Tiyang Sinhala

**Tiyang Sinhala** (සිංහල ජනතාව; Sinhala Janathāva) inggih punika kelompok etno-linguistik Indo-Arya ingkang asli saking pulo Sri Lanka. Sakmenika, panjenenganipun ugi kawentar minangka **Helas** (හෙළ) utawi Wong Singa. Panjenenganipun dados kelompok etnik ingkang paling ageng wonten ing Sri Lanka, kanthi pérangan kathahipun 75% saking total populasi Sri Lanka lan cacahipun langkung saking 15.2 yuta jiwa.

Miturut Mahavamsa, serat kronik Pali ingkang kapacak déning para sami Buddha saking Anuradhapura Maha Viharaya wonten ing Sri Lanka, bangsa Sinhala punika keturunan saking para pendatang ingkang miyos wonten ing pulo punika kinten-kinten taun 543 SM, saking keraton agung Sinhapura ingkang dipunpimpin déning Pangeran Vijaya, ingkang sami mawon kacampur kaliyan para pendatang sanèsipun saking keraton Pandya. Nanging, panaliten genetika ing taun 2023 déning Singh lan para sarjana sanèsipun mendeteksi bilih wonten aliran gen ingkang langkung ageng saking India Kidul dhateng bangsa Sinhala tinimbang saking India Lor, kanthi bangsa Sinhala gadhah kesambetan genetik ingkang langkung caket kaliyan Tamil tinimbang populasi India sanèsipun. Panaliten wau ugi mendeteksi tanda-tanda afiliasi saking India Lor ing populasi Sinhala lan asal-usul genetik ingkang ageng kalihan Maratha.

## Adat
]]

Kebudayaan Sinhala punika unik lan sampun ana wiwit 2600 taun kepungkur, lan sampun dipun kembangaken déning agama Buddha Theravada. Dhateng pokok-pokok kebudayaanipun inggih punika arca, kesenian halus, sastra, tari, puisi, lan ragam kapercayaan lan upacara adat kanthi tradisional. Arca lan prasasti batu Sinhala kuna misuwur sacara internasional lan dados papan pikajengan utami ing pariwisata modern. Sigiriya misuwur amargi lukisan dindingipun. Puisi rakyat dipuntembangaken déning para pekerja minangka irah-irahan nalika damel lan nyritakaken crita uripipun. Sacara ideal, puisi-puisi wau nggadhahi sekawan baris lan, nalika nyiptakaken puisi-puisi punika, kawigaten khusus kasengguhaken marang pola-pola sair. Pista Buddha ditandai déning musik khas nganggé piranti musik tradisional Sinhala. Upacara kuna kados ta  (pengusiran setan) terus narik kawigatosan tekan dinten punika lan asring dipun puji lan dipun tindakaken kanggé nyuwun pangayoman lan berkah saking Buddha lan dewa-dewa kanggé ngusir setan-setan.

## Basa lan Sastra
Tiyang Sinhala ngandharaken Sinhala, ugi sinebat "Helabasa"; basa punika gadhah kalih varian, kanggé ngandharaken lan kanggé nulisan. Sinhala punika siji Basa Indo-Arya ing kelompok luwih ageng Basa Indo-Eropa. Sinhala mekaten pengembanganipun nggih béda kaliyan basa Indo-Arya sanèsipun amargi pisah wilayah kaliyan sadhèrèkipun basa Indo-Arya. Basa punika kaginakaken pengaruh déning basa-basa sanèsipun, kanthi nyathet Pali, basa suci Buddhaisme Selatan, Telugu, lan Sanskrit. Akeh naskah awal ing basa punika kados ta *Hela Atuwa* sampun ical amargi dipunjarwakaken dhateng Pali. Teks Sinhala sanèsipun kanggé wigati inggih punika *Amāvatura*, *Kavu Silumina*, *Jathaka Potha* lan *Sala Liheeniya*. Sinhala ugi ngadopsi akèh tembung serapan saking asal manca, kalebet saking basa India kados ta Tamil lan basa Eropa kados ta Portugis, Walanda, lan Inggris. Ing wilayah Negombo, para nelayan dwibasa kang umumé ngakoni piyambak minangka wong Sinhala ugi ngandharaken Dialek Tamil Negombo. Dialek punika sampun nampi akeh pangaruh saking basa Sinhala kang dipunandharaken.

## Sitiran