open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
nunjamna le gligu'e la zanzibar

ni'o lo nu loi **[[gligu'e]] cu jamna lai [[zynzebar.]]** goi ko'a cu fasnu de'i lo 27moi pi'e bivmoima'i pi'e 1896moi .i fi'o kansa 45 lo mentu ko'a cu traji tordu be lo temci be'o jamna du'o lo selciska citri .i

ni'o lo cfari jamna cu balvi lo nu ga la'o gy. Sultan Hamad bin Thuwaini gy. goi ko'e noi pu zifre selgidva lo brito diklo turni cu morsi de'i lo 25moi pi'e cinfyma'i gi lo pe ko'e selfamti no'u la'o gy. Khalid bin Bargash gy. cu catni turni lebna .i mu'i le za'i lo brito turni pu jatna zanru lo drata prenu no'u la'o gy. Hamud bin Muhammed gy. goi ko'i noi by. krici le du'u ko'i cu zmadu frili selgidva kei ku'o kei by. minde la. bargyc. lo pe ri tolralte .i la bargyc. fapro gi'e jmaji ganzu fi lo jenmi fi'o vasru ji'i 2800 lo nanmu .e lo pe ko'e xarci bloti no'u la'o gy. H.H.S. Glasgow gy. noi ke'a cu zvati marbi .i ca lo nu lo pe la bargyc. jenmi cu bandu stura zbasu tu'i lo turni dinju lo nolraitru ke bilni bloti girzu cu jmaji ganzu mu lo jamna bloti tu'i lo zvati marbi ca'u lo turni dinju gi'e benji lo nolraitru xamsi bo jenmi 

ni'o ki'unai lo nu la syltan. cu zipu troci lo nu terjansu panpi fi'o krati lo merko turni prenu fi'o zvati lo daplu kei kei lo nolraitru bilni bloti girzu jamna bloti co'a cecla klama lo ralju turni dinju de'i lo cerni be lo 27 cinfyma'i be'o fi'o balvi lo nu lo brito fanmo sarcu spuda selcpedu cu fanmo ti'u lo somoi cacra .i mu'i lo za'i lo ralju turni dinju cu farlu tu'i lo selsruri be la syltan. kei sy. sutra rivbi fi'o klama lo dotco jansu dinju fi'o zvati lo nu sy. terdunda fe lo za'i snura lo nu brito kavbu kei kei .e lo nu sy. rinju xabju la dar.es.salam. pu'o selkavbu lo brito de'i lo 1916moi gi'e drata rinju xabju
1916moi

ni'o lo **1916moi** cu plipe nanca fi'o selkrasi lo xavdei .i

## fasnu

ni'o di'e cu liste ro le fasnu de'i 1916moi .i

* de'i lo 11 la remast. la .emas.goldmyn. cu kavbu ki'u lo nu ri gubni tavla fi lo jbena jitro .i
* de'i lo 21moi jaurbeima'i bo djedi tu'i lo pamoi terdi jamna cu nenri lo fasygu'e fa lo pe la verdun. gunta fasnu

## jbena

* de'i lo 1moi bakma'i bo djedi la'o gy. Glenn Ford gy. noi ke'a cu kadno skina xeldraci cu jbena to mrobi'o de'i lo 2006moi toi
* de'i lo 26moi ci'urma'i bo djedi la'o fy. François Mitterrand fy. noi ke'a cu fasyja'a cu jbena to mrobi'o de'i lo 1996moi toi

## mrobi'o
margu

lo **margu** goi ko'a no'u le **sutra rijno** cu ratni li bino fi'o sinxa la'o xy. Hg xy. .i lo sinxa cu selkrasi lo latmo xelso cmene be fa la'o ly. hydrargyrum ly. noi ke'a selsmuni lo djacu selckaji to litki toi rijno
rijno

ni'o lo **rijno** goi ko'a cu girzu ratni li voze fi'o sinxa la'o xy. **Ag** xy. noi tordu cmene lo latmo cmene no'u la'o ly. *argentum* ly. .i ko'a cu ranti je blabi je minra ke ckaji cripu jinme gi'e traji lo dikca je kelvo ke pagre kakne ckaji fo ro lo jinme gi'e terfacki fi'o stuzi lo nenri rokci .e lo sampu morna .i ko'a selpilno fi lo nu zbasu le sicni .e le xadni jadni .e lo citka tutci e .lo kacma finti .e lo minra

## misno steci

ni'o ko'a noi mutce frili ke me lo ka lacpu cilta ke'e je kampolje to ko'a zmadu lo solji lo kamjdari lo milxe toi cu pavmei frati stuzi sicni jinme fi'o kansa lo carmi be lo ka blabi jinme skari be'o fi'o kakne lo mutce selspali .i ko'a traji lo dikca xelbenji kakne fo lo'i jinme ra'u lo tunka ku'i le du'u lo ka ko'a zmadu lo tunka lo kamkargu .e lo ka sefta sevzi bo daspo kakne cu fanta lo nu lo nu ko'a kampu pilno lo dikca xelbenji cu basti lo tunka

ni'o lo curve rijno cu traji lo kelvo xelbenji kakne .e lo blabi .e lo viska xelboxna gusni minra lo zmadu lo'i jinme to ku'i ry. xlali fi lo ka bancu viska xelboxna gusni minra toi gi'e traji lo ka lamji dikca tinsa kei lo mleca lo'i jinme .i lo parbi xeljmina be lo rijno bei lo mutce frati gapci cu gusni ganse .i ko'a cu stodi fi lo nenri be lo curve vacri ja djacu ku'i le du'u ko'a sefta sevzi bo daspo ne'i lei cibmeikijno .a lo cidro sliri .a le du'u lo vacri cu kansa lo sliri .i ko'a cu kijno veljmina tcini klani li ma'upa to mu'a rijno trano cibmeikijno toi .e li ma'ure veljmina to mu'a zoi xy. AgF2 xy. toi .e li ma'uci veljmina to mu'a zoi xy. Ag2(SO5)3 xy. toi

## terpilno

ni'o lo ralju pilno be fe lo rijno lo kargu jinme .i lo rijno silna ra'u lo rijno truno cibmeikijno .e lo veljmina fe lo rijno lo frati gapci cu ganra pilno lo terkacma noi ke'a cu traji lo ka pamei fanmo pilno ku'o .i di'e cu drata pilno liste .i

* dikca minji .i
* minra .i
* sicni .i
* xadni jadni .i
* denci kevna ckire .i
* frati ckiku .i
* dikca jinme bo cripu .i
* dikca nejni sorcu .i
* seljbama .i
* klina blaci snipa .i
* slami cipra .i
* dilnu carvi bo tsiju .i
* jurme fapro velmikce .i
* skapi jelca velmikce .i

## citri
boxna

ni'o lo **boxna** cu litru be lo canlu be'o diklo tolstodi fi'o cafne ckaji le ka nejni selbenji .i lo marji boxna cu zasti nenri lo marji xelbenji noi lo nu marxa cu rinka lo nu cupra lo pruni bo danre tepi'o lo xruti .i lo dicmakseldi'e boxna .e lo cumki farlu bo danre seldirce cu kakne litru lo kunti be ro lo marji be'o .e lo tolmarji xelbenji .i lo boxna cu nejni selbenji je litru fi'o claxu le nu lo xelbenji spisa cu vitno muvdu to lo boxna cu nalckini lo nu marji selbevri toi ba'i le nu lo nunslilu cu stuzi lo zvati

ni'o lo boxna cu ckaji le ka gapru .e le ka dizlo
lalxu

ni'o lo **lalxu** cu barda je dizlo tumla fi'o tisna lo djacu fi'o selsruri lo tumla .i so'i lo lalxu cu vasru lo za'i nalsilna djacu .ije so'i lo lalxu cu zasti fi'o zvati lo darno berti xadba bo terdi .i lo barda lalxu cu vitci selcmene lo selsruri xamsi .ije lo cmalu xamsi cu vitci selcmene lo lalxu
sralygu'e

ni'o la **sralygu'e** goi ko'a zi'e no'u la'o gy. Commonwealth of Australia gy. cu snanu polno gugde gi'e selvasru lo traji be lo kamcmalu bei fo lo terdi braplu be'o .e so'u lo daplu ne'i lo snanu je xindo je me la pasifik. xamsi
xamsi

ni'o lo **xamsi** cu barda foldi be lo silna djacu be'o sekai le ka jorne lo pa braxamsi gi'a barda je cafne bo silna lalxu sekai le ka na rarna terflecu mu'a lo me la kaspi,an. xamsi .a lo morsi xamsi .i so'i lo xamsi cu condi jorne xamsi
braxamsi

ni'o lo **braxamsi** cu barda xamsi .ije so'a lo xamsi .e ro lo braxamsi cu jorne le pa terdi braxamsi .i le pa terdi braxamsi cu gacri be lo terdi sefta be'o frinu li zepa li panono .i so'i lo pe lo terdi ku silna djacu cu condi mitre li ciki'o .i
condi jorne xamsi

ni'o lo **condi jorne xamsi** cu xamsi sekai le ka condi djacu canja le pa terdi braxamsi fi'o pluta lo condi jorne .i lo condi jorne xamsi cu frica lo sojyselsruri xamsi le ka xamsi flecu ri'a xamsi brife

ni'o di'e cu condi jorne xamsi ponse be lo me la pasifik. braxamsi be'o liste .i

* me la bering. xamsi to sepli fi lo me la .alucyn. daplu toi .i
* me la tcukytcis. xamsi to sepli fi lo me la reingel. daplu .e lo me la bering. naxle toi .i
* ponjo xamsi to sepli fi lo ponjo plugri toi .i
* me la .oxotsyk. xamsi to sepli fi lo me la kurel. daplu toi .i
* snanu jungo xamsi to sepli fi lo me la felepins. daplu toi .i
* stuna jungo xamsi to sepli fi lo me la riukius. daplu toi .i
* pelxu xamsi to sepli fi lo me la kore,an. jarki tumla toi .i

ni'o di'e cu condi jorne xamsi ponse be lo me la .atlantik. braxamsi be'o liste .i

* berti xamsi to sepli fi lo gligu'e .i
* sicko'o xamsi to sepli fi lo sicko'ogu'e .i

ni'o di'e cu condi jorne xamsi ponse be lo xindo braxamsi be'o liste .i

* me la .andyman. xamsi to sepli fi lo me la .andyman. daplu .e lo me la nekobar. daplu
cidro

ni'o lo **cidro** goi ko'a to fanva fi lo la'orbau fu ly. hydrogenium ly. fi'o xelso selkrasi lo djacu no'u la'o xy. hydro xy. .e lo zbasu no'u la'o xy. genes xy. toi cu girzu ratni li pa fi'o sinxa la'o xy. H xy.

## ralju steci
ni'o lo cidro cu traji le kamlinto .e le kamkampu fo le ratni .i xukmi jmina lo cidro ratni cu frati so'e lo ratni .i lo cidro ratni tarti cu filrai lo ka kakne lonu jimpe ke'a kei kei fo ro lo ratni

## terpli
ni'o lepu'u pruce le bralai relmeidro cu sarcu le ctile je xukmi gundi .i lo litki cidro cu selpli fi lenu tcelenku skezumfa'i mu'a lo dikca tolpro saske .i  lo timske tceli'o dakli cu tisna lo cidro .i pilno ko'a lonu gapci rivbi befelo dakli be'o ckaji bo cipra

## citri

ni'o lo cidro pu pamoi teryru'e befo lenu mixre le jinme .e le tsaslami kei be'o je selski gau la'o zoi. T. Von Hohenheim zoi. no'u la'o zoi Paracelsus zoi to mivde'i lo 1493moi bi'o 1541moi toi noiku'i ke'a cu nalsanji ledu'u le fagyka'e noi ke'a cu teryru'e le frati cu sepli selratni.  de'i lo 1671moi la'o gy Robert Boyle gy cu rapli facki le frati .i de'i lo 1766moi la'o gy Henry Cavendish gy goi ko'e cu sajbi'o leza'i lo cidro gapci cu sepli marji klesi gi'e facki ledu'u lo jelca cu pruce lo gacydro lo djacu .i le go'i cu facki lo cidro ca leza'i tocmai lo margu .e lo slami .iku'i ko'e cu toldra sruma ledu'u lo cidro selkra cu lo margu .enai lo slami .i de'i lo 1783moi la'o fy Antoine Lavoisier fy cu cmedu'a lo cidro balenu rixire cu rapli pruce lo cidro folo me la'o gy. Hendry Cavendish gy. tadji

## terkunra
ca cmalu jdima traji pruce bo tadji lonu cidro kunra fa lo cidro selvi'u be fi lo cidro je tabno xukmi .i lo gapci ke cidro je tabno xukmi goi ko'a cu selru'e fi lo cidro .e lo remei kijno tabno loza'i mixre lo ko'a .e lo glare je gapci djacu

## teryratni
lo xipa cidro .e lo xire cidro .e lo xici cidro cu rarna teryratni lo cidro .i po'o lo xici cidro cu kakne lonu ratni fusra

## xukmi ckape ckaji
ko'a cu kakne selfagri ja spoja gi'e fanta vasxu .i lo litki cidro cu traji lenku gi'e kakne lonu da poi da jmive zo'u da pencu lo lenku litki cidro ja'e loza'i da selxai
danlu

ni'o lo'i **danlu** cu ralju girzu selcecmu fi'o tcita la'o ly. Animalia ly. .e la'o ly. Metazoa ly. .i lo'e danlu cu vasru lo sorselci gi'e muvdu kakne gi'e spuda kakne lo vanbi gi'e citka lo drata selcecmu .i lo xadni platu cu binxo lo stodi lo farvi fi'o cabna cafne lo za'i fendi pruce
tabno

ni'o lo **tabno** goi ko'a cu ratni li 6 li 12pi0107 fi'o sinxa la'o xy. C xy. gi'e soskrilimo'a je kampu je xekri jabo causka naljinme

## ralju steci

## gundi terpilno

## jmive terpilno

## citri

## terkunra

## teryratni

## kanro joi javni steci
bemtu'a

ni'o lo **bemtu'a** goi ko'a cu braplu fi'o nenri lo pe lo terdi ku berti xadba fi'o sojnenri lo pe lo terdi ku stici xadba ne'u lo me la .artik. zei braxamsi vu'a le .atlantik. braxamsi du'a le pasifik. braxamsi vu'a be'a le karibes. zei xamsi .e lo tcotu'a .i ko'a cu barda merli fi'o kurfa mitre li 24ki'o48ki'o boi to kurfa minli li 9ki'o45ki'o toi .i de'i lo mlajukma'i pi'e 2002moi cu selpajni le du'u bemtu'a prenu klani li 514ki'oki'o .i ko'a cu traji lo ka barda lo cimoi ro lo braplu gi'e traji lo ka prenu klani lo vomoi ro lo braplu

## tutske
blobe'e ke ponjo nixli tadni taxfu

ni'o lo **blobe'e ke ponjo nixli tadni taxfu** goi ko'a no'u la siryfukus. cu kampu ponjo bo ckule drani bo taxfu lo nixli lo jundi be lo midju ja galtu ckule be'o .i ko'a cu selfinti lo me la'o gy. Fukuoka Jo Gakuin University gy. ckule ralju no'u la .elezebet,lis. .i ko'a cu selmorna lo brito nolraitru bloti bilni blobe'e taxfu noi nu .ebu. lifri ke'a kei cabna le nu ri natmi tadni canja tu'i lo gligu'e

## steci
ni'o ko'a simsa lo nanla je tadni taxfu no'u la gakuran. le ka simsa lo bilni bloti bende taxfu .i lo taxfu cu vasru lo fetsi creka fi'o kansa lo blobe'e taxfu karli ku .e lo cnici polje skaci .i ko'a citsi cenba fo lo crisa .e lo dunra fe lo ka birka kevna clani .i lo dasri cu jadni selylasna fi lo creka crane gi'e pagre lo creka clupa .i lo jadni cu cenba lo tarmi mu'a lo cnebo dasri .e lo skori clupa fi'o lasna lo jadni garna .i kampu dasri skari lo bloti bilni blanu .e lo blabi .e lo grusi .e lo xekri

ni'o lo cutci .e lo smoka .e lo drata tolralju taxfu cu sosyselvasru fi'o pagbu lo taxfu .i lo kansa smoka cu cafne skari lo bloti bilni blanu .a lo blabi .ije lo cutci cu cafne lo bunre je xekri tolylasna cutci .i so'o le melbi sanji nixli cu skari simsa krinu

## kulnu ka ralju
ni'o ko'a cu slabu steci du'o lo purci tadni gi'e cafne kansa lo so'o raktu zifre citno .i lo fukpi blobe'e tadni taxfu cu misno salci taxfu ti'u la xalo,uen. .e lo drata salci fasnu gi'e selvecnu lo pagbu zarci .e lo salci taxfu zarci

ni'o lo za'i lo ckule manfo taxfu cu misno cinse dacti kei mukti le nu lo nalcnino blobe'e nixli tadni taxfu cu selcanja fo lo mipri zarci no'u la buruseras. ku'i lo nu lo ponjo flalu binxo cu krinu lo mipri zarci gundi cu nandu

ni'o ko'a cu sinxa lo zazmanfo du'o su'o lo citno gi'e selgalfi fa lo tadni poi ke'a fapro lo zazmanfo tepi'o lo zu'o jarco lo za'i pavmei je frica .i lo cebna cu vasru lo pu'u zebna ja jdika lo ka skaci clani kei .e lo pu'u polje lo creka birka kevna kei .e lo pu'u vimcu lo drasi .e lo pu'u punji selmipri lo tcita fi'o cnita lo karli .i so'o lo purci dekto nanca le du'u le nu carmi skari selcenba ko'a cu selpilno lo ponjo relxilma'e bende no'u la bosozykus.

ni'o le za'i ko'a .e lo drata ckule bo manfo bo taxfu cu vajni lo me la .otakus. kulnu .e lo ponjo cinse kulnu cu selkrinu le nu le barda cu selklani la .anemeis. e la meingas. e la daudjencis. sekai le du'u lo prenu selylisri cu dasni lo manfo taxfu .i di'e mupli liste .i

* le misno me la .anemeis. no'u le blobe'e lunra cu selvidni lisri le du'u lo ralju prenu noi ke'a cu dasni lo pluja ke blobe'e ke ponjo nixli tadni taxfu cu taxfu fi le nu binxo lo nalrarna vlipa xamgu bo damba .i
* le me la nugasaneid. blobe'e ke ponjo nixli tadni taxfu cu zgike selfinti lo me la .oniankos. bende de'i lo 198moi na'ardekto .i
* le misno seltivni je skina  no'u la sukeban,dekas. cu ckaji raktu cnino nixli .i
* la enu,iacas. noi fetsi lisri bo jatna fi'o selcmene la kagome'eguracis. cu dasni ko'a

## drata skucripu
ni'o di'e drata skucripu liste .i

* gakuran. .i
* ponjo ckule tadni taxfu .i
* blobe'e taxfu .i
blabi

ni'o lo ka **blabi** goi ko'a cu se skari to sa'e ko'a cu vasru ro lo viska xelboxna skari toi .i ko'a cu mutce carmi gi'e tolselskari .i lo za'i blabi gusni simlu kei cu selzbasu fi lo pu'u mixre to pu'e jmina mixre toi drani carmi lo xunre .e lo crino .e lo blanu ku'i le du'u lo jmina mixre pruce jalge cu vajni frica lo xekri dacti seldirce gusni

## cinta

ni'o pu'e cintylarcu lo blabi cu selzbasu lo pu'u minra lo vanbi gusni fa lo blabi cinta .i le nu lo blabi cu mixre lo xekri cu cupra lo grusi .i le nu lo larcu tadni cu pilno lo blabi cu krinu steci nabmi .ije su'o pa lo ctuca dikni fasnu cu selsteci lo nu larcu pilno lo blabi

## blabi gusni

le nu lo pe la nutyn. saske cu binxo selxamgu cu balvi le za'i su'a lo saske tadni cu krici le du'u lo blabi cu gusni jicmu kei .e le du'u lo drata skari cu cupra seltadji jmina lo blabi lo drata dacti .i la nutyn. jarco le ka jmina skari cupra lo blabi
xunre

ni'o lo ka **xunre** cu se skari gi'e traji lo xelboxna lo mleca lo ka'e selviska be lo remna kanla .i lo xunre cu navytre li ji'i 630 bi'i ji'i 760 lo xelboxna
snicmaci

ni'o lo **alxebra** goi ko'a saske lo stura je ckini je klani cmaci .i lo sampu alxebra cu di'i te ke galtu ckule  .i ko'a srana lo si'o lo namcu cu pilji ja dilcu ja se vimcu ja jmina kei .e lo si'o fa'ispu lo jmina je pilji je se vimcu jenai dilcu ke stona'u je cnena'u

ni'o ko'a zmadu lo sapme'ocmaci lo ka barda kei fo lo ka saske gi'e zbasu kakne tolsteci .i seba'i lo nu cusku lo mekso sumti sepi'o lo namcu cu pilno lo sinxa mekso .e lo cmima .i lo jmina je pilji cu tolsteci selsazri gi'e satci selsmuni fi'o cupra lo stura mu'a lo girzu stura .e lo djine stura .e lo cmaci foldi
sapme'ocmaci

ni'o lo **sapme'ocmaci** goi ko'a cu pagbu cmaci le sampu selckaji be le steci namcu selpilno ku'i le du'u lo cmaci seljibri cu so'i roi pensi le du'u lo sapme'ocmaci cu dunli smuni lo nacycmaci .i ko'a cu traji lo ka tcesau je sampu fo lo cmaci pagbu gi'e selpilno so'a lo prenu fi lo sampu kancu .e lo saske .e lo cuntu .i

## sapme'ocmaci selpilno

ni'o lo sapme'ocmaci selpilno cu vasru lo sumji .e lo vimcu .e lo pliji .e lo fendi ku'i le du'u lo zmadu pluja selpilno mu'a lo centi namcu .e lo tenfa .e lo fatne bo tenfa .e lo dugri cu so'i roi vasru .i ko'a cu porsi selpilno .i

### mupli

* sumji selmupli lu li re su'i re du li vo li'u .i
* vimcu selmupli lu li vo vu'u re du li re li'u .i
* pilji selmupli lu li vo pi'i vo du li paxa li'u .i
* fendi selmupli lu li paxa fe'i vo du li vo li'u

## nacycmaci

ni'o ko'a cu so'i roi dunli lo nacycmaci .i ri vasru lo namcu selckaji fi'o ckini lo nonveldilcu .e lo namcu be fi'o claxu lo tolsampu veldilcu gi'e vasru lo mekso fa'ispu be fi lo sapfrinu be fi li pa
sumji

ni'o lo sumji goi ko'a cu jicmu lo sapme'ocmaci .i ne'i lo traji be la ka sampu morna be'o ko'a cu cmaci jmina le namcu le namcu le pamei namcu

ni'o le nu so'o lo'i namcu cu simxu lo sumji cu pruce fo lo rapli sumji .i lo'i cimni be le ka klani cu simxu sumji .i lo rapli sumji be li pa cu jicmu lo kancu pruce

ni'o lo sumji cu fancu lo remei cmaci dacti

## ckaji

### cajykai
ni'o lo nu sumji cu cajytolbi'o to ka'e canja simxu gasnu le selsumji .ije le sumji na binxo toi .i sepi'o lo snile'u li .abu su'i by du li by su'i .abu 

### gumykai
ni'o ji'a lo nu sumji cu gumytolbi'o to ka'e sumji lo dujaza'u ci namcu sepi'o ro nu cnici toi .i li vei .abu su'i by ve'o su'i cy du li .abu su'i vei by su'i cy ve'o

### dubykai
ni'o ji'a lo nu sumji cu na binxo ca lo nu sumji be fi li no .i li .abu
sutra binxo

ni'o lo **sutra binxo** cu traji binxo fi'o fasnu lo cafne sutra .i lo binxo cu jikca ja catni ganzu binxo
citri

ni'o le **citri** cu gunma ro le purci vreji datni .i lo citri cu vasru lo vreji be le du'u remna je lanzu je jikca .i lo citri djuno cu so'i roi cusku le du'u djuno lo purci fasnu .e lo citri pensi stati

ni'o puze'u lo citri cu klesi lo remna tadni ku'i le du'u ne'i lo cabna cedra cilre bo cecmu lo citri cu so'e roi klesi lo remna jikske
lanzu

ni'o lo **lanzu** cu gunma lo jmivykansi'u gi'e na'o jalge lo nu speni gi'a panzi .i bu'u lo ropno .e lo merko lo nu lo lanzu cu gunma lo rirni joi lo se rirni be ri verba cu cafne

## valkra

ni'o zo *lanzu* cu lojbo gismu gi'e se krasi lo valsi pe lo cnita gredile .i lo plana se ciska lerfu cu poi'i lo ka ke'a pagbu ce'u cu kampu zo lanzu jo'u lo krasi valsi



## lo vajyki'i be lo lanzu
ni'o lo lanzu cu poi'i so'i jikcyra'a .e so'i jmivyra'a cu vajyki'i ke'a
latmo sosygugje'a

ni'o lo **latmo sosygugje'a** goi ko'a cu tcesau latmo gugde ca so'o le na'acto ba le du'u ganzu selgalfi la .augustus. de'i ni'upa lo na'acto .i la .romas. pu pamoi trutca be ko'a .i le nu ge la konstantinupolis. binxo lo pe ko'a trutca gi lo stici pagbu pu cirko cu purci le nu lo stuna pagbu cu ranji fi'o zasti fa lo stuna latmo sosygugje'a no'u la bezentain. sosygugje'a
363moi

ni'o lo **363moi** .i

## fasnu

## jbena

## mrobi'o

* de'i lo 26moi pi'e matsi'uma'i lo .iulianus. poi jdali'a cu latmo sosygugje'a nolraitru to morsi xrani tu'i lo gunta toi
1453moi

## fasnu

* de'i lo 29moi pi'e bakma'i la konstantinupolis. cu selkavbu fa lo me la memed. poi remoi ku'o me la .otoman. nolraitru noi le ralju kavbu

## jbena

## mrobi'o
1452moi

## fasnu

* de'i lo ci'urma'i lo glico jenmi fi'o jatna fa la djan. taulbot. poi pamoi vipnoltru la crusbyris. cu bloti klama la gy,en. ne'i lo fasygu'e gi'e kavbu lo vipjecta fi'o claxu lo jenmi damba

## jbena

* de'i lo 10 pi'e fipma'i lo remoi me la fernandos. pe la .aragon. cu spano nolraitru to mrobi'o de'i lo 1516moi .i
* de'i lo 15 pi'e lanma'i la li,onardos. devncis. cu me la .italian. minji finti je cintylarcu prenu to mrobi'o de'i lo 1519moi toi .i
* de'i lo 19 pi'e lanma'i lo vomoi me la frederik. cu nolraitru la neipyls. to mrobi'o de'i lo 1504moi toi .i
* de'i lo 10 pi'e jukma'i lo cimoi me la djeims. cu nolraitru lo kotygu'e to mrobi'o de'i lo 1488moi toi .i
* de'i lo 27 pi'e jukma'i lo ludovitcos. sforzas. cu noltru la melan. to mrobi'o de'i lo 1508moi toi .i
* de'i lo 21 pi'e xlima'i lo djirolymos. savonarolas. cu lijda binxo ralju gi'e me la florents. turni to mrob'io de'i lo 1498moi toi .i
* de'i lo 2 pi'e ci'urma'i lo cimoi me la ritcerd. cu nolraitru lo ritygu'e to mrobi'o de'i lo 1485moi toi .i
* de'i lo 10 pi'e celma'i lo .ioxans. stefler. cu dotco cmaci seljibri to mrobi'o de'i lo 1531moi toi .i

## mrobi'o

* de'i lo 10 pi'e jaurbeima'i la svetregeilas. cu banli noltru la let'u,ani,as. .i
* de'i lo 10 pi'e jaurbeima'i la maikel. boleslaus. cu vipnolraitru lo xekri me la rut'eni,as. .i
* de'i lo 26 pi'e bakma'i la djan. styford. cu jdaraitru me la kynterberis. .i
* la nikolas. klos. cu glico jdatru
remoi me la fernandos. pe la .aragon

ni'o lo **remoi me la fernandos. pe la .aragon.** no'u la'o sy. *Fernando de Aragón "el Católico"* sy. to jbena fi lo 10 pi'e fipma'i pi'e 1452moi .ije pu mrobi'o de'i lo 23 pi'e matsi'uma'i pi'e 1516moi toi cu nolraitru la .aragon. .e la kastel. .e la siselis. .e la neipyls. .e la valensi,as. .e la sardeni,as. .e la navar. .e lo pe la barselonas. klovipsi nolraitru

ni'o nunspe ko'a la .esabelys. pe la kastel. goi ko'e de'i lo 19 pi'e ci'urma'i pi'e 1469moi

ni'o lo cfari na'ardekto poi ke'a me ko'a jo'u ko'e gunma turni cu srana le zu'o kavbu lo tutra be lo nolraitru pe la granadas. noi ke'a romoi musli xabju ne'i lo stici rontu'a ku'o fi'o mulno detri lo 1492moi .ije la kristoforos.kolombos. cu selbenji fa ko'a jo'u ko'e fi lo cnino terdi
kalabrian.xesybau

ni'o lo me le **xesybau pe la kaliabrias**. goi ko'a no'u la'o .ital. Greco-Calabro .ital. cu talno xesybau la kaliabrias. seba'i le du'u lo me lo xesybau pe la salentinas. no'u la'o .ital Grecìa-Salentina .ital.

ni'o du'o la .etnolog. poi cukta lo bangu liste la'o gy. SIL International gy. ku'o ko'a cu jutsi lo cabycedra xesybau goi ko'e .i lo jalge be le du'u go'i cu selsenpi krinu le nu ko'a cu sepli je panra be ko'e be'o farvi fi lo me lo cedrnbizanti xesybau .e lo dzena xesybau

ni'o le nu lo ko'a valsi liste cu ralju banro cu tolfau po'o le du'u ko'a selpilno fi sampu jmive cusku fi'o claxu selpilno lo catni ja cukta ja lijda bangu

## canci pruce

### mijycedra canci bo pruce

ni'o ko'a cu veltavla fi'o tutra lo me la kaliabrias. snanu pu'o lo 14moi ja 15moi na'acto gi'e masno selbasti lo bangrkalabri noi ke'a cu la'orpanzi bangu .iku'i ko'a xlustika lo bangrkalabri lo gerna .e lo vlaste

### bapli befalo sidbrfaci be'o tolveltavla

ni'o le nu le sidbrfaci cedra ne'i la .italian. cabna le nu le nu lo bangu xabme'a prenu cu pilno lo selrirni veltavla cu tsali tolselzanru lo sidbrfaci catni cu krinu lo ko'a pilno

### cabna zazypilno

ni'o ko'a cu veltavla tu'i so lo pe la bovesias. tcadu fi'o vasru la bovas. superiores. .e la roguudis. .e la galitcianos. .e la tcorios. dis.roguudis. .e la bovas. marinas. .e la rejios. kalabrias.

ni'o ji'i reki'o lo prenu cu tavla fo ko'a

## steci

ni'o ko'a cu simsa ko'e le ka so'e steci .i ko'a cu frica ko'e le ka ga pilno lo me la dorik. xesygu'e gi  lo fanmo lerfu no'u zo s. cu cafne canci to mupli le nu la'o xy. *gaidaros* xy. to xasli toi cu binxo la'o xy. *gadaro* xy. kei ne'i ko'a toi gi lo balvi temci tcita cu tolzasti .i ralju steci lo za'i ko'a pilno lo latmo lerfu selcmima .enai lo xelso lerfu selcmima
akenatyn

ni'o la .axenaTEN. goi ko'a pu nolraitru le tcepru misrygu'e .i ko'a finti lo lijda be fi lo pa solri cevni .i ko'a speni la nefertitis.

ni'o ko'a ze'i turni le misrygu'e .i ba le nu ko'a mrobi'o kei so'a krici be le lijda poi ko'a finti cu sisti lo za'i krici

ni'o le larcu pe le pu'u ko'a turni cu rirci si'a .i le larcu zo'u ra'u finti lo remna pixra kai lo ka simlu lo ka fatci
fasybau

ni'o lo **fasybau** (*français, la langue française*) goi ko'a cu cimoi traji le ka verclibau klani fo loi la'orpanzi bangu seme'a lo sanbau .e lo potybau fi'o verclibau klani li 87ki'oki'o fi'o veltavla klani li 182ki'o

## jutstuzi

ni'o lo fasybau cu .oiltano ki'u le nu zoi fy. oui .fy. cu panzi zoi fy. oil .fy .i lo snanu fasygu'e klobau cu .okcitano .i lo .oiltano .e lo .okcitano cu la'orpanzi bangu
## gerna

ni'o lo fasybau gerna cu fatri so'o lo ralju steci fi'o vasru lo di'e liste

* cirko lo latmo ke tersu'i famrafsi
* cirko lo nutli gencinse gi'e ralte lo fetsi .e lo nakni po'o
* lo gadri cu se binxo lo ja'ovla
* zbasu lo cnino ke brivla temci lo djubrivla

## fasybau mupli
voksnaske

ni'o lo **voksnaske** goi ko'a cu saske lo sance be lo remna voksa .i ko'a srana lo selckaji be lo selcusku ja selcmoni voksna be'o .e lo nu bacru je tirna je ganse ri .i ko'a frica lo snage'a lo nu ri srana lo voksnaci'e .e lo nu loi sance cu ki'irsi'u

ni'o ci da po'u la'e di'e cu jimca lo voksnaske .i
* lo bacru voksnaske cu srana lo nu pilno lo vokrango lo nu bacru lo sance .i
* lo tirna voksnaske cu srana lo selckaji be lo snabo'a .e lo nu lo kerlo cu tirna ri .i
* lo ganse voksnaske cu srana lo nu lo besna cu zbasu lo pixra lo seltirna sance
pitr.djeksyn

ni'o la'o gy. **Peter Robert Jackson** .gy. goi ko'a cu misno ke gugdrnjuzilana terskina .i ko'a ba'o zbasu lo'i skina noi lese finti befola'o gy. The Lord of the Rings .gy. ku'o traji lo ka misno kei fo ke'a .ije ko'a zbasu la'o gy. Bad Taste gy. .e la'o gy. Braindead gy. .e la'o gy. Heavenly Creatures gy. .e la'o gy. King Kong gy.
rafske

ni'o lo **rafske** cu pagbu be lo bauske be'o saske lo valsi stura .i so'e lo bauskepre cu jinvi le du'u lo valsi cu genlanli selci .ije ne'i so'a lo to cumki romei toi bangu lo valsi cu kakne ckini so'o lo drata valsi lo javni
genlalske

ni'o lo **genlalske** goi ko'a cu pagbu be lo bauske be'o saske lo javni ja morna bo ckini catni be le du'u le tadji lo jufra valsi cu seljmina .i ko'a cu srana le tadji be fa lo pu'u ge le'i valsi cu tergirzu lo ra'abri gi le'i ra'abri cu tergirzu lo jufra .i lo genlanli cu troci zbasu ciste lo skicu gerna gi'e lo nalsrana lo catni gerna
snage'a

ni'o lo **snage'a** goi ko'a cu pagbu be lo bauske be'o saske lo sance ciste be su'opa lo bangu .i lo voksnaske cu srana le du'u lo voksa sance cu cupra je ganse ku'i le du'u ko'a cu tadji skicu le za'i le sance cu selpilno ne'i lo bangu .e lo ragve bangu
sance

ni'o lo **sance** cu boxna lo marji .i lo remna cu ganse lo kamsance lo tirna ganse

ni'o lo sance smuni cu vasru lo xelboxna noi cnita ja nenri ja gapru lo remna tirna xelboxna kuspe .i lo tirna terboxna cu kampu vasru lo vacri ku'i le du'u lo gapci .e lo litki .e lo sligu cu somterboxna .i lo marji cu sarji lo boxna me'e lu terboxna li'u .i lo sance litru cu morna lo binxo canlu be lo danre
berti xamsi

ni'o lo **berti xamsi** cu xamsi ne'i lo me la .atlyntik. braxamsi du'a lo ritygu'e be'a lo dotygu'e .e lo nederlant. .e lo fasygu'e .e lo camgu'e vu'a la danmark .e lo bergu'e
smuske

ni'o lo **smuske** goi ko'a cu pagbu be lo bauske be'o saske lo smuni .i ko'a cu dukti lo genlalske .i ri srana lo selcusku stura ja morna ku'i le du'u ko'a cu srana lo selcusku smuni
banpliske

ni'o lo **banpliske** cu pagbu be lo bauske be'o saske lo pu'u lo jimpe selragve cu jbini le jufra smuni .e le cusku smuni .i le nu tadni le du'u lo selvanbi cu xlura cu ralju

ni'o lo selvanbi cu smuni lo tcini fi'o vasru so'i le bancu bangu ckaji fi'o vasru lo selcasnu ja jikca ja vanbi ja menli steci
dat.seventiz.cous

.i la'o gy. **dat.seventiz.cous** gy. goi ko'a se tivni fi lo tivnrfaksi .i ko'a lisri le girzu be fi le xa citno .i le girzu be le xa citro cu xabju la'o gy. Point Place, Wisconsin gy. noi cfika tcadu .i le bi tivni nanca cu zasti .i renono tivni pagbu cu zasti

## tivni prenu

* .i la'o gy. **Eric Forman** gy. cu ralju prenu ko'a 
* .i la'o gy. **Donna Pinciotti** gy. pampe'o la erik. 
* .i la'o gy. **Michael Kelso** gy. bebna .i la kelsos. mutce cafne pensi le ka cinse .i djica le nu la kelsos. termonsi'o .i la kelsos. pensi le nu la kelsos. melbi .i la kelsos. pampe'o la djakis.
* .i la'o gy. **Jackie Burkhart** gy. mutce cafne tavla .i la djakis. ricfu .i la djakis. pensi le nu la djakis. melbi .i la djakis. pampe'o la kelsos.
* .i pu le nu la'o gy. **Fez** gy. litru le mergu'e kei la fez. xabju le drata gugde .i na djuno le gugde noi puku la fez. xabju
* .i la'o gy. **Steven Hyde** gy. flapro .i la xaid. fapro le turni .i la xaid. pensi le nu le turni cu kustru le se turni .i la xaid. pensi le ci pagbu be le turni du le bilni .e le kagni .e la'o gy. Hollywood gy.
* .i la'o gy. **Red Forman** gy. patfu la'o gy. Eric Forman gy. .i la red. fengu .i lenu la red. lauta'a kei cafne .i la red. cusku la erik. le du'u la red. punji le jamfu be la red. le zargu be la erik.
* .i la'o gy. **Kitty Forman** gy. mamta la erik. 
* .i la'o gy. **Bob Pinciotti** gy. patfu la danas. .i ba le nu la danas. cu gletu la erik. kei la bab. fengu la erik.
* .i la'o gy. **Midge Pinciotti** gy. mamta la danas.
* .i la'o gy. **Leo** gy. prenrxepi .i la li,os. mutce se cfipu .i la li,os. maltcu .i lakne fa le nu le ka maltcu kei rinki le ka cfipu .i la li,os. cu xlali morji .i le kacmyxra zdani cu selplijibri la stifen.haid. la li,os. 
* .i la'o gy. **Laurie Forman** gy. mensi la erik. .i la loris. cafne gletu

## lisri

### pa tivni nanca

.i ca le pamoi tivni pagbu ku la .erik. .e la donas. cu pamoi cinba gi'e binxo le pampe'o .i la kelsos. .e la jakis. cu pampe'o .i la jakis. cu jai fanza le girzu .i cafne le nu fa la kelsos. cusku le du'u baziku le ka pampe'o kei cu famno

### re tivni nanca

.i ca le nu la kelsos. pampe'o la jakies. kei la kelsos. gletu la lauries. .i la kelsos. troci le nu la kelsos. cu mipri le nu la kelsos. gletu la lauries. kei la jakies. .i la xaid. cu gasnu le nu simlu le nu la xaid. troci le nu to'e mipri fi la jakies. fe le nu la kelsos. gletu la lauries. .i ku'i go'i se krinu le nu la xaid. ckasu la kelsos. .i bazuku la jakies. viska le nu la kelsos. cinba la lauries. kei .i la jakies. gasnu le ka la jakies. cu pampe'o la kelsos. kei nu cu fanmo

.i le jibri be la red. cu fanmo .i bazuku la red. jibri gunka la'o gy. Price Mart gy. 

.i cafne fa le nu la xaid. ckasu .i ku'i ca le nu la jakies. nitcu le ka xendo kei kei la xaid. xendo la jakies. .i baziku la jakies. djica le nu la jakies. pampe'o la xaid. .i ku'i la xaid. na djica le pampe'o be la jakies. .i la xaid. se fanza le nu la jakies. troci le nu mukti le nu la xaid. pampe'o la jakies.
mexygu'e

ni'o la **mexygu'e** to bau la nauatl cusku la'o ny *Mēxihco* ny toi goi la'o sy *Estados Unidos Mexicanos* sy zi'e goi ko'a cu snanu bemtu'a gugde ne'u lo mergu'e be'avu'a la belises. .e la guatemal. vu'a lo mexygu'e xamsi du'a lo me la pasifik. zei braxamsi .i ko'a cu traji le ka nilxa'u fo lo xispo gugde
glibau

ni'o lo **glibau** goi ko'a cu bangu jutsi lo stici dotco lo dotco lo xinjoiro'o gi'e ralju bangu ne'i lo ritygu'e .e lo mergu'e .e so'i lo gligu'e fi'o cmima lo sralygu'e .e lo kadnygu'e .e la maltas. .e la nus.zilynd. .e lo purci brito posygu'e

ni'o ko'a traji lo ka kampu veltavla kei fo ro lo bangu fi'o jbena tavla klani li 380ki'oki'o .i lo jugbau .e lo xinbau .e la'a cu'i lo sanbau cu zmadu lo glibau lo ni jbena tavla fo ce'u .i ko'a manri bangu ne'i so'i lo terdi pagbu ki'u le za'i lo bilni .e lo dinci'e .e lo saske .e lo jecra'a .e lo kulnu cu selxlura lo brito sosygugje'a to ca lo 17moi na'acto .e lo 18moi na'acto .e lo clira 19moi bo na'acto toi .e lo mergu'e to ca lo 19moi na'acto .e lo 20moi na'acto toi

## citri

to lu citri lo glibau li'u ralju ci'arvelski toi

## ckini bangu

ni'o glico ckini ke cnino mixre bangu mu'u la tok.pisin. .e la beslamas.

ni'o lo kotybau cu traji lo ka jibni ckini kei fo ro bangu .ije la frEsi,an. bangu cu remoi traji .i lo drata bangu cu ckini lo glibau fi'o cmima lo dotybau .e lo dizlo dotybau .e la nEderliants. .e la skyndenEIvi,an. bangu .e la afrekAns.

## valsi selcmima

ni'o so'i le valsi poi dotco krasi ke'a to cmima fa so'a le sampu valsi toi cu tordu zmadu le valsi poi latmo krasi ke'a

ni'o ka'e cuxna fi le dotco ce le latmo simsa bo valsi bau lo glibau

### glico valsi klani

ni'o le valsi selcmima cu barda lo ka klani .i le valsi liste cukta be la'o gy. Oxford English Dictionary .gy cu liste lo'i munonoki'o valsi
kadnygu'e

ni'o lo **kadnygu'e** goi ko'a no'u la'o gy. Canada gy. cu berti bemtu'a be'a lo mergu'e vu'a lo me la .atlantik. braxamsi du'a lo me la pasifik. braxamsi .e la .alyskas. ne'u lo me la .artik. braxamsi .i ko'a cu remoi traji lo ka barda tumla

ni'o lo pe ko'a bangu cu selralju lo glibau .e lo fasybau

ni'o ko'a cu ka'itro rolka'itrusi'o gi'e ralju javni nolraitrusi'o .i la .atouas. cu trutca fi ko'a

ni'o lo pavykadno cu rindo
bidgu'e

ni'o la **bidgu'e** goi ko'a zi'e no'u lu *bindo gubyseltru* li'u no'u la'o by. *Republik Indonesia* by. cu snanu stuna zdotu'a gugde be'a lo sraygu'e du'a lo xindo braxamsi ne'u so'a lo xazytu'a vu'a lo me la pasifik. braxamsi ne'i lo xadzo plugri noi ke'a traji le nildaplu
mejgu'e

ni'o la **mejgu'e** goi ko'a zi'e no'u la'o my *malaysia* my cu xazdo gugde be'a lo bidgu'e vu'a lo berti jungo xamsi
getygu'e

ni'o la **getygu'e** no'u la'o sy. *República Argentina* .sy cu snanu ketytu'a gugde du'a lo me lai .andes .e la tciles. vu'a lo snanu me la .atlantik.braxas. ne'u lo razgu'e .e la paraguais .e la .uruguais. .e la bolivias.
kisygu'e

ni'o lo **kisygu'e** goi ko'a zi'e no'u la *kisygu'e ke muslo gubyseltru* no'u la'o zoi اسلامی جمہوریہ پاکستان zoi cu snanu xazdo gugde be'a lo xindo xamsi vu'a lo xingu'e ne'u lo jugygu'e du'a la .irAn. .e la .afyganisTAN.
ka sezga'o

.i xusra le du'u le **ka sezga'o** kei cu nabmi le besna kei .i le se kakne be ro sezga'o cu frica le kakne be le drata sezga'o .i pisu'o le sezga'o cu na kakne le su'u tavla kei .i so'e le sezga'o poi kakne le tavla ku'o cu se nandu le ka jikca kei .i pisu'o le sezga'o cu cinri le cizra

.i pisu'o le sezga'o cu na tugni le du'u le ka sezga'o kei cu nabmi .i ra cu xasru du'u le ka sezga'o kei cu jicmu le sevzi

## citri

.i li pasovoci cu detri le nu cu facki fi le ka sezga'o kei .i la'o gy. Dr. Leo Kanner gy. zgana le to'e kampu pe le papa verba pe le se tadni .i ca temci be le tadni pe la'o gy. Leo Kanner gy. kei la'o gy. Dr. Hans Asperger gy. drata je sampa tadni

## le rinka be le nu pensi le nu le prenu cu sezga'o

* .i le prenu cu na tavla .ija le prenu cu xlali tavla 
* .i le prenu cu na cisma
* .i le prenu cu gasnu le rapli
* .i le prenu cu na kanla catlu

## simsa pagbu

* klutiksi'o pe le sezga'o
la nolraiseltru be la .araukanias. joi la patagonias.

ni'o **la nolraiseltru be la .araukanias. joi la patagonias.** be'o goi ko'a cu selkrasi tu'i lo snanu ketytu'a le nu la oreleis. .antuan. des. tunens. goi ko'e co'a kecti lai maputces. goi ko'i noi ke'a jbena fo ko'a ku'o ca lo midju ke 18moi na'acto .i ko'e pu fraso flagu'a .ije ko'i pu bradi la tciles. .e lo getygu'e vu'o noi ke'a jilra lo ko'i xamgu cagytu'a ku'o le nu bilni je dinci'e turni lebzei

ni'o ko'e ca lo nu vitke ko'a ca lo 1860moi cu co'a kecti lo lai maputces. gugde renvi .ije lo lai maputces. jatna cu cuxna le nu ko'e nolraitru
sankt. peterburg

la **la censa rokci tcadu** no'u la'o ry. Санкт-Петербург .ry. cu barda je rusko tcadu gi'e purci raltca lo rukygu'e
caxmati

lo **caxmati** cu javni keirci'e .i ca lo nu kelci lo caxmati kei cu pilno lo kurfa keirta'o .i le keirta'o cu selsle xavo kursle po'u bi pinpau ku pi'u bi rajypau .i ro kursle cu blabi jonai xekri

## kelci

lo remei cu kelci lo caxmati .i lo pamoi kelci cu se cmene lu *lo blabi kelci* li'u .ibo lo remoi kelci cu se cmene lu *lo xekri kelci* li'u

## keirta'o

lo keirta'o cu te judri ro kursle pa lerfu ku joi pa namcu

## nu lo keimu'u cu muvdu

ci'e lo caxmati zasti fa vo klesi be lo nu muvdu

* lo nu sampu muvdu
* lo nu kavbu muvdu
* lo nu palbi'o
* lo nu zbasu lo badydi'u

## keirmu'u

ci'e lo caxmati cu zasti fa xa keirmu'u no'u lo sonci ku joi lo xirma ku joi lo xanto ku joi lo slanydi'u ku joi lo noltruni'u ku joi lo noltrunau

* lo **noltrunau** cu kakne lo nu muvdu le kurfa noi pinta ja sraji ja konja lamji .i le javni cu fapro le nu le noltrunau cu muvdu le kurfa noi le drata pagbu cu kakne le nu cu kavbu le noltrunau 
* lo **noltruni'u**
* lo **slanydi'u** cu kakne lo nu muvdu le kurfa noi cu pinta ja sraji pluta le kurfa noi le go'i sanli ku'o ke'a zi'e noi ro le drata pagbu cu na salni le pluta
* lo **xirma** no'u lo **xirno'i** cu kakne lo nu muvdu fo le pinta tersei be fa le re kurfa ce'o le sraji tersei be fa le pa kurfa .ija le xirma cu kakne lo nu muvdu fo le sraji tersei be la fa re kurfa ce'o le pinti tersei be fa le pa kurfa
* lo **xanto**
* lo **sonci**

## lojbo valsi

lo lojbo valsi po'u zo *caxmati* cu se krasi lo rukybau gi'e se finti la pier. abat.

## stuzi jongau
* FICS
* FICGS
monopolis

.i la **monopolis**. tanbo javni cu kelci .i le kelci cu terve'u le tumla .ije le kelci cu vecnu le tumla .ije le kelci cu canja le lumla .e le jdini 

## kurfa

.i vono kurfa cu zasti .i rere le kurfa cu skari tumla kurfa .i vo le kurfa cu trene kurfa .i re le kurfa cu dikca ja djuno kurfa .i xa le kurfa cu karda lebna kurfa .i re le kurfa cu cteki kurfa .i zasti fa le te pinfu kurfa .e le klama te pinfu kurfa .e le nonseldi'a stagau kurfa .e le klama kurfa

.i zasti fa le bi skari tumla girzu .i xa le skari tumla girzu cu vasru le ci tumla kurfa .i re le skari tumla girzu cu vasru le re tumla kurfa

## javni

.i ca le nu le kelci cu gunro le re cu'arkubli kei le kelci cu muvgau le se kelci le kurfa poi le sumji be le pamoi te cu'arkubli bei le remoi te cu'arkubli cu tersei ke'a le ve go'i

.i ca le nu le se kelci cu salni le tumla kurfa poi le drata kelci cu ponse ke'a ku'o kei le kelci poi salni le tumla kurfa ku'o cu pleji fo le tumla jbera jdima fi le kelci poi ponse le tumla kurfa ku'o fe le djima poi ciska ke'a le ponse te tcidu
.i ca le nu le se kelci cu salni le tumla kurfa poi no le drata kelci cu ponse ke'a ku'o kei le kelci poi salni le tumla kurfa ku'o cu terve'u le tumla kurfa le banxa gi'a jdice le tumla kurfa cu se vecnu fi le kelci poi curmi le nu ke'a cu pleji le zmadu jdini
ctemidju

.i le **ctemidju** cu temci le nu le detri cu se stika

## solri ctemidju

.i le **solri ctemidju** cu temci le nu le solri cu satci gapru le sraji terdi linji  .i le solri ctemidju cu na cafne mintu le ctemidju .i ku'i le solri ctemidju cu cafne jibni le ctemidju

## stika be le detri

.i ro detri cu vasru re le ctemidju .i le to'e fanmo be le detri .e le fanmo be le detri cu ctemidju
euklidi tamcmaci

ni'o lo **.efklidi tamcmaci** cu cmaci ciste fi'e la .euklides. noi misro je kluxelso cmacypre

ni'o di'e jicmu flalu ci'e lo .efklidi tamcmaci .i

# ro da poi mokca ku'o ro de poi mokca gi'e na du da ku'o pa di zo'u di sirli'i da ce de
# ro sirli'ispisa ka'e binxo lo cimni sirli'i
# roda poi sirli'ispisa ku'o rode poi jipno da zo'u di cukla fi'o midju de fi'o xilgarna da
# ro kurjga cu tamdu'i ro kurjga
# ge re lo linji cu kruca lo ci moi gi lo simsumji be lo nenri jganu pe lo mlana cu mleca lo re kurjga .i se ni'i bo lo bi'u nai re linji va'o lo nu banzu preja cu kucysi'u lo bi'u nai mlana
benficysi'a

.i le **benficysi'a** cu sidbo le du'u le to'e kampu ke besna stura cu sinma .i le benficysi'a cu se tugni so'o le sezga'o .i le benficysi'a cu jicmu le klutiksi'o pe le sezga'o .i le benficysi'a cu jinvi le du'u le ka sezga'o kei na te bilma .i so'o le prenu cu jinvi le du'u benficysi'a la'o gy. dyslexia gy. .e la'o gy. dyspraxia gy. .e la'o gy. ADHD gy.

## citri
le se fanva be fi la lojban. bei le glico bangu bei le vi selci'a pe le benficysi'a cu se finti la'o gy. Judy Singer gy.
iran

ni'o la **.iran**. goi ko'a zi'e no'u va'i la **poi muslo gubyseltru ku'o .iran.** se stuzi lo stici pagbu be lo xazdo bratu'a .i zoi fy. *جمهوری اسلامی ايران* fy. no'u va'i zoi fy. djomxUri,ie eslAmi,ie irAn .fy. cmene ko'a bau lo banrfarsi poi gugbau ko'a i ko'a se berti se korbi fi la .xaiastAn. .e la .azrbaidjAn. .e la tiurkmenistAn .e la poi lalxu ku'o kaspis .i ko'a se stuna se korbi fi la kisygu'e e la .afyganisTAN. .i ko'a se stici se korbi fi la turk .e la raksygu'e .i ko'a se snanu se korbi fi la .fars. poi zbani .i la .te'erAn. ralju je trugunma tcadu
pijyske

.i le **pijyske** cu saske le marde .e le logji .e le termu'eske .e le djuno facki .e le larcu pluka .i le pijyske cu troci le nu danfu le du'u xu kau le cevni cu zasti kei .i le jicmu tadji fe le nu danfu le preti be le pijyske kei fa le nu pilno le logji le cipra be le darlu krinu .i na tugni fo le jimte be le tadji be le pijyske .i na tugni fo le tcila be le tadji be le pijyske .i na tugni fi le du'u ma kau pijyske

## klesi be le pijyske

* le logji cu troci le nu danfu le du'u ma kau tadji le nu le darlu krinu cu drani
* le jicmu termu'eske cu troci le nu danfu le du'u ge ma kau zasti gi xu kau le ka zasti kei du le ka ganse
* le djuno facki cu troci le nu danfu le du'u ge xu kau le nu djuno kei cu cumki gi ma kau cu krinu le nu djuno le du'u le se djuno cu jetnu
* le marde cu troci le nu zbasu le klesi le zukte le ka no'e marde .i le marde cu troci le nu danfu le du'u xu kau le marde cu stodi

## pijyskepre
* la'o zoi. Nāgārjuna .zoi.
rokci pelji jinci

ni'o **la rokci pelji jinci** goi ko'a cu xance javni se kelci lo re mei .i cafne fa lo nu lo verba cu kelci ko'a .i cafne fa lo nu ko'a se pilno fi lo nu cunso cuxna 

## kelci

ni'o le re kelci cu kancu fi li ci li pa .i ca lo nu le kelci cu cusku zo ci kei le kelci cu gasnu lo nu lo degji be vo'a cu morna lo rocki .a lo pelji .a lo jinci .i lo ro tolselpe'a degji cu morna lo rokci .i lo ro selpe'a degji cu morna lo pelji .i lo re selpe'a je sepsi'u degji cu morna lo jinci

ni'o ci da cu javni le ka jinga kei 

# .i lo kelci poi cuxna lo rokci cu jinga fi lo kelci poi cuxna lo jinci to lo rokci cu porpygau lo jinci toi
# .i lo kelci poi cuxna lo jinci cu jinga fi lo kelci poi cuxna lo pelji to lo jinci cu katna lo pelji toi
# .i lo kelci poi cuxna lo pelji cu jinga fi lo kelci poi cuxna lo rokci to lo pelji cu gacri lo rokci toi
# .i ganai lo ro re kelci cu cuxna lo mintu simxu morna gi ro lo kelci cu no'e jinga
fla,ui,us.iulius konstantius

ni'o la **fla,ui,us. .iulius. konstantius.** goi ko'a cu jbena fi li no ci pa ze pi'e no bi pi'e no ze gi'e mrobi'o de'i li no ci xa pa pi'e pa pa pi'e no ci gi'e latmo nolraitru de'i li no ci ci ze bi'o no ci xa pa

ni'o ko'a re moi lo'i ci bersa be la poi banli konstantinus e lo re moi speni be ri be'o no'u la faustas i ko'a jbena fo la sirmium pe se di'o la ilIrikum gi'e binxo lo viptru to va'i la kaisar toi gau lo patfu be ko'a i ko'a ca lo nu by ky de'i li no ci ci ze cu mrobi'o cu catni lo nu lo se dzena be la konstantius xlorus poi pafpa'u ko'a ku'o e la te,odoras poi re moi speni be ky xy cu se catra i ja'e bo ko'a ce la poi re moi konstantinus poi ci'orme'a bruna ku'o ce la poi ci'ormau bruna konstans ce re loi tamne no'u la iulianus e la galus ge'u ce no drata cu jmive ke nakni seldze la poi banli konstantinus i loi bi'u nai ci bruna se va'u vo'a cu fendi lo latmo sosygugje'a ca'i lo cedyxu'a flaselci'a pe lo patfu be vo'a i ja'e bo la poi re moi konstantinus cu turni la britanias jo'u la galias jo'u la xispanias i je bo la konstans turni la italias jo'u la Afrikas jo'u la ilIrikum i je bo ko'a turni le stuna pagbu

ni'o lo ka ce'u se fendi cu se galfi lo nu la poi re moi konstantinus ca'o lo nu troci lo nu vlile basti la konstans lo zu'o turni la italias kei de'i li no ci vo no cu mrobi'o i ja'e bo la konstans po'o binxo lo turni be le stici pagbu be lo sosygugje'a i lo ka ce'u se fendi cu za'u re'u se galfi de'i li no ci mu no se ja'e lo nu la konstans va'o lo nu damba cu se catra loi sonci poi tinbe la magnentius goi my zi'e poi flapro

ni'o ko'a pu'o lo nu go'i cu tolzi'e ki'u lo nu damba lo me la sasan sosygugje'a i ki'u bo ko'a bai jai gau binxo fai la poi tamne ko'a galus lo viptru to va'i la kaisar toi be le stuna pagbu te zu'e lo nu gy sidju ko'a ca lo nu ko'a jundi my

ni'o ko'a de'i li no ci mu pa va'o lo nunda'a be bu'u la mursama,ior be'o poi so'u va'e lo'i nunda'a be loi latmo poi ja'e morsi cu penmi my gi'e jinga fi my i my vo'a de'i li no ci mu ci cu catra i ba zi bo ko'a minde lo nu la galus cu se catra i je ku'i ko'a ru'i na kakne lo nu jatna lo jamna cuntu be bu'u ge lo stuna korbi gi ji'a lo dotco korbi si'u no da i se ki'u bo ko'a gasnu lo nu la iulianus poi ro moi lo'i nakni lazmi'u be ko'a ku'o cu binxo la kaisar i ko'a ca lo nu la iulianus co'a se rinsa loi sonci be bu'u la galias lo si'o i bu nolraitru cu se xanri no drata be lo nu gunta i bu i ko'a pu lo nu lo re jenmi cu simxu penmi cu mrobi'o ri'a lo se bi'agla vi la tarsus de'i li no ci xa pa pi'e pa pa pi'e no ci i ba bo i bu cu co'a se rinsa lo prenu pe pi ro lo sosygugje'a lo si'o vo'a nolraitru

ni'o ko'a ta'e zukte se cuntu zo'e pe lo xi'ojda i ko'a so'i roi sarji loi xi'orseljda pe la arius i ko'a de'i li no ci mu so minde lo nunjmaji be bu'u la rIminis

ni'o ko'a ci roi spebi'o i ko'a pa re'u spebi'o pa lo tixnu be la iulius konstantius gi'e re re'u spebi'o la e,usebias gi'e ci re'u spebi'o la faustinas poi ke'a ba lo nu ko'a mrobi'o cu se jbena la faustinas konstantias poi ba spebi'o la gratianus poi ba latmo nolraitru
estis

ni'o la **estis**. no'u la'o .bangresti *Eesti Vabariik* .bangresti gugde fi lo berti stici ropno .i ko'a snanu lamji le gugrsuomi gi'e stici lamji lo rukygu'e gi'e berti lamji la'o ly. latvias. ly .i ko'a sepli la suomis. le xamsi pe la suomis. .i le xamsi po'u la baltik stici ko'a

ni'o la .talin. ko'a trutca gi'e raltca
be'ejda be lei fanmo djedi cespre bei la iecy,ys.krist

la **lijda be lei fanmo djedi cespre bei la'o zoi. Jesus Christ .zoi** ge'u goi ko'a cu xriso lijda su'o pareki'omunonoki'oda .i ko'a te ganzu ca le 1830moi fi la djosef. smit. .i ko'a se ralja'a la tomas. monson. noi lo se lijda be ko'a cu krici lo du'u ke'a cu jdaxusra 

## jicmu te lijda
ni'oni'o la djosef. smit. cu skicu loi jicmu te lijda be fi ko'a la djan. uentuert. di'e

.i tu'e
# mai mi'a krici lo du'u zasti fa la cevn. no'u lo cimni patfu ge'u .e lo bersa be cy. be'o no'u la .iesus. xristos. ge'u .e lo censa pruxi .i
# mai mi'a krici lo du'u lo remna cu ba se sfasa fi lo vo'a jdamadzei .enai lo nu naltinbe be fa la .adam. .i
# mai li'o .i
# mai li'o .i
# mai li'o .i
# mai li'o .i
# mai li'o .i
# mai mi'a krici lo du'u la biblos. cu ve cusku fo la cevn. tai lo jei by. drani xe fanva .i mi'a krici ji'a lo du'u la cukta pe la mormon. cu ve cusku fo la cevn. .i
# mai li'o .i
# mai li'o .i
# mai li'o .i
# mai mi'a krici lo du'u xamgu fa ge lo nu se turni lo nolraitru .a lo ralja'a .a lo turni .a lo pajni gi lo nu sinma loi flalu .i
# mai li'o .i
tu'u

## cesycku
ni'oni'o voda cu censa be ko'a cukta .i cesycku fa la biblos. .e la cukta pe la mormon. ge'u .e la'e lu loi velctu .e loi nunjdanupre li'u .e la'e lu lo banli vamji boijme li'u
xiouz.of.mait.and.madjik to 5moi toi

la'o gy. **Heroes of Might and Magic V** .gy. goi ko'a cu cnino ke samselkei fi'o selfi'a lo klesrfentezi munje
albert. ainctain

.i la'o dy. **Albert Einstein** .dy. goi ko'a jbena fi li pavo pi'e ci pi'e pabizeso  .i so'i le prenu cu jinvi le du'u ko'a traji lo ka vajni kei lo ka zmadu lo paso moi na'acto saske prenu .i ko'a finti le si'o saskrxotnositelnosti .i ko'a se cnemu fi la'e di'u la'o dy. 1921 Nobelpriset i fysik dy.

.i ba le nu ca le nu detri fa li 1919 kei ku snada cipra le nu lo dizlo bapli pe le solri cu muvdu lo gusni kei kei ko'a terdi misno .i ca le nu ko'a dzena kei ko'a traji lo ka misno kei lo ka zmadu lo saske pe lo citri

.i le cmene be ko'a cu kulnu se smuni lo mencre

## lifri

### citno

.i ko'a jbena fi li 14 pi'e 3 pi'e 1879 fo la'o dy. Ulm, Württemberg, Deutsches Kaiserreich dy. .i la'o gy. Hermann Einstein gy. patfu ko'a .i la'o gy. Pauline Koch gy. mamta ko'a .i vi la'o gy. Stuttgart-Bad Cannstatt gy. la paulin. speni la xerman. .i le lanzu be ko'a cu xebro .i ko'a zvati le xrisrkatolika ckule .i ko'a tadni le nu zgiterca'a le jgita .i ko'a na nelci le tadni be tu'a lo jgita .i ku'i baku ko'a gleki le zgike be le nu la'o dy. Wolfgang Amadeus Mozart dy. zgiterca'a le jgita

.i ba le nu le nanca be li mu cu temci le te jbena be fa ko'a kei le patfu be ko'a cu jarco le makfartci ko'a .i ko'a djuno le du'u da bapli le nu le jesni cu muvdu .i baku ko'a cusku le nu go'i se manci ko'a .i ko'a jarco le nu mutce xamgu le ka kakne le cmaci kei .i ku'i ko'a masno cilre .i so'o le prenu cu jinvi le du'u ko'a sezga'o kei .a le du'u ko'a kaknrdislexo

.i ca le detri be li 1889 ku le mikce tadni poi zoi gy. Max Talmud gy. cmene ku'o cu jarco ko'a le se ciska be le pijyske se tcidu .e le saske se tcidu .i la'o dy. Kritik der reinen Vernunft dy. poi la'o dy. Immanuel Kant dy. ciska ku'o me pa le pijyske se tcidu poi la maks.talmud. jarco ko'a .i re le bruna be le rirni be ko'a cu xlura ko'a le nu lo za'i mencre cu cinri ko'a kei le nu vo'a stidi le cukta be lo cmaci .e lo saske .e lo pijyske ko'a

.i ko'a zvati la'o gy. Luitpoid Gymnasium gy. .i ba le nu le nanca be li pare cu temci le te jbena be fa ko'a kei ko'a cilre lo cmaci

.i ca le se detri be li 6 pi'e 1 pi'e 1903 ko'a speni la'o sy. Mileva Marić sy.
.iuli'us. kaisar.

la **.iuli'us. .kaisar.** no'u la'o ly. ** GAIVS IVLIVS CAESAR** .ly. to jbena fi li -100 pi'e 7 pi'e 13 gi'e morsi de'i li -44 pi'e 3 pi'e 15 toi cu latmo se plajva je jemja'a