open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Araceae

Suku **talas-talasan** utawa **Araceae** nyakup manéka warna tuwuhan monokotil kanthi ciri khas kembang majemuk kanthi tipe "tongkol" kang duwé seludang (*spatha*). Jinis-jinisé akèh dikenal, sapérangan amarga bisa dipangan uwiné, mligi saka génus *Alocasia*, *Colocasia* (tales bogor), sarta *Amorphophallus* (suweg); sapérangan amarga kaéndahané minangka pethètan, kaya Dieffenbachia, Aglaonema, sri rejeki (*Maranta*), lan kuping gajah (*Anthurium*); lan salah siji anggotané duwé rékor minangka kembang majemuk tunggal gedhé dhéwé sadonya (kembang bangkai raksasa, *Amorphophallus titanum* Becc.).

## Pratélan genera 
### Anaksuku Aroideae 

Gambar:Aglaonema commutatum2.jpg
Gambar:P Alom D9903.jpg
Gambar:Titan-arum1web.jpg
Gambar:Arisaema triphyllum.jpg
Gambar:Brandywine1.jpg
Gambar:Colpfl29.jpg
Gambar:Philodendron01.jpg
Gambar:Calla lily.jpg

### Anaksuku Calloideae 
* *Calla* L.

Gambar:Calla palustris2.jpg

### Anaksuku Gymnostachydoideae 
* *Gymnostachys* R. Br.

### Anaksuku Lasioideae 
* *Anaphyllopsis* A. Hay
* *Anaphyllum* Schott
* *Cyrtosperma* Griff.
* *Dracontioides* Engl.
* *Dracontium* L.
* *Lasia* Lour.
* *Lasimorpha* Schott
* *Podolasia* N. E. Br.
* *Pycnospatha* Thorel ex Gagnep. 
* *Urospatha* Schott

### Anaksuku Monsteroideae 
* *Alloschemone* Schott
* *Amydrium* Schott
* *Anadendrum* Schott
* *Epipremnum* Schott
* *Heteropsis* Kunth
* *Holochlamys* Engl.
* *Monstera* Adans.
* *Rhaphidophora* Hassk.
* *Rhodospatha* Poepp.
* *Scindapsus* Schott
* *Spathiphyllum* Schott
* *Stenospermation* Schott

Gambar:Monstera deliciosa2.jpg

### Anaksuku Orontioideae 
* *Lysichiton* Schott
* *Orontium* L.
* *Symplocarpus* Salisb. ex W. P. C. Barton, nom. cons.

Gambar:Skunk Cabbage.jpg
Gambar:SKUNKCABBAGE-MOSS-400X575.jpg

### Anaksuku Pothoideae 
* *Anthurium* Schott
* *Pedicellarum* M. Hotta
* *Pothoidium* Schott
* *Pothos* L.

### Anaksuku Lemnaoideae 
* *Landoltia*
* *Lemna*
* *Spirodela*
* *Wolffia*
* *Wolffiella*

Gambar:Eendekroos dicht bijeen.JPG
Kodhe Internasional kanggo Nomenklatur Botani (ICBN)

**Kodhe Internasional kanggo Nomenklatur Botani** (Basa Inggris: *International Code of Botanical Nomenclature/ICBN*) iku aturan lan rekomendhasi ngenani jeneng resmi botani tumrap tetuwuhan. Tujuwané supaya saben golongan taksonomi ("takson", jamak "taksa") tetuwuhan nduwi mung siji jeneng sing bener sing ditampa déning saindhenging donya. Gunané jeneng èlmiah iku minangka sawijining pengenal (identifier); sanadyan ora ngandhut aji dèskriptif, utawa akurat.

## Uga delengen 
* Kodhe Internasional kanggo Nomenklatur Zoologi
* Taksonomi

## Pranala njaba 
* *Tokyo Code * (1994)
* *St. Louis Code * (2000)
* *Vienna Code* (2006) 
*  [pdf file]
Euphorbiaceae

** Euphorbiaceae ** iku suku anggota tetuwuhan ngembang. Miturut Sistem klasifikasi APG II suku iki kalebu sajeroning bangsa Malpighiales,  klad **eurosids I**.
Malvaceae

**Suku kapas-kapasan** utawa **Malvaceae** (waca:/malvase:/) minangka golongan tetuwuhan dikotil kang anggota-anggotané nyakup tanaman budidaya wigati, mligi minangka pengasil serat tekstil lan lenga. Manfaat liyané yaiku minangka tuwuhan pethètan lan farmasetika. Sawetara Malvaceae minangka pengasil kayu perdagangan. 

Kasanga anaksuku iku yaiku
* Bombacoideae (16 marga, 120 jinis)
* Brownlowioideae (8 marga, 68 jinis)
* Byttnerioideae (26 marga, 650 jinis)
* Dombeyoideae (21 marga, 381 jinis)
* Grewioideae (25 marga, 770 jinis)
* Helicteroideae (2 tribus, 8-10 marga, 95 jinis)
* Malvoideae (78 marga, 1670 jinis)
* Sterculioideae (12 marga, 430 jinis)
* Tilioideae (3 marga, 50 jinis)

Kanggo dfatar pepak marga-marga Malvaceae, bisa dipirsani ing artikel *Pratélan marga anggota Malvaceae*.

## Anggota wigati 
Ing ngisor iki anggota Malvaceae kang wigati tumrap manungsa:
* kapas 
* wora-wari
* kenaf
* okra
* rosela
* sidagori
* tembakau
* waru

Yèn pangertèn *sensu lato* dianggo, tuwuhan iki uga kalebu ing jeroné:
* balsa (Bombacaceae)
* baobab (Bombacaceae)
* durèn (Bombacaceae)
* kapok (Bombacaceae)
* kakao (penghasil coklat, Sterculiaceae)
* kola (Sterculiaceae)
* randu alas (Bombacaceae)

## Pranala njaba 
* Malvaceae dalam Angiosperm Phylogeny Website
* Malvaceae di Topwalks
* Alverson, William S., Barbara A. Whitlock, Reto Nyffeler, Clemens Bayer and David A. Baum. 1999. Phylogeny of the core Malvales: evidence from  *ndh*F sequence data. *American Journal of Botany* 86: 1474-1486.
* Core Malvales  from Tree of Life
* Malvaceae: plants of Hawaii (image gallery)  from HEAR 
* Malvaceae Gallery
Myrtaceae

**Suku jambu-jambuan** utawa **Myrtaceae** minangka golongan gedhé tetuwuhan kang anggota-anggotané akèh dikenal lan dimanfaataké manungsa. Golongan iki kalebu sawatara tetuwuhan woh-wohan, tetuwuhan pethètan, tetuwuhan obat, sarta tetuwuhan indhustri.

Suku jambu-jambuan dicirèkaké kanthi kembangé kang duwé akèh kelopak kanthi cacah dhasar lima, nanging ana uga kang ora duwé, lan akèh benang sari. Bakal wohé uga duwé akèh bakal wiji. Anggotané kang awagun wit-witan gampang ditepungi saka kulit jaba wit-é kang kaya kulit garing tipis lan padha nglèthèk.

## Anggota-anggota wigati 
Suku jambu-jambuan dikenal apik déning manungsa, sawatara anggotané malah duwé aji ékonomi wigati lan mrebawani sajarah manungsa.

**Tetuwuhan woh-wohan**
* Jambu (jambu air)
* Jambu bol
* Jambu biji
* Jambu mawar
* Jamblang

**Tetuwuhan pethètan**
* Kembang sikat botol

**Tetuwuhan obat lan indhustri**
* Cengkèh
* Salam
* Jambu biji
* Kayu putih
* Eukaliptus
Kayu

**Kayu** iku pérangan atos saka tetuwuhan kang digolongaké menyang wit lan grumbul. Kayu dipigunakaké kanggo manéka warna kaperluan, wiwit saka gegenèn, gawé perabot (méja, kursi), bahan yasan (lawang, jendéla, rangka payon), bahan kertas, lan isih akèh liyané. Kayu uga bisa dimanfangataké minangka rerenggan-rerenggan rumah tangga lan kagunan liyané.

Sacara kimia, kayu kasusun saka sawatara pérangan utama yaiku Selulosa lan Lignin.

Sajeroning èlmu kayu dikenal sawatara sipat yaiku: sipat kimia, sipat fisika lan sipat mekanika.
Ana manéka jinis kayu kang diasilaké saka uwit kang kanthi umum bisa dibédakaké rong golongan, yaiku:
Jinis uwit saka golongan uwit godhong amba, kanthi ciri-ciri:
- lumrahé wangun godhong amba.
- Tajuk gedhé lan bunder
- Godhong rontok
- Tuwuh alon-alon (suwé)
- Lumrahé wité ora kenceng lan mawa bonggol
- Lumrahé duwé watang kang atos

Jinis uwit kanthi godhong awangun dom, kanthi ciri-ciri ing ngisor:
- wangun godhong kaya dom
- tajuk awangun krucut.
- Lumrahé ora rontok godhongé, kajaba sawatara uwit.
- Tuwuh rikat lan kenceng mendhuwur.
- Lumrahé duwé kayu empuk lan ènthèng.

Prabédan liyané yaiku:

*Kayu godhong amba
- struktur kayu lebih pepak
- duwé pori-pori (sel-sel pembuluh) kanthi kombinasi wangun jaringan luwih komplèks.
- Conto jinis uwit godhong amba: jati , meranti  lsp.

*Kayu godhong dom
- struktur kayu luwih prasaja
- ora duwé pori-pori nanging wujud sèl trakeida, yaiku sèl kang awangun dawa kanthi pucuk kang cilik nganti lancip.
- Gunggung jinis sèl luwih sethithik lan kombinasi wangun-wangun jaringané luwih prasaja.
- Gunggung jinis uwit godhong dom ing Indonésia luwih sethithik, kayata: pinus  utawa tusam, agathis  (damar), jamuju

## Deleng uga 
* Pratélan kayu
* Pratélan kayu Indonésia
Rosaceae

**Suku mawar-mawaran** utawa **Rosaceae** iku siji kulawarga tetuwuhan kang gedhé, dumadi saka 3.000—4.000 spésies sajeroning 100—120 marga. Mawar kalebu sajeroning suku iki, semono uga apel, pir, arbei, prem, persik, cèri, lokat, lan sapanunggalané. Godhong ing suku iki tansah kasusun sesilangan lan racaké nganggo *godhong penumpu*, kaya déné kuncup ing pangkal godhong. Kembangé tansah duwé kelamin gandha, lan risi akèh benang sari sarta putik. Sethithk banget anggota suku iki kang mawa racun. Nanging grumbul mawar kang ngembang bisa mbebayani, amarga ing wit-é ana eri-eri landhep kang dadi pelindhungé.

## Marga/genera 
*Pirsani Pratélan marga anggota Rosaceae.*

Suku iki bisa dipérang dadi patang anaksuku, loro tribus, lan saklompok marga kang ora bisa dilebokaké menyang golongan-golongan sadurungé:
* Anaksuku Rosoideae: Lumrahé awoh cilik lan kerep pérangan kang mawa daging yakuwi hypantium (tangkai pendukung godhong woh). Lima nganti enenm tribus lan 20-an genera. Conto: stroberi, mawar, *blackberry*. 
* Anaksuku Spiraeoideae: Lumrahé awoh ora mawa daging kanthi lima kapsula. Conto: *Spiraea*, *Sorbaria* lan kerabaté.
* Anaksuku Maloideae (utawa Pomoideae): Nyakup golongan kanthi woh tipe apel (*pomus*), kanthi lima kapsula kabungkus endokarpium. Conto: apel, pir, *quince*, lan lokuat. 
* Anaksuku Amygdaloideae (utawa Prunoideae): Lumrahé awoh drupa. Dumadi saka patang genera: *Maddenia, Oemleria, Prinsepia* lan *Prunus*. Conto: prem, persik, amandel, ceri, lan aprikot.
* Tribus Dryadeae: Woh kothak (*achenium*) kanthi putik mawa ambut. Anggotané limang genera: *Dryas, Cercocarpus, Chamaebatia, Cowania*, lan *Purshia*. Akèh jinisé kang simbiosis karo bakteri bintil oyot pengikat nitrogen *Frankia*.
* Tribus Neillieae: *Neillia* (kalebu *Stephanandra*) lan *Physocarpus*.

Sawetara genera, kaya *Kerria*, ora bisa dilebokaké sajeroning salah siji golongan ing dhuwur.
Kapuk

**Kapuk randhu** utawa **kapuk** (*Ceiba pentandra*) iku wit-witan tropis sing kagolong ordho Malvales lan famili Malvaceae (sadurungé diklompokaké sajeroning famili kapisah Bombacaceae), asal saka pérangan lor Amérika Kidul, Amérika Tengah lan Karibia, lan (kanggo varitas *C. pentandra* var. *guineensis*) asal saka sisih kulon Afrika. Tempung "kapuk" utawa "kapok" uga dipigunakaké kanggo nyebut serat sing diasilaké saka wijiné. Wit iki uga dikenal minangka **kapas Jawa** utawa **kapok Jawa**, utawa **wit kapas-sutra**. Uga sinebut Ceiba, jeneng genusé, sing wujud simbul suci sajeroning mitologi bangsa Maya.

Tuwuhan iki duwé isi kang karan **klentheng** lan duwé gayutan sepsifik karo kéwan ya iku bapak pucung. Kapuk randhu biyasa kagunakake dadi isi kasur, bantal lan guling.
250px|thumb|Woh randhu kang wis garing lan pecah

## Uga delengen 
* Randhu alas
* Kapas
Digitalis

***Digitalis***, (Inggris: *Foxglove*, Jerman: *Fingerhut*) iku génus saka watara 20 spésies tetuwuhan rong taunan utawa taunan, sing biyèn digolongaké sajeroning kulawarga *Scrophulariaceae*. Miturut panelitèn èlmiah anyar sajeroning babagan genetika, tetuwuhan iki bisa digolongaké sajeroning kulawarga *Plantaginaceae*. Kembang saka tetuwuhan iki awangun kaya loncèng cilik lan wernané béda miturut species saka ungu, jambon, putih utawa kuning. Tetuwuhan iki asalé saka Éropah, Asia pérangan kulon lan tengah, sarta Afrika lor.

## Gladri 

Gambar:Digitalis ciliata0.jpg|*Digitalis ciliata*
Gambar:Wasp_and_her_Yellow_Flower.jpg|*Digitalis grandiflora*
Gambar:Digitalis_lutea_100705.jpg|*Digitalis lutea*
Gambar:Digitalis_purpurea.jpg|*Digitalis purpurea*
Gambar:Foxglove2.jpg|*Digitalis purpurea*
Gambar:Digitalis-stora_hultrum.sweden-22.jpg|*Digitalis purpurea*
Gambar:Digitalis-stora_hultrum.sweden-21.jpg|*Digitalis purpurea* var. *alba*
Gambar:Wild_Foxglove_Flaam_Norway.jpg|*Digitalis sp.*

## Pranala njaba 
* Flora Europaea: *Digitalis* species list
* Molecule of the Month - Digitalis
* eMedicine link
* Grecian Foxglove USDA Noxious Weed List
* Purple Foxglove USDA Noxious Weed List
Kotiledon

[thumb|right|200px|Pebandingan minangja tuwuhan monokotil lan dicot. Ana ing pérangan tuwuhan monokotil (kiwa) ya iku kadadéan [godhong kang asli kapisanan kang diasilake meristem, lan kotiledon isih sajeroning wineh.]]

**Kotiledon** (ingaran uga **kotil** utawa **godhong lembaga**) iku bakal godhong sing kadhapur ing embrio. Kotiledon minangka organ cadhangan makanan sajeroning wiji saklompok tetuwuhan, sisan organ fotosintetik pisanan sing didarbèni déning tetuwuhan sing nembé ngecambah. Sanajan kanggoné kecambah organ iki duwé fungsi kaya godhong, kotiledon ora duwé anatomi sing pepak kaya godhong sajati.

Wiji sing nyimpen cadhangan panganan ing kotiledon tumrap kecambah ingaran minangka *wiji kotiledonik*. Ing tetuwuhan kanthi wiji kotiledonik, kotiledon wis kadhapur wektu tetuwuhan isih ing sajeroning wiji (embrio utawa lembaga). Sing kagolong tetuwuhan kaya iki umpamané saka suku polong-polongan (Fabaceae) lan suku kubis-kubisan (Brassicaceae).
Westminster Abbey

thumb|250px|right|Westminster Abbey
**The Collegiate Church of St Peter, Westminster**, sing luwih ditepungi kanthi jeneng **Westminster Abbey**, iku siji gréja kanthi arsitèktur Gothic ing Westminster, London, ing sisih kulon Palace of Westminster. Gréja iki papan tradhisional kanggo panobatan raja lan ratu Inggris lan uga pasaréyan para raja lan ratu. Saliyané iku, nalika papan iki uga dienggo pawiwahan para pangéran Inggris.

## Sing disarèkaké ing kéné 
### Nave 
* Clement Attlee, 1st Earl Attlee
* Angela Georgina Burdett-Coutts
* Thomas Cochrane, 10th Earl of Dundonald
* Charles Darwin
* Saint Edward the Confessor
* George Graham
* Ben Jonson
* David Livingstone
* James Clerk Maxwell
* Sir Isaac Newton
* Ernest Rutherford, 1st Baron Rutherford
* Ludovic Stewart, 2nd Duke of Lennox
* J.J. Thomson
* William Thomson, 1st Baron Kelvin
* Thomas Tompion
* The Unknown Warrior
* George Villiers, 1st Duke of Buckingham
* Charles Lyell
### Transept lor 
* William Ewart Gladstone
* William Pitt, 1st Earl of Chatham
* William Pitt the Younger
### Transept kidul 
''Poets' Corner''
* Robert Adam
* Robert Browning
* William Camden
* Thomas Campbell
* Geoffrey Chaucer
* William Congreve
* Abraham Cowley
* William Davenant
* Charles Dickens
* John Dryden
* Adam Fox
* David Garrick
* John Gay
* George Frederick Handel
* Thomas Hardy
* Dr Samuel Johnson
* Rudyard Kipling
* Thomas Macaulay
* John Masefield
* Laurence Olivier, Baron Olivier
* Thomas Parr
* Dante Rossetti
* Richard Brinsley Sheridan
* Edmund Spenser
* Alfred Tennyson, 1st Baron Tennyson
### Cloisters 
* Aphra Behn
### North Choir Aisle 
* Henry Purcell
* Ralph Vaughan Williams
Henry I saking Inggris

**Henry I saking Inggris** (1068/1069 - 1 Dhésèmber 1135) punika Raja Inggris saking 1100 ngantos sédanipun ing warsa 1135. Henry mbok manawi miyos ing Selby, Yorkshire. Panjenenganipun putra kaping telu William I sang Penakluk lan Ratu Mathilda saking Flandria.

Panjenenganipun dados raja wekdal sedhèrèkipun William II tiwas ing satunggalipun *perburuan*. Minangka raja, Henry I nyobi damel reformasi sosial. Panjenenganipun ngedalaken Piagam Kabébasan ingkang dipunanggep minangka rintisan Magna Carta. Panjenenganipun ugi mangsulaken sawatawis hukum Eadweard sang Pengaku Iman.

Henry gadhah 2 putra, Matilda lan William Adelin. Panjenenganipun ugi minangka bapak saking sawatawis putra sakjawinipun nikah, watawis 20-25 putra.

Henry séda taun 1135 wekdal ngrawuhi puteri lan wayahipun ing Normandia. Saksampunipun kasédan sadhèrèk putri lan kepénakanipun, Stephen andadosaken pasulayan sinten ingkang gadhah hak minangka Raja lan Ratu Inggris.

## Pranala njawi 
Children of Henry I
Doraweca

Durung rampung Prabu Kresna anggoné ngudarasa, katungka rawuhe Prabu Baladewa sarta ndangu kaanan ing Madukara. Déné Prabu Kresna tanpa tedheng aling-aling matur yèn wektu iki Arjuna lunga saka kasaktriyan, malah saiki Madukara kalebon duratmaka pandhita sekti aran Begawan Doraweca, sarta Srikandhi katundhung saka kasaktriyan.Krungu ngendikane Prabu Kresna, dukane Prabu Baladewa makantar-kantar ora lali sesumbar. Mula kanggo njaga kasatriyan Madukara, prabu sakloron banjur mbudalake wadya balane saka Dwarawati lan Madukara.Kesatriyan Madukara dikupengi, amrih sang Begawan ora oncat. Kepara Prabu Baladewa ketaman ing pusaka dadi wit ringin putih. Semana uga Setyaki kena dayane pusaka dadi simbar. Déné Prabu Kresna dadi pandan wangi.Wara Srikandhi wis tumeka ing tengahing wana. Wara Srikandhi lan Abimanyu uga nemoni bebaya. Saklorone padha ewut ngalahake para yeksa sing ganggu gawé. Tinumpes para yeksa, Wara Srikandhi banjur lèrèn ing padhepokan ing saceraking papan kana. Ora nyana Begawan sing nemoni ora liya kang garwa Arjuna. Wara Srikandhi banjur ngaturake babagan duratmaka ing Madukara. Tanpa sranta, Arjuna banjur dhawuh ndherekake kondur menyang Madukara. Kedaden bandayuda klawan Begawan Doraweca lan duratmaka liyané. Sawisé Arjuna namakake pusaka pasopati, para begawan lan duratmaka sing memba dadi Srikandhi padha malih bali asalé,ya iku para bathara saka khayangan. Semana uga Prabu Baladewa, Setyaki, lan Prabu Kresna badhar saka pusakane Doraweca. Para bathara sawisé paring dhawuh, banjur makhayangan.

## Cathetan sikil
Hardjowirogo.1989.Sajarah Wayang Purwa. Jakarta: Balai Pustaka
Pangan

thumb|200px|Janganan.
[thumb|200px|[Daging.]]
**Pangan** utawa **panganan** iku bahan, lumrahé asal saka sato kéwan lan tetuwuhan utawa woh-wohan, kang dipangan déning makluk urip kanggo mènèhi tenaga lan nutrisi. Cuwèran kanggo maksud iki kerep diarani ombènan, nanging tembung 'panganan' bisa uga dianggo. Istilah iki kadhangkala dianggo kiasan, kaya "panganan kanggo pamikiran". Kacukupan pangan bisa diukur saka status gizi kanthi *antropometri*

Panganan siyang dibutuhaké manungsa lumrahé digawé liwat asil tetanèn utawa kebun kang nyakup sumber kéwan lan tuwuhan. Sawenèh wong nulak mangan panganan saka kéwan kaya, daging, endhog lan sakpiturutipun. Wong kang ora gelem mangan panganan saka daging lan sajinisé diarani *vegetarian* yaiku wong kang mung mangan janganan minangka panganan pokok.

Panganan kang biyasa dikonsumsi déning Manungsa**
****'Sumber tuwuhanSumber kéwan

* Woh-wohan
* Janganan
* Wiji Pari-parian
* Wiji
* Tuwuhan Polong (Buncis,kacang ijo, miju-miju, lsp.)
* Tuwuhan bumbu
* Bumbu

* Daging
* Endhog
* Produk-produk Parusahan Susu

## Pranala njaba 
* Badan Pengawasan Obat dan Makanan (POM) Indonésia
Amborellales

**Amborellaceae** iku suku anggota tetuwuhan ngembang. Miturut Sistem klasifikasi APG II suku iki ora bisa dilebokaké sajeroning siji-sijia cabang tetuwuhan ngembang. Nembé ing panalitèn luwih jero diwangun bangsa anyar, **Amborellales**, sing nyakup Amborellaceae.

Suku iki mung ndarbèni siji jinis anggota *Amborella trichotoma*, sawijining terna cilik ora duwé pembuluh sing èndemik ing Kaledonia Anyar. *Amborella* misahaké dhiri paling wiwitan saka kabèh tetuwuhan ngembang liyané lan isih nuduhaké ciri-ciri primitif.
Nymphaeales

**Nymphaeales** iku salah siji bangsa anggota tetuwuhan ngembang. Sawetara sistem klasifikasi, kaya sistem Cronquist, sistem Dahlgren, lan sistem Thorne mapanaké minangka takson. Sistem klasifikasi APG II (2003) ora migunakaké bangsa iki, nanging saiki sawatara penganuté migunakaké lan nyakup suku Nymphaeaceae lan Cabombaceae, ing sangisoré klad angiosperms, kaya Austrobaileyales.  Panelitèn pungkasan nglebokaké Hydatellaceae, mauné saka bangsa Poales, klad monocots, sajeroning bangsa iki.

## Rujukan
Austrobileyales

**Austrobaileyales** iku salah siji bangsa tetuwuhan ngembang. Miturut Sistem klasifikasi APG II bangsa iki ora/durung bisa diklompokaké sajeroning klad sing luwih ngisor tinimbang klad angiosperms (tetuwuhan ngembang), mapanaké ing pérangan dhasar saka tetuwuhan ngembang.

Miturut sistem klasifikasi APG II, ana telung suku anggota:
* Austrobaileyaceae
* Schisandraceae [ + suku Illiciaceae ] - nyakup kembang pekak, sajinis bumbon crakèn awangun lintang
* Trimeniaceae
Pangidhèntifikasi Obyèk Digital

**Pangidhèntifikasi Obyèk Digital** (*Digital Object Identifier* utawa dicekak DOI) iku pangidhèntifikasi permanèn kang dipigunakaké kanggo siji dhokumèn èlèktronik, kang ora magepokan karo lokasi barang mau saiki. Panggunaan khas DOI yakuwi mènèhi caheatan èlmiah utawa artikel kang ngidhèntifikasi angka-angka kanthi unik kang bisa dipigunakaké déning sadhéngah wong kanggo mapanaké dhetil cathetan, lan manawa kopian èlèktronik. Kanthi cara iki barang iki fungsiné kaya permalink. Béda karo sistem URL kang migunakaké Internèt kanggo kaca wèb, DOI ora *menukar* akèh wektu, sanadyan kanggo nampung artikel (kang disajèkaké nganggo sistem resolusi DOI kang di *up date* nalika ana owah-owahan lokasi).

## Rujukan 
* Factsheet: DOI System and Internet Identifier Specifications

## Pranala njaba 
* The Digital Object Identifier System from the International DOI Foundation
* Handle System
Magnoliids

**magnoliids** iku siji golongan saka watara 9,000 spésies  tetuwuhan ngembang, kalebu magnolia, nutmeg, bay laurel, cinnamon, avocado, lada ireng, lan akèh liyané.  Golongan iki ciriné saka kembané kang *trimerous*, serbuk sari kanthi siji bolongan/kantung (*pollen with one pore*), lan racaké kanthi godhong  mawa urat kang akèh cawangé (*branching-veined leaves*).

## Uga delengen 
* Eudicots
* Monocotyledon

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* Tree of Life Magnoliids
Filogeni

Sajeroning biologi, **Filogeni** utawa *Filogenetika*' iku minangka studi gayutan évolusionèr ing antarané manéka warna golongan organisme (conto: spésies, sing ndunungi), liwat panelitèn data urutan molekulèr lan matriks data morfologi. Istilah filogenesis asal saka tembung Basa Yunani sing tegesé "suku, ras", lan *genetikos* sing tegesé magepokan karo kelairan.

## Uga delengen 
* Kladistika
* Sistematik

## Pranala njaba 
* The Tree of Life
* Interactive Tree of Life
* PhyloCode 
* UCMP Exhibit Halls: Phylogeny Wing 
* Willi Hennig Society
* Filogenetica.org in Spanish
* PhyloPat, Phylogenetic Patterns 
* Phylogenetic inferring on the T-REX server 
* Mesquite 
* NCBI - Systematics and Molecular Phylogenetics
Parafiletik

= yellow, polyphyly = red, paraphyly = aqua]]

Sajeroning phylogenetics, siji golongan organisme dianggep **parafiletik** yèn golongan iki ngandhut leluhur kang padha *most recent common ancestor* nanging ora ngandhut *kabèh* sipat katurunan saka leluhur mau.

## Uga delengen 
* Filogeni
* Monophyletic (clade)
* Polyphyly

## Réferènsi 
### Kutipan
### Umum
*
Gagal jantung

**Gagal jantung** iku mandegé sirkulasi normal getih amarga kagagalan saka ventrikel jantung kanggo kontraksi kanthi èfèktif wektu systole. Akibat kakurangan panyediaan darah, njalari matiné sèl saka kakurangan oksigén. Cerebral hypoxia, utawa kakurangan panyediaan oksigèn menyang utek, njalari kurban kélangan kasadharan lan mandheg napasé.

Gagal jantung iku sawijining gawat médhis sing yèn diumbarké ora kaawat bakal njalari pati sajeroning sawatara menit. Perawatan pisanan utama kanggo gagal jantung yakuwi *cardiopulmonary resuscitation*.
Pangumbaran Tintin

**Pangumbaran Tintin** (judhul ing basa Prancis: '**) iku siji sérial komik kang diripta déning Hergé, siji artis saka Bèlgi. Hergé iku sajatiné pseudonim saka asma pepaké, Georges Remi (1907 – 1983) kang ditulisaké dadi **RG** (diwaca minangka Hergé ing basa Prancis). Sérial ini metu pisanan ing Basa Prancis minangka pérangan bocah-bocah saka koran Bèlgi, **' ing tanggal 10 Januari 1929. Sérial iki uga nampilaké sawatara karakter kang silih mepaki siji lan sijiné. Tansaya suwé, sérial iki dadi wacan favorit lan bahan kritikan saka para kritikus sajeroning punjul 70 taun.

Serial komik iki akèh kang nggandrungi awit gaya gambaré ing resik nanging èksprèsif (gaya Hergé kang diarani *ligne claire*) lan dhedhasar riset kang jero.

## Pranala njaba 
* [Situs resmi Tintin(https://jv.wikipedia.org/wiki/Tintin)]
* [The Many Languages of Tintin : Tintin(https://jv.wikipedia.org/wiki/Tintin)-Kuifje The Many Languages of Tintin]
* [Intertintin : Tintin(https://jv.wikipedia.org/wiki/Tintin)-Kuifje publications by country.]
* [Situs resmi para penggemar Tintin(https://jv.wikipedia.org/wiki/Tintin) ing Inggris]
* [Mailing list para penggemar Tintin(https://jv.wikipedia.org/wiki/Tintin) ing Indonesia]
* [Situs resmi para penggemar Tintin(https://jv.wikipedia.org/wiki/Tintin) ing Indonesia.]
ICD

***International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems*** utawa dicekak **ICD** iku siji sistem klasifikasi lelara lan manéka warna jinis tandha, simptoma, kelainan, komplain lan jalaran èksternal lelara. Saben kondhisi kaséhatan diwènèhi kategori lan kodhe. ICD dipublikasèkaké déning Organisasi Kaséhatan Donya lan dipigunakaké kanggo morbiditas, mortalitas, sistim reimbursemen lan minangka panunjang kaputusan sajeroning kadhokteran.

## ICD-9 
*Pirsani: Pratélan kodhe ICD-9*

ICD-9 iku siji publikasi déning WHO ing taun 1977, wektu iki, National Center for Health Statistics ing Amérika Sarékat wis gawé èkstènsi saka kelanjutan sistim iki sing bisa luwih daya guna dianggo data mobiditas lan péranganing procedure codes wis ana ing http://www.instacode.com/news-icd10-demystified.htm , Pérangan èkstènsi iki sinebut "ICD-9-CM", nganggo panambahan CM kanggo parujukan ing "Clinical Modification".

## ICD-10 
*Pirsani: Pratélan kodhe ICD-10*
ICD-10

Ing ngisor iki **pratélan ICD-10** kanggo kodhe klasifikasi, kanggo vèrsi taun 2007 ana ing http://www.who.int/classifications/apps/icd/icd10online/

## Pranala njaba 
* ICD versi 2006 saka WHO
Pratélan kodhe ICD-9

Ing ngisor iki **daftar kodhe ICD-9**

* Daftar kodhe ICD-9 001-139: panyakit infèksi lan parsitik
* Daftar kodhe ICD-9 140-239: Neoplasmse
* Daftar kodhe ICD-9 240-279: Endokrin, nutritional lan metabolic panyakit, lan kelainan imunitas
* Daftar kodhe ICD-9 280-289: Panyakit getih organ pambangun getih
* Daftar kodhe ICD-9 290-319: Panyakit méntal
* Daftar kodhe ICD-9 320-359: Panyakit sistem saraf
* Daftar kodhe ICD-9 360-389: Panyakit organ perasa
* Daftar kodhe ICD-9 390-459: Panyakit sistem sirkulasi
* Daftar kodhe ICD-9 460-519: Panyakit sistem pernapasan
* Daftar kodhe ICD-9 520-579: Panyakit sistem pencernaan
* Daftar kodhe ICD-9 580-629: Panyakit sistem genitourinary
* Daftar kodhe ICD-9 630-676: Komplikasi kehamilan, kelairan, lan puerperium
* Daftar kodhe ICD-9 680-709: Panyakit kulit lan subcutaneous tissue
* Daftar kodhe ICD-9 710-739: Panyakit sistem musculoskeletal lan connective tissue
* Daftar kodhe ICD-9 740-759: Congenital anomalies
* Daftar kodhe ICD-9 760-779: Kondhisi mirunggan saka perinatal period
* Daftar kodhe ICD-9 780-799: Tandha-tandha, tandha, lan kondisi panyakit
* Daftar kodhe ICD-9 800-999: Tatu lan keracunan
* Daftar kodhe ICD-9 E lan V codes: external causes of injury lan supplemental classification

## Uga delengen 
* International Statistical Classification of Panyakit lan Related Health Problems: ICD-9—provides multiple external links for looking up ICD codes
* MS Access MDB file  at United States Department of Health lan Human Services in the downloads section at the bottom
Kapas

thumb|300px|Kapas kang siyap dipanèn
**Kapas** iku siji serat lembut kang tuwuh ing saubengé wiji tuwuhan kapas, siji 'shrub' kang tuwuh ana ing laladan tropis lan subtropis. Fiber iki sabanjuré digulung dadi benang lan kanggo gawé kain utawa tèkstil.

Kapas minangka tuwuhan kang duwé aji amarga mung watara 10% saka bobot kasaré ilang sajeroning pamrosèsan. Nalika lilin, protèin, lll disingkiraké, sisané ya iku polimer alami saka selulosa murni. Selulosa iki tumata saéngga mènèhi kapas sipat kakuwatan, durabilitas, daya serap kang unik.

## Uga delengen 
* Gin kapas

## Réferènsi lan wacan 
* *The Thames and Hudson Manual of Dyes and Fabrics*, Joyce Storey, 1978
* Photo documentation and commentary on collateral damage to the environment from cotton spraying

## Pranala njaba 
* Cotton Incorporated - a cotton industry trade group
* New York Cotton Futures Prices  (30 Minute Delay)
* New York Board of Trade
* Cotton on the Net: The Cotton Market Directory
* USDA AMS - Market News Reports - Cotton Reports
* Commodity Futures & Financial Market Charts
* U.S. Department of Agriculture
* Cotton Council International 
* Cotton Foundation
* ACSA International Cotton Institute 
* The Supima Association
* American Cotton Shippers Association
* American Textile Manufactures Institute
* Cotton Incorporated
* International Cotton Advisory Committee
* Cotton on the Net Home Page
* National Cotton Council News and Current Events
* The Land of Cotton News Magazine
* The Seam
* eCotton
* Plains Cotton Cooperative Association
* American Cotton Shippers Association
* Agricultural Marketing Service
* International Cotton Association
Angkup

[thumb|Tetramerous flower of *[Ludwigia|Ludwigia octovalvis* showing petals and sepals.]]
**Angkup** utawa **slaga** (Basa Latin: *sépal*, camboran saka *separatus* "separate" + *petalum* "petal") iku péranganing kembang ing jinis tetuwuhan ngembang. Angkup akèh-akèhé awarna ijo lan dunungé ana ing sangisoré *petal*. Minangka bagéan sing nyawiji,  angkup nyawiji wujud tapih, lan saklumpukan pétal diarani *corolla* utawa godhong makutha. Sawisé kagabung, loro wangun iki diarani ***perianth*** (makutha?) saka siji kembang.

## Réferènsi 
## Uga delengen 
Morfologi tetuwuhan
Godhong mahkota (kembang)

Primrose Willowherb* (*Ludwigia octovalvis*) nuduhaké pétal lan slaga (sépal).]]
**Pétal** (saka Basa Yunani kuna *pétalon* "godhong", "pelat tipis") utawa godhong makutha) iku bagéan saka makutha siji kembang. *Corolla'' iku gabungan saka pétal lan slaga (sépal) ing siji kembang. 

## Galeri

Image:Cherry petal drop covers ground.JPG|Pink Cherry petals which have fallen from cherry blossoms.

## Rujukan
Klasifikasi èlmiah

**Klasifikasi èlmiah** bisa tegesé:

* Klasifikasi kimia
* Taksonomi, praktèk lan èlmu kategorisasi

## Biologi
* Kalsifikasi biologi
* Taksonomi Alpha, èlmu kanggo nemu, njelasaké lan maringi jeneng marang organisme
* Taksonomi Linnaean, sistem klasifikasi èlmiah klasik
* Kladistika, cara anyar nata kelas organisme, dhedhasar mung miturut filogèni
* Klasifikasi virus, maringi jeneng lan mapanaké virus

## Astronomi
* Klasifikasi Stellar
* Klasifikasi morfologi galaksi

## Uga delengen 
* Kategorisasi, umum
*Klasifikasi èlmu (Peirce)
* Jeneng sistematis
Malvales

yaiku salah siji bangsa tetuwuhan ngembang sing kalebu sajeroning klad eurosids II, rosids, core eudicots, eudicots (Sistem klasifikasi APG II). Bangsa iki uga diakoni minangka takson sajeroning sistem klasifikasi Cronquist lan kacakup sajeroning anak kelas Dilleniidae, kelas Magnoliopsida.

Anggota paling wigati ya iku Malvaceae, sing myakup akèh taduran migunani, kanthi 4.000 jinis anggota lan dadi suku gedhé dhéwé ing bangsa iki.

## Suku/familia 
;Sistem APG II
*Bixaceae - suku kesumba-kesumbaan
*Cistaceae
*Cochlospermaceae
*Cytinaceae
*Diegodendraceae
*Dipterocarpaceae - suku meranti-merantian (nyakup meranti, keruing, lan manéka tuwuhan kayu utama liyané)
*Malvaceae (*sensu lato*, nyakup uga Bombacaceae, Sterculiaceae, lan Tiliaceae) - suku kapas-kapasan
*Muntingiaceae
*Neuradaceae
*Sarcolaenaceae
*Sphaerosepalaceae
*Thymelaeaceae - suku gaharu-gaharuan

; Sistem Cronquist
Miturut sistem Cronquist, Malvales mung nyakup Malvaceae (s.l.) ditambah Elaeocarpaceae. Sapérangan suku sing dilebokaké Malvales miturut APG II dilebokaké sajeroning dalam Violales.

## Cathetan sikil
Gramedia Pustaka Utama

right|150px|Logo Gramedia Pustaka Utama

**Gramedia Pustaka Utama** iku anak parusahan saka Golongan Kompas Gramedia sing makarya ing babagan panerbitan buku lan mbabar buku wiwit taun 1974. Buku fiksi pisanan sing kababar pangecapan iki yaiku novèl *Karmila*, karya Marga T, sing disusul karo buku seri anak-anak kaya ***Cerita dari Lima Bawana***, ***Album Cerita Ternama***, lll. Terbitan buku non-fiksi pisanan Gramedia yaiku ***Hanya Satu Bumi*** karya Barbara Ward lan René Dubois kanthi kerjasama karo Yeyasan Obor.

**Gramedia Pustaka Utama** tansah mbabar buku-buku apik, saka pertalan utawa karya asli jero nagara, antarané kanggo jinis fiksi yaiku Harry Potter karya JK. Rowling, novel2 karya Sidney Sheldon, Agatha Christie, Marry Higgins Clark, Sandara Brown, novel2 Mira W, Maria A. Sardjono, Hilman, lan isih akèh manèh. Kanggo nonfiksi ana karya2 Robert Kiyosaki, Stephen Covey, Vincent Gasperz, Tung Desem Waringin, Rhenald Kasali, Adi Gunawan, lan sapanunggalané.

## Pranala njaba 
* Situs resmi
Durian

The **durian** (  )  minangka woh saka pirang-pirang jinis wit sing kalebu genus *Durio* . Ana 30 spesies *Durio sing* diakoni, paling ora sangang ing antarane ngasilake buah sing bisa dipangan, kanthi luwih saka 300 jinis jeneng ing Thailand lan 100 ing Malaysia, ing taun 1987.   *Durio zibethinus* minangka siji-sijine spesies sing kasedhiya ing pasar internasional: spesies liyane didol ing wilayah lokal. Iki asale saka Kalimantan lan Sumatra . 

Diarani ing sawetara wilayah minangka "raja woh-wohan",  durian iki khas amarga ukurane amba, ambu sing kuwat, lan kulit sing ditemokake ing eri . Woh iki bisa tuwuh nganti  dawane lan  diameteripun, lan umume bobote  . Wujude wiwit oblong nganti bunder, warna kulit kasebut ijo nganti coklat, lan daginge kuning semu abang, gumantung karo spesies kasebut.

Sawetara wong nganggep durian minangka wangi sing enak banget, dene sing liyane arum ambu ora enak banget. Ambu kasebut nyebabake reaksi saka apresiasi sing jero dadi njijiki, lan wis diterangake macem-macem minangka bawang busuk, turpentine, lan limbah mentah. Terus-terusan ambune, sing bisa suwe nganti pirang-pirang dina, nyebabake hotel lan layanan transportasi umum ing Asia Tenggara nglarang woh-wohan kasebut. Nanging, naturalis Inggris abad kesembilan belas Alfred Russel Wallace nggambarake daginge minangka " pengawal kaya karo rasa almond ". Daging bisa dikonsumsi kanthi macem-macem tahap mateng, lan digunakake kanggo ngicipi macem-macem panganan cuci mulut gurih lan legi ing masakan Asia Tenggara . Wiji uga bisa dipangan nalika mateng.
kiri|jmpl| Kembang durian biasane ditutup nalika awan
[jmpl|Wit durian Juvenile ing [Malaysia . Spesimen sing diwasa bisa tuwuh nganti ]]
ka|jmpl| Kultivasi durian sing beda asring duwe warna sing beda. D101 (tengen) duwe daging kuning sing sugih, jelas bisa dibedakake karo macem-macem liyane (kiwa).
jmpl| Durian lokal ing Cigudeg, Bogor
[jmpl| Durian didol cedhak [Kutha Cirebon|Cirebon, Indonesia]]

Barkas:Durian Patong Thajsko 2018 1.jpg|Pasar Durian ing Thailand
Barkas:Tempoyak.jpg|*Tempoyak*, digawe saka durian fermentasi ing Bandung, Jawa Barat, Indonesia
Barkas:Tempoyak Ikan Patin 3.JPG|*Tempoyak ikan patin*, lele ing kari tempoyak, Palembang, Sumatra Selatan, Indonesia
Barkas:Ketan saus durian.jpg|*Durian* ketan, sega ketan saus durian ing Indonesia
Barkas:Durian_cake.jpg|Kue durian digawe saka *dodol* rasa durian, permen tradisional Indonesia sing khas
Barkas:Keripik Durian Medan.JPG|*Keripik durian Medan* (chip durian) ing Medan, Sumatera Utara, Indonesia
Barkas:Es Durian.jpg|Es krim durian pinggir dalan ing Bogor, Jawa Barat, Indonesia
Barkas:Durian Gelato.JPG|Gelato durian ing Singapura
Barkas:Durianlog.JPG|Log Yule sing rasane Durian
Barkas:Durian Keju Bollen Opened.JPG|*Durian Keju Bollen*, jajanan sing diisi keju lan krim durian ing Bandung, Jawa Barat, Indonesia
Barkas:Durian Pancake.jpg|Durake pancake ing Indonesia
Barkas:Durian Crêpe in Malaysia.jpg|Durian crêpe ing Malaysia
Barkas:Tart durian Pontianak.JPG|Kue durian saka Pontianak, Kalimantan Barat, Indonesia

## Referensi
Canthèl

**Sorgum** utawa **canthèl** (*Sorghum* spp.) iku tetuwuhan serbaguna sing bisa kanggo sumber pangan, pakan kéwan lan bahan baku indhustri. Minangka bahan pangan angka 5, sorgum ana ing urutan angka 5 sawisé gandum, jagung, pari, lan jelai. Sorgum minangka panganan pokok wigati ing Asia Kidul lan Afrika sub-sahara.

## Spesies 
* *Sorghum almum* 
* *Sorghum amplum* 
* *Sorghum angustum* 
* *Sorghum arundinaceum* 
* *Sorghum bicolor*
* *Sorghum brachypodum* 
* *Sorghum bulbosum* 
* *Sorghum burmahicum* 
* *Sorghum controversum* 
* *Sorghum drummondii* 
* *Sorghum ecarinatum* 
* *Sorghum exstans* 
* *Sorghum grande* 
* *Sorghum halepense* 
* *Sorghum interjectum* 
* *Sorghum intrans* 
* *Sorghum laxiflorum* 
* *Sorghum leiocladum* 
* *Sorghum macrospermum* 
* *Sorghum matarankense* 
* *Sorghum miliaceum* 
* *Sorghum nitidum* 
* *Sorghum plumosum* 
* *Sorghum propinquum* 
* *Sorghum purpureosericeum* 
* *Sorghum stipoideum* 
* *Sorghum timorense* 
* *Sorghum trichocladum* 
* *Sorghum versicolor* 
* *Sorghum virgatum*
* *Sorghum vulgare*
* *Andropogon sorghum*

## Pranala njaba 
* FAO Report (1995) "Sorghum and millets in human nutrition"
* FAO "Compendium on post-harvest operations" — Contains discussion on origin, processing and uses of sorghum 
* Alternative Field Crops
* ITIS 42106  2002-09-22
* ICRISAT 
* Grain Sorghum Irrigation 
*Sorghum on US Grains Council Web Site
*National Grain Sorghum Producers
*National Sweet Sorghum Producers and Processors Association
*http://www.grains.org/galleries/default-file/Sorghum%20Handbook.pdf  - Sorghum Handbook
*Sorghum Growth Stages 
* Sequencing of the Sorghum Genome by Methylation Filtration
*Risk management of cyanide (prussic acid) and nitrates in sorghum crops
*Preliminary assembly and annotation of sorghum bicolor genome
Tetanduran runjung

**Tetumbuhan runjung** utawa **Pinophyta**, utawa kondhang kanthi jeneng **konifèr** (**Coniferae**), minangka saklompok tetuwuhan wiji kabukak (Gymnospermae) kanthi ciri sing paling jelas ya iku nduawèni runjung ("cone") minangka sing gawa wiji. Golongan iki biyèn sajeroning klasifikasi ana ing takson "kelas" nanging saiki dadi divisio dhéwé sawisé diweruhi yèn pamisahan Gymnospermae lan Angiospermae kanthi kladistik ya iku *polifiletik*.

Kurang luwih ana 550 spésies anggota divisio iki, wujud grumbul, perdhu utawa wit. Akèh-akèhé anggota golongan iki duwé tajuk awangun krucut lan ndarbèni godhong sing dawa (lanset) utawa awangun dom (saéngga dikenal uga minangka '*tetuwuhan agodhong dom). Wangun godhong kaya iku dianggep adhaptasi marang habitat mèh kabèh anggotané sing akèh urip ing wewengkon sing hawané adhem, kaya ing saubengé kutub (*circumpolar*) utawa ing pagunungan.

## Gladri gambar 

Gambar:Pinus_jantan.jpg|Strobili (runjung) pembawa serbuk sari (sel kelamin lanang)
Gambar:Runjung_1_betina.jpg|Runjung wadon tahap sangat mudha
Gambar:Runjung 2 betina.jpg|Runjung wadon mudha siyap membesar
Gambar:Runjung sangat muda dan remaja pada satu tangkai.jpg|Dua tahap perkembangan runjung wadon
Gambar:Runjung betina hampir masak.jpg|Runjung wadon yang hampir masak.
Gambar:Runjung_tusam_gunung.jpg|Runjung *Pinus mugo'' yang telah masak.
Wadhuk Sermo

**Wadhuk Sermo** iku salah sawijiné papan wisata ing Kacamatan Kokap,Kabupatèn Kulon Progo ing wewengkon DIY. Wadhuk Sermo nduwé kaanan alam sing nduwé potensi minangka kawasan wisata, lan wektu iki wis gawé raméning jagad pariwisata ing Kabupatèn Kulon Progo. Wadhuk Sermo dadi jujugan wong sing padha plesiran, uga dadi sarana wong-wong sing nduwè hobi mancing. Masyarakat sakiwa tengené Wadhuk Sermo uga ana sing nggunakaké wadhuk kanggo ngingu iwak kanthi yasa keramba. Malah ing sadhuwuré keramba diyasa omah apung kanggo lèrèn lan mangan-mangan. Mula wis cetha manawa Wadhuk Sermo iku diupakara lan dirumat kanthi becik, bakal dadi salah sawijining obyèk sing bisa diunggulaké ing Yogyakarta, mligine kanggo Kabupatèn Kulon Progo. Wadhuk sing digawé taun 1993 iku minangka siji-sijiné wadhuk sing ana ing Dhaérah Istiméwa Ngayogyakarta.
Sikas

**Sikas** utawa **Pakis haji** iku saklompok tetuwuhan wiji kabukak sing kagabung sajeroning marga pakis haji utawa *Cycas* lan uga minangka siji-sijiné génus sajroning suku pakishaji-pakishajian (*Cycadaceae*). Masarakat awam ing Indonesia mangerténi pakis haji saka sawatara spésies sing biyasa ditandur ing taman-taman kaya palem, ya iku *C. rumphii*, *C. javana*, sarta *C. revoluta* (sikas jepang).

Sikas duwé habitus mèmpaer palem, nanging sejatiné adoh banget kakerabatané. Kamiripan iki asal saka susunan anak godhongé sing kasusun pasang-pasangan. Kabèh sikas duwé omah loro (*dioecious*) saéngga ana tetuwuhan lanang lan wadon. Serbuk sari diasilaké déning tetuwuhan lanang saka runjung gedhé siyang tuwuh saka pucuking wit. Piranti wadon mèmpaer godhong kanthi wiji-wiji tuwuh saka sisih. Piranti wadon tuwuh saka sela-sela ketiak godhong.

thumb|left|200px|Tuwuhan wadon *Cycas circinalis*.|pra=Special:FilePath/Cycas_circinalis_female.jpg
thumb|left|200px|Tuwuhan lanang *Cycas circinalis*.|pra=Special:FilePath/C_circinalis_male.jpg
Oyot sawatara jinis sikas bisa diinfeksi déning sajinis Cyanobacteria, *Anabaena cycadeae*, sing duwé sipat (simbiosis mutualistis). Oyot sing kainfeksi bakal mbentuk bintil-bintil sing isi jinis renik mau.

Sawetara sikas sing gedhé bisa dipangan pérangan teras wité, amarga ngandhut pathi sajeroning gunggung sing lumayan akèh.

## Pranala njaba 
* Forum Sikas Indonesia
Gametofit

Sajeroning tetuwuhan lan ganggang sing ngalami *alternation of generations* utawa owah-owahan générasi, siji **gametofit** (saka Basa Inggris: gametophyte), iku struktur, utawa phase multisèlular, sing haploid, ngandhut siji sèt kromosom:

Gametofit mrodhuksi gamèt lanag utawa wadon (utawa loro-loroné), kanthi sawiji prosès pamérangan sèl sing diarani mitosis. Fusi gamèt lanang lan wadon ngasilaké diploid zygote, sing kadhapur saka anané pamérangan sèl mitosis sing makaping-kaping dadi sawiji sporofit multisèl. 
Amarga sporofit iku asil fusi saka rong gamèt haploid, mula sèlé dadi diploid, ngandhut rong sèt kromosom. Sporofit mateng mrodhuksi spora liwat prosès sing diarani meiosis, kadhangkala sinebut *reduction division* sebab pasangan kromosom dipisah sapisan manèh kanggo mbentuk sèl tunggal. Amarga saka iku spora iku haploid lan mbentuk dadi siji gametafit haploid.

Sajeroning lumut, liverworts lan hornworts (bryophytes), gametofit minangka phase sing umum diweruhi sajeroning tetuwuhan. Pangembangan tataran wiwitan ing gametofit lulut (sawisé *germination* saka meiospore) diarani protonema.

Ing tetuwuhan dharat liyané, gametofit iku cilik banget (kaya déné sajeroning pakis lan kulawargané) utawa malah dikurangi kaya ing tetuwuhan ngembang (angiosperms), ya iku gametofit wadon (ovule) diarani **megagametofit** lan gametofit lanang (pollen) diarani **microgametofit**.

Ing sawatara ganggang ijo multisèlular, ganggang abang, utawa ganggang soklat (*Ulva* minangka contoné), sporofit lan gametofit kerep mèh padha (*isomorphic*), nanging ing sawatara spésies gametofit diilangi (*may be reduced*).

## Uga delengen 
*Sporofit
*Owah-owahan générasi
*Archegonium
*Antheridium
Fisiologi tetanduran

thumb|A germination rate experiment

**Fisiologi tetuwuhan** iku péranganing botani kang magepokan karo fungsi, utawa fisiologi, tetuwuhan. Babagan kang cedhak karo ngélmu iki kalebu morfologi tetuwuhan (struktur tetuwuhan), ékologi tetuwuhan (interaksi karo lingkungan), *phytochemistry* (*biochemistry* saka tetuwuhan), biologi sèl, lan biologi molekular.

## Uga delengen 
* Anatomi tetuwuhan
* Morfologi tetuwuhan

## Réferènsi 
### Wacan 
* 
* 
* Salisbury, Frank B. & Ross, Cleon W. (1992). *Plant physiology*, 4th, Belmont, California: Wadsworth Publishing. ISBN 0-534-15162-0.

## Pranala njaba 
*American Society of Plant Biologists
**New Phytologist* free Tansley Reviews 
**Plant Physiology* online study aid
**Plant Ecophysiology Group - Universidad de La Laguna* 

### Jurnal èlmiah 
**General and Applied Plant Physiology*
**Journal of Plant Physiology*
**Plant Physiology*
Sèl endhog

**Sèl endhog** utawa ovum iku sèl réprodhuksi wadon asil saka ovarium (ovary). Sajeroning manungsa, endhog duwé ukuran garis tengah 145 µm. Ing akèh jinis kéwan minangka oosit (oocyte). Saliyaé iku, kéewan lan tetuwuhan uga ngasilaké endhog.
Endhog (disambiguasi)

**Endhog** bisa tegesé:
* endhog (biologi)
* endhog (panganan)
* sèl endhog (ovum) - sèl réproduksi sajeroning sato kéwan lan tetuwuhan
Alga

thumb|Alga

**Alga** (jamak *Algae*) utawa kerep uga karan **ganggang** iku saklompok organisme autotrof kang ora duwé organ kanthi prabédan fungsi kang nyata. Alga malah bisa dianggep ora duwé "organ" kaya kang diduwèni tetuwuhan (oyot, wit, godhong, lan sapanunggalané). Amarga saka iku, alga digolongaké uga minangka tetuwuhan talus. Alga nyakup organisme mawa sèl siji (*uniselular*) sarta mawa sèl akèh (*multiselular*).

## Golongan-golongan alga 
Sajeroning pustaka-pustaka biyèn, alga mesthi gagal diusahakaké mlebu sajeroning sawijining golongan, kang sèlé siji uga kang sèlé akèh. Salah siji contoné ya iku pamisahan alga kanthi sèl siji (upamané *Euglena* sajeroning Protozoa) saka alga kanthi sèl akèh (sajeroning Thallophyta). Ing tembé wuri disadhari sapenuhé yèn panglompokan minangka sawijining klad ora mungkinaké kanggo kabèh alga, malah sawisé dipisahaké dhedhasar organisasi sèlé, amarga sapérangan alga mawa sèl siji luwih cerak kerabaté karo alga mawa sèl akèh tinentu.

Saiki, alga ijo dilebokaké sajeroning golongan (klad) kang luwih cecerakan karo kabèh tetuwuhan fotosintetik (mbentuk klad Viridiplantae). Alga abang wujud golongan dhéwé (Rhodophycophyta utawa Rhodophyceae); semono uga alga pirang (Phaeophycophyta utawa Phaeophyceae) lan alga kaemasan (Chrysophyceae).

### Alga prokariotik 
Alga ijo-biru utawa Cyanobacteria mlebu sajeroning golongan baktèri. *Cyanobacteria* ndarbèni struktur sèl prokariotik kaya déné baktèri, lan bisa ngayahi fotosintesis langsung amarga duwé klorofil. Sadurungé, alga iki dikenal kanthi sebutan Cyanophyta lan bebarengan karo baktèri kalebu karajan Monera. Nanging sajeroning perkembangan sabanjuré, diweruhi yèn alga iki duwé karakteristik baktèri saéngga dilebokaké sajeroning golongan baktèri (Eubacteria).

### Alga eukariotik 
Alga liyané duwé struktur sèl eukariotik lan bisa ngayahi fotosintesis liwat kloroplas.

Alga eukariotik nyakup:
* Rhodophycophyta
* Chlorophycophyta
* Glaucophyta
* Euglenophyta
* Chlorarachniophyta
* Heterokont
* Haptophyta
* Cryptomonadophyta
* Dinoflagellata
SMA Negeri 1 Malang

**SMA Negeri 1 Malang**, iku Sekolah Menengah Atas Negeri, sing manggon ing jalan Tugu Utara No. 1, Malang, Jawa Wétan, Indonesia.  Bebarengan karo SMA Negeri 4 lan SMA Negeri 3, sekolah-sekolah iki dikenal kanthi jejuluk SMA Tugu, amarga manggon ing dalan Tugu sing misuwur ing kutha Malang.

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Situs resmi dari SMA Negeri 1 Malang 
* Situs resmi IKAMISA, '*IK*atan **A**lumni **MI**treka **SA**tata, SMA Negeri 1 Malang 
* Mailing list lintas angkatan para alumni SMA Negeri 1 Malang
* Group alumni SMA Negeri 1 Malang ing Facebook
* Fan page alumni SMA Negeri 1 Malang ing Facebook 
* Lokasi SMA Negeri 1 Malang ing Wikimapia