Soto (olahan)

jmpl|Soto ing warung
**Soto** (uga dikenal minangka **sroto**, **tauto**, **saoto**, utawa **coto** ) yaiku sop tradisional Indonesia sing umume kalebu kaldu, daging, lan sayuran. Akeh sup tradisional diarani *soto*, dene sup sing asing lan Kulon diarani *sop* .

Soto sok-sok dianggep minangka panganan nasional Indonesia,  amarga disedhiyakake saka Sumatra nganti Papua, kanthi macem-macem variasi. Soto kasedhiya ing Indonesia, kasedhiya ing pirang-pirang *warung* lan restoran terbuka ing sudhut sudhut, kanggo restoran mewah lan hotel mewah.  Soto, utamane *soto ayam* (soto ayam), iku padha karo sup ayam ing Indonesia . Amarga mesthi disajekake anget kanthi tekstur sing lembut, mula dianggep minangka panganan sing nyenengake ing Indonesia.   

Amarga jarak lan jumlah akeh migran Indonesia sing makarya lan manggon ing negara-negara tanggane, soto uga bisa ditemokake ing Singapura lan Malaysia, lan wis dadi bagean saka masakan.

Dikenal karo Suriname dening migran Jawa, minangka bagean saka masakan nasional ing negara kasebut, sing diarani **ejaan saoto** . 

## Macem-macem 
Penyebaran soto ing kepulauan Indonesia banjur diterusake karo lokalisasi resep Soto, miturut bahan sing kasedhiya lan rasa lokal sing khas.  Asile, resep-resep lan variasi soto sing akeh bisa ditemokake ing saindenging Indonesia.

### Miturut wilayah 
[jmpl| *Soto Betawi*, umume kalebu [Jeroan|offal ing susu krim utawa sup santen, saka Jakarta]]

* *Ambon soto* - digawe saka pitik lan duduh kaldu, roso lan diwarnai kunyit, jahe, lengkuas, bawang putih, serai, lan rempah-rempah akeh. Dadi karo beras, topping wijine kacang blanched, pitik abon, bihun, godhong celery dicincang, bawang goreng emas, teken kentang goreng, tembung manis (kecap manis), saus panas, lan kroket kentang.
* *Soto Bandung* - soto daging sapi bening sing duwe potongan lobak putih. 
* *Soto banjar* - dibumbui nganggo kembang lawang, cengkeh, cassia lan jeruk bali , lan sambal panas sing asem, disedhot nganggo jajan kentang. 
* *Soto Banyumas*, *sroto Banyumas* utawa *sroto Sokaraja* - digawe khusus nganggo sambal kacang, biasane dipangan karo ketupat .
* *Soto Betawi* - digawe saka daging sapi utawa daging sapi, dimasak ing susu sapi utawa kaldu santen, nganggo kentang goreng lan tomat.
* *Soto Kediri* - soto pitik ing santen.
* *Soto Kudus* - digawe karo daging kebo banyu amarga tabu lokal konsumsi daging sapi.
* *Soto Lamongan* - panganan jalanan sing populer ing macem-macem wilayah metropolitan Indonesia, variasi saka soto Madura.
* *Soto Madura* utawa *soto Sulung / soto Ambengan* - digawe nganggo daging pitik, daging sapi utawa offal, ing duduh kaldu transparan sing kuning.
* *Soto Makassar*  utawa *coto Makassar* - soto daging sapi lan offal sing digodhog ing banyu kanggo ngumbah sega, kanthi kacang goreng.
* *Soto Medan* - soto pitik / daging babi / daging sapi / jeroan sing ditambah santan lan disajeni karo croqutte kentang ( perkedel ). Potongan daging digoreng sadurunge disajikake utawa dicampur.
* *Soto Padang*  - soto duduh kaldu daging sapi kanthi irisan daging sapi goreng, bihun (bihun padi), lan kentang perkedel (kentang tumbuk goreng).
* *Pekalongan soto* utawa *tauto Pekalongan*  - dibumbui *tauco* (tempel kacang miso-kaya fermentasi).
* *Soto Semarang* - soto pitik sing dibumbui nganggo candlenut, dicampur karo sega, perkedel, tempe, lan asring dipangan nganggo *sate kerang* (pitik ing teken) utawa tripel lan endhog puyuh. Soto Semarang uga dikenal kanthi jeneng *Soto Bangkong*, dijenengi sawise persimpangan Bangkong ing Semarang. 
* *Soto Tegal* utawa *Sauto Tegal*, meh padha karo soto Pekalongan *dibumbui tauco* (tempel kacang miso-kaya fermentasi). Sauto bisa uga soto pitik, soto daging sapi, utawa uga daging sapi.

### Miturut bahan utama 
[ka|jmpl| *[Soto pitik|Soto ayam* nganggo duduh kaldu kuning bening, dihiasi nganggo *krupuk emping* lan bawang goreng.]]
Foto liyane dijenengi adhedhasar bahan utama:

* *Soto ayam*  - pitik ing duduh kaldu pedhes kuning nganggo *lontong*, *nasi empit*, *ketupat* (nasi dikompres kanthi masak dibungkus kenceng ing godhong, banjur diiris dadi kue cilik), utawa bihun, umume ditemokake ing Indonesia, Singapura, lan Malaysia . Sawetara versi disiapake karo mi cellophane .  
* *Soto ceker* - soto sikil pitik, disedhiyakake ing sup duduh kaldu sing rada kuning, sing nggunakake rempah-rempah kalebu bawang, bawang putih, serai, lan kunyit sing nambah warna kekuningan, disedhiyakake karo kubis, seledri, mie beras, lan dihiasi kanggo rasa *sambal*, jeruk nipis lan kedhele.  *Soto ceker* minangka salah sawijining panganan jalanan sing populer ing Jakarta, Bali, lan umume kutha-kutha utama ing Jawa. *Ing warung* pinggir dalan utawa restoran sing asor, *soto ceker* biasane ditawakake minangka variasi *soto ayam* . 
* *Soto babat* - godhong sapi utawa wedhus, disedhiyakake ing sup santen pedhes kuning kanthi bihun, kentang, lan sayuran, biasane dipangan karo nasi. Umume ditemokake ing saindenging Indonesia .
* *Soto kaki* (lit "kaki soto") - digawe saka trotters sapi daging sapi; tendon lan tulang rawan sing dijupuk saka sikil sapi, disedhiyakake ing sup santen pedhes kuning kanthi bihun, kentang, sayuran, lan krupuk, umume dipangan karo nasi. Minangka panganan Betawi lan bisa ditemokake ing Jakarta, Indonesia .
* *Soto tangkar* - uga soto khusus Betawi digawe saka tulang rusuk wedhus utawa daging sapi ( Betawi : *tangkar* ) lan brisket daging sapi sing dimasak ing sup santen sing dibumboni kunyit, bawang putih, bawang, cabai, mrico, permen, jinten, galangal, ketumbar, kayu manis, Indonesia godhong teluk (daun salam), lan godhong jeruk purut. 
* *Soto mi* (dieja *mee soto* ing Singapura lan Malaysia) - daging sapi pedhes kuning utawa sup kaldu ayam kanthi mi,  umume ditemokake ing Indonesia, Singapura, lan Malaysia . Bogor, Indonesia, misuwur amarga *soto mi sing* digawe nganggo duduh kaldu daging sapi, *kikil* (tulang rawan sapi), mi, lan gulungan irisan musim semi.
* *Soto babi* - soto daging babi saka mayoritas Hindu ing pulau Bali. 

## Ngiringi 
[ka|jmpl| *Soto Bangkong* saka [Kutha Semarang|Semarang, *soto* pitik karo kethek lan sate tripe, tempe goreng, lan perkedel]]
Iringan ing ngisor iki asring dipangan soto:

* Endhog puyuh stew utawa endhog pitik
* Cockles on a stick ( *sate kerang* )
* Plakes bakar bakar ( *sate babat* )
* Iwak pitik panggang tusuk sithik, kayata usus, gizzard, lan sate ati ( *sate ati ampela lan usus* )
* Gandum pitik goreng
* Krupuk udang, kadang remuk lan dicampur karo bawang putih digoreng kaya *koya* ing Madura utawa soto Lamongan
* Kerupuk wiji gnetum ( *emping* )
* Goreng tahu utawa tempe
* Paty kentang tumbuk ( *perkedel* )
* Mung Bean Sprouts *(tauge* / *kecambah)*
* Saus cabai panas ( *sambal* )
* Kecap manis
* Bawang goreng (bawang *goreng* )
* Klapa parut goreng pedhes ( *serundeng* )
* krupuk ( *krupuk* )
* Jus jeruk nipis, sok diganti cuka

## Bahan-bahan 
[ka|jmpl| Soto pitik nganggo endhog lan [Saté|sate tripes]]
Daging sing paling akèh dianggo pitik lan daging sapi, nanging ana uga variasi karo jeroan, mutton, lan banyu kebo daging. Babi arang digunakake ing *soto* tradisional Indonesia, nanging ing mayoritas Hindu Bali, *soto babi* (soto daging babi) bisa ditemokake.  Kayane soto sing disajikake ing kana asale saka *jinis soto ayam* umum kanthi duduh kaldu warna kuning lan katon padha karo *soto lamongan* jawa timur utawa *soto madura* . Kaya pirang-pirang pasugatan, bisa uga nggawa para migran Jawa menyang negara kasebut ing wiwitan abad kaping 20.

## Galeri 

Barkas:Soto Ayam home-made.JPG|*Soto ayam*, *soto* ayam ing sup karo kunir lan rempah-rempah
Barkas:Sate ayam Soto Ambengan set menu.JPG|*Soto ambengan*
Barkas:Soto Babat 1.jpg|*Soto babat*, tripe soto
Barkas:Soto Babi Bali 1.JPG|*Soto babi* *, soto* daging babi, spesialisasi masakan Bali
Barkas:Soto Ceker 1.jpg|*Soto ceker*, *soto* sikil pitik
Barkas:Soto Bandung.jpg|*Soto Bandung*, daging sapi kanthi duduh kaldu bening kanthi lobak putih lan kacang kedele goreng
Barkas:Soto Kaki Mencos Betawi.JPG|*Soto kaki* mencos (tendon sikil sapi soto), sawijining spesialisasi Betawi
Barkas:Soto Kudus.jpg|*Soto Kudus*, jinis *soto pitik*
Barkas:Soto Madura Daging.JPG|*Soto Madura* nganggo endhog
Barkas:Soto sapi Pak Marto Yogyakarta.JPG|*Soto Sapi* *, soto* daging sapi saka Yogyakarta
Barkas:Sauto di Tegal.jpg|*Sauto Tegal*, *soto pitik*
Barkas:Soto Pekalongan.jpg|*Tauto Pekalongan*
Barkas:Purwokerto-style soto, Purwokerto 2015-03-22.jpg|*Soto Purwokerto*
Barkas:Sroto Sokaraja.JPG|*Sroto Sokaraja*, Banyumas
Barkas:Soto Kediri.JPG|*Soto Kediri*
Barkas:Soto Padang 2.JPG|*Soto Padang*, soto daging sapi
Barkas:Soto Medan.jpg|*Soto Medan*
Barkas:Soto Banjar.JPG|*Soto Banjar*
Barkas:Coto Makassar-dish.JPG|*Coto Makassar*, soto daging sapi
Barkas:Soto kaki kambing.JPG|*Soto kambing*, *soto wedhus*
Barkas:Soto Mie Bogor 2.JPG|Soto mie Bogor, sajian sup mi

## Deleng uga 
* *Soto ayam*
* *Sop saudara*, sup daging sapi Bugis-Makassar pedhes.
* *Sup iga iga sapi Konro*, Bugis-Makassar, mirip utawa ana gandhengane karo iga *soto*
* *Tongseng*, sup daging babi pedhes Jawa uga ana gandhengane karo *soto*
* *Gulai*, *gulai* jawa iku sup, padha karo daging sapi utawa *soto* wedhus nanging beda bumbu
* Dhaptar sup Indonesia
* Dhaptar sup

## Referensi