Wayang bèbèr

thumb|right|200px|Wayang Bèbèr
**Wayang bèbèr** ya iku wayang kang digawè saka kain utawa kulit lembu kang awujud bèbèran (lembaran).
Wayang Bèbèr ya iku mori digambari wayang dipitontonaké sarana dibèbèr banjur dicaritakakè.
Saben bèbèran iku nggambarakè sawijinig adegan carita. Yèn wis rampung dilakonkè, bèbèrane digulung manèh. Wayang iki digawè kanthi kuwat ing bab rong dimensinè kanthi seni lukis ing kanvas. Reganè wayang antaranè 200 èwu nganti 200 yuta rupiyah. Wayang bèbèr iki saka kulit kayu mlinjo kang digulung dadi papat.

Lumebuné agama Islam ing Tanah Jawa lan madegé Kraton Demak ngowahi gagrag lukisan Wayang Bèbèr, amarga ing piwulang agama Islam ora kéna nggambar paraga wayang persis kaya wujud asliné. Mula sawisé iku gagrag lukisan paraga wayang diowahi supaya ora padha karo bleger manungsa. Déné gagrag lukisan Wayang Bèbèr sadurungé isih digunakake ing Wayang Kamasan ing Bali. Ing taun 1692 – 1735 ing jaman Kraton Kartasura nalika jaman Amangkurat II, Wayang Bèbèr lair manèh kanthi lakon Jaka Kembang Kuning. Lakon iki rampung ing taun 1692 lan ngemot 6 gulungan kertas. Saliyané iku, nalika jamane Prabu Pangkubuana II uga digawe lakon anyar, yaiku lakon Remen Mangunjaya.

## Gagrag Pacitan 
ing tlatah Danaraja, Pacitan, wayang iki diugemi déning wong kang wis pinitaya turun-temurun kanggo ngreksa. Wayang Beber Pacitan dimainaké wong lima, wong papat nabuh rebab, kendhang, kenong laras sléndro, lan gong, wong siji tumindak minangka dhalang. Panggawéyan dadi dhalang Wayang Bèbèr adhedhasar garis keturunan. Wayang Bèbèr mung ana ing Kabupatèn Pacitan, Jawa Wétan lan Kabupatèn Gunung Kidul (Daérah Istiméwa Yogyakarta). Désa Nanggungan, Kapanéwon Pacitan, Kabupatèn Pacitan minangka papan panggonané Wayang Beber. Dhalang Pacitan kaping 14 kang dudu turunane dhalang (Rudhi Prasetyo). Duplikat Wayang Bèbèr Pacitan tinemu ing Désa Nanggungan, Kapanéwon Pacitan, déné *artefak* kasebut sakral lan ora bisa dibuka, ing désa asliné. Désa Gedhompol, Kapanéwon Danaraja, Kabupatèn Pacitan. Sanggar Seni Rudhi nyuguhaké kabèh wujud kréasi Wayang Bèbèr Pacitan. Amarga masarakat désa ngakoni lan nanggapi Wayang Bèbèr minangka warisan budaya. Bab kasebut dibuktèkaké kanthi anané upacara adat kang isih nggunakaké tata upacara Wayang Bèbèr, kayata: salaki rabi, khitanan, mitoni (upacara mbobot pitung sasi), lan ruwatan. Pagelaran Wayang Bèbèr ing kahanan normal udakara 90 menit. Pagelaran Wayang Bèbèr diwiwiti kanthi ritual cilik-cilik nggunakaké bahan-bahan tradhisional kayata menyan, kembang setaman lan sapérangan sesaji liyané kang digunakaké minangka sarana nyuwun keslametan lan lancar supaya pagelarané lumaku kanthi rancag. Sawisé iku, dhalang lungguh tumungkul ing sangarepé gulungan wayang, banjur gulungan wayang iku dibukak kanthi urut saka gulungan kapisan nganti gulungan kaping enem, saben gulungan isine 4 jejeran. Nalika mbuka gulungan, dhalang wiwit nyritakake jejeran mbaka jejeran kaya kang digambaraké ing gulungan Wayang Bèbèr kang ora dibungkus. Piranti tambahan kang digunakaké kanggo nyebaraké Wayang Bèbèr yaiku kayu-kayunan kang ana ing sisih tengen lan kiwa gulungan diarani seligi. Seligi kang diwuluke banjur dilebokaké ing bolongan sisih tengen lan kiwa papan panyimpenan gulungan sing diarani ceblokan.

## Uga delengen 
* Wayang bèbèr Remeng Mangunjaya

## Rujukan