open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Batu Pahat

{{Infobox settlement

| name                    = 
| settlement_type         = Dhistrik Malaysia
| image_map               = {{#if: | {} }}
| latd  =  |latm  =  |lats  =  |latNS  = 
| longd =  |longm =  |longs =  |longEW = 
| coordinates_display     = inline,title
| subdivision_type        = Nagara
| subdivision_name        = 
| subdivision_type1       = Nagara bagéyan
| subdivision_name1       =  Johor
| seat                    = Bandar Penggaram
| leader_title            = Kepala Dhistrik
| leader_name             = Norizan Kulop
| governing_body          = 
| area_total_km2          = 
| population_total        = 
| population_as_of        = 2009
| population_density_km2  = auto
| postal_code_type        = 
| postal_code             = {{#if: | {} }}
| area_code_type          = 
| area_code               = {{#if: | {} }}
| registration_plate      = {{#if: | {} }}
}}

**Batu Pahat** iku jeneng kutha lan dhistrik ing pérangan kulon praja Johor, Malaysia. Mujur ing sisih kidul-wétan Muar, kidul-kulon Kluang, lor-kulon Pontian lan sisih kidul Segamat. Ing Batu Pahat dumunung monumèn "watu kang diukir" ing Dhataran Batu Pahat. Kutha Batu Pahat biyèn kaloka minangka Bandar Penggaram. Kutha iki didunungi 140.000 cacah jiwa, déné dhistriké didunungi 300.000 luwih cacah jiwa. Batu Pahat misuwur kanthi olahan panganan sagara, olahan lokal lan wisata blanja. Papan blanja gedhé dhéwé ing Batu Pahat ya iku '**The Summit Parade**'.

Ing taun 2012, Batu Pahat minangka kutha ka-16 kang ngrembaka cepet ing Malaysia amarga rembakané indhustri lan pendhidhikan. Saliyané iku, Batu Pahat uga misuwur marang warga Singapura amarga duwé jejuluk minangka "Swarga Blanja ing Johor Lor".

## Géografi 
Kutha krajan Bandar Penggaram, Batu Pahat kapernah ing koordhinat , manggon 239 kilomèter saka Kuala Lumpur. Kutha cedhak dhéwé saka Batu Pahat ya iku Muar, kang manggon 50 kilomèter sisih lor. Kutha Kluang uga kapernah 52 kilomèter ing sisih wétan. Johor Bahru manggon udakara 70 nganti 100 kilomèter sisih kidul-wétan kang madhep marang Selat Melaka.

Dhistrik iki diwatesi ing sisih lor déning Segamat, sisih wétan déning Kluang, sisih kulon déning Muar, lan sisih kidul wétan déning Dhistrik Pontian. Pasisir Selat Melaka kapernah ing sisih kidul saka dhistrik iki.
Kawat Untu

thumb|250 px|Kawat untu
**Kawat untu** utawa **béhel** (basa Inggris: *dental braces*) ya iku piranti kang gunané kanggo ngratakaké untu.

Kawat untu duwé fungsi kang apik kanggo éstetis lan kaséhatan.

## Cathetan suku
Bondan Winarno

right|thumb|Bondan Winarno.
**Bondan Winarno** () ya iku penulis lan wartawan Indonésia kanthi warna-warna pakulinan. Dhèwèké dadi pelopor lan dadi ketua *Jalansutra*, ya iku *komunitas wisata boga* kang misuwur ing Indonésia. Nalika iku dhèwèké uga kapilih dadi honor guard kanggo Lady Olave Baden Powell. Dhèwèké tau éntuk tandha penghargaan Satya lencana Pembangunan saka pamaréntah Republik Indonesia amarga jasa-lelabuhané dadi ketua kelompok *Phinisi Nusantara* kang layar saka Jakarta tekan Vancouver ing acara *Expo* 1986.

## Bibliografi 
* *Satu Abad Kartini, 1879-1979: Bunga Rampai Karangan Mengenai Kartini* (editor) (1979)
* ''Neraca Tanah Air: Rekaman Lingkungan Urip '84* (1984)
* Cafe Opera: Kumpulan Cerita Pendek (1986)
* *Seratus Kiat, Jurus Sukses Kaum Bisnis* (1986)
* *Tantangan Jadi Peluang: Kegagalan dan Sukses Pembangunan Jaya Selama 25 Tahun* (1987)
* *Kiat Menjadi Konglomerat: Pengalaman Grup Jaya* (1996)
* *Manajemen Transformasi BUMN: Pengalaman PT Indosat* (1996)
* *BreX: Sebungkah Emas di Kaki Pelangi* (1997)
* *Kiat Bondan di Kontan: Berpikir Strategis di Saat Krisis* (1998)
* *Jalansutra: Kumpulan Kolom Jalan-Jalan dan Makan-Makan di Suara Pembaruan Minggu dan Kompas Cyber Media* (2003)
* *Lagu Kebangsaan Indonesia Raya* (2003)
* *Belajar Tiada Henti: Biografi Cacuk Sudarijanto Ditulis Bersama Bondan Winarno* (2004)
* *Pada Sebuah Beranda: 25 Cerpen* (2005)
* *Puing: Sebuah Novèl Kolaborasi'' (2005)

## Cathetan suku
Riri Riza

**Mohammad Rivai Riza** utawa kang biyasa dikenal **Riri Riza** () ya iku sutradara, tukang gawé naskah, prodhuser filem saka Indonésia. Dhèwèké metu kang pisanan dadi sutradara filem *Kuldésak* ing taun 1998.

Lumantar prestasiné iku, Riri diundang ning Jerman. Lan iku minangka pengalaman pisanan kanggo Riri dolan ning jaban rangkah. Sawisé mulih saka Jerman banjur karir Riri ing sinematografi sangsaya dadi. Riri duwé obsesi péngin buka sekolah panulisan skenario filem lan dhèwèké uga péngin gawé filem bab panguripan pasar tradhisional ing Indonésia.
 
## Filmografi 
Minangka sutradara:
* *Kuldésak* (1998),
* *Petualangan Sherina* (2000),
* *Eliana, Eliana* (2002),
* *Gie* (2005),
* *Untuk Rena* (2005),
* *3 Hari untuk Selamanya* (2007),
* *Laskar Pelangi* (2008),
* *Takut: Faces of Fear* (2008) - Sègmèn *Titisan Naya*,
* *Drupadi* (2008),
* *Sang Pemimpi* (2009).

## Pranala njaba 
* 
* Profil di pdat.co.id 

## Cathetan suku
Posyandu

, Papua Barat]]
, Riau]], Riau]]
**Posyandu** (Cekakan saka tembung Basa Indonésia: *Pos Pelayanan Terpadu*), ya iku wadhah komunikasi alih tèknologi ing *pelayanan* kaséhatan masarakat saka masarakat, déning masarakat, lan kanggo masarakat kanthi panjurung lan *pembinaan* teknis saka petugas kaséhatan.
## Ancas Posyandu
Ana patang ancas kang karep ditindakaké Posyandu.
#posyandu pratama (warna abang)
#posyandu madya (warna kuning)
#posyandu purnama (warna ijo)
#posyandu swatantra (warna biru)
## Pranala njaba 
*UNICEF 
*posyandu indonesia 
### Cathetan suku
Pakubuwana VII

**Sri Susuhunan Pakubuwana VII** ugi kawastanan **Sampéyandalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana Ingkang Jumeneng kaping Pitu** (Hanacaraka: ꦯꦩ꧀ꦥꦺꦪꦤ꧀ꦢꦊꦩ꧀ꦲꦶꦁꦏꦁꦯꦶꦤꦸꦲꦸꦤ꧀ꦑꦁꦗꦼꦁꦯꦸꦯꦸꦲꦸꦤ꧀ꦤꦤ꧀ꦦꦑꦸꦨꦸꦮꦟ꧇꧗꧇) utawi **Radèn Mas Maliki Solikin** (miyos ing Surakarta, 28 Juli 1796 – séda ing Surakarta, 10 Mèi 1858 dumugi yuswa 61 taun) inggih punika raja ingkang kaping enem wonten ing karaton Kasunanan Surakarta.

## Biografi 
Jeneng asline yaiku Raden Mas Malikis Solikin, putrane Pakubuwana IV, lair saka Ratu Raden Ayu Sukaptinah, uga dikenal minangka Ratu Kencanawungu. Nalika diwasa, dheweke nduweni gelar KGPH. Purubaya.

Pakubuwana VII munggah tahta tanggal 14 Juni 1830, nggenteni keponakane, Pakubuwana VI, sing dibuwang menyang Ambon dening Walanda. Nalika semana, Perang Diponegoro lagi wae rampung. Pamrentahan Pakubuwana VII relatif tentrem dibandhingake karo raja-raja sadurunge. Ora ana pemberontakan fisik gedhe sing kedadeyan sawise Pangeran Diponegoro. Sawetara pemberontakan sing kedadeyan cilik, nanging ora ngganggu stabilitas kraton.

## Priksani ugi 
*Pratélan ratu Mataram Anyar
* Kasunanan Surakarta
Pakubuwana VIII

**Sri Susuhunan Pakubuwana VIII** ugi kawastanan **Sampéyandalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana Ingkang Jumeneng kaping Wolu** (Hanacaraka: ꦯꦩ꧀ꦥꦺꦪꦤ꧀ꦢꦊꦩ꧀ꦲꦶꦁꦏꦁꦯꦶꦤꦸꦲꦸꦤ꧀ꦑꦁꦗꦼꦁꦯꦸꦯꦸꦲꦸꦤ꧀ꦤꦤ꧀ꦦꦑꦸꦨꦸꦮꦟ꧇꧘꧇) utawi **Radèn Mas Kusèini** (miyos ing Surakarta, 20 April 1789 – séda ing Surakarta, 28 Dhésèmber 1861 dumugi yuswa 72 taun) inggih punika raja ingkang kaping pitu wonten ing karaton Surakarta.

## Priksani ugi 
*Pratélan ratu Mataram Anyar
* Kasunanan Surakarta
Noe Letto

**Sabrang Mowo Damar Panuluh** utawa kondhang karo jeneng **Noe Letto**, ).
ya iku penyanyi pentolan grup musik Letto.
Vokalis saka grup band Letto iki wiwit nyoba dadi prodhuser, judhul filem pisanan kang diproduseri déning Noe ya iku *MINGGU PAGI DI VICTORIA PARK*.

## Diskografi (Bersama Letto) 
### Album 
Album kang pernah dirilis déning Noe :
* 2006 '*Truth, Cry, and Lie*
* 2007 ''Don't Make Me Sad*
* 2009 *Lethologica*
* 2011 *Cinta... Bersabarlah*

### Lagu 
Tetembangan kang dinyanyikaké déning Noe:
* 2005 *Sampai Nanti, Sampai Mati*
* 2005 *Sandaran Hati*
* 2006 *Ruang Rindu*
* 2006 *Sebenarnya Cinta*
* 2006 *Truth, Cry, and Lie*
* 2007 *Sebelum Cahaya*
* 2007 *Permintaan Hati*
* 2008 *Memiliki Kehilangan*
* 2008 *Hantui Aku*
* 2008 *Bunga di Malam Itu*
* 2009 *Lubang di Hati*
* 2009 *Senyumanmu*
* 2009 *Kepada Hati Itu''

## Cathetan suku
Pakubuwana XI

**Sri Susuhunan Pakubuwana XI** utawi  **Sampéyandalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana Ingkang Jumeneng kaping Sewelas** (Hanacaraka: ꦯꦩ꧀ꦥꦺꦪꦤ꧀ꦢꦊꦩ꧀ꦲꦶꦁꦏꦁꦯꦶꦤꦸꦲꦸꦤ꧀ꦑꦁꦗꦼꦁꦯꦸꦯꦸꦲꦸꦤ꧀ꦤꦤ꧀ꦦꦑꦸꦨꦸꦮꦟ꧇꧑꧑꧇) (miyos kanthi asma **Radèn Mas Antaséna** ing Surakarta, 1 Pèbruari 1886 – séda ing Surakarta, 1 Juni 1945 dumugi yuswa 59 taun) inggih punika raja ingkang kaping sedasa wonten ing karaton Surakarta.

## Silsilah 
### Tiyang sepuh 
* Putra kakung kapisan saking Susuhunan Pakubuwana X lan garwa selir KRAy. Mandayaretna.

### Garwa 
* Kagungan garwa padmi cacah kalih:

# GKR. Kencana (séda sadèrèngipun Pakubuwana XI jumeneng nata)
# GKR. Pakubuwana

* Kagungan garwa selir cacah gangsal:

# KRAy. Dayaresmi
# KRAy. Dayaningsih
# KRAy. Dayasuma
# KRAy. Dayaasmara
# KRAy. Dayaningrat

### Putra 
* Kagungan putra kakung cacah enem:

# KGPH. Mangkubumi
# KGPH. Hangabehi
# KGPH. Prabuwijaya
# GPH. Bintara
# GPH. Natapura
# KGPH. Purbaya (jumeneng nata minangka Susuhunan Pakubuwana XII)

* Kagungan putri cacah gangsal:

# GKR. Ayu
# GKR. Bendara
# GKR. Candrakirana
# GRAy. Kusumadartaya
# GKR. Kedaton

## Priksani ugi 
*Pratélan ratu Mataram Anyar
* Kasunanan Surakarta
KB

**KB** utawa *Keluarga Berencana* iku salah siji usaha kanggo ngukur jumlah anak lan *jarak* laire anak. Supaya usaha iku bisa kasil mangka digawé pirang-pirang cara utawa *alternatif* kanggo nyegah *kehamilan*. Cacahing anak kang *ideal* miturut program iki mung loro saben kulawarga. Program iki dianakake wiwit taun 1970-an.

## Tujuwan 
Tujuwan kulawarga berencana ing Indonesia diperang dadi loro, ya iku tujuwan umum lan tujuwan mirunggan.

### Tujuwan umum 
Ningkatake kasejahteraanig ibu, anak ing atase wujud NKKBS (Normal Kulawarga Kecil Bahagia Sejahtera) kang dadi dhedhasar ndadèkaké bebrayan agung kang sejahtera kanthi ngendalekake kalairan sarta njamin laku tambahing pendhudhuk.

### Tujuwan mirunggan 
* Ningkatake cacahing bebrayan agung kang nganggo *piranti kontrasepsi*.
* Ngudhunake cacahing angka lairing bayi.
* Ningkatake kasehatan kulawarga berencana kanthi cara nggawé arang caching kalahiran.

### Cathetan suku
Dhaptar pulo ing Provinsi Nusa Tenggara Wétan

Kabupatèn Alor 
*Pulo Alor 
*Pulo Pantar
*Pulo Pura
*Pulo Retta
*Pulo Buaya
*Pulo Nuhabeng
*Pulo Ternate
*Pulo Treweng
*Pulo Batang
*Pulo Lapang
*Pulo Marisa
*Pulo Rusa
Kabupatèn Kupang
*Pulo Kambing 
*Pulo Semau
*Pulo Tikus
*Pulo Burung
*Pulo Tabui
*Pulo Kambing
*Pulo Kera
*Pulo Sabu
*Pulo Raijua
*Pulo Ndana Sabu
*Pulo Batek
Kabupatèn Rote
*Pulo Rote
*Pulo Ndao
*Pulo Nuse
*Pulo Doo
*Pulo Kodi
*Pulo Dao
*Pulo Ndana
*Pulo Landu
*Pulo Nusa Manuk
*Pulo Helihana
*Pulo Bibi
*Pulo Lai
*Pulo Liu
*Pulo Ingguhun
Kabupatèn Flores Wétan 
*Pulo Solor
*Pulo Adonara
*Pulo Konga
*Pulo Suanggi
*Pulo Besar
*Pulo Kambing
 
Kabupatèn Sikka
*Pulo Palue
*Pulo Babi
*Pulo Pangabatan
*Pulo Damhila
*Pulo Permaan
*Pulo Besar
*Pulo Pemana Besar
*Pulo Pemana Kecil
Kabupatèn Ende
*Pulo Ende
*Pulo Sanga
*Pulo Koa
Kabupatèn Ngada 
*Pulo Mborong
*Pulo Dua
*Pulo Ontoloe
*Pulo Gong
*Pulo Lainjawa
*Pulo Nelo
*Pulo Bobajie
*Pulo Pata
*Pulo Bakau
*Pulo Rutong
*Pulo Sui
*Pulo Tembang
*Pulo Tiga
*Pulo Taor
*Pulo Tembaga
*Pulo Wire
*Pulo Batu
 
Kabupatèn Manggarai Kulon
*Pulo Mules
*Pulo Longos
*Pulo Komodo
*Pulo Gilibodo
*Pulo Langka
*Pulo Tala
*Pulo Logo
*Pulo Punya
*Pulo Kelor
*Pulo Gilibugis
*Pulo Gililawa Darat
*Pulo Gililawa Laut
*Pulo Kecil
*Pulo Besar
*Pulo Pilar
*Pulo Serai
*Pulo Kode
*Pulo Rinca
*Pulo Gilimotang
*Pulo Baleh
*Pulo Muang 
*Pulo Nusarohbong
*Pulo Wainelu
*Pulo Pengah Kecil
*Pulo Pengah Besar
*Pulo Papagaran Besar
*Pulo Papagaran Kecil
*Pulo Pungu Besar
*Pulo Pungu Kecil
*Pulo Mangiatan
*Pulo Tatawa
*Pulo Siaba Besar
*Pulo Sebayur Besar
*Pulo Sebayur Kecil
*Pulo Suleman
*Pulo Kanawa
*Pulo Situri
*Pulo Bajo
*Pulo Kelapa
*Pulo Tobolon
*Pulo Kukusan
*Pulo Seraja Besar
*Pulo Seraja kecil
*Pulo Sebolan Besar
*Pulo Sebolan Kecil
*Pulo Bidadari
Kabupatèn Sumba Wétan
*Pulo Haluru
*Pulo Koatak
*Pulo Mangkudu

## Uga delengen
* Pratélan pulo ing Indonésia
* Cacahing pulo ing Indonésia

## Pranala njaba
* Situs wèb Provinsi Nusa Tenggara Wétan
Asoka

**Asoka ingkang Agung** (ugi **Ashoka**, **Aśoka**, dipunwaos dados Asyoka) inggih punika padhéganipun Kakaisaran Maurya saking 273 SM ngantos 232 SM. Asoka dados raja ingkang paling awrat wonten ing sajarahipun India, raja kaping tiga saking Kakaisaran Maurya, lan minangka putu saking pangadeg dhinasti Maurya Chandragupta Maurya. Taun miyosipun Asoka ngantos sapunika dèrèng saged dipunmangertosi, nanging kadosipun watawis taun 273 SM. Wiwitanipun Asoka numuti caranipun Chandragupta Maurya anggénipun nguwaosi laladan India lan sakiwatengenipun kanthi cara paperangan. Nanging lajeng Asoka tobat saking nguwaosi laladan sanès kanthi paperangan, panjenenganipun langkung milih sinau agami Buda lan nglaksanakaken dharma kasaénan. Asoka nguwaosi laladan anak bawana India, ingkang sapunika dipunsebat Afganistan ngantos Bangladesh lan ing sisih kidul ngantos dumugi Mysore.

Nami "Asoka" tegesipun 'boten duka (sedhih)' wonten ing basa Sansekerta (*a* –boten, *soka* – duka/sedhih). Asoka inggih punika pandhéganipun Bharata (India) Kuna ingkang kawitan, sasampunipun Mahabharata ingkang misuwur, ingkang saged damel manunggalipun sedaya wewengkon ing India lan sakiwatengenipun.
Panyerat buku Britania H. G. Wells nyerat bab gegayutan kaliyan Asoka: “Wonten ing sajarahipun donya, wonten ewon raja lan kaisar ingkang nyebat dados ‘Yang Agung’, ‘Yang Mulia’ lan ‘Yang Sangat Mulia’ lan sanèsipun. Sedaya misuwur ing wekdal ingkang mboten patosa dangu, lajeng cepet anggènipun ical misuwuripun. Nanging Asoka tetep misuwur kados déné lintang ngantos dumugi sapunika” (Aslinipun ing basa Inggris: ''"In the history of the world there have been thousands of kings and emperors who called themselves 'Their Highnesses', 'Their Majesties' and 'Their Exalted Majesties' and so on. They shone for a brief moment, and as quickly disappeared. But Ashoka shines and shines brightly like a bright star, even unto this day"'').

## Pranala njawi 
* http://www.hyperhistory.com/online_n2/people_n2/ppersons2_n2/asoka.html**Asoka**

## Cathetan suku
Max Planck

**Max Karl Ernst Ludwig Planck** () inggih punika salah satunggalipun fisikawan saking Jerman ingkang kawentar minangka tiyang ingkang nemokaken téyori kuantum. Lair ing Kiel, Planck miwiti karieripun ing babagan fisika kanthi kuliah ing Universitas München Berlin taun 1874, lan lulus taun 1879.
Panjenenganipun kondur dhateng München taun 1880 kanggé mucal ing universitas punika.==
* *Nobel Prize*	1918
* *Fellow of the Royal Society*	1926
* *Royal Society Copley Medal*	1929
* *Fellow of the Royal Society of Edinburgh*	1937
* *Lunar features Crater Planck*

## Cathetan suku 
## Pranala njawi 
 * Timeline of Nobel Prize Winners
* On the Law of Distribution of Energy in the Normal Spectrum. Annalen der Physik, vol. 4, p.&nbsp;553 ff (1901)
* Max Planck Winner of the 1918 Nobel Prize in Physics 
* Life–work–personality. Exhibition on the 50th anniversary of Planck's death
Kembang api

thumb|300 px|Kembang api
[300px|thumb|Suwasana [Warsa Enggal gedhé dhéwé sadonya ing kutha Sydney ]]

**Kembang api** ya iku materi kang bisa njeblug. Kembang api uga nduwéni daya njeblug kang cilik piroteknik.

Kembang api tinemu ing Cina kanggo medén-medéni roh jahat.

## Cathetan suku
Yohanes Calvin

**John Calvin** utawi saged dipunsebat **Yohanes Calvin** () inggih punika téolog Kristen saking Prancis ingkang misuwur ing wekdal Réformasi Protèstan.

## Biografi 
Nalika alit Yohanes Calvin asring dipungayutaken kaliyan Charles de Hangest, salah satunggal saking kalih welas bangsawan inggil ing Prancis (*twelve Peers of France*) ingkang mréntah ing Ngoyon (panggènan Calvin dipunwiyosaken).
Calvin gadhah gayutan ingkang caket kaliyan anggota kulawarga Hangest. Calvin tindak dhateng Prancis kaliyan tiga nèm-nèman saking kulawarga Hengest. Taun 1532, panjenenganipun dados Dhoktor Hukum ing Orléans. Karyanipun ingkang sepindhah inggih punika buku karya filsuf Romawi Seneca, *De clementia*, ingkang dipunkomentari kanthi manthes.

Taun 1536, panjenenganipun manggèn ing Jenewa. Panjenenganipun dados pendhéta ing Strasbourg taun 1538-1541, lajeng kondur malih dhateng Jenewa. Panjenenganipun manggèn ing Jenewa ngantos dumugi tilar donya ing taun 1564.

## Cathetan sukuku 
## Pranala njawi 
* *Institutio* (Inti Ajaran Agama Kristen) karangan Calvin
* Tafsiran Alkitab Calvin
* 500 taun Kalvin
Joséph Lister

**Joseph Lister** lair taun 1827 ing Upton Inggris inggih punika salah satunggalipun ahli bedhah ingkang nepangaken bab ngginakaken antisèptik. Taun 1852 panjenenganipun pikantuk gelar dhokter saking Universitas College London minangka mahasiswa ingkang gadhah prèstasi ingkang saé.

## Cathetan suku 
## Pranala njawi 
* Joseph Lister
Tisu

thumb|250 px|Tisu

**Tisu** yaiku kertas alus kang gampang nyerep cuwèran uga gampang dibuwang. Kagunan Tisu kang duwé mupangat kanggo ngelapi kringet ing rai utawa njaga kasehatan rai saka regetan.
Nanging tisu iki ora cocog yèn minangka lap sawisé mangan. Awit tisu iki minangka lap nalika rampung bebuwang ing kamar mandi utawa WC. Gunané tisu toilét yaiku kanggo ngresiki sawisé bebuwang ing kamar mandi.
Tisu toilét digawé luwih alus supaya gampang ngresep lan ajur supaya bisa ajur ing njero tangki utawa sapiteng. Tisu toilet uga kena dadi lap barang-barang kaya ta méja, pawon, kursi lan liya-liyané, nanging tisu iki ora pas yèn kanggo ngresiki lambé lam rai sawisé mangan.

## Cathetan suku
Sepur penumpang

**Sepur penumpang** iku sepur sing dipigunakaké ngangkud wong, saka siji stasiun menyang stasiun liyané antar kutha. Saliyané iku racaké dipigunakaké gerbong mirunggan kanggo mangan, gerbong turu, gerbong layang, lan gerbong barang. Khusus rerangkèn kelas èksekutif lan bisnis ana uga gerbong pembangkit (listrik).
jmpl|300x300px|Salah siji unit sepur èkonomi sasi generasi paling anyar.
Khusus ing Indonesia, sepur penumpang bisa dipérang dadi 3 kelas:
*# Sepur èksekutif
*# Sepur bisnis
*# Sepur ékonomi

Kanggo pelayanan penumpang komuter disadiakaké **Sepur penumpang komuter** (jurusan pinggiran kutha utawa kutha satelit), wujud sepur rèl listrik (krl) utawa sepur rèl disel (krd). Sepur komuter dipérang sajeroning telung kelas ya iku:
*# sepur èksprès èksekutif
*# sepur ékonomi AC 
*# sepur ékonomi.

## Uga delengen 
* Sepur
* Sepur barang

## Kereta Api Penumpang dengan Unik KA & KRD 
* KA Kelas Eksekutif (KMP1 (1992), MP1 (1966, 1968, 1980, 1982 & 1999), M1 (1966, 1967, 1968, 1980, 1982, 1986, 1996, 1998, 1999, 2009, 2016 & 2017) & KM1 (1968, 1984 & 1995)).
* KA Kelas Bisnis (KMP2 (1965, 1978, 1980, 1982, 1985, 1986, 1991 & 1996), MP2 (1978, 1980, 1982 & 1986) & KM2 (1965, 1978 & 1985)).
* KA Kelas Ékonomi (KMP3 (1964, 1965, 1966, 1985, 1993, 1994, 2000, 2004 & 2005), MP3 (2010, 2011, 2012, 2014, 2016 & 2017), KM3 (1963, 1973, 1975, 1981, 1988 & 2001) & KP3 (1964, 1965, 1966, 1976, 1993, 1994, 1995, 2000, 2001 & 2002)).
* KRD Kelas Eksekutif (KP1 (1982, 2017, 2018, 2019 & 2020)).
* KRD Kelas Bisnis (KP2 (1982, 1983 & 1987)).
Sepur monoril

**Monoril** iku sawijining sepur metro utawa kanthi jalur sing dumadi saka ril tunggal, béda karo ril sepur tradhisional sing nduwèni loro ril paralèl. Lumrahé ril kagawé saka beton lan rodha sepuré kagawé saka karèt, saéngga swarané ora ramé kaya sepur tradhisional.

## Tipe monorel 
Ana rong jinis monoril, ya iku:
* Tipe *straddle-beam* ya iku sepur lumaku ing sadhuwuring ril.
* Tipe *suspended* ya iku sepur nggantung ing ngisor ril.

## Pranala njaba 
### Monorel lumrahé 
* The Monorail Society - homepage dari organisasi sukarela yang mempromosikan monorel, dengan beberapa halaman mirunggan di monorail switches dan backyard monorail
* Innovative Transportation Technologies - Website program Rekayasa transporsi dan Pembangunan urban di University of Washington

### Monorel tinamtu 
* Schwebebahn Monorail in Wuppertal, Germany
* Jacksonville SkyWay 
* Las Vegas Monorail
* Seattle Monorail - ditangani kanthi terpisah dari Seattle Monorail Project  (lihat juga Seattle Monorail Blog)
* Sydney Metro - sistem monorel yang ditangani kanthi mirunggan

### Grup Advokasi Monoril 
* Austin Monorail Project - sebuah advokasi sistem monorel nirlaba sebagai transit untuk Austin, TX
* 2045 Seattle  - a pergerakan tingkat bawah yang mendukung the pembangunan transit monorel cepat di Seattle, WA

### Kacilakan Monoril ing Kebun Binatang Metro Toronto 
* Canadian Domain Ride Accident
Hanny R. Saputra

**Hanny R. Saputra** () ya iku salah sijiné sutradara kondhang ing Indonesia. Film kang wis tau disutradarani ya iku Virgin minangka karier sutradara kang pisanan ing filem layar amba.

### Karya lain 
* Lelaki Tua (filem cekak) (1991),
* HB Jassin, *yang Duduk di Kursi Imajinasi* (filem dokumenter),
* Sepanjang Jalan Kenangan (Sinetron TV) (1996),
* Nyanyian Burung (1999).

## Cathetan suku
Antosianin

thumb|200px|Woh anggur kang ngendhut antosiani
**Antosianin** (basa Inggrisé: anthocyanin, saka gabungan tembung Yunani:anthos = "kembang", lan cyanos = "biru") ya iku pigmen kang bisa nyampur karo banyu kanthi alamiah ing saben tuwuhan. Manut jenengé, pigmen iki mènèhi warna ing kembang, woh-wohan, lan godhong tetuwuhan ijo, lan wis akèh digunakaké minanga pewarna alami ing prodhuk panganan.
Pirang-pirang senyawa antosianin kang paling akèh tinemu ya iku pelargonidin, peonidin, sianidin, malvidin, petunidin, dan delfinidin. Tuwuhan liyané kaya ta tèh, kakao, serealia, buncis, kul lan petunia uga ngandhut antosinin ing pérangan awak saliyané ing wohé. Anggur minangka woh kang paling akèh dimanfaataké mnangka sumber antosianin amarga pigmèn mau lumayan gedhé kang ana ing kulité. Mula, kulit anggur sisa saka pabrik wine kang kerep diklumpukaké manèh kanggo dièkstraksi antosianin karo pelarut kang asipat asem.
## Cathetan suku
William Harvey

**William Harvey** () inggih punika dhokter ingkang njlèntrèhaken sistem peredaran rah ingkang dipunpompa déning jantung dhateng badanipun manungsa. William Harvey lair ing kutha Folkstone, Inggris. Wiwitanipun Harvey gadhah pamanggih bab sirkulasi getih punika kanthi damel etangan miturut cara arithmatik ingkang prasaja kemawon. Panjenenganipun gadhah pangira-ira manawi cacahipun getih ingkang dipunpancaraken déning saben denyut jantung inggih punika watawis 2 ons. Amargi jantung punika gadhah ping 72 denyutan saben menit, cacahipun saged dipunetang dados 540 pon getih dipunpancarae saben jam dhateng aorta. Nanging cacahipun ingkang 540 pon punika langkung saking abot badhanipun manungsa ingkang normal. Amargi punika tumraping Harvey, getih ingkang sami saged tetep anggènipun muter nglewati jantung. Sasampunipun ngrumusaken hipotesa punika, sadangunipun sangang taun panjenenganipun nglaksanakaken percobaan-percobaan kanggé neliti sistem ilinipun getih (*peredaran darah*).

## Cathetan suku 
## Pranala njawi 
* WILLIAM HARVEY (1578 - 1657)
Golden Rice

thumb|right|250px|Jalur biosintesis beta-karoten sarta gen-gen kang mèlu ing prosès gawene. Mung likopena siklase (*Lycopene cyclase*) kang ora diintroduksi saka sumber asing.
**Golden Rice** ya iku kultivar (varietas) gabah trangenik saka rekayasa genetika  kang berase ngendhut beta-karitena (pro-vitamin A) ing bayeyan endospermane. Kandungan beta-karotena iki nyebaake wernane beras katon kuning-njambon  mula kultivane diarani ‘’Golden Rice” (‘’Beras Emas’’).
## Cathetan suku
Métabolit sékundèr

[thumb|180px|[Kopi ngandhut metabolit sekunder wujud kafein.]]
**Métabolit sékundèr** ya iku senyawa metabolit kang ora esensial tumrap modhote organisme lan tinemu ing wujud kang unik antarané spésies siji lan liyané. Senyawa iki ora mesti ngasialke, nanging mung nalika dibutuhake utawa ing fase-fase tertentu.
#Terpenoid (meh kabèh  senyawa terpenoid ngendhut karbon lan hidrogen sarta disintesis lumantar  jalur metabolisme asem mevalonat.) tuladhané  monoterpena, seskuiterepena, diterpena, triterpena, lan polimer terpena.

## Cathetan suku
Fitoaleksin

[thumb|200px|right|Struktur molekul [momilakton B, salah sawiining tuladha senyawa fitoaleksin.]]
**Fitoaleksin** ya iku senyawa anti-mikrobial kang dibiosintesis (digawé) lan diakumulasiake ing tuwuhan sawisé ana infèksi saka mikroorganisme patogen utawa kapapar senyawa kimia tartamtu lan iradhiasi nganggo sinar UV. Saka sèl-sèl rusak lan nekrotik (sèl kang mati sadurungé wektuné) bakal ditokaké déning sawijining dat kang difusi ing jero sèl séhat ing sekitaré mula ana respon saka sèl séhat kang wujud pengeluaran fitoaleksin. Fitoaleksin bakal dadi tuwuhan nailka numpuk kang cacahé lumayan akèh kanggo nyegah ngrembakané patogen. Kedadeyan iki disebabake déning senyawa fitoaleksin kang duwé aktivitas antioksidan, aktivitas anti-inflamasi, lan mudunake kolesterol, lan duwé aktivitas anti-kanker mula bisa ningkatake keséhatan manungsa. 
## Cathetan suku
Alelopati

thumb|right|200px|Wit Ekaliptus, salah sawijining tuwuhan alelopati.
**Alelopati** saka basa Yunani, *allelon* kang ateges siji lan sijiné lan *pathos* ateges lelara  Alelopati ateges minagka sawijining fenoména alam kang organsmené mrodhuksi sawijining senyawa biomolekul (kang diarani alelokmia) tekan lingkunagna lan senyawa mau mrabawani ngembakane lan modhote organisme liyané ing kiwa-tengené.
Kedadeyan iki ditindakake kanggo menangake kompetisi nutrisi karo tuwuhan liya kang béda jenise utawa spésies. Tuladha alelopati ing ékosistem banyu ya iku ing sapérangan dinoflagelata bisa ngasilaké senyawa alelokimia kang grugekake fitoplankton, iwank, lan kéwan laut liyané.  Dhèwèké nulisaké buncis kang bisa matèni populasi gulma ing kiwa-tengené.
## Cathetan suku
Anne Avantie

**Anne Avantie** (lair ing Semarang, Indonésia, 20 Mèi 1954; umur 57 taun) ya iku perancang busana Indonésia kang misuwur lumantar koleksi kebaya asil karyané.  Kebaya asil karyané wis dikenal kanthi  skala internasional lan kerep dienggo déning selebriti Indonésia nganti ratu sejagat (Miss Universe) kang wistau teka ing  Indonésia.

## Kapribaden 
Anne Avantie lair ing RS Bunda, Semarang tanggal 20 Mèi 1954 kanthi jeneng asli Sianne Avantie. Dhèwèké keturunan Tionghoa.
## Cathetan suku
Antibiotik beta-laktam

200px|right|thumb|Struktur cincin beta-laktam.

**Antibiotik beta-laktam** ya iku golongan antibiotika kang dweni komponèn struktur kang pada kang wujud ali-ali beta-laktam lan racaké minangka ngatasi infeksi bakteri. Kira-kira sakiwa-tengené 56 macem antibotik beta-laktam kang duwé antivitas antimikrobial ing pérangan cincin beta-laktame lan yèn ali-ali mau dikethok déning mikroorganisme mua bakal ana resistensi marang antibiotik mau.

### Jinis-jinising Antibiotik beta-laktam
Antibiotik beta-laktam kapérang 4 golongan utama, ya iku penisilin, sefalosporin, carbapenem, lan monobactam.
Adhedhasar spektrum aktivitas antimikrobialnya, penisilin dibagi dadi 4 kelompok, ya iku penisilin dini, penisilin spektruk amba, penisilin anti-stafilokokal, lan penisilin anti-pseudomonal (spektrum diambakake). Penisilin dini kanthi aktif bisa merangi bakteri kang sensitif, kaya ta golongan Streptococcus beta-hemolitik, Streptococcus alfa-hemolitik dikombinasekake karo aminoglikosida, pneumococcus, meningococcus, lan golongan Clostridium saliyne C. difficile. tuladhané penisilin biyèn ya iku penisilin G lan penisilin V. Penisilin spektrum amba duwé kemampuan kanggo merangi bakteri enterik lan luwih gampang diabsorpsi déning bakteri gram négatif nanging isih rentan marang degradasi beta-laktamase, tuladhané ampisilin, amoksisilin, mesilinam, bacampicillin, lsp. Penisilin anti-stafilokokal dikembangkan ing taun 1950-an kanggo ngatasi *S. aureus* kang mroduksi beta-laktamase lan duwé keunggulan tahan tumrap aktivitas beta-laktamase.

## Cathetan suku
Asem absisat

**Asam absisat** ya iku  molekul seskuiterpenoid (duwé 15 atom karbon) kang minangka salah sawijining hormon tuwuhan. Saliyané dihasilake kanthi alami déning tuwuhan, hormon iki uga diasilake déning  alga hijau lan cendawan. Ing kaanan dorman utawa lèrèn ora ana pertumbuhan lan aktivitas fisiologis mandeg sawatawis. Prosès dormansi wiji iki wigati gasupaya wiji ora dadi taoge sadurungé wektu kang dikarepake. Hal iki mligi banget mbutuhake ing witwitan taunan lan tumbuhan dwimusim kang wijine  mbutuhake  cadangan panganan ing wayah rendheng utawa ing wayah katiga. Tuwuhan gasilake ABA kanggo maturasi wiji lan njaga wiji supaya dadi taoge ing wayah kang dipengeni.

## Cathetan suku
Sindrom Turner

right|thumb|300px|Pola kromosom 45, X ing penderita sindrom Turner.
**Sindrom Turner** (kang uga diarani sindrom Ullrich-Turner, sindrom Bonnevie-Ullrich, sindrom XO, atau monosomi X) ya iku sawijining kelainan genetik tumrap wong wadon kang kelangan sakromosom X. Wong wadon lumrahe duwenikromosom seks XX kanthi totale 46, nanging wong kang nandang sindrom tuner mung duwé kromosom seks XO lan totale mung 45.

### Deteksi 
Kanggo ngerteni anané kelaina ing jabang bayi nalika meteng, bisa nindakaké tes USG. Analisis ik uga bisa ditindakake nalika bayi isih ing jero weteng utawa nalika nglairaké. Yèn wong wadon ora duwé ovari, [hormon estrogene bakal ora diprodhuksi lan wong wadon mau uga dadi [infertil. Nanging yèn wong kang nadhang sindrom Turner duwé sel normal (XX) lan sel cacat (sindrom Turner/XO) ing jero awak, mula ada kemungkinan wong wadon mau fertil.
## Cathetan suku
Benjamin Thompson

**Benjamin Thompson** (kang kerep dikenal minangka 'Count Rumford' lair tanggal 26 Maret 1753 – tinggal donya 21 Agustus 1814 nalika umur 61 taun) ya iku penemu, ilmuwan, negarawan, lan bala misuwur saka Amérika.
Benjamin Thompson lair ana ing Woburn Utara, Massachusetts tanggal 26 Maret 1753. Nalika isih cilik, Benjamin Thompson duwé kekurangan kanggo ragad sekolah mula nalika cilik dhèwèké kerep sinau
dewean lan teruse éntuk akèh kawruh saka kanca lan kenalane. Ing taun 1772, Thompson ninggal kutha kelahirane lan mulang ana ing salah sawijining sekolah ing Bradford, Massachusetts.

## Cathetan suku
Bioluminesensi

[thumb|250px|right|Bioluminesensi kang diasilake [jamur *Panellus Stipticus*.]]
**Bioluminesensi**  ya iku emisi cahya kang diasilake déning makluk amarga anané  reaksi kimia tinamtu. Nganti seprene, bioluminesensi wis ditemokakake  kanthi alami ing warna-warna makluk kaya ta cendawan, bakteri, lan organisme ing banyunan, nanging ora tinemu anan ing tuwuhan, kéwan vertebrata terestrial, amfibi, lan mamalia. [2] Akeh-akèhé plankton duwé kaprigelan ngasilaké pendaran, mligi plankton kang urip ing banyunan laut kang jeru. Ing mikroba, bioluminesensi kang dihasilkan durung dingerteni manfaate,  déné ing kéwan liyané digunakaké minangka sinyal kawin, predasi, lan perlindungan tumrap pemangsa. Akèh bakteri kang bisa ngasilaké bioluminesensi, racaké dingerteni candhaké manawa kabèh bakteri kagolong bakteri gram négatif, motil, duwé morfologi batang, lan asipat aerob atawa anaerob fakultatif. Bakteri-bakteri  iku kasebar ing laladan laut, banyu tawar, lan lemah. tuladhané bakteri penghasil bioluminesensi kang wis  diteliti ya iku génus Vibrio (V. harveyi, V. fischeri, V. cholera), Photobacterium (P. phosphoreum, P. leiognathi), Xenorhabdus (X. luminescens), Alteromonas (A. haneda), lan Shewanella. saliyané iku, mung sithik cendawan kang dingerteni bisa ngasilaké bioluminesensi, ing antarané ya iku Armillaria mellea, Panellus Stipticus, Omphalotus nidiformis, lan Mycena spp.
## Cathetan suku
Carlo Collodi

**Carlo Collodi** (jeneng péna saka Carlo Lorenzini) ya iku juru ngarang dongèng bocah kang misuwur asesirah Pinokio. Dongèng Pinokio minangka sawijining carita panggula wentah ngenani bonéka kayu kang bisa malih dadi bocah lanang ingaran Pinokio amarga diréwangi déning peri. Pinokio duwé petualangan owah-owahan saka bocah nakal lan seneng ngapusi dadi bocah kang apik lan manut marang wong tuwa.
Carlo Collodi minangka anak barep saka 10. Bapaké ya iku Domenico Lorenzini, sawijining juru olah-olah, lan Angela Orzali, sawijining juru jait. Nalika isih cilik, dhèwèké manggon ana ing désa kanthi peparab Collodi nganti dhèwèké rampung saka pamulangan dhasar lan dikirim ana seminari kang suwéné 5 taun. Ora nyerah, Collodi ngedegaken koran kaping kalih ingkang dipunwastani *Lo Scaramuccia*. Ing taun 1856, dheweke debut kanthi drama *Gli amici di casa* lan buku *Un romanzo in vapore*. Nama pena Collodi piyambak rumiyin dipunginakaken ing tahun 1860 lumantar karya *Il signor Alberi ha ragione!*, njupuk inspirasi saking kampung halaman ibune, Angiolina Orzali, ingkang makarya minangka penjahit.

## Cathetan suku
Dalan layang

thumb|250px|Dalan layang ing jalur Pantura ngliwati kawasan kutha
**Dalan layang** iku dalan sing dibangun ora sebidhang kanggo ngéndhani laladan/kawasan macet, ngliwati simpangan karo ril sepur kanggo ngundhakaké kacepetan lan kaslametan.

## Pranala njaba 
* Mengelola Kolong Jembatan Layang dengan Cerdas
* Jalan Layang Hanya Solusi Sementara 

## Réferènsi
Crenarchaeota

thumb|300px|Crenarchaeota

**Crenarchaeota** ya iku filum kang kalebu domain Archaea. Mikroorganisme kang kalebu filum kasebar ing habitat kang panas banget utawa atis banget kaya ta banyu umub lan banyu es. Lingkungan terestrial, sumber banyu panas kang akèh sulfure, blethok umub, lan lemah kanthi  suhu ngancik 100&nbsp;°C racaké asipat asem banget amarga anané oksidasi biologis H2S lan S0 ngasilaké asem sulfat (H2SO4). Sumber banyu panas ing njero laut suhune luwih tinimbang banui kang ana ing lumah amarga banyu ana ing ngisor tekanan.

## Cathetan suku
Gaharu

thumb|350px|Gaharu kang siyap didol.
**Gaharu** ya iku kayu warna ireng kang ngandhut resin kas kang diasilake déning spésies wit saka marga Aquilaria, mligi A. malaccensis. Resin iki digunakke ing indhustri wangi-wangian (parfum lan setanggi) amarga ambune wangi.
Adhedhasar sinau saka Ng et al. (1997)[1], ana jinis-jinis ing ngisor iki kang ngasilaké resin gaharu yèn kainfeksi déning kapang gaharu:

## Cathetan suku
Fusarium

Fusarium ya iku salah sawijiné génus cendawan kang duwé filamen kang ana in tuwuhan lan lemah.
### Spesies 
Genus kasusun saka 20 spésies ing antarané ya iku:
* *Fusarium aquaeductuum*
* *Fusarium angustum*
* *Fusarium bostrycoides*
* *Fusarium bulbigenum*
* *Fusarium verticillioides*
* *Fusarium ventricosum*
* *Fusarium tricinctum*
* *Fusarium tracheiphilum*
* *Fusarium tabacinum*
* *Fusarium sporotrichoides*
* *Fusarium solani*
* *Fusarium oxysporum*
* *Fusarium orthoceras*
* *Fusarium fujikuroi*
* lsp
Akeh spésies Fusarium kang bisa nyebabake lelara ing manungsa la tuwuhan amargainfeksi lan mikotoksin kang diasilake. Cendawan iki uga duwé struktur fialid kang wujud monofialid utawa polifialid kang wujudé soliter utawa minangka péranganing sisem percabangan kang lengkap. Reproduksi aseksual cendawan iki nggunakaké  mikrokonidia kang ana ing konidiospora kang ora ngepang lan makrokonidia kang manggon ana ing konidiospora kang ngepang lan ora ngepang. Makrokonidia diwangun saka fialid, duwé struktur alus sarta wujudé silindris, lan kasusun saka 2 atau luwih sel kang duwé dinding sel kang kandel. Déné mikrokonidia kang diasilake umumekasusun saka 1-3 sel, mentukebunder utawa silinder, lan kasusun saka rantai utawa gumpalan.
## Cathetan suku
Gurih

[right|thumb|Profesor [Kikunae Ikeda, penemu rasa gurih.]]
**Gurih**  ya iku salah sijiné komponèn rasa dhasar kang dikenal déning manungsa, saliyané, legi, asin, kecut, lan pait. Bahan pangan kang duwé rasa gurih duwé komponèn utama wujud nukleotida lan asem amino kaya ta glutamat lan aspartat. Ikeda péngin ngerti siji rasa kang kas ing tomat, keju, asparagus, lan daging dipaparake ing  kongres internasional kaping-8 ngenani kimia terapan ing Chicago nalika  taun 1912. Nalika iku dhèwèké manggon ana ing Jerman. Rasa kang kas ora bisa diwakili déning rasa legi, asin, kecut, lan pait. Sawijining bengi nalika Ikeda bali ing Jepang, bojone masak sup tahu kang dimasak karo rumput laut (kombu]]. Dhèwèké takon marag bojone lan anaké ngenani rasa kang énak saliyané patang rasa dhasar mau kang wis dikenal déning manungsa. Kawit iku, dhèwèké ngupaya kanggo nemokakake rasa mau lan ing taun 1908, dhèwèké kasil nemokakake kandhutan kombu kang nyiptakae rasa unik lan énak.
## Cathetan suku
Jean-Paul Gaultier

thumb|right|Jean-Paul Gaultier.
**Jean Paul Gaultier** ya iku perancang mode asal Perancis. sanajan kondhang minangka perancang mode, dhèwèké ora mung ngrancang busana larang kanggo priya lan wanita, nanging uga nyediakake sandhangan balet, sandhangan kanggo filem, lan uga adol lenga wangi. gawéane minangka perancang didayani déning simbahe ya iku Marie Garrabe, sawijining penghipnotis lan ahli usada alternatif kang ndorong dhèwèké sinau nramcang lan gawé sketsa.

## Cathetan suku
Lim Goh Tong

**Lim Goh Tong** ((Tionghoa))ya iku salah sawijining pengusaha lan pendiri kawasan wisata Genting Highlands, Malaysia.
Lim Goh Tong minangka anak kaping 5 saka 7. Bapake tinggal donya nalika Lim Goh Tong umur 16 taun mula dhèwèké kepeksamatu saka sekolah lan nggenteni bapake. Kanthi panjurung saka ibune, lan seduluré, dhèwèké wiwit nyambut gawé ana ing Malaysia lan nyambut gawé minangka tukang kayu, banjur dhèwèké dodolan piranti lan mesin lowak, nganti dhèwèké bisa etu bathi kanggo usaha pertambangan lan perkebunan cilik.
Nalika masa penjajahan jepang, dhèwèké wiwit usaha perdagangan piranti lan mesin lowak. Nalika penjajahan Jepang rampung, Lim Goh Tong éntuk akèh bathi saka dagang piranti abot kang wektu iku dibutuake dining akèh wong kanggo usaha pertambangan lan perkebunan karèt. Kanthi ora sengaja, dhèwèké mèlu indhustri penambangan wesi amaega anané perusahaan penambangan kang ora bayar 2 buldozer kang dituku saka Lim Gong Tong mula perusahaan mau mbayar kanthi ajakan kerjasama. Kanthi bantuan Lim Goh Tong, perusahaaan mau bisa ngrembaka lan bisa ngrembakake usahane ing pertambangan timah. Lim Goh Tong banjur ngadegaké perusahaan ing babagan konstruksi kang duwéhi jeneng *Kien Huat Private Limited*.
## Cathetan suku
Mesolitikum

thumb|right|Salah sawijining peninggalan jaman mesolitik wujud *Abris sous roche*.
**Mesolitikum** (Basa Yunani: mesos "tengah", lithos watu) atau "Zaman Batu Pertengahan" ya iku sawijinig periode ing perkembangan tèknologi manungsa, antarané Paleolitik utawa Zaman batu Tua lan Neolitikum utawa Zaman batu Muda. Istilah iki dikenalake déning John Lubbock ing makalahe "Jaman Prasajarah" (basa Inggris: Pre-historic Times) kang diterbike taun 1865. Papan panggonan kang dipilih racaké ing pinggir pasisir (kjokkenmoddinger) lan guwa-guwa (abris sous roche) mula ing panggona mau akèh tinemu berkas-berkas kabudayan manungsa ing jaman iku. Kedadeyan iki ditliti déning Dr. P. V. van Stein Callenfels taun 1925 lan panaliten kang dianakake, panguripan manungsa wektu iku tergantung karo asil anggoné golèk siput lan kerang amarga tinemu larahan kéwan loro mau kang duwure ngancik 7 mèter.
## Cathetan suku
Mikoprotein

thumb|right|Produk olahan mikoprotein.
**Mikoprotein** ya iku bahan panganan kang akèh proteine, serat, lan sitik kolesterol kang digawé saka fungsi Fusarium venenatum. Ing daerah Amérikah Sarékat lan Éropah, prodak mikoprotein asil saka fermentasi F. venenatum kang urip saka kultur sistem continuous flow wis diprodhuksi kanthi komersil kanthi merek QuornTM.. Sajarah panemone mikriprotein sekitra 1950-an nalika ana raa kawatir yèn kekurangan sumber protéin ing mangsa candhaké amarga kéwan ternak kaya ta sapi, pitik, la babi ora bisa nyukupi kebutuhan daging sadonya. Ing taun 1955, sawijining lembaga kang karan Kelompok Konsultan kanggo Protein kanthi jeneng asli saka basa Inggris ya iku Protein Advisory Group (PAG) dibangun kanggo mbantu FAO dan UNICEF nalika ngrumusake pedoman keamanan, nutrisi, lan palatabilitas saka sumber panganan protéin anyar kanggo konsumsi manungsa. Nalika pertemuan PBB taun 1968 International Action to Avert Impending Protein Crisis, dikandhakake manawa donya mbutuhake sumber protéin anyar saka mikroba kanggo nyukupi kebutuhan protéin ing mangsa candake.
 
## Cathetan suku
Manolo Blahnik

thumb|right|200px|Salah satu sepatu rancangan Manolo Blahnik.
**Manolo Blahnik** (lair ing Santa Cruz de La Palma, KapuloanCanaria, Spanyol, 28 November 1942; umur 68 taun) ya iku sawijining perancang sepatu kang misuwur ana ing donya asal Spanyol. Sepatu asil rancangane wis digunakaké déning akèh selebriti kaya ta Bianca Jagger, Jerry Hall, Diana Ross, Kate Moss, Madonna, Naomi Campbell, lan Victoria Beckham.
Bapake ya iku pengusaha farmasilan ibune duwé perkebunan gedhang. Minate ing mode kawit isih enom, ya iku nalika ngrias asu lan kethèk ingon-ingonane nganggo pita. Nalika diwasa, dhèwèké nuntut ukum lan pulitik amarga wong tuwané péngin dhèwèké dadi sawijining diplomat. Ora suwé, dhèwèké nyinaoni babagan sastra lan arsitèktur ing Universitas Geneva (*University of Geneva*).
## Cathetan suku
Mikotoksin

thumb|160px|Struktur kimia aflatoksin B1.
**Mikotoksin** ya iku istilah kanggo ngrujuk toksin kang dasilake déning
cendawan. luwih lengkape, mikotoksin didefinisekake minngka produk alami kanthi bobot molekul kang cilik kang diasilake minangka metabolit sekunder saka cendawan berfilamen lan bisa nyebabake lelara tumrap manungsa, kéwan, anduran lan mikroorganisme liyané.

	
### Jinis-Jinising mikotoksin 
ana enem jinis mikotoksin utama yang sok merugikan manungsa, ya iku aflatoksin, citrinin, ergot alkaloid, fumonisin, ochratoxin, patulin, trichothecene, dan zearalenone.
### Aflatoksin 
aflatoksin diasilake déning Aspergillus flavus Link lan uga A. parasiticus Speare. Loro cendawan mau urip kanyhi optimal ing suhu 36-38&nbsp;°C lan ngasilaké toksin kanthi maksimum ing suhu 25-27&nbsp;°C.
## Cathetan suku
Peradaban lembah Kali Kuning

thumb|right|Sungai Kuning.
**Peradaban lembah Kali Kuning** ya iku peradaban kang muncul ing lembah Kali Kuning (Hwang Ho utawa saiki diarani Huang He). Kali Hwang Ho diarani Sungai Kuning amarga gawa blethok kang wernane kuning sadawané alirane. Kegiyatan pertanian Cina Kuno pancen wis dikenal kawit jaman Neolitikum (± 5000 SM) lan tuwuhan pangan utama kang ditandur ya iku pari. Ing jaman perunggu, prioritas pokok ing pertanian rakyat Cina ya iku teh, dele, lan rami. Kegiyatan pertanian ngalami kemajuan pesat ing pamaréntahan Dinasti Qin (221-206 SM). Ing mangsa iku, masarakat Cina wis ngecakaké  sistem pertanian kang intensif kanthi migunakaké rabuk, irigasi kanthi apik, lan ngambaake lahan gandum.
## Cathetan suku
Plasmid

right|250px|thumb|Plasmid ing baktèri.
**Plasmid** ya iku DNA ekstrakromosomal kang bisa ngreplikasi kanthi autonom lan bisa tinemu ing sèl hidup. siji sèl bisa tinemu punjul siji plasmid kanthi ukuran kang  béda- béda nanging kabèh plasmid ora ngode fungsi kang wigati kanggo pertumbuhan sèl mau. Plasmid tinemu ing wujud DNA utas ganda kang kasusun dadi superkoil utawa kumparan terpilin. Anane Struktur superkoil amarga enzim topoisomerase gawé sapérangan DNA utas ganda pedhot (ora kaiket) nalika replikasi plasmid.

## Cathetan suku
Platyhelminthes

**Platyhelminthes** yaiku filum ing Karajan Animalia (kéwan).
Filum iki nyakup kabèh cacing pipih kejaba Nemertinea, kang biyèn minangka salah siji kelas Platyhelminthes, kang wis kapisah.

## Struktur lan fungsi awak 
Platyhelminthes minangka cacing kang kagolong triploblastik aselomata amarga duwé 3 lapisan embrional kang kasusun saka ektoderma, endoderma, lan mesoderma.

## Sistem pencernaan 
Sistem pencernaan cacing pipih diarani sistem gastrovaskuler. Ing kono peredaran panganan ora lumantar getih nanging lumantar usus. Sistem pencernaan cacing pipih dimulai saka cangkem, faring, lan dterusake ing krongkongan. Ing mburi krongkongan iki ana usus kang duwé cabang ing sakojur awak. mula saliyané selain nyerna panganan, usus ga ngedarake panganan tekan sakojur awak.

## Cathetan suku
Prada

200px|thumb|Butik Prada ing Singapura.
**Prada** ya iku sawijining merek sandhangan saka Italia kang kanthi kusus gawé barang-barang mewah kanggo wong lanang lan wong wadon. Prada dibangun ing Milanlan wiwit nyebar ing Éropah , Amaerika, malahan meh tekan kabèh nagara. Prodk Prada miswur amarga désainne kang prasaja lan elega. Prodak-prodak mau awujud tas, sepatu, sabuk, jeronanan, lan sandhangan kanggo wong lanang lan wong wadon.
Omah mode Prada dibangun taun 1913 ing Milan kanthi produk wujud barang-barang saka kulit. Wong kang yasa ya iku Mario Prada pancen nyipta prodak kulit kang mewah kanggo kalangan wong sugih.
## Pranala 
* Casa Moncler

## Cathetan suku
Pseudomonas syringae

**Pseudomonas syringae** (dicekak P. syringae) ya iku baktèri gram négatif, aérobik, lan duwèni flagela polar. Sacara biokimia, baktèri iki bisa diuji kanthi migunakaké uji oksidase lan arginin hidrosilase kang bakal nuduhahe asil négatif.
P. syringae minangka mikroorganisme kang ana ing saben kubik udara (40 mikroorganisme/ kubik) lan duwé 58-60% GC (guanin-sitosin).

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Make Snow
Sindrom Klinefelter

thumb|right|300px|Penderita klinefelter kanthi kromosom XXY ing manungsa.
**Sindrom Klinefelter** ya iku kelainan genetik ing wong lanang kang diakibataké déning akèhé kromosom X. Wong lanang lumrahé duwé kromosom sèks wujud XY, nanging panyandhang sindrom klinefelter lumrahé duwé kromosom sèks XXY. Nalika iku kacathet 9 pasien lanang kang duwé payudhara kang saya suwé saya gedhé, duwé rambut ing awak, tèstis saya cilik, ora patiya mampu mrodhuksi spèrma. Ing taun 1950-an, para ilmuwan nemu manawa sindrom kang dialami déning 9 pasienmau disebabaké déning kromosom X tambahan ing wong lanang mula duwé kromosom XXY. Ing taun 1970-an, para ilmuwan kandha manawa kelainan klinefelter minangka salah sawijining kelainan genetik kang ana ing manungsa ya iku 1 saka 500 nganti 1 saka 1.000 bayi lanang kang dilairaké bakal kena sindrom iki.

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* What is Klinefelter's Syndrome (KS)
Penyakit Lyme

thumb|right|Tandha-tandha *erythema migrans* ing penderita lelara Lyme.
**Penyakit Lyme** (Lyme disease) ya iku salah sawijining lelara nular tumrap manungsa lan kéwan lumantar tuma. ricinus. Lumrahé bisa diarani manawa distribusi lelara iki jembar lan ditransmisikan ing manungsa lumantar golongan Borrelia  lan jinis-kening tuma kang bedha spesiesé, gumantung ing wewengkoné dhéwé-dhéwé. Sel B. burgdorferi ditransmisèkaké ing manngsa nalika tuma mau lagi nyedot getihé manungsa.

## Cathetan suku
Bioreaktor

thumb|right|250px|Bioreaktor
**Bioreaktor** utawa uga dikenal kanthu aran fermentor ya iku sawijining piranti utawa  sistem kang mampu nyediakake sawijining lingkungan biologis kang bisa nnjang anané reaksi biokimia saka bahan mentah dadi bahan kang dikarepake. Reaksi biokimia kang ana ing bioreaktor mbutuhake organism utawa komponèn biokimia aktif (enzim) kang asalé  organisme tinamtu, kanthi aerobik utawa anaerobik.
	
## Komponèn
Komponèn utama bioreaktor kasusun saka tangki, sparger, impeller, saringan alus utawa baffle lan sensor kanggo ngontrol parameter. Baffle uga duwé peran kanggo nyegah anané efek pusaran banyu akibat agitasi kang bisa ngganggu agitasi kang sebenere.

## Cathetan suku
Tropisme

thumb|right|Arah pertumbuhan taoge anuju cahya kang nudhuhake fototropisme.
**Tropisme** ya iku perobahan ing pertumbuhan sel (racaké ing sel tuwuhan) kang nyebabake perobahan organ tuwuhan wutuh anuju utawa ngadohi sumber rangsangan (stimulus).[1] yèn perobahan pertumbuhan anuju arah sumber rangsangan, prosès mau diarani tropisme positif, déné perobahan pertumbuhan kang ngadohi sumber rangsangan diarani tropisme négatif. Sacara etimologis, tropisme saka basa Yunani "tropos" kang ateges "mubeng".
## Cathetan suku
Tonny Koeswoyo

**Tonny Koeswoyo** (Tuban, Jawa Wétan, 19 Januari 1936 - 27 Maret 1987) utawa **Koestono Koeswoyo** iku pimpinan group Koes Plus. Tonny bisa mainaké telu piranti musik ya iku piano, gitar lan keyboard. Tonny uga nyiptakaké lirik sig éndah kanthi gaya basa sing prasaja nanging kebak makna. Chrisye sing nembangaké lagu sing diciptakaké Tonny koeswoyo "Cintamu tlah Berlalu" sajeroning salah siji albumé mratélakaké yèn lirik sing digawé Tonny Koeswoyo jero banget lan puitis.

## Pranala njaba 
* Meniti Jejak Tony Koeswoyo
Rèk

thumb|150 px|Korèk api
**Rèk** utawa erèk (Basa Indonésia: *korek*), ya iku piranti kanggo ngasilakè geni kang bisa dikendhalèkaké.
Bangsa Tiyongkok wiwit taun 577 wis nggawé rèk prasaja kang digawé saka kayu kang ngandhut wlirang.

## Uga delengen 
* Rèk gas
* Upet

## Cathetan suku