open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Resminingdyah

**Resminingdyah** ya iku salah siji saka garwa ampeyan Paku Alam II kang cacah papat. Resminingdyah asale saka Dhusun Trayu, Galur, Kulon Praga. Sawise peputra RM. Saparja, Resminingdyah diparingake marang abdi dalem aran Mas Lurah Pancasuwarna sanajan ing tembe banjur pepisahan. Saka panggulawentah Pancasuwarna, RM. Saparja mengkone bisa jumeneng dadi Sri Paku Alam V.

Resminingdyah disarekake ing sacedake Mesjid Trayu, Galur, Kulon Praga.

## Rujukan
Masjid Trayu

**Masjid Trayu** ya iku masjid prasaja kang ana ing Dhusun Trayu, Tirtarahayu, Galur, Kulon Praga. Masjid iki dipercaya wiwit dibangun saka taun 1700-an lan saiki kalebu dadi masjid yasan dalem Pura Pakualaman. Masjid iki wis ngalami pira-pira owahan saka kaanan kang wiwitan, lan pungkasan dipugar taun 1989 bebarengan karo Masjid Giriganda kang uga kalebu masjid Pakualaman. Sanajan wis ditembok banon, saka masjid isih asli saka kayu jati wewangun gilig, ora kaya lumrahe saka kang wujud balok.

Ing sakulone masjid ana pasarean kang antarane pasarean Raden Suryengjurit (putra mantu PA I) lan RA. Resminingdyah (garwa ampeyan Paku Alam II lan nurunake Paku Alam V.

## Rujukan
Solenodon Kuba

thumb|Solenodon Kuba
**Solenodon Kuba** iku salah sawiji saka rong spésies solenodon sing uripé ing Pulo Kuba.
Masjid Giriganda

**Mesjid Giriganda** ya iku mesjid *yasan dalem* Pura Pakualaman kang dununge ana ing dhusun Giriganda, Kaligintung, Temon, Kulon Praga. Anane mesjid iki ora kena dipisahake saka Astana Giriganda kang wis ana sadurungé. Bangunan mesjid iki wiwitane kanggo pesanggrahan para sentana kang rawuh saka negara, nganggo sepur utawa nitih kapal. Joglo kang kanggo pesanggarahan iki dijupuk saka Hargamulya. Taun 1930an uga ditambah serambi. Para sentana kang arep ngibadah shalat nunut ing daleme Kyai Akhmad Sajadi, sacedake kono.

## Rujukan
Solenodon

Solenodon (tegesé "untu slot") iku sawijining kéwan mamalia sing ndarbèni wisa racun, nokturnal, ndhudhug lemah lan insèktivorus lan kalebu kulawarga *Solenodontidae*. Spèsies solenodon sing isih ana yaiku solenodon Kuba (Solenodon cubanus), lan solenodon Hispaniola (Solenodon paradoxus).

Solenodon Hispaniola iku urip in Hispaniola saka reratan ngisor ing alas garing nganti tekan reratan dhuwur mawa alas pinus. Ana rong spèsies liyané sing wis cures.
Ahmet Ali Çelikten

jmpl|ka|Ahmed Ali Çelikten nganggo setelan panerbangan
**Ahmet Ali Çelikten** (lair minangka İzmirli Alioğlu Ahmed; 1883 – 1969), iku ditepungi mawa jeneng Arap Ahmet Ali utawa İzmirli Ahmet Ali,iku sawijining dirgantarawan Ottoman sing uga dadi salah sawijining pilot kulit ireng sajeroning sajarahé kadirgantaran. Dhèwèké iku salah sawijniné pilot kulit ireng nalika Perang Donya I, kaya ta wong Afrika Amérika Eugene Jacques Bullard, William Robinson Clarke saka Jamaika (mabur kanggo Britania Agung),[5] Pierre Réjon saka Martinique (mabur kanggo Prancis) lan Domenico Mondelli saka Éritréa (mabur kanggo Italia). Mbahé wadon iku dadi batur tukon ing Bornu (saiki ing Nigeria) lan digawa menyang Karajan Ottoman.
Ki Ageng Suryamentaraman

**Ki Ageng Suryamentaraman** ya iku putra nomer 55 Sri Sultan Hamengkubuwana VII karo garwa ampeyan BRA. Retnamandaya. Eyange saka jalur ibu ya iku Patih Danureja VI. Lair kanthi nama BRM. Kudiarmadji lan nalika ngancik diwasa kaparingan nama BPH. Suryamataram.
Sawise diwasa lan dadi pangeran, Suryamataram ora bisa nemokake urip kang tentrem mula banjur nyuwun marang ramane bisaa urip kaya wong lumrah ing sajabaning kraton nanging ora diparengake. Nalika jumenenge Sultan Hamengkubuwana VIII, panyuwune dikabulake.

Sawise ngeculake status ningrate, panjenengane banjur manggon ing Duhukuh Kroya, Bringin, Salatiga lan dikenal kanthi nama Ki Gedhe Bringin. Dening Ki Hajar Dewantara, namane diganti dadi Ki Ageng Suryamentaraman.

## Rujukan
Danureja VI (V)

**KPAA Danurejo VI** ya iku patih ing Kasultanan Ngayogyakarta (1879-1899) lan salah siji putra mantu Sultan Hamengku Buwono VI amarga dhaup karo GKR. Pembayun. Danureja VI mengku jabatan patih nganti seda 21 Juli 1899. 

Salah siji yasan Danureja VI kang isih bisa kesawang yaiku Tugu Pal Putih kang rampung dibangun taun 1889.
## Rujukan
Danureja VII (VI)

**KPAA Danureja VII** ya iku patih ing Kasultanan Ngayogyakarta (1900-1911). Sadurunge kapatah dadi patih, panjenengane sesulih Kanjeng Raden Adipati Yudhane­gara II. Anggone dadi patih sawatara wektu nganti lereh lan kaparingan pensiun wiwit 15 Oktober 1911 banjur nyandhang sesulih Pangeran Cakraningrat lan seda ora suwe sabanjure lan disarekake sacedhake Mesjid Taqarrub Kanggotan bebarengan karo putune, Suryamentaraman. Kalungguhan patih diterusake dening putrane aran R.M Danuwinata utawa KRA Yudhane­gara III, kaparingan nama Danureja VIII. Tinggalan yasan Danureja VII ing antarane buku *Kempalan Kitab-Kitab Islam* dan *Serat Betaljemur Adammakna* .

## Rujukan
Tetris

**Tetris** iku sawijining dolanan komputer gawéan Alexei Pajitnov saka Uni Sovyèt. Dolanan komputer iki awujud figur sing padha tiba. Kabèh figur iki kabangun saka patang kothak. Menawa sagaris kaisi kabèh, garis iku bakal ilang. Tetris iku program komputer sing kapisan dièkspor saka Uni Sovyèt menyang Amérika Sarékat. Ing Amérika Tetris dibabar déning Spectrum Holobyte.
Quora

**Quora** iku sawijining situs wèb takon wangsulan. Situs wèb iki digawé déning Adam D'Angelo in taun 2009, D'Angelo dhéwé sadurungé nyambut gawé ing Facebook.

Para anggota ing komunitas Quora iku antarané wong-wong misuwur kaya ta Jimmy Wales, Richard A. Muller, Justin Trudeau, Barack Obama, Hillary Clinton, lan Adrián Lamo.
Wiwit tengahan taun 2018 uga ana Quora ing basa Indonésia. Manajer komunitasé jenengé Alanda Kariza.
Ruth Westheimer

**Karola Ruth Siegel** ()) ya iku sawijining ahli térapi sèks, pelawak, aktor, lan pembawa acara saka Jerman.

## Cathetan suku
Watchmen

**Watchmen** iku sawijining novèl grafis babaran DC Comics Amérika Sarékat. Novèl grafis iki nyritakaké para adiwira Amérika Sarékat.
Maury Povich

**Maurice Richard** "**Maury**" **Povich** ()) ya iku sawijining pelawak, aktor, lan pembawa acara saka Amérika.

## Cathetan suku
Masjid Taqarrub Kanggotan

**Masjid Sulthanain Taqarrub** ya iku masjid kang dumunung ing RT 07, dhusun Kanggotan, Pleret, Bantul. Masjid iki wis ana nalikane kraton Mataram ana ing Pleret lan isih tetep lestari nalika bedhahe kraton Pleret. Madege masjid iki ora dimangerteni nanging catetan paling tuwa nyebutake wis tau dipugar nalika  taun 1901 M dening Patih Danureja VI lan banjur wis bola-bali ana owah-owahan nganti kaanan kang kaya saiki. Mung saka guru, kubah lan mustaka kang isih tinggalan lawas. Ing lor masjid uga ana tetiron lingga pathok.

Ing sacedhake masjid ana pekuburan Cepakasari kang uga kanggo nyarekake pira-pira sentana Kasultanan Ngayogyakarta, antarane Patih Danureja VI (Pangeran Cakraningrat), BRA Retnamandaya (garwa ampeyan Sultan Hamengkubuwana VII), Ki Ageng Suryamentaraman lan garwane, uga Raden Tumenggung Nitinegara I lan II (Bupati Bantul).

## Rujukan
Danureja V (IV)

**Raden Adipati Danureja V** (1810-1885) ya iku patih ing Kasultanan Ngayogyakarta 1847-1879, putrane Danureja II. Sadurunge kapacak dadi patih, asmane Raden Gandakusuma lan nalika Perang Dipanegara, melu pacak baris dadi senapati Pangeran Dipanegara kanthi asma *Ali Basah Ngabdulmahmud Gandakusuma*. Danureja V dhaup karo putri Hamengkubuwana IV saka patutan karo RA. Retnadiningrum (garwa ampeyan).

## Rujukan
Tembung krama-ngoko

Ing basa Jawa, **tembung krama-ngoko** (utawa **tembung ngoko-krama**) iku tembung ngoko kang ora ana padhan ing tembung krama. Amarga iku, tembung ngoko mau banjur bisa kaanggo ing kabèh tataran basa Jawa, kalebu basa krama.

Tembung krama-ngoko kang dikramakaké aran tembung krama enggon-enggonan lan kalebu tembung kang ora baku. Cacahing tembung krama-ngoko iku akèh dhéwé ing basa Jawa, nanging mung pérangan cilik kang duwé padhan tembung krama inggil. 

Ing bausastra-bausastra Jawa, tembung-tembung krama-ngoko tinengeran *kn* utawa *KN*.

## Conto 
Tembung krama-ngoko iki cacah akèh dhéwé ing basa Jawa. Conto tembung krama-ngoko kang ora ana padhan ing tembung krama inggil: *angin*, *anyep*, *awu*, *bakar*, *bapa*, *biyung*, *bumi*, *gapura*, *godhog*, *gorèng*, *guru*, *hawa*, *jagat*, *jaman*, *jangan*, *jangkrik*, *kampung*, *kantor*, *kucing*, *kuwung*, *lawuh*, *méga*, *murid*, *oyod*, *pedhes*, *pedhut*, *pit*, *ramé*, *sekolah*, *singa*, *srengéngé*, *tandha*, *tenger*, térong, *umob*, *unta*, *wédang*, *wit*, lan *woh*.

Ing sor iki conto tembung krama-ngoko (kandel) lan padhané ing tembung krama inggilé.

## Panganggoning tembung 
Tembung krama-ngoko bisa kaanggo ing kabèh tataran basa Jawa: basa ngoko lan basa krama. Ing ngisor iki conto panganggoning tembung krama-ngoko ing basa ngoko lugu lan basa krama lugu lumantar tembung *kuwung* lan *lambé* kang tinengeran *kn* ing *Bausastra Jawa*.

Basa ngoko lugu

# ***Lambé**né dibèngèsi abang.*
#*Bubar udan, **kuwung** katon ing langit.*

Basa krama lugu

# ***Lambé**nipun dipunbèngèsi abrit.*
#*Bibar jawah, **kuwung** katingal ing langit.*

Sapérangan tembung krama-ngoko duwé padhan tembung krama inggil. Tembung-tembung mangkono salin dadi tembung krama inggil ing basa ngoko alus lan basa krama alus. Contoné iku tembung *lambé* kang duwé padhan tembung krama inggil *lathi* (digarisi sor), déné *kuwung* ora duwé padhan tembung krama inggil.

Basa ngoko alus

# ***Lathi**né dibèngèsi abang.*
#*Bubar udan, **kuwung** katon ing langit.*

Basa krama alus

# ***Lathi**nipun dipunbèngèsi abrit.*
#*Bibar jawah, **kuwung** katingal ing langit.*

Tembung *kuwung* ing ukara-ukara 2 ora ngalami owah-owahan ing kabèh tataran basa amarga ora duwé padhan ing tembung krama inggil. Jalaran iku, ora ana béda antaraning ukara 2 ing basa ngoko lugu lan basa ngoko alus lan ukara 2 ing basa krama lugu lan ing basa krama alus.

## Cathetan sikil 
## Rujukan 
* 
* 
*
Cakranegara I

**Raden Adipati Arya Cakranegara I** ya iku bupati Purwareja kang sepisan, 1831-1856. Putra pambarep Raden Ngabehi Singawijaya, lair ing Bragolan, Bagelen ing Rebo Pahing, 17 Mei 1779. Ramane mantri gladhag mancanegara Kasunanan Surakarta ing laladan Bagelen.

Cakranegara miwiti nyuwita marang Kasunanan ing kepatihan kanthi nama peparing Mas Ngabehi Resadiwirya (1805-1815). Taun 1810 diutus menyang Ampel, Boyalali kanggo sinau babagan irigasi. Taun 1815 kapatah dadi panewu gladhag kanthi sesulih Raden Ngabehi Resadiwirya lan Agustus 1825 dadi Raden Tumengung Resadiwirya dadi wakil tetindhih wadyabala Surakarta  kang dikirim menyang Bagelen kang dipimpin Pangeran Kusumayuda kanggo ngatasi barisan DIpanegara ing laladan mancanegara Kasunanan ing laladan Kedhu sisih kidul lan Menoreh

Sajerone perang, Resadiwirya (uga ana sing nulis Reksadiwirya) kasil menangi pira-pira palagan. Antarane kasil ngraket Basah Purwanegara (Gagak Pranala) lan bala cacah wolu. Kanggo pangarem-arem, Resadiwirya kapatah dadi Bupati tanggung ing Desember 1828 banjur ngganteni Kusumayuda ing pabarisan ing Januari 1829. Nalika 21 September 1829, Resadiwirya kasil merjaya Pangeran Jayakusuma I lan putrane cacah loro : Jayakusuma II lan Atmakusuma ing laladan Gunung Kelir.

Sabubare Perang Jawa, Jenderal de Kock nunjuk Resadiwirya dadi Bupati Brengkelan kanthi sesulih Raden (utawa Kyai) Adipati Cakrajaya ing tanggal 9 Juni 1830. Durung genep setaun, ing tanggal 26/27 Februari 1831 Kabupaten Brengkelan dilebur karo pira-pira kabupaten liya  dadi Kabupaten Purwareja lan Cakrajaya kapatah dadi bupati kanthi jeneng Raden Adipati Arya Cakranegara.

Bebarengan karo Basah Ngabdullatip Kerta Pengalasan, Cakranegara nganggit buku Babad Kedhung Kebo ing wiwitan taun 1840 kanggo pepeling lelakon sasuwene perang jawa. Cakranegara nglereni anggone dadi bupati ing taun 1856 lan diganti dening putrane, Cakranegara II.

## Rujukan
Richard Simmons

**Milton Teagle** "**Richard**" **Simmons** ()) ya iku sawijining pelawak, aktor, lan pembawa acara saka Amérika.

## Cathetan suku
Ariesta Widya

**Agustinus Mulyono Widyatama** utawa **Ariesta Widya** (lair ing Semarang, 12 April 1938) iku guru SLTP ing Tual - Manado (1961- 1964), SMP Katulik Langgur (1964 - 1967),  SMP Negeri Ungaran (1967 - 1970), Proyek Perintis Sekolah Pembangunan - Semarang (1970 - 1985), SMA Negeri 5 Semarang (1985 - 1995), lan SMA Masehi I (1995 tekan saiki). Dadi, profesine minangka penulis Jawa wis pionir wiwit tahun 1957. Karya-karyané saiki ditemokake ing Jaka Lodhang, Panjebar Semangat, Jaya Baya, Praba, Pustaka Candra, lan liya-liyane. Sawetara crita cekak sing dianggep penting, antara liya, "Cemara Lima" (Praba, 1959), "Kasep" (Kekasihku, 1959), "Kontrak" (Dharma Nyata, 1971), "In antarane Ombak-Ombak" (ing antologi Dewan Kesenian Surabaya, 1973), "Garis Pepesthen" (Penjebar Semangat, 1976), "Tuntut Gedhang" (Panjebar Semangat, 1978), "Ketanggor" (Panjebar Semangat, 1979), "In antarane Swara Mesin" (Panjebar Semangat, 1981), "Kopi Landa" (Parikesit, 1984), lan "Buron" (Panjebar Semangat, 1991).  

## Réferènsi
Sakdani

**Sakdani** utawa jeneng dawane **N. Sakdani Darmopamudjo** (lair ing Surakarta, 3 Maret 1939) yaiku sastrawan kang ngripta buku-buku ing Basa Jawa lan Basa Indonésia. Dhéwéké lair saking pasangan R. Sakirun Darmopamudjo lan Turiah. Sakdani tumbuh ing lingkungan budaya Jawa lan agamane Islam.

## Pawiyatan 
Sakdani miwiti pawiyataning SR Harjodipuran 52, Surakarta, lulus ing taun 1952. Sakwisé lulus, Sakdani ndhaptar ing salah sijining Pawiyatan Guru, yaiku *Kursus Pengajar untuk Kursus Pengantar Kewajiban Belajar* (KPKPKB, sabanjure owah kanthi jeneng SGB). Ananging, saklanjuté dhéwéké pindah dhateng SGB Sukoharjo, lan lulus ing taun 1957. Sakdani ngelanjutke sinau ing SMA C/SMU nganti lulus taun 1964, lan dilanjutke kuliah ing AAN kanthi enthuk gelar sarjana ing taun 1967.

## Karya 
Karya ing pisanan diripta dening Sakdani awujud guritan, antaranipun "*Kidung Asih", "Agustus", Wengi Mangsa Panen",* lan *"Ngadirah*". Guritan kang wis diamot ing antologi anatrane *"Cokekan" , "Sawitri", "Gotong Royong",* lan "*Kasatan*". Anadene karya Sakdani kang awujud Cerkak, antarane "*Kanggo Bumi Kinasih*" lan "*Temanten ing Akerat Nganggo Pupus Cinde*". Kajaba iku kabèh, Sakdani uga nyerat novél antarane *"Kanggo Bumi Kinasih"* lan "*Nyilemi Samodra Tresna*".

## Pranala
R. Intojo

**R. Intojo** ya iku juru gurit ingkang lair wonten Tulungagung, Jawa Timur tanggal 27 Juli 1912.

## Sejarah 
Pawiyatan bakunipun wonten Majakerta ya iku HIS (*Holland Inlandsche School).* Lajeng nglampahaken wonten HIK (*Holland Inlandsche Kweek School*) wonten kutha Blitar. Ananging tahun 1930, amargi kaanan kasarasan ngkang mboten saé, panjenenganipun pindhah wonten HIK Gunungsari, Lembang, Bandung. Wonten mriki padamelan juru gurit R. Intojo dipunwiwiti kanthi mbabar kalawarta *Pujangga Baru* (Juli 1993). Amargi menika, wonten khazanah sastra Indonésia, dipunsebat tokoh Pujangga Enggal. Menawi nyerat gurit, R. Intojo ngginakaken asma sanès inggih menika *Rhamedin, Heldas, Hirahamra, Ibnoe Sjihab, Imam Sopardi,* kaliyan *Indera Bangsawan.* Ngantos sak menika ugi mboten saget dipunpitados asma aslinipun amargi wonten ing kathah sumber bènten-bènten. Wonten satunggaling sumber, R. Intojo menika nama aslinipun Rhamedin, ananging wonten sumber sanès dipunsebataken menawi R. Intojo menika nama asli. Sawetara nama-nama samaran menika dipunginakaken menawi nyerat gurit abasa Indonésia, ananging asma Intojo kedhah diginakaken wonten ing gurit-gurit Basa Jawi.

## Karya-karya 
R. Intojo nyerat gurit wiwit taun 1933 ngantos 1941, amargi taun 1942-1944 luwih-luwih lajeng Indonésia mardika taun 1945 sampun mboten wonten gurit-guritipun ingkang saged dipanggihi. Sanadyan menika, R. Intojo mboten mandheg lumampah wonten ing donya sastra amargi tasih nyerat esai wonten ing warni-warni kalawarta. Salah setunggaling ésai ingkang misuwur inggih menika "Amir Hamzah lan Chairil Anwar". Ésai menika dipunbabar wonten kalawarta Indonesia, No. 10 Taun II, Juni 1951. Ésai menika ringkesan saking gurit (sajak) Amir Hamzah kaliayn Chairil Anwar. Ésai ingkang liyan inggih menika "Pantun" dipunbabar wonten kalawarta Indonesia, No. 4 lan 7, taun III, 1952. Ésai R. Intojo ingkang dipunbabar wonten kalawarta Nasional Desember 1952 ngaturaken babagan wujud ugi corak gurit-guritipun Muhamad Yamin wonteng *Jong Sumatra* kaliyan trèn gurit énggal Indonésia.

Sedaya gurit-gurit R. Intojo ingkang dipunserat ngagem basa Jawi ugi basa Indonésia saged dipunringkes inggih menika gurit abasa Indonésia wonten 17 "Cend'ra durja" (*Semangat Pemuda*, Mei 1932; lajeng diamot *Pujangga Baru*, No.2, Taun V, Agustus 1937); "Zaman yang Mulia*" (*Semangat Pemuda, 15 Agustus 1932; lajeng diamot *Pujangga Baru*, No. 6, taun V, Dhésèmber 1937;"Pulau Bali" (*Pujangga Baru*, No.1, Taun I, Mèi-Juli 1933); "Ibu ..." (Pujangga Baru, No.1, Taun. I, Mèi-Juli 1933).

## Kagiyatan 
R. Intojo ugi kalebet wonten kathah kagiyatan dhiskusi babagan masalah sosial-budaya umumipun. Wanci tanggal 26-27 April 1952, R. Intojo ndhèrèk kagiyatan simposium ingkang kalenggahan ing Jakarta déning para seniman Gelanggang ingkang makarya kalih *Lekra, Liga Komponis*, *PEN-Club Indonesia*

## Rujukan
Khoirul Soleh

**Khoirul Soleh** (1968) inggih menika salah sawijining sastrawan ingkang miyos ing Boyolali, 22 Juli 1968. Ingkang rama asmanipun Harno Budianto suwargi lan ingkang ibu asmanipun Sumarti. Khoirul Soleh miwiti pawiyatanipun wonten SD N 1 Donohudan, Ngemplak, Boyolali. Tumunten panjenenganipun nglajengaken pawiyatanipun wonten SLTP N 2 Colomadu, Karanganyar lan wonten ing SMA N 4 Surakarta. Pawiyatan ingkang pungkasan inggih menika wonten Jurusan Sastra Daerah S1 Fakultas Sastra UNS dumugi warsa 1993. Awit kalebet dados mahasiswa Jurusan Sastra Daerah menika panjenenganipun miwiti kalangenanipun nyerat karya sastra dugi samangke. Panjenenganipun kagungan garwa kanthi asma Tini K. S. ingkang peputra cacahipun kalih, asmanipun Lintang Wistu Malindi lan Bintang Alit Nugara. Samenika panjenenganipun mapan wonten Brogo RT 02/IV, Donohudan, Ngemplak, Boyolali, 57375. 

Minangka sastrawan, Khoirul Soleh angripta karya sastra kados ta geguritan, cerkak, roman sejarah, lan artikel ingkang gunggungipun dumugi 500-an. Karya sastra ingkang dipun kasilaken sampun kababar wonten kala warti lan majalah tuladhanipun Panakawan, Jawa Anyar, Solo Pos, Pos Kita (Solo), Simponi, Swadesi (Jakarta), Surabaya Post, Karya Darma, Panjebar Semangat, Jaya Baya (Surabaya), Mitra Bandung (Bandung), Minggu Pagi, Pagagan, Kedaulatan Rakyat (Yogyakarta), Suara Merdeka, Wawasan, Pustaka Candra, Krida Wiyata, Bahari, lan Desa Kita (Semarang). 

Karyanipun ingkang arupi cerkak antawisipun kanthi irah-irahan *Penari*, *Plinthi*, *Kentrung*, *Sumilire Angin Esuk*, *Kasetyan*, *Abote Sesanggan*, lan sapanunggalanipun. Dene ingkang arupi roman sejarah, irah-irahanipun *Geger Sukowati, Jaka Kandhung, Suling Ajaib, Klebu Wuwu*, lan sapiturutipun. Wonten ugi cariyos pewayangan ingkang dipunripta kados ta Lelananging Jagad, Silir Solo, lan sanesipun. 

## Rujukan
R.D.S Hadiwidjana

**R. D. S Hadiwidjana** ya iku pengarang lan filolog kang duwé jeneng cilike Soewanda. Lair neng Sragen tanggal 9 Oktober 1895. Jeneng cilike sing sakbanjuré disingkat "S" lan ditulis nang ngarepé jeneng wong tuwané, Hadiwidjana. Anak nomer 3 (telu) seka 6 (enem) saksadulur. Jeneng wong tuwané R.M. Ambjah Darmawisastra. Soewanda digedhèkké ing saktengahing budaya Jawa lan ngenut agama Kristen Roma Katulik. Dhèwèké dhaup 2 Fèbruari 1922 kanthi sèmah R.A. Agnes Soekartini putri Sasranegara, Muntilan (jeneng tuwa diwiwiti sakbubaré iki).   

## Anak  
* R. Ay. M. Titi Sari (Sasrajoeda, S.H.) 
* R. M. A. Haryana 
* R. Ay. Th. Titi Lestari (Natasuhardja) 
* Marsekal Pertama R. M. dr. Efram Harsana 
* R. M. M. Sastrawan 
* R. Ay. M. Titi Rejeki (Juliwarsa) 
* R. Ay. F. Titi Rahayu (Prof. Mr. Munajat Danusaputra)
* R. Ay. Y. Titi Sasanti (Edi Sudarman, S.H.)
* R. Ay. J. Titi Nawami (Dr. R. Sukarna Harjasudarma) 
* R. Ay. Dra. C. Hartati 
* R. M. dr. M. Darmawan 
* R. Ay. C. Pudyati (Drs. Cosmas Batubara) 
* R. Ay. P. Saptawulan (Drs. Kahmat A. Saragih)

## Pawiyatan: 
* Magang ing Sumanegaran, Sragen, 1904 
* Kweek School, 1917 
* Kursus Guru Bahasa Jawa, 1920 
* Sekolah Jawa di Batavia, 1921 
* Kursus Guru Bahasa Jawa di Batavia, 1928 - 1931 
* Akte Onderwijzer di Batavia, 1932  

## Lumakuné pakaryan 
* Guru, AMS lan HIK, 1931-1942 
* Guru Sekolah Guru Lanjutan (SGL) Jetis, Yogyakarta, 1942-1945 
* Dosen Luar Biasa in Sekolah Tinggi Gadjah Mada, 1946 
* Dosen Luar Biasa Fakultas Sastra dan Kebudayaan Universitas Gadjah Mada, wiwit 1949 
* Dosen Luar Biasa FKSS IKIP Yogyakarta, 1969-1970an 
* Guru Sekolah Menengah Tinggi (SMT), Yogyakarta, 1945-1955 
* Guru Kepala Kursus BI Bahasa Indonesia dan Jawa di Yogyakarta, 1955-1958 
* Dosen Luar Biasa Kursus BI Bahasa Indonesia lan Jawa ing Yogyakarta lan Dosen Bahasa Indonesia ing Universitas Saraswati Surakarta, 1960-1961  

## Karya 
### Pertalan 
* Äphorisma: Jagading wong urip, Kleru, Wong iku ana 4 prakara, ana ing Medan Bahasa Basa Jawi (No. 1, Thn. IV, 1959)  

### Gancaran 
* Majalah Jawi Sraya, ing Muntilan wektu isih ing Kweek School  
* Duk Anomku, Wong Becik, Yasaning Setan marang Manungsa, Ngibadah ing Medan Bahasa Jawi (No. 4, Thn IV, 1959)  
* Inisial sing asring dinggo ya iku ¨Suhawo¨ seka tembung jenenge Soewanda Hadiwidjana lan uga asring nganggo ¨Cantrik Sukawati¨  

### Bahan wulangan dan wacan 
* Sastra Gita Wicara (Jilid 1 1950 lan Jilid II 1963)  

## Rujukan
Sartono Kusumaningrat

**Sartono Kusumaningrat** (pangéja baku: Sartana Kusumaningrat, wiyosan ing Sléman, 12 Nopèmber 1964) inggih punika sastrawan Jawi kaliyan Indonésia, citrakarsa (*pelukis*), lan kartunis. 

## Babad urip 
Pawiyatan ingkang sampun dipuntindakaken inggih punika SD Karitas (lulus 1977), SMP Karitas (lulus 1981), SMA BOPKRI (lulus 1984), lajeng Fakultas Sastra UGM (lulus 1983). Sanèsipun, Sartono ugi ndhèrèki kursus nonformal kados ta (1) *kepemimpinan OSIS* saking Kanwil Depdikbud DIY ing taun 1981, (2) gladhi panyerating sekénariyo cariyos télévisi saking Setasiun TVRI Yogyakarta ing taun 1986, (3) panyerating cariyos cekak saking Dirjen Kebudayaan sesarengan kaliyan Kundha Kabudayan DIY ing taun 1989, (4) pramuwisata saking Kanwil Departemen Tenaga Kerja DIY ing taun 1991, (5) wulangan basa Walanda saking Yayasan Karta Pustaka Yogyakarta ing taun 2003.

Sartono ugi nganggé nama Albert Sartono, A. Sartono, utawi Sartono Kusumaningrat. Kajawi nyerat, panjenenganipun ugi dados citrakarsa kartun.
R. M Soejadi Madinah

**Raden Mohammad Soejadi Madinah** ya iku sawijiné penulis lair ing Yogyakarta,14 Januari 1928. Bapakné, Raden Bekel Roeba'ngi Atmohudroyo, abdi dalem Keraton Yogyakarta, nalika ibuné, Siti Madinah, putri pengusaha Batik Cap Leo ing Jaan Lempuyangan 66, Yogyakarta. Dadi, jeneng Madinah  dijupuk saka ibuné. Dhèwèkè nikah karo Rr. Soejati Soedjadi, mantan karyawan Fakultas Politik Sosial UGM taun 1964. R M. Soejadi Madinah duwé 4 anak (3 bocah lanang lan 1 bocah wadon).

Saka lair nganti saiki penulis ditetepaké ing Yogyakarta. Saiki panjenengan tinggal ing Kampung Tungkangan DN III/271, Yogyakarta. Kerja dadi penulis kuwi kanggo R. M. Soejadi Madinah ora dadi tugas utama, amarga panjenengan duwé tugas utama: (1) taun 1944-1947 kerja minangka karyawan Kantor Kecamatan Widodaren, Gendingan, Ngawi, Madiun; (2) taun 1947-1948 dadi anggota TNI (pangkat Mayor I) ing Ngawi; (3) taun 1948-1950 minangka pegawai Kantor Pusat Kementerian Perdagangan dan Industri; (5) taun 1951-1963 kerja ing Perpustakaan Pusat UGM lan (6) taun 1963-1984 (nganti pensiun) dadi pegawai Perpustakaan lan ing Bagian Statistik dan Pengajaran Fakultas Hukum UGM.

Liyané kerja ing sawatara bagèan, Soejadi Madinah uga aktif ing sawatara organisasi minangka (1) Bendahara Muhammadiyah Ranting Wirobrajan (1961-1972); (2) Ketua Pengurus POMG SD Negeri Tamansaei I,II,III (1968-1972); (3) Komisioner LVRI Kecamatan Wirobrajan (1968-1972); (4) Bendahara Markas Ranting LVRI Kecamatan Danurejan (1988-saiki); (5) Majelis Pertimbangan PAN Ranting Kelurahan Tegalpanggung (1999-saiki).

## Karya 
Yen katon saka taun lair, dhèwèkè dadi penulis bebarengan karo periodhe M. Tahar, Sudarmo K.D., Susilomurti, Satim Kadarjono, Esmiet, Poerwadhie Atmodihardjo, Widi Widayat, Any Asmara, Muryalelana, lan Suparto Brata. Dhèwèkè nulis *cerkak* ing majalah *Kunthi*, *Waspada* (Jakarta), *Crita Cekak* (Surabaya), *Mekar Sari* lan *Djaka Lodhang* (Yogyakarta). Penerbitan publikasi, kaya ta "*Kancaku sing Nyalawadi*" (Waspada, 6 Juni 1958), "*Serik*" (Waspada, 4 September 1964), "*Banten*" (*Djaka Lodhang*, 25 Februari 1978), "*Pengalaman Tahun Ajaran Anyar*" (*Mekar Sari*, 15 Juni 1987),"*Etty Putrane Ibu Hadi*" (*Kunthi*, 1967), lan "*Solider*" (*Crita Cekak*, Desember 1957).

Saliyané nulis *cerkak,* dhèwèkè nulis cerbung. Ing cerbung dhèwèkè kerep nggunakake jeneng samaran: Sudimanah (ing J*uni Apa Juli*), S.M. Dinah (ing *Putu Gunung Adiluhung*), Triani Dewi R.M.S.M (ing *Sengit Ndulit Gething Nyandhing*). Nalika ing koleksi cerkak kanthi judul *Cendrawasih* dhèwèké nggunakake jeneng Sidji. Sawetara cerbung sing diterbitake, antara liya *Asmara Jibrat Ludira* (Sehat Asli, 1965); *Asu Edan Nggawa Kabegjan* (Muria, 1966); *Krodhane Asmara Wurung* (Sinta-Riskan, 1966); *Gudheg Ayu Digondhol Tuyul* (Dewi, 1970); *Wong Kang Nyalawadi* (Keng, 1966); *Sengit Ndulit Gething Nyandhing* (Sinta-Riskan, (1969); *Anthek Nekolim* (2 jilid) (Muria, 1966); lan *Gerombolan Gestok* (Muria, 1966). Ing sawetoro wektu, dhèwèkè nulis sastra basa Indonesia, nanging ora produktif kaya tulisan Jawa.

## Réferènsi
Muryalelana

**Muryalelana** (Salatiga, 31 Desember 1930 - 4 Juni 2002) menika salah satunggaling sastrawan ingkang "serba bisa". Kabandhing kaliyan rencang-rencang sastrawan satunggal angkatanipun, kados Esmiet, Tamsir A.S., Susilomurti, Sudharma K.D., St. Iesmaniasita, lan sapiturutipun, wonten ing khazanah basa lan sastra Jawi modheren, Muryalelana radi benten. Umumipun sastrawan sanesipun namung ndamel karya ing satunggal utawi kalih genre, ananging Muryalelana nyerat sakperangan genre. Saksanese nyerat puisi, cerkak, lan kritik sastra Jawi, piyambakipun ugi nyerat bab ingkang gegayuhan kaliyan basa, karawitan, paramasastra, ukum, lan sakpanunggalane.

## Pagesangan, Pendhidhikan lan Pendamelan 
Muryalelana angsal pandhidhikan dhasar nalika jaman Walanda wonten ing *Vervolkschool*. Saksampunipun lulus saking *Vervolkschool*, piyambakipun mlebet wonten ing SGB (*Sekolah Guru Bantu*) ananging mboten nerasaken ing drajad kang langkung inggil amargi ndherek perang kamardhikan. Nalika yuswa 17 taun, Muryalelana enem dipun cepeng dening Walanda lan dikunjara. Wiwitan dikunjara ing kamp Salatiga, banjur dipindhah ing Mlaten (Semarang), lan pungkasanipun dipindhah ing Nusakambangan. Saksampunipun rundingan ing Konferensi Meja Bundar kaleksanan ing taun 1950 piyambakipun dibebasaken.

Saksampunipun dibebasaken, nerasaken sekolah ingkang langsung inggil ing SGA (*Sekolah Guru Atas*) Negeri Semarang, tamat taun 1955. Tamat saking SGA, Muryalelana nyambut damel dados guru SRL utawi SGB Negeri kagem lare putri ing Pecangaan, Jepara. Mboten dangu ngajar, piyambakipun nerasaken kuliah wonten ing PGSLP (Pendidikan Guru Sekolah Lanjutan Pertama) Surakarta, mendhet Jurusan Bahasa dan Sastra Jawa, program kalih taun lan lulus taun 1960.

Tamat saking PGSLP, Muryalelana dados guru basa Jawi ing SMP Negeri Ungaran ugi dados guru ing SMEP (*Sekolah Menengah Ekonomi Pertama*) Negeri Ungaran. Wiwit taun 1968 dumugi 1975 kadapuk dados Kepala SMEP Negeri Ungaran. Nalika njabat guru lan Kepala SMEP, piyambakipun nerasake kuliah wonten ing USW (*Universitas Satya Wacana*) Salatiga, mendhet jurusan PU (*Pendidikan Umum*), lulus taun 1975. Saksampunipun lulus saking USW, piyambakipun ugi dados guru ing SMEA (*Sekolah Menengah Ekonomi Atas*) Negeri Semarang. Pungkasanipun, Muryalelala njabat Kepala Sekolah SMP Negeri 24 Semarang.

Saksanese ngajar lan njabat Kepala Sekolah, Muryalelana ugi nate dados Pimpinan Proyek Pembinaan Bahasa dan Sastra Daerah Jawa Tengah, mrakarsani panerbitan majalah basa Jawi Pustaka Candra wiwit Januari 1981 ing Semarang, lan dados anggota Sanggar Seniman kapimpin dening Sahid Langlang, jumeneng ing Mediun taun 1955.

## Karya Sastra 
# Antologi Sajak-Sajak Jawa (1975); antologi dening St. Iesmaniasita,
# Lintang-Lintang Abyor: Sekuntum Puisi Jawa Mutakhir (1983); antologi dening Susatyo Darnawi,
# Bunga Rampai Sastra Jawa Mutakhir (1985); anotlogi dening J.J. Ras,
# Antologi Puisi Jawa Modern (1984); antologi dening Suripan Sadi Hutomo. 

## Rujukan
Ardini Pangastuti

**Ardini Pangastuti** ya iku sawijining pangripta babagan basa jawa utawa sastrawan basa jawa. Ardini Pangastuti nduwé jeneng komplit yaiku Suciati Ardini Pangastuti. Dhéwéké lair ing Kacangan, Tulungagung, Jawa Wétan tanggal 16 Nopember 1960. Saiki dhéwéké urip ing Carikan, Taman Martani, Kalasan, Ngayogyakarta. Dhéwéké nduwé garwa yaiku Banuarli Ambardi, ahli ilustrator lan pelukis saka Ngayogyakarta.

Péndidikan formal Ardini yaiku SD (lulus 1973) ing Kacangan, SMP (lulus 1976) ing Ngunut, lan SMEA (lulus 1979) ing Tulungagung, Jawa Wétan. Dhéwéké wiwiti nulis sastra jawa pas ijék sekolah ing SMP, dhéwéké nulis cerkak *"Diary Biru"*  kang lumebu ing majalah *Jaya Baya*. Wiwit taun 1995, dhéwéké dadi pangripta sastra jawa nganti tekan saiki. Ardini nulis pirang_pirang werna sastra, wiwit cerkak, guritan, lan nganti cerbung. Cerbung sing dhéwéké gawé kaping sepisan yaiku *"Iséh Ana Dina Esuk"* kang lumebu ing majalah *Djaka Lodang* (1988). Dhéwéké seneng nganggo jeneng samaran yaiku Eva Rahmawati.

Ing  taun 1986 dhéwéké coba-coba ngirim cerkak menyang Jaya Baya lan akhiré bisa lumebu, dhéwéké akhiré coba-coba manèh. Bebarengan wektu kuwi, sanggar Triwida ing Tulungagung nganakaké saraséhan sing ngundang kabéh sastrawan se-Jawa. Ardini nekani saraséhan kuwi mau saéngga bisa ketemu karo sastrawan-sastrawan kang wus kondang jaman kuwi kaya ta Suparto Brata lan sak pituruté. Sakwusé saraséhan rampung, Tiwiek S.A lan Tamsir A.S ngajak dhéwéké mèlu dadi anggota ing sanggaré. Kesempatan kuwi mau ora di tolak dening Ardini. Dhéwéké malah tambah semangat nulis sastra sakwusé dhéwéké mèlu sanggar.

Ing taun 1989, Ardini pindah menyang Ngayogyakarta lan mèlu nggabung marang Suparto Brata, Tamsir A.S., dan J.F.X.Hoery ngripta majalah *Praba* nganggo bentuk sing anyar. Bebarengan wektu kuwi mau, majalah *Jaka Lodang* sing kantore ana ing Ngayogyakarta, njaluk Ardini nyengkuyung majalah kuwi. Ardini kapeksa *wira-wiri* Semarang-Jogja amarga dhéwéké bebarengan wektu kuwi melu garwane pindah menyang Semarang.

Karya-karyane Ardini sing wus di terbitake yaiku, ''''*Langit Perak Ing Ndhuwur Nusa Dua"* (cerbung , Djaka Lodang, 1990), '** (novel, Bina Ilmu,1991), **' (cerbung,*Mekar Sari*, 1990), *Nalika Prau Gonjing* (novel, Sinar Wijaya, 1993), ''* (cerbung, *Mekar Sari*, 1997), *Lintang* (novel, Adhigama, 1997), lan *Kidung Jaman* (antologi *guritan'', Adhigama, 1999).

##  
## Rujukan
Koesalah Soebagyo Toer

**Koesalah Soebagyo Toer** ( lair ing Jakarta, 27 Januari 1935) ya iku pangripta basa Jawa. Jeneng bapaké ya iku Mastoer lan jeneng ibuké ya iku Oemi Saidah. Dhèweké mantha garwa Utari lan nduwé anak 3. Mandawa basa sing tau aktif ing Ansambel Nyanyi lan Tari "Gembira" (1954 - 1957) iki tau dadi pamesta ing kedutaan *Cekoslowakia* (1957 - 1959), *Kantor Berita Indonesian National Press and Publicity Servise*, lan Kantor Berita Novosti ing Moskow (1963 - 1965). Dhèweké uga tau dadi dosen basa Ruslan lan guru privat basa indonésia kanggo wong asing. Saliyané pangripta lan pamesta, Koesalah Soebagyo Toer uga dadi pembesut basa Inggris, Landa, Ruslan, lan Jawa.

Karyané Koesalah Soebagyo Toer akèh banget lan werna - werna amarga dhèwèké nulis ing basa Indonésia lan basa Jawa. Tuladhané ya iku *Kunang - Kunang, Aneka, Pentja, Mimbar Indonesia, Siasat, Merdeka, Keluarga, Pemuda, Duta Sasana, Garuda, Pewarta PPK, Brawijaya, Sastra,* lan *Jaya Baya.* Geguritan, cerkak, *kronik,* lan pengalaman pribadhi dheweké digawé buku rena – rena, tuladhane *Antologi Cerpen Ibuku di Surga*, cathetan pengalaman *Kampus Kabelnaya*, *Antologi Melodiye Poeti Indonyenzii*, lan kumpulan cerkak revolusi *Adhine Tentara*. Buku pertalan karyané dhèwèké ya iku *Mushashi* karya Eiji Yoshikawa saka basa Inggris, *Anna Karenina* karya Leo Tolstoi saka basa Ruslan, *Ivanhoe* karya Walterscott saka basa Inggris, lan *Ajaib di Mata Kita* karya F.C. Kamma saka basa Landa.

Koesalah Soebagyo Toer entuk piagam penghargaan *Buku Terbaik* babagan *Karya Terjemahan* taun 1997 saka Yayasan Buku Utama. Saiki dhèwèké lagi ngrampungaké telung karya ya iku *Ensiklopedia Sejarah Indonesia, Ensiklopedia Foklor Jawa,* lan *Ensiklopedia Wayang* sarta aktif dadi pamesta.

Koesalah mrasa gèdhé pangarèp - arèpé urip saka karyane dhèwe lan karya - karyane bisa nginspirasi wong akeh. Dhèwèké nduwé pemikiran menawa karya sastra kudu tètèp ngendelaké kwalitas lan kwantitas. Dhèwèké uga ngarep - arep menawa kasusastran Jawa kudu luwih urip lan urup.

## Rujukan
Loem Min Noe

**Loem Min Noe,** ya iku juru cekak sing asale saka Jawa Tengah, lan nyambut gawe ing pabrik gula Jatiroto, Pasuruan, Jawa Timur. Loem Min Noe wiwit sregep gawe cekak kawitane taun 1930-an tekan taun 1941. Ing taun 1930-an secacah jeneng juru cekak wiwit muncul, kaya ta Sambo, Pangripta, Prasmo, Djoko Baloeng, Zilvervos, Kenja Bre Tegawangi, Tjah Alas Boeloe, Tan Poet, Max Moe, Liamsi, Sri Sowsinah, Sri Koesnapsijah, Soeprapti, Rr. Koestijah, lan Loem Min Noe. Akeh jeneng sing angel diindhentifikasekake jeneng asline, kaya ta jeneng Zilvervos, Max Moe, Tan Poet, Sambo, Prasmo, J.De O'Hsam, lan Loem Min Noe.

Jeneng Loem Min Noe iku duwe jeneng sing anglir marang jeneng Tionghoa. Ing taun 1930-an or mung Loem Min Noe sing duwe jeneng kaya jeneng Tionghoa amarga ing wektu iku akeh jeneng sastrawan Jawa sing duwe jeneng Tionghoa.

## Rujukan
Margareth Widhy Pratiwi

**Margareth Widhy Pratiwi** (lair ing Yogyakarta, 27 Dhésèmber 1961) ya iku panulis wanita ugi putri saking pasangan S. Cipto Setiyono (lair ing Magelang, 1935) kaliyan Sri Kasiyah ingkang purna pendhidhikan wonten ing SD Kanisius Wirobrajan (1974), SLTP Pangudiluhur I (1977), sarta SMA Marsudi Luhur (1981). Panjenenganipun mboten mendhet pendidikan ingkang linuwih amargi bibar SMA lajeng krama kaliyan Anton Ys Taufan Putera, tiyang saking Banten alumni UGM ingkang sakmenika dados guru teater. 

Panjenenganipun kagungan laré cacahipun pitu - 3 kakung lan 4 estri. Panjenenganipun sakmenika lenggah wonten Jalan Nitiprajan RT 02/20 No. 42D, Ngestiharjo, Yogyakarta 55182. 

Panjenenganipun sampun kagungan kathah ripta kados cerbung, cerkak, ugi artikel prekawis sastra, kewanitaan, kaliyan ilmu pengetahuan sanesipun ingkang sampun dipunpacak wonten ing majaah kaliyan surat kabar (Mekar Sari, Jaya Baya, Kandha Raharja, Dharma Nyata, Putra Kita, Simponi, Gatotkaca, Kartika, Nova, lan sapanunggalané. Panjenenganipun asring ngagem asma sanès inggih menika M.G. Widhy Pratiwi, Emge Widhy Pratiwi, Aprodety (putra pambarep), Tiwy Emge, kaliyan Endang Bratajaya. 

Kinarya pangripta sastra Jawa, panjenenganipun sampun nampi panghargan kados (1) cerkak "Sunduk Gunting Tatu Loro" juara I Lomba Penulisan Cerpen Jawa ingkang kawontenaken dening Balai Penelitian Bahasa Yogyakarta, (2) cerkak "Langite Isih Biru" dados juara II Lomba Penulisan Cerpen ingkang kawontenaken dening Keluarga Penulis Semarang (1983), (3) cerkak "Mulih" ingkang dados  juara II Lomba Penulisan Cerpen Jawa ingkang kawontenaken dening Balai Penelitian Bahasa Yogyakarta minangka Hari Pendidikan Nasional (1984).  

## Rujukan
Maryono Notosuwignyo

**Maryono Notosuwignyo** iku panulis basa Jawa lan Indonesia, lair ing Langenrejo, Purworejo, tanggal 29 Juli 1936 saka ibu Raminah kaliyan bapak Paimin Atmopawiro, pamong desa lan pemangku jawatan gereja. Maryono Notosuwignyo duwe jeneng samaran Maryono N.T., Semarkuning, S.M. Notosuwignyo, Eyang Yono, MJN lan Maryono. Tulisan Maryono sing kapisan judule *"Rindu",* guritan ing basa Indonesia sing dipacak ing majalah *Keluarga Kita* (Bandung, 1958). Sateruse, Maryono sregep nulis ing pirang-pirang media basa Indonesia, yaiku Keluarga Kita (Bandung), Lembaran Persaudaraan (Surabaya), Krida (Semarang), lan Simponi (Jakarta);  lan media basa Jawa, contone Parikesit (Surakarta), Kiprah (Purworejo), Karya Dharma Praja Mukti, Pustaka Candra (Semarang), Jaya Baya, Panjebar Semangat (Surabaya), Mekarsari, lan Djaka Lodang (Yogyakarta). Karya-karya guritane *"Rindu"* (Keluarga Kita, 1958), *"Apakah Cinta Itu?"* (Lembaran Persaudaraan, 1967), *"Memoriam"* (Pustaka Candra, 1992), "Kumeleyange Godhong Jati" (Jaya Baya, 27 Juni 1993), "Sepi kang Setya Ngancani" (Jaka Lodhang, 2000), lan "Apa Isih Saguh?" (Panjebar Semangat, 1993). Karya cerkake contone "Mendhunge Wis Sumilak" (Suara Pengabdian, 1974), "Gambang Apa Suling" (Karya Dharma Prajamukti, 1975), "Kaduwung Buntung" (Krida, 1975), lan "Kedhisikan" (Djaka Lodang, 2003).

Saliyane guritan lan cerkak, Maryono uga nulis artikel. Saka 1958 ampek saiki ana 50 karya Maryono sing dibabarake lan 50 karya liyane sing wis dijilid nanging durung dibabarake (nunggu pangecapan sing gelem mbabarake).

## Rujukan
Senggono

**Senggono** (lair 24 Juni 1924) ya iku pangripta Jawa sing makolèhi anggoné nulis sajeroné nyambut gawé ing Balai Pustaka. Senggono tegep anggone maca lan nulis aksara Latin lan Jawa amarga diajari kaliyan bapakipun (Sumo Sedono). Sumo Sedono langganan majalah sing nganggo basa Jawa kaya ta Kajawèn lan Panjebar Semangat. Amarga iku uga, sajeroné sinau ing *Vervolgschool* dhèwèké nduwèni kasenengan maca majalah, klebu majalah basa Jawa.

Kabisan lan kalancaranè Senggono nganggo basa Jawa saya saé amarga sajeroné sinau ing sekolah guru désa (*Cursus voor Volks Onderwizers*) dhèwèké akèh kekancan karo wong sing akèh-akèhé turunan Jawa sing manggon ing Gadingrejo. Kejaba saka kuwi, pitepunganè Senggono karo sawijining guru saka Pringsèwu sing mulang ing Sekolah Jawa sansaya nambah kasenengan lan kabisané nganggo basa Jawa.

Sakwisé lulus saka CVO, Senggono diangkat dadi guru. Minangka guru, dhèwèké uwis bola-bali pindhah tugas ing pirang-pirang panggonan ing Lampung wiwit jaman Walanda, Jepang, lan Kamardikan. Nanging, sanajan uwis dadi guru lan nduwé kabisan basa Jawa, dhèwèké durung ngembangaké bakat ing panulisan. Dhèwèké lekas nulis karyané kawit pindhah menyang Jakarta lan nyambut gawé ing Balai Pustaka. Kuwi amarga ing Balai Pustaka dhèwèké ketemu lan dadi anggotané Hardjowirogo (turunané Ki Padmosusastro), sawijining ahli basa lan sastra Jawa.

## Kauripan 
Wong tuwané Senggono asalé saka Purworejo, Jawa Tengah lan nyambut gawé dadi mandhor dalan ing Lampung. Senggono lair ing Kotabumi, Lampung Lor banjur urip nganti diwasa ing Purwareja, Jawa Tengah. Kawit pensiun, Senggono uwis ora patia sregep nulis karya sastra. Amarga kuwi, nganti garwané (Suwarti) ngirim kertu pos menyang Subagijo I.N. taun 1999 sing isiné kabar lelayu sédané Senggono, arang ditemoni karya-karyané Senggono. Senggono séda ing dina Selasa, 29 Juni 1999, 19.20, disarékaké ing TPU Kebun Jahe, Rebo, 30 Juni 1999 kanthi yuswa 75 taun. Senggono nilar setunggal garwa lan wolung putra.

## Pawiyatan 
* *Vervolgschool*
* *Cursus voor Volks Onderwizers* (CVO)

## Padamelan 
* Guru ing Lampung
* Balai Pustaka (1951-1964)
* Kepala Bagian Pers dan Publisitas ing Jawatan Penerangan Kabupaten Lampung Kidul, Teluk Betung 
* Kepala Bagian Tata Usaha ing Direktorat Pembangunan Masyarakat Desa Propinsi Lampung (nganti pènsiyun taun 1980)

## Karya 
* Kembang Kanthil (1958)
* Wahyu saka Kubur
* Nunggu Idah
* Isih Ana Lintang
* Antologi cerita cekak Kemandhang (1976) (dadi pambesut)
* Aji Saka (basa Indonésia)
* Empu Mang Ismail (basa Indonésia)
* Empu Supa (basa Indonésia)
* Kisah Seruas Bambu (basa Indonésia)

## Rujukan
Soebagijo I.N.

**Soebagijo I.N.** (asma dawanipun **Soebagijo Ilham Notodijoyo**, lair wonten ing Blitar, Jawi Wetan, surya 5 Juli 1924) yaiku salah sawijining pengarang saka Indonesia ingkang aktif nyerat sastra awit saka sakdèrèngipun Indonesia mardika. Lair ing tengah-tengahing kulawarga ingkang besaja, antawis saka 4 sedhèrèk amung piyambakipun ingkang gesang. Tiyang sepuhipun Soebagijo menika yaiku guru, amarga menika Soebagijo uga tertarik mlebet wonten donya pawiyatan.

## Karir 
Nalika ing Jaman Jepang, Soebagijo kapilih angwakili karèsidenanipun ndhèrèk pelatian guru wonten ing Jakarta. Ananging amargi perang, piyambakipun banjur anggabung ndhèrèk berjuang. Wonten donya Sastra Jawi, Soebagijo dipunkenal angagem julukan Pak NIM, singkatan saka asma dawanipun yaiku Soebagijo Ilham Notodijoyo. Uga wonten jamaning panjajahan piyambakipun gadhah asma samaran, kaya ta Sotho Blitar (asma samaran ing *Taman Putra*), Puthut Sidomulya (asma samaran ing *Panji Pustaka*), Endang Werdiningsih, Anggajali, Satriya Wibowo, Adjisaka, Pak SIN, lsp. Asma samaran punika supados para pewaos karyanipun mboten bosen.

Soebagijo angrintis karir awit Jaman Jepang, piyambakipun asring nyerat wonten ing *Panji Pustaka* lan *Indonesia Merdeka*. Wonten ing awal kamardikan, piyambakipun mimpin redaksi *Api Merdeka* lan *Jiwa Islam*. Kajaba dados pangarang, piyambakipun menika uga dados wartawan wonten ing kantor pawartos Antara, lan uga dikenal kinarya pelopor terbitipun Crita Cekak (1955) lan *Poestaka Roman*. Wonten ing warsa 1949 dumugi 1957, piyambakipun dados Wakil Pamimpin Redaksi *Panjebar Semangat* ing Surabaya, banjur balik malih ten kantor pawartos Antara lan banjur ditugasaken déning PBB angliput pawartos perang wonten ing Irian Kilen, Amerika lan Eropah Kilen. Soebagijo menika pènsiun saka Antara wonten ing warsa 1981.

## Rujukan
R.M. Wisnoe Wardhana

**R.M. Wisnoe Wardhana** iku seniman tari, dhalang lan uga *aktor film*. Wisnoe Wardhana lair ing Ngayogyakarta, 17 Januari 1929 lan sédané surya kaping 18 ing wulan April taun 2002. Bakaté seni, bisa diarani marisi saka wong tuwané kang uga sawijining budayawan kraton. Mula piyambaké wenang nampa gelar Raden Mas saka kraton Ngayogyakarta Hadiningrat.

Amarga lair ing lingkungan kraton, Wisnoe Wardhana bisa ngangsu kawruh srana sekolah kanthi murwat. Ora maido menawa sabanjuré dadi wong kang lantip amarga pasinaoné kang mempeng. Pendidikan dhasar katempuh ing Taman Siswa taun 1940. Mbacutaké pasinaon ing HIS Keputran Yogyakarta (1943-1946). Rampung saka HIS, banjur nempuh pasinaon ing SMP 1 Yogyakarta (1946-1950). Tamat saka SMP banjur mbacutaké pasinaoné ing SMU Padmanaba (saiki SMU 3) Yogyakarta lan rampung taun 1953. Taun 1954 lumebu kuliah ing Fakultas Kedokteran UGM, Yogyakarta. Durung marem kuliah ing Fakultas Kedokteran, Wisnoe Wardhana lumebu ing Fakultas Pedagogik nganti rampung taun 1962. Ing taun 1986 panjenengané ngrampungake program doktor ing IKIP Yogyakarta.

Kepèncuté Wisnoe Wardhana marang seni pancén ora tanggung-tanggung. Panjenengané nganti nyinaoni kanthi mirunggan babagan tari daérah. Jagading seni kaya-kaya pancén ora bisa kapisahaké saka priyayi Ngayogyakarta iku. Saking kepèncuté marang seni nganti sinau tari Bali marang I Wayan Rindi ing Denpasar, Bali, taun 1955. Kejaba tari Bali, tari Sunda uga disinaoni déning garwané Rr. Widati Swandari. Kang dadi guruné Cece Sumantri saka Bandung.

Minangka dhalang, Wisnoe Wardhana naté ngripta péntas wayang sejati kanthi migunakaké 85 paraga. Élokè, kabèh paraga kuwi karipta déning piyambaké, digambar dhéwé. Lakon *Kawula-Gusti* lan *Mawahyu* *Buwana* naté dipéntasaké kanthi nengsemaké.

## Rujukan
Ragil Suwarna Pragolapati

**Ragil Suwarna Pragolapati** ya iku pangripta kang moncèr. Kanggé para pujangga, Ragil temtunipun nami ingkang sampun kondhang. Amargi piyambakipun dados salah satunggaling pujangga ingkang ngadegkaké Persada Studi Klub (PSK) wonten Malioboro, Yogyakarta. Sejatosipun nami alit "Warna", punika asma asli ingkang dipun paringaken déning Ki Wangsa Wijaya Karsan, inggih tiyang sepuhipun ingkang pedamelanipun tani wonten pinggir Telaga Selarama, lèngkèhing Gunung Muria. Piyambakipun miyos tanggal 22 Januari 1948 wonten dusun Selareja, Gembong, Pati, Jawa Tengah. Amargi putra ragil, temtunipun Warna kagungan sadhèrèk ingkang cacahipun gangsal, inggih punika kangmasipun kalih lan mbakyunipun tiga.

Warna kasebat pinter awit nalika lulus wonten ing papan pasinaon in SR nilainipun paling inggil katimbang kanca-kancanipun. Bab punika ingkang dadosaken Kepala Sekolah remen, satemah maringi nami enggal “Suwarna”.

## Rujukan
Tumenggung Sumadiningrat

**Tumenggung Sumadiningrat** (?1760-1812 M) ya iku senapati Kasultanan Ngayogyakarta nalika Geger Spei. Sumadiningrat uga mengku jabatan wedana jero (1797-1812) lan dadi putra mantu dalem Sultan Hamengkubuwana II, patutan karo putri saka Ratu Kedhaton (garwa prameswari). Sanajan dharah ningrat, Sumadiningrat seneng nginum, judi lan adu jago bareng wong cilik.

## Sumadiningrat ing Geger Spei 
Nalika Geger Sepei (20 Juni 1812), saradhahu Inggris lan Lesiun Mangkunegaran nggrudug menyang omahe Sumadiningrat. Pangeran Prangwedana kang dadi tetindhih Lesiun Mangkunengaran prentah supaya omah mau dikepung lan ditembaki nganggo meriyem. Nanging Sumadiningrat ora ditemokake ing omah iku. John Deans (Sekretaris Karesidenan) nemokake Sumadiningrat ana ing mesjide, banjur para saradhahu ngruyuk Sumadiningrat lan ajidane nganti dadi lan tiwase. Agemane dadi rayahan. Sabubare iku, saradhahu Inggris lan Lesiun Mangkunegaran uga banjur ngrayah lan ngobong laladan Sumadiningratan. Jisime Sumadiningrat banjur dikubur ing Dusun Jejeran, Wanakrama, Pleret, Bantul.

## Rujukan
The Act of Killing

***The Act of Killing*** iku sawijining filem dokumentèr weton taun 2012 gawéan Britania Agung Swéden lan Dénmark lan disutradarani déning Joshua Oppenheimer.

Pamaréntah Indonésia nesu marang filem iki, miturut Teuku Faizasyah, pamicara urusan mancanagara, filem iki mènèhi gambaran ala ngenani Indonésia. 

Sawijining sékuel, *The Look of Silence* dirilis taun 2014.
The Look of Silence

***The Look of Silence*** iku sawijining filem dokumentèr Dènmark sing nyritakaké rajapati massal ing Indonésia taun 1965-1966. Filem iki terusané *The Act of Killing*.
Chuck McCann

**Charles Jonathan Thomas** "**Chuck**" **McCann** ()) ya iku sawijining pelawak, aktor, lan pambiwara saka Amérika.

## Cathetan suku
Sugeng Wiyadi

**Sugeng Wiyadi**, lair ing Wonogiri, 8 Dhésèmber 1964, ya iku panulis basa Jawa. Kajaba nulis, piyambaké uga dhosèn ing Universitas Negeri Surabaya (UNESA) jurusan Pawiyatan Basa Daerah Fakultas Bahasa lan Seni wiwit taun 1994.

Piyambaké miwiti nulis cerkak, geguritan, carita anak, alaming lelembut, lan carita wayang. Tulisan kaping pisan kang lumebu ing Parikesit (1981) diwènèhi *honor* Rp. 1.500,00. Saiki bayarané kanggo siji cerkak ya iku Rp50.000,00.

Contoné carita kang piyambaké tulis ya iku Kejiret (cerkak, Parikesit, 1980), Wesel Budheg (cerkak, Kartika, 1985), Sasuwir Ati (cerkak, Panjebar Semangat, 1989), Nawangsari (roman sejarah, Jaya Baya, 1998), lan Geger Trijamaya (carita wayang, Jaya Baya, 1999). Karya liyané uga dibabaraké bareng panulis liyané, yaiku "Aku lan Sliramu" ing buku Drona Gugat (Bukan Panitia Parade Seni W.R. Supratman, 1995); Sawise Udan, Kacang Lanjaran, lan Terong Kopek, ing Layang Seka Bendul: Kumpulan Guritan (PPSJS, 2001); Kirim Salam Menyang Surabaya, Stambul Saka Puthuk, Sawesjining Desa ing Gunung Gamping ing buku Tes.

Ing karya-karyané, Sugeng Wiyadi kerep nganggo jeneng sesinglon kaya: Kelik SW, Dipo Pangestu, KRT Sarwito, Peni Kusumawati, lan Niken Haksaningrum.

## Rujukan
Brandon Hardesty

**Brandon Allan Hardesty** ()) ya iku sawijining pelawak, aktor, lan pembawa acara saka Amérika.

## Cathetan suku