Shiso

***Perilla frutescens*** **var.** ***crispa***, uga dikenal kanthi jeneng Jepang **shiso**, yaiku kultivar saka *Perilla frutescens*, tanduran saka kulawarga *Lamiaceae*. Tanduran iki asline saka wilayah pegunungan Tiongkok lan India, nanging saiki bisa ditemokake ing saindenging jagad. Bagean tanduran sing beda digunakake ing masakan Asia Wetan lan Asia Wetan Kidul.

## Etimologi 
Tanduran iki dikenal ing basa Mandharin minangka *zǐsū* (紫蘇 "perilla ungu"), sing asal saka jeneng Jepang *shiso* (紫蘇/シソ) lan jeneng Vietnam *tía tô*. Tanduran iki uga disebut *huíhuísū* (回回蘇 "Perilla saka Hui") ing basa Mandharin. Ing basa Korea, tanduran iki diarani *ggaetnip* (깻잎) utawa *soyeop* (소엽). 

Ing basa Inggris, kadhangkalane tanduran iki kasebut *beefsteak plant*, amarga varian tanduran sing godhongé ungu padha karo warna daging abang. Jeneng umum liyane kalebu *perilla mint*, "kemangi cina", lan "kemangi liar". Varietas shiso hias umume duwe sebutan dhewe kayata *wild* *coleus* utawa *summer* *coleus*. Varietas godhong abang kadhangkala disebut "mint ungu". Ing Ozarks, tanduran iki diarani "suket ula derik" amarga swara sing ditimbulaké nalika gagang garing disebul angin ing dalan sing padha karo swara derikane ula.

Tanduran iki kadhangkala diarani kanthi jeneng genus, Perilla. Nanging, sebutan iki ambigu amarga perilla uga bisa ngrujuk menyang kultivar sing beda (*Perilla frutescens* var. *frutescens*). Kanggo ngindari kebingungan, *Perilla frutescens* var. *frutescens* asring diarani *egoma* ("perilla wijen") ing Jepang lan *deulkkae* ("wijen liar") ing Korea.

Nalika shiso dikenalaké ing negeri Kulon ing taun 1850-an, shiso iki diwenehi jeneng ilmiah *Perilla nankinensis*, dijupuk saka nama kutha Nanjing. Jeneng iki saiki kurang umum tinimbang *Perilla frutescens*.

## Asal lan distribusi 
Dicritakake asal-usul tanduran iki saka tlatah India lan China, sanajan tanduran iki bisa ditemokake ing Asia Tenggara kayata Thailand lan malah negara Asia liyane. 

## Panggunaan dhaharan 
### Korea 
Ing Korea, tanduran iki umume diarani *soyeop* (소엽) utawa *ggaetnip* (깻잎). Tanduran iki asring digunakake minangka bahan baku kanggo acar ing masakan *jangajji*. Godhong seger saka tanduran bisa digunakake minangka *ssam* utawa sayuran seger asring digunakake minangka lawuh kanggo mangan barbekyu Korea kayata *samgyeopsal*. Kajaba iku, *ggaetnip* uga digunakake minangka bahan baku kanggo kimchi kanggo ngganti sawi putih dados bahan baku. 

### Vietnam 
Ing Vietnam, tanduran iki diarani *tía tô* (chữ Hán: 紫蘇). Dibandhingake karo varian Jepang, tanduran iki cenderung duwe godhong sing luwih cilik nanging ambune luwih kuat. Godhong *tía tô* digunakake ing masakan Vietnam kanggo salad, sup, utawa masakan tumis. Rasa sing kuat cocok kanggo masak panganan laut kayata urang lan iwak. Tanduran iki biasane dados kanggo hiasan ing panganan sing arane *bún* (bihun beras). Godhongé dadi abang padhang nalika direndhem ing *umezu*, banyu uyah cuka sing diasilake minangka produk sampingan saka plum acar. Shiso bisa digabung karo *umezu* kanggo nggawe sawetara jinis susyi. Ing mangsa panas, shiso kadang digunakake kanggo nggawe jus abang legi. Ing Kyoto, shiso abang lan wijine digunakake kanggo nggawe *shibazuke*, jinis terong sing difermentasi. 

Godhong abang digaringaké lan diuleg dadi serpihan, banjur dicampur karo uyah kanggo dadi bumbu sing diarani *yukari*. Tembung *yukari* minangka istilah kuna kanggo warna ungu, lan pisanan digunakake dening Mishima Foods Co. kanggo njlèntrèhaké produk shiso, sanajan tembung kasebut saiki digunakake kanggo nyebut bumbu shiso ing umum. Serpihan godhong shiso abang minangka bahan umum ing bumbu *furikake*, sing dimaksudake kanggo ditaburi beras utawa dicampur dadi onigiri.

Shiso ijo diarani *aojiso* (青紫蘇) utawa *ba* (大葉 "godhong gedhe"). Godhong ijo iki digunakake kanggo dekorasi panganan mi kayata *hiyamugi* utawa *sōmen*, masakan daging kayata *sashimi*, *tataki* lan *namero*, lan masakan tahu kayata *hiyayakko*. *Shirasu* *sashimi* asring dihiasi karo shiso ijo. Godhong wutuh uga dianggo wadhah wasabi, utawa *tsuma* (hiasan). Godhong uga bisa digiling ing sisih siji lan digoreng kanggo nggawe tempura, lan disajikake karo gorengan liyane. Asline, shiso ijo digunakake tinimbang kemangi, lan malah wis digunakake ing tambahan pizza. Ing mangsa panas 2009, Pepsi Jepang ngetokaké ombènan rasa musiman, Pepsi Shiso ijo. 

Wiji shiso sing diarani *shiso no mi* bisa diasinake lan diawetake kaya rempah-rempah. Wiji iki bisa digabungake karo *daikon* (lobak) sing disigar sacara apik kanggo nggawe salad sing prasaja. Lenga sing ditekan saka wiji kasebut uga bisa digunakake kanggo nggoreng rendhem.

## Referensi 
## Bibliografi 
* 

## Pranala njaba 
* . This site is nominally available in English, but the search engine is not very robust.