Pasar Triwindu

**Pasar Triwindu** ( carakan: ꦥꦔꦱꦔꦫꦠꦫꦶꦩꦶꦤꦢꦸ) utawi Peken Triwindu (krama) inggih menika salah satunggaling pasar ingkang kaginakaken minangka papan sadé-tumbas barang lami. Pasar Triwindu ugi kaginakaken dados papan pariwisata ingkang mapan wonten ing ajengipun Pura Mangkunagaran, inggih wonten ing Margi Diponegoro, Kalurahan Keprabon, Kecamatan Banjarsari, Kutha Surakarta. 

Jumeneng saking taun 1939, Pasar Triwindu nawakaken kathah kolèksi barang lami, milai saking guci, piring lami, dilah lami, topèng, ngantos yatra lami ingkang dipun-ginakaken wonten ing taun 1800-an. Ngantos samenika, Pasar triwindu taksih dados papan karemenaning kanggé para *kolèktor* barang lami saking tiyang lebet nagari ngantos *turis* mancanagara. 

Pasar Triwindu kawangun kanggé amèngeti jumenengipun K.G.P.A.A. Mangkunagara VII. Ananging salampahing wekdal, pasar menika dados boten kaapèn. Lajeng nalika pamaréntahaning Walikutha Joko Widodo, Pasar Triwindu dipun-*rénovasi* saha dipun-*desain* malih dados ingkang saged katingal ing samenika. Kathah tiyang ingkang dugi dhateng Pasar Triwindu supados kepéngin ngrasa swasana kados ing jaman lami, ningali kathah barang tradhisional ingkang pating jèjèr sapaosing lurung-lurung peken. 

## Sujarah 
Pasar Triwindu kawangun nalika mangsa pamaréntahaning K.G.P.A.A. Mangkunagara VII. Pasar menika kawangun nalika ing taun 1939 minangka parenganipun ambal warsa saking Gusti Noeroel Kamaril dhumateng bapanipun, K.G.P.A.A. Mangkunagara VII ingkang anyarengi kaliyan tigang windu jumenengipun. Dipunwastani Triwindu amargi saking tembung *tri* saha *windu*. *Tri* artosipun tiga saha *windu* artosipun wolung taun. Menawi kagathukakén mangka triwindu gadhah artos 24 taun. Pèngetan jumenengipun K.G.P.A.A. Mangkunagara VII (1916-1944) kalampahaken peken dalu wonten ing Pasar Triwindu kanggé paring panglipur dhateng rakyat. 

Pèngetan jumenenginpun K.G.P.A.A. Mangkunagara VII ingkang kaping 24 kasebut inggih dipunlampahaken kanthi agung. Pèngetan kasebut ugi karawuhan déning Ratu Wilhelmina saking Walandi. Saking arsip ingkang kasimpen wonten ing Pabukon Reksa Pustaka Pura Mangkunagaran, kacathet wonten pinten-pinten adicara ingkang kalampahan saking tanggal 2 Juni ngantos 22 Agustus 1939. Adicara menika antawisipun inggih pasamuan, *péntas seni*, saha panglipuran ngantos balapan mlajeng tebihipun 10 kilomèter.

Sadèrèngipun, padunungan Pasar Triwindu menika arupa kandhang kapal utawi *istal* gadhahipun Pura Mangkunagaran. Wiwitanipun, bebakul ingkang wonten ing Pasar Triwindu namung sadean jajanan pasar, wastra, utawi majalah saha serat kabar ingkang sumeleh ing inggilipun meja ingkang sami jajaran. Ananging miturut salampahing jaman, nalika ing taun 1960 bebakulan milai madegaken *kios-kios* alit.

Nalika ing taun 2008 kapengker, pasar menika dipun-*pugar* miturut gagrag *arsitèktur* wonten ing Kutha Surakarta. Papan sadéan ingkang sadèrèngipun namung setunggal lotèng lajeng kawangun dados kalih lotèng déning Pamaréntah Kutha Surakarta, saéngga bebakul ingkang sadèrèngipun kedah pepetan samenika gadhah papan ingkang langkung wiyar kanggé papan sadéan. Pasar menika ugi kagantos westanipun dados Pasar Windujenar, ananging nalika paresmian wonten ing taun 2011 kepengker namanipun pasar kadadosan Pasar Triwindu malih. 

Payonipun Pasar Triwindu katingal nganggé gagrak kampung jompongan ingkang karenggan *ornamèn* ringgit wonten ing ajengipun, kapepak kaliyan *ornamèn* arupa banyu tètès wonten ing tepining payon. Arsitèktur Pasar Triwindu uhi kajangkep kaliyan wesi *konsol* tritisan ingkang gadhah motip *flora* (ron saha sekar) ingkang dados panguwating *karakter* saking griya tradhisional Jawa. Pasar Triwindu ugi gadhah *ikon* arupa reca Loro Blonyo minangka *idèntitas* ingkang mligi. Reca Loro Blonyo inggih menika simbul saking Dèwi Sri saha Radèn Sardana ingkang wonten ing kapitayan budaya Jawa saged ngrawuhaken kemakmuran saha tentrem kreta raharjaning pagesangan. Wonten ing anjengipun pasar ugi wonten ornamèn arupa topèng Panji. 

Pamundhut ingkang badhe mundhut barang saking Pasar Triwindu ugi saged ngginakaken *sistem barter* kanthi sami silih barang lami ingkang dipun-gadhahi kaliyan barang lami ingkang kapénginaken jumbuh kaliyan sarujukipun. Boten sedaya ingkang dipunsadé wonten ing ngriku arupa barang lami, ugi kathah barang énggal ingkang dipunsadé. Amargi kajawi sadéan barang lami, Pasar Triwindu ugi kaginakaken dados pasar *kerajinan*. Regi ingkang katawikaken ugi mawarni-warni, saking puluhan ngantos ayuta-yuta rupiyah. Wonten ing Pasar Triwindu ugi asring kaginakaken tetiyang kanggé papan fotografi. 

## Jujugan saha fasilitas 
Pasar Triwindu mapan kirang langkung 350 mèter saking Pura Mangkunagaran. Menawi badhé njujug saking Yogyakarta, wisatawan saged nempuh palampahan laminipun 2 jam nitih titian pribadhi. Amargi papanipun ingkang gampil kajujug, Pasar Triwindu ugi saged dipunjujug nitih *angkutan umum*. Saking Stasiun Tugu Yogyakarta, wisatawan saged nitih sepur *pramèks* utawi sepur listrik/KRL (Kereta Api Listrik) dumugi Stasiun Purwosari Solo. Lajeng saged nitih bis Batik Solo Trans (BST) Koridor 1 saha mandhap wonten Wisma Bathari. Saking ngriku Pasar Triwindu saged katempuh kanthi mlampah tebihipun 300 mèter utawi kirang langkung 5 menit. 

Boten wonten béaya tikèt ing Pasar Triwindu, ananging menawi wisatawan nitih titian piyambak kedah mbayar béaya parkir gunggungipun 3.000 rupiyah kanggé pit motor utawi 5.000 rupiyah kanggé kréta. Menawi badhé mundhut barang wonten ing Pasar Triwindu, prayoginipun kedah titi amargi boten sedaya bakul jujur menawi barang menika barang lami. Wisatawan ugi prayogi wicanten nganggé basa Jawa amargi limrahipun badhé kaparingan regi ingkang langkung mirah. Fasilitas ingkang sampun kacumawis wonten ing Pasar Triwindu inggih menika:

* Pakiwan
* Papan parkir
* Toko angsal-angsal
* Kranjang uwuh
* Papan dhaharan

## Rujukan