Tunggul Ametung

**Tunggul Ametung** iku tokoh ing *Pararaton sing* dadi *aquapel* ing wilayah Tumapel, yaiku salah sawijining wilayah bawahan ing Kadiri nalika papréntahan Kertajaya ( 1185 - 1222 ). Dhèwèké banjur dipateni dening senapati dhewe sing jenenge Ken Arok, sing banjur ngadegake Kraton Singhasari .

## Kutukan Mpu Purwa 
Jeneng Tunggul Ametung mung ditemokake ing naskah *Pararaton* sing kasusun atusan taun sawise jaman Kadiri lan Singhasari . Nalika semana, posisi *Akuwu* padha karo camat saiki. *Pararaton* nyritakake yen ing sawijining dina Tunggul Ametung mampir ing desa Panawijen. Ing kana dhèwèké ketemu bocah wadon ayu sing jenenge Ken Dedes, yaiku putrine pandhita sing jenenge Mpu Purwa . Tunggul Ametung kepincut dening ati lan langsung nglamar Ken Dedes . Bocah wadon kasebut njaluk ngenteni tekane Mpu Purwa, sing saiki lagi ana ing alas. Tunggul Ametung ora bisa nahan kekarepane. Dhèwèké uga nyulik Ken Dedes lan meksa dhèwèké menyang Tumapel . Nalika Mpu Purwa mulih, dhèwèké nesu amarga kabar yen diculik putrine. Dhèwèké uga ngucapake kutukan, *sapa sing nyulik putrine bakal mati amarga disudukake keris* .

## Crita Pati 
Tunggul Ametung duwe pengawal sing dipercaya yaiku Ken Arok . Wiwitane dhèwèké dadi penjahat buronan saka Karajan Kadiri . Nanging amarga pitulung saka pandhita saka India sing jenenge Lohgawe, dhèwèké bisa kerja ing Tumapel . Ken Arok banjur kepincut karo kaendahane Ken Dedes, sing diprediksi Lohgawe bakal ngasorake raja-raja ing tanah Jawa . Iki nggawe kekarepane Ken Arok dadi luwih gedhe. Mula kanthi nggunakake keris Mpu Gandring, Ken Arok nindakake kekarepane nyingkirake Tunggul Ametung. Wiwitane Ken Arok menehi keris pusaka marang kanca pengawal liyane, sing jenenge Kebo Hijo. Kebo Hijo pancen seneng lan nggawa dhèwèké menyang endi wae. Iki nggawe masarakat Tumapel mikir yen keris duweke Kebo Hijo. Ing wengi sing ditemtokake Ken Arok nyolong keris pusaka saka omahe Kebo Hijo. Dhèwèké banjur menyang kamar turu Tunggul Ametung lan mateni aqua Tumapel . Esuk-esuk warga Tumapel geger nalika ndeleng keris Kebo Hijo sing dipasang ing jisime Tunggul Ametung. Kebo Hijo dihukum mati kanthi nggunakake keris sing padha.

## Keturunan Tunggul Ametung 
*Pararaton* banjur nyritakake yen sawise tunggul Ametung tilar donya, Ken Arok krama karo Ken Dedes lan diangkat dadi aqua Tumapel . Nalika semana Ken Dedes lagi ngandut karo bayi saka garwane karo Tunggul Ametung, sing sawise lair dijenengi Anusapati . Suwe-suwe Ken Arok ngalahake Kertajaya, raja Kadiri, ing taun 1222 lan ngadegake Kerajaan Singhasari . Nalika semana Anusapati wis diwasa lan rumangsa bakal diculik Ken Arok . Sawise ndhesek ibune ( Ken Dedes ), dhèwèké pungkasane ngerti yen dhèwèké dudu anak kandung Ken Arok . Dhèwèké uga ngerti manawa bapake asli yaiku Tunggul Ametung, sing dipateni Ken Arok . Yen sampeyan ndeleng crita ing *Pararaton*, sampeyan bakal ngerti manawa Ken Dedes minangka saksi mata saka pembunuhan Tunggul Ametung. Kaget, dhèwèké malah gelem nikahi pembunuh bojone. Kayane Ken Dedes lan Ken Arok pancen tresna tenan. Sampeyan uga kudu eling yen Ken Dedes dadi garwane Tunggul Ametung sawise diculik karo aquamarine Tumapel . Dadi kekawin pertama Ken Dedes ngemot unsur paksaan. *Pararaton* nerusake manawa Anusapati banjur sukses mateni Ken Arok liwat tangan pelayane, lan dadi raja nomer loro Tumapel . Banjur ngutus raja-raja sabanjure, kayata Wisnuwardhana lan Kertanagara . Raden Wijaya, pangadeg Majapahit, dudu keturunan Tunggul Ametung. Nanging garwane, Gayatri, yaiku putrine Kertanagara . Saka rahim Gayatri, Tribhuwana Tunggadewi lair sing banjur dadi raja wadon pertama ing Majapahit, sing uga nurunake raja-raja sabanjure, kayata Hayam Wuruk lan Wikramawardhana . Yen sing ditulis ing *Pararaton* bener, mula bisa diarani Tunggul Ametung minangka leluhur raja Singhasari lan Majapahit .

## Kapustakan 
* RM Mangkudimedja. 1979 *Serat Pararaton Volume 2* . Jakarta: Proyek Penerbitan Buku Sastra Menteri Pendidikan dan Budaya Indonesia lan Daerah