Indhonésia

**Indhonésia**, resminé **Républik Indhonésia** (basa Indhonésia: *Republik Indonesia*), iku sawijining nagara berdaulat transkontinéntal dumunung mligi ing Asia Kidul-Wétan karo sawatara tlatah ing Oséania. Dumunung ing antarané Samodra Hindia lan Pasifik, iku nagara kapuloan gedhé dhéwé ing donya, kanthi punjul telulas èwu pulo. Indhonésia nduwé kira-kira populasi liwat 258 yuta wong lan nomer papat nagara paling akèh populasiné ing donya, nagara Austronésia paling akèh populasiné, uga nagara mayoritas Muslim paling akèh populasiné. Pulo paling padhet sa donya Jawa ngandhut punjul setengah saka populasi.

Wangun papréntahan republik Indhonésia kalebu législatur lan Présidhèn kapilih. Indhonésia duwé 34 provinsi, kang lima duwé status administratif mirunggan. Kutha krajan lan paling akèh kang ndunungi yakuwi Jakarta. Nagara duwé tapel wates karo Papua Nugini, Timor Wétan, lan Malaysia sisih wétan. Nagara tanggané kalebu Singapura, Filipina, Australia, Palau, lan tlatah India Kapuloan Andaman lan Nicobar. Indhonésia iku sawijining anggota pangadeg ASEAN lan anggota saka ékonomi utama G-20. Ékonomi Indhonésia iku peringkat 16 PDB nominal donya lan gedhé dhéwé angka 8 PDB ing PPP.

Kapuloan Indhonésia wis tlatah wigati ing padagangan wiwit ing paling ing abad kaping 7, nalika Sriwijaya lan banjur mengko Majapahit dagang karo Tiongkok lan India. Panguwasa lokal nggunakaké modhèl budaya, agama lan pulitik manca saka awal abad Masèhi, lan karajan Hindhu lan Buda ngrembaka. Sajarah Indhonésia wis diprabawai déning kakuwasan manca kepincut karo sumber daya alam Indhonésia. Pedagang Muslim lan sarjana Sufi nggawa Islam kang saiki dominan, sawatara kakuwasan Éropa nggawa Kristen lan perang siji liyané kanggo monopoli dagang ing Kapuloan Maluku ing Jaman Penjelajahan. Sawisé telung lan setengah abad kolonialisme Walanda wiwit Amboina lan Batavia, lan pungkasanipun kabèh kapuloan kalebu Timor lan Papua Kulon, ing kaping diselani déning kakuwasan Portugis, Prancis lan Inggris, Indhonésia mardika sawisé Perang Donya II. Sajarah Indhonésia kang wis wiwit ora tenang, karo tantangan bencana alam, raja pati massa, korupsi, separatisme, prosès démokratisasi, lan pèriode saka owah-owahan ékonomi kanthi rikat.

Indhonésia dumadi saka atusan golongan ètnis lan linguistik asli. Golongan ètnis gedhé dhéwé – lan dominan ing pulitik – yaiku Jawa. Idèntitas nasional wis dikembangaké, dikukuhaké déning basa nasional, karagaman etnik, pluralisme agama ing populasi mayoritas Muslim, lan sajarah kolonial lan kraman marang iku. Sesanti nasional Indhonésia, *"Bhinneka Tunggal Ika"* ("séjé-séjé nanging ajeg manunggal"), nuduhaké karagaman kang nagara. Sanajan populasi gedhé lan tlatah padhet kang ndunungi, Indhonésia duwé tlatah jembar ara-ara samun kang njurung karagaman hayati tingkat paling dhuwur kaping pindho ing donya. Indhonésia duwé sumber daya alam kalubèran kaya lenga lan gas bumi, timah, tembaga lan emas. Pertanian mligi mrodhuksi beras, tèh, kopi, bumbon crakèn lan karèt. Partner dagang utama Indhonésia yaiku Jepang, Amérika Sarékat lan nagara tangga Singapura, Malaysia lan Australia.

## Étimologi
Jeneng *Indhonésia* asalé saka pertalan Yunani saka *Kali Sindu* lan tembung *nèsos*, tegesé "pulo Indhiya". Jeneng kuwi wis ana ing abad kaping 18, adoh sadurungé Indhonésia mardika. Ing taun 1850, George Windsor Earl, sawijining étnolog Inggris, ngajokaké istilah *Indunesians*—lan, pilihané, *Malayunesians*—kanggo kang ndunungi "Kapuloan Indhiya utawa Kapuloan Malayu". Ing publikasi kang padha, muridé Earl, James Richardson Logan, nggunakaké *Indhonésia* minangka sinonim kanggo *Kapuloan Indhiya*. Nanging, akadhemisi Walanda nulis ing publikasi Indhiya Wétan padha wegah nggunakaké *Indhonésia*. Nanging, padha nggunakaké istilah *Kapuloan Malayu* (*Maleische Archipel*); *Indhiya Nèderlan* (*Nederlandsch Oost Indië*), luwih kondhang *Indië*; *Wétan* (*de Oost*); lan *Insulinde*.

Sawisé 1900, jeneng *Indhonésia* dadi luwih umum ing lingkungan akademik njaba Nèderlan, lan golongan nasionalis Indhonésia migunakaké kuwi kanggo èksprèsi pulitik. Anggota DPR lan DPD dipilih liwat pemilu lan dilantik kanthi mangsa kalungguhan limang taun. Wiwit 2004, MPR iku parlemèn sistem rong kamar (bikameral), sawisé kacipta DPD minangka kamar kaloro. Sadurungé, anggota MPR iku kabèh anggota DPR ditambah Utusan Golongan. MPR wektu iki dipangajengi Hidayat Nur Wahid. Anggota MPR wektu iki ana 550 anggota DPR lan 128 anggota DPD. DPR wektu iki dipangajengi Agung Laksono, déné DPD dipangajengi Ginandjar Kartasasmita.

Lembaga èksekutif punjeré dumunung ana ing présidhèn, wakil présidhèn, lan kabinèt. Kabinèt ing wujud Kabinet Presidensiil saéngga para nayaka tanggung jawab marang présidhèn lan ora makili parté pulitik kang ana ing parlemèn. Sanajan mangkono, Présidhèn wektu iki yaiku Susilo Bambang Yudhoyono kang diusung déning Parté Dhémokrat uga nunjuk sawatara pamimpin Parté Pulitik supaya lungguh ing kabinèté. Tujuané kanggo njaga stabilitas papréntahan ngèlingi kuwaté posisi lembaga lègislatif. Nanging pos-pos wigati lan strategis lumrahé diisi déning nayaka asal saka wong kang dianggep ahli sajeroning bidhangé.

Lembaga Yudikatif wiwit mangsa réformasi lan anané amandemèn UUD 1945 diayahi déning Mahkamah Agung, Komisi Yudisial, lan Mahkamah Konstitusi, kalebu pangaturan administrasi para hakim. Sanajan mangkono Nayaka Hukum lan Hak Manungsa tetep ana ing kabinèt.

## Wewengkon 
*Kanggo tulisan luwih pepak, pirsani Laladan-Laladan ing Indhonésia*

Indhonésia iku nagara paling jembar ing Asia Kidul-Wétan kang ketata sajeroning provinsi-provinsi, wektu iki dumadi saka 34 provinsi, lima ing antarané wujud laladan istiméwa. Saben provinsi duwé badan legislatur lan gubernur. Provinsi dipérang dadi kabupatèn lan kutha, kang dipérang manèh dadi kacamatan lan manèh dadi kalurahan lan désa.

Provinsi Acèh, Langsa, DKI Jakarta, D.I. Yogyakarta, Papua, lan Papua Kulon duwé hak istiméwa legislatur kang luwiih gedhé lan tingkat otonomi kang luwih dhuwur saka papréntahan punjer tinimbang provinsi liyané. Contoné, papréntahan Nanggroe Acèh Darussalam duwé hak kanggo minangka sistem kukum dhéwé; ing taun 2003, Acèh wiwit ngukuhaké kukum Syariah. Yogyakarta olèh status Laladan Khusus minangka pengakon marang peran wigati Yogyakarta sajeroning njurung sajeroning Revolusi. Provinsi Papua, nalika semana mau Irian Jaya, éntuk status otonomi mirunggan taun 2001. Jakarta minangka laladan mirunggan kutha krajan nagara. Timor Portugis didadèkaké provinsi Timor Wétan sasuwéné 1976–1999, kang sabanjuré misah minangka rèferèndum dadi Nagara Timor Leste.

;Provinsi ing lan kutha krajané
### Tabel provinsi 
## Géografi 
*a. Dununge, jembar, lan wates*

Indhonésia yaiku negara kapuloan paling jembar ing donya. Gunggunge/jumlahe pulo ing Indonesia ya sing gedhe apadene sing cilik nganti 17.508 pulo. Pulo-pulo kasebut sinebar ing wewengkon Indonesia kang nduweni jembar wewengkon 5.180.053 Km² kang kalebu saka jembare dharatan 1.922.570&nbsp;km² lan jembare banyu laut 3.257.483&nbsp;km².

Adhedhasar astronomi, negara Indonesia dumunung watara 6°LU-11°LS lan watara 95° BT-141°BT. Wewengkon Indonesia paling lor yaiku Pulo Weh kang dumunung ing 6°LU lan wewengkon paling kidul yaiku Pulo Rote, Nusa Tenggara Wétan kang dumunung ing 11°LS. Wewengkon Indonesia paling kulon yaiku Pulo Weh kang dumunung ing 95°BT, dene wewengkon Indonesia paling wetan yaiku kutha Merauke kang dumunung ing bujur 141°BT. Indonesia nduweni dawa bujure 460 lan jembar lintang 170.

Adhedhasar geografi, Indonesia dumunung ing antarane 2 bawana gedhe yaiku Bawana Asia lan Bawana Australia sarta ing antarane 2 samodra yaiku Samodra Indhi lan Samodra Pasifik.

Adhedhasar geologis Indonesia dumunung ing titik temune 2 deretan gunung-gunung yaiku Sirkum Pasifik lan Sirkum Mediterania. Sirkum Pasifik liwat Sumatra, Jawa, Bali, Nusa Tenggara Kulon, Nusa Tenggara Wétan, nganti Kapuloan Banda, dene Sirkum Mediterania liwat Kalimantan lan Sulawesi. Loro jalur gunung-gunung iku ketemu ing Sagara Bandha.

Wewengkon Indonesia uga wewatesan karo sawetara wewengkon. Tapel wates Indonesia karo wewengkon liyane yaiku kaya ing ngisor.

1) Ing sisih lor, Indonesia wewatesan karo Malaysia, Singapura, Palau, Filipina, lan Sagara Cina Kidul.

2) Ing sisih kidul, Indonesia wewatesan karo Timor Wétan, Ostrali, lan Samodra Indhi.

(3) Ing sisih kulon, Indonesia wewatesan karo Samodra Indhi

(4) Ing sisih wetan, Indonesia wewatesan karo Papua Niu Guinéa lan Samodra Pasifik.

*b. Iklim*

Indonesia iklime tropis amarga dumunung ing antarane 2 garis balik (23 1/2°LU-23 1/2° LS). Iklim tropis mawa ciri yaiku udane dhuwur lan panas saben taun.

## Ékonomi 
*Kanggo tulisan luwih pepak, pirsani Ékonomi Indhonésia*
jmpl|Sawah ing Indhonésia
Ing pungkasan taun 1990-an Ékonomi Indhonésia ngalami kamunduran amarga krisis ékonomi kang ngenani sapérangan gedhé Asia wektu iku nanging Ékonomi Indhonésia saiki wiwit stabil manèh.

Indhonésia nduwé sumberdaya alam kang gedhé ing sanjabaning Jawa, antarané lenga mentah, gas bumi, timah, tembaga lan emas. Indhonésia iku eksportir gas bumi gedhé dhéwé nomer loro ing donya, ning akir-akir iki wiwit dadi importir lenga mentah. Kasil tetanèn kang utama antarané beras, tèh, kopi, bumbon crakèn lan janganan lobak.

Mitra dagang Indhonésia gedhé dhéwé yaiku Jepang, Amérika Sarékat lan nagara-nagara tanggané yaiku Malaysia, Singapura lan Australia.

Indhonésia nduwé akèh sumberdaya alam lan kang ndunungi, nanging isih ngadhepi masalah kamiskinan kang sapérangan gedhéné disebabaké korupsi mligi ing papréntahan.

Bank sentral Indhonésia yaiku Bank Indhonésia.

## Démografi 
Gunggunge/jumlahe para pedunung ing Indhonesia ing taun 2015 yaiku 255,7 yuta jiwa. Ing taun 2015 iki, kira-kira tingkat padete nganti 475 jiwa/km² kanthi tingkat tuwuh 1,36% saben taun. Pemudhunan iki ana gandhengane saka suksese KB (Program Keluarga Berencana) kang dianakake pamrentah.

Akeh-akehe, para kawula ing Indhonesia dumunung ing Pulo Jawa, disusul Sumatra, Sulawesi, lan Kalimantan. Meh ing saben pulo ditemokake wong-wong turunan Jawa. Sabanjure yaiku suku Sundha (8%), suku Madura (7%), lan turahane suku bangsa liya.

Ing interaksi, para kawula Indhonesia migunakake Basa Indonésia kang asale saka Basa Malayu minangka basa resmi. Dene basa sedina-dina saben suku bangsa migunakake basa sukune dhewe-dhewe (basa ibu). Akeh-akehe para kawula Indhonesia ngrasuk agama Islam, yaiku 88% saka cacahe para pedunung.

## Budaya 
200px|thumb|Candhi Barabudhur ing Magelang, Jawa Tengah
*Kanggo tulisan luwih gamblang, pirsani Budaya Indhonésia*

Jinising kasenian ing Indhonésia akèh diprabawai karo sawatara kabudayan. Jogèd Jawa lan Bali iku kang kondhang, contoné, akèh olèh pangaribawa saka kabudayan Hindhu. Akèh candhi-candhi kang kawangun kaya ing tanah Indhia. Déné pagelaran wayang lan bathik uga kawentar ing donya.  Akèhing bebrayan lan agama agawé regeng kabudayan Indhonésia.

## Kasil Alam 
### Karèt 
Karèt naté kondhang kanthi sebutan ‘enam ireng’ lan iku bebathi nguntungaké devisa ing jaman mbiyèn. Ing donya, saiki Indhonésia ngancik trap angka loro sawisé Malaysia ing babagan karèt. Nagara-nagara kang ngasilaké karèt liyané yaiku Thailand, India, Sri Lanka, Nigeria, Liberia, Zaire, Brazil lan Filipina.

### Klapa Sawit 
Kebonan klapa sawit sansaya jembar. Kasilé kaolah dadi lenga lan inti sawit. kasilé iki dièkspor menyang njaba nagara lan uga kanggo kabutuhané wong-wong Indhonésia dhéwé.

### Tembako 
Aréal tembako (mbako) ing taun 1979 kira-kira ambané 198.000 Ha. Ing antarané saka angka iku yaiku 183.000 Ha kaselenggarakaké déning rakyat, 2000 Ha diurusi cukong-cukong gedhé, lan 13.000 Ha didarbèni pamarintah (PTPN).

### Emas lan Pérak 
Emas lan pérak digulawentah déning PT Aneka Tambang ing Banten Kidul, karo Freeport Indhonésia lan wiji tembaga ing Papua. Kanthi prasaja, rakyat uga mèlu ngolah emas lan pérak kanthi cilik-cilikan.

### Aspal Alam 
Panambangan aspal kagiyaraké ing Sulawesi Kidul-Wétan, Sakabèhé 19 lapangan gedhé lan cilik, lima ing antarané kaanggep becik. Yèn dikira sakabèhé, kira-kira 28,5 yuta ton.

## Militèr 
* Militèr Indhonésia
* TNI AU
* TNI AD
* TNI AL

## Deleng uga 
* Pratélan tokoh Indhonésia
* Rupiah
* Pratélan Provinsi Indhonésia
* Pratélan kabupatèn lan kutha ing Indhonésia
* Pratélan pulo ing Indhonésia
* Pratélan parté pulitik ing Indhonésia
* ASEAN

## Rujukan 
## Wacan luwih lanjut
* 
* 
* 
* 
* 

## Pranala njaba
; Pamaréntah
* Pamaréntah Indhonésia 
* Menteri Sekretaris Negara 
* Badan Pusat Statistik
* Chief of State and Cabinet Members 

; Informasi umum
* 
* Indonesia  saka *UCB Libraries GovPubs*
* 
* Indonesia profile saka BBC News
* Indonesia ing *Encyclopædia Britannica*
* 
* 
* Official Site of Indonesian Tourism
* Key Development Forecasts for Indonesia saka International Futures