open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Obahan budaya bébas

al=Lawrence Lessig standing at a podium with a microphone, with a laptop computer in front of him.|jmpl|Lawrence Lessig, aktivis sing mrabawani ing obahan budaya bébas, difoto ing taun 2005.
**Obahan budaya bébas **iku obahan sosial sing manuhaké kabébasan ngedum lan ngréka karya-karya kréatif kanthi wujud kontèn bébas utawa kontèn binuka lumantar Internèt lan médhia-médhia liyané.

Obahan iki ora sarujuk marang aturan hak cipta sing keladuk anggoné awèh watesan. Akèh wargané obahan iki sing awèh panemu manawa aturan mangkono ngalang-alangi kréativitas. Wong-wong mau ngarani sistem mangkono "budaya palilah."

Creative Commons iku pakumpulan sing diawiti Lawrence Lessig sing ngréka lisènsi sing ngidinaké tumindak pangedum lan pangréka-ulang kanthi sinartan sawenèh aturan, lan uga sing ngadani situs panggolèkan tumraping karya-karya sing lisènsiné Creative Commons.

Obahan budaya bébas, uga étos ijol-ijolan gagasan kanthi bébasé, iku salaras karo obahan piranti alus sumber binuka lan bébas.

Dinané iki, istilahé bisa ateges manéka obahan-obahan liyané, kaya ta aksès binuka (*open access*, dicekak OA), budaya campur (*remix culture*), budaya nglekah (*hacker culture*), obahan aksès marang widya (*access to knowledge* *movement*), sinau sumber binuka (*open-source learning*), obahan hak sebar (*copyleft* *movement*) lan obahan kukuban umum (*public domain movement*).

## Rujukan 
## Pranala njaba 
; Sumber
* Berry, David M. and Giles Moss. 2006. The Politics of the Libre Commons . First Monday. Volume 11 (September)
* Pasquinelli, Matteo. "The Ideology of Free Culture and the Grammar of Sabotage"; now in *Animal Spirits: A Bestiary of the Commons*, Rotterdam: NAi Publishers, 2008.
* Videoblog: Free Culture, Free Software, Free Infrastructures!  Openness and Freedom in every Layer of the Network  (Interviews with Kloschi (Freifunk), Kurt Jansson (Wikimedia), Jürgen Neumann (Freifunk), Rishab Aiyer Ghosh (United Nations University), Lawrence Lessig (Creative Commons) and Allison and Benoit (Montréal Wireless))
; Pakumpulan
* Libervis.com is a project of building and promoting a free culture community online.
* Charter for Innovation, Creativity and Access to Knowledge
Golongan sosial

jmpl|250x250px|Bagan kumpulan organisasi ing Pusdiklat
**Gotra**, **gotrah**, utawa **golongan sosial** iku kumpulané manungsa sing padha rumangsa nunggal golongan lan padha sesambungan siji karo liyané. Gotrah digawé déning anggota masarakat lan duwé  pangaribawa tumrap patraping para anggotané.

## Jinis 
jmpl|200x200px|
Sekolah iku salah siji contoné gotrah.
Miturut Robert Bierstedt, ana akèh jinis gotrah sing bisa dibédakaké saka ana-orané organisasi, gegayutan sosial antarané gotrah, lan kasadharan ing babagan jinis. Bierstedt banjur mérang gotrah ing patang jinis:
* Gotrah statistik, yaiku kumpulan wong sing dudu organisasi, ora duwé gegayutan sosial sosial, lan kasadharan ing babagan jinis ing antarané anggotané. Tuladhané: Gotrahé wong-wong sing umuré 10-15 taun ing sawijining kacamatan.
* Gotrah masarakat, yaiku kumpulan wong sing irib-iriban, nanging ora duwé organisasi lan gegayutan sosial antarané anggotané.
* Gotrah sosial, yaiku kumpulan wong sing anggotané duwé kasadharan ing babagan jinis lan padha sesambungan siji karo liyané, nanging ora kaiket déning iketan organisasi. Tuladhané: kumpulan tetemon lan kumpulan pasaduluran.
* Gotrah asosiasi, yaiku kumpulan wong sing anggotané duwé kesadharan ing babagan jinis lan duwé irib-iriban ing kawigatèn pribadi utawa kawigatèn umum. Ing gotrah asosiasi, anggota-anggotané nindakaké gegayutan sosial, sesambungan, uga duwé iketan awujud organisasi formal. Tuladhané: nagara lan sekolah.

## Rujukan
Kéwan klangenan

[jmpl|[Kucing lan asu, jinis kéwan kang umum dadi  kéwan klangenan.]]
**Kéwan klangenan**, **kéwan ingon**, utawa **kéwan rumatan** ya iku kéwan kang diingu manungsa mligi mung kanggo kanca padinan murih kasenengan. Kéwan klangenan diingu tanpa itungan untung rugi, ora kaya kéwan liyané kaya ta rajakaya, kéwan tunggangan lan kéwan pacoban ing laboratorium.

Kéwan klangenan awèh manfangat kanggo bendarané rupa manfangat fisik lan émosional. Lelungan lumaku karo nuntun asu bisa kanggo srana olahraga, oleh hawa resik lan interaksi sosial. Kéwan klangenan bisa kanggo kanca tumrap kaki nini kang pasrawungané ing masarakat wis suda utawa kang wis urip dhéwèkan. 

Kéwan klangenan kang paling umum ya iku asu (mligi ing nagara Éropa) lan kucing. Saliyané kuwi uga  terwelu, garangan; jinis kéwan rodentia kaya ta gerbil, hamster, chinchilla, tikus putih, lan marmut; kéwan jinis manuk , kaya ta perkutur, parkit, kenari,  kakak tuwa, lan pitik; jinis reptil  kaya ta bulus, kadal lan ula; kéwan banyu, kaya ta iwak mas, arwana, koi, louhan lan kodhok-kodhok; lan saka arthropoda  kaya ta tarantula lan pong-pongan.

## Popularitas kéwan 
ka|jmpl|195è195pè|Kucing Maine Coon  umur sepuluh minggu
Ana kira-kira 86.4 yuta kucing kang diingu ing Amérika Sarékat, lan kira-kira 78.2 yuta asu  ing Amérika Sarékat, lan uga 5,3 yuta  terwèlu.
Kéwan klangenan kang paling populer ing nagara Éropa ya iku kucing lan asu. Ing Amérika Sarékat, 2007-2008 survey nuduhaké yèn rumah tangga kang ngingu asu cacahé luwih akèh tinimbang kang duwé kucing, nanging caka cacah kéwanè isih luwih akèh kucing tinimbang asu. Lan banjur cacahé imbang ing taun 2011. 
[jmpl|[Tikus Walanda|Marmut]]
jmpl|Asu jinis labrador uga dadi Kéwan klangenan
: 

## Rujukan
Wong Citak Mitak

**Wong Citak Mitak** iku golongan ètnik sing dumunung ing pérangan ndhuwuré Kali Brazza. Pernahé ing Kacamatan Citak Mitak, Kabupatèn Mappi, Propinsi Papua Kidul, Indonésia. Cacah jiwané udakara wong 8.000.

## Rujukan
Sampek Engtay

***Sampek Engtay*** ya iku legèndha saka Tiongkok bab tragèdhi saka roman antarané katresnané wong saklorong, Sampek lan Engtay. Ing basa Mandarin: Liang Shanbo (梁山伯) lan Zhu Yingtai (祝英台). Legèndha iki asring dianggep minangka *Romeo lan Juliet *vèrsi* *Tiongkok.

## Carita 
Engtay iku kenya saka Shangyu, Provinsi Zhejiang, putri tunggal saka kulawarga sugih. Dhèwèké nyamar dadi cah lanang lan lunga menyang Hangzhou kanggo sinau. Ing dalan, dhèwèké kenalan karo Sampek, sing asalé saka Kuaiji. Dhèwèké sakloron mutusaké dadi sedulur. Ing sekolah, Engtay wiwit kesengsem asmara karo Sampek.

Telung taun candhaké, Engtay nampa layang saka bapaké sing njaluk Engtay kareben bali cepet. Sadurungé lunga, Engtay ngaku ning garwa pangarep sekolah, lan njaluk kareben piyambaké ngekèki hadiyah kalung ning Sampek. Pungkasané, Sampek ngerti wadiné Engtay yèn Engtay iku sajaké kenya, dudu cah lanang. Sakjané, Sampek kesengsem marang Engtay.

Nanging, wong tuwané Engtay meksa Engtay kudu bebrayan karo wong liya. Sampek lara ati lan pungkasané mati. Ing dina kawiwahan Engtay, pangombyong mantèn ora bisa lumaku menyang pengantèn lanang amarga ana prahara ing cedhak kuburané Sampek. Engtay lunga menyang kuburan lan njaluk kareben kuburané Sampek mbukak. Dumadakan mengkono, lan Engtay mlumpat menyang kuburan lan nggabungaké awak karo mayité Sampek. Jiwané sakloron lair maneh minangka pacangan kupu kang mabur bebarengan.

## Adhaptasi 
Ing taun 1963, crita iki diangkat kanggo layar amba prodhuksi Shaw Brothers, kang judulé The Love Eterne.

## Rujukan 
## Bibliografi 
* "'Kupu-kupu Penyayang' kanggo nawarake kanggo Intangible Warisan Donya" (15 juni, 2004) Xinhuanet.
* "China kanggo ngupaya warisan donya listing 'kupu-kupu penyayang' crita" (14 juni, 2004) Newsgd.com (anggota saka Nanfang Saben Klompok).
* Id bukuTitleIwak lan Weaver lan paling populer katresnan legenda ing ChinaPungkasan jenengMaoJeneng pisananXianPublisherSedulur Langsung PublishingTaun saka publikasi2013Lokasi saka publikasieBookRefharv

## Pranala njaba 
* Biografi singkat saka Zhang Du
* Informasi ing saiki lokasi saka Yin lan Mao (Cina)
* Kupu-Kupu Penyayang – muter Cina ing inggris dileksanakake dening mahasiswa Universitas Oxford 
* Zhu Liang Violin Concerto
Faruk Tripoli

**Prof. Dr. Faruk Tripoli, S. U.** () iku sawijining nimpuna ing lapangan ngèlmu budaya uga minangka profésor saka Universitas Gadjah Mada. Panjenenganipun punika dhosèn ing Fakultas Ilmu Budaya sing resmi pikantuk sarujukan saka mantri pandhidhikan minangka profésor ing 1 Juni 2008.

## Sajarah 
Prof. Dr. Faruk lair ing Banjarmasin ing 10 Fèbruari, taun 1957. Pandhidhikan saka SD nganti SMA kang rampung ing kutha kelairan, Banjarmasin. Panggonan sekolah ing SD Swadesi (lulus taun 1969), SMP Seroja (lulus taun 1972), lan SMAN 1 (lulus taun 1975). Sawisé lulus SMA, Faruk sinau ing Kutha Ngayogyakarta ing Fakultas Sastra lan Budaya, Universitas Gadjah Mada, banjur lulus ing taun 1981. Taun 1985, Faruk nerusaké program S-2 ing Fakultas Pascasarjana Universitas Gadjah Mada lan lulus ing taun 1988. Banjur, panjenenganipun sinau ing program S-3 Fakultas Pascasarjana Universitas Gadjah Mada lan lulus taun 1994. 

Pengalaman minangka dhosèn diwiwiti saka pakaryan asistèn ahli madya ing Fakultas Sastra/Budaya Ilmu, Universitas Gadjah Mada, 1983–1985. Ing taun 1986—nganti saiki dadi dhosén ing Fakultas Sastra/Ilmu Budaya, UGM. Piyambakipun dados profésor wonten ing Fakultas Sastra/Ilmu Budaya, Universitas Gadjah Mada, 2009. 

Saliyané dadi dhosèn ing Jurusan Sastra Indonesia, Fakultas Sastra/Ilmu Budaya, UGM, Faruk uga wis mulang ing Hankuk University of Foreign Studies, Seoul, Koréa Kidul (2007-2009) lan aktif mangkono risèt (1998-2009). Faruk uga asring tampil minangka pamicara uga pananggap ing aktivitas ilmiah ing babagan basa, sastra, lan budaya.

## Rujukan
Om télolèt om

**Om télolèt om** (uga dikenal minangka **#Omtélolètom**) iku kedadéan nalika bocah-bocah Indonésia njaluk marang sopir bus kanggo ngonékaké klakson bus, sing swarané wis dimodifikasi, awujud irama. Ukara télolèt iku, saka uniné swara klakson.
Kedadéan iki ngrambah internèt liwat medhia sosial.

## Latar wuri 
Nalika para warga ing donya maya utawa diarani *netizen*  saka Indonésia kirim ocehan (twit) ing akun twitter para wong misuwur, kaya ta DJ Ula, Marshmello, Firebeatz, Dillon Francis, Zedd lan Cash Cash kanthi tetenger "#OmTeloletOm". Tembung iki banjur misuwur kanthi rikat. Ing pungkasan Dhésèmber 2016 tembung iki dadi topik trén (*trending topic)* internasional. Kedadéan iki banjur njalari para DJ miwiti gawé aransemèn musik kang diwènèhi swara klakson bus honking, lan bocah-bocah njerit "Om Telolet Om" lan ngguyu. Para DJ muter aransemèn iki ing konser kalebu konser Life in Color (paméran lukisan) lan konser musik ing Miami sing mbiawarakaké menawa pagelaran kuwi bakal nganggo sesirah "Om télolèt om".

## Referensi
Up & Up (laguné Coldplay)

"**Up & Up**" (gaya tulisé awujud "**Up&Up**") ya iku tembang déning band saka Inggris ya iku Coldplay. Tembang iki saka album studio kapitu kang irah-irahané, *A Head Full of Dreams* (2015). Tembang iki dumugung dadi tembang katelu saka rekaman ing surya 22 April 2016 déning Parlophone. Vokal wuri diwènèhaké déning Beyonce, Annabelle Wallis, lan Merry Clayton. Déné vidhio musik kanggo trèk iki dirilis ing surya 16 Mèi 2016.

## Latar wuri 
Tembang iki wis diparingi tandha déning swara kor, kang dirawuhi déning mèh kabèh seniman sing wis kolaborasi karo grup album, kalebu Beyonce, Brian Eno lan uga para tamu saka kanca-kanca musisi Coldplay. Ing album iki uga olèh urun saka gitaris lan penyanyi Noel Gallagher, sing nyekel gitar solo kapindho.

## Vidhio 
Band Coldplay wis ngrilis *teaser* ing akun médhia sosial saktekane vidhio resminé dirilis. Vidhio tembang iki katuntun déning Vania Heymann lan Gal Muggia banjur dirilis ing 16 Méi 2016. Vidhio tembang iki wis dipratélakaké ing situs wèb band minangka vidhioné "teges, *montase* suréalis kang nyinggung masalah kontèmporèr." Vidhioné dhéwé kasusun saka lapisan-lapisan visual, lan gambar band Coldplay dijupuk saka warna-warna papan. Salah siji saka papan sing digunakaké ya iku sawatara gunung Kroasia mau Biokovo; Chris Martin katon lungguhi ing gunung iku.

Salah sawijining musanip (panulis) saka situs MTV UK nyatakaké yèn vidhio iki "anèh lan apik ing saben bab", lan "gaib uga teges". Chris Payne, nulis kanggo kalawarti *Billboard*, nyebut yèn vidhio iku "jumbuh vidhio kang epik" karo "ora mulur nalaré, njupuk-kanggo-ing-lintang tipe ikrar". Idolator penulis Carl Williott, sing dilindhungi undhang-undhang menyang tembangé, ngrasa yèn vidhio iki "duwèni visual kang éndah".

Musik vidhio iki éntuk nominasi Grammy Award kanggo Best Music Video ing 59th Annual Grammy Awards.

## Pagelaran langsung 
Sawisé mènèhi ulasan pagelaran langsung saka album ing 21 Novèmber 2015 ing Los Angeles, vokalis utama Chris Martin ngendika: "Iki jinis lagu kang kita wis nunggu kanggo nulis sawetara 15 taun suwiné." Coldplay manggung langsung lagu iki ing Super Bowl 50 halftime show dianakaké ing 7 Fèbruari 2016 ing Santa Clara, California. Bruno Mars lan Beyonce uga mèlu nembang ing larik-larik pungkasan.

## Pratélan tèmbang 
## Rujukan
Al-Mawardi

**Abu al-Hasan Ali bin Muhammad bin Habib al-Mawardi** (Arab: أبو الحسن علي بن محمد بن حبيب الماوردي), utawa kondhang kanthi aran **Imam Al-Mawardi** (Bashrah, k. 364 H/974 M - Baghdad, 450 H/1058 M), ya iku salah sawijining ngulama ahli pulitik lan fikih Islam kang lair ing Bashrah (saiki ing nagara Irak).

Nalika enomé, Al-Mawardi sampun sinau manèka warna èlmu agama marang para guruné ing Bashrah lan Baghdad. Ing Bashrah, panjenengané sinau èlmu fikih Syafi'i saka Abul Qasim Abdul Wahid ash-Shimari, lan èlmu kadis saka Hasan bin Ali al-Jayli, Muhammad bin Ma'ali al-Azdi, lan Muhammad bin 'Adi al-Munqari. Sawisé iku, ing Baghdad panjenengané nerusaké sinau èlmu-èlmu hukum, sastra, lan basa Arab saka Abdullah al-Baqi lan Abdul Hamid al-Isfarayni.

Al-Mawardi iku ulama kang nganut madahab Syafi'i.
* ''An-Nukat wa al-'Uyun fi Tafsir al-Qur'an al-Karim* (tapsir)
* *Al-Hawi al-Kabir'' (ènsiklopédhi fikih Syafi'i, 20 jilid)
* *Al-Iqna* (ringkesan saka *Al-Hawi*)
* *Adab al-Qadhi*
* ''A'lam al-Nubuwwah*
* *Adab ad-Dunya wa ad-Din*
* *Al-Ahkam as-Sulthaniyyah wa al-Wilayah ad-Dinniyyah* (pulitik pamaréntahan)
* *Nasihah al-Mulk*
* *Tashil an-Nadzar wa Ta'jil adz-Dzafar*
* *Qawanin al-Wazarah wa Siyasah al-Malik*
* *Fi an-Nahwu*
* *Al-Amtsal wa al-Hikam''

Al-Mawardi tilar donya tanggal 30 Rabi'ul Awwal 450 H, kanthi yuswa 86 taun. Panjenengané disarèkaké ing makam Bab Harb ing Baghdad.

## Réferènsi
Rallidae

**Rallidae**, utawa manuk **rail** ya iku kulawarga manuk ukuran cilik nganti sedheng, kanthi cacah jinis kang akèh. Akèh spésiès kang mapan ing papan teles lan cedhak banyu, kaya ta pinggir kali, wadhuk  lan banarawa. Uga ana kang tinemu ing papan garing nanging ora tinemu ing ara-ara wedhi, kutub lan laladan salju.

Kulawarga manuk iki tinemu kabèh bawana kajaba Antartika. 

## Ékologi 
Ciri paling umum saka jinis manuk iki ya iku mapan ing grumbul lan sesuketan cedhak kali, rawa-rawa, utawa wadhuk. Lumrahé padha seneng ndhelik ing sesuketan lan angèl disinaoni déning para wasis.

Lumrahé spésiès iki bisa lumayu kesit amarga sikilé kang kuat. Driji kang dawa migunani kanggo urip ing lemah empuk lan ora rata. Suwiwiné gepak lan ora bisa mabur adoh. Rallidae jinis manuk kang luwih seneng lumayu tinimbang mabur. Sawetara spésiès malah ora bisa mabur nalika mangsané wuluné mbrodhol.

Akèh spésiès kang banjur cures amarga tumekané kéwan liya kaya ta kucing, tikus, lan babi.

Lumrahé, rallidae iku omnivora. Akèh spésiès sing mangan invertebrata, lan uga woh-wohan lan wewijènan. Mung sawatara spésiès sing hèrbivor.

Laku nalikané tumangkar ora akèh dimangertèni, kalebu prakara pasangané kang monogami, poligami, utawa poliandri. Nalika ngendhog cacah antarané lima nganti sepuluh, nanging ana uga ngasilaké mung siji utawa limalas iji. 
[jmpl|ka| *[Rallina fasciata*]]
[jmpl|ka| *[Rallus aquaticus*]]
[jmpl|ka|*[Porzana porzana*]]

## Filogeni 
Ing ngisor iki babaran filogèni saka Rallidae déning John Boyd.

{{clade|style=font-size:80%;line-height:80%
|1=
}}

## Rujukan
Ledhokan Danakil

jmpl|Erupsi gunung ing Ledhokan Danakil
**Ledhokan Danakil** iku ledhokan kang kapernah ing sisih lor saka Segitiga Afar utawa Ledhokan Afar ing Ethiopia. Ledhokan iki dumadi saka prosès géologi lèmpèng tèktonik ing Sungu Afrika.

## Géologi 
Ledhokan Danakil kapernah ing gathukan saka telung lèmpèng tèktonik lan duwé sujarah géologi kang ruwet. Wujudé ledhokan dumadi saka obah-mingseté bawana Afrika lan Asia, kang disebabaké déning retakan lan kagiyatan vulkanik. Panyebab liyané dumadi ledhokan iki antarané érosi, banyu sagara kang ngelebi lemah lan munggah lan mudhuné praupan lemah. 

## Lokasi 
Ledhokan Danakil ya iku papan kang rata sing nduwéni udakara , kapernah ing sisih lor saka laladan Afar ing Ethiopia, cedhak tapel wates karo Eritrea. Kapernah udakara  ngisor sagara lan wewatesan ing sisih kulon karo Plato Ethiopia lan ing sisih wétan karo Danakil Alps. Ledhokan iki luwih jero saka Sagara Abang. Ing taun 1974, Donald Johnson lan mitrané nemu fosil Lucy *Australopithecus*, kang umuré 3,2 yuta taun. Saka panemuané iku, papan iki uga diarani papan lairé manungsa hominids.

## Kaanan 
[jmpl|Sumber banyu panas ing Ledhokan Danakil, ya iku papan kang becik kanggo sinau extremophile [Mikro-organisme|microbes.]]
Ledhokan Danakil kapétung panggonan kang paling panas ing bumi, adedhasar suhu rerata ing sadawané setaun. Uga salah siji saka panggonan paling ledhok ing planit bumi (100 m ngisor sagara). Panggonan iki bisa tanpa udan pirang-pirang taun. Ing kéné, Kali Awash dumadakan garing lan nyambung marang tlaga uyah kang aran Tlaga Afrera, tapi ora nyambung tekan Samodra Hindia.

Gunung Ayalu kapernah ing sisih kulon dhéwé lan luwih tuwa tinimbang rong gunung sing kapernah ing sisih kidul Ledhokan Danakil. Gunung aktif liyané ya iku Erta Ale. Erta Ale iku salah siji saka sawatara tlaga kawah kanthi sesawangan lahar umob kang metu saka lapisan Bumi. Ing papan iki, ana umbul Dallol, kang ngasilaké lirang lan  panas. Ing Ledhokan Danakil para èlmuwan nyinaoni piyé urip menawa diwiwiti ing planit liya lan bulan. Pirang-pirang mikroorganisme sing manggon ing kéné kalebu *èxtremophilic microbes* kang narik kawigatèn para èlmuwan astrobiologis.

### Sumber panas 
Tlaga kuning kasusun saka asem lirang murni, kang mili terus terusan saka wetengé gunung.

## Delengen uga 
* Gurun Danakil 

## Rujukan 
## Pranala njaba 
*  Ledhokan Danakil-video clip saka BBC Planet Bumi
Gegemplang

**Gegemplang** iku dolanan bocah kang ana ning Banten. Sing dolanan mligi bocah-bocah kang nuturaken basa Jawa Banten. Cara dolanan gegemplang iku bocah-bocah kira-kira wolu sampé sepuluh padha ndodok mubeng gawé kaya gelanggang karo nyekel watu cilik kang gedhéné seendhog ayam. Siji bocah siji endhog, nanging kudu ana siji kang gedhé dhèwèk. Bocah-bocak kuwen nembang bebarengan bari ngideraken watuné kang dicekel iku. Watuné si A dipai ning si B, watu si B dipai ning si C, mengkonon seterusé. Aturané ngepai watu iku kudu bareng-bareng sewaktu padha nembang lan ora olih ndhikiti. Sapa baé kang olih watu kang paling gedhé sewisé nembang, bocah kuwen kang dadi rajané. Bocah kang dadi raja iku kudu nembang dhèwèkan, seweruné dhèwèk. Akèhé bocah kang dadi raja iku nembang lagu ronggèng, ana uga kang nembang sekar macapat.

Tembang kang ditembangi bareng-bareng contoné:

## Rujukan
Wong Airoran

**Wong Airoran** utawa **Adora** utawa **Iriemkana** iku golongan ètnik sing dumunung ing sawenèh désa ing iring kuloné Kali Apawar, cedhak pasisir lor Papua. Désa-désa sing dienggoni bebrayan iki antarané: Subu, Matabiak, Isirana, Kabeso, Nivau, Tamajine, Waiter, lan Kweisar, sing padha kalebu ing Kacamatan Mamberamo Hilir, Kabupatèn Jayapura, Provinsi Papua, Indonésia. Cacah jiwané udakara 400.

## Rujukan
Wong Bajawa

**Wong Bajawa** iku golongan ètnik sing dumunung ing Kabupatèn Ngada, Pulo Florès pérangan Tengah, Nusa Tenggara Wétan. Dunungé ing kacamatan: Aimere, Bajawa, Kopeta, Mauponggo, Mangulewa, lan Galowa.

## Rujukan
Wong Gané

**Wong Gané** utawa **Gani** iku golongan ètnik sing dumunung ing iring kidulé Pulo Halmahéra, Maluku Lor. Cacah jiwané udakara wong 3.000. Bebrayan Gané ngrasuk agama Islam lan ngugemi patrilinéalisme.

## Rujukan
Muson

**Muson** iku angin mangsan kang sipaté périodhik lan lumrahé kadadéan mligi ing Samodra Hindia lan sapérangan kidul Asia. Dumadiné angin muson katandhani kanthi gunggungé udan kang akèh. Angin muson mèmper angin laut, nanging luwih gedhé tur luwih kuwat lan luwih ajeg.
Gula darah

Ing ngèlmu kedokteran, **gula darah** iku istilah sing ngrujuk kanggo tingkat glukosa ing getih. Gula darah konsèntrasi, utawa serum tingkat glukosa, tansah diatur ing awak. Glukosa mili liwat getih iku sumber utama saka ènergi kanggo sel-sel awak.
Pangawetan panganan

**Pengawetan pangan iku cara sing ** digunakaké kanggo nggawé pangan kang duwé daya nyimpen wektu sing dawa lan nahan sawijining sipat fisik lan kimia pangan.

## Referensi
Wong Déra

**Wong Déra** iku golongan ètnik sing dumunung ing laladan tapel watesé Indonésia karo Papua Nugini. Ing Indonésia, pernahé ing Kacamatan Wèb, Kabupatèn Jayapura, Propinsi Papua. Cacah jiwané ing Indonésia udakara wong 1.000 lan ing Papua Nugini udakara wong 700.

## Rujukan
Carita Parahyangan

***Carita Parahiyangan*** ya iku jeneng saka salah sijiné naskah Sunda kuna kang digawé ing pungkasan abad ke-16, kang nyritakaké sujarah Tanah Sunda, mligi babagan papréntahan ing kalih Karajan Sunda ya iku Kraton Galuh lan Kraton Pakuan. Naskah iki sapérangan saka naskah kang ana ing kolèksiné Muséum Nasional Indonesia Jakartakanthi nomer régister Kropak 406. Naskah iki dipérang ing 47 lembar godhong lontar kanthi  ukuran 21 x 3&nbsp;cm, kang ing saben lembaré diisi tulisan 4 baris. Aksara kang digunakaké ing panulisan naskah iki ya iku aksara Sunda.

## Referensi
Windows Mail

**Windows Mail** punika klien email lan grup warta kang kalebu ing piranti lunak sistem operasi Windows Vista. Piranti lunak iki penerus saka Outlook Express. Nanging, iku iki mengko diganti karo Windows Live Mail miwiti 2007.

## Owah-owahan 
### Kajaba saka 
* E-mail wis disimpen ing file kapisah lan ora ing database file terpadu.
* Informasi persiyapan sing ora manèh disimpen ing pendaptaran.
* Filter spam.
* Filter phishing.
* Microsoft Bantuan Kelompok.

### Abang 
* WebDAV.
* Pengguna ora bisa ngganti identitas.

## Pranala njaba 
* Saluran 9 (Microsoft) - 'anyar Outlook Express: Windows Mail demoed'
* Windows Mail Fitur  - 'Windows Mail sungguh dandan liwat OE'
* Windows Vista kanggo Wiwitan  - 'Carane kanggo pindhah saka Outlook Express kanggo Windows Mail'
Wong Dondho

**Wong Dondho** iku golongan ètnik sing dumunung ing Kacamatan Galang, Baolan, lan Dondo ing Kabupatèn Buol lan Tolitoli, Provinsi Sulawesi Tengah, Indonésia. Cacah jiwané udakara wong 10.000.

## Rujukan
Wong Galumpang

**Wong Galumpung** iku golongan ètnik sing dumunung ing iring kidul-wétané Kabupatèn Mamuju, Provinsi Sulawesi Kulon. Cacah jiwané udakara wong 10.000. Bebrayané ngrasuk agama Kristen. Pagawéyané bebrayan Galumpang sing pokok iku tetanèn lan angon raja-kaya.

## Rujukan
Stand Up Comedy Indonesia Kompas TV

**Stand Up Comedy Indonesia (SUCI)** iku sawijining tetandhingan lawakan tunggal utawa *stand up comedy* sing dimeloni déning siji pelawak, wasis liwat asil saka pilihan ing kabèh tlatah Indonesia sing diatur déning Kompas Tv Béda karo Stand Up Comedy sing digiyarkeke déning Metro TV kanthi format *hiburan show*. Kompetisi iki minangka stand up comedy pisanan ing Indonesia, kanthi sesanti "''Let's Make Laugh!''".

## Referensi
Gemak biasa

**Gemak biyasa, **utawa** gemak éropah** (*Coturnix coturnix*) ya iku manuk cilik kang nyusuh ana ing lemah, anggota kulawarga Phasianidae. Jeneng èlmiyah *Coturnix* saka tembung basa Latin spésies iki.

Kanthi ukuran cilik lan wulu mèmper sesuketan, manuk iki luwih kerep keprungu suwarané tinimbang katon wujudé. Disebut gemak éropah amarga sumebar ing Éropah lan Afrika Lor. Spésies iki duwé wujud saèmper karo gemak jepang , *Coturnix japonica*, asli saka Asia, kang, sanajan padha rupa, nanging suwarané béda. Kayadéné gemak jepang, gemak éropah uga diingu dadi unggas.

## Wedharan 
Manuk iki duwé ukuran cilik, kanthi awak bunteg, wulu blorok soklat-putih, lan cucuk warna putih ing gemak lanang. Ukuran awaké kira-kira  lan boboté 

## Pakulinan 
Manuk iki kalebu spésiès téréstrial, mangan wewijèn lan gegremet ing lemah. Lumrahé angèl tinemu amarga ndhelik ing sesuketan, gagé lumayu utawa mabur manawa dicaketi manungsa banjur ndhelik manèh. Lumrahé mung bisa dititèni saka suwarané manuk lanang nalika ésuk, surup utawa wengi. Gemak biyasa kalebu kuwat mabur dibandhingaké spésiès Galliformes liyané.  

## Tumangkar 
Manuk gemak biyasa ngancik umur diwasa nalika umur 6-8 minggu, lan gawé susuh ing lemah, ing tengah tegalan utawa sesuketan ing laladan Eropah lan Asia, kanthi endhog cacah 6-12. Endhog diangkremi 16-18 dina.

## Gallery 

File:Weibliche Wachtel (Coturnix coturnix).jpg|Wadon
File:Quail from the Crossley ID Guide Britain and Ireland.jpg|ID index
File:Caille des blés MHNT.jpg|Endhog-MHNT
File:Coturnix coturnix MWNH 2037.JPG|Endhog, Koleksi Museum Wiesbaden
File:Head of Coturnix coturnix - Herbert Goodchild.jpg|Kepala nyalonake subspesies
File:Head of Coturnix capensis - Herbert Goodchild.jpg|Kepala Coturnix coturnix africana

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Umum quail spesies teks ing Atlas saka Afrika Kidul Manuk
* Umum quail foto ing Oiseaux
* Identifikasi guide (PDF; 3.4 MB) dening Javier Blasco-Zumeta & Kampung-Michael Heinze 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Langit wengi

[pra=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Moonfromoakland04052006.jpg|jmpl|[Rembulan minangka wewujudan sing paling asring kawahya ing langit wengi, sanadyan kala-kala uga kawahya nalika awan.]]
Pitembungan **langit wengi** mangku teges langit sing kasawang nalika wengi. Istilah iki lumrahé gegayutan karo astronomi sing tegesé sesawanganing wewujudan langit kaya ta lintang, rembulan, lan planit-planit sing katon cetha ing langit sawisé wayah surup. Sumbering sunar sing alami tumraping langit wengi kalebu sunaring rembulan, sunaring lintang, sorot udara (*airglow*), sing béda-béda gumantung papan lan wektuné. Aurora borealis nyunari langit ing Arktik, déné aurora australis ing kukuban Antarktik. Kala-kala, precetan gedhé koronah (*coronal mass ejection*) sing asalé saka srengéngé utawa angin srengéngé (*solar wind*) sing gedhé bisa njalari aurora nyandhak katulistiwa.

## Rujukan
Atlantis (Space Shuttle)

***Atlantis*** (Tandha OV: **OV‑104**) iku wahana pangorbit Space Shuttle darbèké National Aeronautics and Space Administration (NASA), minangka agènsi pamaburan antariksa (*spaceflight*) lan pandlajahan antariksa (*space exploration*) ing Amérikah Sarékat. Diyasa déning perusahaan Rockwell International ing Southern California lan diangkud menyang Kennedy Space Center ing Florida Wétan nalika April 1985, *Atlantis* minangka Space Shuttle sing diyasa urutan papat. Aburé sing pisanan tinelah STS-51-J sing dumadi saka 3 tekan 7 Oktober 1985.

## Rujukan
Semanggi

**Semanggi** (*Marsilea crenata*) iku spésies tuwuhan paku kang tinemu ing Asia Kidul-wétan. Tuwuhan iki kalebu tetuwuhan banyu lan gampang ditepang saka bentuk godhongé kang mbédani, ya iku saben gagang duwé godhong cacah papat. Lumrahé tinemu ing sawah, pinggir kali, blumbang, utawa ledhokan. Ing banyu kang jero, godhongé ngambang, déné ing banyu kang cethèk utawa lendhut tanpa banyu, godhongé bisa ngadeg jejeg ing gagangé.

## Mupangat 
Godhong semanggi kanggo bahan gawé panganan khas saka kutha Surabaya, ya iku Semanggi Surabaya, kang dicampur nganggo sambel Pecel kang pedhes. Godhong semanggi uga diolah ing masakan Thailand, saka wewengkon Isan kang dikenal minangka *Phak waen* lan dipangan mentahan (lalap) karo *Nam phrik* .

## Referensi
Luntur harimau

**Luntur harimau** (*Harpactes oreskios*) iku sawijining spésies manuk ing kulawarga Trogonidae.

## Distribusi lan habitat 
Luntur harimau ditemokaké ing Kamboja, China, Indonesia, Laos, Malaysia, Myanmar, Thailand, lan Vietnam. Habitat alami kéwan iki ya iku ing alas ngaré subtropis utawa tropis kang lembab lan alas gunung tropis utawa subtropis, alas ijo ing ngaré nganti dhataran sedhengan, lembab, alas rawa, alas garing umbaran, papringan, alas wit-witan cilik, lan kadhangkala ing kumpulan wit ing sacedhaké alas.

Gambar:HarpactesOreskiosGould.jpg|Sunggingan déning John Gould
Gambar:Harpactes oreskios, Orange-breasted trogon.jpg|Harpactes oreskios, Khao Yai National Park

## Rujukan
Ischnura senegalensis

***Ischnura senegalensis*** ya iku kinjeng dom saka kulawarga Coenagrionidae. Kinjeng dom jinis iki kang umum tinemu ing pulo Jawa. 
## Dhèskripsi
 *Ischnura senegalensis* wadon]]
Kéwan iki dawane satara 30&nbsp;mm kanthi suwiwi dawané 14,5-15,5&nbsp;mm. Kinjeng dom lanang warna ireng ing awak sisih nduwur, mata majemuké warna ireng ing sisih nduwur, biru semu ijo ing sisih ngisor. Rainé uga warna biru semu ijo lan rambut [setae] warna putih.
## Sebaran
*Ischnura senegalensis* sumebar ing laladan tropis lan sub tropis, saka Afrika, mangétan menyang India, Sri Lanka, Asia Wetan nganti  ing Jepang, Asia Kidul Wetan nganti Papua. Mapan ing papan kanthi banyu tawa kang meneng ora mili. Kinjeng dom iki kalebu tahan marang polusi banyu lan anané manungsa. Uga tahan marang laladan sagara wedhi kang garing lan banyu kang semu asin. Kinjeng dom iki isih gampang tinemu lan ora kalebu kang dikuwatiri bakal cures. 
## Rujukan
Indolestes tenuissimus

***Indolestes tenuissimus*** ya iku spésies  ing kulawarga Lestidae. Kinjeng dom iki bisa tinemu ana ing Australia lor-wétan, Papua Nugini lan ing Pulo Aru.
Papan uripé ana ing rawa, blumbang lan kolam banyu tawa. Kinjeng kang diwasa saukuran sedheng tumrape kinjeng dom (ukuran suwiwiné 50mm, dawane awak 45mm), kanthi thorax awerna biru pucet lan geger kang biru tuwa. Abdomené warna klawu, kanthi pérangan dorsal nomer 10 duwé warna kang séjé.
Ing Australia, tinemu ing Semenanjung Cape York nganti Queensland tengah..
## Gladri

Indolestes tenuissimus female wings (34665046512).jpg | Suwiwi kinjeng dom wadon
Indolestes tenuissimus male wings (34665051642).jpg | Suwiwi kinjeng dom lanang

## Rujukan
Orthetrum sabina

***Orthetrum sabina*** utawa kinjeng bala salah siji spésies kinjeng saka kulawarga Libellulidae. Kinjeng iki biyasa diarani **tokèrok** utawa **kinjeng bala**. Sumebar saka Eropah kidul-wétan, Afrika sisih lor, terus mangétan nganti Jepang lan mangidul nganti Australia lan Mikronésia. Kinjeng kang diwasa warna klawu nganti kuning semu ijo kanthi tutul-tutul ireng. Ciri iki saèmper karo *Orthetrum serapia* kang uga tinemu ing Australia iring lor. Bédané, tengeran ireng ing abdomen *Orthetrum sabina* ora nganti tekan posterior manawa disawang saka ndhuwur. Suwiwiné watara 60-85mm.. Asring tinemu ménclok anteng ing wit utawa kayu garing sambi mangan gegremet liya kang luwih cilik, kaya ta kupu utawa kinjeng kang luwih cilik
.
Kinjeng iki biyasa diarani **tokèrok** utawa **kinjeng bala**.
## Galèri 

File:Orthetrum sabina feeding neurothemis fulvia by kadavoor.jpg|*Orthetrum sabina* mangan *Neurothemis fulvia*
File:Orthetrum sabina feeding Tetrathemis platyptera at Kadavoor.jpg|*Orthetrum sabina* mangan *Tetrathemis platyptera*
File:Orthetrum sabina feeding on Udaspes folus.jpg|*Orthetrum sabina* mangan *Udaspes folus*
File:Orthetrum sabina on Kadavoor.jpg|Kinjeng *Orthetrum sabina* lagi kawin

## Rujukan
Vespa tropica

*Vespa tropica* salah siji jinis tawon kertas saka génus Vespa.
## Dhèskripsi 
Tawon buruh *Vespa tropica* dawané watara 24–26&nbsp;mm, déné ratune bisa nganti 30&nbsp;mm. Endhasé warna abang/soklat tuwa lan wetengé warna ireng kanthi garis kuning ing ros abdomen nomer loro.

Tawon iki nunggal génus karo tawon endhas kang asring tinemu ing Indonésia.
## Sebaran 
*Vespa tropica* tinemu ing Asia Kidul, saka Afghanistan nganti tekan ing Singapura lan Flipina lan duwé sipat invasif, kalapuraké manawa spésiès iki uga wis tinemu ing Guam...
## Rujukan
Triyaningsih

**Triyaningsih** () iku atlit lumayu-adoh Indonésia. Dhèwèké mèlu tandhing ing babagan maraton ing Summer Olympics 2012 kanthi urutan 84 lan suwéné 2:41:15.

## Cathetaning tetandhingané 
## Rujukan 
## Pranala njaba 
* Situs pribadiné Triyaningsih 
*
Nitya Krishinda Maheswari

**Nitya Krishinda Maheswari** () atlit badminton doble putri, kang dipasangaké karo Greysia Polii.

## Préstasi 
[jmpl|Nitya Krishinda Maheswari - [Greysia Polii.]]
* 2008 : Semifinal Dhènemarken Open Super Series 2008 (bebarengan karo Greysia Polii)
* 2009 : Semifinal Tim Piala Sudirman Indonesia 2009, Runner-up saka Aviva Singapura Super Series 2009 (bebarengan karo Greysia Polii), Semifinal Yonex Open Japan Open Super Series 2009 (bebarengan karo Greysia Polii), Semi final Yonex French Super Series 2009 (bebarengan karo Greysia Polii)
* 2010 : Prapatfinal Li-ning Singapore Open Super Series (bebarengan Shendy Puspa Irawati), Semifinal Vietnam Grand Prix (bebarengan karo Shendy Puspa Irawati)
* 2011 : Prapatfinal Yonex Sunrise Malaysia Open Grand Prix Gold (bebarengan karo Anneke Feinya Agustin), Prapatfinal SCG Thailand Open Grand Prix Gold (bebarengan karo Anneke Feinya Agustin), **Juwara** Yonex Sunrise Vietnam Grand Prix Open 2011 (karo Anneke Feinya Agustin), Semifinal Bank Kaltim Indonesia Open GP Gold 2011 (karo Anneke Feinya Agustin), Prapatfinal Yonex Dhènemarken Open (karo Anneke Feinya Agustin), Runner-up grup golongan putri saka SEA Games XXVI 2011 (bebarengan karo Anneke Feinya Agustin), **Juwara** doble putri kaping pindho kategori individu SEA Games XXVI 2011 (bebarengan karo Anneke Feinya Agustin) ngalahaké pasangan Nadya Melati - Vita Marissa, prapatfinal Yonex Badminton French Open 2011 (bebarengan karo Anneke Feinya Agustin), Semifinal Hwasun Victor Koréa Grand Prix Gold 2011 (bebarengan karo Anneke Feinya Agustin)
* 2012 : Prapatfinal 2012 Yonex Australia Open GP Gold (bebarengan karo Anneke Feinya Agustin), Prapatfinal Li Ning Singapore Open 2012 (bebarengan karo Anneke Feinya Agustin), Prapatfinal Indonesia Open Grand Prix Gold Badminton 2012 (bebarengan karo Anneke Feinya Agustin), Prapatfinal Yonex Dhènemarken Open 2012 (bebarengan karo Anneke Feinya Agustin)
* 2013 : Prapatinal Djarum Indonesia Open Super Series Premier 2013 (bebarengan karo Greysia Polii) , **Juwara** SCG Thailand Open Grand Prix Gold 2013 (bebarengan karo Greysia Polii) , Semifinal Li Ning Singapore Open Super Series 2013 (bebarengan karo Greysia Polii)
* 2014 : **Juwara** Taipei Grand Prix Gold 2014 (bebarengan karo Greysia Polii), **Juwara** Asian Games 2014 (bebarengan karo Greysia Polii), Semifinal Hong Kong Open Super Series 2014 (bebarengan karo Greysia Polii)
* 2015 : **Juwara** Yonex Open China Taipei 2015 (bebarengan karo Greysia Polli), **Juwara** saka Victor Koréa Open Superseries 2015 (bebarengan karo Greysia Polli)
* 2016 : **Juwara** saka OUE Singapura Open 2016 (bebarengan karo Greysia Polli)

## Rujukan 
## Pranala njaba 
* TWITTER Nitya Krishinda Maheswari
*  player Profil ing website resmi PBSI
*  Peringkat pemain ing situs Tournamentsoftware.com
Tawon gung

**Tawon gung** (*Apis dorsata*) ya iku jinis tawon madu kang mapan ing alas. Béda karo tawon madu biyasa kang bisa ditangkaraké, tawon gung durung bisa ditangkaraké murih bisa dijupuk maduné. Warga ing pinggir alas biyasa golèk madu ing alas saka tawon jinis iki.
Amarga madu kang kasimpen ing susuh tawon gung bisa nganti punjul 20&nbsp;kg, pira-pira wong kang manggon ing pinggir alas duwé pangupajiwa saka golèk madu tawon gung ing alas..
## Sebaran
Tawon gung sumebar ing laladan tropis lan sub tropis Asia saka Nepal, India, Filipina lan Indonesia antarané ing Sumatra, Kalimantan, Jawa, Sulawesi, Papua lan Nusa Tengara.
## Wedharan
Tawon gung rupané saèmper karo tawon madu biyasa nanging luwih gedhé. Omahé wujud tala mung sesisir, kang nggantung ana pang wit gedhé lan jurang watu, lan papané ing panggon kang bukaan. Mula para ahli durung bisa mbudidaya ing glodhogan.
Ukuran talané bisa nganti 2è1 mèter, wujudé setengah bunderan.
Tawon gung asring pindah panggon, lan lumrahé gumantung saka mangsa rendheng lan katiga.
## Sub Spésies
Michael S. Engel mratelakaké manawa tawon gung duwé sub-spésies::
**A. d. dorsata;*  kang utama saka India
**A. d. binghami* Cockerell; saka Malaysia lan Indonesia
**A. d. breviligula* Maa; saka Filipina
**A. d. laboriosa* Fabricius; (Tawon gung jurang Himalaya), uga tinemu ing Myanmar, Laos, lan China sisih kidul.
## Rujukan
Pistul paku

jmpl|Pistul paku mawa tenaga pneumatik sing lagi dienggo

**Pistul paku** iku sawijining piranti kanggo nancebaké utawa masang paku ing kayu utawa barang liyané. Lumrahé pistul paku iki tenagané mawa udara sing dikomprès, elektromagnetisme, gas sing gampang kobong kaya déné butan utawa propan, utawa mesiyu sithik kanggo piranti sing sing mawa tenaga bubuk. Pistul paku iku wis akèh ngganti fungsiné palu ing Amérikah Sarékat.

Sing kapisan nyiptakaké pistul paku iku Morris Pynoos, sawijining insinyur sipil, kanggo olèhé nyambut gawé nggarap Hughes H-4 Hercules rancangané Howard Hughes. Lapisan fuselase kayu dipaku bebarengan lan dilèm, sawisé iku banjur paku-pakuné dicabuti manèh.

Pistul paku kapisan nganggo tekanan udara lan dilansir ing pasaran taun 1950 kanggo nggawé wong yasa alas jubin lan ngisoré jubin luwih gampang. Mawa pistul paku awal, wong sing nganggo pistul paku bisa nancebaké paku 40-60 wiji samenit. Kapasitasé ana 400-600 paku.
Sajarah musik

**Musik** wis tinemu ing saben budaya kang wis dikenal, biyèn lan saiki, warna-warna jinisé ing wektu lan panggonan. Amarga kabèh wong ing donya, éwoning kang paling kapencil wis duwèni jinis musik, bisa diarani yèn musik iku uwis ana wiwit leluhur sadurungé nganti sebaran manungsa saindenging donya. Kawusanané, musik saora-orané wis 55,000 taun ana ing donya lan musik pisanan antarané ditemokaké ing Afrika lan banjur ngalami évolusi dadi unsur dhasar ing uriping manungsa.

Musik siji budaya iku kadayan saka kabèh tetimbangan ana ing budaya kasebat, kalebu organisasi lan pangalaman sosial lan ékonominé, iklimé, lan aksès marang tèknologiné. Émosi lan cipta kang diwedharaké ing musik, kaanan kang dimainaké lan dirungu musik, lan laku marang juru main musik lan panganggit musik iku bisa béda-béda ing papan lan pèriodhe. Sajarah musik iku kalebu sub babagan musikologi lan sajarah kang nyinaoni musik mligi musik kagunan cara Kulonan ing pamanggih (*perspective*) kronologis.

## Sumber
Tawon kertas

**Tawon kertas** ya iku tawon vespidae kang nglumpukaké serat saka kayu mati lan gagang tetuwuhan kang banjur dicampur karo iler minangka bahan kanggo gawé omah/tala kang tahan banyu, kanthi wujud mèmper kertas kang warna klawu utawa soklat. Sawatara jinis tawon kertas uga karan **tawon payung** amarga saka omahé kang mèmper payung..
*) lagi ngendhog]]
## Spésiès
Jeneng tawon kertas lumrahé ngrujuk marang anggota subfamili Polistinae vespid, sanajan ing padinan uga kalebu tawon saka subfamili Vespinae lan Stenogastrinae kang uga gawé omah saka kertas. Watara ana 300 spésies Polistes kang dikenali sadonya. Déné saka Ropalidiini ana 300, suku  Epiponini ana 250 lan Mischocyttarini uga 250 spésies saéngga kabèh ana watara 1.100 spésiès. Tawon kertas kang paling umum ing Eropah ya iku  *Polistes dominula''..
## Omah tawon kertas
Omah tawon kertas kang asli bisa katitik saka tala kanggo ngrukti larva, lan anané gagang kanggo nggantung omah utawa nèmplèkaké omahé. Kertas tala tawon ngandhut dat kang bisa nyegah semut, supaya endhog lan larva tetep aman. 
Lumrahé tawon Vespidae gawé omah saka kertas. Nanging pira-pira spésies saka stenogastrin kaya ta Liostenogaster flavolineata migunakaké lendhut.
Omah tawon kertas bisa tinemu ing papan kang arang kesrambah lan aman kayadéné ing wuwungan omah, pang wit-witan utawa tritisan omah.
Telu spésies Polistes wus kélangan daya kanggo gawé omah dhéwé lan dadi parasit kanthi nitipaké anaké ing  omahé tawon liya.. Nilik saka ukurané, gedhéné omah tawon kertas warna-warna, gumantung saka spésiès lan cacahé tawon ing sajeroning koloni. Koloni tawon saka génus vespa (kaya ta tawon endhas) kanthi anggota atusan tawon omahé bisa nganti sagedhéné woh nangka.
## Perilaku
Tawon kertas saka jinis Vespinae racaké galak lan bisa ngantup wong utawa kéwan ing sakiwatengené. Déné jinis Polistinae lumrahé mung bakal nyerang manawa diganggu. 
Tawon kertas bisa dianggep mitra tumrapé wong tani amarga tawon kertas mangan mangan uler, larva, laler lan gegremet liyané kang lumrahé dadi ama tetuwuhan saéngga tawon kertas bisa kalebu biokontrol alami..

## Rujukan
Cagar Alam Tangkoko Batuangus

**Cagar Alam Tangkoko Batuangus** uga kondhang mawa aran **Tangkoko-Batuangus Dua Saudara** iku cagar alam ing Pulo Sulawesi iring lor, Indonésia, dohé rong jam mobilan saka Manado. Ambané 8.700 hèktar lan ing njeroné ana gunung telu: Gunung Tangkoko (1.109 mèter), Gunung Dua Saudara (1.361 mèter), lan Gunung Batuangus (450 mèter).

## Wit-witan lan sato-kéwan 
Wit-witan sing lumrah ana ing alasing cagar alam iki spésies-spésies saka génus Palaquium, ya iku *Cananga odorata* lan *Dracontomelon dao*.

Ing kéné uga rineksa saorané 127 spésies mamal, 233 spésies manuk, lan 104 spésies rèptil dalah amfibi. Saka cacah mau, 79 spésies mamal, 103 spésies manuk, lan 29 spésies rèptil saha amfibi minangka kéwan èndhemik Pulo Sulawesi.

Kéwan mamal sing kena bebaya (*threatened*) kaya ta: munyuk ireng sulawesi sing kari 5.500 ing pulo iku, tarsius, kuskus bruwang sulawesi, lan kuskus katé sulawesi. Mungguh manuk, sing kena bebaya kaya ta rongkok bendhol, rongkok sulawesi, lan maléo.

## Konservasi lan bebaya 
Laladan konservasi sing wiwitan iku mligi ing Gunung Tongkoko lan dikukuhaké ing taun 1919. Laladan Gunung Dua Saudara banjur kawuwuhaké ing taun 1978. Éwadéné, laladan Batuangus lan Batuputih kawuwuhaké ing taun 1981. Kanthi mangkono, ambané yèn digunggung ana 8.718 hèktar. Mungguh para dhayoh, mung laladan Batuputih sing bisa dièstrèni.

Sawenèh organisasi internasional sing perduli marang lestarining alam uga mèlu ngrumat cagar alam iki, kaya ta Sulut Bosami, Wildlife Conservation Society, lan Tarantula.

Rusaking habitat lan bebedhag dadi bebaya pokok tumrap cagar alam iki. Amarga bebedhag, antarané taun 1978 lan 1993 cacahé munyuk ireng sulawesi suda akèh nganti 75%, maléo nganti 90%, lan kuskus bruwang nganti 95%. Sawijining survéi taun 2005 ing désa telu sakiwa-tengené cagar alam iki nyethakaké sanadyan kéwan sing paling kerep dibedhag iku tikus, wong kono uga isih mbedhag munyuk lan kuskus saperlu dipangan dagingé utawa didol ing pasar.

## Rujukan 
## Pranala njaba
Anasa tristis

***Anasa tristis*** saka kulawarga Coreidae ya iku jinis kepik kang dadi ama tumrap tuwuhan labu lan kang sajinis. Kepik iki dadi vèktor bakteri *Serratia marcescens* kang njalari lelara kuning. Nalika keganggu, *Anasa tristis* ngasilaké ganda sengak.
## Wedharan
*Anasa tristis* diwasa wujud gegremet warna soklat semu klawu  kang dawané udakara 1,5&nbsp;cm lan ambané 0,75&nbsp;cm. Kadhangkala ana brintik soklat semu emas sadawané pinggir weteng. Kepik diwasa umuré nganti 3-4 sasi...
## Papan urip
*Anasa tristis* urip ing tuwuhan kulawarga labu (Cucurbitaceae), kalebu semangka, timun lan melon.

## Rujukan
Chaerilus celebensis

***Chaerilus celebensis*** dikenal uga kanthi jeneng *kala jengking Asia*  ya iku spésiès kala jengking saka kulawarga Chaerilidae. Spésies iki kawedharaké déning Reginald Innes Pocock ing taun 1894 kanthi spésies conto kang kajupuk saka Sulawesi (Celebes).

Sanajan kalapuraké manawa uga tinemu ing pira-pira nagara Asia Kidul Wetan, nanging cathetan kang bisa kaandhalaké saka Luwu.
Kala jengking iki urip ing alas tropis, nanging tetep mapan ing palemahan, ing papan lembab kang cedhak lemah. Lumrahé ora mènèk wit sanajan uga bisa ana wit kang ora dhuwur.
## Rujukan
Coccinella septempunctata

***Coccinella septempunctata*** ya iku kombang koksi kang duwé tutul cacah pitu ing suwiwiné. Saka tutul cacah pitu iki, kombang iki olèh jeneng umum lan uga jeneng èlmiyahé (saka Basa Latin *septem* = pitu lan *punctus*=tutul).
*C. septempunctata* sumebar ing kukuban kang amba ing Éropah lan mapan ing panggon kang ana tuma godhong kang bisa dipangan. Seneng sèlèh endhogé ana tetengahan tuma godhong lan sabanjuré nalika wis netes banjur mangani tuma mau. Mula *C. septempunctata* digunakaké minangka agèn pengendhali biologis kanggo ngatasi ama tuwuhan kang wujud tuma godhong. 
Nalika diwasa, kumbang iki dawané watara 7,6–10&nbsp;mm. Werna kang nyolok lan tutul ing suwiwiné cetha njalari ora disenengi prédhator. Spésiès iki bisa ngasilaké cuwèran ganda bacin saka sikilé. Nalika kena bebaya, uga bisa éthok-éthokan mati..

## Rujukan
Roman Reigns

'''Leati Joseph Anoa'i** (), kondhang kanthi jeneng ring **Roman Reigns''', ya iku pegulat Amérika sing saiki lumebu ing WWE ing merek Smackdown.
Duinkerken

**Duinkerken** (Prancis *Dunkerque*, Walanda terkadhang ya *Duinkerke*, Flam Kulon *Duunkerke*) iku sawijining kutha (*commune*) ing départemèn Nord ing Prancis lor. Dunungé ana sakiwa-tengené 10 kilomèter saka pawatesan Bèlgi. Cacahé padunung kutha iki ana 91.412 wong miturut cacah jiwa taun 2016.

## Étimologi lan basa sing dienggo 
jmpl|kiri|Évolusi basa ing Duinkerken
Jeneng Duinkerken iku basa Walanda dialèk Flam Kulon *dun(e)* 'gumuk wedhi' lan *kerke* 'gréja', sing bebarengan tegesé gréja ing gegumukan'. Nganti tengahé abad kaping 20, kutha iki dunungé ana ing Flandria Prancis; nganti dina iki dialèk Flam lokal saka basa Walanda isih kadhangkala bisa dirungokaké, nanging akèhé wong wis padha nganggo basa Prancis.

## Cathetan suku 
## Pranala njaba 
* Situs wèb resmi
Santun UTC

**Santun UTC** (*UTC offset*) iku bédaning jam lan menit saka Wektu Universal Kakoordhinasi (UTC) ing panggonan lan tanggal tinamtu. Racaké, santun UTC kapacak mawa format ±[jj]:[mm], ±[jj][mm], utawa ±[jj]. Mula, yèn ana sawijining wektu karan sajam munjuli UTC (kaya ta wektu ing Berlin nalika mangsa salju), santun UTC-né kapacak "+01:00", "+0100", utawa cukup "+01".

Saben panggonan sing didunungi wong duwé santun UTC sing dumadi saka tikelané wektu 15 menit. Mangkonoa, pérangan gedhéné santun wektu (kalebu kabèh laladan mawa wektu sagara) diukur sarana jam, dudu menit.

UTC iku padha karo GMT.
Peter Madsen (insinyur)

jmpl|Peter Madsen, Nov 2010
jmpl|UC3 Nautilus 2008
jmpl|Wiwitané HEAT-1X-Tycho Brahe ing tanggal 3 Juni 2011

**Peter Madsen** (12 Januari 1971) iku sawijining insinyur Dénemarken. Dhèwèké misuwur déning prau silemé lan rokèté sing digawé déning awaké saha kanca-kancané lan dibéyani kanthi pribadi.

Ing sasi Agustus 2017 dhèwèké digayutaké karo patiné wartawati Zwèden Kim Wall

## Prau silem 
Madsen nggawé telung prau silem: UC1 Freya, UC2 Kraka lan UC3 Nautilus. Nautilus iku sawijining prau silem mini sing dibangun kanthi pribadi, lan dibabar ing tanggal 3 Mèi 2008 ing Kopenhagen, Dénemarken. Olèhé bangun prau iki suwéné ana telung taun lan béyané sakiwa-tengené US$ 200.000 (1,5 yuta DKK).

## Réferènsi 
## Pranala njaba 
* Situsé darbèné Peter Madsen
UTC+01:00

jmpl|300x300px|UTC+01: Biru (Januari), Jingga (Juli), Kuning (sadawané taun), Biru padhang – sagara
**UTC+01:00** iku santun wektu sing 1 jam munjuli Wektu Universal Kakoordhinasi (UTC).

Wektu iki kanggo ing:
* Wektu Éropa Tengah
* Wektu Afrika Kulon
* Wektu Katiga Éropa Kulon
** Wektu Katiga Britis
** Wektu Baku Irlan
* Wektu Baku Romans (Control panel ing Microsoft Windows)
* Wektu Internèt Swatch
* EVE Online
Ing ISO 8601, wektu mangkéné bakal katulis 2017-08-22T10:40:04+01:00.

## Wektu Éropa Tengah (mangsa salju ing pérangan lor bumi) 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , kajaba
** Kapuloan Pharur
** Grunlan
*  (mung ing pérangan dharatan, ngejabakaké laladan liyané)
* 
* Gibraltar (Karajan Manunggal)
* 
* 
* Kosovo
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , kalebu:
** Svalbard lan Jan Mayen
* 
* 
* 
* 
*  – kajaba Kapuloan Canaria
* 
* 
* 

## Wektu Katiga Éropa Kulon (mangsa katiga ing pérangan lor bumi) 
* Alderney
* 
* Guernsey
* 
*  - kajaba Azores
* Sepain – mung Kapuloan Canaria
*  - (GMT / BST)

## Minangka wektu baku (sadawané taun) 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* :
** Kwango
** Kwilu
** Mai-Ndombe
** Kongo Tengah
** Équateur
** Nord-Ubangi
** Sud-Ubangi
** Mongala
** Tshuapa
** Kinshasa
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Rujukan