Setasiyun Yogyakarta

**Setatsiyun Tugu** (Jawa: ꦯꦼꦠꦱꦶꦪꦸꦤ꧀ꦡꦸꦒꦸ) utawi **Setatsiyun Yogyakarta** (Jawa: ꦯꦼꦠꦱꦶꦪꦸꦤ꧀ꦪꦺꦴꦒ꧀ꦪꦏꦂꦠ) inggih salah satunggaling setatsiyun wonten ing Yogyakarta.

## Sajarah 
Setatsiyun tugu punika kagolong kasil saking pembangunan sistem transportasi sepur kaliyan pamaréntah Hindia Walanda kanggé  transportasi penumpang lan kasil bumi saking perkebunan ing Jawa, Sumatera, Sulawesi lan kalimantan. Tanggal 17 Juni 1864, Gubernur Jendral Mr. L.A.J.W baron Sloet van Beele ngletakake watu purwa  pembangunan rel sepur ingkang pertama ing jawa. Jalur punika dipunkelola kaliyan Nederlandsch-Indische spoorweg Maatschappij (Perusahaan perkeretaapian Hindia Walanda) lan dipunoperasikaken tanggal 10 Agustus 1867. Wonten ing perkembanganipun jalur punika dipunlajengaken dawanipun 166 kilomèter tumuju kutha Yogjakarta lan Setatsiyun Lempuyangan Yogyakarta. Setatsiyun Tugu wiwit nglayani kebetahan transportasi awit 2 Mèi 1887, udakara 15 taun sasampunipun Setatsiyun Lempuyangan. Rikala samanten, setatsiyun punika namung dipun-ginakaken kanggé papan transiting sepur ingkang ngangkud kasiling bumi saking laladan wonten ing Jawa, Sumatera, kalimantan lan Sulawesi. Nanging awit tanggal 1 Fèbruari 1905, setatsiyun punika dipun-ginakaken kanggé transit sepur penumpang. Jalur luar kutha ingkang purwa diyasa taun 1899, ngubungake Yogyakarta lan Surakarta. Setatsiyun tugu punika kagolong setatsiyun ingkang taksih mertahanake fungsinipun kanggé papan kanggo ngrawat sepur, bènten kaliyan setatsiyun sanès ingkang limrahipun namung kanggé papan transit.

## Arsitektur 
Amargi dipunyasa wonten ing jaman kolonial Walanda, mila arsitèktur yasan setatsiyun punika sanget kenthel kaliyan nuansa Éropah. Kita saged ngenali gaya-gaya Éropah saking lawang-lawang gedhé warni soklat lan langit-langit dhuwur ingkang warninipun cemeng. Wangunan setatsiyun taksih dipunjagi keaslianipun. Wangunan setatsiyun punika katon megah kanthi lawang gedhé lan kalih payon ingkang mayungi jalur sepur.

## Layanan sepur 
### Panumpang 
#### Kelas èksekutif 
* Argo Wilis, menyang Bandung lan menyang Surabaya
* Argo Lawu (règulèr lan fakultatif), menyang Jakarta lan menyang Sala (wonten karèta èksekutif jinis *luxury* ing jadwal règulèr)
* Argo Dwipangga (règulèr lan fakultatif), menyang Jakarta lan menyang Sala (wonten karèta èksekutif jinis *luxury* ing jadwal règulèr)
* Gajayana (règulèr lan tambahan), menyang Jakarta lan menyang Malang (wonten sepur èksekutif jinis *luxury* ing jadwal règulèr) 
* Bima, menyang Jakarta lan menyang Surabaya
* Turangga menyang Bandung lan menyang Surabaya
* Taksaka (règulèr lan tambahan), saking lan menyang Jakarta (wonten sepur èksekutif jinis *luxury* ing jadwal règulèr)

#### Kelas Campuran 
* Ranggajati, menyang Cirebon lan menyang Surabaya sambung teng Jember (èksekutif-bisnis)
* Wijayakusuma, menyang Cilacap lan menyang Surabaya sambung teng Banyuwangi (èksekutif-ékonomi prèmium)
* Malabar, menyang Bandung lan menyang Malang (èksekutif-bisnis-ékonomi)
* Bangunkarta, menyang Jakarta liwat Purwokerto lan menyang Jombang liwat Madiun (èksekutif-ékonomi plus)
* Mutiara Kidul, menyang Bandung lan menyang Surabaya (èksekutif-ékonomi prèmium)
* Senja/Fajar Utama Sala, menyang Jakarta (èksekutif-ékonomi prèmium)
* Mataram, menyang Jakarta lan menyang Sala (èksekutif-ekonomi premium)
* Bogowonto, menyang Jakarta lan menyang Yogyakarta Lempuyangan (èksekutif-ékonomi plus)
* Gajahwong, menyang Jakarta lan menyang Yogyakarta Lempuyangan (èksekutif-ékonomi plus)
* Senja Utama YK, saking lan menyang Jakarta (èksekutif-ékonomi prèmium)
* Fajar Utama YK, saking lan menyang Jakarta (èksekutif-ékonomi prèmium)
* Lodaya, menyang Bandung lan menyang Sala (èksekutif-ékonomi prèmium)
* Sancaka Lor, saking lan menyang Surabaya liwat Gambringan-Gundih (èksekutif-bisnis)
* Kertanegara, menyang Purwokerto lan menyang Malang (eksekutif-ekonomi plus/premium)
* Malioboro Ekspres, saking lan menyang Malang (èksekutif-ékonomi plus)
* Sancaka, saking lan menyang Surabaya liwat Madiun-Jombang (èksekutif-ékonomi prèmium)
* Mutiara Wetan, saking lan menyang Surabaya bersambung Banyuwangi (eksekutif-ekonomi premium)
* Joglosemarkerto, Sepur *looping* Jawa Tengah lan Yogyakarta kelas èksekutif-ékonomi plus kanthi menyang:
** Tegal sambung teng Sala-**Yogyakarta** liwat Semarang
** Sala sambung teng Semarang

#### Lokal/komuter ékonomi 
Prambanan Ekspres (Prameks), saking lan menyang Kutoarjo

#### Sepur bandara 
KA Bandara YIA, saking lan menyang Wojo-Kebumen

## Jadwal Sepur 
Ing sor iki yaiku jadwal sepur panumpang sing mandheg ing Setatsiyun Yogyakarta **per 1 April 2021 (revisi Gapeka 2021)**.

* **Sepur reguler antarkutha**

**Katerangan:** jeneng sepur sing ana tanda lintang (*****) kang klebu sepur aglomerasi.

* '''Sepur antarkutha tambahan (beroperasi pas jaman ba'dan lan natal-taun anyar; kadang kala dina prei nasional utawa akhir pekan tertentu)**

* **KA Bandara YIA**

* **Sepur lokal**

## Cathetan suku 

**Setatsiyun sadurungé**:
Setatsiyun Patukan
Kuthaarja-Purwasari-Sala Balapan
**Setatsiyun sabanjuré''':
Setatsiyun Lempuyangan