open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cepuri Parangkusuma

**Cepuri Parangkusuma** (Éjaan ing basa Indonésia: Parangkusumo) menika watu wonten kalih ingkang asring dipunwastani 'Batu Cinta' wonten Pasisir Parangkusuma. Parangkusuma papanipun boten tebih saking wewengkon Parangtritis. Cepuri mapan ing Dusun Mancingan, Désa Parangtritis, Krètèk, Bantul, Wilayah Istimewa Yogyakarta. Panggonan 100x200 mèter persagi iki langsung madhep kidul Pasisir Parangkusuma, jarak paling sethithik 300 mèter. Pasisir iki udakara 30 kilomèter sakiduling kutha Yogyakarta. Cepuri minangka riwayat sajarah saking pangarsa Kasultanan Mataram, Panembahan Senapati.

Panggènan kasebut nggadhahi mitos menawi cepuri Parangkusuma menika dados patemon ing antawisipun pangarsa dinasti Mataram, Danang Sutawijaya ingkang lajeng pikantuk gelar Panembahan Senapati lan panguasa pasisir kidul, Kanjeng Ratu Kidul. Wonten ing Cepuri Parangkusumo, laladan udakara 80 mèter persegi dipunpager tembok, wonten kalih watu cemeng ageng. Watu ageng cacah kalih inggih menika papan ingkang ditemoni Panembahan Senapati nalika dipenjara kalih Kanjeng Ratu Kidul, kang lajeng dadi kontrak pernikahan politik ing antawisipun kekalihipun. Kontrak pulitik kalih mitos perkawinan antawisipun Panembahan Senapati lan Ratu Kidul ingkang dipunlajengaken déning raja-raja dinasti Mataram, utamanipun Kasultanan Yogyakarta ngantos sakmenika. Ngantos sakmenika Kraton Ngayogya taksih nindakaken prosèsi pelabuhan saben taun.

## Mitos 
Konon, watu menika dados papan pepanggihan Raja Mataram lan Ratu Kidul. Sasanèsipun ing Cepuri Parangkusumo, wonten ing sandhingé utawi ing sisih lèr wonten sisih karang karang coklat kang wiyar kados ula raksasa. Watu kang rumiyin dados watu magma, lumayu saking *perut bumi*, dipunwastani Cepuri Parang Anom. Nanging ingkang asring kanggé  ziyarah menika watu cacah kalih, Cepuri Parangkusumo.

Watu kalih wonteng ing pinggir pager dipasang kembang mlathi garing, wonten papan kangge masang dupa. Jejer kothak kayu wonten tapak sikil manungsa ing lemah. Menika minangka papan maestro lukisan Indonesia, Basoeki Abdullah, nginggil menyang Nyai Roro Kidul. Pengetan ulang tahun 100 pelukis Basoeki Abdullah dumadi ing tanggal 27 Januari 2015 ing Museum Basoeki Abdullah ing Jakarta. Lan, bebaya ingkang kathah kangge sambutan Basoeki Abdullah 100 taun direncanakaken wulan September 2015.

## Ritual 
Ritual ingkang kalaksanakaken wonten ing Pantai lan Cepuri Parangkusumo inggih menika ritual sesajen berlapis. Tigang tiyang lenggah wonten ing madyaning sagara, nengga gelombang supados saged nglebetaken sesajèn ingkang wonten ngajengipun kalih tiyang mbeta dupa. Wonten tiyang sholat sungkawa, ugi mripatipun dipuntutup. Kiwa tengenipun wonten tiyang ingkang nyepakaken barang kanthi warni pethak. Tigang tiyang menika lajeng jumeneng lan mlampah nyedhaki sagara banjur nututi pirang-pirang pengunjung pantai. Jarak mung sawetara meter saka banyu. Banjur padha lungguh maneh ing sikil. Nanging sakmenenika tanpa dupa. Sawisipun raup banyu sagara, banjur ndedonga. Banjur tigang tiyang menika pindhah saking pasisir. Labuhan menika dilampahi supados dadosaken berkah.

## Rujukan
Pijet Refleksi

**Pijet Refleksi** inggih menika pengobatan ingkang dipunayahi para ahli pijet kanthi cara mijet wonten ing otot telapak tangan utawi telapak sikil kanthi teratur. Refleksi gadhah pangertosan inggih menika gerakan wonten ing otot. Dasar pamikir pengobatan pijet refleksi inggih menika jinis terapi ingkang dipun lampahi mawi mijet wonten ing perangan badan tartamtu. Utamanipun telapakan tangan, telapakan suku, lan kuping. Wonten ing paneliten nedahaken bilih pijet refleksi punika efektif kangge ngirangi raos nyeri, relaksasi  ugi nglancaraken sirkulasi rah. Menawi badhe pijet menika boten kedah tindak dhateng tukang pijet. Pijet refleksi menika saged dipunlampahi piyambak wonten pundi kemawon menawi sampun ngerti titik-titik pusatipun.

Pengobatan refleksi ingkang dipunlampahi para ahli menika kanthi cara mijet bagian otot wonten ing telapakan tangan utawi telapakan suku kanthi teratur. Refleksi piyambak nggadahi artos gerakan wonten ing otot. Dasaripun pengobatan pijat refleksi inggih menika lancaripun rah  wonten ing otot menika saged mbiyantu ngilangaken gangguan ingkang nyebabaken dados penyakit. Awit saking menika titik pusat aliran rah ingkang wonten ing telapakan tangan saha telapakan suku menika kedah dipun pijet supados aliran rahipun menika saged lancar.

Pijet refleki menika ugi saged ngaktifaken saraf kanthi pijetan ingkang rutin, ingkang dipijet biasanipun telapakan tangan kalihan telapakan suku kangge ndeteksi simpul-simpul saraf. Lara ingkang saged dipuntambani mawi pijet refleksi inggih menika pegel-pegel, darah rendah, darah tinggi, migren, sesek, jantung, alergi asrep, gula, asam urat, prostat, ginjel, ambeien, lever, kangker payudara. 

pijet refleksi ingkang dipun lampahi wonten ing bagian tangan saha suku menika saged ngirangi raos ndredeg, ngirangi raos kesel ugi ningkataken relaksasi ingkang saged ndadosaken tilem menika saged kepenak. salajengipun saged ngilangaken raos mumet, menawi panjenengan ngraosaken mumet amargi stres panjenengan saged nglampahi pijet refleksi piyambak.  pijet refleksi ugi salah sawijining cara ngirangi stres ingkang efektif.

Pijet refleksi menika mboten kedah nggadahi keahlian khusus. Tukang pijet biasanipun sampun ahli mangertosi simpul-simpul syaraf. Saking titik-titik syaraf kala wau saged mari penyakitipun menawi dipijet. Tukang pijet biasanipun nglampahi deteksi awal rumiyin kalihan pasien ingkang badhe pijet. Deteksi menika perlu, amargi supados mangertosi titik-titik simpul wonten pundi kinten-kinten aliran rah ingkang kirang lancar. Menawi sampun ketemu lajeng dipunpijet.

Metode sanesipun inggih punika mawi tusuk jari, terapi pasir elektrik, lan ngginakaken ramuan obat tradisional. Menika gumantung kalihan deteksi penyakitipun. Tukang pijet mboten kathah ingkang ngginakaken ramuan. Tukang pijet biasanipun ndamel ramuan menika menawi kanthi pijet menika taksih dipun raos kirang.  Pijet refleksi ugi salah sawijining cara ngirangi stres.

## Daftar Pustaka 
Endraswara, Suwardi. 2010.*Folklor Jawa.* Jakarta:Penaku
Kentingan, Jèbrès, Surakarta

**Kentingan** kalebu ing wewengkon Kecamatan Jèbrès kutha Surakarta. Kentingan mapan ing kuloné kebon kéwan Jurug lan mburiné Universitas Sebelas Maret. Pawongan ing kéné  akéh-akéhé dadi pangusaha kos lan bakulan warung panganan.
Bánh tráng nướng

jmpl| Bánh tráng nướng kang didol ing kutha Ho Chi Minh
Ing masakan Vietnam, **Bánh tráng nướng** ya iku jinis Bánh tráng, utawa krupuk beras sing dikonsumsi ing sisih kidul Vietnam. Utamané populer ing Kutha Ho Chi Minh (Saigon).  krupuk beras iki amba, bunder, tur gedhé , nalika digawé wanci panas, nggedhekaké wajan bunder, supaya gampang diiris. Krupuk iki bisa dipangan kanthi kapisah, sanajan umumé ditambahaké ing olah-olahan mi *vermicelli* kaya cao lầu lan mì quảng . Akeh jinis bánh tráng sing ana,  sing jelas kalebu wiji wijen, krupuk urang kaya rasa bawang sing garing, lan susu legi. 

## Cathetan
Sudharso Pringgobroto

**Sudharso Pringgobroto** () ya iku seniman lan budayawan saka Indonésia. Jenengé dikenal liwat manéka jinis karya ing antawisipun tari, sendratari, bedaya kang ditujukaké kanggo masarakat kang seneng kabudayan Jawa. Sudharso minangka salah sawijining parintis pembangunan Museum Perjuangan Ngayogyakarta .

## Latar wuri 
Sudharso Pringgobroto lair lan gedhé ing Yogyakarta. Wiwit cilik wis seneng karo seni, utamané tari Jawa. Dhèwèké turunan seniman saka bapaké kang dadi Asistèn Wedhana ing Tèmpèl, Sleman, R. Pringgopiyogo, wiwit taun 1972 lan dikenal dadi Penayub (tukang Nayub), kang duwéni tugas wigati ing pasugatan drama tari. Sudharso miwiti dadi pambeksa kanthi mèlu organisasi tari Jawa Kridha Beksa Wirama kang dipangarsani déning GBH Tedjokusumo. Saliyané kuwi, dhèwèké uga sinau mbeksa lan nggamel ing Dalem Purwonegaran, kang dilatih déning KRT Purwonegara. Dhèwèké uga sinau mbeksa karo guru-guru liya, kaya ta BPH. Suryodiningrat, KRT Soeryomurtjito, uga Suyadi Hadisuwanto. Sudharso njabat minangka Formatur Dewan Ahli nalika ngedegaké organisasi Irama Tjitra, banjur melu mulang sawisé organisasiné ngadeg. Sudharso Pringgobroto uga mulang mbeksa ing Pawiyatan Luhur Taman Siswa. Dhèwèké nyiptakaké manéka tari, bedaya, lan sendratari kang ditujukaké kanggo masarakat, lan nganti saiki isih asring dienggo ing sanggar-sanggar tari.

## Karya  
Sudharso Pringgoboto nyiptakaké manéka karya, kaya ta:

*Tari Sari Mawar(putri)
* Tari Serimpi
* Tari Tayungan
* Tari Enyer
* Lakon wayang wong "Banjaransari"
* Lakon Seni Drama Tari "Panji Jayalengkoro"
*Tari Bedaya Dewa Ruci
* Lakon wayang wong "Lutung Kasarung"
* Tari Sari Sumbaga
* Lakon Sendratari "Gandakusuma"
* Sendratari Guru gantangan
* Tari Bedaya "Revolusi 1945"
*Sendra tari "Gading Pengukir"
*Sendra tari "Bambang Pajarpana"
*Tari Déwi Iriani
*Sendra tari Brawijaya
*Lakon sendra tari "Sinta Obong"
*Tari Chattra Dewi
*Tari Retno Palugon
*Lakon Sendra tari Retno Palugon
*Lakon sendra tari "Loro Jonggrang"
* Tari Calon Arang
*Lakon Langen Mandra Wanara "Hilangnya Shinta"
*Tari Misaya Mina
*Tari Krida Watangan
*Tari Dhuet Radha
*Tari Gelas
*Drama tari Nagasasra lan Sabuk Inten "Menuntut Balas"

## Rujukan
ꦠꦿꦸꦱ꧀ꦩꦶꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀꧈ꦥ꧀ꦭꦺꦫꦺꦢ꧀꧈ꦕꦶꦉꦧꦺꦴꦤ꧀

**ꦠꦿꦸꦱ꧀ꦩꦶꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀** (Trusmi Kulon) ꦲꦶꦏꦸ ꦢꦺꦱ ꦲꦶꦁ ꦏꦕꦩꦠꦤ꧀ꦥ꧀ꦭꦺꦫꦺꦢ꧀, ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦕꦶꦉꦧꦺꦴꦤ꧀, ꦗꦮꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀.

## ꦫꦸꦗꦸꦏꦤ꧀
ꦒꦩꦼꦭ꧀꧈ꦥ꧀ꦭꦺꦫꦺꦢ꧀꧈ꦕꦶꦉꦧꦺꦴꦤ꧀

ꦒꦩꦼꦭ꧀ (Gamel) ꦲꦶꦏꦸ ꦢꦺꦱ ꦲꦶꦁ ꦏꦕꦩꦠꦤ꧀ꦥ꧀ꦭꦺꦫꦺꦢ꧀, ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦕꦶꦉꦧꦺꦴꦤ꧀, ꦗꦮꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀.

## ꦫꦸꦗꦸꦏꦤ꧀
Lenga jaétun

jmpl|Lenga jaétun
**Lenga  jaétun** ya iku lenga sing dijupuk saka woh jaétun *(Olea Europaea),* wit tradisional saka cekungan Tengah . Minyak  jaétun asale saka wit  jaétun sing tuwuh alon-alon, duwé kerut galih tur werna abu-abu kanthi cawang mlethèk. Wit  jaétun bisa tuwuh nganti 50 meter ing habitat alami lan urip luwih saka 500 taun. Woh iki duwé bentuk bundher endhog kanthi warna ijo nalika mentah lan kuning dadi kuning nalika mateng. Minyak iki bisa digunakaké kanggo masak, kosmetik, obat-obatan herbal, lan sabun, lan uga bahan bakar kanggo lampu minyak . Mupangat saka minyak  jaétun akéh banget kanggo kasarasan amarga ngemot lemak tak jenuh dhuwur (utamane asam oleat lan polyphenol ). 

Panganan kang ditambahi karo minyak  jaétun bisa nambah mupangat cardioprotektif kanthi lipoprotein kepadatan dhuwur (HDL, kolesterol apik) dibandhingaké karo panganan liyane. Lan biasane panganan sing kaya minyak  jaétun ditemokaké ing panganan Mediterania, lan panganan ing hotel utawa restoran sing misuwur. HDL ora bisa ditindakaké kanthi becik ing wong sing duwé risiko ngalami serangan jantung, stroke, lan penyakit jantung liyane. 

Peningkatan fungsi HDL luwih gedhe tinimbang wong sing nggunakaké lenga  jaétun ekstra. Diet Mediterania sing digawé karo minyak  jaétun bakal nambah fungsi HDL, kalebu; Transportasi kolesterol, proses HDL mbusak kolesterol saka plak ing arteri lan ngirim menyang ati. Ing endi HDL digunakaké kanggo ngasilaké senyawa hormonal utawa diilangi saka awak. Anané antioksidan, kemampuan HDL nglawan oksidasi LDL, kanggo nyebabaké pangembangan plak ing arteri. daya tampung vasodilator, sing nglewati pembuluh getih, bakal tetep mbukak lan getih bakal terus mili. 

## Link njaba 
* Mainyak  jaétun kanggo perawatan awak - Mupangat kanggo ngatasi  
* Ngrawat Rambut Nggunakaké Minyak  jaétun  
* Minyak  jaétun Ningkataké Kolesterol Kolesterol apik HDL
Kayu Susu

thumb|200px|Godhong Kayu Susu
**Kayu Susu** *(Alstonia scholaris (L.) R. Br)* minangka salah sawijining jinis tanduran obat sing kalebu tanduran langka (LIPI 2001). Kayu susu utawa dikenal kanthi jeneng pulai, kalebu spesies sing cepet tuwuh (spèsiés ngembang sing cepet) .Tanduran kayu susu nyebar méh ing kabéh wilayah ing Indonésia, loro tuwuh ing tanah rendah menyang gunung kanthi dhuwur 0-1000 meter saka ndhuwur sagara lan uga ditemokaké ing alas sekunder (Whitmore. 1973). Spesiés iki bisa thukul ing lempung, lemah pasir sing garing utawa banjir lan uga ana léréng gunung ing alas udan tropis kanthi jinis udan A nganti C (Martawijaya et al., 2005).

## Morfologi 
Kayu susu uga bisa thukul ing aréa sing wis rusak amarga bisa toléransi lemah-nutrisi lan lemah alkalin (Prayudianingsih, 2014)

*OyodKayu Susu duwéni oyod nunggang, kanthi anané léntriksèl keropos ing permukaan oyod.
* Batang

Kulit kasebut arupa coklat énthèng lan ana susu putih susu ing jero kulit. Batang sing lawas banget iku rapuh lan gampang dikupas.

* Godhong

Godhong pulai kagolong tipe duduk godhong berkarang. Wujud godhong bunder endhog kaya saptula singg ujunge runcing. Urat    godhong  ketok jelas ing bagian ngisor. Saben gagang nduweni godhong kang cacahe 4-9.

* Kembang lan Woh-wohan

Kembang pulai kagolong minangka kembang biseksual. Kembang bakal kluster ing tunas godhong. Dekorasi kembang putih ijo nganggo sudhut mlengkung menyang njero ruangan. Woh pulai dipotong lan ramping. Woh dumadi saka 2 folikel lan woh pulai bakal entek nalika garing.

## Penyebaran 
Kayu Susu minangka sumabar ing DIY (Daerah Istimewa Yogyakarta)Tanduran iki biasane digunakake minangka bahan mentah kanggo kerajinan tangan. Ing Yogyakarta lan Bali, kayu kasebut digunakake minangka bahan mentah kanggo nggawe topéng lan ukiran. Déné ing Lubuk Linggau, Sumatra Kidul kayu digunakake minangka bahan mentah *pensil slate.*

## Kandungan 
Neng bagean wit  ana bahan sing dikawruhi kalebu alkaloid sing bentuk ditamine, ditaine, lan echi-caoetchine. Ing kulit kasebut ngemot saponin, flavonoid, lan polyphenol. Dene kanggo bahan pait, ana eceretine lan echicherine

## Khasiat 
Masyarakat uga wis nggunakne tanduran iki dadi  jamu tradisional, kayu susu ngandung metabolit sekunder alkaloid, flavonoid, polifenol, lan terpenoid/steroid (Marliana lan Ismail, 2011), berpotensi dadi antikolesterol(Zuraida et al., 2010), antibakteri (Khan et al., 2003), antioksidan (Marlianalan Ismail, 2011), lan antidiabetes (Stevina, 2009).

* Getah kayu susu

Getah kayu susu isa kanggo obat malaria kanthi ngombe sudu teh sadurunge turu uga pegal linu, reumatik lan tumor

* Kulit kayu susu

Kulit kayu susu ngemot senyawa kaya ta alkaliid ditamin, ekitamin (ditamin), ekitanin, ekitamidin, alstonin, ekiserin, ekitin, porphyrins, lan triterpenes, bagean kulit digunakake kanggo nambani diaré, diséntriasi lan penyakit weteng. uga radang tenggorokan

* Godhong

Godhong digunakake kanggo nambani béri béri, gangguan ati lan ulkus.

* Oyod

Oyod kayu susu uga kanggo obat tukak ing irung, ngobati koréng lan borok

## Catethan suku
ꦱꦸꦏꦭꦶꦭ꧈ꦗꦠꦶꦧꦫꦁ꧈ꦆꦤ꧀ꦢꦿꦩꦪꦸ

''''''  ꦲꦶꦏꦸ ꦢꦺꦱ ꦲꦶꦁ ꦏꦕꦩꦠꦤ꧀ꦗꦠꦶꦧꦫꦁ, ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦆꦤ꧀ꦢꦿꦩꦪꦸ, ꦗꦮꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀.

## ꦫꦺꦥ꦳ꦼꦫꦺꦤ꧀ꦱꦶ
Wudani

**Tanduran Wudani** (Quisqualis indica L.) kalebu ing Familia Combretaceae. Tanduran Wudani (Combretum indhum) sing asalé saka Asia Kidul-Wétan bisa ditemokake nganti ndhuwur 600 m dpl. Nyebar ing saindenging Nusantara, tuwuh liar ing alas, sawah, semak, kadang-kadang ditandur minangka tanduran hias utawa tanduran obat. Tanduran tanduran kasebut nganggo wiji lan potongan batang. eguk uga dikenal kanthi jeneng dani, udani, wudani (bahasa Melayu), bidani (Sundanese), kacekluk, kaceklik, hiccups, bland, wedani (Jawa), rabet dani (Madura), kunyi-rhabet, rhabet wesi, sarandengan (Kangean), lan tikao (Bugis). 

## Morfologi 
Wudani utawa ceguk yaiku tanduran rambat, dawa 2-8 m. Godhonge mung siji, letake sejejer, gagange cendhak karo godhong bunder sing dawa nganti jorong, dawa godhong 5-18.5 cm, lan jembarake 2,5-9 cm, sudhut sudhut, bunder, bunder rata, balung godhong arupa sirip iwak, warna godhong ijo. Kembang sing dipasang ing pari-parian sing metu saka ujung , duwe limang untaian kembang sing bisa ngganti warna saka wiwitane abang dadi putih nganti abang murni, ambuné énak. Wohipun bentuk segi lima, bentuk dawa  pangkal sempit, woh kasebut dawane 2-3 cm, rasané kaya klapa, yén wis mateng wis garing lan wis siap dipanén. 

## Kandungan Kimia 
Woh sing mateng ngemot potassium quisqualata, biasane lemak jenuh trigonelline lan puridine. Kulit wohe lan Godhong ngemot potassium quisqualata. Kembange ngemot 

cyaniding monoglycoside. Godhong lan batang ngemot tanin, saponin, belerang, kalsium oxalate, lemak, peroksida, protein. Bagian sing digunakaké utama wiji. Woh-wohan sing mateng dipépé amarga oyod karo godhonge isa digunankake kanggo obat.

## Khasiat 
Sacara tradisional wudani / quisqualis indica Iinn) duwe khasiat kanggo ngobati cacing, balung bunder, cangkem, lara sirah  kuping, gangguan kulit, kembung, diare lan penyakit ginjel. nganggo wiji wudani digoreng banjur dipangan nganggo chewed setengah jam sadurunge mangan. Kanggo nambani pinworms, dosis yaiku 3-15 wiji / dina kanggo bocah kaping telu diwenehi suwene 15 dina. Kanggo wong diwasa, dosis yaiku 15-30 wiji / dina telung dina suwene 15 dina. Kanggo ngobati cacing Ascaris 3-5 dosis kanthi remuk dipangan sadurunge mangan. Déné kanggo hookworm wiji hiccup sing wis di resiki kanthi lancar, banjur disirami nganggo banyu dibuwang setengah gelas uyah lan nambah siji sudu madu banjur diombe sadurunge turu.Dadi obat kanggo ekstrak godhong wudani ngemot bahan aktif. Dilaporake manawa extract godhong caca 7 wudani duwe efek antibakteria ing vitroins Salmonellatyphirusin vitro (Noorhamdani, et.al., 2013). Suma A, et.al., (2013) nglaporake manawa administrasi ekstrak godhong wudani kanthi konsentrasi 10% dosis 5 ml saben dina suwene 3 dina bisa ngilangi infeksi cacing Scars suumpada swump ing babi (2013). entheng, moderat, lan nemen kena infeksi, lan uga efektif kanggo Tricikuris Sp.

## Rujukan
ꦗꦠꦶꦧꦫꦁ꧈ꦆꦤ꧀ꦢꦿꦩꦪꦸ

**ꦏꦕꦩꦠꦤ꧀ ꦗꦠꦶꦧꦫꦁ**  ꦪꦲꦶꦏꦸ  ꦏꦕꦩꦠꦤ꧀ ꦲꦶꦁ ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ ꦆꦤ꧀ꦢꦿꦩꦪꦸ, ꦗꦮ ꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀.

## ꦢꦺꦱ
*Sukalila (ꦱꦸꦏꦭꦶꦭ)
*Pilangsari (ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ)
*Jatibarang Baru (ꦗꦠꦶꦧꦫꦁ ꦧꦫꦸ)
*Bulak (ꦧꦸꦭꦏ꧀)
*Bulak Lor (ꦧꦸꦭꦏ꧀ꦭꦎꦂ)
*Jatibarang (ꦗꦠꦶꦧꦫꦁ)
*Kebulen (ꦏꦼꦧꦸꦭꦺꦤ꧀)
*Pawidean (ꦥꦮꦶꦢꦺꦪꦤ꧀)
*Jatisawit (ꦗꦠꦶꦱꦮꦶꦠ꧀)
*Jatisawit Lor (ꦗꦠꦶꦱꦮꦶꦠ꧀ꦭꦺꦴꦂ)
*Krasak (ꦏꦿꦱꦏ꧀)
*Kalimati (ꦏꦭꦶꦩꦠꦶ)
*Malangsemirang (ꦩꦭꦁꦱꦼꦩꦶꦫꦁ)
*Lobener (ꦭꦺꦴꦧꦼꦤꦼꦂ)
*Lobener Lor (ꦭꦺꦴꦧꦼꦤꦼꦂ ꦭꦺꦴꦂ)

## ꦫꦺꦥ꦳ꦼꦫꦺꦤ꧀ꦱꦶ
Adien Gunarta

thumb|right|200px|Adien Gunarta.
thumb|right|200px|Adien nalika sesorah ing acara WikiNusantara 2019.
**Adien Gunarta** (Hanacaraka: ꦄꦢꦶꦤ꧀ꦒꦸꦤꦂꦠ;​ ) nggih punika pangripta fon komputer saking Indhonésia. Fon ingkang kasil diripta sesirah  "Ceria Lebaran" naté dipungunakaken wonten filem *Despicable Me*. Taun 2019, asmanipun dados wicantenan amargi fon anggitanipun, "Upakarti" dipunagem déning Persatuan Sepak Bola Seluruh Indonesia (PSSI) dados logo Indhonésia minangka tuan rumah Piala Dunia U-20 2021 nanging dèrèng nyuwun izin dhumateng piyambakipun. 

Adien ugi nate dados juwara kapisan wonten ajang Kang dan Yuk Probolinggo 2012. Kajawi punika, piyambakipun ugi naté mbabar carita cekak pakaryanipun, ngagem aksara Jawi kanthi sesirah *Kiambang*.

## Latar wingking 
Adien lair ing Probolinggo, Jawa Timur. Adien ngrengkuh gelar sarjana ilmu komunikasi saking Universitas Airlangga. Wekdal punika, piyambakipun makarya minangka staf komunikasi inh Wikimedia Indhonésia.

## Pakaryan 
* *Cara Mudah Membuat Font dengan CorelDRAW* (2013).
* *Kiambang* (2015).
* *Yosephira dan Lelaki Kesatria* (2017).

## Rujukan
Summer '03 (Filem)

'''''Summer '03''''' ya iku film komedi saka nagara Amerika taun 2018 sing ditulis lan diarahake dening Becca Gleason. Bintang film kasebut yaiku Joey King, Jack Kilmer, Andrea Savage, Erin Darke, Kelly Lamor Wilson, Stephen Ruffin, Paul Scheer lan Juni Squibb . Film kasebut dibabar tanggal 28 September 2018, dening Blue Fox Entertainment . 

## Paraga 
* Joey King minangka Jamie Winkle 
* Jack Kilmer minangka Lukas 
* Andrea Savage minangka Shira Winkle 
* Erin Darke minangka Pangarep-arep 
* Kelly Lamor Wilson minangka Emily 
* Stephen Ruffin minangka Maret 
* Paul Scheer minangka Ned Winkle 
* Juni Squibb minangka Dotty Winkle 
* Steffan Argu minangka Josh 
* Monica Mathis minangka Kanca Jamie 
* Logan Medina minangka Dylan 
* Travis James minangka Buck 
* John Weselcouch minangka Dokter Spaulding 
* Elise DuQuette minangka Petugas Quincy 
* Bill Eudaly minangka Rama Patrick 
* Paul Ryden minangka Randall Smithton 
* Jared Grey minangka Nico 
* Nick Caruso minangka Ranger Todd Brown 
* Rick Andosca minangka Herman 
* Melissa Youngblood minangka Laura Tomlinson 
* Morgan Savoy minangka Stephanie Willis 
* Hayden Burrell minangka kancane Young Ned 

## Prodhuksi 
Fotografi utama diwiwiti tanggal 19 September 2017, ing Atlanta, Georgia .  

## Babar 
Film iki dirilis ing South by Southwest tanggal 10 Maret 2018.  Film kasebut dirilis tanggal 28 September 2018, dening Blue Fox Entertainment .  

## Cathetan
Widuri

**Widuri** (*Calotropis gigantea*) ya iku suket-sukatan ngembang saka kulawarga *Gentianales.* Suket iki dhuwuré 1-3 mèter lan tuwuh ing padhang suket kang rada garing tur masir utawa ing sikil gunung. Galihé kandhel ngrambut lan wernané putih. Godhong tunggal bundher endhog dawané 8-30 cm lan amba 4-15 cm. Kembangé majemuk werna jambon lan putih. Wijiné cilik werna soklat. Tanduran iki ngasilaké tlutuh putih encer nanging rasané pait banget.

## Piguna 
al=|jmpl|Kembang Widuri
Galihé tanduran iki bisa dianggo bahan dhasar gawé jaring nlayan. Ing sajroning godhongé ngandhut *saponin, flavonoida, polifenol, tanin, kalsium oksalat*. Godhongé bisa kanggo tamba gatel ing kulit, cangkrangen, gudhik, sariawan, gabagen, lan kukul. Cara nggunakaké ya iku godhongé di uleg nganti lembut banjur ditemplèkaké ing kulit kang lara lan dientèni nganti garing.

## Rujukan
Bart D. Ehrman

**Bart D. Ehrman** ( ) yaiku ahli teologi ing bidang Prajanjian Anyar saka Amerika Serikat . Cacahing tulisan lan pertalan Ehrman  saora-orané ana 25 buku, kalebu 3 buku teks pendhidhikan dhuwur. Ehrman fokus marang panyaruwé *tekstual*  Prajanjian Anyar, Yesus ing sejarah, lan pangembanganing gereja wiwitan (Indonésia: gereja perdana). 

## Rujukan 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Alveolata

**Alveolata** ya iku salah sawijining superfilum protista.

Ana patang filum alveolata:

* Chromerida

* Ciliata

* Apicomplexa

* Dinoflagellata

## Rujukan
Toxoplasma gondii

***Toxoplasma gondii*** ya iku spesies organisme sel tunggal (protozoa) kang urip minangka parasit. Organisme iki sepisanan *diidentifikasi* déning Nicolle lan Manceaux. *Toxoplasma gondii* nyebabaké toksoplasmosis, lelara kang bisa nyerang *makhluk berdarah panas*, kalebu manungsa. Kéwan Felidae kaya déné kucing kampung minangka *inang definitif* kang dadi panggonan *T. gondii* nindakaké réprodhuksi seksual. Lelara iki ora duwé tandha-tandha kang cetha. Uji TORCH bisa mangertèni anané infèksi lan lelara iki bisa diobati nganti pasièn mari.

## Rujukan
Samsung GT-E1205Y

''''* utawi "*Keystone 2*" yaiku salah siji tilpun gerak *featured phone'' saka Samsung.

## Referensi
## Pranala jaba
*Dukungan kangge Samsung model GT-E1205Y
ꦏꦸꦕꦶꦁ ꦒꦭꦏ꧀

jmpl|ꦏꦸꦕꦶꦁ ꦒꦭꦏ꧀
''''* (*Acalypha indica*) ꦪ​ꦲꦶꦏꦸ ꦲꦺꦂꦧ ꦱꦼꦩꦁꦱ ꦱꦏ ꦏꦸꦭꦮꦂꦒ *Acalypha꧉'' ꦲꦶꦁ ꦧꦱ  ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ꧈ ꦱꦶꦤꦼꦧꦸꦠ꧀ ꦲꦸꦒ ꦏꦤ꧀ꦛꦶ ꦗꦼꦩꦼꦁ ꦱꦸꦏꦼꦠ꧀ ꦲꦤ꧀ꦠꦶꦁ ꦲꦤ꧀ꦠꦶꦁ꧈ ꦏꦸꦕꦶꦁ ꦏꦸꦕꦶꦔꦤ꧀ ꦭꦤ꧀ ꦲꦺꦴꦪꦺꦴꦢ꧀ ꦏꦸꦕꦶꦁ꧉ ꦢꦶꦮꦺꦤꦺꦃꦲꦶ ꦗꦼꦤꦼꦁ ꦩꦁꦏꦺꦴꦤꦺꦴ ꦲꦩꦂꦒ ꦮꦶꦠ꧀ ꦲꦶꦏꦶ ꦢꦶꦱꦼꦤꦼꦁꦔꦶ ꦢꦺꦤꦶꦁ ꦏꦸꦕꦶꦁ ꦭꦤ꧀ ꦏꦶꦫꦶꦏ꧀꧈ ꦲꦸꦠꦩꦤꦺ ꦲꦤ ꦲꦶꦁ ꦲꦺꦴꦪꦺꦴꦢ꧀ꦢꦺ꧉ ꦠꦤ꧀ꦢꦸꦂꦫꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦶ ꦒꦩ꧀ꦥꦁ ꦠꦸꦮꦸꦃ ꦲꦤ ꦲꦶꦁ ꦥꦶꦁꦒꦶꦂ ꦢꦭꦤ꧀꧈ ꦭꦥꦁꦔꦤ꧀ ꦱꦸꦏꦼꦠ꧀꧈ ꦭꦤ꧀꧈ ꦱꦶꦏꦶꦭ꧀ ꦒꦸꦤꦸꦁ꧉ ꦣꦸꦮꦸꦂꦫꦺ ꦱꦸꦏꦼꦠ꧀ ꦲꦶꦏꦶ ꧇꧓꧐꧇-꧇꧕꧐꧇ ꦕ꧈ꦩ꧈ ꦭꦤ꧀ ꦲꦺꦴꦪꦺꦴꦢ꧀ꦢꦺ ꦱꦿꦧꦸꦠ꧀꧉ ꦒꦺꦴꦣꦺꦴꦁꦔꦺ ꦧꦼꦤ꧀ꦠꦸꦏ꧀ꦏꦺ ꦭꦺꦴꦚ꧀ꦗꦺꦴꦁ ꦭꦤ꧀ ꦥꦶꦁꦒꦶꦂꦫꦺ ꦲꦤ ꦲꦼꦫꦶ꧉ ꦏꦼꦩ꧀ꦧꦁ ꦭꦤ꧀ ꦮꦺꦴꦃꦲꦺ ꦕꦶꦭꦶꦏ꧀ꦕꦶꦭꦶꦏ꧀.

## ꦥꦶꦒꦸꦤ 
ꦏꦸꦕꦶꦁ ꦒꦭꦏ꧀ ꦧꦶꦱ ꦏꦁꦒꦺꦴ ꦠꦩ꧀ꦧ ꦫꦺꦩꦠꦶꦏ꧀꧈ ꦢꦼꦒꦼꦭ꧀ꦭꦼꦤ꧀꧈ ꦮꦸꦢꦸꦤ꧀꧈ ꦲꦺꦏ꧀ꦱꦶꦩ꧀꧈ ꦭꦤ꧀ ꦤꦩ꧀ꦧꦤꦶ ꦕꦺꦴꦏꦺꦴꦠ꧀ꦠꦤ꧀  ꦲꦸꦭ.

## ꦫꦺꦥ꦳ꦼꦫꦺꦤ꧀ꦱꦶ
ꦱꦩ꧀ꦱꦸꦁ GT-E1205Y

''''* (Samsung GT-E1205Y) ꦲꦸꦠꦮꦶ "*Keystone 2*" ꦪ ꦲꦶꦏꦸ ꦱꦭꦃ ꦱꦶꦗꦶ ꦠꦶꦭ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦒꦼꦫꦏ꧀ ꦭꦮꦱ꧀ (*featured phone)'' ꦱꦏ ꦱꦩ꧀ꦱꦸꦁ.

## ꦫꦺꦥ꦳ꦼꦫꦺꦤ꧀ꦱꦶ
## ꦥꦿꦤꦭ ꦗꦧ
*ꦢꦸꦏꦸꦔꦤ꧀ ꦏꦁꦒꦺ ꦠꦶꦭ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦱꦩ꧀ꦱꦸꦁ GT-E1205Y
Asma kucing

**Asma kucing** ya iku alèrgi ing *sistem pernapasan* kang lumrahé dialami déning kucing. Udakara 1% kucing diwasa ing saindenging jagad kang kena lelara iki. Asma kucing minangka lelara *progresif* kronis kang ana obaté. Tandha-tandhané ya iku mengi, watuk,  lan bronkokonstriksi kang bisa nyebabaké pati. Dinuga lelara iki saya akèh amarga dhuwuré *paparan* polutan industri. 

## Tandha-tandha 
Asma kucing bisa kedadéyan nalika ana radhang paru-paru . Nalika kuwi paru-paru malih dadi kandel lan tipis dhéwé, saéngga angèl kanggo ambegan. Lendir utawa yiyid bisa dibuwang déning paru-paru menyang saluran pernapasan kang nyebabaké kucing watuk lan mengi. Tandha kang gamblang nalika kucing kena serangan pernapasan yaiku, watuk, mengi, werna lambe lan gusi malih dadi werna biru, asring ndhodhok karo mbungkukaké pundhak lan dawakaké gulu, asring ambegan kanthi cara mbukak cangkem, keselek yiyid lan sakabéhané dadi lemes. 

## Resiko 
Panaliten nuduhaké yèn kucing kang umuré 2-8 taun duwèni resiko paling gedhé kanggo kena penyakit pernapasan. Salliyané kuwi uga ana kucing kanthi ras Siamese, ras Himalaya, lan ras campuran kang luwih gampang kena mengi. Sawetara panliten uga nuduhake manawa luwih akèh kucing wedok kang kena asma tinimbang kucing lanang. 

## Rujukan 
*  *Feline Asthma with Fritz the Brave*. Diakses 05 Juni 2014.
*  Dr. Serina J. Hillerson, DVM, 01 Maret, *Cat Fancy*.
*  Dr Susan Little, DVM. Asthma in Cats: Winn Feline Foundation . Diakses 05 Juni 2014.
*  *AeroKat* Feline Aerosol Chamber*. Diakses 05 Juni 2014.
*  *Cat Asthma Symptoms, Wheezing, Treatments, and Breeds*. Diakses 05 Juni 2014.
*  *Feline Asthma & Other Respiratory Disorders *. Diakses 05 Juni 2014.
*  *Feline asthma treatments under review*. (2002). DVM, 33(7), 1-20S. Diakses 05 Juni 2014, dari ProQuest.
*  Gagliardi, K. (01 Oktober 2012). *Feline asthma: What you need to know*. *The Daily Camera*. Diakses 05 Juni 2014, dari ProQuest.
Bell's palsy

'''Bell's palsy'* ya iku jeneng lelara kang nyerang saraf rai kang bisa nyebabaké kalumpuhan otot ing salah sawijining imbang rai. Saraf VII (saraf fascialis) kang ngalami *disfungsi''. Béda karo lelara stroke, lumpuh ing salah sawijining imbang rai tandha-tandhané ya iku kangèlan ngobahaké sawetara otot kang ana ing rai, kaya ta mripat ora bisa nutup, nyebul, lan sapanunggalané. Sawetara ahli ngandharaké yèn panyebab Bell's palsy awujud virus herpes kang ndadèkaké saraf abuh amarga infeksi. Cara ngobati lelara iki ya iku kanthi diwènèhi obat jinis steroid supaya ngurangi abuh. 

Tembung Bell's Palsy dijupuk saka jeneng dhokter ing abad 19, Sir Charles Bell, wong sapisanan kang njlèntrèhaké kahanan iki lan nggayutaké *kelainan* ing saraf rai. 

## Pranala Jaba 
* Kelainan Neurologis lan Institut Nasional  
* Photographer Lonceng saka Palsy 
* Pandhuan Perawatan Palsy Lonceng Gratis
Kolera

**Lelara Taun** utawa **kolera** (uga disebut **Asiatic cholera** ) ya iku salah sawijining lelara nular kang ana ing *saluran pencernaan* kang disebabaké déning bakterium Vibrio cholerae. Baktèri kasebut biasané lumebu ing awak liwat banyu kang kena *kontaminasi* saka sanitasi kang ora bener lan saka iwak kang ora dimasak nganti mateng, utamané kerang. Tandha-tandhané awujud diaré, kram weteng, mudhek-mudhek, mutah, lan dèhidrasi. Kang nyebabaké pati biasané amarga dèhidrasi. Manawa ora dirumat kanthi bener lan pener, bisa ngundhakaké risiko pati. Pangobatan bisa ditindakaké kanthi *rehidrasi "regimen"*, biasané diwènèhaké kanthi cara intravena  nganti diaré mandheg.

## Diagnosis 
Tandha kang utama saka lelara kolera ya iku bebucal kang wujudé cuwèr werna putih kaya déné tajin kanthi ambu kang amis.

## Pangupakara 
### Rehidrasi 
Pangupara kang utama ya iku kanthi cara mbalèkaké cairan awak kang ilang nganti lelarané mari (biasané 1-5 dina tanpa antibiotik).. Rehidrasi bisa kanthi cara infus intravena cairan (yèn larané wis nemen) utawa kanthi cara diwènèhi oralit (oral rehydration solution).

### Antibiotik 
Antibiotik duwèni peran *sekunder* nanging wigati kanggo ngurangi drajat lelara lan wektu kang dibutuhaké kanggo èkskrèsi lelara.  Manawa mènèhi antibiotik beciké nalika wis ora mutah-mutah (utawa sawisé réhidrasi kang sapisanan lan sawisé pulih saka asidosis). Piliyan utama kanggo mènèhi antibiotik kang dienggo ana ing Indonésia ya iku tetrasiklin banjur trimethoprim/sulfamethoxazole (yèn pasièn kebal karo tetrasiklin).

## Rujukan 
## Pranala Jaba 
* Kasunyatan kolera saka situs web FDA Amerika Serikat: http://vm.cfsan.fda.gov/~MOW/chap7.html  
* " Kolam: Pitakonan Paling Sering." (  ) - Pusat Kontrol Penyakit 
* Apa Cholera? (CDC)  
* Posen-L: katrangan konsulat, riwayat epidemi lengkap, karo timeline   
* Todar kang Online Textbook saka Bakteriologi: Cholera  
* Sinau babagan hubungan antara jinis getih lan kelainan kolera (Medline)  
* *Kolera - Medicastore*
Gondhong

**Gondhong**, **beguk** utawa **parotitis** ya iku salah sawijining lelara nular kang disebabaké déning virus. Lelara iki nyebabaké abuh lan rasa lara ing kelenjar parotis kang manggon ana ing kuping lan wang kang bisa nyebabaké abuhing gulu sisih dhuwur utawa pipi sisih ngisor. Gondhong gampang ditularaké déning wong kang lara liwat cairan kang ana ing tutuk, irung, lan gorokan. Gondhong bisa ditularaké udakara 3-4 dina sawisé abuh kawiwitan. Wektu inkubasi gondhong kira-kira 14-24 dina kanthi rata-rata 17-18 dina. 

Kanggo nyegah lelara iki bisa kanthi cara imunisasi (MMR) nalika umur 12 sasi lan 4 taun. 

## Tandha-tandha 
Sawetara wong kang lara gondhong ora duwèni tandha-tandha, nanging ngalami: 

* Awaké panas 
* Ngelu 
* Tutuk garing lan ora doyan mangan 
* Lemes 
* Abuh ing salah siji utawa kabèh kelenjar parotis 

Tandha-tandha kasebut biasané ilang sajroning wektu 10-12 dina.
Sega jagal

jmpl|Sepiring sega jagal ing warung
Sega jagal ya iku olah-olahan khas saka Kutha Tangerang lan kawentar ing Propinsi Banten. Diwènèhi jeneng jagal amarga dhisiké pagawéné cedhak jagalan kéwan. Sepiring sega jagal ngandhut sega putih lan lawuhé ana daging sapi sing wis dibumboni kecap. Bumbu kecap iki kasusun saka kecap legi, bawang, barambang, mrica, tumbar lan sapanunggalané. Daging sapi iki banjur digangsa nganti bumbuné mresap ing seraté. Kanggo kanca mangan sega jaga iki, ana emping mlinjo, tahu goreng, tempé goreng lan krupuk urang.https://www.kompasiana.com/radellapradita10/584e999bbc22bd6a1e99c840/nikmatnya-nasi-jagal-di-tangerang
Joaquin Phoenix

**Joaoquin Phoenix** () iku sawijining aktor, produser, lan nasional aktivis saka Amerika Serikat . Minangka aktor, Phoenix menang Grammy Award, Golden Globe Award lan telung nominasi Award Academy . Kondhang kalungkung amarga main ning film Joker saka Todd Phillips 

## Lakon ing Film 
## Réferènsi
## Pranala njaba
James Hunt

**James Hunt** yaiku salah sawijining pembalap mobil Formula 1 kang asalé saka Inggris. Dhèwèké duwé jeneng jangkep yaiku James Simon Wallis Hunt.
Biotin

**Biotin** (utawa **vitamin B 7** ) minangka vitamin larut banyu uga dikenal minangka **vitamin H.**  Vitamin iki nduweni peran gedhe ing reaksi biokimia ing awak, kaya ta ing transfer karbon dioksida lan metabolisme karbohidrat lan lemak .  Ora kaya vitamin liyané, biotin minangka jinis vitamin sing cukup stabil ing macem-macem kahanan lingkungan, kaya ta panas, sunaring srengenge, lan oksigen .

## Paraga ing awak 
Peran utama biotin ing awak yaiku mbantu metabolisme lemak, protein, lan karbohidrat sing bakal mbentuk molekul gula ( glukosa ), asam lemak, lan asam amino . Reaksi iki ditepungi minangka katabolisme, yaiku pambuka senyawa sing kompleks dadi pirang-pirang molekul sing sederhana sing diiringi release energi . molekul prasaja bakal digunakaké dening awak kanggo sintesis sel -cell anyar. Biotin uga minangka koenzim kanggo karboksilatase pyruvate, yaiku jinis enzim sing duwé peran metabolisme energi. Gegayutan karo perané ing metabolisme energi, vitamin iki bisa nambah efisiensi lan katalisis rusak lemak awak. Kajaba iku, biotin uga bisa dipikolehi saka buncis, molasses, ragi, lan glepung . Ing saluran pencernaan manungsa, uga ana bakteri sing bisa ngasilaké biotin, nanging mung sithik. Sistem antibodi awak bisa diganggu. Iki nyebabaké awak gampang kena infeksi bakteri lan jamur . Kanggo ngatasi iki, pasien bisa diwenehi asupan telur kuning biasa amarga nduwe kandungan biotin sing dhuwur. ].

## Cathetan
Martabak mi

jmpl|Martabak sing isiné mi 
**Mi Martabak** inggih menika salah sawijining jinis dhaharan ingkang kadamel saking mi ingkang dipuncampur kaliyan tigan lajeng dipungorèng ngagem lisah gorèng utawi mertéga. Mi Martabak minangka dhaharan saking tlatah Indhonesia . Mi Martabak gadhah raos ingkang sékéca nalika dipundhahar. Mi Martabak asring dipundhahar ngagem sekul punapa déné dados camilan, manawi dados camilan Mi Martabak asring dipundhahar ngagem sambel utawi saos mayonaise. Nalika damel Mi Martabak, tiyang Indhonésia asring migunanaken mi instan katimbang migunanaken mi mentah.

## Deleng uga 
* Martabak 
* Mi
ꦲꦺꦴꦪꦺꦴꦢ꧀ ꦏꦸꦕꦶꦁ

ꦲꦺꦴꦪꦺꦴꦢ꧀ꦏꦸꦕꦶꦁ ꦲꦸꦠꦮꦶ **ꦲꦺꦴꦪꦺꦴꦠ꧀ꦏꦸꦕꦶꦁ** (*Toddalia aculeata*) ꦪ ꦲꦶꦏꦸ  ꦠꦸꦮꦸꦲꦤ꧀ ꦥꦼꦂꦢꦸ ꦔ꧀ꦗꦭꦂ, ꦢꦮꦲꦺ ꦲꦸꦢꦏꦫ 20 m, ꦏꦧꦺꦃ ꦧꦒꦶꦪꦤ꧀ ꦠꦤ꧀ꦢꦸꦫꦤ꧀ ꦏꦱꦼꦧꦸꦠ꧀ ꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦼꦤ꧀ ꦥꦲꦶꦠ꧀ ꦭꦤ꧀ ꦭꦤ꧀ꦢꦼꦥ꧀, ꦲꦱ꧀ꦫꦶꦁ ꦢꦶꦒꦸꦤꦏꦏꦺ ꦩꦶꦤꦁꦏ ꦉꦩ꧀ꦥꦃꦉꦩ꧀ꦥꦃ, ꦩꦶꦤꦁꦏ ꦱ꧀ꦠꦶꦩꦸꦭꦤ꧀ ꦏꦁꦒꦺ ꦥꦼꦤ꧀ꦕꦼꦂꦤꦲꦤ꧀ ꦭꦤ꧀ ꦥꦤꦺꦴꦭꦏ꧀ ꦢꦼꦩꦩ꧀.

## ꦫꦺꦥ꦳ꦼꦫꦺꦤ꧀ꦱꦶ
Anggrung

jmpl|Woh Anggrung
**Anggrung** kang duwèni jeneng élmiyah *Trema orientalis* utawa *Trema commersonii* ya iku wit taunan saka kulawarga *Cannabaceae*. Wit iki dhuwuré 40 mèter lan dhiamèter galihé 70 séntimèter. Galihé lurus silindhris werna soklat klawu. Godhongé ijo lansét lan nyirip. Kembangé lan wijiné werna ijo.

## Ékologi 
Kembang Anggrung lan wohé diprodhuksi saben taun. Panyerbukan wit iki direwangi dening manuk lan angin. Wit iki tuwuh 2.400 méter ing sadhuwuring samodra kang lemahé garing lan kabuka. Panyebaran wit iki ing tlatah Afrika, Malésia lan Polinésia.

## Piguna 
jmpl|Wit Anggrung ing pinggir dalan
Godhongé wit Anggrung bisa kanggo pupuk organik, lan pakan raja kaya. Déné oyot lan cawangé bisa kanggo tamba watuk, mengi, malaria lan lara kuning.

## Referènsi
Saté lilit

jmpl|Saté lilit ing piring
**Saté Lilit** minangka jinising saté saka Bali . Saté iki digawé saka daging babi, iwak, pitik, daging sapi, utawa uga bulus sing dirajang alus, banjur dicampur karo klapa parut, santen, jeruk, bawang, lan mrica. Daging rajangan alus sing wis dibumboni banjur diraketaké ing pring utawa tebu, banjur di bakar nganggo areng. Béda karo sate liyané sing digawé nganggo tusuk saté sing sempit lan landhep, uga tusuk saté sing rata lan amba. Lumahing sing luwih amba ngidini daging sing wis dirajang alus kanggo ngraketaké. Arané *lilit* ing Bali lan Indonesia tegesé "bungkus", sing jumbuh karo cara gawé saté iki.

## Jinis 
Minangka pulo sing duwé agama Hindu, daging babi utawa iwak luwih disenengi, lan daging sapi arang dipangan ing Bali. Nanging kanggo nyenengaké *konsumen* sing ora ngonsumsi daging babi kaya umat Islam, ing restoran Bali sing ana ing njaba Bali, saté lilit asring nggunakaké daging pitik utawa iwak minangka dadi gantiné. Ing pusat pancing Bali, kaya ta Désa Kusamba, sing ora ndeleng Selat Nusa Penida, saté lilit sing digawé iwak pancèn misuwur banget.

Rong saté sing paling disenengi ing Bali yaiku saté lilit lan sate iwak. Saté lilit lan saté iwak asli sing sugih karo campuran rempah-rempah. Ing Bali, mèh saben sajian dibumboni karo *bumbu megenep* - campuran rempah-rempah wiwit saka godhong jeruk, santén, brambang, bawang, laos, tumbar, kunir lan lombok.

## Cathetan 
jmpl|Saté lilit ing sega campur

## Deleng uga 
* Saté Padang 
* *Saté Wedhus* 
* Sega Campur

## Pranala njaba 
* Resep saté iwak saka New York Times
Pes bubo

**Pes bubo** ya iku lelara zoonotis kang sumebar utamané ing antarané *kèwan pengerat* cilik lan tuma-tumané. Lelara iki minangka salah sawijining jinis saka telung jinis infèksi kang disebabaké déning baktèri Yersinia pestis (sadurungé luwih dikenal minangka *Pasteurella pestis*) saka famili Enterobacteriaceae . Tanpa pangupakara, ing wektu 4 dina pes bubo bisa nyebabaké pati saora-orané loro saka telung wong kang kena infèksi.

Tembung "bubo" asaling saka basa Yunani kang duwéni teges "klenjar  abuh". Nodus limfa kang abuh bisané ana ing kèlèk lan pupuné wong kang kena infèksi. Tembung "pes bubo" asring digunakaké kanggo nyebut dasanamané "pes". Ananging, sejatiné tembung kekaro kuwi mau béda. Pes bubo ngrembag bab kang luwih mligi, ya iku infèksi kang lumebu liwat kulit lan nyebar liwat sistem limfatik.

Miturut sejarah, lelara iki nyebabaké pati kang paling akèh ana ing Éropah. Paling ora ana rong kedadéyan pes bubo kang gedhe: *Pes Yustinianus* nalika abad ka-6  lan *Kematian Hitam* nalika abad14 nganti 16. Nalika abad 17 uga ana pagebluk lliyané, kaya ta Pagebluk gedhé Seville (1647), Pagebluk gedhé London (1665-1666), Pagebluk gedhé Wina (1679), lan Pageblug gedhé Marseilles (1720). Sawetara kuwi, nalika abad 19 ana pagebluk menèh ing Asia Tengah. Lelara iki banjur nyebar lan nyebabaké pati marang pirang-pirang yuta nyawané wong kang ana ing Tiongkok lan India nganti abad 20.

Pes bubo uga tau digunakaké kanggo gaman nalika perang. Nalika perang Tiongkok-Jepang kang ka-pindho, tentara Jepang ngebom kutha Ningbo kanthi nggunakaké tuma kang nggawa lelara pes bubo. Sajrone Pengadilan Kejahatan Perang Khabarovsk, Jenderal Kiyashi Kawashima ngaku manawa ing taun 1941, tuma kang kena infèksi pes bubo disebaraké ing kutha Changde .

## Rujukan
ꦥꦕꦺꦠ꧀ꦒꦸꦤꦸꦁ ꦗꦼꦥꦁ

**ꦥꦕꦺꦠ꧀ ꦒꦸꦤꦸꦁ ꦗꦼꦥꦁ** ꦲꦸꦠꦮꦶ '*ꦪꦩꦲꦶꦫꦸ ꧌*yamahiru*꧍*' () ꦪ ꦲꦶꦏꦸ ꦱꦸꦧ꧀ꦱ꧀ꦥꦺꦱꦶꦪꦺꦱ꧀ ꦱꦏꦶꦁ  ꦥꦕꦺꦠ꧀ ꦒꦸꦤꦸꦁ ꦄꦱꦶꦪ ꦥꦔꦶꦱꦥ꧀ ꦒꦼꦠꦶꦃ ꦏꦁ ꦢꦶꦠꦼꦩꦸꦏꦏꦺ ꦲꦶꦁ ꦗꦼꦥꦁ.''

## ꦫꦥ꦳ꦼꦫꦤ꧀ꦱꦶ
Roman Tétralogi Buru

**Roman Tétralogi Buru** yaiku sakumpulan novèl kang kaanggit déning panganggit Pramoedya Ananta Toer. Roman Tétralogi Buru jupuk latar wuri saka mula bukané nagara Indonésia ing wiwitan abad 20. Kanthi maca tétralogi kasebut saolah-olah wektu kita kaya diwalik menyang jaman semana lan urip ing jaman tuwuh ngrembakané *Pergerakan Nasional*, uga anané dhedhet nala, gorèhing batin, katresnan, lan tarungé kadigdayan anonim para srikandhi kang miwiti gumregahé wewangunan nasional kang bakal ngelairaké Indonesia modhèren.

### Bumi Manusia 
Roman pèrangan kapisan: *Bumi Manusia*, minangka dheheran lan gorèhing atiné Minke minangka paraga utama lan *kreator* yaiku pawongan kang asalé saka trah priyayi kang mersudi supaya bisa metu saka enthung kejawèné nuju marang manungsa kang bebas lan mardika, ing sisih liyane'nyigar jiwa Éropa kang dadi simbul lan kiblat saka dhuwuré kawruh lan adab.

Pram gambaraké sawijining prastawa antara Minke kalawan bapaké kang banget-banget *sèntimèntil*. Kaya ta dicaritakaké nalika kadadéyan nalika MInke (paraga utama) ngangkat sembah kaya padatan kang dilakoni déning para punggawa tumrap simbahé lan wong tuwané ing wektu riyaya, lan kang saiki uga ora tumurun sadurungé Bupati iku lungguh ana ing panggonané. Nalika ngangkat sembah dibarataké ilang sakabèhé kawruh lan ngèlmu kang disinaoni taun mbaja taun wekasan ini. Ilang sakabèhé kaéndahan donya kaya kang dijanjèkaké déning majuning kawruh.

### Anak Semua Bangsa 
Kababaré roman kapindho *Anak Semua Bangsa* iki ora mung dikarepaké kanggo ngisi sawijining pérangan ngabangsa kang ana ing titik kasalinan kang wigati lan neomtokaké, nanging uga kanggo ngisi isu kasusastran kang sithik banget ana kang nggarap pérangan wigati iki. Jalaran iku, kababaré roman iki mènèhi wacan liya kanggo kita supaya bisa deleng dalan lan ombyaking sejarah kanthi cara liya saka sisih kang béda.Tétralogi iki kapérang dadi patang buku, pandundum buku iki uga bisa ditegesi minangka sumigaré *pergerakan* kang jedhul ing pirang-pirang periodhé.

Roman kapindho, tétralogi, *Anak Semua Bangsa* yaiku periodhé panalitèn utawa tedhak bumi golèki reroncèning semangat lan uripé bebrayan ing kaum kawula Pribumi kang ora duwé daya memungsuhan kalawan raseksa kang aran Éropah. Ing titik iki Minke diadhepaké antaraning gumuné dhèwèké marang kabudayan Éropah kang akimplah-kimplah lan kasunyatan ing lingkungan bangsané kang dirasa ketinggalan. Sacuwil lelakoné menyang Tulangan, Sidoarjo lan sapatemoné dhèwèké kalawan Khouw Ah Soe, sawijining aktivis *pergerakan* Tionghoa, gegayutané kalawan  kulawarga De la Croix (Sarah, Miriam, lan Hèrbert), kanca Éropané kang liberal, lan wejangan-wejangan Nyai Ontosoroh, maratuwa mesisan guru agungé, kasadharan Minke kagugat kagurah, lan kagugah mangka dhèwèké minangka bayi sakabèhing bangsa saka sadayané jaman kang kudu nulis ing basa Melayu lan tumindak kanggo manungsa-manungsa ing bangsané.

## Rujukan
Naruhito

Naruhito (徳仁), (lair 23 Fèbruari 1960; umur 59 taun), punika kaisar Jepang kaping 126, ingkang mréntah 2019.

## Biografi
## Ugi pirsani 
* Kaisar Jepang
Walang wadhang

jmpl|Kembang walang wadhang
**Walang wadhang** duwé jeneng élmiyah *Dombeya diversifolia* utawa *Pterospermum diversifolium* ya iku wit taunan saka kulawarga *Malvaceae*. Wit iki dhuwuré bisa nganti 30 mèter lan dhiamèter galihé 105 séntimèter. Galihé silindhris lan wernané klawu enom. Ing awak wit iki akèh ditemoni lentisel sing kasar. Godhongé werna ijo selang-seling kasusun spiral lan simétris. Godhong iki lunyu lan ngisoré werna soklat. Kembangé kasusun ana ing tandhan werna krèm. wohé kapsul lan bisa pecah nalika wis tuwa.

## Biologi lan Ékologi 
Kembang Walang wadhang diprodhuksi saben taun. Tetuwuhan iki tuwuh mawa wiji. Pasebaran wiji direwangi dening angin. Wit iki tuwuh kurang luwih 1000 méter ing sadhuwuring samodra lan akèh ditemoni ing alas sekundhèr. Bisa uga tuwuh ana ing lemah masir, pèrèng lan pundhung. Tetanduran iki kasebar ing Pulo Sumatera nganti Papua.

## Piguna 
jmpl|Godhong Walang wadhang
Kayuné sing atos dadi bisa dimupangataké dadi akèh kagunan. Kayu Walang wadhang bisa kanggo piranti wangunan, jobin, prau, mèbel, lan bidhuk. Tlutuh saka godhong iki bisa kanggo tamba gatel ana ing sikil.

## Rujukan
ꦝꦥ꧀ꦠꦂ ꦏꦩꦺꦫ ꧇꧓꧖꧐꧇ ꦢꦼꦫꦗꦠ꧀

ꦏꦩꦺꦫ꧇꧓꧖꧐꧇ꦢꦼꦫꦗꦠ꧀ ꦲꦸꦠꦮꦶ **Kamera Omnidireksional**  (ꦱꦏ ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁ "omni", ꦠꦼꦒꦼꦱꦺ 'ꦏꦧꦺꦃ') ꦲꦸꦒ ꦢꦶꦏꦼꦤꦭ꧀ ꦩꦶꦤꦁꦏ  **ꦏꦩꦺꦫ ꦱꦼꦏꦧꦺꦃ ꦲꦫꦃ**, ꦪ ꦲꦶꦏꦸ ꦏꦩꦺꦫ ꦏꦁ ꦢꦸꦮꦺ ꦧꦶꦢꦁ ꦠꦩ꧀ꦥꦶꦭꦤ꧀ ꦱꦶꦁ ꦤꦸꦠꦸꦥꦶ ꦏꦧꦺꦃ ꦧꦭ꧀  ꦲꦸꦠꦮ ꦥꦭꦶꦁ ꦲꦺꦴꦫ ꦧꦸꦤ꧀ꦢꦼꦂ ꦱꦼꦕꦫ ꦲꦺꦴꦫꦶ ꦲꦺꦴꦫꦶꦗ꦳ꦺꦴꦤ꧀ꦠꦭ꧀.  ꦏꦩꦺꦫ꧇꧓꧖꧐꧇ꦢꦼꦫꦗꦠ꧀  ꦲꦁꦱꦭ꧀ ꦤ꧀ꦗꦸꦥꦸꦏ꧀  360 °  \times  180 ° ꦥꦺꦴꦠꦺꦴ ꦲꦸꦠꦮꦶ ꦥ꦳ꦶꦢꦶꦪꦺꦴ.

## ꦲꦸꦒꦶ ꦢꦼꦊꦔꦼꦤ꧀
*ꦥꦤꦺꦴꦫꦩ
*ꦏꦩꦺꦫ ꧇꧓꧖꧐꧇ ꦢꦼꦫꦗꦠ꧀

## ꦫꦺꦥ꦳ꦼꦫꦼꦤ꧀ꦱꦶ
Dhaptar kamera 360 derajat

Kamera Omnidireksional  (saka tembung "omni", tegese 'kabèh') uga dikenal minangka kamera **derajat 360 derajat**, yaiku kamera sing nduwe bidang tampilan sing nutupi kabèh bal utawa paling ora bunder ing bidang horisontal.  Kamera Omnidireksional  bisa njupuk foto panorama 360 °  \times  180 ° foto utawi video.

## Uga delengen
*Panorama
*Omnidirectional camera

## Referensi
Ceriagrion cerinorubellum

***Ceriagrion cerinorubellum*** utawa kang luwih dikenal minangka kinjeng rawa kang duwéni buntut warna jingga  utawa kinjeng damselfly kang duwéni 2 warna, yaiku jinis kéwan damselfly saka kulawarga Coenagrionidae. Jinis iki asring ditemokaké ing Asia .   

## Panyebaran 
Jinis Sepésiyès iki bisa ditemokaké ing antarané Asia : Banggaladésa, Républik Rakyat Cina, Indonésia, Indhi, Sri Lanka, Myanmar, Malaysia, Pilipina, Malaysia Kulon, Singapura, Tanah Thai, Viètnam .   

## Katrangan lan habitat 
Kéwan iki kalebu jinis damselfly kanthi ukuran awak sedhengan lan duwéni warna mata semu ijo lan semu biru ing sisih dhuwur. Dhadhané warna ijo semu kuning. Ros-rosané 1,2 lan 3  ing pérangan ngisor saha ing pérangan dhuwur saka 7 nganti 10 warnané abang bata. Ros-rosan liyané warna ireng ing setengah péranganing awak sisih buri lan warna biru pucet ing setengah péranganing awak sisih ngarep. Kang jinis wadon padha karo kang jinisé lanang; nanging luwih kuwat lan warnané luwih bureg.  

Kéwan kasebut manak ana ing blumbang, rawa, lan panggonan kang akèh banyuné.      

## Rujukan
Edema paru

**Edema pulmonary** ya iku cairan kang kakumpul ana ing gronggongan hawa  lan parenkim paru-paru kang nyebabaké gangguan obahing hawa lan ndadékaké gagal napas. Kedadéyan iki amarga gagaling jantung kanggo ngompa getih supaya metu saka sirkulasi paru, utawa amarga cedera parenkim utawa pembuluh paru. Anggoné nambani  édéma paru fokus ing telung aspèk: kang sapisanan ya iku ngundhakaké fungsi napas, kang nomer loro nambani panyebab, lan katelu nyegah karusakan kang luwih nemen. Edema paru, mliginé ing fasé akut, bisa nyebabaké gangguan ambegan, serangan jantung amarga hipoksia, lan pati.

## Rujukan 
## Pranala jaba 
* AnimFailureMatters.org  Animasi sing nuduhake Cara Gagal jantung nyebabake akumulasi flu  - Digawé dening Asosiasi Gagal jantung Eropa
Bayur

jmpl|Kembang Bayur
**Bayur** duwé jeneng élmiyah *pterospermum javanicum* utawa *pterospermum blumeanum j* ya iku wit taunan saka kulawarga *Malvaceae*. Wit iki dhuwuré  bisa nganti 50 mèter lan dhiamèter galihé 110 séntimèter. Galihé silindhris lan wernané klawu kasoklatan. Godhongé ijo asimètris. Kembangé kasusun ing malai soklat lan tuwuh ing kèlek godhong. wohé maujud kapsul lan bisa pecah nalika wis tuwa.

## Ékologi 
jmpl|Godhong Bayur
Kembang Bayur diprodhuksi saben taun. Tetuwuhan iki tuwuh mawa wiji. Pasebaran wiji direwangi dening angin. Wit iki tuwuh 1-400 méter ing sadhuwuring samodra lan akèh ditemoni ing alas kanopi lan ing pèrèng. Pasebaran ing Jawa, Sumatera lan Kalimantan.

## Piguna 
Kayu Bayur bisa kanggo gawé kreteg, prau, mèbel, lawang, kagunan, ukiran. Pepangan kanggo obat lara weteng, bisul, disentri, lara untu, kesleo lan kulit mlepuh.

## Rujukan
Virgil van Dijk

**Virgil van Dijk** yaiku salah sawijining pemain bal-balan kang asalé saka nagara Walanda lan bélani klub Liverpool FC. Dhèwèké lair ing kutha Breda surya ping 8 Juli taun 1991, van Dijk duwé dedeg piadeg 193 cm saiki kadhapuk minangka bèg kang paling larang nomer loro sadonya sawise Harry Maguire, senadyan mengkono van Dijk isih kapilih dadi salah siji bèg kang paling apik ing jaman bal-balan modèrn saiki sawisé gabung ing klub Liverpool wiwit taun 2018. Pemain kang duwé tenaga ngédab-édabi iki duwé kaluwihan isa maca *permainan (reading the game)* kanthi fisiké kang rosa. Labuh labeté van Dijk kanggo Liverpool yaiku bisa ngrengkuh gelar juwara Liga Champions ing taun 2019, gelar kang kaenem kanggo Liverpool minangka gelar sepisané ing pagelaran gedhe tanah Éropa. Menang kalawan Tottenham Hotspur ing kutha Madrid ngamanke gelar sepisan kanggo van Dijk kang mung ora main lawasé 35 menit ing ngisor arahané pelatih Jürgen Klopp. Pemain kang duwé nomer geger 4 kasebut kasil bisa menangaké bebungah PFA Player of the Year saka asosiasi bal-balan Inggris lan kalebu ing dhaftar pemain paling apik ing musim 2018/19. Dhèwèké bisa main sacara konsistèn sedawané musim ing lèvel paling dhuwur kompetisi bal-balan Éropa. Van Dijk miwiti karire saka klub Eredivisie Liga Walanda yaiku Willem II, FC Groningèn, Glasgow Celtic, lan Southampton FC sadurungé dituku déning Liverpool.

## Rujukan
ꦏꦁꦏꦸꦁ

**ꦏꦁꦏꦸꦁ** ꦲꦸꦠꦮꦶ Kangkung (*Ipomoea aquatica* Forsk.) ꦲꦸꦒ ꦢꦶꦠꦼꦥꦸꦔꦶ *Ipomoea reptans* Poir1, ꦪ ꦲꦶꦏꦸ ꦮꦸꦗꦸꦢ꧀ ꦗꦶꦤꦶꦱꦶꦁ ꦠꦼꦠꦸꦮꦸꦲꦤ꧀ ꦏꦁ ꦏꦊꦧꦸ ꦗꦔꦤꦤ꧀ ꦭꦤ꧀ ꦢꦶꦠꦤ꧀ꦢꦸꦂ ꦩꦶꦤꦁꦏ ꦥꦔꦤꦤ꧀. ꦏꦁꦏꦸꦁ ꦲꦏꦺꦃ ꦢꦶꦢꦺꦴꦭ꧀ ꦲꦶꦁ ꦥꦱꦂꦥꦱꦂ. ꦏꦁꦏꦸꦁ ꦲꦏꦺꦃ ꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦼꦤ꧀ ꦲꦶꦁ ꦏꦮꦱꦤ꧀ ꦄꦴꦱꦶꦪ ꦭꦤ꧀ ꦮꦸꦗꦸꦢ꧀ ꦠꦼꦠꦸꦮꦸꦲꦤ꧀ ꦏꦁ 
ꦧꦶꦱ ꦢꦶꦠꦼꦩꦺꦴꦤꦶ ꦲꦶꦁ ꦔꦼꦤ꧀ꦢꦶ ꦧꦲꦺ ꦩ꧀ꦭꦶꦒꦶ ꦲꦶꦁ ꦭꦭꦥꦤ꧀ ꦧꦚꦸ.
## ꦒꦩ꧀ꦧꦫꦤ꧀ 
ꦒꦺꦴꦝꦺꦴꦁ ꦏꦁꦏꦸꦁ ꦭꦸꦚꦸ ꦭꦤ꧀ꦮꦔꦸꦤ꧀ꦤꦺ ꦩꦺꦩ꧀ꦥꦼꦂ ꦩꦠ ꦥꦤꦃ, ꦢꦮꦤꦺ 5-6 ꦲꦶꦤ꧀ꦕꦶ. ꦠꦼꦠꦸꦮꦸꦲꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦶ ꦩ꧀ꦫꦩ꧀ꦧꦠ꧀ ꦩꦮ ꦒꦺꦴꦝꦺꦴꦁ ꦱꦼꦭꦁꦱꦼꦭꦶꦁ ꦭꦤ꧀ ꦮꦠꦔꦺ ꦠꦼꦒꦏ꧀ ꦲꦶꦁ ꦥꦁꦏꦭ꧀ ꦒꦺꦴꦝꦺꦴꦁ. ꦠꦸꦮꦸꦲꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦶ ꦮꦂꦤꦤꦺ ꦲꦶꦗꦺꦴ ꦥꦸꦕꦼꦠ꧀ ꦭꦤ꧀ ꦏꦼꦩ꧀ꦧꦔꦺ ꦮꦂꦤ ꦥꦸꦠꦶꦃ. ꦏꦼꦩ꧀ꦧꦔꦺ ꦔꦱꦶꦭꦏꦼ ꦏꦤ꧀ꦛꦺꦴꦁ ꦏꦁ ꦔꦤ꧀ꦝꦸꦠ꧀ ꦥꦥꦠ꧀ ꦮꦶꦗꦶ ꦮꦶꦤꦶꦃ. ꦏꦁꦏꦸꦁ ꦲꦤ ꦲꦸꦒ ꦏꦁ ꦗꦶꦤꦶꦱ꧀ ꦒꦺꦴꦝꦺꦴꦔꦺ ꦲꦩ꧀ꦧ ꦭꦤ꧀ ꦲꦤ ꦲꦸꦒ  ꦏꦁ ꦒꦺꦴꦝꦺꦴꦔꦺ ꦠꦶꦫꦸꦱ꧀.

## ꦥꦶꦒꦸꦤ 
ꦩꦺꦃ ꦏꦧꦺꦃ​ꦠꦺꦠꦸꦮꦸꦲꦤ꧀​ꦏꦁ​ꦲꦺꦤꦺꦴꦩ꧀​ꦧꦶꦱ​ꦢꦶꦥꦔꦤ꧀. ꦲꦩꦂꦒ​ꦏꦁꦏꦸꦁ​ꦠꦸꦮ​ꦱꦺꦫꦠꦺ​ꦏꦱꦂ, ꦥꦸꦕꦸꦏ꧀​ꦏꦁ​ꦲꦺꦤꦺꦴꦩ꧀​ꦭꦸꦮꦶꦃ​ꦢꦶꦱꦺꦤꦺꦔꦶ. ꦏꦁꦏꦸꦁ​ꦧꦶꦱ​ꦢꦶꦥꦔꦤ꧀​ꦩꦺꦤ꧀ꦠꦺꦃ​ꦲꦸꦠꦮꦶ​ꦢꦶꦩꦱꦏ꧀​ꦏꦪ​ꦧꦪꦺꦩ꧀. ꦏꦁꦏꦸꦁ​ꦲꦱꦿꦶꦁ​ꦲꦸꦒ​ꦢꦶꦠꦸꦩꦶꦱ꧀​ꦩꦶꦤꦁꦏ​ꦕꦃ. ꦩꦱꦏꦤ꧀​ꦥꦺꦴꦥꦸꦭꦺꦂ​ꦏꦁ​ꦩꦶꦒꦸꦤꦏꦏꦺ​ꦏꦁꦏꦸꦁ​ꦪ​ꦲꦶꦏꦸ​ꦏꦁꦏꦸꦁ​ꦒꦺꦴꦫꦺꦁ​ꦧꦺꦭꦕꦤ꧀. ꦱꦻꦴꦤ꧀ꦠꦫ​ꦥ꧀ꦭꦺꦕꦶꦁ​ꦏꦁꦏꦸꦁ​ꦮꦸꦗꦸꦢ꧀​ꦩꦺꦤꦸ​ꦏꦁ​ꦩꦶꦱꦸꦮꦸꦂ​ꦱꦏ​ꦭꦭꦢꦤ꧀​ꦭꦺꦴꦩ꧀ꦧꦺꦴꦏ꧀. ꦏꦁꦏꦸꦁ​ꦲꦸꦒ​ꦮꦸꦗꦸꦢ꧀​ꦥꦔꦤꦤ꧀​ꦱꦭꦃ​ꦱꦮꦶꦗꦶꦤꦶꦁ​ꦱ꧀ꦥꦺꦱꦶꦪꦺꦱ꧀​ꦏꦺꦮꦤ꧀​ꦖꦺꦂꦱꦶꦤ​ꦲꦸꦠꦮ​ꦧꦸꦭꦸꦱ꧀.
## ꦒꦭꦺꦫꦶ 

Gambar:Daun Kangkung.jpg|ꦒꦺꦴꦝꦺꦴꦁ ꦏꦁꦏꦸꦁ
Gambar:Arya-kangkung-ipomoea aquatica-Pilangsari 2019 01.jpg|ꦏꦁꦏꦸꦁ
Gambar:Arya-kangkung-ipomoea aquatica-Pilangsari 2019 02.jpg|ꦏꦁꦏꦸꦁ
Gambar:Ong choy water spinach.png|ꦏꦁꦏꦸꦁ ꦱꦼꦧꦼꦁꦏꦼꦠ꧀
Gambar:Arya-Water spinach flower-kangkung-graha nuansa-2019-0.jpg|ꦏꦁꦏꦸꦁ ꦭꦤ꧀ ꦏꦼꦩ꧀ꦧꦁ ꦏꦁꦏꦸꦁ ꦲꦁ ꦢꦺꦱ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ꧈ꦏꦼꦠꦮꦸꦁ꧈ꦕꦶꦉꦧꦺꦴꦤ꧀
Gambar:Arya-Water spinach flower-kangkung-graha nuansa-2019-1.jpg|ꦏꦁꦏꦸꦁ ꦭꦤ꧀ ꦏꦼꦩ꧀ꦧꦁ ꦏꦁꦏꦸꦁ (*zoom*)
ꦒꦿꦶꦤ꧀ꦗꦺ

**ꦒꦿꦶꦤ꧀ꦗꦺ**꧈ **ꦒꦿꦶꦤ꧀ꦗ ꦗꦼꦥꦸꦤ꧀**꧈ ꦲꦸꦠꦮꦶ **ꦱꦥꦸ ꦩꦤꦶꦱ꧀** ꧌Scoparia dulcis꧍ ꦪ ꦲꦶꦏꦸ ꦩꦶꦤꦁꦏ ꦱ꧀ꦥꦺꦱꦶꦪꦺꦱ꧀ ꦠꦸꦮꦸꦲꦤ꧀  ꦱꦶꦁ ꦲꦱꦭꦺ ꦱꦏ ꦱꦸꦏꦸ  *plantaginaceae*. ꦠꦤ꧀ꦢꦸꦫꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦶ ꦲꦸꦒ ꦢꦶꦏꦼꦤꦭ꧀ ꦏꦤ꧀ꦛꦶ ꦒꦿꦶꦤ꧀ꦗꦺ ꦩꦼꦤꦶꦂ꧈ ꦒꦿꦶꦤ꧀ꦗꦺ ꦗꦼꦥꦸꦤ꧀꧈ ꦲꦸꦠꦮ ꦗꦏ ꦠꦸꦮ. 

## ꦩꦸꦥꦔꦠ꧀ 
ꦏꦧꦺꦃ ꦧꦒꦺꦪꦤ꧀ ꦠꦤ꧀ꦢꦸꦫꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦶ ꦔꦺꦩꦺꦴꦠ꧀ ꦱꦥꦺꦴꦤꦶꦤ꧀ ꧌saponin꧍ ꦭꦤ꧀ ꦥ꦳꧀ꦭꦥ꦳ꦺꦴꦤꦺꦴꦮꦶꦢ꧀ ꧌flavonoid꧍, ꦢꦺꦤꦺ ꦲꦺꦴꦪꦺꦴꦢ꧀ ꦔꦺꦩꦺꦴꦠ꧀ ꦄꦭ꧀ꦏꦭꦺꦴꦮꦶꦢ꧀ ꧌alkaloid꧍.  

## ꦒꦊꦫꦶ 

Gambar:Arya-sapu manis - scoparia dulcis - Pilangsari 2019.jpg|ꦱꦥꦸ ꦩꦤꦶꦱ꧀ ꦲꦶꦁ ꦥꦶꦭꦁꦱꦫꦶ꧈ ꦕꦼꦂꦧꦺꦴꦤ꧀
Gambar:Arya-sapu manis - scoparia dulcis - Pilangsari 2019 1.jpg|ꦠꦸꦮꦸꦲꦤ꧀ ꦤꦺꦴꦩ꧀
Gambar:Arya-sapu manis - scoparia dulcis - Pilangsari 2019 2.jpg|ꦠꦸꦮꦸꦲꦤ꧀ ꦒꦿꦶꦤ꧀ꦗꦺ ꦮꦶꦱ꧀ ꦲꦤ ꦏꦼꦩ꧀ꦧꦔꦺ
Gambar:Arya-sapu manis - scoparia dulcis - Pilangsari 2019 3.jpg|ꦠꦸꦮꦸꦲꦤ꧀ ꦒꦿꦶꦤ꧀ꦗꦺ
Gambar:Arya-sapu manis - scoparia dulcis - Pilangsari 2019 4.jpg|ꦏꦼꦩ꧀ꦧꦁ ꦠꦸꦮꦸꦲꦤ꧀ ꦒꦿꦶꦤ꧀ꦗꦺ
Gambar:Arya-sapu manis - scoparia dulcis - Pilangsari 2019 5.jpg|ꦠꦸꦮꦸꦲꦤ꧀ ꦒꦿꦶꦤ꧀ꦗꦺ

## ꦕꦛꦼꦠꦤ꧀