Crita rakyat Indonésia

jmpl|Tangkuban Prau, salah sijining crita rakyat saka Jawa Kulon|al=|280x280px
**Crita rakyat Indonésia** ya iku salah sijining jinis sastra lawas kang dadi warisan budaya ing Indonésia. Crita rakyat iku kalebu salah sijining *genre* sastra lisan utawa sastra oral amarga crita rakyat dicaritakaké kanthi gethok tular utawa lisan liwat crita déning masarakat siji ing masarakat liyané. Crita rakyat uga bisa dicritakaké déning wong tuwa marang anaké. Saben dhaérah lan saben ètnis ing Indonésia nduwèni crita rakyat kang béda-béda. Umumé, crita rakyat ing Indonésia iki warisan saka leluhur kang diwarisaké kanggo masarakat lan generas-generasi enom. Crita rakyat kang ana ing Indonésia uga nduwèni piwulang moral kanggo masarakat.  Akèh saka crita rakyat ing Indonésia iku dimulai saka tradhisi lisan kang dicritakaké déning wong tuwa marang anaké lan dicritakaké déning pandongeng ing sawetara désa ing Indonésia.

Crita rakyat akeh kang nduwèni wos kang bisa mbangun alégori moral nggunakaké karakter simbolik saka jaman biyèn. Karakter simbolik iku bisa dadi amalan kanggo para masarakat kang maca. Wos kasebut bisa dijupuk saka karakteré para lakon, kaya ta crita rakyat kang nyaritakaké tindak tanduk bocah marang wong tuwa utawa tindak taduk para lakon crita marang lingkungan sakubengé. Saliyané wos pendhidhikan, crita rakyat ing Indonésia uga nduwèni wos panglipur kanggo masarakat. Wos panglipur bisa katon ing lakuné crita kang dilakokaké déning para lakon. Mitos uga bagian saka crita rakyat kang nyaritakaké babagan makluk-makluk kang ana gegayutané karo kaciptané saindenge donya utawa makluk-makluk kang nduwèni prabawa ing dhaérah kang dicritakaké. Mitos uga kalebu salah sijining bentuk saka crita rakyat kang nduwèni piwulang moral kanggo masarakat. Panyebaran crita saka mitos iki umumé padha kaya déné crita rakyat, yaiku gethok tular saka masarakat siji ing masarakat liyané liwat crita lisan. Crita ing mitos biyasané babagan makluk-makluk mitologi, kaya ta dewa-dewa, pahlawan supranatural, manungsa, lan bisa waé babagan panggonan. Nanging, akèh masarakat kang pracaya yèn crita ing mitos iku nyata lan akèh uga kang pracaya yèn critané mung fiksi amarga ora bisa dibuktekaké.

Conto mitos kang kondhang ana ing Indonésia, kaya ta:

# Ratu Sagara Kidul utawa Nyi Rara Kidul
# Wéwé gombèl
#Calon Arang
#Bathara Kala
#Léak
#Ratu Adil

### **Legenda** 
Legenda ya iku sastra lawas awujud crita rakyat kang ana gegayutané karo prastawa sajarah. Prastawa sajarah iku bisa sajarah panggonan utawa dhaérah. Crita kang ana ing legenda biyasané prastawa kang wis tau kadadéyan ana ing donya, salah sijining crita mula bukaning dhaérah ing Indonésia utawa panggonan wisata. Legenda uga nduwèni unsur-unsur kaya ta alur utawa dalan crita lan lakon-lakon kang mbangun lakuné crita. Legenda biyasané uga awujud crita kang ana ing legenda iku uga nyaritakaké babagan bocah-bocah kang tindak tanduké ora nyenengaké marang wong tuwané lan akhiré bocah iku nemoni bebaya utawa dibendoni déning wong tuwané.jmpl|284x284px|Legenda Roro Jonggrang lan Bandung Bandawasa, mula bukané Candhi PrambananConto legenda kang kondhang ing Indonésia, kaya ta:

# Crita Sangkuriang dadi mula bukané Gunung Tangkuban Prau saka Jawa Kulon
# Legenda Rawa Pening saka Jawa Tengah
# Legenda Batu Menangis saka Kalimantan Kulon
# Legenda Batu Batangkup saka Riau
#Malin Kundang saka Sumatera Kulon
#Rara Jonggrang dadi mula bukané Candhi Prambanan saka Yogyakarta
#Ciung Wanara saka Jawa Kulon
#Legenda Tlaga Toba saka Sumatra Lor
#Legenda Tlaga Warna ing Pagunungan Dièng

### **Dongèng** 
Dongèng ya iku salah sijining crita rakyat kang critané ora nyata ana ing kauripan masarakat. Dongèng uga sarana kanggo panglipur bocah-bocah amarga kang dicritakaké ing dongèng iku awujud fabel utawa dongèng babagan kéwan, dongèng biyasa kang lakoné manungsa biyasa, dongeng lelucon utawa anèkdot, lan dongèng kang awujud crita-crita panglipur liyané. Motif crita lan karakter kang ana ing dongèng nduwèni ciri khas, ya iku sedhengan. Karakter kang digambaraké ana ing dongèng biyasané awujud putri, kéwan-kéwan kang bisa ngomong, pangawulan, buta, naga, peri, jaran, penyihir, ibu tiri, lan karakter liyané kang ora ana ing donya.
Conto dongèng kang kondhang ana ing Indonésia, kaya ta:

# Bawang Merah Bawang Putih  
# Crita Kancil
#Keong Mas
#Timun Mas
#Lutung Kasarung
#Cindelaras
#Ande Ande Lumut
#Joko Kendil

## Rujukan