open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Klathèn

jmpl|Umbul Sigedang iku sawijining pariwisata unggulan Kabupaten Klaten
**Klathèn** (Jawa: ꦑ꧀ꦭꦛꦺꦤ꧀)inggih punika salah satunggaling kutha ing Provinsi Jawa Tengah. Kutha punika gadhah kutha krajan Kabupatèn Klathèn. Wonten ing dasawarsa 1990-an, Klathèn naté dados kutha administratif (basa Indonésia *kutha administratif* utawi dipuncekak dados *kotif*). Nanging wonten ing warsa 1999, sampun boten wonten modhèl kados makaten malih lan sapunika sampun darbèrni status administratif menapa-menapa. Kabupatèn sapunika gadhah wates kaliyan Kabupatèn Boyalali wonten ing sisih elèr, Kabupatèn Sukoharjo sisih wétan, sarta Provinsi Daerah Istimewa Yogyakarta sisih kidul lan kulon. Kompleks Candhi Prambanan, punika salah satunggaling kompleks candhi Hindhu ingkang paling ageng wonten ing Indonésia, wonten ing di Kabupatèn Klathèn.

## Géografi 
Dipuntingali saking géografis, Kabupatèn Klathèn papanipun wonten ing antawisipun 110°30'-110°45' Bujur Timur lan 7°30'-7°45' Lintang Selatan.
Ambanipun laladan Kabupatèn Klathèn ngantos 665,56 km2. Wonten ing sisih wétan watesipun kaliyan Kabupatèn Sukoharjo. Wonten ing sisih kidul batesan kaliyan Kabupatèn Gunungkidul (Daerah Istimewa Yogyakarta). Wonten ing sisih kulon batesan kaliyan Kabupatèn Sléman (Daerah Istimewa Yogyakarta) lan wonten ing sisih elèr batesan kaliyan Kabupatèn Boyalali.
Miturut **topografi** Kabupatèn Klathèn papanipun wonten ing antawisipun Gunung Merapi lan Pagunungan Sewu kanthi inggilipun antawis 75-160 mèter sainggile lumah laut ingkang kapara dados wewengkon pèrèng Gunung Merapi ing pérangan elèr areal miring, wewengkon lètèr lan wewengkon pagunungan wonten ing sisih kidul.

## Pariwisata 
jmpl|260x260px|Alun-Alun Klathèn.|al=
1. Wisata Budaya: Bersih désa, Yaqowiyu panggonane Makam Ki Ageng Gribig, Sadranan, Makam Sunan Pandhanaran Bayat

2. Wisata Alam: Perbukitan Deles Indah, Pemandian Umbul Ponggok, Pemandian Umbul Cokro, Tlaga Jimbung utawi Rawa Jombor

3. Wisata Sajarah: Candhi Prambanan, Candhi Plaosan, Candhi Merak.

## Pranala njaba 
* Situs Web Resmi ing basa Indonésia
Cilacap

**Kutha Cilacap** punika kutha krajan Kabupatèn Cilacap, Provinsi Jawa Tengah.

* Wiyaripun Tlatah= 225.360,840 Ha
* Padunung= ? jiwa.
* Provinsi= Jawa Tengah
 
## Géografi 
**Kabupatèn Cilacap** inggih punika tlatah ingkang paling woyar wonten ing Jawi Tengah. Dumunung wonten antawisipun 108°4-30°-109°30°30° garis Bujur Timur dan 7°30°-7°45°20° garis Lintang Selatan.

* Watesing tlatah:
# Sisih kidul: Samodra Indonésia
# Sisih lèr: Kabupatèn Banyumas, Kabupatèn Brebes saha Kabupatèn Kuningan Provinsi Jawa Barat
# Sisih wétan: Kabupatèn Kebumèn
# Sisih kilèn: Kabupatèn Ciamis lan Kota Banjar Provinsi Jawa Barat.

Kabupatèn Cilacap kapérang dados 24 Kacamatan 269 désa kaliyan 15 Kalurahan. Wewengkon ingkang dunungipun paling inggil inggih punika Kacamatan Dayeuhluhur kanthi kainggilan 198 M saking dhasaripun seganten saha tlatah ingkang paling andhap inggih punika Kacamatan Cilacap Tengah kanthi kainggilan 6 M saking dhasaring seganten. Tlatah saking sisih kilèn ngantos wétan wonten 152&nbsp;km saking Kacamatan Dayeuhluhur ngantos Kacamatan Nusawungu ugi saking sisih lèr dumugi sisih kidul wonten 35&nbsp;km inggih punika saking Kacamatan Cilacap Selatan dugi Kacamatan Sampang http://www.cilacapkab.go.id/v2/index.php?pilih=hal&id=3.

## Administratif 
## Pranala njaba 
* Situs Web Resmi 
* http://www.cilacapkab.go.id/v2/index.php?pilih=hal&id=3

## Uga delengen 
* Pratélan Daerah Tingkat II
Kabupatèn Sukaharja

|-
| align="center" colspan="2" style="border-bottom: 3px solid gray;" | Sesanti: "Maju Aman Konstitusional Mantap Unggul Rapi (Makmur)" 
|-
| align="center" colspan="2" | 300px
|-
| Dina Dadi:
|...
|-
| Kutha krajan:
| Sukaharja
|-
| Bupati:
| Bambang Kiranto
|-
| Wakil Bupati:
|...
|-
| Jembar&nbsp;-Total:
| 444,666&nbsp;km²
|-
| Kacamatan&nbsp;-Cacahe:
| 12
|-
| Padunung&nbsp;-Total:&nbsp;-Kapadhetan:
| ...+/-... / km²
|-
| Suku Bangsa:
| wong Jawa
|-
| Agama:
| Kajawèn, Islam, Protèstan, Katulik, Hindhu lan Buda
|-
| Basa:
| Basa Jawa lan Basa Indonésia
|}

**Kabupatèn Sukaharja** (Jawa: ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦱꦸꦏꦲꦂꦗ) iku kabupatèn ing tengahé Provinsi Jawa Tengah lan kabupatèn paling cilik kapindho ing Jawa Tengah, ambané ana 446,666&nbsp;km².

Kabupatèn Sukaharja madeg tanggal 15 Juli 1946 kapungkur, kang nalika iku kaanan laladané isih sepi lan durung maju.

Kabupatèn Sukaharja iku jalur transit transportasi, karo terminal Kartasura kang kaanggep dadi punjer transit kendaraan kang bakal nganggo jalur lor liwat Semarang lan uga jalur kidul liwat Ngayogyakarta. Dadi bisa diarani poros Kawasan *Joglosemar* (Jogja, Sala lan Semarang).

## Wates tlatah 
# Sisih lor: Surakarta lan Kabupatèn Karanganyar
# Sisih wétan: Kabupatèn Karanganyar
# Sisih kidul: Kabupatèn Gunungkidul (DIY) lan Kabupatèn Wanagiri
# Sisih kulon: Kabupatèn Boyalali lan Kabupatèn Klathèn

## Géografi 
Panggonané antarané 7°32'17"-7°49'32" lintang kidul lan 110°42'06,79"-I I0°5T33.7" bujur wétan

## Kacamatan 
Kabupatèn Sukaharja kadhiri saka 12 kacamatan:

* Weru
* Bulu
* Tawangsari
* Sukaharja
* Nguter
* Bendhasari
* Palakerta
* Majalaban
* Grogol
* Baki
* Gathak
* Kartasura

## Pranala njaba 
* Situs Web Resmi

## Cathetan suku
Wektu

[thumb|Bak pasir minangka piranti pangukuran wektu. Bak Pasir punika kagolong tuladha piranti pangukuran wektu [klasik ]]
**Wektu** iku rangkeyan momen-momen nalika proses, aksi utawa kaanan iku ana utawa lagi berlangsung.
Wektu kaetung ngango ukuran detik, menit, jam, dina, wulan, taun (warsa), windu, dasawarsa, abad, lan alaf.

Unit wektu miturut SI (Systeme Internationale) yaiku sak dhetik utawa sak sekon, utawa dicekak **s**.

## Unit wektu 
* 1 millennium = 1000 taun
* 1 abad = 100 taun
* 1 dekade = 10 years
* 1 taun = 12 sasi = 365 dina (saben 4 taun 366 dina)
* 1 sasi ≈ 4 minggu ≈ 30 dina
* 1 minggu = 7 dina
* 1 dina = 24 jam
* 1 jam = 60 menit
* 1 menit = 60 sekon
* 1 sekon = 100 sèntisekon
* 1 sekon = 1000 milisekon
* 1 dèsisekon = 10 sèntisekon
* 1 sèntisekon = 10 milisekon
* 1 milisekon = 1000 mikrosekon
* 1 mikrosekon = 1000 nanosekon
* 1 nanosekon = 1000 picosekon
* 1 picosekon = 1/1,000,000,000,000 sekon
* 1 femtosekon = 1/1,000,000,000,000,000 sekon

### Piranti kanggo ngukur wektu 
* Jam
* Gelas jam
* Stopwatch
* Sundial
* Arloji

## Deleng uga 
* Kalendher
* Pambageyan Wektu
* Dilasi wektu

## Pranala njaba 
* World Clock
* U.S. Naval Observatory 
* Hexadecimal Time
Pananggalan

ing taun 1871–1872.]]
**Pananggalan** utawa **kalèndher** iku sistem pètungan wektu kanggo mènèhi jeneng siji-sijining wektu (kaya ta dina). Araning sistem pètungan iki lumrah diarani pananggalan. Pananggalan iku lumrahé adhedasar lakuning srengéngé lan rembulan. Panangggalan uga duweni gegaman kanggo nuduhaké sistem mau (upamané jam témbok).

## Sistem pananggalan 
Pananggalan sing lumrahé digunakaké yaiku pananggalan solar, pananggalan lunar, pananggalan lunisolar, utawa pananggalan pasetujon

*Pananggalan Lunar* iku pananggalan sing diselarasaké marang lakuning rembulan (fase bulan); tuladhane: pananggalan Islam.

*Pananggalan Solar* iku pananggalan sing nganggo landhesan mangsa lan lakuning srengéngé. Tuladhane Pananggalan Pèrsi.

*Pananggalan Lunisolar* iku pananggalan sing diselarasaké karo lakuning rembulan lan srengéngé, kaya ta Pananggalan Yahudi.

*Pananggalan Pasetujon* iku pananggalan sing ora diselarasaké marang lakuning rembulan lan srengéngé, contoné dina lan minggu Julius sing kagunakaké para nimpuna palintangan.

Ana uga pananggalan sing katoné diselarasaké marang obahing Venus kaya sing kagunakaké ing pananggalan Mesir Kuna. Penanggalan kaya mangkono mau uga asring katemon ing panggonan cedhak khatulistiwa.

### Pananggalan Solar 
#### Dina-dina sing digunakaké 
Sedina pananggalan solar iku kapétung saka plethèking srengéngé nganti angslup, kanthi wektu wengi kang lumaku, utawa bisa uga siji jangka wektu kedadèn sing ginanti kaya ta antarané plethèking srengéngé. Dawané jangka antarané wektu kedadèn bisa manèka warna ing antarané taun lumaku, utawa bisa uga rata-rata dina solar sing lagi lumaku.

#### Pananggalan Julius lan Grégorius 
### Pananggalan Lunar 
 sedina penanggalan lunar iku kapetung saka suruping srengenge tumeko plethek tumeko surup maneh. Itungan sedina ing pananggalan lunar iku rodo kosok balene seko pananggalan solar (surya).
### Pananggalan Fiskal 
## Sub divisi kalender 
## Rupa pananggalan liya
### Pananggalan lengkap lan ora lengkap 
### Pananggalan pragmatis, teoretis lan pananggalan campuran 
## Kagunan 
## Pananggalan sing digunakaké saiki
*Pananggalan Masehi
*Pananggalan Tionghoa
*Pananggalan Hijriah

## Deleng uga 
* Pananggalan Gregorius
* Pananggalan Hijriyah
* Pananggalan Jawa
* Pananggalan Julius
* Pananggalan Masèhi
* Pananggalan Revolusi Perancis
* Pananggalan Saka
* Pananggalan Tionghoa
Januari

**Januari** iku sasi pisan taun ing Kalendher Gregorius. Tembung iki dijupuk saka Basa Walanda Januari sing njupuk saka basa Latin Janus, Déwa lawang.

Sasi iki nduwé 31 dina
thumb|300 px|right|Leandro Bassano, *Januari* 
## Kedadéyan wigati 
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010

## Uga delengen
Fèbruari

**Fèbruari** iku sasi kapindho taun ing Kalendher Gregorius. Tembung iki dijupuk saka Basa Walanda Fèbruari sing dijupuk saka basa Latin, Februus, Déwa panyucen.

Sasi iki statuse kusus amarga dawane bisa 28 utawa 29 dina, ing Taun Kabisat.

## Kedadéyan wigati 
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010

## Uga delengen
Milenium

**Milenium**, saka basa Latin *millenium* iku unit wektu kang dawane 1000 (sewu) taun.

## Uga delengen 
* Wektu
* Abad
* Taun
Maret

**Maret** iku sasi ping telu taun ing Kalendher Grégorius. Tembung iki dijupuk saka Basa Landa *Maart* sing njupuk saka basa Latin Mars, Déwa perang Romawi. Mars, saiki uga jeneng siji planit.

Sasi iki duwé 31 dina

## Kedadéyan wigati 
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010

## Uga delengen
April

**April** iku wulan kaping papat  taun ing Pananggalan Grégorius. Tembung iki dijupuk saka basa Walanda kang njupuk saka basa Latin *aperire*, kang tegesé mbukak.

Wulan iki duwé 30 dina

## Lelakon wigarti 
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010

## Uga delengen 
* Avril
Kuntul

**Kuntul** iku sajinising manuk kang urip ing sawah. Lan seneng golèk pakan uga ing tambak-tambak.

## Pranala njaba 
* Data manuk ing Indonésia  Perhimpunan Panglestari Manuk lan Habitat Indonésia
* Vidéo manuk Kuntul
Mèi

**Mèi** iku sasi kaping lima taun ing Kalendher Grégorius. Tembung iki dijupuk saka Basa Landa kang njupuk saka basa Latin. Kamungkinan gedhé tembung iki manujuk ing dewi Maia, utawa dewi Fortuna; Bona Dea kang dinane dirayaake ing sasi iki.

Sasi iki duwé 31 dina

## Kedadéyan wigati 
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010

## Uga delengen
Juni

**Juni** iku sasi ping enem taun ing Kalendher Grégorius. Tembung iki dijupuk saka basa Landa sing njupuk saka basa Latin dewi Juno, *sakti* utawa garwane  déwa Jupiter.

Sasi iki duwé 30 dina

## Kedadéyan wigati 
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010
* 2011

## Uga delengen
Agustus

**Agustus** iku sasi kaping wolu taun ing Kalèndher Grégorius. Jeneng iki ngrujuk ing kaisar Romawi Augustus Octavianus.

Sasi iki duwé 31 dina

## Kedadéyan wigati 
* 2007
* 2008
* 2009
* 2010

## Uga delengen
Oktober

**Oktober** iku sasi ping sepuluh taun ing Kalendher Grégorius. Tembung iki dijupuk saka basa Landa kang njupuk saka basa Latin; *octo* kang tegesé "wolu" amarga mbiyèn taun iku wiwité ing sasi Maret.

Sasi iki duwé 31 dina

## Kedadéyan wigati 
* 2006
* 2007
* 2008
* 2009

## Uga delengen
Kaca

**Kaca** (*nominal*) nduwé teges sing séjé-séjé:
# lempiran buku
# cermin, nggoné wong ngilo
# conto, tuladha
# barang atos lan bening sing digawé dadi gelas, jendhéla lan sabanjuré. Digawé saka bahan dhasar silikon dhioksidha (SiO2), sing miturut kimia padha karo kwarts. Lumrahé digawé saka wedhi. Suhu temperatur lèlèhé iku 2000 drajat Celsius.
Kaca uga nduwèni sifat rapuh, mula kudu ati-ati nalika nggawa utawa masang. Ana uga jinis kaca sing wis diolah supaya luwih awet, kayata kaca tempered sing luwih kuat lan ora gampang pecah dadi pecahan tajem. Kaca bisa digawé transparan utawa buram, gumantung cara ngolahé. Ing donya seni, kaca digunakaké kanggo gawé barang-barang hiasan, patung, utawa vitras. Ing laboratorium, kaca dipilih amarga tahan karo panas lan bahan kimia, dadi cocok kanggo tabung reaksi, gelas ukur, lan peralatan liya.
Kabupatèn

**Kabupatèn** iku wewengkon administratif papréntahan ing Indonésia kang kabawah bupati. Saliyané kabupatèn, pamérangan wewengkon administratif papréntahan ing Indonésia yaiku: provinsi lan kutha. Wewengkon-wewengkon administratif papréntahan ing Indonésia duwèni wewenang lan tanggung jawab kang padha, dadi kanthi yuridis ora ana gayutan hirarki.

## Sajarah 
Sadurungé, wewengkon administratif kabupatèn lan kutha iku dadi laladan tingkat II.

## Deleng uga 
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia
Citraksi

thumb|Citraksi
**Citraksi** iku salah sawijiné tokoh saka wiracarita Mahabharata uga kulawarga korawa. Ing jagad pewayangan, Citraksi asring bebarengan karo Citraksa lan Durmagati. Citraksi nduwèni sipat prigel lan seneng umuk, sarta ngomonge glagepen.
Pananggalan Grégoriyus

**Pananggalan Grégoriyus** utawa **Kalèndher Grégoriyus** iku pananggalan wektu sing paling akèh digunakaké ing Donya Kulon. Pananggalan iki siji modhifikasi saka Pananggalan Julius. Sing pisan ngusulaké iku ya dhoktor Aloysius Lilius, saka Napoli, Italia lan dituruti déning Paus Grégoriyus XIII ing titimangsa 24 Fèbruari 1582.

Pananggalan iki digawé amarga Pananggalan Julius digagas kurang akurat, amarga wiwitan mangsa semi (21 Maret) saya maju dadi, parayan Paskah sing wis disarujuki wiwit Konsili Nicea I ing taun 325 ora tepat manèh.

Banjur ing taun 1582, dina Setu 4 Oktober dituti karo dina Minggu 15 Oktober.

## Prabédane karo Pananggalan Julius 
Sawijining taun ing Pananggalan Julius suwéné ana 365,25 dina. Nanging amarga puteran bumi sing ngubengi srengéngé suwéné mung 365,2425 dina, mula saben sa-milenium, Kalèndher Julius kaluwihan 7-8 dina. Masalah iki dipecahaké carané nambahaké karo dina-dina wuntu sing rada séjé ing pananggalan anyar iki. Ing pananggalan Julius, saben taun sing bisa dibagi karo 4 dadi taun wuntu. Nanging ing pananggalan anyar iki mung taun sing bisa dibagi karo *100* dianggep taun wuntu, yèn taun iki uga bisa dibagi karo *400*. Contoné taun 1700, 1800 lan 1900 dudu taun-taun wuntu. Nanging taun 1600 lan 2000 iku taun wuntu.

### Masalah anyar 
Sawisé pananggalan Grégoriyus dicanangaké, ora kabèh nagara gelem nganggo. Lagi pirang abad sawisé iki, mèh kabèh nagara kulon gelem nganggo. Ruslan contoné lagi gelem nganggo ing taun 1918. Dadi Revolusi Kuminis Ruslan sing saiki dipèngeti saben 7 November, diarani Revolusi Oktober.

Gréja Ortodoks nganti saiki isih nganggo Pananggalan Julius.

## Liya-liya 
Wiwit tanggal 1 Januari 1622, 1 Januari ditetapaké dadi wiwitané taun. Sadurungé saben nagara séjé-séjé.

## Sasi-sasi taun 
[thumb|300px|The knuckle [mnemonic.]]

## Pranala njaba 
* FAQ bab kalendher
* Kalendher Abadi

## Uga delengen 
* 29 Fèbruari
Pipalanda

**Pipalanda** iku istilah kanggo ngarani étung-étungan matematika kang paling dhasar ya iku "pi" tegesé PIng, "pa" tegesé PAra, "lan" tegesé LAN (ya iku tambah), lan "da" tegesé suDA (pangurangan).
Wédangan

**Wédangan** iku sawijining pakulinan kang disenengi déning sapa baé, saka bocah cilik nganti wong tuwa. Ana ing kutha Sala, Yogja lan sakiwa tengené wis wajar sing diarani hik utawa ana ing Yogja diarani angkringan. Lumrahé sing dianggo wédangan ya iku, tèh, jaé, kacang ijo, kencur, kopi utawa campuran saka sakabèhé iku. Lumrahé dikancani karo nyamikan bangsa gorèngan, sega kucing, tahu témpé lan liya liyané.
Kadhal

**Kadhal** iku kéwan kang kagolong duwé sikil papat ing kulawargané reptil. Lumrahé kadhal utawa kulawarga kadhal
(basa Inggris: *lizards*) uga kagolong ing kulawarga cecek, tekèk, bunglon, cecek miber, biawak, iguana lan liya-liyané. Minangka pangertian kang mirunggan pangertian **kadal** sajeroning basa Indonésia bisa ngerujuk wates ing kadhal kang dhuwèni awak kang cilik, duwé sisik lunyu lan gilap uga bisa urip ana ing sandhuwuré lemah sajeroning (Ingg.: *skink*, suku Scincidae, utawa kang umum bisa kagolong ing kulawarga infraordo Scincomorpha).

Lumrahé kadhal bisa nyakup jinis-jinis kang duwé wujud awak cilik kaya ta kadhal pasir utawa misuwur kanthi sesebutan *Lygosoma*, bisa uga ngrujuk ing kulawarga biawak Komodo (*Varanus komodoensis*) kang bisa duwé dawa awak nganti 3 m. Secara ilmiah, kulawarga iki kagolong ing subordo utawa anak bangsa *Lacertilia** (*Sauria*), péranganing bangsa kéwan kang duwé sisik (*Squamata*).

Kulawarga Lacertilia lumrahé duwé sikil papat lan bolongan kuping nyaba uga palupuk mata kang bisa kedèp (dibukak lan ditutup). Lumrahé, uga kapengkar kadhal kang ora duwé ciri mangkono ya iku ula kaca (*glass snake* utawa *glass lizard*, suku Anguidae) kang ora duwé sikil.

## Pranala njaba 
* *Tiny gecko'' – kadal terkecil di donya
Dhandhanggula

*Dhandhanggula* iku tembang macapat kang isiné *pengarepan utawa pengajap kang becik*. *Dhandhang* iku *pengarep-arep.*  Mula saka iku, tembang kang nganggo metrum Dhandhanggula uga duwé isi kang *legi* kaya déné gula. Akèh pitutur kuna kang nganggo jinis iki. Tembang Dhandhanggula duwé watak luwes, ngresepake. Mathuk kanggo bebuka/pambuka medharaké piwulang, rasa kasmaran/gandrung. Pralambange tumrap para nom-noman sawisé padha kasmaran ngalami kedadeyan kang éndah-éndah (kenangan manis). Déné, sasmitaning tembang Dhandhanggula: manis, sardula, madu, drawa, gendhis.

Ana uga kang nyoba othak-athik gathuk karo siji raja ing jaman Kadiri, Dhandhanggendhis. Saka othak-athik iki banjur kinira yèn tembang iki digawé nalika jaman Kadhiri. *Gendhis* uga nduwé arti *gula*.

## Metrum
Saben pada (bait) ana 10 gatra (larik).

*10-i
*10-a
*8 -é
*7 -u
*9 -i
*7 -a
*6 -u
*8 -a
*12-i
*7 -a

## Tuladha
:Yogyanira kang para prajur**i**t,
:lamun bisa sira anuladh**a**,
:duk ing uni caritan**é**,
:andelira sang prab**u**,
:Sasrabahu ing Maespat**i**,
:aran patih Suwand**a**,
:lelabuhanip**u**n,
:kang ginelung tri prakar**a**,
:guna kaya purun ingkang den antep**i**,
:nuhoni trah utam**a**

:Lamun sira anggeguru kak**i**,
:Hamiliha manungsa kang nyat**a**,
:Ingkang becik martabat**é**,
:Sarta kang wruh ing khuk**u**m,
:Kang ngibadah lan kang wirang**i**,
:Sokur olèh wong tap**a**,
:Ingkang wus amungk**u**r,
:Tan mikir pawehweh ing ly**a**n,
:Iku patut sira guronana kak**i**,
:Sartané kawruhan**a**.
:(Pethikan saka *Serat Wulangreh* anggitan Sri Pakubuwana IV)
Kabupatèn Madiun

**Kabupatèn Madiun** (Carakan: , Pegon: كابوڤاتين ماديون), iku kabupatèn ing Jawa Wétan, Kutha Caruban, iku kutha krajan kabupatèné, kutha-kutha liyané:, lan liya-liyané. Jembar wewengkon kabupatèn iki ± 1.010,86&nbsp;km² utawa  hèktar.

## Géografi 
## Wates 
Sisih lor wewatesan karo kabupatèn Magetan lan kabupatèn Ngawi, sisih kidul ana kabupatèn Panaraga lan kabupatèn Pacitan, sisih wétan ana kabupatèn Kadhiri, lan sisih kulon arah Magetan lan sak terusé wewatesan karo Jawa Tengah.

## Papréntahan 
Kabupatèn Madhiun iku katata sajeroning 15 kacamatan,  kalurahan lan  désa. Kacamatan-Kacamatan ing kabupatèn iki yaiku:

# Balerejo
# Dagangan
# Dolopo
# Geger
# Gemarang
# Jiwan
# Kare
# Kebonsari
# Madhiun
# Mejayan
# Pilangkenceng
# Saradan
# Sawahan
# Wanaasri
# Wungu

## Deleng uga 
* Pratélan Daerah Tingkat II
* Kutha Madiun

## Pranala njaba 
* Situs Web Resmi
Jalma limpad saprapat tamat

jmpl|260x260px|Wong kang duwé daya linuwih.
**Jalma limpad saprapat tamat** iku tegesé wong kang duwé daya linuwih bisa weruh sadurungé winarah. Unèn-unèn iki isih magepokan karo paribasa liya sing tegesé amèh padha yakuwi: *punjul ing apapak* lan *mrojol ing akerep* sing tegesé jalma sing pinunjul saka kanca-kancané bisa mrantasi sakèhing prakara lan tansah ucul saka bebaya lan rubéda.

## Uga delengen 
* Paribasa lan Saloka Jawa
Gitik ketitik owol ketara

jmpl|260x260px|Cabul.
**Gitik ketitik owol ketara** iku paribasa Jawa sing tegesé laku cabul iku ora bisa disimpen mesthi katon.

## Uga delengen 
* Sanepa
* Saloka
Ejaan basa Jawa ora resmi

Béda karo Ejaan basa Indonésia sing tunggal, ejaan basa Jawa ana manéka warna. Saben laladan bisa duwé cara maca lan nulis ora pada karo laladan liyané. Antarane:

* Ejaan Sriwedari
* Ejaan Jawa Baku
* Ejaan Jawa Wétanan
* Ejaan Jawa Kulonan
* Ejaan basa Indonésia
* Ejaan-O
* Ejaan Anyaran
* Aksara éèó
* Ejaan basa Indonésia medok
Dhialèk Jawa Kulonan

Ejaan basa Jawa Kulonan béda banget karo Ejaan Jawa Baku lan pada karo ejaan basa Indonésia.

Aksara ‘a’ mung bisa diwaca a. Béda karo Ejaan Jawa Baku, aksara a bisa diwaca a, e, utawa o-jawa.

Aksara ‘u’ mung bisa diwaca u. Béda karo Ejaan Jawa Baku, aksara u bisa diwaca u utawa ö.

Aksara ‘i’ mung bisa diwaca i. Béda karo Ejaan Jawa Baku, aksara i bisa diwaca i utawa é.

Aksara o & e pada karo Ejaan Jawa Baku. Aksara o bisa diwaca ö utawa o-Jawa. Aksara e bisa diwaca e, é, utawa è.

Conto:

Tulisan ‘*ana pitik kuning durung bisa mumbul’* diwaca cara Ejaan Jawa Baku dadi ‘*ana pit**é**k kun**é**ng dur**ó**ng biso mumb**ó**l’*. Éng Jawa kulonan diwaca persis tulisané dadi: *‘ana pitik kuning durung bisa mumbul’*
Kutha Banyumas

thumb|right|Alun-alun Banyumas taun 1905
**Banyumas** iku kutha cilik ing sisih kidul Jawa Tengah. Ing kutha iki mili kali Serayu sing muarané ing sagara kidul.

## Sajarah 
## Priksani Ugi
* Kabupatèn Banyumas
* Kacamatan Banyumas
* Gethuk gorèng
* Sroto
* Mendhoan
* Museum Wayang Sendang Mas
* Batik Banyumas
Calung Banyumasan

**Calung Banyumasan** kuwe kelebu kesenian tradisionil asli Banyumas. Seliane nganggo piranti tetabuhan sing digawé sekang pring, racaké ditambahi swara cangkemé sing nabuh.
Ejaan-O

**Ejaan-O** iku jalaran ana konflik antarané Ejaan Jawa Baku karo Ejaan basa Indonésia sebab kanggone basa Indonésia aksara ‘a’ mung bisa diwaca a. Dadi yèn tembung2 Jawa dilebokke ing ukara basa Indonésia, aksara ‘a’ sing kudune diwaca o-jawa dadi diwaca a. Mula saka iku ana pemrayoga supaya jeneng2 wong lan papan2 ditulis nganggo ejaan-O.

Ejaan-O iku nulis aksara '**a**' sing kudune diwaca o-jowo nganggo aksara '**o**'.

Conto : jeneng *Susil**o** Bambang Yudh**o**y**o**n**o*** yèn ditulis nganggo Ejaan Jawa Baku kudune *Susil**a** Bambang Yud**a**y**a**n**a***. *Sur**a**b**a**y**a*** ditulis *Sur**o**b**o**y**o*** supaya pocapane bener. Semana uga yèn ana sawijining ukoro mlebu ing basa Indonésia, prayogane ditulis nganggo ejaan-O

Conto : 
Di perguruan tinggi Taman Siswa tertulis semboyan *‘ing ngars**o** sung tul**o**d**o**, ing mady**o** yasa kars**o**, tut wuri handayani’*. Aja ditulis

Di perguruan tinggi Taman Siswa tertulis semboyan *‘ing  sung tul**a**d**a**, ing  mangun , tut wuri handayani’*.

Semana uga yèn ngagem basa gado-gado, campuran antarané basa Jawa karo basa Indonésia. Conto

"Jangan pergi '***a**n**a** t**a**ngg**a**** membawa ****a**ndh**a**** buat anda"

Prayogane ditulis

"Jangan pergi ****o**n**o** t**o**ngg**o**** membawa ****o**ndh**o***' buat anda"

Contho liyané:
* Hamengkubuwana/Hamengkubuwana
Ejaan Anyaran

**Éjaan Anyaran** yo iku éjaan boso Jowo anggitané Ki S. Brotosumarto. Bédho karó Ejaan Jawa Baku séng sifaté fonemis yoiku sak brayat uni dhiwènèhi sak simbol, ejaan anyar iki sipaté fonetis yoiku sak uni sak simbol. Éng Ejaan Jawa Baku sawijinéng aksoro biso dhiwoco pirang uni, yoiku :

*Aksoro ‘a’ biso dhiwoco a, o-jowo, utowo e
*Aksoro ‘i’ biso dhiwoco i utowo é
*Aksoro u biso dhiwoco u biso ó
*Aksoro e biso dhiwoco e, é utowo è
*Aksoro o biso dhiwoco o-jowo utowo ó. 

Déné Ejaan Anyar sak aksoro móng biso dhiwoco sak uni supoyo harmonis karó Ejaan basa Indonesia

*Aksoro ‘a’ móng biso dhiwoco a. Aksoro ‘i’ móng biso dhiwoco i. Aksoro ‘u’ móng biso dhiwoco u. Aksoro ‘o’ móng biso dhiwoco o-jowo. Aksoro ‘ó’ móng biso dhiwoco ó. *Aksoro ‘e’ móng biso dhiwoco e. Aksoro ‘é’ móng biso dhiwoco é. Aksoro ‘è’ móng biso dhiwoco è. 
*Aksoro ‘d’ éng Ejaan Jawa Baku dadhi ‘dh’ éng éjaan anyar iki. 
*Aksoro ‘dh’ éng Ejaan Jawa Baku dadhi ‘d’ éng éjaan anyar iki, podo karó ‘d’ éng Ejaan basa Indonesia. 

Cóntó2 : siséh kiwo tembóng2 dhitulés nganggó Ejaan Jawa Baku, siséh tengené ejaan anyar 

*Durung ~ dhuróng. 
*Dhisik ~ disék. 
*Wis – wés. 
*Elik-elik ~ élék-élék. 
*Emut ~ émót. 
*Kepesing-pesing ~ kepéséng-péséng. 
*Bojo ~ bójó. 
*Pocung ~ pócóng. 
*Dhosa ~ dóso. 
*Dasa ~ dhoso. 
*Aja ~ ojo. 
*Wisma ~ wésmo. 
*Gus Dur ~ Gós Dhór. 
*Pandita Durna ~ Pendito Dhórno. 
*Pangeran Harya Dursasana ~ Pengéran Haryo Dhórsosono. 
*Lokananta ~ Lókononto

Yèn arep gawé aksoro **é, è**, utowo **ó**, biso mréksani **Aksara éèó**. 

Cóntó nganggó ukoro : 

*Ejaan Baku : ‘durung ana pitik kuning bisa mumbul dhuwur wiwit isih cilik’
*Ejaan Anyar logat Jowo baku utowo Jowo Tengahan : ‘dhuróng ono piték kunéng biso mumból duwór wiwét iséh cilék’
*Ejaan anyar logat Jowo Timuran : ‘dhóróng ono péték kónéng biso mómból dówór wiwét iséh célék’
*Ejaan anyar logat Jowo Kulonan : ‘durung ana pitik kuning bisa mumbul dhuwur wiwit isih cilik’. Aksoro ‘i’ dhiwoco i, aksoro ‘u’ dhiwoco u.

Cóntó sanès saget katingali éng artikel2 ngandap meniko

* Penacat
* Pisuhan
* Idhu geni
* Sumór gólèk timbo
* Kependem Pakem
Penacat

Basa Jawi iku sugih tembung-tembung penyandrané, umpanané ‘untuné miji timun’ utawa ‘lakuné kayo macan luwé’ lan sapanunggané. Kosok balèné penyandra ya iku penacat kang manéka warna wujudé. Umpamané:

*Matané picek, pécé, kéro, siwer, bijél, mlóló, metótó, bèlèken, plórak plolrok,
plirak plirik, mlorok, cétok (pécé sitok), téréng (mlénté sairéng), timbilen, mlethés, kiyer-kiyer, mendhóló, cadok, sipit, mbabrak.  
*Irungé pèsèk, thempok, nyunthi, pogos (gedi néng óra mbangér), menthol / menthól (koyo Penthól), ndengar (bolongané rada njengat munggah), mbèthèt, ndangak, grumpóng
*Cangkemé ndhówèr, pérot, mrèngès, mringis, mecucu, mèwèk2, nyakél, bisu, ndhrèwès, ngecès, blangkemen
*Lakuné cèkèh, béréng, slékoh, mblarak sempal, glendah-glendèh, pincang, déglag, déglog, lénggang-lénggok, pèkèh, glayaran, sempoyongan
*Lambéné njedir, ndhóblèh, ndhómblé, suwéng, suwér, ndhawér, nggamblèh
*Tangané céko, uthik
*Sikélé péngkor, pénthor, buntóng
*Bathóké nonong, metótó, amba, cunong
*Sirahé pénjol, gèpèng
*Bokongé nyedit, tépos
*Untué mrongos, ompong, gigis, pating pecothot, gingsul
*Gulué tèngèng
*Awaké Bungkók, Wungkók, Bungkék, Cébol, Ndhlóndhèng (duwór banget), óthak-óthak
*Rambóté njegrak, buthak, gimbal, brinték, brindél, uwanen
*Swarané bindeng, gerok, cemprèng, ngagor-agori, njempléng,
*Uwangé malang, nyakél. 
*Kupingé budeg, peróng, kopoken
*Ulaté njegadul, nyermimih, njenggureng, nylekuthis, ingah ingih, njekethem
*Alisé njlekèthèt
*Pipiné gembil, kempot. 
*Rainé burék, bithu-bithu.
*Wongé goblog, gebleg, gublug, bodho, bóntó, tolol, kópló, ngah ngoh, pah poh, lhólak-lholhok, plómpang-plompong, Édhan, sinting, bambóng, ndhendheng, miréng, gendeng, méhong, nyentrik, pengóng, ngengleng, gemblóng.

## Uga delengen 
*Misuh
* Pisuhan
Sumór gólèk timbo

**Sumór gólèk timbo**/**Sumur lumaku tinimba** Meniko sanès paribasan asli Jawi nangéng asalipón sakéng Melayu, ungalipón “perigi mencari timba”. Werdhinipón, tiyang setri éngkang nglamar utawi nginggah-inggahi tiyang jaler. Kadhos éngkang kacariosaken éng dhóngèng Joko Tarób anakipón mbok rondo Dadapan. Poro Kleténg éngkang nglamar.
Kependem pakem

Tiyang2 éngkang pikiran lan tumindhakipón kirang nalar namóng sadhermi nglampahi pakem. Éngkang kasebat pakem punika antawésipón tradisi, budhoyo, norma2, konvensi2, totoktomo, adhicoro, protokol, prosedur2, mitos, gugon tuhon, wewaler, subo sito, unggah unggóh, lan sapanunggélipón. Kathah pakem2 éngkang kedhalu warso, kirang relevan, awon, lan sapanunggélipón. 
Paribasan punika mrayógakaken supadhos kita sampón ngantos kependem pakem.
Sragen

Kutha Sragen iku Kutha krajan Kabupatèn Sragen, Provinsi: Jawa Tengah

## Uga delengen
*Pratélan Laladan Tingkat II
Waljinah

**Waldjinah** (lair ing Sala, 7 November 1945) iku penyanyi langgam Jawa karo kroncong sing suwarané apik. Waldjinah naté jawara I Bintang Radio Indonésia taun 1965. Album laguné sing kondhang ing antarané Jangkrik Genggong, Walang Kèkèk, Kacu Biru, Rujak Uleg lan Pamitan.

## Pranala njaba 
* Tembang Walang Kekek ing You Tube.com
* Tembang Rujak Uleg ing You Tube.com
Wong Samin

**Wong Samin** iku salah siji kelompok budaya kang urip ing wewengkon Blora, Jawa Tengah lan akèh-akehané uga urip ing kabupatèn Bojonegoro.

Kelompok iki nduwé cara urip kang unik tur mbingungaké wong-wong sak jabane kelompoké. Budaya kang dijenengaké **Saminisme** iki pratandha perlawananing kelompok iki marang Walanda. Upamané, yèn dikongkon ning kiwa, nglakonine ing tengen. Masarakat Samin disebat uga kelompok kang lugu, lan apa anané.

Simbol identitas wong Samin bisa dideleng saka sandhangan kang dianggo lan uga basané.  Panganggoné wong samin padatan iku klambi lengen dawa ora nganggo krah lan wernané ireng.

## Kawinané wong Samin
Sajeroning kawinan, wong Samin ngenut paham monogami kanthi istilah *siji kanggo selawase*.

## Uga delengen 
* Kabupatèn Blora

## Réferènsi
## Pranala njaba 
* Sejarah Samin
Ejaan bahasa Indonesia

Béda karo Ejaan Jawa sing warna-warna, Ejaan basa Indonesia tunggal lan cara ngeja béda karo ejaan Jawa.

Aksara ‘a’ mung bisa diwaca a. Aksara ‘i’ mung bisa diwaca i. Aksara ‘u’ mung bisa diwaca u. Aksara ‘e’ bisa diwaca e, é utawa è, pada karo ejaan Jawa. Aksara ‘o’ bisa diwaca kaya o-jawa utawa ó, pada karo ejaan Jawa.

Ejaan basa Indoinesia ora duwé aksara ‘th’ lan ‘dh’ sing ana ing ejaan Jawa.

Ejaan basa Indonesia duwé aksara ai lan au sing ora ana ing basa Jawa.

Jalaran pebedan-2 iku tuwuh anané Ejaan-O lan Ejaan basa Indonesia medok
Katulik

Tembung **Katulik** sabeneré tegesé "universal" utawa "sakabèhé" utawa "umum" (saka ajektiva Basa Yunani καθολικος (*katholikos*) kang nggambaraké sipat gréja kang diadegaké déning Yésus Kristus.
Sawisé Réformasi Protèstan istilah **Katulik** utawa '**Katulikisme** tumuli kanthi spésifik nunjuk marang gréja Katulik Roma kanggo mbédakaké klawan Kristen Protèstan kang diwiwiti déning aksi protès Martin Luther. Ing Indonésia, pamaréntah ngakoni agama Kristen Protèstan (Kristen) lan Kristen Katulik (Katulik) minangka agama kang kapisah sanadyan kaloroné sabeneré wujud agama kang padha-padha pepusat marang Yésus Kristus, mila tembung Katulik asring dianggep ing sanjabaning/béda karo Kristen.
Gréja Katulik Roma kang mimpin gréja Katulik ing saindhenging donya iku sawijining gréja Kristen kang awalé saka Yérusalèm lan kang ana ing panunggalan penuh karo kabiskopan Romawi (panerus rasul Petrus, Paus sepisanan).

## Dedonga 
; TANDA SALIB
Kunjuk ing asma dalem Hyang Rama 
Saha Hyang Putra 
Tuwin Hyang Roh Suci 
Amin

; KANJENG RAMA

Kanjeng Rama ing suwarga
Mugi asma Dalem kaluhurna
Kraton Dalem kawiyarna
Ing donya inggih kalampahana
Karsa Dalem kados ing suwarga.
Abdi Dalem sami nyadong paring Dalem rejeki kanggé sapunika
Sakathahing lepat nyuwun pangapunten Dalem
Kados déné anggèn kawula ugi ngapunten dhateng sesami
Abdi Dalem nyuwun lepat saking panggodha
Saha tinebihna saking piawon.
Amin.

;SEMBAH BEKTI

Sembah bekti kawula Dewi Mariah
Kekasihing Allah
Pangerang nunggil ing Panjenengan Dalem
Sami-sami wanita, Sang Dewi pinuji piyambak
Saha pinuji ugi wohing salira Dalem Sri Yesus
Dèwi Mariah, ibuning Allah
Kawula tiyang dosa
Sami nyuwun pangèstu Dalem
Samangké tuwin benjing dumugining pejah.
Amin.

;KAWULA PITADOS

Kawula pitados ing Allah,
Rama Sang Mahakuwasa,
ingkang nitahaken bumi langit.
Saha ing Gusti Yesus Kristus,
Putra Dalem ontang-anting,
Pangeran kawula.
Ingkang miyos saking Ibu Kenya Maria,
kagarba déning kuwasa Dalem Hyang Roh Suci.
Ingkang nandhang sangsara nalika jamanipun Ponsius Pilatus,
saha kapenthang,
séda sarta kasarèkaken.
Tedhak dhateng papan pangentosan,
tigang dintenipun wungu saking séda.
Mekrad dhateng swarga,
pinarak ing satengen Dalem Allah,
Rama Sang Mahakuwasa.
Saking ngriku badhé rawuh ngadili para tiyang gesang utawi pejah.
Kawula pitados ing Hyang Roh Suci.
Pasamuwan Katulik ingkang suci,
lan panunggiling para Suci.
Pangapuntening dosa.
Tangining badan.
Saha gesang langgeng.
Amin.

;MUGI LINUHURNA
Mugi linuhurna Hyang Rama, saha Hyang Putra, tuwin Hyang Roh Suci. 
Kados ing mulabuka, sapunika, sarta ing salami-laminipun.

; PINUJIA
Pinujia Asma Dalem Sri Yesus, Dewi Maria lan Santo Yusup,  Sapunika sarta langgeng. Amin

## Uga delengen 
* Pratélan Paus
* Pratélan Santo
* Kanjeng Rama
* Natal

## Pranala njaba 
* Kantor Waligereja Indonesia (KAWALI)
* Asosiasi Perguruan Tinggi Katolik (APTIK) 
* Situs Gréja Katulik 
* Pawarta Gréja
Panyandra

**Panyandra** iku digunaaké kanggo pepindhan. Tembung *candra* nduwé teges *rembulan.* Nanging lakuné jaman, *candra* uga dienggo kanggo pepindhan marang sawijining kaanan kang mèmper karo kanyatan.

Tuladha:
* Alisé nanggal sapisan: alisé kaya rembulan ing tanggal siji, mlengkung cilik.
* Astané: nggandéwa gadhing
* Athi-athiné: ngudhup turi
* Awaké: ramping
* Bangkèkané nawon kemit: bangkèkané kaya prajurit tawon. 
* Bathuké: nyela cendhané
* Bokongé: manjang ngilang
* Brengosé: nglaler menclok, nguler kèkèt
* Cahyané: ngalentrih, sumunu, sumunar
* Dedegé: ngringin sungsang
* Drijiné mucuk eri: drijiné kaya eri sing lancip-lancip.
* Esemé: pahit madu, kaya madu, pinastika
* Godheké: simbar rumembun
* Guluné: ngolan-olan, ngelung gadung
* Idepé: tumenga ing tawang
* Irungé: mbangir, kencana pinantar, ngudup mlati
* Jangkahé: njalak njrinjing
* Jempolané: ngendas ula
* Kempolé: ngembang pudhak, nyikil/nyutang walang
* Lakuné: mager timun, macan luwé
* Lambehané: mblarak sempal (kaya blarak sing sempal kena angin), merak kasimpir, nyigar jambé
* Lambené: nggula satemplik, manggis karengat
* Lengene: nggandhewa pinentang
* Matané / mripate: ndamar kanginan (kaya damar (diyan) sing kena angin, riyip-riyip.), blalak-blalak, bawang sabungkul
* Netrané: liyep alindri
* Pakulitané: ireng manis, ngulit langsep
* Pamuluné: prada binabar, ambengle kiris
* Pawakané: ramping, gagah pidegsa
* Pipiné: duren sajuring
* Polatané: ruruh jatmika
* Praené: sumunar
* Pundhaké: nraju emas 
* Pupuné: mukang gangsir
* Rambuté: ngembang bakung, ngandan-andan
* Sinomé: mbibis mabur, micis wuncar
* Slirané: sedhet singset
* Solahé: merak ati
* Susuné: nyengkir gading
* Swarané: ngombak banyu
* Tangané: nggendewa pinentang
* Tungkaké: bunder lir jinangka
* Untuné: miji timun (tumata rata kaya wiji-wiji timun), ngelar kombang
Pisuhan

**Pisuhan** iku tembung utawa ukara kang lumrahé kagunakaké kanggo ngècè utawa ngina wong liya. Tembung lan ukara pisuhan iku béda-béda ing antarané basa siji lan basa liyané.

## Tembung lan pisuhan basa Jawa
Ing basa Jawa, tembung lan ukara kang kerep kagunakaké kanggo pisuhan antarané pérangan awak kang wadi, kéwan, bangsa alus (sétan utawa jim), kaanan kang èlèk lan liya-liyané.

Ing sastra Jawa,  tembung lan ukara pisuhan arang dianggo amarga dianggep ora sopan lan ora trap marang kabudayané wong Jawa. Apa manèh akèh sastra Jawa kang thukul saka njero kraton. Nanging ana uga sastra Jawa kang migunakaké pisuhan, upamané Serat Gatholoco.

## Pirsanana uga
* Misuh
* Penacat
Takeran ing basa Jawa

**Takeran** ana manéka warna. Sing nganggo piranti upamané sak ténggok, sak géndhong, sepikulan, sak cidhuk, sak gendul, lll. Sak pincuk, sak conthong, lll. Ana manèh sing metrik, upamané sekilo, sak mèter, sak jam, sesasi, lan seterusé.

Takeran-takeran sing dudu iku upamané :

sak (i)crit utawa sak encrit

Sak arat-arat

Sak bolongan

Sak clegukan

Sak cuwil

Sak deg sak nyet = ndhadhak.

Sak dhepa, sedhepa

Sak dhudhulan

Sak dhumuk bathuk

Sak dhodhokan

Sak geblasan

Sak gegem

Sak glenggengan

Sak grompol

Sak gulung

Sak hóh-hah

Sak iket

Sak ipit

Sak ithik, sethithik

Sak jagad, sak jagad arat-arat, sak jagad aboh

Sak jangkah, sejangkah

Sak jimpit

Sak kabèh, sekabèh

Sak kedhèpan nétro, sakedhèpan mata

Sak kepel

Sak keplasan

Sak ler

Sak lumpatan

Sak ndayak

Sak nyari, senyari = sak driji

Sak nyuk-an

Sak ombyokan

Sak pérangan, sepérangan

Sak pethuthuk

Sak plenggongan

Sak plinthengan

Sak punjóng.

Sak thékrok

Sak tléraman

Sak unting

Sak upil, sak upil-upil.

Sak uwèn-uwèn = suwi banget

Sedhéla, sedhilit, sedhilut

Mangga, dipunlajengaken. Nanging sampun ngantos ingkang nganggé piranti
Intip

**Intip** iku panganan kang digawé saka sega. Asal muasalé, dhèk jaman biyèn ibu-ibu yèn masak utawa ngliwet sega nganggo kwali utawa kendhil.  Yèn segané wis setengah mateng banjur dipindahaké menyang dandang, banjur dikukus. Lumrahé ing dhasar kwali mau ana sega kang isih nèmpèl kang wujudé kapara rada gosong. Sega kang nèmpèl iku kang diarani intip.  Intip kang kari ana ing dhasar kwali dikerok lan banjur dipépé nganti garing. Yèn wis garing banjur digorèng, iki kang jenengé intip gorèng.

Intip uga énak yèn sawisé dijupuk saka kwali banjur disiram duduh jangan utawa dipangan nganggo parutan klapa lan dipangan minangka nyamikan.

Jaman saiki intip wis akèh didol ing toko-toko kang nyadiakaké olèh-olèh panganan kas. Intip kang misuwur antarané saka Sala.

## Korea 
thumb|right|Nurungji
**Nurungji** (누룽지) yaiku intip kang nyisa sawisé masak sega ing dhasar panci sega(gamasot). Intip sega dumadi jajanan kas wong Korea. Nurungji dikenal kanthi rasa lan ambune kang unik, yaiku garing lan gosong sithik. Ing tradhisi Iran, panganan iki disajèkaké kanggo tetamu. Bahan-bahan sing lumrah ditambah ing tahdig yaiku yogurt, kunir, roti, kenthang, lan tomat.

Bédané tahdig karo intip liyané yaiku ndèlèhaké irisan jejanganan nipis ing ngisoré panci, dadi jejangan kuwi dadi garing lan renyah, dudu segané thok. Iran uga migunakaké cara iki kanggo masakan kaya spaghetti, bagèan ngisoré kudu isa atos renyah.

Masak sega Iraq padha karo cara masaké *chelow* saka Parsi, prosèsé nganggo tahapan, tujuané yaiku kanggo ngasilaké upa sega sing lembut lan empuk. Salah sawijining masakan Iraq sing populèr yaiku *hikakeh*, intip ngisor sing garing. Masakan iki béda karo *tahdig* Parsi, kang kandel; nanging *hikakeh* uga isèn sega sing lembut. Sadurungé disajèkaké, *hikakeh* dipecahaké dadi pérangan-pérangan supaya saben uwong diwènèhi barengan karo sega.

## Deleng uga 
* Sungnyung
* Gamasot

## Rujukan
Dhialèk Madiun

Dhialék Madiun iku dipigunaké ing tlatah Jawa Timur Mataraman (wates Jawa Tengah pérangan tengah lan kidul). Tlatah kadipatén Madiun utawa kang saiki eks Karesidenan Madiun (kutha/kab Madiun, kab Ngawi, kab Magetan, kab Panarogo, lan kab Pacitan) wewengkon provinsi Jawa Timur, nanging sadurungé proklamasi RI, wewengkone kraton Mataram (Jogja/Sala), mula dhialèk Mediun iku luwih cedhak karo dhialèk Jawa Tengahan tinimbang dhialèk Jawa Timur Suroboyoan.
Dibanding dhialèk Jawa Tengah, ciri mligi ing intonasi. Wong Mediun sok mènèhi tekanan ing wanda pertama, contoné "bocah kok kurang ajar banget" diucapaké "byuh, byuh... buocah kok kuorang ajar men".
Nanging ana tembung-tembung kang dadi ciriné dhialèk Madiun: 
*gong, dong* (Panarogo, Pacitan) = durung
*mboyak = mbok bèn* = luwèh (Jogja), sakarepku/mu, (Betawi: biarin)
*éram, jègèg* = hebat
*jingklong* = nyamuk
*édhuk* = éthém = énak, kepénak
*engkè* = maeng = mau (Indonésia: tadi)
*men* = nemen = banget (ndonesia: sekali)
(yèn kaget utawa nggumun): *byuh... byuh*

----
* Balik ing: Basa Jawa
Wong Tengger

**Wong Tengger** sing ngarani trah wong Majapahit sing lumayu lumebu tlatah Tengger, merga ora gelem lumebu Islam. Wong Tengger isih nganut ajaran sing diarani **BUDO** nanging karo wewengkon dilebokake ing agama Hindhu. Wong Tengger tinemu ing désa-désa kacamatan Tosari, Pasuruan; kacamatan Sukapura, Probolinggo, désa Ngadas, Poncokusumo, Malang lan désa Ranupane, kacamatan Senduro, Lumajang.
Tahu lonthong

**Tahu lonthong** wis dadi panganan sing lumrah ana ing tlatah Jawa. Sajatiné bahan sing dimasak meh padha karo gado gado, mung tahu lonthong Blora sambele nganggo kecap legi tur supaya luwih sedhep di tambah taoge utawa kul irisan, godhong kucai lan kacang goreng utuhan.
Mendhoan

thumb|Témpé mendhoan lagi digorèng

**Mendhoan** inggih punika nama tetedhan saking laladan Banyumas lan sampun dados tetedhan *khas* Banyumasan. Mendhoan punika dipundamel saking témpé ingkang dipuncampuraken kalih glepung terigu ingkang saderengipun dipunjer kalih toya rumiyin. Jer-jeran glepung punika dipuntambah bumbu uyah, bawang putih, lan ketumbar. Bumbu pelengkapipun muncang.
sasampunipun tempe kalih jer-jeran glepung dipuncampur, tempe punika langsung dipungoreng ngantos mateng. bisane cagak-cagak ndahar mendoan kalih Lombok Cengis. Écanipun dipundahar manawi teksih anget.

## Jinis saka Mendhoan
Mendhoan iku ana kathah jinisé dicacah saka babagan laladané. Salah sawijiné jinis mendoan iku saka kutha Surabaya, ingkang diarani Mendhoan Petis Surabaya. Ing panggonan liyané, tuladhané ing Magelang, mendhoan iku sebutan kanggo témpé sing diglepungi kang digorèng setengah mateng. Ing Surabaya uga ana mendhoan menjés, utawa mendhoan tempe gèmbus 

## Kontroversi saka Mendhoan
Nalika tan 2010, wonten pèrkara babagan mendhoan iki. Pèrkara iki mèdal amarga wonten tiyang Sokaraja, Banyumas asmané Fudji Wong ndhaptaraké mendhoan gawéané supaya diparingi hak paten..

## Cathetan suku
## Pranala njaba 
*Tempe mendhoan petis Surabaya
*Tempe mendhoan Banyumas 
*Tempe mendhoan Purwakerta 
*Tempe menjes Jawa Timur
Jancok

**Jancok** (ꦗꦚ꧀ꦕꦺꦴꦏ꧀), **dancok**, utawa disingkat dadi **cok** (uga ditulis minangka **jancuk** utawa **cuk**, **ancok** utawa **ancuk**, lan **coeg**) minangka tembung sing menehi ciri khas masarakat ing Jawa Wétan, utamane Surabaya lan sekitare Jawa Wétanan kalebu Mojokerto, Jombang, Malang, Gresik lan Lamongan. Sanajan duwe konotasi sing ala, tembung jancok wis dadi sumber kebanggaan lan dadi simbol identitas kanggo komunitas pangguna, lan malah digunakake minangka tembung salam kanggo ditelpon ing antarane kanca, kanggo nambah rasa bebarengan.

Biasane, tembung kasebut digunakake minangka pisuhan nalika emosi njeblug, nesu, utawa sengit lan ngipat-ipati wong liya. Tembung Jancok uga wis dadi simbol keakraban lan kekancan khas ing antarane arek-arek Suroboyo.

Miturut Kamus Online Universitas Gadjah Mada, tembung "jancuk, jancok, diancuk, diancok, cuk, utawa cok" tegese "sial, bajingan, bajingan (ekspresi berupa tembung sumpah kanggo nyebut kuciwo utawa bisa uga digunakake kanggo nyebut ekspresi gumun amarga ana sing luar biasa) ”.

Nanging, tembung jancuk umume asale saka tembung ancuk, sing tegese ngancuk utawa nuroni. Tembung ancuk kanthi teges sanggama wis kacathet ing kamus Bausastra Jawa taun 1939 dening Purwadarminta.

Sawetara variasi nulis tembung jancuk sing bisa ditemokake ing masarakat kalebu:

* Jancuk
* Jancok
* Jancik
* Juancuk
* Juancok
* Dancuk
* Dancok
* Diancok
* Diancik
* Hancok
* Hancik
* Ancok
* Keselak
* Bancuk
* Biancuk
* Cik
* Coeg
* Juancuk

Kanggo nulis nganggo aksara Jawa, tembung jancok bisa ditulis dadi ꦗꦚ꧀ꦕꦺꦴꦏ꧀ lan ing aksara Pegon جَانچچَوكْ.

## Cathetan sikil
Damput

**Damput** iku istilah basa Jawa sing dinggo misuh. Saliyané damput, wong Jawa Wétan uga asring misuh nganggo tembung dancuk, jancuk, jamput, diancuk, diamput, jiancuk, jiamput, lan liya-liyané. Wong Jawa Tengah asring misuh nganggo basa sing rada alus, upamané: bajigur, bajindul, lan liya-liyané.
Kutha Majakerta

**Kutha Majakerta** (Carakan: , Pegon: كَوتَ مَوجَوكٚرْتَو), inggih punika salah sawijining kutha kang dumunung ing Jawa Wétan, jembaripun sawatawis 16.46&nbsp;km pasagi.

## Géografi 
7°33' Lintang kidul lan 122°28' Bujur wétan

Kutha Majakerta wewagetan langsung kalehan:

# Waget lor : Kali Majakerta

## Papréntahan 
Kutha Majakerta ketata sajeroning 3 kacamatan,  désa lan  kalurahan. Kacamatan-Kacamatan ing kutha Majakerta yaiku:
*Kacamatan Magersari
*Kacamatan Prajurit Kulon
*Kacamatan Kranggan

## Ékonomi & Sosial 
## Deleng uga 
*Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indonésia
*kabupatèn Majakerta

## Paninggalan Sajarah 
*Candhi Tikus
*Candhi Bajang Ratu

## Pranala njaba 
*Situs Web Resmi 

Jawa Wétan
Saté Blora

thumb|right|250px|Sate Blora
thumb|right|250px|Sate Blora plus kuah
thumb|right|250px|Sate Blora Klender
thumb|right|250px|Sate Blora Kalibata
**Saté Blora** iku panganan awujud daging kang diiris cilik-cilik banjur disunduki lan digarang. Saté Blora ora pati béda karo saté saka tlatah liyané, ya iku digawé saka 
#iwak sapi, 
#iwak wedhus utawa 
#iwak pitik. 
kang disunduki nganggo sujèn terus digarang nganggo areng.

## Kaistiméwaan Saté Blora
Istiméwané saté Blora iku, luwih luwih "saté ayam" é, pancèn mirasa, sebab bahan bakuné saka daging pitik kampung sing isih enom, dadi iwaké ora alot, tur krasa arum lan rada legi. Séjéné iku, sing marakaké luwih mirasa amarga disajèkné nalika isih panas. Yèn wis rada adhem, rikat rikat dijupuk karo bakulé terus dipanasi manèh. Gunggung saté sing dipangan diweruhi kanthi ngétung sujènné sadurungé mbayar. Bumbuné sambel kacang biyasa, ditambah kecap, diwènèhi jinten sithik.
Paling cocog yèn segané diwènèhi duduh soto èncèr sing rupané kuning. Sawetara bakul saté Blora isih mbungkus dagangané nganggo godhong waru, utawa godhong jati, nanging saiki wis akèh kang diwadhahi piring

## Pangggonan
### Ing Blora
Yèn ing Blora, biyasa didhasarké ing Koplakan (Terminal), ing Dhepot Gajah lan sawatara panggonan liyané (Saté Pak Samiran), Blora.

### Ing Jakarta
Yèn ing Jakarta, antarané ana ing: 
*Sate Tujiro, (saiki wis tutup)
*Klapa Gadhing 
*Saté Pak Agus Klèndher 
*Saté Blora Kalibata 
Uga ing panggonan liyané kaya ta ing Roxi, BSD lll.

### Ing Surabaya
Yèn in Surabaya ana ing Dalan Pacar Keling (Pasar Pacar Keling mangulon)
Sate Blora  ing dalan Pahlawan Surabaya 

## Réferènsi

## Uga delengen
* Lontong Tahu Blora
* Kabupatèn Blora

## Pranala njaba
* Situs Resmi Pemkab Blora 
* Situs Alumni Blora 
* Pntunet
* Rasa Sate Blora yang Tak Pernah Luntur Kompas, Jumat, 27 Oktober 2006
Jeruk

**Jeruk** iku tetuwuhan perdu tropis lan subtropis sing ngasilaké woh sing jenengé padha.
Jeruk purut kalebu familia *rutaceae*. Jeruk bali ngandhut pektin luwih akèh tinimbang jeruk liyané.
Penyakit diabetes disebabaké amarga awak ora bisa nggawé hormon insulin kang cukup kanggo ngatur gula darah.

## Gladri 

Gambar:Jeruk.jpg|jeruk
Gambar:Jeruk Bali.jpg|jeruk bali
Gambar:Jeruk Payakumbuh Fruit Market.jpg|dodol jeruk
Gambar:Arancia di Ribera byFigiu.JPG|seger
Gambar:CamSanh (9).JPG|jeruk purut
Gambar:454 - Siracusa - Scorzette d'arancio candite - Foto Giovanni Dall'Orto - 17-Oct-2008.jpg|sitrus
Gambar:Flesh.jpg|liningan jeruk
Gambar:Fruit (1).JPG|jeruk seger
Gambar:Fish Lipz Beer with orange.JPG|orange juice
|jeruk tanpa kulit
Gambar:Naranjas valencianas.jpg|sueggeeerr
Gambar:Orangenblüte-Knospe-Makro.jpg|kembang jeruk
Gambar:Unripened orange.JPG|jeruk keprok

## Cathetan suku
Asmaradana

**Asmaradana** utawa **Asmarandana** iku siji jinis tembang macapat. Tembang Asmarandana lumrahé kanggo wong sing lagi gandrung kapirangu. Yèn dideleng wantah, Asmarandana dijupuk saka *asmara* kang artiné *tresna*, lan *dahana* kang artiné *geni*. Mula saka iku, Asmarandana isiné wuyung lan samubarang kang magepokan karo tresna.

## Étimologi 
Pupuh bisa 'asmaradana' digandhèngaké karo *Smaradahana*. Iki jenengé kakawin.

## Metrum 
Asmarandana diracik saben pada (bait) ana 7 gatra (larik).

* 8-i	
* 8-a
* 8-é
* 8-a
* 7-a
* 8-u
* 8-a

## Tuladha 
Gegaraning wong akram**i** 
Dudu bandha dudu rup**a** 
Amung ati pawitan**é**
Luput pisan kena pis**a**n 
Lamun gampang luwih gamp**a**ng
Lamun angèl, angèl kalangk**u**ng 
Tan kena tinumbas art**a**

Aja turu soré kak**i** 
Ana Déwa nganglang jag**a**d
Nyangking bokor kencanan**é**
Isiné donga tetul**a**k
Sandhang kelawan pang**a**n 
Ya iku bagéyanip**u**n
wong melek sabar narim**a**

## Pranala njaba