open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pandhan wangi

**Pandhan wangi** iki kalebu wit-witan sing kanggo masak saben dina mliginé kanggo masak sega. Pandan wangi iki bisa digunakaké sadhengah ulah-ulahan. Amarga godhong pandan iki duwé keistiméwaan kang bisa marai panganan sing dikèi iku ambuné wangi lan bisa uga dadi pawerna panganan alami dadi ora marai ngrusakké ginjel lan kaséhatan awak. Pandan wangi jumbuh ning laladan tropis lan uga akèh ana ing latar omah utawa kebon. Wit sing bisa nuwuh ning laladan tropis bisa dipigunakaké ngilangké sindhap lan ngirengké rambut.

## Jeneng Lokal: 
Pandan rampe, p. seungit, p. room, p. wangi (Jawa).; Seuke bangu, s. musang, pandan jau, p. bebau, p. harum,; pandan rempai, p. wangi, p. musang (Sumatera). pondang,; pondan, ponda, pondago (Sulawesi).kelamoni, hao moni,; keker moni, ormon foni, pondak, pondaki, pudaka (Maluku).; Pandan arrum (Bali), bonak (Nusa Tenggara.

## Pawarna 
Kanggo pawarna gawénan bisa digawé:
# cepakke wedang panas yèn bisa pas digodhog dadi pas umap ngono.
# ceblongke godhong kang wis disiapké
# kira-kira 15 menit bisa dijupuk banyuné

Nanging arang-arang ngono, amarga diombe ya ora eca.

## Pranala njaba 
* *P. amaryllifolius* 
* Poto-poto *Pandanus amaryllifolius*

## Cathetan suku
Layang kabar

thumb|250px
**Layang kabar** (Carakan: ꦭꦪꦁꦏꦧꦂ, Pégon: لاياڠ كابار), uga diarani **ariwarti** utawa **koran** yaiku lembaran-lembaran dluwang utawa kertas kang isiné warta lan kapérang dadi kolom-kolom (8-9 kolom). Layang kabar kababar saben dina utawa kala-kala. Dluwang iku karan kertas layang kabar. Ana tulisan kang metuné saben dina, ana tulisan kang metuné ing dina-dina kang wis ditemtokaké. Layang kabar sepisanan iku isih awujud tulisan tangan kang ditémpél ing témbok. Manéka warna tulisan kang ana ing layang kabar iku ngréwangi nyiptakaké *pemahaman* anyar marang warga ngènani wèktu, wewengkon lan basa. Telung unsur iku kang mbentuk *kesadaran* wong-wong yèn dhèwèké iku péranganing komunitas kang arané "bangsa".

## Cathetan suku
Lawang keputren bajang ratu

**Lawang Keputren Bajang Ratu** utawa kang misuwur kanthi aran Pintu Gerbang Majapahit manggon ing Désa Muktiharjo, Kacamatan Margorejo, Kabupatèn Pati utawa patang kilomèter saka kutha Pati. Sanajan pusat kraton Majapait dumunung ing Mojokerto, Jawa Timur, nanging pamaréntah Kabupatèn Pati kasil anggoné ndadèkaké tinggalane prasajarah dadi salah siji objek wisata andalan kanggo pemasukan laladan.

## Sajarah 
Miturut carita kang ana, asal muasal pintu gerbang Majapait ka mangkene:
Nalika taun 1486, Pati kang dumunung ana ing sangisoré Gunung Muria isih wujud alas. Sawisé Sunan Muria ngendika “jaganen !!”, R. Bambang Kebo Nyabrang ilang. Déné R. Ronggo diwènèhi “katèk“ déning Sunan Muria kanggo digawa bali menyang padhépokan Sunan Ngerang.

## Cathetan suku
Gula abang

**Jaggery** minangka gula tebu non-sentrifugal tradisional  dikonsumsi ing Asia .  Iki minangka produk jus jus tebu lan asring tanggal utawa getah aren tanpa misahake molase lan kristal, lan bisa beda-beda saka coklat emas nganti coklat tuwa, lan padha karo panela Amerika Latin.  Isine nganti 50% sukrosa, nganti 20% gula kuwalik, lan nganti 20% lembab, kanthi sisa bahan liyane sing ora larut, kayata abu kayu, protein, lan serat bagasse .  Etimologi asale saka tembung Jaggers yaiku panganan sing umume diproduksi ing Asia.

## Galeri gambar 

Barkas:Jaggery_cubes.jpg|Kubus Jaggery
Barkas:Gur making.15.jpg|Jaggery (gur) nggawe skala cilik ing cedhak tebu ing Pakistan .
Barkas:Jaggery preparation0.jpg|Godhok jus tebu kanthi cara nggawe jaggery (gur) skala gedhe ing India.
Barkas:Jaggery preparation5.jpg|Mindhah jus tebu sing digodhog menyang prau supaya garing.
Barkas:(1) Jaggery Gud Punjab India.jpg|Gud utawa jaggery: Gula utawa blok sing asale saka gula tebu.
Barkas:A Jaggery.JPG|Blok Jaggery, uga dikenal minangka *gud*
Barkas:Poriurundai.JPG|*Gula-* gula laddu *gur mamra* laddu sing digawe saka jaggery lan beras kembung .
Barkas:Indian Jaggery.jpg|Jaggery India

## Referensi
Hampshire

right|223px|Lokasi Hampshire ing Inggris
**Hampshire** wujud siji county ing Inggris kang duwé wiyar wewengkon 3.769&nbsp;km² lan populasi 1.671.000 jiwa (2005). Kutha krajané ya iku Winchester.

Hampshire iku papan jujugan plesiran kang populèr, kanthi atraksi wisata kalebu resort ing pinggir laut, laladan bahari ing Portsmouth lan musium ing kutha Beaulieu. Hampshire duwé sajarah bahari kang cukup tuwa. Loro ing antarané pelabuhan Inggris kang gedhé dhéwé ana ing pesisiré.

Hampshire wujud papan kalairan pengarang-pengarang buku misuwur Charles Dickens lan Jane Austen.

## Pranala njaba 
* Situs resmi
Saridin (Syeh Jangkung)

thumb|200px|Makam Syeh Jangkung
**Saridin** utawa **Syèh Jangkung** ya iku tokoh Islam kang ana ing Kabupatèn Pathi nalika ing jaman Wali Sanga. Jeneng Saridin pancèn ora kondhang ing donya, nanging ing laladan lor pasisir pulau Jawa (laladan Pathi, Kudus, Demak, Rembang) Saridin wis dadi legénda. Saridin iku wong kang sekti, nanging luguné ora ketulungan. Nganti ing sawijining dina, Saridin dan Branjung dulur ipéné andum waris wit durèn siji-sijiné kang di duwèni nanging uwohé akèh. Amarga Saridin dianggep seneng pamèr kaluwihan, Saridin dikongkon lunga saka pesantrèné Sunan Kudus lan ora éntuk balik manèh ana ing Kudus. Nanging Retno Jinoli iku mau **bahu lawean**, utawa saben wong lanang sing dadi bojoné bakal mati sawisé nglakoni gegayutan bebojoan. Sawisé rabi karo Retno Jinoli, Saridin mulih ing Miyono banjur gawé pondhok lan ora sawatara suwé pondoké Saridin wis kondhang. Ing miyono, Saridin karo anak lanangé lan para santri-santriné makarya dadi wong tani, kanggo ngènthèngake gawéane ning sawah, momok njaluk ditukokna kebo. Amarga saben dina kebo iku mau dijak mregawé, kebo iku mau ujug-ujug nggléthak ana ing sawah, kabèh wong ngirané kebo iku mau wis mati, nanging sawisé dicekel Saridin kebo iku mau tangi manèh lan tambah seger. Amarga kebo mau tukuné ana ing désa landhoh, banjur kebo iku mau dijenengi **kebo landhoh**. Ing amarga kebo landhoh iku naté mati lan urip manèh, ing mitosé para warga ing Pathi lan sak kiwa-tengené Pathi percaya manawa lulang kebo landhoh bisa dinggo piandhel.

## Sédané Saridin
Sédané Saridin ora amarga dipathéni utawa kena lelara kang parah, nanging amarga wis wayahé séda. Nalika Saridin séda, kebo landhoh iku mau disembelih lan daginge di dum-dumaké para tangga teparoné Saridin. Amarga iku dum-duman daging kebo ing acara lelayu saiki dadi pakulinan ing wewengkon Pathi pérangan kidul, ing antarané wewengkon désa Kayen, Sukolilo, Gabus, lan Winong.

## Cathetan suku
## Pranala njaba 
*  Sosok Tokoh Saridin Dalam Seni Kethoprak
Guci

[thumb|250px|Gapura utama obyek wisata Guci ing [Bumijawa, Tegal|Bumijawa, Tegal, Jawa Tengah]]
**Guci** ya iku objek wisata kang kondhang karo padusan banyu panas ana ing pèrèng Gunung Slamet. Objek wisata iki ana ing désa kang padha jenengé ing Kacamatan Bumijawa, Kabupatèn Tegal, Provinsi Jawa Tengah. Objek wisata iki sok dikunjungi déning wisatawan-wisatawan lokal, lan mancanagara uga.

## Fasilitas 
Guci duwé 25 pancuran ing papan adusan, kang duwé ukuran panas kang béda. Banyu panas iku di percaya duwé kasiat, ya iku bisa nambani kabèh lelara. Sesawangan ing objek wisata iku tansah gawé segerung mripat kang weruh. Sesawangan ing sakiwa tengene laladan iku éndah, lan katon seger ijo royo-royo. Saliyané duwé sesawangan kang éndah, ing Guci uga disediakake papan-papan kanggo lèrèn, kaya ta warung-warung, papan kanggo nginep (hotèl), bèji banyu anget, lapangan tennis, lapangan bal-balan, lan sapiturute. Ing kono uga nyediakake papan piranti kemah utawa kang sok dijenengi Buper.

## Mitos lan ritual 
Miturut mitos, banyu panas iku asalé saka Walisanga kang maringi banyu marang salah sijining warga sing diutus kanggo nyebarake agama Islam ing wewengkon Jawa Tengah sisih kulon, lan sakiwa-tengené Tegal. Banyu iku diwadahi ing guci (poci), duwé kasiat, lan berkah, mula objek wisata iku dijenengi guci. Miturut legenda liya, objek wisata iku dijaga déning naga kang tinggal ing gua pèrèng Gunung Slamet. Naga iku sing maringi kasiat ing pancuran banyu panas mau.

Ing saben wengi Jum’at kliwon, objek wisata iki rame déning pengunjung saka warna-warna laladan, amarga saben wengi iku dianakake ritual adus bareng.
Jesse James

Akèh wong kang jenengé **Jesse James** kalebu:

* Jesse Woodson James, durjana saka Amérikah Sarékat nalika abad kaping-19
* Jesse Gregory James, perancang motor pesenan, lan garwané aktris Sandra Bullock
* Jesse James (aktor), sawijining aktor

**Jesse James** bisa uga ngrujuk marang:

* Jessie lan James saka Team Rocket, trio kejem fiktif lan tokoh komik (Meowth kang kaping-3) saka Pokemon
* Jessie James, anak kang dadi kurban sajeroning panémbakan kang durung kabongkar nalika taun 2006 ing Inggris.
* Jesse James (filem), filem taun 1939.
* American Experience: Jesse James, dokumèntèr American Experience PBS saka taun 2005
* Brian Gerard James, pegulat profésional kang duwé jeneng panggung Jesse James.
* Jesse James (band), band punk Inggris.
* Jessie James (bintang porno), aktris filem porno.
* Jesse James Hollywood, penjahat.
Combro

**Combro** iku panganan kang digawé saka tela. Wujudé kaya ondhol-ondhol ning isiné sambel oncom. Jinisé combro ana loro yaiku combro garing, lan combro teles. Bahan-bahan kanggo nggawé combro garing antarané:tela pohung, tempe mondhol (tempe kang durung dadi), parudan klapa, brambang, bawang, kencur, lombok, lan uyah seperlune. Tela pohung kang wis diparut diiseni sambel tempe, dikepeli nganti wujudé bunder, utawa gepeng. Manawa arep gawé combro teles, carané meh padha mung waé tela pohung kang wis diparut ora diperes ning langsung dicampur karo parutan klapa.

## Cathetan suku
Brooklyn, New York

**Brooklyn** yaiku siji wewengkon (basa Inggris: *borough*) kang paling padhet ing Kutha New York (jeneng resminé: *City of New York*), kutha krajan Praja Amérika Sarékat kang jenengé padha: New York. Cacah kang ndunungi Brooklyn ing taun 2010 yaiku 2.6 yuta jiwa.

Kutha Breukelen ing Provinsi Utrecht, Walanda iku kang dadi dhasaré jeneng Brooklyn ing Amérika Sarékat.

## Réferènsi
## Pranala njaba
* Situs wèb resmi présidhèn wewengkon Brooklyn
* Pariwisata Brooklyn
* Lingkungan Brooklyn 
* Sakabèhé Brooklyn 
*
Terapi autis

thumb|200px|terapi lumba-lumba
**Terapi Autis** miturut panalitèn médis utawa saka kawruh tradhisional, kadhapuk ana enem ya iku.
#	Terapi Akupuntur. Klinik Dholphin Uga ana ing Balai Samodra Taman Impian Jaya Ancol Jakarta Utara kang dipandegani déning Ibu Endang Sumaryati, saka Kopartemen Sarjana Fisioterapi 99.
Lumba – lumba pancen kéwan kang asring mènèhi panglipur kanggo kulawarga, ora mung bisa atraksi nanging uga bisa mènèhi efek stimulus lan terapi. Nalika srawung bareng lumba – lumba ning njero banyu, lumba – lumba bisa ngirimke daya akustik nganti tekan 1 kilowatt sing bisa nembus témbok sing kandele 30&nbsp;cm. Dhèwèké uga mratelakake yèn pulihe bocah kang nandang autis mau, saliyané kudu rutin mèlu terapi uga mbutuhake panjurung saka wong tuwa kang tansah damping nalika bocah mau diterapi. Nalika pengetan dina Peduli Autis Sedunia ing Jakarta Dr. Melly Budiman SpKJ saka Yayasan Autisma Indonésia ngandharake yèn autis isih duwé praduga bisa dipulihke, dinuga Autis iku ora mung amarga factor genetic nanging uga factor lingkungan. 
Kanggo terapi lumba – lumba iki, miturut Dr. Endang Sumaryati, ana program 10 dina. Ya iku nalika bocah wis dimangerteni kasile rekan medic, bocah mau diwajibke teka sepuluh dina kanthi runtut.
Dina sapisan nganti katelu diisi kanggo ngenalke lumba – lumba marang bocah. Bocah durung diwènèhi ijin kanggo nyemplung bèji. Bocah mung bisa ngelus – elus lumba – lumba saka pinggir kolam. Nalika ngancik dina kapapat nganti tekan sepuluh dina, bocah diajak renang bareng salah sijining lumba – lumba. Sawisé sepuluh dina, banjur dievaluasi kasile terapi. Saka evaluasi mau, bisa dimangerteni rencana terapi sabanjuré tumrap bocah lan uga jinis utawa interaksi lanjutan.

## Cathetan suku
Menyan

thumb|Kemenyan
**Menyan** ya iku getah (eksudat) garing kang dihasilaké saka wit menyan kang dikerik (id:ditoreh).
## Kegunaan 
## Kandungan 
## Cathetan suku 
## Pranala njaba 
* Henriette's Herbal: Benzoinum (U. S. P.)—Benzoin
Uyup-uyup

thumb|250px|Jamu Gendhong
**Uyup-uyup** utawa **Gepyokan** iku salah sawijiné ombèn-ombèn obat herbal kang digawé saka tuwuhan empon-empon, jamu kang kagunané kanggo ngundhakaké *prodhuksi* ASI (*Air Susu Ibu*) iki, uga bisa kanggo ngilangké ambu awak kang kurang sedhep, lan 'ngadhemaké' weteng (nambani weteng mules).
Ana ing masarakat, uyup-uyupan utawa gepyokan iku kalebu jamu géndhong, saliyané uyup-uyupan macemé jamu géndhong ana jamu kunir asem, jamu sinom, jamu cabe puyang, jamu paitan, jamu kunci suruh, jamu kudu laos lan jamu beras kencur.
Jamu uyup-uyup iku kalebu ombèn-ombèn obat tradhisional Jawa kang wis ana kawit jaman biyèn, racikané diturun-temurunaké saka jaman Majapahit lan nganti saiki isih diuri-uri, nuli dilestarikaké dadi salah sijining kasil saka kabudayan Jawa .

## Bahan-bahané Jamu Uyup-uyup/Gepyokan 
Bahan-bahan kang utama saka jamu iki yaiku empon-empon (macem-macemé bumbu masak),kaya ta :
* kencur
* jaé
* banglé
* laos
* kunir
* temulawak
* puyang lan
* temugiring

## Gladri 

Gambar:Alpinia galanga.jpg|Alpinia galang
Gambar:Lesser galangal Kencur Luc Viatour.jpg|Kencur
Gambar:Temu kunci.png|Temu Kunci
Gambar:Gingembre.jpg|Rimpang Jahe

## Kasiyaté Jamu Uyup-uyup/Gepyokan 
Jamu uyup-uyup iki duwé kasiyat kang apik marang awak, kaya ta:
# Ningkataké *prodhuksi* ASI (*Air Susu Ibu*) kanggo ibu-ibu kang isih nyusoni
# Ngurangaké ambu awak (kringet) kang kurang sedhep (kena kanggo ibu utawa anaké)

## Cara Gawé Jamu Uyup-uyup/Gepyokan 
Carané gawé jamu uyup-uyup utawa gepyokan yaiku :
* Bahan-bahan kang wis ana dikumbah kanti resik (ora usah dioncèki)
* Empon-empon mau dirajangi ditambah bahan tambahan liyan lan digecek kasar
* Gecekan mau diperes sarta disaring nganggo kain
* Enengaké sadhéla, nganti adhem nuli dicampur karo banyu kang adhem

## Cathetan Suku
Statistikawan

**Statistikawan**, iku sebutan kanggo ahli statistika. Akèh-akèhé statistikawan nalika jaman biyèn uga nguwasani matematika, fisika, utawa astronomi.

Sapérangan statistikawan sing misuwur ya iku Carl Gauss, Blaise Pascal,
William Sealey Gosset ("Student"), Ronald Fisher, Isaac Newton, Adolph Quetelet, Florence Nightingale, John Tukey, lan Thomas Bayes.

Istilah **statistisi** ing Indonesia kanggo jeneng kalungguhan fungsional pegawé negri. Instansi pembina Jabatan Fungsional Statistisi ya iku Badan Pusat Statistik (BPS).
Kudu laos

thumb|*Alpinia galanga*(Laos), bahan saking jamu kudu laos

**Kudu laos** iku kalebu jamu géndhong kang digawé saka bahan utama kudu karo laos. jamu iki migunani kanggo ngedhunaké *tekanan darah*.
Jamu kudu laos kalebu jamu géndhong. saliyané kudu laos, ana jamu beras kencur, jamu sinom, jamu cabe puyang, jamu pahitan, jamu kunci suruh, jamu kunir asem lan jamu uyup-uyup atawa gepyokan..
Kunir asem iku kalebu ombèn-ombèn obat tradhisional Jawa kang turun-temurun wiwit saka jaman Majapahit .

## Bahan-bahané Jamu Kudu Laos 
Bahan-bahane anggawe jamu iki ya iku :
# Kudu kang wis mateng
# Mrica
# Bawang
# Kedawung
# Jeruk nipis
# Gula jawa utawa gula pasir
# Uyah

## Kasiaté Jamu Kudu Laos 
Khasiaté jamu kudu laos ya iku :
# Ngedhunké *tekanan darah*
# Ngelancaraké getih
# Ngangetaké awak
# Ménakaké weteng
# Kurang napsu mangan
# Nglancaraké haid
# Nyegeraké awak

## Carané gawé jamu Kudu Laos 
Carane panggawéné jamu kudu laos :
* Bahan-bahan kang wis cumepak ditumbuk kasar nganggo lumpang karo alu wesi atawa watu (bahan-bahan mau wis dirajangi sadurungé)
* godhog kabèh bahan nganti umeb
* sadurungé banyu adem godhogan disaring lan ditambah uyah, gula sak cukupé.
* godhogan mau dienengké nganti adhem, sawisé iku disaring nganggo saringan.

## Cathetan suku
Méga

thumb|right|250px|Mega
**Méga** utawa **endung** yaiku kempalan tétésan banyu utawa kristal-kristal és ing atmosfér. Méga iku kabèntuk saka uwab banyu kang ngluwihi kahanan kabongé *(keadaan jenuh)*.
Saliyané iku méga uga dibédakaké manut *suhu lingkungan fisik atmosfer*. Manut *suhu lingkungan fisik atmosfer* méga dipérang dadi loro yaiku méga atis/adhem karo méga anget. *Cuaca* kang *ekstrim* dina-dina kapungkur iki pranyata *kadayan* *ruang* dumadiné méga. Kanggo mangerteni udan utawa terangé dina iki nganti seminggu mengarèp bisa nggunakaké *stratosfer* (méga dhuwur).

### Cathetan suku
Soklat (warna)

**Soklat ** iku warna wujud kuning peteng, oranye, utawa abang kang diiloni pencerahan kang relatif marang sinar utawa objèk warna putih.

sawatara ambang lan warna kuning saka kejenuhan luwih cendhèk dijenengaké soklat padhang.

Cèt warna soklat bisa digawé kanthi nambahaké warna ireng utawa warna pepak saka abang, jingga utawa kuning minangka warna ing intensitas cendhèk saka warna katelu.

## Pita warna soklat 
 

## Varian warna soklat 
### Soklat pucet 
Tampilan ing tengen minangka warna "Soklat pucet".

### Soklat tuwa 
Tampilan ing tengen minangka warna "Soklat tuwa".

## Uga delengen 
* Pratélan warna
Ketumbar

**Ketumbar** utawa kerep dicekak **Tumbar** (*coriandrum savitum*) iku tetuwuhan sing kerep dienggo dadi bumbu. Sajeroning perdagangan obat tumbar dijenengi *fructus coriandri*. Sajeroning basa Inggris ditepungi minangka *coriander* lan ing Amérika|Amérika ditepungi minangka *cilantro*. Tetuwuhan iki asalé saka tlatah Sagara Tengah, Wétan Tengah, Éropah kidul lan sakiwa-tengené Laut Kaspia.

## Klasifikasi 
Klasifikasi tumbar:
* Kingdom: Plantae (tetuwuhan)
* Subkingdom: Tracheobionta (tuwuhan mawa pambuluh)
* Super Divisi: Spermatophyta (ngasilaké wiji)
* Divisi: Magnoliophyta (ana kembangé)
* Kelas: Magnoliopsida (wijiné rong keping/dikotil)
* Sub Kelas: Rosidae
* Ordo: Apiales
* Famili: Apiaceae
* Genus: Coriandrum
* Spesies: Coriandrum sativum L.

## Dhèskripsi 
Kayadéné sledri, tetuwuhan iki dhuwuré mung tekan sameter saka lemah. Lumrahé, tetuwuhan iki ditandur ing kebon-kebon laladan dhataran asor lan pagunungan.

Godhongé ijo kanthi pinggirian mawa grigi. Sauntara kembang mejemuké awangun payung masusun warna putih lan jambon. Wohé wanguné mèh bunder warna kuning masusun, yèn mateng wohé gampang dirontokaké. Wangun woh mèmper karo mrica, wujud wiji cilik-cilik kanthi dhiamèter 1-2 mm. Wohé sing cilik digaringké lan didagangaké, wangun gerusan utawa ora.

## Mupangat 
Mupangat saka tuwuhan iki wis akèh dirasakaké ing manéka nagara. Tumbar saliyané kanggo bumbu masak uga bisa kagunakake kanggo bahan obat-obat tradisonal.
* Tumbar bisa digunakaké obat weteng kembung, carané: tumbar, brambang, pinang sacukupe diuleg nganti alus, terus dicampur banyu nganti rata. Sawisé rata ramuan kang wis diuleni banjur ditemplekake ing weteng kang lara.
* Tumbar kanggo obat bileng lan radang payudara carané: tumbar, isi pinang, godhong sirih, rimpang bangle, lan gdhong pacar jawa diuleg nganti alus banjur dicampur banyu. Sawisé dicampuri banyu dioleske ing panggon kang lara.
* Tumbar kanggo obat blegudreg, carané: tumbar lan godhong seledri sacukupe, digodhog nganti umup banjur ditambahi seledri, banjur banyu godhogan disaring lan diombe nalika anget.
* Tumbar kanggo obat pilek, carané: tumbar, jahe, godhong putih, digodhog lan tamabah madu sacukupe, banjur banyune disaring,
yèn wis mateng diombe klanthi rutin.

Mupangat sing dijupuk saka tumbar iku saka godhong, wiji, lan woh. Saka kabèh pérangan iku ana kandhutan wujud *sabinene, myrcene, a-terpinene, ocimene, linalool, geraniol, dekanal, desilaldehida, trantridecen, asem petroselinat, asem oktadasenat, d-mannite, skopoletin, p-simena, kamfena,* lan *felandren*.

Khasiaté ora mung minangka palancar pancernan waé. Tumbar uga migunani kanggo ngurangi mumet sirah, muntah-muntah, influenza, wasir, radhang lambung, radhang payudara, campak, masuk angin, tekanan getih dhuwur, lan lemah syahwat.

## Cathetan sikil 
## Uga delengen
Fantasia (filem)

***Fantasia*** iku sawijining filem animasi Amérika Sarékat taun 1940 sing diprodhuksi déning Walt Disney lan dirilis déning Walt Disney Productions. Film iki ya iku filem kaping telu sajeroning séri Walt Disney Animated Classics. *Fantasia* iku kapisan ditayangaké ing tanggal 13 November 1940 lan olèh réspon sing manéka warna. Film iki olèh bathi 76,4 yuta wiwit dibabar. Film iki diiloni déning sékual sing irah-irahané *Fantasia 2000*.

## Cathetan sikil 
## Pranala njaba 
*
Alex Ferguson

**Sir Alex Ferguson** ya iku salah sawijiné pelatih sing paling suksès ing klub Manchester United Inggris. Ferguson lair tanggal 31 Dhésèmber 1941 pas malem taun baru ing Glasgow, Sekotlan. Ferguson nikah karo Cathy Holding lan duwé anak 3, ya iku Markus lan si kembar Darren lan Jason. Wektu iku, Ferguson isih mbéla klub Dunfermline Ath lan McBride mbéla klub Celtic. Ing taun 1984, Fergusson éntuk panghargyan saka Ratu Inggris, Elizabeth II ngenani prestasi kang bisa menangna trebel winner. Fergusson uga saji-sijiné wong Sekotlan kang éntuk panghargyan iki.

## Cathetan suku
Arapaima

thumb|right|Arapaima gigas
[thumb|right|Arapaima ing [Akuarium Shedd.]]
**Arapaima** (*Arapaima gigas*) ya iku iwak banyu sing asalé saka kali Amazon amerika Kidul. Ing habitat asliné iwak raksasa iki bisa nganti 3 mèter dawané lan boboté bisa nganti 200&nbsp;kg.

## Arapima ing Indonésia 
* Sea World,  Jakarta 
* River World, Purbasari Pancuran Mas Purbalingga

## Rujukan 
* 
* 
(Lowe-McConnell 1987; Smith 1981, Luna and Froese, 2002)
* Gourmet Magazine (May 2007 Volume LXVII No. 5) Article: "The Quarter Ton Fish" pg. 106; Condé Nast Publications
* National Geographic News "Search Is on for World's Biggest Freshwater Fish"
Tilpun sélulèr

thumb|200px|right|Tilpun sélulèr
**Tilpun sélulèr**, uga diarani **astawada** iku istilah kang rakèt sesambungané karo télékomunikasi. Henpun utawa tilpun sélulèr iku wujud pangembangan téknologi télépon kang perangkaté bisa digunakaké kanthi pindhah-pindhah panggon.

## Tilpun seluler saiki 
Saiki tilpun seluler iku rata-rata awujud smartphone. Smartphone mulai populer taun 2011 lan tablet populer saka taun 2012-2017.

## Pranala njaba 
* Cell Phone, the ring heard around the world — a video documentary by the Canadian Broadcasting Corporation

## Réferènsi 
# http://www.mytips.tk 
# http://www.bagansiapiapi.net/id/blogdetail.php?id=59
# http://monet.postech.ac.kr/new2008/research.html
# http://nimupedia.blogspot.com/2011/08/pengertian-telepon-genggam.html

## Cathetan sikil
Paitan

thumb|250px|Jamu Gendhong
**Paitan** (basa Indonésia: **Pahitan**) ya iku jamu kang dimunpangataké kanggo warna-warna lelara kang ana ing awak, ananging luwih diutamakaké kanggo lelara gatel-gatel karo *kencing manis* .
Ana ing masarakat, paitan kalebu jamu géndhong. saliyané paitan ana jamu kunir asem, jamu sinom, jamu cabe puyang, jamu beras kencur,
jamu kunci suruh, jamu kudu laos lan jamu uyup-uyup utawa gepyokan.
Paitan iku kalebu ombèn-ombèn obat tradhisional Jawa kang turun-temurun saka jaman Majapahit .

## Bahan-bahané Jamu Paitan
Bahan utama saka jamu iki yaiku sambilata, racikané bisa namung sambilata, nanging bisa ugi ditambahi bahan-bahan liya kang rasané ya padha paité kaya ta bratawali, widara laut, dara putih ugi babagan pule 
Ananging ana para tukang jamu liyan kang nambahi empon-empon (oyod-oyodan kang biyasa kanggo bumbu masak) kaya ta kencur, Jaé, bangle, temugiring, kunir, temulawak.

## Kasiyaté Jamu Paitan
Ora mung lelara gatel-gatel lan *kencing manis*, jamu iki bisa kanggo lelara liya, kaya ta:
#*cuci darah*
#kurang napsu mangan
#ngilangaké ambuné awak
#ngedhunaké *kolesterol* 
#weteng kembung utawa sebah
#Kukul (*jerawat*)
#pegel-pegel lan
#mumet

## Carané Gawe Jamu Paitan 
Carane nggawé jamu iki ya iku :
*godhog bahané kabèh nganti banyu godhogan mung kari setengahé, maksudé bèn supaya *zat* sing bisa ngasiyataké saka bahan-bahan mau bisa larut ing banyu godhogan.
*banyu godhogan kalamau wis bisa didadèkaké obat.
Kusus jamu paitan iki, ora diwènèhi gula utawa bahan pemanis liya.
kanggo ngilangaké rasa pait, konsumèn ngombé jamu géndhong liya kang duwé rasa kang legi nuli seger kaya ta jamu sinom utawa kunir asem.

## Cathetan suku
Olimpiadhe Athena 1896

**Olimpiade mungsa panas kaping 1** iku Olimpiade modhèren pisanan, sawisé Olimpiade Kuna dibatalaké déning Kaisar Romawi Theodosius taun 393 M.

Ing sawijining kongrès nalika taun 1894 kang diadani déning Pierre de Coubertin ing Paris, Komite Olimpiade Internasional (IOC) diyasa, lan kutha krajan Yunani Athena dipilih minangka tuwan omah Olimpiade modhèren pisanan. Yunani ora duwé pengalaman sajeroning panyelenggaraan even ulah raga, lan awalé uga duwé masalah dhuwit, nanging akiré kasil nyiapaké kabèh tekan titi wanciné.

## Cathetan 
# Gunggung iki mung indikasi. Ora ana tim nasional ing wektu iku lan akèh-akèhé atlèt makili awaké dhéwé utawa klubé dhéwé. Saliyané iku, wates nagara uga ora kabèh cetha ing wektu iku. Angka iki makili gunggung kang dipigunakaké akèh-akèhé sumber modhèren.
# Gunggung iki mung prakiran. 
# Yunani isih migunakaké Kalèndher Julian ing wektut iku. Miturut kalèndher mau, Olimpiade dibukak tanggal 25 Maret lan ditutup tanggal 3 April.
Kunci suruh

thumb|250px|Suruh, salah satunggaling bahan jamu kunci suruh
**Kunci suruh** ya iku jamu kang kondhang kanggo tamban keputihan (*fluor albus*) lan sari rapet ing masarakat .
Jamu iki kalebu uga jamu géndhong.
Saliyané jamu **kunci suruh**, ana jamu liya kang kalebu jamu géndhong ya iku jamu beras kencur, jamu kunir asem, jamu cabé puyang, jamu paitan, jamu sinom, jamu kudu laos lan jamu uyup-uyup utawa gepyokan.
Jamu kunci suruh iku kalebu ombè-ombènan obat tradhisional Jawa kang turun-temurun saka jaman Majapahit .

## Bahan-bahané Jamu Kunci Suruh
Bahan-bahan saka jamu iki kaya ta :
*rimpang kunci
*godhong suruh
*asem
*gula pasir/gula jawa
*uyah

Ananging akèh uga tukang jamu kang gawéné migunakaké :
#Ngilangaké Keputihan (*fluor albus*)
#Sari rapet
#Ngilangaké mambuné awak
#Nyilikaké rahim lan weteng sarta
#Kanggo nguwataké untu

## Carané Gawe Jamu Kunci Suruh
Carané nggawé jamu ya iku :
#Bahan-bahan kang wis cumepak didheplok kasar nganggo lumpang karo alu wesi utawa watu (kabèh rimpang wis dirajangi sadurungé)
#digodhog nganti umeb.
#banyu godhogan disaring lan ditambah uyah, gula saselérané.
#godhogan mau dienengaké nganti adhem, sawisé iku disaring nganggo saringan.

## Cathetan Suku
Sepatu

thumb|Sepatune wong lanang
thumb|Sepatune wong wadon (stiletto)
**Sepatu** yaiku lapik utawa barang kang minangka buntél sikil. Lumrahé digawé saka kulit, karèt, kain lspé.

## Jinis 
Jénis séépatu kanggo wong wadon ana pirang-pirang, antarané:
# *Dress Shoe*: sepatu jinis iki dienggo ing acara-acara formal. Mbiyén, sepatu iki wernané mung ireng. Nanging saiki wis ana wèrna coklat lan putih.
# *Casual Shoes*: digunakaké ing acara-acara *santai* lan *semi formal*. Sing kalebu sepatu jinis iki yaiku sneakers, loafins,lan moccasins
# *Athletic/Sport Shoes*; sepatu kang dienggo ulah raga iki digawé lan dipaské karo jinis ulah ragané.

## Cara Ngrumat Sepatu 
Bab-bab kang kudu digatekaké nalika ngresiki sepatu.
# Resiki regedan sadurungé disemir
# Rutin anggoné nyemir
# Cepet digaringaké nalika teles
# Sikil kuduné garing nalika arep nganggo
# Duwé sepatu punjul sepasang supaya bisa ganti lan supaya sepatu ora rikat rusak amarga dienggo terus.
# Resiki blethok kang nèmplèk ing sepatu nalika wis garing
# Aja ngumbah sepatu nganggo mesin
# Adohke saka sorot srengéngé langsung
# Gunakaké baking soda kanggo ngilangi ganda bacin
# Simpen kang apik

Cara ngrumat sepatu manut bahan sepatu.

## Sepatu kulit 
# Resiki saka lebu lan regedan sawisé dienggo. Yèn prelu lap nganggo lap kang rada teles. Tepuk-tepuk banjur angin-anginake sepatu nganti garing.
# Aja lali mènèhi mointurizer sadurungé nyimpèn. Kuwi dilakokaké supaya sepatu ora garing.
# Simpen sepatu ing njero plastik kang ditaléni rapet. Lebokaké ing kothak kang wis diwénéhi silika gel.

## Sepatu sintetis 
# Resiki saka lebu lan regedan sawisé dienggo. Resiki nganggo sikat, yèn prèlu lap nganggo lap kang rada teles. Aja dikumbah nganggo detergen.
# Angin-anginake ing panggon kang adem nganti garing.
# Aja lali ménéhi *silica gél* ing jero kothak kang dienggo nyimpen.

## Sepatu bahan kets utawa kanvas 
# Kumbah nganggo *deterjen* lan banyu. Bilas nganti bener-bener resik.
# Garingaké ing panggon kang panas.
# Semprot nganggo antisèptik sawisé garing. Simpen ing kothak kang wis diwènèhi silica gel.

## Pranala njaba 
* Sejarah alaskaki
* Shoe Size Converter and Charts
* International Shoe Size Conversion Charts
* Shoe Care 
* The History of Footwear 
* The Political History of Shoes 

## Cathetan suku
Tradhisi Ya Qawiyyu

250px|thumb|Apeman Ya Qawiyyu.
***Tradhisi Ya Qawiyyu*** yaiku salah sawijining tradhisi kang ana ing kutha Klathèn kang dileksanakake saben tanggal 15 sasi Sapar. Ki Ageng Gribig iku katurunan saka Raden Mas Guntur utawa Wasibagno, katurunan saka Raja Brawijaya saka Majapahit. Ki Ageng Gribig kang jeneng enomé Syekh Wasibagno Timur lelana tekan Gunung Merapi. Wit Jati enom dipilih panggon donga lan tekan saiki dikenal dadi Jatinom.

*Apeman Ya Qawiyyu* bareng suwé urip ana ing Jatinom lan nyebaraké Islam, sawijining dina Ki Ageng Gribig munggah kaji. Mulih saka Mekah Ki Ageng Gribig gawa banyu zam-zam lan roti gimbal. Ki Ageng lan Nyi Ageng arep mbagi olèh-olèhé saka Arab kanggo tangga-tanggané nanging jebulé kurang. Sabanjuré Ki Ageng ngongkon Nyi Ageng gawé roti sing kaya roti gimbal. Roti iki kawitané dijenengi *afwan* (basa Arab), sing tegesé "njaluk pangapura". Nanging jenengé wong Jawa ngucapké afwan suwé-suwé dadi *apem*. Pambagéyan apem iku suwé-suwé dadi pakulinan masarakat Jatinom.

Miturut cathetan sajarah masarakat Klathèn, Ya Qawiyyu wis kaleksanan awit taun 1511 Saka (1589M), sinengkalan *ratu sukci tata jagad*. Ana khasanah kabudayan Jawa, Ya Qawiyyu uga dikenal *Ongkowiyu*. Jeneng Ya Qawiyyu sajatiné dijupuk saka donga lan ungkapan syukur saka Ki Ageng Gribig sawisé slamet tekan omah saka munggah kaji.

## Pranala njaba 
* Ya Qowiyyu 
* Ageng Gribig 

## Cathetan suku
Lobster

**Lobster** banyu tawar utawa **Freshwater Crayfish** kalebu salah siji jinis kéwan akuatik saka kulawarga Astacidae, Cambaridae lan Parastacidae.
Ing Indonésia, wiwit taun 1991 Lobster banyu tawar minangka rerenggan.

## Anatomi utawa Pérangan Tubuh 
thumb|100px|Lobster utawa Freshwater Crayfish
Miturut morfologi, spésies-spésies lobster banyu tawar kalebu génus Cherax, famili
parastacidae, ordodecapoda, kelas malacostraca, subfilum crustacea, lan filum arthopoda.

:* Lobster Lanang, (1) duwé tandha abang ing capite, (2) piranti kelamin ana ing tengah-tengahé sikil kang nomer lima, (3) yèn umuré padha, padatan lobster lanang duwé ukuran kang luwih gedhé tinimbang liyané.

:* Lobter Wadon, (1) ora nduwé tandha abang ing capité, (2) piranti kelamin ana ing sikil nomer telu (3) yèn umuré padha, lobster wadon duwé ukuran luwih cilik.

## Cathetan suku
Wadhuk Cacaban

**Wadhuk Cacaban** iku salah sawijining wadhuk utawa bendhungan sing ana ing provinsi Jawa Tengah. Pesthinè wadhuk Cacaban dumunung ana ing tlatah kacamatan Kedhung Banteng,kabupatèn Tegal. Ambanè aréal wadhuk iki ya iku 928,7 Ha lan bisa nampung banyu nganti 90 yuta mˢ. Kahananè wadhuk iki kadhukung déning èndhah pemandhangan hutanè sing apik banget lan panoramanè sing èndhah uga. Wadhuk iki guna sejatinè ya iku kanggo ngiléni banyu marang sawah-sawah ing sakiwa-tengenè. Nanging pranyata ora mung kaya kang mau, fungsi wadhuk Cacaban uga dienggo obyék wisata.

## Sajarah 
Wadhuk Cacaban wiwit digagas panggawèyanè taun 1914 lan digawè perencanaan detailè ng taun 1930 déning pamaréntahan kolonial walandi. Pembangunanè nembé bisa kalaksanan ing taun 1952 ing endi sing nyéléhakè batu pertamanè ya iku Prèsidhén Republik Indonesia,Ir. Soekarno nalika tanggal 16 September 1952, lan rampung panggawéyanè ing taun 1958 lan diresmékakè panggunaanè déning penjabat présidhèn Mr. Sartono tanggal 19 Mèi 1958. Wiwit iku kanthi resmi wadhuk Cacaban dioperasionalakè nganti sapréné.

## Cathetan suku
Pusaka tayuhan

thumb|150px|keris

**Pusaka tayuhan** punika salah sawijining keris miturut pandamelipun. Miturut pandamelipun punika keris kapérang dados kalih, ya iku *pusaka ageman* lan *pusaka tayuhan*. Keris wonten ing karaton punika dipunanggep pusaka sakral dados namung saged dinggè ing wekdal tartamtu.
Keris punika kalebet simbol pribadi, piyandel, sipat kendel, lan sapunika boten saged dipun-gantos. Keris punika isinipun piwulang, wewarah, pitutur kauripan ingkang becik.
Wonten ing artikel punika badhé dipunandharaken babagan pusaka tayuhan kèmawon. Wonten malih istilah Ilmu Tayuh, ya iku jinising ngèlmu tradhisional ingkang dinggè nemtokakè bilih keris punika trep dinggè tiyang menapa boten. Ilmu punika inggih gadhah mupangat supados karakter tiyang kaliyan kerisipun trep makaten

## Persiapan 
Wonten 6 dinten kanggé nyamektakakè. Ya iku:
# Dinten sapisan kanggé resiki besalen, panyirapan, dulang landésan, ububan.
# Dinten kaping kalih nemtoaken pambiyantunipun.
# Dinten katiga, nyiapaken pralatan sadaya.
# Dinten kaping sekawan, ngempalaken pambiyantu sadaya kanggé mbahas keris pusaka punika.
# Dinten kaping gangsal punika ngawontenaken slametan, supados para tangga amaringi restu lan ingkang utama kanggé Tuhan Maha Kuwaos supados boten wonten pepalang menapa kèmawon.
# Dinten ingkang purna, nyiapaken sadaya kala mau lajeng sang empu miwiti.

## Cathetan suku
Gili Trawangan

thumb|right|225px|Pesisir Gili Trawangan.
**Gili Trawangan** ya iku kagolong  pulo gedhé dhéwé saka telu *pulo* cilik utawa *gili* kang ana ing sisih lor kulon sagara Lombok. *Gili* trawangan sing dawanè 3&nbsp;km lan amba 2&nbsp;km, duwé masarakat sing cacahè kira-kira ana 800 wong.

## Cathetan suku
## Pranala njaba 
## Pranala buku
Guwa Jatijajar

**Guwa Jatijajar** iku salah sawijining papan wisata ing Kabupatèn Kebumèn, ya iku ing désa Jatijajar, kacamatan Ayah. Guwa alam iki minangka guwa kapur kang tinemu déning tani kang lagi golèk suket ya iku Jayamenawi.

Guwa iki dijjenengaké Guwa Jatijajar amarga ing ngarep guwa iku ana wit jati cacah loro jèjèran. Ana kang nduwéni pamanggih yèn guwa iki kanggo papan semèdi Radèn Kamandaka. Cerita Kamandaka saiki kondhang kanthi legènda Lutung Kasarung. Ing guwa iki uga ana diorama-diorama kang nggambaraké legènda Lutung Kasarung.

## Mitos
Ing guwa Jatijajar ana sendhang cacah pitu, nanging mung papat kang bisa dicedhaki ya iku Sendhang Puser Bumi, Sendhang Jombor, Sendhang Mawar lan Sendhang Kantil. Masarakat ngandel yèn Sendhang Mawar lan Sendhang Kanthil bisa gawé awèt enom yèn raup ing kono. Déné wisatawan éntuk menyang Sendhang Puser Bumi lan Sendhang Jombor mung kanthi ijin juru kunci. Padatan wong kang lumebu sendhang iku wong kang nduwéni kepènginan.

## Batuan
Ing njero Guwa Jatijajar ana akèh banget Stalagtit lan Stalagmit ugi Pilar utawa Tiang Kapur. Pilar utawa Tiang Kapur iku ya iku papan anggoné ketemu antawis Stalagtit lan Stalagmit. Kabèh iku kadhapur saka endapan tetesan banyu udan kang bereaksi kaliyan watu-watu kapur kang ditembuse. Miturut para ahli, stalagtit lan stalagmit iku mau kadhapur kanthi mbutuhake wektu kang suwé banget. Ana ing setahun stalagtit iku kadhapur paling kandel 1&nbsp;cm, amarga iku Guwa Jatijajar kagolong guwa kapur kang tuwa banget. 
Watu-watu ana ing njero Guwa Jatijajar kagolong wis tuwa banget. Amarga iku, ana ing njaba Guwa Jatijajar diyasa patung kéwan purba Dino Saurus kanggo simbul saka objek wisata Guwa Jatijajar. Saka mulut patung iku metu banyu, saka sendhang kanthil lan sendhang mawar. Banyu iku urung tau asat saben taune. Banyu iku dimanpaatke warga sakitare Guwa kanggo irigasi sawah dhusun Jatijajar lan liya-liyané.

## Pranala njaba 
* Goa Jatijajar  ing teamtouring.net
Révolusi

**Révolusi** (saka Latin *revolutio* "ubengan") iku pangowah-owahan babagan tata kaprajan utawa pulitik kang ditindhakaké mawa kasulayan. Lumrahé pekara iki dilakoni ing wektu cendhak.

## Réferènsi
## Bibliografi 
* Sudaryanto dkk., 1991, Kamus Indonésia - Jawa. Yogyakarta: Duta Wacana University Press ISBN 9798139186
Wehrmacht

**Wehrmacht** iku jeneng angkatan bersenjata Nazi-Jerman wiwit taun 1935 nganti 1945. Sakwéné Perang Donya II, Wehrmacht kapérang saka *Heer* (angkatan darat), *Kriegsmarine* (angkatan laut), *Luftwaffe* (angkatan udara) lan wadyabala *Waffen-SS* ("SS Bersenjata"), sarta dipuntambah unit-unit *Sturmabteilung* (SA).

## Pasca Perang Donya II 
Sawisé Nazi Jerman nyerah tanpa syarat nalika tanggal 7 Mèi 1945, Jerman dipunlarang duwé angkatan bersenjata. Kawilahé Jerman nalika mangsa Perang Dingin njalari kawanguné angkatan militèr ing Républik Federal Jerman (Jerman Kulon) lan Républik Dhémokratik Jerman (Jerman Wétan).

Militèr Jerman Kulon kawangun nalika tanggal 5 Mèi 1955 kanthi jeneng Bundeswehr sing tegesé *Angkatan Pertahanan Federal*. Sauntara militèr Jerman Wétan diwangun tanggal 1 Maret 1956 kanthi jeneng Tentara Rakyat Nasional (Nationale Volksarmee).

## Asal lan panggunaan istilah 
Sadurungé bangkité NSDAP, istilah *Wehrmacht* dipigunakaké sajeroning teges umum kanggo nyebutaké angkatan bersenjata saka bangsa ngendi waé, sing difungsikaké minangka "pertahanan tanah air".

Tuladhané, istilah *Britische Wehrmacht* ateges nunjuk marang angkatan bersenjata Inggris. Pasal 47 saka Undang-undang Dasar Weimar taun 1919 nélakaké "*Reichspräsident* nyekel kakuwasan paling dhuwur saka kabèh angkatan bersenjata krajan". Kanggo mènèhi ciri khas, istilah *Reichswehr* dipigunakaké kanggo nyebut angkatan bersenjata Jerman.

Nalika taun 1935, *Reichswehr* banjur diganti dadi *Wehrmacht*. Sawisé PD II lan ing sangisoré pendhudhukan sekuthu, *Wehrmacht* digantèkaké déning *Bundeswehr*. Mula, istilah *Wehrmacht* kanthi ora resmi dipigunakaké kanggo ngrujuk marang angkatan bersenjata Jerman suwéné mangsa *Reich kaping 3* lan PD II.

Cathetan: Ora tepat yèn madhakaké *Wehrmacht* mung karo angkatan darat (*Heer*). Kendharaan *Wehrmacht* sing dipigunakaké déning *Heer*, *Luftwaffe* utawa angkatan laut duwé plat nomer mawa WH, WL, WM.
Kedhawung

**Kedhawung** tuwuhan obat kang duwé khasiat nambani weteng kembung radang usus lan kolera .

## Jeneng Laladan
Antarane
**Jawa**, Peundeuy (Sunda), Kedawung (Banyuwangi)
**Sumatera**, Pete Kerayung (Melayu), Alai
**Malaysia**, Kedaung ([Sarawak), kupang ([Sabah), pete kerayong Peninsular

Jeneng liyan,**Parkia biglobosa Auct. non Bth.**

## Morfologi tuwuhan Kedhawung
*Habitus ]
Kedhawung dhuwuré 20–40 m
*Oyot lan Kayu.
*Uwoh.

## Chathetan Suku
Juru rawat

[thumb|right|Perawat [Thailand ing Griya Sakit Umum Na Wa]]
**Juru rawat** (basa Latin: *Nutrix*) ingkang tegesipun ngrawat utawi ngopèni. **Perawat** punika profèsi ingkang dipunkhususaken dhumateng perawatan individu, kulawarga, lan masarakat saéngga saged nggayuh, ngreksa, utawi mulihaken kaséhatan ingkang optimal lan kualitas gesang saking miyos dumugi pejah.

Juru rawatnyambut damel salebetipun manéka spesialisasi ageng, nyambut damel kanthi mandhiri lan minangka péranganing satunggiling tim kanggé mbiji, ngrencanakaken, ngetrepaken lan ngévaluasi perawatan. Èlmu Kaperawatan inggih punika babagan kawruh ingkang dipunyasa adhedasar sumbang sih saking èlmuwan kaperawatan langkung *peer-review* jurnal èlmiah lan praktik ingkang dipunbuktèkaken mawa basis. Puniki wujud babagan ingkang dinamis praktik lan panlitèn ingkang adhedasar salebetipun budaya kontèmporèr lan kakuwatosan puniku piyambak kanthi *mainstream* (arus utami) saé lan subkultur kapinggiraken kanggé maringi perawatan budaya paling sènsitif lan kompetèn.

Florence Nightingale punika pelopor parawatan modhèren, panulis lan ahli statistik. Panjenenganipun dipuntepangi mawi nama Widadari mawi lampu (The Lady With The Lamp) amargi yasa-jysanipun ingkang tanpa ngertos ajrih ngempalaken kurban perang nalika perang Krim, ing tanjung Krim, Ruslan.

## Priksani ugi 
* Dhokter
* Bidan
* Griya sakit
* Puskesmas

## Pranala njawi 
* Asosiasi Perawat Indonesia
* Asosiasi Perawat Amerika
* Asosiasi Perawat Kanada 
* Nursing Documentation & Expressions Project
* National Council of State Boards of Nursing (USA)
* NMAP The UK’s Gateway to high quality Internet resources for Nurses, Midwives and Allied Professions
Paku Alam II

**Kanjeng Gusti Pangéran Arya Adipati Paku Alam II** (Hanacaraka: ꦑꦚ꧀ꦗꦼꦁꦓꦸꦱ꧀ꦠꦶꦦꦔꦺꦫꦤ꧀​ꦄꦢꦶꦥꦠꦶꦄꦂ​ꦪꦦꦏꦸꦄꦭꦩ꧀꧇꧒꧇) utawi **Paku Alam II** utawi **Radèn Tumenggung Natadiningrat** inggih punika putranipun Paku Alam I ingkang lair ing Akat Pon 27 Ruwah Be 1712 Mangsa Kasa Wuku Watugunung Windu Sangara, utawi 25 Juni taun 1786 kanthi nana RM. Subekti. Saking taun 1814 gantos asma dados Pangéran Suryaningrat. Nalika taun 1829 piyambakipun dipunangkat dados Kepala Kadipatèn Pakualaman kanthi sesebutan K.G.P Adipati Suryadiningrat. Nalika piyambakipun mangku kalungguhan puniku, yuswanipun sampun 44 taun. Sri Paku Alam II boten namung nglajengaken tradhisinipun Sri Paku Alam I inggih punika nyinaoni babagan kasusastran, nanging piyambakipun ugi nyinaoni babagan kagunan.

## Kulawarga 
R.T. Natadiningrat gadhah garwa padmi inggih punika G.K.R Ayu, putrinipun Hingkang Sinuhun Kanjeng Sultan Hamengkubuwana II. Piyambakipun patutan ingkang cacahipun sekawan inggih nama Muktianawati, Sariningdyah, Resminingdyah lan Widawati. Saking sedayanipun, R.T. Natadiningrat peputra cacah 16. Nalika samanten, putra mbajengipun inggih punika K.P. Haria Suryaputra sampun tilar donya. Putra kaping kalih, inggih punika K.P. Suryaningrat, kaganggu pikiranipun amargi kejeron anggènipun nyinaoni babagan klenik. Putranipun kang kaping tiga namanipun K.P.H Nataningprang ngréncangi Sri Paku Alam II ing babagan papréntahan kaliyan dados balung punggung kulawarga. Nanging nalika taun 1857 piyambakipun tilar donya. Salajengipun putra ingkang ragil inggih punika K.P.H Sasraningrat ingkang nggantosaken Sri Paku Alam II kanthi sesebutan K.G.P Adipati Paku Alam III. Déné saking garwa ampéyan nama Resminingdyah, panjenenganipun peputra RM Saparja kang ing tembé jumeneng Sri Paku Alam V. Sri Paku Alam II séda ing tanggal 23 Juli 1858 nalika yuswanipun 73 taun.

## Ugi pirsani 
* Pratélan Ratu Mataram Enggal
* Kadipatèn Pakualaman ing Yogyakarta.

## Pranala njaba 
* Pakualaman ing basa Inggris

## Cathetan suku
Pacé

thumb|Noni, *Morinda citrifolia*

**Pacé** (Carakan: ꦮꦺꦴꦃꦥꦕꦺ) kang duwé jeneng latin *Morinda citrifolia*, uga sok diarani *Indian mulberry* utawa *awl tree*, iku asalé saka laladan Asia Kidul-wétan. Pacé iku minangka salah sawijiné tuwuhan obat kang asring dimupangataké déning masarakat ing Indonésia. Pacé iku wit kang duwé paédah akèh, lan kalébu suku *Rubiaceae*. Ditemokake déning Koorders (1907) ing wit pacé ing Purworejo.
# *Nono* (basa Tahiti).. *Metil asetil ester* ing pacé kanggo matèni kuman. 1 timun diparut lan diperes, campur parutan pacé lan banyu timun, tambahi gula arèn lan 2 gelas banyu panas, disaring.. Banyu peresan dienggo kemu ing tenggorok (gargle) udakara 2-3 menit banjur di leg (diombé). Sedina 3 x 3 séndhok mangan.
# Idu getih: Mangan woh pacé mateng.

## Gladri 

File:Pentil Pace ana Kembange.JPG|Woh pacé kang isih ana kembangé.
File:P Morc D1252.JPG|*Morinda citrifolia*
File:Pentil woh pace.JPG|Pacé kang ana kembangé kang durung mekrok.
File:IMG 1982.JPG|Godhong pacé kang isih énom.

## Cathetan sikil
Dasarata

**Prabu Dasarata** (Sanskerta: दशरथ, *Daśaratha*) iku paraga ing wiracarita Ramayana. Dasarata iku raja ing karajan Kosala, kanthi pusat papréntahan ing kutha Ayodya. Angkatan perang kraton Kosala ora pernah kalah ing perang. Saka garwané iku, Prabu Dasarata patutan kang cacahé papat, yaiku Ramawijaya, Lesmana, Barata lan Satruguna.

Nalika Prabu Dasarta isih enom, piyambake paling seneng *mbeburu*. Prabu Dasarata banjur ngarahake panah marang swara mau. nanging Prabu Dasarata kaget barang krungu swara manungsa. Piyambake wedi banget,awake ndredeg karo nyedhaki asalé swara mau. Prabu Dasarata kaget ora karuab nalika weruh ana nom-noman kang kena panahe mau. Cah nom mau katon jengkel lan ngomong yèn wong tuwané isih ngenteni dhèwèké. Sadurungé mati, cah nom mau ngongkon Dasarata supaya ngeterake banyu marang wong tuwané kang wus tuwa lan wuta.

## Cathetan suku
Lumut

*]]

**Tuwuhan lumut** minangka sakumpulan tuwuhan cilik kang kalebu sajeroning divisio **Bryophyta** (saka basa Yunani *bryum'', "lumut").

Tuwuhan iki wis nuduhaké diferensiasi kang tegas antara organ panyerap hara lan organ fotosintetik nanging durung duwé oyot lan godhong sajati. Golongan tuwuhan iki uga durung duwé pembuluh sajati. Alih-alih oyot, organ panyerap harané awujud rizoid (barès: "kaya oyot"). Godhong tuwuhan lumut bisa ngayahi fotosintesis. Tuwuhan lumut minangka tuwuhan pelopor, kang tuwuh ing siji panggonan sadurungé tuwuhan liya bisa tuwuh. Iki kedadéan amarga tuwuhan lumut ukurané cilik nanging minangka koloni kang bisa njangkau area kang amba. Jaringan tuwuhan kang mati dadi sumber hara tumrap tuwuhan lumut liya lan tuwuhan kang liyané.

Sajeroning basa sadina-dina, istilah "lumut" bisa tegesé sawatara divisio. Klasifikasi lawas nggabungaké uga lumut hati lan lumut tanduk sajeroning Bryophyta, sa’engga ing sajeroning Bryophyta karangkum lumut tanduk, lumut hati, lan lumut sajati (**Musci**). Nanging, perkembangan sajeroning taksonomi tuwuhan nuduhaké yèn penggabungan iki parafiletik wusanané diputusaké misah lumut hati lan lumut tanduk ing sajabané Bryophyta. Ing donya ana watara 4.000 spésies tuwuhan lumut (kalebu lumut hati), 3.000 ing antarané tuwuh ing Indonésia. Kebun Raya Cibodas ing Jawa Kulon duwé "taman lumut" kang ngolèksi manéka tuwuhan lumut lan lumut hati saka manéka wewengkon ing Indonésia lan donya.

## Rujukan
Kasus nominatif

Ing ngèlmu linguistik, **kasus nominatif** iku subjèk utawa pokok ukara mawa katrangané. Katrangané iki kerep tanpa tembung kriya panyambung.
Michiko

**Michiko** iku jeneng Jepang kang dipigunakaké kanggo wanita.

Wong kang jenengé Michiko:
* Michiko Shoda (正田 美智子), mengkoné diarani Pramèswari Michiko
* Michiko Neya (根谷 美智子), pangisi swara
* Michiko Hada (羽田 美智子), aktris 
* Michiko Nomura (野村 道子), pangisi swara
* Michiko Naruke, pangripta lagu
* Michiko Kakutani, kritikus sastra
* Michiko Shimizu, pelawak
* Michiko Nishiwaki, aktris
* Michiko, kartunis

## Uga delengen 
* Jeneng Jepang
Kasus vokatif

Ing ngèlmu linguistik, **kasus vokatif** iku kasus ngenani wong utawa barang kang disapa utawa diceluk. Contoné ing ukara *Aku ora ngerti, Budi*, *Budi* iku ungkapan vokatif. Kamangka ing ukara *Aku ora ngerti Budi*, *Budi* iku objèk ora langsung ukara iki.

Kasus vokatif mligi tinemu ing basa-basa Indo-Éropah kang klasik kaya ta Basa Latin, Yunani lan Sangskreta.
Kasus akusatif

Ing ngèlmu linguistik, **kasus akusatif** iku kasus kanggo nandhani objèk langsung saka siji tembung kriya transitif.
Kasus instrumèntalis

Ing ngèlmu linguistik, **kasus instrumèntalis** iku kasus kanggo nandhani piranti utawa piranti ing arti amba. Lumrahé ngenani sebab, amarga, wong sing nglakoni, barang sing dienggo, utawa uga "bebarengan". Kasus iki kerep bisa dipertal mawa tembung "déning" utawa "karo".
Kasus datif

Ing ngèlmu linguistik, **kasus datif** iku nandhani obyèk awujud tembung lingga sing diwèhaké. Contoné ing ukara "Budi mènèhi **Ida** buku". Ida ing ukara iki ya iku obyèk datif.
Emiliano Zapata

**Emiliano Zapata Salazar** () wujud salah satunggil pamimpin salebetipun Révolusi Mèksiko nglawan diktator Porfirio Díaz ingkang kelampahan nalika taun 1910.
 
Emiliano Zapata dipunanggep minangka satunggiling pahlawan nasional Mèksiko. Kutha, dalan, ugi *perumahan* ing Mèksiko asring dipunparingi nama "Emiliano Zapata" lan potrèt tokoh puniki ugi naté dipunpasang ing arta peso Mèksiko. Gerakan révolusionèr Tentara Pambebasan Nasional Zapatista ingkang muncul wiwit taun 1994 ing Mèksiko ugi mundhut namanipun saking Emiliano Zapata.

## Latar wingking 
Zapata dipunwiyosaken ing praja Morelos ing kidul Mèksiko minangka katurunan campuran Indian-Spanyol. Panjenenganipun aktif mbéla hak-hak sing ndunungi Indian ing Morelos ingkang pikantuk tindakan kirang adil saking para tuwan tanah salebetipun sistem *hacienda*. Salaminipun mataun-taun panjenenganipun ngupados nyengkuyung hak-hak sing ndunungi kasebat, sepindhah kanthi migunakaken prajanjian kuna Indian kanggé ngrampungaken pasulayan agraria, dumugi ndhesek gubernur praja kanggé mundhut tindakan. Pungkasanipun, amargi rumaos pamaréntah tumindak alon sanget lan langkung mihak para tuwan tanah, Zapata wiwit mbentuk angkatan bersenjata ingkang mundhut alih tlatah-tlatah pasulayan.

## Pranala njawi 
* Profil Emiliano Zapata ing Answer.com
* Viva Zapata!
Dhaptar Kaisar Jepang

Superscript text
Ing ngisor iki pratélan kaisar Jepang, siji-sijiné nagara modhèren sing kepala negarané iku sawijining kaisar.

## Liya-liya