open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Laskar Pelangi

***Laskar Pelangi*** iku siji novèl pisanan karya Andrea Hirata kang diterbitaké déning Bentang Pustaka taun 2005. Novèl iki carita bab kauripan 10 bocah saka kulawarga prasaja kang sekolah (SD lan SMP) ing siji sekolah Muhammadiyah ing pulo Belitong kang sarwa cumpèn. Bocah-bocah mau ya iku:
# Ikal (tokoh aku)
# Lintang; Lintang Samodra Basara bin Syahbani Maulana Basara (sang jenius)
# Sahara; N.A. Sahara Aulia Fadillah binti K.A. Muslim Ramdhani Fadillah (siji-sijiné murid wadon)
# Mahar; Mahar Ahlan bin Jumadi ahlan bin Zubair bin Awam (duwé bakat gedhé dhéwé ing babagan seni lan duwé minat marang donya mistik)
# A Kiong;Muhammad Jundullah Gufron Nur Zaman (katurunan Tionghoa)
# Syahdan; Syahdan Noor Aziz bin Syahari Noor Aziz (penurut lan kang tansah kalahan)
# Kucai; Mukharam Kucai Khairani (sang ketua kelas kang akèh omong)
# Borek aka Samson (angka obsesi karo citra *macho*)
# Trapani; Trapani Ihsan Jamari bin Zainuddin Ilham Jamari (lanang paling gantheng lan gumantung marang ibuné)
# Harun; Harun Ardhli Ramadhan bin Syamsul Hazana Ramadhan (umur 15 taun wektu lumebu klas 1 SD lan duwé lelara "idiot")

Bocah-bocah mau sekolah lan sinau ing kelas kang padha saka kelas 1 SD nganti kelas 3 SMP, lan nyebut awaké dhéwé minangka Laskar Pelangi. Ing pérangan-bagyéan pungkasan carita, anggota Laskar Pelangi tambah siji wadon kang jenengé Flo, murid pindhahan. Kaanan cumpèn kang ana ora nggawé bocah-bocah mau nglokro, nanging malah nyurung supaya bisa gawé kang luwih apik.

Laskar Pelangi minangka buku pisanan saka Tetralogi Laskar Pelangi. Buku kapindho ya iku Sang Pemimpi, buku katelu Edensor lan buku kapapat Maryamah Karpov.

Laskar Pelangi uga diadaptasi dadi siji filem. Film Laskar Pelangi diprodhuksi déning Miles Productions lan Mizan Cinema, lan digarap déning sutradara Riri Riza.

## Pranala njaba 
* Website pribadi Andrea Hirata 
* Resensi di Pikiran Rakyat 
* Resensi di Republika
Uetersen

thumb|rigth|Museum Uetersen 
**Uetersen** () iku sawijining désa ing kidul-wétané Jerman, saantarané Elmshorn lan Pinneberg. Ing taun 2006 désa iki pedhunungé ana 17.865 jiwa.
Praja ing Amérika Sarékat

thumb|right|Peta praja-praja AS lan wates wewengkon.
Nalika Deklarasi Kamardikan (*Declaration of Independence*), Amérika Sarékat mung duwé 13 **praja**. Wiwit iku cacahé banjur terus nambah amarga ana panambahan wewengkon mangulon, panjajahan lan panukon lemah kang dilakanakaké déning pamaréntah AS, sarta pamekaran sawatara negera-negera pérangan kang aaa, saéngga dadi 50.

**Praja Amérika Sarékat** ya iku siji saka sèket praja-praja (papat ing anatarané kanthi resmi nyebut minangka *persemakmuran*) kang, bebarengan karo District of Columbia lan Atol Palmyra (sawijining laladan kang ora ana sing ndunungi), dadi nagara Amérika Sarékat.

Ing ngisor iki wujud pratélan praja-praja AS wektu iki:

598px|center|Peta AS kanthi jeneng praja

*Kentucky, Massachusetts, Pennsylvania, lan Virginia duwé status Persemakmuran, dudu praja.
*jeneng resmi Rhode Island ya iku "Praja Rhode Island lan Perkebunan Providence"

## Wewengkon mirunggan 
Saliyané 50 praja mau, Amérika Sarékat uga duwé laladan mirunggan lan wewengkon-wewengkon liya:
* **AS** Samoa Amérika
* **DC** Washington, DC, pusat papréntahan Amérika Sarékat
* **GU** Guam
* **MP** Kapuloan Mariana Lor
* **PR** Puerto Riko
* **VI** Kapuloan Virgin Amérika Sarékat
* Kapuloan Midway
* Teluk Guantanamo
Kelas (biologi)

**Kelas** utawa *Classis* iku tingkat utawa takson ing klasifikasi ilmiah kéwan lan tetuwuhan ing biologi. Tingkat iki ana ing sangisoré filum lan ing sandhuwuré ordo. Contoné, mamalia iku kelas kanggo asu, filumé chordata (kéwan kanthi balung mburi) lan familiané karnivora (kéwan pamangsa daging).
Anggur (woh)

[thumb|right|200px|[Red Wine grapes]]

Wit **anggur** iku kalebu jinis woh-wohan *non-climacteric* (ora usum-usuman). Tuwuh minangka tuwuhan kang tahan urip mataun-taun (perennial) lan wujud wit grumbul kang mrambat (deciduous woody vine), saka *génus* *Vitis*. Woh anggur bisa dipangan mentahan utawa digawé *jam*, jus, jèli, cuka anggur, ombènan anggur lan lenga wiji anggur. Mutasi saka loro gèn kang temata ngendhegaké produksi *anthocyanin*, yaiku zat sing marahi rupané anggur dadi abang..

## Habitat 
Anggur kalebu tuwuhan kang dimanfaatké wohé.

## Wit Anggur 
Akèh-akèhé anggur asal saka *cultivars* *Vitis vinifera*, yaiku wit anggur Éropa sing asalé saka tlatah *Mediterranean* lan Asia Tengah Minor, dadi tuwuhan anggur jinis kang sumebar ing Amérika land Asia, kaya ta:
* *Vitis labrusca*, wit anggur kanggo anggur méja lan anggur jus saka Amérika Lor, kadhangkala kanggo ombènan anggur (wine). Asalé saka Amérika sisih wétan lan Kanada.
* Anggur abang
* Anggur ijo
* Anggur kuning
* Anggur ireng
* Anggur Australia
* Anggur Bali
* Anggur Chifung
* Anggur Chinsiang
* Anggur Delaware
* Anggur Gros Colman 12
* Anggur Isabela 1
* Anggur Probolinggo Biru 81
* Anggur Probolinggo Putih 14
* Anggur Turki
* Anggur White Malaga

## Deleng uga 
* List of grape varieties
* Grape and raisin toxicity in dogs

## Pranala njaba 
* Integrated Taxonomic Information System entry for Grape family 
* Area under vine (pdf)
* Wild Grapes 
* 300 Grape Varieties for Wine 
* Wine Wiki 
* SAFECROP - Proceedings of the 5th International Workshop on Grapevine Downy and Powdery Mildew 
* World's Healthiest Foods, in-depth nutrient profile for grapes 

## Cathetan suku
Kakuwasan pulitik

**Kakuwasan pulitik** (basa Latin:*imperium*) iku tipe kakuwatan kang diduwèni déning sawenèh wong utawa golongan masarakat. Ana warna-warna cara kanggo nggayuh kakuwasan mau. Resminé, kakuwasan pulitik digegem déning sing duwé kadhaulatan. Kakuwasan pulitik ora mung diduwèni déning kepala nagara. 

Èlmuwan pulitik sok migunakaké dhefinisi yèn kakuwasan pulitik iku "kamampuan kanggo ngowahi prilaku wong liya", nganggo utawa ora nganggo panulakan.   
		 
Kanggo kaperluan analisis, I.C. MacMillan misahaké konsèp *kakuwasan*  lan prabawa  	 
	

## Pamisahan kakuwasan 
Charles de Secondat, baron de Montesquieu mratélakaké yèn tanpa nuruti prinsip kanggo ngrengkuh (*containing*) lan kaseimbangan kakuwasan lègislatif, èksekutif lan yudhikatif, ora bakal ana kabébasan lan protèksi marang *penyalahgunaan* kakuwasan. Pamisahan kakuwasan kudu ana ing tataran saéngga saben cawang bisa ngayahi tugasé tanpa kakèhan pambatasan (*limitation*) saka cawang liyané; nanging gantung-gumantung ing antarané para cawang kakuwasan mau uga kudu ing tataran saéngga salah siji cawang ora bisa nglirwakaké (*rule out*) kaputusan cawang liyané. Iki minangka prinsip wigati bab pamisahan kakuwasan.

## Réferènsi
Bab XVII Piagam PBB

**Bab XVII Piagam PBB** iku isiné bab pangaturan kamanan transisi magepokan karo Perang Donya II. 

## Réferènsi 
## Uga delengen 
* Perserikatan Bangsa-Bangsa
* Dewan Kaamanan PBB
* Piagam PBB

## Pranala njaba 
* Teks Piagam PBB Bab XVII
Chanakya

**Chanakya** (Basa Sangskreta: चाणक्य *Cāṇakya*) (c. 350-283 SM) iku penasihat lan mahamantri sajeroning Kakaisaran Maurya kang sapisanan Chandragupta (c. 340-293 SM), lan arsitèk kanggo nggayuh kakuwasan.

## Karya 
Ana loro buku kang diripta déning Chanakya, ya iku: *Arthaśāstra* lan *Nītiśāstra* kang uga dikenal minangka Chanakya Niti.  *Arthashastra* nyinaoni bab kawicaksanan monetèr lan fiskal, kasejahtran, gayutan internasional, lan strategi perang kanthi rinci. *Nītiśāstra* iku sawijining risalah (*treatise*) bab cara urip idéal, lan nuduhaké kawruh Chanakya kang jero bab cara urip bangsa India.

## Rujukan 
## Uga delengen 
* Kakaisaran Magadhan
* Dinasti Mauryan
* Chandragupta Maurya
* Asoka Maurya
* Bindusara Maurya
* Dasaratha Maurya
* Arthashastra

## Pranala njaba 
* Philosophy of Chanakya 
* Kautilya's Arthashastra (full 1915 Shamasastry text, divided into 15 books) 
* Kautilya: the Arthshastra - Chanakya's revered work 
* Philosophy and Biography
Albert Camus

**Albert Camus** (dipocapaké [al'bɛr ka'my]) (Mondovi (saiki Dréan), Aljazair, 7 November 1913– Villeblin, 5 Januari 1960) iku panulis filsafat / filsuf Prancis kalairan Aljazair. Dhèwèké kerep éwoning panulis eksistensialis, nanging bokmanawa luwih bener diarani panulis absurdis. Camus iku wong katurunan Spanyol.

Taun 1957 Camus dianugrahi Bebungah Nobel Sastra mawa yuswa 44 taun. Camus iku kekancan raket karo Jean-Paul Sartre, sastrawan eksistensialis lan Simone de Beauvoir,éwadéné Camus duwé ilèn filsafat kang béda karo Sartre. Sanadyan akèh wong kang nyebut Albert Camus iku filsuf, dhèwèkè luwih seneng ingaran minangka sastrawan utawa seniman. Camus tilar donya sajeroning siji kacilakan montor ing Villeblevin tanggal 5 Januari 1960.

## Latar wuri 
Lucien Auguste Camus, bapakné d'Albert, iku lair ing taun 1885 ing Ouled-Fayet ing départemen Aljir lan dhèwèké iku katurunan kolonis kapisan Prancis ing Aljazair.

## Karya 
Karya Albert Camus antarané:

* *Le mythe de Sisyphe*, 1942
* ''L'Étranger*, 1942
* *Caligula*, 1944
* *La malentendu*, 1944
* *La peste*, 1947
* *L'état de siège*, 1948
* *Lettres à un ami allemand*, 1948
* *Les justes*, 1950
* *L'homme révolté*, 1951
* *La chute*, 1956
* *L'exil et le royaume*, 1957
* *Le premier homme* (ora rampung, diterbitaké taun 1994 déning putriné, ing panerbitan Gallimard)
* *Albert Camus, Maria Casarès. Correspondance inédite (1944-1959)''. Édition de Béatrice Vaillant. Avant-propos de Catherine Camus. Collection Blanche, Gallimard. Parution : 09-11-2017.

## Uga delengen 
* Sastra Prancis

## Pranala njaba 
* Pranala menyang Bebungah Nobel
* Fonds Albert Camus - Cité du livre d'Aix en Provence 
* Société des Études Camusiennes
* The Albert Camus Society
Jean-Paul Sartre

**Jean-Paul Sartre** (Paris, 21 Juni 1905 – id. 15 April 1980) iku siji filsuf lan panulis Prancis. Sartre dianggep ngembangaké aliran eksistensialisme. Sartre mratélakaké yèn èksistènsi luwih dhisik ana tinimbang èsènsi ''(L'existence précède l'essence)*. Manungsa ora duwèni apa-apa wektu dilairaké lan salawasé urip ora punjul kasil kalkulasi komitmen-komitmené ing mangsa kapungkur. Awit saka iku, miturut Sartre sabanjuré, siji-sijiné landhesan *aji* yaiku kabébasan manungsa *(L'homme est condamné à être libre)*.

Taun 1964 dianugerahi Bebungah Nobel Sastra, nanging Jean-Paul Sartre nulak. Sartre tilar donya tanggal 15 April 1980 ing siji rumah sakit ing Broussais (Paris). Upacara pemakaman dirawuhi kurang luwih 50.000 wong.

Pasangané yaiku filsuf wanita kang asmané Simone de Beauvoir. Sartre akèh ninggal karya tulis ing antarané kang asesirah *Being and Nothingness* kang tegesé **Ana lan kaanan ora ana**.

## Kapustakan 
* 1936-*L'Imagination*
* 1937-*La Transcendance de l'Ego*
* 1938-*La Nausée*
* 1939-*Le Mur*
* 1940-*L'Imaginaire*
* 1943-*Les Mouches*
* 1943-*L'être et le néant: Essai d'ontologie phenomenologique*
* 1945-*Huis-clos*
* 1946-*Morts sans sépulture*
* 1946-*La Putain respectueuse*
* 1947-*Baudelaire*
* 1947-*Les Jeux sont faits*
* 1948-*Les Mains sales*
* 1960-*Critique de la raison dialectique*
* 1964-*Les Mots*
* 1947-1976-*Situations (I-X)*
* 1971-1973-*L'Idiot de la famille*
* 1983-*Cahiers pour une morale* (anumerta)

## Kutipan 
* "*L'existence précède l'essence.*" ("Eksistensi mendahului esensi(intisari)") (Dari *L'existentialisme est un humanisme*)
* "*L'homme est condamné à être libre.*" ("Manusia dihukum untuk menjadi bébas") (Dari *L'existentialisme est un humanisme*)
* "*L'enfer, c'est les autres.*" ("Neraka yaiku orang lain.") (Dari *Huis-clos'')

## Pranala njaba 
* Stanford Encyclopedia of Philosophy: Sartre
Pratélaning kali ing Indonésia

**Pratélan kali ing Indonésia** iki wujud pratélan anané kali utawa bengawan ing nagara Indonésia, kapérang dadi pulo- pulo gedhé ing Indonésia.

## Ing pulo Jawa
*Bengawan Sala
*Kali Brantas
*Kali Bogowonto
*Kali Cikapundung
*Kali Ciliwung
*Kali Cisadane
*Kali Comal
*Kali Citarum
*Kali Cimanuk
*Kali Cimandiri
*Kali Citanduy
*Kali Code
*Kali Gede
*Kali Jagir
*Kali Juwana
*Kali Jrakah
*Kali Lusi
*Kali Mas
*Kali Opak
*Kali Oya
*Kali Porong
*Kali Progo
*Kali Pemali
*Kali Serayu
*Kali Serang
*Kali Tuntang

## Ing pulo Sumatra
*Kali Asahan
*Kali Batang masang
*Kali Belawan
*Kali Belida
*Kali Batanghari
*Kali Deli
*Kali Kampar
*Kali Komering
*Kali Lematang
*Kali Musi
*Kali Ogan
*Kali Ombilin
*Kali Siak
*Kali Wampu

## Ing pulo Kalimantan
*Kali Barito
*Kali Kapuas
*Kali Kuin
*Kali Mahakam
*Kali Martapura
*Kali Melawi

## Ing pulo Sulawesi
*Kali Jeneberang
*Kali Konoweha
*Kali Lasolo
*Kali Mandar
*Kali Palu
*Kali Poso

## Ing pulo Irian
* Kali Digul
* Kali Fly
* Kali Mamberamo

## Uga delengen
Kali Comal

**Kali Comal** iku sawijining kali kang mili ing wewengkon Kabupatèn Pemalang, Provinsi Jawa Tengah. Miturut pamérangan administrasi talatah ilèn kali saka Departemen Pekerjaan Umum Indonésia, kali ini kalebu laladan Sub wewengkon kali Pemali - Comal. Kali Comal minangka kali kang gedhé dhéwé ing Kabupatèn Pemalang, Jawa Tengah. Kali iki mili menyang Sagara Jawa lan muarané dumunung ana ing Ujung Pemalang.
jmpl|Kali Comal ing Desa Kemuning
## Laladan ilèn
Jembaré laladan ilèn Kali Comal ya iku: 764.56&nbsp;km2 kanthi jembar kali paling amba: 118.00 m. Kacepatan ilèn: 744.11 m3/det
Kali kang dawané 165&nbsp;km iki duwé anak kali kang cacahé 230.
Ing mangsa udan kali iki sok banjir kang bisa njupuk kurban jiwa.

## Rujukan 
## Uga delengen 
* Kabupatèn Pemalang

## Pranala njaba
Emprit Abuntut Bedhug (Buku)

(siji paribasan Basa Jawa).

**Emprit Abuntut Bedhug**, iku karya sastra abasa Jawa anggitan Suparto Brata kang kababar ing taun 2007.

## Sinopsis 
Dinané malem Jumuwah, Jarot numpak pit ngliwati praliman Blawuran Surabaya, dumadakan srèmpètan karo sepédhahé cah wadon. Ana kanthong kang mencelat saka setang sepédhahé cah wadon mau. Dijupuk Jarot, banjur diulungake marang kang duwé. Nanging bocahé malah nampik kipa-kipa, jaré dudu kanthongé. Apa isi kanthong iku mau?

## Karya Suparto Brata liyané 
Buku-buku sastra Jawa lan [Basa Indonésia kang katulis antarané:

### Basa Jawa 
* *[Asmarani*
* *Dom Sumurup ing Banyu*
* *Donyane Wong Culika*
* *Garuda Putih*
* *Kamar Sandi*
* *Kadurakan ing Kidul Dringu*
* *Katresnan kang Angker*
* *Kunarpa Tan Bisa Kandha*
* *Jaring Kalamangga*
* *Lara Lapane Kaum Républik*
* *Lelakone Si lan Man*
* *Lintang Panjer Sore*
* *Ngingu Kutuk ing Suwakan*
* *Nglacak Ilange Sedulur Ipe*
* *Nyawa 28*
* *Pethite Nyai Blorong*
* *Sanja Sangu Trembela*
* *Tanpa Tlacak*
* *Tretes Tintrim*
* *Trem, Antologi Carita Cekak*

### Basa Indonésia 
* *Gadis Tangsi* (Trilogi Gadis Tangsi Buku I)
* *Karajan Raminem* (Trilogi Gadis Tangsi Buku II)
* *Mahligai Diufuk Timur* (Trilogi Gadis Tangsi Buku III)

## Uga delengen 
* Suparto Brata

## Pranala njaba 
* Emprit abuntut bedhug
Montesquieu

**Charles-Louis de Secondat, Baron de La Brède et de Montesquieu** (18 Januari 1689 – 10 Fèbruari 1755), utawa kondhang kanthi asma **Montesquieu**, iku pamikir pulitik Prancis kang urip ana ing Era Pancerahan (). Montesquieu misuwur bab téyori pamisahan kakuwasan kang akèh disadur ing diskusi-diskusi bab papréntahan lan dipatrapké sajeroning konstitusi nagara-nagara ing saindhenging donya. Montesquieu duwé peran wigati kanggo mopulèraké istilah "feodalisme" lan "Kakaisaran Bizantium"

## Pranala njaba 
* Free full-text works online
* Montesquieu in The Catholic Encyclopedia
* Montesquieu in The Stanford Encyclopedia of Philosophy
* Timeline of Montesquieu's Life
Jaring Kalamangga

**Jaring Kalamangga** iku karya satra gancaran abasa Jawa awujud novèl, anggitan Suparto Brata kang kababar ing taun 2007. 
 
## Sinopsis
Sanggar, wakil dirèktur sawijining perusahaan, dagang mbutuhaké jurutulis kanggo kantor cabangé kang ana ing Trètès, kutha cilik ing wewengkon pagunungan. Dhèwèké ngirimaké layang panggilan marang calon jurutulisé kang anyar supaya gagé lumebu nyambut gawé. Jurutulis kang anyar mau jenengé Handaka, pakaryané dadi detektip. Sing dibutuhaké rak jurutulis, kok nimbali detektip?

## Karya Suparto Brata liyané
Buku-buku sastra Jawa kang katulis antarané:
### Abasa Jawa
**Asmarani*
**Dom Sumurup ing Banyu*
**Donyane Wong Culika*
**Emprit Abuntut Bedhug*
**Garuda Putih*
**Kadurakan ing Kidul Dringu*
**Kamar Sandi*
**Katresnan kang Angker*
**Kunarpa Tan Bisa Kandha*
**Lara Lapane Kaum Républik*
**Lintang Panjer Sore*
**Lelakone Si lan Man*
**Nglacak Ilange Sedulur Ipe*
**Ngingu Kutuk ing Suwakan*
**Nyawa 28*
**Pethite Nyai Blorong*
**Sanja Sangu Trebela*
**Tanpa Tlacak*
**Tretes Tintrim*
**Trem, Antologi Carita Cekak*

==Abasa Indonésia===
**Gadis Tangsi* (Trilogi Gadis Tangsi Buku I)
**Karajan Raminem* (Trilogi Gadis Tangsi Buku II)
**Mahligai Diufuk Timur* (Trilogi Gadis Tangsi Buku III)

## Uga delengen 
*Sastra Jawa Modern
*Suparto Brata

## Pranala njaba 
*Suara Merdeka: Penerbit Enggan Terbitkan Buku Sastra Jawa
*Balai Basa Yogyakarta
Ordo (biologi)

**Ordo** utawa **bangsa** (Basa Latin: *ordo*, jamak *ordines*) iku tingkat utawa takson antarané kelas lan familia. Istilah iki sepisanan kawanuhaké déning ahli botani Jerman Augustus Quirinus Rivinus ing klasifikasi tetandurané. Carolus Linnaeus iku wong kang sepisanan sing kanthi konsistèn nerapaké ing klasifikasi telung karajan gedhé: mineral, kéwan, lan tetuwuhan ing bukuné *Systema Naturae* (1735)
Usus rolas driji

thumb|right|Usus rolas driji (duodenum)

**Usus rolas driji** utawa **duodenum** iku péranganing usus alus kang papané sawisé lambung lan nggandhengak karo usus kosong (jejunum). Pérangan usus rolas driji wujud pérangan paling cendhak saka usus alus, diwiwiti saka bulbo duodenale lan pungkasané ing ligamentum Treitz.

Usus rolas driji iku organ retroperitoneal, kang ora kabungkus kabèh déning selaput peritoneum. pH usus rolas driji kang normal kisarané ing sangang drajat.

Jeneng *duodenum* asalé saka basa Latin *duodenum digitorum*, kang tegesé rolas driji.

## Fungsi 
Usus rulas driji duwé tanggung jawab kanggo nyaluraké panganan nuju usus alus. Sacara histologis, ana klanjer Brunner kang ngasilaké yiyid. Dhindhing usus rolas driji kasusun saka lapisan-lapisan sel kang tipis banget kang mbentuk mukosa otot.

## Pérangan-pérangan 
Usus rolas driji kapérang dadi patang pérangan kanggo nggampangaké pamaparan.

### Pars superior 
Pérangan kapisan, ya iku *pars suoerior* diwiwiti saka pungkasané pilorus. Banjur saluran bakal mbelok ning lateral tengen. Pérangan iki dawané 5&nbsp;cm.

### Pars descendens 
Pérangan kapindho, *pars descendens* nerusaké pérangan kapisan. Pérangan iki wanguné saluran lurus mudhun.

Ing pérangan iki ana muara saka duktus pankreatikus lan duktus biliaris communis kang nyawiji dadi duktus hepatopankreatika. Saliyané iku, ana uga sawijining tonjolan kang karan papilla duodeni.

### Pars horizontalis 
Pérangan katelu, *pars horizontalis* wanguné saluran lempeng dhatar, ngliwati vena cava inferior, aorta, lan balung mburi.

### Pars ascendens 
Pérangan paling akir, **pars ascendens** wanguné saluran munggah lan pungkasané ing awal usus kosong (jejunum).
Yasadipura

**Yasadipura** punika asma satunggaling kulawargi pujangga utawi sastrawan misuwur ing Surakarta ing abad kaping 18 lan abad kaping 19. Anggota kulawargi puniki ingkang misuwur punika:

# Yasadipura I
# Yasadipura II, putra Yasadipura I
# Rangga Warsita, buyut Yasadipura I.
Priština

**Priština** iku kutha krajan lan kutha gedhé dhéwé ing Kosovo. Kutha iki dumunung ing sisih kidul nagara iki. Kutha Priština duwèni sing ndunungi 600.000 jiwa (2000) kanthi kapadhetan 661 jiwa/km². Kutha iki duwé mayoritas sing ndunungi ètnis Albania.

Kutha iki ngubungaké papan anggegana utama Papan Anggegana Internasional Priština lan Universitas Priština.
thumb|Lokasi Priština ing Kosovo
thumb|200px|Grand Hotèl

## Kutha kembar 
* Ankara, Turki
## Cathetan suku
## Pranala njaba 
* Priština 
* Situs resmi Priština
* 
* Universitas Priština 
* Priština Airport
* Peta Interaktif Priština
Airbus A380

thumb|270px|Airbus A380 perdana kang dianggo déning Qantas
**Airbus A380** iku sawijining montor mabur utawa pesawat dhèk dobel (basa Inggris *double-deck*) mawa papat mesin kang diprodhuksi déning perusahaan Éropah Airbus. A380 iku pesawat penumpang kang gedhé dhéwé sadonya. Pamaburan perdhana A380 dianakaké ing Toulouse, Prancis ing tanggal 27 April 2005. Banjur pamaburan komersial perdanané ana ing tanggal 25 Oktober 2007 saka Singapura tumuju Sydney déning maskapé *Singapore Airlines* kang dadi peluncur perdhanané. Montor mabur iki diarani Airbus A3XX nalika dirancang, nanging saiki uga kerep diarani **Superjumbo**.

Dhèk dhuwur A380 iku modhot sadawaning fuselase pesawat. Bab iki dadi nggawé pesawat iki nduwé 50% bilik kang luwih amba tinimbang pesawat liyané kang gedhé kapindho, ya iku Boeing 747-400. A380 nyedyani kursi kanggo 525 penumpang ing konfigurasi standhar telung kelas nganti 853 ing konfigurasi ékonomi kebak. A380 digawé ing vèrsi penumpang lan kargo. Vèrsi penumpang A380-800 iku pesawat penumpang kang gedhé dhéwé sadonya, luwih gedhé tinimbang saingané kang paling cedhak Boeing 747, nanging luwih cendhak tinimbang Airbus A340-600. Pesawat A340-600 iki pesawat Airbus kang gedhé dhéwé kapindho. Airbus A380-800F, vèrsi kargo iku disedyakaké minangka salah sijining pesawat kargo kang gedhé dhéwé. Sing luwih gedhé manèh ya iku namung Antonov An-225. A380-800 nduwé radhius pamaburan 15.200 kilomèter (utawa 8.200 mil sagara), cukup kanggo mabur saka New York City menyang Hong Kong contoné lan kacepetané ana Mach 0.85 (utawa 900&nbsp;km/jam utawa 560 mil per jam ing *cruise altitude*).

## Airbus A380 VIP ‘Flying Palace’ (‘Pura Terbang’) 
Rancang bangun interior Airbus A380 kanti kapasitas penumpang 20 utawa 60 wong kanti isi peralatan lengkap kantor utawa kamar turu, kursi nyaman, *cocktail bar* utawa ruang mangan (*dining room*) utawa *relaxing zone* kanti TV kang duwé ukuran layar gedhi banget.

## Mesin 
Tenaga disediakaké kanti pilihan mesin turbofan Rolls-Royce Trent utawa Engine Alliance GP7200. Rolls-Royce Trent nalika awalé menang sajeroning kompetisi (dipesen luwih akèh déning para pemesan A380) nanging, Engine Alliance memulihkan penjualané lan saiki mesiné éntok setengah pérangan pasar.

## Peluncuran 
Airbus A380 ditontonké pertamaé marang publik nalika Januari 2005. A380 nglakokaké penerbangan awalé ing 27 April 2005  saka Blagnac Toulouse International Airport, Toulouse, Perancis pada 8:29 UTC lan mbalek kanti selamat nalika 12:22 UTC ing papan anggegana kang padha.

### Fasilitas 
Airbus lan maskapé penerbangan kang bakal minggunakaké A380 mrayogèkaké kemampuan pesawat iki kang ngundhakaké kenyamanan penumpang kaya ta kabin kang luwih amaba lan pira-pira fasilitas liya kaya ta bar, toko-toko, lan kasino kaya kang diumumaké déning Virgin Atlantic.

## Cathetan sikil 
## Pranala njaba 
* Airbus A380
* Airbus A380 Route-Proving 2006
* Airbus A380 Route-Proving 2007
* http://www.detiknews.com/read/2010/11/05/113149/1486826/10/qantas-akan-kembali-lanjutkan-penerbangan-airbus-a380-dalam-48-jam
Poaceae

**Suku suket-suketan** utawa **pari-parian** (**Poaceae** utawa **Graminae**) iku siji suku saka tetuwuhan keping tunggal (Monocotyledoneae).
Poales

**Poales** wujud siji ordho kang kalebu famili kaya suket-suketan, bromeliads, lan sedges. Ordo iki nglebokaké tetuwuhan sing jinisé pari-parian kaya Pari, Gandum, lan akèh liyané.

Order Poales
*: famili Anarthriaceae
*: famili Bromeliaceae
*: famili Centrolepidaceae
*: famili Cyperaceae
*: famili Ecdeiocoleaceae
*: famili Eriocaulaceae
*: famili Flagellariaceae
*: famili Hydatellaceae
*: famili Joinvilleaceae
*: famili Juncaceae
*: famili Mayacaceae
*: famili Poaceae
*: famili Rapateaceae
*: famili Restionaceae
*: famili Sparganiaceae
*: famili Thurniaceae
*: famili Typhaceae
*: famili Xyridaceae

## Pranala njaba 
* NCBI Taxonomy Browser
* APWeb
Krajan (biologi)

right|350px|Sistem telung kingdom.

Ing biologi, kang dimaksud **Karajan** utawa **Regnum** (basa Inggris: *kingdom*) iku tataran paling ndhuwur, utawa mèh paling ndhuwur, saka klasifikasi èlmiah makluk urip. Lekasané, mung ana rong karajan: Animalia kanggo kéwan lan Vegetabilia utawa Plantae kanggo tetuwuhan. Para ahli ing mula bukané uga nglebokaké mineral ing karajan Mineralia. Saben karajan dibagi ing sajeroning kelas kang diklumpukaké ing njeron filum (kanggo kéwan) utawa divisi (kanggo tetuwuhan). Ing mburiné, sapérangan karajan anyar wus diwangun lan sistem apa kang dipigunaaké durung disepakati.

Nalika makluk urip sel siji tinemu, panemon anyar iki dipérang dadi rong karajan: kang bisa obah lumebu filum Protozoa, sauntara alga lan bakteri lumebu divisi Thallophyta utawa Protophyta. Nanging ana sapérangan makluk kang dilebokaké ing filum lan divisi, kaya alga kang bisa obah, *Euglena*, lan *jamur yiyid* kang mèmper amuba. Amarga anané kabingungan iki, Ernst Haeckel nyaranaké anané karajan katelu, ya iku Protista kanggo nampung makluk urip kang ora duwé ciri klasifikasi kang cetha. Karajan katelu iki lagi populèr saiki (sok nganggo sebutan Protoctista).
Octave Mirbeau

**Octave Mirbeau** (16 Fèbruari 1848-16 Fèbruari 1917) punika tiyang ingkang nyerat buku ugi tiyang Prancis ingkang boten cawé-cawé dhateng donya pulitik punapa aturan tata papréntahan.

Tiyang ingkang pados kawruh kaanan donya, tiyang ingkang ngritik kesenian, tiyang ingkang nyerat cariyos donya, ugi tiyang ingkang nganggit cariyos pagelaran. Buku ingkang paling misuwur namanipun cathetan unggal dinden saking réwang griya panginepan (1900)

## Pratélan Karya 
, *Le Jardin des supplices*, 1902]]
* *Le Calvaire* (1886).
* ''L'Abbé Jules* (1888).
* *Sébastien Roch* (1890).
* *Dans le ciel* (1892-1893).
* *Les Mauvais bergers* (1897).
* *Le Jardin des supplices* (1899).
* *Le Journal d'une femme de chambre* (1900).
* *Les Vingt et un jours d'un neurasthénique* (1901).
* *Les affaires sont les affaires* (1903).
* *Farces et moralités* (1904).
* *La 628-E8* (1907).
* *Le Foyer* (1908).
* *Dingo* (1913).
* *Contes cruels* (1990).
* *Lettres de l'Inde* (1991).
* *Combats esthétiques* (1993).
* *L'Amour de la femme vénale* (1994).
* *Combats littéraires* (2006).

## Rujukan 
* Pierre Michel-J.-F. Nivet, *Octave Mirbeau, l'imprécateur au cœur fidèle* (1990).
* *Cahiers Octave Mirbeau*, 21 n° (1994-2014).

## Pranala njawi 
*  Société Octave Mirbeau.
*  *Dictionnaire Octave Mirbeau* .
*  Blog Octave Mirbeau.
*  Pierre Michel, *Les Combats d'Octave Mirbeau''.
Mamalia

**Kéwan nyusoni** utawa **mamalia** iku kelas kéwan vèrtebrata kang mligi kaciri déning anané klanjer susu, kéwan wadon ngasilaké susu minangka sumber panganan anaké; anané rambut; lan awak kang endoterm utawa "getih panas". Utek ngatur sistem peredaran darah, kalebu jantung kang duwé ruwang papat. Mamalia kapérang punjul 5.000 gènus, kang sumebar ing 425 kulawarga lan nganti 46 ordo, sanajan prakara iki gumantung klasifikasi èlmiah kang dianggo

Sacara filogenetik, kang ingaran Mamalia iku kabèh turunan saka nenek moyang monotremata (kaya ta echidna) lan mamalia Eutherian (kang duwé plasenta lan duwé kanthong utawa marsupial)

## Karakteristik 
Sapérangan gedhé mamalia nglairaké katurunané, nanging ana sapérangan mamalia kang kagolong ing monotremata kang ngendhog. Lair uga dumadi ing akèh spésies non-mamalia, kaya ing iwak guppy lan hiu martil; mula nglairaké dudu kaanggep minangka ciri mirunggan mamalia. Semono uga sipat endotermik kang uga diduwèni déning manuk.

Monotremata ora duwé puting susu, nanging tetep duwé klanjer susu. Artiné, monotremata nyukupi syarat kanggo lumebu ing kelas Mamalia. Perlu dimangertèni manawa taksonomi kang asring dipigunaaké saiki asring nekanaké ing pepadhan nenek moyang; diagnosa karakteristik migunani banget ing identifikasi asal usul sawijining makluk, nanging upama ana salah siji anggota Cetacea jebulé ora duwé karakteristik mamalia (kaya ta, duwé rambut) makluk mau bakal tetep dianggep mamalia amarga nenek moyangé padha karo mamalia liyané.

Mamalia duwé telu balung pangrungu ing saben kuping lan siji balung (dentari) ing saben sisih rahang ngisor. Vertebrata liya kang kupingé mung duwé siju balung pangrungu (ya iku, stapes) ing saben kuping lan paling ora telu balung liya ing saben sisih rahang.

Mamalia duwé integumen kang kapérang saka telung lapisan: paling njaba ya iku epidermis, kang tengah iku dermis, lan paling njero iku hipodermis. Epidermis lumrahé kapérang saka telung puluh lapis sèl kang fungsiné dadi lapisan tahan banyu. Sel-sèl paling njaba saka lapisan epidermis iki asring moncék; epidermis pérangan paling njero asring nyigar lan sèl anakané kesurung munggah (arah metu). Pérangan tengah, dermis, kandelé ping limalas nganti ping patangpuluh tinimbang epidermis. Dermis kapérang saka manéka warna komponèn kaya pembuluh getih lan klanjer. Hipodermis kasusun saka jaringan adiposa lan fungsiné kanggo nyimpen lemak, penahan benturan, lan insulasi. Kandelé lapisan iki warna-warna variasiné ing saben spésies.

## Pirsanana uga 
* Pratélan kéwan nyusoni
Chordata

Filum **Chordata** iku golongan kéwan, kalebu vertebrata lan sapérangan kéwan invertebrata kang duwé ciri-ciri sarupa. Kabèh anggota golongan iki, ing siji wektu kauripané, duwé notokorda, tali saraf dorsal kang ana ronggané, celah faring (*pharyngeal slits*), *endostyle*, lan buntut kang ana ototé kang ngliwati anus. Chordata kapérang dadi telung subfilum: Urochordata, Cephalochordata, lan Vertebrata.

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* 
* Chordate on GlobalTwitcher.com
* Chordate node at Tree Of Life 
* Chordate node at NCBI Taxonomy
Shanghai

thumb|Lokasi Shanghai ing RRC (mawa panah)

**Shanghai** (Mandarin: 上海 | Pinyin: Shànghǎi; Basa Wu (Basa Shanghai) IPA: /zɑ̃ hɛ/) iku kutha gedhé dhéwé ing Républik Rakyat Cina lan papané ana ing pinggiring delta Changjiang. Panuwuhan kutha iki ing sawatara dasawarsa pungkasan nggawé kutha iki dadi punjeré ékonomi, dagangan, finansial lan komunikasi kang wigati dhéwé ing Tiongkok.

Shanghai uga salah siji palabuhan kang sibuk dhéwé sadonya, karo Singapura lan Rotterdam.

Sacara administratif, Shanghai iku saka patang kutha Tiongkok, kang duwé status provinsi. Kutha iki kang ndunungi 16 yuta jiwa.

Shanghai-Skyline-50-Hafen-Bruecke-2012-gje.jpg
Shanghai-Bund-10-Hochhaeuser-2012-gje.jpg
Shanghai-Bund-86-Sportler-2012-gje.jpg
Shanghai-Jin Mao-32-Baustelle Shanghai-Tower-2012-gje.jpg
Shanghai-Shikumen-02-Restaurant-2012-gje.jpg
Shanghai-altes Wohngebiet-42-runde Ecke-2012-gje.jpg
Shanghai-Markt-10-Pulpo-2012-gje.jpg
Shanghai-Yuyuan-Garten-30-2012-gje.jpg
Républik Rakyat Cina

|-
|align="center" colspan=2 style="border-bottom:3px solid gray;"|*Sesanti: Ora ana*
|-
|align=center colspan=2|240px|peta_China.png
|-
|| **Basa resmi** || Mandarin, Kanton, Inggris, Portugis
|-
|| **Kutha krajan** || Beijing (台北)
|-
|| **Kutha gedhé dhéwé** || Shanghai (上海)
|-
|| **Padunung** || 1,3 milyar jiwa
|-
|| **Jembar** || 9.598.086 km2
|-
|| **Présidhèn** || Xi Jinping (习近平)
|-
|| **Mahamantri** || Li Qiang (李强)
|-
|| **Valuta** || Renminbi  (人民币)
|-
|| **Zona wektu** || UTC +8
|-
|| **Lagu kabangsan** || 义勇军进行曲 *Yìyǒngjūn Jìnxíngqǔ* ("Barisan Para Sukarélawan")
|-
|| **TLD** ||.cn
|-
|| **Kodhe nagara** || +86
|-
|}

**Républik Rakyat Cina**  uga kerep dicekak dadi RRC utawa Cina Dharatan waé iku nagara ing Asia Wétan kang resminé isih nagara kuminis. Nagara iki kang ndunungi kang akèh dhéwé sadonya. Cacahé gunggungé kurang luwih ana 1.321.851.888 jiwa. Yèn miturut ambané wewengkon, nagara iki nagara kaping papat sadonya mawa jembaré ana 9.598.086&nbsp;km2 (jembar iki tanpa Taywan lan sawatara tlatah pasulayan liyané). Kuthagara (Ind: ibukota) RRC iku Peycing (pinyin: Beijing), nanging kutha kang gedhé dhéwé iku Syanghay. Saliyané Cina Dharatan dhéwé, nagara iki uga ndarbèni kadaulatan sadhuwuring apa kang diarani "Tlatah Administratif Mligi" Hong Kong lan Makaw. Banjur wewengkon Tibet uga dikuwasani minangka *de facto* sanadyan ora diakoni sawatara pihak. Saliyané manèh Républik Cina utawa Taywan kang dianggep sawijining propinsi kang mbaléla uga didaku nanging ora dikuwasani minangka *de facto*.

Nagarabasa ing RRC iku basa Mandharin. Nanging ing sawatara tlatah uga ana basa laladan liyané kang dumadi basa resmi, yaiku basa Kwangtung ing Hong Kong lan Makaw saha basa Inggris ing Hong Kong lan basa Portugis ing Makaw.

## Uga delengen 
* Hong Kong
* Makau
* Républik Cina

## Pranala jaba 
* Anjajah Républik Rakyat Cina
Guyana Prancis

**Guyana Prancis** (basa Prancis: *Guyane*) iku siji département jaban rangkah (''département d'outre-mer*/DOM) Perancis ing pasisir Karibia, Amérika Kidul. Guyana Perancis wewatesan karo Samodra Atlantik ing sisih lor, Brasil ing sisih wétan lan kidul, lan Suriname ing kulon.

Badan Antariksa Éropa ngluncuraké satelité saka Pusat Ruang Guyana, Kourou.

## Sajarah 
Pisanan dipanggoni déning wong Prancis taun 1604, Guyana Prancis misuwur minangka papan panggonané para pelanggar hukum (delengen Pulo Iblis) nganti taun 1951. Wewengkon iki banjur duwé status *département'' jaban rangkah Prancis wiwit tanggal 19 Maret 1946.

## Pulitik 
Minangka pérangan integral Prancis, Guyana Prancis — kanthi wewengkon paling jembar sajabané Éropa — kalebu sajeroning Uni Éropa.

## Pranala njaba 
*  Situs resmi 
* Europe's Spaceport
Daftar buku ngenani utawa déning Soeharto

**Pratélan iki pratélan buku wigati ngenani utawa sing katulis** déning Soeharto.

## 2007 
* ''Soeharto: the life and legacy of Indonesia's second president* déning Retnowati Abdulgani-Knapp

## 2005 
* *Indonesia in the Soeharto Years* déning John McGlynn (et. al)
* *Suharto: Sebuah Biografi Pulitik* pertalan saka buku *Suharto: a political biography* déning Robert Edward Elson
## 2001 
* *Suharto: a political biography* déning Robert Edward Elson

## 1989 
* *Pikiran, ucapan dan tindakan saya: otobiografi* déning Soeharto
* *The long journey from turmoil to self-sufficiency* déning Donald W. Wilson

## 1987 
*  *Butir-Butir Budaya Jawa* déning Soeharto

## 1969 
* *The smiling general: President Soeharto of Indonesia'' déning O.G. Roeder
Indonesia in the Soeharto Years

***Indonésia in the Soeharto Years*** mawa subjudhul *Issues, Incidents, Images* iku buku kang diterbitaké déning Yayasan Lontar ing Jakarta ing taun 2005. Buku gambar kang kritis iki, ngamot gambar-gambar kontrovèrsial nalika jamaning Présidèn Soeharto mimpin Indonésia antara taun 1966 lan 1998. Buku iki cukup astamiwa awit uga ana sumbangan tulisané wong-wong misuwur kaya ta Jimmy Carter (manten présidèn Amérikah Sarékat) lan Goenawan Mohamad kang gadhah kalawarti Tempo lan tau dibrédèl nalika jaman présidèn Soeharto.

## Rujukan 
* *Indonésia in the Soeharto years : issues, incidents and images*. 2005. John H. McGlynn ... [et al.] ; with a foreword by Jimmy Carter ; a preface by Goenawan Mohamad ; an introduction by Taufik Abdullah ; an afterword by Ignas Kleden ; and other written contributions: Hermawan Sulistyo ... [et al.] Jakarta:Lontar Foundation. ISBN 979-8083-57-1
Sang Pemimpi

***Sang Pemimpi*** iku buku kapindho sajeroning Tetralogi Laskar Pelangi anggitan Andrea Hirata. Sawijining carita bab kauripan, tresna, impèn lan pangurbanan. Perjuangan tokoh Ikal lan Arai kang kasrimpet sajeroning kamlaratan sadina-dina nanging duwé panggayuh kang dhuwur.

## Sinopsis 
Ikal, Arai dan Jimbron, kang dadi tokoh baku sajeroning tertalogi kaloro iki, saktamaté SMP banjur ngumbara menyang Magai, ing Belitong, kanggo nerusaké sekolah SMA. Nanging kaanan ékonomi wektu semana isih sarwa kakurangan, mligi amarga papan nggantungaké urip wong Belitong ya iku PN Timah Belitong mèh kolaps. Bocah-bocah akèh kang mothol saka sekolahé, utawa kudu nyambi dadi tukang isah-isah ing warung mi godhog, dadi buruh pabrik kepithing utawa dadi kuli *ngambat*, ya iku kuli kango mikul iwak saka dermaga menyang pasar iwak.

## Uga delengen 
* *Laskar Pelangi*
* *Edensor*
* *Maryamah Karpov*

## Pranala njaba 
* Website pribadi Andrea Hirata
Edensor

***Edensor*** iku buku katelu sajeroning Tetralogi Laskar Pelangi anggitan Andrea Hirata sing diterbitké déning Bentang Pustaka ing wulan Mèi taun 2007. Novèl iki nyritakaké pengalamané bocah enom kang asalé saka désa mlarat ing Belitong. Urip kang sengsara amarga kudu nyambi nyambut gawé supaya bisa sekolah, nanging tokoh ing novèl iki duwé tékad lan panggayuh kang dhuwur.

## Sinopsis 
Ikal, kang ing mangsa cilikané tau diganti jenengé dadi "Wadudh", karo kanca raketé Arai, sidané kasil éntuk béasiswa sekolah menyang Éropah. Kanthi béasiswa mau Ikal lan kancané bisa ngulandara ing jagad Éropah ya iku ing antarané menyang nagara Walanda, sekolah ing Sorbornne Prancis, Jerman malah bablas ngalor tekan Skandinavia barang.

## Uga delengen 
* *Laskar Pelangi*
* *Sang Pemimpi*
* *Maryamah Karpov*

## Pranala njaba 
* Website pribadi Andrea Hirata
Butir-Butir Budaya Jawa

***Butir-Butir Budaya Jawa*** iku buku sing ditulis déning Présidèn Indonésia kapindho, Jéndral Soeharto. Buku iki pisanané terbit ing taun 1987. Buku iki isiné bab ajaran-ajaran lan wewaler kauripan. Sanadyan lagi diterbitaké ing taun 1987, naming miturut kolofon, buku iki wis bubar ditulis ing taun 1983.

## Subjudhul 
*Butir-Butir Budaya Jawa* nduwé subjudhul *Hanggayuh Kasampurnaning Hurip Berbudi Bawaleksana Ngudi Sejatining Becik* Ukara iki dadi katulis ing Jawa lan uga dibarengi sawijining alihbasa resmi ing basa Indonésia lan basa Inggris. Alihbasa resmi ing basa Indonésia iku *Mencapai Kesempurnaan Hidup Berjiwa Besar Mengusahakan Kebaikan Sejati* lan ing basa Inggris ya iku *In Search of Perfect Life Noble and Generous Mind In Quest of the Essence of Goodness*.

## Isi 
Buku iki isiné bab pethikan-pethikan wejangan sing dipérang dadi rong bab utama lan diwènèhi judhul "Pituduh" lan "Wewaler". Banjur saben bab utama iki dipérang manèh dadi enem paragraf ya iku:

#Katuhanan Kang Mahaesa
#Karohanèn
#Kamanungsan
#Kabangsan
#Kakaluwargan
#Kabandhan

Tèks diwiwiti ing kaca genep (*verso*) lan mesthi winangun saka saben butir ing basa Jawa sing nganggo aksara Hanacaraka. Banjur ing sisihé, ing kaca sing padha diaturaké alihaksara kritis ing aksara Latin. Banjur ing kaca ganjil (*recto*) diaturaké alihbasa ing basa Indonésia lan basa Inggris. Mula mesthi ana patang kolom.

Ing ngisor iki kapacak conto tèks. Conto sing dijupuk iku butir saka bab II, paragraf 4 lan butir 5.

## Sumber 
Sajeroning buku iki, manten présidhèn Soeharto mènèhi sumber-sumber bukuné. Sumberé nyakup:
# Ajaran Turun-Temurun
#*Serat Centhini*
# Cipta Hening (*Kakawin Arjunawiwāha*)
#*Dewaruci*
#Ranggawarsita
#*Jakalodhang*
#*Serat Kalatidha*
#Jayabaya (*Kakawin Bhāratayuddha*)
#Nitisastra (*Kakawin Nitisastra* dan *Serat Panitisastra*)
#Suluk Selasa
#Ajaran Tridharma
#*Serat Wedhatama*
#*Serat Wulangreh*

## Amanat lan kritik 
Ing pambuka buku disebutaké déning Rukmana Hardiyanti (1987:v) karepé nerbitaké buku iki:

Banjur sajeroning buku iki uga diamot tulisan asta pak Soeharto mawa tapak-astané (katulis 8 Juni 1986):

Buku ini olèh khalayak ramai selain banyak dibaca juga menjadi bahan kritikan pedas. Namun di sisih lain usaha Soeharto ini dijurung olèh sebuah pihak yang tak terduga. Prof. Dr. Ben Arps, sejak taun 1996 guru besar Sastra dan Basa Jawa di Universitas Leiden, padha dalil disertasinya menulis bahwa usaha semacam ini tidaklah aneh bagi seorang raja Jawa. Mungkin yang dimaksudkan ya iku karya-karya sastra seperti *Serat Wedhatama* karangan K.G.P.A.A. Mangkunagara IV dan *Serat Wulangreh* karangan Sunan Pakubuwana IV yang juga karan dalam *Butir-Butir Jawa* sebagai sumber.

## Cathetan sikil 
## Rujukan 
*Soeharto dan H. Rukmana Hardiyanti, 1987, *Butir-Butir Budaya Jawa.*, Jakarta: Yayasan Purna Bhakti Pertiwi. ISBN 979-8103-00-9
Senat Amérika Sarékat

**Senat Améerika Sarékat** iku saka loro pérangan Konggrès Amérika Sarékat. Pérangan liya saka Konggrès yaiku DPR Amérika Sarékat (*US House of Representatives*).

## Kaanggotaan 
Saben praja Amérika Sarékat duwé loro senator kang duwèni mangsa kalungguhan 6 taun, lan bisa dipilih manèh tanpa wates. Amarga Pemilu AS dianakaké rong taun sapisan (saben sasi Novèmber taun genep), saben kursi senator bakal entèk mangsané saben pamilihan kaping telu.

## Komposisi 
Wektu iki, Senat AS dumadi saka 100 senator (ana 50 praja lan saben praja ngirim 2 senator).  Pemilu 2004 ngasilaké komposisi: 55 senator saka Parté Républik, 44 saka Parté Dhémokrat, lan 1 independen.
Kéwan kuku ganjil

**Kéwan kuku ganjil** iku mamalia saka ordo **Perissodactyla** kang duwé kuku cacahé ganjil. Ungulata iki racaké ukurané gedhé, duwé lambung kang rélatif prasaja, sarta kuku tengah kang gedhé. Ora kaya kerabat ungulatané, Artiodactyla, kéwan iki nyerna selulosa tetuwuhan ing usus lan ora ing lambungé.

## Taksonomi 
* Subordo Hippomorpha
** Familia Equidae, jaran lan kerabaté, sakiwa-tengené 9 spésies ing 1 génus.
* Subordo Ceratomorpha
** Familia Tapiridae, tapir, 4 spésies ing 1 génus.
** Familia Rhinocerotidae, warak, 5 spésies ing 4 génus.

## Pirsanana uga 
* Kéwan kuku genep
Soekarno

**Dr. (HC) Ir. Sukarno** (Surabaya, 6 Juni 1901-Djakarta, 20 Juni 1970), asma aslinipun **Kusno Sosrodihardjo**, inggih punika présidhèn kapisan Républik Indonésia ingkang mengku kalungguhan periode 1945 - 1967. Panjenenganipun gadhah peran wigatos kanggé mardikakaken bangsa Indonésia saking panjajahan Walanda. Présidhèn Sukarno punika ingkang gadhah gagasan ngenani Pancasila amargi panjenenganipun ingkang sepisanan nyetusaken konsèp ngenani dhasar nagara Indonesia punika lan panjenenganipun piyambak ingkang maringi nama Pancasila. Panjenenganipun punika Proklamator Kamardikan Indonésia (sesarengan kaliyan Mohammad Hatta) ingkang dumados tanggal 17 Agustus 1945.

Présidhèn Sukarno gadhah paraban **Bung Karno**. Bung Karno dipun-gantos déning Soeharto.

## Silsilah kulawarga 
 

## Rujukan
Wikispecies

thumb|126px|Logo Wikispecies.
**Wikispecies** iku proyek sing dijurung déning Yayasan Wikimedia kanthi tujuan nggawé portal isi bébas bab spésies-spésies. Wikispecies nyakup kéwan, tetuwuhan, jamur, bakteri lan kabèh makluk urip liyané lan bakal dikembangaké kanthi mirunggan ing Wikipedia.

## Pirsanana uga 
* Proyèk Wikimedia liyané
** Wikipedia
** Wikiquote
** Wikibooks
** Wiktionary
** Wikisource
** Wikinews
** Wikimedia Commons

## Pranala njaba 
* Kaca Utama Wikispecies
Paris Hilton

thumb|200px|Paris Hilton, 2021

**Paris Whitney Hilton** (lair ing 17 Fèbruari 1981 ing New York City) iku siji sélébriti Amérika Sarékat sing dadi misuwur amarga saka nglakoni barang sing aéng-aéng minangka dhèwèké ahli waris kulawarga Hilton sing ndarbèni hotèl. Dhèwèké kapisan misuwut déning sérial *The Simple Life*. Banjur dhèwèké uga nyanyi lan sabanjuré. Ing taun 2007 dhewèké naté lumebu kunjara.

## Pranala njaba 
* Situs wèb resmi Paris Hilton
Silvia Saint

**Silvia Saint** (utawa **Sylvia Saint**) iku aktris porno kang asalé Ceko. Silvia miwiti kerja minangka manager hotèl ing Zlin. Banjur Silvia dadi *Pet of the Year* ing majalah Penthouse taun 1996 (edisi Ceko), lan miwiti dadi aktris porno ing taun 1997.
Tanggal 9 Maret 2001,  Silvi ngumumke ing médhia ya iku miwiwiti lengser saka donya porno.Uga dikabaraké Silvi miwiti manèh main filem porna.
Wulan Sedhuwuring Geni

***Wulan Sedhuwuring Geni*** mawa subjudhul *Antologi Cerpen dan Puisi Laladan* iku sawijining kumpulan carita-carita cekak saha geguritan saka saindhenging Nuswantara. Ing antarané buku iki uga ngamot karya-karya sastra Jawa. Tulisan-tulisan iki kapacak ing basa-basa asliné nanging disertani pertalan ing basa Indonesia.

## Pratélan isi 
* Cerkak *Wulan Sedhuwuring Geni* ing basa Jawa Cerbon déning I Made Casta
* Geguritan Suluk Pesisiran Cerbon déning Ahmad Syubbanuddin Alwy
* Cerkak *Uing Neunggeul Si Jago* ing basa Sundha déning Budi Rahayu Tamsyah
* Geguritan Sundha déning Godi Suwarna
* Cerkak Minangkabau *Tiok Kamari... Tiok Baurai Aia Mato* déning Nasrul Siddik
* Cerkak basa Batak Toba *Paronse* déning Fr. Guibertus Marbun
* Geguritan Jawa déning Mulyono Sudarmo
* Cerkak Acèh *Tujan Krueng Pase* déning...
* Cerkak *Kejaring Razia* ing basa Jawa Wétanan déning...
* Cerkak *Kajal* ing basa Madura déning...
* Geguritan Madura déning...
* Cerkak basa Bali *Kampih di Kasisik* déning...
* Geguritan Bali déning...
* Cerkak Sasak *Ta Gining Ganang* déning...

## Rujukan 
*  I Made Casta (et al). 1999. *Wulan Sedhuwuring Geni. Antologi Cerpen dan Puisi Laladan*. Jakarta:Yayasan Obor. ISBN 979-461-327-4
Basa Tétum

**Basa Tetun** iku sawijining basa Austronesia kang dicaturaké ing Pulo Timor. Basa iki uga salah sijining basa resmi nagara Timor Wétan. Basa Tetun dicaturaké kurang luwih déning kurang luwih 800.000 jiwa. Basa iki kang dicaturaké ing Timor Wétan utawa Timor Lorosa'e ngandhut akèh tetembungan saka basa Portugis.

## Dhialèk 
Basa Tetun nduwé patang dhialèk:

* Tetun-Dili utawa Tetun-Prasa
* Tetun-Terik
* Tetun-Belu
* Dhialèk Nana'ek

## Ukara-ukara dhasar 
* *Bondia*-"Sugeng énjing" (saka Portugis *Bom dia*).
* ''Di'ak ka lae?*-"Piyé kabaré?" 
* *Ha'u di'ak *-"Apik waé."
* *Obrigadu/Obrigada*-"Matur nuwun", déning wong lanang/wadon (saka Portugis *Obrigado/Obrigada*).
* *Ita bele ko'alia Tetun?*-"Njengan bisa basa Tetun?"
* *Loos*-"Iya."
* *Lae*-"Ora."
* *Ha'u'* [*la*] *komprende*-"Aku ora mudheng" (saka Portugis *compreender'').
Andrea Hirata

**Andrea Hirata Seman Said Harun**, lair 24 Oktober utawa jeneng sadina-dina **Ikal**, iku siji panulis novèl, putra klairan Belitong, lulusan Fakultas Ékonomi Universitas Indonesia Jakarta. Sanajan studiné ana ing babagan ékonomi, nanging seneng nyinaoni bab liya ya iku sains, fisika, kimia, biologi, astronomi lan sastra. Novèl kapisan kang dianggit langsung wujud tetralogi ya iku rangkeyan kang dumadi saka papat novèl. Novèl pisanan kanthi irah-irahan *Laskar Pelangi* wis misuwur, malan nganti tekan mancanagara. Kasenengané bab lelungan kaya déné geni kena ububan nalika Andrea éntuk béasiswa kanggo nempuh S2 ing Sorbornne Prancis lan Universitas Sheffield Hallam ing Inggris.

## Karya 
Karya kapisan awujud tetralogi kang dumadi saka papat nonel ya iku:
* *Laskar Pelangi*
* *Sang Pemimpi*
* *Edensor*
* *Maryamah Karpov*

## Komentar marang prèstasiné 
Andrea Hirata kang durung tau nulis babar pisan, dumadakan muncul lan langsung ngripta tetralogi wis gawé cingaké wong akèh, kalebu para sastrawan sènior. Ing ngisor iki dipetik sawatara komentar saka para tokoh sastra lan tokoh liyané bab Andre lan karya-karyané.

* Prof. Sapardi Djoko Damono, gurubesar sastra Universitas Indonesia: "Minangka métafora kang wani, ora biyasa, ora kaduga-duga, kadhangkala ngawur nanging nyengsemaké".
* Ahmad Tohari, sastrawan: "Andrea iku jaminan kanggo siji karya sastra mawa gaya saintifik kanthi panyampaian kang cerdhas lan *menyentuh*".
* Prof. Dr. Syafii Maarif: "Andrea langsung mbidhik pusat kasadharan".

## Uga delengen 
## Pranala njaba 
* Website pribadi Andrea Hirata 
* ACI Blog: Sastrawan dari kampung Belitong
* Profil Andrea Hirata
Saddam Hussein

thumb|right|Saddam Hussein
thumb|right|Saddam Hussein
**Saddam Hussein Abd al-Majid al-Tikriti** (Arab: صدام حسين عبد المجيد التكريتي‎ Saddām Husayn Aabdu-Al-majīd al-tikrītī; 28 April 1937 – 30 Dhésèmber 2006) iku Présidhèn Irak ing périodhe 16 Juli 1979 nganti 7 April 2005. Taun 2003, dhèwèké lèngsèr amarga Irak diinvasi wadya koalisi. Minangka pangarsa Irak lan kapala Parté Ba'ath, Saddam nglakoni kawicaksanan pan-Arabisme sèkulèr, modhèrenisasi ékonomi, lan sosialisme Arab. Dhèwèké diukum pati ing taun 2006 lumantar ukuman gantung.

Ing basa Arab, *saddam* tegesé *wong sing ndableg.* Ing Irak, jeneng iku uga dienggo ngarani bèmper montor.
Basa Albania

**Basa Albania** (*gjuha shqipe*) iku basa kang dipituturaké déning kurang luwih 7 yuta jiwa, mligi ing Albania, Kosovo lan Républik Makédonia Lor. Basa iki kalebu rumpun basa Indo-Éropa.
Volkswagen

**Volkswagen AG** utawa dicekak **VW AG** (basa Jerman lan tegesé "wahana rakyat") iku sawijining perusahaan otomotif kang ana ing tlatah Wolfsburg, Lower Saxony, Jerman. Perusahaan iki mligi prodhuksi montor. Perusahaan iki diyasa ing taun 1937 déning kaum Nazi.Volkswagen wujud salah sijiné merk asli saka Volkswagen Group, kang uga duwé jinis merk mobil kang aneka warna kaya Audi, Bentley Motors,Bugatti Automobiles, Automobili Lamborghini, SEAT, Škoda uga pabrik motor komersial Scania. Taun 2009, *Supervisory Board* saka Volkswagen AG critakake pendirian wangun grup otomtif kang kagusur déning Porsche ing sangisoré Volkswagen.