Situs Pangauban Barang Cagar Budaya Turi

jmpl
**Situs Pangauban Barang Cagar Budaya (BCB) Turi** (Carakan: ꦱꦶꦠꦸꦱ꧀ꦥꦔꦲꦸꦧ꧀ꦧꦤ꧀ꦧꦫꦁ​ꦕꦒꦂꦧꦸꦢꦪꦠꦸꦫꦶ)  inggih punika papan ingkang berfungsi kangge benda-benda cagar budaya ingkang dipunpanggihakén ing tlatah kabupaten sleman, mliginipun benda-benda cagar budaya ingkang asalipun saking kécamatan turi, kécamatan pakém, kécamatan ngaglik, lan kécamatan tèmpèl. 

Kayasa ing 2005 dados respons kaliyan kathahipun panggihan artefak kados fragmen arca, yoni, lingga, kala, makara, lan kemuncak candi ingkang dipunpanggihaken penduduk ing lahan pertanian lan konstruksi sawentawis lereng merapi, bcb turi dados wadah sawentawis kangge pengamanan awal saderengipun wonten proses konservasi lajengan. Wontenipun situs puniki gadhah tujuwan nyegah kerisakan utawi kaicalan cagar budaya akibat lampahan penanganan ingkang mboten profesional utawi perdagangan ilegal.

Sawetawis fungsi utami situs puniki ngliputi: 

# penyimpanan sawentawis lan pengamanan artefak saking tlatah kecamatan turi, pakem, ngaglik, lan tempel
# konservasi awal rupinipun pembersihan lan dokumentasi artefak saderengipun dipunlampahaken panaliten dening bpcb utawi dipunpameraken.
# pendidikan publik, program edukasi dhateng masyarakat lan pelajar sak enggen ngengingi wigatosipun palestantunan budaya.
# dukungan panaliten , dados basis data kangge riset arkeologi tingkat lokal lan akademik.

## Koleksi lan inventaris 
ngantos agustus 2021, wonten samboten-mbotenipun 194 artefak ingkang ke dekek ing bcb turi. pinten-pinten jinis koleksi utami: 

* arca-arca: representasi figur hindu–buddha kelebet ganesha, bodhisatwa ngantos buddha dhyani (aksobhya, amitabha).
* yoni lan lingga: landasan lan simbol kesuburan saking tradisi hindu.
* kala, makara, kemuncak: elemen dekorasi arsitektural candi, kathah ukuran fragmen.
* peripih, antefiks, lapik, lesung: potongan struktur candi kangge ritual lan simbol keagamaan.
* foto koleksi nyakup yoni saking ngaglik (b‑89), lingga semu asal dhekah, kala makara saking tempel, lan kemuncak candi saking klegung, sakepripun kacantum ing laman bpcb 

## Pangrumatan 
bcb turi dipunkelola sareng dening: 

* bpcb diy, dados koordinator teknis, tanggel jawab inggil konservasi lan katalogisasi.
* dinas kabudayan kabupaten sleman, nyengkuyung sarana, pelaporan panggihan, lan jalinan komunitas.
* pemerintah dhusun sak enggen, terlibat ngawasi panggihan lan nglibataken masyarakat supados tumut aktif nglindungi artefak.

## Tantangan 
sanadyan fungsional, situs puniki ngajengi tantangan kados : 

* winatesipun ruang penyimpanan tahan cuaca – kathah-kathah bangunan taksih semi kebikak, rentan kaliyan alam.
* minimipun tenaga konservator profesional, mila kathah proses pembersihan taksih dhasar.
* keterbatasan dana operasional, menunda pengadaan laboratorium alit , publikasi elmiyah, lan pameran kewates .

## Implikasi lan peran strategis 
bcb turi nggadhahi nilai strategis lebet: 

* menjaga wetahipun artefak lokal saking degradasi utawi perdagangan mboten tanggel jawab .
* menjadi puser kajian lokal, nyengkuyung siswa lan peneliti saking ugm lan instansi sarupi.
* mendukung pariwisata budaya sleman, kaliyan potensi pengembangan jalur wisata edukatif kados ingkang sampun dipunlampahaken dening portal jogja

## Rujukan: