open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rhinoceros (génus)

Warganing génus ***Rhinoceros*** iku warak-warak kang mawa sungu siji. Ing njeron génus iki ana rong spésies warak, ya iku **Warak Indhi** (*Rhinoceros unicornis*) lan **Warak Jawa** (*Rhinoceros sondaicus*). Warak Jawa minangka mamalia gedhé kang kaancem cures dhéwé sadonya, kanthi cacah warak mung kari 60 lan mung ana ing rong papan: Jawa lan Viètnam.

## Spésies 
Génus *Rhinoceros* dumadi:

* †*Rhinoceros hemitoxhus*
* †*Rhinoceros leptorhinus*
* †*Rhinoceros megarhinus*
* †*Rhinoceros philippinensis*
* †*Rhinoceros sinensis*
* *Rhinoceros sondaicus* – Warak Jawa
** †*Rhinoceros sondaicus annamiticus* – Warak Sundha Viètnam
** †*Rhinoceros sondaicus inermis* – Warak Sundha Indhi
** *Rhinoceros sondaicus sondaicus* – Warak Sundha Indonésia
* *Rhinoceros unicornis* – Warak Indhi

## Réferènsi
Ovarium

**Ovarium** utawa **indung endhog** iku klanjer kelamin wadon kéwan lan manungsa.

Ing makluk vertebrata kalebu manungsa, duwé ovarium loro kang fungsiné mrodhuksi sel endhog lan ngetokaké hormon. Sapérangan gedhé manuk mung duwé ovarium siji kang bisa berfungsi kanthi becik, lan ula duwé ovarium loro kang kasusun berbaris.

## Fungsi 
Ing sanjeroné saben ovarium dumadi perkembangan sel endhog (oogenesis). Ing prosès iki sel endhog bakal dikantheni sawijining golongan sel kang karan sel folikel. Ing manungsa, perkembangan oogenesis saka oogonium dadi oosit dumadi ing embrio sanjeroné kandhungan lan oosit ora bakal tumuwuh dadi ovum nganti diwiwiti mangsané pubertas. Ing mangsa pubertas, ovum kang wis mateng bakal diculaké saka sel folikel lan ditokaké saka ovarium. Prosès uculé saka ovarium karan ovulasi. Sel ovum siyap dibuahi déning sel spermatozoa saka priya, kang manawa kasil nggabung bakal mbentuk zigot.

right|thumb|240px|Organ réproduksi njero wanita

Ovarium fungsiné ngetokaké hormon steroid lan peptida kaya estrogen lan progesteron. Loro hormon iki wigati ing prosès pubertas wanita lan ciri-ciri seks sekunder. Estrogen lan progesteron duwé peran ing persiapan dinding rahim kanggo implantasi endhog kang wis dibuahi. Saliyané iku uga duwé peran mènèhi sinyal tumrap klanjer hipotalamus lan pituitari suwéné ngatur siklus menstruasi.

Sawisé sel endhog diovulasiké, banjur bakal lumebu ing tuba fallopi lan gerak alon-alon nuju rahim. Yèn dibuahi déning spérma ing (tuba fallopi), sel endhog bakal melakukan implantasi ing dinding uterus lan brkembang dadi sawijining prosès meteng. Yèn pambuahan ora dumadi ing tuba fallopi, bisa dumadi kehamilan ektopik, ya iku kehamilan ora dumadi ing rahim. Perkembangan janin ing kehamilan ektopik, bisa dumadi ing tuba fallopi dhéwé, lambé rahim, bisa uga ing ovarium.

## Pirsanana uga 
* Sindrom Turner
* Menopause
* Kanker ovarium
* Uterus
* Vagina
Hipotalamus

**Hipotalamus** wujud pusat panampung kabèh informasi sing teka saka manéka warna arah lan bakal dikirimaké nuju manéka warna sel minangka siji pesen utawa minangka informasi lan ngasilaké siji gerak utawa aktivitas.
Hipotalamus ora kalebu siji klanjer nanging bisa ditelaaké minangka siji hormon.hipotalamus ngirim siji sinyal nuju klanjer adrenal ya iku epinephrine lan neropinephrine.
Hipotalamus iki mrodhuksi antideuretic hormone (ADH), oksitosin, lan regulatory hormones.
Hipotalamus fungsiné minangka monitoring lan ngontrol manéka warna aktivitas saka awak sing akèh banget mau.
Klanjer adrénal

thumb|300px|Klanjer adrenal katon saka ngarep.
thumb|300px|Klanjer adrenal katon saka mburi.

Ing mamalia, **klanjer adrenal** (utawa **klanjer suprarenalis**) iku klanjer endokrin wangun segitelu sing ana ing ndhuwur ginjel (*ad*, "cerak" utawa "di" + *renes*, "ginjel"). Klanjer iki tanggung jawabé ngatur réspon stress ing sintesis kortikosteroid lan katekolamin, kalebu kortisol lan hormon adrenalin.

## Ikhtisar 
thumb|200px|Klanjer adrenal.
Sacara anatomi, klanjer adrenal ana ing njero awak, ing sisih anteriosuperior (ngarep-nduwur) ginjel. Ing manungsa, klanjer adrenal papané sejajar karo balung geger thorax angka 12 lan éntuk suplai getih saka arteri adrenalis.

Sacara histologis, kapérang dadi rong pérangan ya iku medula lan korteks. Pérangan medula wujud sumber sing ngasilaké katekolamin hormon adrenalin epinefrin lan norepinefrin. Éwadéné pérangan korteks ngasilaké kortisol. Sel sing ngasilaké kortisol bisa uga ngasilaké homron androgen kaya testosteron.

----

## Rujukan 
* Adrenal Gland , from Colorado State University
Sacha Baron Cohen

thumb|Sacha Baron Cohen

**Sacha Noam Baron Cohen** (lair ing London, 13 Oktober 1971) iku sawijining pelawak Inggris keturunan Yahudi. Dhèwèké mligi misuwur lan tau menang Golden Globe kanggo meranaké Borat Sagdiyev, (wartawan saka Kazakhstan), Ali G lan Brüno.

Ing acarané, Baron Cohen racaké olèhé wawancara karo tokoh-tokoh wigati iku minangka tokoh-tokoh peranané supaya olèh èfèk lucu. Para paraga kang diwawancarani ngira yèn wawancarané pancèn bener kabèh. Ing 21 Desember 2007, Baron Cohen kandha yèn paragané; Borat lan Ali G arep dipènsiyun amarga wis misuwur.
Provinsi (Periphery) Yunani

**Provinsi** utawa *peripheries* (*Περιφέρειες*) iku pamérangan administratif regional resmi  ing Yunani. Ana 13 provinsi utawa *peripheries* (sanga ing dharatan utama lan papat golongan pulo), kang banjur dipérang manèh dadi 54 *prefecture* utawa kabupatèn. Sacara tradhisional, lan resmi nganti taun 1987, ana 10 provinsi géografis ing Yunani, kang kadhangkala isih dianggo sajeroning wicara sadina-dina.

#Attika
#Yunani Tengah
#Makedonia Tengah
#Kreta
#Makedonia Wétan lan Trasia
#Epirus
#Kapuloan Ionia
#Aegean Lor
#Peloponnesa
#Aegean Kidul
#Tesalonika
#Yunani Kulon
#Makedonia Kulon

Ing tapel wates provinsi Makedonia Tengah, ana sawijining region otonom, Mount Athos (*Ayion Oros*, utawa "Holy Mountain"), wujud tlatah monastic kang ana ing sangisoré kadhaulatan Yunani. Tlatah iku dumunung ing sisih paling wétan ing ujung Chalcidice.
Alizée

**Alizée Jacotey** (lair ing 21 Agustus 1984 ing Ajaccio, Korsika, Prancis) iku sawijining penyanyi Prancis. Alizée iku dijenengaké miturut *alizé* utawa angin pasat. Dhèwèké tinemu déning Mylène Farmer, sawijining penyanyi kondhang Prancis klairan Quebec ing taun 1999. Alizée ngetokaké album ing taun 2000. Ing taun 2001 jenengé dadi misuwur ora namung ing Prancis waé nanging uga ing nagara manca. Laguné sing misuwur iku *Moi… Lolita*. Ing taun 2003 Alizée kawin karo penyanyi Jérémy Châtelain. Loroné saiki wis duwé anak wadon siji.
Javaanse tekstkritiek

***Javaanse tekstkritiek: een overzicht en een nieuwe benadering ; geïllustreerd aan de Kunjarakarna*** iku buku disertasi Willem van der Molen sing terbit ing taun 1983. Judhul iki tegesé  "Kritik tèks Jawa: ikhtisar lan panyedhakan anyar; conto marang Kunjarakarna".

Penulis buku iki nduwé rong kekarep. Kapisan iku olèh pangertèn utawa kawruh ing masalah-masalah métodologi sing muncul ing panyuntingan tèks-tèks Jawa lan kapindho, uji coba sawijining solusi kanggo sawijining tèks. Dadi ing pérangan I kapacak sajarah filologi tèks-tèks Jawa, banjur ing pérangan II kapacak dèskripsi tèks Jawa Kuna Kuñjarakarna lan sawisé ing pérangan III kapacak tèks Kuñjarakarna iki ing édisi diplomatik mawa terjemahané.

Buku iki katulis ing basa Walanda. Terjemahan ing basa Indonésia lagi digarap lan miturut rencana bakal diterbitaké ing taun 2008.
Holland Lor

|-
|align=center colspan=2| 240px ing Walanda
|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|-
| Kutha krajan || Haarlem
|-
| Jembar:
&nbsp;- Lemah
&nbsp;- Banyu
| 
 2.670&nbsp;km²
 1.421&nbsp;km² 
|- 
| Padunung
&nbsp;- Cacah
&nbsp;- Kapadhetan 
| 
 2.606.584 jiwa
 976/km² 
|-
| *Gemeente* 
| 48
|-
|align-center colspan=2|**Babagan administratif**240px|center
|-
|}
**Holland Lor** utawa **Noord-Holland** ing basa Walanda, iku salah sawijining provinsi ing Walanda. Provinsi iki papané ana ing sisih lor-kulone Walanda. Ibukuthané Holland Lor iku Haarlem. Kutha-kutha liyané kalebu ibukutha Walanda, Amsterdam, Hilversum, Den Helder, Alkmaar, Zaandam, lan Hoorn.

## Géografi 
Holland Lor iku awujud tanjung antara Sagara Lor lan tlaga IJsselmeer. Luwih saka separo wewengkon provinsi iki kasil sagara utawa tlaga sing diasataké (diarani *polder*) lan dhuwuré sangisoring *lumah* sagara. Pulo Texel iku uga wewengkon wewengkon Holland Lor. Holland Lor kalebu wewengkon ISO lan duwé kodhe ISO 3166-2:NL-NH.

## Sajarah 
Provinsi Holland Lor diwangun ing taun 1840, nalika provinsi Holland dipérang, diparo dadi pérangan lor lan kidul (saiki Holland Kidul). Ing taun 1940, pulo-pulo Vlieland lan Terschelling diwènèhaké provinsi Friesland. Ing taun 1950, manten pulo Urk diwènèhaké provinsi Overijssel. Saiki Urk dadi pérangan provinsi Flevoland.

Ing jamaning Provinsi Manunggal, provinsi Holland ditepungi minangka Provinsi Holland lan Friesland. Perkara iki isih bisa dideleng ing lambang Holland Lor, amarga lambangé iku kombinasi antara lambangé Holland lan Friesland.

## Pranala njaba 
* Situs wèb resmi
Avril Lavigne

[jmpl|Avril Lavigne ing [Los Angeles taun 2006]]
**Avril Ramona Lavigne ** utawa dicekak **Avril Lavigne** (lair ing 27 September 1984) iku penyanyi kondhang Kanada. Avril Lavigne wis bisa ngedol 36 yuta albumé saindenging jagad. Album-albumé judhulé ya iku *Let Go* (2002), *Under My Skin* (2004) lan *The Best Damn Thing* (2007), *Goodbye lullaby* (2011), *Avril lavigne* (,2013) Singel-singelé sing misuwur ya iku *Complicated*, *Sk8er Boi*, ''I'm with You*, *My Happy Ending*, *Nobody's Home*, *Keep Holding On*, lan *Girlfriend''

## Babad slira 
Sanadyan Avril Lavigne iku keturunan Prancis, dhèwèké ora bisa celathu ing basa Prancis. Avril wis omah-omah karo Deryck Whibley, uga sawijining penyanyi Kanada ing tanggal 15 Juli 2006. Nanging sawatara taun sawisé banjur pegatan.

## Pranala njaba
Alkmaar

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Propinsi: || Noord Holland
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 31,22 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 94.216 jiwa
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || http://www.alkmaar.nl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Piet Bruinooge (parté CDA (Kristen Dhémokrat))
|}

**Alkmaar** iku *gemeente* ing Walanda sing papané ana ing propinsi Holland Lor. Ing taun 2004 laladan iki nduwé padunung sing gedhéné 94.216 jiwa.

Ing kutha iki ana siji pasar kéju sing dadi atraksi wisata.
Misha Defonseca

**Misha Defonseca** (lair ing Etterbeek, Bèlgia, 12 Mèi utawa 2 September 1937) iku sawijining penulis buku Amérikah Sarékat asal Bèlgi. Dhèwèké nulis buku ajudhul *Misha: A Mémoire of the Holocaust Years*, kang jaréné minangka mémoaré nalika jaman Perang Donya II. Buku iki diterbitaké ing taun 1997. Vèrsiné ing basa Prancis didadèkaké filem mawa judhul *Survivre avec les loups* ("Awèt urip karo sregala"). Nanging tanggal 29 Fèbruari 2008, Defonseca liwat pengacarané ngaku yèn karyané iki namung fiksi waé kamangka sadurungé dikandhakaké karyané iki dhedhasar kisah nyata.

## Babad slira
Misha Defonseca kang jeneng asliné iku Monique de Wael, lair ing taun 1937 ing Etterbeek, cedhak Brussel, Bèlgi minangka putriné Robert De Wael lan Josephine Donvil. Kulawargané dudu kulawarga Yahudi, kaya ditulis otobiografiné, nanging kulawarga Katulik. Wong tuwané dadi laskar kang mbaléla lan ngraman kaum Jerman Nazi lan mulané dipatèni wong Jerman kang kala iku njajah Bèlgi. Defonseca lan garwané, Maurice, pindhah menyang Amérikah Sarékat saka Paris ing taun 1988 lan tuku omah ing Millis, Massachusetts.  Maurice nganggur nganti tengahan taun 1990-an. Misha banjur miwiti carita marang kanca-kancané carita nalika dhèwèké isih enom; kudu lelana nglintasi bawana Éropah, kamangka umuré lagi enem taun sawisé wong tuwané didéportasi ing taun 1941 lan direksa déning grombolan sregala kang awèh pitulung, matèni sawijining prajurit Jerman amarga béla dhiri, lumebu metu Ghetto Warsawa, lan wusanané bisa mulih menyang omah sawisé perang. Jane Daniel, sawijining penerbit buku, ngakon Defonseca nulis mémoir prakara mangsa ciliké sawisé krungu Defonseca carita bab iki ing sawijining sinagoga ing Massachusetts.

Sadurungé tinemu yèn carita iki tibakné palsu, buku iki wis ngasilaké sengkéta pengadilan antara Defonseca, Daniel lan penerbit bukuné ing Amérika. Daniel lan  Defonseca garejegan prakara bathi buku iki kang laris banget. Ing 2005, pengadilan ing Boston ngakon Daniel mbayar Defonseca lan "penulis hantuné" Vera Lee $22,5 yuta. Para pengacara Defonseca kandha yèn Daniel durung mbayar dhuwité iki. Sanadyan akèh kang seneng, buku iki uga ana kang ngritik amarga ana sawatara fragmèn kang ora logis utawa ora mungkin kadadéan kanthi historis. Salah sijiné kritikus kang ragu iku Henryk M. Broder, kang nulis sawijining biografiné Defonseca ing taun 1996 kanggo koran Jerman der Spiegel.

Ing sasi Fèbruari 2008, sawijining surat baptis saka sawijining gréja ing Brussel kanggo Monique De Wael lan pratélan ing sawijining SD cedhak omahé De Wael nudhuhaké yèn dhèwèké lumebu sekolah ing September 1943, rong taun sawisé Misha jaré lunga saka  Brussel.

Ing tanggal 29 Fèbruari 2008, Defonseca pungkasané ngaku yèn dhèwèké namung gawé-gawé waé lan caritané iku namung fiksi waé lan dudu kisah nyata.

## Cathetan sikil
## Pranala njaba 
*  Witness of Misha Defonseca telling her true life
Misha: A Mémoire of the Holocaust Years

***Misha: A Mémoire of the Holocaust Years*** ("Misha: mémoar taun-taun Holocaust") iku siji buku sing ditulis déning Misha Defonseca, lan kapisan kababar ing taun 1997. Buku iki jaréné siji mémoar utawa carita kisah nyata sing nyritakaké pengalamané siji bocah wadon Yahudi. Prastawa-prastawa sing dialami Defonseca sing katulis ing buku iki nalika nggolèki wong tuwané ing antarané kalebu lumaku punjul 3.000 kilomèter nembus Éropah, kejabak ing Ghetto Warsawa, matèni siji prajurit Nazi sing kepéngin ngrudapeksa awaké, lan direksa déning sagrombolan sregala. Buku iki laris ing sawatara nagara lan diterjemahaké ing 18 basa. Malahan buku iki digawé filem *Survivre Avec les Loups* ("Awèt urip karo sregala") déning siji sutradara Prancis-Yahudi, Véra Belmont.

Nanging ing 29 Fèbruari 2008, Defonseca ngaku yèn bukuné iki namung fiksi waé. Jeneng asliné ya iku Monique de Wael lan dhèwèké dudu wong Yahudi.

## Pranala njaba 
* Buku Defonseca namung palsu
Sistem saraf

**Sistem saraf** kéwan ngoordhinasi aktivitas otot, monitor organ, mbentuk lan uga ngendhegaké lebonan saka indra, lan ngaktifké aksi. Komponèn utama ing sistem saraf yaiku neuron lan saraf, kang mainké peran wigati ing koordinasi. Ing makluk kang ora duwé utek, sistem saraf ora ngasilaké utawa nglakokaké pikiran, obahan lan émosi (lumpuh).

Sistem saraf manungsa dipérang dadi telu, yaiku saraf utek, saraf sungsum balung mburi, lan saraf tepi. Saraf utek lan saraf sungsum balung mburi iku saraf pusat. Ing saraf tepi, saraf nggandhéngaké saraf pusat karo indra lan otot. Saraf utek ibaraté *chip* ing komputer. Sistem saraf dhéwé wujud cabang saka sistem koordinasi saliyané sistem hormon lan sistem otot.
Sistem ambegan

**Sistem ambegan** utawa **sistem respirasi** iku sistem organ kang digunaaké kanggo ijolan gas. Ing kéwan sikil papat, sistem ambegan lumrahé kalebu saluran kang digunaaké kanggo nggawa udara nuju njeron paru-paru lan dumadi ijolan gas. Diafragma narik udara lumebu lan uga ngetokaké. Sapérangan variasi sistem ambegan ditemoaké ing sapérangan jinis makluk urip. Malah wit uga duwé sistem ambegan.
Sistem rangka

**Sistem rangka** iku siji sistem organ kang mènèhi panyengkuyung fisik marang makluk urip. Sistem rangka lumrahé dipérang dadi telung tipe: eksternal, internal, lan basis cuwèran (rangka hidrostatik), éwadéné sistem rangka hidrostatik bisa uga diklompokké kanthi kapisah saka rong jinis liyané amarga ora anané struktur panunjang.

Rangka manungsa diwangun saka balung tunggal utawa gabungan (kaya tengkorak) kang ditunjang déning struktur liya kaya ligamen, tendon, otot, lan organ liyané. Rata-rata manungsa diwasa duwé 206 balung, sanajan cacah iki bisa duwé sapérangan variasi ing antarané individu.

## Pirsanana uga 
* Pratélan balung rangka manungsa
Sistem limfatik

thumb|Sistem limfa manungsa.
**Sistem limfatik** iku siji sistem sirkulasi sekunder kang fungsiné ngilèaké limfa utawa getah bening ing njeron awak. Limfa (dudu limpa) asalé saka plasma getih kang metu saka sistem kardiovaskular nuju jaringan sekitaré. Cuwèran iki banjur diklumpukaké déning sistem limfa liwat prosès difusi nuju klanjer limfa lan dibalèaké nuju sistem sirkulasi.

## Pranala njaba 
* The Lymphatic System - medicalengineer.co.uk 
* Lymphatic System Overview - innerbody.com
Aalsmeer

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || Noord-Holland
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 32,24 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 25.041 jiwa
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || http://www. .nl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Pieter Litjens (parté VVD)
|}

**Aalsmeer** iku *gemeente* ing propinsi Holland Lor, Walanda. Aalsmeer iku misuwur amarga ing tlatah iki ana papan palélangan kembang kang gedhé dhéwé sadonya. Saliyané iku uga ana balé paniltèn kembang. Mula iku Aalsmeer dianggep "kutha krajan kembang donya".

## Étimologi 
Jeneng "Aalsmeer" iku kajupuk saka tembung *aal* kang tegesé welut lan *meer* kang tegesé tlaga. Dadi tegesé iku "Tlaga Welut" ing basa Walanda.
Amstelveen

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || Noord-Holland
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 44,05 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 79.117 jiwa
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || http://www.amstelveen.nl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Jan van Zanen (parté VVD)
|}

**Amstelveen** iku *gemeente* ing provinsi Holland Lor, Walanda. Minangka sawijning kutha satelit Amsterdam, persis sakiduling kutha iki, Amstelveen iku mligi kutha komuter.
Andijk

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Propinsi: || Noord-Holland
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 47,69 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 6.591 jiwa
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || http://www. .nl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Ibu A.F.T. Streumer (parté PvdA)
|}

**Andijk** iku *gemeente* ing propinsi Holland Lor, Walanda.

## Étimologi 
Jeneng *gemeente* iki saka Walanda *aan de dijk* sing tegesé "ing tanggulé".
Anna Paulowna

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || Noord-Holland
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 78,81 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 14.102 jiwa
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || http://www.annapaulowna.nl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Arnoud-Jan Pennink (parté D66)
|}

**Anna Paulowna** iku *gemeente* ing provinsi Holland Lor, Walanda.

## Étimologi 
Anna Paulowna dijenengaké miturut Anna Pavlovna, Ratu Walanda saka taun 1840 nganti 1849 minangka garwa dalem Raja Willem II.
Bergen (Noord-Holland)

|-
|align=center colspan=2| 240pxBergen ing Walanda
|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Propinsi: || Noord-Holland
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 119,83 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 31.246 jiwa (1 November 2007)
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || http://www.bergen-nh.nl 
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || Fons Hertog (parté VVD)
|}

**Bergen** iku *gemeente* ing propinsi Holland Lor, Walanda.
Sistem urin

**Sistem urin** iku sistem organ kang mrodhuksi, nyimpen, lan ngilèaké urin. Sing kalebu sistem urin manungsa yaiku: ginjel cacahé loro, ureter cacahé loro, kandhung kemih, otot *sphincter* cacahé loro, lan uretra.
Sistem réprodhuksi

**Sistem réproduksi** iku siji roncén lan interaksi organ lan dat ing organisme kang dipigunaaké kanggo tangkar tumangkar. Sistem réproduksi ing siji organisme béda antarané lanang lan wadon.
Sistem otot

thumb|Sistem otot manungsa
**Sistem otot** iku sistem organ ing kéwan lan manungsa kang ngidinaké makluk mau obah. Sistem otot ing vertebrata dikontrol déning sistem saraf, sanajan sapérangan otot (kaya otot jantung) bisa obah kanthi otonom. Manungsa dhéwé duwé kurang luwih 650 jinis otot rangka. Otot kapérang dadi 3, yaiku:
# Otot Lurik
# Otot Jantung
# Otot Polos
Sistem kardiovaskular

thumb|Sistem sirkulasi manungsa, arteri wernané abang lan vena wernané biru.
**Sistem kardiovaskular** utawa **sistem sirkulasi** iku siji sistem organ kang fungsiné mindhah dat nuju lan saka sél. Sistem iki uga nulung stabilisasi suhu lan pH awak (péranganing homeostasis). Ana telung jinis sistem sirkulasi: tanpa sistem sirkulasi, sistem sirkulasi kabukak, lan sistem sirkulasi katutup.

## Pranala njaba 
* Cardiovascular Topics .
* Studies on Hemodynamics and Coronary Circulation .
* The Circulatory System, a comprehensive overview.
* The InVision Guide to a Healthy Heart - An interactive website.
* Iskandar, Albert Z., "Comprehensive Book on the Art of Medicine by Ibn al-Nafis" .
Wieringen

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || Noord-Holland
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || ... km²
|- style="background: #ffffff;"
| Pedunung: || ... jiwa
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || http://www. .nl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || ...
|}

**Wieringen** iku sawijining *gemeente* ing provinsi Holland Lor, Walanda. Wieringen iku manten sawijining pulo.
Mein Kampf

***Mein Kampf*** iku buku kang ditulis déning Adolf Hitler lan kancané Rudolf Hess. Sanadyan Rudolf Hess ngréwangi Hitler nulis buku iki, nanging dhèwèké ora ingaran minangka juru nulis. Buku iki kasusun saka rong pérangan. Bagiyan kapisan ditulis déning Hitler nalika dikunjara ing Landsberg am Lech sawisé *Bierkeller Putsch* utawa kudétané kang gagal, ing taun 1926. Bagiyan kapindho ditulis sawisé dhèwèké metu saka kunjara. Saka taun 1926 nganti 1930, jilid loro iki didol pisah, mawa rega Reichsmark 12,- siji. Ing taun 1930 loro-loro dibundhel dadi sajilid waé.

Sajeroning buku iki, Hitler nulis gagasané bab nagara Jerman Raya. Dhèwèké uga nulis rencana-rencana mangsa ngarep bab wong Yahudi. Nalika Hitler munggah singgasana ing taun 1933, sawatara rencana mau langsung diwujudaké. Kasilé antarané ya iku *Holocaust*.

Wusanané antara taun 1925 lan 1934 bisa payu 240.000 èksemplar. Bubar Perang Donya II, ana 10 yuta èksemplar kang wis didol lan didum (mantèn anyar lan prajurit olèh gratis).

Sawisé Perang Donya II, buku iki ora kena dicithak ulang lan didol manèh ing Jerman lan Ostenrik. Sanadyan mangkono, yèn ndarbèni buku iki ora dianggep ilegal. Tuku buku iki utawa ngedol ing pasar loak uga ora ilegal. Ing Indonésia buku iki ya diterbitaké mawi pertalan ing basa Indonésia.

## Ringkesan 
thumb|left|*Mein Kampf* ing sawijining toko buku ing Indonésia
* Rencana pasekuton Jerman lan Ostenrik dadi nagara siji.
* Anti-sémitisme diwedhar déning Hitler.
* Marxisme ditulis ala banget amarga jaréné dicipta déning wong Yahudi.
* Paham nasional-sosialisme diwedhar.
* Sawijining perang iku kudu dhedhasar "Ras" lan dudu golongan sosial.
* Uni Sovyèt kudu dibubaraké lan sabagiyan tanahé diwènèhaké marang wong Jerman kanggo urip (*Lebensraum*)
* Perang ing front loro iku ora apik kanggo bangsa Jerman, mula Jerman kudu pasekuton karo Karajan Manunggal lan nyerang Uni Sovyèt.
* Dhémokrasi lan parlemèn iku ala kanggo nagara.
De schending van Soebadra

***De schending van Soebadra. Javaans schimmenspel*** iku buku sing ditulis déning J.J. Ras ing taun 1976. Buku iki ngamot sawijning lakon wayang kulit  sing dipentasaké déning dhalang Ki Kodiron saka Surakarta banjur ditranskripsi lan banjur diterjemahaké ing basa Walanda. Lakon sing dijupuk iku "Lakon Sembadra Larung" sing diterjemahaké dadi *de schending van Soebadra* ing basa Walanda.

Nanging buku iki dudu sawijining transkripsi mligi, buku iki uga ngamot latar wuri wayang, tuwuhing wayang ing Tanah Jawa lan liya-liyané sing cukup pepak.

## Pratélan isi
**Inleiding* – "Pambuka"
***Woord vooraf* – "Mukadimah"
***Uitspraak en spelling van vreemde woorden en namen* – "Pangucapan lan pasang aksara"
***Het wajangtoneel op Java in zijn verscheidenheid* – "Prabédan wayang kang warna-warna ing Tanah Jawa"
***Het karakter van de *wajang poerwa* * – "Wateking wayang purwa"
***De inhoud van de Panḍawa-cyclus* – "Isiné siklus Pandhawa"
***De historische ontwikkeling van de *wajang poerwa* * – "Sajarah tuwuhing wayang purwa"
***De plaats van de *lakon'' 'Soebadra Laroeng' in de Javaanse toneelliteratuur en de achtergrond van de hier vertaalde *lakon*-tekst* – "Latar wuri lan papaning Lakon Sembadra Larung ing sastra Jawa"
**De schending van Soebadra* – "Sembadra Larung"
***Tekst van de *lakon* Soebadra Laroeng* – "Tèks Lakon Sembadra Larung"
**Appendix* – "Lampiran"
***Overzicht van de in het toneelstuk voorkomende *soeloeks* * – "Pratélan suluk sing dienggo"
***Figuren optredend in het toneelstuk* – "Pratélan paraga"
**Verklaring van gebruikte vreemde woorden* – "Glosarium"
**Bibliografie'' – "Pratélan pustaka"
Willem van der Molen

**Prof. Dr. Willem van der Molen** (lair ing Leeuwarden, 26 Desember 1952) iku nimpuna Sastra Jawa Kuna sing dadi dosèn ing Universitas Leiden saka 1983 – 2008. Karyané sing utama iku disertasiné *Javaanse tekskritiek* lan proyèk *pemetaan* naskah kolèksi Merapi-Merbabu ing Kapustakan Nasional Républik Indonésia. Proyèk Merapi-Merbabu iki digarap karo Kuntara Wiryamartana lan Kartika. Lapuran proyèk iki awujud katalog sing diterbitaké ing taun 2002.

## Bibliografi
* 1983. *Javaanse tekstkritiek*. Leiden: KITLV. ISBN 90-6765-044-7
Leiden

|-
|align=center colspan=2| 240pxLeiden ing Walanda
|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Propinsi: || Zuid-Holland
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || 23,16 km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || 117.262 jiwa (1 November 2007)
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || http://www.leiden.nl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || drs. H.J.J. (Henri) Lenferink
|}

**Leiden** iku *gemeente* ing propinsi Holland Kidul, Walanda. Kutha utawa *gemeente* iki misuwur déning universitasé sing wis ana wiwit 8 Februari 1575. Kutha iki nduwé jeneng peparab 'kutha kunci' lan gambar kunci bisa dideleng ing lambangé kutha Leiden.
Wikiquote

100px|right|Logo WikiKutipan

**KutipanWiki** iku proyèk saduluré Wikipedia, migunakaké perangkat lunak MediaWiki sing padha. Arupa salah sawijining kulawarga proyèk bebasis wiki déning Yayasan Wikimedia. Dhasaré saka gagasan Daniel Alston lan diimplementasikké déning Brion Vibber, gol proyèk iki ya iku kanggo ngasilaké réferénsi wiyar kutipan kanthi kolaboratif (kerja-bebarengan) saka wong-wong pinunjul, buku lan ungkapan, lan kanggo mènèhi detil bab wong-wong mau.

Awalé proyèk iki diciptaaké ing Basa Inggris, nanging ing wulan Juli 2004, akèh basa ditambahaké:
* Basa Indonésia http://id.wikiquote.org/ - ***Lagi tuwuh***
* Basa Inggris http://en.wikiquote.org/ - **Paling gedhé**
* Basa Bulgaria http://bg.wikiquote.org/
* Basa Tionghoa http://zh.wikiquote.org/
* Basa Walanda http://nl.wikiquote.org/
* Basa Jerman http://de.wikiquote.org/
* Basa Prancis http://fr.wikiquote.org/
* Basa Polen http://pl.wikiquote.org/
* Basa Italia http://it.wikiquote.org/
* Basa Jepang http://ja.wikiquote.org/
* Basa Koréa http://kr.wikiquote.org/ 
* Basa Rumania http://ro.wikiquote.org/
* Basa Spanyol http://es.wikiquote.org/
* Basa Tamil http://ta.wikiquote.org/ 
* Basa Afrikaan http://af.wikiquote.org/
* Basa Portugis http://pt.wikiquote.org/
* Basa Turki http://tr.wikiquote.org/

## Sajarah 
* 27 Juni 2003 - Panglebonan sauntara basa wolof wikipédia: wo.wikipedia.com
* 10 Juli 2003 - Duwé sub-domisili: quote.wikipedia.org
* 25 Agustus 2003 - Duwé domisili: wikiquote.org
* 17 Juli 2004 - Basa-basa anyar ditambahaké
* 13 November 2004 - Edisi Inggris tekan 2000 kaca.
* November 2004 - 24 basa

## Pirsanana uga 
* Proyèk Wikimédia liyané
** Wikipedia
** Wikisource
** Wikibooks
** Wiktionary
** Wikinews
** Wikispecies
** Wikimedia Commons
Wikisumber

right|135px|Logo Wikisource

**Wikisource** utawa **Wikisumber** ("Kapustakan Bébas") iku proyèk Wikimedia sing tujuané yasa siji kapustakan wiki kanthi isi bébas sing kapérang saka naskah-naskah sumber sepisanan (*primary source*), sarta pertalan naskah-naskah sumber dhateng basa apa waé lan bahan-bahan pandhukungé. Alamaté ana ing **www.wikisource.org**. Versi basa Indonésia alamaté ing id.wikisource.org.

Wikisource awalé jenengé *Project Sourceberg* tanggal 24 November 2003 ing domain http://sources.wikipedia.org. Jenengé ganti dadi *Wikisource* tanggal 6 Dhésèmber 2003. Alamaté resmi dipindhahaké ing http://wikisource.org tanggal 23 Juli 2004 http://wikisource.org/w/index.php?title=Wikisource:Scriptorium&diff=11750&oldid=11747. Wikisource kanthi basa Indonésia wiwit duwé subdomain dhéwé (sadurungé nggabung kaliyan Wikisource basa Inggris) tanggal 6 November 2005.

## Pirsanana uga 
* Proyèk Wikimedia liyané
** Wikipedia
** Wikiquote
** Wikibooks
** Wiktionary
** Wikinews
** Wikispecies
** Wikimedia Commons

## Pranala njaba 
* Portal multibasa
* Kaca Utama Wikisource basa Indonésia
* Rembugan awal ngenani Wikisource
Wikisastra

**Wiktionary**, utawa—ing édhisi basa Jawa—**Wikisastra** iku proyèk kerabaté Wikipédia sing ditujoaké minangka bausastra wiki mardika (kalebu tèsaurus lan leksikon) ing kabèh basa. Wiktionary ing édhisi basa Inggris (en.wiktionary.org) dibukak sepisanan tanggal 12 Dhésèmber 2002 minangka tindak lanjut proposal Daniel Alston. Tanggal 29 Maret 2004, Wiktionary ing édhisi basa liyané, yaiku Prancis lan Polen, wiwit dibukak. Wiwit wektu iku, Wiktionary ing édhisi basa liyané uga wiwit dibukak. Awalé, Wiktionary nginduk ing URL sauntara nganti akhiré tanggal 1 Mèi 2004 dipindhah menyang www.wiktionary.org.

Wiktionary dicawisaké kanggo
* njelasaké surasaning tembung, istilah, lan cekakan
* tesaurus kanthi cara nunjukaké sinonim
* mertalaké tembung-tembung saka sawijining basa nuju basa liyané.

Ora kaya bausastra lumrahé sing monolingual/ekabasa utawa bilingual/dwibasa, Wiktionary wujud bausastra multilingual/multibasa lan internasional, sing tegesé duwé tujuan kanggo nyakup saben tembung saka kabèh basa sing dimangertèni lan nglakokaké ing manéka warna basa. Minangka conto, Wiktionary édhisi basa Inggris ngandhung entri/lema saka manéka warna basa, namung ditulis ing basa Inggris. Wiktionary édhisi basa Jawa uga bisa duwé artikel-artikel sing padha karo édhisi basa Inggris, nanging artikelé ditulis ing basa Jawa.

Bédané antarané Wiktionary lan Wikipédia iku akèhé entriné diwiwiti kanthi huruf cilik. Minangka conto, entri kanthi huruf cilik  lan kapital  béda.

## Wikisastra 
Ing kaca iki panjenengan bisa nggolèki arti tembung sawijining lemma utawa entri ing basa Jawa. Manawa panjenengan péngin nyumbang entri, mila bakal banget diregani. Ing ngisor iki sabagéan saka pratélan tetembungan ing basa Jawa miturut susunan abjad:-

Perlu ditekanaké ing kéné manawa tembung-tembung sing diamot ing njero pratélan tembung iki yaiku tembung-tembung saka kosakata basa Jawa. Dadi disuwun, jeneng-jeneng tokoh, nagara lan bab-bab liyané aja dilebokaké ing kéné.

Pratélan tembung iki diamot kanggo artikel-artikel sing ora duwé kaca penghubung supaya aja dadi artikel yatim.

Perlu uga ditekanaké ing kéné supaya aja asal njupuk hak karya wong liya sing kareksa ing sangisoré **Undang-Undang hak cipta**. Tulung supaya mènèhi sumber informasi manawa mungelaké!

## Pirsanana uga 
* Proyèk Wikimédia liyané
** Wikipedia
** Wikiquote
** Wikibooks
** Wikisource
** Wikinews
** Wikispecies
** Wikimedia Commons

## Pranala njaba 
* Wiktionary - portal multibasa
** 
* Wiktionary di Wikimedia (pratélan wiktionary)
Wikibooks

right|frame|Logo Wikibooks
**Wikibooks** (Buikuki), sadurungé karan **Proyèk Buku Bébas Wikimédia** lan **Wikimédia-Buku**, iku proyèk kang padha karo Wikipedia lan wujud péranganing Yayasan Wikimedia kang diwiwiti tanggal 10 Juli 2003.

Proyèk iki wujud kolèksi buku bébas, petunjuk cara panggunaan, lan teks-teks liyané. Proyèk iki yaiku wiki kang tegesé saben wong bisa nyunting artikel buku apa waé.

Proyèk iki diwiwiti minangka respon dhateng panyuwunan saka wikiwan Karl Wick minangka papan kanggo miwiti pambangunan buku-buku isi bébas kanggo ngurangi biaya lan keterbatasan liyané ing bahan wulangan.

Sapérangan buku-buku awal wujud salinan saka sumber-sumber isi bébas liyané kang tinemu ing internet. Wikibook nduwé proyèk-proyèk liyané yaiku: Wikijunior lan Wikiversity. Wikijunior dimaksudaké minangka proyèk kang ditujokaké kanggo wikiwan-wikiwati mudha. Wikiversity iku lingkungan sinau kabukak lan komunitas panlitèn.

* Proyèk Wikimedia liyané
** Wikipedia
** Wikiquote
** Wikisource
** Wiktionary
** Wikinews
** Wikispecies
** Wikimedia Commons

## Pranala njaba 
* 
* 
*
Wikinews

135px|right|Logo Wikinews
**Wikinews** iku wiki kang magepokan karo aktualitas utawa pawarta-pawarta kang isih anget utawa anyar. Kaya Wikipedia, situs iki uga dikelola déning yayasan Wikimedia.

## Pirsanana uga 
* Proyèk Wikimedia liyané
** Wikipedia
** Wikiquote
** Wikibooks
** Wiktionary
** Wikisource
** Wikispecies
** Wikimedia Commons

## Pranala njaba 
* Portal multibasa Wikinews
* Wikinews ing basa Inggris
* Wikinews mawa basa Jawa ing Incubator
Wikimedia Commons

right

**Wikimedia Commons** (uga karan "Commons" utawa "Wikicommons") iku papan panyimpenan gambar-gambar lan barkas-barkas multimédia kanthi lisensi bébas. Commons wujud proyèk saka Yeyasan Wikimedia. Barkas-barkas kang diamot bisa dipigunaaké kaya déné barkas-barkas kang diamot ing saben proyèk.

Proyèk iki diusulaké wulan Maret 2004 lan diluncuraké tanggal 7 September 2004. Sasaran mligi Commons iku kanggo ngilangaké duplikasi barkas kang dumadi ing proyèk-proyèk Wikimedia sadurungé ana Commons. Fitur supaya bisa migunakaké barkas-barkas saka Commons saka kabèh proyèk Wikimedia diimplementasikké wulan Oktober 2004.http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Village_pump_%28news%29&diff=prev&oldid=6980571

Wikimedia Commons ora ngentuki pamotan barkas-barkas kang duwé hak cipta. Lisensi kang ditampa ya iku GNU Free Documentation License, lisensi Creative Commons kanthi tanpa watesa panggunaan lan domain umum.

## Pirsanana uga 
* Proyèk Wikimedia liyané
** Wikipedia
** Wikiquote
** Wikibooks
** Wiktionary
** Wikinews
** Wikisource
** Wikispecies
* CommonsTicker (Cathetan Commons)

## Pranala njaba 
* Wikimedia Commons
* Wikimedia Commonplace , a Windows tool for uploading files to the Wikimedia Commons
Sistem integumen

**Sistem integumen** iku sistem organ kang mbédaaké, misahaké, ngreksa, lan mènèhi informasi kéwan tumrap lingkungan sakiteré. Sistem iki asring wujud pérangan sistem organ kang gedhé dhéwé kang nyakup kulit, rambut, wulu, sisik, kuku, klanjer kringet lan prodhuké (kringet utawa yiyid). Tembung iki asalé saka basa Latin "*integumentum*", kang artiné "panutup".
Rambut

thumb|250px|Rambut
**Rambut** utawa *réma* ing krama inggil, tukul ing mèh kabèh pérangan awak, kajaba èpèk-èpèk lan sikil, mata, lan lambé. Rambut kang ana sirah ndadèkaké tetep ngrasa anget. Rambut kang ana ing irung, kupéng lan sakiwa-tengené mata asring uga karan wulu, gunané nglindungi organ-organ mau lan partikel-partikel liyané. Alis lan wulu mata nglindungi mata kanthi cara ngurangi cahya lan partikel kang ngenani organ paningal mau. Semono uga, rambut-rambut alus kang ana ing awak nyediakaké kangetan lan perlindungan kanggo kulit. Rambut uga dadi bantalan kang nglindungi awak saka tatu.

## Pérangan-pérangan rambut 
* *Hair shaft* utawa batang rambut yaiku pérangan rambut kang metu saka lan ana ing sakduwuré kulét.
* *Arrector pili muscle* utawa otot *areaktor pili* yaiku otot cilik kang nèmpèl ing *folikel* rambut.
* *Sebaceous gland* utawa *klanjer lenga* yaiku klanjer micrisopik kang fungsiné ngetokaké *sebum* (lenga) lan uga kanggo nglindungi saka kuman.	
* *Hair follicle* utawa *folikel* rambut yaiku kantung cilik wadhah kanggo oyot rambut.
* *Hair papilla* yaiku pérangan kng ana ing *folikel* paling ngisor lan tugasé nampa *nutrisi* saka *folikel*. Ing kéné panggonan rambut sakbeneré tukul.

## Cathetan sikil 
## Pranala njaba 
http://www.hd.co.id/info-keséhatan/tentang-rambut
Organ (anatomi)

[thumb|right|200px|[Mata, salah sawijining conto organ]]

Ing biologi, **organ** utawi **gegelitan** iku golongan jaringan kang nglakoaké sapérangan fungsi. Organ kéwan kanthi umum nyakup jantung, paru-paru, utek, mata, lambung, limpa, pankreas, ginjel, ati, usus, kulit, utérus, saluran urin, balung, lan liya-liyané. Organ tetuwuhan racaké nyakup oyot, batang, godhong, kembang, lan woh sarta wiji.

Saklompok organ kang gegandhéngan iku 'sistem organ'.
Organel iku analog organ kanggo struktur sub-selular.

## Sistem organ kéwan 
*Sistem sirkulasi (kardiovaskular)
*Sistem pancernan
*Sistem endokrin
*Sistem imun (kekebalan)
*Sistem integumen
*Sistem limfatik
*Sistem otot
*Sistem saraf
*Sistem réproduksi
*Sistem ambegan
*Sistem skeletal (rangka)
*Sistem urin

## Pisanana uga 
* Anatomi manungsa
* Transplantasi
* Organ gawéan
Alfred Duvaucel

**Alfred Duvaucel** (1793-1825) punika panliti alam Prancis.

Duvaucel punika putra tirinipun Georges Cuvier. Ing taun 1817 Cuvier ngintun Duvaucel dhumateng India kaliyan Pierre-Médard Diard kanggé kolèksi Musiyum Paris. Kekalihipun ngedegaken kebon botani ing Chandannagar taun 1818. Ing taun 1819 kekalihipun nelasaken wekdal ngolèksi Sumatra saandhaping kontrak Thomas Stamford Raffles. Kekalihipun rampung nalika Raffles manggihi kathah matérial boten dipunkintun dhumateng Raffles nanging dhumateng musiyum ing Paris. Duvaucel séda ing Madras.

## Pranala njawi 
* Etymology of marine organism names
Kebon raja Adelaide

[thumb|180px|right|[Macan Sumatra ing kebon raja Adelaide.]]
**Kebon Raja Adelaide** iku kebon kéwan tuwa dhéwé nomer loro ing Australia sing papané ing Adelaide, Australia Kidul lan siji-sijiné kebon kéwan métropolitan utama ing Australia sing diduwèni lan dioperasikké déning basis tanpa kauntungan. Kebon kéwan iki uga duwé Kebon Raja Monarto caketé kreteg Murray. Kebon kéwan iki duwé mèh 300 spésies kanthi punjul 3.400 kéwan ing papan iki. 
 
## Pratélan pustaka 
* Robin, Libby. (2001). *The Flight of the Emu: a hundred years of Australian ornithology 1901-2001*. Melbourne University Press: Carlton. ISBN 0-522-84987-3
* Adelaide Zoo

## Pranala njaba 
* Adelaide Zoo
Uithoorn

|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|- style="background: #ffffff;"
| Provinsi: || Noord-Holland
|- style="background: #ffffff;"
| Jembar: || ... km²
|- style="background: #ffffff;"
| Padunung: || ... jiwa
|- style="background: #ffffff;"
| Situs wèb resmi: || http://www. .nl
|-
! colspan="2" | Pulitik
|- style="background: #ffffff;"
| Walikutha: || ...
|}

**Uithoorn** iku siji *gemeente* ing provinsi Holland Lor, Walanda.
Untu

]]
thumb|300px|right|float|Pérangan saka untu molar manungsa
**Untu** (basa krama: waja) punika pérangan atos ingkang wonten ing lebet tutukipun kathah vertebrata. Waja gadhah struktur ingkang kathah variasinipun ingkang mungelaken waja-waja puniki kanggé nglakokaken kathah tugas. Fungsi mligi waja punika kanggé nyuwèk lan mamah dhaharan lan ing sapérangan kéwan, mligi karnivora, minangka senjata. Oyoté waja katutup déning wingkisan. Waja gadhah struktur pelindung ingkang karan émail untu, ingkang mbiyantu nyegah bolongipun waja. Pulp lebet waja nyiut lan dentin kadheposit ing papanipun.

Waja punika pérangan paling mbédakaken ing jinis mamalia ingkang béda, lan salah satunggalingipun ingkang saged dados fosil kanthi saé. Paleontologis miginakaken kanggé ngidentifikasi jinis fosil lan asring gegandhéngan ing antawisipun. Wangun waja magepokan kaliyan jinis dhaharan kéwan punika. Umpaminipun hèrbivor gadhah kathah waja graham kanggé mamah amargi rumput sisah dipuncerna. Karnivora mbetahaken taring kanggé mejahi lan nyuwèk, lan amargi daging gampil dipuncerna, mila kéwan-kéwan punika saged ngeleg dhaharan wau tanpa mbetahaken graham kanggé mamah dhaharan wau rumiyin.

## Pirsani ugi 
* Waja bungsu
* Waja kapal
* Terapi fluorida mbiyantos waja tetep kiyat
* Peri gigi
* Waja putra
* Waja tikus
* Waja palsu

## Pranala njawi 
* An overview of dental anatomy
Pamangsa

[thumb|200px|[Singa wadon karo mangsané.]]

**Pamangsa** utawa **prédator** iku sajenis kéwan sing mburu, nyekel, lan mangan kéwan liya. Kéwan sing diburu pamangsa karan **mangsa**.

Pamangsa racaké karnivora (pamangan daging) utawa omnivora (pamangan tetuwuhan lan kéwan liya). Pamangsa bakal mburu kéwan liya kanggo dipangan. Conto pamangsa ya iku singa, macan, baya, lan iwak hiu.
Den Haag

|-align=center valign=top
| colspan="2" style="background:#ffffff;" | right|Peta lokasi Den Haag
|-
! colspan="2" | Katrangan cekak
|-
| **Provinsi**
| Zuid-Holland
|-
| **Wewengkon**&nbsp;· Lemah&nbsp;· Banyu
| 98,20 km²82,66&nbsp;km²15,54&nbsp;km²
|-
| **Padunung**&nbsp;· Kep. penduduk 
| 500.000 jiwa (1 September 2011)+/-6.026 jiwa/km²
|-class=plainlinks
| **Situs web resmi**
| www.denhaag.nl
|-
! colspan="2" |Pulitik
|-
| **Walikutha**
| Pauline Krikke (parté VVD)
|-
|}
**Den Haag** (basa Inggris: *The Hague*) iku *gemeente*, kutha pamaréntahan Walanda lan papan parlemèn, sarta kutha krajan provinsi Zuid-Holland (Holland Kidul). Ing kutha iki uga tinemu *kedutaan besar* nagara-nagara manca. Sanadyan mangkono, Den Haag dudu kutha krajan Walanda; kutha krajan Walanda iku Amsterdam.

Kutha Den Haag sing ndunungi 500.000 jiwa (1 September 2011). Padunung aglomerasi Den Haag iku cacahé 1.088.508 jiwa. Jeneng pepaké Den Haag iku ''' 's-Gravenhage'*.

## Cathetan suku 
## Uga delengen 
* *Indisch Monument (Den Haag)''
Kulit

thumb|300px|Diagram kulit manungsa.
**Kulit** iku lapisan paling njaba ing awak manungsa. Kulit pérang dadi telung pérangan: pérangan paling njaba ingaran epidermis, pérangan tengah mesodermis, lan pérangan njero dermis. Kulit sensitif banget saka prabawa lingkungan sakitar, kaya panas srengéngé, lebu, lan asep knalpot.

Kulit ingaran uga indra peraba amarga akèh banget pucuk-pucuk saraf sing peka saka sentuhan, tekanan, lan rabaan. Kulit bisa nampa rangsangan panas, adhem, alus, kasar, loro utawa nyeri lan liya-liyané. Pucuk-pucuk saraf panampa rangsangan mligi ana ing lapisan malphigi kulit lan ana uga ing piranti-piranti sing ana ing njeron awak. Pérangan kulit sing paling peka yaiku pérangan sing paling akèh pucuk-pucuk sarafé, kaya ing pucuk driji, tlapak tangan, tlapak sikil, lamb élan kiwa-tengené gulu.

Kulit uga minangka piranti pambuwangan utawa ekskresi amarga ngandhung klanjer kringet.

Gangguan lan lelara kulit ing antarané jerawat, panu utawa kurap, rangen, bisul nanah (abses) lan liya-liyané.
Pulo

[right|thumb|300px|Sawijning pulo cilik ing [Sagara Adriatik]]
Sawijining **pulo**, **nusa**, utawa **nuswa** iku babagan lemah kang luwih cilik tinimbang bawana lan luwih gedhé tinimbang karang, kang dikupengi banyu. Gugusan pulo dijenengi kapuloan (basa Inggris: *archipelago*).

Dhéfinisi "pulo" miturut konvénsi PBB bab Hukum Laut Internasional taun 1982 (UNCLOS ’82), pasal 121 nelaaké:
;Pulo: yaiku dharatan kang diwangun kanthi alami lan dikupengi banyu, lan mesthi ana ing sakdhuwuring lumahing banyu kang dhuwur.

Kanthi tembung liya, siji pulo ora éntuk kleleb nalika banyu pasang.

## Pirsanana uga 
* Pratélan pulo miturut wiyar wewengkon
* Kanyatan géografi donya
* Kapuloan
Taman Nasional Cat Tien

**Taman Nasional Cat Tien** (basa Vietnam: Vườn quốc gia Cát Tiên) iku taman nasional wigati sing bisa tinemu ing Vietnam kidul, kurang luwih 150&nbsp;km sisih lor saka kutha Ho Chi Minh. Taman Nasional iki ngreksa salah siji tlatah gedhé dhéwé alas udan tropis dhataran ngisor sing kasisa ing Vietnam.

Taman Nasional Cat Tien direksa taun 1978 minangka rong séktor, **Nam Cat Tien** lan **Tay Cat Tien**. Séktor liyané, **Cat Loc**, digunaaké kanggo warak jawa taun 1992 sawisé panemon populasi warak jawa, kedadèan sing nggawa taman iki ing mataning donya. Telung tlatah iku digabung dadi saktaman taun 1998.

Taman iki sengsara suwéné perang Vietnam, amarga panyebaran pestisida kaya defolian Agen Oranye.

## Réferénsi 
Protecting mammal diversity: opportunities and constraints for pragmatic conservation management in Cat Tien National Park, Vietnam, *Oryx*, **38**, Polet & Ling, (2004) http://www.wwfindochina.org/Cat-tien/Mammals%20of%20Cat%20Tien%20NP.pdf

## Pranala njaba 
* Cat Tien National Park (archive link, was dead)
* WWF in Cat Tien
Wangsa Ptolemeus

**Wangsa Ptolemeus** iku wangsa kanthi corak Yunani Kuno sing nguwasani Mesir kira-kira suwéné 305 SM-30 SM. Wangsa Ptolemeus diyasa déning salah sawijining jendral saka wadyabala Alexander Agung, Ptolemeus I. Amarga Alexander Agung ora duwé pawaris tahta, mila sawisé sédané ing taun 323 SM para jendral-jendralé mbagi-bagi tlatah kakuwasaan ing antarané jendral-jendral mau.

Ing taun 305 SM, sawisé nguwasani Mesir, Ptolemeus ngangkat awake dhéwé minangka Raja Ptolemeus I kanggo Mesir. Katurunané nguwasani Mesir nganti tiba ing tanganné bangsa Romawi taun 30M déning Kaisar Agustus (Oktavianus).

Salah sawijining katurunan Ptolemeus sing misuwur ya iku Cleopatra VII, sang ratu pungkasan sadurungé Mesir tiba ing tanganné bangsa Romawi.
Caesarion

thumb|Sawijining relief Cleopatra lan Caesarion ing kuil Dendera, Mesir
**Ptolemy XV Philopator Philometor Caesar** (dipunjuluki **Caesarion** (Caesar alit), basa Yunani: '''Πτολεμαίος ΙΕ' Φιλοπάτωρ Φιλομήτωρ Καίσαρ**, **Καισαρίων''', 23 Juni 47 SM – Agustus 30 SM) punika firaun pungkasan ing dinasti Ptolemeus ing Mesir. Panjenenganipun mréntah wiwit yuswa 3 taun sesarengan ibunipun, Cleopatra VII, saking 2 September 44 SM dumugi Agustus 30 SM, nalika panjenenganipun dipunsédani déning Oktavianus, ing salajengipun dados kaisar Romawi Augustus.

Panjenengangipun punika putra kakung paling sepuh Cleopatra VII. Kamungelan ageng ramanipun inggih punika Julius Caesar. Mila leres makaten, panjenenganipun punika putra kandhung Caesar satunggal-satunggalipun.

## Biografi 
Ptolemy XV, kadhang dipunsebat "Ptolemy Caesar", limrahipun dipunkenal kanthi asma panggilan "Caesarion", dipunwiyosaken ing Mesir taun 47 SM lan nglampahi kalih taun, saking 46-44 SM, ing Roma, ing pundi panjenenganipun lan ibunipun punika tamu Caesar. Cleopatra VII ngajeng-ngajeng bilih yoganipun badhé nerasaken ramanipun Caesar dados kepala Républik Romawi lan Mesir. Sasampunipun pamejahan Caesar tanggal 15 Maret 44 SM, Cleopatra lan Caesarion kundur malih ing Mesir. Caesarion dados raja lan sesarengan mréntah kaliyan ibunipun wiwit 2 September 44 SM ing yuswa 3 taun, éwadéné panjenenganipun namung njawat minangka raja, sauntawis Cleopatra VII mréntah piyambak.

Ing mangsa sadèrèngipun sengketa antawis Markus Antonius kaliyan Octavianus, Antonius, ing wekdal samanten nguwaosi Républik ing triumvirat kaliyan Oktavianus lan Lepidus, maringi laladan-laladan kakuwosan ing wétan lan gelar-gelar dhumateng Caesarion lan dhumateng 3 yoga Markus Antonius sesarengan Cleopatra. Caesarion dipunparingi gelar "Raja segala Raja". Ingkang paling ngancam Oktavianus (ingkang kakuwosanipun dipundhasaraken ing statusipun minangka putra kaponakan lan putra angkat Julius Caesar), Antonius maringi gelar Caesarion putra kandhung lan ahli waris Caesar. Pranyatan punika njalari sengkéta serius antaranipun Antonius lan Oktavianus, ingkang ngumumaken perang nglawan Antonius lan Cleopatra.

Nalika Oktavianus nyerang Mesir taun 30 SM, Cleopatra VII ngintun Caesarion, wekdal punika yuswanipun 17 taun, nuju palabuhan Sagara Abang  Berenice kanggé kaamananipun, kanthi rencana mlajar nuju India. Oktavianus nglenggahi kitha Alexandria tanggal 1 Agustus 30 SM, tanggal nalika Mesir dipunlebetaken ing Républik Romawi. Markus Antonius sampun nglalu sadèrèngipun Oktavianus mlebet ing kutha krajan; Cleopatra tumut nglalu tanggal 12 Agustus 30 SM. Panjaga-panjaga Caesarion, kalebet ara-araipun, ngianati panjenenganipun lan Oktavianus mréntahaken pamejahan Caesarion.

Oktavianus salajengipun mréntah Mesir. Taun 30 SM BC dipunanggep minangka taun sepisanan pamaréntahan raja énggal sami kaliyan sistem pananggalan tradhisional Mesir. Ing pratélan-pratélan wekdal samanten Oktavianus dipunsebat minangka firaun lan pangganti Caesarion.