Surfaktan

jmpl|Diagram skematik saka misèl saka lenga ana ing tekanan banyu, kayata bisa kedaden ing émulsi saka lenga lan banyu. Ing conto iki, buntut larut minyak molekul surfaktan nuwuhakè minyak (biru), dene pucuk larut banyu tetep kontak karo fase banyu (abang).
**Surfaktan** minangka senyawa sing nyuda ketegangan permukaan (utawa ketegangan antar muka) ing antaranè rong cuwèran, ing antaranè gas lan cairan, utawa ing antaranè cuwèr lan padhat. Surfaktan bisa uga tumindak minangka deterjèn, agén pembasahan , émulsi, agén umpluk utawa dispersan. Tembung "*Surfactant*" iku gabungan saka ***surf**ace-**act**ive agén**t,*** diciptakaké udakara 1950.

## Struktur lan komposisi surfaktan 
Surfaktan biasané mawa senyawa organik sing amfifilik, tegesé ngemot klompok hidrofobik *(buntuté*) lan klompok hidrofilik *(endhasé*). Mula, surfaktan ngemot komponén sing ora larut ing banyu (utawa larut minyak) lan komponén sing larut ing banyu. Surfaktan iki bakal nyebar ing banyu lan nyerap ing antarané udara lan banyu utawa ing antarané minyak lan banyu, yèn banyu dicampur karo minyak. Klompok hidrofobik sing ora larut ing banyu bisa ngluwihi fase banyu akèh, menyang udara utawa menyang fase minyak, dene klompok endhas sing larut banyu tetep ana ing fase banyu.

## Surfaktan ing biologi 
Awak manungsa ngasilakè surfaktan sing beda-beda. Surfaktan paru diprodhuksi ana ing paru supaya bisa gampang ambegan kanthi nambah kapasitas paru-paru total, lan kakebakan saka paru-paru . Ing sindrom tekanan napas utawa RDS, terapi pangganti surfaktan mbantu pasien ngalami ambegan normal kanthi nggunakakè bentuk farmasi surfaktan. Salah sawijining conto surfaktan paru-paru farmasi yaiku *Survanta* (*beractan*) utawa bentuk umum *Beraksurf* sing diprodhuksi dening *Abbvie* lan *Tekzima*. Garam empedu, surfaktan sing diproduksi ing ati, duwè peran penting ing pencernaan. 

## Guna surfaktan 
Surfaktan duwè peranan penting minangka agén pembersih, pembasahan, penyebaran, émulsi, pambentuk umpluk lan anti umpluk ing akèh aplikasi lan produk rumah tangga, kalebu deterjen, pelembut kain, minyak motor, émulsi, sabun, cat, perekat, tinta, anti pedhut, lilin ski, lilin papan salju, kertas daur ulang, ing prosès flotasi, prosès cuci lan enzimatik, lan obat pencahar . Uga formulasi agrokimiya kayata herbisida (sawetara), insektisida, *biocides* (*sanitizers*), lan spermisida ( *nonoxynol-9* ).  Produk perawatan pribadi kayata kosmetik, sampo, gèl adus, kondisioner rambut, lan pasta untu. Surfaktan digunakakè ing pemadam kebakaran lan pipa (agén pengurangan seret cuwèr). Polimer surfaktan alkali digunakakè kanggo mobilisasi minyak ing sumur minyak.

## Risiko keamanan lan lingkungan 
Umumé surfaktan anionik lan non-ionik ora beracun, duwè LD50 sing sebanding karo uyah meja. Keracunan senyawa *amonium kuaternaria*, sing kalebu antibakteri lan antijamur, beda-beda. *Dialkyldimethylammonium chlorides (DDAC, DSDMAC)* digunakakè minangka pelunak kain kanthi kurang LD50 (5 g / kg) lan intine ora beracun, déné *alkilbenzyldimethylammonium klorida* disinfektan duwè LD50 0,35 g / kg. Paparan jangka dawa kanggo surfaktan bisa ngganggu lan ngrusak kulit amarga surfaktan ngganggu membran lipid sing nglindhungi kulit lan sèl liyane. Iritasi kulit umume nambah seri non-ionik, amfoterik, anionik, surfaktan kationik.  Surfaktan asring disimpen ing macem-macem cara ing darat lan ing banyu, minangka bagéan saka prosès sing dituju utawa limbah industri lan rumah tangga.   

## Paripustaka