Barabudhur

**Barabudhur** (éjaan Indonésia: **Borobudur**) iku papan pamujaning para pandhèrèk Buddha Mahayana saka abad ka-9 kang kapernah ing Kabupatèn Magelang, ora adoh saka Munthilan, ing Jawa Tengah, Indonésia. Papan iku minangka papan pamujan Buddha kang gedhé dhéwé ing sajagat. tur akèh adegan saha anasir Indonésia lugu, mula njalari Barabudhur nyirèni Indonésia banget.

Satlereman, kabèh reca Buddha katon mirib, nanging ana béda sithik ing antaraning reca-reca iku ing babagan *mudra* utawa patraping tangan. Ana lima golonganing mudra: lor, wétan, kidul, kulon, lan punjer, kang nengeri kéblat cacah lima miturut ajaran Mahayana. Kelir cacah papat kang kawitan ngemu mudra cacah papat kang kawitan: lor, wétan, kidul, lan kulon, kang reca-reca Buddhané matrapaké mudra manut kéblaté dhéwé-dhéwé. Reca-reca Buddha ing kelir kalima lan ing sajeroning stupa cacah 72 ing tataran Arupadhatu matrapaké mudra kang padha: punjer. Saben mudra makili siji Buddha Semadi Lima; sabené ngemu simbul kang séjé.

Manut urutaning pradaksina (ngubengi manut lakuning pandom jam) saka kulon, mudra-mudra ing reca-reca Barabudhur ana:

## Pusaka
 teka ing Barabudhur ing Juni 1950.]]
Rancanganing Barabudhur kang titi tur édi-péni, uga gedhéné kang magrong, njalari wong Indonésia mongkog. Kaya déné Angkor Wat tumrap Kamboja, Barabudhur dadi simbul kang kuwat tumrap Indonesia — minangka seksi marang kala wingi-unining Indonésia kang agung. Présidhèn Indonésia kapisan aran Sukarno nuduhaké sasana iku marang panggedhé-panggedhé mancanagara. Réjim Suharto — sadhar marang kabisan ékonominé kang gedhé — miwiti proyèk gedhé saperlu maluyakaké yasan Barabudhur mawa pitulunganing UNESCO. Akèh musiyum ing Indonésia ngemu tetironing Barabudhur kang cilik. Yasan iku mèh dadi ikon lan katunggalaké bareng wayang lan gamelan minangka tinggalan Jawa klasik kang njiwani akèh wong Indonésia.

Sawatara barang tinggalan arkéologis kang kajupuk saka Barabudhur utawa barang tetironé kapajang ing sawatara musiyum ing Indonésia lan mancanagara. Aliya saka Musiyum Karmawibhangga ing sajeroning laladan Barabudhur, sawatara musiyum ngandhakaké yèn nyimpen barang tinggalan saka Barabudhur, kaya ta Musiyum Nasional Indonésia ing Jakarta, Tropenmuseum ing Amsterdam, The British Museum ing London, lan Musiyum Nasional Thai ing Bangkok. Musiyum Louvre ing Paris, Musiyum Nasional Malaysia ing Kuala Lumpur, lan Musiyum Agama Jagat ing Taipéi uga majang barang tinggalan saka Barabudhur. Yasan Barabudhur narik kawigatèn wong sajagat marang kabudayan Buddha klasik ing Jawa kuna.

Temu bali lan yasa bali Barabudhur ditampa para pandhèrèk Buddha Indonésia kanthi mongkog lan dianggep minangka tandha-tandha agama Buddha bakal tuwuh-rembaka manèh ing Indonésia. Ing 1934, biksu saka Sri Lanka aran Narada Théra anjog Indonésia ping pisané minangka péranganing lelungané nyebaraké dharma ing Asia Kidul-Wétan. Kalodhangan iku ditampa sawatara pandhèrèk Buddha enggonan kanggo nguripi manèh agama Buddha ing Indonésia. Upacara nandhur wit bodhi ginelar ing iring kidul-wétaning Barabudhur nalika 10 Maret 1934 kanthi pangèstuning Narada Théra, lan sawatara upasaka kinepyak dadi biksu. Sataun ping pisan, para pandhèrèk Buddha cacah éwon saka Indonésia lan nagara-nagara tangga-teparo padha teka ing Barabudhur saperlu mangayubagya upacara Wésaka.

Lambanging Provinsi Jawa Tengah lan Kabupatèn Magelang ngemu gambar Barabudhur. Yasan iku wis dadi simbuling Jawa Tengah uga Indonésia. Barabudhur wis dadi jeneng sawatara wangunan kaya ta Universitas Borobudur, Hotèl Borobudur ing Jakarta Punjer, lan sawatara griya dhahar Indonésia ing jaban rangkah. Barabudhur uga ana ing dhuwit kertas lan meteré rupiyah lan ing sawatara buku, cap-capan, cathetan dhokumènter, lan cap-capan tetawa wisata Indonésia. Yasané wis dadi salah siji paran wisata baku ing Indonésia, kang wigati kanggo nyengkuyung ékonomi enggonan ing laladan sakiwa-tengené. Contoné, wisata ing Kutha Ngayogyakarta ngrembaka salong amarga leté kang cedhak karo papan pamujan Barabudhur lan Prambanan.

## Ing kasusastran
Ing geguritané kang sesirah *Borro Boedoor* (1835), Letitia Elizabeth Landon nggambaraké Barabudhur saka cara pandeleng Kristen.

## Gladri
### Gladri rélièf

Barkas:Borobudur ship.JPG|Panil rélièf Prau Barabudhur.
Barkas:Musician Borobudur.jpg|Wong-wong mainaké gendhing kang dinuga minangka dhapuring gamelan kang kawitan.
Barkas:Apsara Borobudur.jpg|Apsara ing Barabudhur.
Barkas:Sailendra King and Queen, Borobudur.jpg|Adegan kang metha ratu lan paramèswari dalah wong-wongé.
Barkas:Borobudur Keris.jpg|Wong nggawa gaman kang dinuga minangka dhapuring kris kang kawitan.
Barkas:Tara Borobudur 3.jpg|Tara nyekel Chamara.
Barkas:Tara Borobudur 2.jpg|Surasundari nyekel tunjung.

### Gladri Barabudhur

Barkas:World Heritage inscription of Borobudur Temple 1991.jpg|Prasasti Pusaka Jagat ing Candhi Barabudhur.
Barkas:The procedures visiting Borobudur Temple.jpg|Blabag panuntun kanggo kang teka ing Barabudhur.
Barkas:The inscription of Borobudur restoration in 1973.jpg|Prasasti maluyakaké Barabudhur ing 1973 déning Présidhèn Indonésia kala samana Soeharto.
Barkas:Scaterred Antefix - decorative architectural ornament either on the top of balustrade on Borobudur temple wall.jpg|Pérangan-peranganing Barabudhur ing Musiyum Karmawibhangga kang durung kaweruhan pernahé ing yasan.
Barkas:Buddha in the Stupa Borobudur.jpg|Reca Buddha ing sajeroning stupa.
Barkas: Main_gate_of_Borobudur_temple.jpg|Lawang Utama Candi.
Barkas:Pendopo_museum_of_Borobudur_temple.jpg|Pendopo ing Candi Barabudhur.

## Piridan
### Sumber
;Jurnal
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;Layang
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Pranala njaba
* Official site of Borobudur, Prambanan, and Ratu Boko Park
* UNESCO Site
* Borobudur Temple Compounds short documentary déning UNESCO lan NHK
* Wonderful Indonesia's Guide on Borobudur
* Learning From Borobudur documentary bab rélièf carita Jataka, Lalitawistara lan Gandawyuha in Barabudhur.
* Australian National University's research project on Borobudur 
* Analysis of Borobudur's hidden base
* Explore Borobudur on Global Heritage Network
* Photographs of Borobudur Stupa 
* "Yogyakarta. Temple Ruins: Details of Sculpted Figures" foto mawa panemu saka Frank G. Carpenter.
* Wacana Nusantara
* Borobudur.  Entstehung eines Universums
* Borobudur, Hening dalam Keagungan