Panambang -aké

jmpl|250x304px|Panambang -*aké* kang karaketaké ing tembung kriya lingga wujudé sok dadi -*ké,*

contone: Sri, sésuk aku *tukokké* jeruk sekilo, salaké rong kilo, ya!
'*Panambang -*aké'''* yèn karaketaké ing tembung kriya, tembung kriya mau bisa awujud tembung lingga utawa tembung andhahan. Tembung kriya kang awujud tembung lingga (tembung kriya lingga) kang kawuwuhan panambang -*aké* asring tinemu ing ukara kongkonan utawa ukara (h)agnya. Panambang -*aké* kang karaketaké ing tembung kriya lingga mau wujudé sok dadi -*ké*.

Contoné mangkéné:

* Yu, *jupukké* banyu saèmbèr!
* Sri, sésuk aku *tukokké* jeruk sekilo, salaké rong kilo, ya!
* Tulung *wacakké* layang iki, Man!

## Panganggo 
Ukara-ukara kaya mangkéné iki lumrahé mung kanggo ing basa padinan utawa basa pocapan. Ing basa Jawa kang baku, ya iku basa Jawa kang tinata adhedhasar paramasastra Jawa kang wis diakoni beneré ing akèh, tembung kriya ing ukara kongkonan kaya mangkono mau mesthiné (beneré) nganggo panambang -*na*. Ing basa kang baku, ukara-ukara mau mesthiné mangkéné:

* Yu, *jupuk**na*** banyu saèmbèr!
* Sri, sésuk aku *tukok**na*** jeruk sekilo, salaké rong kilo, ya!
* Tulung *wacak**na*** layang iki, Man!

Panambang -*aké* iku lumrahé panganggoné mèh padha karo panambang -*kan* ing basa Indonésia. Upamané mangkéné:

* Ali *nukok**ak*****é** buku adhiné (Ali membeli**kan** buku adiknya).
* Yu Sri *njupuk**aké*** banyu Pak Marta (Mbak Sri mengambil**kan** air Pak Marto).
* Mas Tana *nulis**aké*** layang Yu Inem (Mas Tana menulis**kan** surat Kak Inem).

Ananging perlu disumurupi manawa ana sawenèhing tembung kriya kang tanpa panambang -*aké* yèn dijarwakaké ing basa Indonésia kudu nganggo panambang -*kan*.

Contoné mangkéné:

* Bab iki kudu *dipikir* bebarengan (hal ini harus dipikir**kan** bersama-sama).
* Yèn *ditandhing* karo aku, luwih dhuwur dhèwèké (jika dibanding**kan** dengan saya, lebih tinggi dia).
* Poto mau nuii *didokok* ing dhuwur méjané (foto tadi kemudian diletak**kan** di atas mejanya).
* Saben pit montor sing liwat *diendheg* Ian dititi priksa (setiap sepda motor yang lewat diberhenti**kan** dan diperiksa).

## Dhapukaning 
Dhapukaning tembung kriya mawa panambang -*kan* ing basa Indonésia kaya ing tembung *diberhentikan* mau sok dianggep padha karo dhapukaning tembung kriya mawa panambang -*aké* ing basa Jawa. Mula ora mokal yèn ing basa Jawa asring tinemu ukara, upamané *Pak Marta tansah **mikiraké** **anaké***. Tembung *mikiraké* ing ukara mau cukup *mikir* waé, tanpa panambang -*aké*, jalaran tembung *mikir* iku wis klebu éwoning tembung kriya tanduk mawa lésan (verba transitif). Ananging tembung *memikir* ing basa Indonésia ora klebu tembung kriya tanduk mawa lésan. Mulané, tembung *mikir* (Jawa) yèn dijarwakaké ing basa Indonésia dadi *memikirkan* (mawa panambang -*kan*). Bok manawa ya amarga saka pangaribawané basa Indonésia iku ing basa Jawa banjur ana dhapukaning tembung *mikiraké* kaya ing ukara *Pak Marta tansah **mikiraké** anaké* mau. Kajaba saka iku, ing basa Indonésia sok tinemu uga ukara, kaya ta, *Dia dipindah ke Surabaya*. Ukara iki satemené dudu ukara baku. Mesthiné ing basa kang baku ukara kasebut dadi *Dia dipindahkan ke Surabaya* (tembungé kriya kudu mawa panambang -*kan*). Bokmanawa bab iki kena pangaribawané basa Jawa.*''

## Uga delengen 
* Ater-ater
* Dasanama
* Pratélan tembung krama
* Tembung éntar
* Tembung kriya
* Tembung lingga

## Rujukan 
## Pranala jaba 
* Bausastra: Jarwa Kawi, Padmasusastra, 1903, #11.