Le Havre

**Le Havre** () inggih punika salah satunggaling kitha wonten ing Seine-Maritime departemèn ing Prancis saking Haute-Normandie wonten ing laladan Prancis. Le Havre mapan wonten ing Prancis sisih lèr radi ngilèn, wonten ing sisih tengen saking kali Seine ing English Channel..

## Sajarah
Le Havre naté dipun-gantos namanipun dados *Franciscopolis* nalika taun 1517 wekdal dipunpimpin Raja Francis I.

Ing abad kaping 18, Le Havre inggih wiwit tuwuh dados kitha dagang saking India Barat ingkang lajeng terus tambah ngantos dumugi Prancis lan Éropah

Le Havre inggih dipunkurmati kanthi wontenipun bebungah Legion of Honor ingkang dipuncaosaken ing tanggal 18 Juli 1949 Dewan kitha Le Havre nyuwun supados Brunau damel pérangan perencanaan ing tim ingkang ngrancang kanggé nata kitha punika, nanging lajeng sapérangan wekdal candhakipun malah nilar tugasipun amargi piyambakipun gadhah prakawis babagan idé kreatif kanggé nata kitha kaliyan Perret. Kanthi tradhisional dipunyasa wonten ing sak nginggiling siti ingkang minangka tilas rawa-rawa, déné grid énggal Le Havre ingkang dipunangen-angen déning Perret inggih badhé dipunangkat déning beton ingkang kandelipun 3,5 mèter. Sanajan ta rencana punika boten saged dipunkasilaken amargi wragad ingkang dipunbetahaken ageng sanget lan ugi bahan ingkang dipun-ginakaken kanggé yasa kitha punika kira, mila tilasing ambruking yasan ing kitha punika lajeng dipun-ginakaken kanggé ningkataken punjering kitha. Minangka kitha palabuhan, temtu pasisir punika ugi kapérang saking rawa-rawa ing sapérangan pérangan pasisirnipun, Le Havre sampun dangu kènging sebutan gadhah siti ingkang kirang saé. Margi kanggé ngubungaken laladan satunggal kaliyan laladan sanèsipun ingakng énggal inggih sampun dipundamel lan ing antawisipun margi ingkang paling wigati inggih punika Pont de Normandie, ingkang ngubungaken kalih gigiring kali Seine saéngga saged ngirangi wekdal mlampah saking Honfleur lan Le Havre kirang langkung saged suda ing atawisipun 15 menit.
thumb|Le Havre ingkang katutup salju
* *Villa basse* utawi kitha ngandhap, kaperng saking palabuhan, punjering kitha, lan laladan *perifer*. Sitinipun inggih kapérang saking jinis alluvium ingkang muasalipun saking kali Seine). Laladan ingkang sugih inggih mapan ing sisih lor dumugi kulon saking kitha nginggil inggih punika laladan (Sainte-Adresse lan Dollemard) inggih punika laladan ingkang aling inggil ingkang mapan wonten ing siti ingkang dhuwuripun ing antawisipun 90 dumugi 115 mèter.

Satunggaling trowongan marfi, lan satunggaling tram kabel sepur ingkang dipunyasa wiwit taun 2012 damel trem trowongan punika langkung nggampilaken kanggé piranti transportasi ing antawisipun kitha nginggil lan kitha ngandhap.

Presipitasi cahyaning srengéngé dipunsebaraken saben taun, kanthi presipitasi maksimal kadadosan ing mangsa palastra lan mangsa asrep. Lan angin ingkang ageng asring kadadosan ing mangsa asrep mliginipun ing sasi Januari.
Bantering angin ingkang dipunukur paling banter ingakng kadadosan ing Le Havre ingkang kacathet wonten ing aglomerasi inggih kadadosan ing tanggal 16 Oktober 1987 ingkang tumuju dhateng Cape Le Have kanthi bantering angin  saben jam.

Déné marabaya saking alam ingkang paling mbebayani lan asring kadadosan inggih kanthi wontenipun banjir ingkang kadadosan saking wontenipun angin ageng lan Badai Surge utawi glombang pasang laut. Déné sansaya andhap posiis satunggulaing kitha lajeng saged dipun-ginakaken kanggé ngadani ski ing siti.

Boten wontenipun kali ing salebeting kitha mila boten wonten ingkang saged nahan wontenipun banjir ageng ingkang mlebet dhateng kitha. Le Havre ugi minangka kitha ingkang paling ageng nomer tiga ing Prancis ing sadangunipun pendhudhukipun saged ngonversi kualitas udaranipun ngantos 100000. Nalika gas karbon dipunrembakakaken ing taun 2009 saged nedahaken bilih kitha punika kanthi otomatis saged nolak konversi 32.500 ton CO2 saben taunipun. Lan pamarèntah kitha LE Havre piyambak sampun netepaken target kanggé ngirangi emisi gas CO2 saben taunipun ngantos 3%. Kanggé njurung program punika, mila sampun dipunpasang panèl surya ing sapérangan yasan kitha inggih punika ing Balé Kitha Le Havre, ugi *Hanging Gardens (Le Havre)*. Le Havre ugi sampun damel lahan ijem ingkang ambanipun dumugi ( utawi 41 m2 saben kapita, déné kalih siti ijem ingkang paling ageng inggih punika wonten ing alas Montgeon lan Taman Roulles, ingkang kekalihipun mapan wonten ing kitha nginggil.

## Dhémografi
thumb|right|Kitha ngandhap ing Le Havre
Cacahipun warga ing Le Havre ing taun 1999 inggih kirang langkung 191.000 tiyang, ingkang daml kitha punika inggih kitha nomer kalih welas ingkang kathah pendhudhukipun ing Prancis lan kitha ingkang kathah piyambak pendhudhukipun ing Haute-Normandie (sananjan to cacahipun warga ingkang ageng ing Le Havre inggih langkung sakedhik tinimbang cacahipun warga ing Rouen). Ing sadangunipun taun 1980-nan, cacahipun warga ing kitha punika lajeng minggah malih sanajan ta boten patos rikat sanget anggènipun mindhak. Kanthi sudanipun cacahipun warga ing kitha punika ingkang dumugi 20% ing sadangunipun wekdal 20 taun, kitha Le Havre mila inggih kaangep taksih enem; kanthi cacahipun warga ugi tambah suda.

## Wisata utama
thumb|right|Satunggaling griya sepuh ing Le Havre, ingkang sapunika dados Musée du Vieux Havre
thumb|right||Biara Graville, Le Havre
thumb|right||Greja Saint-Vincent
thumb|right|Lapangan Saint Roch

Le Havre inggih dados laladan ingkang dipunbom nalika Perang dunya kaping kalih. Mila kathah yasan ingkang gadhah sujarah ingkang inggil ingkang wonten lajeng sami ical amargi sami ambruk.

### Greja
* Katedral Le Havre: Watu ingkang sepisanan ingkang kanggé yasa inggih dipunsukakaken sepisanan ing taun 1536. Punika inggih minangka papan panggènipun biskop ing Le Havre
* Greja St. François [Église St. François:
* Greja St. Anne [Église St. Anne:
* Greja St. Marie
* Biara Graville, satunggaling biara ingkang dipunyasa kanggé ngurmati Sainte Honorine, ingkang dipuntetepaken ing lebet dhasar ing pinggiring lor kali Seine

### Sanèsipun
* *The Shipowner home* (dipunyasa ing abad kaping 18). Transportasi lokalipun inggih dhedhasar jaringan bis ingkang wiyar lan wiwit sasi Dhésèmber 2012 sampun wonten jaringan trem Jalur alternatif ingkang dipunremeni déning masarakat dhateng laladan-laladan ingkang caket kaliyan LE Havre inggih nglimputi Newhaven tumuju dhateng Dieppe, lan Poole tumuj dhateng Cherbourg.

Plabuhan Le Havre inggih minangka palabuhan laut wonten ing toya ingkang paling ageng wonten ing Prancis.

Ancas ingkang paling wigati inggih punika kanggé *paltform korespondensi* saking Lyon. Nalika jaringan bis dipundandosi ing taun 2008, lajeng  saged mbiyantu mesthekaken layanan ingkang langkung saé malih kanggé sadaya kitha ingkang wonten ing wewengkon metropolitan. 
Kanthi wekdal langkung saking 75 taun, Le Havre sampun gadhah jaringan trem saking Prancis ingkang paling wiyar lan paling modhèren. Larik ingkang sepisanan ingih ngubungaken pasisir tumuju dhateng stasiun, cacahipun laladan ing pérangan kitha nginggil kaliyan trowongan énggal, celak kaliyan trowongan Jenner, kanggé mérang dados kalih, inggih ingkang setungga arah tumuju dhateng Mont-Gaillard, déné arah ingkang sanèsipun inggih tumuju dhateng Caucriauville. Awit saking punika, pramila tiyang badhé langkung gampil kanggé nyéwa pit onthèl ing badan-badan *océane* bis utawi (Vél-H) ugi dipunsarujuki kanggé dipunampil. Ing pungkasanipun, namung 140 taksi ingkang dipunoperasikaken wonten ing Le Havre lan kanggé nglayani namung 25 stasiun .

## Tata ruwang kitha ing Le Havre
### Kitha Ngandhap
#### Kitha dipunyasa malih sasampunipun taun 1945
[thumb|Peta Le Havre lan punjering kitha ingkang dipunyasa malih sasampunipun [Perang mondiale]]

Sapérangan ageng kitha punika inggih sampun remuk ing sadangunipun wonten Perang Dunya kaping kalih. Kitha punika dipunyasa malih jumbuh kaliyan pangangen-angen bengkelipun Auguste Perret ing antawisipun taun 1945 lan 1964.  Ruangan punika inggih ingkang gadhah amba ngantos 133 hèktar inggih minangka situs kontemporèr ingkang kacathet wonten ing Éropah.

Karya arsitèktur sanèèsipun ingkang ugi misuwur inggih punika punjering griya budaya ing Le Havre, ingkang dipunyasa malih ing taun 1982 déning arsitèk saking Brasil inggih punika Oscar Niemeyer lan salajengipun dipunsebut *volcano* awit saking wujudipun yasan ingkang kados gunung geni.

Ing taun 2012, yasan punika inggih nembé dipundandosi malih lan ing sak njawining ruangan ugi nembé dipunéwah-éwahi kanthi langkung tumemen lan sampun dipunsarujuki déning arsitèk ingkang yasa yasan punika ugi kanthi damel papan ingkang langkung kebikak ingkang radi ageng dhateng sak njawining plaza.

Ing pungkasanipun abad 20 lan ing purwakaning abad 21, stasiun kabupatèn inggih sampun ngalami éwah-éwahan ingkang ageng.

#### Distrik-dhistrik ing sisih kidul
[thumb| Laladan komersial [Docks Vauban, 2009, sisih pérangan kidul]]

Distrik-dhistrik ingkang mapan wonten ing sisih kidul saking kitha Le Havre punika inggih dipuntandhani kanthi wontenipun kegiyatan indhustri lan palabuhan.

Punjering papan medis ingkang énggal ingsakitering griya sakit énggal ingkang wonten ing Prancis, inggih punika *des Ormeaux* ingkang dipunyasa ing sakiteripun lingkungan wonten ing pundi kathah griya ingkang ugi badhé dipunyasa malih kanggé ancas badhé dipunpromosikaken ing ancas campuran sosial. Déné pamaréntah kitha kanthi wontenipun renovasi punika lajeng pengunjung ingkang cacahipun 300.000 tiyang saben taunipun kedah dipuntarik supados boten dhateng yasan punika malih.

### Kitha Nginggil
thumb|Pasaréyan Sainte-Maria

Pérangan kitha nginggil inggih kapérang saking tigang pérangan, inggih punika pérangan pasisir, dhistrik pinggiran kitha ing dataran inggil, lan set perifer ingkang ageng.

Déné ing sisih lor dipunrembakaken wonten ing sepalih wekdal sepisanan saking abad sangalas, inggih punika dipundamel kabupatèn pinggiran kitha, kados ta Rouelles, St Cecilia, Mare au Clerc Sanvic, Bléville lan Dollemard.

Laladan ing sakitering pinggiring kitha inggih saged tuwuh ing wekdal sasampunipun rampung perang.

## Toponomi
Nama kitha punika inggih sampun dipunbuktèkaken ing taun 1489, lan ugi ing wekdal sadèrèngipun inggih sampun natè dipundhirikaken déning Francis I minangka satunggaling rahmat lan dados kitha grace. Nama ilmiah lan samantaranipun kanggé kitha p[unika inggih asalipun saking Franciscopolis, *Ragatta Society of Le Havre* (1838) lan Le Havre Athletic Club (1872), dekan klub bal-balan Prancis lan rugby. Kitha punika inggih minangka papan kempalipun tim pakempalan bal-balan saking klub Le Havre AC, ingkang mangsa tandhing liga taun 2011-2012 tandhing ing Liga kaping kalih, nomer kalih saking bal-balan Prancis. 
Minangka kitha maritim mila kathah kapanggih jinising ulah raga ingkang gayut kaliyan kaanan alam ingkan kados makaten, kados ta tradisi prau layar.

*The Havraise Rowing Society* inggih sampun nglatih sapérangan para atlit dayung ingkang inggil, kados ta Thierry Renault.
 
Kitha punika ugi sampun naté dados tuan rumah kanggé Olimpiade Layar ingkang dipunadani ing mangsa panas ing tetandhingan Olimpiade mangsa panas taun 1900 lan wonten ing olimpiade layar mangsa panas taun 1924. Sanajan ta ékonomi lokal ing laladan punika saged ngrembaka lan gadhah rupa ingkang kathah, nanging tetep kémawon sadaya asiling padamelan gumantung kaliyan papan lokasi indhustri mau wonten, inggih kalebet ing golongan internasional punapa usaha alit-alitan kémawon. Nanging punika nembé 60% saking lalu lintas kontèner kanthi mèh sami kaliyan 2,2 yuta EVP ing taun 2011

Ing tingkat Èropa, palabuhan punika dados palabuhan nomer wolu ingkang paling sibuk ing pérangan lalu lintas kontènèr, lan dados nomer enem manawi dipuntétang saking kathahipun ingkang lalu lintasi ing palabuhan punika. Kathah-kathahipun mitra dagang ingakng paling ageng ing palabuhan Le Havre inggih asalipun saking bawana Asia lan manawi dipunétang cacahipun 58% saking ngimpor barang lan 39,6% kanggé ngekspor barang. Papan punika inggih sanget damel untung pamaréntah Le Havre kanthi mapinten-pinten alsesan. Ingkang sepisanan, amargi kali Seine inggih minangka papan ingkang misuwur ing dunya, lajeng papan punika minangka palabuhan ingkang paling sepisanan lan kaping pungaksan madeg ing Èropa sisih lor. Lan ugi palabuhan punika minangka pérangan paling ngajeng kanthi sak pro sekawan padamelan dol tinuku dagang maritim ing Èropa inggih dipuntindakaken ing mriki.
## Menara Kembar
Le Havre inggih minangka kitha kembar utawi gadhah satunggaling sedhèrèk kitha putri sanèsipun ingkang kembar kaliyan kitha Le Havre punika:
*  Dalian, Cina
*  Magdeburg, Jerman
*  Southampton, United Kingdom, wiwit 1973
*  Tampa, Amérikah Sarékat
*  Bergen, Norway
*  Aydın, Turki

## Tokoh
Le Havre inggih minangka kitha miyosipun para tokoh-tokoh ingkang misuwur kados ing ngandhap punika:
* Georges de Scudéry (1601–1667), novelist, Pamain drama lan gurit;
* Madeleine de Scudéry (1607–1701), pujangga;
* Jacques-Henri Bernardin de Saint-Pierre (1737–1814), pujangga lan ahli botani;
* Charles Alexandre Lesueur (1778–1846), naturalis, artis lan seneng petualang;
* Casimir Delavigne (1793–1843), poet and dramatist;
* Gabriel Monod (1844–1912), ahli sujarah;
* Alfred-Louis Brunet-Debaines (1845-c.1935), artist;
* Louis Bachelier (1870–1946), ahli matematika;
* Raoul Dufy (1877–1953), pelukis;
* André Caplet (1878–1925), komposer lan coductor ;
* René Coty (1882–1962), Présidhèn Républik Prancis (1954–1959);
* Arthur Honegger (1892–1955), komposer, dados anggota Les Six;
* Thomas Roberts (1893–1976), Biskop Ageng Katulik Roma
* Jean Dubuffet (1901–1985), artis;
* Raymond Queneau (1903–1976), pujangga gurit lan tiyang ingkang remen nggurit novèl;
* Jacques Leguerney (1906–1997), komposer;
* Tristan Murail (1947-), komposer;
* Laurent Ruquier (1963-), jurnalis;
* Jérôme Le Banner (1972-), Petarung K-1;
* Olivier Durand (1967-), Gitaris saking *band* Elliott Murphy;
* Eugenia DeLamare (1824–1907)-Guilherme Schüch-Istri-Baron Von Capanema;
* Vikash Dhorasoo,(1973-), International footballer;
* Gueïda Fofana, juru main bal-balan;
* Olivier Davidas, juru main bal-balan;
* Dimitri Dragin, atlit judo;
* Sylvain Poirier, ahli matematika;
* Julien Faubert, juru main bal-balan;
* Fouleymata Camara, juru main handball;
* Kevin Anin, juru main bal-balan;
* Hadja Sawaneh, juru main handball.
* Edouard (Eddy) Bonutto, (1931-2012) tukang roti;

## Gladri

Image:Church Saint-Vincent.jpg|Lingkungan ing sakiteripun gréja St. Vincent
Image:Docks Vauban au Havre.jpg|Laladan komersial dermaga Vauban ing sisih kidul taun 2009
Image:Cimetiere ste marie.jpg|Pasaréyan Sante-Marie
Maison armateur 3.JPG|Griya ing abad kaping 18

Gambar:Prieuré de graville1.jpg|Abbey Graville,yasan tuwa dhéwé ing Le Havre
FrancisIFrance.jpg|Raja Francis I, ingkang madegaken palabuhan Le Havre
Colonnesfaçade2.png|Katedral Le Havre
Muséum d'histoire naturelle du Havre.jpg|Musèum Natural History ing Le Havre ingkang rumiyin tilas yasan pengadhilan ing abad 18

Hotèl de Ville Le Havre 1859-1944.jpg|Hotèl de Ville ing taun 1897
6-Le Havre-Quai de Southampton-années 20.jpg
Le Havre La Villa.JPG|Hotèl de Ville ing taun 1897
SS Normandie.jpg|Liner Normandia

LeHavre Festung 14 August 2005.jpg|Salah satunggaling bunker saking témbok Atlantik
LeHavre.jpg|Punjering kitha Le Havre ingkang dipunyasa malih
Sous pref.jpg|Sub-prefektur
LeHavrePalaisJustice.jpg|Gedhung pengadhilan

BULH.jpg
Le Havre- basin and ISEL school.JPG|Interior perpustakan universitas Le Havre
Stade Océane nuit.jpg|Vaubab Basin lan ISEL ingkang saweg dipunyasa
LeHavreCathedrale4.JPG|Pérangan tengah saking Katedral Le Havre

Port Havre 2.jpg|Terminal Peti Kemas, celak kaliyan Lock Prancis
Fishing boats in Le Havre, bateaux de pêche.jpg|Mancing ing palabuhan
Centrale thermique Le Havre.JPG|Pembangkit listrik geotermal EDF saking Le Havre
Panorama lh.JPG|Punjering kitha ingkang dipunyasa malih (katingal menara kanggé nggantung bel saking balé kitha lan menara bèl saking Greja St. Joseph ing LE Havre)

Maison armateur 001.jpg|Griyanipun ingkang gadhah kapal ing Le Havre
Claude Monet, Impression, soleil levant, 1872.jpg|*Claude Monet, Impression, Sunrise*, taun 1872, ingkang dipuncet ing palabuhan Le Havre
Bernardin de Saint-Pierre statue Le Havre.jpg|Patungipun Bernardin de Sainte-Pierre, sadèrèngipun Courthouse Havre

## Cathetan suku