Gastronomi

[right|thumb|250 px|Suguhan pista krajan [Manchu-Han ing Tao Heung Museum of Food Culture, Hong Kong—tuladha budaya panganan kang dadi subyèk gastronomi.]]
**Gastronomi** utawa **tata boga** ya iku seni utawa èlmu ngenani panganan kang apik (*good eating*). Sesambungan budaya lan gastronomi kawujud amarga gastronomi ya iku produk budidaya ing kagiyatan tani saéngga pangejawantahan warna, aroma, lan rasa saka sawijining panganan bisa ditelusuri asal-muasalé saka lingkungan panggonan bahan bakuné diasilaké.

Rong atus taun kapungkur, tembung gastronomi kang wiwitan ana ing jaman modhèren ya iku ing Prancis ing gurit anggitane Jacques Berchoux (1804).
Gastronomi ngemot studi lan apresiasi saka sekabehing panganan lan ombèn-ombèn. Para pelaku gastronomi praktis tuladhané juru masak lan kabèh wong kang sesambungan karo pelanggan kalebu pelayan. Cekaké, konvèrsi panganan lan ombèn-ombèn dadi suguhan kang wutuh minangka spesialisasi gastronomi praktis. Babagan iki ndokumèntasèkaké manéka macem prosedur kang kudu ditindakaké kanggo ngundhakaké kasuksèsan sajeroning ngolah sawijining suguhan. Métode ilmiah kang digunakaké ngemot pangamatan kanthi jero, panggawéyan lan pangujèn hipotèsis, ekperimen kang kakontrol, objektivitas sains, lan reproduksibilitas èksperimèn. Seni masak kang dhedhasar èlmu gastronomi molekulèr diarani seni masak molekulèr (*molecular cooking*).

## Déterminan gastronomi modhèren 
[left|thumb|250 px|Nagara Prancis duwé variasi [iklim amarga bentangan laladan kang amba saka lor tekan kidul.]]
### Gastro-géografi 
Gastro-géografi ya iku géografi kang ngususaké dhiri marang panganan lan masakan, pelaku gastronomi, lan koki. Masarakat Mesir nalika iku duwé hierarki status sosial kang nemtokaké jinis panganan kang dkonsumsi, tuladhané, sapérangan pandhita ora éntuk mangan iwak utawa daging, banjur budak utawa buruh lumrahé ngonsumsi gandum (roti gandum), bawang bombai, bawang putih, bir, lan apa waé kang dituku nganggo duwité dhéwé.

Sapérangan laladan jujugan plesiran migunakaké gastronomi minangka piranti panarik wisatawan lan akèh kang nggunakaké pariwisata kanggo nawakaké gastronomi.

### Gastronomi lan masakan nasional 
Masakan nasional wis dimisuwuraké déning mèdia massa minangka pérangan wigati saka idhèntitas bangsa ing endi "blender raksasa" kang jenengé globalisasi wis ngontaminasi, lan ngancam èksistènsiné. Sansaya gampang anggoné akses marang panganan saka pirang-pirang nagara, cumawis saben taun, wis nyiptakaké kabingungan antarané sesambungané panggonan lan wektu tartemtu saka sawijining panganan. Prosès "kontaminasi" déning globalisasi diwiwiti ing pungkasan abad ka-19 nalika sapérangan dhokter militèr Jepang gawé kampanye opini publik kang nyatakaké yèn para wajib militèr bangsa Jepang luwih pendhèk tinimbang wong-wong kang asalé saka Éropah amarga panganané mawa beras.

Ing laladan padésan, pariwisata lan gastronomi duwé potensi kolaborasi karo agrikultur ngasilaké simbiosis mutualisme.

## Gastronomi Indonésia 
Gastronomi Indonésia kawujud saka perpaduan budaya lan panganan saka India, Timur Tengah, Cina, lan bangsa Éropah kaya ta Portugis lan Walanda. Panganan pokok ing Indonésia ya iku sega kajaba ing Maluku lan Papua ing endi sagu, kenthang, lan ketéla pohung luwih umum. Kaya nagara-nagara ing laladan Asia Tenggara, panganan lawuh ing Indonésia disuguhake luwih sithik tinimbang panganan pokoké. Tuladhané nalika dina riyaya déning umat Muslim, masakan nggunakaké ketupat ya iku masakan kang umum disuguhaké. Nalika "Selamatan", ya iku tradisi dengonga sadurungé kagiyatan tartemtu kaya ta kawinan utawa yasa omah, tumpeng utawa sega kuning kang kawujud kaya krucut disuguhaké. nalika Nyepi kang dirayakaké umat Hindhu lumrahé disuguhaké roti garing lan manisan. Ing Dina Kamardikan, ana budaya nganakaké lomba mangan krupuk kanggo bocah-bocah lan lomba gawé tumpeng tumrap para wanita.http://www.foodbycountry.com/Germany-to-Japan/Indonésia.html

## Uga delengen 
* Gastronomi molekuler
* Panganan
* Masakan Indonésia
* Seni Kuliner
* Pariwisata

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* Makanan di Indonésia
* Masakan khas Indonésia