Gréja Mémorial Stanford

**Gréja Mémorial Stanford** mapan ing Main Quad ana satengahing kampus Universitas Stanford, California, Amérikah Sarékat. Gréja iki dibangun nalika jaman rénaisans Amérikah déning Jane Stanford minangka tetenger kanggo mèngeti garwané, Leland. Gréja iki dirancang déning arsitèk Charles A. Coolidge, salah sawijining mahasiswa Henry Hobson Richardson. Gréja iki misuwur aran ‘intening makutha arsitèktur universitas”.

Rumpakaning gréja kawengku déning Jane Stanford lan para wali universitas ing taun 1898, lan diwiwiti ing taun 1903. Bangunan iki nduwèni corak Rumawi lan Bizantium ing rerincèné, winasitan saka gréja-gréja ing laladan Venice, mliginé Ravenna. Cendhéla-cendhéla kaca patri lan mosaik-mosaik amba adhedhasar saka lukisan-lukisan babagan agama kang misuwur ing Éropah. Gréja iki nduwèni limang organ, kang bisa dipigunakaké déning para juru musik kanggo mainaké manéka warna gagrag musik organ. Gréja Mémorial Stanford panggah bakoh nalika katerak rong lindhu gedhé, ya iku nalika taun 1906 lan 1989. Banjur didandani kanthi ékstènsif sawisé kadadéan iku mau.

Gréja Mémorial Stanford iku gréja kang kawitan dhéwé lan minangka salah sawijining gréja non-dhénominasi kang misuwur ing Pasisir Kulon Amérikah Sarékat. Wiwit pambangunané ing taun 1903, ancas madeging gréja ya iku kanggo ngawékani kabutuhan spiritual universitas klawan cara non-séktérian. Pandhita gréja kang sepisanan, David Charles Gardner, miwiti tradhisi kapangarsan lan wis masitani pangembangan sesambungan spiritual, patrap, lan akadhemiké Universitas Stanford tumrap agama. Pandhita gréja nduwèni peran mligi kanggo madeging dhépartemèn studhi agama Stanford, lan ngalih citraning Stanford kang wiwitané iku  nalika abad tengahan jejuluk “universitas sékulèr” malih dadi “bangkité iman lan wiyata ing Stanford”. Ing pungkasané 1960-an, nalika iku pangkajian agama iku mligi babagan prakara sosial lan étika kaya ta ras lan Perang Viétnam.

## Sajarah 
Gréja Stanford mapan ing punjering Universitas Stanford lan minangka wangunan utama kang katon nalika dideleng saka Palo Alto. Gréja iki ana tengah-tengahing garis sakidulé Main Quad. Gréja iki dibangun déning Jane Stanford (1828-1905) minangka tetenger kanggo mèngeti garwané, Leland Stanford (1824-1893). Kulawarga Stanford nduwèni pangajap manawa sawijining gréja iku kudu dadi punjering komplèks pawiyatan luhur. Kulawarga iki padha taat anggoné nindakaké agama, lan nduwèni cara pandeleng kang binuka, mula saka iku gréja kang dibangun ing kampus iki minangka papan ibadah non-dhénominasional. Robert C. Gregg, pandhita gréja nalika 1980-an lan 1990-an, mratélakaké manawa Stanford anggoné ngadegaké gréja iku nduwèni rong ancas: kang sepsian ya iku kanggo mènèhi kalodhangan anggoné ngembangaké patrap tata budi tumrap mahasiswané lan kaping pindhoné ya iku kanggo mènèhi rasa ayem tentrem lan kakuwatan tumrap masarakat.

Leland Stanford surud rikala taun 1893; gègèran hukum babagan palemahan kebon Stanford nyumenèkaké pambangunaning pawiyatan luhur nganti pirang-pirang taun suwéné. Nalika pasulayan iku dirampungaké déning Jane Stanford, tundhoné dhèwèké bisa mujudaké pangajapé kanggo mbangun sawijining gréja. Ing taun 1898, dhèwèké lan para wali universitas padha ngajokaké dhisèn kanggo mbangun gréja. Ing taun 1890, Jane Stanford nyambangi kancané ya iku Maurizio Camerino ing Venesia. Camerino iku salah sawijining juru kagunan kang misuwur awit mosaik pagawéané iku nduwèni mutu kang dhuwur. Jane lan garwané tau pethukan Camerino pirang-pirang taun sadurungé, ya iku nalika lelungan menyang Éropah. Stanford nuli mènèhi tugas tumrap Camerino lan badan usahané, studhio Antonio Salviati, kanggo mrodhuksi mosaik gréja. Stanford mèlu cawé-cawé ing babagan dhisèn lan konstruksi gréja. Dhèwèké nduwèni pangajap manawa mutuné watu kang dianggo Gréja Mémorial kudu padha karo gréja-gréja abad tengahan Éropah. Miturut pandhitané Gréja Mémorial, C. Gregg, “Agunging gréja, kang katon saka rerincèning gréja iku kabèh lelabuhané Jane Stanford – strukturé kudu tanpa cacad”.

Pisèlèhing watu sapisan pambangunan gréja katindakaké ing wulan Mèi 1899; konstruksi diwiwiti ing Januwari 1900. Sawisé kasumenèkaké udakara setaun, Gréja Mémorial Stanford wiwit dibangun ing 25 Januwari 1903 kanthi digelaré upacara agung. Jane Stanford nuduhaké ancas ékuménisisme kanthi anggelar adicara agung, ya iku Rabi Jacob Voorsanger saka San Francisco macakaké Alkitab kanggo sepisanané, wondéné pandhita gréja, Heber Newton, kang medhar kutbah. Pangabektèn kang kapin pindho uga kagelar ing dina iku, lan pandhita D. Charles Gardner kang medharaké kutbah. Pambaptisan kang sepisanan Gréja Mémorial Stanford kagelar ing antarané rong pangabektèn iku mau.

Jane Stanford tau ngandika: “Rikala sakabèhané atiku ana ing pawiyatan luhur, nalika iku uga jiwaku ana ing gréja iku”. Dhèwèké surud ing taun 1905, kamangka gréja iku tau rusak nalika ana lindhu ing San Francisco taun 1906. Pametaking layoné katindakaké ing gréja nalika Maret 1905, prastawa iki kang uga bisa diarani minangka pucaking ancas lan gegambaran kang nyata anggoné dadi pangarsa kang visionér, Para pandhita saka manéka warna tradhisi agama, kalebu Rabi, Presbiterian, Pandhita Metodhis, Uskup Épiskopal, lan Pandhita Baptis, padha rawuh ana ing pangabektèné.