open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grup Coimbra

**Grup Coimbra** iku jaringan universitas Éropa sing diadegaké taun 1985 lan diresmèkaké nganggo *charter* taun 1987. Ing taun 2007 grup iki duwé 39 universitas anggota, sawatara minangka sing tuwa lan paling prestis ing Éropa.

Grup iki njupuk jeneng saka jeneng kutha Coimbra, Portugal. Universitas Coimbra uga dumunung ing kutha iki lan minangka salah siji sing tuwa dhéwé ing Éropa. Wektu madegé grup iki, Universitas Coimbra uga mahargya ambal warsa kaping 700.

## Anggota 
**Ostenrik**
* Universitas Graz

**Bèlgi**
* Katholieke Universiteit Leuven (Dutch-speaking) 
* Université catholique de Louvain (French-speaking)

**Républik Czech**
* Charles University of Prague

**Dhènemarken**
* Universitas Aarhus

**Éstlan**
* Universitas Tartu

**Finlan**
* Åbo Akademi University
* Universitas Turku

**Prancis**
* Universitas Lyon
* Universitas Montpellier 
* Universitas Poitiers

**Jerman**
* Universitas Göttingen
* Universitas Heidelberg 
* Universitas Jena
* Universitas Würzburg

**Hungaria**
* University of Budapest

**Irlandia**
* National University of Ireland, Galway
* Trinity College, Dublin

**Italia**
* Universitas Bologna
* Universitas Padova
* Universitas Pavia 
* Universitas Siena

**Walanda**
* Universitas Groningen
* Universitas Leiden

**Litowen**
* Universitas Vilnius

**Nurwègen**
* Universitas Bergen

**Polen**
* Jagiellonian University

**Portugal**
* Universitas Coimbra

**Rumania**
* Universitas Iași

**Russia**
* Universitas Sankt-Peterburg

**Spanyol**
* Universitas Barcelona
* Universitas Granada
* Universitas Salamanca

**Swèdhen**
* Universitas Uppsala

**Switzerland**
* Universitas Geneva

**Turki**
* Universitas Istanbul

**Karajan Bersatu**
* Universitas Bristol 
* Universitas Durham 
* Universitas Edinburgh

## Uga delengen 
* Ivy League (a group comprising some prestigious AS universities)
* Group of Eight (Go8) (a group of leading Australian universities)
* Grup Russell (a group of some of the top research-focused universities in the UK)
* Pratélan universitas berdasarkan nagara
* Group of Thirteen Leading Canadian Universities

## Pranala njaba 
*Coimbra Group official site
Universitas Uppsala

thumb|left|Gedhung utama Universitas Uppsala (rampung dibangun taun 1887)

**Universitas Uppsala** (basa Swèdhen: *Uppsala universitet*) iku sawijining universitas ing Uppsala, Swèdhen, 64 kilomèter sisih lor-kuloné kutha Stockholm. Universitas iki diadegaké taun 1477 lan minangka universitas tuwa dhéwé ing Skandinavia.

Universitas iki wis maabad-abad dadi papan wigati tumrap ngèlmu kawruh lan pasinaonan, diwakili déning jeneng-jeneng kaya Linnaeus, Celsius, lan Ångström, lan sabanjuré déning sawatara peraih Bebungah Nobel sajeroning babagan ngèlmu alam - kaya déné Svante August Arrhenius. Saliyané iku, Uppsala duwé prabawa gedhé tumrap idhèntitas nasional lan budaya Swèdhen liwat tokoh kaya déné August Strindberg.

Ana sangang fakultas ing Universitas Uppsala. Ana watara 40.000 mahasiswa kang pinuju nempuh studi sarjana utawa program profésional, lan watara 2.400 mahasiswa program dhoktor. Ana 3.800 tenaga pengajar saka gunggung 6.000 punggawa.

## Organisasi 
Universitas Uppsala duwé sangang fakultas kang diklompokaké sajeroning telung babagan ngèlmu kang saben babagan dibawahi siji wakil rektor. Babagan èlmu kang ana ing Uppsala ya iku:
* **Babagan ngèlmu humaniora lan ngèlmu sosial**
** Fakultas teologi
** Fakultas hukum
** Fakultas sajarah lan filsafat
** Fakultas ngèlmu basa
** Fakultas ngèlmu sosial
* **Babagan ngèlmu kadhokteran lan farmasi**
** Fakultas kadhokteran
** Fakultas farmasi
* **Babagan ngèlmu teknik lan kawruh alam**
** Fakultas teknik dan ngèlmu kawruh alam

Saliyané iku, ana uga fakultas ngèlmu pendidikan kang ora dilebokaké sajeroning katelu babagan èlmu mau.

Saben fakultas dumadi saka institusi utawa departemen kanthi gunggung kang béda-béda. Fakultas teologi lan fakultas hukum mung duwé siji institusi, déné fakultas teknik lan ngèlmu kawruh alam duwé akèh institusi kang diklompokaké sajeroning sawatara pérangan utawa seksi.

## Pranala njaba 
* Situs resmi
* Situs web mahasiswa Universitas Uppsala
* Study Abroad Uppsala  - Petunjuk bagi mahasiswa internasional di Universitas Uppsala
Bumiayu, Welèri, Kendhal

**Bumiayu** iku désa ing Kacamatan Welèri (Weleri), Kabupatèn Kendhal, Provinsi Jawa Tengah, Indonésia.

## Uga delengen 
* Welèri, Kendhal
* Kabupatèn Kendhal

## Pranala njaba 
* Situs web resmi Kabupaten Kendhal
Perang Kosovo

**Perang Kosovo** utawa **Konflik Kosovo** dipigunakaké kanggo mratélakaké rong prastawa pasulayan ing Kosovo:

#**Wiwitan taun 1998–1999**: Perang antara Pulisi lan paramilitèr Yugoslavia,  lan paramilitèr Kosovo.
#**1999**: Pembomam NATO marang Yugoslavia antara tanggal 24  Maret  nganti 10 Juni, 1999, nalika NATO nyerang sasaran sipil lan militèr Yugoslavia, para pambrontak Albania nerusaké paprangan marang wadyabala Yugoslavia, ing satengahing pangungsèn gedhèn-gedhènan sing ndunungi Kosovo.

## Uga delengen 
* *Operation Eagle Eye (Kosovo)*
* *Operation Horseshoe*

## Gallery 

Image:Kukes Refugee Camp.jpg|Kosovar refugee camp ing Kukës, Albania
Image:USS Theodore Roosevelt launches F-18.jpg|USS Theodore Roosevelt launching an F/A-18 Hornet
Image:Magic II and Super 530D.jpg|Sawijining Pesawat Tempur Angkatan Udara Prancis  Mirage 2000 nalika esih patroli
File:Humvee (Belgrade Military Museum).JPG|mobil HUMMER
Image:Gvodzika.jpg|Wreck of 2S1 Gvozdika near Glogovac
Image:Destroyed-t-55-tank-Kosovo.jpg|Destroyed T-55 tank near Prizren
Image:Predator uav.JPG|MQ-1 Predator drone kang katembak ing Serbia
Image:F-117 canopy.jpg|Fragments of the downed F-117 ing musiyum

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
*Indictment of Milosevic PBB
*Text of Rambouillet Treaty - "Interim Agreement for Peace and Self-Government In Kosovo, Rambouillet, France - February 23, 1999," including Appendix B  University of Pittsburgh Jurist
*Beginning of discussion (May 14, 1999 to June 8, 1999, specifically) of Appendix B of the Rambouillet Treaty on H-Diplo, the diplomatic history forum H-Net
*Through My Eyes website  Imperial War Museum-Online Exhibition (Including images, videos and interviews with refugees from the War in Kosovo)

### Lapuran 
*UNDER ORDERS: War Crimes in Kosovo Human Rights Watch
*OSCE Kosovo Verification Mission OSCE (Internet Archive)
*Operation Allied Force NATO
*HUMANITARIAN LAW VIOLATIONS IN KOSOVO HRW (1998)
*ABUSES AGAINST SERBS AND ROMA IN THE NEW KOSOVO HRW (1999)
*The Ethnic Cleansing of Kosovo U.S. State Department
*Ethnic Cleansing in Kosovo: An Accounting U.S. State Department
*War and mortality in Kosovo, 1998 99: an epidemiological testimony  The Lancet (PDF)
*Trebinje danas.com K. Mitrovica: Više od 100 povrijeđenih Srba, UNMIK policajaca i Kfora

### Media 
*war in europe PBS Frontline
*Kosovo fact files BBC News
*Focus on Kosovo CNN
*How the (2008) Nobel Peace Prize was Won, by Gregory Elich, Counterpunch, published at Global Research. Diplomatic intervention of Finnish president Martti Ahtisaari on the conflict.

### Peta 
*Maps of Kosovo, Perry-Castañeda Library Map Collection
Perang Balkan

**Perang Balkan** iku loro prastawa perang sing kadadéan ing Éropah kidul-wétan taun 1912–1913 antara Liga Balkan (Bulgaria, Montenegro, Yunani, lan Serbia) nglawan Kasultanan Utsmaniyah.

## Pranala njaba 
* Macedonia and the First Balkan War, by Carl K. Savich 
* US Library of Congress in the Balkan Wars
* The Balkan crises, 1903–1914 
* Military uniforms and insignia of the Balkan Wars 
* Third Balkan War (1991–2001)
* Balkan Wars: An Overview 
* The New Student's Reference Work/The Balkans and the Peace of Europe
Gunung Ungaran

**Gunung Ungaran** iku gunung sing dumunung ing Pulo Jawa, Indonésia. Gunung iki dhuwuré 2.050 mèter. Gunung Ungaran duwé kawasan alas Dipterokarp Bukit, alas Dipterokarp Atas, alas Montane, lan alas Ericaceous utawa alas gunung.

Ing èrèng-èrènging gunung iki ana situs arkéologi wujud Candhi Gedhongsongo. Saliyané patilasan arkéologi ana uga sawatara grojogan (*curug*) ing antarané: Curug Semirang lan Curug Lawe. Uga ana guwa, sing misuwur kanthi jeneng Guwa Jepang. Guwa iki dumunung 200 mèter sadurungé pucuk gunung, yaiku ing saubengé perkampungan Promasan (perkampungan para pametik teh).

## Deleng uga 
* Pratélan gunung ing Indonésia

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* Candhi Gedong Songo 
* Gunung Ungaran
Nangka

**Nangka** iku jinisé wit saha wohé. Wit nangka kalebu suku Moraceae; jeneng ngèlmiahé yaiku ***Artocarpus heterophyllus***. Sajeroning basa Inggris, nangka kondhang minangka *jackfruit*.

## Katrangan 
Wit nangka lumrahé duwé ukuran sedheng, nganti watara 20 m dhuwuré, sanadyan ana sing nganti 30 m. Wité bunder silindris, nganti watara 1 m garis tengahé. Tajuk wit nangka padhet lan ketel, bunder lan amba yèn uripé ing panggonan sing kabuka. Kabèh pérangan tuwuhan iki ngetokaké dhadhak putih kenthel yèn dikeret.

Godhong tunggal, nyebar, mawa gagang 1–4&nbsp;cm, lembaré godhong rada kandel kaya kulit, kaku, pinggiré rata, lonjong kuwalik nganti jorong (dawa), 3,5-12 × 5–25&nbsp;cm, kanthi pangkal nyiut mbaka sethithik, lan pucuké mèh lancip utawa rada lancip. Godhong mligi bunder endhog lancip, dawa nganti 8&nbsp;cm, gampang rogol lan ninggal tilas kaya ali-ali.

## Asal-usul lan sumebaré 
Nangka dipitayani asalé saka India, yaiku wewengkon Ghats pérangan kulon, jinis-jinis liaré isih tuwuh ing alas udan (*hutan hujan*) ing tlatah iki. Saiki nangka wis nyebar ing laladan-laladan tropis, mligi ing Asia Kidul-wétan.

## Deleng uga 
* Cempedak
* Sukun

## Wacan 
* Verheij, E.W.M. dan R.E. Coronel (eds.). 1997. *Sumber Daya Nabati Asia Tenggara 2: Buah-buahan yang dapat dimakan*. PROSEA – Gramedia. Jakarta. ISBN 979-511-672-2.

## Pranala njaba 
* Harian *Kompas*: Nangkadak, Persilangan Nangka-Cempedak
* Harian *Republika*: Mengawinkan Nangka Cepedak di Halaman Anda
* Nangka x Cempedak = Nangkadak
Endhog

[jmpl|Endhog [pitik lan endhog puyuh]]
**Endhog** (Krama: **tigan**, Kawi: **antelu**, **antiga**) iku zigot kang diasilaké liwat fèrtilisasi sèl endhog saka manuk lan reptilia lan fungsiné ngrumat lan njaga èmbriyo.

Endhog luwih apik digodhog setengah mateng tinimbang digodhog nganti mateng.

## Endhog Puyuh 
Endhog puyuh nduwèni gizi kang apik kanggo janin lan wong sepuh. Puyuh kalebu manuk kang ora bisa mabur dhuwur.
Ing ngisor iki bédané kandhungan protéin, lemak, karbohidrat, lan awu (kanthi itungan %) endhog puyuh yèn dibandhingaké karo endhog unggas liyané.
Thothok endhog bébék luwih tipis tinimbang endhog liyané.

### Endhog ceplok 
Endhog ceplok ya iku endhog gorèng kang kuningé pas ning tengah.

## Gladri 

Gambar:Telur ayam kampung.JPG|Endhog Pitik Kampung
Gambar:Telur puyuh lauk soto sapi Pak Marto.JPG|Sate Endhog puyuh
Gambar:Telur bebek api arang bakmi jawa Harjo Geno.JPG|Endhog bakar
Gambar:MartabakTelur.JPG|Martabak telur
Gambar:Opor Ayam Telur Pindang.JPG|Opor endhog
Gambar:Telur ayam Timlo Solo.JPG|Endhog timlo solo
Gambar:Telur Ayam.jpg|Endhog ayam
Gambar:Telorasin.jpg|Endhog asin

## Deleng uga 
* Endhog asin

## Cathetan suku
Kaliwungu

**Kaliwungu** bisa ngarujuk menyang:

## Kacamatan
* Kaliwungu, siji kacamatan ing Kabupatèn Kendhal, Jawa Tengah
* Kaliwungu, siji kacamatan ing Kabupatèn Kudus, Jawa Tengah
* Kaliwungu, siji kacamatan ing Kabupatèn Semarang, Jawa Tengah
* Kaliwungu Kidul, siji kacamatan ing Kabupatèn Kendhal, Jawa Tengah

## Désa/kalurahan
### Lampung
* Kaliwungu, siji kampung ing Kabupatèn Lampung Tengah

### Jawa Tengah
* Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Balapulang, Kabupatèn Tegal
* Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Bruna, Kabupatèn Purwareja
* Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Kaliwungu, Kabupatèn Kudus
* Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Kaliwungu, Kabupatèn Semarang
* Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Kedhungreja, Kabupatèn Cilacap
* Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Klirong, Kabupatèn Kebumèn
* Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Mandiraja, Kabupatèn Banjarnegara
* Kaliwungu Kidul, siji désa ing Kacamatan Ngombol, Kabupatèn Purwareja
* Kaliwungu Lor, siji désa ing Kacamatan Ngombol, Kabupatèn Purwareja

### Jawa Wétan
* Kaliwungu, siji kalurahan ing Kacamatan Jombang, Kabupatèn Jombang
* Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Ngunut, Kabupatèn Tulungagung
* Kaliwungu, siji désa ing Kacamatan Tempeh, Kabupatèn Lumajang

## Stasiun KA
* Stasiun Kaliwungu, siji stasiun sepur ing Jawa Tengah
Sagara Abang

[thumb|200px|Sagara Abang misahaké bawana [Asia karo Afrika]]
**Sagara Abang** (basa Indonésia: **Laut Merah**, Arab **بحر الأحمر** **Bahrul-Ahmar**; Ibrani **ים סוף** **Yam Suf**; Tigrinya ቀይሕ ባሕሪ **QeyH baHri**) iku lempongan ing sisih kulon Jazirah Arab kang misahaké bawana Asia karo Afrika. Jalur menyang sagara ing kidul ngliwati Babul Mandib lan Lempongan Aden déné ing sisih lor dumunung Ujung Sinai lan Terusan Suez. Sagara iki ing papan kang paling jembar ambané 300&nbsp;km lan dawané 1.900&nbsp;km kanthi titik paling jero 2.500 m. Sagara Abang uga dadi habitat tumrap manéka makluk banyu lan koral.

## Jeneng 
Sanadyan kerep digandhèngaké karo carita-carita ing mangsa kapungkur, nanging nganti abad kaping 20, wong Éropah tansah nyebut "Lempongan Arab", déné Herodotus lan Ptolemeus nyebutaké "Arabicus Sinus". Banyu Sagara Abang dhéwé sakbeneré ora béda karo banyu sagara liyané.

Penjelasan èlmiah nyebutaké yèn warna abang ing lumahing sagara muncul akibat *Trichodesmium erythraeum* siyang ngembang. Ana uga kang njlèntrèhaké yèn jeneng mau asal saka gunung sugih mineral ing saubengé kang wernané abang.

## Pariwisata 
Kutha-kutha kang dumunung ing pasisir Sagara Abang antarané: Jeddah, Sharm el Sheikh, Plabuhan Sudan, lan Eilat. Ing taun 1950-an, Hans Haas nemu Sagara Abang minangka papan nyilem lan diterusaké déning Jaques-Yves Costeau. Pratélan kutha kang luwih jangkep:

*  Aqaba (العقبة)
*  Hirgigo (ሕርጊጎ)
*  Asseb (ዓሳብ)
*  Dahab (دهب)
*  Eilat (אילת)
*  El Gouna (الجونة)
*  Hala'ib (حلايب)
*  Al Hudaydah (الحديدة)
*  Hurghada (الغردقة)
*  Jeddah (جدة)

*  Marsa Alam (مرسى علم)
*  Massawa (ምጽዋ)
*  Nuweiba (نويبع)
*  Port Safaga (ميناء سفاجا)
*  Port Sudan  (بورت سودان)
*  Sharm el Sheikh (شرم الشيخ)
*  Soma Bay (سوما باي)
*  Suakin (سواكن)
*  El Suweis (السويس)
*  Taba (طابا)

*  Al-Qusair (القصير)
*  Yanbu (ينبع)
*  Rabigh (رابغ)

## Nagara kang wewatesan 
Nagara kang wewatesan karo Sagara Abang ya iku:
* Pasisir lor 
** Mesir 
** Israèl
** Yordania 
* Pasisir kulon
** Sudan
** Mesir 
* Pasisir timur 
** Arab Saudi 
** Yaman 
* Pasisir kidul
** Djibouti
** Eritrea
** Somalia

## Uga delengen 
* Penyebrangan Sagara Abang
Babul Mandib

thumb|280px|Sesawangan Bab-el-Mandeb.

**Bab-el-Mandeb**, sebutan liya *Bab el Mandab*, *Bab al Mandab*, utawa *Bab al Mandeb* tegesé "Gerbang Luh" utawa sajeroning Arab (باب المندب), iku selat sing misahaké bawana Asia (Yaman ing ujung Arab) karo bawana Afrika (Djibouti, sisih lor Somalia), lan ngubungaké Sagara Abang karo Samodra Hindia (Lempongan Aden).

## Pranala njaba 
* Notice-to-Proceed Launches Ambitious Red Sea Crossing 
* Italian
Thesaloniki

**Thessaloniki** utawa **Tesalonika** (Yunani: Θεσσαλονίκη, Turki: *Selânik*, Slavia: *Solun* (Солун), Aromania: *Săruna*, Ladino: *Selanik*), iku sawijining kutha kang dumunung ing Yunani pérangan lor. Sing ndunungi gunggung 363.987 jiwa (2001).

## Putra kutha 
* Santo Siril lan Santo Methodius, penyebar agama Kristen ing bangsa Slavia lan kang ngréka huruf Sirilik.
* Manolis Anagnostakis, dhokter lan penulis kiri
* Pavle Savić, fisikawan Serbia
* Stavros Koujioumtzis (1932-2005), komposer Yunani lan penulis lirik
* Dionysis Savvopoulos (terlahir 2 Dhésèmber 1944), komposer, penulis lirik lan penyanyi Yunani
* Arif Hikmet (tilar donya 1978), arsitek Turki
* Stratos Dionysiou (tilar donya 1990), penyanyi populer
* Zoe Laskari (lair 1938), aktris Yunani
* Marinella (lair 20 Mèi 1935), penyanyi populer
* Kostas Voutsas (lair 1930), aktor Yunani
* Nikos Papazoglou, penyanyi lan pengarang lagu
* Calliope Tatti (1897 - 1978)
* Mustafa Kemal Atatürk (1881 - 1938), pulitikus lan pendhiri Republik Turki
* Nazım Hikmet, (1902 - 1963), penyair Turki
* Cahit Arf (1910 - 1997), matematikawan Turki
* Pavlos Danelatos sutradara teater
* Salih Omurtak (1889 - 1954) jenderal Turki
* Peja Stojakovic, juru main bola basket Yunani-Serbia ing liga NBA

## Cathetan sikil 
## Pranala njaba 
* Photo Thessaloníki
Manungsa Jawa

**Pithecantropus Erectus Javanicus** utawa **Manungsa Jawa** iku salah siji jinis *Homo erectus* sing pisanan tinemu. Wiwitané, manungsa iki dijenengi ilmiah ***Pithecanthropus Erectus*** déning Eugène Dubois, wong sing kasil nemu fosilé ing Trinil taun 1891. Jeneng *Pithecanthropus erectus* dhéwé asalé saka tembung basa Yunani lan latin kang tegesé *manungsa-kethèk sing bisa ngadeg*. Fosil kang bisa dikumpulaké yaiku mung pérangan tempurung tengkorak, balung pupu ndhuwur lan untuné mung 3 tok. Laporan kang isiné 342 kaca nalika iku digawé ngenani babagan validitas temon mau.. Nganti tekan temon manungsa sing luwih tuwa liyané tinemu ana ing Great Rift Valley, Kenya, temon Dubois lan von Koenigswald dadi manungsa tuwa dhéwé kang dingertèni.

## Cathetan suku 
## Uga delengen 
* Manungsa Péking

## Pranala njaba 
* Java Man
Lempongan Aden

thumb|250px|Peta Lempongan Aden taun 1860
**Lempongan Aden** iku lempongan sing dumunung ing Samodra Hindia, antara Yaman ing Jazirah Arab pérangan kidul lan Somalia ing Afrika. Ing sisih kulon-lor lempongan iki kagandhèng karo Sagara Abang liwat selat Babul Mandib.

Minangka lalu lintas banyu sagara kanggo pangeboran lenga patra ndadèkaké Lempongan Aden wigati banget tumrap ékonomi donya. Lempongan iki uga duwé akèh variasi iwak, koral lan kéwan liyané amarga polusiné mung sethithik. Plabuhan utama ing saubengé ya iku Aden ing Yaman lan Berbera ing Somalia.

Kaamanan ing tlatah iki isih mutawatiri amarga Yaman lan Somalia kaloroné isih durung pati stabil. Lempongan Aden minangka panggonan utama kanggo pembajakan, saéngga mbebayani tumrap pelayaran. Saliyané iku, Lempongan Aden uga rawan terorisme kanthi anané pangeboman kapal *USS Cole* lan tanker lenga Prancis uga kena serangan teroris ing papan iki.
Bacin, Bae, Kudus

**Bacin**, iku désa ing Kacamatan Bae, Kabupatèn Kudus, Provinsi Jawa Tengah, Indonésia.

## Uga delengen 
* Bae, Kudus
* Kabupatèn Kudus

## Pranala njaba 
* Situs resmi Kabupatèn Kudus
Depok, Siwalan, Pekalongan

**Dhépok**, iku salah siji désa / Kalurahan ing Kacamatan Siwalan, Pekalongan, Provinsi Jawa Tengah, Indonésia.

## Uga delengen 
* Siwalan, Pekalongan
* Kabupatèn Pekalongan

## Pranala njaba 
* Situs resmi Kabupatèn Pekalongan
Sunan Kalijaga

**Sunan Kalijaga** ingkang nalika gadhah asma timur **R. M. Syahid**, inggih punika satunggalipun walisanga. Panjenenganipun punika putranipun Ki Tumenggung Wilatikta, ingkang ing jaman samanten dados bupati Tuban. Sunan Kalijaga misuwur minangka wali ingkang gadhah jiwa pamimpin, mubaligh, pujangga, lan filsuf. Sunan Kalijaga ugi misuwur asring nganggit cariyos-cariyos lakon wayang ingkang dipunjumbuhaken kaliyan ajaran Islam. sunan kalijaga satunggaling sunan ingkang misuwur sanget ing tanah jawa. sunan kalijaga minangka sunan ingkang nginakaken médhia dzikir kanggé merekaken dhumateng Gusti Alla SWT. warni-warni waosan dzikir sampun dipunwurukaken déning sunan kalijaga dhumateng para murid-muridtipun,lan caranipun dzikir ugi dipunwulangaken, kados ta dzikir lésan, dzikir nafas, dzikir kolbu, ngantos dzikir ruh lan sanèsipun ugi dipunwulangaken.
## Riwayat
Carita kang misuwur gegayutan nama Kalijaga punika amargi Raden Sahid kadhawuhan nengga Sunan Bonang ing sapinggiring lepen. Nanging wonten pamanggih sanès bilih Kalijaga punika saking nama papan/padhusunan ing Harjamukti, Cirebon. Dados Sunan Kalijaga ateges sunan ingkang dedunung ing Kalijaga, kados déné wali sanès kang kasebat saking papanipun kadosdene sunan ing Giri, Ampeldhenta, Kudus, Muria, lan sanesipun.

Yuswanipun Sunan Kalijaga kirang langkung ngantos 100 tahun.
## Cathetan sikil
Sultan Agung

right|thumb|Sultan Agung
**Sultan Agung Prabu Hanyakrakusuma** (miyos: Mataram, 1593-séda: Mataram, 1645) iku raja Kasultanan Mataram kang maréntah taun 1613-1645. Ing reh sangisoré  Sultan Agung iki Mataram ngrembaka dadi krajan gedhé dhéwé ing Jawa lan Nusantara wektu semana.

Saka jasa-jasané minangka pejuang lan budayawan, Sultan Agung wis dikukuhaké dadi pahlawan nasional Indonésia dhedhasar S.K. Presiden No. 106/TK/1975 tanggal 3 Novèmber 1975 amarga wis gigih nentang praktik penjajahaning Walanda, kaping pindho sultan agung nyerang VOC ing Batavia, ing taun 1628 lan taun 1629

## Silsilah Kulawarga 
Asma asliné yakuwi **Raden Mas Jatmika**, utawa misuwur uga kanthi sebutan **Raden Mas Rangsang**. Minangka putra saka pasangan Prabu Hanyakrawati lan Ratu Adi Dyah Banowati. Ramané yaiku raja kaloro Mataram, déné ibuné yaiku putri Pangeran Benawa raja Pajang.

## Kapustakan 
* *Babad Tanah Jawi, Mulai dari Nabi Adam Sampai Tahun 1647*. (terj.). 2007. Yogyakarta: Narasi
* M.C. Ricklefs. 1991. *Sajarah Indonesia Modern* (terj.). Yogyakarta: Gadjah Mada University Press
* Moedjianto. 1987. *Konsep Kekuasaan Jawa: Penerapannya olèh Raja-raja Mataram*. Yogyakarta: Kanisius 
* Purwadi. 2007. *Sajarah Raja-Raja Jawa*. Yogyakarta: Media Ilmu
Sunan Giri

**Susuhunan Giri Gajah Kadhaton** utawa **Sunan Giri** iku Walisanga lan pangadeg karajan Giri Kedhaton, kang dunungé ing laladan Gresik, Jawa Wétan. Sunan Giri lair ing Blambangan taun 1442.. Sunan Giri duwé sawatara  dasanama, ya iku **Radèn Paku**, **Prabu Satmata**, **Sultan Abdul Faqih**, '''Radèn 'Ainul Yaqin**  lan **Jaka Samodra'''.. Sunan Giri yasa kadhaton ing Giri ing taun 1408  Saka/1486  M lan ing taun sawise jumeneng nata kanthi jejuluk Prabu Satmata. Sunan Giri surut ing taun 1428  Saka/1506  M lan disarèkaké ing Giri Gajah, Kebomas, Gresik.. Sajeroning babad akèh kang nyaritakaké ya iku anak Maulana Ishaq, ya iku wong kang mubaligh teka saka Asia Tengah . Maulana Ishaq dicaritakake nikah (kawin) karo Dèwi Sekardadu, ya iku putri saka Menak Sembuyu panguasa tlatah ing Blambangan ing mangsa-mangsa akir kekuasaane Majapahit .

Panemu liya kang maratélakaké yèn Sunan Giri uga minangka katurunan Rasulullah SAW; ya iku liwat jalur katurunan Husain bin Ali, Ali Zainal Abidin, Muhammad al-Baqir, Ja'far ash-Shadiq, Ali al-Uraidhi, Muhammad al-Naqib, Isa ar-Rummi, Ahmad al-Muhajir, Ubaidullah, Alwi Awwal, Muhammad Sahibus Saumiah, Alwi ats-Tsani, Ali Khali' Qasam, Muhammad Shahib Mirbath, Alwi Ammi al-Faqih, Abdul Malik (Ahmad Khan), Abdullah (al-Azhamat) Khan, Ahmad Syah Jalal (Jalaluddin Khan), Jamaluddin Akbar al-Husaini (Maulana Akbar),Ibrahim Zainuddin Al-Akbar As-Samarqandy (Ibrahim Asmoro), Maulana Ishaq, dan 'Ainul Yaqin (Sunan Giri). Lumrahé panemu mau dhedhasar riwayat pesantrèn-pesantrèn Jawa Wétan, lan cathetan nasab Sa'adah BaAlawi Hadramaut.

## Cathetan suku
Mauricio Funes

**Carlos Mauricio Funes Cartagena** (lair 18 Oktober 1959 ing San Salvador - 21 Januari 2025) iku Présidhèn El Salvador. Dhèwèké menangaké pamilihan présidhèn taun 2009 calon saka parté pulitik swiwi kiwa Farabundo Martí National Liberation Front (FMLN)  lan dilantik tanggal 1 Juni 2009.

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
*  Official Campaign Website 
*  www.mauriciofunestv.com 
*  www.AmigosdeMauricio.com 
*  Biography by CIDOB Foundation 
*  Leiva, Santiago (November 12, 2007). “En El Salvador ha nacido la esperanza”: Mauricio Funes . *Diario Co Latino*.
General Motors

**General Motors Corporation** (), uga dikenal minangka **GM**, iku produsèn montor sing markasé ing Amérikah Sarékat lan operasi ing saindhenging donya kalebu Buick, Cadillac, Chevrolet, Daewoo, GMC, Holden, Hummer, Oldsmobile, Opel, Pontiac, Saturn, Saab, lan Vauxhall.

Divisi Chevrolet lan GMC mroduksi truk, uga kendaraan penumpang liyané. Mèrek liyané kalebu ACDelco, Allison Transmission, lan General Motors Electro-Motive Division sing mroduksi lokomotif diesel-listrik. GM uga duwé pérangan sajeroning Isuzu, Subaru, lan Suzuki ing Jepang lan *joint venture* karo AutoVAZ (Lada) ing Ruslan. Sasi Dhésèmber 2003, GM nuku Delta ing Afrika Kidul, sing saiki dadi anak perusahaan sing diduwèni penuhdéning General Motors Afrika Kidul.

Markas GM dumunung ing Renaissance Center ing Detroit, Michigan.

## Pranala njaba 
* Situs web resmi GM Amerika Serikat
* GM Indonesia - Chevrolet
[left|225px|thumb|位於[美国密歇根州底特律的文藝復興中心（），為通用汽車的全球總部所在。]]

thumb|left|225px|全電動車Sequel
thumb|225px|left|GMT800卡車的生產線
Welèri, Welèri, Kendhal

**Welèri** iku désa ing Kacamatan Welèri (Weleri), Kabupatèn Kendhal, Provinsi Jawa Tengah, Indonésia.

## Uga delengen 
* Welèri, Kendhal
* Kabupatèn Kendhal

## Pranala njaba 
* Situs web resmi Kabupaten Kendhal
Pakubuwana III

**Sri Susuhunan Pakubuwana III** utawi  **Sampéyandalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana Ingkang Jumeneng kaping Tiga** (Hanacaraka: ꦯꦩ꧀ꦥꦺꦪꦤ꧀ꦢꦊꦩ꧀ꦲꦶꦁꦏꦁꦯꦶꦤꦸꦲꦸꦤ꧀ꦑꦁꦗꦼꦁꦯꦸꦯꦸꦲꦸꦤ꧀ꦤꦤ꧀ꦦꦑꦸꦨꦸꦮꦟ꧇꧓꧇)(miyos: Kartasura, 1732 – séda: Surakarta, 1788) iku raja kapindho Kasunanan Surakarta kang maréntah antarané taun 1749 – 1788. Pakubuwana III iku raja tedhak turune Mataram pisanan kang diwisudha déning Walanda.

## Biografi 
Sunan Pakubuwana III, sing jeneng asline **Raden Mas Suryadi**, yaiku putrane Pakubuwana II, lair saka Permaisuri GKR Hemas, putri Pangeran Purbaya saka Lamongan (putrane Pakubuwana I). Pakubuwana III munggah tahta tanggal 15 Desember 1749, nggenteni bapakne sing lara parah. Dheweke diangkat dadi raja dening Baron von Hohendorff, miturut wasiat Pakubuwana II marang dheweke, kanggo ngangkat Raden Mas Suryadi dadi raja sabanjure.

## Perang 
### Perlawanan Pangeran Mangkubumi 
Pakubuwana III, nalika dadi raja, ngadhepi pemberontakan nalika jaman bapakne. Pemberontakan iki dipelopori dening pamane, Pangeran Mangkubumi, ing taun 1746. Para pemberontak wis ngangkat Pangeran Mangkubumi dadi Pakubuwana III lan Pangeran Sambernyawa dadi perdana menteri tanggal 12 Desember 1749, ing markase.

Ing taun 1752, ana perselisihan antarane Pangeran Mangkubumi lan Pangeran Sambernyawa. Perusahaan Hindia Timur Walanda (VOC) langsung nawakake perdamaian marang Pangeran Mangkubumi.

Negosiasi rampung lan diakhiri karo Perjanjian Giyanti tanggal 13 Februari 1755. Perjanjian iki ngakoni kedaulatan Pangeran Mangkubumi minangka raja, nguwasani separo wilayah Pakubuwana III. Sadurunge, Pangeran Mangkubumi wis ngumumake awake dhewe minangka susuhunan (atasan sing paling dhuwur) lan nduweni gelar Pakubuwana III ing wilayah Kabanaran, bebarengan karo pelantikan Raden Mas Suryadi minangka Pakubuwana III.

Adhedhasar kesepakatan kasebut, Pangeran Mangkubumi ora diidini nggunakake gelar "sushunan." Ing tanggal 23 September 1754, pungkasane ana memorandum kesepahaman, sing nyatakake yen Pangeran Mangkubumi bakal nganggo gelar sultan, Hamengkubuwana I, lan ngadegake kerajaan anyar sing diarani Kasultanan Yogyakarta. Ing perkembangan sabanjure, kerajaan sing dipimpin dening Hamengkubuwana I diarani Kasultanan Ngayogyakarta Hadiningrat, dene kerajaan sing dipimpin dening Pakubuwana III diarani Kasunanan Surakarta Hadiningrat.

## Kepustakaan 
* M.C. Ricklefs. 1991. *Sajarah Indonesia Modern* (terj.). Yogyakarta: Gadjah Mada University Press
* Purwadi. 2007. *Sajarah Raja-Raja Jawa*. Yogyakarta: Media Ilmu

## Uga delengen 
*Kasunanan Surakarta
*Pratélan ratu Mataram Anyar
Gunung Slamet

**Gunung Slamet** iku gunung geni sing dumunung ing Pulo Jawa, Indonésia. Gunung Slamet dhuwuré 3,432 mèter. Gunung iki dunungé ing tapel wates Kabupatèn Banyumas, Purbalingga, Brebes lan Pemalang, Provinsi Jawa Tengah. Ing gunung iki ana panggonan kanggo plesiran, jenengé Baturadèn. Akèh-akèhé saka Kutha Purwokerto kanggo minuju menyang Baturadèn.
Gunung Slamet ya iku gunung kang dadi tujuan ékspedisi para pendaki. Para pendaki iku ora mung saka Purwokerto waé nanging uga saka Kutha-kutha liyané.
Gunung iki duwé kawasan alas Dipterokarp Bukit, alas Dipterokarp ndhuwur, alas Montane, lan Alas Ericaceous utawa alas gunung.
Aktivitas pungkasan ya iku nalika sasi Mèi 2009 lan nganti Juni isih ngetoké lava pijar.
## Jalur Pendakian 
jmpl|Pos pendakian Gunung Slamet dukuh Bambangan
Jalur pendakian standar ya iku saka Bambangan, Désa Kutabawa, Kacamatan Karangreja, Purbalingga. Jalur populer liyané ya iku saka Baturradèn. Pendakian Gunung Slamet lumayan angél amarga mèh ana ing sedawané dalan rute pendakian ora ana tuk, yèn ana iku mung combéran. Mula saka iku pendaki disaranaké supaya gawa ombénan dhéwé yèn arep ndaki. Faktor liya kang sok dadi masalah ya iku kabut. Kabut ana ing Gunung Slamet gampang teka lan ora tetep tekané lan kabuté uga kandél. Yèn liwat jalur bambangan, masalah banyu ngombé ora dadi masalah lah rada gampang. Ana ing pos v utawa ana ing pos Samhyang rangkah ana kali cilik kang panggone ana ing sakngisoré pos v. Saliyané rute bambangan, uga ana rute pendakian saka Dukuhliwung. Saka pos 1 nganti tekan pos 5 ya iku pucuk mbutuhaké wektu antarané 8jam lan ana tuk ing pos 2 lan 3. Utawané uga bisa ndaki saka obyek wisata padusan banyu anget Guci, rute pendakian saka guci iki jalur terjal lan ora rata. Nanging sesawangan ana ing sakdawané dalan iki luwih istimewa dibandingaké karo rute liyané. Sesawangan alam ing rute guci iki isih alami lan isih asli. Rute iki bisa diwiwiti saka kutha Tegal banjur ngidul tumuju kutha Slawi, liwat Lebaksiu, Yomani lan lumebu ana ing dataran dhuwur Tuwel.

## Deleng uga 
* Pratélan gunung ing Indonésia
* Pratélan gunung
* Banyumas

## Cathetan suku
Ambalat

**Ambalat** iku blok sagara sing jembaré 15.235 kilomèter pesagi sing dumunung ing Sagara Sulawesi utawa Selat Makassar. Blok sagara iki ora kabèh sugih lenga patra.

## Wiwitan pasulayan 
Pasulayan diwiwiti sawisé taun 1967 dianakaké patemon teknis hukum sagara pisanan antarané Indonésia lan Malaysia. Pungkasané kaloro nagara sepakat (kajaba Sipadan lan Ligitan didadèkaké kaanan status quo *pirsani:* Sengketa Sipadan lan Ligitan) sabanjuré, tanggal 27 Oktober 1969 dianakaké penandha tangonon perjanjèn antara Indonésia lan Malaysia sing diarani *Perjanjèn Tapel Wates Kontinental Indonésia-Malaysia*, kaloro nagara wis ratifikasi tanggal 7 November 1969. Ora suwé, isih ing taun 1969 Malaysia gawé péta anyar sing nglebokaké pulo Sipadan, Ligitan lan Batu Puteh (Pedra blanca) saéngga bab iki mbingungaké Indonésia lan Singapura lan pungkasané Indonésia lan Singapura ora ngakoni péta anyar Malaysia mau.

Tanggal 17 Maret 1970 ditandha tangani manèh *Pasetujon tapel wates sagara Indonésia lan Malaysia*  nanging, ing taun 1979 pihak Malaysia gawé péta anyar manèh ngenani tapel wates kontinental lan maritim lan nyatakaké yèn negarané minangka **nagara kapuloan** lan kanthi sepihak gawé tapel wates maritimé dhéwé kanthi nglebokaké blok maritim Ambalat sajeroning wewengkoné ya iku kanthi bgajokaké koordinat 4° 10' arah lor ngliwati pulo Sebatik.. Péta iki padha nasibé karo terbitan Malaysia taun 1969 ya iku diprotes lan ora diakoni déning pihak Indonésia.

## Uga delengen 
* Hubungan Indonésia Malaysia

## Cathetan sikil 
## Pranala njaba 
* Salah lapor Malaysia meminta maaf.
* Kompas mohon maaf kerana salah lapor. 
* Thomson Financial News: Indonésia says Eni mulls LNG plant in disputed Ambalat zone (Oktober 2008)
* Indonésia dan Malaysia tidak akan membawa Ambalat ke Mahkamah Internasional (Mèi 2008)
Pakubuwana IV

**Sri Susuhunan Pakubuwana IV** utawi  **Sampéyandalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana Ingkang Jumeneng kaping Sekawan** (Carakan: ꦯꦩ꧀ꦥꦺꦪꦤ꧀ꦢꦊꦩ꧀ꦲꦶꦁꦏꦁꦯꦶꦤꦸꦲꦸꦤ꧀ꦑꦁꦗꦼꦁꦯꦸꦯꦸꦲꦸꦤ꧀ꦤꦤ꧀ꦦꦑꦸꦨꦸꦮꦟ꧇꧔꧇)(lair: Surakarta, 1768 – séda: Surakarta, 1820) iku raja katelu Kasunanan Surakarta kang maréntah antarané taun 1788 – 1820. Pakubuwana IV asma misuwure yaiku **Sunan Bagus**, jalaran jumeneng nata ing yuswa kang isih anom lan uga jalaran pasuryané kang bagus.

## Awal papréntahan 
Asma asliné ya iku **Radèn Mas Subadya**, putra Pakubuwana III kang miyos saka garwa padmi tedhak turun saka sultan Demak. Wiyosan Panjenengandalem  tanggal 2 Sèptèmber 1768 lan jumeneng nata tanggal 29 Sèptèmber 1788, ing yuswa 20 taun.

Pakubuwana IV iku raja Surakarta kang dhuwur gegayuhan lan kuwanèné, béda karo ramané kang misuwur ringkih lan kurang pracéka. Panjenengané kapéncut marang paham Kajawèn lan ngangkat para tokoh golongan mau sajeroning papréntahan. Bab iki ora disarujuki déning para pejabat Islam kang wis mapan ing kraton.

Para tokoh Kajawèn mau njurung Pakubuwana IV supaya uwal saka VOC lan ndadèkaké Surakarta minangka nagari kang misuwur ing Jawa, ngalahaké Ngayogyakarta.

## Prastawa Pakepung 
Kahanan Surakarta sansaya adreng. Para pejabat kang kasisih ngupaya ngajak VOC ngadhepi raja. Pakubuwana IV dhéwé gething marang VOC mligi saka lakuning résidhèn Surakarta aran W.A. Palm kang korup.

Résidhèn Surakarta kang nggenteni Palm kang aran Andries Hartsinck kabukti nganakaké pepanggihan wadi karo Pakubuwana IV. VOC wiwit kuwatir lan nyana manawa Hartsinck digunaake déning Pakubuwana IV minangka piranti kang ngrusak saka njero.

VOC wusanané kekancan karo Hamengkubuwana I lan Mangkunagara I kanggo ngadhepi Pakubuwana IV. Ing wulan Novèmber 1790 bebarengan ngepung Kraton Surakarta. Saka jeron kraton dhéwé, para pejabat senior kang kasisih mèlu meksa Pakubuwana IV supaya nyingkiraké para paranpara nata babagan rohaniné. Prastawa iki diarani Pakepung.

Pakubuwana IV wusanané ngaku kalah tanggal 26 Novèmber 1790 kanthi masrahake para paranpara nata kang duwé  kawruh Kajawèn supaya diguwak déning VOC.

## Cathetan 
Saliyané Pakubuwana V, ana loro manèh putra Pakubuwana IV kang dadi raja Surakarta, ya iku Pakubuwana VII lan Pakubuwana VIII.

## Kapustakan 
* Andjar Any. 1980. *Raden Ngabehi Ronggowarsito, Apa yang Terjadi?* Semarang: Aneka Ilmu
* M.C. Ricklefs. 1991. *Sajarah Indonesia Modern* (terj.). Yogyakarta: Gadjah Mada University Press
* Purwadi. 2007. *Sajarah Raja-Raja Jawa*. Yogyakarta: Media Ilmu

## Uga delengen 
*Kasunanan Surakarta
*Pratélan ratu Mataram Anyar
Pakubuwana V

**Sri Susuhunan Pakubuwana V** utawi  **Sampéyandalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana Ingkang Jumeneng kaping Gangsal** (Hanacaraka: ꦯꦩ꧀ꦥꦺꦪꦤ꧀ꦢꦊꦩ꧀ꦲꦶꦁꦏꦁꦯꦶꦤꦸꦲꦸꦤ꧀ꦑꦁꦗꦼꦁꦯꦸꦯꦸꦲꦸꦤ꧀ꦤꦤ꧀ꦦꦑꦸꦨꦸꦮꦟ꧇꧑꧒꧇) (miyos: Surakarta, 1785 – séda: Surakarta, 1823) iku raja Kasunanan Surakarta kang maréntah antarané taun 1820 – 1823.

Asma asliné yaiku **Raden Mas Sugandi**, putra saka Pakubuwana IV kang lair saka garwa padmi Raden Ayu Handoyo putri Adipati Cakraningrat bupati Pamekasan. Panjenengané jumeneng nata ing tanggal 10 Pèbruari 1820, let wolung dina sawisé sédané ingkang rama.

Pakubuwana V uga kawentar kanthi sebutan **Sinuhun Ngabèhi**, yaiku sugih bandha lan sugih kasektèn. Pakubuwana V uga mrintahaké panulisan Serat Centhini dhedhasar pengalaman pribadiné samangsa mengku dadi Adipati Anom. Sing dadi juru tulis naskah misuwur iki yaiku Radèn Rangga Sutrasna.

Pakubuwana V namung maréntah sajeroning telung taun. Panjenengané séda ing tanggal 5 September 1823. Raja Surakarta sabanjuré yaiku putrané sesilih Pakubuwana VI, kang wis dikukuhaké pamaréntah Indonésia minangka pahlawan nasional.

## Kapustakan 
* Andjar Any. 1980. *Raden Ngabehi Ronggowarsito, Apa yang Terjadi?* Semarang: Aneka Ilmu
* Purwadi. 2007. *Sajarah Raja-Raja Jawa*. Yogyakarta: Media Ilmu

## Deleng uga 
* Kasunanan Surakarta
*Pratélan ratu Mataram Anyar
Praja Galuh

[thumb|300px|[Kali Citarum dadi wates antara Karajan Sunda lan Karajan Galuh.]]
**Karajan Galuh** iku karajan Sunda ing pulo Jawa, sing wewengkoné dumunung antarané Kali Citarum ing sisih kulon lan Kali Cipamali ing sisih wétan. Karajan iki minangka panerus saka karajan Kendan, bawahan Tarumanagara.

### Prasasti 
*Prasasti Mandiwunga
*Prasasti Cikajang
*Prasasti Rumatak
*Prasasti Galuh

### Kapurbakalaan tilas Karajan Galuh 
## Rujukan 
***Aca**. 1968. *Carita Parahiyangan: naskah titilar karuhun urang Sunda abad angka 16 Maséhi*. Yayasan Kabudayaan Nusalarang, Bandung.
***Ayatrohaedi**. 2005. *Sundakala: cuplikan sajarah Sunda berdasarkan naskah-naskah "Panitia Wangsakerta" dari Cirebon*. Pustaka Jaya, Jakarta.
***Edi Suhardi Ekadjati**. 2005. *Polemik Naskah Pangeran Wangsakerta*. Pustaka Jaya, Jakarta. ISBN 979-419-329-1
#Richadiana Kartakusuma (1991), Anekaragam Basa Prasastidi Jawa Barat Pada Abad Ke-5 Masehi sampai Ke-16 Masehi: Suatu Kajian Tentang Munculnya Basa Sunda. Tesis (yang diajukan sebagai salah satu syarat untuk memperoleh gelar Magister dalam babagan Arkéologi). Fakultas Pasca Sarjana Universitas Indonésia.
***Yoséph Iskandar**. 1997. *Sajarah Jawa Barat: yuganing rajakawasa*. Geger Sunten, Bandung.
Candhi Sèwu

thumb|Kompleks Candhi Sewu
thumb|150px|Bagian *penjuru* saking Candi Sewu
**Candhi Sèwu** iku candhi Buda sing dibangun ing abad kaping-8 sing let-é mung wolung atus mèter ing saloring candhi Prambanan. Candhi Sèwu minangka komplèk candhi Buda gedhé dhéwé kaloro sawisé candhi Barabudhur ing Jawa Tengah. Candhi Sèwu umuré luwih tuwa katimbang candhi Prambanan. Sanajan asliné ana 249 candhi, déning masarakat candhi iki dijenengaké Candhi "Sèwu". Pawèwèh jeneng iki magepokan karo legenda Loro Jonggrang.

## Sajarah 
thumb|150px|Salah sijiné saka candhi *perwara* ing Candhi Sewu
Adhidasar prasasti kanthi taun 792 lan tinemu ing taun 1960, kang misuwur kanthi jeneng *Manjus’ri grha* (Omah Manjusri). Manjusri ya iku wujud Boddhisatwa kang ana ing buddha. 

## Rujukan 
## Sumber 
* Dinas Pariwisata DIY.

## Pranala njaba 
* Situs resmi 
* "Mandala Suci Manjusrigrha", dokumenter pendek mengenai Candhi Sewu (dalam Basa Indonésia)
Bibit Waluyo

Letnan Jendral TNI (Purn.) **Bibit Waluyo** () iku Gubernur Jawa Tengah kapilih kanggo periode 2008-2013. Bibit Waluyo sadurungé dikenal minangka tokoh TNI lan naté mengku kalungguhan Pangkostrad lan Pangdam Jaya.

Saderengipun ndhèrèk Pilihan Guberneur Jateng 2008 kanthi pasangan Rustriningsih ingkang dipunsengkuyung déning PDIP, Bibit naté ndhèrèk calon ing pemilihan gubernur DKI Jakarta 2007, nanging wurung.

Ing warsa 2013, Bibit Waluyo nyalon gubernur Jawa Tengah 2013 kanthi pasangan Rektor Universitas Negeri Semarang H. Sudijono Sastroatmodjo. Bibit-Sudijono dipunsengkuyung kaliyan Parté Dhémokrat, Parté Golongan Karya lan Parté Amanat Nasional. Ing pilgub punika Bibit boten dipunsengkuyung déning PDIP ingkang nyengkuyung piyambakipun dados Gubernur Jawa Tengah ing Pemilu Warsa 2008.

## Pranala njaba 
* Biografi @ TokohIndonésia.com 

## Cathetan suku
Raja Sanjaya

**Rakai Mataram Sang Ratu Sanjaya** iku raja pisanan Karajan Medang *periode Jawa Tengah* (utawa biyasa karan Karajan Mataram Kuna), sing maréntah watara taun 730-an. Jenengé dikenal liwat prasasti Canggal utawa naskah *Carita Parahyangan*. Sapérangan sejarawan nganggep Sanjaya minangka pendhiri Wangsa Sanjaya.

## Kapustakan 
* Aca. 1968. *Carita Parahiyangan: naskah titilar karuhun urang Sunda abad angka 16 Maséhi*. Yayasan Kabudayaan Nusalarang, Bandung.
* Marwati Poesponegoro & Nugroho Notosusanto. 1990. *Sajarah Nasional Indonesia Jilid II*. Jakarta: Balai Pustaka
* Slamet Muljana. 2006. *Sriwijaya* (terbitan ulang 1960). Yogyakarta: LKIS
Gustav Heinrich Ralph von Koenigswald

Professor Dr. **Gustav Heinrich Ralph (sok disingkat G. H. R.) von Koenigswald** (1902-1982) iku paleontolog lan geolog sing ngayahi panelitèn marang hominin, kalebu *Homo erectus*. Ralph von Koenigswald mènèhi kontribusi akèh tumrap paleontologi. Panelitèné ngenani fosil hominid ing Jawa lan panelitèn ngenani fosil wigati liyané ing Asia Kidul-wétan ndadèkaké salah siji figur paleo-antropologi abad kaping-20.

## Pranala njaba 
*Biography of von Koenigswald (in Dutch)
Candhi Kalasan

**Candhi Kalasan** utawa **Candhi Tara** iku candhi ing Daerah Istimewa Yogyakarta. Candhi iki diyasa watara pungkasan abad kaping 8 M utawa wiwitan abad kaping-9 M ing sadhuwuring yasan candhi kuna. Sawijining prasasti kuna kang digawé ing taun 778 M miturut préntah saka Raka i Panangkaran lan tinemu ora adoh saka candhi lan mènèhi katrangan yèn candhi diyasa kanggo ngurmati Bodhisattva wanita, Tara. Wiwitané, mung tinemu siji candhi ing situs mau, ya iku candhi Kalasan, nanging sawisé didhudhuk luwih jero tinemu luwih akèh manèh yasan yasan pendhukung ing saubengé candhi. Candhi iki duwé dhuwur 6 mèter lan 52 stupa

Prasasti iki uga nyatakaké yèn candhi iki digawé déning rong raja kanthi bebarengan ya iku raja saka Wangsa Syailendra lan raja saka Mataram Hindhu kang ora diweruhi jenengé ing jaman Wangsa Syailendra.

Candhi kang dumunung ana ing kurang luwihé 2&nbsp;km ing sisih kulon saka candhi Prambanan, ya iku ing sisih dalan antara kutha Yogyakarta lan Sala bisa dikategorikake déning candhi kang di bangun lan dimupanggatake déning upacara umat Buda. Candhi kang durung tinemu simbol utawa pralambang déwa kan ana ing panggonan utama candhi, nanging patung kang duwé dhuwur kurang luwih 6  mèter lan digawé saka bahan  perunggu.

Candhi Kalasan uga duwé yasan - yasan pandukung lainé ana uga telu candhi cilik ing njaba yasan candhi utawa kang awujud stupa.

Ing kapisanan candhi Kalasan kang tinemu ing papan panemon, dilanjutaké déning panggolekan kanthi cara di duduk uga tinemu yasan-yasan candhi ing saubengé candhi utama. Saliyané candhi Kalasan lan yasan - yasan pandukung lainé uga ana  pandukung lainé ana uga telu candhi cilik ing njaba yasan candhi utawa kang awujud stupa.

Adidasar saka prasasti Kalasan kang tarikh 778 kang tinemu ora adoh saka candhi, nyebatake ing babagan pandirian yasan suci minangka ngormati Bodhisattva wanita, Tarabhawana lan salh sijiné wiyara kang duwé mupangat kanggo pendeta. utawa  prasasti Nalanda ya iku bapa saka Samaragrawira. Saéngga candhi kalasan uga ddadi bukti anané Wangsa Syailendra, panguasa Sriwijaya ing Sumatra lan Jawa.

## Gladri 

Gambar:Kalasan Niche.jpg|Salah siji relung ing Kalasan nggambaraké Kala lan sesawangan dewata ing swargaloka
Gambar:Kalasan Kala.jpg|Ukiran sirah raksasa Kala ing témbok candhi sisih kidul 
Gambar:COLLECTIE TROPENMUSEUM Stenen beelden in de vorm van een makara op de Candhi Kalasan TMnr 10015966.jpg|Makara ana ing kori utama lumebu ing  candhi Kalasan.

## Uga delengen 
* Candhi

## Lokasi 
di wikimapia

## Réferènsi
Wangsa Sanjaya

[thumb|right|300px|[Candhi Prambanan, salah siji tilas Wangsa Sanjaya.]]

**Wangsa Sanjaya** iku siji dinasti sing kuwasa ing Karajan Medang *periode Jawa Tengah* (utawa biyasa karan Karajan Mataram Kuna).

## Asal-Usul 
Istilah Wangsa Sanjaya kawanuhaké déning sejarawan Dr. Bosch sajeroning karangané kanthi irah-irahan *Sriwijaya, de Sailendrawamsa en de Sanjayawamsa* (1952). Disebutaké yèn ing Karajan Medang ana loro dinasti sing kuwasa, yaiku dinasti Sanjaya lan Sailendra.

Istilah Wangsa Sanjaya tegesé jeneng pendhiri Karajan Medang, yaiku Sanjaya sing maréntah watara taun 732. Dinasti iki nganut agama Hindhu aliran Siwa, lan kiblaté marang Kunjaradari ing tlatah India. 

## Pratélan Para Raja 
Pratélan para raja Medang sadurungé Dyah Balitung sing katulis sajeroning prasasti Mantyasih miturut téyori Bosch yaiku pratélan para raja Wangsa Sanjaya, sisan uga silsilah kulawarga wiwit saka Sanjaya nganti Balitung.

Para raja mau yaiku:
* Sanjaya
* Rakai Panangkaran
* Rakai Panunggalan
* Rakai Warak
* Rakai Garung
* Rakai Pikatan
* Rakai Kayuwangi
* Rakai Watuhumalang 

## Uga delengen 
* Wangsa Sailendra
* Wangsa Isyana

## Kapustakan 
* Marwati Poesponegoro & Nugroho Notosusanto. 1990. *Sajarah Nasional Indonesia Jilid II*. Jakarta: Balai Pustaka
* Slamet Muljana. 2006. *Sriwijaya* (terbitan ulang 1960). Yogyakarta: LKIS
Prejanjèn Tordesillas

thumb|Garis demarkasi antara Spanyol lan Portugis abad kaping 15 lan kaping 16.
thumb|Prajanjèn Tordesillas, kasimpen ing Biblioteca Nacional de Lisboa
**Prajanjèn Tordesilllas** (Basa Portugis: *Tratado de Tordesilhas*, Basa Spanyol: *Tratado de Tordesillas*) iku sawijining prejanjèn sing ditandatangani ing Tordesillas (saiki ing provinsi Valladolid, Spanyol) tanggal 7 Juni 1494 sing mbagi donya ing sajabaning Éropah dadi duopoli eksklusif antara Spanyol lan Portugal sadawaning garis meridian 1550&nbsp;km sisih kulon kapuloan Tanjung Verde (lepas pasisir kulon Afrika), watara 39°53'BB. Wewengkon sisih wétan diduwèni déning Portugis lan sisih kulon déning Spanyol. Prejanjén iki diratifikasi déning Spanyol tanggal 2 Juli lan Portugis tanggal 5 September 1494. *Prejanjèn Saragosa* utawa *Zaragoza*, sing ditandatangani tanggal 22 April 1529, kanthi luwih persis nemtokaké spesifikasi anti-meridiané watara 17° wétan Maluku (145° BT).

## Pranala njaba 
* Treaty of Tordesillas, pertalan dalam Basa Inggris olèh Blair.
* *Compact Between the Catholic Sovereigns and the King of Portugal Regarding the Demarcation and the Division of the Ocean Sea*, pertalan sajeroning Basa Inggris déning Blair.
Prajanjèn ing Janti

thumb|Layang prajanjèn ing Janti 1755
Prajanjèn ing Janti (**Prajanjian Giyanti**) iku asiling rembug bedhamèn antarané VOC, pihak Mataram (diwakili déning Sunan Pakubuwana III), lan kang kraman yaiku saka golongané Pangéran Mangkubumi. Bedhamèn iki minangka putusan kanggo ngrampungi gègèran-gègèran kang kadadèn ing Tanah Mataram sapungkuré Sultan Agung.

Golongané Pangéran Sambernyawa ora mèlu teka ana sajroning parembugan bedhamèn. Sawisé layang bedhamèn iki ditapakastani, Pangéran Mangkubumi wiwit nglarag golongané Pangéran Sambernya. Banjur ing pungkasané Pangéran Sambernyawa uga bakal napakastani layang bedhamèn yaiku sajroning Prajanjian Salatiga.

Prajanjian kang ditapakastani ing tanggal 13 Fèbruari 1755 iki kanthi *de facto* lan *de jure* mratandhani rampungé Kasultanan Mataram kang mandhiri. Jeneng *Giyanti* dijupuk saka papan ginelaré prajanjian iki, yaiku ing Désa Giyanti (saiki papan mau pernahé ana ing Dhukuh Kertèn, Désa Jantiharja), ing sisih kidul-wétan kutha Karanganyar, Jawa Tengah.

Salah siji isine prajanjian yaiku nagara Mataram dipara loro kanthi  rerincèn:

* Tlatah kang mèlu Surakarta ing bang wetan, 1. Balitar, 2. Brebeg, 3. Nganjuk, 4. Pacé, 5. Srengat, 6. Kertasana, 7. Tulungagung, 8. Trenggalèk, 9. Kadhiri, 10. Majarata, 11. Basuki, 12. Rembang, 13. Balora, 14. Wanasaba, 15. Jagaraga, 16. Magetan.
* Déné tlatah kang mèlu Ngayogyakarta, 1. Madiun, 2. Panaraga, 3. Samarata, 4. Maèspati, 5. Sidayu, 6. Pasuruan, 7. Pacitan, 8. Kalangbrèt, lan sauruté pasisir ing Gresik.
* Ing bang kulon, sauruté Banyumas, pasisir kulon kabèh kaparo sigar semangka.

## Rujukan
Ngembalreja, Bae, Kudus

**Ngembalreja**,  (cara Indonésia: Ngembalrejo) iku désa ing Kacamatan Bae, Kabupatèn Kudus, Provinsi Jawa Tengah, Indonésia.

## Uga delengen 
* Bae, Kudus
* Kabupatèn Kudus

## Pranala njaba 
* Situs resmi Kabupatèn Kudus
Makiyyah

**Makiyyah** iku istilah tumrap ayat Al Qur'an kang kaudhunaké ing Mekah utawa kaudhunaké sadurungé Rasulullah SAW ijrah menyang Madinah. Sawijining surat bisa dumadi saka ayat-ayat kang kaudhunaké ing Mekah kanthi sakabèhané nanging bisa uga sapérangan kaudhunaké ing Madinah (Madaniyah).
Aksèn graf

**Aksen graf** (''''*) iku sawijining tandha diakritik sing dipigunakaké ing basa-basa Katalan, Prancis, Yunani, Italia, Nurwègen, Ossitania, Portugis, Sekotlan Gaelik, Vietnam, Welsh, basa Jawa lan sawatara basa liyané.

Istilah *graf* utawa *grav* asalé saka basa Latin *gravis* (abot). Cara ngéjané miturut marang basa Perancis: *accent grave'' .

## Àà 
## Èè 
## Ìì 
## Ǹǹ 
## Òò 
## Ùù 
## Ẁẁ 
## Ỳỳ 
## Uga delengen 
* Aksen akut
* Aksen akut ganda
* Aksen graf ganda
* Sirkumfleks
* Umlaut

## Pranala njaba 
* Proyek Diakritik yang menyediakan berbagai font diakritik 
* Tanda kutip ASCII dan Unicode
* Bantuan Papan Ketik