open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tim Berners-Lee

**Sir Timothy John "Tim" Berners-Lee**, KBE (**TimBL** utawi **TBL**) (miyos ing London, Inggris, 8 Juni 1955) punika panemu World Wide Web lan ketua *World Wide Web Consortium*, ingkang ngatur pawiyaranipun.

Taun 1980, nalika taksih dados kontraktor bébas ing CERN, Berners-Lee ngajengaken satunggaling proyék ingkang basisipun konsép hiperteks (*hypertext*) kanggé masilitasi pambagéyan lan pangénggalan informasi ing antawisipun para panliti. Kanthi pambiyantu saking Robert Cailliau, panjenenganipun nyiptaaken sistem prototipe namanipun Enquire.

Sasampunipun ninggalaken CERN kanggé makarya ing John Poole's Image Computer Systems Ltd, panjenenganipun kundur malih taun 1984 dados satunggaling rencang panliti. Panjenengaipun migunaaken gagasan ingkang mèmper kaliyan ingkang sampun panjenenangipun pigunaaken ing Enquire kanggé nyiptaaken World Wide Web, panjenengaipun ndhesain lan yasa *browser* sepisanan (namanipun **WorldWideWeb** lan dipunwiyaraken ing NeXTSTEP) lan server web sepisanan ingkang namanipun **httpd**.

Situs web sepisanan ingkang dipundamel Berners-Lee (lan awit saking punika ugi wujud situs web sepisanan) alamatipun ing http://info.cern.ch/ (sampun dipunarsipaken) lan dipunlebetaken *online* sepisananipun tanggal 6 Agustus 1991.

Taun 1994, Berners-Lee ngedegaken World Wide Web Consortium (W3C) ing Massachusetts Institute of Technology.

Dugi sapunika, Berners-Lee taksih tetep andhap asor lan boten gadhah pepénginan kanggé pikantuk status populér. Kathah ingkang taksih boten mangertosi kekiyatan karyanipun priantun puniki, World Wide Web.
		 
Salah satunggiling kontribusi paling agengipun salebeting majengaken World Wide Web inggih punika kanthi boten matènaken saéngga taksih saged dipungiunaaken kanthi bébas.

Tanggal 16 Juli 2004 panjenenganipun dipunparingi gelar kinurmatan KBE déning Ratu Elizabeth II kanggé pakurmatan dhumateng jasa-jasanipun.

## Pakaryan 
**Spinning the Semantic Web: Bringing the World Wide Web to Its Full Potential* Tim Berners-Lee (Foreword), Dieter Fensel (Editor), James Hendler (Editor), Henry Lieberman (Editor), Wolfgang Wahlster (Editor) (The MIT Press, 2005) ISBN 0-262-56212-X 
**Weaving the Web: Origins and Future of the World Wide Web*, Tim Berners-Lee (Texere Publishing, 1999) ISBN 0-7528-2090-7

## Pranala njawi 
*Situs Berners-Lee
*Proposal asli Berners-Lee kepada CERN
*World Wide Web Consortium
*Halaman W3 History
*Arsip situs web pertama di dunia (13 November 1990)
*Sir Tim Berners-Lee

## Cathetan sikil
Nelson Mandela

**Nélson Rolihlahla Mandéla** (; ) dipunkenal ing saindhenging donya dados pejuwang kamardikan amargi kegiyatan antiapartheid, salajengipun Nelson dados Présidhèn Afrika Kidul. Mangsa alitipun dipuntelasaken ing Thembu salajengipun miwiti karir ing babagan hukum.

Panjenenganipun ugi kagungan asma kinurmatan saking klanipun inggih punika **Madiba**.

## Kagesangan 
Dipunwiyosaken ing Mvezo, Transkei tanggal 18 Juli 1918, Rolihlahla Mendéla salajengipun pindhah ing Qunu ngantos yuswa 9 taun. Panjenenganipun ingkang sepisanan saking kulawarganipun ingkang sekolah. Panjenenganipun ugi pikantuk asma Nélson saking ara-araipun tiyang Métodis. Ing yuswa 16 taun, panjenenganipun mlebet *Clarkebury Boarding Institute* nyinaoni kabudayan kilén.

Ing taun 1934, panjenenganipun miwiti program B.A. ing Fort Hare University, lan pepanggihan kaliyan Oliver Tambo ingkang dados mitra lan koléganipun ingkang setya. Sasampunipun nentang kabijakan univérsitas lan disuwun medal, panjenenganipun pindhah dhateng Johannesburg lan nglajengaken kuliahipun ing University of South Africa sasampunipun mendhet jurusan hukum ing Universitas Witswatersrand.

### Palakrama 
Palakrama sepisanan Mandéla kaliyan Evelyn Ntoko Mase pungkasanipun pegatan taun 1957 sasampunipun 13 taun. Plakramanipun kaliyan Winnie Madikizela ingkang lumampah 38 taun, pungkasanipun ugi pegatan taun  1996. Ing tanggap warsanipun kaping 80, Mandéla krama kaliyan  Graça Machel, randhanipun mantan Présidhèn Mozambik Samora Machél, ingkang ugi satunggaling mitra ANC.

## Pulitik 
### Dados Aktivis 
thumb|Nelson Mandela
Nelson Mandéla tumut African National Congress (ANC) saking taun 1942.

Amargi kagiyatanipun ingkang antiapartheid, panjenenganipun nglampahi sapérangan mangsa paukuman. Tanggal 5 Agustus 1962, Mandéla dipuncekel lan dipunkunjara ing Johannesburg Fort salajengipun tanggal 25 Oktober 1962, panjenenganipun dipunukum 5 taun kunjara lan ing tanggal 12 Juni 1964, panjenenganipun lan saklompok aktivis sanèsipun dipunukum kunjara sayuswaning gesang.

Sasampunipun nampik pambébasan kanthi syarat ngendhegaken perjuwangan bersenjata ing wulan Fèbruari 1985, Mandéla manggèn ing kunjara ngantos dipunbebasaken tanggal 11 Fèbruari 1990 amargi préntahipun Présidhèn Frederik Willem de Klerk sasampunipun dipunteken déning saindhenging donya.

Mandela lan de Klerk pikantuk bebungah Nobel Bedhamèn taun 1993

### Présidhèn 
Nelson Mandela njawat Présidhèn Afrika Kidul sakiwa-tengené 5 taun (Mèi 1994-Juni 1999) sasampunipun menangaken Pemilu lan dados Présidhèn kulit cemeng sepisanan kanthi dé Klerk dados Deputi Présidhèn.

Perkawis AIDS dados sumber kuciwaning kathah tiyang lan keduwungipun Mandéla amargi ing wekdal pamréntahanipun, panjenenganipun kirang migatosaken masalah punika. Putranipun, Makgatho Mandela, séda amargi AIDS tanggal 6 Januari 2005.
Sistem endokrin

thumb|Klanjer endokrin utama manungsa.
**Sistem endokrin** iku sistem kontrol klanjer tanpa saluran (*ductless*) kang ngasilaké hormon kang sirkulasiné ing badan ngliwati ilèning getih kanggo mempengaruhi organ-organ liya. Hormon tumindak dadi "panggawa pesen" lan digawa déning ilèning getih nuju manéka warna sel ing badan, kang sabanjuré njarwaaké "pesen" mau dadi siji tindakan. Sistem endokrin ora nglebokaké klanjer eksokrin kaya klanjer idu, klanjer kringet, lan klanjer-klanjer liya ing saluran gastroinstestin.

Cabang kadhokteran kang nyinaoni kelainan ing klanjer endokrin mau endokrinologi, siji cabang èlmu kadhokteran kang cakupané luwih wiyar tinimbang lelara njero.
Anatomi

thumb|250px|Gambaran anatomis otot manungsa.

**Anatomi** (asalé saka basa Yunani * anatomia*, saka *  anatemnein*, tegesé ngiris) iku cabang biologi kang gegandhéngan karo struktur lan organisasi saka makluk urip. Ana uga anatomi kéwan utawa zootomi lan anatomi tetuwuhan utawa fitotomi. Sapérangan cabang èlmu anatomi yaiku anatomi perbandhingan, histologi, lan anatomi manungsa.

## Anatomi kéwan 
Anatomi kéwan iku sinebut *anatomi perbandhingan* utawa morfologi kéwan. Manawa arep nyinaoni struktur manéka warna kéwan, lan sinebut *anatomi mirunggan* manawa mung nyinaoni sakjenis kéwan.

## Anatomi manungsa 
thumb|250px|Gambaran anatomi saka taun 1728
Saka kagunaané, pérangan paling wigati anatomi mirunggan iku nyinaoni manungsa kanthi manéka warna pendekatan kang béda.

Saka pérangan medis, anatomi kapérang saka manéka warna pengetauan bab wangun, papan panggonan, ukuran, lan gandhéngan manéka warna struktur saka badan manungsa séhat saéngga sok diarani anatomi deskriptif utawa topografis.

Karumitan badan manungsa njalari mung sithik ahli anatomi manungsa profésional kang bener-bener nguwasani babagan èlmu iki; sapérangan gedhé duwé spesialisasi ing pérangan tartemtu kaya utek utawa pérangan njero.

Anatomi topografi kudu disinaoni kanthi mbedhah lan mriksa makaping-kaping ing badan manungsa kang wus mati (kadaver).

Anatomi ora mung sakedhar èlmu biyasa, nanging kudu bener-bener duwé kaakuratan kang dhuwur amarga bisa dipigunaaké ing situasi kang darurat.

Patologi anatomi iku èlmu bab organ kang duwé kelainan lan ana ing kaanan lara. Èlmu iki diterapaké kanggo manéka warna tujuan kaya bedhah lan ginekologi.

## Anatomi modhérn 
Saiki anatomi dikenal dadi èlmu kang kasusun sistematis. Pendhak pérangan anatomis (kaya saraf, arteri, lan liyané) diklumpukaké miturut sistem organé. Tujuanné yaiku kanggo nggampangaké pamahaman pérangan mau ing èlmu liyané kaya fisiologi, bedhah, lan patologi.

## Pirsanana uga 
* Istilah panggonan anatomi
* Istilah obahan anatomi
* Sajarah anatomi
* Istilah pérangan anatomi kang asalé saka jeneng wong
* Anatomi manungsa
* Organ (anatomi)

## Pranala njaba 
* Neuroanatomy iku situs jurnal taunan bab neuroanatomi klinis.
* Atlas Otak Primata kanthi Résolusi Dhuwur
* Atlas anatomi online gratis
* NPAC Visible Human Viewer 
* Kamus kedhokteran online
* *Anatomy of the Human Body* déning Henry Gray
* Sumber Online Radiologi Anatomi
* Gray's Anatomy wiki 
* http://immunity-info.net 
* Anatomy Atlases - Perpustakaan anatomi digital
* Instant Anatomy - Website anatomi online
Kepala Staf TNI Angkatan Udara

thumb|Gendéra KSAU
**Kepala Staf Angkatan Udara** utawa dicekak KSAU, iku jabatan sajeroning Tentara Nasional Indonésia (TNI) kang dadi pemimpin Angkatan Udara. Kalungguhan jabatan KSAU iku ana ing sangisoré, lan tanggung jawab marang Panglima TNI. Kepala Staf Angkatan Udara lan Kepala Staf Angkatan liyané diangkat lan dipungkasi déning Présidhèn kanthi usul Panglima TNI.

## Tugas 
Tugas lan kuwajiban Kepala Staf Angkatan Udara ya iku: 
# mimpin Angkatan Udara sajeroning babagan pembinaan kakuwatan lan kasiapan operasional Angkatan Udara; 
# mbiyantu Panglima sajeroning nyusun kawicaksanan babagan pangembangan postur, doktrin, lan strategi sarta operasi militer matra udara; 
# mbiyantu Panglima sajeroning migunakaké komponèn pertahanan nagara miturut kabutuhan Angkatan Udara; 
# ngayahi tugas liya babagan matra udara kang diprintahaké déning Panglima TNI.

## Daftar pejabat KSAU 
## Uga delengen 
* Kepala Kapulisèn Nagara Republik Indonesia
* Kepala Staf TNI Angkatan Dharat
* Kepala Staf TNI Angkatan Laut
* Panglima Tentara Nasional Indonésia

## Sumber 
* Undhang undhang no. 3 Taun 2002 bab Pertahanan Nagara.
* Undhang undhang no. 34 Taun 2004 bab Tentara Nasional Indonésia.

## Pranala njaba 
* Situs resmi Departemen Pertahanan RI
* Situs resmi TNI AU
Daftar provinsi Spanyol

Daftar ing ngisor wujud daftar provinsi ing Spanyol kalebu komunitas otonom.

## Pranala njaba 
* Maps of the provinces of Spain  Maps of Spain's Provinces
* List of municipalities of Spain listed by province from the Spanish INE (National Statistics Institute)
Kasih (sinétron)

***Kasih*** iku siji sinétron Indonésia sing nduwé *genre* *drama kekerasan* karya Raam Punjabi sing wiwit ditayangaké ing RCTI wiwit tanggal 29 Oktober 2007 kira-kira jam 21.30 WIB saben dina. *Kasih* carita bab perjuwangan siji wong wadon enom anama Kasih sing nandhang panguripan rada angèl. Sinétron iki ing antarané dibintangi: Nabila Syakieb, Christian Sugiono, Giovani Tobing, lan Alice Norin.

## Sinopsis mawa garis gedhé
Kasih (Nabila Syakieb) iku siji wong wadon sing mlarat lan urip karo mbahé (Nani Wijaya) lan bulikné (Vera Detty). Sawijining dina, Kasih diwetengi déning Nala (Giovani Tobing) sing ora gelem tanggung jawab. Kasih wusanané olèh anak sing diwèhi jeneng Angga.

Sawetara iku, Nala perlupan (tunangan) karo Sheila (Alice Norin), anak wadoné Khalid (Anwar Fuady), Dirèktur perusahaan enggoné Kasih lan Nala nyambut gawé. Nala sajatiné namung ketarik karo bandhané Sheila. Sharman (Christian Sugiono), kangmasé  Sheila, seneng karo Kasih. Sharman iku anak ragilé saka kawiné Khalid karo bojo enomé, Atika (Nunu Datau). Sheila iku anaké sing kapindho lan Shelina sing kaping telu. Khalid kawin karo Atika amarga ora pinaringan anak saka bojoné sing tuwa, Endang (Hanna Hasyim).

Konflik ing uripé Khalid pancèn abot. Saya manèh Atika iku ketagihan banget karo alkohol. Khalid seneng banget karo Sheila sing sikepé kaya bocah cilik lan Sharman sing sirahé mesthi adem sajeroning golèk solusi ing masalah.

## Ingkang maragani
*Christian Sugiono
*Nabila Syakieb
*Alice Norin
*Giovani Tobing
*Pietrajaya Burnama
*Tetty Liz Indriati
*Cut Keumala
*Handika Pratama
*Nunu Datau
*Hanna Hasyim
*Anwar Fuady
*Nani Wijaya
*Vera Detty
Kantung empedu

[thumb|Kantung empedu (wernané ijo) ing [sistem pancernan manungsa.]]
**Kantung empedu** (Basa Inggris: *gallbladder*) iku organ wangun woh pir kang bisa nyimpen kurang luwih 50 ml empedu sing dibutuhaké awak kanggo prosès pancernan. Kantung empedu manungsa dawané kurang luwih 7–10&nbsp;cm lan wernané ijo tuwa - dudu amarga warna jaringané, nanging amarga warna cuwèran empedu sing dikandhung. Organ iki gumandheng karo ati lan usus rolas driji liwat saluran empedu.

## Pranala njaba 
* Illustration
* Gallbladder Disease
* Acute cholecystitis
* Gallbladder Cancer
* How Serious are Gallstones and Gallbladder Disease?
Wadya anggegana

**Wadya anggegana** ya iku péranganing Angkatan Bersenjata sawijining nagara kang dipigunakaké kanggo paprangan udara. Wadya anggegana lumrahé dumadi saka pesawat tempur, pesawat pembom, hèlikopter, pesawat angkut, lan pesawat udara liyané. Wadya anggegana uga tanggung jawab babagan kagiyatan militèr ing akasa, kaya déné pluru kendhali balistik antar bawana lan komunikasi satelit. Sawetara wadya anggegana uga ngepalani aset-aset pertahanan udara kaya artileri anti-udara, peluru kendhali dharat tumuju udara, lan sistem pertahanan udara liyané.

## Organisasi 
Angkatan Udara lumrahé nganggo warna-warna montor mabur lan peralatan, antarané:
* Pesawat tempur utawa *Fighter*;
* Pesawat pembom utawa *Bomber* lan *Attack Aircraft*, kanggo nyerang sasaran dharat;
* Pesawat pengintai;
* Perang Èlèktronika (Pernika)
* PesawatPernika;
* Pesawat Patroli Maritim; 
* Pesawat kargo utawa transpot; 
* Pesawat tanker;
* Helikopter;
* lan Pesawat latih.

## Wadya anggegana ing Indonésia 
left|100px|Logo TNI-AU
Wadya anggegana ing Indonésia ingaran Tentara Nasional Indonesia-Angkatan Udara (TNI-AU), ya iku  péranganing Tentara Nasional Indonesia kang dipanggedhèni déning Kepala Staf TNI Angkatan Udara, dicekak KSAU kang wektu iki diwengku déning Marsekal TNI Herman Prayitno. TNI-AU duwèni loro komando operasi ya iku Komando Operasi Angkatan Udara I (Koops AU I) kang markasé dumununbg ing Halim Perdanakusumah, Jakarta lan Komando Operasi Angkatan Udara II (Koops AU II) kang markasé ing kutha Makassar.

Miturut UU TNI pasal 10, Angkatan Udara duwé:
*nindakaké tugas TNI matra udara ing babagan pertahanan;
*njejegaké ukum lan njaga kaamanan ing wewengkon udara yurisdiksi nasional miturut katentuan ukum nasional lan ukum internasional kang wis diratifikasi;
*nindakaké tugas TNI sajeroning pangyasa lan pengembangan kakuwatan matra udara; sarta
*nindakaké pemberdayaan wewengkon pertahanan udara.
Usus penyerepan

thumb|Diagram ileum lan organ-organ kang gegandhengan
**Usus panyerepan** utawa **ileum** iku pérangan pungkasan saka usus alus. Ing sistem pancernan manungsa, ) iki dawané kurang luwih 2–4 m lan papané sawisé duodenum lan jejunum, lan diterusaké déning usus buntu. Ileum duwé pH antarané 7 lan 8 (nétral utawa basa sithik) lan fungsiné nyerep vitamin B12 lan garam-garam empedu.

## Pranala njaba 
* Ileal Villi 
* Ileum Microscopic Cross Section 
* Ileum 20x 
* Peyer's Patches
Usus buntu

[thumb|Usus buntu (sekum) ing [sistem pancernan manungsa]]
**Usus buntu** utawa **sekum** (Basa Latin: *caecus*, "wuta") ing istilah anatomi iku siji kantung kang gumandheng marang usus panyerepan sarta pérangan kolon munggah saka usus gedhé. Organ iki ditemoaké ing mamalia, manuk, lan sapérangan jinis reptil. Sapérangan gedhé hèrbivor duwé sekum sing gedhé, éwadéné karnivora eksklusif duwé sekum sing cilik, kang sapérangan utawa kabèh diganti déning umbai cacing.

## Pranala njaba 
* Photo at mgccc.cc.ms.us
Klèwèr usus

thumb|Papané klèwèr usus (*appendix*)
**Klèwèr usus** utawa **apèndhik** iku organ tambahan ing usus buntu. Infèksi ing organ iki karan apèndhisitis utawa radhang klèwèr usus. Apèndhisitis kang parah bisa njalari klèwèr usus pecah lan dadi nanah ing njeron gronggongan abdhomèn utawa pèritonitis (infèksi gronggongan abdhomèn).

Ing anatomi manungsa, klèwèr usus utawa ing basa Inggris, **vermiform appendix** (utawa mung **appendix**) iku pucuk buntu awangun bumbungan kang nyambung karo *sèsum* (*caecum*).

Klèwèr usus kawangun saka sèsum ing tahap èmbriyo. Klèwèr usus wong diwasa ukurané kurang luwih 10&nbsp;cm nanging bisa pepak variasiné saka 2 tekan 20&nbsp;cm. Éwadéné papané klèwèr usus mesthi tetep, papané pucuk klèwèr usus bisa béda-bisa ing *retrocaecal* utawa ing bangkèkan (*pelvis*) kang jelas tetep ana ing *pèritoniyum*.

Akèh wong percaya klèwèr usus ora migunani lan organ vestigial (sisihan), sapérangan liyané percaya manawa klèwèr usus duwé fungsi ing sistem limfatik.

Oprasi mbuwang klèwèr usus karan **apèndhèktomi**.

Lelara klèwèr usus biyasané ing manungsa ya iku:
* Apèndhisitis
* Karkinoid

## Pranala njaba 
* "The vestigiality of the human vermiform appendix: A Modern Reappraisal"—Argumen biologi evolusionaris manawa umbai cacing iku organ vestigial
Usus alus

thumb|Diagram usus alus (kanthi labèl *small intestine*)
**Usus alus** utawa **usus cilik** iku péranganing saluran pancernan sing papané ana ing antarané lambung lan usus gedhé. Usus alus kapérang saka telung pérangan yaiku usus rolas driji (duodenum), usus kosong (jejunum), lan usus panyerepan (ileum). Ing usus rolas driji ana rong muara saluran yaiku saka pankreas lan kantung empedu.

## Ènzim 
Ing njero usus rolas driji, kaasilaké ènzim saka dhindhing usus. Ènzim mau diperloaké kanggo nyerna panganan kanthi kimiawi:
* Enterokinase, kanggo ngaktifaké tripsinogen sing diasilaké pankréas;
* Erepsin utawa dipeptidase, kanggo ngubah dipeptida utawa pepton dadi asem amino;
* Laktase, ngrubah laktosa dadi glukosa;
* Maltase, fungsiné ngrubah maltosa dadi glukosa;
* Disakarase, ngrubah disakarida dadi monosakarida;
* Peptidase, ngrubah polipeptida dadi asem amino;
* Lipase, ngrubah trigliserida dadi gliserol lan asem lemak;
* Sukrase, ngrubah sukrosa dadi fruktosa lan glukosa.

## Struktur 
Ing njero usus panyerepan (iluem) ana akèh lipetan utawa tekukan sing karan jonjot-jonjot usus (vili). Vili fungsiné miyaraké lumah panyerepan, saéngga panganan bisa kaserep sampurna.

## Pancernan 
Panganan kang wujud glukosa, asem amino, vitamin, mineral, banyu bakal diserep pembuluh getih kapiler ing vili, lan diangkud nuju ati terus vena porta. Ing njeron ati, sapérangan dat bakal diowah dadi wujud liya lan sapérangan liyané bakal diedharaké ning kabèh pérangan awak.

Éwadéné asem lemak lan gliserol diangkud liwat pembuluh limfa.

## Pranala njaba 
* Small Intestine from the Gray's Anatomy eBook
* Peyer's patches 
* Normal Histology of the Small Intestine
Usus kosong

thumb|Diagram usus alus (kanthi labèl *small intestine*)

**Usus kosong** utawa **jejunum** (sok asring ditulis **yeyunum**) iku pérangan kapindho saka usus alus, ing antarané usus rolas driji (duodenum) lan usus panyerepan (ileum). Dawané kabèh usus alus ing manungsa diwasa antarané 2-8 mèter, 1-2 mèter iku pérangan usus kosong. Usus kosong lan usus panyerepan digantungaké ing njeron awak kanthi mesenterium.

Permukaan njero usus kosong wujud membran mukus lan ana jonjot usus (vili), sing miyaraké lumah usus. Sacara histologis bisa dibédaaké karo usus rolas driji, ya iku saya kurangé klanjer Brunner. Sacara hitologis uga bisa dibédaaké karo usus panyerepan, ya iku sithikké sel goblet lan plak Peyeri. Rada angél kanggo mbédaaké usus kosong lan usus panyerepan kanthi makroskopis.

*Jejunum* diturunaké saka tembung sipat *jejune* kang ateges "ngelih" ing basa Inggris modhérn. Teges asliné asalé saka basa Laton, *jejunus*, kang ateges "kosong".

## Pranala njaba 
* Gastrolab.net:The Jejunum 
* Peyer's patches
Usus gedhé

[thumb|Papané usus gedhé (*large intestine*) ing [sistem pancernan manungsa]]
**Usus gedhé** utawa **kolon** ing anatomi iku pérangan usus antarané usus buntu lan rektum. Fungsi mligi organ iki yaiku nyerep banyu saka feses. Ing mamalia, kolon kapérang saka kolon munggah (*ascending*), kolon malang (*transverse*), kolon mudhun (*descending*), kolon sigmoid, lan rektum. Pérangan kolon saka usus buntu tekan tengahing kolon malang asring sinebut "kolon tengen", éwadéné pérangan sisané asring sinebut "kolon kiwa".

## Pranala njaba 
* Overview and diagrams at seer.cancer.gov
* Photo at mgccc.cc.ms.us 

bat-smg:Gaubtėnė žarna
Bol

[thumb|Anatomi bol lan [anus|silit]]
**Bol** utawa **Rektum** (Basa Latin: *regere*, "nglurusaké, ngatur") iku organ pungkasan saka usus gedhé ing sapérangan jinis kéwan nusoni kang pungkasané ing silit. Organ iki fungsiné dadi papan panyimpenan sauntara tai (sesuker). Ngembangé *dhindhing* bol amarga numpuké material ing njeron rektum bakal micu sistem sarap kang njalari pepénginan kanggo ngising (*dhéfékasi*). Yèn rasa ngising ora dumadi, kerepé material bakal dibalèkaké ning usus gedhé, lan ing kono bakal ana panyerepan banyu manèh. Yèn rasa ngising ora dumadi ing wayah suwé, bakal dumadi **bebelen** lan tai dadi atos.
Blangkon, kumpulan crita cekak

thumb
## Irah-irahan
***Blangkon**, Kumpulan Carita Cekak Pengarang-pengarang Sastra Jawi Bojonegoro
### Panganggit
*J. F. X. Hoery lan para kanca (Sri Setyo Rahayu, S. Lin, Yes Ismie Suryaatmaja, Yusuf Susilo Hartono, Djajus Pete, Nono Warnono, Nardi, lan Herwanto)

### Penerbit
Sanggar Sastra Pamarsudi Sastra Jawi Bojonegoro (PSJB) kanthi kerjasama kaliyan 
Penerbit Narasi Yogyakarta.

### Tahun Metu
*2006

## Katrangan
Buku iki anggitane J. F. X. Hoery karo para kanca pengarang Bojonegoro kang kagabung ing Sanggar Sastra Pamarsudi Sastra Jawi Bojonegoro. Ana 17 carita cekak kang dikumpulaké sajeroning kumpulan carita cekak iki, ya iku:
* **Blangkon**, déning Yusuf Susilo Hartono. (Kapacak ing Jaya Baya no. 43 tanggal 23 Juni 1985.
***Ing kéné ana cahya**, déning Sri Setyo Rahayu. (Kapacak ing Panyebar Semangat no. 34 tanggal 21 Agustus 1976.
***Bonéka Cindérélla**, déning Sri Setyo Rahayu. (Kapacak ing Panjebar Semangat no. 32 tanggal 6 Agustus 1977.
***Ali-ali sajeroning kuwé tart**, déning S. Lin. (Kapacak ing Jaya Baya no. 5 tanggal 30 September 1984.
***Jerit bubar magrib**, déning J.F.X Hoery. (Kapacak ing Panjebar Semangat no. 33 tanggal 16 Agustus 1975.
***Alun isih gumulung**, déning J.F.X Hoery. (Kapacak ing Mekar Sari no. 13 tanggal 1 September 1975.
***Pulpen**, déning Yes Ismie Suryaatmaja. (Kapacak ing Jaya Baya no.25 tanggal 17 Fèbruari 1980.
***Sing lagi mungkur**, déning Yes Ismie Suryaatmaja. (Kapacak ing Jaya Baya no.24 tanggal 09-15 Fèbruari 2003.
***Maju tak gentar**, déning Djajus Pete. (Kapacak ing Jaya Baya no.51 tanggal 22 Dhésèmber 1996.
***Dongèng**, déning Djajus Pete. (Kapacak ing Jaya Baya no. 1 tanggal 5 September 1999.
***Kuis**, déning Nono Warnono. (Kapacak ing Jaya Baya no.1 tanggal 1 September 1996.
***Meja kursi**, déning Nono Warnono. (Kapacak ing Panjebar Semangat no. 20 tanggal 17 Mèi 1997.
***Banjir**, déning Nardi. (Kapacak ing Jaya Baya no. 42 tanggal 23 Juni 2002.
***Expo**, déning Nardi. (Kapacak ing Djaka Lodhang no. 23 tanggal 6 Novèmber 2004.
***Grobak**, déning Herwanto. (Kapacak ing Panjebar Semangat no. 2 tanggal 12 Januari 2002.
***Mala-mala lawas kambuh manèh**, déning S. Lin. (Kapacak ing Jaya Baya no. 20 tanggal 15 Januari 1984.
***Kreteg**, déning Herwanto. (Kapacak ing Panjebar Semangat no. 8 tanggal 21 Fèbruari 1998.

## Katalog
ISBN 979-7564-93-2
Banjire Wis Surut

Buku iki anggitane J. F. X. Hoery, minangka salah siji saka atusan carita cekak kang ditulis wiwit taun 1970-an. Ana 17 carita cekak kang diklumpukaké sajeroning kumpulan carita cekak iki, ya iku:
* **Angin wengi sagara kidul**, nyritakaké Anto kang lagi mulih saka Cepu menyang tanah klairané ing Pacitan lan patemoné  karo Suryati, kenya ayu, putri pakliké dhéwé. (Kapacak ing Kalawarti Jaya Baya tanggal 6 Juli 1975).
* **Sunar Dewanti**, ngisahaké Pak Frans, guru kang ditugasi menyang Kalimantan,  banjur kepéncut marang salah siji muridé kang peparab Sunar Dewanti. (Kapacak ing Mekarsari tanggal 1 Dhésèmber 1975).
* **Banjire wis surut**, carita tragedi si Midun tukang nglumpukaké pasir ing Bengawan Sala. (Kapacak ing Jaya Baya no.49 tanggal 3 Agustus 1975).
***Mojang kamojang**, carita roman patemon antarané Istanto karo Kurniasih Mojang Priangan kang nyata sulistya, nalika tugas sing Kawah Kamojang, Garut. (Kapacak ing Mekarsari no.13 tanggal 1 September 1978).
***Kasep**, (Kapacak ing Mekarsari no. 4 tanggal 15 April 1979).
***Dudu salahku**.  (kapacak ing Jaya Baya no. 65 tanggal 12 Juli 1981).
***Panjaluké mbak Widya**, (Kapacak ing Jaya Baya taun 1983).
***Lien Nio atimu putih**. (Kapacak ing Jaya Baya no. 11 tanggal 11 Novèmber 1984).
***Turis**. (Kapacak ing Panjebar Semangat no.7 tanggal 14 Fèbruari 1987).
***Gunung Limo sinaput pedhut**. (Kapacak ing Jaya Baya no.51 tanggal 19 Agustus 1990).
***Meja kursi**. (Kapacak ing Jaya Baya no. 5 tangal 29 September 1996).
***Cacat**. (Kapacak ing Damar Jati no.19 tanggal 1-15 Dhésèmber 2005)
***Lamaran**. (Kapacak ing Damar Jati no. 25 tanggal 20 Juli 2006).
***Titising panyuwun**. (Kapacak ing Jaya Baya no. 25 tanggal 17-25 Fèbruari 2002).
***Ah!**, (Kapacak ing Jaya Baya no. 2 tanggal 8 September 1991).
***Tsunami**. (Kapacak ing Jaya Baya no. 26 tanggal 22 Maret 2003).
***Gambaré ora dadi mas!**. (Kapacak ing Jaya Baya no. 02 tanggal 11 September 2005).

## Karya liyané
*Pagelaran, kumpulan geguritan.
*Lintang Abyor, antologi karo penulis liya.
*Kabar saka Tlatah Jati, antologi karo penulis liya.
*Blangkon, kumpulan carita cekak karo penulis Bojonegoro
*Bojonegoro Ing Gurit, kumpulan geguritan karo penggurit Bojonegoro.
*Sosiawan-Sosiawan Kecil, kumpulan carita anak-anak.
*Permaisuri Yang Cerdik, carita anak-anak
*Sajarah Gréja Cepu, bareng tim penulis sajarah gréja Cepu.
*Sajarah Gréja Katulik, Rembang
*Sajarah Gréja Katulik, Blora
*Sajarah Gréja Katulik, Bojonegoro
*Sajarah Gréja Katulik, Tuban.

## Uga delengen 
* :id:Banjire wis surut

## Pranala njaba 
* Puisi.net: Hadiah Sastera Rancage 2007
Christian Sugiono

thumb|Christian Sugiono

**Christian Sugiono** (Jakarta, 25 Fèbruari 1981) iku sawijining aktor filem, bintang sinétron lan iklan Indonésia. Dhèwèké dadi misuwur lan ditepangi publik umum sawisé taun 2005 sabanjuré dadi bintang ing filem *Catatan Akhir Sekolah* lan sawatara filem liyané kaya ta Jomblo. Sinétron sing naté dibintangi ya iku antarané *Ratu (sinétron)* lan *Kasih*. Christian Sugiono lumebu nominasi aktor minulya ing filem Dunia Mereka nalika Festival Film Bandung. Banjur nalika Panasonic Award 2007, Christian dinominasèkaké dadi aktor favorit.
Christian diangkat minangka *Duta Pengetahuan Bebas* (2009) sing dadi program Kamentrian Komunikasi lan Informatika. lan duta Microsoft Windows 7

## Babad slira 
Christian Sugiono utawa parabé Tian / Sugi (jeneng akrabé) iku peranakan Jerman - Jawa - Pontianak. Ibuné asli saka Jerman lan bapakné wong Indonésia. Sugiono iku anak kapindho saka telung sadulur. Dhèwèké sekolah ing SD Charitas, SMP Charitas lan SMU Pangudi Luhur.

Nalika ing SMU, Christian aktif minangka ketua OSIS SMU Pangudi Luhur, periode taun 1998 - 1999. Saliyané iku, dhèwèké uga nduwé band anama Foto. Band Foto iki tau ana ing posisi #2 ing Indie Lapan Prambors taun 1998. Sawisé bubar SMU, Christian metu saka band iki amarga pindhah menyang Jerman. Piranti musik sing dikuwasani: piano, gitar, bass, lan drum.

Kariré ing donya panglipuran, diwiwiti nalika Christian sing isih lungguh ing SMU, difoto kapisan kanggo samak taunan kalawarta Hai ing taun 1997, banjur dadi modhèl fashion, catwalk, bintang iklan, klip vidéo lan sabanjuré.

## Portofolio 
### Penampilan télévisi 
* 2004: Arti Cinta - Ari Lasso (klip video)
* 2006: Jomblo (filem seri)
* 2006: Dunia Tanpa Koma (filem seri)
* 2006: Pengantin Remaja (sinétron)
* 2006: Dunia Maya (filem télévisi)
* 2006: Mengejar Cinta (filem télévisi)
* 2007: Gantung - Melly Goeslaw (klip video)
* 2007: Mukjizat Itu Nyata (filem seri)
* 2007: Ratu (sinétron)
* 2007: Kasih (sinétron)
* 2008: Alisa (sinétron)
* 2010: Amanah dalam Cinta
* 2010: Dia Jantung Hatiku
* 2010: Memeluk Bulan - Rossa (klip video)

### Filmografi 
* 2005: Catatan Akhir Sekolah
* 2005: Cinta Silver
* 2006: Jomblo
* 2006: (Bukan) Kesempatan Yang Terlewat (filem pendek Lux, bersama Dian Sastrowardoyo)
* 2006: Foto Kotak dan Jendela (Sidestream Movie)
* 2006: Jakarta Undercover
* 2006: Dunia Mereka
* 2007: Tipu Kanan Tipu Kiri (*100 Lies To Hide A Wife*)
* 2008: Saus Kacang
* 2009: Rasa
* 2010: Kabayan Jadi Milyuner

## Pranala njaba 
* Situs resmi Christian Sugiono 
* Ada Blues di Dunia Mereka  *Suara Pembaruan*
* Melly Goeslaw - Gantung Video Clip *YouTube*
* Ari Lasso - Arti Cinta Video Clip *YouTube*
* Lux Short Movie - Bukan Kesempatan Yang Terlewat *YouTube*
* Christian Sugiono usut pembuat foto mesra *Detikhot.com*
* Christian Sugiono jadi guru BP  *Kafegaul*
* Christian Sugiono Tunjukkan Keperdulian Pada AIDS  *Indosiar.com*
* 
* Kamus Online Christian Sugiono  *Hot Shot - SCTV*
* Playboy 5% yang punya passion tinggi  *Pikiran Rakyat*

## Cathetan sikil
Siti Nurbaya

thumb
**Siti Nurbaya. Kasih tak sampai**, punika satunggiling novèl, ingkang dipunanggit déning Marah Rusli, sastrawan klairan Padang, Sumatra Barat, sastrawan Indonesia angkatan Balai Pustaka. Kaloka kanthi karya (roman)  **Siti Nurbaya**punika,  ingkang wiwitan dipunterbitaken ing taun 1922.  Marah Rusli misuwur ngantos sapriki. Siti Nurbaya sampun dados legendha, wanita ingkang dipunpeksa krama déning tiyang sepuhipun, pikantuk priyantun ingkang boten dipuntresnani.

### Panganggit
*Marah Rusli

### Penerbit
*Balai Pustaka

### Taun Terbit
*Cithakan wiwitan taun 1922
*Cithakan angka 38 taun 2003 
* ISBN 979-407-167-6

## Karya Marah Rusli Sanèsipun
*Anak dan Kemenakan
*La Hami
*Memang Jodoh
*Gadis yang Malang (pertalan saking novèl Charles dicken)

## Ugi pirsani
* Marah Rusli

## Pranala njawi
Rumah Bambu

**Rumpun Bambu** punika karya kempalan cariyos cekak *Romo Mangun* ingkang kapisan lan pungkasan. Sapérangan karya pinanggih wonten ing dalemipun ingkang dumunung ing Kuwera, Yogyakarta.

## Sinopsis
Saking kalih dasa karya ingkang wonten ing buku punika namung tiga ingkang sampun dipunterbitaken. Sadaya téma cariyos ing buku punika namung prastawa ingkang prasaja lan rèmèh. Pancèn *Romo Mangun* misuwur minangka sosok ingkang prasaja. Isi kempalan cariyos cekak punika, ing antawisipun:

*Tak Ada Jalan Lain
*Cat Kaleng
*Sungai Batu
*Bebungah Abang
*Colt Kemarau
*Malam Basah
*Pahlawan Kami

*Pagi Itu
*Rheinstein
*Rumah Bambu
*Pilot
*Mbah Benguk
*Renungan Pop
*Dua Gerilyawan

*Lampu Warisan
*Mbak Pung
*Thithut
*Narada
*Puyuk Gonggong
*Natal 1945

****Tak Ada Jalan Lain*** nyariosaken lelampahanipun Baridin, pengamèn jaler ingkang napaki marginipun kagesangan kanthi mémba-warna dados wanita. Saben dinten kedah molès kulitipun ingkang cemeng, nganggé rasukan wanita lan nganggé rikma *palsu* supados katingal kados wanita. Lajeng pepanggihan kaliyan Ruyem, satunggiling wanita tuna susila ingkang gadhah raos simpati lan mesakaken dhumateng nasib Baridin.

## Karya Y.B.Mangunwijaya Sanèsipun
* *Balada Becak*, novèl, 1985
* *Balada dara-dara Mendut*, novèl, 1993
* *Burung-Burung Rantau*, novèl, 1992 
* *Burung-Burung Manyar*, novèl, 1981 
* *Di Bawah Bayang-Bayang Adikuasa*, 1987 
* *Durga Umayi*, novèl, 1985 
* *Esei-esei orang Republik*, 1987 
* *Fisika Wangunan*, buku Arsitektur, 1980 
* *Gréja Diaspora*, 1999 
* *Gerundelan Orang Republik*, 1995 
* *Ikan-Ikan Hiu, Ido, Homa*, novèl, 1983
* *Impian Dari Yogyakarta*, 2003 
* *Kita Lebih Bodoh dari Generasi Soekarno-Hatta*, 2000 
* *Manusia Pascamodern, Semesta, dan Tuhan: renungan filsafat hidup, manungsa modhèren*, 1999 
* *Memuliakan Allah, Mengangkat Manusia*, 1999
* *Menjadi génerasi pasca-Indonésia: kegelisahan Y.B. Mangunwijaya*, 1999 
* *Menuju Indonésia Serba Baru*, 1998 
* *Menuju Republik Indonesia Serikat*, 1998 
* *Merintis RI Yang Manusiawi: Republik yang adil dan beradab*, 1999 
* *Pasca-Indonésia, Pasca-Einstein*, 1999 
* *Pemasyarakatan susastra dipandang dari sudut budaya*, 1986
* *Pohon-Pohon Sesawi*, novèl, 1999 
* *Pulitik Hati Nurani* 
* *Puntung-Puntung Roro Mendut*, 1978 
* *Putri duyung yang mendamba: renungan filsafat hidup manungsa modhèren*
* *Ragawidya*, 1986
* *Romo Rahadi*, novèl, 1981 (terbit kanthi sesinglon  Y. Wastu Wijaya) 
* *Roro Mendut, Genduk Duku, Lusi Lindri*, novèl trilogi, 1983-1987  
* *Sastra dan Religiositas*, kumpulan esai, 1982
* *Saya Ingin Membayar Utang Kepada Rakyat*, 1999 
* *Soeharto dalam Cerpen Indonésia*, 2001 
* *Spiritualitas Baru* 
* *Tentara dan Kaum Bersenjata*, 1999
* *Tumbal: kumpulan tulisan tentang kabudayan, perikemanusiaan dan kemasyarakatan*, 1994
* *Wastu Citra*, buku Arsitektur, 1988

## Ugi pirsani
* Y.B. Mangunwijaya
Amsterdam

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || Noord Holland
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 219 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 743.104 jiwa
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || http://www.amsterdam.nl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Femke Halsema (parté GroenLinks)
|}

**Amsterdam** iku kutha krajan lan kutha gedhé dhéwé ing Walanda. Kutha iki nduwé status *gemeente* lan kang ndunungi ana 743.104 jiwa lan laladan métropolitan Amsterdam ana kurang luwih 1,5 yuta jiwa. Sanadyan kutha iki kutha krajan Walanda, nanging kutha iki dudu kutha papréntahan kang ana ing Den Haag.

## Ètimologi 
Tembung Amsterdam iku kajupuk saka jeneng kali Amstel dan tembung *dam* kang tegesé tanggul utawa wadhuk.

##  

Amsterdam-3120-Dam-Schloss-2008-gje.jpg|Dam, Castle
Amsterdam-3122-Dam-Schloss-Giebel-Turm-2008-gje.jpg|Castle
Amsterdam-404-Prinsengracht-Leidsegracht-2010-gje.jpg|Prinsengracht-Leidsegracht
Amsterdam-3172-Munttoren-2008-gje.jpg|Munttoren
Amsterdam-3244-Bootstour-Reguliersgracht-7 Bruecken-2008-gje.jpg|Reguliersgracht
Amsterdam-3260-Reguliersgracht-Tuer-2008-gje.jpg|Reguliersgracht
Amsterdam-3288-Brouwersgracht-Hausboot-Fiets-2008-gje.jpg|Brouwersgracht
Amsterdam-3660-Damrak-Fietstaxis-2008-gje.jpg|Fietstaxis
Amsterdam-422-Singel-Nieuwe haarlemmersluis-2010-gje.jpg|Singel
Amsterdam-3620-Java-Eiland-Sonnenuntergang-2008-gje.jpg|Sunset
Alice Norin

**Alice Norin** (lair ing Stavanger Nurwègen, tanggal 21 Juni 1987) iku sawijining artis lan pesinétron Indonesia. Alice Norin iku nduwé dharah Nurwègen, Manado lan Sundha. Agamané iku Islam. Alice Norin wis kawin ing 19 Januari 2007 karo DJ Riri.

Alice Norin tau main filem *Psikopat*. Sinétron sing naté dibintangi ya iku *Wulan*, *Putri Kembar*, *Gadis*, *Dia*, *Cinta SMU*, *Allah Maha Besar*, *eman Ajai*, lan *Kasih*.
Tirai Menurun

**Tirai Menurun** punika satunggiling novèl anggitan Nh. Dini, sastrawan klairan Semarang ingkang sampun wiwit nyerat taun 1951 lan sampun kathah sanget karya-karya sastra wujud cariyos cekak, sajak, sandiwara radhio lan novèl.

## Sinopsis 
**Tirai Menurun** nyuguhaken sekawan tokohipun, inggih punika: Kedasih, Kintel, Sumirat lan Wardoyo. Gambaran minangka latar wingking wujud kawontenan nalika Indonesia nembé wangsul dados nagari kesatuan, kathah para *pendhatang* ingkang mlebet kitha Semarang. Sekawan tokoh wau asal saking dhusun ingkang bènten-bènten, naging kapanggih wonten kitha lan napak kagesangan ingkang awrat. Wekdal siyang dados tiyang ingkang sarwi kakirangan, déné wanci dalu saged mémba-mémba dados pangèran utawi putri karajan ingkang sulistya, utawi dados resi ingkang wicaksana lan gadhah ngèlmu ingkang inggil. Kagesangan wonten ing kalih donya, donya kanyatan lan donya impèn.

## Karya Sanèsipun 
* *Dua Dunia* (1956)
* *Hati Yang Damai*
* *La Barka* (1975)
* *Dongèng Dari Calia* (1981)
* *Pangeran Dari Seberang* (1981)
* *Kuncup Berseri* (1982)
* *Tuileries* (1982)
* *Segi Dan Garis* (1983)
* *Peri Polybotte* (Dongèng Prancis 1983
* *Orang-orang Tran* (1983/1985)
* *Sampar* (1985)
* *Jalan Bandhungan* (1989)
* *Pada Sebuah Kapal* (Novèl 1972/1985)
* *Namaku Hiroko* (Novèl 1986)
* *Sebuah Lorong Di Kotaku* (Novèl 1986)
* *Pertemuan Dua Hati* (Novèl 1986)
* *Keberangkatan* (Novèl 1987)
* *Pada Ilalang Dibelakang Rumah* (Novèl 1987)
* *Langit Dan Bumi Sahabat Kami* (Novèl 1988)
* *Sekayu* (Novèl 1988)

## Ugi pirsani 
* Nh. Dini
* SEA Write Award

## Pranala njawi 
* Pusat Data & Analisa Tempo: Tirai Menurun 
* Gramedia:Tirai Menurun 
* Suara Merdeka: Nh. Dini
Februari 2008

**29 Fèbruari 2008** – Penulis Amérika Sarékat asal Bèlgi, Misha Defonseca, ngakèni manawi buku karanganipun prakawis pengalamanipun minangka kurban Perang Donya II: *Misha: A Memoire of the Holocaust Years* namung damel-damelan kémawon utawi fiksi. 

**27**-Ing pungkasaning taun 2008, PBB nginten manawi sepalih utawi 50% sing ndunungi donya bakal manggèn wonten kitha-kitha. 

**23**-Muhammad Ismail, manten Gubernur Provinsi Jawa Tengah mangsa bekti 1983-1993, séda ing Semarang.

**19**-Fidel Castro mundur dhiri saking jabatanipun minangka Présidhèn Kuba, lan dipun-gantos déning rayinipun, Raul Castro. 

**17**-Parlemen Kosovo proklamasi kamardikan nagara punika saking Serbia. Proklamasi punika dipun-sekuyung Amérika Sarékat saha sawatara nagari Uni Éropa. Nanging Ruslan boten sarujuk lan bokmanawi badhé mbales mawi ngakèni kamardikan Abkhazia saha Ossetia Kidul

**11**-Présidèn Timor Wétan (basa Portugis *Timor Leste*); Ramos Horta dipun-témbak, nanging taksih gesang.

**7**-Warsa Enggal Imlèk 2559. Sugeng Warsa Enggal! 恭喜發財 *Gōngxǐ fācái*. Mugi-mugi kathah rejeki!

**6**-Dinten Riyadi Rebu Awu kanggé umat Kristen.

**3**-Musyawarah Kerja Nasional PKS (*Parté Keadilan Sejahtera*), satunggaling parté pulitik Islam Indonésia, ingkang dipunwontenaken ing Bali nalika ngriyayakaken Kuningan, wiwit tanggal 1 Fèbruari, sapunika rampung. 

**2**-Dinten Riyadi Kuningan kanggé umat Hindhu Indonésia ing warsa 1929 Saka.

**1**-Jakarta sacelakipun Ratan Gatot Soebroto lan Grogol macet total, amargi ratan ngajengipun Universitas Trisakti ing Grogol kabanjiran. Papan Anggegana Internasional Soekarno-Hatta ing Cengkareng ugi lèmpoh, atusan maskapé dados kasèp.
Bebungah Panulis Asia Kidul-Wétan

**Bebungah Panulis Asia Kidul-wétan** utawa **S.E.A. Write Award**, iku bebungah kang dianugerahaké saben taun wiwit taun 1979 marang para juru gurit lan panulis utawa pangarang ing Asia Kidul-wétan.

Bebungah diwènèhaké marang para panulis sadhengah nagara saka tlatah Asia Kidul-wétan, sanajan ora kabèh nagara ing nagara-nagara ASEAN kawakilan saben taun. Bebungah iki kadhangkala diwènèhaké tumrap karya spesifik utawa tumrap karya salawasé uriping sang pangarang. Jinis karya kang dipilih warna-warna, kalebu gurit, carita cekak, novèl, drama, dongèng rakyat lan karya tulis akadhemis utawa babagan agama.

Adicara panganugerahan bebungah dianakaké ing Bangkok, lan dipanggedhèni déning kulawarga karajan. 

## Pratélan pamenang bebungah S.E.A. Write Award
### 1979-1989
Nganti taun 1984, ASEAN dumadi saka Indonésia, Malaysia, Filipina, Singapura lan Thailand. Brunei lagi gabung ing taun 1984 lan pamenang saka nagara iki wiwit ana ing taun 1986.

### 1990-1994
### 1995-1999
Vietnam gabung marang ASEAN ing taun 1995 lan wiwit ana pamenang ing taun 1996. Laos lan Myanmar gabung ASEAN ing taun 1997 lan wiwit ana pamenang ing taun 1998. Kamboja gabung ASEAN ing taun 1999, lan wiwit ana apmenang ing taun iku uga.

### 2000-an
## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Situs S.E.A. Write Awards
Niu Sélan

**Selandia Anyar** utawa **Niu Sélan** kang sajeroning basa Maori karan **Aotearoa** (tegesé Lemah Mega Putih Dawa), iku siji nagara kapuloan ing kidul-kulon Samodra Pasifik ing kidul-wétan Ostrali. Nagara iki dumadi saka loro pulo gedhé yaiku (Pulo Lor lan Pulo Kidul) lan sawatara pulo cilik liyané. Niu Selan iku nagara dhémokrasi parlementer lan siji wewengkon Persemakmuran Britania (*Commonwealth Realm*). Niu Selan duwé tanggung jawab tumrap nagara pamaréntah-dhéwé Kapuloan Cook lan Niue sarta ngatur Tokelau lan Dependensi Ross.

Jeneng Niu Selan dijupuk saka provinsi Zeeland ing Walanda. Jeneng iki diwènèhké déning Albert Tasman, panjelajah saka Walanda.

## Dhémografi 
Niu Selan duwé populasi watara 4 yuta. Watara 80% saka populasiné iku turunan Éropah. Suku Maori minangka grup etnik kaloro gedhé dhéwé (14,7%). Ing taun 1996 lan 2001, cacahing wong Asia (6,6%) ngliwati cacahing wong Kapuloan Pasifik (6,5%).

Kristen minangka agama dominan ing Niu Selan, sanajan amèh 40% populasiné ora duwé agama. Denominasi utama Kristen yaiku Anglikan, Presbiteranian, Katulik Roma, lan Methodist. Ana uga sawatara wong kang nyebut awaké Greja Pantekosta lan Baptis lan uga Mormon. Greja Ratana kang basisé ana ing Niu Selan duwé akèh pengikut ing antarané wong Maori. Miturut kasil sensus, agama minoritas liya kalebu Hindhu, Buda, lan Islam.

## Deleng uga 
* Pratélan nagara
* Pratélan Tokoh Niu Selan

## Wacan terusan 
* Carolyn Bain *Lonely Planet New Zealand* (2006) 772 kaca
* David Bateman, ed. *Bateman New Zealand Encyclopedia* (2005)
* Michael King *The Penguin History of New Zealand* (2003)
* Keith Sinclair and Raewyn Dalziel. *A History of New Zealand* (2000)
* A. H. McLintock, ed. *Encyclopedia of New Zealand* 3 vol (1966)
* Philippa Mein Smith *A Concise History of New Zealand* (2005)
* *New Zealand Official Yearbook* (annual)

## Pranala njaba 
* 

* Te Ara, Ensiklopedhi Selandia Anyar
* Kamentrian Budaya lan Warisan 
* Portal Pamaréntah Selandia Anyar 
* Cuaca Selandia Anyar
* NZHistory.net.nz Sajarah Selandia Anyar
* Selandia Anyar (Profil 2007) , déning Statistics New Zealand
* Turisme Selandia Anyar
Panulis

**Panulis** utawa **pangarang** iku sebutan kanggo wong-wong kang ngarang utawa nyiptakaké siji karya tulis. Karya tulis bisa sajeroning wangun karya tulis ngèlmiyah, makalah, buku, artikel, opini, sastra (kalebu prosa lan gurit). Média panulisan bisa manéka warna kaya déné buku, kalawarti, koran, internèt (wèb, blog) lsp. Wong kang pagawéan mligi nulis iku lumrahé banjur ingaran minangka panulis utawa pangarang. Éwadéné wong kang nulis minangka kagiyatan sambèn kang dudu pegawèyan utama, olèh waé nyebut dhèwèké panulis uga.

## Uga delengen 
* Sastrawan
* Panulis musik
Subagio Sastrowardoyo

**Subagio Sastrowardoyo** (Madiun, 1 Fèbruari 1924 – 18 Juli 1995) iku juru gurit, panulis carita cekak lan esei, sarta kritikus sastra Indonésia. Pendhidhikan HIS ing Bandung lan Jakarta, HBS, SMP, lan SMA ing Yogyakarta, Fakultas Sastra UGM rampung taun 1958, Universitas Yale taun 1961-1966. Naté mengku kalungguhan Ketua Jurusan Basa Indonésia Kursus B-I ing Yogyakarta (1954-1958), dosèn Kasustran Indonésia ing Fakultas Sastra lan Kabudayan UGM (1658-1961), dosèn UNPAD, dosèn SESKOAD kaloroné ing Bandung, dosèn basa lan Kasusastran Indonésia ing Universitas Flinders, Adelaide, lan pungkasan ngasta ing Penerbit Balai Pustaka.

Watara taun 1950-an, Subagio luwih pinunjul minangka pangarang cepita cekak tinimbang minangka juru gurit. Cerka-é kang mawa sesirah *Kejantanan di Sumbing* naté nampa bebungah minangka carita cekak paling apik. Puisi-puisiné dianggep duwé bobot filosofis kang dhuwur lan jero. Renungan filosofis iku ora bisa ditafsiraké kanthi barès. Perumpamaan-perumpamaan lan lambang kang dipigunakaké kuduné ditafsiraké kanthi diwasa lan mateng. Sajeroning cerkak lan sajak-sajak-é, akèh nggambaraké manungsa yang gampang dirangsang nafsunya. Manusia-manungsa Subagio ya iku manungsa-manungsa kang sajeroning nyoba ngugemi kawajiban kagoda déning sipat-sipat kedagingané. Pak Bagio uga terjun sajeroning donya kritik lan telaah sastra. Esei-eseiné akèh kang nyoba nyilemi latar persoalan manungsa Indonésia saiki kanthi jujur lan landhep.

Sajak-é kang mawa sesirah *Dan Kematian Makin Akrab* menangaké Bebungah Horison kanggo sajak-sajak kang diamot taun 1966-1967, lan taun 1970 nampa Anugerah Seni saka Pamaréntah RI kanggo kumpulan sajak-é *Laladan Perbatasan* (1970). Ing taun 1991, Subagio Sastrowardoyo nampa bebungah SEA Write Award saka Thailand.

## Bibliografi 
* *Simphoni* (kumpulan sajak, 1957)
* *Kejantanan di Sumbing* (Kumpulan Cerpen, 1965)
* *Bakat Alam dan Intelektualisme* (kumpulan esei, 1972)
* *Keroncong Motinggo* (Kumpulan sajak, 1975)
* *Sosok Pribadi dalam Sajak* (kumpulan esei, 1980)
* *Sastra Walanda dan Kita* (telaah sastra, 1980)
* *Hari dan Hara* (Kumpulan Sajak, 1982).

## Uga delengen 
* SEA Write Award
Kulawarga (biologi)

**Familia** (Basa Latin: *familia*, jamak *familiae*), utawa sok karan uga **famili**, **suku**, utawa **kulawarga** ing klasifikasi èlmiah yaiku takson kang ada antarané ordo lan génus. Istilah iki sepisanan kawanuhaké déning ahli botani Prancis Pierre Magnol ing bukuné *Prodromus historiae generalis plantarum, in quo familiae plantarum per tabulas disponuntur* taun 1689. Carolus Linnaeus migunakaké istilah *familia* ing bukuné *Philosophia botanica* (1751) kanggo ngrujuk golongan utama tetuwuhan.
Gènus

**Gènus** utawa **gotrah** iku wangun panglompokan ing klasifikasi kauripan. Anggota-anggota gènus duwé pepadhan morfologi lan kekerabatan sing cerak. Ing sistem tatajeneng binomial, jeneng siji spesies makluk urip kapérang saka rong tembung: jeneng genusé (diwiwiti kanthi huruf kapital) lan jeneng panunjuk spesiesé. Contoné, *Homo sapiens*, jeneng ilmiah kanggo spesies manungsa modhérn, nandhakaké manawa manungsa modhérn kagolong ing génus *Homo*.
Sepésiyes

**Sepésiyes** utawa **jinis** iku takson kang dipigunaaké ing taksonomi kanggo nunjuk siji utawa sapérangan golongan individu (populasi) sing padha lan bisa saling mbuahi siji lan sijiné ing saknjeron klompoké (saling mbagi gen) nanging ora bisa karo anggota golongan sing béda. Anggota-anggota ing siji sepésiyes manawa saling kawin bisa ngasilaké keturunan kang fèrtil tanpa alangan reproduktif. Bisa uga, sapérangan golongan ing siji sepésiyes ora saling berkawin amarga alangan géografis nanging manawa ditemoaké lan dikawinké bisa ngasilaké keturunan fertil. Loro sepésiyes kang béda manawa saling kawin bakal ngadhepi masalah alangan biologis; manawa ngasilaké keturunan kang séhat, keturunané iki racaké setéril/mandul.

Sepésiyes, manawa karan ing jeneng ilmiah, disingkat ***sp.*** (Contoné *Phalaenopsis sp.* — ateges "sakjinis *Phalaenopsis*", nemawa jamak disingkat ***spp.***).

Ing taksonomi kéwan ana siji tingkat takson ing sakngisoré sepésiyes: **subsepésiyes** (disingkat ***ssp.*** (nanging racaké ora ditulis ing jeneng ilmiah kéwan). Ing taksonomi tetuwuhan, fungi, lan bakteri ana takson liya sakngisoré subspésies: varietas, subvarietas, lan forma.
Subspesies

Ing zoologi, lan uga ing cabang biologi liyané, **subspesies** iku peringkat takson kang wujud subordinat saka spésies. Subspesies iku grup taksonomik kang sithik kapisah saka spésies utama. Karakteristiké asalé saka owah-owahan kang dumadi utawa évolusi amarga distribusi geografikal utawa isolasi saka spésies utama. Subspesies uga bisa dideskripsiaké diversifikasi spésies utama.
Marianne Katoppo

**Henriette Marianne Katoppo** (Tomohon Sulawesi Lor, 9 Juni 1943 - Bogor, 12 Oktober 2007) iku putri bungsu pasangan Elvianus Katoppo lan Agnes Rumokoij.

## Pendhidhikan 
Katoppo ngrampungaké studi teologiné taun 1963 ing Sekolah Tinggi Téyologi Jakarta kanthi gelar *Sarjana Muda Theologia*, lan taun 1977 saka sekolah iku uga nampa gelar *Sarjana Theologia*. Tahun 1978 Marianne mèlu pendhidhikan ing Institut Ekumenis, ing Bossey, Switserlan, lan taun 1992 nampa gelar *theol.lic.*

## Kagiatan nulis 
Wiwit isih cilik Katoppo wis aktif nulis. Ing umur 8 taun karyané kang pisanan diterbitaké ing rubrik anak-anak koran basa Walanda *Nieuwsgier* ing Jakarta.

Tahun 1960-an Katoppo nulis sawatara cerkak kanggo koran *Sinar Harapan* lan kalawarti sasèn *Ragi Buana*. Novelé, Raumanen, nampa pakurmatan saka Dewan Kesenian Jakarta (1975), Yeyasan Buku Utama (1978), lan South East Asian Write Award (1982) minangka wanita pisanan. Novèl iki diterbitaké manèh taun 2006 déning Penerbit Metafor.

## Karya tulis liyané 
Novèl liyané antarané: *Dunia Tak Bermusim* (1974), *Anggrek Tak Pernah Berdusta*, (1977), *Terbangnya Punai* (1978), *Rumah di Atas Kreteg* (1981).

## Karya téyologi 
Katoppo kaloka minangka teolog feminis pisanan ing Indonésia lan Asia. Karya teologiné ''Compassionate and Free: An Asian Woman's Theology'' (1979) diterjemahaké menyang basa Waanda, basa Jerman, basa Swèdhen lan basa Tagalog, lan dianggo buku ajar ing warna-warna sekolah téyologi lan seminari ing saindenging donya.

## Kagiatan liya
Katoppo iku anggota pendhiri lan mantan Koordinator Ecumenical Association of Third World Theologians (EATWOT) Indonésia (1982), Forum Dhémokrasi (1991), Kelompok HATI (1980), International Council WCRP. Katppo giat dadi aktivis lan pencetak opini. Taun 1995 Katoppo makili Pramoedya Ananta Toer nampa Bebungah Magsaysay ing Manila, Filipina. Katoppo uga naté lenggah minangka salah siji anggota Majelis Pekerja Harian Persekuthuan Gréja-gréja ing Indonésia.

## Séda 
Katoppo séda tanggal 12 Oktober 2007 ing Bogor, ing sisihé rakané, Pericles Katoppo. Panyebab sédané dinuga saka serangan jantung. Jenazahé dikremasi tanggal 13 Oktober ing Krematorium Oasis, Tangerang.