open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Taman Hyde, Sydney

thumb|300 px|Toya mancur ing Taman Hyde, Sydney

**Taman Hyde** punika satunggaling taman ageng ingkang wonten ing Sydney, New South Wales, Australia . Taman Hyde utawi kawentar kanthi Basa Inggris *Hyde Park* punika mapan wonten ing sisih wétan distrik bisnis pusat Sydney. Punika kalebet taman paling kidul ing jaringan taman ing wonten ing sedawaning saking lor tumuju pasisir Port jackson *(Sydney Harbour)*. Mbentuk bujur sangkar sembarang, pasagi ing ujung kidul, lan bunder ing ujung lor. Ing sisih kulon winatesan kaliyan ELizabeth Street, ing sisih wétan winatesan kaliyan College Street, ing sisih lor kaliyan Park Street ingkang mbentang wétan-kulon.

Taman Hyde punika kalebet taman ingkang paling tuwa ing Australia. Amargi taman punika sampun wonten wiwit saking taun 1810. Taman Hyde piyambak kapérang dados kalih pérangan, inggih punika pérangan kidul lan lor. Ing pérangan lor punika wonten Grojogan Archibald ingkang dados ikon saking Taman Hyde punika. Wonten ing mriki wonten manéka téma taman ingkang saged dados inspirasi kados Taman Sandringham lan Taman Nagoya. Déné ingkang sisih kidul punika wonten grojogan ageng ing tengahing kolam ingkang wiyar sanget kanthi rerenggan patung wonten ing nginggilipun. Kajawi punika wonten ugi Wangunan Memorial ANZAC utawi *ANZAC Memorial Building* lan pusat pengunjung ingkang kebak kaliyan komponèn sajarah Asutralia lan mliginipun kutha Sydney.

Amargi ngandhut unsur sajarah lan dados taman paling wiyar ingkang kathah wisatawanipun, Taman Hyde Sydney punika asring dipun-ginakaken kanggé pagelaran acara utawi festival Sydney. Maneka acara kabudayan ingkang naté dipungelar wonten ing Taman Hyde Sydney punika kados ta *Sydney Festival*, *Australia Day*, *ANZAC Day*, lan *The Food and Wine Fair* .

## Monumèn 
Pérangan tengah Taman Hyde punika *Archibald Fountain* utawi toya mancur Archibald. Toya mancur punika dipunrancang déning François Sicard lan dipunsumbang déning J.F. Archibald ing taun 1932 kanggé ngregani konstribusi Australia ing Perang Dunia I wonten ing Perancis. Ing ujung lor ugi wonten Taman Nagoya ingkang wonten papan catur raksasa lan lawang kanggé mlebet dhateng Stasiun Kréta St. James.

Ing sakiduling taman punika ANZAC War Memorial ing sawingingkingipun *Lake of Reflections* lan lawang kanggé mlebet dhateng Musiyum Stasiun Keréta. Satunggaling monumen kanthi isi senjata 104 militèr saking kapal rringal Jerman SMS Emdem madeg wonten ing lawang mlebet taman ing Oxford Street.

## Cathetan suku
Wong Banten

thumb|Peta Banten, Jawa Barat

**Suku Banten**, langkung pasipun **Tiyang Banten** minangka penduduk asli ingkang dumunung ing tilas laladan kekuasaan Kesultanan Banten ing njawi Parahiyangan, Cirebon lan Jakarta. Miturut sensus BPS taun 2000, suku Banten populasinipun 2,1% saking penduduk Indonésia.

Tiyang Banten migunakaken basa Banten. Basa Banten inggih punika salah satunggaling dhialèk basa Sunda ingkang langkung celak kaliyan basa Sunda Kuna. Bedanipun tata basa antawisipun Basa Banten lan Basa Sunda amargi wewengkon Banten boten naté dados péranganing Kesultanan Mataram saéngga boten ngenal tataran alus lan alus sanget ingkang dipunkenalaken déning Mataram. Basa punika dipunlestantunaken salah satunggaling kanthi program berita *Beja ti Lembur* ing basa Banten ingkang dipunsiaraken déning giyaran télévisi lokal ing wewengkon Banten.

## Asal tembung Banten 
Tembung Banten wonten sadèrèngipun jumenengipun Kesultanan Banten. Tembung punika dipun-ginakaken kanggé nyukani namasawijining kali lan laladan saklilingipun inggih punika Cibanten utawi Kali Banten. Rujukan kaserat pisanan babagan Banten saged kapanggih ing naskah Sunda Kuno Bujangga Manik ingkang nyebutaken nama-nama papan ing Banten lan sakanan kiringipun, kados makaten:

Dataran langkung inggil ingkang dipunlangkungi kali punika dipunsebut Cibanten Girang utawi dipunsebut Banten Girang ("Banten atas"). Adhedhasar panaliten ingkang dipuntindakaken ing Banten Girang nalika taun 1988 ing program Franco-Indonésian excavations, ing laladan punika sampun wonten pemukiman wiwit abad ke 11 dumugi 12 (nalika kraton Sunda). Adhedhasar riset punika ugi dipunmangertosi bilih laladan punika ngrembaka nalika abad ke-16 nalikaIslam mlebet pisanan ing wewengkon punika. Perkembangan pemukiman punika lajeng jembar utawi geser ing arah Serang lan ing arah pasisir. Ing laladan pasisir punika lajeng dipunyasaKesultanan Banten déning Sunan Gunung Jati. Kesultanan punika kedahipun nguwaosi sadaya tilas Karajan Sunda ing Jawa Barat. Nanging Sunda Kalapa utawi Batavia dipunrebut déning Walanda sarta Cirebon lan Parahiyangan dipunrebut déning Mataram. Laladan kesultanan punika lajeng dipunewahi dados karesidenan.

## Uga delengen 
# Kesultanan Banten

## Cathetan suku 
## Rujukan 
# Claude Guillot, The Sultanate of Banten, Gramedia Book Publishing Division, Jakarta, 1990
# Adolf Heuken SJ, Sumber-sumber asli sajarah Jakarta, Jilid II, Cipta Loka Caraka, Jakarta,2000
# Adolf Heuken SJ, Sumber-sumber asli sajarah Jakarta, Jilid III, Cipta Loka Caraka, Jakarta,2000
Jordan Grand Prix

[thumb|[Eddie Jordan (EJ), sosok dibalik tim Jordan Grand Prix.]]
[thumb|left|[Bertrand Gachot di GP AS 1991.]]
thumb|Jordan Yamaha 192.
thumb|Grafik penampilan tim Jordan dari 1991 sampai 2005.
[left|thumb|[Eddie Irvine bersama tim Jordan di mangsa .]]

**Jordan Grand Prix** (dipuntèpang kaliyan asma **Eddie Jordan Racing** utawi **Jordan GP**) inggih punika salah satunggaling tim lan konstruktor Formula Satu ingkang anglingkupi kompetisi Jet Darat ini dari taun 1991 sampai 2005. Asma tim punika asalipun saking pendirinya asal Irlandia, Edmund "Eddie" Jordan (EJ). Eddie lan timipun dipuntèpang kaliyan gaya *rock and roll* ingkang maringi titikan piyambak ing balapan Formula Sètunggal ing dasawarsa 1990-an. Debut tim punika ing ajang F1 dipunwiwiti ing GP AS 1991. Sepanjang sejarahipun ing ajang F1, tim punika suksès njuarai sèkawan balapan F1 lan kalih kali *pole position*. Kemenangan kapisan tim punika dipungayuh ing Bèlgi 1998 déning Damon Hill Kapungkasan mangsa 2007 tim dipunsade malih déning pebisnis India, Vijay Mallya pramila asma punika dipunewahi malih dados tim Force India ingkang ajeg bertahan ngantos dumugi punika.
## Asal mula 
Pendiri tim, Eddie Jordan (dipuntepang ugi lumantar inisialipun inggih punika EJ), punika tiyang nom-noman asal Dublin ingkang punika ugi taksih mahasiswa fakultas kadhokteran gigi lan gantos ing fakultas ékonomi ing Universitas Dublin. Ing mangsa mudinipun sadèrèngipun piyambakipun mlebet donya kuliah, piyambakipun naté mikiraken kanggé dados tiyang pandhita Katulik, ingkang miturut piyambakipun akan sangat nyenangake kanggé kedua orangtuanya. Lajeng ngantos merdamel ing Amérika, Eddie nyobi hobi paruh wekdal dados tiyang pembalap mobil semi amatir ing wiwit dasawarsa 1970-an. Ing wiwit taun 1980 Eddie malih ingÉropah lan piyambakipun lajeng mendirikan tim Eddie Jordan Racing ingkang mandhap ing kejuaraan Formula 3 Inggris. Prestasi tim punika cekap saé kados ta salah satunggaling saat nganter Martin Brundle dados runner-up mangsa 1983 ing ngandap Ayrton Senna.
## Struktur tim 
### Manajemen tim 

|width="30"|&nbsp;
|valign="top"|

|}

### Pratélan pembalap 
## Mangsa ke mangsa 
## Cathetan suku 
## Pranala njaba 
*Profil Jordan GP di ESPN F1
*Profil dan statistik Jordan GP dalam 4mula1 database
Artikel

thumb|240px|Gambar Tuladha siji artikel.
**Artikel** ya iku karangan nyata kang jangkep kanthi dawa tartamtu kang digawé kanggo disebaraké lumantar koran, kalawarta, buletin, lsp. Panulisan artikel ndarbèni ancas kanggo ngandharaké gagasan lan fakta kang bisa ngyakinaké, nggulawentah, lan nyenengake kang maca. Déné ing Kamus Besar Bahasa Indonesia (KBBI), artikel yaiku karya tulis jangkep, tuladhané lapuran pawarta utawa *esai* ing kalawarta, kalawarti. lsp. Artikel iku karangan *non-fiksi* kang njlèntrèhaké sawijiné pokok prakara kanggo dimot ing kalawarti, kalawarta, buletin, lan médhia liyané.

## Jinis 
# **Artikel eksploratif**, artikel kang nuduhaké fakta miturut kajian panulisané.
# **Artikel eksplanatif**, artikel kang isiné katrangan babagan sawijiné prakara kanggo dingertèni kang maca.
# **Artikel dhèskriptif**, artikel kang nggambaraké babagan sawijiné pokok prakara kang kadadéan ing masarakat. Saéngga wong kang maca kaya weruh, ngrungokaké, lan ngrasakaké babagan kang ditulis.
# **Artikel prèdhiktif**, artikel kang isiné pètungan utawa ramalan babagan apa kang bakal kadadèn miturut pètungan panulis.
# **Artikel preskriptif**, artikel jinis iki mènèhi tuntunan marang pamaos supaya ora klèntu utawa kliru.
# **Artikel naratif**, kang kanthi prasaja uga diarani carita. Ing artikel narasi ana prastawa utawa kadadéan ing sawijininh=g wektu. Ing kadadéan iku ana uga tokoh kang lagi ngadhepi masalah.
# **Artikel eksposisi**, artikel kang isiné panjlèntrèhan babagan siji topik kanthi ancas mènèhi tambahan èlmu kanggo wong kang maca.
# **Artikel argumentasi**, artikel kang duwé ancas kanggo mbuktekake kabeneran siji panyaruwe utawa dhudhutan utawa alesan utawa bukti. Ing artikel argumentasi iki, pengarang ngarepake mbenerake panyaruwene saka wong kang maca.
# **Artikel persuasi**, artikel kang ancase kanggo mrabawani wong kang maca kanggo nindakaké siji pakaryan.

## Isi 
Isi Artikel bisa menéka warna, sawatara tuladhan kang asring diwaca ya iku:
# Sajarah
# Petualangan
# Argumentasi
# Kasil panalitiyan
# Bimbingan kanggo nindakaké siji pakaryané/ ngajari carané

## Panulis Artikel 
Penulis Artikel ya iku pawongan kang nindakaké pakaryan ngarang siji tulisan, nggabungaké sawatara tembung dadi ukara kang wigati lan kepénak diwaca, saéngga nggawé wong kang maca ngrasakaké lan mangertèni apa kang sadurungé durung dingertèni.

Panulis Artikel manéka warna kriteriané, ya iku:
* Panulis Artikel Buku
* Panulis Artikel pawarta
* Panulis Artikel Narasi
* Panulis Artikel Naskah

## Cathetan suku
Révolusi èlmiah

**Révolusi ngèlmiah** ya iku masa nalikane gagasan anyar ing babagan fisika, astronomi, biologi, anatomi manungsa, kimia, lan ngèlmu kawruh liyané, tumuwuh pesat lan dadi dhasar ngèlmu kawruh modern. Meyurut cathetan-cathetan, revolusi iki diwiwiti ing Éropah saka masa Renaisans nganti akir abad 18, periode sing dikenal Abad Pencerahan.

Filsuf lan sejarawan Alexandre Koyré nciptaake istilah *revolusi ilmiah* ing taun 1939 kanggo njelaske masa iki.

## Cathetan sikil 
## Réferènsi 
*
*
*
Alexandre Koyré

**Alexandre Koyré** ya iku wong filsuf ngèlmu kawruh Prancis ing abad 20. Koyré mengajar di beberapa Universitas, di Paris, Amérikah Sarékat dan di *New School for Social Research di New York*. Misale ing Galilei kang nyelidiki yèn awak kang segar lan lemah mesti banjur tiba karo cara lan kecepatan kang béda. Hal iki kekait kaliyan téyori Aristoteles yèn berat lan tinggi badan uga mempengarui kecepatan tibane. bisa dinerteni yèn téyori-téyori iki ora hal kang anyar kang senantiasa ana, nanging wujud diskontinuitas, sebab wis ana sadurungé.

## Prabawa 
salah sawijining ilmuwan sajarah ngèlmu kawruh yang sangat terprabawa olèh Koyre ya iku Thomas Kuhn di Amérikah Sarékat.

## Referensi
Moor

[right|thumb|Duta Besar Negeri Moor kanggé Ratu [Elizabeth I saking Inggris]]
[thumb|[Belahan utara|Belahan bumi utara nalika taun 467 Masehi nedahaken karajan Moor sasampunipun dhawahipun kamaharajan Roma]]

**Moor** utawi **Bangsa Moor** punika sebatan kanggé umat Islam lan muslim saking jaman tengahan ingkang mapan wonten ing Al-Andalus (Ujung Iberian kalebet Spanyol lan Portugis ing jaman sapunika) ugi Maroko lan Afrika Barat . Pemimpin Islam ingkang dumugi Spanyol kaping pisan punika Abd al-Rahman. Tiyang Kristen ing Ujung Iberia wiwit ngginakaken istilah *Moor* kanthi ekslusif kanggé umat Islam. Moor punika satunggaling tembung ingkang merujuk dhateng tiyang ingkang asalipun saking Maroko. Amargi umat ISlam ingkang kapisan dugi ing Spanyol ing taun 711 punika tiyang Arab ingkang asalipun saking Afrika Utara. Kajawi Moor, tembung kados *Moriscos,, lan *Mudejares'' ugi dipun-ginakaken kanggé sebatan bangsa Moor ing tengahan abad kaping 13 .

## Bibliografi 
* Jan Carew, "Rape of Paradise"
* David Brion Davis, "Slavery: Black, White, Muslim, Christian"
* Herodotus, "The Histories"
* Shomark O.Y. Keita, "Genetic Haplotyes in North Africa"
* Shomark O.Y. Keita, "Craniometric Data from North Africa
* Shomark O.Y. Keita, "Further Craniometric Data from North Africa"
* Shomark O.Y. Keita, "Bernal vs. Snowden"
* Bernard Lewis, "The Middle East"
* Bernard Lewis, "The Muslim Discovery of Europe"
* Bernard Lewis, "Race and Slavery in Islam"
* Stanley Lane-Poole, Turkey (1888)-
* Stanley Lane-Poole, The Barbary Cosairs (1890)-
* Stanley Lane-Poole, "The History of the Moors in Spain"
* J.A. Rogers, "Nature Knows no Color Line"
* Ronald Segal, "Islam's Black Slaves"
* Ivan Van Sertima, "The Golden Age of the Moor"
* Frank Snowdon, "Before Color Prejudice"
* Frank Snowdon, "Blacks in Antiquity"

## Cathetan suku
April Mop

[thumb|250 px| Satunggaling *April Fool* ing [Kopenhagen, Dhénemarken ]]

**April Mop** utawi ing Basa Inggris punika ''April Fool's Day* punika pengetan saben tanggl 1 April. Ing kulon, saben tanggal 1 April dipun-pengeti dinten *April Mop*. Ing dinten punika pikantuk lan sah kemawon manawi tiyang ngapusi, ngganggu kanca sanèsipun,  utawi damel kejutan dhateng tiyang sanès. Ing nagara kados ta Inggris lan Australia sarta Afrika Selatan, guyonan punika namung kénging dumugi awan utawi sadèrèngipun awan kemawon . Tiyang ingkang ngginakaken guyonan punika sasampuinpun tengah dinten dipunsebat *April Mop*. Nanging ing nagara sanès kados ta Kanada, Prancis, Irlandia, Italia, Ruslan, Walanda, lan Amérikah Sarékat guyonan punika bébas satunggal dinten.

Tradhisi April Mop ing Indonésia punika dipunpendhet saking Tiyang Walandi. Tembung *mop'' punika saking Basa Walandi ingkang tegesipun 'gegujengan' utawi 'lelucon'.

## Sajarah 
Asaling dinten April Mop punika dèrèng jelas, bukti sajarah ingkang paling historis nedahaken bilih tradisi guyonan punika saged dipunjejak malih ing mangsa pamaréntahan Raja Charles IX saking Prancis. Ing Prancis abad kaping 16, dinten warsa énggal kanthi tradhisional dipunpengeti ing tanggal 25 Maret ber-abad-abad amargi dipungayutaken kaliyan medalipun mangsa semi. Ing sadaya nagari ngadani pista lan ijolan bebungah seminggu lan kapungkasan ing tanggal 1 April. Nanging ing taun 1564, Raja Charles ngandharaken bilih dinten warsa énggal punika dipunéwahi dados 1 Januari minangka upaya kanggé mbeta nagaranipun trep kaliyan kalender Georgian ingkang langkung akurat. Kathah tiyang Prancis ingkang boten nggatosaken éwah-éwahan pananggalan punika. Ingkang boten nggatosaken pananggalan punika nglajengaken pengetan dinten warsa énggal Prancis saking 25 Maret. Kanggé penduduk ingkang sarujuk kaliyan ratu, banjur nganggu para tradisionalis kanthi ngirim lelucon lan ngapusi . Ingkang dipunwiwiti kaliyan sajarah Muslim Spanyol ing taun 1487 utawi 892 H. Awit pembebasan Islam ing abad kaping 8 M déning Panglima Thariq bin Ziyad, Spanyol banjur tuwuh dados nagari makmur ingkang ngenut agami Islam.

Tradisi April Mop punika kawiwitsan saking prastwa pembantaian kaum muslim Granada ing Spanyol déning wadyabala kaum inkuisisi nalika sampun nguwasani Spanyol. Kala punika, Granada dados laladan pungkasan ing Spanyol ingkang dipuntaklukaken déning kaum inskuisisi. Sasampunipun ngepung Granda, sipil muslim bertahan ing griyanipun piyambak-piyambak. Kala punika wadya kaum inskuisisi damel pengumuman bilih sampun nyiapaken kapal ing pelabuhan supados kaum muslim Granada medal saking nagara Spanyol.

Kathah tiyang muslim Granada ingkang pitados kaliyan wara-wara punika banjur medal saking griya tumuju pelabuhan. Dugi ing pelabuhan kapal ingkang dipunjanjekaken dipun-obong banjur kaum muslim sipunbantai saha griyanipun dipunobong. Dados dinten punika dipunpengeti minangka dinten menangipun kaum inskuisisi kanthi cara ngapusi .

## Cathetan suku
Gunung Batok

thumb|right|Gunung Batok
**Gunung Batok** yaiku gunung kang pernahé ana ing Jawa Wétan edhak marang Gunung Brama lan Semèru.
Gunung iki sawijining gunung mati utawa mbotén aktif kang ana ing kawasan Gunung Tengger. Gunung batok nempati papat wewengkon yaiku Prabalingga, Pasuruan, Lumajang,  lan Malang.

## Cathetan suku
Batman

**Batman** (wiwitanipun dipunsebat **the Bat-Man**) punika satunggaling tokoh fiksi pahlawan super utawi superhero ingkang dipuncipta déning seniman Bob Kane lan panyerat Bill Finger ingkang dipunterbitaken déning DC Comics. Tokoh Batman punika kapisan medal wonten ing Detective Comics #27 (Mèi 1939). Ugi kawéntar kanthi nama jejuluk kados ta *the Caped Crusader*, *the Dark Knight*, ''the World's Greatest Detective*, utawi kanthi singkat *the Bat* wonten ing kisah aslinipun lan kathah sanget. Identitas Batman inggih punika Bruce Wayne satunggaling pengusaha ingkang sugih. Nama Bruce Wayne piyambak dipunpendhet saking nama tokoh historis inggih punika Robert the Bruce lan Mad Anthony Wayne.

## Superhero Batman 
Batman punika superhero ingkang boten gadhah kakuwatan mirunggan kados Spiderman ingkang saged ngginakaken jaring kemangga, Superman ingkang saged mabur lan medalaken sinar laser saking mripatipun .

Cariyos Batman punika manéka versi. Sarjana William Uricchio lan Roberta E. Pearson nyerat ing wiwitan taun 90-an. "boten kados tokoh-tokoh fiksional sanèsipun, Batman boten gadhah cathetan ing periode tartamtu nanging wonten ing teks tetep ing wekdal ingkang sami medal langkung saking 5 dekade". Cariyosipun asring musat ing kaanan kisah wiwitan Batman. Minangka lare alit, Bruce Wayne ajrih lan trauma ningali tuyang sepuhipun (Doctor Thomas Wayne lan garwanipun Martha) dipunpateni déning perampok. Punika ingkang ndadosaken Bruce Wayne gadhah kekajengan mbasmi kejahatan ing kutha Gotham dados Batman Sesarengan kaliyan kancanipun, Robin . Ing taun salajengipun, 26 Juni dados tanggal madegipun sosok Batman (Batman Confidental#14). Tanggal kasebat tanggal nalika kadadosan prastawa rajapejah punika lan saben taun Batman mesthi dugi ing papan kadadosan punika.

Dipunbiyantu déning Alfred Pennyworth, Bruce Wayne yasa kakuwatan superhéro kanthi manfaataken polo, intelegensi, lan ketrampilan minangka detektif, kasugihan, ngèlmu pangetahuan, teknologi, ketangkasan fisik, lan intuisi minangka makluk ingkang dipuntindas . Wonten superhero ugi mesti wonten mungsuhipun. Ingkang dados mungsuhipun Batman inggih punika *Catwoman*, *the Penguin*, *the Riddler*, *Scarecrow*, *Mister Freeze*, *Poison Ivy*, *Ra's Al Ghul*, *Joker*, lan *Bane''.

## Cathetan suku
Joe Shuster

thumb|200px|Joe Shuster

**Joseph "Joe" Shuster** utawa **Joe Shuster** ya iku salah sawijiné komikus saka Kanada. Joe Shuster lair ing Toronto, Ontario, Kanada. Ing kana dhèwèké ketemu lan kekancan karo Jerome "Jerry" Siegel. Bareng kancané iku, Joe Shuster wiwit nerbitaké majalah *ilmiah fiksi* lan ing taun 1936 lumebu menyang bisnis buku komik kanthi cara nggambar carita pangulandara kang gumregah. Joe Shuster lan Siegel kasil nggawé komik Superman kang kanwentar banget.

## Cathetan suku
Fisika nuklir

**Fisika nuklir** yaiku ngèlmu kang nyinaoni babagan inti atom, sarta owahing wujud ning  inti atom. Ning fisika nuklir, tuladhané reaksi nuklir yaiku prosès nalika ana nuklei utawa partikel nuklir kang tubrukan, kanggo mroduksi kasil kang béda-béda saka kaanan sadurungé. Sajatiné ning prinsipe reaksi bisa nglibataké luwih saka rong partikel kang tubrukan, nanging kadadéan mau uga arang banget. Manawa partikel-partikel mau tabrakan lan misah tanpa owah (kejaba manawa ning level ènergi), prosès iki karan tabrakan lan dudu réaksi.

Dikenal ana rong jinis réaksi nuklir, yaiku reaksi fusi nuklir lan réaksi fisi nuklir. Reaksi fusi nuklir yaiku reaksi peleburan rong artikel utawa luwih inti atom dadi atom anyar lan ngasilaké ènergi, uga diarani reaksi kang resik. Reaksi fisi nuklir yaiku reaksi pembelahan inti atom akibat tubrukan inti atom liyané, lan ngasilaké ènergi lan atom anyar kang kang massa luwih cilik, sarta radhiasi elektromagnetik. Reaksi fusi uga ngasilake radhiasi sunar alfa, beta lan gamma kang mbebayani banget kanggo manungsa.

Tuladhané reaksi fusi nuklir yaiku reaksi kang kadadéan ning meh kabèh inti lintang ning dunya semesta. Senjata bom hidrogen uga manfangataké prinsip réaksi fusi kang dikendaleni. Tuladhané reaksi fisi yaiku ledakan senjata nuklir lan pembangkit listrik tenaga nuklir.

Unsur kang sok digunakaké ning reaksi fisi nuklir yaiku Plutonium lan Uranium (Plutonium-239, Uranium-235), nanging ning reaksi fusi nuklir yaiku Lithium lan Hidrogen (kaya ta Lithium-6, Deuterium, Tritium).
Wong Kaili

thumb|Suku Kaili

**Suku Kaili** inggih punika suku bangsa ing Indonésia ingkang kanthi turun-temurun kasebar dumunung ing sapérangan ageng saking Provinsi Sulawesi Tengah, mliginipun wewengkon Kabupatèn Donggala, Kabupatèn Sigi, lan Kota Palu, ing sadaya laladan punika ing lembah antawis Gunung Gawalise, Gunung Nokilalaki, Gunung Kulawi, lan Gunung Raranggonau. Suku punika ugi dumunung ing wewengkon pasisir wétan Sulawesi Tengah, nglingkupi Kabupatèn Parigi-Moutong, Kabupatèn Tojo-Una Una lan Kabupatèn Poso. Masarakat suku Kaili dumunung ing kampung/désa ing Lempongan Tomini inggih punika Tinombo, Moutong, Parigi, Sausu, Ampana, Tojo lan Una Una, déné ing Kabupatèn Poso dumunung ing laladan Mapane, Uekuli lan pasisir Pasisir Poso.

Kanggé nyebut "tiyang Kaili" dipunsebut ing basa Kaili kanthi migunakaken prefix "To" inggih punika To Kaili.
Wonten manéka pamanggih ingkang nedahaken etimologi saking tembung Kaili, salah satunggaipun nyebutaken bilih tembung ingkang dados nama suku Kaili punika asalipun saking nama wit lan buah Kaili ingkang limrahipun tuwuh ing alas-alas ing laladan punika, mliginipun ing pinggir Kali Palu lan Lempongan Palu. Nalika jaman rumiyin, pinggir pasisir Lempongan Palu papanipun menjorok l.k. 34&nbsp;km saking papan ingkang wonten sapunika, inggih punika ing Kampung Bangga. Minangka buktinipun, ing laladan Bobo dumugi Bangga kathah kapanggih karang lan sesuketan pasisir/laut. Ing mrika ugi wonten sawijining sumur ingkang banyunipun pasang nalika banyu laut saweg pasang makaten ugi badhé asat manawi banyu laut asat.

Miturut cariyos (tutura), rumiyin, ing pinggir pasisir caket kampung Bangga tuwuh sebatang wit kaili ingkang tuwuh dhuwur. Wit punika dados arah utawi pedoman tumrap para pelaut  utawi warigaluh ingkang mlebet Lempongan Palu kanggé nuju ing pelabuhan nalika iku, Bangga.

## Pagesangan 
Mata pencaharian utama masarakat Kili inggih punika cocog tanam ing sabin, ing ladhang lan nanem klapa. Kajawi punika wong Kaili ingkang dumunung ing dataran tinggi ugi mendhet kasil bumi ing alas, kaods rotan, damar lan kemiri, ugi raja-kaya. Déné wong Kaili ingkang wonten ing pasisir pasisir kejawi tetanèn lan berkebun, ugi gesang minangka warigaluh lan dagang antar pulo ing  Kalimantan.

Tetedhan asli suku Kaili limrahipun sekul, amargi sapérangan ageng lemah dataran ing lembah Palu, Parigi dumugi ing Poso minangka laladan sabin. Kadang kala nalika mangsa paceklik masarakat nanem jagung, saéngga asring ugi nedhi sekul saking beras jagung (campuran beras lan jagung giling).

Piranti tetanén suku Kaili antawisipun: pajeko (bajak), salaga (sisir), pomanggi (pacul), pandoli (linggis), Taono (parang); piranti njala iwak antawisipun: panambe, meka, rompo, jala lan tagau.

## Cathetan suku
Siklus CNO

300px|right|thumbnail|Daur karbon.
**Siklus CNO** (karbon-nitrogen-oksigèn) utawa **daur karbon** utawa '*daur *cc'''* (*carbon cycle*) ya iku salah salah siji saka rong reaksi fusi kang ngowah hidrogen dadi helium ning sakjeroning inti lintang, reaksi liyané ya iku reaksi rantai proton-proton.

Reaksi rantai proton-proton uga kadadian ning sakjerone lintang-lintang kang gedhene saMatahari utawa luwih cilik, nanging reaksi pisanan saka rantai proton-proton kang nglibatake rong proton duwé penampang nuklir (*cross section*) kang cilik. Ning temperatur kang luwih dhuwur *bottleneck'' mau kelakon amarga manfaatake atom-atom karbon dadi katalise ning reaksi. Ning kondisi suhu inti Matahari, namung 1,7% 4He kang diprodhuksi nalika prosès mekanisme daur karbon iki, nanging ning sakjeroning lintang-lintang kang luwih abot daur karbon dadi sumber ènergi utama. Prosès daur karbon pisanan diusulake ning taun 1938 déning fisikawan Hans Bethe.

## Siklus utama 
Dominan utawa orané reaksi daur karbon disebabkaké déning kelimpahan 12C lan temperatur. Reaksi mau kaya ing ngisor iki:

Ning rerangkèn reaksi iki, kanthi netto, papat proton diowahi manèh dadi sapartikel alfa, loro positron (kang bakale musnah amarga interaksi karo elektron lan ngasilaké kang wujudé sinar gamma) lan rong neutrino. Neutrino kang dihasilake reaksi (2) nggawa ènergi kira-kira 0,71 MeV, nanging kang dikasilake reaksi (5) nggawa ènergi kira-kira 1,00 MeV. Saka rerangkèn reaksi ning sakjerone bisa dideleng manawa inti karbon namung dadi katalis lan ning akir rerangkèn dikasilake manèh. Inti-inti nitrogen lan oksigèn memang dumadi nanging langsung nyebar utawa bereaksi karo proton kang ana. Rerangkèn reaksi iki dominan ning suhu sak dhuwure 15 yuta Kelvin.

### CNO-II 
Ning suhu sakdhuwuré 17 yuta Kelvin, kadang-kadang reaksi (6) ora ngasilaké 12C lan 4He, nanging malah 16O lan ana foton, lan bakalé dilnjutaké ning rerangkèn reaksi dadi kaya:

Saka 2500 interaksi watarané 1H lan 15N, namung ana 1 reaksi (6a) kang kedaden. Ora kaya ta rerangkèn reaksi pisanan, ning akir rerangkèn keloroné 12C ora Mbentuk manèh, nanging ngasilaké 14N. Neutrino kang nguculaké ning reaksi (8a) gawa ènergi saorané 0,94 MeV. Kaya ta inti nitrogen lan oksigèn ning rerangkèn pisanan, inti fluor ning rerangkèn kaping loroné dumadi nanging segera remuk.

Rerangkèn reaksi utama sok karan dadi siklus CNO-I lan rerangkèn reaksi kaping loro karan dadi siklus CNO-II.

## Sumber rujukan 
* 
* 

## Sumber rujukan 
* 
* 

## Sumber rujukan 
* 
* 

## Sumber rujukan 
* 
* 

## Sumber rujukan 
* 
* 

## Sumber rujukan 
* 
* 

## Sumber rujukan 
* 
* 

## Sumber rujukan 
* 
* 

## Sumber rujukan 
* 
* 

## Sumber rujukan 
* 
* 

## Sumber rujukan 
* 
* 

## Sumber rujukan 
* 
* 

## Sumber rujukan 
* 
* 

## Sumber rujukan 
* 
*
Balèt

thumb|250px|Jogèd balèt
**Balèt** ya iku salah sawijining tèknik jogèd. Sing kalebu ana ing balèt ya iku ana jogèd, mime, akting lan musik. Balèt bisa ditampilaké dhéwé utawa kanggo digawé opera. Tèknik balèt kang misuwur ya iku *virtuosonya* kaya ta *pointe work*, *grand pas de deuk*. Tèknik balèt padha karo tèknik anggar, bokmanawa amarga balèt lan anggar dikembangaké ing périodhe kang padha, balèt lan anggar uga padha padha mbutuhaké tèknik kaseimbangan.

Istilah "Ballo" diwiwiti déning "Domenico da Piacenza" ing adicara De Arte Saltandi et Choreas Ducendi", saéngga karyané misuwur kanthi ballèti utawa balli banjur dadi balèt. Istilah balèt ditepungaké déning Balthasar de Beaujoyeux ana ing adicara "Ballet Comique dela Rovne" (1581).

## Sajarah balèt 
Balèt diwiwiti saka adicara temu para ningrat Italia ing jaman pancerahan. Banjur, balèt dikembangaké ana ing "ballet de cour", ya iku dansa sosial kang dilakokaké bareng musik, pidhato, puisi, nembang, dékor lan kostum para ningrat Prancis. Balèt banjur dikembangaké dadi jogèd ing Prancis ing jaman pameréntahan Louise XIV kang seneng banget marang kagunan jogèd. Sang Raja ngadegaké "Académie Royale de Danse" taun 1661, ing taun iku uga balèt komèdhi karya Jean-Baptist Lully ditampilaké. Lully ngadegaké sekolah kanggo penari balèt profèsional kang duwé gegandhèngan karo "Académie Royale de Musique".

Abad 18 balèt dadi maju banget. Balèt dadi kagunan drama kang sérius lan setara karo opera. Iki disebabaké déning karyané Jean-Georges Noverre kang judhulé "Lettres sur la danse et les ballets" (1760), kang ngrintis "ballet d’action" ya iku penari kudu ngèksprèsikaké karakter lan nampilaké narasi *cariyos*. Ing jaman iku musik balèt dikembangaké déning komponis kaya ta Cristopher Gluck.
 
Abad 19 balèt ngalami owah-owahan, ora kaya kagunan kang ningrat (balèt romantis). Ballerina kaya Marie Taglioni lan Fanny Elssler ngrintis tèknik anyar ya iku "pointe work" kang njalari ballerina dadi wigati banget ing panggung. *Librettist professional* uga nglebokaké carita ing balèt. Carlo Blasis modhifikasi balèt saéngga dadi tèknik dhasar sing isih dienggo nganti saiki. Taun 1850 balèt ora misuwur ing nagara kulon kajaba Dhènemarken lan Ruslan.

## Balèrina kang misuwur 
* Ana Pavlova
* Margot Fonteyn
* Ekaterina Makarova
* Gilsey Kirkland
* Sylvie Guillem
* Darcey Bussell
* Alessandra Ferri
* Nina Ananiashvili
* Gillian Murphy
* Svetlana Zakharova
* Tamara Rojo

## Perintis balèt Indonésia 
* Nanny Anastasia Lubis
* Farida Oetoyo
* Maya Tamara
* Tanneke Burki
* Farida Feisol
* Ade Rayanti
* Yulianti Parani
* James Danandjaja
* Valerianus Welly

## Penari balèt misuwur ana ing Indonésia 
* Adella dan Aletta
* Jety Maika
* Chendra E Panatan
* Dea Valencia

## Pranala njaba 
* American Ballet Theatre: Kamus Istilah Balet
*
Wong Kaur

thumb|Suku Kaur, Bengkulu

**Suku Kaur** inggih punika salah satunggaling golongan étnis ingkang dumunung ing laladan Bintuhan, Kacamatan Kaur Selatan, Tanjungiman, Kacamatan Kaur Tengah lan Padangguci, kacamatan Kaur Utara, ing pinggir pasisir samodra Indonésia, Provinsi Bengkulu. Laladan papan dunungipun tiyang Kaur winatesan kaliyan papan dunungipun tiyang Serawai lan Pasemah. Suku punika ugi gadhah basa piyambak, inggih punika basa Kaur, ingkang kagolong rumpun basa Malayu.

## Sosial Budaya 
Mata pencaharian pokok inggih punika nanem pantun. Kajawi punika, laladan punika misuwur kanthi kasiling cengkeh lan lada. Sapérangan usah tambahan inggih punika raja-kaya, njala iwak, lan dagang. Kaum kakung makarya ing ladang déné kaum wanita ngurus rumah tangga. Limrahipun, sasampunipun panén pantu, masyaraka nanem woh-wohan kados durèn lan pelem.
Kaum wanita suku Kaur ing désa Gedung Sako Senahak, taksih nusoni bayinipun ing papan-papan umum. Dhasaripun tiyang-tiyang ingkang njaga karesikan lan busananipun ingkang patut. Suku Kaur mapan ing omah watu ingkang atepipun sèng. Listrik sampun wonten. Upunikapun griya-griya punika sadaya dipuncèt kanthi warni biru lan pethak. Perapian limrahipun kanggé masak lan sumur katingal ing wingking griya, makaten ugi ayam, bèbèk lan sapi katingal playon ing papan punika. "Gotong royong" lan pelayanan masarakat dipuntindakaken ing désa punika, tuladhanipun: panjenengan saged nyuwun tulung kanggé ngewangi panen lan bènten dinten panjenengan bandhe mbiyantu tiyang sanès.

Tiyang Kaur boten angsal palakrama kaliyan tiyang saking klen sanès. Nanging saged palakrama kaliyan tiyang Kaur saking désa sanès. Palakrama namung saged dipunadani sasampunipun karaméan Panen Pantun. Umur palakrama limrahipun 20 taun kanggé kakung lan 15-16 taun kanggé wanita. Manawi penganten kakung kepéngin penganten putrinipun mapan sareng kaliyan kulawarganpun, penganten kakung kedah mbayar kulawarga penganten putri Rp. 50.000, lan manawi penganten kakung kedah mapan ing dalemipun penganten putri, tiyang sepuhipun penganten putri namung dipunwajibaken maringi kenang-kenangan dhumateng pihak kakung.
Generasi sepuh suku Kaur limrahipun gadhah rata-rata 13 anak ing saben kulawarganipun nanging sapunika kanthi wontenipun program KB saking pamaréntah, namung patutan 3.

## Kapitadosan 
Suku Kaur 100% penganut agama Islam. Ing saben désanipun paling boten wonten satunggal utawi kalih masjid. Putra-putra limrahipun sekolah ing sekolah Islam (madrasah). Ing sekolah pamaréntah dipunwulangaken basa Indonésia lan basa Inggris

## Cathetan suku
Wong Bauzi

thumb|Suku Bauzi

**Wong Bauzi** utawi **tiyang Bauzi** minangka salah satunggal saking 260-an suku asli ingkang sapunika dumunung ing Papua. Déning lembaga misi lan basa Amérika Sarékat ingkang nama Summer Institute of Linguistics (SIL), suku punika dipunlebetaken ing pratélan 14 suku paling terasing. Badan Pusat Statistik (BPS) Papua boten ketinggalan nglebetaken suku Bauzi ing salebeting pratélan 20-an suku terasing ingkang sampun kaindentifikasi. Kados pundi boten, jembaripun wewengkon alas, pagunungan, lembah, rawa ugi kali-kali ageng ingkang wonten ing kawasan Mamberamo sampun damel suku punika nyaris boten naté ngenal peradaban modhèren. Pagesangan saben dinten suku punika taksih dipunlakoni kanthi tradhisional.

## Sajarah Singkat 
Miturut sajarah panyebaranipun, suku Bauzi asalipun saking laladan Waropen utara. Nanging ing wekdal ingkang dangu nyebar ing arah tlaga Bira, Noiadi lan tenggara Neao, kalih laladan mau dumunung ing perbukitan Van Rees Mamberamo. Dawanipun wewengkon punika kirang langkung 80 kilomèter. Suku Bauzi saged nyebar amargi gadhah kemampuan pindhah migunakaken perahu nyusuri kali lan mlampah. Cacahipun penduduk namung ewunan jiwa. SIL ing taun 1991 naté ngrilis data ingkang nedahaken cacah tiyang Bauzi antawis 1.500 jiwa. Suku punika nyebar ing pérangan lèr lan tengah wewengkon Mamberamo. Sapunika cacahipun tiyang suku Bauzi saged dipunpesthikaken sampun tambah saben taun, déné dèrèng wonten data resmi babagan perkembangan punika.

## Kehidupan Beragama 
Tiyang Bauzi limrahipun taksih nganut kepercayaan suku lan adat istiadat (animisme).

Nanging sapunika antawis 65 % sampun mlebet Kristen minangka dampak pepanggihan kaliyan para misionaris saking Éropa, Amérika Sarékat lan Papua. Wonten ing pagesangan sosial boten nganut modhèl kapimpinan koléktif ingkang kiat saéngga saged dados panutan kanggé anggota komunitas ingkang sanès. Nalika kadadosan konflik antawis suku, mesthi angèl kapisahaken. Para ahli basa (linguist) ingkang ugi misionaris saking SIL kaliyan kabantu déning penterjemah lokal sampun ngupaya nyinaoni basa lan dhialèk suku Bauzi lumayan dangu. Upaya punika kasil kanthi penerbitan manéka literature babagan suku punika, kalebet penerjemahan Alkitab versi Perjanjian Baru ing basa Bauzi déning Dave lan Joice Briley. Saking cathetan SIL, basa Bauzi gadhah antawis 1350 tembung ingkang kapérang ing 3 dhialèk utama, inggih punika dhialèk Gesda Dae, Neao lan Aumenefa.

Wiwit penemuan suku punika ing taun 1980-an, lajeng terus dipundidik déning para misionaris asing lan lokal ingkang kejawi makarya wartakaken injil Kristen, ugi nindakaken misi pelayanan sosial. Kasil saking pakaryan punika medalaken pambangunan gréja ingkang dipun-ginakaken minangka papan ngibadah, ugi dados papan pelayanan sosial kanggé suku Bauzi. Pagawéan penginjilan lan pelayanan dhumateng suku punika ugi dipuntindakaken Yayasan Penginjilan lan Pelayanan Masirei (YPPM) antawis taun 1990-an. Tugas punika dipunlajengaken déning Yayasan Bethani. Wiwit taun 1995, Yayasan Amal Kasih ugi makarya nangani Suku Bauzi ing Kampung Fona dumugi sapunika.

## Cathetan suku 
## Rujukan 
* little-dead-monster.co.cc
Sunderland A.F.C.

**Sunderland Association Football Club** inggih punika sawijining klub bal-balan Inggris ingkang bèrkompetisi ing Liga Utama Inggris. Sunderland ingkang bèrmarkas ing Sunderland, Tyne and Wear mainakè tetandhingan kandangipun ing Stadion Stadium of Light ingkang berkapasitas 49.000 penonton. Sunderland dipunjuluki *The Black Cats* (Kucing Hitem).

## Sajarah dan Rekor 
### Pamain 
* Pemain ingkang kathah main ing liga: Jimmy Montgomery, main 527 kali (1961-1976)
* Pencetak Gol ingkang kathah ing liga: Charlie Buchan, mlèbètakèn 209 gol (1911–1925)
* Pencetak Gol ingkang kathah ing kompetisi: Bobby Gurney, mlèbètakèn 227 gol (1926-1939)
* Pencetak Gol ingkang kathah ing satunggal mangsa: Dave Halliday, mlèbètakèn 43 gol (Liga Inggris mangsa 1928–29)
* Pemain ingkang kathah main kanggé nagara: Charlie Hurley, main 36 kali kanggé Républik Irlandia
* Pembelian termahal: £ 5 yuta, Michael Bridges saking Leeds United (Juli 1999)
* Penjualan termahal: £10 yuta, Darren Bent saking Tottenham Hotspur (Agustus 2009)

### Klub 
* Kemenangan ingkang ageng: 9–1 menang atas Newcastle United F.C. ing Liga Inggris (1908)
* Kekalahan terbesar: 0-8 kalah Sheffield Wednesday (1911); West Ham United (1968); Watford (1982)
* Mlebet ing Strata ingkang inggil Liga Inggris: mangsa 1890-91
* Wonten uut-urutan ing strata ingkang inggil Liga Inggris: 57 mangsa (1890-91 ngantos 1957-58)
* Penonton terbanyak: 75.118 penonton, ing babak ke-6 Piala FA melawan Derby County(8 Maret 1933)

## Pemain lan Manajer 
### Tim utama 
### Dipunampilaken 
### Manajer 
Manajer:  Martin O'Neill

## Gelar 
* 6 Juara Liga Inggris (1892, 1893, 1895, 1902, 1913, 1935)
* 5 Peringkat-2 Liga Inggris (1894, 1898, 1901, 1923, 1935)
* 2 Juara Piala FA (1937, 1973)
* 1 Juara Charity Shield (1936)
* 5 Juara Divisi 1 (1976, 1996, 1999, 2005, 2007)
* 1 Juara Sheriff of London Charity Shield (1903)
* 1 Juara Football League War Cup
* 1 Juara Albufeira Cup (2008)

## Cathetan suku 
## Pranala njaba 
*
Garudha bondol

**Garudha bondol** utawa sajeroning jeneng ngèlmiahé ya iku *Haliastur Indus* ya iku spésies saka génus saka Haliastur. Manuk Garudha Bondol ukurané pas-pasan (45&nbsp;cm), warnané putih lan coklat pirang. Garudha bondol kang isih enom duwé karakter sekabéhané awak rodok coklat kanti coretan ing dhadha. Warna berubah putih klawu nalika taun kapindho, lan nganti wulu diwasa sekabéhané ing taun ketelu. Pucuk buntut bunder.Iris coklat, cucuk lan sera klawu rodok ijo, sikil lan polok kuning suram. Nalika diwasa,karakter awake ya iku, ndas, gulu, dhadha putih. Swiwi, geger, buntut, lan weteng coklat terang. Kontras karo wulu primer kang ireng. pakanané ya iku, meh kabèh kéwan, urip utawa mati. Ing banyu, pakanané wujud kepiting, lan ing daratan mangan anak piték, gegremet, lan mamalia cilik. Susuh berukuran gedhé, saka ranting ing puncak wit.

## Taksonomi 
## Kebiasaan 
Biasane dewean, nanging ing daerah kang pakanane akèh bisa mbentuk kelompok nganti 35 individu. Nalika ana ing kiwa-tengené susuh, kadhang-kadhang ngetokaké perilaku mabur munggah kanti rikat dibarengi obahan nggantung ing langit, banjur mabur midun rikat kanti swiwi ditekuk lan dilakukake kanthi bola-bali. Mabur endek ing sak duwure banyu kanggo golèk pakan, nanging terkadang uga ngeteni mangsa sinambi mencok ing wit-witan sak cepake kali lan kadang-kadang lumaku ing dhuwur lemah kanggo golèk semut lan rayap. Nyerang manuk camar, dara laut, lan manuk pemangsa lliya kang luwih cilik kanggo ngrebut mangsane. Garudha bondol seneng nglakokaké akrobatik nalika mangsa kawin ya iku wulan (November-Dhésèmber) bisa iku cepak karo pasangane utawa sacepake susuhe.

## Habitat 
Habitat garudha bondol ya iku ing rawa rawa.

## Perkembangbiakan 
Manak ing wulan Januari-Agustus, lan Mèi-Juli. Di engkremi suwéné 28 nganti 35 dina. Anakan wiwit belajar mabur lan ninggal susuh umur 40-56 dina, dadi diwasa mandiri sawisé 2 wulan.

## Sajrone kabudayan 
[thumb|190px|Garudha bondol kang siji iki golèk pakan. Ing [Danau Pocharam, Andhra Pradesh, India. ]]
thumb|right|150px|Sajrone penangkaran
[thumb|right|150px|*Haliastur indus* lagi berehat ing [Davao City, Filipina.]]
nalika taun 1989, garudha bondol lan salak condet didadèkaké minangka maskot kutha Jakarta. Hal iku bisa dideleng ing kawasan Cempaka Putih. Ing kana ana salah sijiné patung ngadeg, ya iku patung "manuk bondol nggawa salak condet".

## Penyebaran 
India, Cina selatan, Asia tenggara, Indonesia, Australia. Ing Indonesia, penyebarane ana ing Sumatera, Kalimantan, Jawa, Bali, Sulawesi, Nusa Tenggara, Maluku, Papua. Wondene ing Indonesia lan India, bisa tinemu ing daerah pedalaman. Ing Kalimantan dewe, garudha bondol bisa ditemoni ing Kapuas Hulu, Kalimantan Barat. Panggonan garudha bondol ing kana akèh banget.

## Cathetan sikil
Gran Turismo 2

thumb|250px|Gran Turismo 2
**Gran Turismo 2** iku panerusé déning dolanan balapan ing konsol Play Station Gran Turismo. Cithakan asli saka dolanan iki wonten kalih (2) CD, déning taksih nambah pabrikan mobil lan pilihan balapané. Kaping pisan disadé ing nagari Jepang, laris kanthi nageri Amérikah Sarékat. Banjur vèrsi kapindho badhé didamel, Polyphony nambah kontrak kaliyan Sony Computer Entertaintment supaya diparingi hak lisènsi uga bayaran (royalti) ingkang patèn.
thumb|250px|Balapan Gran Turismo 2

### Pranala njaba 
**Gran Turismo* Web Kanthor
**Gran Turismo 2* microsite
Wong Kutai

thumb|Suku Kutai ing Kutai, Kalimantan Timur

**Suku Kutai** utawi **Suku Dayak Kutai** inggih punika suku asli ingkang dumunung ing wewengkon Kalimantan Timur ingkang mayoritas sapunika agama Islam lan gesang ing pinggir kali. Suku Kutai minangka péranganing rumpun Suku Dayak, mliginipun  dayak rumpun ot danum (tradisi lésan tiyang sepuh ing sapérangan Suku Kutai ingkang ngandharaken bilih Suku Dayak Lawangan ingkang lajeng dumunung ing Kalimantan Timur nglairaken Suku Dayak Tunjung lan Suku Dayak Bawanaq, lajeng kanthi mlebetipun budaya muslim nglairaken masarakat Suku Kutai ingkang bènten budaya kaliyan Suku Dayak). Wiwitanipun Kutai minangka nama sawijining teritori papan dunungipun masarakat asli Kalimantan utawi Dayak. Suku Kutai dhedhasar bentukipun kalebet suku mmelayu tuwa kados déné Suku Dayak ing Kalimantan Timur. Amargi makaten saking fisik Suku Kutai mirib kaliyan Suku Dayak rumpun ot danum. Hubungan Kekerabatan Suku Kutai kaliyan Suku Dayak dipuncariyosaken ugi ing tradisi lésan Suku Dayak kanthi manéka versi ing sapérangan sub suku rumpun ot danum (amargi piyambak-piyambak sub suku gadhah sajarah piyambak). Adat-istiadat lama Suku Kutai kathah ingkang sami kaliyan adat-istiadat Suku Dayak rumpun ot danum (mliginipun tunjung-bawanaq) kados; erau (upacara adat ingkang paling meriah), belian (upacara jogèd penyembuhan lelara), memang, lan mantra-mantra sarta ngèlmu gaib kados; parang maya, panah terong, polong, racun gangsa, perakut, peloros, lan sanès-sanèsipun. Ing pundi adat-adat mau kagunganipun Suku Kutai lan Suku Dayak. Dumugi sapunika taksih wonten Suku Kutai ing Désa Kedang Ipil, Kabupatèn Kutai Kartanagara ingkang nganut kepercayaan kaharingan kados déné Suku Dayak.

## Basa 
Masarakat Kutai ingkang kasungsun saking kathah sub suku gadhah basa ingkang manéka rupa. Sapérangan basa sub suku ingkang sampun boten diipunginakaken malih lan kemungkinan sampun cures inggih punika basa Umaa Wak, Umaa Palaa, Umaa Luhaat, Umaa Palog, Baang Kelo lan Umaa Sam. Basa-basa mau rumiyin lazim dipun-ginakaken déning  masarakat Kutai ing hulu lan hilir mahakam.

sapunika basa Kutai kapérang dados 4 dhialèk ingkang papanipun boten caket:
# Kutai Tenggarong (vkt)
# Kutai Kota Bangun (mqg)
# Kutai Muara Ancalong (vkt)
# Kutai Sengata/Sangatta (dèrèng wonten kodhe basanipun)

kejawi gadhah manéka bab ingkang sami tetembunganipun kaliyan basa Banjar, Basa Kutai ugi gadhah kemiripan kaliyan tetembungan kaliyan basa Dayak Iban, tuladhanipun:
* nade (Basa Kutai Kota Bangun); nadai (Basa Kantu'), tegesipun boten.
* celap (Basa Kutai Tenggarong; celap (Baha Dayak Iban, Basa Dayak Tunjung), jelap (Basa Dayak Bawanaq) tegesipun asrep.
* balu (Basa Kutai Tenggarong), balu (Basa Dayak Iban, balu' Basa Dayak Bawanaq), tegesipun jandha
* hek (Basa Kutai Tenggarong), he' (Basa Dayak Tunjung), tegesipun boten.

## Pranala NJaba
*Rayakan HUT Tenggarong, Kutai Suku Lampong Adakan Ziarah 

## Cathetan suku
Sugondo Djojopuspito

[thumb|200 px|right| Patung dhadha dari Sugondo Djojopuspito yang terletak di [Museum Sumpah Pemuda, jalan Kramat Raya No. 106, Jakarta Pusat, Indonésia.]]
**Sugondo Djojopuspito** () inggih punika *tokoh pèmuda taun 1928* ingkang mimpin Konggrès Pemuda Indonésia Kedua lan ngasilakèn *Sumpah Pemuda*, kaliyan sesanti: Satu Nusa, Satu Bangsa, lan Sètunggal Basa: Indonésia.
## Latar Belakang lan Pendidikan 
Sugondo Djojopuspito   lair ing Tuban, 22 Fèbruari 1904 bapakipun namanipun Kromosardjono inggih punika tiyang Penghulu lan Mantri Juru Tulis Désa ing kutha Tuban, Jawa Timur. Pendidikan HIS (Sekolah Dasar 7 taun) taun 1911-1918 di kutha Tuban. Tahun 1919 setelah lulus HIS pindah ing Surabaya kanggé ngelajengaken ing MULO (Sekolah Lanjutan Pertama 3 taun) taun 1919-1921. Ngantos ing Surabaya mondok sami kaliyan Soekarno ing griya HOS Cokroaminoto. Saksampune lulus MULO, taun 1922 ngelajengaken sekolah ing AMS afdeling B (Sekolah Menengah Atas pérangan B-paspal-3 taun) ing Yogyakarta taun 1922-1924. Ing Yogyakarta mondok ing griya Ki Hadjardewantoro Jl. Wirogunan (sapunika Jl. Tamansiswa).
## Perjuangan 
### Sumpah Pemuda "28 Oktober 1928" 
Ing wekdal sadaya tiyang ndhèrèk ing organisasi nom-noman, nom-noman Sugondo mlebet ing PPI (Persatuan Pemuda Indonésia-lan boten mlebet ing Jong Java). Ing taun 1926 saat Konggres Pemuda I, Sugondo ndhèrèk sarta ing kagiyatan mau. Taun 1928, manawi badhé wonten Konggres Pemuda II 1928, mila Sugondo kapilih dados Ketua atas persetujuan Drs. Mohammad Hatta dados ketua PPI ing Negeri Walanda lan Ir. Sukarno (ingkang naté serumah ing Surabaya) ing Bandung. Punapa Sugondo kapilih dados Ketua Konggres, amargi beliau inggih punika anggota PPI (Persatuan Pemuda Indonésia-wadhah nom-noman independen ing wekdal punika lan boten dhedhasar kesukuan.
Ing wanci puniks Mohammad Yamin inggih puniks salah satunggaling kandidat sanès dados ketua, nanging piyambakipun saking  Yong Sumatra (kesukuan), pramila dipunangkat dados Sekretaris. Manawi dipunmangertosi Moh. Yamin inggih punika Sekretaris lan ugi salah satunggaling peserta ingkang mahir berbasa Indonésia (sastrawan), pramila hal-hal ingkang mbetahaken dipunterjemahaken ing Basa Indonésia ingkang leres boten dados hambatan (kados ta dipunmangertosi manawi notulen rapat dipunserat ing basa Walanda ingkang taksih dipunsimpen ing musiyum).
### Masa Penjajahan Dai Nippon 1943-1945 
Ing masa penjajahan Jepang, bekerja dados punggawa Shihabu (Kepenjaraan) ingkang berkantor ing Jl. Cilacap Jakarta Pusat, lan manggèn ing Jl. Serang No. 13, Jakarta Pusat.

## Cathetan suku 
## Pranala njaba 
* Memperingati Sumpah Pemuda 28 Oktober 28 untuk Kesatuan Bangsa
* Gedung Sumpah Pemuda dan Sie Kok Liong 
* 1. Museum Sumpah Pemuda
* 2. Museum Sumpah Pemuda
* Monumen Pemuda Tanah Air
* Tanda Kehormatan Républik Indonésia
Gram-negatif

[thumb|right|250px|bakteri gram négatif *[Pseudomonas aeruginosa* awujud batang kanti warna jambon.]]

Bakteri **gram-négatif** yaiku bakteri kang ora mempertahankanaké zat warna kristal violet nalika prosès pewarnaan Gram saéngga bakal berwarna abang yèn diamati déning mikroskop.
Saliyané iku, bakteri gram-positif bakal berwarna ungu.. Prosedur iki tinemu nalika taun 1884 déning ilmuwan Dhènemarken kang jenenge Christian Gram lan wujud prosedur wigati sajrone klasifikasi bakteri. Bakteri gram positif kaya *Staphylococcus aureus* (bakteri patogen kang umum ing manungsa) amung duwé membran plasma tunggal kang diubengi dinding sèl kandel wujud peptidoglikan :

GramGenusPenyakit

Gram positif

:*Staphylococcus*
:*Streptococcus*
:*Enterococcus*
:*Listeria*
:*Bacillus*
:*Clostridium*
:*Mycobacterium*
:*Propionibacterium*
:*Mycoplasma*

:impetigo, keracunan makanan, bronkitis
:pneumonia/radang paru, meningitis, karies gigi
:enteritis
:listeriosis
:anthrax
:tetanus, botulisme
:difteri
:tuberkulosis
:jerawat
:pneumonia

Gram négatif

:*Salmonella*
:*Escherichia*
:*Shigella*
:*Neisseria*
:*Bordetella*
:*Legionella*
:*Pseudomonas*
:*Vibrio*
:*Campylobacter*
:*Helicobacter*
:*Haemophilus*
:*Treponema*
:*Chlamydia*

:salmonelosis
:gastroenteritis/radang saluran cerna
:disentri
:meningitis, gonorea
:batuk rejan
:''legionnaires' disease''
:infeksi luka bakar
:kolera
:gastroenteritis
:tukak lambung
:bronkitis, pneumonia
:sifilis
:pneumonia, uretritis, trakoma

## Klasifikasi 
Ing ngisor iki yaiku klasifikasi bakteri gram négatif.
800px|center|Klasifikasi bakteri gram négatif.

## deleng uga 
* Endotoksin
* Pewarnaan Gram
* Gram-positif
* Bakteri

## Cathetan sikil