open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Negara berkembang

**Negara-negara berkembang** minangka istilah sing umumé digunakaké kanggo nggambaraké negara kanthi kesejahteraan matéri sing asor. Amarga ora ana définisi tetep saka *negara berkembang* sing diakoni sacara internasional, tingkat pembangunané bisa béda-béda ing negara berkembang. Sawetara negara berkembang duwé standar urip sing rata-rata dhuwur.

Negara-negara sing nduwé ékonomi luwih maju tinimbang negara-negara berkembang liyané, nanging ora nuduhaké pratandha saka klompok negara-negara maju diklompokaké minangka *negara-negara industri anyar* .

## Definisi 
Kofi Annan, mantan Sekretaris Jenderal Perserikatan Bangsa-Bangsa, netepaké menawa negara-negara berkembang dadi "negara-negara sing ngidini kabèh warga masarakat bisa urip kanthi gratis lan séhat ing lingkungan sing aman."  Nanging miturut Divisi Statistik PBB :

: Ora ana konvénsi resmi kanggo netepaké negara utawa wilayah "maju" lan "berkembang" ing sistem Perserikatan Bangsa-Bangsa .

## Pangukuran lan konsèp pangembangan 
Pangembangan negara diukur indèks statistik kaya ta penghasilan per kapita (saben wong) ( PDB ), pangarep-arep urip, tingkat literasi, lan liya-liyané. PBB wis ngembangaké HDI, minangka indikator statistik kanggo nyengkuyung tingkat pangembangan manungsa ing negara sing kadhaptar ing PBB.

Negara-negara berkembang umumé negara - negara sing durung tekan lèvel industrialisasi sing caket karo jumlah penduduk lan duwé taraf urip sing sedeng. Ana hubungan sing kuwat antara penghasilan murah lan pangembangan populasi sing dhuwur.

Konsep negara-negara berkembang bisa ditemokaké (ing siji istilah utawa liyané) ing macem-macem sistem teori sing duwé macem-macem orièntasi - contoné, téori dekolonisasi, téologi pembebasan, Marxisme, anti-imperialisme, lan ékonomi politik .

## Rujukan
Téngguli

jmpl|Kembang Téngguli
**Téngguli** (*Cassia fistula*) ya iku wit taunan saka kulawarga *Leguminosae*. Wit iki dhuwuré bisa nganti 15 mèter. Galihé silindris lan wernané klawu rada soklat. Godhongé majemuk werna ijo tuwa. Kembangé werna kuning lan gandané arum . Wohé ijo kekuningan lan dadi iréng sakwisé mateng. Wijiné pipih werna soklat.

## Biologi lan Ékologi 
jmpl|Wit Téngguli ing alas
Téngguli ngembang nalika mangsa katiga lan gogrok nalika wiwit mangsa rendheng. Wohé mateng ing pungkasan mangsa rendheng. Bisa tuwuh mawa stèk galih. Wit iki tuwuh 400 méter ing sadhuwuring sagara lan akèh ditemoni ing alas kabuka. Ing indonésia ditemoni ing Jawa Wétan lan Nusa kidul wetan.

## Piguna 
jmpl|Kembang Tengguli
Ing jawa, Téngguli ditandur mawa tetuwuhan hias. Kayu bisa kanggo tumbak, gerobak lan piranti tani. Godhongé bisa kanggo pupuk ijo.

## Referènsi
Krispianus Ola Komek

**Krispianus Ola Komek** ya iku salah sawijining anggota kapulisèn ing Polrès Belu, Désa Kenebibi, Kacamatan Kakuluk Mesakh, Kabupatèn Belu, Nusa Tenggara Timur. Krispianus dadi sawijining tokoh pemberantas cupet ing wilayah kana. Jaman semana, kriminalitas ing Désa Kenebibi akèh banget. Banjur, Krispianus njajal goleki wod masalahé saka kriminalitas kuwi. Krispianus banjur nemokaké perkara kang njalari kriminalitas kuwi mau, ya iku kemiskinan. Ananging ora mung tekan kana, isih ana manèh perkara kang njalari kabèh kuwi, ya iku kebodohan. Kang njalari masarakat ing kana ora ngrasakaké sekolah, ya iku kawit jaman kisruh politik ing tahun 1966-2000 akèh kang ngungsi banjur ora bisa ngrasakaké apa iku kang jenengé sekolah. Amarga ora bisa nulis, maca, lan ngétung, masarakat kerep diapusi. Contoné, pitulung kang kuduná tekan ing kana, malah dijupuk oknum kang ora tanggung jawab.

## Ngajari maca lan nulis 
Krispianus banjur njajal mecahaké masalah wuta aksara lan wuta basa Indonésia. Krispianus lekas mulang maca, nulis, lan ngètung. Umuré wong kang diwulang ya iku 20-70 tahun, amarga umur semana kuwi isih potènsiyal kanggo pangembangan wewengkon ing tapal wates.

## Rujukan
Marjuni

**Marjuni** inggih punika tiyang saking Desa Karangmulya, Kecamatan Kusan Hulu, Kabupaten Tanah Bumbu, Kalimantan Selatan. Marjuni punika ketua Kelompok Tani wonten ing Dhusun Sidodadi Karang Mulya. Marjuni punika bapak saking tiga putra. 

## Kauripan 
Marjuni punika tiyang ingkang sampun usaha ndamel piranti kangge nanem pari ingkang dipunsebut Tabela. Tabela inggih menika *akronim* saking nanem winih langsung. Piranti menika dipun damel kanthi *khusus* kangge nanem pari woonten ing sabin. Bapak Marjuni menika ndamel tabela menika boten namung kangge piyambakipun kemawon, ananging kangge masarakat ing kiwa tengenipu. Piranti kangge nanem pari punika dipun*sebarluasa*ken panganggenipun wonten ing masarakat luas. Marjuni ndamel tabela punika nggadhahi ancas supados masarakat punika anggenipun nanem pari punika saged langkung gampil.Sapunika tabela punika sampun dipunangge tiyang-tiyang wonten ing daerah-daerah sanesipun.

## Rujukan
I Made Kikik

**I Made Kikik** inggih punika pangarsa Kelompok Konservasi Penyu Saba Asri ing tlatah Gianyar, Bali. Dumugi sapmenika panjenenganipun makarya minangka nelayan ingkang saben dintenipun mukat mina wonten ing seganten. Bedanipun kalihan nelayan sanès, sadangunipun sakawan warsa punika, panjenenganipun ugi nyambut damel minangka pangupi *penyu lekang*. Sakedhikipun wonten sawetawis 100 tigan dipuntetesaken saben dintenipun ing kolah wedhi panetes ingkang kadamel saking beton. Kolam-kolam pangupi punika wonten ing Désa Saba, Kacamatan Blahbatuh sa sisihipun *Pantai Saba* ing Gianyar, Bali ingkang warninipun cemeng. Panggenanipun boten susah dipunprangguli amargi caket kalihan Villa Jeeva Saba dan Pura Anyar ingkang nggadhahi pawitan ingkang ageng sanget saha rimbun.

## Kagiyatan 
Dumugi samenika, kagiyatan ingkang dipunlampahi déning panjenenganipun inggih menika ndamel panangkaran penyu ingkang dipunbudidaya saben dintenipun, ananging papanipun boten wonten ing dalemipun, amargi boten pikantuk idin saking pamaréntah, satemah mapan wonten ing pantai. Kagiyatan menika binantu déning péhak swasta saha saking pamaréntah désa.

## Rujukan
Idho Meilano Kurniawan Putra

**Idho Meilano Kurniawan Putra** (lair ing Cirebon, Jawa Kulon, 10 Mèi 1991) minangka Pangarsa Indonesia Food Bank (IFB) ngumpulaké informasi bab bocah-bocah gizi buruk. Bebarengan karo kanca-kancané, Idho golèk dhonatur kanggo ngumpulaké panganan penambah gizi lan susu. Banjur dhèwèké menéhi néng bocah-bocah saka kulawarga kang ora mampu. Anggota IFB saben Minggu keliling tur dolan néng bocah-bocah kang rada kurang gizi.

## Komunitas IFB 
Idho nggawé paguyuban IFB nalika tanggal 21 Februari taun 2016. Jumlah anggotané kurang luwih 500 wong. Saliyané kuwi, aktivitas IFB ana ing Mataram, Nusa Tenggara Barat, Bandung, Bogor, Jawa Barat, lan Banyumas, Jawa Tengah. Rata-rata anggotané para mahasiswa. Saliyané mahasiswa, uga ana karyawan swasta, wiraswasta, PNS, guru, lan murid SMA.
## Sajarah IFB 
Dhonatur-dhonatur uga nyumbang iku kaya perusahaan baja, prodhusén banyu mineral, lan lembaga keuangan. Pamaréntah dhaerah uga mèlu nyengkuyung IFB. IFB iki ana amarga saka Idho, dhèwéké kulina weruhi masarakat cilik utawa ora mampu kaya ta bocah kurang gizi. Miturut dhèwéké, bocah-bocah kurang gizi iku kecerdasan lan kesehatané bakal medhun amarga nutrisi sing ora cukup. Nalika Idho mulih saka Kanada anggone pertukaran pelajar, banjur dhèwéké mbentuk IFB neng Indonésia. Dhèwéké ngaku oleh pengalaman sasuwene kuliah neng Kanada lan duwe kesempatan bisa dolan menyang Colchester Food Bank kang dadi bekal kanggo mbentuk IFB. Miturut dhèwéké, gerakan *food bank* ing Indonésia durung bisa niru kaya nagara manca  kang wis ketata. Idho lan kanca-kancané banjur golék dana sponsor kanggé mbiyantu masarakat ora duwé. Aksi kaping pisan Idho, kanca-kancané, lan relawan kumpul ing Kutha Cirebon, Jawa Barat taun 2016. Taun 2017, IFB bisa lumaku dadi pendamping gizine bocah-bocah gizi buruk nganti sehat.
## Wiyata 
Wiyata saka piyambaké antarané ya iku:

*SD Yayasan Pendidikan Warga Krakatau Steel (1997-2003)
* SMPN 2 Cilegon (2003-2006)
* SMA Cahaya Madani Banten Boarding School (2006-2009)
* Jurusan Manajemen Fakultas Ekonomi Universitas Sultan Ageng Tirtayasa (Untirta) (2009-2014)

## Rujukan
James P Allison

**James P Allison** (miyos 7 Agustus 1948 wonten ing Alice, Texas) punika satunggaling mahaguru wonten ing  *University of Texas MD Anderson Cancer Center*, *Huston, Texas, Amerika Serikat.* Padatan piyambakiun dipunwastani Allison amargi nama Allison punika nama ingkang sampun asring dipunginakaken. Salajengipun James P. Allison asring dipunwastani Allison kemawon. Allison punika nindakaken panaliten kalihan Tasuku Honjo, punika tiyang Jepang ingkang dipunajak nyambut damel sesarengan. salajengipun Allison saha Tasuku Honjo nindakaken panalitèn ingkang naliti bab *sistem kekebalan* wonten ing badanipun manungsa.

## Karir 
James P. Allison damel panaliten gayut obat kanggé kanker ganas kaliyan Tasuku Honjo ingkang saking Jepang. Asilipun panalitèn punika dadosaken dokter-dokter langkung gampil anggènipun ngobati tiyang ingkang gerah kanker. Panemunipun James P. Allison kaliyan Tasuku Honjo punika gadhahi nama *immune checkpoint therapy*. Kanthi panalitèn punika, James P Allison saha kancanipun angsal bebingah Nobel nalika dinten Senin, 1 oktober 2018 wonten ing *Karolinska Institutet, Stockholm.*

Nalika dipuncaosi kabar bilih Allison punika dados juara, James boten saged dipunkabari lajeng saweg saged dipunkabari kalihan wartawan nalika énjing kanthi nilpun putranipun Allison. Ananging piyambakipun boten wonten amargi nembé tindak dhateng New York wonten ing adicara *Konfrensi Imunologi*. Salajengipun putranipun Allison nyaosi kabar dening Allison mawi tilpun. Sasampunipun, Allison lajeng mirsani pawarta wonten ing televisi, piyambakipun madosi pawarta ingkang ngabaraken bilih Allison punika Angsal bebingah amargi angsal juara saking panalitèn ingkang dipuntindakaken kalihan Teuku Honjo.   

Kawruhipun Allison kawiwitan nalika taun 1990, panjenenganipun nindakaken panalitèn wonten ing salah satunggalipun *protéin sèl T,* inggih punika * CTLA_4* wonten ing *Laboratorium University of California**, Barkeley.*  Protéin punika nggadhahi fungsi kadosta rèm ingkang saged ngèndelaken *aktivasi  sel T*  nalika merangi sèl kanker. Piyambakipun ngembangaken *antibodi* ingkang saged rumaket wonten ing  *CTLA-4* saha ngèndelaken *fungsi-*nipun. Nalika *fungsi CTLA-4* katutup kaliyan *antibodi* punika, dayanipun badan mawi *sel T.* Kancanipun James wonten ing *University of California*, Prof. Sergio Quezada gambaraken bilih James punika tiyang ingkang saé sanget, nggadhahi sifat andhap asor saha dados *mentor* ingkang beda kaliyan sanès-sanèsipun.
## Wiyata 
PhD saking University of Texas taun 1973, Postdoctoral fellow wonten ing The Scripps Clinic and Research Foundation, La Jolla, California (1971-1974), Investigator nalika Howard Hughes Medical Institute (1997-2012), gayut gelar profésor saking University of Texas MD Anderson Cancer Center, Houston, Texas (2012), guru wonten ing University of Texas System Cancer Center (1977-1984), guru wonten ing  University of Barkeley (1985-2004), nyambut damel wonten ing Memorial Sloan- Kettering Cancer Center, New, York (2004-2012), University of Texas MD Anderson Cancer Center, Houston, Texas., Direktur Parker Institute for Cancer Immunotherapy, San Francisco.

## Rujukan
Kresnayana Mawi Sekar

**Kresnayana Mawi Sekar** yaiku serat punika ingkang dipun cariyosaken wosipun lelampahanipun  Prabu Kresna nalika ambradat Dèwi Rukmini. Menggah gancaring cariyos makaten.

Dewi Rukmini putranipun prabu Bismaka ing Kundina, sampun kapacangaken kaliyan sang Suntini, ratu ing nagari Cèd; naning ingkang ibu, Dèwi Pretukirti kepéngin kagungan mantu Prabu Kresna. Malah sang Rukmini ingkang dipun pilih pancèn inggih Prabu Kresna. Wasana sareng sampun mèh tempuking damel, sang Suntini kaliyan sang Jarasanda, sami wonten ing Kundhina. Prabu Kresna boten dipun ulemi, nanging dipun aturi énggal-énggal rawuh dening sang Pretukirti saha pengantèn putri. Sareng saweg ramé-raménipun midadareni, pengantèn putri dhedhemitan medal saking nglebet kadhaton, dhateng konten Sri Manganti Kidul, dipun papagen sang Kresna, lajeng kabekta majeng.

Pengantèn kakung saha bala tuwin Radèn Rukma, ingkang rayi pengantèn putri, sami nututi, parang. Radèn Rukma kirang sakedhik  kémawon katut pejah kalian sang Suniti. Dèwi Rukmini nyuwun gesangipun ingkang rayi dhatèng Prabu Krèsna. Sang Putri lajeng terus kabekta kondur dhateng nagari Dwarawati.

Cariyos ing nginggil punika yèn wonten ing wayang, dados lampahan Kresna Kembang utawi Narayana Maling: naming sampun kathah éwahipun. Kadosta: pengantènipun jaler yèn wonten ing lampahan wayang, Pandhita Durna, kapangku Prabu Duryodana. Sang Jarasanda kaliyan Suniti wonten ing wayang sirna tanpa lari.

## Rujukan
Beksan Ana Keka

**Beksan Ana Keka** yaiku salah sawijining jinis tari pasang-pasangan saka dhaérah Rote, Nusa Tenggara Wétan (ing basa Indonesia Nusa Tenggara Timur). Ing tari iki ora ditemtukaké cacahing penari, sing nari wong wadon lan wong lanang kang wis diwasa. 

Tembang pangiringé arupa gong lan tambur kang ditabuh déning priya diwasa, obahing awak nalika nari dilarasaké karo tembangé.

Tari Ana Keka kalebu tari tradhisional kang diwarisaké kanthi cara turun-tumurun.

## Rujukan
Anak Boru

**Anak Boru** yaiku jinising tari hiburan kang ana ing dhaérah Simalungung, Sumatra Lor. Sitalasari iku jeneng tembang pangiringé, saliyane kuwi Sitalasari uga sawijining jeneng kembang. Piranti tembang kang dinggo ing tarian iki yaiku: 2 gendhang, 2 gong gedhé, 2 panganak utawa gong cilik, saha 1 serunai. Tari iki digawakaké déning para kawula mudha kanthi cara kelompok. Klambi sing dienggo nari yaiku *bulang*(kain kang ana ing sirah), *suri-suri*(kain kang ana ing dhadha), lan *ragi panei*(kain kang dienggo nutupi bangkékan nganti kemiri).

## Rujukan
Beksan Anak Ayam Patah

**Beksan Anak Ayam Patah** kalebu salah sawijining tari kang ana ing Tari Zapin seka dhaerah Riau. Obahing awak ana tari iki padha karo jenengé, yaiku nirokaké obahing anak pitik kang sikilé pincang.

Jinising Tari Anak Ayam Patah kapérang dadi 2, yaiku Anak Ayam Patah I lan Anak AyamPatah II.

## Rujukan
Anak Masari

**Anak Masari** yaiku tarian seka dhaérah Sulawesi Kidul. Tari iki biasané dianakaké yèn lagi ana adicara pésta utawa neng panggon keraméyan ing wanci dalu, biasané sing nari mung wong 2 lan ana ing tengah-tengahing pamirsa. Para pamirsa kuwi mau banjur dijaluki sumbangan.

Sing nari ana tarian iki lumrahé wong lanang kang macak dadi wong wadon, nganggo klambi pangantèn lan nganggo slendhang ing sirah. 

## Rujukan
Ana Tete

**Ana Tete** yaiku salah sawijining basa dhaerah Sulawesi Tengah kang duweni teges dayang-dayang. Jeneng iki uga dienggo kanggo nyebut para penari ing adicara ngobati uwong lara utawa nguculaké *nazar*. Para Ana tete duwéni fungsi kanggo mageri para bangsa alus kang jahat kanthi cara ngipas-ngipasaké godhong-godhong kang ana ing tangan kiwa.

## Rujukan
Dangga LS

**Dangga LS** lair tanggal 10 Mei 1926 ing Mori Atas, dhéwéké yaiku Pangarsa Kampung Kasingoli kang mbina kesenian dhaérah lan mangertèni kelompok Molioa kang ngembangaké kesenian Mori ing Sulawesi Tengah.  

## Rujukan
Daokbulang

**Daokbulang** yaiku jeneng tari seka dhaérah Toraja, Sulawesi Kidul, kang nggunakaké alu lan lesung kanggo piranti nari. Para kenya nuthuki alu saengga ngasilaké swara kang éndah lan kepenak dinggo nari, para priya mudha kang krungu banjur nggolèki sumber swara. Sawisé ketemu asaling swara, para kenya tetep mbacutake nuthuki alu utawa uga bisa melu nari.

## Rujukan
Anang-anang

**Anang-anang** yaiku wong sing duwéni tugas ménéhi pambiyantu marang dhukun utawa *balian* ing dhaerah Lombok, Nusa Tenggara Kulon. Wong lara kang diobati kanthi cara magis tradhisional diarani Pakon, upacara kanggo ngobati kuwi mau uga diarani upacara Pakon. 

## Cara Ngobati 
Carané ngobati yaiku anang-anang nari dhisikan banjur disusul déning wong kang diobati, umpamané sing diobati ora bisa nari amerga saking nemené penyakité, cukup anang-anang waé kang nari. Obahing awak ana tari iki ora ana paugerané, ateges gerakané bébas. Sing dadi anang-anang olèh wanita utawa priya kang uwis diwasa.

## Piranti 
Anang-anang priya nalika nari pakon nggunakaké kain dawa lan sapu (salembar kain cendhèk sing dienggo ing bangkékan), déné anang-anang wanita nganggo kebaya, kain dawa, salembar kain kanggo nutupi dhadha, lan manéka kembang kang dipasang ana rambut.

## Tembangé 
Tembang ana tari pakon kang dibarengi gamelan lan suling  ing antawisipun: *Telutur, Pendede, utawa Lawas Pakon* kang ditembangaké déning Anang-anang utawa dhukun. Tembang mligi kang isiné donga ditembangaké déning dhukun kasebut *Pidata*. Gendhing-gendhing gamelan pangiringé yaiku*: Leladeran, Geger Mangsa, utawa Selisir.* 

## Rujukan
Daratan

**Daratan** yaiku isitilah kang ana ing salah sawijining obahing awak nalika nari ing adicara *wedalan* (ambal warsaning pura) kanggo masarakat Hindu ing dhaérah Lombok, Nusa Tenggara Kulon. Pambeksané para priya diwasa. Kang diarani daratan yaiku nancepaké keris ana dhadhané pambeksa liya kang lagi ora sadhar. Tarian iki kanggo nggambaraké rasa seneng nalika upacara dianakaké. Upacara bisa ing wanci awan utawa dalu. Tembangé seka swara gamelan ing antawisipun *gong, baleganjur,* utawa *pareret.* 

## Rujukan
Dastar

**Dastar** yaiku udheng kang dienggo ing dramatari Bali. Jinising dastar ana loro, yaiku dastar lembaran lan dastar beblangkon. Dastar kagawé saka kain kang duwéni werna padhang, kena uga kain werna peteng. Dastar biasané dienggo déning para Panakawan lan liya-liyané ing dramatari Bali.

## Rujukan
Surén

**Surén** (*Toona sureni* utawa *Toona Ciliata*) ya iku wit taunan saka kulawarga Meliaeae. Wit iki dhuwuré bisa nganti 40 mèter lan dhiamèter galihé 100 sèntimeter. Galihé silindris lan wernané soklat kairengan. Kulit wit iki pecah-pecah lan ana aluré. Kayuné ngganda arum lan rada sengak. Godhongé majemuk nyirip lan lansét. Urat godhong werna soklat lan pinggiré ana eriné. Kembangé kasusun ing malai wernané putih lan ana wulu alusé. Wohé bundher lan ana wuluné. Nalika isih mentah, wohé wernané ijo lan malih dadi soklat menawa wis mateng.

## Biologi lan Ékologi 
jmpl|Woh surén.
Surén ngembang ing sasi April. Wohé mateng ing sasi Juli. Tetuwuhan iki tuwuh mawa wiji. Pasebaran wiji direwangi dening angin. Wit iki bisa tuwuh nganti 1500 méter ing sadhuwuring sagara lan bisa tuwuh ana ing alas sekundhèr. Pasebaran tanduran iki ing Népal, Indhi, Bhutan, Myanmar, Indonésia, lan Papua Nugini.

## Piguna 
jmpl|Kayu surén.
Kayu surén kagolong kayu kang awèt, saengga bisa kanggo piranti wangunan omah, gamelan, mèbel, lan uga gawé peti. Kulit kayu lan wiji surén bisa kanggo tonik, obat mèncrèt, antibiotik, lan insèktisida.

## Referènsi
Tsada

Tsáda minangka kutha cilik ing sisih kulon sisih Siprus.  Dununge ana ing distrik Eparchía Páfou, ing sisih kulon negara, 90&nbsp;km sisih kulon ibukutha Nicosia lan 8 kilometer sisih lor Paphos.  Tsáda udakara 619 mèter ing ndhuwur sagara.  Nduwe 1.043 pedunung.

Komunitas dibangun kanthi dhuwur 615 meter lan nampa udan 610&nbsp;mm rata-rata.  Masyarakat udakara 10&nbsp;km saka kutha Paphos.  Amarga dhuwur, Tsada nduweni iklim sing entheng.  Mung ing mangsa lan mangsa.  Komunitas kasebut dumadi saka kira-kira 1000 warga, warga lokal lan wong manca.  Tsada diwatesi ing sisih lor-wetan dening desa-desa ing Kallepia, (3,5&nbsp;km) ing Letimbou, (6&nbsp;km) lan Polemi (8&nbsp;km).  Ing sisih kidul dihubungake karo desa Armou (6&nbsp;km).  Kidul kidul digandhengake karo biara Tala lan Biara Agios Neophytos.
Kalak lawé

jmpl|Woh kalak lawé kang durung mateng|al=
**Kalak lawé** (*Xylopia Curtisii* utawa *Cyathocalyx sumatranus*) ya iku salah sawijining wit-witan saka kulawarga *Annonaceae*. Wit iki dhuwuré bisa nganti 30 mèter lan dhiamèter galihé 70 sèntimèter. Galihé lurus lan wernané klawu ana bercak soklat tur nyerat. Godhong tunggal bentuké lansét lacip lan lunyu. Kembangé solitér werna kuning kaijonan lan arum gandané. Wohé werna ijo nalika mentah lan soklat enom nalika mateng. Woh iki kulité atos. 

## Biologi lan Ékologi 
Kalak Lawé tuwuh kanthi wiji. Wiji iki thukul ing lemah dhuwuré luwih saka 100-450 méter ing sadhuwuring samodra. wit iki bisa ditemokaké ing alas primèr lan pundhung kapur. Panyebaran wiji umumé nganggo mili banyu. Wit iki tuwuh ing Semenanjung Malaka, Jawa, Kalimantan, Sulawési lan Nusa wetan kidul.

## Piguna 
jmpl|Kembang kalak lawé sing lagi mekrok|al=
Kayu saka wit Kalak lawé iki digunakaké kanggo gawé prabotan omah, piranti gawé wangunan lan kayu obong.

## Rujukan
Oyod kucing

(, ) yaiku tuwuhan perdu jalar, dawae udakara 20 m, kabèh bagean tanduran kasebut ana pait lan landhep, asring digunakake minangka rempah-rempah, minangka stimulan pencernaan lan panolak demam.

## Referensi
Sindur

**Sindur** duwé jeneng èlmiah *Sindora javanica* utawa *Sindora sumatrana* ya iku wit taunan saka kulawarga *Leguminosae*. Wit iki dhuwuré bisa nganti 35 mèter lan dhiamèter galihé 80 séntimèter. Galihé silindris lan wernané klawu. Godhongé ijo nyirip. Kembangé kasusun ana ing tandhan. Kembang iki wernané putih. Wohé bundher lan ana tlutuhé wit iki pliket.

## Biologi lan Ékologi 
Kembang saka wit Sindur diprodhuksi ing sasi Mei-Juni. Déné wohé mateng ing sasi Januari-Februari. Tetuwuhan iki tuwuh mawa wiji. Pasebaran wiji direwangi dening bajing. Wit iki tuwuh 500 méter ing sadhuwuring samodra lan akèh ditemoni ing pesisir sagara kang masir. Pasebarané ana ing Jawa Kulon lan Jawa tengah.

## Piguna 
jmpl|Gambaran Sindur
Kayun wit Sindur bisa kanggo piranti wangunan, mèbel, lan kagunan liya.

## Referènsi
Datumuseng

**Datumuseng** yaiku jeneng salah sawijining sendratari saka Sulawesi Kidul, pangriptané yaiku Farid Hamid lan Ny. Fatimah Yusuf. Kacaritakaké Datumuseng iku wira saka Sumbawa kang diutus rajané budhal nèng Makassar kanggo urusan kerajaan. Nanging, ing Makassar Datumuseng prang tandhing mungsuh wong Walanda. Dhéwéké gugur sawisé matèni bojoné dhéwé, Maipa Deapati supaya ora dadi tawanan mungsuh.

## Rujukan
Paku Alam X

**Kanjeng Gusti Pangéran Adipati Arya Paku Alam X** (Hanacaraka: ꦑꦚ꧀ꦗꦼꦁꦓꦸꦱ꧀ꦠꦶꦦꦔꦺꦫꦤꦄꦢꦶꦥꦠꦶꦄꦂ​ꦪꦦꦏꦸꦄꦭꦩ꧀꧇꧑꧐꧇) utawi **Radèn Mas Wijasena Haria Bima** (miyos ing Ngayogyakarta surya 15 Dhésèmber 1962; yuswa: 56 taun) inggih punika adipati ing Kadipatèn Pakualaman ingkang kaping sedasa saha minangka Wakil Gubernur Daérah Istiméwa Ngayogyakarta. Nalika taun 2012, panjenenganipun kapitedhan minangka putra makutha ingkang kawastanan **Kanjeng Bendara Pangéran Harya Prabu Suryadilaga**. Lajeng surya 7 Januwari 2016 panjenenganipun jumeneng nata minangka **Paku Alam X** nglajengaken ramanipun ingkang asma Paku Alam IX.

## Pawiyatan 
* SD B II Jakarta (1975)
* SMP XI Jakarta (1979)
* SMA Negeri 1 Yogyakarta (1982)
* FE UPN Veteran Yogyakarta jurusan Manajemen (1989)

## Rujukan 
# **^**
Datun

**Datun** yaiku jinis tarian saka dhaérah Kutai (Long Lees, Long Noran, Long Segar) lan dhaérah Bulungan (Long Jelerai Selor, Long Pejalin, Long Paselong Apam, lan Kelai neng Lerau)  kanggo nuduhake rasa syukur marang Gusti amerga wis diparingi anak utawa putu. 

Pambeksa tarian iki para wanodya suku Dayak Kenyah, Kalimantan Wétan. Para pambeksa nganggo *tapung* kanggo panutuping sirah, klambi *taá* lan wuluh manuk enggang kang ditalèni neng tangan.

Tembang kang ngiringi tarian iki yaiku tembang datun lan musik sampe. 

## Rujukan
Beksan Debingi

**Beksan Debingi** yaiku tari tradhisional saka dhaérah Liwa, Belalau lan Kerui Lampung Lor. Tari iki kagolong tari pasrawungan. Pambeksané saora-orané sapasang wong lanang kang wis diwasa utawa isih enom, uga kena ditarikaké kanthi cara massal. Nganggo busana adat lan nyekeli kipas.

## Rujukan
Dawang-dawang

**Dawang-dawang** iku sajinis karo Barong Bali kang dianggep kramat awujud buta nggawa parang. Dawang-dawang akèh ditemokaké ing Buleleng lan Tabanan. Dawang-dawang iki ana pirang-pirang fungsi yaiku fungsi religius, estetis, lan sosial. Fungsi religius kuwi  dadi sarana kanggo nuduhake dalan kapitayan para warga nganti entuk papaning suwarga. Fungsi estetis kuwi Dawang-dawang dadi sarana hiburan dening para warga ing Bali. Lan fungsi sosial kuwi  dadi sarana sodakoh dening para warga ana ing Bali.

## Rujukan
Enggotan

**Enggotan** yiaku istilah kang digunakaké ana ing tari Bali kanggo obahing sirah kang mara nengen lan ngiwa nalika lumaku. Enggotan dienggo ing tarian Legong, Pendet, Gabor, Panyembrama, lansapanunggalané.

## Rujukan
Beksan Endentua

**Beksan Endentua** yaiku jinis tari kang ana ing dhaérah Mangkutana, Luwu, Sulawesi Kidul. Tari iki kanggo ngucap rasa syukur sawise panen, bisa ditarikaké ing wayah awan utawa dalu. 

Tari iki dudu jinis tari pasangan, pambeksa ing tari iki ana 10 wanita lan 4 priya kang kumpul dadi siji mbentuk bunderan.

Salah sawijining pérangan kang ana ing tari iki yaiku mangaru, ing bab iki para pambeksa ngucap syukur marang Gusti kanthi cara nari. Pangucapan syukur iku mau wujudé gancaran ing basa Pamona lan ditembangaké, kairing gong lan kendhang. Piranti kang ana ing tarian iki yaiku, pedhang, perisai, lan godhong soi.

## Rujukan
Enggreng

**Enggreng** yaiku jinis tarian rakyat saka dhaérah Banjarnegara, Jawa Tengah, kang nyaritakaké carita Menak. 

Obahing awak ana ing tarian iki prasaja kaya obahing wayang wong. Pramila, para pambeksa nganggo klambi lan paès kaya déné wayang wong.

Wiwit biyèn nganti saiki durung ana kang bisa nemtokaké wujud aslining tari kaya piye, amerga tari iki mesthi ngalami owah-owahan. Ing tari iki tembangé seka tembang Arab kanthi syair utawa cakepan isi pujian kang dijupuk saka serat berzanzi, kairing piranti kendhang, rebana, lan bedhug.

## Rujukan
Kamprèt

**Kamprèt** yaiku lawa kang ukurané cilik lan seneng mangan buwah. 

## Pamérangan miturut kulawarga gedhé 
Ing ngisor iki paméranganing kamprét miturut Simmons lan Geisler taun 1998

### Kulawarga gedhé *Emballonuroidea* 
* Kulawarga *Emballonuridae* (*bat-winged wing* utawa *bat buntut*)

* Kulawarga *Rhinopomatidae* (*mouse-tailed bat*)
* Kulawarga *Craseonycteridae* (*Bat Bumblebee* utawa *Bat Hog-nosed Kitti*)

### Kulawarga gedhé *Rhinolophoidea* 
* Kulawarga *Rhinolophidae* (*horseshoe bat*)
* Kulawarga *Nycteridae* (*hollow-faced bat* utawa *slit-faced bat*)
* Kulawarga *Megadermatidae* (*false vampire*)

### Kulawarga gedhé *Vespertilionoidea* 
* Kulawarga *Vespertilionidae* (*evening bat*)

### Kulawarga gedhé *Molossoidea* 
* Kulawarga *Molossidae* (*free tailed bat*)
* Kulawarga *Antrozoidae* (*pallid bat*)

### Kulawarga gedhé *Nataloidea* 
* Kulawarga *Natalidae* (*funnel eared bat*)
* Kulawarga *Myzopodidae* (*sucker-footed bat*)
* Kulawarga *Thyropteridae* (*disk-winged bat*)
* Kulawarga *Furipteridae* (smoky bat)

### Kulawarga gedhé Noctilionoidea 
* Kulawarga Noctilionidae (*bulldog bat* atau *fisherman bat*)
* Kulawarga Mystacinidae (*New Zealand short-tailed bat*)
* Kulawarga Mormoopidae (*ghost-faced* *bat* atau *moustached bat*)
* Kulawarga Phyllostomidae (*leaf-nosed bat*)

## Nilai Simbul 
Ing Afrika, dheweke dianggep kewan sing cerdas banget, amarga gampang dipandu ing peteng lan ora nate kumpul karo wit lan semak. Akibate, iki nglambangake kawicaksanan lan katrampilan.

## Rujukan
Klenik

**Klenik** (ing basa Jawa ) yaiku barang sing didhelikake utawa didhelikake kanggo masarakat. Gegaman kasebut padha karo barang-barang mistis kang cenderung negatif. Miturut kamus Indonesia sing paling gedhe  nempatake kegiatan gaib minangka kegiatan dukun. Gageman uga magepokan karo pirang-pirang prekara sing ora bisa dingerteni kanthi alesan, nanging dipercaya dening akeh wong. 

Ing budaya Jawa ana kawruh sing diarani ilmu lawas. Yaiku, kawruh sing diwulangake marang wong-wong sing wis diwasa ing eling. Iki supaya ora disalahgunake, utawa ora dikalahake. Kawruh iki minangka wulangan sesat.   

Akeh wong kesasar. Pendapat kasebut padha karo upaya kanggo cocog karo asil. Wong sing nganggep gaib kasebut minangka *kotak-athik mathuk*, mula dheweke bisa disamakan karo Marx sing nganggep agama minangka candu. Pancen bener manawa ora ngerteni ilmu, mula kita kudu ngramut tahyul utawa bid'ah sing wis dingerteni dening akeh wong, yaiku *box-athik mathuk* .
Universitas Kyoto

minangka universitas negri ing Kyoto, Jepang . Universitas iki didegaké ing taun 1897 minangka Universitas Imperial Kyoto, lan dadi universitas publik sing paling tuwa ing Jepang. Universitas Kyoto nduwé 10 fakultas, 17 sekolah lulusan, 13 institusi risèt, lan 29 pusat risèt lan pendhidhikan.  

Ciri khasé universitas iki ya iku tradhisi akademik kanthi semangat kabébasan lan kamardikan akademik.  Panalitèn kasebut ditindakaké adhedhasar kapentingan lan tujuan saben individu. Minangka Universitas berorièntasi risèt, Universitas Kyoto ngasilaké 5 pemenang Hadiah Nobel ing bidang fisika, kimia lan biologi molekuler .  

Kampus utamané ya iku Kampus Yoshida ing pusat kutha Kyoto. Loro kampus liyané ya iku Kampus Uji lan Kampus Katsura. Kampus Uji minangka pusat tenaga ilmiah lan ilmu alam, sing mapan ing Uji, Prefèktur Kyoto. Kampus Katsura minangka kampus anyar sing dibukak ing Oktober 2003, jaraké 7&nbsp;km saka kampus utama. 

## Fakultas 
* Fakultas Humaniora 
* Fakultas Sastra 
* Fakultas Pendhidhikan 
* Fakultas Hukum 
* Fakultas Ékonomi
* Fakultas Ilmu 
* Fakultas Kedokteran 
* Fakultas Farmasi 
* Fakultas Tèknik
* Fakultas Pertanian 

## Sekolah pascasarjana 
* Sekolah Pascasarjana Sastra 
* Sekolah Pascasarjana Pendhidhikan  
* Sekolah Pascasarjana Hukum 
* Sekolah Pascasarjana Ékonomi
* Sekolah Pascasarjana Ilmu Sains 
* Sekolah Pascasarjana Kedokteran 
* Sekolah Pascasarjana Ilmu Farmasi 
* Sekolah Pascasarjana Tèknik
* Sekolah Pascasarjana Pertanian 
* Sekolah Pascasarjana Kemanusiaan lan Lingkungan 
* Sekolah Pascasarjana Ilmu Ènergi
* Sekolah Pascasarjana Kajian Wilayah Asia lan Afrika 
* Sekolah Pascasarjana Informatika  
* Sekolah Pascasarjana Kajian Biologi 
* Sekolah Pascasarjana Lingkungan Hidup Global 
* Sekolah Pascasarjana Ilmu Pemerintah 
* Sekolah Pascasarjana Manajemen Ékonomi

## Rujukan
Ghibah

**Ghibah** ya iku ngarani sawijining barang sing ditemokake ing sawijining Muslim, nalika dhèwèké ora seneng (yen kasebut). Kang saka segi perkara fisik, agama, kasugihan, ati, ahlaknya, awujud lahiriyahnya lan sapanunggalane. Cara kasebut uga beda-beda gumantung. Antarane liyane kanthi mbabarake aib, niru prilaku utawa obahe wong-wong sing gosip karo babagan sing ora disenengi. 

## Ghibah reged 
Ing basa, ghibah tegese gosip. Akeh wong ngremehake masalah ghibah, sanajan ing ngarsane Gusti Allah iku babagan kang reged 

## Kepalaane Nyegah ghibah 
Wajib kanggo para rawuh ing acara sing lagi ngobrol babagan wong liya, kanggo nyegah munkar lan nglindhungi sedulur-sedulure sing nggawe gosip. Nabi Sallallahu 'alaihi wasallam kuwat nyengkuyung, kaya sing dingandikakake. "Makna: Sapa wae sing nolak (ghibah) ngurmati sadulure sadulur, mesthi ing Dina Wungunane Allah bakal ngindhari geni neraka saka rai." (HR Ahmad) 

## Pranala njaba 
*  MediaMuslim INFO Website
*  Arsip Moslem Blogs
Langkap

**Langkap** (*Arenga obtusifolia* utawa *Saguerus langbak*) ya iku wit taunan saka kulawarga *Arecaceae*. Wit iki dhuwuré 20 mèter lan dhiamèter galihé 30 séntimèter. Wit iki padatané ngerumpun antawis siji lan liyané. Galihé lekuk lan wernané soklat kasusun saka pelepah. Godhongé nyirip wujudé pita kanthi dawa 30 séntimèter. Kembangé kasusun ing tandhan mirip arén. Werna wohé abang lan njeroné mbanyu.

## Biologi lan Ékologi 
Tetuwuhan Langkap iki tuwuh mawa wiji lan tunas. Panyebaran wiji direwangi kewan musang utawa luwak. Langkap tuwuh ing Thailand, Myanmar, Sumatera, lan Jawa. Tetuwuhan iki urip subur ing cedhak banyu kang mili. Ing pundhung kang dhuwuré 600 méter ing sadhuwuring samodra.

## Piguna 
jmpl|Gula jawa mawa saka nira
Godhong Langkap bisa digunakaké kanggo gendhèng omah. Kayu Langkap bisa kanggo warangka keris. Nira Langkap luwih legi tinimbang nira Arèn saengga bisa uga kanggo piranti gawé gula jawa lan tuak.

## Referènsi
Jafro Megawanto

**Jafro Megawanto** (lair ing Batu, Malang, 18 Maret 1996) ya iku atlit paralayang kang nyumbangakè emas kanggo Indonésia ing Asian Games 2018. Jafro Megawanto ngéntukaké rong medali emas saka juara nomor akurasi beregu putra lan akurasi perorangan putra. Perjuwangan kang ora gampang ing owah-owahan cuaca lan kondisi angin kang ana ing Gunung Mas, Puncak, Kabupatèn Bogor, Jawa Barat.

Dhèwèké lair saka Bapak Budi Sutrisno lan Suliasih sing gawèyané amung tani. Ora adoh saka omahé ana papan kanggo gladhi paralayang. Nalika kuwi dhèwèké mung bisa nyawang sinambi gumun nonton pilot paralayang nglakokaké paralayang kuwi mau saka Gunung Banyak, Kota Batu. Kanggo nggolèk sangu, dhèwèké mèlu sinau lan dadi tukang lempit parasut sing diarani “paraboy”. Gawéyan iku dhèwèké lakoni kanthi tekun nganti rong taun olèh opah rata-rata Rp5.000.

Anggoné Jafro sabar ngéwangi dadi paraboy ing pungkasan ngundhuh wohing manis. Dhèwèké ditawani manajer klub paralayang supaya nggabung sinau paralayang ana ing Batu. Manajer iku uga pilot andal paralayang nomor lintas alam, Yoshi Pasha .

Dalan kanggo lumebu Timnas ora gampang, Jafro kudu mbuktèkaké kwalitasé kanthi kejuaraan nasional. Jafro ngintukaké medali emas kanggo Provinsi Jawa Timur ana ing PON 2016 Jawa Barat. Dhèwèke uga makolêhi *peringkat tinggi* saka manêka kejuaraan nasional. Kanggo mbiyayani lomba-lombane kuwi, dheweke nyèlèngi saka opah anggoné dadi pilot tandem paralayang ana ing Batu.

Jafro Megawanto nggabung Timnas Paralayang Asian Games 2018 karo Rika Wijayanti lan Ike Ayu Wulandari sinau apa waé kang gayut karo paralayang. Anggone sinau têlung sasi, saka *ground handling* nganti *terbang solo.* Nalika sinau paralayang, dhèwèke ora ngêtokake dhuwit, kabèh diwragadi saka Yoshi Pasha. Ana ing Pelatnas, dhèwèké mbuktèkaké kwalitasé mèlu kejuaraan internasional.

Jafro isa juara siji karo 2 pilot liyane ana ing Seri Kejuaraan Dunia Paralayang Akurasi (PGAWC) 2018 ing Taldykorgan, Kazakhstan, awal Mei 2018. Dhèwèké ngintukaké medali emas cabang paralayang nomor akurasi perorangan putra, rong cathethan istimewa kanggo pêmuda 22 tahun kuwi mau. Medali emasë dadi sejarah istimewa kanggo partisipasi merah putih, amarga Jafro Megawanto nggawé Indonésia isa ngolèksi medali emas ana ing panggung Asian Games 2018.

## Prestasi 
Nalika PON 2016 ana ing Jawa Barat, Jafro ngéntukaké medali emas, banjur tahun 2017 dhèwèké mèlu Kejurnas ana ing Wonogiri ngéntukaké juara 1. Tahun 2017 maneh, dhewekké melu Kejuaraan TROI (Trip of Indonesia) uga ngéntukaké juara 1. Tahun 2018 dhewekké melu PGAWC ana ing Kazakhstan uga ngintukake juara 1. Kang pungkasan wingi dhèwèké olèh medali emas nalika mèlu Asian Games 2018.

# Medali Emas PON Jabar 2016
# Juara I Kejurnas 2017 di Wonogiri
# Juara I Kejuaraan Trip of Indonesia (TROI)  2017
# Juara I PGAWC Kazakhstan 2018
# Medali Emas Asian Games 2018

## Rujukan
Johny Rahadi

**Johny Rahadi,** Seniman Mesin Sangrai dipunparingi asma "*Uncle John*"

Kopi sampun mijilaken ewuan tiyang ingkang damel usaha enggal, ananing namung mapinten-pinten ingkang saged damel inovasi. kopi kathah-kathahipun taksih kaisi saking mesin impor kalihan regi ingkang boten murah. wonten menika mijil nama Johny Rahadi ingkang yuswanipun 61 taun utawi dipunjuluki *"Uncle John"* ingkang usaha nganggkat karya lare nagari saged ndunya. samenika Johny sibuk kalihan ekperimen enggalipun: mesin kopi hemat energi. mesin kasebut badhe dipunwontenanken wulan ngajeng. wonten mesin enggal menika, Johny manfaataken limbah panas minangka energi enggalipun. cara nyambut damelipun, energi panas ingkang kebuang dipunangge malih. buangan menika mbiyantu masakipun kopi dados langkung irit bahan bakaripun. setunggal tabung gas saged dipunangge 30 sangrai, dados saged nyangrai 45.

"Bahan bakar dados 1,5 langkung hemat dipunbandingke kalihan mesin ingkang saderengipun." dhawuhipun, Kamis (19/7/2018).

saderengipun, Johny sampun ngrampungaken mesin sangrai kopi superefisien. setunggal motor menika kangge ndadekake macem-macem fungsi ing dalem mesin. Johny ibarat lare alit ingkang pengen kalihan ngutak-atik dolanan. saben dina Johny mikiraken caranipun kangge ndandani, nambahaken, dumugi moles saha bagusi mesin-mesin menika. Inovasi menika boten wonten mandegipun ing Sirah. menika sebabipun, griya ingkang dipunangge wiwit 20 taun kepengker dipunsebat Duri Kepa, Jakarta Kulon, fungsinipun mingka bengkel prototipe mesin sangrai Kopi. saben gadhah ide enggal, Johny menyang bengkel kangge damel eksperimen. nalika setunggal eksperimen anggadhahi kasil, Johny mandeg. "Kula ngupayaken tempat minangka konsemen". kula madosi kekirangan wonten mesin menika, dipundandani malih, dumugi fungsi saha tampilan ingkang leres." Ngendikanipun.

## **Uncle John Ndunya** 
mesin sangrai damelanipun Johny dipuntepang kalihan merek Uncle John. ananging dipundamel jumlahipun terbatas, Uncle John ndunya cekap dangu. Ing Asia, mesin sangrai dipunremeni pasar Singapura, Malaysia, Filipina, saha Thailand. Johny ngirim pesan mesin marang Amerika Serikat, Jerman, saha negara-negara ing Eropa ingkang sajatosipun ngrajai Tekonologi mesin kopi. peluang angengipun wonten ing wilayah Skandinavia pun cekap ageng. saking ratusan mesin ingkang dipundamel nalika dipungatekaken boten wonten ingkang sami.sedaya kasilipun ciptaan menika sanès produk massal." sedaya mijil minangka mesin custom, dipundamel miturut karakterisik kabutuhan saben pesenan." ngendikanipun.

## Kauripan 
Nama Johny Rahadi, Mijil wonten ing Surakarta, tanggal 30 Juni 1957. Garwanipun Johny namanipun Lanny Rahadi, ingkang yuswanipun 62 taun. Johny anggadhahi Lare ingkang namanipun Jeffrey Satria ingkang umuripun 33 taun saha Sarrita Rahadi umuripun 29 taun. Johny  Pandidikanipun  Sarjana Pertanian, wonten ing Universitas Sebelas Maret Surakarta.
Sawo alas

jmpl|Sawo alas
**Sawo alas**  (*Diospyros macrophilla* utawa *Diospyros cystopus*) ya iku wit taunan saka kulawarga *Ebenaceae*. Wit iki dhuwuré 30 mèter lan dhiamèter galihé 60 cm. Galihé silindris lan kasar kanti werna ireng. Godhong tunggal nyirip werna ijo enom. Kembangé werna putih. Wohé werna krèm bundher. Ing tlatah liya sinebut uga kanthi jeneng Budhéngan ing basa Indonésia.

## Biologi lan Ékologi 
Kembangé diprodhuksi saben sasi Juni. Dene wohé mateng ing sasi Oktober. Pasebaran wiji direwangi dening manuk, kethèk, lan lawa. . Wit iki tuwuh 5-800 méter ing sadhuwuring samodra lan akèh ditemoni ing pinggir kali, pundhung lan alas primèr. Wit iki ditemoni ing Sumatera nganti Nusa Kidul Wetan.

## Piguna 
jmpl|Sawo alas ing alas
Kayu saka wit iki digunakaké kanggo gawé piranti wangunan, prabot omah, patung, ukir, lan kagunan liya.

## Referènsi
Maksimus Masan Kian

**Maksimus Masan Kian** biyasa diceluk Masan, sawijining guru kang asli saka Flores Timur. Guru siji iki duwé semangat kanggo nulis. Apa waé perkara kang ditemokaké ana ing masyarakat bakal ditulis ana ing blog pribadhiné. Wong kang nulis ing blog uga bisa disebut *blogger*. Semangaté kanggo nulis uga ditularké marang para siswa lan guru kang ana ing Flores Timur.

Masan ngawiti nulis ana ing blog awit taun 2014, babagan perkara kang kadadean an ing masarakat,kaya masalah dalan rusak, angèl banyu, aksès listrik, gagal panèn lsp, lan uga babagan potensi daerah ana ing Flores Timur, kaya Danau Asmara, Semana Santa, ritual adat ana ing saben désa, tradisi pinang kenya ing kalangan masyarakat Lahamaholot, sadurungé panèn lan sawusé panèn, lsp.*Produktivitas* Masan anggoné nulis dilirik déning *Asosiasi Guru Penulis Indonesia (Agupena)* Flotim kang ngadek kawit taun 2006. Pengurus Agupena, Thomas Sogen ngrangkul Masarakat supaya melu lumebu ing anggota Agupena. Liwat organisasi iki, Masan Kian produktif nulis liwat blog pribadiné. Masan ora mung giyat nulis kanggo dhewe, ananging uga seneng ngejak para muride lan guru ing wilayah Flores Timur kanggo nulis apa wae babagan kauripan kang dilakoni ing masarakat sabendinané, kaya ta mancing, nggarap ladhang, *penghijauan* ana ing sekitar Danau Asmara, kagiyatan ana ing sekolahan, lsp. Kanggo siswa SMP lan SMA, kegiyatan nulis digerakaké lewat Majalah Dinding (*Mading*).

## Kauripan 
Maksimus Masan Kian miyos ing Honihama, Flotim, 9 Januari 1986. Duwé garwa Agenitis da Noa lan duwé anak telu, sepisan aran Ian Boleng (10), kang nomer loro aran Ama Doni (6), lan kang nomer telu aran Literatio (3). Pasinaon terakhir: S1 Universitas Katolik Widya Mandira Kupang, 2009, lan saiki dadi guru Biologi ing SMPN 1 Lewolema, Flotim. Salebaré lulus kuliah saka Universitas Katolik Widya Mandira (Unwira) Kupang tahun 2009, Masan terjun dadi guru lantaran ana panjaluk saka Rektor Unwira. Sadurungé, Masan wus ngajar ana ing SMK Suradewa Larantuka lan ngrangkep ngajar ana ing SMK Bina Karya Larantuka, Flores Timur. Ing akhir tahun 2009, Masan nglamar CPNS lan lulus, banjur dipapanké ana ing SMPN Pati béda ing Kecamatan Demon Pagong. Masan mulang ana ing SMPN Pati Beda suwene telung tahun, banjur  dimutasi maring SMPN Satu Atap (Satap) Watan Hura, Pulau Solor. Sekolah kui mau lumayan adoh saka Larantuka. Tahun 2014 Masan dipindahké maneh ing SMPN Wulublolong, Solor, 15&nbsp;km saka Watan Hura, selama wolong sasi. Banjur dimutasi maneh maring SMP Satap Riang Puho, pedalaman Flotim.

## Préstasi 
Préstasi kang wis dicekel yaiku minangka *Guru Terkreatif Menulis Nasional ing Agupena 201*7 saka Kemendibud lan Piagam Agupena Flotim minangka Lembaga Literasi Kreatif dan Mendidik Buku, antarané: Kumpulan Cerita Rakyat Flotim, Ujung Pena Guru Kampung, Révolusi Mental ala Guru lan sakpanunggalané.

## Rujukan
Cum Laude

***Cum Laude*** (asalé saka basa Latin kang duwèni teges nganggo pujian) minangka predikat kang diwènèhaké nalika ujian ing pawiyatan luhur .  

## Jinis 
Ana manéka jinis prèdhikat kang kalebu ing *Cum Laude,* yaiku:

* *magna cum laude* kang tegesé lulusan kanthi pujian 
* *summa cum laude* kang duwèni teges lulusan kanthi pujian paling akèh.  

Saben pawiyatan luhur duwéni paugeran dhéwe-dhéwé ngenani sarat kanggo lulusan kang olèh gelar *Cum Laude* .  *Prédikat* iku padatané katulis ana ing ijazah kanggo lulusan sarjana lan pascasarjana ing donya, lumrahé prédhikat *Cum Laude* mung digunakaké kanggo lulusan pascasarjana, nanging ing Indonesia, Amerika Serikat, lan Filipina, uga digunakaké kanggo lulusan sarjana.  Umumé, lulusan kang olèh predikat *summa cum laude* duwéni Rata-rata Kelas utawa IPK padha utawa punjul saka 3.80 , *magna cum laude* duwéni IPK 3.60 - 3.79, lan *cum laude* duwéni IPK 3.40 - 3.59.  Nanging, ora kabèh pawiyatan luhur duwéni sarat kang padha kaya kang wis kababar ing dhuwur.  Malah ing taun 2012 kepungkur, Menteri Pendidikan lan Kebudayaan Indonesia, Mohammad Nuh, duwé angen-angen yèn prédhikat *cum laude* mung diwènèhaké kanggo lulusan kang bisa mamèraké karya ilmiah liwat jurnal lansapanunggalané.  

## Cathetan
Riyaya Pentahbisan

ka|jmpl|251x251px| A *Menorah* .
Dina Pentahbisan, uga dikenal minangka **Festival Kenisah** ( *Hanukkah* ) , dirayakake ing kutha Yerusalem nalika tanggal 25 dina Kislew (udakara Desember ) suwene 8 dina.  Perayaan iki dimaksudaké kanggo mèngeti sucining  Padaleman tanggal 25 Kislew 165 SM dening klompok Maccabees  sawisé sadurunge dirusak dening Antiokhos IV Epiphanes 3 taun kepungkur (pas tanggal 25 Kislew 168 SM ). Perayaan iki dirayakake bebarengan karo Advent utawa malah karo Natal, dadi asring salah diarani "Natal Yahudi".  Riyaya iki dirayakake minangka pangeling-eling marang Yudas Makabe sing nyucèkaké lan mbangun Bait Suci sing dirusak dening bangsa-bangsa liya, kalebu wong Yunani saka dinasti Antious.  Ing prayaan iki, wong-wong Yahudi berarakan nalika nggawa kayu sing dihiasi karo godhong palem, nawakake korban, lan nyanyian iringan alat musik.

Ing omah-omahé lan ing papan pangibadah kasedhiya *Menorah*  (lilin karo wolung tangan tambahan kiwa lan tengen) sing surem siji saben dina sak prayaan iki  (padha karo adat saka lilin cahya siji saben minggu ing wektu warning Adven).
* 2020: 10-18 Desember
* 2021: 28 November-6 Desember
* 2022: 18-26 Desember
* 2023: 7-15 Desember

## Cathetan
Dhubu

ka|jmpl|301x301px| olahan *jenggot juligae Sundubu* .
**Dubu** (豆腐, 두부) yaiku sajenis tahu ing Korea. Korea nggunakaké tahu kanggo gawé macem-macem jinis olahan .

## Sejarah 
Rujukan tahu paling awal ing Korea bisa ditemokaké ing *Rekaman Mogeun* ( *Mogeunjip* ) sing ditulis Yi Saek (jeneng pena *Mogeun*, 1328-1396) sajrone Dinasti Goryeo (938-1392). Ing sajroning puisi, Yi Saek nyritakaké tahu éca sing wis digawé.

Pitunjuk liyané ditulis babagan cara olah tahu korea ing *Yangchonjip* dening Gwon Geun lan Heo Gyun (1569-1618), salah sawijine panulis Dinasti Joseon sing nulis artikel ing *Domundaejak* babagan lemes saka rasa ora *nyenengaké sing* didol para bakul ing njaba Gerbang Changui . 
* *tahu sutra* ( *sundubu* ): tahu tisu lembut sing ora diproses kaya tahu. Sundubu sing paling misuwur yaiku Sundubu saka Kampung Chodang, sing diarani *Chodang Dubu*, diolah nganggo banyu sagara kanggo ngasilaké rasa sing unik.

 Sundubu dipangan karo kecap lan bumbu pedhes nalika ngombe makgeolli .

* *Kimu kimchi*, tahu goreng karo kimchi . 
* *Dubu jorim*, tahu goreng karo saus jorim digawé saka campuran rempah-rempah. 
* *Sundubu jjigae* yaiku jjigae kanthi gochujang sing ngemot tahu sutra (sundubu) lan sayuran.

## Chodang Dubu 
Salah sawijining papan panggonan tradisional sing kondhang ing Korea yaiku Desa Chodang ing Provinsi Gangwon . Ing Chodang, tahu diolah nganggo banyu sagara saka ambané 3 meter ing ngisor pasir. Sejarah Chodang tahu asale saka panémuan musim semi ing 1500-an dening Heo Yeop, pegawai negeri sipil Joseon sing uga adhine Heo Nanseolheon . Sawise ngrasakaké rasa nyenengaké banyu Heo Yeop banjur digunakaké kanggo nggawé tahu. Dheweke nambahaké banyu sagara kanggo proses penebalan. Tahu sing digawé kanggo nggawé rasa unik. Nganti saiki, tradhisi nggawé tahu nganggo banyu sagara isih lumaku. Kutha asal ngerti jenenge kanthi jeneng pena Heo Yeop, yaiku Chodang.

## Cathetan 
## Pranala njaba 
*  tahu Chodang
Bruce Lee (filem 2017)

***Bruce Lee*** inggih menika *film India Tamil* dipunsebaraken nalika taun 2017 kalebet komedi - alu cariyos menika dipunserat saha dipungarap déning Prasanth Pandiraj, dipuntindakaken déning GV Prakash Kumar lan Kriti Kharbanda minangka *karakter* utama. film menika kawiwitan ing wulan Juli 2015, saha dipunsebar rikala taun 2017 dening Kenanya Films saha Pabrik Film PK. 

*Proyek produksi film* menika dipunbiwarakaken wiwit wulan Juni 2015, nalika GV Prakash Kumar sarujuk kagem kolaborasi kaliyan Prashanth Pandiraj ing *film* *komedi aksi* ingkang badhe dipunasilaken dening Kenanya Films.  irah-irahan film menika dipungantos rikala wulan Juli 2015, saking *Baasha Engira Anthony* dados *Bruce Lee*, sasampunipun tim menika boten dipunkersani, saking irah-irahan *Baashha* (1995).   

## Rujukan
Fast & Furious: Hobbs & Shaw

**Fast & Furious Presents: Hobbs & Shaw** (uga dikenal minangka '*Hobbs & Shaw*)'''* ya iku sawijining filem aksi taun 2019 kang diarahaké déning David Leitch lan ditulis déning Chris Morgan lan Drew Pearce. Filem iki diadhaptasi saka carita kang digagas kaliyan Morgan. Saka seri filem *Fast and the Furious* kang fokus ing karakter utama Lukas Hobbs lan Deckard Shaw, karakter sing dikenalaké ing seri utama. Filem iki dibintangi Dwayne Johnson lan Jason Statham minangka Hobbs lan Shaw, lan  nyaritakaké kapinteran supaya bisa kerja bebarengan nalika ana ancaman kang luwih gedhé sing ngancam jagat kanthi virus mbebayani. Idris Elba, Vanessa Kirby, lan Helen Mirren uga melu mbintangi.

Pemain lan prodhuser filem, Vin Diesel pisanan mratèlakaké ing taun 2015, manawa filem kasebut ana ing pangembangan awal, banjur *Hobbs & Shaw* resmi diumumake ing Oktober 2017. Leitch nandatangani kontrak kanggo dadi juru arah filem ing April 2018, lan Kirby lan Elba gabung karo pemain liyané ing sasi Juli. Filem diwiwiti ing wulan September 2018 nganti Januari 2019, wonten ing London lan Glasgow .

*Hobbs & Shaw* pisanan tayang ing Dolby Theatre tanggal 13 Juli 2019 lan dijadwalaké tayang pisanan sacara teater ing Amerika Serikat tanggal 2 Agustus 2019, ing 2D, Dolby Cinema, lan IMAX . Umume nampa review positif saka para kritikus, sing ngucapake kekuwatan Johnson, Statham lan Kirby, uga gaya visual filem lan aksi koreografi, sanajan alur cerita entuk sawetara kritik negatif.  

diwiwiti tanggal 10 September 2018, ing London, Inggris .   Dwayne Johnson gabung produksi kalih minggu sakwise lekas produksi tanggal 24 September 2018, sawise dheweke jupuk peran ana ing filem *Jungle Cruise'' .  Ing wulan Oktober, filem iki pindah ing Glasgow, Skotlandia kanggo gawe duplikat London.  produksi filem iki uga ditindakake ing akhir taun 2018 ing Stasiun Daya Eggborough ing Yorkshire Utara .  lan ing Aldershot, Hampshire. Produksi filem resmi dibukak tanggal 27 Januari 2019.  

## Rujukan