open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kabiskopan Maliana

**Kabiskopan Maliana** (, ) yaiku kabiskopaking paling anyar ing Timor Wetan sing idegake ing 30 Januari 2010. Biskop pertaminya yaiku Mgr. Norberto do Amaral, dening kaputusan Paus Benediktus XVI. Kabiskopan anyar iki menika kabiskopan katelu ing Timor Wetan sing ngeliputi telu distrik bagena kilon, kayata Bobonaro, Cova-Lima lan Liquiçá.

## Kronologi 
* Didegake minangka **Kabiskopan Maliana** ing 30 Januari 2010, misah saka Kabiskopan Dili
* Dadi bagean metropolit saka Kabiskopan Agung Dili ing 11 September 2019

## Biskop 
* Mgr. Norberto do Amaral (30 Januari 2010 – saiki)

## Referensi
Bamischijf

jmpl
**bamischijf** : [bamisxɛi̯f] iku jajanan Walanda sing kasusun saka irisan ( Walanda : *schijf* ) saka *bami*, dilapisi roti lan digoreng.  Iki minangka modifikasi saka masakan mie Cina-Indonesia *bakmi goreng* Walanda.  ***Nasischijf*** ya iku panganan sing padha karo *nasi goreng* .

## Gawe 
Isi disiapake nggunakake dhasar bami masak. Bahan-bahane padha karo bami goreng: sayuran lan daging, karo rempah-rempah lan saus Indonesia. Mie dikemas kanthi kandel supaya isi produk dadi konsistensi kaya adonan. Massa iki dibentuk dadi gulungan sosis, saka irisan dipotong. Irisan-irisan iki dilapisi roti lan digoreng.Umume produksi cemilan iki ditindakake ing pabrik-pabrik, ing ngendi produk kasebut disiapake banjur beku, sadurunge dikirim menyang snackbar.

Nasischijf.jpg|Nasischijf
Nasi Bami Dutch frozen.jpg|Nasischijf lan bamihap, beku

## Deloken sisan 
* Bakmi
* masakan Indonesia

## Referensi
ꦒꦿꦺꦴꦗꦺꦴꦒ꧀ꦒꦤ꧀ꦱꦺꦮꦸ

al=|jmpl|ꦒꦿꦺꦴꦗꦺꦴꦒ꧀ꦒꦤ꧀ꦱꦺꦮꦸ

**ꦒꦿꦺꦴꦗꦺꦴꦒ꧀ꦒꦤ꧀ꦱꦺꦮꦸ** ꦏꦊꦧꦸ ꦱꦭꦃ ꦱꦶꦗꦶ ꦕꦸꦫꦸꦒ꧀ ꦲꦶꦁ ꦗꦮ ꦠꦼꦔꦃ.

## ꦲꦱꦭ꧀ ꦲꦸꦱꦸꦭ꧀ ꦤꦩ 
ꦒꦿꦺꦴꦗꦺꦴꦒ꧀ꦒꦤ꧀ꦱꦺꦮꦸ ꦠꦼꦒꦼꦱ꧀ꦱꦺ ꦕꦸꦫꦸꦒ꧀ ꦱꦺꦮꦸ, ꦱꦤꦗꦤ꧀ ꦕꦸꦫꦸꦒ꧀ ꦲꦶꦁ ꦒꦿꦺꦴꦗꦺꦴꦒ꧀ꦒꦤ꧀ꦱꦺꦮꦸ ꦕꦕꦃꦲꦺ ꦲꦺꦴꦫ ꦲꦤ ꦱꦺꦮꦸ, ꦤꦔꦶꦁ ꦲꦤ ꦲꦏꦺꦃ ꦠꦶꦠꦶꦏ꧀ ꦕꦸꦫꦸꦒ꧀ ꦏꦁ ꦧꦶꦱ ꦢꦶꦢꦼꦊꦁ ꦲꦶꦁ ꦏꦺꦤꦺ. ꦲꦶꦁ ꦏꦺꦴꦤꦺꦴ ꦲꦸꦒ ꦲꦤ ꦗꦫꦤ꧀ ꦏꦁ ꦥꦚ꧀ꦕꦺꦤ꧀ ꦢꦶꦱꦺꦮꦏ꧀ꦏꦏꦺ ꦏꦁꦒꦺꦴ ꦥꦫ ꦮꦶꦱꦠꦮꦤ꧀.

## ꦩꦶꦠꦺꦴꦱ꧀ 
ꦮꦶꦱꦠ ꦕꦸꦫꦸꦒ꧀ ꦒꦿꦺꦴꦗꦺꦴꦒ꧀ꦒꦤ꧀ꦱꦺꦮꦸ ꦲꦸꦒ ꦢꦸꦮꦺ ꦩꦶꦠꦺꦴꦱ꧀ ꦱꦏ ꦮꦂꦒ ꦏꦺꦴꦤꦺꦴ, ꦩꦶꦠꦺꦴꦱ꧀ ꦲꦶꦏꦶ ꦏꦁꦒꦺꦴ ꦥꦱꦁꦔꦤ꧀ ꦏꦁ ꦢꦸꦫꦸꦁ ꦤꦶꦏꦃ. ꦩꦶꦠꦺꦴꦱ꧀ꦱꦺ ꦪꦲꦶꦏꦸ ꦱꦥ ꦥꦱꦁꦔꦤ꧀ ꦏꦁ ꦢꦸꦫꦸꦁ ꦤꦶꦏꦃ ꦭꦤ꧀ ꦮꦤꦶ ꦔ꧀ꦭꦶꦮꦠ꧀ꦠꦶ ꦗꦼꦩ꧀ꦧꦠ꧀ꦠꦤ꧀ ꦲꦶꦁ ꦔꦉꦥ꧀ꦥꦺ ꦕꦸꦫꦸꦒ꧀, ꦩꦼꦁꦏꦺꦴ ꦲꦸꦧꦸꦁꦔꦤ꧀ꦤꦺ ꦧꦏꦭ꧀ ꦥꦼꦣꦺꦴꦠ꧀ ꦭꦤ꧀ ꦲꦺꦴꦫ ꦔꦤ꧀ꦠꦶ ꦥꦼꦂꦤꦶꦏꦃꦲꦤ꧀.

## ꦫꦺꦥ꦳ꦺꦫꦺꦤ꧀ꦱꦶ
Bollo Sevilla

jmpl|250x250px| Sevillian *bollo*
**Bollo** () minangka roti khas lan populer banget ing Seville, ing sisih kidul Spanyol. Isine glepung, banyu, sourdough, uyah lan ragi cilik. Iki minangka roti putih, kerak tipis lan adonan *bregada*, sing ngasilake crumb sing spons nanging kompak banget. Saben unit bobote antara 150 nganti 200 gr, kira-kira 20&nbsp;cm dawa lan nyetak tradisional kasusun saka potong longitudinal siji. Iki minangka turunan saka roti candeal Kastilia. Iki dikonsumsi ing wilayah Seville lan meh kabeh wilayah Andalusia kulon. *Bollo* minangka klasik ing antarane roti sing diprodhuksi ing Alcalá de Guadaíra, sawijining kutha kanthi tradhisi baking sing apik.

*Adonan candeal*, *bregada* utawa *sobada* minangka adonan roti tradisional saka Spanyol. Jeneng kasebut nuduhake proses (*sobar* utawa *bregar* *la masa*, "kanggo uleni adonan kanthi kuat") sing digawe kanthi bantuan mesin kanthi rong silinder sing diarani *sobadora* utawa *bregadora*. Kanthi teknik iki, massa harder, malleable lan homogen ditinggalake, lan kanthi persentase banyu sing sithik. Proses fermentasi cendhak supaya crumb tetep kenceng.  Rong varian *bollo* yaiku telera, sing sisih tengah luwih dhuwur, lan *albarda*, sing sejatine *bollo* tanpa puncak. Bollo lan picos minangka kombinasi sing ngiringi akeh masakan ing masakan Andalusia .  Iki uga minangka roti khas sing disiapake montaditos, lan bisa ditemokake ing sarapan tradisional Andalusia. Kajaba iku, bollo digunakake kanggo nyiapake torrijas nalika Minggu Suci ing Seville.

## Referensi
Kabiskopan Melaka-Johor

**Kabiskopan Melaka-Johor** () yaiku kabiskopan Greja Katulik Roma sing ana ing Malaysia. Kabiskopan iki didegake minangka pamisahan saka Kabiskopan Agung Malaka-Singapura ing 18 Desember 1972, disusul karo pangobahan jeneng saka Malaka-Johor dadi Melaka-Johor ing 27 Mei 1985. Pusat Kabiskopan ana ing Katedral Ati Suci Yesus, Johor Bahru. Saiki, kabiskopan iki dipimpin dening Biskop Anthony Bernard Paul sing kapilih ing 19 November 2015.

Kabiskopan Melaka-Johor ngeliputi wilayah Melaka lan Johor. Kabiskopan iki menika kabiskopan sufragan ing ngisor Kabiskopan Agung Kuala Lumpur bebarengan karo Kabiskopan Penang.

## Referensi 
## Pranala jaba
Kabiskopan Agung Osaka

**Kabiskopan Agung Osaka** (, ) yaiku kabiskopan agung sing ana ing kutha Osaka, Jepang.

## Sajarah 
* 20 Maret 1888: Didegake minangka Vikariat Apostolik Jepang Tengah saka Vikariat Apostolik Jepang Kidul
* 15 Juni 1891: Dipromosikake dadi Kabiskopan Osaka
jmpl|Pemakaman misionaris, Osaka (kira-kira 1910)
* 25 Juni 1969: Dipromosikake dadi Kabiskopan Agung Metropolitan Osaka

## Ordinaris 
* Biskop Agung Osaka (Ritus Roma)
** Biskop Agung Thomas Aquino Manyo Maeda (トマスアクィナス前田万葉) (sawise 20 Agustus 2014)
** Biskop Agung Leo Jun Ikenaga (レオ池長 潤), S.J. (10 Mei 1997 – 20 Agustus 2014)
** Biskop Agung Paul Hisao Yasuda (パウロ安田久雄) (15 November 1978 – 10 Mei 1997)
** Kardinal Paul Yoshigoro Taguchi (パウロ田口芳五郎) (24 Juni 1969 – 23 Februari 1978)
* Biskop Osaka 大阪 (Ritus Roma)
** Kardinal Paul Yoshigoro Taguchi (パウロ田口芳五郎) (1941.11.25 – 1969.06.24)
** Biskop Jean-Baptiste Castanier (ジャン・バティスト・カスタニエ), M.E.P. (1918.07.06 – 1940.12.03)
** Biskop Jules-Auguste Chatron (ジェル・オーグスト・シャトロン), M.E.P. (1896.07.22 – 1917.05.07)
** Biskop Henri-Caprais Vasselon (アンリ・ヴァスロン), M.E.P. (1893.08.18 – 1896.03.07)
** Biskop Félix-Nicolas-Joseph Midon (フェリックス・ニコラス・ミドン), M.E.P. (1891.06.15 – 1893.04.12)
* Vikar Apostolik Jepang Tengah (Ritus Roma)
** Biskop Félix-Nicolas-Joseph Midon (フェリックス・ニコラス・ミドン), M.E.P. (1888.03.23 – 1891.06.15)

## Kabiskopan sufragan 
* Hiroshima 広島
* Kyoto 京都
* Nagoya 名古屋
* Takamatsu 高松

## Deleng uga 
* Katulik Roma ing Jepang

## Referensi 
## Sumber 
* GCatholic.org
* Catholic Hierarchy
* Diocese website

## Pranala jaba 
* Archidiocese of Osaka
Kabiskopan Sandakan

**Kabiskopan Sandakan** () yaiku kabiskopan Greja Katulik Roma sing ana ing Malaysia. Kabiskopan iki didegake minangka pamekaran saka Kabiskopan Kutha Kinabalu ing 16 Juli 2007. Pusat Kabiskopan ana ing Greja Katedral Santa Maria, Sandakan. Saiki, kabiskopan iki dipimpin dening Biskop Cornelius Piong sing kapilih sawise pambentukan kabiskopan iki.

Kabiskopan Sandakan yaiku kabiskopan sufragan ing ngisor Kabiskopan Agung Kutha Kinabalu bebarengan karo Kabiskopan Keningau.

## Sajarah 
* Didegake minangka **Kabiskopan Sandakan** ing 16 Juli 2007, misah saka Kabiskopan Kutha Kinabalu

## Referensi 
## Pranala jaba 
*
ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ

thumb|290px|ꦱ꧀ꦠꦱꦶꦪꦸꦤ꧀ ꦱꦼꦥꦸꦂ ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ ꦠꦲꦸꦤ꧀ 1927-1929

**ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ**, (ꦧꦱ ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ: Bondowoso, ꦥꦺꦒꦺꦴꦤ꧀: كابوڤاتين بانداواصا, ꦭꦠꦶꦤ꧀: Kabupatèn Bandawasa), ꦲꦶꦏꦸ ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ ꦲꦶꦁ ꦗꦮ ꦮꦺꦠꦤ꧀, ꦏꦸꦛ ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ ꦲꦶꦏꦸ ꦏꦸꦛ ꦏꦿꦗꦤ꧀ ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦤꦺ, ꦏꦸꦛ-ꦏꦸꦛ ꦭꦶꦪꦤꦺ:, ꦭꦤ꧀ ꦭꦶꦪ-ꦭꦶꦪꦤꦺ. ꦗꦼꦩ꧀ꦧꦂ ꦮꦼꦮꦼꦁꦏꦺꦴꦤ꧀ ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦶ ± 1.560,10&nbsp;km², ꦏꦤ꧀ꦛꦶ ꦱꦶꦁ ꦤ꧀ꦢꦸꦤꦸꦁꦔꦶ 736.772 (2015).

## ꦒꦺꦪꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶ 
ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ ꦗꦼꦩ꧀ꦧꦂꦫꦺ 1.560,10 km2 ꦭꦤ꧀ ꦏꦤ꧀ꦛꦶ ꦒꦼꦪꦺꦴꦒꦿꦥ꦳ꦶꦱ꧀ ꦢꦸꦩꦸꦤꦸꦁ ꦲꦤ ꦲꦶꦁ ꦏꦺꦴꦎꦂꦣꦶꦤꦠ꧀ ꦲꦤ꧀ꦠꦫ 113°48′10″-113°48′26″ ꦧꦸꦗꦸꦂ ꦮꦺꦠꦤ꧀ 7°50′10″-7°56′41″ ꦭꦶꦤ꧀ꦠꦁ ꦏꦶꦢꦸꦭ꧀. ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ ꦮꦼꦮꦠꦼꦱ꧀ꦱꦤ꧀:
* ꦲꦶꦁ ꦱꦶꦱꦶꦃ ꦭꦺꦴꦂ ꦏꦫꦺꦴ: ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ ꦱꦶꦠꦸꦧꦤ꧀ꦢ
* ꦲꦶꦁ ꦱꦶꦱꦶꦃ ꦮꦺꦠꦤ꧀ ꦏꦫꦺꦴ: ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ ꦱꦶꦠꦸꦧꦤ꧀ꦢ ꦭꦤ꧀ ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ ꦧꦚꦸꦮꦔꦶ
* ꦲꦶꦁ ꦱꦶꦱꦶꦃ ꦏꦶꦢꦸꦭ꧀ ꦏꦫꦺꦴ: ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ ꦗꦼꦩ꧀ꦧꦼꦂ
* ꦲꦶꦁ ꦱꦶꦱꦶꦃ ꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀ ꦏꦫꦺꦴ: ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ ꦱꦶꦠꦸꦧꦤ꧀ꦢ ꦭꦤ꧀ ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ ꦥꦿꦧꦭꦶꦁꦒ

## ꦥꦔꦤ꧀ꦤꦤ ꦏꦱ꧀ 
ꦥꦔꦤ꧀ꦤꦤ꧀ ꦏꦱ꧀ ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ ꦪꦲꦶꦏꦸ ꦠꦥꦺ ꦩꦤꦶꦱ꧀ ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ, ꦱꦶꦁ ꦲꦸꦩꦸꦩ꧀ꦩꦺ ꦢꦶꦧꦸꦁꦏꦸꦱ꧀ ꦔꦁꦒꦺꦴ ꦧꦺꦱꦺꦏ꧀ (ꦲꦚꦩꦤ꧀ ꦱꦏ ꦥꦿꦶꦁ ꦲꦮꦸꦗꦸꦢ꧀ ꦏꦺꦴꦛꦏ꧀). ꦠꦥꦺ ꦲꦶꦏꦶ ꦢꦶꦒꦮꦺ ꦱꦏ ꦥꦺꦴꦲꦸꦁ, ꦮꦶꦱꦠꦮꦤ꧀ ꦩꦚ꧀ꦕ ꦔꦫꦤ꧀ꦤꦶ fermented of Cassava, ꦥꦣ ꦏꦫꦺꦴ ꦥꦼꦪꦼꦵꦩ꧀ ꦲꦶꦁ ꦗꦮ ꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀. ꦤꦔꦶꦁ ꦫꦱꦤꦺ ꦠꦥꦺ ꦊꦒꦶ ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ ꦭꦸꦮꦶꦃ ꦏꦱ꧀. ꦲꦏꦺꦃ ꦠꦸꦫꦶꦱ꧀ ꦱꦏ ꦚ꧀ꦗꦧꦤ꧀ ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ ꦏꦁ ꦒꦼꦊꦩ꧀ ꦠꦼꦏ ꦲꦶꦁ ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ ꦩꦸꦁ ꦲꦉꦥ꧀ ꦠꦸꦏꦸ ꦠꦥꦺ ꦩꦤꦶꦱ꧀ ꦲꦶꦏꦶ, ꦩꦺꦉꦏ꧀ ꦠꦥꦺ ꦩꦤꦶꦱ꧀ ꦏꦁ ꦏꦺꦴꦤ꧀ꦝꦁ ꦲꦤ꧀ꦠꦫ ꦭꦶꦪ ꦱ꧀ꦮꦶꦠ꧀ ꦠꦥꦺ 82, ꦱ꧀ꦮꦶꦠ꧀ ꦠꦥꦺ 31, ꦱ꧀ꦮꦶꦠ꧀ ꦠꦥꦺ ꦕꦥ꧀ ꦲꦺꦤꦏ꧀, ꦩꦤ ꦭꦒꦶ, 66, 17, ꦭ꧈ꦱ꧈ꦥ꧈.  ꦮꦫꦸꦁ ꦠꦥꦺ ꦩꦤꦶꦱ꧀ ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ ꦲꦸꦩꦸꦩ꧀ꦩꦺ ꦲꦤ ꦲꦶꦁ ꦢꦭꦤ꧀ ꦗꦺꦤ꧀ꦢꦼꦫꦭ꧀ ꦱꦸꦢꦶꦂꦩꦤ꧀ ꦭꦤ꧀ ꦠꦼꦲꦸꦏꦸ ꦈꦩꦂ ꦲꦸꦠꦮ ꦭꦸꦮꦶꦃ ꦢꦶꦏꦼꦤꦭ꧀ ꦏꦤ꧀ꦛꦶ ꦗꦼꦤꦼꦁ Chinatown. ꦢꦭꦤ꧀ ꦗꦼꦤ꧀ꦢꦼꦫꦭ꧀ ꦱꦸꦢꦶꦂꦩꦤ꧀. ꦱꦭꦶꦪꦤꦺ ꦠꦥꦺ, ꦥꦔꦤ꧀ꦤꦤ꧀ ꦏꦱ꧀ ꦱꦶꦁ ꦲꦱꦭ꧀ꦭꦺ ꦱꦏ ꦠꦥꦺ ꦲꦸꦒ ꦲꦏꦺꦃ ꦢꦶꦢꦺꦴꦭ꧀ ꦲꦶꦁ ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ ꦏꦪ ꦠ ꦱꦸꦮꦂ-ꦱꦸꦮꦶꦂ, ꦠꦥꦺ ꦢꦺꦴꦢꦺꦴꦭ꧀, ꦠꦥꦺ ꦧꦏꦂ, ꦭ꧈ꦱ꧈ꦥ꧈.

## ꦥꦩꦫꦺꦤ꧀ꦠꦃꦲꦤ꧀ 
ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ ꦏꦼꦠꦠ ꦱꦗꦼꦫꦺꦴꦤꦶꦁ 23 ꦏꦕꦩꦠ꧀ꦠꦤ꧀, 10 ꦏꦭꦸꦫꦃꦲꦤ꧀ ꦭꦤ꧀  ꦢꦺꦱ. ꦏꦕꦩꦠ꧀ꦠꦤ꧀-ꦏꦕꦩꦠ꧀ꦠꦤ꧀ ꦲꦶꦁ ꦏꦧꦸꦥꦠꦺꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦶ ꦪꦲꦶꦏꦸ:
* ꦧꦶꦤꦏꦭ꧀
* ꦧꦤ꧀ꦢꦮꦱ
* ꦧꦠꦭꦶꦁꦒ
* ꦕꦼꦂꦩꦺ
* ꦕꦸꦫꦃꦢꦩꦶ
* ꦒꦿꦸꦗꦸꦒ꧀ꦒꦤ꧀
* ꦗꦩ꧀ꦧꦺꦱꦫꦶ D.S.
* ꦏ꧀ꦭꦧꦁ
* ꦩꦲꦺꦱ꧀ꦱꦤ꧀
* ꦥꦏꦼꦩ꧀
* ꦥꦿꦗꦺꦏ꧀ꦏꦤ꧀
* ꦥꦸꦗꦼꦂ
* ꦱꦼꦩ꧀ꦥꦺꦴꦭ꧀
* ꦱꦸꦏꦱꦫꦶ
* ꦱꦸꦩ꧀ꦧꦼꦂꦮꦿꦶꦔꦶꦤ꧀
* ꦠꦩꦤ꧀ꦏꦿꦺꦴꦕꦺꦴꦏ꧀
* ꦠꦩꦤ꧀ꦤꦤ꧀
* ꦠꦥꦺꦤ꧀
* ꦠꦼꦒꦭ꧀ꦲꦩ꧀ꦥꦺꦭ꧀
* ꦠꦼꦁꦒꦫꦁ
* ꦠ꧀ꦭꦒꦱꦫꦶ
* ꦮꦤꦱꦫꦶ
* ꦮꦿꦶꦔꦶꦤ꧀

## ꦢꦼꦊꦁ ꦲꦸꦒ 
* ꦥꦿꦠꦺꦭ꧀ꦭꦤ꧀ ꦢꦲꦺꦫꦃ ꦠꦶꦁꦏꦠ꧀ II

## ꦥꦿꦤꦭ ꦚ꧀ꦗꦧ 
* ꦱꦶꦠꦸꦱ꧀ ꦮꦺꦧ꧀ ꦉꦱ꧀ꦩꦶ
Sev

jmpl
**Sev** minangka panganan cemilan India sing misuwur  sing kasusun saka potongan-potongan cilik mi renyah sing digawe saka pasta glepung kacang buncis, sing dibumbui karo kunir, cayenne, lan ajwain  sadurunge digoreng ing lenga.    Mie iki beda-beda ing kekandelan.  Varietas sev sing siap dipangan, kalebu sev rasa, kasedhiya ing toko India. 

Sev dipangan minangka cemilan mandiri uga minangka topping ing masakan kaya bhelpuri lan sevpuri .  Sev bisa digawe ing ngarep lan disimpen kanggo minggu ing wadhah kedap udara. Sev minangka cemilan sing populer ing sebagian besar India sisih lor utamane Uttar Pradesh lan Bihar sing dipangan karo Boondi sing manis. Cemilan kasebut uga misuwur ing Madhya Pradesh, utamane ing kutha Indore, Ujjain lan Ratlam, ing ngendi akeh panganan cemilan kalebu sev minangka bahan utama. Ing Madhya Pradesh, sev digunakake minangka bahan sampingan ing meh kabeh panganan cemilan chaat, utamane ratlami sev, sing digawe saka cengkeh lan glepung chickpea. Akeh varietas sev sing didol sacara komersial, kayata laung (cengkeh ing basa Hindi) sev, tomat sev, palak sev, plain sev, lan bhujia.

## Réferènsi
Kabiskopan Agung Kuching

**Kabiskopan Agung Kuching** () yaiku kabiskopan agung Greja Katulik Roma sing ana ing Malaysia. Kabiskopan iki didegake minangka pamekaran saka Prefektur Apostolik Labuan lan Borneo ing 5 Februari 1927 minangka Prefektur Apostolik Sarawak, banjur kuwi ditingkatake statuse dadi Vikariat Apostolik Kuching inf 14 Desember 1952, banjur kuwi dadi Kabiskopan Agung Kuching ing 31 Mei 1976. Pusat Kabiskopan kasebut ana ing Greja Katedral Santo Yoseph, Kuching. Saiki, kabiskopan iki dipimpin dening Biskop Agung Simon Peter Poh Hoon Seng sing nerusake kapemimpinan sawise 4 Maret 2017.

Kabiskopan Agung Kuching negliputi wilayah Sarawak. Kabiskopan Agung iki menika metropolit saka loro kabiskopan sufragan, yaiku Kabiskopan Miri lan Kabiskopan Sibu.

## Sajarah 
* Didegake minangka **Prefektur Apostolik Sarawak** ing 5 Februari 1927, misah saka Prefektur Apostolik Borneo Lor
* Ditingkatake lan ganti jeneng dadi **Vikariat Apostolik Kuching** ing 14 Februari 1952
* Ditingkatake dadi **Kabiskopan Agung Kuching** ing 31 Mei 1976

## Ordinaris 
### Prefek Apostolik Sarawak 
* Edmund Dunn, M.H.M. (5 Februari 1927–31 Desember 1933, seda)
** *Sede vacante (31 Desember 1933–8 November 1935)*
* Aloysius Hopfgartner, M.H.M. (8 November 1935–15 Mei 1949, seda)
** *Sede vacante (15 Mei–18 November 1949)*
* Jan Vos, M.H.M. (18 November 1949–14 Februari 1952)

### Vikaris Apostolik Kuching 
* Jan Vos, M.H.M. (14 Februari 1952–9 Februari 1968, mundur)
* Karl Reiterer, M.H.M. (9 Februari 1968–30 Desember 1974, seda)
** *Sede vacante (30 Desember 1974–30 Januari 1975)*
* Peter Chung Hoan Ting (30 Januari 1975–31 Mei 1976)

### Biskop Agung Kuching 
* Peter Chung Hoan Ting (31 Mei 1976–21 Juni 2003, pensiun)
* John Ha Tiong Hock (21 Juni 2003–4 Maret 2017, mundur)
* Simon Peter Poh Hoon Seng (4 Maret 2017–saiki)

### Pejabat liyane 
* Karl Reiterer, M.H.M. (Vikaris Apostolik Koajutor, 9 Februari 1967–9 Februari 1968)
* John Ha Tiong Hock (Biskop Auksilier, 17 Januari 1998–21 Juni 2003)
* Simon Peter Poh Hoon Seng (Biskop Auksilier, 9 Juli 2015–4 Maret 2017)

## Galeri 

Tampak Dalam Gereja Katedral Kuching (2024).jpg|Katedral St Joseph
Altar Gereja St Peter Padungan (2024).jpg|Gereja St Peter, Padungan
Tampak Dalam Gereja Holy Trinity di Taman Kenyalang 2024 (1).jpg|Gereja Holy Trinity, Taman Kenyalang
Tampak Dalam Blessed Sacrament Church 2024 (6).jpg|Gereja Blessed Sacrament, BDC
Tampak Luar Gereja Sacred Heart 2024 (3).jpg|Gereja Sacred Heart, Kota Sentosa

## Referensi 
## Pranala jaba 
*
Ras malai

jmpl
**Ras malai** utawa **rossomalai** (    ) utawa **rasamalei** ( Odia   ) iku panganan cuci mulut sing asalé saka tlatah wétan anak bawana India . Dessert kasebut diarani *rossomalai* ing basa Bengali,  *ras malai* ing basa Hindi,  lan *rasa malei* ing Odia . 

Sanadyan ras malai digawe ing macem-macem panggonan, kalebu Distrik Comilla ing Bangladesh  lan Kolkata ing negara India Benggala Kulon  dikenal kanthi jelas.

## bahan 
Ras malai kasusun saka bal chhena sing dilapisi sing direndhem ing malai ( krim beku ) sing dibumbui karo kapulaga . Susu digodhog lan ditambahake sethithik cuka utawa jus jeruk kanggo pamisah. Whey dibuwang lan padhet susu dikumbah, adhem lan kneaded dadi adonan. Adonan dipérang dadi bal cilik lan bal digodhog ing banyu panas kanthi ditambahake banyu mawar. Bal-balan banjur dimasak ing susu kanthi saffron, pistachio lan kheer minangka isi. Macem-macem jinis rasmalai bisa ditemokake ing macem-macem wilayah. Ing Dhaka lan Rangpur, rasmalais wujude padha karo rasgullas .

## Referensi
Chapssal-tteok

jmpl| *Chaltteok*
***Chapssal-tteok*** (  ; ), uga disebut ***chaltteok*** (  , ), ya iku *tteok*, utawa kue beras Korea, digawe saka beras ketan . Sawetara varietas mochi Jepang meh padha karo varietas chapssal-tteok tartamtu. Loro-lorone bisa digawe kanthi ngukus lan ditumbuk beras ketan sing wis direndhem.

## Referensi
Kuymak

al=Cheese dish in a copper pan|jmpl| Kuymak ing sahan
**Kuymak** utawa Kachi minangka salah sawijining olahan panganan cuci mulut Turki . Bahan utama yaiku tepung jagung lan keju.  Uga misuwur ing Georgia, Azerbaijan lan sawetara wilayah Kaukasus . 

## Referensi
Nem chua

[ka|jmpl| Nem chua yaiku daging babi fermentasi utawa sosis daging sapi sing manis, asem, asin lan pedhes, biasane disuguhake karo irisan tipis bawang putih, [Lombok rawit|cabe rawit lan ketumbar Vietnam .]]
jmpl| Aspek saka cokotan saka *nem chua* .
**Nem chua** ya iku panganan daging babi sing difermentasi saka masakan Vietnam .  Utamane kasusun saka campuran daging babi tanpa lemak lan irisan tipis saka kulit masak, dihiasi karo bawang putih lan lombok. Bisa dadi potongan-potongan ukuran cokotan sing dibungkus ing aluminium foil lan kertas, utawa jinis cervelat ing plastik sing disegel. Nduwe rasa manis-asem karakteristik fermentasi laktat, warna jambon sing apik lan tekstur sing kuat lan elastis.Ing Vietnam, umume dipangan mentah,  nanging aturan kesehatan Eropa menehi rekomendasi kanggo masak produk sing didol ing kana. Duwe umur rak kurang saka seminggu lan asring dikonsumsi ing bentuk mentah sawise proses fermentasi. Iki minangka panganan sing populer ing macem-macem wilayah Asia Tenggara, kanthi macem-macem persiapan, bumbu lan rasa, utamane kecut lan pedhes. Nem chua digunakake minangka bahan ing macem-macem masakan lan uga disuguhake mentah ing wangun mentah minangka lawuh.

jmpl| *Nem chua* wis dibungkus godhong
jmpl| Sosis *nem chua sing diiris* .

## Referensi
Nib gula

[jmpl| Roti [Kanelbullar|manis kayu manis Swedia karo gula nib remuk]]
[jmpl| Kue Paskah Italia [Colomba di pasqua|Colomba di Pasqua kanthi gula nib sing diekstrusi]]
**Gula Nib** (uga **gula mutiara** lan **gula es** ) minangka asil saka gula putih olahan. Gula iki kasar banget, atos, putih buram, lan ora nyawiji ing suhu sing biasane digunakake kanggo dipanggang. Produk kasebut biasane digawe kanthi ngremuk blok putih, banjur diayak kanggo entuk fragmen kanthi diameter sing diwenehake. Gula uga bisa digawe ing proses ekstrusi.Iki dikenal minangka pärlsocker (gula mutiara) ing Swedia, lan minangka perlesukker ing negara-negara Skandinavia liyane. Ing Finlandia diarani raesokeri ("gula hailstone") utawa arang helmisokeri (uga gula mutiara).

Ing negara-negara Nordik, *pärlsocker* digunakake kanthi akeh kanggo nghias macem-macem jajanan lan kue-kue, cookie, utamane ing ndhuwur *bulle* Swedia utawa *pulla* Finlandia  kue, muffin  lan roti, kayata *kanelbullar* ( roti kayu manis ) lan *chokladbollar* .

Ing Prancis, iki asring digunakake ing *chouquette* .

## Referensi
Dak-ttongjip

jmpl
***Dak-ttongjip*** (  ), kanthi harfiah "rempela pitik", yaiku salah sawijining olahan sajian masakan Korea sing digawe kanthi nggoreng jeroan pitik kanthi rempah-rempah.  Iki minangka *anju* sing populer (iringan minuman beralkohol).  Panganan iki uga bisa diarani ***dak-ttongjip-bokkeum*** (  ), minangka *bokkeum* (sajian goreng). 

## Referensi
ꦲꦶꦤ꧀ꦠꦶꦥ꧀

**ꦲꦶꦤ꧀ꦠꦶꦥ꧀** ꦲꦶꦏꦸ ꦥꦔꦤ꧀ꦤꦤ꧀ ꦏꦁ ꦢꦶꦒꦮꦺ ꦱꦏ ꦱꦼꦒ. ꦲꦱꦭ꧀ ꦩꦸꦮꦱꦭ꧀ꦭꦺ, ꦣꦺꦏ꧀ ꦗꦩꦤ꧀ ꦧꦶꦪꦺꦤ꧀ ꦲꦶꦧꦸ-ꦲꦶꦧꦸ ꦪꦺꦤ꧀ ꦩꦱꦏ꧀ ꦲꦸꦠꦮ ꦔ꧀ꦭꦶꦮꦼꦠ꧀ ꦱꦼꦒ ꦔꦁꦒꦺꦴ ꦏ꧀ꦮꦭꦶ ꦲꦸꦠꦮ ꦏꦼꦤ꧀ꦝꦶꦭ꧀. ꦪꦼꦤ꧀ ꦱꦼꦒꦤꦺ ꦮꦶꦱ꧀ ꦱꦼꦠꦼꦔꦃ ꦩꦠꦼꦁ ꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂ ꦢꦶꦥꦤ꧀ꦝꦃꦲꦏꦺ ꦩꦼꦚꦁ ꦢꦤ꧀ꦢꦁ, ꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂ ꦢꦶꦏꦸꦏꦸꦱ꧀. ꦭꦸꦩꦿꦃꦲꦺ ꦲꦶꦁ ꦣꦱꦂ ꦏ꧀ꦮꦭꦶ ꦩꦲꦸ ꦲꦤ ꦱꦼꦒ ꦏꦁ ꦲꦶꦱꦶꦃ ꦤꦺꦩ꧀ꦥꦺꦭ꧀ ꦏꦁ ꦮꦸꦗꦸꦢ꧀ꦢꦺ ꦏꦥꦫ ꦫꦢ ꦒꦺꦴꦱꦺꦴꦁ. ꦱꦼꦒ ꦏꦁ ꦤꦺꦩ꧀ꦥꦺꦭ꧀ ꦲꦶꦏꦸ ꦏꦁ ꦢꦶꦲꦫꦤ꧀ꦤꦶ ꦲꦶꦤ꧀ꦠꦶꦥ꧀. ꦲꦶꦤ꧀ꦠꦶꦥ꧀ ꦏꦁ ꦏꦫꦶ ꦲꦤ ꦲꦶꦁ ꦣꦱꦂ ꦏ꧀ꦮꦭꦶ ꦢꦶꦏꦼꦫꦺꦴꦏ꧀ ꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂ ꦢꦶꦥꦺꦥꦺ ꦔꦤ꧀ꦠꦶ ꦒꦫꦶꦁ. ꦪꦺꦤ꧀ ꦮꦶꦱ꧀ ꦒꦫꦶꦁ ꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂ ꦢꦶꦒꦺꦴꦫꦺꦁ, ꦲꦶꦏꦶ ꦏꦁ ꦗꦼꦤꦼꦁꦔꦺ ꦲꦶꦤ꧀ꦠꦶꦥ꧀ ꦒꦺꦴꦫꦺꦁ.

ꦲꦶꦤ꧀ꦠꦶꦥ꧀ ꦲꦸꦒ ꦲꦺꦤꦏ꧀ ꦪꦺꦤ꧀ ꦱꦮꦶꦱ꧀ꦱꦺ ꦢꦶꦗꦸꦥꦸꦏ꧀ ꦱꦏ ꦏ꧀ꦮꦭꦶ ꦧꦚ꧀ꦗꦸꦂ ꦢꦶꦱꦶꦫꦩ꧀ ꦢꦸꦢꦸꦃ ꦗꦔꦤ꧀ ꦲꦸꦠꦮ ꦢꦶꦥꦔꦤ꧀ ꦔꦁꦒꦺꦴ ꦥꦫꦸꦠ꧀ꦠꦤ꧀ ꦏ꧀ꦭꦥ ꦭꦤ꧀ ꦢꦶꦥꦔꦤ꧀ ꦩꦶꦤꦁꦏ ꦚꦩꦶꦏ꧀ꦏꦤ꧀.

ꦗꦩꦤ꧀ ꦱꦲꦶꦏꦶ ꦲꦶꦤ꧀ꦠꦶꦥ꧀ ꦮꦶꦱ꧀ ꦲꦏꦺꦲ꧀ ꦢꦶꦢꦺꦴꦭ꧀ ꦲꦶꦁ ꦠꦺꦴꦏꦺꦴ-ꦠꦺꦴꦏꦺꦴ ꦏꦁ ꦚꦢꦶꦪꦏ꧀ꦏꦏꦺ ꦲꦺꦴꦭꦺꦃ-ꦲꦺꦴꦭꦺꦃ ꦥꦔꦤ꧀ꦤꦤ꧀ ꦏꦱ꧀. ꦲꦶꦤ꧀ꦠꦶꦥ꧀ ꦏꦁ ꦩꦶꦱꦸꦮꦸꦂ ꦲꦤ꧀ꦠꦫꦤꦺ ꦱꦏ ꦱꦭ.

## ꦏꦺꦴꦫꦺꦪ 
thumb|right|ꦤꦸꦫꦸꦁꦗꦶ
**ꦤꦸꦫꦸꦁꦗꦶ** (누룽지) ꦪꦲꦶꦏꦸ ꦲꦶꦤ꧀ꦠꦶꦥ꧀ ꦏꦁ ꦚꦶꦱ ꦱꦮꦶꦱ꧀ꦱꦺ ꦩꦱꦏ꧀ ꦱꦼꦒ ꦲꦶꦁ ꦣꦱꦂ ꦥꦚ꧀ꦕꦶ ꦱꦼꦒ (ꦒꦩꦱꦺꦴꦠ꧀). ꦲꦶꦤ꧀ꦠꦶꦥ꧀ ꦱꦼꦒ ꦢꦸꦩꦢꦶ ꦗꦗꦤ꧀ꦤꦤ꧀ ꦏꦱ꧀ ꦮꦺꦴꦁ ꦏꦺꦴꦫꦺꦪ. ꦤꦸꦫꦸꦁꦗꦶ ꦢꦶꦏꦺꦤꦭ꧀ ꦏꦤ꧀ꦛꦶ ꦫꦱ ꦭꦤ꧀ ꦲꦩ꧀ꦧꦸꦤꦺ ꦏꦁ ꦲꦸꦤꦶꦏ꧀, ꦪꦲꦶꦏꦸ ꦒꦫꦶꦁ ꦭꦤ꧀ ꦒꦺꦴꦱꦺꦴꦁ ꦱꦶꦛꦶꦏ꧀. Ing tradhisi Iran, panganan iki disajèkaké kanggo tetamu. Bahan-bahan sing lumrah ditambah ing tahdig ya iku yogurt, kunir, roti, kenthang, lan tomat.

Bédané tahdig karo intip liyané ya iku ndèlèhaké irisan jejanganan nipis ing ngisoré panci, dadi jejangan kuwi dadi garing lan renyah, dudu segané thok. Iran uga migunakaké cara iki kanggo masakan kaya spaghetti, bagèan ngisoré kudu isa atos renyah.

Masak sega Iraq padha karo cara masaké *chelow* saka Parsi, prosèsé nganggo tahapan, tujuané ya iku kanggo ngasilaké upa sega sing lembut lan empuk. Salah sawijining masakan Iraq sing populèr ya iku *hikakeh*, intip ngisor sing garing. Masakan iki béda karo *tahdig* Parsi, kang kandel; nanging *hikakeh* uga isèn sega sing lembut. Sadurungé disajèkaké, *hikakeh* dipecahaké dadi pérangan-pérangan supaya saben uwong diwènèhi barengan karo sega.

## Deleng uga 
* Sungnyung
* Gamasot

## Rujukan
Ostropel

jmpl
**Ostropel** ya iku semur khas Romania sing utamané digawé saka pitik sing dicampur karo saos tomat sing kenthel. Kajaba iku, bawang putih utawa bawang bombay bisa ditambahake ing sajian. Kelinci, wedhus, utawa jinis daging liyane uga kadhangkala digunakake lan, minangka alternatif, versi vegetarian bisa digawe nalika pasa . 

Panganan kasebut disiapake kanthi cara tradisional kanthi nggoreng stik utawa paha pitik. Sawisé iku, banyu dicampur karo lenga godhok, saus tomat, glepung, bawang putih lan bawang bombay nganti saos tekan titik nggodhok, banjur pitik ditambahake lan digodhog nganti limalas menit maneh, utawa nganti saos entuk konsistensi sing kenthel. . Sadurunge porsi, parsley  ing ndhuwur.  Mămăligă (polenta) biasane digunakake minangka lawuh, bebarengan karo salad entheng.

## Referensi
Pratélan penggawa gendéra Pongol Verdé ing Olimpiade

Ing ngisor iki menika **penggawa gendera yang mengwakili Pongol Verdé ing Olimpiade.**

Para penggawa gendera nggawa gendera nasional negarane ing acara pambuka Gim Olympiadé.

## Deleng uga
*Pongol Verdé ing Olimpiade

## Referensi
Masa podrida

jmpl
***Masa podrida*** minangka salah sawijining olahan cookietradisional Filipina sing digawe saka glepung, uyah, bubuk manggang, gula abang, lan endhog. Nduweni tekstur garing sing garing kaya kue setengah bulan . Jeneng kasebut asale saka basa Spanyol kanggo "adonan bosok". *Masa podrida* biasane dipangan karo kopi lan ombenan panas liyane.    

## Deloken sisan 
* Puto seko
* Uraro
* Kue setengah rembulan
* Dhaptar cookie

## Referensi
Vikariat Apostolik Brunéi Darussalam

**Vikariat Apostolik Brunei Darussalam** (, ) yaiku yuridiksi grejawi Katulik Roma sing ngeliputi kawasan Brunei lan dikepalai dening *vikaris apostolik*, sing sapisan dianakake dening Biskop Cornelius Sim nganti Mei 2021.

## Sajarah 
* Didegake minangka **Prefektur Apostolik Brunei Darussalam** ing 21 November 1997, misah saka Kabiskopan Miri-Brunei
* Ditingkatake dadi **Vikariat Apostolik Brunei Darussalam** ing 20 Oktober 2004

## Ordinaris 
### Prefek Apostolik Brunei Darussalam 
* R.D. Cornelius Sim (21 November 1997 - 20 Oktober 2004)

### Vikaris Apostolik Brunei Darussalam 
* Kardinal Cornelius Sim (20 Oktober 2004 - 29 Mei 2021)

## Referensi 
## Pranala jaba 
* 
* GCatholic.org on Brunei Darussalam
* Catholic Hierarchy Profile of Apostolic Vicariate of Brunei Darussalam
Jasirah Malaka

**Jasirah Malaka** utawa **jasirah Kra** (; ; '**  **') yaiku laladan jasirah ing wilayah Asia Kidul-Wetan sing duwé dawa kira-kira 1.127 kilométer ngeléwati Lemah Genting Kra () nganti Pongol Piai, titik paling kidul banuwa Asia. Lebar maksimal jasirah Malaka yaiku 322 kilométer, lan ambané kira-kira 70.000 mil persegi (181.300&nbsp;km).

Jasirah kasebut duwé batas karo sagara Andaman di Samodra Hindia ing lor-kulon, supitan Malaka ing kidul-kulon, supitan Singapura di kidul, sagara Natuna ing kidul-wetan, dan pulo Sumatra ing kulon.

Secara pulitik konstitusional, laladan jasirah iki kebagi ing sajumlah bagèan kadaulatan:
* Wilayah lor-kulon yaiku bagean ujung kidul saka Myanmar
* Wilayah tengah lan lor-wetan yaiku bagen kidul Thai
* Wilayah kidul yaiku bagean saka Malaysia Kulon 
* Wilayah ujung kidul berbatasan karo Singapura

## Cathetan 
## Rujukan
ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ

thumb|ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ
thumb|ꦧꦲꦤ꧀-ꦧꦲꦤ꧀ ꦏꦁꦒꦺ ꦢꦩꦼꦭ꧀ ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ

**ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ** ꦲꦶꦁꦒꦶꦃ ꦥꦸꦤꦶꦏ ꦱꦭꦃ ꦱꦠꦸꦁꦒꦭ꧀ꦭꦶꦁ ꦗꦶꦤꦶꦱ꧀ ꦲꦺꦴꦩ꧀ꦧꦺꦤ꧀-ꦲꦺꦴꦩ꧀ꦧꦺꦤ꧀ ꦠꦿꦣꦶꦱꦶꦪꦺꦴꦤꦭ꧀ ꦏꦱ꧀ ꦗꦮ ꦠꦼꦔꦃ. ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦢꦩꦼꦭ꧀ ꦱꦏꦶꦁ ꦧꦲꦤ꧀ ꦣꦱꦂ ꦗꦲꦺ ꦭꦗꦼꦁ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦱꦸꦏꦤꦶ ꦒꦼꦤ꧀ꦝꦶꦱ꧀ ꦥꦱꦶꦂ ꦱꦲ ꦲꦸꦧꦫꦩ꧀ꦥꦺ ꦱꦤꦺꦱ꧀ꦱꦶꦥꦸꦤ꧀. ꦲꦸꦚ꧀ꦗꦸꦏ꧀ꦏꦤ꧀ ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ ꦥꦸꦤꦶꦏ ꦲꦺꦕꦤꦶꦥꦸꦤ꧀ ꦩꦤꦮꦶ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦲꦸꦚ꧀ꦗꦸꦏ꧀ ꦤꦭꦶꦏ ꦠꦏ꧀ꦱꦶꦃ ꦧꦼꦤ꧀ꦠꦺꦂ ꦢꦢꦺꦴꦱ꧀ ꦱꦒꦼꦢ꧀ ꦢꦩꦼꦭ꧀ ꦧꦢꦤ꧀ ꦏꦿꦲꦺꦴꦱ꧀ ꦲꦔꦼꦠ꧀. ꦧꦲꦤ꧀-ꦧꦲꦤ꧀ ꦱꦤꦺꦱ꧀ꦱꦶꦥꦸꦤ꧀ ꦲꦶꦁꦏꦁ ꦲꦱꦿꦶꦁ ꦢꦶꦥꦸꦚ꧀ꦕꦩ꧀ꦥꦸꦂ ꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦼꦤ꧀ ꦲꦶꦁ ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ ꦲꦶꦁ ꦲꦤ꧀ꦠꦮꦶꦱ꧀ꦱꦶꦥꦸꦤ꧀ ꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦼꦤ꧀ ꦏꦕꦁ ꦲꦶꦗꦺꦴ, ꦏꦕꦁ ꦧꦿꦺꦴꦭ꧀, ꦥꦕꦂ ꦕꦶꦤ, ꦱꦲ ꦫꦺꦴꦠꦶ ꦲꦶꦁꦏꦁ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦲꦶꦫꦶꦱ꧀ ꦲꦭꦶꦠ꧀-ꦲꦭꦶꦠ꧀. ꦭꦶꦩꦿꦃꦲꦶꦥꦸꦤ꧀ ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦱꦗꦺꦏ꧀ꦏꦏꦼꦤ꧀ ꦲꦶꦁ ꦮꦼꦏ꧀ꦢꦭ꧀ ꦢꦭꦸ. ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ ꦭꦶꦩꦿꦃꦲꦶꦥꦸꦤ꧀ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦱꦢꦺ ꦔꦁꦒꦺ ꦒꦿꦺꦴꦧꦒ꧀ ꦥꦶꦏꦸꦭ꧀ ꦲꦶꦁꦏꦁ ꦱꦶꦱꦶꦃ ꦱꦠꦸꦁꦒꦭ꧀ ꦏꦁꦒꦺ ꦥꦥꦤ꧀ ꦥꦚ꧀ꦕꦶ ꦲꦶꦱꦶ ꦠꦺꦴꦪ ꦗꦲꦺ ꦱꦏꦺꦴꦩꦥꦺꦴꦂꦫꦶꦥꦸꦤ꧀, ꦲꦶꦁꦏꦁ ꦱꦶꦱꦶꦃ ꦱꦠꦸꦁꦒꦭ꧀ꦭꦶꦥꦸꦤ꧀ ꦏꦁꦒꦺ ꦥꦥꦤ꧀ ꦢꦺꦏꦺꦏ꧀ꦏꦏꦼꦤ꧀ ꦧꦲꦤ꧀-ꦧꦲꦤ꧀ ꦕꦩ꧀ꦥꦸꦂꦫꦤ꧀ ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ ꦱꦲ ꦥꦥꦤ꧀ ꦏꦁꦒꦺ ꦔꦿꦕꦶꦏ꧀ ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ.

## ꦧꦲꦤ꧀-ꦧꦲꦤ꧀ꦤꦶꦥꦸꦤ꧀ 
ꦧꦲꦤ꧀-ꦧꦲꦤ꧀ ꦲꦶꦁꦏꦁ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦧꦼꦠꦃꦲꦏꦼꦤ꧀ ꦏꦁꦒꦺ ꦢꦩꦼꦭ꧀ ꦢꦸꦢꦸꦃ ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁꦔꦶꦥꦸꦤ꧀ ꦲꦶꦁꦒꦶꦃ ꦥꦸꦤꦶꦏ ꦏꦢꦺꦴꦱ꧀ ꦩꦏꦠꦼꦤ꧀:
* 300 ml ꦠꦺꦴꦪ
* 200 gr ꦒꦼꦤ꧀ꦝꦶꦱ꧀ ꦥꦱꦶꦂ
* 50 gr ꦗꦲꦺ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦲꦶꦫꦶꦱ꧀ ꦲꦭꦶꦠ꧀-ꦲꦭꦶꦠ꧀ ꦭꦗꦼꦁ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦒꦼꦥꦿꦏ꧀
* 5 ꦊꦩ꧀ꦧꦂ ꦫꦺꦴꦤ꧀ ꦥꦤ꧀ꦝꦤ꧀
* 3 ꦮꦸꦠꦶꦂ ꦲꦢꦱ꧀ ꦥꦸꦭꦺꦴꦮꦫꦱ꧀
* 3&nbsp;cm ꦏꦪꦸ ꦊꦒꦶ

ꦧꦲꦤ꧀-ꦧꦲꦤ꧀ ꦲꦶꦁꦏꦁ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦧꦼꦠꦃꦲꦏꦼꦤ꧀ ꦏꦁꦒꦺ ꦢꦩꦼꦭ꧀ ꦢꦸꦢꦸꦃ ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁꦔꦶꦥꦸꦤ꧀ ꦲꦶꦁꦒꦶꦃ ꦥꦸꦤꦶꦏ ꦏꦢꦺꦴꦱ꧀ ꦤꦏꦠꦼꦤ꧀ :
* 2 ꦏꦼꦧꦺꦠ꧀ ꦫꦺꦴꦠꦶ ꦠꦮꦂ ꦠꦤ꧀ꦥ ꦏꦸꦭꦶꦠ꧀, ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦏꦼꦛꦺꦴꦏ꧀ ꦲꦭꦶꦠ꧀-ꦲꦭꦶꦠ꧀
* 50 gr ꦏꦕꦁ ꦊꦩꦃ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦒꦁꦱ
* 50 gr ꦏꦕꦁ ꦲꦶꦗꦺꦴ, ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦒꦺꦴꦣꦺꦴꦒ꧀ ꦔꦤ꧀ꦠꦺꦴꦱ꧀ ꦲꦼꦩ꧀ꦥꦸꦏ꧀
* 50 gr ꦏꦺꦴꦭꦁ ꦏꦭꦶꦁ, ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦒꦺꦴꦣꦺꦴꦒ꧀ ꦔꦤ꧀ꦠꦺꦴꦱ꧀ ꦲꦼꦩ꧀ꦥꦸꦏ꧀ ꦲꦸꦒꦶ
* 50 gr ꦥꦕꦂ ꦕꦶꦤ, ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦒꦺꦴꦣꦺꦴꦒ꧀ ꦔꦤ꧀ꦠꦺꦴꦱ꧀ ꦲꦼꦩ꧀ꦥꦸꦏ꧀ ꦲꦸꦒꦶ
* ꦱꦸꦱꦸ ꦏꦼꦤ꧀ꦛꦼꦭ꧀ ꦊꦒꦶ

## ꦕꦫꦤꦶꦥꦸꦤ꧀ ꦢꦩꦼꦭ꧀ 
ꦕꦫꦤꦶꦥꦸꦤ꧀ ꦢꦩꦼꦭ꧀ ꦮꦺꦢꦁ ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ ꦥꦸꦤꦶꦏ ꦒꦩ꧀ꦥꦶꦭ꧀ ꦱꦔꦼꦠ꧀, ꦤꦥ ꦩꦭꦶꦃ ꦱꦥꦸꦤꦶꦏ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦼꦤ꧀ ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ ꦲꦶꦁꦏꦁ ꦮꦸꦁꦏꦸꦱ꧀ꦱꦤ꧀ ꦲꦶꦁꦏꦁ ꦤꦩꦸꦁ ꦏꦤ꧀ꦠꦸꦤ꧀ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦱꦸꦏꦤꦶ ꦗꦫꦁ ꦥꦤꦱ꧀ ꦏꦺꦩꦮꦺꦴꦤ꧀ ꦠꦤ꧀ꦥ ꦥꦽꦭꦸ ꦔꦿꦕꦶꦏ꧀ ꦱꦠꦸꦁꦒꦭ꧀-ꦱꦠꦸꦁꦒꦭ꧀ ꦧꦲꦤ꧀-ꦧꦲꦤ꧀ꦤꦶꦥꦸꦤ꧀. ꦢꦺꦤꦺ ꦕꦫꦤꦶꦥꦸꦤ꧀ ꦢꦩꦼꦭ꧀ ꦮꦺꦢꦁ ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ ꦲꦶꦁꦒꦶꦃ ꦏꦢꦺꦴꦱ꧀ ꦩꦏꦠꦼꦤ꧀:
# ꦠꦺꦴꦪ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦒꦺꦴꦣꦺꦴꦒ꧀ ꦔꦤ꧀ꦠꦺꦴꦱ꧀ ꦲꦸꦩꦸꦧ꧀ ꦱꦉꦁ ꦒꦼꦤ꧀ꦝꦶꦱ꧀ ꦥꦱꦶꦂ, ꦗꦲꦺ, ꦫꦺꦴꦤ꧀ ꦥꦤ꧀ꦝꦤ꧀, ꦲꦢꦱ꧀, ꦱꦲ ꦏꦪꦸ ꦊꦒꦶ. ꦩꦤꦮꦶ ꦱꦩ꧀ꦥꦸꦤ꧀ ꦲꦸꦩꦸꦧ꧀ ꦭꦗꦼꦁ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦲꦁꦏꦠ꧀ ꦭꦤ꧀ ꦱꦒꦼꦢ꧀ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦱꦶꦱꦶꦃꦲꦏꦼꦤ꧀ ꦫꦸꦩꦶꦪꦶꦤ꧀.
# ꦩꦼꦤ꧀ꦝꦼꦠ꧀ ꦱꦏꦼꦣꦶꦏ꧀-ꦱꦏꦼꦣꦶꦏ꧀ ꦱꦢꦪ ꦧꦲꦤ꧀-ꦧꦲꦤ꧀ ꦏꦁꦒꦺ ꦲꦶꦱꦶꦤꦶꦥꦸꦤ꧀ ꦭꦗꦼꦁ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦠꦠ ꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦼꦤ꧀ ꦲꦶꦁ ꦩꦁꦏꦺꦴꦏ꧀ ꦲꦭꦶꦠ꧀, ꦭꦤ꧀ ꦢꦸꦢꦸꦃ ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁ ꦲꦶꦁꦏꦁ ꦠꦏ꧀ꦱꦶꦃ ꦥꦤꦱ꧀ ꦱꦒꦼꦢ꧀ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦭꦼꦧꦼꦠ꧀ꦠꦏꦼꦤ꧀ ꦮꦺꦴꦤ꧀ꦠꦼꦤ꧀ ꦲꦶꦁ ꦩꦁꦏꦺꦴꦏ꧀ ꦮꦲꦸ. ꦧꦣꦺ ꦭꦁꦏꦸꦁ ꦲꦺꦕ ꦢꦶꦥꦸꦤ꧀ꦱꦩꦺꦏ꧀ꦠꦏ꧀ꦏꦏꦼꦤ꧀ ꦤꦭꦶꦏ ꦠꦏ꧀ꦱꦶꦃ ꦧꦼꦤ꧀ꦠꦺꦂ ꦱꦼꦏꦺꦴꦠꦺꦁꦔꦶꦥꦸꦤ꧀.

## ꦕꦛꦼꦠ꧀ꦠꦤ꧀ ꦱꦸꦏꦸ
Kabiskopan Penang

**Kabiskopan Penang** () yaiku kabiskopan Greja Katulik Roma sing ana ing Malaysia. Kabiskopan iki didegake minangka pamekaran saka Kabiskopan Agung Malaka ing 25 Februari 1955 bebarengan karo pangadekan Kabiskopan Agung Kuala Lumpur. Pusat Kabiskopan ana ing Greja Katedral Roh Suci, Penang sing ana ing kawasan Green Lane. Saiki, kabiskopan iki dipimpin dening Biskop Sebastian Francis sing kapilih ing 7 Juli 2012.

Kabiskopan Penang ngeliputi wilayah Penang, Perlis, Kedah, Perak, lan Kelantan. Kabiskopan iki menika kabiskopan sufragan ing ngisor Kabiskopan Agung Kuala Lumpur bebarengan karo Kabiskopan Melaka-Johor.

## Sajarah 
* Didegake minangka **Kabiskopan Penang** ing 25 Februari 1955, misah saka Kabiskopan Agung Melaka-Singapura

## Ordinaris 
### Biskop Penang 
* Francis Chan (25 Februari 1955–20 Desember 1967, seda)
** *Sede vacante (20 Desember 1967–9 April 1968)*
* Gregory Yong Sooi Ngean (9 April 1968–3 Februari 1977, diangkat dadi Biskop Agung Singapura)
** *Sede vacante (3 Februari–29 September 1977)*
* Anthony Soter Fernandez (29 September 1977–2 Juli 1983, diangkat dadi Biskop Agung Kuala Lumpur)
* Antony Selvanayagam (2 Juli 1983–7 Juli 2012, pensiun)
* Sebastian Francis (7 Juli 2012–saiki)

## Referensi 
## Pranala jaba 
*
Kabiskopan Miri

**Kaiskopan Miri** () yaiku kabiskopan Greja Katulik Roma sing ana ing Malaysia. Kabiskopan iki didegake minangka pamekaran saka Vikariat Apostolik Kuching ing 19 Desember 1959 lan ditingkatake statuse dadi Kabiskopan Miri ing 31 Mei 1976. Pusat Kabiskopan ana ing Katedral Santo Yoseph, Miri. Saiki, kabiskopan iki dipimpin dening Biskop Richard Ng sing kapilih ing 30 Oktober 2013.

Kabiskopan Miri menika kabiskopan sufragan ing ngisor Kabiskopan Agung Kuching bebarengan karo Kabiskopan Sibu.

## Sajarah 
* Didegake minangka **Vikariat Apostolik Miri** ing 19 Desember 1959, misah saka Vikariat Apostolik Kuching
* Ditingkatake dadi **Kabiskopan Miri** ing 31 Mei 1976

## Ordinaris 
### Vikaris Apostolik Miri 
* Anthony Denis Galvin, M.H.M. (5 April 1960–31 Mei 1976)

### Biskop Miri 
* Anthony Denis Galvin, M.H.M. (31 Mei 1976–5 September 1976, seda)
** *Sede vacante (5 September 1976–30 Mei 1977)*
* Anthony Lee Kok Hin (30 Mei 1977–30 Oktober 2013, pensiun)
* Richard Ng (30 Oktober 2013–saiki)

## Deleng uga 
* Konferensi Waligreja Malaysia, Singapura, lan Brunei
## Referensi 
## Pranala jaba 
*
Kabiskopan Keningau

**Kabiskopan Keningau** () yaiku kabiskopan Greja Katulik Roma sing ana ing Malaysia. Kabiskopan iki didegake minangka pamekaran saka Kabiskopan Kutha Kinabalu ing 17 Desember 1992. Pusat kabiskopan ana ing Greja Katedral Santo Fransiskus Xaverius, Keningau. Saiki, kabiskopan iki dipimpin dening Biskop Cornelius Piong sing kapilih sawise pambentukan kabiskopan iki.

Kabiskopan Keningau menika kabiskopan sufragan ing ngisor Kabiskopan Agung Kutha Kinabalu bebarengan karo Kabiskopan Sandakan.

## Sajarah 
* Didegake minangka **Kabiskopan Keningau** ing 17 Desember 1992, misah saka Kabiskopan Kutha Kinabalu

## Ordinaris 
### Biskop Keningau 
* Cornelius Piong (17 Desember 1992–saiki)

## Referensi 
## Pranala jaba 
*
ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀

jmpl|ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀
**ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀** ꦲꦶꦏꦸ ꦥꦺꦫꦁꦔꦤ꧀ ꦏꦧꦸꦢꦪꦤ꧀ ꦏꦁ ꦲꦤ ꦒꦪꦸꦠ꧀ꦠꦤ꧀ꦤꦺ ꦏꦫꦺꦴ ꦮꦸꦗꦸꦢ꧀ ꦫꦱ ꦲꦥꦶꦏ꧀ ꦲꦸꦠꦮ ꦲꦺꦤ꧀ꦢꦃ. ꦫꦱ ꦲꦥꦶꦏ꧀ ꦲꦶꦏꦸ ꦲꦤꦤꦺ ꦲꦶꦁ ꦧꦠꦶꦤ꧀, ꦲꦶꦁ ꦥꦶꦏꦶꦂꦫꦤ꧀ ꦩꦤꦸꦁꦱ. ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦸ ꦒꦸꦤꦤꦺ ꦏꦁꦒꦺꦴ ꦚꦭꦸꦂꦫꦏꦺ ꦫꦱ ꦲꦺꦤ꧀ꦢꦃ ꦲꦶꦁ ꦥꦶꦏꦶꦂꦫꦤ꧀, ꦠꦼꦒꦼꦱ꧀ꦱꦺ, ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦸ ꦥꦿꦺꦴꦱꦺꦱ꧀ ꦚꦶꦥ꧀ꦠꦲꦏꦺ ꦮꦸꦗꦢ꧀-ꦮꦸꦗꦸꦢ꧀ ꦏꦁ ꦤ꧀ꦢꦢꦺꦏ꧀ꦏꦏꦺ ꦲꦠꦶ ꦔꦿꦱ ꦱꦼꦤꦼꦁ, ꦥꦸꦮꦱ꧀, ꦧꦸꦔꦃ ꦏꦁꦒꦺꦴ ꦩꦼꦩꦥ꧀ꦏꦶ ꦱꦶꦱꦶꦃ ꦧꦠꦶꦤ꧀/ꦱ꧀ꦥꦶꦫꦶꦠ꧀ꦠꦸꦮꦭ꧀ ꦏꦲꦸꦫꦶꦥ꧀ꦥꦤ꧀ ꦩꦤꦸꦁꦱ.

ꦱꦥꦺꦫꦁꦔꦤ꧀ ꦮꦺꦴꦁ ꦢꦸꦮꦺ ꦲꦁꦒꦼꦥ꧀ꦥꦤ꧀ ꦪꦺꦤ꧀ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦸ ꦩꦸꦁ ꦥꦼꦊꦁꦏꦥ꧀, ꦱꦗꦠꦶꦤꦺ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦸ ꦮꦶꦱ꧀ ꦲꦤ ꦏꦮꦶꦠ꧀ ꦩꦤꦸꦁꦱ ꦭꦲꦶꦂ, ꦢꦢꦶ ꦲꦶꦁ ꦱꦧꦼꦤ꧀ ꦆꦤ꧀ꦝꦶꦥ꦳ꦶꦣꦸ, ꦗꦶꦮ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦸ ꦠꦸꦮꦸꦃ ꦧꦉꦁ ꦏꦫꦺꦴ ꦲꦺꦭ꧀ꦩꦸ ꦱꦮꦼꦤꦺꦃ ꦆꦤ꧀ꦝꦶꦥ꦳ꦶꦣꦸ ꦩꦲꦸ.

## ꦥ꦳ꦸꦁꦱꦶ 
ꦥ꦳ꦸꦁꦱꦶ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦸ ꦏꦁꦒꦺꦴ ꦔꦭꦸꦱ꧀ꦱꦏꦺ ꦥꦼꦫꦱꦲꦤ꧀, ꦥꦶꦏꦶꦂꦫꦤ꧀ ꦲꦸꦒ ꦮꦠꦼꦏ꧀/ꦏꦼꦥꦿꦶꦧꦢꦶꦪꦤ꧀, ꦊꦮꦶꦃ ꦭꦚ꧀ꦗꦸꦠ꧀ ꦏꦁꦒꦺꦴ ꦔꦭꦸꦱ꧀ꦱꦏꦺ ꦠꦶꦁꦏꦃ ꦥꦺꦴꦭꦃ ꦲꦸꦠꦮ ꦠꦶꦁꦏꦃ ꦭꦏꦸ ꦩꦤꦸꦁꦱ. ꦏꦱꦶꦭ꧀ ꦥꦿꦶꦧꦢꦶ ꦏꦁ ꦮꦶꦱ꧀ ꦢꦶꦧꦼꦏꦼꦭ꧀ꦭꦶ ꦫꦱ ꦲꦭꦸꦱ꧀ ꦲꦶꦏꦸ ꦩꦼꦁꦏꦺꦴ ꦢꦢꦶ ꦢꦸꦮꦺ ꦱꦶꦥꦠ꧀ ꦱꦤ꧀ꦠꦸꦤ꧀, ꦠꦺꦴꦭꦺꦫꦤ꧀ ꦭꦤ꧀ ꦮꦶꦕꦏ꧀ꦱꦤ. ꦩꦸꦭꦤꦺ ꦏꦮꦶꦠ꧀ ꦕꦶꦭꦶꦏ꧀ ꦩꦤꦸꦁꦱ ꦲꦶꦏꦸ ꦮꦶꦱ꧀ ꦩꦺꦴꦲꦭꦶ ꦢꦶꦧꦼꦏꦼꦭ꧀ꦭꦶ ꦩꦺꦴꦩꦺꦴꦠ꧀ꦠꦤ꧀ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦲꦸꦩ꧀ꦥꦩꦤꦺ ꦭꦶꦮꦠ꧀ ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁ ꦧꦺꦴꦕꦃ ꦱꦏꦶꦁ ꦧꦶꦪꦸꦁꦔꦺ, ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦁ ꦠꦏ꧀ ꦭꦺꦭ ꦭꦺꦭ ꦭꦺꦭ ꦭꦺꦣꦸꦁ ꦕꦺꦴꦤ꧀ꦠꦺꦴꦤꦺ, ꦲꦸꦠꦮ ꦱꦏꦶꦁ ꦢꦺꦴꦔꦺꦁ ꦏꦁ ꦢꦶꦕꦿꦶꦠꦏ꧀ꦏꦏꦼꦤ꧀ ꦫꦩꦤꦺ. ꦥ꦳ꦸꦁꦱꦶ ꦭꦶꦪꦤꦺ ꦏꦁꦒꦺꦴ ꦤꦸꦩ꧀ꦧꦸꦃꦲꦏꦺ ꦱꦶꦥꦠ꧀ ꦏꦿꦺꦪꦠꦶꦥ꦳꧀ ꦩ꧀ꦭꦶꦒꦶ ꦲꦶꦁ ꦧꦺꦴꦕꦃ-ꦧꦺꦴꦕꦃ.

ꦢꦺꦴꦭꦤ꧀ꦤꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦸ ꦢꦺꦴꦚ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦧꦺꦴꦕꦃ ꦏꦁ​ ꦠꦼꦫꦸꦱ꧀ ꦢꦶꦭꦏꦺꦴꦤ꧀ꦤꦶ ꦔꦤ꧀ꦠꦶ ꦧꦺꦴꦕꦃ ꦲꦶꦏꦸ ꦩ꧀ꦭꦼꦧꦸ ꦱꦼꦏꦺꦴꦭꦃ. ꦥꦼꦭꦗꦂꦫꦤ꧀ ꦔ꧀ꦒꦩ꧀ꦧꦂ ꦲꦶꦁ ꦱꦼꦏꦺꦴꦭꦃ ꦲꦶꦏꦸ ꦕꦫ ꦏꦁꦒꦺꦴ ꦤꦸꦮꦸꦃꦲꦏꦺ ꦫꦱ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦲꦶꦁ ꦗꦶꦮ ꦧꦺꦴꦕꦃ.

## ꦮꦼꦂꦤ-ꦮꦼꦂꦤ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ 
* ꦱꦱ꧀ꦠꦿ, ꦪꦲꦶꦏꦸ ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁ ꦱꦶꦭꦶꦃꦲꦤ꧀ ꦱꦏ ꦧꦱ ꦱꦤ꧀ꦱꦼꦏꦼꦂꦠ; "*ꦯꦴꦱ꧀ꦠꦿ*", ꦏꦁ ꦠꦼꦒꦼꦱ꧀ꦱꦺ  "ꦠꦸꦭꦶꦱ꧀ꦱꦤ꧀" ꦲꦸꦠꦮ "ꦧꦸꦏꦸ", ꦱꦏ ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁ ꦣꦱꦂ "*ꦯꦴꦱ꧀-*" ꦏꦁ ꦠꦼꦒꦼꦱ꧀ꦱꦺ "ꦮꦼꦫꦸꦃ". ꦲꦶꦁ ꦧꦱ ꦗꦮ, ꦠꦼꦩ꧀ꦧꦸꦁ ꦲꦶꦏꦶ ꦫꦕꦏ꧀ꦏꦺ ꦢꦶꦲꦁꦒꦺꦴ ꦔꦫꦤ꧀ꦤꦶ "ꦏꦱꦸꦱꦱ꧀ꦠꦿꦤ꧀" ꦲꦸꦠꦮ ꦱꦗꦶꦤꦶꦱ꧀ꦱꦶꦁ ꦠꦸꦭꦶꦱ꧀ꦱꦤ꧀ ꦏꦁ ꦢꦸꦮꦺ ꦲꦂꦠꦶ ꦲꦸꦠꦮ ꦏꦲꦺꦤ꧀ꦢꦃꦲꦤ꧀ ꦠꦂꦠꦩ꧀ꦠꦸ.
* ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦫꦸꦥ, ꦪꦲꦶꦏꦸ ꦕꦧꦁ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦏꦁ ꦮꦸꦗꦸꦢ꧀ ꦏꦂꦪ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ꦤꦺ ꦧꦶꦱ ꦢꦶꦥꦶꦂꦱꦤꦶ/ꦢꦶꦱꦮꦁ ꦭꦤ꧀ ꦧꦶꦱ ꦢꦶꦫꦧ. ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦫꦸꦥ ꦲꦶꦏꦸ ꦔꦺꦴꦭꦃ ꦏꦺꦴꦤ꧀ꦱꦺꦥ꧀ ꦒꦫꦶꦱ꧀, ꦧꦧꦒ꧀ꦒꦤ꧀, ꦮꦸꦗꦸꦢ꧀, ꦥ꦳ꦺꦴꦭꦸꦩꦼ, ꦏꦼꦭꦶꦂ, ꦠꦺꦏ꧀ꦱ꧀ꦠꦸꦂ ꦭꦤ꧀ ꦥꦼꦚ꧀ꦕꦲꦪꦲꦤ꧀ ꦏꦁ ꦏꦧꦺꦃ ꦏꦸꦢꦸ ꦩꦤꦸꦠ꧀ ꦲꦠꦸꦂꦫꦤ꧀-ꦲꦠꦸꦂꦫꦤ꧀ ꦌꦱ꧀ꦠꦺꦠꦶꦏ.
* ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦥꦒꦼꦭꦂꦫꦤ꧀, ꦪꦲꦶꦏꦸ ꦗꦶꦤꦶꦱ꧀ꦱꦶꦁ ꦏꦂꦪ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦏꦁ ꦩꦼꦂꦭꦺꦴꦏ꧀ꦏꦏꦺ ꦥꦁꦒꦸꦁ ꦲꦸꦠꦮ ꦥꦼꦭꦠꦂꦫꦤ꧀ ꦏꦁꦒꦺꦴ ꦤꦩ꧀ꦥꦶꦭ꧀ꦭꦏꦺ ꦏꦱꦶꦭ꧀ ꦏꦂꦪ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ꦤꦺ.
* ꦢꦺꦴꦭꦤ꧀ꦤꦤ꧀ ꦧꦺꦴꦕꦃ ꦪꦲꦶꦏꦸ ꦮꦸꦗꦸꦢ꧀ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦢꦺꦴꦭꦤ꧀ꦤꦤ꧀ ꦧꦺꦴꦕꦃ-ꦧꦺꦴꦕꦃ ꦕꦶꦭꦶꦏ꧀. ꦲꦶꦁ ꦗꦩꦤ꧀ ꦱꦲꦶꦏꦶ, ꦢꦺꦴꦭꦤ꧀ꦤꦤ꧀ ꦩꦲꦸ ꦱꦸꦮꦺꦤꦶꦁ ꦱꦸꦮꦺ ꦮꦶꦱ꧀ ꦲꦺꦴꦫ ꦢꦶꦏꦼꦤꦭ꧀ ꦩꦤꦺꦃ, ꦲꦩꦂꦒ ꦏꦣꦼꦱꦼꦏ꧀ ꦏꦫꦺꦴ ꦢꦺꦴꦭꦤ꧀ꦤꦤ꧀ ꦏꦁ ꦭꦸꦮꦶꦃ ꦩꦺꦴꦣꦺꦉꦤ꧀.

## ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦩꦶꦠꦸꦫꦸꦠ꧀ ꦮꦼꦮꦼꦁꦏꦺꦴꦤ꧀ 
ꦮꦸꦗꦸꦢ꧀ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦸ ꦭꦺꦁꦏꦺꦠ꧀ ꦏꦫꦺꦴ ꦲꦼꦁꦒꦺꦴꦤ꧀ ꦲꦸꦠꦮ ꦥꦥꦤ꧀ ꦲꦱꦭ꧀ ꦗꦶꦤꦶꦱ꧀ꦱꦺ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦸ. ꦱꦶꦥꦠ꧀, ꦮꦂꦤ, ꦒꦪ ꦭꦤ꧀ ꦏꦧꦺꦃ ꦥꦼꦫꦁꦏꦠ꧀ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦩꦼꦱ꧀ꦛꦶ ꦕꦺꦴꦕꦺꦴꦒ꧀ ꦏꦫꦺꦴ ꦲꦼꦁꦒꦺꦴꦤ꧀ ꦲꦱꦭ꧀ꦭꦺ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦲꦶꦏꦸ.
* ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦧꦫꦠ꧀ ꦲꦸꦠꦮ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦧꦁꦱ ꦏꦸꦭꦺꦴꦤ꧀
* ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦠꦶꦩꦸꦂ ꦲꦸꦠꦮ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦧꦁꦱ ꦮꦺꦠꦤ꧀
* ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ ꦲꦸꦠꦮ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦏꦱ꧀ ꦧꦁꦱ ꦆꦤ꧀ꦝꦺꦴꦤꦺꦱꦶꦪ
* ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦗꦮ ꦲꦸꦠꦮ ꦏꦒꦸꦤꦤ꧀ ꦧꦼꦧꦿꦪꦤ꧀ ꦗꦮ
Kabiskopan Agung Kutha Kinabalu

**Kabiskopan Agung Kutha Kinabalu** () yaiku kabiskopan agung Greja Katulik Roma sing ana ing Malaysia. Kabiskopan iki didegake minangka pamekaran saka Vikariat Apostolik Batavia ing 4 September 1855 minangka Prefektur Apostolik Labuan lan Borneo, nganti ing 23 Mei 2008 statuse ditingkatake dadi Kabiskopan Agung Kutha Kinabalu. Pusat Kabiskopan ana ing Greja Katedral Ati Suci, Kutha Kinabalu. Saiki, kabiskopan iki dipimpin dening Biskop Agung John Wong Soo Kau sang nerusake kapemimpinan sawise 1 Desember 2012.

Kabiskopan Agung Kutha Kinabalu menika metropolit saka loro kabiskopan sufragan, yaiku Kabiskopan Keningau lan Kabiskopan Sandakan.

## Sajarah 
* Didegake minangka **Prefektur Apostolik Labuan lan Borneo** ing 4 September 1855, misah saka Vikariat Apostolik Batavia
* Ganti jeneng dadi **Prefektur Apostolik Borneo Lor** ing 5 Februari 1927
* Ditingkatake lan ganti jeneng dadi **Vikariat Apostolik Jesselton** ing 14 Februari 1952
* Berganti nama menjadi **Vikariat Apostolik Kutha Kinabalu** ing 22 Maret 1962
* Ditingkatake dadi **Kabiskopan Kutha Kinabalu** ing 31 Mei 1976
* Ditingkatake dadi **Kabiskopan Agung Kutha Kinabalu** ing 23 Mei 2008

## Ordinaris 
### Prefek Apostolik Labuan lan Borneo 
* Edmund Dunn, M.H.M. (4 Mei 1897–5 Februari 1927, diangkat dadi Prefek Apostolik Sarawak)
** *Sede vacante (5 Februari–26 Juli 1927)*

### Prefek Apostolik Borneo Lor 
* August Wachter, M.H.M. (26 Juli 1927–1945, seda)
** *Sede vacante (1945–18 Januari 1947)*
* James Buis, M.H.M. (18 Januari 1947–14 Februari 1952)

### Vikaris Apostolik Jesselton 
* James Buis, M.H.M. (14 Februari 1952–22 Maret 1968)

### Vikaris Apostolik Kota Kinabalu 
* James Buis, M.H.M. (22 Maret 1968–1 Agustus 1972, mundur)
** Peter Chung Hoan Ting (Uskup Koajutor, 1 September 1970–1 Agustus 1972)
* Peter Chung Hoan Ting (1 Agustus 1972–30 Januari 1975, ditunjuk sebagai Vikaris Apostolik Kuching)
* Simon Michael Fung Kui Heong (29 Agustus 1975–31 Mei 1976)

### Biskop Kutha Kinabalu 
* Simon Michael Fung Kui Heong (31 Mei 1976–16 November 1985, seda)
** *Sede vacante (16 November 1985–30 Maret 1987)*
* John Lee Hiong Fun-Yit Yaw (30 Maret 1987–23 Mei 2008)

### Biskop Agung Kutha Kinabalu 
100px|jmpl|kiri|Biskop Agung John Wong Soo Kau.
* John Lee Hiong Fun-Yit Yaw (23 Mei 2008–1 Desember 2012, pensiun)
* John Wong Soo Kau (1 Desember 2012–saiki)

### Biskop liyane 
* Peter Chung Hoan Ting (Vikaris Apostolik Koajutor, 1 September 1970–1 Agustus 1972)
* John Wong Soo Kau (Biskop Agung Koajutor, 21 Juni 2010–1 Desember 2012)

## Referensi 
## Pranala jaba 
*
Kabiskopan Agung Kuala Lumpur

**Kabiskopan Agung Kuala Lumpur** () yaiku kabiskopan agung Greja Katulik Roma sing ana ing Malaysia. Kabiskopan iki didegake minangka pamekaran saka Kabiskopan Agung Malaka ing 25 Februari 1955 minangka Kabiskopan Kuala Lumpur, banjur kuwi ditingkatake statuse dadi Kabiskopan Agung ing 18 Desember 1972. Pusat Kabiskopan ana ing Greja Katedral Santo Yohanes, Kuala Lumpur. Saiki, kabiskopan iki dipimpin dening Biskop Agung Julian Leow Beng Kim sing kapilih ing 3 Juli 2014.

Kaboskopan Agung Kuala Lumpur ngeliputi wilayah Kuala Lumpur, Selangor, Negeri Sembilan, Pahang, lan Terengganu. Kabiskopan Agung iki menika metropolit saka loro kabiskopan sufragan, yaiku Kabiskopan Melaka-Johor lan Kabiskopan Penang.

## Sajarah 
* Didegake minangka **Kabiskopan Kuala Lumpur** ing 25 Februari 1955, misah saka Kabiskopan Agung Malaka
* Ditingkatake dadi **Kabiskopan Agung Kuala Lumpur** ing 18 Desember 1972

## Ordinaris 
jmpl|75px|kiri|Tahta Biskop Agung Kuala Lumpur.
### Biskop Kuala Lumpur 
* Dominic Aloysius Vendargon (25 Februari 1955–18 Desember 1972)

### Biskop Agung Kuala Lumpur 
* Dominic Aloysius Vendargon (18 Desember 1972–2 Juli 1983, mundur)
* Anthony Soter Fernandez (2 Juli 1983–24 Mei 2003, mundur)
* Murphy Nicholas Xavier Pakiam (24 Mei 2003–13 Desember 2013, pensiun)
** *Sede vacante (13 Desember 2013–3 Juli 2014)* diisi dening Murphy Nicholas Xavier Pakiam minangka administrator diosesan
* Julian Leow Beng Kim (3 Juli 2014–saiki)

### Biskop Auksilier Kuala Lumpur 
* Antony Selvanayagam (6 Maret 1980–2 Juli 1983)
* Murphy Nicholas Xavier Pakiam (1 April 1995–24 Mei 2003)

Barkas:Cardinal Fernandez.jpg|Kardinal Anthony Soter Fernandez (1984–2003)
Barkas:Archbishop Murphy Pakiam.jpg|Biskop Agung Murphy Pakiam (2003–2013)
Barkas:Julian Leow Beng Kim in 2017.jpg|Biskop Agung Julian Leow (2014–*saiki*)

## Referensi 
## Pranala jaba 
*
Ordinariat Militèr Filipina

**Ordinariat Militer Filipina** (, , ) yaiku ordinariat militer ing Filipina kanggo Angkatan Bersenjata Filipina, Kepolisian Nasional Filipina, lan Penjaga Pasisir Filipina. Yurisdiksi ordinariat ngeliputi kabeh personel militer, polisi, lan penjaga pasisir, serta para kaluwargane, lan pegawai sipil saka kabeh cabang angkatan bersenjata.

## Kronologi 
* Didegake minangka **Vikariat Militer Filipina** ing 8 Desember 1950
* Ditingkatake dadi **Ordinariat Militer Filipina** ing 21 Juli 1986

## Referensi 
## Pranala jaba 
* Ordinariat Militer Filipina. Giga-Catholic Information (GCatholic.org).
Kabiskopan Agung Singapura

**Kabiskopan Agung Singapura** (Latin: *Archidioecesis Singaporensis*) yaiku kabiskopan agung Greja Katulik sing ana ing Singapura. Wilayahe ngecakup kabeh wilayah Singapura. Biskop agung sing ngejabat saiki yaiku Mgr William Goh Seng Chye. Biskop Agung Goh ngejabat dadi biskop agung ing 18 Mei 2013, sawise Paus Fransiskus nampa mundur saka biskop agung sadurunge, Nicholas Chia Yeck Joo. Katedral Pangonan Apik yaiku greja katedral ing Kabiskopan Agung Singapura.

## Referensi 
* Johnson Fernandez (2013), *Catholic Church Directory 2013 - Archdiocese of Singapore*, The Catholic News Office, ISBN 983-3201-00-8
* Eugene Wijeysingha (2006), "Going forth, The Catholic Church in Singapore 1819-2004", The Office of Archdiocese of Singapore, ISBN 981-05-5703-5

## Pranala jaba 
* Situs resmi Keuskupan agung Singapura 
* Catholic-Hierarchy.org
Kabiskopan Sibu

**Kabiskopan Sibu** () yaiku kabiskopan Greja Katulik Roma sing ana ing Malaysia. Kabiskopan iki didegake minangka pamekaran saka Kabiskopan Agung Kuching ing 22 Desember 1986. Pusat Kabiskopan ana ing Katedral Ati Suci, Sibu. Saiki, kabiskopan iki dipimpin dening Biskop Joseph Hii Teck Kwong sing kapilih ing 24 Desember 2011.

Kabiskopan Sibu ngeliputi wilayah Sibu, Mukah, Sarikei, kan Kapit. Kabiskopan Sibu menika kabiskopan sufragan ing ngisor Kabiskopan Agung Kuching bebarengan karo Kabiskopan Miri.

## Sajarah 
* Didegake minangka **Kabiskopan Sibu** ing 22 Desember 1986, misah saka Kabiskopan Agung Kuching

## Ordinaris 
### Biskop Sibu 
* Dominic Su Haw Chiu (22 Desember 1986–24 Desember 2011, mundur)
* Joseph Hii Teck Kwong (sawise 24 Desember 2011)

### Biskop Auksilier 
* Joseph Hii Teck Kwong (25 Januari 2008–24 Desember 2011)

## Referensi 
## Pranala jaba 
*
Prelatur Teritorial Infanta

**Prelatur Teritorial Infanta** () yaiku prelatur teritorial Katulik Roma sing ana ing munisipalitas Infanta, Quezon, provinsi grejawi Lipa, Filipina.

## Prelatus 
* Patrick Harmon Shanley, O.C.D. (17 Februari 1953 nganti 23 Juni 1961)
* Julio Xavier Labayen, O.C.D. (26 Juli 1966 nganti 28 Juni 2003)
* Rolando Octavus Joven Tria Tirona, O.C.D. (28 Juni 2003 nganti 8 September 2012)
* Bernardino Cruz Cortez (27 Oktober 2014 nganti 16 Mei 2025)
* Dave Dean Capucao (sawise 16 Mei 2025)

## Referensi 
* GCatholic.org
* Catholic Hierarchy
* Prelature website
Kabiskopan San Jose

Ana sajumlah kabiskopan Katulik Roma ing berbagai wilayah ing donya sing kasebut *San José*, *San Jose* utawa *São José*, njupuk jeneng saka Santo Yosef (ing basa Spanyol):
* Kabiskopan Agung San José ing Pasisir Karta
* Kabiskopan San José del Guaviare (Kolombia)
* Kabiskopan San Jose ing Antique (Filipina)
* Kabiskopan San Jose ing Nueva Ecija (Filipina)
* Kabiskopan San José de Mayo (Uruguay)
* Kabiskopan San Jose ing California (Amerika Sarekat)
* Kabiskopan São José do Rio Preto
* Kabiskopan São José dos Campos
* Kabiskopan São José dos Pinhais

Kajaba iku, uga ana loro vikariat apostolik (ordinariat misionaris):
* Vikariat Apostolik San José de Amazonas (Peru)
* Vikariat Apostolik San Jose ing Mindoro (Filipina)
Pratélan kabiskopan ing Pasisir Karta

**Pratélan kabiskopan ing Pasisir Karta** yaiku pratelan sing ngalebokake lan njlèntrèhaké pambagian kanggo wilayah administratif Greja Katulik Roma sing dipimpin dening biskop utawa ordinaris ing Pasisir Karta.

Konferensi para biskop Pasisir Karta gabung ing Konferensi Waligreja Pasisir Karta.

Ing Juni 2020, ana 8 yurisdiksi, sing endi 1 menika kabiskopan agung lan 7 menika kabiskopan sufragan.

## Pratélan kabiskopan 
### Provinsi Grejawi San José ing Pasisir Karta 
* Kabiskopan Agung San José ing Pasisir Karta: José Rafael Quirós Quirós
*: Biskop Auksilier, Daniel Francisco Blanco Méndez
* Kabiskopan Alajuela: Bartolomé Buigues Oller, T.C.
* Keuskupan Cartago: Mario Enrique Quirós Quirós
* Kabiskopan Ciudad Quesada: José Manuel Garita Herrera
* Kabiskopan Limón: Javier Gerardo Román Arias
* Kabiskopan Puntarenas: Oscar Gerardo Fernández Guillén
* Kabiskopan San Isidro de El General: Gabriel Enrique Montero Umaña, O.F.M. Conv.
* Kabiskopan Tilarán-Liberia: Manuel Eugenio Salazar Mora

## Pranala jaba 
* Entri di Catholic-Hierarchy
* Entri di GCatholic.org
Pratélan kabiskopan ing Guatémala

**Pratélan kabiskopan ing Guatémala** yaiku pratelan sing ngalebokake lan njlèntrèhaké pambagian kanggo wilayah administratif Greja Katulik Roma sing dipimpin dening biskop utawa ordinaris ing Guatémala.

Konferensi para biskop Guatemala gabung ing Konferensi Waligreja Guatémala.

Ing Juni 2020, ana 16 yurisdiksi, sing endi 2 menika kabiskopan agung, 11 menika kabiskopan sufragan, 1 menika prelatur teritorial, lan 2 menika vikariat apostolik.

## Pratélan kabiskopan 
### Provinsi Grejawi Los Altos 
* Kabiskopan Agung Los Altos: Mario Alberto Molina Palma, O.A.R.
** Kabiskopan Huehuetenango: Kardinal Alvaro Leonel Ramazzini Imeri
** Kabiskopan Quiché: Rosolino Bianchetti Boffelli
** Kabiskopan San Marcos: *lowong*
** Kabiskopan Sololá-Chimaltenango: *lowong*
** Kabiskopan Suchitepéquez-Retalhuleu: Pablo Vizcaino Prado

### Provinsi Grejawi Santiago de Guatemala 
* Kabiskopan Agung Santiago de Guatemala: Gonzalo de Villa y Vásquez, S.J.
*: Biskop Auksilier, Raúl Antonio Martinez Paredes
*: Biskop Auksilier, José Cayetano Parra Novo, O.P.
** Kabiskopan Escuintla: Victor Hugo Palma Paúl
** Kabiskopan Jalapa: José Benedicto Moscoso Miranda
** Kabiskopan San Francisco de Asís de Jutiapa: Félix Eduardo Antonio Calderón Cruz
** Kabiskopan Santa Rosa de Lima: Bernabé de Jesús Sagastume Lemus, O.F.M. Cap.
** Kabiskopan Verapaz: Rodolfo Valenzuela Núñez
** Kabiskopan Zacapa y Santo Cristo de Esquipulas: Ángel Antonio Recinos Lemus

### Vikariat Apostolik 
* Vikariat Apostolik El Petén: Mario Fiandri, S.D.B.
* Vikariat Apostolik Izabal: Domingo Buezo Leiva

## Referensi 
## Deleng uga 
* Greja Katulik ing Guatemala

## Pranala jaba 
* Entri di Catholic-Hierarchy
* Entri di GCatholic.org
Pratélan kabiskopan ing Kuba

**Pratélan kabiskopan ing Kuba** yaiku pratelan sing ngalebokake lan njlèntrèhaké pambagian kanggo wilayah administratif Greja Katulik Roma sing dipimpin dening biskop utawa ordinaris ing Kuba.

Konferensi para biskop Kuba gabung ing Konferensi Waligreja Kuba.

Ing Juni 2020, ana 11 yurisdiksi, sing endi 3 menika kabiskopan agung lan 8 menika kabiskopan sufragan.

## Pratelan kabiskopan 
### Provinsi Grejawi Camagüey 
* Kabiskopan Agung Camagüey: Wilfredo Pino Estévez
** Kabiskopan Ciego de Ávila: Juan Gabriel Díaz Ruiz
** Kabiskopan Cienfuegos: Domingo Oropesa Lorente
** Kabiskopan Santa Clara: Marcelo Arturo González Amador

### Provinsi Grejawi Havana 
* Kabiskopan Agung Havana: Kardinal Juan de la Caridad García Rodríguez
** Kabiskopan Matanzas: Manuel Hilario de Céspedes y García Menocal
** Kabiskopan Pinar del Río: Juan de Dios Hernández Ruiz, S.J.

### Provinsi Grejawi Santiago de Cuba 
* Kabiskopan Agung Santiago de Cuba: Dionisio Guillermo García Ibáñez
** Kabiskopan Guantánamo-Baracoa: Silvano Herminio Pedroso Montalvo
** Kabiskopan Holguín: Emilio Aranguren Echeverria
** Kabiskopan Santisimo Salvador de Bayamo y Manzanillo: Álvaro Julio Beyra Luarca

## Pranala jaba 
* Entri di Catholic-Hierarchy
* Entri di GCatholic.org
Petit-Beurre

jmpl| A Petit-Beurre
**Petit Beurre**, utawa **Véritable Petit Beurre**, uga dikenal kanthi inisial **VPB**, iku sejenis shortbread saka Nantes, sing paling misuwur ing Prancis umume lan utamané ing Brittany . Iki minangka Petit Beurre saka perusahaan LU, sing wis sukses ing saindenging jagad. Kue garing iki diciptakake ing taun 1886 dening Louis Lefèvre-Utile ing kutha Nantes lan diilhami dening sawetara produk Inggris ing wektu kasebut. Nanging Petit Beurre saka LU ora pisanan muncul, uga LU ora duwe eksklusivitas jeneng.Petit Beurre substantif minangka istilah umum saka jaman biyen; nduweni tanda hubung lan nalika jamak Petit-beurre asring salah ejaan. Dikenal ing negara Anglo-Saxon minangka Petit Beurre Prancis lan diarani "Petibör" ing Turki lan "Πτι-Μπερ"/ "PteeBer" ing Yunani.
Roti lapis iwak

jmpl**Sandwich iwak**, umume, roti isi apa wae sing digawe karo iwak . Istilah iki kerep digunakake kanggo njlèntrèhaké panganan sing digawe karo iwak sing digoreng roti, sing umum ditemokake ing panggonan panganan cepet .

Ing basa Inggris Amerika, *sandwich* yaiku rong potong roti kanthi isi, kalebu gulungan lan roti; ing Inggris Inggris (lan uga sawetara varietas Inggris nasional liyane kayata Australia lan Selandia Baru), tembung *sandwich* ditetepake kanthi luwih sempit, mbutuhake potongan roti diiris saka roti, lan roti utawa roti karo isi. ora umum diarani *sandwich* . Mangkono, apa sing bakal dianggep minangka *roti isi iwak* ing AS bisa uga ora dianggep minangka roti isi ing sawetara negara sing nganggo basa Inggris, yen ana ing roti utawa roti minangka lawan roti irisan. Ing Australia, sepotong iwak goreng sing disajikake ing roti gaya hamburger bakal diarani *burger iwak* ; sing umume ora dianggep minangka *burger* ing basa Inggris Amerika, amarga ing basa Inggris Amerika *burger* mbutuhake patty sing digawe saka daging giling, mula ana sing mung bisa dadi *burger iwak* yen isine patty sing digawe saka iwak.

* Sandwich driji iwak, roti isi sing digawe nganggo driji iwak sing populer ing Inggris sing dadi panganan sing nyenengake.
* Sandwich tuna, biasane digawe saka tuna kaleng sing digabungake karo bahan liyane, lan sing diarani "utamane meh kabeh bocah cilik Amerika".

jmpl|burger salmon

* Salmon burger, jinis fishcake biasane digawe saka salmon ing gaya hamburger, umum ing Alaska ngendi padha ajeg ditawakake minangka alternatif kanggo daging sapi hamburger.
* Sandwich iwak goreng kayata Filet-O-Fish (saka McDonald's ) lan BK Big Fish ( Burger King ).

jmpl|Fischbrötchen

* Fischbrötchen, sandwich digawe karo iwak lan komponen liyane sing umum dipangan ing Jerman Lor, amarga wilayah kasebut cedhak karo Sagara Lor lan Laut Baltik .

## Referensi
Handvo

jmpl| Handvo disiapake ing kompor khusus
**Handvo** ( Gujarati   ) ya iku jajan sayur gurih sing asalé saka Gujarat, India .   Iki minangka bagéan saka masakan Gujarati . Asring digawe kanthi isi labu botol, sanajan akeh sayuran liyane sing bisa ditambahake.  Kadhangkala kacang sing digodhog uga ditambahake.

## Gawe 
Adonan Handvo digawe kanthi nyampur beras lan macem-macem lentil, sing dikumbah, dikeringake, banjur digiling. Pulsa dicampur karo yogurt kanggo nyiyapake adonan sing difermentasi.  Adonan dicampur karo yogurt lan rempah-rempah banjur dikukus. 

Handvo bisa digawe nganggo moong dal (gram kuning pamisah) utawa chola dal (kacang polong sapi) tinimbang beras.  Sayuran handvo minangka macem-macem adhedhasar glepung gram lan ngandhut sayuran kaya kacang polong, kol, lan uga kalebu garam masala . Asring dipangan bebarengan karo acar utawa teh. 

## Referensi
Pratélan kabiskopan ing Paraguay

**Pratélan kabiskopan ing Paraguay** yaiku pratelan sing ngalebokake lan njlèntrèhaké pambagian kanggo wilayah administratif Greja Katulik Roma sing dipimpin dening biskop utawa ordinaris ing Paraguay.

Konferensi para biskop Paraguay gabung ing Konferensi Waligreja Paraguay.

Ing Juni 2020, ana 15 yurisdiksi, sing endi 1 menika kabiskopan agung lan 11 menika kabiskopan sufragan. Ana uga 1 ordinariat militer lan 2 vikariat apostolik.

## Pratélan kabiskopan 
### Provinsi Grejawi Asunción 
* Kabiskopan Agung Asunción: Edmundo Ponziano Valenzuela Mellid, S.D.B.
** Kabiskopan Benjamín Aceval: Amancio Francisco Benítez Candia
** Kabiskopan Caacupé: Ricardo Jorge Valenzuela Rios
** Kabiskopan Carapeguá: Celestino Ocampo Gaona
** Kabiskopan Ciudad del Este: Heinz Wilhelm Steckling, O.M.I.
** Kabiskopan Concepción ing Paraguay: Miguel Ángel Cabello Almada
** Kabiskopan Coronel Oviedo: Juan Bautista Gavilán Velásquez
** Kabiskopan Encarnación: Francisco Javier Pistilli Scorzara, P. Schönstatt
** Kabiskopan San Juan Bautista de las Misiones: Pedro Collar Noguera
** Kabiskopan San Lorenzo: Joaquín Hermes Robledo Romero
** Kabiskopan San Pedro: Pierre Laurent Jubinville, C.S.Sp.
** Kabiskopan Villarrica del Espíritu Santo: Adalberto Martínez Flores

### Vikariat Apostolik 
* Vikariat Apostolik Chaco Paraguayo: Gabriel Narciso Escobar Ayala, S.D.B.
* Vikariat Apostolik Pilcomayo: Lucio Alfert, O.M.I.

### Ordinariat Militer 
* Ordinariat Militer Paraguay: *lowong*

## Pranala jaba 
* Entri di Catholic-Hierarchy
* Entri di GCatholic.org
Frita

[jmpl| Frita lan [Sari tebu|guarapo (jus tebu)]]
**Frita** asli minangka salah sawijining olahan sajian Kuba kanthi daging sapi lan daging babi sing dibumbui (kadhangkala dicampur karo chorizo ) ing roti Kuba sing diiseni karo kentang shoestring. Variasi uga kalebu lettuce, bawang, lan saos kecap sing dibumbui. Piring sing padha ing roti Kuba diarani pan con bistec (bistec de palomilla) sing diiseni karo kentang shoestring. Jenis burger iki ditemokake utamane ing Florida Kidul.
Himmel und Erde

[jmpl| Tradisional "Himmel und Erde" disuguhake karo [Pudhing ireng|puding ireng, bawang goreng, lan kentang tumbuk karo apel .]]
jmpl| "Himmel und Erde" karo sosis lan bawang ing daging babi minangka dadi ing Westphalia
**Himmel und Erde** (   ; ing Rhineland: *Himmel un Ääd* ) iku salah sawijining olahan masakan tradisional Jerman lan Walanda sing paling populer ing wilayah Rhineland, Westphalia, Lower Saxony, lan Gelderland . Ing basa Walanda masakan iki dikenal kanthi jeneng *hete bliksem* ("bledhek panas"). Iki uga misuwur ing jaman biyen ing Silesia . Panganan iki kalebu puding ireng, bawang goreng, lan kentang tumbuk karo saos apel . Wis dikenal wiwit abad kaping 18.
Charquicán

jmpl
**Charquicán** minangka panganan rebus sing populer ing Chili, Peru, Bolivia lan negara liya ing wilayah Andes, kayata wilayah Cuyo, Argentina . Sajian sing padha dipangan ing Lor Lor Argentina diarani Charquisillo, sajian digawe saka ch'arki lan nasi.

Charquicán digawe nganggo ''ch'arki'' utawa daging sapi, kentang, waluh, jagung putih, bawang lan kadang polong lan jagung . Iki asale digawe saka daging llama sing garing lan asin utawa daging sapi. Versi Charquicán Chili modern digawe nganggo daging sapi cincang lan endhog goreng.