwuh 1 mèter. Tanduran iki nduwéni godhong majemuk. Kembangé  kothak cilik . Tanduran iki jejuluk *san qi* utawa *tienchi.* Herbal iki digunakaké masarakat China kanggo obat kang nahan rasa lara (*analgesik*) lan uga kanggo mandhegaké pandarahan internal utawa eksternal. akéh digunakakae nalika perang Vietnam dening tentara vietkong kanggo pamulihan lelara amarga kena tembakan bedhilé musuh. Tanduran iki bisa ningkataké aliran getih lan mudhunaké tensi amarga hipertensi lan kejang jantung kanthi cara didadékaké bubuk.

## Réferènsi
Tahu bundher

**Tahu bundher** sing misuwur kanthi jeneng **tahu bulat** yaiku jajanan pinggir dalan saka olah-olahan tahu kang wujudé bundher lan njeroné kopong. Jajanan iki biasané didol limang atus sak iji. Nyamikan racaké  iki didol nganggo montor bak kabuka sing surasané bak iku ana juru masak, bahan tahu, kompor lan piranti nggorèng. Biasané tahu iki dipangan karo saos utawa bubuk lombok.

## Cara nggawé 
Tahu bundher kalebu panganan kang gampang nggawéné.

#### Piranti kang dicepakaké: 
* 7 tahu putih
* 2 kuning endhog
* Sejumput uyah
* Sejumput soda kuwé
* Bubuk bawang putih 1 sendhok tèh
* Bubuk mrica 1 sendhok tèh
* Glepung 5 sendhok
* Saos utawa bubuk lombok 
* Lenga gorèng

#### Cara ngolah: 
# Remet tahu nganti alus bajur dicampuraké karo endhog, uyah, mrica, bawang lan soda kuwé.
# Bentuk tahu iku bundher-bundher.
# Tahu bundher banjur diwènèhake *freezer* paling sethithik 2 jam nganti atos kaya ès.
# Cepakaké lenga sing akèh ing wajan lan ditunggu nganti panas. 
# Goreng tahu sing wis dadi ès ing lenga panas banjur wajané ditutup supaya ora kecipratan lengané .
# Walik tahu lan enténi nganti wernané soklat.
# Angkat tahu nganggo èrok-èrok  banjur diwènèhake piring lan dikepyuri bubuk lombok uga saos.

## Gladri 

Gambar:Tahu Bulat.jpg|Bakul tahu bundher ing pinggir dalan
Gambar:Tahu bulat bungkus.jpg|Tahu diwungkus

## Deleng uga 
Resèp masak tahu bundher

Vidéo masak tahu bundher
Mimba

**Mimba,** uga dikenal kanthi jeneng **Imba, Mimbo** iki duwé jeneng élmiyah *Azadirachta indica*. Tanduran iki kalebu kulawarga Meliaceae. Wit iki duwé kayu kang atos, kulité kasar lan dhuwuré bisa ngancik 20 mèter. Godhongé awerna ijo lunyu kanthi dawa 5–10&nbsp;cm lan amba 2–4&nbsp;cm. Wijiné lonjong atos wernané soklat. Wit iki duwé oyot tunggang. Tetuwuhan iki bisa ngasilaké kayu atos kanggo bahan bangunan. Wit iki bisa ngasilaké wiji sakwisé umur 5 taun. Prodhuksi godhong garing bisa nganti 350&nbsp;kg saben taun.

## Ékologi 
Mimba sepisanan ditemokaké ing tlatah India. Sakwisé iku nyebar ing tlatah tropis liyané ing saindhening donya. Wit Mimba bisa thukul sarana wijiné sing wis tuwa. Ing Indonésia, Mimba akeh ditandur ing pinggir dalan utawa mawa wit ing pinggiring alas. Tetuwuhan iki bisa thukul ing lemah kang masir kaya ta lemah ing pinggir pesisir lan bisa uga  cedhak gunung kanthi dhuwuré 1000 mèter ing dhuwur sagara.

## Gladri 

image:Azadirachta indica - ആര്യവേപ്പ് 004.jpg|Woh Mimba
image:Azadirachta Indica.JPG|Godhong mimba
image:Starr 060928-0472 Azadirachta indica.jpg|Kembang mimba
image:Azadirachta indica planted in Afri.jpg|Wit mimba

## Rujukan
RM (penyanyi rap)

**Kim Nam-joon** (; lair tanggal 12 September 1994; umur 24 taun),  Dhèwèké uga dikenal kanthi jeneng **RM** (biyen **Rap Monster**), yaiku *rapper,* penyanyi, lan penulis lagu saka Korea Kidul. Dhèwèké pemimpin lan rapper utama saka *boy band* Korea Kidul yaiku BTS, sing dibentuk Big Hit Entertainment.    

## Rujukan 
## Pranala njaba 
*
Kemal Idris

**Letjen TNI (Purn) Ahmad Kemal Idris** () ya iku tokoh militèr Indonésia. Dhèwèké dadi Komandan Kostrad ing taun 1967. Kemal uga dikenal minangka salah sawijining uwong kang nandatangani Petisi 50 .  Dhèwèké seda tanggal 28 Juli 2010, amarga komplikasi saka penyakit lan infèksi paru-paru. 

## Karir militèr 
Karir militèr diwiwiti kanthi dadi Seinendan nalika jaman Jepang.  Banjur, dhèwèké gabung ing unit militèr Jawa Kulon, Divisi Siliwangi.  Dhèwèké uga dadi pengusaha lan nduwèni jejuluk "jenderal Sampah", amarga dhèwèké ngatur usaha kanggo nanggulangi sampah.  Kemal Idris uga aktif ing Barisan Nasional (Barnas).  

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* "6 Generasi wani nantang diktator Suharto" *Merdeka.com .*
Bobo-Dioulasso

jmpl|Masjid ing Bobo-Dioulasso
**Bobo-Dioulasso** iku kutha ing Burkina Faso. Cacah padunungé ana 537.728 jiwa (2012) lan Bobo-Dioulasso iku kutha gedé dhéwé ka-2 ing Burkina Faso, sawisé Ouagadougou. Teges jeneng Bobo-Dioulasso iku "omahé Bobo-Dioula". 
## Réferènsi
Ginséng sibéria

{Speciesbox

{

**Ginséng Sibéria** *(Eutherococcus senticoccus)*  utawa *ci wu jia* ya iku salah sawijining jinis Ginséng kang ditémokaké ing léréng Gunung Sibéria . Tetuwuhan herba ngayu  iki dhuwuré bisa nganti 3 mèter. Ana  godhongé bentuké oval. Tanduran iki bisa dithukulaké nganggo wiji. Asil panelithén ngandharaké minangka gingseng iki ngrangsang daya tahan awak luwih manjur tinimbang dening Ginseng China. Dening jinis iki digunanaké kanggo nguwaktaké daya tahan mental, utamané wanci ujian, ngurangi stress fisik para atlét amarga gladhén. Umumé  oyoté digaringaké lan di cor banyu panas banjur diombé. 

## Rujukan
Ginséng amérika

jmpl|WIt Ginséng kang lagi woh
**Ginséng amérika** *(panax quinquefolius)* utawa dimengerténi kanthi jeneng *xi yang shen* ya iku tetuwuhan taunan omah loro saka tlatah Amérika kang dhuwuré bisa ngancik 60&nbsp;cm. Godhongé bentuké oval. Warna oyoté kuning pucet nganti soklat. Galihé alus lan kembangé warna jambon. Ginséng iki tuwuh ing lemah sugih humus lan hawané adhem.

## Piguna 
jmpl|Godhong Ginséng kan wus kuning
Piguna  Ginséng iki kanggo ombé-ombénan kanggo ningkataké katahanan awak, ngurangi deprèsi amarga kekeselen, stress, nambah napsu mangan, lan nglancarake pencernaan. Bisa uga kanggo nambani awak panas, TBC, obat watuk, lan ngrangsang kasuburan wong wadon.

## Rujukan
Hendra Setiawan

**Hendra Setiawan** lair ing Pemalang, 25 Agustus 1984; 35 taun kepungkur ya iku salah sijining atlet Badminton Indonesia. Wiwitane, Hendra Setiawan main bareng Markis Kido ing ganda putra. Banjur main bareng Mohammad Ahsan.
Tembung krama andhap

**Tembung krama andhap** tembung Jawa kang kanggo ngurmati utawa ngajèni kanthi cara ngasoraké utama purusa. Tegesing tembung *andhap* iku 'cendhek' utawa 'asor'. Tembung krama andhap mung kaanggo ing basa ngoko alus lan krama alus. Cacahing tembung krama andhap ana sethithik banget, mligi babagan pakaryan, kaya ta: *matur*, *nyuwun*, lan *nyaosi*. Wujud kang mèh padha karo tembung krama andhap yaiku tembung krama inggil, bédané kanggo ngurmati wong yaiku kanthi cara mulyakaké wong kasebut. Sawatara tembung krama andhap ora duwé padhané ing tembung krama inggil.

## Tuladha 
Ing isor iki tuladha tembung krama andhap (kandel), padhané ing tembung ngoko, lan padhané ing tembung krama, nanging ora ana padhané ing tembung krama inggil.

Ing isor iki tuladha tembung krama andhap (kandel), padhané ing tembung ngoko, padhané ing tembung krama, lan padhané ing tembung krama inggil.

## Uga delengan 
* Basa krama
* Tembung krama
* Tembung krama inggil

## Cathetan sikil 
## Rujukan 
*
Kacang hazel

jmpl|200x200px|Kacang Hazel
**Kacang Hazel** minangka jinis kacang-kacangan sing diklasifikasikaké ing spesies Filbert. Kulité nyontrot lan bentuké bunder. Wiji sing biasané di panggang utawa lemah akeh mupangat. Isiné asam lemak padha karo kandhutan lemak ing susu ibu. 

Tanduran iki akeh ditandur ing Turki, Italia, Yunani, Spanyol, Inggris, Amerika Serikat, utamané ing Washington. Saiki produsen hazelnut paling gedhe ing donya yaiku negara Turki. Sing asring digunakaké kanggo nggawe praline utawa nyampur truffles lan sirup soklat. 

Akeh ngemot protein lan asam lemak tak jenuh. Uga ngemot thiamine lan vitamin B. Isi lenga ing hazelnut nduweni ambu sing khas. Panaliti sing ditindakake dening Universitas Georgia nemokake manawa asam lemak saka hazelnuts bisa nggawe konten nutrisi susu formula luwih lengkap. Panganan iki umume digunakake minangka tambahan kanggo produk coklat . 

## Pranala njaba 
* Detik.com
Buntut kucing

**Buntut kucing** (*Acalypha hispida*)  yaiku tetuwuhan perdu ngembang kang kalebu kulawarga *Euphorbiaceae* genus *Acalyphine*. Ing maneka tlatah, wit  iki duwé aran liya kaya ta Wunga tambang, Lancuran, Lofoti lan *Gou wei hong.* Wit iki dhuwuré 2-3 mèter kanthi galih kasar, cawangan spondial, werna soklat kaijonan. Godhong wujud lonjong lan pinggiré mucuk eri. Godhong iki dawané 10–15&nbsp;cm lan ambané  5–8&nbsp;cm werna ijo enom. Balung godhong nyirip. Kembangé majemuk. Wit iki kalebu wit omah loro, ana wit lanang lan wit wadon. Wohé bunder cilik werna ijo. Wiji werna putih reged. Oyodé tunggang werna soklat.

## Budidaya 
Racaké tetuwuhan iki ditandur ing pekarangan utawa pinggir pager. Tetanduran iki seneng papan sing akèh sunaring srengéngé supaya bisa cepet ngrembaka. Padatané wit sing wadon sing bisa kanggo budidaya. Buntut kucing bisa tuwuh mawa wiji uga stèk.  Buntut kucing bisa tuwuh ana ing lemah sing rada asam lan rada basa.

Buntut kucing bisa dibudidayakaké mawa jero ruwangan. Ananging menawa ing jero ruwangan, kudu mbutuhaké pangopènan kang setiti supaya ora kena kutu putih, tungau, lan kemangga.

## Piguna 
Kembang Buntut Kucing bisa kanggo nambani lara diséntri, mimisan, tilas kobong, diuretik lan cacingan. Kembang kasebut didheplok nganti lembut banjur dibaluraké.

## Gladri 

image:Malpighiales - Acalypha hispida 2.jpg|Wit buntut kucing
image:Acalypha hispida(2).jpg|Buntut kucing
image:Acalypha hispida kz02.jpg|godhong buntut kucing

## Deleng uga 
Kucing galak

Tlalé gajah

Kayu urip

## Kapustakan
Kucing galak

jmpl|Kucing galak
**Kucing Galak** (*Acalypha indica*) ya iku herba semangsa saka kulawarga *Acalypha*. Ing basa Indonésia, sinebut uga kanthi jeneng suket Anting-anting, Kucing-kucingan lan Oyot kucing. Diwènèhi jeneng mangkono, amarga wit iki disenengi déning kucing lan kirik, utamané ana ing oyoté. Tanduran iki gampang tuwuh ana ing pinggir dalan, lapangan suket, lan sikil gunung. Dhuwuré suket iki 30-50 cm lan oyoté srabut. Godhongé bentuké lonjong lan pinggiré ana eri. Kembang lan wohé cilik-cilik.

## Piguna 
jmpl|Woh Kucing galak
Kucing galak bisa kanggo tamba rèmatik, degelen, bisul, eksim, lan nambani cokotan ula.

## Referènsi
Tim nasional bal-balan Tunisia

**Tim nasional bal-balan Tunisia** minangka sawijining tim nasional bal-balan sing prestasiné sapisan ngrebut juwara Piala Afrika ing taun 2004 lan ana ing sangisoré Federasi bal-balan Tunisia. 

## Rékor Piala Donya 
## Rékor Piala Afrika 
## Pemain kondhang 
## Pranala njaba
Samosa

jmpl|Samosa goreng
**Samosa** yaiku panganan arupa pangsit goréng segi telu. Olah-olahan iki asalé saka Asia Tengah lan Asia Kidul. Nyamikan iki adhedhasar kulit pangsit saka glepung  lan diisi manéka werna kaya ta kenthang godhog, daging giling lan bumbu rempah-rempah. Racaké Samosa dipangan karo saos minangka gegenep.

## Cara nggawé 
### Piranti 
jmpl|Samosa ing piring

###### Kulit samosa 
* Banyu putih 200 ml
* Glepung gandum 500 gram
* Endhog 3 wiji
* Mertega 3 sendhok pangan
* Uyah 1 sendhok tèh

###### Isèn-isèn samosa 
* Iwak sapi giling utawa kornèt 250 gram
* Kenthang godhog 2 wiji
* Brambang 4 
* Bawang 3
* Godhong brambang 2 lonjor
* Brambang bombay 1
* Karè bubuk 1 sendhok tèh
* Mrica bubuk ½ sendhok tèh
* Uyah ½ sendhok tèh
* Gula ½ sendhok tèh
* Lenga gorèng 250 ml

### Cara ngolah 
# Campur kabèh bahan kulit samosa ing manci banjur diulèni nganti kalis.
# Cithak adhonan tipis-tipis kanthi maujud segi telu,
# Rajang alus bawang, brambang, brambang bombay lan godhong brambang.
# Panasaké minyak sethithik kanggo ngoseng isèn-isèn.
# Wènèhaké rajangan brambang lan osèng nganti arum ambuné.
# Lebokaké kabèh piranti isi ing wajan osèng.
# Entas menawa wis mateng.
# Tunggu nganti adhem.
# Lebokaké isèn-isèn ing kulit samosa udakara 3 sendhok pangan.
# Lempit nganti isi bisa katutup kulit.
# Gorèng samosa ana ing lenga panas.
# Entèni nganti wernané kuning kasoklatan.
# Entas lan wènèhaké piring.
# Tambahi saos utawa lombok jemprit ing piring lan samosa luwih ènak dipangan nalika anget-anget.

## Deleng uga 
Resèp ngolah samosa

Videyo ngolah samosa
Shawarma

jmpl|Shawarma ing piring
**Shawarma** ya iku ulah-ulahan saka tlatah Arab kang arupa daging panggang. Daging kang digunanaké umumé daging kalkun, pithik, wedhus lan liyané. Daging kasebut kang dilebokaké ing panggangan nganggo wesi dawa lan diputer suwéné sedina. Panganan iki kerep disandhingaké karo roti arab utawa pita lan duduh kari.

## Cara nggawé 
### Piranti kang kudu dicepakaké 
* 4 lembar kulit kebab utawa roti pita
* Iwak pitik panggang bageyan dhadha 300 gram
* Kol ½ wiji
* Tomat 1 wiji

#### Bumbu 
* Lenga jaètun 100 ml 
* Jinten bubuk 2 sendhok tèh
* Paprika bubuk 3 sendhok tèh
* Kunir bubuk ¾ sendhok tèh
* Bubuk Lombok 2 sendhok tèh
* Mrica ireng bubuk 1 sendhok tèh
* Kayu manis 2 cm
* Bubuk pala ¼ sendhok tèh
* Kapulaga 5 wiji

* Cengkèh 3 wiji
* Uyah ½ sendhok tèh

al=|jmpl|Sawarma ing tortila

#### Saos 
* Brambang bombay 1 
* Bawang 1 wiji
* Yogurt plain 150 ml
* Saos lombok menawa seneng pedhes

### Cara ngolah 
# Campur iwak pitik karo  bumbu lan 5 dijarné paling sithik 15 menit supaya bumbu ngresep.
# Panasaké teplon lan lenga jaètun banjur osèng iwak pithik mau nganti mateng,
# Menawa wernané wis soklat banjur dientas.
# Iris dawa-dawa iwak pithik.
# Panasaké roti kebab nganti anget.
# Lebokaké iwak pitik ing jero roti kebab karo irisan kol lan tomat banjur lempit dadi lonjoran dawa.
# Campuraké bahan kanggo saos nganti rata.
# Saos digrujug ing dhuwur shawarma.
# Shawarma wis bisa dipangan.

## Pranala njaba 
Resèp masak shawarma 

Videyo masak shawarma
Wolf (Lagu Exo)

" **Wolf** " ( ) minangka lagu sing direkam EXO, band lanang saka Koréa Kidul, kanggo album pertama *XOXO*. Album iki dirilis ing Koréa lan Cina déning SM Entertainment tanggal 30 Mèi 2013. Lagu kasebut minangka lagu EXO sing pisanan sing direkam saka rolas anggota.

## Latar mburi 
"Wolf" disusun déning Will Simms, Nermin Harambasic penulis lagu saka Dsign Music lan SM Entertainment Kenzie . Kenzie uga nyediakaké lirik lagu ing versi Koréa nalika Zhou Weijie nyerat lirik kasebut kanggo versi Cina , "狼 与 美女". Yoo Young-jin nyedhiyakaké vokal latar mburi. Lagu kasebut diprodhuksi déning Will Simms lan Kenzie, lan digambaraké minangka lagu Hip-hop inspirasi Dubstep sing nyritakaké kisah cinta tragis ing antarané serigala lan kaendahan.

Beksan kanggo lagu kasebut digawé déning Tony Testa. Ing pirang-pirang pertunjukan kaya ta ''Arirang's After School Club'', anggota nerangaké manawa tarian kasebut duwé 3 unsur: wit lan alas, guwa, lan serigala. Anggota Kris ngandhakaké yèn butuh wektu 3 nganti 4 wulan kanggo ngapalaké koreografi, amarga tingkat kesulitané.

Vèrsi demo lagu kasebut bocor ing wulan Februari 2013, produser Ryan Jhun nanggepi lan mènèhi peringatan marang para pengunduh sing ilegal tanggal 29 Mei 2013, ". . . Aku bakal nglaporaké menyang FBI lan departemèn layanan kanggo kabèh tautan. . . " .

## Rilis lan promosi 
Ing tanggal 30 Mei 2013, video musik Koréa lan Cina versi "Wolf" dirilis.

EXO miwiti promosi kanggo lagu ing program musik Koréa tanggal 30 Mei 2013.

Kaloro versi lagu dirilis kanthi otomatis ing 3 Juni 2013. Pertunjukan pertama lagu versi Mandarin ditayangaké ing macem-macem acara terkenal ing Cina pertengahan wulan Juni.

## Video musik 
Ing tanggal 30 Mei 2013, vidéo musik Koréa lan Cina versi "Wolf" dirilis. Vidéo musik nampilaké kinerja lagu para anggota.

## Rujukan
Benedictine (spread)

**Panyebaran** **Benediktine** utawa **benedictine** yaiku panyebaran digawé karo keju timun lan krim. Diwènèhi wiwit wiwitan abad kaping 20,  asalé lan isih digunakaké kanggo nggawé roti lapis timun, nanging ing taun-taun pungkasan, digunakaké minangka dicelup   utawa digabung karo daging ing roti lapis. Penyebaran iki bisa dipikolehi sadurungé saka sawatara toko Grosir wilayah Louisville .

## Rujukan
Five Little Pigs

***Five Little Pigs*** minangka karya fiksi detèktif déning penulis Inggris Agatha Christie, sing pisanan diterbitaké ing Amérika Sarékat déning Dodd, Mead and Company ing Mèi 1942 kanthi judhul ***Murder in Retrospect***  lan ing Inggris déning Collins Crime Club ing Januari 1943 sanajan ana sawatara sumber nyatakaké yèn publikasi dumadi ing Nopémber 1942. Èdisi pertama Inggris nggawa tanggal hak cipta 1942 lan didol ing wolung shill nalika èdisi Amérika Sarékat rega $ 2,00.

Novèl iki ditampa kanthi positif nalika diterbitaké. Plot pembunuhan-pembunuhan minangka bagean sing paling apik ing novèl iki.

## Aleran 
Nembelas taun sawisé Caroline Crale disalahké amarga mateni bojoné Amyas, putrané Carla Lemarchant nyedhaki Hercule Poirot. Ing patemon kasebut, Carla nyatakaké menawa ibuné ora salah, saka surat sing ditampa nalika umuré 21, saka ibuné. Dhèwèké rumangsa yèn tunangané bakal ninggalaké dhèwèké yèn kasunyatané saka pembunuhan kasebut ora ditemokaké. Poirot setuju karo panyuwunan kasebut lan miwiti riset kasus kasebut. Dhèwèké ngerti yèn ing dina pembunuhan kasebut, ana limang wong liya ing omah Crales, sing dhèwèké "nyembelih limang babi cilik" - Phillip Blake, broker saham; Meredith Blake, seduluré Phillip lan kimiawan amatir; Angela Warren, adik wadon sing paling enom saka Caroline; Cecilia Williams, governess Angela, lan Elsa Greer (saiki Lady Dittisham), yaiku wong wadon enom sing dadi subjèk lukisan paling anyar Amyas. Penelitian polisi nemokaké yèn Amyas diracuni coniine, ditemokaké ing gelas saka ing kono dhèwèké wis ngombé bir adhem. Racun kasebut dicolong saka lab Meredith déning Caroline, sing ngaku nyolong amarga dhèwèké ngrancang nggunakaké kanggo nglalu dhèwèké.

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* *Limang Babi Little* ing situs web Agatha Christie resmi 
*
Kampung Baru, Saramaka, Suriname

**Kampung Baru** yaiku salah sijiné résor ana Suriname, klebu ing Dhistrik Saramaka. Résor iki nduwéni warga sing cacahé 2.248 jiwa ing taun 2012.
Adolf Heuken

**Adolf J. Heuken**, **S.J.**, () yaiku salah sawijining pastor Katulik lan panulis sejarah sing lahir ning Jerman rikala kasebut Republik Weimar nanging banjur lumebu dadi warga negara Indonesia.

Adolf nempuh sekolah menengah ing Gimnasium Johann-Conrad-Schule, Münster, NRW. Sakbanjure lulus taun 1950, piyambake nempuh seminari kanggo persiapan dadi pendhita Katulik. Rampung sekolah seminar, Adolf nggabung ngabdi ning Keuskupan Münster. Ing taun 1963 piyambake ditugasne mbantu makarya ning Indonesia.

Heuken nate nampa anugerah *Das Bundesverdienstkreuz am Bande* saking pamrèntah Jerman, liwat Dhuta Besar Jerman ning Indonesia, Baron Paul von Malzahn, amarga wis akeh biyantu nglancarke hubungan dwi-nagara Jerman-Indonesia . Anugerah iki klebu sing paling dhuwur statusé saking nagara Jerman. 

## Buku karya 
Punika daftar sawatara buku besutan Adolf Heuken sing terbit: 
* *The Earliest Portuguese Sources for The History of Jakarta*, Jakarta, 2002
* *Historical Sites of Jakarta*, Jakarta, 2007
* * *Teknik Mengarang*, Yogyakarta, 2008
* *Deutsch-Indonesisches Wörterbuch* (Kamus basa Jerman-Indonesia), Jakarta, 2009
* *Indonesisch-Deutsches Wörterbuch* (Kamus basa Indonesia-Jerman), Jakarta, 2009
* *Christianity in Asia from its Beginnings till today* (ing basa Indonesia diterbitke minangka *Agama Kristen di Asia* (2 jilid)), Jakarta, 2008 (2010, basa Indonesia)
* * "... Dahin Wo der Pfeffer Wächst" – Vierhundert Jahre Deutsche auf den Inseln Indonesiens*, Jakarta, 2010

Buku garapan Adolf Heuken ana sing naté dilarang pamrèntah Orde Baru taun 1979 sak durungé diterbitké, mawi judul *Sabda Allah yang Diwahyukan Menurut Agama Kristen dan Agama Islam* minangka ana bagian sing dianggep ora selaras karo ajaran Islam
## Réferènsi
Eva Brems

**Eva Brems** (lair 1969) inggih punika salah sawijinipun pendhidhik/akademisi, dhosèn lan mahaguru/profesor ing bidang hak manungsa wonten Universitas Gent, Bèlgi. Sasampunipun lulus saking Facultés universitaires Notre-Dame de la Paix taun 1987–1989, Katholieke Universiteit Leuven taun 1989–1992, lan Universitas Harvard taun 1994–1995.

## Buku 
* Eva Brems, *Conflicts between fundamental rights*, Intersentia, 2008, , 9789050957793
* Eva Brems (red), *Federalism and the Protection of Human Rights in Ethiopia*, Volume 8 van Recht und Politik in Afrika, LIT Verlag Münster, 2008, , 
* Eva Brems, *Article 14: the right to freedom of thought, conscience and religion*, Volume 14 van Commentary on the United Nations Convention on the Rights of the Child, Martinus Nijhoff Publishers, 2006, , 
* Eva Brems, *Human rights: universality and diversity*, Volume 66 van International studies in human rights, Martinus Nijhoff Publishers, 2001, , 

## Cathetan suku
Jati walanda

jmpl|Wit jati walanda kang awoh
jmpl|Kembang jati walanda
**Jati Walanda** *(Guazuma ulmifolia* utawa *Guazuma tomentosa)* ya iku tetuwuhan ngayu taunan kang kalebu kulawarga *Sterculiaceae*. Wit iki uga sinebut Jati sabrang lan Jati Belanda (Indonésia). Tanduran iki tuwuh  ing dharatan kang dhuwuré 700-1200 mèter sadhuwuring samodra. Wit iki dhuwuré bisa nganti 10 mèter ing alus. Galihé kasar ngayu lan akeh cawangé. Godhongé tunggal bundher endhog lan kasar. Godhong iki dawané 10–16&nbsp;cm lan ambané 3–4&nbsp;cm. Wujudé nyirip lan wernané ijo. Wohé bunder tur atos.

## Piguna 
Jati Walanda digunanaké mawa jamu herbal kanggo nambani lara weteng, maag, mencrèt, koléra, nyilikaké awak lemu, watuk lan sesek napas. Pèrangan wit kang dianggo ya iku godhong, kulit kayu lan wohé. Carané ya iku godhong Jati walanda diopèk banjur digodhog ing banyu umub lan diombé duduhé.

## Rujukan
Kembang mentéga

jmpl|Kembang mentèga jambon
**Kembang mentéga** (*Nerium oleander Linn*.) ya iku tetuwuhan perdu kang kalebu kulawarga *Aponynaceae*. Dhuwuré kembang iki 2-5 mèter. Godhongé awujud garis lansét kanthi dawa 7-20 cm lan ambané 1-3 cm. Godhong sing ndhuwur wernané ijo enom lan godhong sing ngisor wernané ijo tuwa lan rada kandel. Kembang mentéga wernané jambon nanging ana uga sing putih. Kembang majemuk kang wujudé kaya déné payung duwé benang sari warna kuning. Dhasaring makutha werna wungu kanthi dhiamèter 3-4 cm lan dawané 5 cm. Kembang mentéga ngasilaké woh polong kang akeh wijiné. Wiji iki atos tur kaku wernané ijo tuwa.

## Ékologi 
jmpl|Kembang mentèga abang
Tetuwuhan iki asalé saka tlatah Ëropah Kidul bajur dibudhidhayakaké ing Amérika mliginé ing California. Ing Indonésia, kembang iki didadékaké tanduran hias ing pekarangan omah. Oleander kalebu wit kang seneng sunaring srengéngé kanggo tuwuh lan prodhuksi kembang kang akéh. Oleander luwih gampang  ditandur mawa stèk galih ketimbang nganggo wiji. Kembang mentéga ora gampang kena gulma utawa lelara tanduran.

## Kandhutan kimia 
jmpl|Kembang mentèga putih
Kelopak Kembang mentéga ngandhut duwé senyawa *polifenol, flafonoid, saponin* kang bisa dimupangataké nambani lara épilepsi  lan lemah jantung. Cara ngonsumsi ya iku kaya déné teh, kanthi cara digaringaké banjur di cor banyu panas lan diombé. Ananging ana ing sajroning godhong lan cawang wit iki duwé kandhutan *nerioside* lan *oleandroside* kang bisa nyebabaké sirah mumet, lara weteng, ngantuk,  mencret, semaput, mengi lan bisa nyebabaké tilar donya. Kandutan liyané ya iku *nerin, oleandrine, odoroside-a, adynerine, digitoxogenin.*

## Rujukan
Druju

[
**Druju** (*Argemone mexicana*) ya iku tetuwuhan taunan saka kulawarga *Papaveraceae*. Terna semangsa iki tuwuh nganti dhuwur 75 cm. Galihé ana eri werna ijo semu biru. Godhong ijo tunggal kang dawané 7-15 cm lan amba 4-8 cm. Kembangé tunggal lan makuthané cacah 6. Kembangé iki werna kuning utawa putih lan benang sari werna soklat.

## Ékologi 
jmpl|Godhong Druju sing ngandhut eri
Druju asalé saka Florida banjur nyebar ing Arizona nganti Pensylvania lan saiki tekan negara tropis liyané. Ing Indonésia, wit iki ditemokaké ing pinggir dalan lan tegalan kang lemahé masir.

## Kandhutan kimia 
jmpl|Druju Putih
Woh Druju ngandhut senyawa alkaloida ya iku jinis *berberine*, *protopine*, *sanguinarine* lan *dihydrosanguinarine*. Senyawa iki menawa kepangan dening wong bakal nyebabaké mukok-mukok, mèncrèt, kembung, mumet nganti koma. Eri kang nancep ing kulit bakal njalarani gatel ing kulit. Mula, wit iki ora jumbuh menawa dadi tanduran hias.

## Rujukan
Mindi

**Mindi** minangka sawijining tetuwuhan saka kulawarga *Meliaceae*. Wit iki ing basa Latin sinebut kanthi jeneng *Melia Azedarach* iki bisa tuwuh nganti dawa 20 mèter lan wujudé kanopi kaya payung mahkota. Godhong Mindi majemuk selang-seling kanthi dawa 15-25 cm. Anak godhong wujude lansét kanthi pinggiran mucuk eri. Godhongé werna ijo tuwa lan lunyu. Kembang Mindi majemuk werna ungu lan arum gandané. Woh Mindi kalebu woh wuni werna ijo enom utawa kuning.

## Ékologi 
Woh Mindi asalé saka Amerikah lor. Banjur nyebar ing Amerika kidul tlatah Virginia, Texas Kulon nganti Pulo Hawaii. Nganti saiki. Wit Mindi kasebar ing Negara tropis saendhenging donya. Ing indonésia ditemokaké ing Pulo Jawa sing pigunané kanggo eyup-eyup ana pinggiring sawah utawa tegalan. Wit iki bisa tuwuh masiya ing tlatah kang kurang udan utawa banyuné.

## Kandhutan kimia 
Godhong lan woh Mindi ngandhut *melianone, melianidol, ohchinine lan ohchimol*. Senyawa iki bisa mbebayani tumrap wong lan kéwan utamané sing mangan suket. Sepisanan ditemokaké nalika ana kéwan kang ora sengaja mangan godhong Mindi. Pratandha keracunan ya iku kéwan dadi ganas, lambé metu unthuké, kejang-kejang banjur mati. Menawa kepangan dening manungsa, pratandha keracunan ya iku mumet, kembung, muntah lan mencrèt.

## Gladri 

image:Melia azedarach, Aljezur, Portugal.jpg|Wit kang ngembang
image:Melia azedarach (2749682490).jpg|Godhong Mindi
image:Starr 070302-4988 Melia azedarach.jpg|Woh mindi

image:Melia azedarach 01434.jpg|Kembang lan Woh Mindi
image:Melia Dubia Synonym Melia Composita.jpg|Kembang mindi
image:Melia azedarach NP 01.jpg|Galihing mindi

## Kapustakan
Susu kondensasi

jmpl|Olah-olahan kang migunakaké susu kondhènsasi
**Susu kondensasi** yaiku susu sapi kang diombe ngemot  60% banyu. Paling asring ditemokaké anggoné ngombé ditambah gula, nganti kasebut *sweetened condensed milk*  (SCM), utawa kasebut susu kenthel legi  kang bisa digunakaké saben dina.  SCM minangka produk kang awét lan legi banget. Susu ing wadhah kaleng bisa tahan nganti pirang-pirang taun tanpa kulkas yen ora dibukak. Produk kasebut digunakaké ing sajian panganan pirang-pirang negara.  

## Rujukan
Cènggèr pitik

**Cènggèr pithik** (*Celosia Cristata*) ya iku tuwuhan tamba samangsa saka kulawarga *Celisia*. Tetuwuhan iki diarani cènggèr pithik amarga wujudé mèmper cènggèr pithik. Wit iki dhuwuré 60-90 cm lan galihé kandhel. Godhongé lansét selang-seling kang dawané 5-12 cm lan ambané 3-6 cm sarta warnané ijo ana slèrèt nila. Kembangé warna abang, kuning, wungu, lan nila. Tuwuhan iki padatan ditandur ing pakarangan minangka pethètan.

## Piguna 
jmpl|Cènggèr pithik werna wungu
Kembang cènggèr pithik duwé kandhutan *saponin, flafonoid* lan *polifenol* kang bisa kanggo tamba ambèyen, lan nyuda rabun ing mripat. Carané ya iku ditèmplèkaké ing pérangan awak kang lara.

## Réferènsi
Sambung nyawa (tetuwuhan)

jmpl|Godhong Sambung nyawa
**Sambung nyawa** (*Gynura procumbens*) ya iku herba perdu taunan saka kulawarga *Asteraceae*. Dawa godhongé ya iku 3-12 cm lan ambané 1-5 cm. Godhong ijo sing lunyu iki menawa di rames bakal ninggalaké lenga atsiri lan ambuné sengak. Ing njero kembangé ana bonggolé kang werna soklat. Wit iki bisa tuwuh ing dharatan cendhèk 500 mèter ing sadhuwuring samodra.

## Piguna 
jmpl|Tetuwuhan Sambung nyawa
Diwènèhi jeneng sambung nyawa amarga tanduran iki duwé manèka werna piguna. Ing sajroning godhongé duwé senyawa *alkaloid*, *flavonoid*, *flavonol*, *saponin*, *tanin*, *glikosida*, *asam fonelat*, lan sakpituruté. Sambung nyawa duwé sipat adhem, *hipoglikemik*, *antibakteri*, *sitostastik*, *antikoagulan*. Godong iki digunakaké nambani lara kanker, watu ginjel, kista, rèmatik, tumor lan abuh. Cara ngonsumsi ya iku godhong Sambung nyawa dikumbah banjur dipangan langsung utawa dadi lalapan. Bisa uga godhong iki di jus saben dina cacahé 3-7 lembar.  

## Referènsi
Kayu urip

**Kayu urip** kang duwé jeneng élmiah *Euphorbia tirucali* yaiku salah sawijining tanduran perdu kang kalebu famili *Euphorbiaceae*. Ing basa Indonésia, sinebut uga kanthi jeneng *pohon patah tulang*. Wit taunan iki duwé galih ngayu, carang akèh, lan tlutuhé putih kaya déné susu. Tetuwuhan iki duwé godhong tunggal kanthi dawa 3–5&nbsp;mm. Kayu urip duwé kembang majemuk kang warnané jambon. Wohé bundher cilik, ijo lan wijiné soklat atos.

## Ékologi 
Kayu urip sepisanan ditandur ing Amérika tropis lan Hawaii. Ana ing Indonésia, kayu urip dadi tanduran hias ing jero pekarangan. Kadhang kala ditandur ing pot utawa dadi tanduran pager. Thukul kanthi becik ing lemah-lemah entheng, masir lan nggembur. Wiwit saka dhaérah pesisir nganti lemah kang dhuwuré 1200 mèter saka sagara.

## Kandhutan kimia 
jmpl|Wit kayu urip
Kayu urip ngandhut tlutuh kang duwé racun kang bisa nyebabaké ruam kulit (*dermatitis*) lan bisa nyebabaké keracuan menawa ngonsumsi kang cacahé akéh. Pratandha keracunan yaiku *iritasi* lambé, gurung lan kejang weteng.

## Deleng uga 
Pandhan eri

Nanas kerang

Woh mangsi

## Rujukan
Obrog

**Obrog** punika salah satunggaling dolanan bocah ingkang dipunlampahi dening lare sekawan dumugi enem, ingkang mbetahaken sela utawi kreweng kangge damel gacuk. Dolanan punika sampun boten natè dipunprangguli ing masarakat jaman samangke awit kagerus dèning globalisasi satemah dolanan tradhisional punika sampun cures.

## Cara Dolanan Obrog 
Dolanan obrog punika laré sekawan utawi enem sami bekta gacuk, sela ingkang kanggé lésan, sela ageng satunggal kapasang ngadeg. Lajeng sami dipun tuju gentosan, totohanipun géndhongan; pundi ingkang nuju saged kénging ambruk, nama obrog, yèn boten wonten ingkang ngéngingaken malih lajeng aben celak; pundi ingkang celak kaliyan lésan: menang, nedha gendhong ingkang tebih. Gacuk kalih kanggé tujon ingkang nedhagéndhong, gacuking mengsah kauncalaken tebih, lajeng ingkang gendhong katantun purun nuju punapa boten; manawi boten purun, lajeng katuju piyambak. Menawi kénging panujunipun, penggéndhongipun sami kaliyan saobrogan, saking papan panujuning lésan, tebihing panuju kadudugi sadasa meter.

## Kapustakan