Lowell Bergman

**Lowell Bergman** (lair 24 Juli, 1945) kapiji minangka priyayi pinunjul ing babagan pawarta invèstigasi miturut Reva lan David Logan Bentenaken  ing Graduate School of Jurnalisme ing UC Berkeley. Dhèwèké uga dadi Dirèktur Pawarta Invèstigasi kang wis memulang seminar mligi babagan warta invèstigasi jroning luwih saka 20 taun. Bergman uga dadi produsèr/juru warta kanggo sèri dokumèntèr PBS kang asesirah *Frontline*. Laku pakaryané Bergman wis lumaku wetara limang dasawarsa. Dhèwèké misuwur minangka juru yasa/produsèr, juru warta, lan uga minangka dirèktur warta invèstigasi ing ABC News lan minangka juru yasa/produser CBS News kanggo *60 Menit*.

Crita gegayutan karo industri rokok kang katilik srana invèstigasi déning Bergman kacathet ing film kang kapinunjul ing Academy Award asesirah*  The Insider*. Saka taun 1999 tekan taun 2008, Bergman dadi juru warta invèstigasi ing layang kabar  *New York Times*. Kaprigelan yasa proyèk warta invèstigasi kang nyawijèkaké giyaran tivi, warta cétak, lan wèb internèt dadi kaunggulané Bergman. Bergman wis nampa manéka warna pakurmatan lantaran pakaryan warta cétak lan warta giyaran tivi utawa vidéo, kalebu Abiwada Pulitzer kanggo Pangabdi / Leladi marang Masyarakat, nalika dhèwèké makarya ing *New York Times* ing taun 2004. Abiwada iku katampa krana warta asesirah "A Dangerous Business" utawa "Laku Dagang kang Mbebayani" kang mbabar cathetan rinci mungguh panyidra marang kaslametané wong kang nyambut gawé katambahan déning panyidra kang jinarak tumata marang paugeran mungguh lingkungan urip kang katindakaké déning industri wesi saluran buangan limbah lan pipa banyu. Crita kasil invèstigasi  iku dadi siji-sijiné pamenang Pulitzer kang uga diakoni donya srana ganjaran abiwada pinunjul ing babagan giyaran/video. Kejaba nampa akèh Abiwada Emmys, Bergman uga  diajèni srana limang Abiwada Teken Salaka lan Emas  Alfred I. duPont-Universitas Columbia, telung Peabodys, siji Polk Award, siji Abiwada Sidney Hillman Award kanggo Laku Wewarta babagan Perburuhan, siji Abiwada Bart Richards Award Laku Kritis Media, National Press Club's Arthur Rowse Award for Press Critism utawa Abiwada Paguyuban Pers Nasional Arthur Rowse kanggo Laku Kritis Media, Mirror Award utawa Abiwada Pangilon saka Sekolah Komunikasi S.I. Newhouse ing Universitas Syracuse, lan Abiwada James Madison mungguhing Kamardikan Informasi kanggo Panggayuhing Laku Karya saka Masyarakat Juru Warta Profesional.

## Awal urip lan laku pakaryan (karir) 
Éyang putriné Bergman iku sekretaris-bendahara kapisan ing ILGWU lokal ing New York; déné éyang kakungé uga salah siji kang ngedegaké ILGWU New York. Wong tuwané Bergman padha-padha pengungsi Yahudi saka laladan Éropa Wétan; ramané teka saka Honggari liwat Cuba tekan Amerika Serikat, déné Ibuné kalebu anggota Poale Zion (paguyuban buruh Zionis).

Bergman lulus saka Universitas Wisconsin–Madison, mawa Pakurmatan, ing Sosiologi lan Sajarah, lan lulusan féllow ing filsafat saka Universitas California, San Diego. Ing Universitas California iki dhèwèké kawulang déning Herbert Marcuse. Ing taun 1969 Bergman bebarengan kanca mahasiswa ngedegaké *San Diego Free Press* (ing tembé mburi dadi *San Diego Street Journal*), layang kabar alternatif. Bergman lan kanca mahasiswa, Richard "Black Dick" Blackburn ngayahi panaliti kang tembé mburiné ngrubuhaké  'kamaharajan dhuwit' ing San Diego duwèké C. Arnholt Smith, Presiden lan CEO US National Bank ing San Diego. Bergman uga banjur urun karya warta ing *Ramparts* lan *The San Francisco Examiner*. Ing wektu sabanjuré dhèwèké makarya minangka "associate editor ing *Rolling Stone*.

Ing 1977, Bergman ngéwangi ngadegé Center for Investigative Reporting. Dhèwèké kalebu paguyuban juru warta kang mbacutaké pagawéané juru warta *Arizona Republic*, Don Bolles, kang dipatèni ing taun  1976 nalika naliti tindak pidana gegayutan karo lemah kang dilakoni déning komplotan tindak pidana.

## Laku pakaryan (Karir) ing televisi 
Saka taun 1978 tekan 1983, Bergman dadi juru yasa (prodhusèr), juru warta, lan wusana èksekutif kang tinanggenah ing urusan warta invèstigasi ing ABC News. Dhèwèké iku kalebu prodhusèr wiwitan kanggo *20/20*. Ing taun 1983, Bergman lumebu miwiti makarya ing CBS News minangka prodhusèr kalawarta minggon *60 Minutes*. Minangka prodhusèr *60 Minutes, *ing wektu 14 taun Bergman yasa luwih saka 50 carita, wiwit babagan komplotan tindak pidana, dol-tinukuné gegaman ing tlatah donya, dol-tinukune narkotika, nganti tekan babagan perang Iran-Iraq lan perang Teluk Persia. Bergman uga yasa wawanwicara kang pisanan dilakoni déning tivi Amerika Sarikat klawan pangarepé Hezbollah saka Lebanon.

Carita saka invèstigasi babagan industri rokok kang digawé Berman kanggo *60 Minutes* kapacak ing taun 1999 lantaran film *The Insider*, ing kono Bergman kaparaga déning Al Pacino. Kasil apik kang ginayuh déning film The Insider lan wewayangan kang kacarita ala mungguhing juru warta *60 Minutes*, Mike Wallace, lan prodhusèr  Don Hewitt, njalari lumebuné Bergman ing pratélan ireng (daftar hitam) mungguh giyaran *60 Minutes*, miturut Bergman.

## Asung palapuran lumantar manéka warna platform 
Minangka kang miwiti lan mbélani modhèl multimedia, Bergman nyithak pakaryan memitrané *The New York Times*lan *Frontline* sawisé ninggalaké CBS News ing pungkasané tahun 1990-an. Pakaryan memitran iki ngasilaké carita kang nyakup ing antarané kaanan krisis ènèrgi ing California; perang lumawan narkotika ing Amerika Sarikat; ngrembakané fundhamentalismé Islam; prakara kang gegayutan karo mula-bukané 9/11; kartu krédhit lan industri mas; pangoyaké "sel-sel turu" utawa 'sleeper cells' bakda 9/11 ing Amerika Sarikat; lan tindak durjana déning Al Qaeda ing laladan Eropah. Pakaryan memitran iku uga ngasilaké pirang-pirang proyèk kang éntuk abiwana kanggo pakaryan wewarta kang cinithak ing layang kabar, giyaran/video, lan kang kababar ing wèb internèt.  Kaca wèb internèt kang pérangan gedhéné kacawisaké déning mahasiswa ing kelas seminaré Bergman dadi sarana mbabar sakèh proyèk ing antarané: "Secret History of the Credit Card" (Sajarah Winadi mungguhing Kartu Krédhit), "Al Qaeda's New Front" (Laladan Perang Anyaré Al Qaéda), "The Enemy Within" (Mungsuh Ing Sanjeroné Bebadan), "The Real CSI" (CSI kang Sejati), and "News War" (Perang Warta). Nggambaraké luwih saka 80 wawanwicara mawa paraga lan angka-angka kunci ing warta layang kabar, giyaran tivi/video, lan layang kabar èlèktronik, mawa panggayuh kang tan tinandhingi marang prakara-prakara ing samburiné layar sakèh layang kabar kang pinunjul, "News War" mbabar prakara-prakara kang dadi tantangané layang kabar cinithak lan tanggapané saben layang kabar marang tantangan-tantangan iku. Poynter Institute nyebut kaca wèb internèt iki minangka “conto pinunjul mungguhing prakara kang déning sakèh wong kang ngunggulaké "jurnalisme konvergènsi" diangen-angen bakal kedadèn—jurnalisme kang njunjung lan nggunakké kekuatané saben médhia (cetak, giyaran video, lan wèb internèt) kanggo mbabar carita lan warta kang luwih wutuh tinimbang yèn carita lan warta kababar déning saben médhia mbaka siji.”

Makarya bareng karo juru warta liyané ing *New York Times*, Bergman ngéwangi yasa warta invèstigasi tinulis sinambung mbabar gegayutan babagan dhuwit ing antarané Wakil Presiden Dick Cheney lan Halliburton, sadurungé lan sawisé purnakaryané Dick Cheney minangka CEO Halliburton lan banjur lumebu ing pulitik.

## Abiwada lan pakurmatan 
Bergman wus nampa sakeh pakurmatan kang pinunjul mungguh yasan warta cetak apa déné giyaran tivi. Ing 2004, *The New York Times* éntuk abiwada Pulitzer Prize for Public Service utawa Abiwada Pulitzer kanggo Pangabdi/Pangladi marang Masyarakat, ngrujuk marang "pakaryané David Barstow lan Lowell Bergman kang tanpa kendhat naliti pepati lan tatune buruh ing Amerika Sarikat lan wusanané mbabar tumindaké sakèh bebadan kang awèh penggawéan srana nerak paugeran pokok mungguhing kaslametan ing papan penggawean." Warta sinambung asesirah "A Dangerous Business", kang mbabar cathetan rinci mungguh panyidra marang kaslametané wong kang nyambut gawé katambahan déning panyidra kang jinarak-tumata marang paugeran mungguh lingkungan urip kang katindakaké déning industri wesi saluran pambuang lan pipa banyu. Warta iku, kang kababar ing layang kabar cétak lan giyaran video dokumèntèr, dadi siji-sijiné pamenang Pulitzer kang uga diakoni mawa abiwada pinunjul ing babagan giyaran tivi. Ing Mei 2006, Bergman kawisuda minangka Mahaguru Pinunjul mungguh Reva lan David Logan ing Sekolah Pascasarjana Jurnalisme  Universitas California, Berkeley.

Bergman uga nampa sakéh abiwada Emmys lan pakurmatan liyané, kalebu limang Abiwada Salaka lan Mas Alfred I. duPont-Universitas Columbia, telung  Peabodys, siji Writers Guild Award, the National Press Club's Consumer Journalism Award for Television (Abiwada Jurnalisme Konsumen Paguyuban Pers Nasional kanggo Televisi), siji George Polk Award, siji Abiwada Sidney Hillman kanggo wewarta babagan buruh, lan the James Madison Freedom of Information Award kanggo Panggayuhan Laku Karya (Career Achievement) saka Society of Professional Journalists.

## Ringkesan laku pasinaon 
Kejaba dadi guru kanggo calon-calon juru warta saka saindenging donya, nyambut gawé bebarengan lan ngarahaké para calon juru warta iku sajroning laku naliti-nulis warta invèstigasi, Bergman uga dadi saluran antarané laku sinauné mahasiswa lan pambabaré warta ing sakèh médhia pinunjul ing saben negara. Warta kang kakasilaké saka pamulangan wewarta investigasi déning Bergman ing Sekolah Pascasarjana Jurnalisme ing Universitas California, Berkeley sumrambah marang pasamuwan kang amba lan nggawa owah-owahan kang mentes, kababar ing televisi nasional, kalebu *Frontline* lan *Frontline/World* ing PBS, uga *Nightline* ing ABC, *CBS Evening News*, *lan 60 Minutes II*; lan uga kababar ing layang kabar cétak, ing ngendi para mahasiswa iku dadi juru warta utama kang nulis sawutuhing warta utawa nyumbang pérangan warta kang binabar ing layang kabar *The New York Times*, *Los Angeles Times*, "The Washington Post", lan *San Francisco Chronicle*, kaya déné ing manéka warna kalawarta lan layang kabar donya apadéné lokal.  Panggawéan iki, mligi ing wayah saiki, awèh pituduh menawa wewarta investigasi kang tinulis lan kayasa déning mahasiswa tinuntun déning juru warta kang wis purnakarya bisa njurung sangsaya mundhak apiké paugeran lan watak jurnalisme ing laladan negara. Bergman uga awèh pambiantu ing sumadhiyané dana saka pribadi-pribadi apadéné payuguban yayasan kanggo ngragadi laku lan blanja jroning panalitèn kang bisa kanggo ngragadi penggawéan jurnalisme para mahasiswané.

Ing Mei 2007, Bergman mandhégani gawéyan kanggo netepaké Féllowships telung taunan ing babagan wewarta invèstigasi ing UC Berkeley. Rancangan telung taunan iki tanpa tunggal ing sakeh pamulangan ing Amerika Sarikat lan karancang kanggo ngemong juru warta nom kang kepéngén  nggayuh laku karya ing wewarta invèstigasi urusan layanan umum karana nyedhiani bayaran memper opah wulanan, tunjangan, lan tuntunan èditorial. "Nalika ekonomi ing bebadan warta utama-gedhé sangsaya ala kahanané," ujaré Bergman, "jinis jurnalisme kang ngabdi marang urusan wong akèh lan mbutuhaké wektu kang dawa kanggo naliti utawa nglakoni invèstigasi ngalami kaanan kangèlan lan mbebayani kaya kang durung naté kedadèn. Rancangan magang iki bakal nyedhiyani pangungsèn lan dhasar-pangayoman operasi kanggo generasi anyaré juru warta invèstigasi."

## Wawanwicara 
* "Smoke In The Eye: a Talk With Lowell Bergman",  *Frontline *ing PBS (1999). "Ana prabédan utama antarané ''All The President's Men* lan *The Insider*", Lowell Bergman mbabar tetandhingan antarané film Hollywood 1976 babagan prakara Watergate lan film Hollywood versi anyar babagan prakara kang digambarké ing palapuran *Frontline*, "Smoke in the Eye". "Ing *All the President's Men*, para editor lan para juru warta dadi wong prawira. Sing kaya mangkono ora kedaden ing Smoke in the Eye."
* "Long March through the Institution" ing *Television Journalism*; wawanwicara karo Lowell Bergman. Pérangan saka sèri "Conversations with History (Wawanwicara karo Sajarah), Institute of International Studies, UC Berkeley karo Harry Kreisler, (2001)
* Ing 27 September 2006, Bergman njedhul uga ing *The Colbert Report (Palapurane Colbert)''.
* Ing 27 Februari 2007, Bergman kawawanwicara dening Terry Gross saka WHYY's ing *Fresh Air* bab dokumèntèr *Frontline* kang asesirah "News War: Secrets, Spin, and the Future of the News (Warta Perang: Wadi, Plintiran, lan Mangsa Candhaké Warta)." Seri kang wujud saka pérangan papat iki, ing ngendi Bergman dadi *co-producer*, mbabar bab bebadan warta utama lan daya pulitik, paugeran/undgang-undhang, lan ekonomi kang njalari polahe. Pérangan kaping telu mbabar carita larah-larahe pamburune bathi lan owah-gingsire dhuwit iklan njalari owahe urusan (utawa bisa kasebut upaya nggawe lan nyebarake) warta.
* Ing 27 Februari 2007, Bergman kawawanwicara kanggo''What's happening to the news? *utawa Apa kang nembe kedaden marang warta?ing  *Marketplace'*s Kai Ryssdal kanggo mbabar larah-larahe internet ngowahi jurnalisme.
* Ing tanggal 11 Juni 2007, Bergman kawawanwicara déning George Stroumboulopoulos kanggo kalawarta ing CBC Television kang asesirah *The Hour *utawa *Jam*.
* Ing 26 Januari 2009, Bergman ngrembug rekor utang denda kanggo Halliburton gunggung $560 yuta karo Departemen Kehakiman lan kantor SEC kanggo panyidra marang paugeran *Foreign Corrupt Practices Act with NPR's All Things'' Considered. Carita dokumenter déning Bergman kang mbabar dhuwit sogokan ing laku dagang laladan donya bakal disiarke ing "Frontline" ing PBS 7 April 2009.

## Réferènsi