open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Basa Tajik

**Basa Tajik** (забо́ни тоҷикӣ́, *zaboni tojiki, zaboni forsii tojik*) ya iku jinis Pèrsi modern kang dituturnang karo Wong Tajik ning Tajikistan, sapérangan Uzbèksitan kutha Bukhara lan Samarkand. Basa iki dadi basa resmi nagara Tajikistan. Basa Persia ning daérah iki digenti arané dadi Tajik ning jamané papréntahan Stalin taun 1932. Maksudé iku kanggo ngebedaaken penutur basa Persi  ning Asia Tengah karo ning Iran.

## Dialék 
Kaya basa Pérsi séjéné, basa Tajik gan ana dialék-dialék ning sekubengané Tajikistan. Dialék Tajik bisa dibagi dadi rong kelompok, ya iku lor-kulon lan tenggara.
*Lor, wewengkon Bukhara, Samarkand, Derbend ning Uzbékistan, lembah Ferghana, Dushanbe
*Tengah, pérangan dhuwur lembah Zarafshon.
*Kidul, ngebentang sing kidul nganti wétan, ning Kulob lan Qarotigin
*Tenggara, ning pagunungan Badakhstan
Dialék lor ana pengaruh sing basa Uzbék lan dienggo karo wong Pérsi-Yahudi ning Bukhara. Selanjuté ditulis nganggo huruf Aksara Latin antara taun 1928 nganti 1940. Huruf Latin diajaraken ning wong Tajik iku sewisé Revolusi Russia taun 1917 kanggo ningkataken literasi lan jarak basa sing pengaruh Islam. Basa Tajik toli nganggo huruf Sirilik nganti sekiyen. Nanging ning taun 1989, pemréntah Tajikistan, metuaken undang-undang supaya basa Tajik nganggo huruf Arab Pérsi maning. Ana maning kang péngén nganggo huruf Latin nanging sampé sekiyen, pemréntah Tajikistan masih nganggo huruf Sirilik lan sekiyen kang diarani alfabét Tajik ya huruf Sirilik iku.

Ning isor iki ditodokaken warna-warna huruf atawa alfabét kang pernah lan masih dienggo nulis basa Tajik miturut tahapané.  
### Arab-Pérsi 
### Latin 
### Tajik Sirilik 
## Rujukan
Lung-lungan

**Lung-lungan** ya iku salah siji rupa hias umah tradhisional Jawa. Tembung lung-lungan asalé sing "lung" kang tegesé watang tuwuhan melata kang masih enom lan dhapuré ngelengkung. Tembung "lung" uga kanggo aran godong atawa ujung watang ketela rambat. Bentuk rerenggan lung-lungan iku ana kaya watang, godong, kembang, lan buah kang digambar nganggo cara stilisasi. Hiasan iki digawé ning kayu. Ana warna-warna gaya rupa hias lung-lungan kaya déné Cirebonan, Mataraman, Yogyakarta, Surakarta, Jepara, Pekalongan, Madura, lan liyan-liyané.

Lumrahé ning umah tradhisional Jawa, rerenggan lung-lungan iki beli dipai warna, dadi polos baé kaya warna kayué. Nanging ana uga kang dipai warna sunggingan kaya ning umahé wong ningrat. Cara gawé lung-lungan iku dipahat ning kayu atawa diukir. Hiasan lung-lungan biasaé ditaro ning rangka umah (blandar, tumpang, pengérét, dadapaksi, sunduk, dudur, cagak, lan liyané), pamidangan, tebeng lawang, patang aring. Lung-lungan duwé teges lan maksud ya iku ambiran umahé katon bagus. Sebab baka bagus ngupai rasa tentrem lan wibawa (sungil, wingit, angker).

## Rujukan
Basa Arab Sisilia

**Basa Arab Sisilia** (atawa **Sisilia Arab**) ya iku dialék basa Arab kang dituturnang ning pulo Sisilia lan tanggaé Malta antawis akir abad 9 nganti 12 Maséhi. Basa iki wis cures ning Sisilia, nanging ning pulo Malta basaé dadi ngembang lan sekien karan Basa Malta. Pulo Sisilia wis warna-warna karajan sing mréntah nanging pengaruh Islam lan Norman kang paling akèh ngupai pengaruh. Ning jaman semono wong Arab Muslim ngembangaken peradaban kaya déné agama Islam, pertanian, sekolah, lan pulitik:

## Rujukan
Narwal

**Narwal** (*Monodon monoceros*) iku lodan unton-unton kanthi ukuran sedhengan kang sunguné gedhé, minangka siyungé kang nyepaplang. Lodan iki urip ing Sagara Arktik ing cedhak Grunlan, Kanadha, lan Ruslan. Narwal iku salah siji saka spésies lodan cacah loro kang kalebu ing famili Monodontidae, saliyané lodan beluga. Narwal lanang bisa katitik saka sungu ulirané kang dawa, minangka siyungé kang kiwa ndhuwur kang ndlujur dawa. Narwal iku salah siji spésies kang diwedharaké déning Carl Linnaeus ing buku *Systema Naturae*, terbitan taun 1758.

Kaya déné beluga, narwal iku lodan kang ukurané sedhengan. Narwal lanang lan wadon awaké dawané watara 3,95 nganti 5,5 m, ora kapétung sunguné; narwal lanang ukurané luwih gedhé sithik saka kang wadon. Rerata boboté narwal diwasa ya iku 800 nganti 1.600 kilo. Nalika umuré 11 tekan 13 taun, narwal lanang kapétung diwasa; déné kang wadon wis kapétung diwasa nalika umuré 5 tekan 8 taun. Narwal ora nduwé siwar lan vértebra ing guluné nggegel kaya déné mamalia liyané, ora manunggal kaya ta lumba-lumba lan lodan lumrahé.

Narwal iku pamangsa kang mligi memangsa ing Sagara Arktik, mligi ing cedhak-cedhak Kanadha, Grunlan, lan Ruslan. Ing mangsa salju, kéwan iki golèk mangsan ing laladan bèntis, lumrahé iwak lètèr, ing sangisoré gunungan ès kang padhet. Sasuwéné mangsa panas, narwal lumrahé mangan iwak kod arktik lan halibut grunlan, uga iwak-iwak liyané kaya ta iwak kod. Saben taun, narwal migrasi saka teluk menyang sagara nalika mangsa panas tumapak. Nalika mangsa salju, narwal lanang adaté nyilem nganti 1.500 m jeroné lan bisa tahan nganti 25 menit. Narwal sesabungan karo sajinisé kanthi muni "klak-klik", "suwat-suwit", lan "thak-thok" kaya déné lodan unton-unton liyané.

Narwal bisa urip nganti 50 taun. Kéwan iki asring mati amarga keblebegan nalika lumahé sagara padha dadi ès. Sebab patiné kang liyané, mligi tumrap lodan enom, ya iku amarga kaliren. Populasiné narwal saiki ana watara 75.000, mulané narwal wis kalebu kéwan kang Parak Bebaya (*Near Threatened*) miturut Sarékat Internasional tumrap Konservasi Alam (IUCN). Narwal wis atusan taun dadi bedhagané wong Inuit ing Kanadha iring lor lan Grunlan saperlu dijupuk daging lan siyungé, lan isih dibedhag tekan sapréné.

## Rujukan
Sagara wedhi Atacama

**Sagara wedhi Atacama** () iku plato ing Amérika Kidul, sing mawujud larikan palemahan 1.000 kilomèter ing pasisiré Pasifik, ing bang kuloné Pagunungan Andes. Laladan iki minangka sagara wedhi non-kutub garing dhéwé sadonya. Miturut prakiran, Sagara wedhi Atacama pérangan njero ambané 105.000 kilomèter pasagi, utawa 128.000 kilomèter pasagi yèn èrèng ngisoré Gunung Andes sing garing dikatutaké. Sagara wedhi iki kèh-kèhé dumadi saka laladan watu-watu, tlaga uyah (*salares*), wedhi, lan wlahar fèlsik sing ilèné ngener Andes.

## Rujukan 
### Cathetan
Huacachina

**Huacachina** iku sawijining désa ing kidul-kuloné Péru. Désa iki diyasa kanthi ngupengi oasis cilik lan diubengi déning pagumukan pasir. Pernahé ana ing Provinsi Ica, udakara limang kilomèter saka kutha Ica ing Dhistrik Ica. Oasisé kapacak ing gambar wuriné dhuwit kertas 50 *nuevo sol*. Huacachina nduwèni cacah jiwa permanèn udakara wong 100, sanajan ditekani leksan (puluhan èwon) wisatawan saben tauné.

Huacachina diyasa ngupengi tlaga alam cilik ing sagara wedhi. Ingaran "oasisé Amérika", papan iki minangka tetirah tumrapé kulawarga-kulawarga saka kutha tanggan, ya iku kutha Ica, lan minangka papan paran wisata amarga anané dolanan luncuran ing pagumukan pasir sing dhuwuré ngancik atusan kaki. Kagiyatan liyané sing kondhang saka papan iki ya iku nenunggang buggy ing pasiran, sing déning wong saenggon diarani *areneros.*

## Rujukan
Bendhé

**Bendhé** ya iku perangkat muni-munian sejenis kempulo kang ukurané cilik lan swaraé nyaring. Perangkat iki wis beli umum dienggo maning ning jaman sekien. Sekien iku bendhé sok dienggo ning kraton minangka perangkat kang ngupai aba-aba atawa tanda kanggo para penari mareki panggung pagelaran.

## Rujukan
Engkuk

**Engkuk** ya iku perangkat muni-munian sejenis kethuk kang ukurané lewih gedé. Perangkat gamelan iki ning jaman sekien wis beli umum maning dienggo. Engkuk kegolong waditra bunderan alit. Swara kang diasilnang kenceng. Waditra iki manjing kelompok waditra penandha.

## Rujukan
Keprak

**Keprak**, kadang-kadang karan *kecrék, kekecrék, kepyak, gejrék* atawa *gejék* ya iku piranti muni-munian sejenis kecér. Keprak ngebentuk segi papat atawa segi wolu kang digawé kang lémpéng-lémpéng logam tipis, kandelé kira-kira 2–3&nbsp;cm. Kang ukurané rada gedé ya iku 15×15&nbsp;cm atawa lewih.Nalika pagelaran wayang, keprak nduwèni fungsi penting kanggo ngatur irama lakon, ngandhani pénggéran irah-irahan gendhing, utawa menehi tandha kahanan ing sajroning crita. Dhalang nganggo keprak kanggo ngomando karawitan, ngandhani penabuh gamelan supaya mandheg, miwiti, utawa ganti laras.

## Rujukan
Møns Klint

jmpl|Møns Klint disawang saka gegana
jmpl|Møns Klint
**Møns Klint** () ya iku parang kapur sing dawané 6&nbsp;km ing pasisir wétan Pulo Møn, Dhénemarken ing Sagara Baltik. Sawenèhé pérangan parangé cerung nganti 120 m. Laladan ing cedhaké Møns Klint wujudé alas, ara-ara, tlaga-tlaga, lan pagumukan agrong, kaya ta *Aborrebjerg* sing dhuwuré 143 m, minangka papan dhuwur dhéwé ing Dhénemarken. Parang iki lan taman sacedhaké saiki direksa, mawujud cagar alam. Møns Klint ditekani udakara 250.000 wisatawan saben tauné. Papan iki duwé dalan sing ditengeri mungguh ing wong lumaku, wong numpak pit lan pit montor. Ing sawenèh papan, dalan ing sadawané pucuk-pucuk parang ngener menyang pasisir ing sangisoré.

Nalika tanggal 29 Mèi 2007, caket pucuk-pucuké parang, GeoCenter Møns Klint dikepyakaké déning Rani Margrethe. Musiyum géologi iku mitontonaké pajangan-pajangan komputer interaktif lan manéka warna daya tarik mungguh ing bocah-bocah sing pamrihé weruh tilas-tilas prasujarah géologis ing Dhénemarken lan dumadiné parang kapur. Musiyumé dirancang déning , minangka juwarané pasanggiri rancang-rinancang internasional.

## Rujukan
Caluring

**Caluring** atawa karan *cluring* ya iku waditra sejenis tuwung nanging ukurané cilik nemen. Munié diasilaken nganggo cara nabuh cangkir-cangkir caluring kang ditaro ning penumpu pangkon. Caluring ditabuh nganggo piranti penabuh cilik sing logam dadi muncul swara nyaring. Kaanan caluring iki akèh ditemunang ning gambar relief candi, prasasti, lan rontal.

## Rujukan
Tuwung

**Tuwung** ya iku jinis waditra kecér atawa rincik, nanging dhapuré kaya gelas tangké. Lumrahé ana lima nganti enem gelas tuwung. Ditaro sejéjér lan pada nyentuh ning pangkon dawa. Waditra iki beli duwé nada-nada.

## Rujukan
Rincik

**Rincik** ya iku waditra sejenis *rojéh*, nanging ukuran garis tengahé lewih cilik. Rincik iki lewih gépéng maning lan dhapuré beli bunder nanging lonjong. Pada kaya rojéh, rincik iki kanggo kelengkepan gamelan pakormatan. Muni rincik iki diasilnang nganggo cara ditabuh tumpukan rinciké kang paling dhuwur déwék karo piranti penabuh kaya piranti penabuh saron. Munié nyaring nemen. Ning jaman sekien, rincik wis beli dienggo maning minangka panjangkep karawitan Jawa.

## Rujukan
Rojèh

**Rojéh**, **rojèh**  ya iku waditra kang sejenis karo kecér. Dhapuré kaya mangkok atawa cawan gépéng. Ukuran garis tengah kira-kira 15–20&nbsp;cm. Muni rojéh iki ya iku ditabuh cawan-cawan logam mau nganggo piranti penabuh kang dhapuré penggada atawa digoyang-goyangnang. Swaraé gemrincing lan bribing. Ning jaman sekien, rojéh kurang lazim dienggo, nanging masih ana ning gamelan pakormatan.

## Rujukan
Kala

**Kala** ya iku sejenis waditra kang dhapuré persis kaya tambur atawa dhog-dhog nanging ukurané rada lewih ramping lan lewih cindek. Kala kegolong waditra atawa piranti musik sejenis kendhang kang duwé tebokan mung ning siji sisih baé. Kala ana tabung silinder gronggongan kang ukurané gedé lan dilengkepi nganggo tébokan kulit tunggal ning salah siji sisié. Tébokan kulit iki bisa diatur kenceng belié nganggo sistem penarik lan oengenceng tali kang kulit kebo, rotan, tawa kawat baja. Ning jaman sekien, waditra kala wis beli lazim dienggo. Kala mung duwé siji nada lan bisa diatur nadaé sesuai karo kebutuhan.

## Rujukan
Genjring

**Genjring** ya iku sejenis waditra terbang kang dilengkepi karo piring-piring logam cilik ning pinggir-pinggir tébokané. Dadi yèn digeraknang bakal ngasilnang muni gemrincing. Genjring kanggo kelengkepan pagelaran santri-swaran atawa Santri-Swara. Bentuk genjring persis kaya terbang.  Pada kaya waditra-waditra tébokan séjéné, genjring ana selaput tipis kang disebuté tébokan. Tébokané digawé sing kulit kebo atawa sapi. Selaput tipis tebokan iki bisa diatur kenceng belie nganggo tali. Muni genjring iki diasilnang nganggo cara ditepak atawa ditabuh tapak tangan ning pérangan tébokané. Genjring bisa ditaro ning pérangan arep awak lan dicekel nganggo salah siji tangan lan tangan sijié nepak. Genjring ora mung digunakaké kanggo pagelaran santri-swaran, nanging uga kerep katon ing acara-acara keagamaan, sholawatan, utawa pengajian. Ing acara kuwi, genjring dimainké bareng-bareng, biasané karo tembang-tembang pujian lan salawat. Swarané sing gemrincing lan ritmis ndadèkaké suasana luwih guyub lan semangat.
## Rujukan
Dhog-dhog

**Dhog-dhog** ya iku piranti music sejenis kendhang kang duwé tabokan ning siji sisih baé. Dadi persis kaya tambur. Baka dideleng sing pérangan pengasil muni, dhog-dhog kegolong tebokan tanggung. Bentuk waditra dhog-dhog iki pancén kaya tambur atawa bentuk buah kenari nanging ukurané rada gedé. Waditra iki kegolong tuwa umuré. Muni dhog-dhog kang énténg diasilaken nganggo nepak-nepak pérangan tebokan karo penabuh. Dhog-dhog bisa ditaro ning arep awak sambi ngadeg lan digantung nganggo kain atawa sabuk kulit ning bahu. Bisa keding ditaro ning penumpu gedé kang bentuk nyilang. Dhog-dhog isih dienggo ing pagelaran seni lan upacara adat. Swarané banter kanggo ngatur irama. Biasane digawe saka kayu lan kulit kebo. Digantung utawa disandarke ning pundhak. Mainé ditepak nganggo tangan utawa alat tabuh cilik, kudu irama lan tenagane pas supaya swarané cetha.  

## Rujukan
Salundhing

**Salundhing**' ya iku waditra gamelan kang sejenis karo Gendèr, nanging beli dilengkepi karo bumbungan supak (tabung résonantor). Salundhing beli lazim kanggo kelengkepan waditra gamelan. Salundhing perkiraané digawé sing bahan logam lan duwé tangga nada pélog lan nada slendro. Ana ruang gema ning kabéh wilah. Salndhung ditabuh nganggo tabuh salundhing.

## Rujukan
Senggani (piranti gamelan)

**Senggani** ya iku waditra gamelan kang pérangan pengasil munié wilah-wilahé kang digawé sing kaca atawa gelas. Senggani wis beli lazim kanggo waditra gamelan sekien. Kaanan senggani mung diweruhi sing prasasti-prasasti kuna. Tangga nada kang ana ning senggani iki mengkin kaya waditra saron ya iku ana nada laras pélog lan laras slendro. Cacah nadaé ana siji nganti rong gembyang. Cara ngasilaken muni ya iku ditabuh ning wilahé. Piranti kanggo nabuhé iku cacahé siji nganti loro lan sebutané tabuh senggani.

## Rujukan
Salangsang

**Salangsang** ya iku sejenis waditra Gambang atawa saron (saron gedé) kang nganggo watang-watang pipa, silinder atawa cerobong logam. Pipa logam iki minangka bahan dhasar kang ngasilnang munié. Kaya galunggang petung, salangsang iki dipasang nganggo cara digantung tali cilik ning kerangka kayu kang karan plangkon. Waditra iki ditabuh ning wilahé kanggo gada cilik sing kayu. Salangsang iki dadi sebab berkembangé jinis gamelan krumpyung sing pada-pada kanggo pring.

## Rujukan
Pagunungan Altai

**Pagunungan Altai** (uga ditulis **Pagunungan Altay**; cara Altai: Алтай туулар, *Altaj tuular*;  Mongol:  , *Altai-yin niruɣu* (Chakhar), Алтайн нуруу, *Altain nurú* (Khalkha); Kazakh: Алтай таулары, *Altay tawları*, التاي تاۋلارى ; Cina: 阿尔泰山脉, ''Ā'ěrtài Shānmài'', Xiao'erjing: اَعَرتَىْ شًامَىْ) iku jajaran gunung ing Asia Tengah lan Wétan, minangka papan temuné Ruslan, Cina, Mongol, lan Kazakhstan, uga minangka tuké Kali Irtysh lan Ob. Poncot lor-kuloné jajaran gunung iki ana ing titik 52° Lor lan antarané 84° lan 90° Wétan (ing sana kéné banjur watesan karo Pagunungan Sayan ing wétané), lan saka titik kono malang mengidul-wétan tumeka titik 45° Lor lan 99° Wétan, sing saka kono banjur nyendhèk mbaka sithik banjur nyawiji karo laladan plato dhuwur ing Sagara-wedhi Gobi.

Jeneng "Pagunungan Altai" tegesé "Pagunungan Kencana" ing basa Mongol; "alt" (kencana) lan "tai" (panambang -"mawa"; *pagunungan mawa kencana*) lan uga ing jeneng Cinané sing asalé saka jeneng Mongol iku (). Ing basa-basa Turkik, *altin* tegesé kencana lan *dag* tegesé pagunungan. Sawijining kulawarga basa sing isih dadi perdondi, kulawarga basa Altaik, jenengé asalé saka pagunungan iki.

## Rujukan
Dhempling

**Dhempling**, kadang-kadang disebuté *kadhempling* ya iku jinis waditra gambang gangsa kang wilahé digawé sing logam wesi. Jenis ricikan iki ning jaman sekien wis beli lazim dienggo maning minangka kelengkepan gamelan. Dhempling wis keganti karo saron panacah. Waditra iki manjing golonga wilah alit lan swaraé banter kenceng. Pada kaya gambang gangsa, waditra iki kanggo ngolah lan ngasilaken nada-nada céngkok melodi, toli kadang-kadang kanggo nada gendhing. Dhempling ana telung gembyang. Muni nadaé sing wilah nada kang ukurané ora pati amba, nanging cukup kandel lan dawa. Ana ruang gema kang dhapuré kotak kanggo nambahi kenceng swaraé.

## Rujukan
Kelinthing

**Kelinthing** ya iku sejenis piranti muni-munian kang ngebentuk genta, ukurané cilik, dipasang gumantung kang cacahé akèh bisa nganti puluhan. Ning saban genta kelinthing iku ditaro bola logam. Dadi ari genta-genta cilik mau digoyang-goyang, bakal timbul swara gemrincing kang nyaring, rame, lan kesané sakral. Ning Cirebon, ning gamelan-gamelan ketentu, kelinthing masih kanggo panjangkep gamelan. Kelinthing beli duwé nada-nada ketentu. Waditra iki kegolong waditra bunderan, nanging dhapuré wis dikembangaken dadi kaya genta cilik.

## Rujukan
Gambang gangsa

**Gambang gangsa** ya iku sejenis waditra gambang nanging wilahé digawé sing logam. Jenis waditra iki sekien wis beli lazim kanggo kelengkepan gamelan. Gambang gangsa wis kegenti atawa kegeser karo waditra saron panacah. Waditra iki duwé wilah nada akéhé telung gembyang lewih atawa kurang setitik. Waditra gambang gangsa iki dimuninang nganggo ditabung karo rong penabuh sing kayu ning wilah pérangan tengah. Sekien conto gambang gangsa bisa dideleng ning Museum Sana Budaya Yogyakarta.

## Rujukan
Curing

**Curing** iki dadi salah siji jinis waditra Gamelan Jawa. Kadang-kadang karan *coring*. Bentuk waditra iki sejenis waditra saron, nanging duwé cacah wilah kang lewih akèh. Dhapuré kaya waditra gambang gangsa nanging ukurané lewih cilik. Ning jaman sekien, curing wis ora lazim. Bahan kanggo munié iku sing logam lan ditumpu kanggo landas kayu. Susunan nada beli diwerui pasti. Ditabuh nganggo tabuh curing.

## Rujukan
Salukat

**Salukat** ya iku salah siji jinis waditra gamelan Jawa kang sejenis karo saron, nanging wilahé lewih amba atawa wiyar. Ning jaman sekien, waditra iki ora lazim dienggo minangka kelengkepan baku gamelan. Kang dadi sebab beli popular gamelan iki ya iku getar swaraé dawa pisan merga wilah-wilahan kedawaen. Nanging merga salukat duwé wilah kang bandingané antara dawa lan amba, akibaté getar swaraé gelis mandeg lan dadi cendek swaraé. Cara ngasilaken muni sing salukat ya iku ditabuh ning wilahé kanggo tabuh salukat.

## Rujukan
Saton

**Saton** asalé sing tembung satu, ya iku aran jinis panganan. Diarani saton, amarga rupa paésan/rerenggan umah iki pada kaya rupa panganan satu kang dhapuré bujur sangkar karo paésan godong-godongan atawa kembang-kembangan ning jeroé. Paésan umah Jawa iki rupaé iku pahatan lan garis kotak-kotak. Toli ning saban kotaké isi paésan godong atawa kembang lan rupaé pada kabéh. Ana kang rangkep, ana kang siji. Garis kotak-kotaké nyudut, dadi rupa kotaké miring. Ning umah tradhisional, prigelé beli dipai warna, polos kaya warna kayué kang dipahat/ukir. Nanging baka ana warnaé kaya ana ning kraton, paésan saton iki warna dasaré ijo tuwa atawa abang tuwa. Lan warna satoné dipai warna kuning emas.

Cara gawéé ya iku dipahatnang ning balok kayu rangka wangunan. Biasaé paésan iki ditaro ning pérangan dhuwur lan ngisor, ning balok-balok blandar, sunduk, pengeret, tumpeng, ander. Minangka pengisi misalé ning tebeng lawing biyasa diukir ning ujung lan pangkal. Maksud paésan saton iki ya iku kanggo ngupai rasa indah lan bagus, uga mepeki paésan umah séjéné kaya tlacapan.

## Rujukan
Wajikan

**Wajikan** asalé sing tembung wajik, ya iku aran panganan kang digawé sing beras ketan. Warnaé soklat tuwa lantaran nganggo gula kelapa. Diarani wajkan, amarga rupa rupa paés umah iki kaya irisan wajik kang dhapuré belah ketupat. Ana keding kang nyebuté iku *sengkulunan*. Nanging sengkulunan iku aran motif bathik kang dhapuré gen belah ketupat. Paésan umah wajikan iki duwé garis tepi kang sisié pada, ana keding kang langka garisé. Isié wajikan iki bias nganggo rupa godong-godongan baka dideleng sing arep. Cara gawéé ya iku dipahat ukir kayu lan digawé copot sing balok kayu kang arep dipai paésan, dadi manjingé paésan kang ora konstruksional. Paésan iku ditaro ning tengah-tengah saka cagak atawa titik nyilang balok kayu kang nyudut ning rajeg kayu wangunan. Warna biasaé dipai kang kontras karo warna dhasar, misalé warna kuning ditaro ning kang warna dasaré abang. Paésan iki mesti ana warnaé. Maksud paésan iki ngupai rasa indah lan ngurangi rasa dhuwur ning saka umah.

## Rujukan
Nanasan (paésan)

**Nanasan** asalé sing tembung nanas/danas, ya iku aran woh-wohan nanas/danas. Diarani mengkénén sebab rupaé kayak buah danas. Ana keding kang ngarani umah tawon atawa tawonan, sebab kaya umah tawon. Ana maning kang nyebuté iku prit gantil. Biasaé warna paésan iki nyesuainang karo warna wangunan. Misalé baé ning wangunan-wanguna kang langka warnaé, toli nanasan gen ora dipai warna. Dadi polos baé kaya warna kayué. Nanging ning wangunan kang ana warnaé misalé ijo tuwa atawa kuning gading polos, paésan nanasan iki gen dipai warna kang pada. Cara gawé nanasan iki luwih angèl tinimbang paésan kebenan. Dadi kudu ngati-ati. Sing dhapuré segi papat, kudu digawé bulet dingin, toli ngeruncing karo lekukan kang pada lan telung dhimènsi. Nanasan biyasa ditaro atawa ditempatnang ning kancing blandar tumpang wangunan joglo. Ning wong Jawa, nanas ngelambangnang yèn arep olih kang énak, wong kudu bisa ngadepi kang akèh eri ning urip.

## Rujukan
Tlacapan

**Tlacapan** asalé sing tembung dhasar tlacap, kang olih imbuhan –an. Teges paésan tlacapan ya iku rupaé dérétan segi telu kang pada sisih lan sikilé. Paésan iki bisa diisi lung-lungan , godong atawa kembang-kembangan nganggo cara stilisasi. Warna tlacapan kang ana ning umah iku ora diwarnai, dadi polos kaya warna kayué. Yén ana warnaé, biyasa diwarnai kuning emas atawa ana kang warna sunggingan, misalé ijo lan abang. Yén ana garis pinggir, garis iku diwarnai emas. Warna dasaré bisa warna ijo atawa abang tua kegantung warna dhasar kayu atawa balok kang dipaési. Gawé tlacapan iki bisa cara dilukis atawa ana kang ditatah ning kayu atawa témbok. Paésan tlacapan biyasa ditempatnang ning pangkal lan ujung balok rangka wangunan. Misalé ning dhadhapeksi, blandar, sunduk, pengeret, ander santen, saka santen, lan séjéné maning. Tlacapan iku lambang sinar sréngéngé  atawa cahya sorot. Dadi duwé maksud ngupai cahya lan keagungan ning umah. Ning kraton, tlacapan ukir iki biyasa digawé karo abdidalem tukang ukir.

## Rujukan
Kebenan

**Kebenan** iku asalé sing tembung keben. Tegesé ya iku bentuk paésan kang mirib karo buah wit keben. Wit keben iku wit gedé kang duwé kembang lan buah kang bagus rupaé. Ning Kraton Yogyakarta ana rong karang Kemandungan utara iku ditanduri wit-wit keben dadi disebuté Keben. Kang wis disebutnang, kebenan iki  dhapuré kaya buah keben, segi papat lonjong runcing kaya makuta. Ning umah-umah ningrat, kebenan iki diukir kaya kembang kuncup. Kebenan ini ana keding ning wangunan candi lan watu nisan kuburan. Kebenan sekien wis akèh warna-warna rupaé. Ning umah tradhisional kang nganggo bahan kayu akèh kang beli dipai warna. Amarga lumrah paésan iki langka warnaé, dadi polos kaya warna kayu. Yén ning wangunan kang ana warna kaya ning umah wong ningrat, kebenan dipai warma. Ana kang polos baé, ana keding kang dipai warna sunggingan. Cara gawé kebenan iku diukir ning kayu atawa watu nganggo cara telung diménsi lan digawé sedurung dipasang ning umah. Kebenan biasaé dadi paésan ning kancing blandar tumpang ujung ngisor. Kebenan bisa dideleng ning umah-umah joglo. Makna kebenan ya iku nyimbolaken keanaan kang beli sampurna kang alon-alon dadi keanaan kang sampurna.

## Rujukan
All I Can Think About Is You

"**All I Can Think About Is You**" ya iku tembang kang dianggit déning band Coldplay saka EP *Kaleidoscope* (2017) sésuk. Tembang iki dirilis saka EP ing 15 Juni 2017, sabanjuré tembang "Hypnotised". Tembang "All I Can Think About Is You"  iki diciptakaké déning kabèh papat anggota saka Coldplay, uga prodhuksiné dicekel déning Daniel Green lan Rik Simpson.

## Vidhio 
Animasi vidhio lirik tembang iki dirilis déning I Saw John First. Colin Stutz saka kalawarti *Billboard* nyebut minangka vidhio tembang iki "padha-padha élok" kaya tembangé.

## Kritik 
Colin Stutz saka kalawarti *Billboard* nulis: "Tembang kang énak dirungokaké iki nganggo gitar bass minangka saka irama anteng tekan klimaks." Anna Gaca saka kalawarti *Spin*  ngendika yèn tembang iki "shoegaze-y sing ora biyasa". Andrew Pollard saka *Redbrick* bilih ngendika "ngrasa kaya pèngetan [Coldplay] kang béda swarane lan musiké kaya dina-dina kapungkur". Ben Kaye saka *Consequence of Sound* ngendika yèn tembang iki duwé "impèn psychedelic saka gitar lan perkusi kang alus".

## Tatar Lagu 
## Rujukan
Galunggang petung

**Galunggang petung** ya iku waditra sejenis gambang atawa saron gedé sing nganggo ruas-ruas watang pring kang ukuran garis tengahé rada gedé minangka bahan munié. Galunggang petung iki dadi cikal bakal bentuk waditra gamelan krumpyung, calung atawa waditra sejenisé kang bahané sing pring. Silinder-silinder pring dipasang nganggo cara digantung tali cilik ning rangka kayu kang karan rangka atawa plangkan. Swara sing galunggang petung iki diasilnang nganggo ditabuh pérangan tengahé silinder pring. Piranti kanggo nabuhé iku dhapuré gada cilik sing kayu lunak.

## Rujukan
Patran

**Patran** asalé sing tembung patra kang tegesé godong. Paésan umah tradhisional patran iki rupaé kaya godong-godong kang dérét-dérét. Paésan iki beli pada karo paésan patran kang ana ning seni tatah keris. Patran ning tatah ukir keris iku gambaré rupa rai menusa kang distilisasinang. Wujud seni paésan umah patran iki ana ning babagan datar lan dawa. Ning wangunan umah tradhisional Jawa, lumrahé laka warnaé. Mulané iku paésan patran iki uga beli dipai warna, polos kaya kayu. Baka ning umah kang ana warné, patran dipai warna sunggingan ya iku warna ijo atawa biru, sing warna tua nganti putih. Ana keding karo warna kuning emas polos lan warna dasaré abang tua atawa ijo tua. Cara gawé patran iki ning umah tradhisional Jawa ya iku ditatah ning balok kayu wangunan kang wis disiapnang. Paésan iki biyasa ditaro ning balok rangka wanguna, pérangan kiwé-nengen, blandar-blandar tumpang. Patran duwé simbol kesempurnaan  (absolutisme).

## Rujukan
Padma (paésan)

**Padma** iku tegesé kembang terate kang warnaé abang. Paésan umah padma iki diwujudnang garis pinggir kembang Padma. Rupa seni paésan umah iki ya iku garis lengkung ning jero, toli ngelengkung metu. Ning umah tradhisional Jawa, paésan Padma iki mung nganggo umpak saka umah. Dadi warnaé ireng atawa polos. Cara gawéé ya iku ditatah ning watu, biasaé sing watu alam nganti ngebentuk umpak. Rupaé telung diménsi sing ukuran paling cilik (20x20x20cm) sampé paling gedé (75x75x75cm). Umpak kang motif rupaé Padma iki ditempatnang minangka alas saka, bisa saka guru, saka penanggap, atawa saka penitih. Umpak-umpak sing kaya mengkénén ampir kabéh ana ning umah wong ningrat lan umah wong biyasa. Padma ning candi Siwa lan Buda duwé makna suci. Ning wangunan pendapa, alas saka kabéh dialasi umpak kang sifaté suci. Dadi Padma iki ning wangunan iku tegesé suci lan kuat.

## Rujukan
Kemamang (paésan)

**Kemamang** ya iku paésan umah Jawa kang dijukut sing rupa satoan (fauna). Ning wangunan tradhisional Jawa, paésan sing bentuk satoan iku beli seakéh paésan sing wit-witan (flora). Kemamang gen bisa karan kala. Nanging ning Yogyakarta, karan kemamang. Kemamang jaré cerita wongiku sebangsa manuk kang mabur bengi, rai raksasa, lan ngetoknang liur cahya. Paésan kemamang iki asalé sing paésan wangunan candi Jawa Tengah, kang karan kala. Ning Yogyakarta paésan kemamang iki perkembangan sing paésan banaspati ning Jawa Timur. Wujud kemamang iki beli béda adoh karo paésan kala ning candi Jawa Tengah. Rupaé iku rai raksasa, bola mataé melotot, irung lan cangkemé mbuka karo ilaté méléd. Untu-untué katon kabéh. Kuping kiwé lan tengen kaya tukul ning rambuté kang ikal. Paésan kemamang biyasa dipai warna, kayak warna emas, abang, lan ireng. Cara gawéé iku ditatah kayak relief ning watu témbok atawa semen. Kemamang biyasa ditaro ning lawing gerbang wangunan bénténg lan pintu manjing kraton-kraton kaya déné ning kraton Yogyakarta, nanging ning wangunan kraton-kraton Cirebon, paésan kemamang iki laka. Maksud paésan kemamang iki pada kaya ning candi. Simbolé duwé teges ya iku nelen sipat-sipat jahat kang arep manjing.

## Rujukan
Peksi garuda (paésan)

**Peksi garuda** atawa *peksi gruda* tegesé iku manuk gruda. Paésan manuk iki wis dikenal wong Indonésia awit jaman Prasajarah. Bisa dideleng ning gambar relief benda-benda jaman perunggu. Ning kabudayan Hindu, manuk garuda duwé peran wigati kaya ning cerita Garudéya lan dadi kendaraané Betara Wisnu. Paésan manuk iku bisa ditaro ning bubungan, tébéng, lawang gerbang, lan séjéné.

## Rujukan
Ula naga (paésan)

Paésan **ula naga** iku ora sekawéntar paésan peksi garuda. Paésan ula iki biasaé sesanding karo peksi garuda sebab ula duwé unsur jahat kang bisa dikalahnang karo manuk garuda. Bentuk ula naga iki diwujudaken wutuh lan pepek. Baka sunggingan, diwarnai kaya warn aula naga wayang kulit. Cara gawéé bisa digambar ning papan, bisa keding ditatah ning kayu, logam lan témbok. Paésan iki bisa ditaro ning wangunan lawing gerbang lan bubungan umah. Ning umah Jawa, paésan ula naga iki duwé fungsi minangka sengkalan memet.

## Rujukan
Mirong

**Mirong** iku ning basa Jawa duwé teges sikap wong kang isin nemen atawa angél nemen lunga sing panggonan. Ana paribasa ya iku “Mirong kampong jingga”. Yén ning bathik ya iku paésan kaya motif garuda sing pinggir, swiwié baé. Ning rupa paésan umah, mirong iku rupa tatahan kang nggambaraken ‘putri mungkur’ atawa gambaran putri kang katon sing mburi. Sebabé iku, paésan iki diarani putri mirong. Rupa paés umah mirong iki ning Kraton Yogyakarta iku kiblaté sing paésan mirong kang ning Bangsal Tamanan Kraton Yogyakarta. Dhapuré iku ana kayak bentuk gigir lan samping. Ana penemu yèn mirong iki bentuk stilisasi sing hurup Arab alif, lam, lan mim. Ana keding kang nyebutnang yèn iku stilisasi hurup Arab Muhammad Rasul Allah. Warna mirong iki biyasa diwarnai karo warna abang tuwa, kuning emas, lan lemahan. Cara gawéé iku ditatah ning saka kang durung dipasang. Mirong iki biyasa ditaro ning saka guru, saka penanggap, atawa saka penitih. Makna paésan mirong iki miturut cerita ya iku perwujudan Ratu Laut Kidul kang teka ning kraton nalika ana jogèd Bedaya Semang. Akéh kang duwé pendatan yèn mirong iki wujud stilisasi hurup Arab alif, lam, lan mim atawa tembung Muhammad Rasul Allah.

## Rujukan
Jago (paésan)

**Jago** tegesé ayam lanang. Ana keding kang ditegesi minangka simbol kejantanan, wani, lan  sipat lanang. Tembung jago bisa ditegesi lambang andalan ning kabéh prakara. Rupa paésan jago ning umah tradhisional digawé sing bahan lempung lan prasaja. Gambar jago bisa keding digawé sing bahan séng. Baka sing séng iku luwih rumit tinimbang sing lempung. Cara gawé Jago sing bahan lemah lempung ya iku nganggo cara dibutsir, beli dicetak, toli diobong. Baka sing séng, cara gawé nganggo pola kertas dingin toli digunting atawa ditatah miturut polaé. Warna jago sing lempung iku warnaé abang kecoklatan. Baka wis suwé dadi ireng. Paésan jago iki biyasa ditaro ning dhuwur wangunan. Ana ning tengah bubungan. Baka digawé sing lempung biyasa dadi siji karo genténgé. Ning umah tradhisional, paésan jago iki duwé makna ya iku kang manggon ning umah duwé andalan ning kabéh prakara.

## Rujukan
Gunungan (paésan)

**Gunungan** kang ditulis ning kéné ya iku rupa paésan kang dienggo ning umah tradhisional. Bentuk paésan iki ya kaya gunung. Gunungan gen sok karan kayon, mirib kekakyon ning pewayangan. Bentuk paésan iki ana rong macem ya iku kang prasaja lan rumit. Baka prasaja, dhapuré kaya segitelu  karo ngelengkung setitik ning ngisoré. Baka rumit iku diwujudnang kaya wit karo watang lan godong. Rupa paésan gunungan iki digawé sing bahan lemah lempung. Dhapuré wis adoh kaya wit kang temenan. Warna gunungan lan kayon kanggo paésan umah iki mung warna abang coklat kaya warna lemah lempung mau. Baka digawéé sing séng, lumrahé warna polos kaya warna seng iku. Cara gawéé iku kaya gawé getak atawa keramik, lumrahé beli dicetak. Baka sing bahan séng iku digunting atawa ditatah kaya cara gawé wayang kulit. Rupa paésan gunungan biyasa ditaro ning dhuwur umah, bubungan ning tengah-tengah. Gunungan atawan kayon iki lambang alam lan puncaké ngelambangnang keagungan lan keésaan.

## Rujukan
Makutha

**Makutha** ning tulisan iki ya iku rupa paésan umah kang rupaé kaya makuta raja. Bentuk makutha kanggo paésan umah iki ana kang niru kang makutha Sultan Hamengku Buwono kaya ning lambang kraton Yogyakarta. Ana uga kang niru kang makutha raja Éropa (Belanda) lan tokoh pewayangan. Gambar makutha ana kang digawé wutuh lan separo. Paésan makutha iki biyasa beli dipai warna. Cara gawé paésan umah iki yèn kang bahan séng ya iku karo cara ditatah atawa digunting. Makna simbol makutha ning umah Jawa  ya iku minangka wakil Allah ning dunya, bisa ngeberkahi seisi umah ambiran slamet, tentrem, lan dilindungi, kaya sipat-sipat makuta raja-raja Jawa.

## Rujukan
Tarawangsa

**Tarawangsa** atawa sok disebuté trewangsa atawa trawangsa ya iku piranti muni-munian sejenis rebab kang pérangan pengasil munié iku siji atawa rong senar/dawai logam kuningan kang dikencengnang.

## Rujukan
Dülmen

**Dülmen** iku sawijining kutha ing dhistrik Coesfeld, Rhine-Westphalia Lor, Jerman.

## Géografi 
Dülmen kapernah ing iring kidulé laladan Münsterland, antarané Kali Lippe ing bang kidulé, Pagumukan Baumberge ing bang loré, lan Kali Ems ing bang wétané. Laladan Ruhr kapernah ing bang kidulé Dülmen.

### Kuthamadya tangga-teparo 
* Haltern
* Reken
* Coesfeld
* Billerbeck
* Nottuln
* Senden
* Lüdinghausen

## Rujukan
Canang

[jmpl|Bendhé sing ditabuh bregadha prajurit dalem Ketanggung, [Karaton Ngayogyakarta Hadiningrat, 2018]]
**Canang** utawa **bendhé** iku piranti muni-munian sejenis kempul atawa gong, nanging ukurané cilik nemen. Garing tengahé iku kira 10-15 sentimétér. Ning jaman sekien, mung kanggo cindera mata lang dianggep bentuk miniature gong ageng lan dudu bagina sing gamelan. Baka dideleng sing pérangan pengasil muni, canang iku kegolong waditra bunderan alit kang ana pencu cilik. Swara canang iki lumayan kenceng atawa banter.

## Rujukan
Banyu tétés

**Banyu tétés** iku tegesé banyu kang nétes. Rupa paésan iki nggambarnang banyu udan kang mudun bebarengan sing genténg. Paésan banyu tétés iki ditaro ning antawis paésan patran. Dadi paésan banyu tétés iki ora pernah ngadeg dewek, nanging terus bebarengan karo rupa paésan patran nganggo selang-seling. Ari dipai warna, banyu tétés dipai warna kuning prada emas. Cara gawé paésan iki pada karo paésan patran, ya iku nganggo ditatah kaya relief. Amarga paésan banyu tétés iki bebarengan karo paésan patran, makaé ditaro bareng karo patran. Misalé ning dhadha peksi, blandar tumpang, blandar pengérét, sunduk lan blandar penanggap. Simbol banyu tétés ya iku laka urip kang tanpa banyu.

## Rujukan
Mustaka

**Mustaka** iku tegesé endas atawa sirah. Ning artikel iki, mustaka ya iku paésan kang ana ning endas atawa dhuwur wangunan tajug atawa masjid. Bentuk mustaka iki asalé topong atawa makuta raja ning pewayangan. Ana uga kang dhapuré setiliran sing warna-warna godong-godongan. Ning Yogyakarta cara gawé mustaka kanggo wangunan tajug iku sing bahan séng, durung ana bukti ari bahan gawéé iku sing lempung, kaya déné ning Cirebon lan Bali. Cara gawé sing séng iku nganggo digunting-gunting nurut polaé. Toli diwangun nganggo cara dipatri, dikeling, lan séjéné nganti wujudé kaya makuta atawa topong wayang. Ana keding kang dicèt. Kanggo kraton Yogyakarta ampir kabéh mustaka tajug dicèt warna abang tuwa. Paésan iki ditaro ning pucuk wangunan umah kang dhapuré tajug. Maksud paésan iki kanggo tanda ari wangunan iku suci. Ning jama sekien, paésan mustaka kegenti karo paésan kubah khas Pérsia atawa Indhi.

## Rujukan
Panah (paésan)

**Panah** kang dimaksud ning artikel iki ya iku paésan/rerenggan umah Jawa kang dhapuré kaya anak panah kang ana cacahé. Wujud jinis paésan iki nggambaraken stilisasi anak panah kang marani siji titik. Babagan kang ana paésan iki biasaé segi papat dawa. Gambar anak panah sing wolung arah mata angin musat ning titik silang. Ning umah wong Jawa, kadang paésan iki ora dipai warna. Nanging ana keding kang dipai warna. Misalé warna ijo kanggo titik panah, warna anak panahé gen mèlu warna ijo. Ana kang dicèt rong sisih, ana keding kang mung separo baé. Cara gawé paésan panah iki ditatah nganggo cara relief tembus. Panah biasaé ditaro ning tebeng lawang lan tebeng jendéla. Paésan iki ora mung duwé fungsi kanggo dalan udara atawa ventilasi, nanging duwé makna simbol. Panah kang dadi salah siji jinis gaman bisa ngejaga keselametan seisi umah.

## Rujukan
Kepetan

**Kepetan** iku sing tembung kepet kang tegesé kipas. Ning artikel iki kepetan ya iku paésan umah Jawa kang ujudé kaya kipas. Paésan kepetan duwé ukuiran ¼ bunder lan duwé sisih lengkung ombak. Kepetan ora akèh macemé. Warna kepetan manjing paésan kang prasaja. Paésan iki biyasa ana ning umah kang ana lawang lan patang aring sing bahan kayu. Umah kang ana paésan iki biasaé sing golongan wong beli duwé. Pérangan gebyogé ora dipai warna, dadi polos kaya warna kayu. Cara gawé paésan iki ya iku ditatah ning kayu. Kepetan biyasa ana ning lawang, jendéla, lan séjéné pérangan senthong tengah (petanén), senthong kiwé, lan senthong tengen. Ning jaman Hindu, paésan iki ujudé sréngéngé karo séru sinaré kang akèh.

## Rujukan
Lodan pilot

**Lodan Pilot **ya iku cetaceans sing kalebu génus *Globicephala*. Loro spésies sing isih urip ya iku lodan pilot akèpèt dawa (*G. melas*) lan cendhak (*G. macrorhynchus*). Leloroné angèl dibedakaké nalika ana ing sagara mula analisis sing paling apik kanggo mbédakaké kaloroné ya iku analisis cumplung. Lodan Pilot akèpèt dawa urip ing sagara sing luwih atis lan lodan pilot akèpèt cendhak urip ing sagara tropikal lan subtropikall. Kéwan iki kapitung lodan gedhé dhéwé ing jinis lumba-lumba sagara, sing luwih gedhé manèh ya iku lodan pangisas. Lodan pilot lan lumba-lumba gedhé liyané asring disebat **blackfish**.

Lodan pilot mligi makan iwak nus, lan uga iwak. Lodan iki kalebu kéwan sing sosial banget, lan ana kajian sing mratélakaké manawa lodan lanang lan wadon panggah ing sak baboné, sipat sing ora lumrah ing antarané mamalia, nanging uga tinemu ing kumpulan lodan pangisas. Lodan pilot akèpèt cendhak iku salah siji spésies mamalia sing wadoné nemahi luwas getih, lan kéwan wadon sing ngliwati mangsa réproduktif bisa nyengkuyung uripé lodan enom ing njero saké. Kéwan iki kaciri saka patrapané sing seneng ngandhasaké awaké ning pasisir saéngga kéwan iki dadi salah siji *cetacean* sing seneng ngandhasaké. Sawetara téyori wis diserat saperlu ngandharaké patrapan iki. Status konservasi spésies iki durung ditemtokaké, nanging kéwan iki dadi bedhagané para pedhagan. Pedhagan lodan ing sawenèh nagara terus mbedhag lodan pilot iki.
Méga mendhung

**Méga mendhung** iku tegesé awan putih lan awan ireng. Istilah basa Indonésia ya iku tepi awan atawa pinggir awan. Ning artikel iki, mega mendhung iki jinis paésan tradhisional umah Jawa. Bentuk  paésan iki kaya awan ireng putih wolak-walik. Ning paésan umah biyasa berupa gorésan, séjén karo bathik kang ana warna padang lan petengé. Rupa paésan mega mendhung ning seni wangunan iku ana rong macem, lengkung lan tegak/teteg. Ning mega mendhung lengkungan biyasa diisi paésan lung-lungan. Paésan iki ana kang dipai warna, ana kang beli. Baka dipai warna, iki digawé ana warna peteng lan padang. Ana keding sing warnaé kilép nganggo warna kuning prada emas. Cara gawé paésan ya iku nganggo ditatah ning pérangan-pérangan sing arep diisi. Kaya paésan umah séjéné, mega mendhung digawé sedurungé kayu-kayu wangunan dipasang. Rerenggan/paésan mega mendhung biyasa ditaro ning blandar-blandar tumpang pérangan jero. Paésan méga mega mendhung kang dhapuré wolak-walik iki maknaé sipat-sipat donya kang ana sipat becik lan sipat blésak.

## Rujukan
Pelikan soklat

**Pelikan soklat** (*Pelecanus occidentalis*) iku pelikan cilik sing tinemu ing Buwana Amérika. Kéwan iki salah sijiné manuk sing mratah ing laladan pasisir Amérika Sarékat iring kidul lan kulon. Jinisé kapétung sing cilik dhéwé saka wolung spésies pelikan sing ana. Kéwan iki salah siji saka telung spésies pelikan sing tinemu ing Amérika uga salah siji saka rong spésies sing olèhé golèk pangan kanthi cara nyilem.

Kéwan iki éwoning piscivorah lan mligi mangan iwak, masiya kala-kala uga mangan amfibi lan krustaséah. Pelikan soklat nusuh barengan sakoloni ing laladan sing mencil kaya ta ing pulo, ing wit satengahing pagisikan, ing wit gedhé dhéwé ing kekayon, utawa ing alas bakao. Pelikan wadon lumrahé ngendhog cacah telu. Endhogé wernané putih gamping. Piyiké mung siji sing digedhèkaké saben tauné. Mangsa pangremé suwéwé 28 nganti 30 dina, lan mangsa ajaré mabur watara 63 dina.

## Rujukan
Coldplay

**Coldplay** ya iku *band *rok saka Inggris kawangun ing taun 1996 déning *vokalis* uga *keyboardis* Chris Martin lan gitaris Jonny Buckland ing University College London (UCL). Sawisé kawangun ing jeneng Pectoralz, Guy Berryman gabung ing grup iki dadi *bassis* banjur ganti jeneng dadi Starfish. Will Champion gabung dadi *drummer* lan *backing vokalist*, dadi anggota kang pungkasan. Phil Harvey asring diarani dadi anggota kalima déning *band* iki. Ing taun 1998, banjur *band *iki ngganti jenengé dadi Coldplay  sadurungé ngrekam lan ngeculaké telung EPs: *Safety* ing taun 1998 lan *Brothers & Sisters* lan *The Blue Room* ing taun 1999. *The Blue Room* ya iku album kang sepisanan rilis ing labèl utama, sawisé tandha asta kanggo Parlophone.

Coldplay ngrambah moncèr ing donya dumadakan saka tembang "Yellow" ing taun 2000, ngiring ing taun kang padha saka dhebut album Parachutes*,* kang dadi nominasi kanggo Mercury Prize. Album kang kapindho, *Rush Getih kanggo Sirah* (2002), dirilis kanggo pangalembana kritis lan menang anugrah kalebu *NME*s *Album of the Year*. Sabanjuré, *X&Y*, laris ing taun 2005, nampa koméntar positif, sanadyan sawatara kritikus rumangsa yèn iku rada ala kanggo mènèhi leluhur. Album studhio kang kapapat, *Viva la Vida or Death and All His Friends* (2008), diprodhuksi déning Brian Eno lan éntuk koméntar positif uga éntuk sawatara nominasi Grammy Award lan menang ing 51st Grammy Awards. Ing Oktober 2011, Coldplay ngrilis album studhio sing kalima, *Mylo Xyloto*, kang bisa tekan pucuk dhuwur ngliwati 34 nagara lan dadi album *rock* paling laris ing nagara Inggris taun 2011, nanging nampa koméntar-koméntar campuran. Ing Mèi 2014, Coldplay ngrilis nem album, *Ghost Stories*, kang uga nampa koméntar campuran lan dadi ing urutan paling ndhuwur sawatara nasional. Ing Dhésèmber 2015, Coldplay rilis album kapitu, *A Head Full of Dreams*, kang ngrambah urutan ndhuwur kaloro ing pasar utama, nanging rerata nampa koméntar campur antarané apik lan ala.

Coldplay wis menangaké 62 anugrah saka 209 nominasi ing saindhenging karir, kalebu sangang Brit Awards—menang Best British Group kaping papat—limang MTV Video Music Awards lan pitung Grammy Awards saka 31 nominasi. Coldplay wis ngedol punjul 80 yuta cathetan ing donya, nggawé dhèwèké salah siji saka ing seniman musik kang kondhang ing donya. Ing Desèmber 2009, wong-wong kang maca kalawarti *Rolling Stone* milih Coldplay dadi golongan papat-artis paling apik saka taun 2000-an. Coldplay wis dijurung warna-warna sosial lan pulitik, kaya ta kampanye Oxfam's Make Trade Fair lan Amnesty International. Coldplay uga wis nindakaké proyèk amal kalebu Band Aid 20, Live 8, Sound Relief, Hope for Haiti Now: A Global Benefit for Earthquake Relief, One Love Manchester, The Secret Policeman's Ball, Sport Relief lan UK Teenage Cancer Trust.

## Rujukan 
## Wacan candhaké 
*
Marshmello

**Marshméllo** (jeneng gaya **marshméllo**) ya iku sawijining prodhuser musik jogèd èlèktronik lan DJ. Panjenenganipun wiwitan moncèr ing papan internasional saka tembang *remixing* déning Jack Ü lan Zedd, lan banjur kolaborasi karo artis-artis kalebu Omar LinX, Ookay, Jauz uga Slushii. Ing januari 2017, tembang kang sesirahé "Alone" ana ing  *Billboard* Hot 100 Amérika.

## Latar mburi 
### Sandhangan 
Marshméllo ngagem adat hélem kanggo tampil ing papan umum. Ciriné ora dingertèni. Wis kerep ana swara sing ngendika yèn Marshmello iku DJ Chris Comstock Amérika sing uga ditepang minangka Dotcom, kang gayané padha Marshmello. Skrillex uga diarani Marshméllo amarga "Chris" ing sawijining wawancara. Kajaba iku, loro-loroné diatur déning Moe Shalizi lan duwèni tato lan dina ulang taun sing padha.

## Rujukan
Praba

**Praba** iku sing basa Sangsekerta kang tegesé sinar atawa cahya. Ning wangunan candi, praba iku kanggo para déwa, ari ning  pewayangan iku kanggo pertanda raja. Ning kagunan paésan umah, praba ya iku tatahan kang nggambaraken sinar atawa cahya. Dhapuré ngelengkung dhuwur lan ana ujung ning tengah. Ana keding praba, kang dhapuré iku kaya godong-godongan. Paésa umah praba iki ana warnaé. Warna kang umum  ya iku kuning emas lan digawé sing prada emas. Ning wangunan tradhisional kang lewih tuwa kaya déne Bangsal Tamanan Kraton Yogyakarta, praba duwé warna ijo, biru, abang nganggo cara sunggingan. Cara gawé paésan praba ning saka-saka wangunan iku nganggo cara ditatah sedurung saka kuen diadegnang. Biasaé praba iki ning saka guru, saka pananggap, lan saka panitih. Amarga praba iki tegesé sinar cahya, dadi maksudé praba bisa ngupai “cahya” kang bagus ning wangunan.

## Rujukan
Cuwut

**Cuwut** iku anggota saka famili **Sciuridae**, famili sing kalebu ing rodents ukuran cilik utawa sedheng. Famili cuwut kalebu cuwut wit, cuwut lemah, chipmunk, marmut (kalebu woodchucks), cuwut mabur, lan asu ara-ara ing antarané rodent liyané. Cuwut  iku asalé saka Amérika, Éurasia, lan Afrika, lan ditepangaké menyang Australia. Ing wiwitan, cuwut dingertèni ing jaman Eocene lan sing cedhak sesambungané karo berang-berang gunung lan dormouse tinimbang sato rodent liyané.

## Cathetan
The Little Hours

***The Little Hours*** nggih punika filem sandhiwara komedi saking Amérikah Sarékat ingkang dipundamel taun 2017. Filem punika dipunsutradarani lan dipunanggit skénarionipun déning Jeff Baena. Ingkang maragani filem punika antawisipun Alison Brie, Dave Franco, Kate Micucci, Aubrey Plaza, John C. Reilly, lan Molly Shannon. *The Little Hours* dipungiyaraken kaping pisan wonten ing pahargyan Sundance Film Festival wulan Januari 2017.

## Ingkang maragani 
* Alison Brie-Alessandra
* Dave Franco-Massetto
* Kate Micucci-Genevra
* Aubrey Plaza-Fernanda
* John C. Reilly-Father Tommasso
* Molly Shannon
* Fred Armisen
* Jon Gabrus
* Jemima Kirke
* Nick Offerman
* Adam Pally
* Paul Reiser
* Lauren Weedman
* Paul Weitz

## Latar wingking 
Ing wulan April 2016 dipunwartosaken bilih Jeff Baena badhé nyerat lan ngarahaken setunggalipun filem ingkang dipunparagani Alison Brie, Dave Franco, Kate Micucci, Aubrey Plaza, John C. Reilly, Molly Shannon, Fred Armisen, Jon Gabrus, Jemima Kirke, Nick Offerman, Adam Pally, Paul Reiser, Lauren Weedman, lan Paul Weitz. Ugi dipunpratélaken bilih Liz Destro saking Destro Films badhé dados juru damel filem punika, sesarengan kaliyan StarStream Media, Bow saking Arrow Entertainment ingkang ngayahi dados palaksana juru damel, sesarengan Productivity Media, ugi Exhibit Entertainment lan Foton Pictures. Wondéné Dan Romer didhapuk dados juru musik pangiring filem punika.

## Rujukan 
## Pranala njawi 
*