open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
pixra liste loi gismu-s

### [[S]]

Image:Silkair A320-200 Economy Class cabin.JPG|sabnu
Image:Matches.jpg|sacki
Image:Flag of Saudi Arabia.svg|sadjo
Image:Poa Pan-milk.JPG|sakci
Image:Moving Penny.gif|sakli
Image:Cuboid sugar.jpg|sakta
Image:Toasting-Wedding_celebration.jpg|salci
Image:Rastkogel ski slope.jpg|salpo
Image:Taro root CDC.jpg|samcu
Image:Beyonce sings Listen.jpg|sanga
Image:Bikini Model Jassi 3.jpg|sanli
Image:Business class meal - appetizer.jpg|sanmi
Image:Khrenovina-sauce.jpg|sanso
Image:Umbrella.png|santa
Image:West Side Highway support.jpg|sarji
Image:Black bold spiral.svg|sarlu
Image:Groundhogpetting.jpg|satre
Image:Hand held phone in car.JPG|sazri
Image:Volume under surface.png|sefta
Image:Epithelial-cells.jpg|selci
Image:Hapci-fr.gif|senci
Image:EisriesenweltRockLayer.jpg|senta
Image:DundurnStreetStairway.JPG|serti
Image:Mouche verte.jpg|sfani
Image:Crveni karton.jpg|sfasa
Image:VshSenateSofa.JPG|sfofa
Image:Kopfsprung.JPG|sfubu
Image:Regno d'Italia - 40 lire 1812.jpg|sicni
Image:Zigarre.jpg|sigja
Image:Tablesalt2.jpg|silna
Image:Snake.usuhs.jpg|since
Image:Sin.svg|sinso
Image:Abfalleimer P6300134a.JPG|sinxa
Image:Konferencja Wikimedia 2007 - zagubieni w akcji - Nemo5576 śpiący w pociągu.jpg|sipna
Image:Line_Segment_jaredwf.svg‎|sirji 
Image:Flag of Syria.svg|sirxo
Image:MiniSkirt.jpg|skaci
Image:Desktop computer clipart - Yellow theme.svg|skami
Image:skin.agr.jpg|skapi
Image:Synthese+.svg|skari
Image:Ski.jpg|skiji
Image:cord.agr.jpg|skori
Image:Flag_of_Scotland.svg|skoto
Image:2503 - KZ Dachau - Trench.JPG|skuro
Image:Red cylinder.png|slanu
Image:Plastic household items.jpg|slasi
Image:Foucault pendulum animated.gif|slilu
Image:S-TableImage.svg|sliri
Image:Slavic europe.png|slovo
Image:Arm muscles front superficial.png|sluji
Image:Onion white background.jpg|sluni
Image:House mouse.jpg|smacu
Image:Olive baboon.jpg|smani
Image:Fun socks.png|smoka
Image:stockings.agr.jpg|smoka
Image:Dessert Spoon.jpg|smuci
Image:CompassRose (mul) 16 blue S.svg|snanu
Image:Field-with-snow-champ-enneige.jpg|snime
Image:Sandwich de lomito.jpg|snuji
Image:Na-TableImage.svg|sodna
Image:Flag of the Soviet Union.svg|softo
Image:Au-TableImage.svg|solji
Image:Sun spot naked eye.jpg|solri
Image:040517-A-0259W-061a.jpg|sonci
Image:egg.jpg|sovda
Image:Flag of Spain.svg|spano
Image:Plants.jpg|spati
Image:2005-09-02-hochzeit-51-korrigiert.jpg|speni
Image:Hospital room ubt.jpeg|spita
Image:Exploding landmine (16958280).jpg|spoja
Image:Flag of Australia.svg|sralo
Image:Blades of grass.jpg|srasu
Image:Vegetables.jpg|stagi
Image:stem.agr.jpg|stani
Image:Romanian potato soup.jpg|stasu
Image:Egypte louvre 284.jpg|stedu
Image:Steradian.svg|stero
Image:CompassRose (mul) 16 blue W.svg|stici
Image:Chair.png|stizu
Image:CompassRose (mul) 16 blue E.svg|stuna
Image:Dourtenga dry lake.JPG|sudga
Image:PolishedHooves.jpg|sufti
Image:Sarayi Album 10a.jpg|sumne
Image:Garlic.jpg|sunga
Image:Dyed wool - Salinas.jpg|sunla
Image:Man sitting under beach umbrella.JPG|surla
pixra liste loi gismu-t

### [[T]]

Image:C-TableImage.svg|tabno
Image:Trumpet 1.jpg|tabra

Image:Tomato.jpg|tamca
Image:Thumbs up.jpg|tamji
Image:board.agr.jpg|tanbo
Image:tongue.agr.jpg|tance
Image:Definition-of-tan.svg|tanjo
Image:Pfeifentabak-front.jpg|tanko
Image:Ceramic planter from the Ming Dynasty.jpg|tansi
Image:box.agr.jpg|tanxe
Image:Tiles 3.jpg|tapla
Image:9-Week Human Embryo from Ectopic Pregnancy.jpg|tarbi
Image:Alpheratz.gif|tarci
Image:Pile of asphalt.jpg|tarla
Image:Weibliche-brust.jpg|tatru
Image:Mens clothes lilac.JPG|taxfu
Image:Bono U2 with Horst Köhler at Prague 2000 IMF.jpeg|tavla
Image:Panorama_clip3.jpg|tcadu
Image:Copenhagen H 1.jpg|tcana
Image:Tea leaves steeping in a zhong čaj 05.jpg|tcati
Image:Wikimania 2007 dungodung 22.jpg|tcidu
Image:EAN-Obst.jpg|tcita 
Image:Exponentials.png|tenfa
Image:The Earth seen from Apollo 17.jpg|terdi
|terpa
Image:Lethwei-Hight-kick.jpg|tikpa
Image:Sn-TableImage.svg|tinci
Image:Headphones Piercing.jpg|tirna
Image:Fe-TableImage.svg|tirse
Image:Panthera tigris6.jpg|tirxu
Image:oven.agr.jpg|toknu
Image:Lycaena virgaureae.JPG|toldi
Image:Music-eighthnote.png|tonga
Image:Pocket cube twisted.jpg|torni
Image:N-TableImage.svg|trano
Image:WCML freight train.jpg|trene
Image:Sequoiadendron giganteum at Kenilworth Castle.jpg|tricu
Image:Mr Muscle.jpg|tsali
Image:SI-Sky.JPG|tsani
Image:Sacs of spices.JPG|tsapi
Image:Apple seeds - variety Regia (aka).jpg|tsiju
Image:No stage.jpg|tsina
Image:pipe.agr.jpg|tubnu
Image:Tulipa suaveolens floriade to Canberra.jpg|tujli
Image:Cu-TableImage.svg|tunka
Image:legs.jpg|tuple
pixra liste loi gismu-v

### [[V]]

Image:Drunk woman vomits.jpg|vamtu
Image:Red Wine Glas.jpg|vanju
Image:Fruit seller.jpg|vecnu
Image:Children in Namibia(1 cropped).jpg|verba

Image:Monitor.jpg|vidni
Image:ELAL 747-200 4X-AHQ EPWA 24 08 2004.jpg|vinji

Image:Flamingos flying.jpg|vofli
Image:GeorgianischeTuer.JPG|vorme
Image:Male model D 05.JPG|vreta
Image:Flag of Ukraine.svg|vukro
rirni

lo **rirni** lo verba cu patfu gi'a mamta .i lo rirni lo panzi cu rorci gi'o nai nalrorci
## ji'a ko tcidu
* lanzu
pixra liste loi gismu-x

### [[X]]

Image:Star half.svg|xadba
Image:Yamaha YAS-25 20040517.jpg|xagri
Image:Clown chili peppers.jpg|xajmi
Image:PortoCovoWinter.jpg|xamsi
Image:Raczka4.jpg|xance
Image:Afrikanischer Elefant, Miami.jpg|xanto
Image:Sabre bayonette carabine.jpg|xarci
Image:Sow with piglet.jpg|xarju
Image:Donkey.jpg|xasli
Image:Amanda Françozo At The Runner Sports-3.jpg|xasne
Image:Letter.jpg|xatra
Image:Asia satellite orthographic.jpg|xazdo
Image:Flag of Israel.svg|xebro

Image:Solid black.svg|xekri
Image:Flag of Greece.svg|xelso
Image:Flag of India.svg|xindo
Image:Inktpotjes.JPG|xinmo
Image:SilverMorgan.jpg|xirma
Image:Wheel Iran.jpg|xislu
Image:Hispanic America (orthographic projection).svg|xispo
Image:Hilton Washington exterior.jpg|xotli
Image:Arab world.png|xrabo
Image:Albion.svg|xriso
Image:Fagopyrum esculentum overview jp.jpg|xruba
Image:Male north american turkey supersaturated.jpg|xruki
Image:Sommerblumen01.JPG|xrula
Image:Amsterdam tramlijn 10.svg|xunre
galbisybau

la **galbisybau** no'u la'o gy. háfrónska .gy. goi ko'a cu se finti la .iozef.brakmans. goi ko'e lo ka bancuv ro kei la bisybau .i valsi fi ko'a fa no da poi fu'ivla ku'o .e lo ninvla poi pisu'o ce'u se finti ko'e .i ko'e finti le cmene be ko'a fo zoi by. høgnorsk .by. noi cmene la galberbau noi cuvymau gi'e jutsi la ninberbau la berbau ku'o ku'o .e zoi by. frón .by. noi pemcme la bisygu'e

## mupli be fi lo'i valsi be fi ko'a
bancuvysi'o

ni'o lo **bancuvysi'o** goi ko'a cu du le sidbo po'u loza'i na nelci loi valsi je gerna pagbu pe lo bangu zi'e poi se krasi lo drata bangu
mitre

lo **mitre** be li 1 cu gradu lo sornairaucihe lo ni clani .i my snilehu .i lo mitre be li 1 ca se xuhasmu lo lijnilcla be fi lohi ve klama be fo lo gusni bei lo jai sucta be lo ka sakci beho bei caho lo snidu be li fihu 299792458

.i ca lo muhe lo siho mitre cu cnino pohu la cihernunbiho pe la fras. se xuhasmu lo jai kihi decti be lo mikri be le jai rai berti ceho le plinyxabykoi po'u le jai rai jibni be la paRIZ.
pixra liste loi gismu-z

### [[Z]]

Image:Gymnasta.jpg|zajba
Image:Mlynek.jpg|zalvi
Image:Fortnum&Mason Fruit and Flowers2.jpg|zarci

Image:Tualetsapo.jpg|zbabu
Image:Liku3.jpg|zbani
Image:Sausage making-H-1.jpg|zbasu
Image:Pedestal 2 (PSF).png|zbepi
Image:Droste Haus.jpg|zdani
Image:Crime.svg|zekri
Image:Russian increasing stabfond.png|zenba
Image:Percival_Lowell_observing_Venus_from_the_Lowell_Observatory_in_1914.jpg|zgana
Image:Music cover.png|zgike
Image:Zn-TableImage.svg|zinki
Image:Solid purple.png|zirpu
Image:49024-SOS-ATM.JPG|zmiku
Image:VegCorn.jpg|zumri
Image:Znak C-3.svg|zunle
Image:Roadblock in Palestine.jpg|zunti
Image:Ann-Margret35.JPG|zutse
astrid. lindgren

la'o zoi. **Astrid Lindgren** .zoi no'u la'o sy. Astrid Anna Emilia Lindgren .sy. goi ko'a finti la'o zoi. Pippi Långstrump .zoi .i ko'a mrobi'o de'i li renonore pi'e pa pi'e rebi
konskovola

]

la konskovolas. (*Końskowola*, IPA : [kɔɲskɔ'vɔla]) cmalu tcadu fo le nanstuna pagbu be la polskas.
jbotcan

**la .jbotcan.** goi ko'a noi se cmene fi'o se rafsi zo lojbo joi zo tcana cu lojbo je kibro ke pixra velsku .i ko'a se jicmu lo jicmu be la'o gy. 4chan .gy. noi glico ke pixra velsku

.i ko'a se finti de'i li 2008 la'o gy. Chris Done .gy. .i ca bo lo selsku be bau la .lojban. po'o cu jai se curmi .i ba za bo co'a ku lo glico selsku cu go'i ve cu'u lo drata pagbu .i lo lojbo pagbu cu selcme zoi zoi. /jbo/ .zoi .i lo glico pagbu cu selcme zoi zoi. /en/ .zoi

.i kibro judri fa zoi zoi. https://web.archive.org/web/20080715111557/http://jbotcan.org/ .zoi

.i la .jbotcan. ca na zasti .i ca pluta la'o zoi. http://www.lojban.org/ .zoi
sampla

ni'o lo **sampla** cu finti lo samselpla noi se platu fi tu'a lo skami .i ciska lo samselpla bau lo samplabau .i lo pu'u cipra mukti sampla cu cnino tadji lo nu sampla
sambau

.i lo **sambau** cu se finti bangu lo skami .i so'i sambau cu samplabau gi'e ta'u bangu lo skami lo du'u ma kau ve kanji se platu .i so'i sambau cu samrejbau gi'e ta'u bangu lo skami lo du'u ma kau smuni lo vreji pagbu
samplabau

ni'o lo **samplabau** cu sambau lo du'u ma kau se platu gi'e ve kanji .i lo samplabau cu bangu lo sampla .i la'e di'e mu'a cu samplabau

* la fortran .e
* cy .e
* cy su'ibu su'ibu .e
* la paiton .e
* la djavas .e
* la perl .e
* la prolog
badna

ni'o lo **badna** cu spati la'o ly. Musa .ly .i zo badna cu valsi lo grute be lo badna be'o ji'a .i lo badna grute cu kruvi gi'e miltre li 120 bi'i 300 lo ni clani .i lo badna spati cu barda naltricu gi'e mitre li 2 bi'i 8 .i lo pezli cu mitre li 3.5 .i lo badna cu jbari poi se cupra so'i xrula spati

ni'o lo rarna badna cu vasru so'i tsiju noi miltre li ji'i 15 .iku'i lo'e cange badna cu gincibmei gi'enai ka'e se tsiju

ni'o ne'i la pilipinas. bau le bangrtagaloga zoi ty. *saging* .ty. cu cmene lo badna .i ne'i le bindo bangu zoi by. *pisang* .by. cu cmene lo badna

## velski
ni'o lo badna spati cu le brarai nalmudri xrula spati .i ro le pagbu be lo badna spati be'o poi zvati ga'u le tumsfe ku'o cu se krasi lo stura noi se cmene zo baljykemgejystani .a zo genjrkormi .i lo spati so'eroi cu rajycla gi'e jdari gi'e cafne sremlu lo ka tricu ki'u lo nu ckini da poi simlu lo nu ricystani .i ki'u da fatci tsustani po'o no'u jifstani .i lo badna cu zasti va'o so'i lei dertu .i .ei le dertu centre li xano to 60 toi lo ni condi vau gi'e ckini lo ka xamgu rinci kei gi'e na denmi .i lo pezli be lo badna spati cu gunma lo pezyspa joi lo pezba'e .i lo zbepi be lo pezyspa be'o cu ganzma lo nalspa gi'e se gunma lo jifyspa poi zbepi po'o lo spati .i lo korbi be lo pezyspa zbepi cu zvati simxu .i la'edi'u gasnu lo nu zy tubnu .i ca lo nu by banro kei lo korbi mo'ito'o simxu .i lo cange ke badna spati cu cenba lo ni rajycla fo lo selbadna je lo ba'otcini .i lo pezli nu ve ganzu cu sarlu gi'e mitre li repize lo ni clani gi'e centre li xano lo ni ganra .i frili fa lo nu lo brife py katna

## vlakra
ni'o zo badna cu cnano fi zoi xy. 香蕉 .xy noi valsi fi le jugbau ku'o ce zoi xy. banana .xy noi valsi fi le glibau ku'o ce zoi xy. कदली .xy noi valsi fi le xinbau ku'o ce zoi xy. banana .xy noi valsi fi le sanbau

## jutske
ni'o le re badna dzejutsi cu se cmene zoi xy. *Musa acuminata *.xy je zoi xy. *Musa balbisiana *.xy .i le panzi be dy cu se cmene zoi xy. *Musa *×* paradisiaca *.xy 

## selvi'a ji'a
* ensete
merkurios

la **merkurios** (snile'u: ) goi ko'a cu pamoi lo'i plini be la solri .i ko'a traji lo ka cmalu .e lo ka sutra lo nu muvdu ku ku lo'i plini be la solri .i no da zo'u da mluni ko'a

## lo te plini
ni'o ko'a noi ki'otre li 4880 bolci .i ko'a cmalu fi le mluni poi traji lo ka barda

ni'o lo pilka be ko'a ku ki'otre li su'o 100 su'e 300 le ka sraji .i le mlinersenta be lo cansilna bei ko'a ku ki'otre li su'o 500 su'e 700 le ka sraji .i le midju be ko'a ku bolci lo tirse .i ra ki'otre li ji'i 1600 le ka sraji to ra ji'i pizesi'e lo xabykemymijgresirji be fo ko'a toi
mars

la **mars.** (snile'u: ) goi ko'a cu vomoi lo'i plini be la solri .i ko'a cu se lunra la fobos. .e la deimos.
saturn

la **saturn.** (snile'u: ) goi ko'a cu xamoi lo'i plini be la solri .i ko'a se sruri lo pluja jinsru ciste .e so'i mluni
cicna

lo ka **cicna** cu se skari .i cy mixre lo blanu gusni jo'u lo crino gusni gi'a ve vimcu lo xunre gusni lo blabi gusni
relcimdyna'u

ca'e zo **relcimdyna'u** cu sinxa ro namcu poi li ce'u du li .abu ka'o by. (to .abu su'i by. bi'epi'i ka'o poi li ce'ute'a2 du li ni'u 1 toi)

:a + bi : a,b \isin \mathbb{R} : i^2 = -1

.ije li .abu ka'o by. su'i cy. ka'o dy. du li .abu bi'esu'i cy. ka'o by. bi'esu'i dy. .ije li .abu ka'o by. pi'i cy. ka'o dy. du li vei .abu bi'epi'i cy. vu'u by. bi'epi'i dy. ve'o ka'o vei .abu bi'epi'i dy. su'i by. bi'epi'i cy. ve'o .ije li .abute'aby. du li te'a vei de'o .abu pi'i by. ve'o

:(a + bi) + (c + di) = (a + c) + (b + d)i

:(a + bi) (c + di) = (ac - bd) + (bc + ad)i

:a^b = \exp(\ln(a)b)

ni'o lo'i relcimdyna'u se klesi lo'i mrena'u gi'e klesi lo'i voncimdyna'u

:\mathbb{R} \subseteq \mathbb{C} \subseteq \mathbb{H}
ka'o

da poi ce'u du **ka'o** goi ko'a zo'u li ka'o te'a re du li ni'u pa .i je ko'a cu relcimdyna'u

:i^2 = -1
voncimdyna'u

ca'e zo **voncimdyna'u** cu sinxa ro namcu poi li ce'u du li .abu ka'o by. ka'oxi2 cy. ka'oxi3 dy. ije li ka'ote'a2 du li ka'oxi2te'a2 du li ka'oxi3te'a2 du li ka'o pi'i ka'oxi2 pi'i ka'oxi3 du li ni'u 1

:a + bi + cj + dk : a,b,c,d \isin \mathbb{R} : i^2 = j^2 = k^2 = ijk = -1

ni'o lo'i voncimdyna'u se klesi lo'i relcimdyna'u gi'e klesi lo'i bivcimdyna'u

:\mathbb{C} \subseteq \mathbb{H} \subseteq \mathbb{O}
.mark.tyuein.

ni'o la **.mark.tyuein.** no'u la'o gy. *Mark Twain* .gy. gubni cmene lo fatci se cmene be zoi gy. Samuel Langhorne Clemens .gy. ku goi ko'a .i ko'a misno ke merko ke cukta finti gi'e krasi xabju la .mizuris. .i lo nu ko'a gunka ge ra'u tu'a lo nuzba karni gi lo ka rirxe bloti gidva cu purci lo nu cukta finti binxo

ni'o lo za'i ko'a misno cu se krinu tu'a lo ko'a cfika selfinti lu'u ra'u .i lo ko'a pamoi ke prina je fatri lisri ku ne de'i li ny. 1867 cu se tcita lu le salci misno plipe bo banfi poi xabju la kyleverys po'u le cmalu jecta terganzu li'u to zoi gy. *[[The Celebrated Jumping Frog of Calaveras County]]* .gy. toi .i di'e liste lo su'o misno cukta be fi ko'a

*.i la'o gy. *[[The Adventures of Tom Sawyer]]* .gy. de'i li ny. 1876
*.i la'o gy. *[[The Prince and the Pauper]]* .gy. de'i li ny. 1882
*.i la'o gy. *[[Adventures of Huckleberry Finn]]* .gy. de'i li 1884
*.i la'o gy. *[[A Connecticut Yankee in King Arthur's Court]]* .gy. de'i li 1889

ni'o la'o gy. Huckleberry Finn .gy. goi ko'e pu co'a mutce co se sinma .i so'i prenu cu xusra lo du'u ko'e ralju lo se finti be ko'a .i ko'e lisri lo nu le blabi nanla cu mipri rivbi lo nu bapli selfu kei gi'e sidju le xekri nanmu tu'i le snanu mergu'e .i
nintendos

ni'o la'o py. **Nintendo** .py. goi ko'a no'u la'o py. **任天堂** .py. samselkei kagni

## ko'a pe fasnu
ko'a zvati la merko pe nanca li pa ki'o bibiso .i ko'a zbasu .fusadjiron.yamautci. .i la nintendon kagni pu vecnu karda .i 

## ko'a pe liste pe zbasu
* テレビゲーム15 (1977 – 1980) 
* FC (1983 – 2003)
* SFC (1990 – 2003)
* N64 (1996 – 2002)
* NGC (2001 – cabna)
* Wii (2006 – cabna)
nom.tcomskis

la'o zoi. **Avram Noam Chomsky** .zoi goi ko'a cu merko banskepre .i ko'a selnemli'a ctuca bu'u la mi'irlarcu balckule be la masatcusets .i lo saske cecmu cu xusra ledu'u ko'a patfu le cabna banske

ni'o ca le 195tu'omoi nanca ko'a cfari le nu le sidbo be lo cupra gerna
starkraft

la'o gy. **StarCraft** .gy. goi ko'a cu merko samselkei
.i ko'a cfika lonu jamna fa loi remna fa lai protos. fa lai zerg.
toiotas

la'o gy. **Toyota** .gy. po'u la'o py. トヨタ自動車株式会社 .py. goi ko'a cu ponjo karcypra bo kagni
gugdrsu,omi

ni'o lo **gugdrsu,omi** goi ko'a zi'e no'u la'e lu *.suomis. zei gubyseltru* li'u zi'e no'u la'o sy. *Republiken Finland* .sy. zi'e no'u la'o sy. *Suomen tasavalta* .sy. berti ropno gugde .i ko'a se jecybau la'o sy. suomi .sy. .e lo bangrsferi .i so'a lo xabju be ko'a cu se bangu lo bangrsuomi .i so'e le go'i cu se verclibau lo bangrsuomi .iku'i lo'e xabju be la nederland. cu se bangu lo bangrsferi

ni'o la .xelsinkis. ko'a trutca gi'e raltca


ImageSize = width:440 height:200
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:6000000
ScaleMajor = unit:year increment:6000000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:1800 from:0 till: 832700
  bar:1820 from:0 till: 1177500
  bar:1840 from:0 till: 1445600
  bar:1860 from:0 till: 1746700
  bar:1880 from:0 till: 2060800
  bar:1900 from:0 till: 2655900
  bar:1920 from:0 till: 3147600
  bar:1940 from:0 till: 3695617
  bar:1960 from:0 till: 4446222
  bar:1980 from:0 till: 4787778
  bar:2000 from:0 till: 5375276
  bar:2016 from:0 till: 5495830
 
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1800 at: 832700 text: 0.83 shift:(0)
  bar:1820 at: 1177500 text: 1.18 shift:(0)
  bar:1840 at: 1445600 text: 1.45 shift:(0)
  bar:1860 at: 1746700 text: 1.75 shift:(0)
  bar:1880 at: 2060800 text: 2.06 shift:(0)
  bar:1900 at: 2655900 text: 2.66 shift:(0)
  bar:1920 at: 3147600 text: 3.15 shift:(0)
  bar:1940 at: 3695617 text: 3.70 shift:(0)
  bar:1960 at: 4446222 text: 4.45 shift:(0)
  bar:1980 at: 4787778 text: 4.79 shift:(0)
  bar:2000 at: 5375276 text: 5.18 shift:(0)
  bar:2016 at: 5495830 text: 5.50 shift:(0)
la .kaliforniias.

ni'o la **.kaliforniias.** no'u la'o gy. *California* gy. goi ko'a mergu'e vipygu'e .i ko'a se stuzi lo stici bemro bo braplu gi'e stuna la pasifik. zei braxamsi
kolorados

ni'o la **kolorados** no'u la'o gy. *Colorado* gy. goi ko'a cu stici vipygu'e ne'i lo midju be lo mergu'e .i

## tutske

ni'o ko'a vasru le banli ke pinta tumla .e le rokci cmana .e le stici salpo .i piso'e le pe ky prenu cu xabju le stuna korbi rokci cmana .i
oregon

ni'o la **oregon** goi ko'a cu mergu'e vipygu'e .i ko'a se cmene zoi zoi. *Oregon* .zoi lo glico .i la'o zoi. Salem .zoi cu trutca ko'a .i la Portland. cu traji lo ka xokau prenu cu xabju ce'u kei fo lo tcadu befi ko'a
tokiponas

la .**tokiponas**. no'u la'o zoi. **toki pona** .zoi bau ri ge'u goi ko'a cu runbau poi se finti la'o gy. Sonja Lang .gy de'i li ny. 2001 .i ko'a mutce sampu ki'u lo ka se jicmu le gerna be lo natpenbau .iji'a ko'a simsa lo natpenbau lo ka so'u da cu valsi fi ce'u .ibo lei ty valsi cu pa ji'i re no mei po'o

.iga'i ko'a bangu loi fenki ni'i lo za'i ri krici lo du'u lo nu jimpe cu cumki lo nu pilno pa ji'i re no po'o valsi

## ni'oni'o banba'uci'e
le banba'uci'e ji'a be la .tokiponas. cu sampu .i so'u92 da slaka ko'a .i di'e cu slaka

.i lepu'u bacru zoi .ty. ti ji wo wu .ty. cu nandu da'i le'e se bangu be ko'a .i ga lo karsna po'o cu slaka gi le slaka cu li'erpau lo valsi

ni'o so'e se bacru te lerfu cu simsa lo lojbo .iku'i zoi .ty. j .ty. cu te lerfu filo lojbo se bacru po'u zoi .ly. i .ly .imu'a ri simsa le se bacru pe zo .ia .iji'a zoi .ty. w .ty. cu te lerfu filo lojbo se bacru po'u zoi .ly. u .ly .ibo ri simsa le se bacru pe zo .ue

ni'o le se bacru te lerfu po ko'a cu mutce mleca le lojbo leka satci .i pada cu lerfu fi lo voksa .e lo to'e voksa

## ni'oni'o gerna
le gerna beko'a cu mutce sampu .i gy cu jicmu le gerna bela tokpisin. noi sampu natpenbau .i lo gauvla cu pamoi le'i jufra valsi .i gonai zoi .tok. mi .tok. no'u zo mi ge'u .a zoi .tok. sina .tok. no'u zo do cu gauvla gi zoi zoi. li .zoi no'u zo cu cu te sepli lo gauvla lo bridi
buenosaires

ni'o la **buenosaires** goi ko'a raltca lo getygu'e gi'e se xabju lo 2780ki'omei ve du'o lo 2001moi nunprekancu .i lo se tcadu be la buenosaires. cu se xabju lo 13680ki'omei gi'e remoi lo'i ketco tcadu fi lo ni se ke prenu xabju kei fi'o pamoi la sanpaulos.
io'an.zebastian.bax

la'o zoi. **Johann Sebastian Bach** .zoi dotco zgike bo finti .i .ibu jbena fi li repa pi'e ci pi'e paxabimu la'o dy Eisenach dy fe lo lanzu be lo zgike prenu .i .ibu finti le zgike se finti le pamoi xriso ritli .i
djosef.smit

la'o zoi. **Joseph Smith** .zoi goi ko'a cu ganzu fi le be'ejda be lei fanmo djedi cespre bei la iecy,ys.krist .i ko'a jbena file 1805moi vi la verment. gi'e se catra cale 1844moi vi la ilinois.
paris

la **paris** no'u la'o fy. **Paris** .fy. goi ko'a lo fasygu'e cu raltca gi'e trutca

ni'o la sen. rirxe fe'eca'o ko'a

## cmene

ni'o la'o gy. Civitas Parisiorum gy. goi ko'e noi cu pu cmene ko'a lo latmo prenu cu farvi la paris. .i lo tcadu pe la parizis. cu smuni ko'e

## citri

ni'o ca lenu la .iulius. kaisar. dable'a ko'a kei la parisis zei natmi cu zvati ko'a .i zo'e na djuno fi le la paris. se zvati .i lenu ko'a pagbu lo latmo sosygugje'a cu nanca li vomure

ni'o bazi la munononanc. la klovis jdice lenu ko'a binxo lo trutca be lo nolraiseltru zei la fras. 

ni'o ca lenu la carolus. magnus. cu balnoltru kei ko'a ze'i se zvati cy. gi'e stodi

ni'o ca la bivomunanc. lo vikin gunta ko'a

ni'o ca la pacirebinanc. ji'i renono ki'o lo prenu xabju ko'a poi traji lo lo roptu'a ku tcadu leni xabju

## tutske

ni'o ko'a pitki'otre li panomu pi vo .i la'o gy. Saint Louis .gy. .e la daplupetcad cu daplu fi la sen. ne'i ko'a .i su'o cino da cu crepu la sen.

### tcima

ni'o lo carvi cu cafne .ijeku'i ruble


Tour eiffel at sunrise from the trocadero.jpg|efel. dinju
Paris-von Montmartre-164-Notre Dame-2017-gje.jpg|Paris
Paris-Notre Dame-148-Suedseite-2017-gje.jpg|Notre Dame
Paris-Petit Palais-104-2017-gje.jpg|Petit Palais
Paris-Place de la Concorde-102-Obelisk-2017-gje.jpg|Place de la Concorde
Paris-St Etienne du Mont-106-Rue Clovis-2017-gje.jpg|St. Etienne du Mont
Paris-Tuileries-104-Louvre-2017-gje.jpg|Tuileries et Louvre
Paris-Vom Arc de Triomphe-085-Avenue-1991-gje.jpg|Vue depuis l'arc de triomphe

## turni
xorxes.luis.borxes

la **xorxes.luis.borxes**. goi ko'a cu misno ke gento finpre .i ko'a jbena ca li 1899moi pi'e 8 pi'e 24 bu'u la buenosaires. gi'e mrobi'o ca li 1986moi pi'e 6 pi'e 14 bu'u la jenev. .i ko'a ba'o finti lo cortu cfika .e lo pemci .e lo notci
arnold. cyvartseneger

la .**arnold. cyvartseneger** no'u la'o dy. **Arnold Schwarzenegger** .dy. cu misno ke merko ke skina xeldraci gi'e cabna turni la kalifornias.
xalo,uin

la **rolcesprudei** goi ko'a cu se salci de'i li cipa pi'e pano .i ko'a nu lo verba cu dasni lo firgai gi'e te dunda lo satydja .i ko'a se salci lo selgu'e be le mergu'e .e le sicko'ogu'e .e le ritygu'e .e le kadnygu'e .i la xalo,uin. se krasi le kelto nunsla poi se cmene zo .sauain. lo gailge gi'e se cmene lu .kalan.gaiav. li'u lo mraigo

## ni'o tersla
### firzme
ka'arvi'u fi lo brazme .a lo kobgenja lo flira tamsmi gi'e nerpu'i lo laktergu'i

### moljga lo plise
fulgau lo plise lo djacu .i troci lo nu jgari lo plise kei tu'a lo moklu po'o

### cpedu lo titla
lo dasydatsmi be lo crida .a zo bogygreku .azo'e be'o cu litru lo selklo gi'e cpedu lo titla
muicerangas

ni'o lo **nundansrmuiceranga** klesi le'i katlana dansu jo'e le'i zajykamju seltigni .i my. se krasi la valensias. poi tutra. gi'e naudi'i se tigni vila aljemeSIS. .i zmadu lo ka dansu .iji'a larcu pixra lo vrici tarmi lo zajba .i la muicerangas. pagbu le klatersla be la cesmamta pe le kamka'o kuku noi banli tersla fi la .aljemeSIS. gi'e se detri le zemoi joi bimoi be lo xlima'i

Nixon la boomerangs. Simon loin remarkably ion prewar la katalunyas .i my ry. frica le nu ge la boomerangs. kansa le nu dansu gi ge loi tigni be lo remarkably cu atrocity lo nu Karine clarify Clarisse loin tiger be la triceratops. atrocity lo nu pixel

## ni'oni'o krasi
so'o selsmadi cu ve ciksi le krasi bela muicerangas. .e le ri cmene  .i ca le 1947moi le'i selsmadi cu se pamoi lodu'u le cmene cu se krasi lo xrabo valsi po'u zoi .xrab. *mochain* .xrab. noi fanva ke'a fulo'u lo daski befi lo firgai .a lo kinli jipno stedu bo taxfu be'o le'u  .i se remoi lodu'u la muicerangas. cu pamoi lo'i nundansu poi lu'ake'a cu smizu'e lo purce nu li'isladzu kei noi zoi .kat. moixigangues .kat. cmene ke'a  .ito'u je'u noda nau djuno file krasi bela  muicerangas. .a zo muicerangas.
.i .l.ie.k .pi .e

## ni'oni'o ckaji
lo zajykamju cu ta'e pagbu loi nanmu po'o  .i le jibri belo nanmu cu na vajni
sirenias

Dugongidae
Trichechidae

ni'o la'o ly. **sirenia** .ly. grijutsi lo'e se mabru .i sy. xabju lo xaskoi djacu gi'e citka lo spati .a lo .alga .i sy. se birka lo limvra gi'enai se tuple .i sy. rotsu .i sy. te sedbo'u fi lo mutce te galfi .i re da lazyjutsi .i lo trixexu cu frica lo xasybakni lo tarmi be lo rebla bei .e lo tarmi be lo sedbo'u
luvr

la **luvr**. no'u la'o fy. *Musée du Louvre* .fy cu muzga gi'e stuzi la .paris. gi'e se cfagau de'i le 1793moi gi'e se nilsefta 60ki'o ki'otre
fraiburg

la **fraiburg.** goi ko'a tcadu fi la badenvirtemberg. la braisygaus .i ko'a se xabju le rerenoki'o prenu i la fraiburg vomoi lo'i tcadu be fi la badenvirtemberg. be'o tu'a le xabju .i ko'a pamoi lo'i barda tcadu be fi la dotygu'e be'o tu'a le snanu
rafael.del.riegos

ni'o la **rafael.del.riegos.** la'o .span. *Rafael del Riego y Flórez* .span. goi ko'a pu spano ja'arsoi  .i 

ni'o jbena fili so pi'e vo pi'e pazebivo la santamariadetunias. pe la .asturias. .i le nu le nu ry tadni tu'i la .oviedos. poi balcu'e cu mulno cu balvi le nu ry muvdu la madrId. gi'e jorne le jenmi .i mrobi'o de'ili ze pi'e papa pi'e pabireci
dcosyn/xanguk

lo gugdr**tcosyn**/**xanguk**e (조선/한국) goi ko'a cu gugde gi'e se stuzi le zdotu'a .i zoi .xan. 한국 .xan. cmene ko'a lei ko'a xabju .i fendi la xanguk. le berti .e le snanu

## ni'oni'o kampu citri
la xanguk. la jugygug. lamji gi'e mutce se xlura

## e'u tcidu
* berti zei .tcosyn.
* snanu zei .xanguk.
gos

lo **selkelcrgo**. goi ko'a tcepru selkei be lo remei gi'e se krasi lo jungo pu le ni'u 500moi .i ko'a se cmene nu'ige zoi .ju. 围棋 .ju. le jungo nu'ugi zoi .po. 囲碁 .po. le ponjo 

## kelci flalu
lo pamoi kelci cu pilno loi xekri keldai voi xekri rokci .ije lo remoi kelci cu pilno loi blabi keldai voi blabi rokci .i lo sefta be lo kelta'o se barna lo lijba'a poi kruca .i lo kelci cu punji lo keldai lo te kruca
volapuk

la *volapuk.* goi ko'a runbau fi'e la dju'an.martin.clei,er. goi ko'e noi dotco jdaka'i le xi'ojda pe la'o gy. Roman Catholic gy .i ko'e finti ko'a de'i le 1879moi mu'i lenu ko'e krici lenu le cevni ko'e minde lenu ko'e finti le rolgugde bangu
prolog

.i la .**prolog**. cu sambau gi'e se jicmu lo logji .i la prolog. se finti la alen.kolmeroer. joi la robat.koualskis. .i troci le nu la prolog. curmi lo logji jufra

## datni

### ratni

.i le ratni cu pilno le snile'u .i le pamoi snile'u cu lerfu .ije le drata snile'u cu namcu gi'a cu lerfu gi'a cu dizlo linji sinxa .i ro le lerfu cu dizlo lerfu

### namcu

so'i la prolog. na curmi le namcu poi na mulna'u
deivid.pekinpas

.i la'o gy. **David Peckinpah** gy. jbena fi li mu pi'e so pi'e pasomupa gi'e morsi ri'a lo nu risna fliba kei de'i li reci pi'e vo pi'e renonoxa vi la'o gy. Vancouver, British Columbia gy.

## Sliders
.i fapro fi le te gunka be fi la david.pekinpas. bei fe la sliders. .i vi la'o gy. JumptheShark.com's page for Sliders gy. so'o le djica be tu'a la sliders. cu xusra le du'u le te gunka be fi la david.pekinpas. cu krinu le nu la sliders. fu'e pe'a finpe plipe fu'o .i ku'i de'i li reso pi'e xa pi'e pasososo la'o gy. Keith Damron gy. cusku le se fanva be fi la lojban. bei fo le glico bangu bei lu le nu kansa la david.pekinpas. le gunka kei xamgu li'u .e lu la david.pekinpas. certu li'u
poxiol

la poxiol. goi ko'a cu mucti gugde file ranmi befo le kulnrsuomi  .i ko'a se cmene zoi .suom. *Pohjola* .suom. lei se bangu bele bangrsuomi  .i le cmene cu se krasi zoi .suom. *pohja* .suom. noi zo berti xe fanva ke'a  .iseni'ibo la poxiol. cu berti da'ika'u le gugdrsuomi

ni'o la poxiol. cu mutce lenku gi'e krasi da'ika'u le ka palci
gymbis

.i la **gymbis.** goi ko'a tivni cfika ke crino je kliti prenu .i rereci da pagbu le se tivni .i le xirma cu se cmene zo pokis. .i le bliku bo stedu prenu cu bradi ko'a
miraris.uos

la **miraris.uos** no'u la'o ly **Mirari Vos** ly cu sruxa'a fi la'o ly Gregorius XVI ly dapma be lo nu jdazi'e
lubin

la .**lubin**. goi ko'a cu tcadu fi la polskas .i 77625 remna ko'a xabju ca lo 2004moi .i cfagau ko'a lo 11ji'i70moi
bangrmalti

ni'o lo **bangrmalti** goi ko'a cu semto jecybau la maltas .i lo bangrmalti po'o cu semto gi'e na'o se ciska fi'o lerfu lo latmo .i ko'a simsa lo rabrtunisi peverai loi xrabo ge'u .e lo bangrsitcili peverai loi talno .i ko'a se jicmu lo xrabo gi'e te fu'ivla fi so'ida fu lo talno .i ko'a jicmu semto .iku'i le ni lo talno cu stika ko'a cu ju'oru'e banzu lo nu xusra le du'u ko'a banxre

## ni'o alfabeta
.i lo .alfabeta be lo bangrmalti cu se finti la mikiel.anton.vasalis .i so'u lerfu mo'u se galfi .i di'e cartu le cabna .alfabeta .e lo xe lerfanva be fi la rolnai se snale'u .e lo jibni ke lojbo selbacru

lo me'o grav. bu karsna to zoi my. à, è, ì, ò, ù .my. toi cu nenri lo bangrmalti valsi poi se krasi lo talno mu'u zoi my. *libertà* kamzi'e, *sigurtà* kamsnura, *soċjetà* kamjikca .my
cipra mukti sampla

ni'o lo pu'u **cipra mukti sampla** cu tadji lo nu sampla lo
mulno lo ka te cipra .i lo za'e **cipmuksampla** to cipra mukti
sampla toi cu finti pu gi lo cipra gi lo samselpla poi te
cipra .i lo se pu'u cipmuksampla cu ci mei

ni'o pa mai lo za'i lo cipra co'a tolsnada cu terzu'e lo
zu'o za'e cipsampla to finti lo cipra toi .i re mai lo za'i
lo cipra co'a snada cu terzu'e lo zu'o za'e tercipsampla to
finti lo te cipra toi .i ro mai lo za'i lo noi pu zi ba'o
selfi'i ku'o samselpla cu prane cu terzu'e lo zu'o za'e
tamgafsampla to galfi lo samselpla lo smuni bo dunli je ku'i
tarmi bo frica toi .i ca'o lo zu'o tamgafsampla kei lo
sampla cu lacri lo cipra noi ru'i snada ku lo za'i lo
samselpla smuni cu dunli
bylgAri,as

ni'o la **bulgarias**. goi ko'a zi'e no'u la *bulgarias. zei gubyseltru* zi'e no'u la'o by Република България by berstici ropno jecta

ni'o la sofi'a ko'a trutca gi'e raltca


BASA-600K-1-1865-15-Vasil Levski-retouched.jpeg|
Klianti.jpg|
Narsob3.jpg|
Todorka peak red.jpg|
Tsvetan - Daskala-1939.jpg|
la .alkubi,er. ci'efanc.

**la .alkubi,er. ci'efanc.** cu smadi cmacyjveci'erka'i  le kamcaljvekamteicimde  cretercelci'e gi'e jarco leka ce'u simla la la'o glico. warp drive .glico to noi ke'a cfika ku'oku toi .kesklem.
dalske

### dalske

lo **dalske** noi ke'a cu jimca lo mivyske cu saske lo danlu

ni'o lo dalske pruce bo tadji cu vasru jimca
* lo xadni stura velkarbi .e
* lo jmive minji tarti .e
* lo jgina .e
* lo danlu tarti .e
* lo jmive vanbi .e
* lo jutsi farvi .e
* lo kampu jutsi rirni .e
* lo tolsau danlu bo xadni stali
cmavo

ni'o lo **cmavo** cu valsi lo gerna kamckini .a lo se cinmo .a lo ve djuno .iku'i lo nalma'o cu valsi lo dacti .a lo fasnu .a lo ckaji .i lo vlacku cu tcila skicu lo smuni be lo nalma'o gi'eku'i tilcau skicu lo smuni be lo cmavo .iku'i lo gerna cu tcila skicu lo cmavo gi'eku'i srana lo klesi po'o be loi nalma'o

ni'o loi cmavo cu se klesi loi sumtcita .e loi sumbasti .e loi jonma'o .e loi famyma'o .e loi cnima'o

ni'o da zo'u lo cmavo be fo da cu frica lo nalma'o be fo da lo du'u ce'u vasru makau poi voksna .imu'a no lojbo cmavo cu vasru su'ore zunsna .i no glico nalma'o cu se krasi zoi sanc. [ð] .sanc. i so'i bangrsanxoi zo'u lo klaktre sance cu krasi piso'a loi nalma'o .eku'i piso'u loi cmavo
xesybau

ni'o lo **xesybau** goi ko'a cu bangu lo prenu poi ke'a cu xabju lo xesygu'e .e la'o gy. Cyprus gy. gi'e xespre .i xesybau ji'i pavoki'oki'o lo prenu
ladru

lo **ladru** goi ko'a cu tolkli je blabi litki fi'o pruce gasnu lo fetsi mabru ke tatru cigla .i ko'a cu sabji lo seltcu befelo mabru ke cnino cifnu be'o cidja puloza'i lo cifnu cu pilno citka lo drata cidja
moklu

lo **moklu** goi ko'a cu xadni pagbu fi'o ckaji loka pamoi pagbu lo canti .i ko'a cu selbe'i lo citka gi'ebabo popygau ri lo cmamau citka pagbu gi'ebo mixre ri .e lo canti xukmi ja'e lonu rixire cu cfari ke xukmi porpi

ni'o ji'a ko'a cu pagbu lo remna voksa ciste ja'e ko'a cu sarcu lonu zenba loka voksa klesi kuspe .i lo remna moklu cu mliralju lo cinba .e lo cinse trina ckaji

ni'o ko'a cu fadni cilmo
tunba

ni'o lo prenu poi ke'a dunsi'u lo ka ma kau rirni ce'u cu simxu lo ka ce'u **tunba** ce'u

ni'o so'e lo remna cecmu cu selne'i lonu lo tunba cu simxu kansa banro je kelci .i lo jgina je zvati kamjibni cu cafne krinu lonu lo tsali ke simxu cinmo cu farvi mu'a lo zazyprami .e lo zazyxebni .i lo rirni tarti .a lo jbena porsi .a lo menli cu kakne stika lo ka tunba terjo'e

## tunba klesi

lo mulno tunba cu simxu kampu selrirni le remei prenu .i lo xadba tunba cu simxu kampu selrirni le pamei prenu .i lo terspe tunba cu simxu kampu befalo jgina be'o selrirni le nomei prenu gi'eku'ibo simxu kampu befalo terspe be'o selrirni le pamei prenu

ni'o puzu lo mulno tunba cu zmadu lo nalmu'o tunba lo ka cerda ce'u

ni'o lo'i pinxe befilo simxu kampu tatru be'o tunba cu simxu lonu le cifnu cu pinxe fi lo kampu tatru noi ke'a cu selpo'e lo ninmu poi ke'a cu nalmamta
kanla

lo **kanla** goi ko'a cu rango filozu'o catlu gi'e gusni zgana gi'ebabo benji filo besna fulo gusni nirna .i pluja kanla cu terpla fe pano lo drata tadji .ije pisoxa lo danlu jutsi cu ponse lo pluja kanla

## kanla klesi

fendi ko'a lo pano klesi .ije ganzu ri lo re girzu no'u lo pamei kanla .e lo so'imei kanla noi ke'a cu 
vasru so'i lo pamei kanla fi'o selcpana lo punli sefta .i lo pamei kanla cu kevna fi'o trixe lo gusni ke ganse rango ku fi'o crane lo lenjo

### pamei kanla

#### kevna kanla

lo kevna kanla cu traji lo kamsampu .i lo danlu no'i ke'a cu ponse le go'i cu kakne lonu dy. kanji facki lodu'u ce'u cu terbe'i gusni jgana .i lo kevna kanla cu nalponse lo lenjo

#### jarki je condi kevna kanla

lo terbe'i gusni jgana ke facki kakne cu zenba fi'o tadji lopu'u jdika lo kevna crane nilganra .e lo kenva nilcno

#### bolci lenjo kanla

lo jgana tcila selstati cu zenba fi'o tadji lodu'u pilno lo bolci lenjo fi'o stuzi lo kevna crane

#### so'imei lenjo kanla

#### kruvi gusni lenjo kanla

#### minra kanla

### so'imei kanla

#### mlana lamji kanla

#### pixra cpana kanla

#### drata kanla klesi
fepri

lo **fepri** goi ko'a cu sarcu rango lopu'u lo vacri ke vasxu danlu lozu'o vasxu .i nenri lo mabru .e so'i drata pluja danlu falodu'u lo fepri cu mlana sruri lo risna .i ko'a cu jmive minji lopu'u ce'u bevri lo kijno lo vacri lo ciblu flecu ciste gi'e bevri lo remei kijno tabno lo ciblu flecu ciste lo vacri .i lonu gapci canja cu fasnu zvati je nenri lo so'oki'oki'o selci noi ke'a cu cmarai dakli gi'e ponse lo cmalu jeke cinlyrai bitmu ke'e selci

ni'o lonu vasxu pruce cu selri'a lonu lo sluji cu dikni rapli ke linji selmre zenba jebabo jdika

## mabru fepri

lo kampanje cu tengu lo mabru fepri sefta .ije ri cu vasru so'e kevna mu'i lodu'u ce'u zenba lo sefta selci ke sefta kuspe

ni'o lo vasxu pruce cu selsazri lo loldi ke cutne kevna sluji .i lonu ri cu linji selmre jdika cu rinka lonu lo fepri ca'umre cu zenba ri'a lonu lo danre cu jdika ri'a lonu vacri cu flecu lo fepri .i lo vacri cu nenkla fu lo moklu je nazbi kevna
risna

lo **risna** goi ko'a cu rango lo skori bongu danlu .e so'e lo nalskori bongu danlu loka ce'u pambe lo ciblu .i ko'a noi lo ke'a bitmu cu marji lo risna sluji cu dakli vasru loi ciblu

## stura

ko'a cu cenba lo kamsu'a folo danlu jutsi .i lo finpe cu ponse lo remei kevna risna .i lo banfi .e so'e lo respa cu ponse lo cimei kevna risna .ijeku'ibo po'o lo cipni .e lo mabru cu ponse lo vomei kevna risna

## teryrango tadji

fendi lo mabru risna lo pritu xadba .e lo zunle xadba .ije lo pritu xadba cu brazma lo zunle xadba ri'a loza'i lego'i cu pambe lo ciblu so'e lo xadni kei .e loza'i lo zunle xadba cu po'o pambe lo ciblu lo fepri

ni'o lo ciblu flecu cu selvasru lo ciblu tubnu .ije ri cu remei clupa .i lo zunle jajygau cu jmaji lo kijno ciblu lo fepri gi'e pambe filo zunle pambygau .i ri cu pambe lo kijno ciblu so'e lo xadni .ijebabo lo pritu jajygau cu jmaji lo caukijno ciblu lo xadni gi'e pambe fi'lo pritu pambygau .i ri cu pambe lo caukijno ciblu lo fepri
fonxa

Fi'o kansa lo fonxa cu kakne lo nu darno tavla .i lo fonxa cu velbe'i je terbe'i lo sance fi'o tadji lodu'u lo sance cu minji binxo lo dikca datni .e lodu'u lo dikca datni cu minji binxo lo sance .i lo dikca datni cu dikca klama lo fonxa minji birju je tcana .ijebabo dikca klama lo drata fonxa .i benji lo dikca datni fulo dikca cilta
pavma'i 3moi

**lai pavma'i 3moi** cu selcmi lo 3moi djetei po'e lo 1moi ma'irtei vede'i la gregoria,n

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i 3 la pamast. .i

* de'i lo 1496moi la'o zoi. Leonardo daVinci zoi. cu gasnu lonu fliba cipra lo vofli minji .i
* de'i lo 1521moi la'o zoi. Pope Leo X zoi. cu bapli vimcu la'o zoi. Martin Luther lo seljda selcmi .i
* de'i lo 1870moi lonu zbasu le me la'o gy. Brooklyn gy. cripu platu cu cfari .i
* de'i lo 1959moi la'o zoi. Alaska zoi. cu binxo lo 49moi merko vipca'i .i
* de'i lo 2009moi brogu'e cu tumla gunta la'o zoi. Gaza zoi.

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena fasnu de'i 3 la pamast. .i

* de'i lo 1810moi la'o fy. Antoine Thomson d'Abbadie fy. no'u ke'a cu fraso tutra catygau cu jbena to mrobi'o de'i 1897moi toi .i
* de'i lo 1963moi la'o gy. Alex Wheatle gy. noi ke'a cu brito cukta finti gasnu cu jbena

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o fasnu de'i 3 la pamast. .i

* de'i lo 1967moi la'o gy. Jack Ruby gy. cu gasnu lonu catra la'o gy. Lee Harvey Oswald gy. cu mrobi'o to jbena filo 1911moi toi .i
pavma'i 4moi

**lai pavma'i 4moi** cu selcmi lo 4moi djetei po'e lo 1moi ma'irtei vede'i la gregoria,n

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i 4 la pamast. .i

* de'i lo 1493moi la'o zoi. Christopher Columbus zoi. cu cliva lo bemro no'u lo cnino terdi ja'e lodu'u lo pamoi litru cu cfari mulno .i
* de'i lo 1762moi lo ritygu'e cu xusra loza'i jamna lo sangu'e .e la'o zoi. Naples zoi. .i
* de'i lo 1896moi la'o gy. Utah gy.

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena fasnu de'i 4 la pamast. .i

* de'i lo 1643moi la'o gy. Sir Isaac Newton gy. noi ke'a cu brito cmacygau je skegau cu jbena to mrobi'o de'i 1727moi toi .i
* de'i lo 1809moi la'o fy. Louis Braille fy. noi ke'a cu fraso ctugau gi'e finti lo cauviska ciska ciste cu jbena to mrobi'o de'i 1852moi toi

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o fasnu de'i 4 la pamast. .i

* de'i lo 2005moi la'o gy. Frank Harary gy. noi ke'a cu merko cmacygau cu mrobi'o to jbena filo 1921moi toi
pavma'i 5moi

**lai pavma'i 5moi** cu selcmi lo 5moi djetei po'e lo 1moi ma'irtei vede'i la gregoria,n

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i 5 la pamast. .i

* de'i lo 1554moi lo banli fagri cu fasnu tu'i la'o zoi. Eindhoven, Nethenrlands zoi.
* de'i lo 1933moi co'a zbasu la'o gy. Golden Gate Bridge gy. tu'i la'o gy. San Francisco Bay gy.

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena fasnu de'i 5 la pamast. .i

* de'i lo 1779moi la'o gy. Zebulon Pike gy. noi ke'a cu merko tutra fa'igau cu jbena to mrobi'o de'i 1813moi toi .i
* de'i lo 1855moi la'o gy. King Camp Gillette gy. noi ke'a cu merko minji finti gasnu cu jbena to mrobi'o de'i 1932moi toi

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o fasnu de'i 5 la pamast. .i

* de'i lo 1713moi la'o fy. Jean Chardin fy. noi ke'a cu fraso tutra fa'igau cu mrobi'o to jbena filo 1643moi toi .i
* de'i lo 1933moi la kaulven.kuledg. noi ke'a cu cinomoi merko merja'a cu mrobio to jbena filo 1872moi toi .i
* de'i lo 1979moi la'o gy. Charles Mingus gy. noi ke'a cu merko zgigau cu mrobi'o to jbena filo 1922moi toi
pavma'i 6moi

lai pavma'i 6moi cu selcmi lo 6moi djetei po'e lo 1moi ma'irtei vede'i la gregori,an

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i 6 la pamast. .i

* de'i lo 1066moi la xerald.godwenson. no'u la'o zoi. Harold Godwinson zoi. cu binxo lo nolraitru befelo gligu'e .i
* de'i lo 1838moi la semiu,el.mors. no'u la'o gy. Samuel Morse gy. cu snada cipra lo dikca ke darno ke minji benji .i
* de'i lo 1912moi la nu.mexikos. no'u la'o gy. New Mexico gy. cu binxo lo vozemoi merko vipca'i

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena fasnu de'i 6 la pamast. .i

* de'i lo 1655moi la djeikob.bernulis. no'u la'o zoi. Jakob Bernoulli zoi. noi ke'a cu lo gugdrxelvo cmacygau cu jbena to mrobi'o de'i 1705moi toi .i
* de'i lo 1878moi la karl.sendbyrg. no'u la'o gy. Carl Sandburg gy. noi ke'a cu lo merko pemgau je cirgau cu jbena to mrobi'o de'i 1967moi toi

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o fasnu de'i 6 la pamast. .i

* de'i lo 1852moi la lu,ys.breil. no'u la'o fy. Louis Braille fy. noi ke'a cu fraso ctugau gi'e finti lo cauviska ciska ciste cu mrobi'o to jbena filo 1809moi toi .i
* de'i lo 1918moi la djorg.kantor. no'u la'o dy. Georg Cantor dy. noi ke'a cu dotco cmacygau cu mrobi'o to jbena filo 1845moi toi .i
* de'i lo 1919moi la ti,odor.rosevelt. no'u la'o gy. Theodore Roosevelt gy. noi ke'a cu rexamoi merja'a cu mrobi'o to jbena filo 1858moi toi
pavma'i 7moi

lai pavma'i 7moi cu selcmi lo 7moi djetei po'e lo 1moi ma'irtei vede'i la gregori,an

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i 7 la pamast. .i

* de'i lo 1558moi lo fraso jenmi cu kavbu la kaleis. no'u la'o fy. Calais fy. noi ke'a du lo romoi glico tutra ne'i lo ropno braplu .i
* de'i lo 1610moi la .galileos.galileis. no'u la'o zoi. Galileo Galilei zoi. cu facki zgana lo vomei brarai mluni befe la .xupiter.

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena fasnu de'i 7 la pamast. .i

* de'i lo 1800moi la melard.felmor. no'u la'o gy. Millard Fillmore gy. noi ke'a cu pacimoi merja'a cu jbena to mrobi'o de'i 1874moi

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o fasnu de'i 7 la pamast. .i

* de'i lo 1989moi la xiroxitos. no'u la'o gy. Hirohito gy. noi ke'a cu nolraitru lo pongu'e cu mrobi'o to jbena filo 1901moi toi
1913moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 1913moi .i

* de'i 26 la cimast. fi'o jamna la'o zoi. Balkan War zoi. la'o zoi. Bulgarian zoi. cu kavbu la'o zoi. Adrianople zoi. fi'o terji'a la'o zoi. Ottoman Empire zoi. 
## jbena

ni'o di'e cu liste lo jbena de'i lo 1913moi .i

* de'i lo 14 la zemast. la djerald.rudolf.ford. no'u la'o gy. Gerald Rudolph Ford gy. noi ke'a cu cibimoi lo merko merja'a cu jbena to mrobi'o de'i lo 2006moi toi.i
* de'i lo 9 la pamast. la retcard.melhaus.nekson. no'u la'o gy. Richard Milhous Nixon gy. noi ke'a cu cizemoi lo merko merja'a cu jbena to mrobi'o de'i lo 1994moi toi 

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste lo mrobi'o de'i lo 1913moi .i
pavma'i 19moi

ni'o **19 la pamast**. cu 19moi djedi fi'o masti la pamast. noi ke'a cu pamoi masti .i 18 la pamast. cu purlamdei .ije 20 la pamast. cu bavlamdei

## fasnu

ni'o di'e cu liste lo fasnu de'i 19 la pamast. .i

* de'i lo 1520moi fi'o jamna la'o zoi. Sten Sture's War zoi. la danmark. no'u la'o zoi. Denmark zoi. cu gunta fi'o terji'a la sferies. no'u la'o zoi. Sweden zoi. .i
* de'i lo 1862moi fi'o jamna la'o zoi. American Civil War zoi. la'o zoi. Americans zoi. cu gunta fi'o terji'a la'o zoi. Confederates zoi. .i
* de'i lo 1871moi fi'o jamna la'o zoi. Franco-Prussian War zoi. la'o zoi. Prussians zoi. cu gunta fi'o terji'a la'o zoi. French zoi. 

## jbena

ni'o di'e cu liste lo jbena de'i 19 la pamast. .i

* de'i lo 1809moi la'o zoi. Edgar Allan Poe zoi. noi ke'a cu merko ke ciska gasnu cu jbena to mrobi'o de'i lo 1849moi toi .i
* de'i lo 1839moi la'o zoi. Paul Cezanne zoi. noi ke'a cu fraso ke cinta fi'igau cu jbena to mrobi'o de'i lo 1906moi toi 

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste lo mrobi'o de'i 19 la pamast. .i
zelma'i 4moi

ni'o **4 la zemast**. cu 4moi djedi fi'o la zemast. noi ke'a cu zemoi masti .i 3 la zemast. cu purlamdei .ije 5 la zemast. cu bavlamdei 

## fasnu

ni'o di'e cu liste lo fasnu de'i 4 la zemast. .i

* de'i lo 1754moi fi'o jamna la'o zoi. French and Indian War zoi. la'o zoi. French zoi. cu kavbu la'o zoi. Fort Necessity zoi. fi'o terji'a la'o zoi. British zoi. 

## jbena

ni'o di'e cu liste lo jbena de'i 4 la zemast. .i

* de'i lo 1872moi la kaulven.kuledg.. no'u la'o zoi. Calvin Coolidge zoi. noi ke'a cu cinomoi merko merja'a cu jbena to mrobi'o de'i lo 1933moi toi 

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste lo mrobiho de'i 4 la zemast. .i 

* de'i lo 1826moi la djan.adams. no'u la'o zoi. John Adams zoi. noi ke'a cu remoi merko merja'a cu mrobi'o to jbena filo lo 1735moi toi  .i 
* de'i lo 1826moi la tamas.djeferson. no'u la'o zoi. Thomas Jefferson zoi. noi ke'a cu cimoi merko merja'a cu mrobi'o to jbena filo lo 1743moi toi  .i 
* de'i lo 1831moi la djeims.monros.. no'u la'o zoi. James Monroe zoi. noi ke'a cu mumoi merko merja'a cu mrobi'o to jbena filo lo 1758moi toi
xavma'i 1moi

ni'o **1 la xamast**. cu 1moi djedi fi'o la xamast. noi ke'a cu xamoi masti .i 31 la mumast. cu purlamdei .ije 2 la xamast. cu bavlamdei 

## fasnu

ni'o di'e cu liste lo fasnu de'i 1 la xamast. .i

* de'i lo 1792moi la'o zoi. Kentucky zoi. noi ke'a cu pamumoi vipca'i cu binxo lo cmima befelo lo mergu'e  .i 
* de'i lo 1796moi la'o zoi. Tennessee zoi. noi ke'a cu paxamoi vipca'i cu binxo lo cmima befelo lo mergu'e  

## jbena

ni'o di'e cu liste lo jbena de'i 1 la xamast. .i

* de'i lo 1796moi la'o zoi. Nicolas Leonard Sadi Carnot zoi. noi ke'a cu fraso termu'eskegau cu jbena to mrobi'o de'i lo 1832moi toi 

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste lo mrobi'o de'i 1 la xamast. .i

* de'i lo 1868moi la'o zoi. James Buchanan zoi. noi ke'a cu pamumoi merko merja'a cu mrobi'o to jbena filo lo 1791moi toi
pavma'i 21moi

ni'o **21 la pamast**. cu 21moi djedi fi'o masti la pamast. noi ke'a cu pamoi masti .i 20 la pamast. cu purlamdei .ije 22 la pamast. cu bavlamdei

## fasnu

ni'o di'e cu liste lo fasnu de'i 21 la pamast. .i

## jbena

ni'o di'e cu liste lo jbena de'i 21 la pamast. .i

* de'i lo 1338moi la'o zoi. Charles V of France zoi. noi ke'a cu noltrunau lo fasygu'e cu jbena to mrobi'o de'i lo 1380moi toi .i
* de'i lo 1793moi la'o zoi. Louis XVI of France zoi. noi ke'a cu noltrunau lo fasygu'e cu jbena to mrobi'o de'i lo 1754moi toi .i
* de'i lo 1827moi la'o zoi. Ivan Mikheevich Pervushin zoi. noi ke'a cu rusko cmacygau cu jbena to mrobi'o de'i lo 1900moi toi .i
* de'i lo 1829moi la'o zoi. Oscar II of Sweden zoi. noi ke'a cu noltrunau la'o zoi. Sweden zoi. cu jbena to mrobi'o de'i lo 1907moi toi 

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste lo mrobi'o de'i 21 la pamast. .i

* de'i lo 1901moi la'o zoi. Elisha Gray zoi. noi ke'a cu merko ke minji finti gasnu cu mrobi'o to jbena filo 1835moi toi .i
* de'i lo 1950moi la'o zoi. George Orwell zoi. noi ke'a cu brito ckufi'igau cu mrobi'o to jbena filo 1903moi toi