Nguras Encèh

jmpl|324x324px|Nguras Encèh ingkang dipunlaksanakaken kaliyan abdi dalem Pasaréan Imagiri.
**Nguras Encèh** inggih punika upacara ngisèni tapayan wonten ing masarakat Imagiri. Upacara punika dipun laksanakaken saben sasi Sura wonten ing dinten Jumuwah Kliwon utawi Selasa Kliwon ing Astana Pajimatan Imagiri utawi Pasaréan Para Raja Imagiri. Objek ritualipun awujud encèh utawi tapayan ingkang dipun simpen ing caketipun makam Sultan Agung.

## Asal-usul 
Upacara Nguras Encèh asalipun saking kamenangan Kasultanan Mataram nalika perang sareng Kasultanan Acèh, Kasultanan Palembang, Kasultanan Utsmaniyah (Turki Utsmani), kaliyan Karajan Siam (Thai-Myanmar). Ing mangsa salajengipun encéh utawi genthong punika dipun sukakaken ing caketipun pasaréan Sultan Agung.

Ing sisih kiwa (dipun tingali saking undhak-undhakan ngandhap) utawi ing sisih kilènipun pasaréan Imagiri wonten kalih encéh kagunganipun Kraton Kasultanan Ngayogyakarta, inggih punika Nyai Danumurti kaliyan Kyai Danumaya. Panggènanipun kalih encéh punika langkung andhap tinimbang panggènanipun encéh-encéh Kraton Surakarta amargi midhèrèk silsilah, Kraton Ngayogyakarta langkung enem tinimbang Surakarta. Nanging kekalih encéh kagunganipun Kraton Ngayogyakarta punika manggen wonten ing komplek pasaréan para ratu Kasunanan Surakarta Hadiningrat.

Déné ing sisih tengen (ketingal saking undhak-undhakan ngandhap) utawi wetanipun pasaréan Imagiri wonten kalih encéh kagunganipun Kraton Kasunanan Surakarta, inggih punika Nyai Siyem kaliyan Kyai Mendung. Panggènan kalih encéh punika langkung inggil tinimbang panggènanipun encéh Kraton Ngayogyakarta amargi midhèrèk silsilah, Kraton Surakarta langkung sepuh tinimbang Ngayogyakarta. Kekalih encéh kagunganipun Surakarta kasebat dipun panggenaken wonten ing komplek makam para ratu Kasultanan Ngayogyakarta Hadiningrat.

## Palaksanan 
Setunggal dinten sadèrèngipun Nguras Encèh, dipun wontenaken "Kirab Siwur", inggih punika kirab kanthi ngarak siwur utawi cidhuk ingkang badhe dipun ginakaken kanggé nguras encéh. Kirab punika dipun wiwiti saking Kapanéwon Imagiri ngantos dumugi Pasaréan Para Raja Imagiri ing Pajimatan, Girireja, Imagiri, Bantul. Kirab punika dipun iringi kanthi kagunan Gunungan, Prajurit Lombok Abrit (utawi Prajurit Wirabraja), Jathilan, Gejog Lesung, kaliyan Selawatan. selawatan kaliyan ndedonga sesarengan. Abdi dalem saking saben kraton nindakaken ritual donga kaliyan tahlil ing caketipun encèh kraton piyambak-piyambak kaliyan dipun rawuhi para pengunjung kanthi khidmat. Abdi dalem kraton Surakarta (biasanipun ngagem jubah pethak krem) nindakaken ritual ing pendhapa kiwa (dipun tingali saking pasaréan Sultan Agung). Déné abdi dalem kraton Ngayogyakarta (biasanipun ngagem jubah biru saganten) nindakaken ritual ing pendhapa tengen (dipun tingali saking pasaréan Sultan Agung).

Sasampunipun donga kaliyan tahlilan, abdi dalem saking kraton kekalih nindakaken nguras encèh. Toya wonten encéh punika dipunkuras lajeng dipungatos toya ingkang enggal kanthi lubèr-lubèr. dipunanggé suryan, utawi dipunbekta kondur kaliyan para pengunjung.

## Makna 
Ing wiwitanipun, Sultan Agung ngginakaken encéh minangka padasan utawi kanggé wudu. Toya saking sekawan encèh punika lajeng dipun anggep toya suci ingkang nggadhahi kasiat déning masarakat. Kejawi punika, toya ing encèh dipun pitados gadhah daya kanggé tolak balak, kaliyan saged nambani penyakit.

## Rujukan