Indhèks Pamegaran Manungsa

**Indèks Pangyasa Manungsa** (IPM) / **Human Development Index** (**HDI**) iku pangukuran perbandingan saka pangarep-arep urip (harapan hidup), melèk aksara, pendhidhikan lan baku urip tumrap kabèh nagara saindenging donya. IPM kanggo klasifikasi apa sawiji nagara minangka nagara maju, nagara tumuwuh utawa nagara kari lan uga kanggo ngukur prabawa saka kawicaksanan ékonomi marang kualitas urip.

## Sajarah 
Indèks iki ing taun 1990 dikembangaké déning pamenang nobel India Amartya Sen lan ékonom Pakistan Mahbub ul Haq, sarta dibantu déning Gustav Ranis saka Yale University lan Lord Meghnad Desai saka London School of Economics. Wiwit dina iku indèks iki dianggo déning Program pangyasa PBB sajeroning lapuran IPM tahunané.

Amartya Sen nggambaraké indèks iki minangka "pangukuran vulgar" amarga watesané. Indèks iki luwih fokus marang bab-bab sing luwih sènsitif lan migunani tinimbamng mung saukur pametu perkapita sing salawasé iki dianggo. Indèks iki uga migunani minangka kreteg tumrap paneliti sing serius kanggo meruhi bab-bab sing luwih rinci sajeroning lapuran pangyasa manungsa.

IPM ngukur pencapaian rata-rata sawiji nagara sajeroning 3 dimènsi dhasar pangyasa manungsa:
* urip sing séhat lan dawa umuré, sing diukur nganggo pangarep-arep urip nalika lair
* Kawruh sing diukur nganggo angka tingkat waca tulis ing wong diwasa (boboté rong protelon) lan kombinasi pendhidhikan dhasar, menengah, dhuwur gross enrollment ratio (bobot sakprotelon).
* standard kauripan sing layak diukur nganggo logaritma natural saka prodhuk dhomèstik bruto per kapita ing paritasi daya beli.

Saben taun Pratélan nagara miturut IPM diumumaké miturut panilaian ing dhuwur. Pangukuran alternatif liya ya iku Indèks Kemiskinan Manungsa sing luwih fokus marang kemiskinan.

## Metodhologi 
thumb|right|280px|trend IPM antara 1975 dan 2004

Lumrahé kanggo ngowahi sawijining variabel awal, umpamané x, tumrap sawiji index bébas antara 0 lan 1 (sing ngéntukaké indèks sing béda kanggo ditambahaké minangka siji kesatuan), formula sing dianggo ya iku:

* x-index = \frac{x - \min\left(x\right)} {\max\left(x\right)-\min\left(x\right)}

ing ngendi \min\left(x\right) lan \max\left(x\right) wujud variabel angka maksimum lan minimum xsing bisa diasilaké.

IPM nggambaraké telu indhikator umum:

* Indèks Pangarep-arep Urip = \frac{LE - 25} {85-25}
* Indèks Pendhidhikan = \frac{2} {3} \times ALI + \frac{1} {3} \times GER
** Angka melèk aksara diwasa (ALI) = \frac{ALR - 0} {100 - 0}
** Gross Enrollment Ratio (GER) = \frac{CGER - 0} {100 - 0}
* Indèks PDB = \frac{\log\left(GDPpc\right) - \log\left(100\right)} {\log\left(40000\right) - \log\left(100\right)}

LE: Angka pangarep-arep urip

ALR: Angka melèk aksara

CGER: *Combined gross enrollment ratio*

GDPpc: PDB perkapita miturut PPP sajeroning USD

UNDP wis nyiptakaké cathetan tèknis pangitungan IPM (pirsani pranala ing ngisor).

## Indonésia 
Angka IPM Indonésia

# taun 1980 = 0,522
# taun 1985 = 0,562
# taun 1990 = 0,624
# taun 1995 = 0,658
# taun 2000 = 0,673
# taun 2003 = 0,709
# taun 2004 = 0,714
# taun 2005 = 0,723
# taun 2006 = 0,729
# taun 2007 = 0,734
 	  	  	  	  	  	  	  	 
cathetan: Tanggal 18 December 2008 diluncuraké sistem pangitungan anyar marang IPM kanthi nglebokaké GDP PPP sing anyar. Bab iki duwé akibat marang owahing angka IPM saben nagara lan rangkingnya ing donya. Miturut pratélan sing anyar, IPM indonésia ing taun 2007 ya iku = 0,734 

## Lapuran 2006 
Lapuran iki diumumaké ing Cape Town, Afrika Kidul tanggal 9 November 2006.

### 30 paling dhuwur IPM (0.965 nganti 0.885) 
#  0.965 ()
#  0.960 ()
#  0.957 ()
#  0.956 ( 4)
#  0.951 ( 1)
#  0.950 ( 1)
#  0.949 ( 4)
#  0.948 ( 2)
#  0.947 ( 2)
#  0.947 ()
##  0.947 ( 2)
##  0.945 ( 8)
##  0.945 ( 4)
##  0.944 ( 3)
##  0.943 ( 1)
##  0.942 ( 1)
##  0.940 ( 1)
##  0.940 ( 3)
##  0.938 ( 2)
##  0.936 ( 1)
##  0.932 ( 1)
##  0.927 ()
##  0.927 ()
##  0.921 ()
##  0.916 ()
##  0.912 ( 2)
##  0.910 ( 1)
##  0.904 ( 1)
##  0.903 ()
##  0.885 ( 1)

### 3 gedhé dhéwé / 3 paling cilik per wewengkon 
### Nagara sing ora kalebu pétungan 
**Afrika**
* 
* 
* 

**Asia**
* 
* 
* 
* 
* 

**Éropa**
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

**Oseania**
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Para juwara kapungkur 
Nagara-nagara kanthi IPM nomer siji ing pratélan taun-taun kapungkur.

* 2006-
* 2005-
* 2004-
* 2003-
* 2002-
* 2001-
* 2000-
* 1999-
* 1998-
* 1997-
* 1996-
* 1995-
* 1994-
* 1993-
* 1992-
* 1991-
* 1990-
* 1985-
* 1980-

## Rujukan 
## Uga delengen 
* Pratélan nagara miturut Indèks Pangyasa Manungsa
* Pratélan provinsi Indonésia miturut Indèks Pangyasa Manungsa
* Freedom House
* Nagara donya katelu
* Nagara maju

## Pranala njaba 
* 
* Human Development Report Office
* 
* 
* 
* List of countries by HDI at NationMaster.com