open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Candhi Cangkuang

[thumb|Candhi Cangkuang, [Garut.]]
**Candhi Cangkuang** iku candhi Hindhu kang dumunung ing Kampung Pulo, wewengkon Cangkuang, Kacamatan Leles, Garut, Jawa Kulon. Candhi iki uga kang pisanan tinemu ing Tatar Sundha sarta minangka siji-sijiné candhi Hindhu ing Tatar Sundha.

## Sajarah 
Candhi iki pisanan tinemu taun 1966 déning tim paneliti Harsoyo lan Uka Candrasasmita dhedhasar lapuran Vorderman (terbit taun 1893) ngenani anané reca kang rusak sarta makam leluhur Arif Muhammad ing Leles. Saliyané nemu reruntuhan candhi, ana uga serpihan péso sarta watu-watu gedhé kang dikira paninggalan jaman megalitikum. Panelitèn sabanjuré (taun 1967 lan 1968) kasil nemu yasan makam.

Sanadyan mèh dipesthèkaké yèn candhi iki minangka paninggalan agama Hindhu (watara abad kaping 8 M, sawijining jaman kanthi candhi-candhi ing situs Batujaya lan Cibuaya?), kang nggumunaké ya iku anané pamakaman Islam ing sisihé.

## Géografi 
Candhi Cangkuang dumunung ing sawijining pulo cilik kang wanguné dawa saka kulon mangétan lan jembaré 16,5 ha. Pulo cilik iki ana ing tengah tlaga Cangkuang ing koordinat 106°54'36,79" Bujur Wétan lan 7°06'09" Lintang Kidul. Saliyané pulo kang duwé candhi, ing tlaga iki ana uga loro pulo liyané kanthi ukuran kang luwih cilik.

Lokasi tlaga Cangkuang iki topografiné dumung ing lembah kang subur kira-kira 600-an m l.b.s. (lumahing banyu sagara), kang dikubengi pagunungan: Gunung Haruman (1.218 m l.b.l.) ing sisih wétan-lor, Pasir Kadaleman (681 m l.b.s.) ing sisih kidul-wétan, Pasir Gadung (1.841 m l.b.s.) ing sisih kidul, Gunung Guntur (2.849 m l.b.s.) ing sisih kulon-kidul, Gunung Malang (1.329 m l.b.s.) ing sisih kulon, Gunung Mandalawangi ing sisih kidul-lor, sarta Gunung Kaledong (1.249 m l.b.s.) ing sisih wétan.

## Wangunan Candhi 
Wangunan Candhi Cangkuang kang bisa dideleng saiki iki minangka asil pamugaran kang diresmèkaké taun 1978. Candhi ini madeg ing sawijining lahan pesagi kanthi ukuran 4,7 x 4,7 m, dhuwur 30&nbsp;cm. Sikil yasan kang nyokong *pelipit padma*, *pelipit kumuda*, lan *pelipit pasagi* ukurané 4,5 x 4,5 m dhuwur 1,37 m. Ing sisih wétan ana *penampil* kanggo trap munggah kang dawané 1,5 m lan amba 1,26 m.

Ing antarané sisa-sisa yasan candhi, tinemu uga reca (taun 1800-an) kanthi posisi pinuju sila ing sakndhuwuring *padmasana* gandha. Kaanan reca iki wis rusak, rainé drata, pérangan tangan nganti ugel-ugel wis ilang. Ambané rai 8&nbsp;cm, amba pundhak 18&nbsp;cm, amba pinggang 9&nbsp;cm, padmasana 38&nbsp;cm (dhuwuré 14&nbsp;cm), lapik 37&nbsp;cm & 45&nbsp;cm (dhuwur 6&nbsp;cm lan 19&nbsp;cm), dhuwur 41&nbsp;cm.

Candhi Cangkuang kaya kang katon saiki, sakbeneré minangka asil rekayasa rékonstruksi, sebab yasan asliné mung 35%-an. Mula saka iku, wangun yasan Candhi Cangkuang kang sakbeneré durung diweruhi.

Candhi iki dunungé watara 3 m ing sisih kidulé makam Arif Muhammad.

## Rujukan 
* Bambang Budi Utomo. 2004. *Arsitektur Wangunan Suci Masa Hindhu-Buda di Jawa Kulon*. Kementrian Kebudayaan dan pariwisata, Jakarta. ISBN 979-8041-35-6
* Candhi Cangkuang, Candhi Di Jawa Kulon, artikel-artikel koléksi Arkéologi.net
Bedhah

thumb|Ahli bedhah pinuju ngayahi pembedhahan

**Bedhah** utawa **pambedhahan** (Basa Inggris: *surgery*, Basa Yunani: *cheirourgia* "gawéan tangan") iku spesialisasi sajeroning kadhokteran kang nambani lelara utawa tatu kanthi operasi manual lan instrumen. Ahli bedhah (*surgeon*) bisa wujud dhokter, dhokter untu, utawa dhokter kéwan kang duwé spesialisasi sajeroning babagan èlmu bedhah.

## Pranala njaba 
* Surgeons Net Educational Site 
* Hand-Surgeon.com
* A Manual of Military Surgery, by Samuel D. Gross, MD (1861). The manual used by doctors in the Union Army during the American Civil War.
* An On-Line Surgery Journal Club (via JournalReview.org) 
* AO Surgery Reference
Dermatologi

**Dermatologi** (basa Yunani: *derma* kang tegesé kulit) iku cabang kadhokteran kang nyinaoni kulit lan pérangan-pérangan kang magepokan karo kulit kaya rambut, kuku, klenjar kringet, lan sapanunggalané. Cawang-cawang saka dermatologi antarané: venereologi (ya iku ngèlmu siyang nyinaoni lelara kang ditularaké liwat piranti kelamin), dermatologi kosmetik lan bedhah dermatologi.
Ginekologi

**Ginekologi** (kanthi barès tegesé "ngèlmu ngenani wanita") iku cawang èlmu kadhokteran kang mligi nyinaoni lelara-lelara sistem reprodhuksi wanita (rahim, vagina lan ovarium). Ing jaman modhèren iki, mèh kabèh ginekolog uga dadi ahli obstetrik. Bapak **ginekologi** yakuwi J. Marion Sims.

## Uga delengen 
* Obstetrik
Patologi

**Patologi** iku cawang kadhokteran sing magepokan karo ciri-ciri lan perkembangan lelara liwat analisis owah-owahan fungsi utawa kaanan pérangan awak.

Babagan patologi dumadi saka patologi anatomi lan patologi klinik. Ahli patologi anatomi gawé kajian kanthi neliti organ déné ahli patologi klinik neliti owah-owahan fungsi sing nyata ing fisiologi awak.
Pediatri

[thumb|[Pasien bocah]]

**Pediatri** utawa **ngèlmu kaséhatan anak** iku spesialisasi kadhokteran kang magepokan karo bayi lan bocah. Tembung pediatri dijupuk saka basa Yunani kuna, *paidi* (παιδί) kang tegesé "bocah" lan *iatros* (ιατρός) kang tegesé "dhokter". Sapérangan gedhé dhokter anak minangka anggota saka badan nasional kaya Ikatan Dhokter Anak Indonésia, *American Academy of Pediatrics*, *Canadian Pediatric Society*, lan sapanunggalané. Abraham Jacobi iku bapak pediatri.

Pediatri béda karo kadhokteran diwasa. Prabédan fisik awak kang jelas lan kamatengan *pertumbuhan* ndadèkaké kaséhatan anak madeg minangka spesialisasis dhéwé. Awak kang luwih cilik saka bayi duwé aspèk fisiologis kang béda karo wong diwasa. Aspèk kadhokteran liyané mèlu kapengaruhan kaya déné defek kongenital, onkologi, lan immunologi. Cekaké, nangani pasien anak ora kaya nangani pasien diwasa "versi cilik".

Mangsa *kanak-kanak* iku periode *pertumbuhan*, *perkembangan*, lan kematengan gedhé dhéwé ing manéka organ awak.

Ing abad kaping-19 siji saka limang bocah tilar donya sadurungé umur 5 taun. Sebagian gedhé pepati iku disebabaké déning lelara nular. Saiki *sawetara* pepati iku dicegah kanthi nambani lelara wektu kadadéan. Sapérangan gedhé manèh kanthi nyegah lelara liwat imunisasi.

thumb|Pamriksaan bayi

Dhokter anak uga nyoba nyegah lelara lan tatu liya sadurungé kadadéan. Dhokter anak ngajari para wong tuwa ngenani kaamanan lan gizi, bisa uga ngajari bocak-bocah kang luwih tuwa ngenani cara ngédhani tatu utawa kecanduan alkohol lan rokok. Amarga mangsa cilikan iku wujud mangsa owah-owahan, pancegahan minangka pérangan utama pediatri.

## Pranala njaba 
* Ikatan Dhokter Anak Indonésia
Psikiatri

**Psikiatri** iku cawang èlmu kadhokteran sing nyinaoni aspèk kaséhatan jiwa sarta prabawa timbal balik marang fungsi-fungsi fisiologis organo-biologis awak manungsa. 
Minangka sawijining cawang èlmu kadhokteran, èlmu psikiatri ora madeg dhéwé, nanging tansah kolaborasi lan kabèh aspèké tansah magepokan karo cawang-cawang èlmu kadhokteran liyané, umpamané karo cawang èlmu saraf (Neurologi) lan èlmu lelara njero (Internal Medicine).

Èlmu psikiatri dibangun ing 4 fondasi dhasar, yaiku:
# Dhimènsi Organo-biologis yaiku aspèk kawruh ngenani organ-organ awak sarta fungsi fisiologis awak manungsa khususnya sing berkaitan langsung dengan aspèk kaséhatan jiwa (seperti Sistem Susunan Saraf Pusat)
# Dhimènsi Psiko-edukatif yaiku aspèk kawruh ngenani perkembangan psikologis manungsa sarta prabawa pendidikan-pengajaran marang manungsa wiwit lair nganti tuwa.
# Dhimènsi Sosial-Lingkungan yaiku aspèk kawruh ngenani prabawa kondisi sosial-budaya sarta kondisi lingkungan kauripan marang derajat kaséhatan jiwa manungsa.
# Dhimènsi Spiritual-Religius yaiku aspèk kawruh ngenani prabawa taraf penghayatan lan pengamalan aji-aji spiritual-religius marang derajat kaséhatan jiwa manungsa.
Radhiologi

**Radiologi** iku èlmu kadhokteran kanggo ndeleng pérangan njero awak manungsa migunakaké pancaran utawa radhiasi gelombang, ya iku gelombang elektromagnetik utawa gelombang mekanik. Wiwitané frekuensi sing dianggo awangun sinar-x (*x-ray*) nanging kanthi majuné tèknologi modhèren banjur migunakaké pamindaian (*scanning*) gelombang dhuwur banget (*ultrasonic*) kaya *ultrasonography* (USG) lan uga MRI (*magnetic resonance imaging*).
Obstetrik

**Obstetrik** iku èlmu bedhah kadhokteran kang mligi nyinaoni cara nangani wanita lan bayi sajeroning masa ngandhut, prosès kelairan lan puerperium (periode sawisé kelairan). Para ahli obstetrik akèh-akèhé uga minangka ginekolog.
Kedharuratan mèdhis

ka|jmpl|Cidra minangka salah siji babagan sing ditangani ing kedharuratan mèdhis

**Kedharuratan mèdhis** iku cawang èlmu kadhokteran sing dipraktèkaké ing siji unit gawat dharurat rumah sakit, lan ing papan liyané ing ngendi ana pitulung pisanan marang siji lelara diperlokaké.

Kedharuratan mèdhis fokus marang diagnosis lan pangobatan lelara akut lan cidra sing merlokaké tindakan rikat. Sanadyan babagan iki ora mènèhi perawatan *jangka panjang*, dhokter-dhokter ahli bisa mi pelayanan sabanjuré marang pasien kanthi kasus-kasus tinamtu.

Kedharuratan mhis tuwuh saka kadhokteran umum lan nyakup cawang kadhokteran liyané, kaya èlmu bedhah. Dhokter ahli kudu nguwasani tata cara pambedhahan, resusitasi trauma, panylametan urip liwat jantung lan pernapasan lanjut. Saliyané iku, dhokter perlu uga dijangkepi karo kemampuan anestesi, bedhah plastik, nangani serangan jantung lan liyané sajeroning èlmu lelara njero, nangani pasien ngandhut dharurat, lan nangani kasus mimisen utawa epistaksis.

## Pranala njaba 
* American Academy of Emergency Medicine
* American Board of Emergency Medicine
* American Board of Medical Specialties
* American College of Emergency Physicians
* Canadian Association of Emergency Physicians
* Emergency Medicine 
* European Resuscitation Council
* European Society for Emergency Medicine
* National Centre for Emergency Medicine Informatics
* On-Line Emergency Medicine Journal Club (via JournalReview.org 
* Society for Academic Emergency Medicine
Tata jeneng trinomial

**Tata jeneng trinomial** (Basa Inggris: *trinomial nomenclature*) sajeroning biologi iku tegesé jeneng saka taxa sangisoré tataran spésies. Bab iki béda-béda kanggo sato kéwan lan tetuwuhan:
* tumrap sato kéwan pirsani trinomen. Mung sak tataran diidinaké ing sangisoré tataran spésies: subspesies.
* tumrap tetuwuhan pirsani jeneng ternary. Ora ana watesan cacahing tataran sangisoré tataran spésies: subspesies minangka tataran paling dhuwur.

## Uga delengen 
*Tata jeneng binomial
*Taksonomi
Anestesi

**Anestesi** (pambiusan; asal saka basa Yunani ***an-***"ora, tanpa" lan ***aesthētos**,* "persèpsi, kamampuan kanggo ngrasa"), kanthi umum tegesé tindakan ngilangaké rasa lara nalika ngayahi pambedhahan lan manéka prosedhur liyané sing njalari rasa lara ing awak. Istilah anestesi dipigunakaké sepisanan déning Oliver Wendel Holmes Sr ing taun 1846.

## Rong golongan anestesi 
Obat kanggo ngilangaké nyeri kapérang dadi rong golongan, yaiku *analgetik* lan *anestesi*.
Analgetik iku obat kanggo ngurangi nyeri tanpa disertani ilangé rasa kanthi total. Wong sing ngonsumsi analgetik tetep sadhar. Analgetik ora ngilangaké kabèh rasa nyeri, nanging mung ngènthèngaké rasa nyeri.

Sawetara jinis anestesi njalari ilangé kasadaran, déné jinis sing liya mung ngilangaké nyeri ing pérangan awak tinamtu lan sing nganggo tetep sadar.

## Tipe anestesi 
Sawetara tipe anestesi yaiku:
* Pambiusan total — ilangé kasadaran total
* Pambiusan lokal — ilangé rasa ing laladan tinamtu sing dikarepaké.
* Pembiusan regional — ilangé rasa ing pérangan sing luwih amba saka awak déning blokade selektif ing jaringan spinal utawa saraf sing magepokan

## Deleng uga 
* Kedhokteran
* Anestesiologis

## Pratélan pustaka 
* Martaningtyas, Tsemol (2005): "Terbius memburu paten gas tertawa" 
* Suryanto,dr (1998): "Trauma selama dan setelah operasi" 

## Pranala njaba 
* History of anaesthesia society
Lebanon (film)

***Lebanon*** iku filem perang Israèl sing disutradarani Samuel Maoz. Film iki menangaké Leone d'Oro ing Fèstival Film Internasional Venesia kaping 66,, dadi filem Israèl kapisan sing menangaké pamulèn iku. Film iki durung ditayangaké kanthi amba. Ing Israèl dhéwé filem iki dianggep kontrovèrsial. Film iki dinominasèkaké kanggo Ophir Awards.

## Ingkang maragani 
* Oshri Cohen
* Zohar Shtrauss – Gamil
* Michael Moshonov – Yigal
* Itay Tiran – Asi
* Yoav Donat – Shmulik
* Reymond Amsalem
* Dudu Tassa

## Catethan sikil 
## Pranala njaba 
*
Djibouti (kutha)

**Djibouti** (, Somali: *Jabuuti*, ) iku sawijining kutha ing nagara Djibouti. Kutha iki minangka kutha krajan nagara lan minangka kutha gedhé dhéwé ing Djibouti. Ing taun 2005, kutha iki kang ndunungi cacahé 542.000 jiwa lan jembar wewengkon 630&nbsp;km².

Kutha iki diadegaké taun 1888 lan dadi kutha palabuhan utama ing Djibouti.
Candhi Jiwa

jmpl|Candhi Jiwa
**Candhi Jiwa** iku candhi sing dumunung ing Situs Candhi Batujaya, ya iku situs candhi saka abad wiwitan Masehi, sing tinemu ing kacamatan Batujaya lan sapérangan ing kacamatan Pakisjaya, kabupatèn Karawang, provinsi Jawa Kulon.

Struktur pérangan dhuwur candhi iki nuduhaké wangun kaya kembang padma (teraté). Ing sisih njero ana denah struktur bunder sing kaya-kayané tilas stupa utawa lapik reca Buda. Ing candhi iki oea tinemu trap, saéngga wujudé mper karo stupa utawa reca Buda ing sadhuwuré kembang teraté sing nuju mekar lan ngambang ing banyu. Wangun kaya ngéné iki unik lan durung naté tinemu ing Indonésia. Wangunan candhi Jiwa ora digawé saka watu, nanging saka bata.

## Uga delengen 
* Situs Candhi Batujaya
* Candhi Blandongan

## Réferènsi 
* Bambang Budi Utomo. 2004. *Arsitektur Wangunan Suci Masa Hindu-Buda di Jawa Barat*. Kementrian Kebudayaan dan pariwisata, Jakarta. ISBN 979-8041-35-6

## Pranala njaba 
* Ribuan Umat Budha Ikuti Puja Bakti Waisak di Candhi Jiwa Karawang diakses 15 Sep 2009.
* Pikiran Rakyat: 24 Candhi Terkubur di Karawang diakses 15 Sep 2009.
Freetown

**Freetown** iku kutha krajan sisan kutha gedhé dhéwé ing Sierra Leone. Kutha kang diadegaké ing tanggal 11 Maret 1792 iki duwé wewengkon kang jembaré 357&nbsp;km² lan kang ndunungi cacahé 1.070.200 jiwa (2006). Freetown minangka kutha plabuhan utama ing Samodra Atlantik.
Patrick Swayze

**Patrick Wayne Swayze ** (;  punika satunggiling pameran priya, penari, penyanyi lan panulis lagu asal Amérika Sarékat. Panjenenganipun misuwur salebetipun perannipun minangka pameran priya romantis salebetipun filem  *Dirty Dancing* lan *Ghost* lan ugi minangka Orry Main salebetipun sérial TV *North and South*. Panjenenganipun dipunnobataken déning kalawarti *People*  minangka salah satunggiling "Sexiest Man Alive" ing taun 1991.

## Pranala njawi 
*

## Rujukan
Giancarlo Fisichella

**Giancarlo Fisichella** (akrab dipinundang **Fisi** utawi **Fisico**, ) punika satunggiling pambalap Formula 1 asal Italia. Piyambakipun sapuniki mbalap minangka pambalap panggantos Felipe Massa kanggé tim Scuderia Ferrari. Sadèrèngipun ing Ferrari, Fisico sampun mbalap sesarengan tim Minardi, Jordan, Benetton/Renault, Sauber, lan Force India. Fisico kanthi resmi mbalap kanggé tim Ferrari wiwit GP Italia 2009 dumugi ahir usum. Ing sanjawining F1, Fisico ugi gadhah satunggal tim balap GP2 kanthi nama FMS International. Piyambakipun ugi tumut dados sponsor kanggé tim SLF AS Roma.

Dumugi sapuniki, Fisichella sampun menangi balapan F1 kathaipun kaping tiga. Kamenangan perdhananipun (GP Brazil 2003) kaétang istiméwa sanget lan unik, amargi panjenenganipun dipunsahaken minangka pamenang sanès ing inggil trèk, nanging liwat sidhang pangadilan bandhing FIA ing Paris gangsal dinten sasampunipun lomba. Fisico lajeng pikantuk piala kamenanganipun sasampunipun nengga laminipun kalih minggu ing GP San Marino.

## Pranala njawi 
* Situs resmi (mawi basa Italia) 
* Situs resmi tim Force India
* Giancarlo Fisichella  ing F1 database
* Statistik karir Fisico
* Profil Giancarlo Fisichella
Palang Merah Indonésia

thumb|200px|Logo Palang Merah Indonésia
**Palang Merah Indonésia** (**PMI**) iku sawijining organisasi perhimpunan nasional ing Indonésia sing makarya ing babagan sosial kamanungsan. PMI ora mihak ing golongan pulitik, ras, utawa agama tinentu. PMI ing pangleksanané uga ora mbédakaké sapa sing arep ditulungi nanging ngutamakaké obyek kurban sing paling mbutuhaké pitulungan kanggo keslametan jiwané. Nganti saiki PMI wis ana ing 33 PMI Dhaérah (tingkat provinsi) lan watara 408 PMI Cabang (tingkat kutha/kabupatèn) ing Indonésia.
PMI punika tugasipun warni-warni ing babagan sosiyal. Tiyang saged nyumbang rah lumantar PMI. Wonten ing PMi ngrika boten lajeng dipunsedhot rahipun, nanging dipunpriksa rumiyin. Tiyang ingkang badhé dhonor dharah utawi nyumbang rah kedah saras. Rahipun pancen tirah. Manawi makaten saweg dipunsedhot dipunobati saprelunipun.
Tiyang ingkang kekirangan rah saged nyuwun biyantu dhateng PMI punika. Caranipin boten kénging grusa-grusu, kirang begjanipun saged mbandakalani. Langkung rumiyin kedah dipunpriksa kanthi tliti golongan rahipun. Golongan rah punika warna-warni, wonten goongan rah A, B, AB, lan O. Sasampunipun dipunpriksa golongan rahipun, upaminipun golongan A, lajeng dipunsumbang inggih golongan rah A. Makaten sapiturutipun.

## Sajarah 
Pitulas dina sawisé Proklamasi Kemerdékaan RI Presidhén Soekarno ngongkon gawé organisasi Palang Mérah Nasional. banjur Dr. Buntaran sing waktu kapungkur jabat Mantri Keséhatan RI Kabinet I, tanggal 5 Séptémbér 1945 gawé panitia yakuwi: dr R. Mochtar (Ketua), dr. Bahder Djohan (Penulis), lan dr Djoehana Wiradikarta; dr Marzuki; dr. Sitnala (anggota)

Tanggal 17 Séptémber 1945 Palang Mérah Indonésia wis kebentuk. PMI diakui karo komité Palang Mérah Internasional di taun 1950.

## Pirsani uga 
* Transfusi getih
* Donor getih

## Pranala njaba 
* Palang Merah Indonesia (PMI)
* http://www.pmi.or.id
SR (disambiguasi)

**SR**, **sr**, utawa **Sr** bisa ngrujuk marang:

## SR 
*Akronim saka Skala Richter, ékan sing asring dipigunakaké sajeroning lindhu.
*Akronim saka *Saudi Riyal*, sebutan internasional kanggo valuta Arab Saudi.
*Kode IATA kanggo Swissair 
*Akronim saka Sveriges Radio, radhio nasional Swèdhen
*Basa pamrograman SR
*Akronim saka *stochastic resonance* utawa résonansi stokastik
*Akronim saka Sekolah Rakyat
*Akronim saka Seni rupa

## sr 
**sr** bisa ngrujuk marang:
* Kode nagara Suriname (ISO 3166-1 alpha-2)
* Kode Basa Serbia (ISO 639 alpha-2)
*Steradian, sawijining ékan ukur sudhut

## Sr 
**Sr.** bisa ngrujuk marang:
* Senior, wong sing duwé pengalaman luwih, utawa luwih tuwa. 
**Sr** bisa ngrujuk marang:
* "Sr" wujud simbol kimia kanggo Strontium.
* Angka Strouhal sajeroning èlmu fisika
Skala Richter

thumb|325px|Pangètungan matématis skala Richter
**Skala Richter** utawa **SR** didhèfinisikaké minangka logaritma (basis 10) saka amplitudo maksimum, kang diukur sajeroning ékan mikrometer, saka rekaman lindhu déning instrumèn pangukur lindhu (seismometer) Wood-Anderson, ing let 100 km saka pusat lindhuné. Minangka conto, upamané awaké dhéwé duwé rekaman lindhu (seismogram) saka seismometer kang kapasang adohé 100&nbsp;km saka pusat lindhuné, amplitudo maksimumé 1&nbsp;mm, mula kekuwatan lindhu mau ya iku log (10 pangkat 3 mikrometer) padha karo 3,0 skala Richter. Skala iki diusulaké déning fisikawan Charles Richter.

Kanggo nggampangaké wong sajeroning nemtokaké skala Richter iki, tanpa liwat pangètungan matématis kang rumit, mula digawé tabèl prasaja kaya déné gambar ing sisih tengen iki. Parameter kang kudu dikawruhi ya iku amplitudo maksimum kang karekam déning seismometer (sajeroning milimeter) lan béda wektu tempuh antarané gelombang-P lan gelombang-S (sajeroning detik) utawa let antarané seismometer karo pusat lindhu (sajeroning kilomèter). Sajeroning gambar ing sisih tengen iki contoné sawijining seismogram duwé amplitudo maksimum gedhéné 23 milimeter lan let antarané gelombang P lan gelombang S iku 24 detik mula kanthi narik garis saka titik 24 dt ing sisih kiwa nuju titik 23&nbsp;mm ing sisih tengen mula garis mau bakal motong skala 5,0. Dadi skala lindhu mau gedhéné 5,0 skala Richter.

Skala Richter awalé mung digawé kanggo lindhu-lindhu kang dumadi ing laladan California Kidul waé. Nanging sajeroning perkembangané skala iki akèh diadhopsi kanggo lindhu-lindhu kang dumadi ing papan liyané.

Skala Richter iki mung cocog dipigunakaké kanggo lindhu-lindhu kang cerak karo magnitudo lindhu sangisoré 6,0. Sadhuwuré magnitudo iku, pangètungan mawa tèknik Richter iki dadi ora répresentatif manèh.

Perlu dièlingi yèn pangètungan magnitudo lindhu ora mung migunakaké tèknik Richter kaya iki. Kadhangkala dumadi kasalahpahaman sajeroning pawarta ing medhia ngenani magnitudo lindhu iki amarga metode kang dipigunakaé sok ora disebutaké sajeroning pawarta ing medhia, saéngga bisa dadi antarané instansi siji karo instansi liyané ngetokaké gedhé magnitudo kang ora padha.

## Pirsani uga 
* Skala Mercalli
* Magnitudo lindhu

## Pranala njaba 
* USGS: magnitude and intensity
* What is Richter Magnitude?
Otolaringologi

**Otolaringologi** iku cawang èlmu kadhokteran sing mligi nliti ndhiagnosis lan nambani lelara kuping, irung, tenggorok sarta sirah lan gulu. Ing Indonésia, cawang kadhokteran iki populèr kanthi jeneng *Èlmu Telinga Hidung Tenggorokan Bedah Kepala Leher* utawa **THT-KL**.

Otolaringologi dumadi saka sawatara cawang ya iku:
# Otologi: èlmu sing nyinaoni kupig lan kelainan sarta operasi mikro kuping.
# Rinologi: èlmu ngenani irung lan sinus paranasal saéngga wektu iki kerep uga karan rinologi lan sinusologi
# Laringofaringologi: èlmu ngenani tenggorok
# Onkologi Bedhah Sirah Gulu: Subbagéan sing nangani tumor ing THT Sirah lan Gulu
# Neurotologi
# Bronkoesofagologi
# Plastik Rekonstruksi
# Alergi Imunologi
# THT-Komunitas

## Pratélan lelara sing kerep ing pérangan Otolaringologi: 
* Tonsilitis
* Tumor nasofaring
* Tumor laring (pita swara)
* Tumor sinus dan hidung
* Tumor ilat
* Tumor parotis
* Tumor tonsil
* Otitis médhia/congèk
* Sinusitis
* Faringitis
* Rinitis alergi
* Otitis eksterna
* Gangguan pangrungon (budheg)
* Vertigo
* Tinnitus
* Trauma rai 
* Paresis pita suara
* Gangguan menelan
* Barang asing ing saluran nafas
* Barang asing ing saluran cerna
* Gangguan wicara ing bocah
Endokrinologi

**Endokrinologi** (saka basa Yunani: ἔνδον, *endon*, "ing jero "; κρῑνω, *krīnō*, "misahaké"; lan-λογία, *-logia*) iku cawang èlmu kadhokteran kang nangani lelara ing sistem endokrin sarta sekresi kanthi spésifik kang karan hormon.

## Pranala njaba 
* Endocrinology
* Endotext
* Useful Endocrinology Resources for Residents 
* Endocrinology journals from Elsevier 
* Endocrinology news updates from Elsevier
* 
* The Hormone Foundation 
* Endocrinology Center medical in Thailand
Gastroenterologi

**Gastroenterologi** utawa **gastrologi** iku spesialisasi èlmu kadhokteran kang konsèntrasi marang lelara sistem pancernaan. Lelara sajeroning sistem pancernaan racaké kapisah kanthi anatomis lan faali. Lelara sajeroning ati dumunung ing sangisoré cawang hepatologi, kang isih ana ing sangisoré naungan gastroenterologi.

Sawetara tandha lan tandha-tandha kelainan ing saluran pancernaan:
* bebelen
* diare
* muntah
* nausea
* nyeri awak

## Tokoh wigati 
* William Beaumont
* Basil Hirschowitz
* Burrill Bernard Crohn

## Pranala njaba 
* American College of Gastroenterology 
* American Society for Gastrointestinal Endoscopy 
* On-Line Gastroenterology Journal Club (via JournalReview.org) 
* World Gastroenterology Organisation
* GastroHep.com - the global online resource for all aspects of Gastroenterology, Hepatology & Endoscopy
* The Digital Atlas of Video Education - Gastroenterology
Dhokter kulawarga

**Dhokter kulawarga** iku dhokter sing profèsiné mligi minangka Dhokter Praktik Umum sing ngayahi Pelayanan Kaséhatan Strata Pisanan (pelayanan kaséhatan primer) kanthi nerapaké prinsip-prinsip Kedhokteran Kulawarga, kadhangkala dhokter kulawarga iki bisa duwé fungsi ing rumah sakit minangka **koordinator**, pambéla hak pasien lan kanca (**advokasi**) saka tindakan tindakan medhis sing manawa ora optimal.

## Rujukan 
* Rakel, Text book of Family Medicine, seventh edition, Saunders, 2007.
* Jeanette, Current diagnosis and treatment family medicine, sec edition, lange, 2007
* G Murtagh, General Practice,3th edition mc graw hill 2006
* A Gorron, Primary care medicine,5th edition, lippincotts 2007
* Sloan, Essensial of Family medicine, 5th edition,lippincotts 2008
* Roger, Oxford textbook of primary medical care,oxford university press 1st edition, 2004

## Pranala njaba 
* http://familymedicine.ugm.ac.id/ 
* http://www.who.int/topics/primary_health_care/en/
* http://www.globalfamilydoctor.com/
* http://www.euract.org/
* http://www.hkcfp.org.hk/
* http://www.thepafp.org/
* http://www.cfps.org.sg
* http://www.afpm.org.my/v2/index.htm 
* http://www.uib.no/isf/guide/family.htm
Hematologi

**Hematologi** iku cawang èlmu kaséhatan sing nyinaoni getih, organ pembentuk getih lan lelaraé. Asal tembung saka basa Yunani *haima* tegesé getih.

## Cawang 
Hematologi kanthi umum dipérang dadi 3 pérangan miturut jinis lan grup sèl getih sing disinaoni.

* Sel getih abang
** anemia
** hemoglobinopati
** bank darah (sèl getih abang lan plasma)
* Sel getih putih
** leukemia
** neutropenia
** kelainan mieloproliferatif
** sindrom mielodisplasia
** limfoma lan lelara limfoproliferatif
** multimieloma
* Plasma darah lan pembekuan darah
** pendarahan lan kelainan pambekuan getih
** trombosis
** trombositopenia lan trombositosis

## Pangujian 
Pangujian sing umum diayahi kanggo nyelidhiki masalah hematologi dumadi saka:
* itung getih pepak
* filem getih
* biopsi jaringan balung

## Pangobatan 
Pangobatan dumadi saka:
* Medikasi
* Transfusi getih (kanggo anemia)
* Veneseksi (kanggo hemokomatosis utawa pulisitemia)
* Transplantasi jaringan balung (kanggo leukemia)
* Kemoterapi (kanggo leukemia)
* Radhioterapi (kanggo leukemia)

## Laboratorium 
Hematologi sajeroning asil laboratorium nuduhaké asil uji marang sampel getih. Jinis pamriksaan hematologi antarané:

(Katrangan:aji rujukan bisa béda-béda ing saben laboratorium)
Rématologi

**Rematologi**, iku subspesialis èlmu lelara njero, kang konsèntrasi marang diagnosis lan terapi **lelara rematik**. Istilah iki asal saka basa Yunani *rheuma*, kang tegesé "kang mili kaya kali utawa aliran" lan panambang *-ologi*, kang tegesé "èlmu". Para rheumatolog mligi urusan karo masalah kang nglibataké kaanan jaringan konektif.

## Lelara 
Lelara kang didiagnosis rheumatolog kalebu:

* arthritis rheumatoid
* eritematosus lupus
* sindrom Sjögren
* skleroderma (sklerosis sistemik)
* dermatomiositis
* polikondritis
* polimiositis
* polymyalgia rheumatica
* osteoarthritis
* arthritis septik
* fibromyalgia
* pirai, pseudogout
* spondiloartropati
** spondilitis ankilosing
** arthritis reaktif (sindrom Reiter)
** artropati psoriatik
** spondilitis enteropati
** artropati reaktif
* vaskulitis
** polyarteritis nodosa
** purpura Henoch-Schönlein
** lelara serum
** granulomatosis Wegener
** arteritis sel raseksa
** arteritis temporal
** arteritis Takayasu
** sindrom Behçet
** lelara Kawasaki (sindrom nodus limfa mukokutaneus)
** lelara Buerger (thromboangiitis obliterans)

## Diagnosis 
Reumatolog bisa nerapaké metodhe diagnosis ing ngisor iki:
* tes laboratorium (umpamané. tingkat sedhimentasi eritrosit, faktor rheumatoid)
* Sinar X lan metodhe pencitraan liya
* Sitologi lan patologi kimia cuwèran kang diaspirasèkaké saka sendhi kang kapengaruh (kanggo mbédakaké arthritis septik lan gout)

## Parawatan 
Sapérangan gedhé lelara rematik ditambani nganggo analgesik, NSAID (Non-Steroid Anti-Inflammatory Drugs), steroid (sajeroning kasus serius), DMARD (Disease-Modifying Anti-Rheumatic Drugs), antibodi monoklon, kaya infliksimab lan adalimumab, lan reseptor TNF larut etanersept.

Fisioterapi wigati banget sajeroning akèh parawatan kaanan ora teratur rheumatologi.

## Pranala njaba 
* ACR: The American College of Rheumatology.
* NCP: Nature Clinical Practice Rheumatology.
* JCR: Journal of Clinical Rheumatology .
* IFR: Institut Ferran de Reumatologia.
Kedhokteran rehabilitasi mèdhis

taun 1936]]

**Kedhokteran rehabilitasi medhik** (basa Inggris: *Physical medicine and rehabilitation* (PM&R), utawa *physiatry* (fĭz'ē-āt'rē or fĭ-zī'ə-trē), iku cawang kadhokteran kang tujuané ngundhakaké lan ndandani kamampuan fungsional lan kualitas urip kanggoné pasien kang ngalami kacacadan fisik utawa cacad.  Dhokter rehabilitasi medhik kang wis ngrampungké sinau ing babagan iki diarani *physiatrist*.

## Rujukan 
*Famous Canadian Physicians: Dr. Gustave Gingras  at Library and Archives Canada
Laboratorium

[thumb|right|180px|Laboratorium [biokimia lumrahé ngamot piranti-piranti lan pereaksi kimia.]]

**Laboratorium** (dicekak ***lab***) iku papan riset èlmiah, èksperimèn, pangukuran utawa pelatihan èlmiah diayahi. Laboratorium racaké digawé kanggo ngayahi kagiyatan-kagiyatan mau kanthi terkendali. Laboratorium èlmiah racaké dibédakaké miturut disiplin ilmuné, umpamané laboratorium fisika, laboratorium kimia, laboratorium biokimia, laboratorium komputer, lan laboratorium basa.

## Uga delengen 
* Level kasalametan biologi
Onkologi

**Onkologi** iku sub-babagan medhis kang nyinaoni lan ngrawat kanker. Dhokter kang nekuni onkologi karan onkolog. Istilah iki asal saka basa Yunani: *onkos* (ονκος), kang tegesé masa utawa tumor l panambang *-ology*, kang tegesé "nyinaoni".

Onkologis bisa dipérang miturut jinis perawatan kang disadiakaké.
* Onkologi radhiasi: orang kang mligi ngenani perawatan kanker nganggo radhiasi, siji prosès kang karan radhioterapi.
* Bedhah Onkologi iku kang ahli sajeroning pambuangan tumor, kang ana ing pérangan:

# Bedhah
# THT-KL
# Obsgyn
# Mata
* Onkologi medhis iku kang migunakaké pangobatan utawa kemoterapi kanggo ngrawat kanker.

Onkologi ngayahi bab ig ngisor iki:
* diagnosis kanker
* Terapi (ya iku operasi, kemoterapi, radhioterapi lll)

## Uga delengen 
* Terapi Gen
* Pengobatan Anti-angiogenesis
* Perawatan kanker eksperimental

## Pranala njaba 
* Rumah Kanker - Informasi Pengobatan dan Perawatan Kanker
* National Cancer Institute 
* American Cancer Society
* Canadian Cancer Society
* BC Cancer Agency
* International Agency for Research on Cancer
* Cancer Research UK
* Cancerbackup 
* MacMillan cancer relief
* Panduan Quackwatch untuk terapi kanker alternatif
* Oncowiki: A Wiki based repository of Cancer Chemotherapy Regimens 
* People Living With Cancer South Africa 
* Articles on the scientific basis of popular alternatives.
Sinar-X

[thumb|right|Sawijining foto sinar-X (radhiograf) dijupuk déning [Wilhelm Röntgen|Röntgen]]

**Sinar-X** utawa **sinar Röntgen** iku wangun radhiasi elektromagnetik kanthi dawa gelombang watara 10 nanometer nganti 100 picometer (mèmper frekuensi sajeroning jangka 30 PHz nganti 60 EHz). Sinar-X lumrahé dipigunakaké sajeroning diagnosis gambar medikal lan Kristalografi sinar-X. Sinar-X iku wangun saka radiasi ion lan bisa mbebayani.

## Uga delengen 
* Kristalografi sinar-X
* Astronomi sinar-X 
* Mesin sinar-X
* Mikroskopi sinar-X
* Pengukur Geiger
Nanometer

**Nanometer** iku siji ukuran dawa kang padha karo 1.0×10−9 mèter — utawa sapramilyar mèter. Nanometer minangka ékan dawa SI, kang lumrahé dipigunakaké kanggo ngukur dawa gelombang cahya katon (400&nbsp;nm nganti 700&nbsp;nm), radhiasi ultraviolet, sinar gamma; lsp.

* 1&nbsp;nm = 1000 pikometer.
* 1000&nbsp;nm = 1 mikrometer (utawa 1 mikron)

pikometer &lt;&lt; **nanometer** &lt;&lt; mikrometer

## Uga delengen 
* 1 E-9 m
* SI
* Prefix SI
* Ordo besaran
Dhokter

**Dhokter** (saka basa Latin kang tegesé "guru") iku pawongan kang amarga kaèlmuané ngupaya nambani wong-wong lara kang diarani pasiyen. Ora kabèh wong kang nambani lelara bisa karan dhokter. Amarga, supaya bisa dadi dhokter lumrahé kudu ngayahi sekolah ing pawiyatan luhur lan pelatihan mirunggan saéngga duwé gelar ing babagan kadhokteran.

Supaya dadi dhokter, wong kudu ngrampungaké pendhidhikan ing sekolah kedhokteran sajeroning sawatara taun gumantung sistem kang dianggo déning universitas papan sekolah kedhokteran mau.

Ing Indonésia Pendhidhikan Dhokter ngacu marang siji Kurikulum Inti Pendhidhikan Dhokter Indonésia (KIPDI). Wektu iki dipigunakaké KIPDI III kang migunakaké sistem *Problem Based Learning*

Pendhidhikan dhokter ing Indonésia mbutuhaké 10 semester supaya dadi dhokter, 7 semester kanggo ngéntukaké gelar sarjana (Sarjana Kedhokteran/S.Ked) ditambah 3 semester koskap (*clerkship*) ing Rumah Sakit.

Dhokter sawisé mèlu pendhidhikan lanjut (spesialisasi) lumrahé dibedakaké dadi:
* dhokter kulawarga-mriksa lelara kanthi umum 
* dhokter spesialis-duwé keahlian sajeroning siji babagan (organ, golongan lll) medhis kanthi spesifik
* dhokter untu-duwé keahlian mirunggan ing babagan untu

## Uga delengen 
* Sekolah kadhokteran
* Sumpah Dhokter Indonésia
* Etika kadhokteran
* Peradilan Dhokter
* Resep dhokter
* Dhoktor
* Lelara
* Ikatan Dhokter Indonésia
* Pasiyèn

## Pranala njaba 
* Ikatan Dhokter Indonésia (IDI) 
* Pengurus Besar Ikatan Dhokter Indonésia (PB-IDI)
* Ikatan Ahli Bedah Indonésia 
* Perhimpunan Dhokter Spesialis THT-KL Indonésia (PERHATI-KL)
Wuku Kuningan

jmpl|Bethari Uma ing Wuku Kuningan
**Kuningan** iku wuku sing kaping rolas. Miturut kaum tradhisional ing Bali lan Jawa, minggu iki dilindhungi déning Bathara Indra. Ing minggu iki tibané dina Riyaya Kuningan ing dina Setu Kliwon.

Ngaat - Wage
Senen - Kliwon
Selasa - Legi
Rebo - Paing
Kemis - Pon
Jemuwah - Wage
Setu - Kliwon

## Uga delengen 
* Peken
* Wuku
* Pancawara
Wuku Langkir

**Langkir** iku wuku sing kaping telulas. Miturut kaum tradhisional ing Bali lan Jawa, minggu iki dilindhungi déning Bathara Kala.

Ngaat - Legi
Senen - Paing
Selasa - Pon
Rebo - Wage
Kemis - Kliwon
Jemuwah - Legi
Setu - Paing

## Uga delengen 
* Peken
* Wuku
* Pancawara
Wuku Mandasiya

**Mandasiya** iku wuku sing kaping patbelas. Miturut kaum tradhisional ing Bali lan Jawa, minggu iki dilindhungi déning Bathara Brahma.

Ngaat - Pon
Senen - Wage
Selasa - Kliwon
Rebo - Legi
Kemis - Paing
Jemuwah - Pon
Setu - Wage

## Uga delengen 
* Peken
* Wuku
* Pancawara
Wuku Julungpujut

**Julungpujut** iku wuku sing kaping limalas. Miturut kaum tradhisional ing Bali lan Jawa, minggu iki dilindhungi déning Bathara Guritna.

Ngaat - Kliwon
Senen - Legi
Selasa - Paing
Rebo - Pon
Kemis - Wage
Jemuwah - Kliwon
Setu - Legi

## Uga delengen 
* Peken
* Wuku
* Pancawara
Wuku Pahang

**Pahang** iku wuku sing kaping nembelas. Miturut kaum tradhisional ing Bali lan Jawa, minggu iki dilindhungi déning Bathara Tantra.

Ngaat - Paing
Senen - Pon
Selasa - Wage
Rebo - Kliwon
Kemis - Legi
Jemuwah - Paing
Setu - Pon

## Uga delengen 
* Peken
* Wuku
* Pancawara
Kuruwelut

**Kuruwelut** iku wuku kang kaping pitulas (17). Miturut para pangagem budaya ing Bali lan Jawa, pitung (7) dina sajeroning wuku iki pinayungan déning Bathara Wisnu. Araning pitung dina mau yaiku:

Ngaat - Wage
Senen - Kliwon
Selasa - Legi
Rebo - Paing
Kemis - Pon
Jemuwah - Wage
Setu - Kliwon

## Priksani uga 
* Peken
* Wuku
* Pancawara
Wuku Wuye

**Wuye** (ing Bali karan Uye), iku wuku sing kaping rorlikur. Miturut kaum tradhisional ing Bali lan Jawa, minggu iki dilindhungi déning Bathara Kuwera.

Ngaat-Wage
Senen-Kliwon
Selasa-Legi
Rebo-Paing
Kemis-Pon
Jemuwah-Wage
Setu-Kliwon

## Uga delengen 
* Peken
* Wuku
* Pancawara
Kurup (disambiguasi)

**Kurup** bisa tegesé:

*  Désa Kurup ing kecamatan Lubukbatang kabupatèn Kabupatèn Ogan Komering Ulu
* Jeneng kulawarga ing tlatah India
* Kurup, pétungan wektu ing Kalèndher Jawa
Histologi

**Histologi** iku babagan biologi kang nyinaoni struktur jaringan kanthi detil migunakaké mikroskop marang cawisan (*sediaan*) jaringan kang dipotong tipis. Histologi bisa uga sinebut èlmu anatomi mikroskopis. Babagan biologi iki migunani banget sajeroning kaakuratan diagnosis tumor lan manéka lelara liya kang sampelé perlu pamriksaan histologis.

Cara gawé sediaan histologis karan mikroteknik. Gawé sediaan saka sawijining jaringan diwiwiti kanthi operasi, biopsi, utawa autopsi. Jaringan kang dijupuk sabanjuré diprosès kanthi fiksatif kang bakal njaga supaya sediaan ora bakal rusak (gèsèr posisiné, bosok, utawa rusak). Fiksatif kang paling umum dipigunakaké yakuwi formalin (10% formaldehida kang dilarutaké sajeroning banyu). Larutan Bouin uga bisa kanggo fiksatif alternatif sanadyan asilé ora bakal apik kaya formalin amarga bakal ninggal tilas warna kuning lan artefak. Artefak iku barang kang ora ana ing jaringan asli, nanging katon ing asil pungkasan sediaan. Artefak iki dumadi amarga kurang sempurnané gawé sediaan.

Sampel jaringan kang wis kafiksasi direndhem sajeroning cuwèran etanol (alkohol) bertingkat kanggo ngilangaké banyu sajeroning jaringan (dehidrasi). Sabanjuré sampel dipindah menyang toluena kanggo ngilangaké alkohol (dealkoholisasi). Langkah pungkasan kang diayahi yakuwi nglebokaké sampel jaringan sajeroning parafin panas kang nginfiltrasi jaringan. Sajeroning prosès kang lumangsung watara 12-16 jam iki, jaringan kang wiwitané lembek bakal dadi atos saéngga luwih gampang dipotong nganggo mikrotom. Pamotongan nganggo mikrotom iki bakal ngasilaken lapisan kanthi kandel 5 mikrometer. Lapisan iki sabanjuré didèlèh ing sadhuwuring kaca objek kanggo diwènèhi warna.

Pewarnaan perlu diayahi amarga objek kanthi kandel 5 mikrometer bakal katon transparan sanadyan ing sangisoring mikroskop. Pewarna kang biyasa dianggo ya iku hematoxylin lan eosin. Hematoxylin bakal mèhi warna biru ing nukelus, déné eosin mènèhi warna abang enom ing sitoplasma. Isih ana manéka dat warna liya kang biyasa dipigunakaké sajeroning mikroteknik, gumantung marang jaringan kang péngin diamati. Èlmu kang nyinaoni pewarnaan jaringan karan histokimia.

## Klasifikasi histologis jaringan kéwan 
* epitelium: nglapisi klanjer, saluran pancernaan, kulit, lan sawatara organ kaya ati, paru-paru, ginjel
* endotelium: nglapisi pembuluh getih lan pembuluh limfa
* mesotelium: nglapisi gronggongan pleural, peritoneal, lan perikardial
* mesenkima: sèl kang ngisi ruangan antarorgan, umpamané sèl lemak, otot, lan tendon sèl getih: dumadi saka sèl getih abang lan getih putih, sajeroning limfa utawa limpa
* neuron: sel-sel kang mbentuk utek, saraf, lan sapérangan klanjer kaya déné pituitari lan adrenal
* plasenta: organ terspesialisasi kang duwé peran sajeroning pertumbuhan fetus sajeroning rahim sang ibu
* sèl indhuk: sèl-sèl kang bisa tumuwuh dadi siji utawa sawatara jinis sèl ing dhuwur.

Jaringan saka tetuwuhan, jamur, lan mikroorganisme uga bisa disinaoni kanthi histologis, nanging strukturé béda saka klasifikasi ing dhuwur.
Kardiologi

**Kardiologi** (asal saka basa Yunani: καρδιά (kardia) sing tegesé jantung) iku cawang èlmu kadhokteran sing mligi nyinaoni lelara jantung lan pembuluh getih. Kardiologi lumrahé dipérang dadi: *kelainan* jantung gawan, lelara jantung koroner, gagal jantung, lelara jantung valvular, aritmia lan elektrofisiologi, sarta *kelainan* pembuluh getih utawa vaskular (arteri lan vena). Dhokter sing nekuni lan nyambut gawé ing lingkup lelara jantung lan pembuluh getih karan Kardiologis utawa Kardiolog.
Basa Buyang

**Basa Buyang** iku salah sawijining basa Kradhay sing kocap ing kabupatèn Guangnan lan Funing, Propinsi Yunnan, RRC. Basa iki sanadyan sithik cacahing pamocape, kanggep wigati kanggo mbaliwangun basawangsa Awstro-Thay. Amarga, basa iki mbedani ana ing basawangsa Kradhay. Basa iki nglestarèkaké oyot dwiwanda sing dadi pligene basa Awstronesiyah. Tuladhane ya iku tembung /matɛ́/ "mati", /matá/ "mata", /qaðù/ "sirah (gulu)", lan /maðû/ "wolu".

## Rujukan 
## Wacan 
* Li, J. (1999). *Studies in the Buyang Language*. Beijing: Central University for Nationalities Press.
* Li, J., & Luo, Y. (2006). *Notes on Paha Buyang.* Linguistics of the Tibeto-Burman Area, Vol. 29, No. 1, p.&nbsp;1-40.
* Li, J., & Zhou, G. (1998). *Diachronic evolution of initial consonants in Buyang.* MON-KHMER STUDIES 28:115-135. http://www.lc.mahidol.ac.th/Documents/Publication/MKS/28/li1998diachronic.pdf (pdf)
* Liang Min. (1990). The Buyang Language, *Kadai* 2:13-21.
Pananggalan Suryacandra

**Pananggalan suryacandra** utawa **Kalèndher lunisolar** iku siji pananggalan sing migunakaké fase rembulan minangka acuan utama nanging uga nambahaké pergantian mangsa ing pétungan saben taun. Kalèndher iki racaké ditandhani kanthi anané wulan-wulan wuntu sawatara taun sapisan utawa ''berturut-turut'. Kanthi mangkono, cacahing wulan sajeroning se taun bisa 12 nganti 13 wulan.

## Wernaning pananggalan suryacandra 
Pananggalan lunisolar sing ana ing donya lan isih dipigunakaké upamané:
* Pananggalan Bali
* Pananggalan Buddhis
* Pananggalan Imlek (Tionghoa)
* Pananggalan Saka
* Pananggalan Tibet
* Pananggalan Yahudi
* Pananggalan Koréa

## Uga delengen 
* Pananggalan candra
* Pananggalan surya

## Pranala njaba 
* Perpetual Chinese Lunar Program 
* Lunisolar Calendar
Pananggalan candra

**Pananggalan Candra** utawa **Kalènder lunar** iku sistem pananggalan sing didhasaraké marang pétungan fase rembulan. Saben dina sajeroning pananggalan iki nandhaaké siji lokasi rembulan sajeroning révolusi ngubengi bumi.

Mayoritas kalèndher lunar iku kalèndher sing ora murni ndhasaraké pétungan tanggalé marang fase rembulan waé, nanging uga ngétung pergantian mangsa sing kadayan déning peredaran bumi ngubengi srengéngé. Pananggalan sajinis iki sinebut pananggalan lunisolar. Siji saka sethithik pananggalan sing murni ndhasaraké pétungan marang fase rembulan ya iku pananggalan Arab lan pananggalan Jawa Islam. Yèn cacahing dina sajeroning pananggalan solar utawa lunisolar watara 354 dina nganti 366 dna saben tauné, sajeroning pananggalan lunar, cacahing dina saben taun tetep 354 dina.
Pananggalan surya

**Pananggalan Surya** utawa **Kalèndher Solar** iku siji pananggalan sing tanggalé nuduhaké posisi bumi sajeroning révolusi ngubengi srengéngé (utawa kanthi ekivalèn posisi srengéngé mubeng ing akasa).

## Uga delengen 
* Pananggalan
* Pananggalan candra

## Pranala njaba 
*Jewish Calendar
*Correspondence between Hebrew and Islamic calendars, months and holidays (pdf)
Pananggalan Masèhi

**Pananggalan Masèhi** utawa **Kalèndher Masèhi** iku pananggalan kang wiwit dipigunakaké déning umat Kristen wiwitan kang ngupaya ngukuhaké taun kalairan Yesus utawa Isa minangka taun wiwitan (taun 1). Nanging kanggo pétungan taun lan wulan njupuk saka pananggalan wong Romawi kang karan pananggalan Julius. Pananggalan Julius banjur disampurnakaké dadi Pananggalan Grégorius.

## Uga delengen 
* Pananggalan
Pananggalan Julius

**Pananggalan Juliyus** utawa **Kalèndher Juliyus** kawanuhaké déning Juliyus Caesar ing taun 45 Sadurungé Masehi. Kalèndher iki minangka taun syamsiah (srengéngé) kanthi cacahing dina tetep saben wulané, lan disisipi sadina saben 4 taun kanggo ngepasaké dawané taun tropis. Kalèndher iki dipigunakaké kanthi resmi ing saindhenging Éropa, nganti anané réformasi kanthi panganggoan Pananggalan Grégoriyus ing taun 1582 déning Paus Grégoriyus XIII. Britania Raya nembé mantrapaké ing taun 1752, Ruslan nembé ing taun 1918 lan Yunani nembé ing taun 1923. Gréja Ortodoks nganti saiki isih tetep migunakaké Pananggalan Juliyus saéngga prayaan Natal lan Taun Anyar béda.

Era sadurungé taun 45 SM dijenengi era bingung, amarga Juliyus Caesar nyisipaké 90 dina sajeroning kalèndher tradhisional Romawi, supaya luwih nyedhaki treping ganti mangsa. Panyisipan iki crobo banget saéngga wulan-wulan sajeroning kalèndher iku ora trep manèh. Pungkasané, manut saran Sosigenes, astronom saka Iskandariyah, Caesar ngukuhaké kalèndheré dadi 12 wulan, saben wulan cacahing dina tinentu kaya saiki iki, kanthi panetapan taun wuntu saben 4 taun, kanthi kapitayan yèn dawaning 1 taun surya iku 365,25 dina wektu iku. Mawa cara iki saben 128 taun, kalèndher iki kepunjulan sadina.

Wiwit sédané Caesar, patrapaning taun wuntu ora trep. Kabisat sing kuduné dicakaké nalika ngidak taun angka 4, dadi dicakaké 3 taun pisan. Kaanan iki sabanjuré digenahaké déning Kaisar Agustus, kanthi ngilangaké kabèh dina wuntu saka taun 8 SM nganti taun 4 Masehi. Sawisé iku, kalèndher Juliyus lumaki kanthi luwih apik.

## Uga delengen 
* Pananggalan
* Pananggalan Grégoriyus

## Pranala njaba 
* Informasi lebih lanjut 
* Julian Date Converter
Pasa (sasi)

**Sasi Pasa** utawa **Ramelan** iku sasi kasanga ing Kalèndher Jawa.  Umur utawa cacahing dina ing pananggalan Jawa iku saben taun ora ajeg. Nanging kanggo sasi Pasa cacahing dina ajeg, ya iku 30 dina. Kanggo luwih cethané, umur utawa cacahing dina ing sasi pananggalan Jawa bisa mirsani tabel ing ngisor iki:

## Uga delengen
* Kalèndher Jawa
* Pasa (Islam)
* Primbon

## Rujukan
## Pranala njaba
* Joglosemar:Javanese Calendar and its Significance to Mystical Life
Pasa (Katulik)

**Pasa** kanggoné umat Katulik Roma tegesé ngurangi panganan mung sapisan sadina. Bab iki bisa dikanthi nganggo tarak ora dhahar daging. Gréja Katulik Roma percaya yèn kabèh wong duwé kewajiban marang Tuhan kanggo nglakoni ibadat pertobatan lan kagiyatan-kagiyatan pertobatan iki dilakoni kanthi pribadi utawa bebarengan. Gréja Katulik majibaké umat Katulik supaya nglakoni kagiyatan-kagiyatan pertobatan sing nyata, kalebu pasa lan nahan dhiri, mligi ing sajeroning mangsa Pra-Paskah. Aturan Katulik Roma iki asalé saka Konstitusi Apostolik Paus Paulus VI, *Paenitemini*, taun 1966. Umat gréja-gréja Katulik Timur duwé kawajiban naati kabiasaan gerejané dhéwé-dhéwé ngenani bab iki.

Kabiasaan umat Katulik ora dhahar daging agawé panganan iwak gorèng ing dina Jemuwah dadi misuwur.
Saptawara

**Saptawara** iku jeneng siji peken utawa minggu sing dumadi saka 7 dina, sajeroning Kalèndher Jawa lan Bali.

Jeneng dina-dinane ya iku: Raditya – Soma – Anggara – Buda – Wrespati – Sukra – Saniscara/Tumpek

Jeneng dina Saptawara ing Basa Indonésia: Minggu - Senin - Selasa - Rabu - Kamis - Jumat - Sabtu

Jeneng dina Saptawara ing basa Jawa: Ngaat - Senèn - Selasa - Rebo - Kemis - Jemuwah - Setu

## Réferènsi 
## Uga delengen 
* Peken
* Sadwara
* Pancawara
* Sangawara
Kurup

**Kurup** iku pétungan wektu ing Kalèndher Jawa kang umuré watara 120 taun. Saben satus rongpuluh taun genti kurup kang ngakibataké cacahing dina lan neptu owah saka kurup siji lan sijiné. Tanpa ngitung migunakaké kurup kang bener bakal nuwuhaké kasalahan kang akèh kadadéan. Contoné ing taun Masehi 2009 kuduné nganggo pétungan kurup Salasiyah utawa ASAPON (Alip Selasa Pon), nanging isih akèh kang klèru nganggo tabel utawa pétungan saka kurup sadurungé yakuwi Kurup Arbangiyah utawa ABOGE (Alip Rebo Wagé) kang sajatiné wis rampung ing taun 1936 Masehi.

Jeneng kurup antarané:

* Kurup Jamingiyah. Diwiwiti Jemuwah legi tanggal 1 Sura Taun Alip 1555, windu Kuntara, wuku Kulawu nganti dina Rebo Wagé tanggal 29 Besar Taun 1674 Jimakir Windu Sancaya. Umur 120 taun.
* Kurup Kamsiyah. Diwiwiti dina Kemis kliwon tanggal 1 Sura taun Alip 1675, windu Adi, wuku Langkir, nganti dina Selasa Pon tanggal 29 Besar taun Jimakir 1746, windu Adi, wuku Kulawu. Umur 72 taun.
* Kurup Arbangiyah utawa dikenali kanthi jeneng kurup Abogé (**A**lip Re**bo** Wa**ge**). Kurup iki diwiwiti dina Rebo Wagé tanggal 1 Sura Taun Alip 1747 windu Kuntara, wuku Kulawu lan rampung ing dina Senèn Paing tanggal 29 Besar Taun Jimakir 1866 windu Sancaya, utawa tanggal 23 Maret 1936 Masehi.
*Kurup Salasiyah Pon utawa kaloka kanthi jeneng kurup Asapon (**Alip** Sela**sa** **Pon**) kang diwiwiti tanggal 1 Sura dina Selasa Pon taun Alip 1867, Wuku Langkir, Windu Adi utawa tanggal 24 Maret 1936 nganti dina Ahad Legi tanggal 29 Besar taun 1986 Jimakir, Wuku Kulawu, Windu Sangara utawa tanggal 25 Agustus 2052 Masehi. Umur 120 taun.
* Kurup Isneniyah kang diwiwiti dina Senèn Paing tanggal 1 Sura taun Alip 1987 wuku Kulawu utawa tanggal 26 Agustus 2052 Masehi, nganti dina Setu Kliwon tanggal 29 Besar taun Jimakir 2106 wuku Kuningan utawa tanggal 28 Januari 2169 Masehi.

## Umur wulan utawa sasi miturut Kurup
### Kurup Arbangiyah / ABOGE
Umur wulan ing Kurup Arbangiyah kaca kacetha sajeroning tabel ing ngisor iki:

### Kurup Salasiyah / ASAPON
Umuré wulan ing Kurup Salasiyah / ASAPON kaya kacetha sajeroning tabel ing ngisor iki:

## Réferènsi
## Uga delengen 
* Kalèndher Jawa
* Wuku

## Pranala njaba
Astawara

**Astawara** iku jeneng sawijining peken utawa minggu sing dumadi saka 8 dina sajeroning budaya Jawa lan Bali.

jeneng dina-dinané ya iku: Uma – Sri – Indra – Guru – Yama – Rodra/Ludra – Brahma – Kala

## Uga delengen 
* Peken
* Pancawara
* Sadwara
* Saptawara
* Wuku