Pilihan umum présidhèn Indonésia 2004

**Pilihan umum Indonésia 2004** iku pemilu pisanan sing ngéntukaké rakyat milih présidhèn kanthi langsung, lan cara pamilihané nyata-nyata béda karo Pemilu sadurungé. Ing Pemilu iki, rakyat bisa milih langsung présidhèn lan wakil présidhèn (sadurungé présidhèn lan wakil présidhèn dipilih déning MPR sing anggota-anggotané dipilih liwat Présidhèn). Saliyané iku, ing Pemilu iki pamilihan présidhèn lan wakil présidhèn tidak dilakukan kanthi terpisah (seperti Pemilu 1999) -- sajeroning Pemilu iki, sing dipilih yaiku pasangan calon (pasangan calon présidhèn lan wakil présidhèn), bukan calon présidhèn lan calon wakil présidhèn kanthi terpisah.

= Pentahapan Pemilu 2004 =
Pemilu iki dipérang maksimal dadi telung tahap (minimal rong tahap):
* Tahap pisanan (utawa "Pemilu lègislatif") yaiku Pemilu kanggo milih parté pulitik (kanggo persyaratan Pemilu présidhèn) lan anggotané kanggo dicalonaké dadi anggota DPR, DPRD, lan DPD. Tahap pisanan iki wis ditindakaké tanggal 5 April 2004.
* Tahap kapidho (utawa "Pemilu présidhèn ubengan pisanan") yaiku kanggo milih pasangan calon présidhèn lan wakil présidhèn kanthi langsung. Tahap kaloro iki wis ditindakaké tanggal 5 Juli 2004.
* Tahap katelu (utawa "Pemilu présidhèn ubengan kaloro") yaiku babak pungkasan sing ditindakaké *mung* yèn sajeroning tahap kaloro durung ana pasangan calon sing olèh swara paling ora 50 persèn (Yèn kahanané mangkono, rong pasangan calon sing olèh swara paling akèh bakal mèlu Pemilu présidhèn ubengan kaloro. Nanging, yèn sajeroning Pemilu présidhèn ubengan pisanan wis ana pasangan calon sing olèh swara punjul 50 persèn, pasangan calon mau bakal langsung diangkat dadi présidhèn lan wakil présidhèn). Tahap katelu iki wis ditindakaké tanggal 20 September 2004.

= Partisipasi pihak jaba =
Ing ngisor iki sawatara partisipasi pihak jaba (maksudé pihak sing dudu lembaga pamaréntah) sajeroning Pemilu 2004:

## Pétungan swara pihak jaba 
Sajeroning Pemilu 2004 iki ana sawijining trèn (anyar) yaiku pihak-pihak jaba mèlu partisipasi ngitung swara. Pihak-pihak mau yaiku saliyané saka para calon, uga saka médhia mangsa, lembaga-lembaga indepènden, lan uga saka lembaga-lembaga manca nagara. Pihak-pihak mau antarané yaiku:
* Saka racaké calon,
* Saka LP3ES, *NDI*, lan MetroTV (kanthi sitem pètungan rikat Itung Cepet  *quick count*),
* Saka Forum ITB 73 (Fortuga) lan Astaga.com (kanthi Pusat Tabulasi Nasional Independen),
* Lll.

## Lembaga pamantau Pemilu 2004 
Saliyané dipantau déning Komisi Pemilihan Umum dhéwé, Pemilu 2004 iki uga dipantau déning sawatara lembaga saka jero lan manca nagara. Ing ngisor iki pratélan lembaga-lembaga pemantau Pemilu 2004 sing kaakreditasi déning KPU (lembaga pamaréntah ora kalebu):

Lembaga-lembaga saka jero nagara: http://www.kpu.go.id/pemantaunas/link/PemantauPilpresDN.htm 
* Pemantau Buruh Independen Pemilu (PBIP),
* Yayasan Mustika Nagara Républik Indonésia (JAMUS NEGRI),
* Lembaga Independent Pemantau Pemilu (LIPPI),
* Forum Peduli Indonésia (FOPIN),
* Masarakat lan Persatuan Wartawan Indonésia Pemantau Pemilihan Umum (MAPILU-PWI),
* Komite Pemantau Pemilu Rakyat Miskin (KPP-PRAKIN),
* Masarakat Peduli Pemilu (MAPELU),
* Forum Komunikasi Penerus Pejuang Kemerdekaan Indonésia (FKPPK),
* Pemantau Independent Pemilu Indonésia (PIPI),
* Persatuan Wartawan Independen Indonésia-Setia Press (PWII-SP),
* LPAB-Yapernus,
* Komite Pemantau Pemilu-Garda Santri Nusantara (KPP-GARSANTARA),
* Pro Sosial Pengkajian Ékonomi Kerakyatan (LSM PROSPEK),
* Transparency International Indonésia (TI Indonésia),
* Komite Pemantau Pemilu-Korps Alumni Himpunan Mahasiswa Islam (KAHMI),
* LSM Patriot Indonésia (LSM-PI),
* Indonésian Volunteers Organization Ning Mulya Sejahtera,
* Indonésia Corruption Watch (ICW),
* Lembaga Penelitian, Wiyata lan Penerangan Ékonomi lan Sosial (LP3ES),
* The Habibie Center,
* PM3-UI,
* Kemitraan Masarakat Indonésia (KMI),
* Komisi Advokasi Pemilihan Umum-Ikatan Penasehat Hukum Indonésia (KAPU-IPHI),
* Bina Swadaya (Yayasan Pengembangan Swadaya Masarakat),
* Forum Rektor Indonésia (Yayasan Pengembangan Swadaya Masarakat),
* Lembaga Kajian lan Informasi Pemilu (LKIP),
* Jaringan Masarakat Pemantau Pemilu (JAMPPI),
* Jaringan Wiyata Pemilih Untuk Rakyat (JPPR),
* Konsorsium 9 LSM]].

Lembaga-lembaga saka manca nagara: http://www.kpu.go.id/pemantaunas/link/PemantauPilpresLN.htm 
* European Union Electoral Observation Mission (EU-EOM),
* National Democratic Institute for International Affairs (NDI),
* International Foundation for Election System (IFES),
* The Asia Foundation,
* The Carter Center,
* Australian Electoral Commission (AEC),
* Asian Network for Free Election (ANFREL),
* International Republican Institute (IRI),
* Taiwan Association for Human Rights.

= Pemilu Legislatif 2004 =
Pemilu lègislatif yaiku tahap pisanan saka rangkéan tahapan Pemilu 2004. Pemilu lègislatif iki diiloni déning 24 parté pulitik, lan wis ditindakaké tanggal 5 April 2004. Pemilu iki kanggo milih parté pulitik (minangka syarat Pemilu présidhèn) lan anggotané kanggo dicalonaké dadi anggota DPR, DPRD, lan DPD. Parté-parté pulitik sing olèh swara luwih gedhé utawa padha karo telung persèn bisa nyalonaké pasangan calon kanggo maju menyang tahap sabanjuré, yaiku sajeroning Pemilu présidhèn ubengan pisanan.

## Peserta Pemilu Legislatif 2004 
Pemilu lègislatif sajeroning Pemilu 2004 iki diiloni 24 parté pulitik, yaiku:
* Parté Nasional Indonésia Marhaenisme,
* Parté Buruh Sosial Dhémokrat,
* Parté Bulan Bintang,
* Parté Merdeka,
* Parté Persatuan Pangyasa,
* Parté Persatuan Dhémokrasi Kebangsaan,
* Parté Perhimpunan Indonésia Baru,
* Parté Nasional Banteng Kemerdekaan,
* Parté Dhémokrat,
* Parté Keadilan lan Persatuan Indonésia,
* Parté Penegak Dhémokrasi Indonésia,
* Parté Persatuan Nahdlatul Ummah Indonésia,
* Parté Amanat Nasional,
* Parté Karya Peduli Bangsa,
* Parté Kebangkitan Bangsa,
* Parté Keadilan Sejahtera,
* Parté Bintang Reformasi,
* Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan,
* Parté Damai Sejahtera,
* Parté Golongan Karya,
* Parté Patriot Pancasila,
* Parté Sarikat Indonésia,
* Parté Persatuan Laladan,
* Parté Pelopor.

## Kasil Pemilu Legislatif 2004 
Kasil Pemilu lègislatif sajeroning Pemilu 2004 yaiku: http://www.kpu.go.id/swara/hasilsuara_dpr_sah.php

Tabel kasil perolehan swara saben parté pulitik:

Perbandingan gunggung pamilih sing swarané sah karo gunggung pamilih sing swarané ora sah:

Perbandingan gunggung pamilih (kalebu swara ora sah) karo gunggung wong sing ora migunakaké hak pilihé (golput):

Saka kasil Pemilu lègislatif ing dhuwur, bisa dititèni akèhé gunggung swara sing ora sah, yaiku 10 yuta swara (8,81%) saka total gunggung pamilih, yaiku 124.420.339 jiwa.

Saliyané iku, bisa dititèni uga akèhé calon pemilih sing ora migunakaké hak pilih (golput), yaiku 24 yuta calon pemilih (15,93%) saka total gunggung calon pemilih, yaiku 148 yuta sing ndunungi. http://www.info-ri.com/news.asp?id=9120 

**CATHETAN:**
* Parté sing '*dikandelaké* yaiku parté sing nyalonaké pasangan calon présidhèn lan calon wakil présidhèn sajeroning pemilu présidhèn 2004.
* **(*)** Parté Kebangkitan Bangsa nyalonaké pasangan calon kanggo maju menyang pemilu présidhèn, yaiku KH. Abdurrahman Wahid lan Marwah Daud Ibrahim. Nanging,amarga kasil pamriksaan kaséhatan déning IDI (sing dadi sarat sing kudu dipenuhi) nyatakaké yèn calon présidhèn Parté Kebangkitan Bangsa yaiku KH. Abdurrahman Wahid dianggep ora memenuhi sarat kamampuan jasmani lan rohani, Parté Kebangkitan Bangsa ora bisa nyalonaké pasangan caloné. Nampa kaputusan mau, Abdurrahman Wahid mutusaké nggugat IDI lan KPU gedhéné sak triliun rupiah amarga KPU dianggep wis ngrampas haké kanggo dipilih sajeroning pancalonan minangka Présidhèn RI sajeroning Pemilu 5 Juli sing bakal teka. http://www.kompas.com/utama/news/0405/24/165011.htm

= Pemilu Présidhèn Puteran Pisanan 2004 =
Sawisé Pemilu lègislatif rampung, parté sing duwé swara luwih gedhé utawa padha karo telung persèn, bisa nyalonaké pasangan calon présidhèn lan wakil présidhèn kanggo maju menyang Pemilu présidhèn puteran pisanan. Yèn sajeroning Pemilu iki ora ana pasangan calon sing olèh swara punjul 50 persèn, pasangan calon iku langsung diangkat dadi présidhèn lan wakil présidhèn. Sabanjuré, Pemilu présidhèn ubengan kaloro bakal diadani kanthi loro pasangan calon kanthi swara paling akèh. Pemilu présidhèn puteran pisanan 2004 iki diiloni déning 5 pasangan calon présidhèn lan wakil présidhèn, lan wis diadani tanggal 5 Juli 2004. Kasil pemilu iki dhéwé wis diumumaké tanggal 26 Juli 2004, kanthi kasil isih perlu dianakaké pemilu présidhèn ubengan kaloro amarga durung anané pasangan calon sing ngéntukaké swara paling ora 50 persèn.

## Peserta Pemilu Présidhèn Puteran Pisanan 2004 
Ana limang pasangan calon présidhèn lan calon wakil présidhèn sing dicalonaké ing pemilu présidhèn puteran pisanan yaiku:
* H. Wiranto, SH. lan Ir. H. Salahuddin Wahid (dicalonaké déning Parté Golongan Karya),
* Hj. Megawati Soekarnoputri lan KH. Ahmad Hasyim Muzadi (dicalonaké déning Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan),
* Prof. Dr. HM. Amien Rais lan Dr. Ir. H. Siswono Yudo Husodo (dicalonaké déning Parté Amanat Nasional),
* H. Susilo Bambang Yudhoyono lan Drs. H. Muhammad Jusuf Kalla (dicalonaké déning Parté Dhémokrat, Parté Bulan Bintang, lan Parté Persatuan lan Kesatuan Indonésia),
* Dr. H. Hamzah Haz lan H. Agum Gumelar, M.Sc. (dicalonaké déning Parté Persatuan Pangyasa).

## Kasil Pemilu Présidhèn Putaran Pisanan 2004 
Kasil Pemilu présidhèn puteran pisanan wis rampung diitung lan wis diumumaké déning KPU tanggal 26 Juli 2004. Ing ngisor iki kasil pètungan: http://www.kpu.go.id/berita/lihat-dalam.php?ID=625&cat=Berita

Tabel kasil swara saben pasangan calon:

Perbandingan gunggung pamilih sing swarané sah karo gunggung pamilih sing swarané ora sah:

Perbandingan gunggung pamilih (kalebu swara ora sah) karo gunggung wong sing ora migunakaké hak pilihé (golput):

Saka kasil pemilu présidhèn puteran pisanan ing dhuwur, bisa dititèni gunggungé swara sing ora sah mudhun drastis (yèn dibandingaké karo pemilu lègislatif sing kapungkur, 10 yuta swara), yaiku mung 2 yuta swara waé (2,16%) saka total gunggung pamilih (122.293.844 pamilih).

Saliyané iku, bisa dititèni uga tansaya akèh calon pamilih sing ora migunakaké hak pilih (golput), yaiku 31 yuta calon pamilih (20,24%) saka total gunggung calon pamilih (153 yuta sing ndunungi). http://www.info-ri.com/news.asp?id=9120 

Saliyané iku, mundhaké gunggung calon pamilih (watara 5 yuta pamilih) sing, dijurung kanthi mudhuné gunggung swara ora sah (mudhun watara 8 yuta swara ora sah), ndadèkaké mundhaking gunggung pamilih kanthi swara sah (mundhak watara 6 yuta swara sah).

**CATHETAN:**
* Pasangan calon sing **dikandelaké** iku pasangan calon sing lolos menyang pemilu présidhèn ubengan kaloro (mung rong pasangan calon kanthi swara paling akèh sing lolos).

= Pemilu Présidhèn Puteran Kaloro 2004 =
Saka kasil Pemilu présidhèn puteran pisanan ing dhuwur, yaiku durung anané pasangan calon sing olèh swara punjul 50 persèn, banjur dianakaké Pemilu présidhèn ubengan kaloro 2004. Pasangan-pasangan calon sing mèlu Pemilu présidhèn puteran kaloro 2004 yaiku rong pasangan calon kanthi swara paling akèh sajeroning Pemilu présidhèn puteran pisanan 2004. Pemilu iki dianakaké tanggal 20 September 2004.

## Peserta Pemilu Présidhèn Puteran Kaloro 2004 
Ana rong pasangan calon présidhèn lan wakil présidhèn (sing olèh swara paling akèh sajeroning Pemilu présidhèn puteran pisanan) sing dicalonaké ing Pemilu présidhèn puteran kaloro 2004, yaiku:
* Hj. Megawati Soekarnoputri lan KH. Ahmad Hasyim Muzadi (dicalonaké déning Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan),
* H. Susilo Bambang Yudhoyono lan Drs. H. Muhammad Jusuf Kalla (dicalonaké déning Parté Dhémokrat, Parté Bulan Bintang, lan Parté Keadilan lan Persatuan Indonésia).

## Kasil Pemilu Présidhèn Puteran Kaloro 2004 
Kasil Pemilu présidhèn puteran kaloro wis rampung diitung lan wis diumumaké déning KPU tanggal 4 Oktober 2004 liwat Kaputusan KPU nomer 98/SK/KPU/2004 http://www.kpu.go.id/peraturan_uu/KepKPU_98_Thn2004.htm . Ing ngisor iki kasil pètungané: http://www.kpu.go.id/berita/lihat-dalam.php?ID=710&cat=Berita

Tabel kasil swara saben pasangan calon:

Perbandingan gunggung pamilih sing swarané sah karo gunggung pamilih sing swarané ora sah:

Perbandingan gunggung pamilih (kalebu swara ora sah) karo gunggung wong sing ora migunakaké hak pilihé (golput):

Saka kasil pemilu présidhèn puteran kaloro ing dhuwur, bisa dititèni akèhé swara sing ora sah kurang luwih padha (yèn dibandingaké karo pemilu lègislatif sadurungé 10 yuta swara), yaiku mung 2 yuta swara waé (2,06%) saka total gunggung pamilih, yaiku 116.662.705 pamilih.

Saliyané iku, bisa dititèni uga tansaya akèhé calon pamilih sing ora migunakaké hak pilih (golput), yaiku 34 yuta calon pamilih (22,56%) saka total gunggung calon pamilih 150 yuta sing ndunungi.

Bisa dititèni uga, mudhuné jumlah calon pamilih sing ndadèkaké mudhuné gunggung pamilih (pamilih mudhun watara 6 yuta, déné calon pamilih mudhun watara 3 yuta).

Miturut kasil pemilu présidhèn puteran kaloro ing dhuwur, pasangan calon pemenang Pemilu, yaiku Susilo Bambang Yudhoyono lan Jusuf Kalla, dadi Présidhèn lan Wakil Présidhèn RI. Pelantikané tanggal 20 Oktober 2004 déning MPR, sajeroning sawijining acara pelantikan sing - kanggo pisanan - dirawuhi pamimpin-pamimpin nagara sahabat, yaiku: PM Australia John Howard, PM Singapura Lee Hsien Loong, PM Malaysia Abdullah Ahmad Badawi, PM Timor Leste Mari Alkatiri, lan Sultan Brunei Hassanal Bolkiah sarta 5 utusan-utusan nagara lyané. Présidhèn sadurungé, Megawati Soekarnoputri ora ngrawuhi acara pelantikan mau. Wenginé, watara jam 23.50 WIB, Présidhèn Susilo Bambang Yudhoyono mbiwara anggota kabinèt sing anyar, yaiku Kabinet Indonésia Bersatu.

## Deleng uga 
* Pulitik
* Parté pulitik
* Pemilu ing Indonésia
* Pilihan umum Indonésia 1955
* Pilihan umum Indonésia 1971
* Pilihan umum Indonésia 1977-1997
* Pilihan umum Indonésia 1999
* Pilihan umum Legislatif Indonésia 2009

## Pranala njaba 
### Situs lembaga-lembaga pamaréntah 
* Departemen Dalam Negeri (Depdagri) 
* Komisi Pemilihan Umum (KPU) (tersedia dalam Basa Indonésia lan Basa Inggris )
* Tabulasi Nasional Pemilu (TNP) KPU 
* Panitia Pengawas Pemilihan Umum (Panwaslu) 

### Situs parté-parté pulitik 
* PNI Marhaenisme
* Parté Buruh Sosial Dhémokrat 
* Parté Bulan Bintang 
* Parté Merdeka
* Parté Persatuan Pembangunan
* Parté Persatuan Dhémokrasi Kebangsaan*****
* Parté Perhimpunan Indonésia Baru
* Parté Nasional Banteng Kemerdekaan 
* Parté Dhémokrat
* Parté Keadilan dan Persatuan Indonésia*****
* Parté Penegak Dhémokrasi Indonésia
* Parté Persatuan Nahdlatul Ummah Indonésia 
* Parté Amanat Nasional*****
* Parté Karya Peduli Bangsa*****
* Parté Kebangkitan Bangsa 
* Parté Keadilan Sejahtera 
* Parté Bintang Reformasi
* Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan 
* Parté Damai Sejahtera
* Parté Golongan Karya
* Parté Patriot Pancasila 
* Parté Sarikat Indonésia
* Parté Persatuan Laladan*****
* Parté Pelopor

### Situs Capres lan Cawapres 
* H. Wiranto, SH. lan Ir. H. Salahuddin Wahid (Wiranto-Wahid)*****
* Hj. Megawati Soekarnoputri lan KH. Ahmad Hasyim Muzadi (Mega-Hasyim) 
* Prof. Dr. HM. Amien Rais lan Dr. Ir. H. Siswono Yudohusodo (Amien-Siswono) ******
* H. Susilo Bambang Yudhoyono lan Drs. H. Muhammad Jusuf Kalla (SBY-JK)
* Dr. H. Hamzah Haz lan H. Agum Gumelar, M.Sc. (Hamzah-Agum) 

### Situs LSM-LSM 
* Centre for Electoral Reform (CETRO) 
* Lembaga Penelitian Pendidikan lan Penerangan Ekonomi lan Sosial (LP3ES)

### Situs-situs warta lan informasi Pemilu 
* Astaga.com 
* Kantor Berita Radio 68h 
* GoblogMedia.com (Blog Pemilu 2004) 
* Detik.com
* Kompas 
* TELKOM (Plasa.com)