open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kabupatèn Toraja Lor

**Kabupatèn Toraja Lor** (Basa Indonésia: Toraja Utara), iku kabupatèn ing Provinsi Sulawesi Kidul, Indonésia. Kutha krajané yaiku Rantepao. Kabupatèn iki diadegaké miturut Undhang-Undhang Nomer 28 Taun 2008, bab pamekaran saka Kabupatèn Tana Toraja.

Kabupatèn iki dumadi saka kacamatan-kacamatan:

# Awan Rante Karua
# Balusu
# Bangkelekila
# Baruppu
# Buntao
# Kapala Pitu
# Kesu
# Nanggala
# Rantebua
# Rantepao
# Rindingalo
# Sa'dan
# Sanggalangi
# Sesean
# Sesean Suloara
# Sopai
# Tikala
# Tallinglipu Dende' Piongan Napo
# Tondon

## Réferènsi 
* Undhang-Undhang Nomor 28 Taun 2008 bab Pambentukan Kabupatèn Toraja Lor ing Provinsi Sulawesi Kidul
* Keputusan DPRD Propinsi Sulawesi Selatan No 2 Tahun 2006 tentang Persetujuan Pembentukan Kabupatèn Toraja Utara
* Ampres RUU Pemekaran Toraja Utara Diterbitkan
* DPR Sepakat Pemekaran Toraja Utara 
* Rantepao Ibu Kota Toraja Utara 
* 11 September, DPR RI Sahkan Toraja Utara, (7 September 2007)
* Presiden SBY Tandatangani Pemekaran Toraja 
* DPRD Sulsel Setujui Pemekaran Toraja Utara
* Good News bagi Toraja Utara, Presiden Setuju Pemekaran

## Deleng uga 
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

## Pranala njaba
Kabupatèn Padang Lawas Lor

**Kabupatèn Padang Lawas Lor** (basa Indonésia: Padang Lawas Utara), iku kabupatèn ing provinsi Sumatra Lor, Indonésia, yaiku pamekaran saka Kabupatèn Tapanuli Kidul.

## Pratélan kacamatan 
# Batang Onang
# Dolok
# Dolok Sigompulon
# Halongonan
# Padang Bolak
# Padang Bolak Julu
# Portibi
# Simangambat
Waltz with Bashir

***Waltz with Bashir*** (Ibrani: ואלס עם באשיר) iku siji filem animasi saka taun 2008 sing disutradarani Ari Folman. Wong-wong liya sing mèlu ngréwangi ya iku David Polonsky (seni), Yoni Goodman (animator utama) lan Max Richter (musik). Film iki suwéné patang taun olèhé nggawé lan siji kasil koprodhuksi internasional antara Israèl, Jerman lan Prancis. Film iki mbabar Prastawa Sabra lan Shatila ing taun 1982, bahan iki astaméwa amarga ora biyasa yèn siji filem animasi mbabar bahan sing nlangsa kaya mengkéné iki. Film iki péranganing siji *genre* langka sing diarani "dokumentèr animasi". Film iki mèlu sayembara Palme d'Or ing Festival Film Cannes taun 2008 lan olèh kritik positif.

## Plot 
Film iki diwiwiti mawa impènan salah siji Vèteran Perang Libanon 1982 saka Israèl. Véteran iki ing impènané dioyak-oyak déning asu 26 cacahé. Banjur dhèwèké tilpun lan kekancan karo Ari Folman, siji sutradara. Folman ditakoni bab perang, nanging lali, ora kélingan apa-apa. Banjur dhèwèké wawancara wong akèh kanggo ngèling-ngèling apa sing dilakoni nalika perang mbiyèn.

## Uga delengen 
* Persepolis (filem)

## Pranala njaba 
* Situs wèb resmi
* *Waltz With Bashir* review on Orange Film
Dolok Sigompulon, Padang Lawas Lor

**Dolok Sigompulon** iku Kacamatan ing Kabupatèn Padang Lawas Lor, Sumatra Lor, Indonésia.
## Pranala njaba
Kabupatèn Padang Lawas

**Kabupatèn Padang Lawas** iku kabupatèn ing Provinsi Sumatra Lor, Indonésia, yaiku pamekaran saka Kabupatèn Tapanuli Kidul.

## Pratélan Kacamatan 
# Barumun
# Barumun Tengah
# Batang Lubu Sutam
# Huristak
# Huta Raja Tinggi
# Lubuk Barumun
# Sosa
# Sosopan
# Ulu Barumun

## Deleng uga 
*Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

## Pranala njaba 
* Berita tentang disetujuinya RUU pendirian kabupatèn ini
* Berita tentang pemekaran Kabupatèn Tapanuli Selatan
Medan Helvetia, Medan

**Kacamatan Medan Helvetia** iku salah siji saka 21 kacamatan ing kutha Medan, Sumatra Lor, Indonesia. Kacamatan Medan Helvetia wewatesan karo Medan Sunggal ing sisih kulon, Medan Kulon ing sisih wétan, Medan Petisah ing sisih kidul, lan Medan Marelan ing sisih lor.

Ing taun 2001, kacamatan iki kang ndunungi cacahé 128.144 jiwa. Jembar wewengkon 13,16&nbsp;km² kanthi kapadhetan kang ndunungi 9.737,39 jiwa/km².

"Helvetia" iku jeneng Latin kanggo nagara Switserlan. Taun 1865, loro pemilik perkebunan asal Switserlan, Mots lan Breker ngadegaké perkebunan tembako ing Deli (laladan saubengé Medan saiki) kanthi jeneng Konigsgrätz, kang jenengé banjur diowahi dadi Helvetia. Jeneng iki nganti saiki isih tetep lan kanggo jeneng kacamatan iki.

## Kalurahan 
Kacamatan iki duwé 7 kalurahan, ya iku:
* Cinta Damai
* Dwikora
* Helvetia
* Sei Sikambing C II
* Helvetia Wétan
* Helvetia Tengah
* Tanjung Gusta

## Panggonan wigati 
* RSU Sari Mutiara
* Griya Dome
* Millenium Plaza
* Sekolah Unggulan Bangsa
* SD/SLTP/SMA Mariana

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* Halaman di situs Pemko Medan
Tanjung Raya, Agam

**Tanjung Raya** iku Kacamatan ing Kabupatèn Agam, Sumatra Kulon, Indonésia. Pusat papréntahan kacamatan dumunung ing Nagari Maninjau. Ing kacamatan iki ana tlaga Maninjau. Kacamatan Tanjung Raya nyakup tlatah saubengé Tlaga Maninjau

## Désa/Kalurahan/Nagari
Tilatang Kamang, Agam

**Tilatang Kamang** iku Kacamatan ing Kabupatèn Agam, Sumatra Kulon, Indonésia.

## Désa/Kalurahan/Nagari 
Tilatang Kamang dumadi saka 3 kanagarian yaiku:
# Gadut
# Koto Tangah
# Kapau

Sadurungé pamekaran wewengkon, wewengkon Tilatang Kamang dumadi saka 7 kanagarian, yaiku:
1.Palupuh
2.Gadut
3.Koto Tangah
4.Kapau
5.Magek
6.Kamang Hilir
7.Kamang Mudik.

## Cathetan sikil 
## Pranala njaba 
* Situs web resmi Kabupatèn Agam
Sungai Puar, Agam

**Sungai Puar** iku Kacamatan ing Kabupatèn Agam, Sumatra Kulon, Indonésia.

## Désa/Kalurahan/Nagari
Kacamatan Sungai Puar dumadi saka : 
# Nagari Sungai Pua
# Nagari Sariak
# Nagari Batagak
# Nagari Batu Palaso
# Nagari Padang Laweh
Lubuk Basung, Agam

**Lubuk Basung** iku Kacamatan ing Kabupatèn Agam, Sumatra Kulon, Indonésia.

## Désa/Kalurahan/Nagari
Kacamatan Lubuk Basung dumadi saka 5 nagari, ya iku:
#Nagari Lubuk Basung
##Jorong Siguhung
##Jorong Parit Panjang
##Jorong Pasar Lubuk Basung
##Jorong Balai Ahad
##Jorong Sangkir
##Jorong Surabayo
##Jorong Sungai Jaring
#Nagari Geragahan
##Bancah Taleh
##Geragahan Tengah
##Kampuang Caniago
##Parit Rantang
#Nagari Kampung Pinang
##Jorong Balai Selasa
##Jorong Batang Piarau
##Jorong Pasar Durèn
#Nagari Kampung Tangah
##Jorong Kampung Tangah
##Jorong Ujung Padang
##Jorong Batu Hampa
##Jorong Anak Air Kumayan
#Nagari Manggopoh
##Jorong Balai Satu
##Jorong Batu Hampar
##Jorong Sago
##Jorong Pasar Durèn
##Jorong Kubu Anau
##Jorong Padang Tongga
##Jorong Anak Air Dadok
##Jorong Manggopoh Lor
Gunung Kilimanjaro

:*Kanggo album grup The Teardrop Explodes, pirsani Kilimanjaro (album).*

**Kilimanjaro** (basa Swahili: *kilima*, gunung; *njaro*, sumunar) utawa biyèn diarani **Kaiser-Wilhelm-Spitze** iku gunung ing lor-wétan Tanzania. Gunung iki gunung paling dhuwur ing donya kang ngadeg bébas, dhuwuré 4.600 m yèn diukur saka sikil gunung.

Puncak Kilimanjaro uga wujud puncak paling dhuwur ing Afrika, kanthi kadhuwuran 5.895 mèter ing sadhuwuring lumah laut. Gunung iki uga karan *Kilima Dscharo* utawa *Oldoinyo Oibor* kang ateges gunung putih ing basa Masai.

Kilimanjaro iku gunung geni strato raksasa kang saiki ora aktif, nanging duwé fumarol kang ngetokaké gas ing kawah kang ana ing puncak utama Kibo. Ing Tanzania, puncak Kibo ditepungi minangka Puncak Uhuru. Ing taun 2003, vulkanolog Jerman kang asmané Volker Lorenz mrakirakaké magma cuwer ana ing sangisoré lumah kawah ing kajeron 121,9 m (400 kaki).

Kilimanjaro minangka jujugan plesiran, lan ana 6 rute kanggo puncak: Lemosho, Machame, Marangu, Umbwe, Rongai lan Sirkuit Lor. Padha béda-béda ing dawa. Rute panjang kang paling apik kanggo pamula, amarga nalika sampeyan nglampahi wektu luwih cepet ing pendakian, aklimatisasi dadi luwih gampang.

## Pirsanana uga 
* Taman Nasional Kilimanjaro
* Salju ing Kilimanjaro karyané Ernest Hemingway

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* Kilimanjaro, Gunung Putih sing Ora Sumunar Manèh *Kompas*, 15 Maret 2005
* Climb Mount Kilimanjaro Situs pariwisata
* Géografi Gunung Kilimanjaro 
* Situs web NASA Earth Explorer Foto perbandingan salju abadi taun 1993 lan 2000
* Climbing Kilimanjaro Situs sawijining pendaki (George R. Fisher)
* Kilimanjaro - A Climber's Journal déning Brad Wermers Jurnal sawijining pendaki Kilimanjaro.
Kabupatèn Bintan

**Kabupatèn Bintan** iku salah siji kabupatèn ing Provinsi Kapuloan Riau.
Jeneng kabupatèn Bintan sadurungé ya iku **Kabupatèn Kapuloan Riau**. Owah-owahan jeneng iki supaya ora nuwuhaké kabingungan antara Provinsi Kapuloan Riau lan Kabupatèn Kapuloan Riau. Owah-owahan jeneng iki didhasari déning Peraturan Pamaréntah Nomer 5 Taun 2006 tanggal 23 Fèbruari 2006

## Uga delengen 
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

## Pranala njaba
Kabupatèn Karimun

**Kabupatèn Karimun** iku salah siji kabupatèn ing Provinsi Kapuloan Riau. Kutha krajan Kabupatèn Karimun dumunung ing Tanjung Balai Karimun. Kabupatèn iki duwé jembar wewengkon 7.984&nbsp;km², ya iku jembar dharatan 1.524&nbsp;km² lan sagara 6.460&nbsp;km². Kabupatèn Karimun dumadi saka 198 pulo lan 67 ing antarané sing ndunungi. Padunung Karimun cacahé watara 174.784 jiwa.

Gambar:Tanjung Balai, Karimun.JPG|Moto kabupatèn Karimun
Gambar:Tanjung Balai port, Karimun, Indonésia.JPG|Plabuhan Tanjung Balai, Karimun

## Uga delengen 
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

## Pranala njaba 
* Situs web resmi Pamaréntah Kabupatèn Karimun , situs web ini merupakan situs papréntahan lama di masa papréntahan Bapak H. Nurdin Basyirun dengan wakilnya Bpk. Aunur Rofiq.
* Situs informasi Masyarakat Karimun , situs web ini merupakan salah satu médhia informasi masarakat Karimun.
Andjar Any

**Andjar Any** (1936-2008) iku jeneng sesinglon *Andjar Mujiono*, pangripta lelagon langgam Jawa. Lairé ing Panaraga, 3 Maret 1936 lan séda ing Rumah Sakit PKU Muhammdiyah Surakarta dina Kemis Kliwon (yèn diétung saka tanggalan Jawa dadine wis lumebu dina Jemuwah, dadi Jemuwah Legi)13 November 2008 amarga gerah stroke.  Akèh lagu-lagu sing kondhang, ing antarané *Yèn ing Tawang Ana Lintang* lan *Jangkrik Génggong*. Rong lagu iki dinyanyèaké déning Waldjinah, penyanyi langgam Jawa sing kawentar amarga lagu-lagu iki.

Lagu-lagu sing diyasa Andjar Any kapétung éwon lagu. Ing antarané lagu-lagu iku ya iku:
* Yèn ing Tawang Ana Lintang
* Jangkrik Génggong
* Jenang Gula
* Nyidham Sari

Lagu *Yèn ing Tawang Ana Lintang* dianggep miwiti langgam Jawa gagrag anyar ing jamané.. Pisanané, sing nyanyi Sarbini, mbakyuné Waldjinah.

Saliyané ngarang lagu, Andjar Any uga nulis sawatara buku kabudayan Jawa lan pulitik. Priyayi iki uga nulis geguritan lan carita cekak.Andjar Any uga aktif ing donya pers kanthi mandégani koran Pos Kita ing Sala.

## Cathetan sikil
Majapait

**Majapait** iku sawijining praja kang tau ana ing Tanah Jawa. Praja iki wiwit dibangun taun 1293 Masèhi ing Jawa Wétan. Karajan iki nguasani mèh kabèh Pulo Jawa, Madura, Bali, lan laladan liyané ing Nusantara. Majapait iki krajan gedhé pungkasan kang nganut agama Hindhu-Buda ing Nusantara. Pusat krajan iki ana ing laladan kang saiki kalebu Kacamatan Trowulan, Majakerta.

## Sajarah 
Taun 1292 Singasari dikuwasani keturunan kraton Kediri yaiku Jayakatwang. Salah sawijining keturunan Singasari, Raden Wijaya, sumingkir menyang Pulo Madura. Ing pulo iku, Wijaya olèh pramayoga déning kang baureksa Madura, yaiku Aria Wiraraja, supaya éthok-éthok ngabdi karo Jayakatwang.

Jayakatwang nampa Wijaya lan kanugrahan lemah ing tlatah Tarik kang isih awujud alas. Tarik iki dadi cikal bakal kraton Majapait. Ing pungkasan taun 1293, Wijaya migunakaké prajurit Kubilai Khan kang arep nyerang Singasari (Kertanagara), gabungané prajurit Cina karo Wijaya iki bisa ngalahaké Jayakatwang kang déning prajurit Cina dikira Kertanagara. Raden Wijaya uga ngalahaké prajurit Kubilai Khan nalika acara pista kamenangan musuh Jayakatwang.

## Raja-raja 
* Raden Wijaya 1293 - 1309
* Jayanagara 1309 - 1328
* Bhre Kahuripan 1328 - 1350
* Hayam Wuruk 1350 - 1389
* Wikramawardhana 1389 - 1429
* Suhita 1429 - 1447
* Kertawijaya utawa Brawijaya I 1447 - 1451
* Rajasawardhana utawa Brawijaya II 1451 - 1453
* Purwawisesa utawa Girishawardhana utawa Brawijaya III 1456 - 1466
* Pandanalas utawa Suraprabhawa utawa Brawijaya IV 1466 - 1968
* Bhre Kertabhumi utawa Brawijaya V 1468 - 1478
* Girindrawardhana utawa Brawijaya VI 1478 - 1498

## Sumber sajarah 
* *Pararaton* - Sajatiné kitab iki nyeritaake Ken Arok ning uga ana cathetan jumenengé Majapait.
* *Kakawin Nagarakretagama*
* Prasasti
* Cathetan sajarah saka Cinten

## Majapait ambruk
Lingga Lor, Lingga

**Lingga Lor** (basa Indonésia : Lingga Utara), iku Kacamatan ing Kabupatèn Lingga, Kapuloan Riau, Indonésia.

## Désa/Kalurahan
Singkep Kulon, Lingga

**Singkep Kulon** (basa Indonésia : Singkep Barat0, iku Kacamatan ing Kabupatèn Lingga, Kapuloan Riau, Indonésia.

## Désa/Kalurahan
Kabupatèn Kapuloan Anambas

**Kabupatèn Kapuloan Anambas** iku siji kabupatèn ing Provinsi Kapuloan Riau, Indonésia. Kutha krajané ya iku Tarempa. Kabupatèn iki diadegaké miturut Undhang-Undhang Nomer 33 Taun 2008, minangka pamekaran saka Kabupatèn Natuna.

## Rujukan 
* Undhang-Undhang Nomer 33 Taun 2008 bab Pambentukan Kabupatèn Kapuloan Anambas ing Provinsi Kapuloan Riau
Kabupatèn Natuna

**Kabupatèn Natuna**, iku salah siji kabupatèn ing Provinsi Kapuloan Riau.
Natuna dumunung paling lor Indonésia. Ing sisih lor, Natuna wewatesan karo Vietnam lan Kamboja, di selatan berbatasan dengan Sumatera Selatan dan Jambi, di pérangan sisih kulon karo Singapura, Malaysia, Riau, lan ing sisih wétan karo Malaysia Timur dan Kalimantan Barat. Natuna berada pada jalur pelayaran internasional Hongkong, Jepang, Koréa lan Taiwan.
Kabupatèn iki misuwur minangka pangasil lenga lan gas. Cadhangan lenga patra Natuna dikira-kira watara 14.386.470 barel, déné gas bumi 112.356.680 barel.
 

## Uga delengen 
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia

## Pranala njaba
Pulo Bintan

:*Artikel iki ngenani Pulo Bintan. Deleng uga Kabupatèn Bintan.*

**Pulo Bintan** iku pulo ing provinsi Kapuloan Riau, Indonésia, dumunungé Kutha Tanjungpinang, kutha krajan Provinsi Kapuloan Riau.  Ing pulo iki ana loro papréntahan, yaiku Pamaréntah Kutha Tanjungpinang sing dumunung ing Senggarang lan Tanjungpinang, déné pamaréntah kabupatèn Bintan dumunung ana ing Bandar Seri Bintan. Pulo iki cedhak karo nagara Singapura.
Kabupatèn Berau

**Kabupatèn Berau** iku kabupatèn ing provinsi Kalimantan Wétan. Ibu kutha kabupatèn iki dumunung ing Tanjung Redeb, Berau. Kabupatèn iki jembaré 32.700&nbsp;km² kanthi sing ndunungi watara 75.000 jiwa.

Objek wisata sing ana ing Kabupatèn Berau antarané:

# Taman Laut Pulo Derawan
# Taman Buru Batu Putih ing Kacamatan Talisayan
# Bekas Pura Gunung Tabur
# Karaton Sambaliung
# Makam Raja-Raja Gunung Tabur ing pinggir Kali Berau lan Kali Kelay

## Pranala njaba 
* Situs resmi Pemkab Berau 
* Situs tentang konservasi hutan di Kabupatèn Berau 
* Koran Tempo Berau, Supermarket Wisata Kalimantan Timur
Basa Armèni

**Basa Armèni** (հայերեն լեզու, IPA: [hajɛɹɛn lɛzu] — *hayeren lezow*, utawa dicekak dadi *hayeren*) iku basa Indo-Éropa sing dipituturaké déning wong Armèni. Basa iki basa resmi ing Armèni lan uga Nagorno-Karabakh (siji republik sing umadeg kanthi *de facto* nanging kanthi *de-jure* péranganing Azerbaijan). Basa iki nduwé aksara dhéwé sing diarani Aksara Armèni.

Para ahli basa racaké ngeklasifikasi basa Armèni minangka cabang dhéwé saka basa Indo-Éropa. Nanging sawatara ahli basa Indo-Éropa kaya ta Clackson (1994), nduwé gagasan yèn basa Armèni bisa diklompokaké karo cabang basa Yunani. Gagasan iki diarani hipotésis Yunani-Armèni (basa Inggris: *Graeco-Armènin Hypothesis*), sing dikombinasi mawa hipotésis basa Yunani-Arya Renfrew, Clackson lan Fortson 1994).

## Conto Basa Armèni 
Sawijining ukara ing basa Armèni mawa pertalané ing basa Jawa. Conto iki ya iku donga Kanjeng Rama agama Kristen:
* Basa Armèni: Hayr / mer / or / erkins:/ surb /elici / anun /k’o. Ekesce / ark’ayut / ‘iwn / k’o. Elicin / kamk’ / k’o / orpes / erkins / ew / erki.
* Basa Jawa: Rama / kita / sing / ing-sorga:/ suci / dadi / Asma /panjenengan. / Rawuha / karajan / panjenengan. / Dadosa / Karsa / panjenengan / ing-sorga / lan / ing-bumi.
* "Kanjeng Rama ing swarga, Mugi Asma Dalem kaluhurna. Kraton Dalem kawiyarna. Ing donya inggih kalampahana Karsa Dalem kados ing swarga."

## Cathetan sikil
Kabupatèn Paser

**Kabupatèn Paser** iku kabupatèn ing Provinsi Kalimantan Wétan, Indonésia. Kutha krajan kabupatèn iki dumunung ing Tanah Grogot.

## Pranala njaba 
* Peraturan Pamaréntah Nomor 49 Tahun 2007 tentang Perubahan Nama Kabupatèn Pasir Menjadi Kabupatèn Paser Kalimantan Timur
Kabupatèn Tana Tidung

**Kabupatèn Tana Tidung** iku Kabupatèn ing provinsi Kalimantan Lor, Indonésia.

## Uga delengen 
* Kabupatèn Bulungan
* Kabupatèn Nunukan
* Suku Tidung
* Radar Tarakan 

## Pranala njaba 
* ***Tana Tidung Resmi Kabupatèn***. Kaltim Pos, 18 Juli 2007
* ***DPR Setujui 8 Laladan Otonom Baru***. Media Indonésia, 17 Juli 2007
Sesayap Hilir, Tana Tidung

**Sesayap Hilir** iku Kecamatan ing Kabupatèn Tana Tidung, Kalimantan Wétan, Indonésia.

## Désa/Kalurahan
Kembang Janggut, Kutai Kartanegara

**Kembang Janggut** iku Kacamatan ing Kabupatèn Kutai Kartanagara, Kalimantan Wétan, Indonésia. Asil bumi saka kacamatan iki antarané: pari, jagung, klapa sawit, coklat, kayu jati lan karèt. Déné asil paternakan antarané: pitik, sapi, wedhus, kebo, lan iwak.

## Désa/Kalurahan
Désa ing kacamatan iki ana 11 ya iku:
*Genting Tanah
*Loa Sakuh
*Hambau
*Kembang janggut
*Kelekat
*Pulau Pinang
*Long Beleh Haloq
*Long Beleh Modang
*Muai
*Perdana
*Bukit Layang

## Rujukan
## Pranala njaba
*Situs wèb Kabupatèn Kutai Kartanagara
Anggana, Kutai Kartanegara

**Anggana** iku Kacamatan ing Kabupatèn Kutai Kartanagara, Kalimantan Wétan, Indonésia. Kacamatan iki duwé asil bumi wujud: pari, kopi, mrica, karèt, sarta asil peternakan pitik lan urang. Sawetara sarana indhustri sing ana antarané: Colstorage: PT. Samarinda Cendana, Ekspor Urang: PT. Syam Surya Mandiri, Minyak Sawit Mentah: PT. Rea Kaltim, Batu Bara: PT. Kertanagara, PT. Bara Kumala, PT. Sinar Kumala Naga, Dok Kapal: PT. Area Kaltim, CV. Karya Pasifik, Konstruksi: PT. Punj Lioyd, Piber : PT. Buran Nusa Respati, Migas: PT. Medco, PT. Total Indonésia, Stok Fail: PT. Lana Harita, PT. Citra Harita Mineral

## Désa/Kalurahan 
Désa ing kacamatan iki 
*Sepatin
*Muara Pantuan
*Tani Baru
*Kutai Lama
*Anggana
*Sungai Meriam
*Sidomulyo
*Handil Terusan
 
## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Situs wèb Kabupatèn Kutai Kartanagara
Maja

left|thumb
**Maja** (*Aegle marmelos* (L.) Correa, iku jinising jeruk-jerukan utawa Rutaceae) sing wité kuat ing panggonan sing angèl nanging godhongé gampang rontok. Asliné saka Asia tropika lan subtropika. Tuwuhan iki lumrahé dibudidayakaké ing pekarangan tanpa dirumat. Maja iku isih saseduluran karo kawista. Ing Bali dikenal kanthi sebutan *bila*.

Tuwuhan iki bisa tuwuh ing panggonan sing angèl, upamané suhu panas banget (49°C) ing mangsa katiga utawa-7&nbsp;°C ing mangsa adhem ing Punjab (India), sadhuwuring +1.200m saka lumahing sagara. Ing Asia Kidul-Wétan, maja mung bisa ngembang lan ngewoh kanthi becik yèn mangsa garing sing krasa tenan lan ora umum katemon ing elevasi sadhuwuring 500 m. Maja bisa waé urip ing tlatah rawa, garing, lan semanak karo lemah sing rada *basa* (salin).

Kulit njaba woh maja wernané ijo nanging isiné kuning utawa jingga. Ambuné wangi lan banyuné manis, ora kaya anggepan sawatara wong Jawa sing nganggep rasané pahit.

## Rena-rena 
Maja mau ing mitos dumadiné karajan Majapahit, karajan sing nguwasani saindhenging Nusantara ing abad XIII-XV. Jaré carita gethok tular, Radèn Wijaya, sing ngadegaké karajan, éntuk lemah ing tlatah Tarik (saiki sakidulé Surabaya). Nalika lagi babad alas ana prejurité sing mangan woh maja. Kebeneran rasané pait. Mula, panggonan bulak kana banjur mau "Majapahit".

## Pranala njaba 
* Katrangan woh-wohan iki seka Universitas Purdue
* Katrangan budidaya seka IPTEK.NET
Kabupatèn Kutai Kartanegara

**Kutai KartaNagara** (bisa uga disingkat: Kukar) iku kabupatèn ing provinsi Kalimantan Wétan.

Kabupatèn Kutai KartaNagara jembaré 27.263,10&nbsp;km² lan jembar wewengkon perairan kurang luwih 4.097&nbsp;km² kang dipérang sajeroning 18 wewengkon kacamatan lan 226 désa/kalurahan, kanthi kang ndunungi cacahé 547.422 jiwa (2005).

Sacara géografis Kabupatèn Kutai KartaNagara dumunung antara 115°26'28" BT-117°36'43" BT lan 1°28'21" LU-1°08'06" LS kanthi wates-wates:

* Lor karo Kabupatèn Malinau
* Wétan karo Kabupatèn Kutai Wétan, Kutha Bontang lan Selat Makassar
* Kidul karo Kabupatèn Pasir
* Kulon karo Kabupatèn Kutai Kulon
## Sajarah 
Kabupatèn Kutai KartaNagara minangka panerusan saka **Kabupatèn Kutai** sadurungé dimekaraké ing taun 1999. Wewengkon Kabupatèn Kutai, kalebu Kutha Balikpapan, Kutha Bontang, lan Kutha Samarinda, sadurungé minangka wewengkon kakuwasan Kasultanan Kutai KartaNagara ing Martadipura.

Taun 1947, Kasultanan Kutai KartaNagara ing Martadipura kanthi status **Laladan Swapraja Kutai** lumebu Federasi Kalimantan Timur bebarengan karo 4 Kasultanan liyané kaya Bulungan, Sambaliung, Gunung Tabur lan Pasir.

**Laladan Swapraja Kutai** diowahi dadi **Laladan Istimewa Kutai** kang wujud laladan otonom/laladan istimewa satingkat kabupatèn miturut UU Darurat No. 3 Taun 1953.

Taun 1959, status **Laladan Istimewa Kutai** kang dipanggedhèni Sultan A.M. Parikesit dibusak. Lan dhedhasar UU No. 27 Taun 1959, laladan ini dipérang dadi 3 Daerah Tingkat II, yaiku:

# Kuthamadya Balikpapan kanthi kutha krajan Balikpapan
# Kuthamadya Samarinda dengan kutha krajan Samarinda
# Kabupatèn Kutai kanthi ibukuth Tenggarong

#### Pratélan Bupati Kutai KartaNagara (kalebu Bupati Kutai) 
### Kacamatan 
Kabupatèn Kutai KartaNagara dumadi saka 18 kacamatan yaiku:

thumb|200px|thumb|Kreteg ing Kutai
## Deleng uga 
* Karajan Kutai
* Kesultanan Kutai KartaNagara ing Martadipura

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Situs Resmi Pamaréntah Kabupatèn Kutai KartaNagara
* KutaiKartaNagara.com
* Situs resmi DPRD Kutai KartaNagara
* Situs resmi BAPPEDA Kutai KartaNagara
* Situs resmi Badan Penanaman Modal Laladan (BPMD) Kutai KartaNagara
Wolo, Jayawijaya

**Wolo** iku dhistrik (setingkat karo kacamatan) ing Kabupatèn Jayawijaya Provinsi Papua.

Kabupatèn Jayawijaya
Kamu Lor, Dogiyai

**Kamu Lor** (basa Indonésia: Kamu Utara), iku dhistrik ing Kabupatèn Dogiyai, Provinsi Papua, Indonésia.

## Uga delengen 
* Kabupatèn Dogiyai
* Papua
Mapia, Dogiyai

**Mapia** ,iku dhistrik ing Kabupatèn Dogiyai, Provinsi Papua, Indonésia.

## Uga delengen 
* Kabupatèn Dogiyai
* Papua
Chandrayaan-1

**Chandrayaan-1** () iku sawijining misi panjelajahan menyang bulan tanpa awak kang diayahi déning Organisasi Panelitèn Ruang Angkasa India (ISRO), lembaga ruang akasa nasional India. Misi iki nyakup sawijining pangorbit bulan lan *impactor* (pendharat?). Wahana jaban akasa iki diluncuraké déning vèrsi modhifikasi saka Wahana Peluncur Satelit Kutub ing tanggal 22 Oktober 2008 saka Satish Dhawan Space Centre, Sriharikota, Andhra Pradesh. 'Chandrayaan' (sajeroning manéka basa India) kira-kira ateges 'Lelaku menyang Bulan'.

## Babagan studi 
* Mineralogis resolusi dhuwur lan pencitraan kimiawi marang wewengkon-wewengkon kutub lor lan kidul kang salawasé dumunung ana ing sangisoré ayang-ayang.
* Panggolékan banyu lan ès ing lumahing utawa sangisoré lumahing Bulan, mligi ing kutub-kutub bulan. 
* Idhèntifikasi pérangan-pérangan puncak kimiawi saka watu-watu karang ing puncak-puncak bulan. 
* Stratigrafi kimiawi kerak bulan liwat *remote sensing* marang puncak-puncak (upland) sentral saka kawah-kawah bulan kang gedhé, Wewengkon Aitken Kutup Kidul (SPAR) lll. Diangkah pérangan-pérangan jeroné bakal diéntukaké.
* Métakaké variasi pérangan lumahing bulan sepanjang jalur satelit. 
* Observasi marang spèktrum sinar X kang luwih gedhé saka 10&nbsp;keV lan liputan stereografis saka sapérangan gedhé lumahing Bulan kanthi résolusi 5m 
* Nemokaké pangertèn-pangertèn anyar bab asal-usul lan évolusi bulan.

Chandrayaan-1 ngrampungaké patang orbit saubengé Bumi, ing tanggal 23 Oktober: "Anané wahana jaban akasa iki normal lan (pesawat iki) lumaku kanthi apik. Ubengé sajeroning orbit elips sapisan saben 6 jam 30 menit. Wahana wis ngrampungaké 4 orbit lan lagi nglakoni orbit angka 5."

## Uga delengen 
* Pratélan misi menyang bulan saiki lan ing mangsa ngarep

## Rujukan 
## Pranala njaba 
;Chandrayaan
* Official Homepage of Chandrayaan-1
* Chandrayaan-1 Mission Profile  by NASA's Solar System Exploration
* NSSDC Chandrayaan-1 page 
* S. K. Shivkumar, Director of the ISRO satellite tracking system, on talking to Chandrayaan
;Isi amotan
* M3 fact sheet 
* SPACE.com: U.S. radar on Chandrayaan-1? 
* C1XS X-ray Spectrometer Instrument 
* BBC, In pictures: India's moon mission - views from the streets
* in.reuters.com, FACTBOX: India's first mission to the moon 
* FACTBOX - Reuters - Planned lunar missions 
* Reuters: CHRONOLOGY - Five key dates in the race to the moon 
* Chandrayaan Animation by Thejes on YouTube
* Download high resolution version of the Chandrayaan Animation by Thejes
Melikan, Wedhi, Klathèn

**Melikan** iku salah sawijining désa ing Kacamatan Wedhi, Kabupatèn Klathèn, Jawa Tengah. Désa Melikan yaiku désa kang mapan ing paling Wétan lan winatesan langsung kalawan kecamatan Bayat.

## Réferènsi
Kupat

**Kupat** utawa **ketupat** iku panganan kas Asia Kidul-Wétan mawa bahan dhasar beras kang dibungkus nganggo slongsong saka nam-naman godhong klapa (*janur*). Kupat paling akèh tinemu nalika dina riyaya, yaiku nalika umat Islam rampung pasa ing sasi Ramelan.

Panganan kas kang migunakaké kupat antarané: kupat tahu (Grabag, Kabupatèn Magelang), lan kupat glabet (Kutha Tegal). Kupat uga kerep disuguhaké nganggo saté utawa opor. Saliyané ing Indonésia, panganan kupat uga tinemu ing Malaysia, Brunei lan Singapura.

Ana rong jinis wangun kupat yaiku *kepel* (luwih umum) lan *jajaran genjang*. Saben wangun duwé alur nam-naman kang béda. Kanggo gawé selongsong kupat perlu dipilih *janur* kang kualitasé apik, yaiku kang dawa, ora kanomen lan ora ketuwan.

## Panggunan liya 
Ing sawatara kalangan ing Jawa, kupat kerep digantung ing sandhuwuring lawang omah minangka jimat. Masarakat ing laladan mau isih ngugemi tradhisi supaya ora gawé kupat ing dina-dina biyasa, saéngga kupat amung disuguhaké wektu ariaya lan nganti sepasar sawisé iku. Déné ing Bali, kupat kerep diaturaké minangka sesajèn upacara.

## Deleng uga 
* Lonthong
* Kasuran
Amanatun Lor, Timor Tengah Kidul

**Amanatun Lor** iku kecamatan ing Kabupaten Timor Tengah Selatan Propinsi Nusa Tenggara Wétan.

Kabupaten Timor Tengah Selatan
Tarsius katé

**Pygmy Tarsier** (*Tarsius pumilus*), uga dikenal minangka **Mountain Tarsier** utawa **Lesser Spectral Tarsier**, iku sawijining primata sing saba wengi, tinemu ing ing Sulawesi Tengah, Indonesia.  Pygmy Tarsiers dipercaya wis cures ing taun 2000, nalika èlmuwan Indonesia kanthi ora sengaja matèni siji kéwan mau nalika nggasang tikus. Pygmy Tarsiers urip tinemu pisanan ing taun 1920-an déning tim riset saka Universitas Texas A&M ing Gunung Rore Katimbo ing Taman Nasional Lore Lindu sasi Agustus 2008. Loro kéwan lanang lan siji wadon (siji manèh ucul) kacekel mawa jaring, lan dipasangi radio kanggo nglacak sabané.

Amarga Pygmy Tarsier pisanan sing isih urip katon ing 70-plus taun, kanyatan iki ngguguraké téoariné sawatara primatologis, yèn species iki wis cures.

## Katrangan fisik 
Awak Pygmy Tarsier dawané 95 nganti 105&nbsp;mm (kira-kira 4 inchi), lan boboté kurang saka 2 ounces (57 gram). *T. pumilus* duwé fitur morfologis sing béda banget, dawané awak sing luwih cendhak saka jinis species tarsier liyané, lan boboté sing ènthèng. Uga *T. pumilus* iki duwé kuping sing luwih cilik tinimbang jinis liyané, lan wuluné warna coklat nom (*tan*) utawa *buff*, kanthi warna dominan klawu utawa abang kacoklatan. Buntuté akèh wuluné, lan dawané watara 135 nganti 275&nbsp;mm. Sing paling nyolok ya iku matané sing gedhé, diamèteré watara 16&nbsp;mm. Pygmy Tarsier uga duwé cakar, tanpa kuku, ing limang drijiné, lan ing loro driji sikilé. Kuku sing kaya cakar iku kanggo nguwataké cengkereman kanggo nggandhul, mangan, sarta *obahan*.

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Tiny, long-lost primate rediscovered in Indonesia
Cingkarabala

**Cingkarabala** iku sebutan kanggo raseksa kembar *Upatabala* lan *Balaupata*. Buta loro iki kang jaga gapura Suralaya kang sok diarani *Sela Matangkeb*. Upatabala lan Balaupata diwènèhi kawenangan nulak utawa nrima sapa waé kang arep lumebu wewengkon Suralaya.

Cingkarabala iki putra raja jin Prabu Patanam ing Dahulagiri.

Cingkarabala olèh kalungguhan ing kadhéwatan amarga kagawa déning sadulur tuwané Nandini kang dadi titihan Bathara Guru lan manggon ing Kahyangan Suralaya.

## Uga delengen 
* Suralaya
Dhadhungawuk

thumb|120px|Limbuk

**Dhadhungawuk** iku salah sawijining prejurit Batari Durga ing alas Krendhayana. Tugasé angon kebo (Andhanu) cacah 40. Kebo-kebo iki kulité ireng, sikil putih (pancal panggung). dhèwèké mesthi angon kebo kanthi ekhlase ati ning alas Krendawahana.
Kebo-kebo iku naté disilih Pandhawa kanggo lamarané Arjuna marang Sumbadra.
Dananjaya

**Dananjaya** iku adhiné Prabu Yudhistira, raja jin ing nagara (alas) Mretani. Dananjaya manggon ing kesatrian Madukara. Beberangan kalawan kangmasé, Dananjaya nduwé pusaka jala sutra awujud emas.

Dananjaya iku banjur kalah déning Arjuna ing lakon Babad Alas Mretani. Wiwit prastawa iku, Dananjaya manjing ing ragané Arjuna lan jeneng Dananjaya dadi salah sawijining dasanama Arjuna lan uga marisi kesatrian Madukara.
Jatibarang Lor, Jatibarang, Brebes

**Jatibarang Lor** iku désa ing kacamatan Jatibarang, Brebes, Jawa Tengah, Indonésia. Masarakat Jatibarang lumrahé nyekak jeneng Jatibarang Lor kanthi sebutan "Jalor". Masjid sing misuwur ing Jatibarang Lor yaiku Masjid Al-Ittihad Jatibarang.
## Géografi
Kantor Désa Jatibarang Lor dumunung ing kordinat: 
## Tapel wates désa
*Kulon: Désa Kemiriamba
*Lor: Désa Kertasinduyasa, Janagara, Pamengger, Tegalwulung
*Wétan: Désa Karanglo
*Kidul: Désa Jatibarang Kidul

## Basa
Basa sing dipigunakaké déning masarakat Jatibarang lor yaiku basa Jawa ngoko lan Krama

## Papan misuwur 
*Masjid Al-Ittihad Jatibarang
*Pasar Tradisional Jatibarang
*Terminal Dokar Jatibarang
*Terminal Angkudan Pedésaan Jatibarang

## Pranala njaba
Sistem Posisi Global

right|thumb|Gambaran satelit GPS ing orbit
**Sistem Posisi Global** utawa *Global Positioning System* (**GPS**) iku salah sawijining sistem navigasi satelit sing duwé fungsi nemtokaké dunungé panggonan kanthi migunakaké 24 satelit sing ngirimaké sinyal gelombang mikro menyang Bumi. Sinyal iki ditampa déning piranti panampa ing lumahing bumi, lan dipigunakaké kanggo nemtokaké posisi, karikatan, arah, lan wektu. Sistem sing sarupa karo GPS antarané GLONASS Ruslan, Galileo Uni Éropah, IRNSS India.

Sistem iki dikembangaké déning Departemen Pertahanan Amérikah Sarékat, kanthi jeneng dawa **NAVSTAR GPS** (kasalahan umum dikira NAVSTAR iku cekakan, kamangka NAVSTAR iku jeneng sing diwènèhaké déning John Walsh, ya iku wong sing nemtokaké kawicaksanan wigati sajeroning program GPS). Kumpulan satelit iki diurus déning 50th Space Wing Angkatan Udara Amérikah Sarékat. Béa parawatan sistem iki watara US$750 yuta saben taun, kalebu kanggo ngganti satelit lawas, sarta riset lan pangembangan.

## Kagunan 
* MilitèrGPS dipigunakaké kanggo kaperluan perang, kaya déné nuntun arah bom, utawa meruhi posisi wadyabala. Kanthi cara iki kita bisa ngawruhi endi kanca endi mungsuh kanggo nyegah salah sasasran, utawa nemtokaké obahan wadyabala.
* NavigasiGPS akèh dianggo minangka piranti navigasi kaya kompas. Sawetara jinis kendaraan wis dipirantèni nganggo GPS kanggo piranti bantu nivigasi, kanthi nambahaké péta, banjur bisa kanggo mandhu supir, saéngga supir bisa meruhi jalur endi sing kudu dipilih menyang papan sing dituju.
* Sistem Informasi GéografiKanggo kaperluan Sistem Informasi Géografi, GPS kerep uga dianggo nggawé péta, ya iku kanggo ngukur let tapel wates, utawa minangka referensi pangukuran.
* Sistem pelacakan kendaraanKagunan liya GPS ya iku minangka pelacak kendaraan, kanthi bantuan GPS sing duwé kendaraan/pengelola armada bisa meruhi ana ngendi waé kendaraané wektu iki.
* Pamantau lindhuMalah dina iki, GPS kanthi katelitèn dhuwur bisa dipigunakaké kanggo mantau owahan lemah, sing ordené mung mm sajeroning setaun. Pamantauan owahan lemah migunani kanggo ngira-ira kadadéan lindhu, vulkanik utawa tektonik

## Sistem liya 
:*Artikel utama: Sistem navigasi satelit*
Sistem navigasi satelit liya sing lagi dikembangaké déning nagara liya ya iku:
* Beidou — Sistem lokal ing RRC sing bakal dikembangaké dadi sistem internasional mawa jeneng COMPASS.
* Galileo — Sistem sing lagi dikembangaké déning Uni Éropah, kanthi bantuan saka RRC, Israèl, India, Maroko, Arab Saudi, Koréa Kidul, lan Ukraina.
* GLONASS — Sistemduwèké Ruslan sing lagi didandani.
* Indian Regional Navigational Satellite System (IRNSS) — Sistem sing dikembangaké déning India.

## Rujukan 
## Uga delengen 
* Pelacak kendaraan
* Sistem Informasi Géografi
November 2008

**29 November 2008**-Pasukan militèr India mratélakaké yèn Hotèl Taj Mahal wis kasil diamanaké, ngrampungi aksi terorisme ing Mumbai kang wis lumaku wiwit tanggal 26 November. 

**29**-Gara-gara (*haruhara*) kadadéan ing Jos, Nigeria sawisé kasil pemilu lokal diumumaké. Saora-orané 381 tiwas. 

**28**-Demonstran anti-pamaréntah patroli ing kawasan Papan Anggegana Don Muang, Bangkok, Thailand, ésuk-ésuk, sawisé ana kabar yèn panggonan mau bakal diresiki déning patugas keamanan.

**26**-Sawetara teroris wiwit nganakaké pambedhil, panjeblugan granat, lan panyanderaan ing sawatara panggonan ing kutha Mumbai, India. 

**25**-Warga Grunlan milih supaya olèh otonomi kang luwih gedhé saka Dhénemarken liwat referendum. 

**20**-Panliti Niu Selan lan Australia nemu spésies anyar pinguin, pinguin Waitaha, kang urip ing Niu Selan nganti cures 500 taun kapungkur. 

**17 2008**-Lindhu kakuwatan 7,5 SR kadadéan jam 00:02:32 WIB ésuk umun-umun ing pasisir Minahasa, Sulawesi Lor. Péhak kang duwé wewenang wis mbatalaké pèngetan tsunami kang sadurungé wis digiyaraké. 

**15**-KTT Pamimpin G-20 bab Pasar Kauangan lan Ékonomi Donya diwiwiti ing Washington, DC, Amérikah Sarékat kanggo ngrembug krisis ékonomi global. 

**13**-5 tiwas lan 10 ilang ing Cianjur, Jawa Kulon awit saka anané kacilakan lemah longsor. 

**13**-Kacilakan kapal silem Ruslan K-152 Nerpa niwasaké 20 wong.

**9**-Trio kapidhana pati Bom Bali 2002, Amrozi, Mukhlas, lan Imam Samudera dièksekusi jam 00.15 WIB ing Nusakambangan, Cilacap, Jawa Tengah.

**7**-Johnson Toribiong kapilih minangka Présidhèn Palau sajeroning Pilihan umum Présidhèn Palau 2008.

**6**-Pamaréntah Indonésia mbiwara bakal ngudhunaké rega BBM jinis premium dadi Rp 5.500,00/L wiwit tanggal 1 Dhésèmber 2008 kang bakal teka.

**4**-Barack Obama menangaké pamilu présidèn AS minangka wong ireng kapisan.

**2**-Pejabat Présidhèn Zambia, Rupiah Banda, menang Pilihan umum Présidhèn lan kapilih dadi présidhèn definitif.

## Uga delengen 
* Oktober 2008
* Dhésèmber 2008
Krisis ékonomi

**Krisis ékonomi** iku sajeroning èlmu ékonomi wujud istilah lawas miturut téyori siklus bisnis, tegesé owah-owahan sing rikat tumuju résèsi. Minangka conto krisis ékonomi 1994 ing Meksiko, krisis ékonomi Argentina (1999-2002), krisis ékonomi Amérika Kidul 2002, krisis ékonomi Kamerun. Déné krisis finansial bisa wujud krisis perbankan utawa krisis monetèr.

## Uga delengen 
* Téyori krisis
* Krisis internasional
* Krisis kauangan 2007-2008
* Krisis Ékonomi 1997-1998
* Krisis Ékonomi Global 2008

## Pranala njaba 
*"Crisis of Capitalism" olèh MIA Encyclopedia of Marxism
Dapurna, Wirasari, Grobogan

**Dapurna**,(basa Indonésia : Dapurno) iku désa ing Kecamatan Wirasari, Kabupatèn Grobogan, Provinsi Jawa Tengah.

## Uga delengen
* Wirasari, Grobogan
* Kabupatèn Grobogan

## Pranala njaba
* Situs resmi Kabupatèn Grobogan
Èksperimèn Hershey-Chase

thumb|Gambaran èksperimèn
**Èksperimèn Hershey-Chase** iku wujud sèri èksperimèn sing diayahi ing taun 1952 déning Alfred Hershey lan Martha Chase, nuduhaké yèn DNA iku material genetika, sing pisanan dituduhaké ing taun 1944 déning Èksperimèn Avery-MacLeod-McCarty. Sawetara DNA wis dimangertèni kanthi cetha déning para biologis wiwit taun 1869, wektu iku akèh-akèhé ngira yèn protéin sing gawa informasi kanggo sipat sing diwarisaké.

Hershey lan Chase nganakaké èksperimèné ing *T2 phage*, sawijining virus sing strukturé saiki bisa dideleng nganggo mikroskop èlèktron. *Phage* iki dumadi saka mung siji *shell* protéin, isi material genetikané. *Phage* nulari (*infects*) bakteri kanthi cara nèmpèl ing mèmbran njaba lan nyuntikaké material genetikané, njalari mesin genetika bakteri mrodhuksi virus luwih akèh, nyisakaké kulité (*shell*) sing kothong nèmpèl ing bakteri.
thumb|Gambaran struktural T2 *phage*

Sajeroning èksperimèn sing pisanan, para paneliti iki mènèhi label marang DNA saka *phages* nganggo Phosphorus-32 radioaktif (èlemèn phosphor ana ing DNA nanging ora ana siji-sijia ing 20 asem amino saka ngendi protéin mau digawé). Èksperimèn ngidinaké *phages* nulari E. coli, banjur kulit protéin dijupuk saka sèl sing wis ditulari nganggo blèndher lan piranti centrifuge. Pungkasané tinemu yèn panjejak radioaktif (*radioactive tracer*) bisa katon mung ing sèl bakteri lan ora ing kulit protéin.

Ing èksperimèn kapindho, para paneliti mau maringi label marang *phages* nganggo Sulfur-35 radioaktif (Sulfur utawa welirang ana sajeroning asem amino Cysteine lan Methionine, nanging ora ana ing DNA). Sawisé pamisahan, panjejak radioaktif (*radioactive tracer*) tinemu ing kulit protéin, nanging ora tinemu ing bakteri sing wis ditulari, nuduhaké yèn material genetika sing nulari bakteri iku DNA.

Hershey nampa bebungah Nobel Fisiologi utawa Obat-obatan ing taun 1969 kanggo panemuané ing babagan "struktur genetika virus.”

## Uga delengen 
* DNA

## Wacan 
* Hershey, A.D. and Chase, M. (1952) *Independent functions of viral protéin and nucleic acid in growth of bacteriophage*. J Gen Physiol. 36:39-56.
Angkudan kali

**Angkudan Kali lan Tlaga** iku wangun sistem angkudan barang lan penumpang. Sistem angkudan iki kalebu tuwa nanging isih dadi sistem angkudan utama ing wewengkon-wewengkon tinamtu sanadyan sistem transportasi liyané wis maju kaya ing wewengkon Éropah.

## Uga delengen 
* Angkudan Dharat
* Angkudan Sagara
* Angkudan Udara
* Transportasi

## Pranala njaba
Gangsingan

jmpl|250x250px|Dolanan gangsingan.
**Gangsingan**  yaiku jeneng dolanan tradhisional kang migunakaké gasing utawa kèkèhan. Gangsingan uga bisa diarani gangsing, gasing, gasingan, utawa kèkèhan. Gangsing digawé saka pring utawa kayu. Ing tengah-tengahé ana bolongan cilik. Bolongan kasebut bakal muni seru yèn gangsing diputer mubeng.

Ana rong jinis dolanan gangsing iki. Sing paling aman yaiku suwé-suwénan mubengutawa banter-banteran swarané. Yèn péngin luwih nantang yaiku diadu. Ing antarané gangsing mau diadu lan sapa kang gangsingé pecah utawa rusak, yaiku kang kalah. Gangsing kanggo diadu iki ora ana bolongané lan digawé saka kayu, bisa kayu mlandhing (*petai cina*) utawa kayu liyané kang rada atos lan serat kayuné alus supaya ora gampang cuwil.

Kanggo muter gangsing mau dibutuhaké tali, kang diarani uwet. Tali dililitaké wiwit saka endhas, gulu nganti pundhaké gasing. Sawisé iku gangsing asor diuncalaké mengarep kanthi ngegèt, patrapé kaya nguncalaké bal boling.

## Banggalan 
Adu gangsing diarani banggalan. Carané, wiwitan para juru main ngubengake gasing bebarengan, kang mandheg dhisik puteran gasingé kalah banjur dadi asor, yaiku muter gangsing kanggo dibanggal. Gangsing utawa kèkèhan kang dianggo banggalan racaké ing sisih ngisor dipasangi paku kanggo ngrusak (yèn bisa malah mecahaké) kèkèhan kang dibanggal.
[thumb | Gangsingan saka [Ngayogyakarta.]]

Sajeroning dolanan banggalan, gangsing asor kang wis diubengaké mau banjur dibanggal utawa diantem saka ndhuwur nganggo gangsing pambanggal, tujuané supaya ubengan gasing asor bisa mandheg utawa gasingé cuwil utawa rusak. Yèn gangsing pambanggal luput (kabuk) ngenani gangsing asor, pambanggal dianggep kalah lan sabanjuré ganti dadi asor. Yèn pambanggalé kena lan gangsing asor mandeg luwih dhisik ubengané, pambanggal dianggep menang lan gangsing asor kudu ngubengaké gangsingé manèh kanggo dibanggal.

## Dolanan kang saemper
Ana manèh dolanan liya kang saemper, kagawe saka kayu kang diarani *pathon*. Pathon iki kang ana ing laladan/basa liya diarani *gasing*.

## Deleng uga 
* Benthik
* Nèkeran
* Umbul
* Pathon

## Pranala jaba 
* Kompasiana:Gasing kayu dan istilah uniknya 
* Gasing Yogyakarta
Boloh, Toroh, Grobogan

**Boloh** iku sawijining desa sing ana ing Kecamatan Toroh, Kabupaten Grobogan, Provinsi Jawa Tengah, Indonesia. Tembung Boloh dhewe nduweni teges Ombo (lebar) lan Loh Jinawi (subur), mula Boloh mujudake dhaerah utawa lemah gedhe kang nduweni lemah kang subur. Mayoritas Desa Boloh iku Islam.

Wilayah Desa Boloh kaperang dadi 6 (enem) dusun, yaiku: 
* Pejaren 
* Boloh I 
* Boloh II 
* Kaluwan 
* Kayen
* Tlogo Mulyo

## Réferènsi
Pilangpayung, Toroh, Grobogan

**Pilangpayung** iku désa ing Kacamatan Toroh, Kabupatèn Grobogan, Provinsi Jawa Tengah.

## Dusun 
## Uga delengen 
* Toroh, Grobogan
* Kabupatèn Grobogan
## Pranala njaba 
* Situs resmi Kabupatèn Grobogan
Banjareja, Gabus, Grobogan

**Banjareja**, iku salah siji désa / Kalurahan ing Kecamatan Gabus, Kabupatèn Grobogan, provinsi Jawa Tengah.

## Uga delengen 
* Gabus, Grobogan
* Kabupatèn Grobogan

## Pranala njaba 
* Situs resmi Kabupatèn Grobogan
Sudoku

, uga kaloka minangka ***Number Place*** utawa ***Nanpure***, iku sajinis teka-teki logika. Angkahé kanggo ngisi angka-angka wiwit saka 1 nganti 9 ing sajeroning jaring-jaring 9×9 sing dumadi saka 9 kothak 3×3 tanpa ana angka sing padha ing larikan, kolom utawa kothak. Sepisanan kababr ing sawijining koran Prancis ing taun 1895 lan mbokmanawa kadayan déning matematikawan Switserlan Leonhard Euler, sing agawémisuwur *Latin square*.

Versi modhèren dolanan iki diwiwiti ing Indianapolis taun 1979. Banjur dadi misuwur manèh ing Jepang taun 1986, nalika pangecapan Nikoli nemu teka-teki iki sing diripta déning Howard Garns.

Jeneng "*Sudoku*" iku cekakan basa Jepang saka , tegesé "angka-angkané kudu tetep tunggal".

## Jinis 
Sanadyan Sudoku kanthi 9 x 9 kothak sing kapérang dadi 3 x 3 blok minangka jinis sing paling umum, nanging sajatiné akèh jinis utawa varian liyané kaya ta 4x 4 sing kapérang dadi 2x2 blok, kothak 5x5 kanthi blok *pentomino* ya iku blok sing dumadi saka limang kothak singkagandhèng lan wanguné warna-warna). Ana uga kothak 7x7 sing kapérang dadi blok-blok wolung kothak (*heptomino*)

Jinis liyané (sing luwih rumit) antarané kothak 16x16 kanthi isian angka/aksara 1 nganti F (angka hexadesimal). Banjur ana manèh *Mini Sudoku* (6x6 kanthi 3x2 blok), *Killer Sudoku*, *Hyper Sudoku*, *Extreem Sudoku*, *Diagonal Sudoku, *Squiffy*, Sudoku Alfabet, *Su Moji*, Sum Sudoku*, *Cryptogram Sudoku*, *Circular Sudoko*, *Assembling Sudoku*, *Pathfinder*, *Kakuro* lan liya-liyané.

## Pranala njaba 
* 
* 'Father of Sudoku' puzzles next move (BBC)
Umbul

**Umbul** iku sajinis dolanan tradhisional kanggo bocah cilik (lumrahé bocah lanang) kang migunakaké gambar.  Pirantiné wujud "gambar", yaiu gambar-gambar kang dikethok-kethok pesagi, racaké gambar wayang. Gambar kang didol lumrahé isih lembaran amba isi kurang luwih 50 gambar. Banjur lembaran gedhé mau di guntingi dadi gambar cilik-cilik. Saben gambar ana nomeré, ya iku 1 nganti 50 kang dunungé ana ing pojok gambar.

## Carané
Sing jenengé "umbul" iku saben bocah setor sak lembar gambar, kang diarani gacu utawa gacuk.  Sawisé diklumpukaké déning salah siji (bandar) gambar-gambar banjur diuncalaké mendhuwur bebarengan. Bareng wis tiba ing lemah endi gambar gacu kang tibané mlumah ( gambaré madhep mendhuwur), iku kang menang. Kabèh gambar kang tibané mengkurep bakal dadi duwèké kang menang. Yèn gambar kang mlumah punjul siji, umbul diterusaké manèh mligi kanggo gambar-gambar kang mlumah waé ( puteran kaloro) nganti mung ana siji gambar kang mlumah lan ya iku juru main kang dianggep menang. Nalika gambar-gambar diumbulaké mau para juru main banjur padha mbengokaké gacuné dhéwé-dhéwé. Sing gacuné gambar Janaka racaké mbengok karo nudingi gambar kang tiba ing lemah: " Janaka..janaka..dhéwééé..!!

Jenengé waé dolanan, mesthi waé ana juru main kang jujur apa anané lan ana uga bocah kang julig ya iku kanthi ngrékadaya gacuné supaya bisa tiba mlumah.  Carané ya iku gambar gacuné didengkèk-dengkèk dhisik sadurungé supaya rada mlengkung. Yèn konangan, bandar sadurungé ngumbulaké banjur meneng-meneng ndengkèk gambar kang rada mlengkung mau supaya bali normal. Kalamangsane yèn ana kang ora trima banjur dadi tukar utawa gelutan.

## Uga delengen 
* Benthik
* Dakon
* Gasingan
* Wok enthog
Angkudan dalan

**Angutan Dalan** iku tetumpakan (*kendaraan*) sing diidinaké migunakaké dalan, miturut "*Peraturan Pamaréntah Nomer 44 Taun 1993 bab Kendaraan dan Pengemudi*" disebutaké:

;Sepédah Montor: yakuwi tetumpakan mawa motor nganggo rodha 2 (loro), utawa 3 (telu) tanpa omah-omahan (kabin), nganggo utawa ora nganggo kréta sisih.

;Montor Panumpang: ya iku saben tetumpakan mawa motor sing dipirantèni saakèh-akèhé 8 (wolu) lungguhan ora kalebu papan lungguhan supir, nganggo utawa ora nganggo bagasi.

;Montor Bis: ya iku saben tetumpakan mawa motor sing dipirantèni punjul 8 (wolu) papan lungguhan ora kalebu papan lungguhan supir, nganggo utawa ora nganggo bagasi.

;Montor Barang: ya iku saben tetumpakan mawa motor saliyané sing kalebu sepédah montor, montor panumpang lan montor bis. Tuladha: trek, trek gandhèng, trek tronton, kontêner lsp.

## Uga delengen 
* Angkudan Dharat
* Angkudan Kali lan Tlaga
* Angkudan Sagara
* Angkudan Udara

## Pranala njaba
Asia Wétan

**Asia Wétan** iku sub-wewengkon Asia.Jembaré watara 6.640.000&nbsp;km², utawa 15 persèn saka bawana mau.

Nagara-nagara sing dumunung ing Asia Wétan:

* Républik Rakyat Cina, kajaba provinsi Qinghai lan laladan otonomi Xinjiang lan Tibet
* Jepang
* Koréa Lor
* Koréa Kidul
* Taiwan
* Mongolia
* Hong Kong

Nagara-nagara ing ngisor iki uga kadhangkala dianggep péranganing Asia Wétan gumantung marang cara deleng pulitik:

* Sisa pérangan RRC: Xinjiang, Qinghai, Tibet (bisa Asia Wétan utawa Asia Tengah)
* Mongolia (bisa Asia Wétan utawa Asia Tengah)
* Vietnam (bisa Asia Wétan utawa Asia Kidul-Wétan)
* Ruslan Wétan (bisa Asia Wétan utawa Asia Lor)

Luwih saka 1.500 yuta jiwa, utawa watara 40 persèn sing ndunungi Asia lan saprapat sing ndunungi donya manggon ing Asia Wétan. Wewengkon iki minangka salah siji wewengkon paling padhet ing donya. Kapadhetan sing ndunungi Asia Wétan, 230 per km², padha karo kaping limané rata-rata donya.

Sajarah Asia Wétan, lan uga sawatara péranganing Asia Kidul Wétan, akèh kadayan déningCina. Umpamané, kabèh nagara-nagara Asia Wétan migunakaké aksara Cina ing sawatara wektu sajeroning sajarahé. Laladan Cina, Jepang, lan Koréa duwé sistem tulisan sing gegandhèngan, lan bebarengan karan CJK utawa CJKV kajaba Vietnam.

## Deleng uga 
* Sajarah Asia Wétan
* Asia

## Pranala njaba
Patrick Leahy

**Patrick Joseph Leahy** (lair 31 Maret, 1940) iku sénator senior Amérikah Sarékat saka Vermont. Leahy asal saka Parté Dhémokrat, lan wektu iki dadi Ketua Komité Pengadilan Senat.

## Karir lan kulawarga 
Leahy lair ing Montpelier, Vermont, anak saka Alba lan Howard Francis Leahy. Bapaké wong Amérika-Irlandia lan ibuné Amérika-Italia. Sajarah asal kulawargané ya iku saka migran Irlandia ing Montreal, Quebec and his wife's family is from Quebec. Leahy duwé sedulur lanang ya iku John, lansedulur wadon, Mary.

Leahy lulus saka Saint Michael's College ing taun 1961 lan nampa gelar dhoktor (*J.D.*) saka Georgetown University Law School ing taun1964. 
## Senator AS 
Ora kaya adaté amarga praja Vermont sing biyasa dadi punjering Parté Républik, Leahy iku siji-sijiné angggota Parté Dhémokrat sing kapilih dadi sénator saka Vermaont lan siji saka mung telu wong non-Républikan sing makili Vermont ing tataran fédheral sawisé rampung Perang Sadulur AS. 
## Sajarah pancalonan 
* **1974 election for U.S. Senate**
** **Patrick Leahy** (D), 49.5%
** Richard W. Mallary (R), 46.4%
* **1980 election for U.S. Senate**
** **Patrick Leahy** (D) (inc.), 49.8%
** Stewart M. Ledbetter (R), 48.5%
* **1986 election for U.S. Senate**
** **Patrick Leahy** (D) (inc.), 63.7%
** Richard A. Snelling (R), 34.7%
* **1992 election for U.S. Senate**
** **Patrick Leahy** (D) (inc.), 54.2%
** Jim Douglas (R), 43.3%
* **1998 election for U.S. Senate**
** **Patrick Leahy** (D) (inc.), 72%
** Fred Tuttle (R), 23%
* **2004 election for U.S. Senate**
** **Patrick Leahy** (D) (inc.), 71%
** Jack McMullen (R) 25%
** Craig Hill (G) 1%
** Keith Stern (I) 1%
** Ben Mitchell (LU) 0%

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* New York Times — Patrick J. Leahy News collected news and commentary
* SourceWatch Congresspedia — Patrick Leahy  profile
* Videos of Patrick Leahy, via Meteor