open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Richard Stallman

[jmpl|ka|197px|Richard Stallman mènèhi caramah mawi judhul "*Copyright and Community*" ing [Wikimania|Wikimania 2005.]]

**Richard Matthew Stallman** (16 Maret 1953) iku pangadeg *free software movement*, proyèk GNU, lan *Free Software Foundation*. Dhèwèké uga sawijining *hacker* sing misuwur. Dhèwèké sing nggawé GNU Emacs, GNU C Compiler, lan GNU Debugger. Stallman uga sing nulis *GNU General Public License* (*GNU GPL* utawa *GPL*), lisensi piranti empuk bébas sing paling akèh dienggo, lan mènèhi ilham konsèp copyleft.
Pojok Kampung

Pojok kampung iki salah sawijining acara andhelane JTV Surabaya lan iki acara warta TV pratama ing Indonesia sing nganggo basa tlatah. Awal-awalé giyaran, pramila taun 2003-an, acarané tansah nganggo basa Jawa Surabayan kabèh. Nanging pramila taun 2005 iki, kanggo nguri-nguri wong sa-Jawa Timur kabèh, Pojok Kampung ya uga dibagi dadi telung sègmèn, ya iku:

1. Pojok Kampung Basa Kulonan: Nganggo basa kulonan, nanging ora persis kaya Jawa Tengahan

2. Pojok Madhurah: Warta basa Madhura sing disiaraken jam 3 sore, lan

3. Pojok Kampung: Sing nganggo basa Surabayaan, disiarne jam 9 bengi.

Acara warta iki tau diprotes déning wong-wong saka Jawa Tengah lan Kulonan, utamaning prakara basané sing dianggep kasar. Nanging acara iki uga olèh atur sapala saka masarakat soalé bisa dianggo nguri-uri wong supaya tetep ngerti Jawané.
Andy Warhol

thumb|right|Andy Warhol, kurang luwih 1965.

**Andy Warhol** (lair **Andrej Varhola** Pittsburgh, Pennsylvania, Amerika Sarékat, 6 Agustus 1928 – 22 Februari 1987) iku sawijining palukis Amerika, panggawé filem, panerbit lan tokoh gedhé ing aliran seni pop art. Wong tuwané Warhol asalé saka désa Mikova ing lor-wétané Slowak. Loro-loroné wong saka suku Rusyn.
Osama bin Laden

**Osama bin Laden** (lair ing Jeddah, 28 Juni 1957-tilar donya ing 2 Mèi 2011, Abbottabad, Pakistan) iku tokoh saka Saudi Arabia. Osama lair kanthi asma jangkep Usamah Bin Muhammad bin Awwad Bin Ladin. Osama lair saking palakramanipun ingkang rama kaliyan Alia Ghanem.
## Pandhidhikan 
Osama dados mahasiswa wonten ing Universitas King Abdul Aziz Jeddah. Bapakipun inggih punikau Mohammad bin laden ya iku wong tani saking yaman ingkang pindah wonten ing Arab Saudi amargi wonten perang donya kaping kalih. Nama-nama ingkang dipunsebat badhé dados gantosipun Osama:
# **Ayman Al-Zawahiri**
# **Saif Al-Adel**
# **Sulaiman Abu Gath**
# **Abu Hafiza**
# **Fazul Abdullah Mohammed**

## Uga delengen 
* Abdullah Azzam
* Taliban
* Mullah Omar
* Abu Musab al-Zarqawi

thumb|Osama bin Laden.
## Cathetan suku
Arkéologi

**Arkéologi** saka basa Yunani *archaeon* (jaman kuna) lan *logos* (ngèlmu) iku aliran ngèlmu sing nyinaoni barang-barang tinggalan saka jaman mbiyèn. Béda karo sajarah utawa ngèlmu histori sing nyinaoni barang-barang saka buku-buku utawa sumber tetulisan, arkéologi nyinaoni saka patemonan barang-barang utawa uga mau *material culture*.
Hippocrates

[thumb|240px|right|Hippocrates, gambar hipotètis saka [abad kaping 19.]]

**Hippocrates saka Kos** (+/- 460 SM–380 SM) iku dhokter Yunani Kuna lan bisa diarani pangadeg ngèlmu kadhokteran. Mulané dhèwèké parabé "bapak kadhokteran".

Prabawa Hippocrates isih ana nganti saiki, saikiya kabèh calon dhokter isih kudu manyebut "Sumpah Hippocrates" sing isiné ya iku para dhokter kudu gelem nulungi manungsa, ora namung golèk bathi.
Kamaharajan Rum

**Kamaharajan Rum** (Latin: *IMPERIVM ROMANVM* utawa *Imperium Romanum*) iku siji èntitas pulitik ing Meditèrani kang gedhé dhéwé sing tau ana. Sajarah èntitas pulitik iki wiwité saka didegakéné kutha Roma ing Itali ing taun 753 SM. Wewengkon jajahané kalebu pulo Britania ing ujung kulon nganti Mesir ing kidul lan Mesopotamia (Irak) ing ujung wétan. Kamaharajan iki dibedhah déning wong-wong Barbaria ing taun 476 (CDLXXVI). Prabawa kamaharajan iki nganti tekan Asia. Konon nagara Funan ing Vietnam uga kena prabawa Kemaharajan Rum nganti ngetokaké mata dhuwit standhar.

### Pratélan Provinsi 
Pratélan *Provinciae* (provinsi) Rum ing basa Latin:

* Achaea
* Arménia
* Armorica
* Bithynia
* Britannia
* Cyrenaica
* Gallia Cisalpina
* Gallia Lugdunensis
* Gallia Narbonensis
* Germania Inferior
* Hispania Tarragonensis
* Itali
* Mauretania
* Moesia
* Pamphylia et Cilicia
* Pannonia
* Sarmatia
* Syria et Coele
SPQR

thumb|200px|**S**enatus **P**opulus**q**ue **R**omanus
**SPQR** iku cekakan saka tembung Latin *Senatus Populusque Romanus*. Tegesé ya iku: "Senat lan Rakyat Roma."

Ukara iki katulis ing cagak-cagak legiun Roma lan jeneng resmi Républik Roma lan Kakaisaran Romawi. Ukara iki uga katulis ing lambang kutha Roma modern lan mulané uga katulis ing endi-endi, saka tutupan gorong-gorong nganti fasade gedhong-gedhong ing kutha.

thumb|200px|Tutupan gorong-gorong Roma karo inskripsi SPQR

Akèh vèrsi sing dicaritakaké bab tegesé cekakan iki, miturut dhéklinasi (takrifan) "R"; Romanus ("Rakyat Roma") lan Romæ ("Rakyaté saka kutha Roma"). Anging sing umum dhéwé katulis ing cagak Trajan: *Senatus Populusque Romanus*, lan vèrsi iki sing akèh dhéwé dienggo.
Atéisme

[thumb|right|250px|Panulis [Prancis abad kaping 18, Baron d'Holbach iku salah siji wong pisanan sing nyebut dhèwèké atéis. Sajeroning buku *The System of Nature* (1770), panjenengané nglukisaké jagad raya sajeroning pangertèn matérialisme filsafat, determinisme sing ciut, lan atéisme. Buku iki lan bukuné *Common Sense* (1772) dikutuk déning Parlemèn Paris, lan salinan-salinané diobong ing ngarep umum.]]

**Atéisme** iku ilèn kapracayan sing ora pracaya yèn ana Allah utawa Déwa utawa panulakan marang téisme.. Tembung atéisme dijupuk saka basa Yunani *a-* (ora (*alpha privans*)) lan *theos* (Allah/Déwa). Ing jaman saiki akèh wong sing nganut ilèn iki.

## Uga delengen 
* Agnostisisme

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* The Philosophy of Atheism  déning Emma Goldman
* Ateisme ing *The Internet Encyclopedia of Philosophy*
* Ateisme ing situs bbc.co.uk.
* Ateispedia Indonésia
Humanisme

**Humanisme** iku aliran kapracayan sing ngutamakaké manungsa. Béda karo aliran liyané sing ngutamakaké Allah utawa Déwa-Dèwi. Panganut aliran iki diarani humanis.
Agnostisisme

jmpl|ka|190px|*Gusti bisa ana, uga bisa ora. Nanging sing cetha, aku kudu urip kanthi pener sanajan ora ngerti wangsulan kang pungkasan.*
**Agnostisisme** (Carakan: ꦲꦒ꧀ꦤꦺꦴꦱ꧀ꦠꦶꦱꦶꦱ꧀ꦩꦼ; basa Indhonésia: *Agnostisisme*) ya iku sawijining aliran kapracayan. Aliran iki béda karo ateisme: wong atéis pracaya yèn Allah utawa Déwa iku ora ana, wondéné wong agnostik iku ora ngerti yèn Allah utawa Déwa iku ana utawa ora lan ora preduli.

## Uga delengen 
* Catur kawicaksanaan
* Èksistènsialisme
* Filsafat manungsa
* Sangkané kauripan

## Kapustakan 
**Buku**

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

**Buku lawas**
* 
* 
* 
* 

## Pranala jaba 
* Roh ing Filsafat lan Tasawuf Islam.
* Sinau Filsafat Tresna.
Garudha (mitologi)

:***Garuda*** *uga bisa ngrujuk ing maskapé pamaburan Indonésia, Garuda Indonésia.*

**Garudha** (pasang aksara basa Sangskreta: **Garuḍa**, basa Pāli: **Garuḷa**) iku salah sijining déwa ing agama Hindhu lan Buda. Dhèwèké wahana Bathara Wisnu, salah siji Trimurti utawa manifestasi Allah ing agama Hindhu. Garudha digambaraké nduwé awak emas, wujud putih, nduwé suwiwi abang. Cucuk lan suwiwiné mèmper **manuk garudha**, nanging awaké kaya manungsa. Ukurané gedhé dadi bisa ngalang-ngalangi srengéngé.

## Dasanama Garudha 
Garudha nduwé akèh dasanama:

### Jeneng-jeneng liya Garudha 
* Kaśyapi
* Wainateya
* Suparna
* Garutmān
* Dakṣāya
* Śālmalin
* Tārkṣya
* Wināyaka

### Jeneng-jeneng paraban 
* Sitānana, 'rai putih’.
* Rakta-pakṣa, ‘suwiwi abang’.
* Śweta-rohita, ‘sang putih abang’.
* Suwarṇakāya ‘awak emas’.
* Gaganeśwara ‘raja langit’.
* Khageśwara, ‘raja manuk'.
* Nāgāntaka, 'sing matèni naga’.
* Pannaganāśana, ‘sing matèni naga’.
* Sarpārāti, ‘musuh ula-ula’.
* Taraswin, ‘sing gelis’.
* Rasāyana, ‘sing gelis’.
* Kāmachārin, ‘sing seneng lunga karepé dhéwé’.
* Kāmāyus, ‘sing urip seneng’.
* Chirād, ‘mangan akèh’.
* Wiṣṇuratha, ‘wahana Wisnu’.
* Amṛtāharaṇa, ‘maling amreta’.
* Sudhāhara, ‘maling’
* Surendrajit, ‘panakluk Indra’.
* Bajrajit, ‘panakluk kilat’.

## Lambang nagara 
Garudha iku uga dienggo dadi lambang nagara Indonésia, Thailand lan nagara-nagara liyané. Ing ngisor iki kapacak gambaré lambang-lambang sawatara nagara lan tlatah sing ora kabèh iku Garudha nanging mèmper.

Image:Coat of Arms of Indonesia Garuda Pancasila.svg|Lambang Indonésia
Gambar:Thai Garuda emblem.png|Lambang Thailand

## Lambang kutha 
Garudha dienggo dadi lambang kutha krajan Mongolia, Ulan Bator.

Gambar:Ulanbataar.svg|Lambang Ulan Bator
Bertrand Russell

**Bertrand Arthur William Russell**, 3rd Earl Russell, OM, FRS punika matematikawan, filsuf, lan pamikir umum kelairan Britania Raya. Piyambak kagungan pangaribawa ing bidhang matematika, logika, teori himpunan, sarta mapinten-pinten cabang filsafat analitis. Piyambak dipunanggep salah satunggaling pamikir logika ingkang misuwur ing permulaning abad kaping 20. Piyambak ugi panjangkaring aliran filsafat analitis sesarengan kaliyan Gottlob Frege, kancamitra piyambak G. E. Moore, sarta muridipun Ludwig Wittgenstein.

Sesarengan kaliyan tiyang ingkang rumiyin dados gurunipun, inggih punika A. N. Whitehead, Russell nyerat Principia Mathematica, karya ingkang nggadhahi peran wigati ing perkembangan logika klasik sarta salah satunggaling usaha ingkang ancik kangge ngringkes sedaya bidhang matematika dhateng logika (logisisme). Tulisan Russell kanthi irah-irahan "On Denoting" kaanggep paradigma ing filsafat.

Russell punika sami kaengga pasifis ingkang nganjuraken pamuangan dhateng imperialisme sarta ndherekaken Liga India. Piyambak dipundhawahi jalaran pamanggihipun pasifis ing Perang Donya I, saha rumiyin ndhukung kebijakan nyenengake Nazi Jerman anggitanipun Adolf Hitler, sadherekipun nggantos pamanggihipun ing tahun 1943 bilih perang punika punapa ingkang sampun kedah dipunlampahi minangka pilihan ingkang awon piyambak.  Sasampunipun Perang Donya II, Russell ngakeni hegemoni global Amerika Serikat, dipunmangertosi begja tinimbang hegemoni Soviet utawi boten wonten kapemimpunan global ingkang efektif, ngantos dipuncakupun ngangge senjata nuklir. Salajengipun piyambak ngecam totalitarianisme gaya Stalin, kengingandhatengaken kaplongipun Amerika Serikat ing Perang Vietnam, sarta dados salah satunggaling pamikir ingkang malih ageng nganjuraken pelucutan senjata nuklir.

Ing warsa 1950, Russell pikantuk Hadiah Nobel ing Bidhang Sastra "minangka pengakuan dhumateng karya-karyamipun ingkang maneka werni saha wigati, ing mriki piyambak nganjuraken cita-cita kemanusiaan sarta kamerdhikaan mikir".  Piyambak ugi nampi Medal De Morgan (1932), Sylvester Medal (1934), Kalinga Prize (1957), sarta Jerusalem Prize (1963).

## Sitiran
Ramayana

[thumb|250px|[Rama ditulungi déning para wanara ing peperangan karo Rahwana.]]
***Ramayana*** (basa Sangskreta: *Rāmāyaṇa,* Carakan: ꦫꦩꦪꦟ) iku salah siji saka rong wiracarita saka tanah India kang misuwur sanget. Wiracarita sijiné iku Mahabharata.

Carita iki nyaritakaké Dèwi Sinta, garwa Sri Rama kang diculik déning Rahwana.

## Vèrsi 
Kitab iki dianggep buku fiksi tuwa dhéwé sadonya yèn kitab Wéda ora lumebu pètungan. Kitab iku ditulis déning Walmiki kang kira-kira ing taun 300 SM. Carita iki banjur nyebar lan akèh banget variasiné kang ana ing njero India dhéwé utawa ing donya.

Ing tlatah Jawa, naskah Ramayana tuwa dhéwé tinemu iku Kakawin Ramayana. Carita iki kasebar lan lumebu dadi lakon wayang kanthi irah-irahan ing sawatara panggonan. Carita iki katatah ing Candhi Prambanan. Ing candhi iku, uga kagelar sendratari Ramayana ing platarané.

Sawetara iku, ing tanah Lumayu carita iki dadi kitab Hikayat Sri Rama, ing Thailand dadi Ramakien. Sawetara ahli uga nemu yèn Ramayana sumebar uga ing suku Indian, Amérika. Ana uga kang tinemu ing Siberia.

Kang paling béda yaiku ing Sri LankaSri Lanka. Ing tlatah iki Ravana dadi wong kang becik lan Rama dadi wong kang ngrusak Lanka. Ravana iku kecathet salah sijiné raja kang naté nyekel kuwasa ing tlatah iki.

## Lakuné carita 
Kejaba vèrsi Sri Lanka, lumrahé Ramayana nyritakaké lelakoné Sri Rama kang angrebut manèh Sita. Rahwana nyulik Sita supaya gelem dadi bojoné. Rama banjur ditulungi déning para wanara lan akhiré kasil ngrebut Sita.

## Pratélan kitab 
Wiracarita Ramayana ana pitu kitab kang asring sinebut *Saptakanda*. Urutan kitab nuduhaké carita kang kadadéan ing sajeroné Wiracarita Ramayana.

## Deleng uga 
* *Kakawin Ramayana*
* Garudha
* Wayang
* Candhi Prambanan

## Prabala njaba 
* Ramayana Resources 
* Èfèk Ramayana ing sadhéngah papan
Walmiki

**Walmiki** utawa **Valmiki** utawa **Balmiki** iku panulis utawa pujangga saka India kuna, sing kaanggep nganggit wiracarita Ramayana.

Apa dhèwèké tau ana apa namung legènda waé, ora ana sing mangertèni.
Beijing

280px|thumb|Lokasi Beijing
**Beijing** (北京, Hanyu Pinyin: Běijīng, Wade-Giles: Pei-ching; Postal System Pinyin: **Peking**), iku kutha krajan Républik Rakyat Tiongkok utawa RRC.

Kutha iki kang ndunungi 14 yuta lan kutha gedhé dhéwé sawisé Shanghai ing Tiongkok.

## Ulah raga 
Beijing dadi "tuan rumah" Olimpiade 2008 wiwit tanggal 8 nganti 24 Agustus 2008.

## Cathetan suku
Berlin

**Berlin** iku kutha krajan Jerman awit taun 1994. Sadurungé kutha iki kutha krajan Républik Dhémokratis Jerman saka taun 1949 - 1990 lan sadurungé saka taun 1871 - 1945 saka nagara Jerman tunggal. Kutha iki saiki (2004) sing ndunungi kurang luwih 3,5 yuta jiwa.

Saka taun 1961 - 1989 kutha Berlin dipisah karo Tembok Berlin. Pérangan kulon; Berlin Kulon dikawasani déning Jerman Kulon, minangka pérangan wétan; Berlin Wétan dikawasani déning Jerman Wétan.

Saliyané kutha, Berlin uga salah siji saka 16 praja Jerman.

Berlin-von Siegessaeule-114-Kanzleramt-2017-gje.jpg
Berlin-vom Funkturm-22-RBB-2006-gje.jpg
Berlin-Mauer-Bernauer Str-62-Gedenkstaette-2016-gje.jpg
Berlin-Mauer-Bernauer Str-22-2016-gje.jpg
Berlin-Kurfuerstendamm-162-Nr 48-Porsche-Wolford-2016-gje.jpg
Berlin-Kurfuerstendamm-171-Nr 52-Bally-Saint Laurent-2016-gje.jpg
Berlin-Nikolaikirche-08-2016-gje.jpg
Berlin Aussichten vom Dom asv2023-02 img01.jpg
Berlin-S-Bahnhof Hackescher Markt-04-2006-gje.jpg
Berlin-S-Bahnhof Hackescher Markt-02-2006-gje.jpg

## Pamérangan administrasi 
thumb|left|250px|*Pamérangan administratif kutha Berlin mawa "Bezirk" (garis putih). Garis abang iku wates "Bezirk" lawas sadurungé taun 2002*

## Tetengeran wigati 
* Berliner Stadtschloss
Kutha krajan

**Kutha krajan** (Carakan: ꦏꦹꦛꦏꦿꦴꦗꦴꦤ꧀) utawa **kutha karajan** (Carakan: ꦏꦹꦛꦏꦫꦴꦗꦴꦤ꧀) yaiku kutha papané kantor pamaréntah sing ngawasani siji tlatah utawa nagara. Contoné kutha krajan Provinsi Jawa Tengah iku Kutha Semarang, kutha krajan Kabupatèn Panaraga iku kutha Panaraga.

Conto kutha krajan nagara ing donya

*Indonesia: Jakarta
*Malaysia: Kuala Lumpur

## Deleng uga 
* Pratélan kutha karajan donya
Alkohol

**Alkohol** sajrone kimia yaiku senyawa organik kang duwé gugus  fungsional hidroksil (-OH) kaiket ing atom karbon. Sacara mirunggan, pusat karbon kudu jenuh, duwé ikatan tunggal karo telu ikatan taom kang liya.

## Cathetan sikil
Woh

thumb|250x250px|Woh-wohan ing kios pasar.|al=

Woh-wohan punika cara ingkang dipunginakaken déning tetuwuhan kembangan (inggih punika angiosperm) kanggé nyebaraken wijipunanipun. woh-wohan ingkang kasedhiya kanggé dipunmangan, kanthi tansah dipunginakaken ngginakaken gerakan manungsa lan satwa-satwa sanès ing sesambetan simbiosis ingkang dados sarana kanggé penyebaran wiji kanggé siji kelompok lan gizi kanggé kelompok sanèsipun; sanajan tenan, manungsa lan kathah satwa sanèsipun sampun dados gumantung dhateng woh-wohan minangka sumber pangan. Ing mangka wusananipun, woh-wohan njagi persentase ageng saking output pertanian donya, lan sawetawis (kados ta apel lan delima) sampun pikantuk teges budaya lan simbolis ingkang jembar.

]] 

Macem-macem jinis woh – woh sing mateng (prastawa) saking apel ngantos bluberi ngantos semangka; woh sing garing (prastawa) kalebet kacang lan beras lan kelapa; woh sing gumantung kalebet stroberi, rasberi, bluberi, lan pawpaw; lan woh sing múltipél kados ta nanas, tin, lan murbei – ndarbèni nilai komersial minangka panganan manungsa. Woh-wohan dipun santap kanthi seger lan ugi minangka selai, marmalade, lan panganan awetan woh sanèsipun. Woh-wohan ugi digunakaken sacara wiyar ing panganan olahan lan panganan proses (roti, kue, barang dipanggang, perasa, es krim, yogurt, sayuran kaléng, sayuran beku, lan panganan siap saji) lan ombèn-ombèn kados ta jus woh lan ombèn-ombèn alkohol (brandy, bir woh, anggur). Rempah-rempah kados vanili, lada ireng, lan paprika punika asalé saking woh-wohan. Woh zaitun dipencet kanggé njaluk minyak zaitun lan prosès sing padha ditrapaken marang woh-wohan lan sayuran liyané sing ngandhut minyak. Ana woh-wohan sing kasedhiya saben taun, dene woh-wohan liyané (kados bluberi lan apricot ing Inggris) gumantung marang kasedhiyan musiman.

## Sitiran
William Shakespeare

**William Shakespeare** (dibaptis 26 April 1564-23 April miturut tarikh Kalendher Julius utawa 3 Mèi 1616 miturut tarikh Kalendher Grégorius), inggih punika salah satunggaling panulis sandhiwara, pujangga, miwah juru paraga saking Inggris ingkang kagungan wibawa ageng ing jagad sastra basa Inggris lan dipunanggep dramawan ageng ingkang tanpa tanding. Panjenenganipun kerep dipunsebat minangka pujangga nasional Inggris lan "*Bard of Avon*" utawi kanthi sesinglon "*The Bard*". Karyanipun ingkang sampun dipunserat, kalebet kerjasama kaliyan sanesipun, ngemot kinten-kinten 39 sandhiwara, 154 soneta, telung puisi naratif dawa, lan sawetawis puisi sanesipun, ingkang sawetawisipun gadhah panganggit ingkang dereng masthi. Sandhiwaranipun sampun kapratelakaken dhumateng saben basa utama ingkang gesang lan dipuntedahaken langkung kathah tinimbang sandhiwara saking panganggit sanesipun.

Shakespeare tetap dados panulis ingkang ageng pengaruhingipun wonten sastra basa Inggris, lan karyanipun teras dipunajari lan dipuninterpretasi malih. Shakespeare lair lan mbabar wonten ing Stratford-upon-Avon, Warwickshire. Wonten ing yuswa 18 taun, piyambakipun krama kalih Anne Hathaway, ingkang sakingipun gadhah putra telu: Susanna, lan kembaran Hamnet miwah Judith. Ing antawising taun 1585 tumekaning 1592, piyambakipun ngawiti karir ingkang sukses wonten ing London minangka juru paraga, panganggit, miwah sesarengan pemilik (sharer) saking perusahaan sandhiwara ingkang sinebat Lord Chamberlain's Men, ingkang salajengipun dados King's Men. Wonten ing yuswa 49 taun (kinten-kinten taun 1613), piyambakipun katingal sampun pensiun lan wangsul dhateng Stratford, ing ngriku piyambakipun tilar donya tiga taun salajengipun. Rikala-rikala ingkang dipuncathet ngenani gesang pribadinipun Shakespeare boten kathah, punika ngundang spekulasi ageng babagan kados pundi rupinipun, seksualitasipun, kapercayan agaminipun, lan punapa karyanipun ingkang dipunatributaken dhateng piyambakipun pancen kasusun dening piyambakipun utawi sanesipun.

Panjenenganipun ngrembag kathahing karyanipun ingkang misuwur antawisipun taun 1589 ngantos 1613. Sandhiwara ingkang kapisanipun umumipun sandhiwara komedi lan sejarah, lan dipunkondhangaken minangka karya ageng wonten ing genre wau. Sasampunipun, piyambakipun nyerat sandhiwara tragèdi ngantos taun 1608, ing antawisingipun wonten "Hamlet", "Romeo lan Juliet", "Othello", "King Lear", lan "Macbeth", ingkang sami dipunanggep minangka karya ageng wonten sastra basa Inggris. Ing fase pungkasan gesangipun, piyambakipun nulis tragikomedi (uga dipunwastani romansa) lan kolaborasi kaliyan panganggit sandhiwara sanesipun.

## Buku
*  
*  
* 
*  
*  
*  
## Sitiran
Tani

[thumb|Tani ing [Kamboja.]]
**Tani** iku wong sing pagawéané mbudidaya tuwuhan, kaya ta pari, kembang, lan woh-wohan. Lumrahé ing Tanah Jawa, wong tani iku nandur pari. Tani uga bisa ing sagara, kaya nandur rumput laut.

## Paguyuban tani 
* La Via Campesina
* Federasi Serikat Petani Indonésia
* HKTI-Himpunan Kerukunan Tani Indonésia
* PETANI MANDIRI-Perobahan Tani Nelayan Indonésia Mandiri

## Tani kang misuwur 
* José Bové
* Jimmy Carter
* George Washington Carver
* Thomas Jefferson
* George Washington
* Liu Bang
* Zhu Yuanzhang
Jagung

Jagung
240px*Jagung*
**Taxonomi**

**Regnum**:Plantae
**Rumpun**:Magnoliophyta
**Kelas**:Liliopsida
**Ordo**:**Poales**

**Kulawarga**
&nbsp;&nbsp;**Zea mays**

**Jagung** iku panganan dhasar kang wigati nomer loro sajagat sawisé gandum lan sadurungé beras. Ing tanah Jawa lan sakiteré mligi wong Madura kang dhemen mangan jagung.

Jagung bisa thukul ing tlatah garing mulané disenengi wong Madura. Jagung sajatiné asalé saka jagat bawana Amérika. Para nimpuna ngira-ngira yèn jagung wis ditandur manungsa kurang luwih 6.500 - 12.000 taun kapungkur.

Jagung bisa digawé panganan warna-warna, kaya ta marning, brondong, lepet jagung lan bakwan jagung. Yèn digawé glepung jenengé maizéna, kena kanggo gawé jenang, nyamikan, kué putri ayu lan liya-liyané. Wit jagung (kang diarani *tebon*) bisa kanggo pakan sapi lan rajakaya liyané.

Jagung kalebu bahan pangan kang nanduré gampang lan akèh paédahé. Mangsa katiga utawa rendheng bisa nandur jagung. Yén katiga kudu gelem nyirami. Rabuké cukup rabuk kandhang lan uréa.

## Prodhuksi jagung lan perdagangan donya 
Indonesia ing taun 2012 lan 2013 mapani peringkat kaping 8 produsen jagung (pipilan garing) donya.  Prodhuksi taun 2013 suda taun 2012, yaiku saka 19.377.030 ton dadi 18.511.853 ton, sanadyan produktivitas (prodhuksi dipara ambané tuwuhan) mundhak.

Prodhusen jagung gedhé dhéwé saikine (dhata 2013) yaiku Amérika Sarékat (34,74% saka total prodhuksi donya); candhaké Tiongkok 21,46%; Brazil 7,89%; Argentina 3,16%, Ukraina 3,04%; India 2,29%; Meksiko 2,23%; Indonesia 1,82%; Prancis 1,48%; lan Kanadha 1,39%.

Jagung pipilan minangka komodhitas perdhagangan donya. Lumrahé jagung kang didol kanggo pakan ternak lan kanggo gawé glepung maizena. Adhedhasar dhata FAO, prodhuksi jagung donya taun 2013 yaiku 1.018 yuta ton luwih pipilan garing. Dhata prodhuksi saka sumber kang padha miturut nagara pangasil. Dhata iki ora nglebokaké prodhuksi jagung manis, jantèn (*babycorn*), lan jagung kanggo ijonan pakan ternak.

* = angka tidak resmi* 
F = perkiraan FAO

ki|jmpl|Tuwuhan jagung.
Républik

**Républik** iku nagara sing dipanggedhèni déning présidhèn. Présidhèn iku wakil rakyat sing dipilih ora sing ngwarisi kalungguhan saka wong tuwané.

Tembung républik iku dijupuk saka basa Latin: *res publica* (urusan umum).

## Jinis-jinis Nagara Républik 
* Républik Konstitusional - nagara kang Sirah nagara dipilih minangka wakil rakyat lan kudu ndhawuh nagara miturut konstitusi kang ana kang ngwatesi kadigdayan dedhawuh tumrap rakyaté. Sajeroning nagara Républik Konstitusional, èksekutif, lègislatif lan yudhikatif dipisahaké, saéngga ora ana kang nduwé kadigdayan mutlak.  
* Républik Parlemèntèr - Kepala Nagara dipilih, nanging dipisahaké karo Sirah Padhawuhan. 
* Républik Federal, konfederasi utawa fédherasi - nyawijining nagara-nagara (pérangan?) kanthi wangun padhawuhan Républik. Tuladhané: Ostenrik, Brasil, Jerman, India, Amérika Sarékat, Ruslan lan Switserlan.
* Républik Islam - Nagara-nagara kaya Afghanistan, Pakistan, Iran iku nagara Républik kang didhawuh miturut ukum Islam. 
* Républik Arab - upamané Suriah, jenengé nuduhaké jinis padhawuhan Pan Arab. 
* Républik Rakyat - Nagara-nagara sugih RRC, Koréa Lor dikarepaké didhawuh kanggo lan déning rakyat, nanging lumrahé ora nganggo pamilihan langsung. 
* Républik Dhémokratik - Lumrahé dipigunakaké déning nagara kang kepéngin nandhesaké akonané tumrap dhémokrasi. 
* Persemakmuran (*Rzeczpospolita*) - Basa Inggris lan Polen kang watoné saka cara Latin *res publica* kang jarwané urusan umum.

## Wacan Terusan 
* De Republica Anglorum; the Manner of Government or Policie of the Realme of England*, Sir Thomas Smyth, 1583.  (England is described under Queen Elizabeth I as a republic, the term "mixed" does appear in it. Sir Thomas states that all commonwealths are of mixed character.)
* Jean Bodin, *Six Books of the Commonwealth* ("Six Livres de la République," 1576), Abridged and translated by M. J. Tooley, Basil Blackwell, Oxford, 1955 (For Bodin, any state is a "république" if it has sovereignty).
* Jean-Jacques Rousseau, *Du Contrat Social, ou Principes de Droit Politique* (1762)
* Paul A. Rahe, *Republics, Ancient and Modern*, three volumes, University of North Carolina Press, Chapel Hill, 1994.
* 
* Martin van Gelderen & Quentin Skinner, eds., *Republicanism: A Shared European Heritage*, v1, *Republicanism and Constitutionalism in Early Modern Europe*, Cambridge: Cambridge U.P., 2002
* Martin van Gelderen & Quentin Skinner, eds., *Republicanism: A Shared European Heritage*, v2, *The Values of Republicanism in Early Modern Europe*, Cambridge: Cambridge U.P., 2002
* Philip Pettit, *Republicanism: A Theory of Freedom and Government*, NY: Oxford U.P., 1997, ISBN 0-19-829083-7; Oxford: Clarendon Press, 1997.
* Frédéric Monera, *L'idée de République et la jurisprudence du Conseil constitutionnel'' - Paris: L.G.D.J., 2004 http://www.fnac.com/Shelf/article.asp?PRID=1601897&Mn=2&Ra=-1&To=0&Nu=2&Fr=3-http://www.lgdj.fr/rech_rapide.php?_Sess=c22f5de9dee93f9554d169596caad970&_Mots=monera&_TypeCode= ;

## Uga delengen 
* Pratélan nagara Républik miturut bawana
* Pratélan wangun papréntahan
* Sistem Pulitik
* Pulitik

## Pranala njaba
Bir

thumb|Bir.

**Bir** iku minuman sing mangandhung alkohol. Bir digawé nganggo jawawut, hop lan ragi. Sok-sokan ya diwèhi gula.

Nanging jaman sepréné uga ana bir sing tanpa alkohol. Ing tanah Jawa bir sing misuwur iku Bir Bintang.
Berlin Wétan

**Berlin Wétan** iku péranganing sèktor Uni Sovyèt ing kutha Berlin ing Jerman. Berlin Wétan iku kutha krajan Jerman Wétan. Saka tanggal 13 Agustus 1961 nganti 9 November 1989 kutha iki dipisahaké saka Berlin Kulon déning Tembok Berlin. Wong Jerman Wétan lumrahé ngarani kutha iki *Berlin* waé utawa ''Berlin, Hauptstadt der DDR (='Deutschen Dhémokratischen Républik'') (Basa Jerman:Berlin, kutha krajan Républik Dhémokratis Jerman).

Berlin Timur duwé 'kacamatan-kacamatan':
* Friedrichshain
* Hellersdorf
* Hohenschönhausen
* Köpenick
* Lichtenberg
* Marzahn
* Mitte
* Pankow
* Prenzlauer Berg
* Treptow
* Weißensee

Ing tanggal 3 Oktober 1990 Jerman Kulon lan Jerman Wétan dadi siji manèh dadi Berlin Wétan namung dadi sajarah waé.

## Uga delengen 
* Kori Pawatesan Bornholmer Straße
 
## Pranala njaba 
* Foto-Foto Berlin 1989-1999
Hop

thumb|Hop.

**Hop** (*Humulus lupulus*) saka basa Inggris utawa basa Walanda, iku sawijining tetuwuhan sing dienggo nggawé bir. Hop iku pait rasané lan mbiyèn-biyèné dienggo ngawètaké bir supaya tahan suwé. Tetuwuhan hop iku ana sing lanang lan ana sing wadon.
Kaoliang

**Kaoliang**, uga diarani **sorghum**, utawa *jowar* (Latin: *Sorghum vulgare* utawa *Sorghum bicolor*) iku panganan dhasar nomer lima kang wigati dhéwé ing dunya. Mliginé panganan iki dienggo ing Afrika Asia Kidul lan Amérika Tengah.

Sorghum mligi awèt ing tlatah-tlatah kang garing.

Sorghum uga kanggo nggawé minuman-minuman keras.
Brussel

thumb|right|250px|Balé kutha Brussel

**Brussel** (Walanda: *Brussel*, Prancis: *Bruxelles*, Jerman: *Brüssel* lan Inggris: *Brussels*) iku kutha krajan Bèlgi. Kutha iki uga kutha krajan praja Flandria lan Walonia. Saliyané iku, Brusel ing Bèlgi uga nduwé status praja. Brusel uga kutha krajan Uni Éropa.

Tembung Brusel iku asalé saka basa Walanda Kuna *Broekzele*.

Kurang luwih 80% iku nganggo basa Prancis, banjur kurang luwih 20% mituturaké basa Walanda. Kutha Brusel iku péranganing Laladan Astamiwa Brusel.

## Pranala njaba 
* Brussels
* Brussels map
Gavrilo Princip

thumb|Gavrillo Princip.

**Gavrilo Princip** (Гаврило Принцип) (25 Juli 1894 – 28 April 1918) iku sawijininng teroris Serbia sing mrajaya pangéran Franz Ferdinand saka Ostenrik-Honggari ing Sarajevo taun 1914. Dhèwèké pancetus Perang Donya I.
Murasaki Shikibu

thumb|250px|right|Rozanji, sawijining kuil Buda ing Kyoto, sing ana gandhèngané karo Murasaki
**Murasaki Shikibu** (紫 式部 *Murasaki Shikibu*, +/- 973– 1014 utawa 1025) iku sawijinig panulis wanita, pujangga, lan réwang Kaisar Jepang nalika masa Heian. Dhèwèké misuwur dadi panulis "Carita Genji" (*Genji Monogatari* (源氏物語)), sing ditulis ing basa Jepang antara taun 1000 lan 1008, salah sijining roman sing wigati lan misuwur ing sajarah.
Sahara

thumb|right|300px|Citra satelit
**Sahara** iku ara-ara samun gedhé dhéwé sadonya kang kaping loro (kang kaping pisan iku Antartika). Ambané punjul 9.000.000&nbsp;km² lan papané ana ing lor Afrika lan umuré wis 2,5 yuta taun. Tlatah Amérika Sarékat kabèh bisa pas lumebu ing wewengkon walukarnawa iki. Jenengé ya iku *Sahara*, dijupuk saka basa Arab (صحراء) kang tegesé ara-ara wedhi.

## Cekak 
Wates-wates Sahara iku: Gunung Atlas lan Sagara Tengah ing sisih lor, Sagara Abang lan Mesir ing sisih wétan, Samodra Atlantik ing sisih kulon lan ing sisih kidul tlatah Sudan lan Sahel.

Kira-kira cacahé kang ndunungi Sahara ana 2,5 yuta jiwa.
Janganan

thumb|Sayur-sayuran.

**Janganan** utawa **sayuran** iku jeneng tetuwuhan utawa pérangan-pérangané sing dipangan manungsa nanging ora kagolong kategori woh-wohan, kekacang, herba, rempah utawa wijèn. Tembung sayuran iku luwih umum dienggo ing basa Melayu.
Berlin Kulon

thumb|200px|Kacamatan ing Berlin Kulon

**Berlin Kulon** iku jenengé tlatah kulon kutha Berlin saka taun 1949 nganti 1990. Tlatah iki kasusun saka sèktor sekuthu Amérika Sarékat, Britania Raya lan Prancis kang diputusaké ing taun 1945. Sektor Uni Sovyèt dadi Berlin Wétan.

Berlin Kulon iku kabèh mbiyèn diubengi sèktor-sèktor Sovyet, dadi sawijining enklave. Para sekuthu kulon diwèhi jaminan koridor udara, anging ora diwèhi jalur dharat, dadi dienggo balesan réformasi monetèr lan pulitik ing pérangan kulon, wong-wong Sovyet bisa medhot gayutan dharat lan ngisolasi Berlin Kulon. Mula banjur wong-wong sekuthu dibawahi Amérika Sarékat mènèhi pitulung liwat gayutan udara. Delengen artikel Blokade Berlin kanggo informasi luwih akèh manèh.

Ing tanggal 13 Agustus 1961 pamarènntah Jerman Wétan yasa Tembok Berlin kanggo ngisolasi wong Berlin Kulon saka Jerman Wétan. Sawisé iku kang ndunungi Berlin Kulon namung bisa lunga saka Berlin Kulon menyang Jerman Kulon.

Ing tanggal 26 Juni 1963, Présidhèn John F. Kennedy mara menyang Berlin Kulon lan mènèhi pidhatoné kang misuwur mawi ukarané "Ich bin ein Berliner."

Ing tanggal 9 November 1989 témbok Berlin dibuka manèh.

thumb|200px|Pendhudhukan Berlin

Berlin Kulon mangandhung 'kacamatan-kacamatan':

Ing Sektor Amérika
* Neukölln
* Kreuzberg
* Schöneberg
* Steglitz
* Tempelhof
* Zehlendorf

Ing Sektor Inggris
* Charlottenburg
* Tiergarten
* Wilmersdorf
* Spandau

Ing Sektor Prancis
* Reinickendorf
* Wedding

Ing tanggal 3 Oktober 1990 Jerman Kulon lan Wétan dadi siji manèh lan Berlin Kulon dadi sajarah.
Mary Wollstonecraft

**Mary Wollstonecraft** (27 April 1759 &ndash; 10 September 1797) iku siji panulis, filsuf lan feminis saka Inggris.

## Cipta ripta
**Thoughts On The Education Of Daughters: With Reflections On Female Conduct, In The More Important Duties Of Life* (1787)
**A Vindication of the Rights of Men, in a Letter to the Right Honourable Edmund Burke, occasioned by his Reflections on the revolution in France*  (1790)
**A Vindication Of The Rights Of Woman: With Strictures On Political And Moral Subjects* (1792)
**An Historical And Moral View Of The Origin And Progress Of The French Revolution; And The Effect It Has Produced In Europe* (1794)
**Letters Written During A Short Residence In Sweden, Norway, And Dhènemarken* (1796)
**Maria, Or The Wrongs Of Woman* (1798, published posthumously)

## Rujukan
*Lyndall Gordon - *Mary Wollstonecraft* (2005) ISBN 0316728667
*Claire Tomalin - *The Life and Death of Mary Wollstonecraft* (1992) ISBN 0140167617
 
## Pranala jaba
*Some of Mary Wollstonecraft's works  ing Project Gutenberg.
Hong Kong

|-l
| align=center colspan=2 | *Sesanti: ora ana*
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | Lokasi Hong Kong
|-
|**Basa resmi** || Inggris lan Cina (Kantonis lan Mandarin resmi mawa *de facto*)
|-
|**Kepala Eksekutif** || Carrie Lam
|-
|**Wewengkon** &nbsp;-Total &nbsp;-% banyu
|Ora diurutaké 1.103&nbsp;km² 4,60%
|-
|**Padunung** &nbsp;-Total (2005) &nbsp;-Kapadhetan
|Ora diurutaké 6.898.6866.254/km²
|-
|**Pangadegan** &nbsp;-Tanggal
|Penyerahan kepada Cina1 Juli 1997
|-
|**PDB**  &nbsp;-Total (2003)  &nbsp;-PDB/kapita
| Urutan ke-30 US$157 miliarUS$23.592
|-
|**Valuta** || Dolar Hong Kong (HKD$) (`HKD`) 
|-
| **Zona wektu**
| UTC+8
|-
| **TLD** || .hk
|-
| **Kodhe telepon** || +852 (01 saka Makau)
|-
|**Lagu kabangsan**
|***義勇軍進行曲*** ***(Yihyúhnggwān Jeunhàhngkūk)***
|}

**Hong Kong** (Mandarin: 香港 ; Pinyin: *Xiānggǎng*; resminé **Laladan Administratif Khusus Hong Kong**)iku **Laladan Administratif Astamiwa** Républik Rakyat Cina. Ing Cina ana loro Laladan Administratif Astamiwa. Salah sijiné ya iku Makau. Hong Kong diwènèhaké marang RRC déning Britania Raya ing tanggal 1 Juli 1997. Hong Kong sing ndunungi 6,8 yuta jiwa.

Sadurungé diwènèhaké, Hong Kong isih jajahaning Britania Raya. Miturut kawicaksanan Siji Nagara Loro Sistem gawéané Deng Xiaoping, Hong Kong dadi laladan otonomi saka papréntahan RRC ing babagan hukum, valuta, béya cuké, imigrasi, aturan dalan kang tetep lumaku ing jalur kiwa. Urusan kang dadi wewenang Beijing iku pertahanan nasional lan diplomasi. Otonomi iki dilakokaké ing Hong Kong suwéné 50 taun diitung saka taun 1997.

Hong Kong iku cacahé ana 3 pérangan:
* Hong Kong Island
* Kowloon
* New Territories
Ambané laladan Hong Kong kurang luwih 1.104 km2 kanthi padunung pitung yuta wong, dadi Hong Kong kalebu laladan kang padhet ing donya. Warga Hong Kong iku 95 persèn saka ètnis Cina lan 5 persèn wargané saka ètnis liya. Etnis Cina kang urip ing Hong Kong akèh saka kutha Guangzhou lan Taishan provinsi Guangdong.

Hong Kong dadi koloni karajan Inggris sabubaré Perang Candhu I (1839-1842). Wiwitané mung pulo Hong Kong, banjur diambaké tekan Ujung Kowloon nalika taun 1860, lan ing taun 1898 tekan *New Territories*. 

## Papan wisata
thumb|left|300px|Pemandhangan wenfi saka Taman Victoria
Ing ngisor iki papan panggonan kang bisa digunakaké dadi papan wisata ing Hong Kong.
### Kowloon 
* Tsim Sha Tsui
** Avenue of Stars
** Star Ferry

### Hong Kong 
* Victoria Peak
* Victoria Harbour
** Pertunjukan Symphony of Lights
* Aberdeen
** Ocean Park
* Menara Bank of China
* Hong Kong Convention and Exhibition Centre

### Lantau 
* Po Lin Monastery
** Tian Tan Buda
* Tai O
* Hong Kong Disneyland Resort
** Hong Kong Disneyland
* Kreteg Tsing Ma
* Kreteg Ting Kau

## Rujukan
Pol Pot

right|frame|**Pol Pot**

**Saloth Sar** (19 Mei 1928 – 15 April 1998), luwih ditepangi karo jeneng **Pol Pot**, iku pamimpin Khmer Abang lan Predana Mantri Kamboja saka 1976 nganti 1979. Pamaréntahané akèh disalahaké nggawé kapatèné kurang luwih rong yuta padunung Kamboja, sanadyan prakira-kirané béda-béda.
Uri Lupolianski

right|thumb|200px|turh|Uri Lupolianski

**Uri Lupolianski** (basa Ibrani:אורי לופוליאנסקי) (Haifa, 1951 – 2026) iku walikutha Yerusalem.

Uri Lupolianski iku sawijining wong Yahudi Haredi lan walikutha Yérusalem kapisan sing wong Haredi utawa uga diarani Yahudi-Ortodoks. Lupolianski iku omah-omah lan nduwé anak 12.
Jerman

|-
| align=center colspan=2 | *Nasional Hymne: Einigkeit und Recht und Freiheit(basa Jawa: Persatuwan lan Keadilan lan Kebebasan)*
|-
| align=center colspan=2 style="background:#f9f9f9;" | 250px|Lokasi Jerman
|-
|**Basa resmi** || Basa Jerman
|-
|**Kutha krajan** || Berlin
|-
|**Kutha gedhé dhéwé** || Berlin
|-
|**Présidhèn** || Frank-Walter Steinmeier (SPD)
|-
|**Kanselir** || Friedrich Merz (CDU)
|-
|**Wakil Kanselir** || Lars Klingbeil (SPD)
|-
|**Wewengkon**- Total- % air
|Urutan ke-61357.386&nbsp;km² 2,416%
|-
|**Padunung**- Total (2024)- Kepadatan penduduk
|Urutan ke-1984.746.132237/km²
|-
|**PambentukanManunggal**
|Prajanjian Verdun (843)18 Januari 187123 Mèi 19493 Oktober 1990
|-
|**PDB** - Total (2003) - PDB/kapita
|| Urutan ke-3$2,271 trilyun$27.600
|-
|**Valuta** || Euro (€)1
|-
| **Zona wektu**- yèn mangsa panas
| CET (UTC+1)CEST (UTC+2)
|-
| **Lagu kabangsan** || Das Lied der Deutschen (stanza katelu)
|-
| **TLD** || .de
|-
| **Kodhe télépon** || +49
|-
|colspan="2"| 
1 Sebelum 2002: Deutsche Mark.
|}
**Jerman**, **Jérman**, utawi **Dhitslan** (basa Jerman: *Deutschland*) iku nagara gedhé ing Éropa. Kutha krajané Berlin. Sing ndunungi ana kurang luwih 82.521.653 jiwa. Nagara iki minangka nagara kanthi posisi ékonomi lan pulitik kang wigati ing Éropa lan kanthi winates ing tataran donya. Jerman dikenal ing babagan panguwasan tèknologi maju, mligi sajeroning indhustri tetunggangan montor lan piranti presisi.

## Wewengkon lan pamérangan administrasi 
lang=de|jmpl|200px|ki|Pamérangan administratif Républik Federal Jerman.
Nagara kanthi sajarah kang dawa iki wewatesan langsung karo sangang nagara. Ing sisih kulon wewatesan karo Walanda, Belgi, Luksemburg, lan Prancis. Ing sisih kidul wewatesan karo Switserlan lan Ostenrik. Ing sisih wétan wewatesan karo Cékia lan Polen. Ing sisih lor wewatesan karo Dhènemarken.
thumb|300px
Sacara administrasi, Jerman iku nagara fédherasi (*Bund*) kanthi 13 praja (*Bundesland*) lan telu kutha satingkat praja (*Bundesstadt*). Nagara-praja modhèren kang ana saiki (pirsani pratélan praja) diwangun wiwit pungkasan Perang Donya II. Sadurungé, pamérangan isih mèlu garis kadarbéan feodalistik, minangka paninggalan jaman Kesésaran Jerman.

## Uga delengen 
* Pratélan praja Jerman

## Pranala njaba 
* Deutschland.de  - Situs resmi nagara Jerman
Dhaptar negara bagéan Jerman

Gambar:Jerman_Nagara_Bagian.jpg

**Pratélan Praja Jerman**:

# Baden-Württemberg
# Bayern
# Berlin
# Brandenburg
# Bremen
# Hamburg
# Hessen
# Mecklenburg-Vorpommern
# Niedersachsen
# Nordrhein-Westfalen
# Rheinland-Pfalz
# Saarland
# Sachsen
# Sachsen-Anhalt
# Schleswig-Holstein
# Thüringen

## Uga delengen 
* Danzig
* Jerman
* Silesia
* Sudetenland
* Prusia Timur
* Pomerania
Baden-Württemberg

**Gendhèra**
200px

**Gendhèra Dines**
200px

**Lambang**
200px

**Statistik** 
Kutha krajan:Stuttgart
Wewengkon:35,742 km²
Padunung:10.694.215 *(2004)*
Kapadhetan:299 jiwa/km²
Situs web:baden-wuerttemberg.de
ISO 3166-2:DE-BW
**Pulitik** 
Mahamantri:Winfried Kretschmann‎ (Grüne)
Parté kang kuwasa:Grüne/SPD coalition
**Péta** 
250px

Karo ambané kang 35.742&nbsp;km² lan cacah kang ndunungi 10,7 yuta jiwa, **Baden-Württemberg** iku praja kang papané ana kidul-kulon Jerman lan ing sisih wétan samipaning kali Rhine. Kutha krajané iku Stuttgart.

## Pamérangan administratif 
Baden-Württemberg dipérang dadi 35 kabupatèn utawa dhistrik lan patang 'karesidenan' (*Regierungsbezirke*) ya iku Freiburg, Karlsruhe, Stuttgart, lan Tübingen.

Gambar:baden wuerttemberg map.pngPeta

# Alb-Donau-Kreis
# Biberach
# Bodenseekreis
# Böblingen
# Breisgau-Hochschwarzwald
# Calw
# Konstanz *(Constance)*
# Emmendingen
# Enzkreis
# Esslingen
# Freudenstadt
# Göppingen

 Heidenheim
 Heilbronn
 Hohenlohekreis
 Karlsruhe
 Lörrach
 Ludwigsburg
 Main-Tauber-Kreis
 Neckar-Odenwald-Kreis
 Ortenaukreis
 Ostalbkreis
 Rastatt
 Ravensburg

 Rems-Murr-Kreis
 Reutlingen
 Rhein-Neckar-Kreis
 Rottweil
 Schwäbisch Hall
 Schwarzwald-Baar-Kreis
 Sigmaringen
 Tübingen
 Tuttlingen
 Waldshut
 Zollernalbkreis

Sabanjuré ana sangang kuthamadya (*Kreisfreie Städte*):

# Baden-Baden
# Freiburg
# Heidelberg
# Heilbronn
# Karlsruhe
# Mannheim
# Pforzheim
# Stuttgart
# Ulm
Brandenburg

**Brandenburg** iku siji saka nembelas praja (*Bundesländer*) ing Jerman. Tlatah iki ngubengi kutha Berlin nanging wewengkoné ora nyakup kutha Berlin. Dunungé ing sisih wétan negri, kutha krajané ya iku Potsdam.
Bayern

**Nagara Bébas Bayern** (basa Jerman: *Freistaat Bayern*) utawa kerep tinulis **Bavaria**, mawa wewengkon ambané 70.553&nbsp;km² lan sing ndunungi 11,6 yuta jiwa, iku siji praja Jerman sing paling kidul. Kutha krajané München.

## Géografi 
Bayern awatasena kanthi internasional karo Ostenrik lan Ceko. Praja tetanggané yaiku Baden-Württemberg, Hessen, Thüringen lan Sachsen.

Kutha-kutha gedhé ing Bayern iku München, Nürnberg, Augsburg, Würzburg, Ingolstadt, Regensburg, Fürth lan Erlangen.

## Pulitik 
## Administrasi 
Bayern dipérang dadi 7 laladan administrasi sing diarani *Regierungsbezirke*.

thumb|left|*Regierungsbezirke*

# Oberfranken 
# Mittelfranken 
# Unterfranken 
# Schwaben 
# Oberpfalz 
# Oberbayern 
# Niederbayern

Laladan-laladan administrasi ini terdiri dari 71 *Kreise* (semacam kabupatèn) dan 25 *Kreisfreie Städte* (semacam kotamadya):

Peta Bavaria

*Kreise*:

*Kreisfreie Städte*:

[thumb|upright|[Wies]]
## Pranala njaba 
* Situs resmi nagara bagian Bayern 
* Situs resmi *Oktoberfest*
Hamburg

thumb|300px|1895
Sawijining pelabuhan paling sibuk ing Jerman, **Hamburg** yaiku kutha kanthi pendunung paling padhet nomer loro ing kana sawisé Berlin. 
Hamburg ngadeg taun 825. Kanthi wiyar 755 km2 ing kali Elbe, kutha iki duwé sipat budaya wiyar, dijurung réputasi artisé kaya ta Felix Mendelssohn lan Johannes Brahms sarta sutradara lan juru main Gustaf Grudgens saka Deutsche Schauspielhaus. Sawijining indhustri panerbitan sing kuwat wis ngrembaka ing kéné wiwit abad kaping 17. Karakter fisik kutha iki dikuwati sistem kanal sing ngliwati. Hamburg uga nduwé telaga, taman, lan musiyum sing apik kalebu Kunsthalle (1868), Musiyum Seni lan Karajinan (1877), Musiyum Etnologi lan Prasajarah (1878).
Hessen

|-
! colspan="2" | Data
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kutha krajan: || Wiesbaden
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Wiyar Wewengkon: || 21.114,72&nbsp;km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Padunung: || 6.045.000 (31.12.2013)
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Kapadhetan sing ndunungi: || 286 jiwa/km²
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Wangun Nagara: || Républik démokratik lanparlemèntèr
|- bgcolor="#FFFFFF"
| ISO 3166-2: || `DE-HE`
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Homepage: || www.hessen.de
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Mahamantri (*Ministerpräsident*): || Volker Bouffier (CDU)
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Parté sing kuwasa: || CDU, FDP
|- bgcolor="#FFFFFF"
|- bgcolor="#FFFFFF" valign="top" |
| Komposisi ing Parlemèn Praja (118 kursi):
| CDU 47SPD 37B90/Grüne 14FDP 6 Die Linke 6
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Pamilihan Lokal pungkasan: || 22 September 2013
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Pemilihan sabanjuré: || 2018
|-
! colspan="2" | Perwakilan ing Parlemèn Federal
|- bgcolor="#FFDEAD"
|- bgcolor="#FFFFFF"
| Swara ing Bundesrat: || 5
|-
! colspan="2" | Péta
|- bgcolor="#FFFFFF"
| colspan="2" align="center" | 250px|Lokasi Hessen ing Jerman
|}

**Hessen** wujud salah siji praja saka Républik Federal Jerman. Kutha krajané ana ing Wiesbaden. Wiyar wewengkoné 21.114,72&nbsp;km² kanthi sing ndunungi 6.045.000 (Dhésèmber 2013). Saiki dipanggedhèni déning Volker Bouffier saka CDU (wiwit 31 Agustus 2010).

Ing Hessen ana Frankfurt am Main, kutha sing dadi punjer kauwangan Jerman. Kutha-kutha wigati liyané: Darmstadt, Kassel, Offenbach, Marburg, Hanau, Giessen, Fulda, lan Wetzlar.

## Pambagéyan Administratif 
Hessen kapérang dadi telung laladan *Regierungsbezirke* sing kurang luwih bisa dipadhakaké karo karésidhènan ing Indonésia ya iku: Darmstadt, Gießen lan Kassel. Teteluné banjur dipérang manèh dadi 21 *Landkreise* (*kabupatèn*) lan 5 *Kreisfreie Städte* (*kuthamadya*/*kutha otonom*).

### *Landkreise* (*kabupatèn*) 
### *Kreisfreie Städte* (*kuthamadya*) 
* Frankfurt (F)
* Wiesbaden (WI)
* Kassel (KS)
* Darmstadt (DA)
* Offenbach (OF)

## Pranala njaba 
* Situs resmi Hessen (ing basa Jerman lan Inggris)
Niedersachsen

**Gendhèra**
250px|Gendhèra praja Niedersachsen

**Lambang**
132px|Lambang

**Statistik** 
Kutha krajan:Hannover
Wewengkon:47,618 km²
Padunung:8,002,916 *30 September 2004*
Kapadhetan:168 jiwa/km²
Situs resmi:niedersachsen.de
ISO 3166-2:DE-NI
**Pulitik** 
Mahamantri:David McAllister (CDU)
Parté kang kuwasa:CDU/FDP
**Péta** 
250px|

**Niedersachsen** iku *Bundesland* Jerman kang papané ana ing lor-kulon. Kutha krajané Hannover. Praja iki mawatesan karo Walanda.

## Pranala njaba 
* Situs web resmi
Thüringen

**Gendéra**
Gambar:thuringia.jpg

**Data-Data** 
Kutha krajan:Erfurt
Wewengkon:16.171&nbsp;km²
Padunung:2.392.000 *(2003)*
Kapadhetan Padunung:148/km²
ISO 3166-2:DE-TH
**Pulitik** 
Mentri-Présidhèn:Christine Lieberknecht (CDU)
Koalisi Papréntahan:CDU, SPD
**Papané Thüringen** 
250px

**Nagara Bebas Thüringen** (Basa Jèrman: *Freistaat Thüringen*) iku siji praja Jèrman lan nduwèni wiyar wewengkon 16.171&nbsp;km² lan cacahé padunung 2.392.000 jiwa. Kutha krajané ya iku Erfurt.

## Géografi 
Thüringen ana ing tengah Jèrman lan wewatesan karo praja Hessen, Bayern, Sachsen, Sachsen-Anhalt lan Niedersachsen. Sisih kidul Thüringen didhominasi alas Thüringer Wald.

## Daftar Nayakotama Thüringen 
# 1945: Hermann Brill (SPD
# 1945 - 1947: Rudolf Paul (SED)
# 1947 - 1952: Werner Eggerath (SED)
# 1990 - 1992: Josef Duchac (CDU)
# 1992 - 2003: Bernhard Vogel (CDU)
# 2003 - 2009: Dieter Althaus (CDU)
# wiwit 2009: Christine Lieberknecht (CDU)

## Sajarah 
Praja Thüringen ing taun 1952, nalika nagara Jèrman Wétan *berdaulat* kapecah-pecah dadi *Bezirke*. Nanging ing taun 1990 dianakaké manèh.

## Pembagéyan Administratif 
Thüringen kapérang dadi 17 *Landkreise* (kaya déné kabupatèn) lan 6 *Kreisfreie Städte* (kaya déné kuthamadya).

### *Landkreise* (Kabupatèn) 
Gambar:thuringia_map.png

# Altenburger Land
# Eichsfeld
# Gotha
# Greiz
# Hildburghausen
# Ilm-Kreis

 Kyffhäuserkreis
 Nordhausen
 Saale-Holzland
 Saale-Orla
 Saalfeld-Rudolstadt
 Schmalkalden-Meiningen

 Sömmerda
 Sonneberg
 Unstrut-Hainich
 Wartburgkreis
 Weimarer Land

### *Kreisfreie Städte* (kuthamadya) 
# Erfurt
# Eisenach
# Gera
# Jena
# Suhl
# Weimar

## Pranala njaba 
* Situs Web Resmi (ing basa Jèrman)
Nordrhein-Westfalen

**Landesflagge** (bendera sipil)
250px

**Landesdienstflagge** (bendera nagara bagian)**
250px

**Landeswappen** (lambang nagara bagian)
128px

**Statistik'* 
Kutha krajan:Düsseldorf
Wewengkon:34.080 km²
Penduduk:18.060.211 *(2002)''
Kepadatan penduduk:530 jiwa/km²
PDB:Euro 463B (2002)
Situs resmi:http://www.nrw.de/
ISO 3166-2:DE-NW
**Pulitik** 
Perdana Menteri:Hannelore Kraft (SPD)
Parté berkuasa:Koalisi CDU/FDP
**Peta** 
250px

**Nordrhein-Westfalen** iku salah siji nagara bagéan Jerman. Nagara bagéan iki kaping papat gedhéné dideleng saka populasi lan gedhéné wewengkon. Cacah jiwané ana 18 yuta lan jembaré wewengkon 34.080&nbsp;km². Dunungé ana ing sisih kulon Jerman. Nordrhein-Westfalen urun 22% PDB Jerman. Kutha krajané yaiku Düsseldorf.

## Pranala njaba 
* Portal resmi pamaréntah Nordrhein-Westfalen
* Situs web informasi wisata
Aténa

**Aténa** (Yunani: Αθήνα *Athína*, IPA /a'θina/) iku kutha krajan nagara Yunani. Pedhunungé ana 750.000 nanging ing tlatah métropolitan ana 4,0 yuta jiwa.
Athena uga asring sinebut asalé peradaban *barat* amarga rupa-rupa prèstasi budayané ing abad angka 4 lan k-5 lan ndadèkaké sugih yasan, monumen, lan karya seni kuna. Salah sijiné kang paling kondhang yaiku Acropolis sing dadi salah siji bukti seni Yunani klasik. Rupa-rupa warisan budaya iki direnovasi nalika ngadhepi Olimpiade Athena 2004.
## Transportasi 
thumb|left|300px|Panorama of parts of central Athens.
Athena dilayani déning Papan Anggegana Internasional Eleftherios Venizelos ing Spata, kurang luwih 45 menit nganggo taksi saka kutha ka wétan.

## Sajarah 
## Plesiran
* Acropolis
* Plaka
* Pulo Hydra
* Omonia Square () taman tuwa dhéwé ing Aténa.
* Psirri lan Gazi
* Syntagma
* Plaka, Monastiraki, lan Thission
* Kolonaki
* Exarcheia
[right|thumb|185px|[Academy Athens.]]
[thumb|The [Old Parliament House is home to the National History Museum.]]
* Greek Parliament
* Zappeion Hall
* Old Parliament (1875-1932) *Athens Academy
* University of Athens
* Athens Town Hall
* Musiyum Klasik ing Patission Street
* Benaki Museum ing Pireos Street 
* Musiyum Cycladic Art (Stathatos Mansion) ing dhistrik Kolonaki 
* **Musiyum Acropolis Anyar**, bakal dibukak ing taun 2008 http://www.culture.gr/2/21/215/21502/e21509c.html
* PlanetariumAténa http://www.eugenfound.edu.gr
* Kampus tuwa University of Athens, ing Panepistimiou Street,

## Deleng uga 
* Pratélan Kutha krajan
* Athen

## Pranala njaba
Saarland

**Saarland** iku praja Jerman. Praja iki wewatesan karo praja Rheinland-Pfalz lan Prancis sarta Luxemburg.
Sachsen-Anhalt

**Gendéra**
250px

**Statistik** 
Kutha krajan:Magdeburg
Wewengkon:20.447&nbsp;km²
Padunung:2.337.000 *(2010)*
Kapadhetan:126 inh./km²
Situs web:sachsen-anhalt.de 
ISO 3166-2:DE-ST
**Pulitik** 
Pradana Mantri:Reiner Haseloff (CDU)
Parté sing Kuwasa:CDU/SPD coalition
**Péta** 
250px

**Sachsen-Anhalt** iku siji praja ing Jerman. Amba wewengkoné 20.447 km&sup2; lan sing ndunungi cacahé ana 2,3 yuta. Kutha krajané iku Magdeburg.