open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
gerna

ni'o le **gerna** cu tadni le javni seca'i lo bangu pilno .i le nu lo ciste javni cu catni le bangu cu selcmene le bangu gerna .i ja'e ro lo bangu gerna cu frica ro lo drata bangu gerna .i le gerna cu pagbu le bauske

ni'o lo cabycedra gerna seltadni cu vasru lo vokygenske .e lo rafske .e lo genlalske

## gerna klesi

ni'o lo javni krinu pilno gerna cu catni lo gerna pilno

ni'o lo skicu gerna cu skicu le za'i fatci gerna pilno
larcu

ni'o du'o le si'o zo smuni cu krasi je ganra selsmuni kei le **larcu** cu se girzu le stati .e le djuno .i le smuni cu selralte le jufra mu'a le ganra larcu .e le damba larcu .i ku'i le pe le larcu ku cabna smuni noi ke'a binxo vajni cabna la renesans. ku'o le larcu cu marji selfinti zbasu .i
lijda

ni'o lo'e **lijda** cu ciste fo loka krici fi lo bancu rarna .a lo censa .a lo cevni kei .e loka marde
### cabna liste be lo seljda

# repipa le gigdo be lo prenu cu se xi'ojda .i
# papici le gigdo be lo prenu cu se musyjda .i
# papipa le gigdo be lo prenu cu se naljda gi'a no'e krici fi lo cevni gi'a krici ledu'u lo cevni na zasti .i
# sonono le megdo be lo prenu cu se xinjda .i
# cisovo le megdo be lo prenu cu se ke jungo nurma bo selnai lijda .i
# cizexa le megdo be lo prenu cu se bu'ojda .i
# cinono le megdo be lo prenu cu se ke mivmu'e lijda .i
# panono le megdo be lo prenu cu se ke friko ke nalciska bo citri ja prenu bo fatri ke'e lijda .i
# reci le megdo be lo prenu cu se lijda le lijdrsiki .i
# paso le megdo be lo prenu cu se lijda le lijdrtcutce .i
# pamu le megdo be lo prenu cu se ruxyjda .i
# pavo le megdo be lo prenu cu se brojda .i
# ze le megdo be lo prenu cu se lijda le lijdrba'a,i .i
# xa le megdo be lo prenu cu se lijda le lijdrdjaina .i
# vo le megdo be lo prenu cu se ponjda .i
# repixa megdo be lo prenu cu se lijda le lijdrzaratuctra
ranmi

ni'o lisri fa ro **ranmi** te fi'e lo ka ciksi fe lo munje be su'o da kei .i pagbu fa ry fe le kulnu be le ve lisri

ni'o mu'a xelso ke cmalu ranmi fa di'e se ra'a lo nu co'a zasti fa lo munje kei .i lu
:pu ku zasti fa po'o la .kauos. no'u lo manku kunti .i ba bo co'a zasti fa la .gaias. noi mamta fe lo drata ku'o .i ba bo co'a zasti fa la .tártaros. je la .eros. je la .érebos. je la .níks. li'u

ni'o no'e vajni fa lo jei jetnu fa lo ranmi kei .i ku'i vajni lo smuni be fi vo'a
tedyske

ni'o le **tedyske** cu saske le terdi .i pisu'o le prenu cu darlu le du'u le tedyske cu steci pagbu le plini saske mu'i le za'i le terdi cu jmive vasru plini .i la'o gy reductionist gy .e la'o gy holistic gy cu tadji le tadni tedyske .i le vijna citri tadni pagbu cu pilno le termu'eske .e le tutske .e le cmaci .e le xumske .e le mivyske tepi'o le zbasu namcu bo jimpe be le terdi bolci senta

## terdi bolci senta

## tadni pagbu seltcana tadni

## terdi ciste saske

## tadji

## tedyske pagbu liste
termu'eske

ni'o le **termu'eske** cu saske le rarna munje .e le pabgu munje .e le simxu bapli .e le bapli jalge .i le cabna termu'eske cu zbasu ckini le nalxaksu .e le lanxe  fi'o srana le nejni .e le muvdu ralte .e le dikca .e le judri farna bo fatne .i le termu'eske gasnu cu tadni le ganra kuspe marji bo tcini .i le kuspe cu jbini le pagbu ratni ce mulno munje tarti .i
skina

ni'o zo **skina** cu vasru le muvdu pixra .i 

ni'o le skina cu cupra le pu'u zbasu vreji le marji dacti kei .e le pu'u finti le si'o le pixra porsi be le temci cu krati le lifri .i
liste be lo merja'a

ni'o le **merja'a** cu catni le nu bapli merko bo flalu 

ni'o di'e liste le merja'a

# la djorj. .uacentyn no'u la'o gy. *George Washington* gy.
# la **djan. edymyz.** no'u la'o gy. *John Adams* gy.
# la **tomas. djefyrsyn.** no'u la'o gy. *Thomas Jefferson* gy.
# la **djeimyz. madison.** no'u la'o gy. *James Madison* gy.
# la **djeimyz. mynro.** no'u la la'o gy. *James Monroe* gy.
# la **djan. kuinsi. edymyz.** no'u la'o gy. *John Quincy Adams* gy.
# la **endru. djaksyn.** no'u la'o gy. *Andrew Jackson* gy.
# la **marten. ven. biyren.** no'u la'o gy. *Martin Van Buren* gy.
# la **uiliam. xarisyn.** no'u la'o gy. *William Harrison* gy.
# la **djan. tailyr.** la'o gy. *John Tyler* gy.
# la **djeimyz. polk.** no'u la'o gy. *James Polk* gy.
# la **zakari. teilyr.** no'u la'o gy. *Zachary Taylor* gy.
# la **milyrd. filmor.** no'u la'o gy. *Millard Fillmore* gy.
# la **frenklen. piyrs.** no'u la'o gy. *Franklin Pierce* gy.
# la **djeimyz. biukanen.** no'u 'o gy. *James Buchanan* gy.
# la **.eibry'am. .linken.** no'u la'o gy. *Abraham Lincoln* gy.
# la **.endru. djansen.** no'u la'o gy. *Andrew Johnson* gy.
# la .iuLESes. grant. no'u la'o gy. *Ulysses Grant* gy.
# la **rytyrfyrd. xeiz.** no'u la'o gy. *Rutherford Hayes* gy.
# la **djeims. garfiyld.** no'u la'o gy. *James Garfield* gy.
# la **tcestyr. .arsur.** no'u la'o gy. *Chester Arthur* gy.
# la **grovyr. klivlend.** no'u la'o gy. *Grover Cleveland* gy.
# la **bendjamen. xerisyn.** no'u la'o gy. *Benjamin Harrison* gy.
# la **grovyr. klivlend.** no'u la'o gy. *Grover Cleveland* gy.
# la **uiliam. mekenli.** no'u la'o gy. *William McKinley* gy.
# la **tiodor. rosyvelt.** no'u la'o gy. *Theodore Roosevelt* gy.
# la **.uiliam. taft.** no'u la'o gy. *William Taft* gy.
# la **.uydros. .uilsun.** no'u la'o gy. *Woodrow Wilson* gy.
# la **.uaren. harden.** no'u la'o gy. *Warren Harding* gy.
# la **kalven. kulidj.** no'u la'o gy. *Calvin Coolidge* gy.
# la **xyrbyrt. xuvyr.** no'u la'o gy. *Herbert Hoover* gy.
# la **franklen. rosyvelt.** no'u la'o gy. *Franklin Roosevelt* gy.
# la **xeris. trumen.** no'u la'o gy. *Harry Truman* gy.
# la **duait. .aizenhauyr.** no'u la'o gy. *Dwight Eisenhower* gy.
# la **djan. kenedi.** no'u la'o gy. *John Kennedy* gy.
# la **lindyn. djansen.** no'u la'o gy. *Lyndon Johnson* gy.
# la **ritcyrd. niksyn.** no'u la'o gy. *Richard Nixon* gy.
# la **djeryld. foyrd.** no'u la'o gy. *Gerald Ford* gy.
# la **djimis. kartyr.** no'u la'o gy. *Jimmy Carter* gy.
# la **[[RANyld.REIgen]]** no'u la'o gy. *Ronald Reagan* gy.
# la **[[djorj. xyrbyrt. ualker. buc]].** no'u la'o gy. *George H. W. Bush* gy.
# la **[[bil.klenton.]]** no'u la'o gy. *Bill Clinton* gy.
# la **[[djordj. ualker. buc|djorj. ualker. buc.]]** no'u la'o gy. *George W. Bush* gy.
# la **[[byRAK.obamas.]]** no'u la'o gy. *Barack Obama* gy.
# la **[[danyld.trymp]].** no'u la'o gy. *Donald Trump* gy.
dansu

**dansu** cu remna muvda tepi'o le cusku tadji .a le jikca .a le pruxi .a le tigni gi'e skicu le nalvoksa cusku fi'o jbini le remna .a le danlu mu'a le bifce dansu .a le cinse dansu .i le dansu cu skicu le muvdu be le naldanlu be'o .e su'o le morna zgike .i le remna poi dansu cu selcmene le dansu gasnu .i le zbadansularcu cu larcu le zbasu dansu .i
xelso citri

## tcesau xelso

ni'o tcesau xelso citri le xelso ti'u le selpurci be le nu le latmo jenmi cu gunta le xelso

ni'o le xelso prenu cu klama le xesygu'e ra'i le berti fi'o nanca li ni'ureki'omoi
 
ni'o la .agymemnon. noi ke'a nolturni le xelso prenu cu cabna le cedra no'u la'o gy. Mycenaean Greece gy. ti'u le jbini ni'upaxanonomoi le nanca ce ni'upapanonomoi le nanca.

## cabna xelso
dotygu'e

ni'o le **dotygu'e** no'u la'o dotybau. Bundesrepublik Deutschland dotybau. zi'e goi ko'a gugde fi le midju ropno fi'o lamji le berti xamsi .e la danmark. .e le me la baltik. xamsi .e la polskas .e la tcek.ripyblik. .e la .osteraix. .e la gugdrxelvos. .e le fasygu'e .e la beldjem. .e la lEtsyburg .e la nederland

ni'o lo dotygu'e cu se rolka'itrusi'o gi'e vasru paxa le vipsi catni .i ko'a se xabju 82 ki'o ki'o prenu gi'e traji lo ni se xabju kei fo lo'i se rongunma

ni'o la berlin trutca ko'a


LocationGermany.svg|stuzi le dotygu'e
Flag of Germany.svg|lanci
Coat of Arms of Germany.svg|COA
fasygu'e

ni'o lo **fa** 

ni'o lo **fasygu'e** goi ko'a no'u la'o fy. *république française* fy. cu stici ropno gugde fi'o djacu lamji lo me la mijytu'a xamsi .e lo brito xamsi naxle .e lo berti xamsi .e lo me la rain. rirxe .e lo me la .atlantik. braxamsi .i le nu lo faspre cu skicu lo fasygu'e fo le xavmlatai kei selrinka le za'i tutra tarmi

ni'o lo fasygu'e cu gugde lamji la gugdrbelgi .e la letseberg .e le dotygu'e .e la elvet. .e lo bakygu'e .e la manakos. .e la .andoras. .e le sangu'e

ni'o la paris lo fasygu'e trutca gi'e raltca

ni'o ko'a cu rolka'itrusi'o fi'o ganzu pa le jorne catni .i ko'a cu mutce farvi gugde gi'e mumoi traji le ka rupnu ciste fo lo terdi gugde de'i lo 2005moi .i ko'a cu cusku le du'u ralju sidbo kei fo lo papri tugni no'u lu remna je gugde bo cmima flalu bo kakne gubni bo cusku li'u .i ko'a cu krasi cmima lo ropno jorne .e lo natmi jorne gi'e traji lo ka tutra fo lo ropno jorne .i ko'a cu cmima pa lo mu stodi natmi jorne snura catni .e pa lo bi gubni tugni ratni vlipa gugde

ni'o lo faspre cu selbangu lo fasybau
ctuske

ni'o le **ctuske** cu jikca saske le ctuca .e le cilre be le du'u steci djuno je krici je stati .i le ke catni bo zanru je lifri bo troci ke'e ctuca bo gasnu cu pilno le frica tadji je marji le farvi be le ctuca platu .i so'i le karni je ctuka cu vreji le selsaske be fa le ctuske .i
remske

ni'o le **remske** cu saske le remna .i le remske cu mulno ki'u le du'u ry srana le si'o ro da remna kei .e le du'u le remske cu srana le si'o ro da jinzi remna .i

ni'o le di'e remske pagbu liste .i

* ni'o jmive remske 
* ni'o kulnu remske
* ni'o bangu remske
* ni'o stali remske
menske

ni'o le **menske** cu saske le menli .e le tarti .i le menske cu saske le remna gi'e vitci saske le danlu .i le menske cu menske zukte le du'u menske mikce le remna le menli nabmi .e le lifri nabmi .i
flalu

ni'o le **flalu** cu selcmima tarti javni le sarcu ja fanta ja kakne be le steci ckini be le jbini prenu je girzu be'o be'o tefi'e le sabji tadji telacri be fe le dunli pajni .e le sabji sfasa .i

ni'o le flalu cu se catni le flalu briju noi le pajni gasnu cu tirna le darlu be le jbini girzu be'o gi'e pilno le selcmima javni le nu se jalge le pairnu'i .i
ka'oske

ni'o le **ka'oske** cu selpliske le remna je danlu kanro .i le tadni je troci bo facki je djuno kanro .e le djuno pilno be fi le zebna kanro .e le vimcu bilma .e le remna je danlu tarti bo jimpe cu pagbu ka'oske .i le troci facki cu pilno le curve saske be fa le mivyske . e le xumske .e le termu'eske .e le jikca saske .i
purdi

ni'o le **purdi** cu larcu le rinka spati banro tezu'e le finti be le melbi vanbi .i le zdani purdi cu cafne fasnu tu'i le stuzi no'u le purdi .i le purdi cu fadni stuzi le dertu sefta tu'i le jibni be le zdani ku gi'e rirci stuzi le zdani drudi .a le nenri dinju ke barda je kalri canlu ke'e .a le balni .a le canko tanxe .a le bartu je lamji zdani sefta .i
keinritli

**keinritli** cu larcu tigni be le lisri pi'o le bacru .e le xadni muvdu .e le dansu .e le sance  .i le keinritli cu se mupli tarmi le zgike keinritli .a le dansu keinritli .a le nalsance keinritli .a le ponjo keinritli .a le xindo keinritli .a le jungo keinritli  .a le xajmi je sampu keinritli  .i
sangu'e

ni'o la **sangu'e** goi ko'a zi'e no'u lu *spano nolseltru* no'u la'o sy. *Reino de España* sy. cu gugde fi le nanstici rontu'a fi'o lamji le xamsi pe la .atlantik ku .e le potygu'e .e le fasygu'e .e la .andoras. .e la morokos. .e le xamsi pe la mediteranian. .e le jarki xamsi pe la xibraltar no'u la djebrylter. .i le sangu'e cu traji barda le gugde pe la .iberias. .i

ni'o le ralju catni tcadu cu nenri sangu'e la madrid. .i

ni'o le sanbau cu bangu le sanpre .i

* Commons
cagyske

ni'o le **cagyske** cu pruce le pu'u cupra le cidja .e le danlu cidja .e
le drata djica cupra kei ta'i le pu'u banro le steci spati .e le
nalcilce danlu rirni .i 

ni'o so'e le prenu pe la terdi cu cagyskegau .i

## nalsteci

ni'o le cagyske cu cafne cmene le renvi cagyske noi cupra rau le cidja fi'o te sabji le cagyskegau

## e'u tcidu
* cange
kulnu

ni'o zu'u simxu fa lo'i remna fe lo ka frica kei .i zu'u nai fa ro se ke remna cecmu cu simxu fe lo ka simsa fi mu'a su'o ka tarti ku ja su'o ka jinvi ku kei .i ca'e fa lei te simsa cu **kulnu** fe le cecmu

ni'o mu'a srana fe le kulnu fa lei larcu je lei se finti je lei cidja je le bangu

ni'o ki'u lo du'u fa ro remna cu ctuca ka'e kei cu stidi fi so'a le citno fe so'i le kulnu fa lei rirni ja tolci'o .i ja'o ca ku dunda pe'a fi rau le citno ki'u ra'u tu'a le zdani ja tu'a le se ckule fe le kulnu

ni'o tadni fe lei kulnu fa lo remskepre
selpliske

ni'o le **selpliske** cu satci saske le nu le rarna saske djuno cu selpilno fi le zasti nabmi 

ni'o le ckule tadni pagbu cu vasru le cagyske .e le jdini cuntu  .e le platu selfinti .e le ctuske .e le mi'arlarcu .e le kufra tadni .e le lanzu saske .e le tricu saske .e le ka'oske .e le karni finti tadni .e le ganra cusku .e le flalu .e le cukta bo dinju je djuno saske .e le bilni saske .e le gubni cuntu .e le cecmu selfu .i la gotfrid.libnez cu pamoi zbasu sidbo gi'e bapli troci le nu jikca zbasu bo tugni le nu pilno .i le selpliske cu frica le curve saske
dijyselpla

ni'o le **dijyselpla** cu larcu je saske le nu le dinju cu platu selfinti .i le ganra smuni cu vasru le mulno dinju vanbi platu fi'o jbini le galtu senta be le tcadu platu .e le midju tcadu platu selfinti .e le tumla dijyselpla be'o ce cmalu senta be le nilce .i le di'upla selfinti cu pensi le kakne je jdima pe le dinju zbasu gi'e pensi le dinju pilno mukti .e le dinju melbi .i
rarske

ni'o le **rarske** cu krinu tadni le terdjuno dacti ta'i le javni ja rarfla rarna cnici seba'i le cevni zukte .i le munje cu mapli le dacti .i

ni'o zo rarske cu tcita le saske le saske tadji pagbu tadni seba'i le rarna pensi tadni .a le jikca saske sepi'o le saske tadji fi'o frica le drata dacti

ni'o le rarske cu jicmu le selpliske .i le rarske .e le selpliske cu frica le jikca saske .a le remna tadni .a le cevni tadni .a le larcu .i le cmaci .e le lakne saske .e le samske cu na rarske gi'e sabji le pilno .e le jicmu tadji pi'o le rarske .i
saske

ni'o le **saske** cu ciste le nu le cpacu djuno cu jicmu le troci je zgana .e le cipra .u le nalrarna zasti mu'i le jetnu facki .i le rarna velciksi noi le smadi cu balvi xusra cu sampu gradu .i le saske cu ganzu djuno fi'o lebna le nalsnuti facki .i
dicmakseldi'e

ni'o le **dicmakseldi'e** cu boxna litru le canlu le dikca pagbu .e le maksi pagbu .i le pagbu cu slilu fi'o kurfa le dicka ce le maksi ce le litru farna .i

ni'o le dicmakseldi'e cu cafne cmene le dikca maksi boxna .i
mari'an.re'iefskis

ni'o la **mari'AN.adam.re'iefskis.** (Marian Adam Rejewski) cu ckini be la polynd. cmaci je ke
mifra porpi ke'e jibri .i la re'iefskis. de'i 1932moi cu mifra porpi le
pe la .inegmas. minje noi ke'a ralju mifra minji pi'o le dotygu'e .i le nu
la re'iefskis. .e le pe ri jibri ckini cu snada cu rinka le nu le
brito cu tcidu kakne le mifra be fa la .inegmas. notci fi'o cabna le remoi terdi jamna 
.ije le mipri djuno noi la yltras. mipri cmene cu lebna to cmene ki'u le traji
mipri sarcu zukte toi fi'o sidju le pagbu krinu fi'o fasnu le nu la
natsis toljinga .i

ni'o le nu tadni cmaci tu'i le ckule no'u la'o py. Poznan University
py. cu cabna le nu la re'iefskis. jundi le mipri mifra tadni bo fasnu
bo cilre be fo le pe le ckini be la polynd. jenmi jatna sidju ku mifra briju
noi la re'iefskis. jorne de'i li pasocire .i
rukygu'e

ni'o lo **rukygu'e** goi ko'a zi'e no'u lu *rusko gumgu'e* li'u no'u la'o ry Российская Федерация ry cu pamoi traji barda gugde gi'e lamji la norueg. .e la finland. .e la lytyv. .e la .estis. .e la lietuvos. .e la
belrus. .e la polskas. .e lo vurgu'e .e la kartvelos. .e la .azerbaijan. .e la kazax. .e lo jugygu'e .e la mongol. .e la bertikor. .i ry jibni la kadnygu'e .e lo mergu'e .e lo pongu'e .e la .armin. fi'o ragve le xamsi .i le rukygu'e cu ponse pa le re daplu pe la dei'omid. gi'e xusra ponse le daplu pe la kunacir. 

ni'o la moskovas ko'a trutca gi' raltca

## rusko tcadu
* krasnodar
* moskovas
* novosibirsk
* sankt. peterburg


Московский Кремль №5.JPG|
Sputnik asm.jpg|
Саблинский хребет.jpg|
Spb 06-2017 img01 Spit of Vasilievsky Island.jpg|
Оперный театр4.jpg|


## Links
* Sights of Russia
nimre

ni'o **nimre** ci frejutsi .e so'i ginxrejutsi .i loi nimre be le frejutsi cu du lo branimre joi lo mandarino joi lo ponsilo .i lo pelnimre .e lo pampelmuso .e lo najnimre .e lo bergamota cu rarna gi'a rutni ginxre nimre .i ro nimre cu spatnrutace la'o ly. Citrus .ly .i lo gamguata cu tunba lo nimre

ni'o lo nimre tricu cu mitre li 5 bi'i 15 lo ni galcla .i lo grute cu centre li 7 to pelnimre toi bi'i 30 to branimre toi gi'e se pagbu lo sparu'i barpilka .e lo blabi nerpilka .e ji'i 8 bi'i ji'i 16 jgapa'o
preske

ni'o le **preske** cu girzu ckule bo tadni pagbu tepi'o tadni le remna jinzi terdi bo jikca .i le preske cu frica le larcu .e le remna tadni le ka le saske cu vajni pilno le saske tadji gi'e jdari manri datni fi'o tadni le remna fi'o vasru le namcu bo skicu je ckaji bo skicu tadji .i
ratni

ni'o du'o le xumske .e le termu'eske lo **ratni** cu traji lo ka cmalu spisa sekai lo ralte be lo xumi jinzi

ni'o so'a lo ratni cu vasru ci le klesi be fi lo ka ratni kantu fi'o jitro le barti ckaji .i di'e cu ratni kantu liste .i

* lo dutydikca kantu cu ponse lo dukti klodikca gi'e traji lo kamselgrake le mleca lo ratni kantu
* lo mardikca kantu cu ponse lo manri klodikca gi'e seljunta ji'i 1836 lo dutydikca kantu seljunta
* lo nuldikca kantu cu ponse no lo klodikca gi'e seljunta ji'i 1838 lo dutydikca kantu seljunta

ni'o lo mardikca je nuldikca kantu cu midju ratni kantu gi'e selvasru lo denmi je tilju ratni midju
.i ro lo dutydikca cu barda dilnu loi dutydikca fi'o selsruri lo ratni midju

ni'o lo ratni cu frica fi lo ka ratni kantu klani .i lo ka mardikca kantu klani cu ralju steci lo selratni .i lo simsa ke mardikca kantu klani cu cenba lo ka nuldikca kantu klani fo lo stodi klani mardicka bo kantu
kerlo

ni'o lo **kerlo** cu rango le zgana je ganse sance boxna .i ro le danlu cu nalsimsa fi le ka lo kerlo stuzi cu nenri lo xadni .i lo me la kortis. rango noi ke'a cu nenri xadni kerlo cu tirna rango .i

## mabru kerlo
ni'o ro mabru kerlo cu vasru ci bongu no'u lo mrubo'u ku ce'o lo kerzbebo'u ku ce'o lo kercupybo'u .i lo mrubo'u .e lo kerzbebo'u cu tarbyfavmapti lo xedja bongu be fi lo drata bogda'u .i lo bongu cimei cu matri'a lo vacri nilzunti lo litki nilzunti .i lo sluji cu stika lo nilzunti vau lo cladu sance

## nalmabru tirna rango

ni'o lo jukni tuple kerfa cu sance ganse

ni'o lo respa kerlo cu vasru re lo bongu no'u la'o gy. columella gy.
polskas

ni'o la **polskas** (to te cmene bau lo po'olska zoi bangrpolska *Polska* bangrpolska toi) goi ko'a zi'e lu *polskas. zei gubyseltru* li'u no'u la'o  bangrpolska *Rzeczpospolita Polska* bangrpolska cu gugde le midju rontu'a du'a le dotygu'e be'a la tcesk.zei gubyseltru. .e la slovensk. vu'a le vurgu'e .e la belrus. ne'u le me la baltik. xamsi ku .e la lietuvas. .e le rukygu'e

ni'o la varcavas ko'a trutca gi'e raltca

ni'o piso'a le pe ko'a tutra cu dizlo je pinta tumla ne'i le berti ropno pinta bo tumla .ije ku'i pisu'o le tutra pe ko'a cu cmana me'e la sudetes .e la karpyti'ans. gi'e lalxu fi'o terkancu li socinono 

## prenu datni
ni'o piso'a le prenu pe ko'a cu veljbena gi'e se lijda lo la'orxi'o gi'e se bangu lo bangrpolsko .i pisu'o le prenu pe ko'a cu natmi je selbangu le dotpre .e le vurpre .e la letuani'as. .e la belrus e le xebypre

## citri
ni'o ko'a cu natmi cfari de'i le 9moi na'acto .i py. snada le traji catni de'i le 15moi na'acto .i la sueden. gunta py. le midju 16moi na'acto .i py. cu binxo ruble le ka le roltrusi'o de'i 17moi na'acto ja'enai py. cu binxo tsali le ka le rolka'itrusi'o de'i 1791moi .i le nu fendi ko'a kei balvi la napoleon .i ko'a cu zifre fi'o jbini lu'i le pamoi terdi nunjamna ce remoi terdi nunjamna .i le du'u ko'a selfu le rukygu'e balvi le remoi terdi nunjamna .i ku'i py. binxo le zifre natmi de'i 1989moi
1812moi nanca bancu zgike sidbo selfinti

ni'o le **1812moi bancu zgike sidbo selfinti** cu barda girzu zgike selfinti la pioter.elietc.tceikovski. fi le nu fliba fraso gunta le rukygu'e kei .e le nu selbalvi le pe la napoleon. banli jenmi no'u la'o gy. Grand Armee gy. cu sevzi daspo cliva .i le fasnu cu tcita le 1812moi le ralju binxo fasnu pe le me la napoleon nunjamna .i le selfinti cu ganra slabu fi le bolci danti cecla xarci renro je jelcfa bo porsi noi ke'a vitci tigni fi le bartu salci pi'o le fatci ke bolci danti cecla xarci .i le selfinti cu na citri ckini le nu 1812moi jamna fa le mergu'e le gligu'e .i ku'i sy kansa be le mergu'e natmi zgike be'o tigni

ni'o le bancu zgike sidbo selfinti cu cfari tigni fi la'o gy. Cathedral of Christ the Saviour gy. pe la mosKUAS. de'i 20 pi'e 8 pi'e 1882

## sucta velciksi

ni'o lo 1812moi bancu zgike sidbo selfinti cu cfari selpagbu le junri tonga be fi le rusko xriso bo stuzi zgike fi'o krinu selmorji le du'u flalu xusra le du'u jamna kei fi'o bacru selzvati le rusko xriso ritli fasnu
1882moi

## fasnu
ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 1882moi

* pioter.elietc.tceikovski. finti le 1812moi bancu zgike sidbo selfinti

## jbena

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le jbena fasnu de'i lo 1882moi

* de'i lo 19moi lanma'i bo djedi la'o gy. Charles Darwin gy. noi ke'a cu brito rarna je jmive skegau cu mrobi'o to mrobi'o de'i lo 1809moi toi .i
1812moi

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i **1812moi** .i

* cfari le 1812moi jamna fa le mergu'e le gligu'e .i
* le nu fliba fraso gunta le rukygu'e
1946moi

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i **1946moi** .i

* la .ini'ak. noi le pamoi tolsteci skami cu seljarco tu'i la'o gy. University of Pennsylvania gy. de'i li 14 pi'e 2 .i
* le nu le pavo mitre barda bo xamsi bo boxna cu janli la xilos.xa'ua'is. de'i li 1 pi'e 4 .ije 173 le prenu cu morsi .i
* le nu le tumla sutra carna brife cu janli le pe la ditroit. rirxe de'i 17 pi'e 6 .ije paze le prenu cu morsi .i
* la djordj.ualkr.buc. jbena fi li 6 pi'e 7 .i
* la bil.klenton. jbena fi li 19 pi'e 8
daplu

le **daplu** cu tumla to da'a braplu toi fi'o sruri le xamsi .a le lalxu .a le rirxe .i li ci cu ralju klesi le daplu le ka selcmene le braplu daplu .e le rirxe daplu .e le terdi spoja daplu .i le remna cu zbasu le rutni daplu .i le girzu ckini daplu cu selcmene le plugri .i
nazbi

ni'o du'o le xadypauske le **nazbi** cu xadni pagbu le rixskoda'u fi'o vasru le re zbike'a tepi'o le du'u le vacri mo'izo'i curmi gi'e mo'ize'o curmi tepi'o vasxu

## terpilno

### mabru

ni'o so'e mabru zo'u lo nazbi cu vasru le zbikre noi se pilno fi lo nu kavbu lo vacri litru spisa gi'e fanta lo nu sy snada muvdu le fepri .i nenri je trixe le nazbi fa le sumne senta .e le nazbi bo bongu vacri kevna .i trixe le nazbi barda je vacri kevna fa lo farngi .i ne'i le remna le nazbi cu stuzi le midju flira .i ne'i so'e le drata mabru lo galtu fanmo flira bo jipno cu stuzi ny. .i lo nazbi be lo balfipmabru cu galtu lo stedu .i lo nazbi be so'e mabru cu mirsezmi'u .iku'i lo zbike'a be lo balfipmabru cu ficysi'u lo pluta bene'i lo stedu
2000moi

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i **2000moi**

* le merpre cu cuxna la djordj.ualkr.buc. fi'o jibri le merja'a
1992 like a 1996 one suit on
bil. klinton

ni'o la **bil.klenton.** no'u la'o gy. *William Jefferson "Bill" Clinton* .gy. to jbena fi li 19 pi'e 8 pi'e 1946 toi voremoi merja'a .i by selfu la .arkansaus. lo nu munomoi gubja'a
me la napoleon nunjamna

ni'o le **me la napoleon nunjamna** goi ko'a cu nunjamna porsi ca'o le nu la napoleon turni le fasygu'e  .i ko'a cu ralju binxo lo ropno jenmi je cecla .e lo bilni ciste gi'e traji lo ka barda fo lo purci nunjamna ki'u lo cabna barda be le ka klani prenu be'o bapli bilni seftu .i lo fasygu'e cu sutra zenba le ka bilni vlipa zu'u lo du'u lo fraso jenmi cu snada gunta so'e lo rontu'a kei gi'e sutra vlipa daspo seki'u lo daspo gunta be lo rukygu'e .ije lo pe la napoleon. sornatmi bilni traji turni cu cirko turni jitro
bolci danti cecla xarci

ni'o lo **bolci danti cecla xarci** cu tubnu tarmi xarci tepi'o le nu cecla le bolci danti .i
xy cu fadni le ka barda .i clira bolci danti cecla xarci cu tisna le bolci danti fi'o velklama le jipno be le tubnu .i
1812moi nanca jamna

ni'o lo nu lo mergu'e cu jamna lo gligu'e co'a lo 1812moi co'u 1815moi cu selcmene lo **1812moi jamna** tu'i lo bemro tumla .e lo vrici xamsi .i du'o pisu'o lo citri cukta le jamna cu selcmene lu jamna co'a lo 1812moi co'u lo 1814moi li'u mu'i le detri le nu panpi ciska tugni kei tepi'o le jamna fanmo

## jamna krasi

ni'o lo nu jamna cu jalge le za'i toltugni fi le merko sevzi turni gi'e merko prenu djica le nu tutra je prenu bo klani preja le pe le brito ku kadno tutra ta'i le jamna

## jamna citri

### xamsi zukte

ni'o le brito cu terdi ralju bloti bo bilni

### banli bo lalxu je kadno bo korbi zukte

### merko selzbani zukte

### snanu merko zukte

### jamna fanmo

## jalge
1815moi

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i **1815moi** .i

*de'i li bi pi'e pa le nu gunta la nu'orlins. cu fanmo le 1812moi jamna
mi'irlarcu

ni'o lo **mi'irlarcu** cu saske je cabra djuno selzukte tepi'o le du'u facki vimcu le remna nabmi .i lo mi'irlarcu gasnu cu pilno le menli selfinti .e le jdice .e le pensi .e le lifri le selzukte le saske .e le cabra djuno .e lo cmaci .e le pilno lifri .i seljalge le zu'o selfinti je cupra je sazri ke pilno bo dacti ja pruce
1814moi

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i **1814moi** .i

* de'i li bi revo pi'e pare le pe la gent. panpi ciska tugni cu mulno le 1812moi jamna
vurgu'e

ni'o la **vurgu'e** goi ko'a zi'e no'u la'o .ubu Україна .ubu cu stuna ropno gugde du'a la polskas. .e la slovaki'as. .e la xyngaris. vu'ane'u lo rukygu'e du'ane'u la romanias .e la moldovas. be'a lo xekri xamsi .i la kyiv. cu ralju be loi vurgu'e tcadu be'o catni tcadu .i
xekri xamsi

ni'o la **xekri xamsi** cu ropno je xadzo xamsi fi'o selsruri le tumla .i la xekri xamsi cu lamji la turk. .e la bulgarias. .e la roMAni,as .e le vurgu'e .e le rukygu'e .e la sakartulos .i xy. jorne la marmaras.xas. noi jorne la tumlyselsru xamsi la dardaNEL. ku'o la bosporos gi'e jorne la .azov.xas. la kertc.jark .i ralju ke lamji be le xaskoi be'o fa la .istanbul .e la burgas .e la varnas .e la konstantas .e la .ualtas .e la odesas .e la sevastopol .e la kertc .e la novoroSISK .e la sotc .e la suxumis .e la potis .e la batumis e la trabzon .e la samsun

ni'o xamsi djacu flecu la bosporos. lo xekri xamsi .i tolsilna djacu flecu fi xy. lo sruri tumla .i la dunav. cu ralju rirxe fo xy .i xy. mitre li 2210 le ni conrai

## tedyske

ni'o le xekri xamsi cu traji bo barda je claxu bo kijno xamsi bo ciste ja'e le du'u le xekri xamsi cu banli condi le cnita le sefta gi'e denmi silna condi bo djacu .i le nu le tolsilna je silna djacu cu jicla cu jimte condi le cnita le sefta ku panono le mitre ku bi'o pamuno le mitre .i le djacu poi ke'a cnita le jicla senta to senta me'e lu sutra denmi bo binxo senta li'u toi ku'o cu jicla fi'o citsi le na'arki'o

## le pe la'o gy. Ryan-Pitman gy. banli flecu sidbo

## citri

## selsurla stuzi
kijno

ni'o lo **kijno** cu selratni li 8 li 15pi9994 fi'o la'o xy. O xy. gi'e remei ratni je causka gapci jabo tcemankubla litki

## ralju steci

ni'o ky. fi'o selcpana lo terdi ky. cu cafne xumske bo cripu sekai le fatri be le ratni

## gundi terpilno

## jmive terpilno

## citri

## terkunra

## teryratni

## kanro joi javni steci
sutra denmi bo binxo senta

ni'o le **sutra denmi bo binxo senta** cu senta le xamsi sekai le du'u le djacu denmi cu sutra binxo fi le condi ri'a le stika be le ka le djacu kelvo bo denmi
plini

ni'o lo **plini** goi ko'a cu barda dacti bo girzu le ka simxu jorne gi'e selplini lo solri gi'e nalsolri .i lo plini cu drata lo cmaplini ri'a lo ka ko'a cu barda ri .iku'i merli la'e go'i .i so'i drata tarci cu se plini

## nu farvi lo plini

ni'o lenu farvi lo plini cu kampu je ralju se ti'icki fo ledu'u le nalsolri je kensa gapci cu te farvi lo plini

## diklo solri bo ciste

ni'o di'e cu liste le bi diklo solri bo ciste plini du'o la'o gy. IAU gy.

# la merkurios
# la venus
# la terdi
# la mars
# la iupiter
# la saturn
# la uran
# la neptun

ko karbi lo cmaplini
barda tarci bo girzu

ni'o lo **barda tarci bo girzu** cu tarci girzu le ka kampu velfarlu kei lo tarci .e lo jbini tarci gapci je pulce .e lo dikca ratni gapci .e lo cumki manku marji
spati

lo **spati** goi ko'a cu jmive gi'e drata lo danlu .e lo mledi .e lo jurme .i de'i li 2004 boi 287ki'o655 lo frejutsi be le baljutsi poi la'o ly. Plantae .ly. cmene ke'a cu selfacki gi'e selskicu .i piso'a lo spati cu zbasu lo sakta noi vo'a nitcu ke'a lonu jmive ku'o .e lo kijno lo djacu joi tabrelkijno sepi'o lo gusni befi le solri

ni'o ko'a cu vajni lonu jmive kei lonu vo'a zbasu lo kijno noi lo danlu cu vasxu ke'a ku'o gi'e cidja lo danlu gi'e lumci lo vacri .i lo mudri cu terzba lo dinju .e lo nilce .e lo pelji gi'e selfagri .i piso'i loi remna cu punji ko'a lo purdi .a lo kumfa mu'i lenu vo'e melbi vo'a
dotybau

ni'o lo **dotybau** goi ko'a no'u la'o dy. Deutsch dy. bangu jutsi lo stici girzu lo dotco lo xinjoiro'o bangu .i ko'a to ko'a simsa be lo glico ja fraso bangu toi noi selrirni bangu 120ki'oki'o lo prenu ne cibi lo gugde cu selgugde bangu lo dotygu'e .e la .osteraix. .e la .elvet.

ni'o lo dotybau cu pamoi ciska terfanva je velfanva .i ji'a ko'a cmima le'i ci traji kampu cilre bangu .e le'i pano traji kampu tavla bangu du'o la'o gy. Guinness Book of Records gy.

## tutske fatri

ni'o le nu ko'a ralju veltavla cu se stuzi lo dotygu'e .e la .Osteraix. .e la lIxtynctain .e la lEtsyburg .e pixaze la .elvet .e pixaze le snanu me la teirol. vipsi jecta bo me la .italian me'u .e la stici vipsi jecta me la beldjem me'u .e su'o le korbi cmalu bo tcadu snanu bo me la .iulan. vipsi jecta no'u la'o dy. Nordschleswig dy. pe la danmark.

## citri

ni'o le dotybau citri cu selcfari le nu galtu dotybau voksa binxo ca le nu kulnu muvdu cedra kei ja'e lo nu lo snanu dotybau frica cu sepli lo kampu stici dotybau frica

## klesi je ckini bangu

ni'o ko'a bangu jutsi lo stici girzu lo dotco lo xindo ropno bangu lanzu

## cenba cmima dotybau

### dotybau cenba

ni'o lo dotybau cu cenba fi le mutce fi'o kansa le nu ko'a ce le lamji cenba bo bangu cu simxu le nu lo se bangu cu bangu jimpe

## gerna

### dacti valsi selgalfi

ni'o le dotybau dacti bo valsi cu selgalfi

* le vo gerna terpilno klesi .e
* le ci cinse valsi klesi .e
* le re namcu klesi .e
* le vo valsi terpilno klesi

## ciska ciste

## voksa ciste

## kampu krasi kansa glico bangu

## dotybau cusku mupli

## drata bangu cmene le dotybau

## drata skucripu

## bartu skucripu
selratni

ni'o lo **selratni** cu xukmi marji sekai le du'u tolcumki bo fendi ja galfi be fi le drata marji bei fa le selxukmi tadji . i le traji cmalu pagbu xukmi marji cu ratni .i lo selratni cu xukmi marji klesi fi'o vasru simxu le klani mardikca spisa

## e'u tcidu
* dikni selratni cartu
xasyske

ni'o lo **xasyske** cu saske le seltadni terdi xamsi .i le xasyske tadni cu cilre je djuno fi le terdi sefta bo pagbu muvdu .e le xamsi flecu .e le xamsi jutsi .i le pu'u tadni le vrici terdjuno cu selsarcu le terdjuno lo mivyske .e lo xumske .e lo rokske .e lo timske .e lo termu'eske
cintylarcu

ni'o lo **cintylarcu** cu larcu le cinta punji be fi le sefta fi'o vasru le papri .a le bukpu cpana greku .a le bitmu .i le larcu cinta pilno cu pluja le terpixra .e le pixra pagbu platu .e le selstidi je cusku be fo le pixra .i le cintypu'i cu pilno cpana le tapla .o karbi le remna xadni .i le du'u le remna cu cusku pilno le cinta cu xaroi zmadu le du'u le remna cu cusku pilno le ciska kei le temci
FAC Chioggia
vasxu

ni'o le pu'u **vasxu** cu bevri le kijno le xadni le vacri le fepri .e le risna gi'e bevri le tabno jorne relkijno le vacri le xadni .i le kijno cu sarcu so'u le seltsiju tepi'o le xaksu nejni ta'i nejni ricfu xukmi

## vasxu jitro

ni'o le puvyvax cu xadni pruce sekai le sanji je tolsanji jitro .i sanji jitro vasxu cu kampu le prenu poi menli jundi .i le vasxu cu selpilno fi le zgica'apli .i le pu'u cmila cu le rapli sutra vasxu
pipno

ni'o lo **pipno** noi kampu selpilno le stici zgike cu zgitci .i

ni'o lo pipno cu cupra le sance le darxi be fi le ranti bukpu gacri mruli be'o gasta cilta .i le sance desku cu selbenji fi le sance tanbo fu le cilta sarji

ni'o
baltik. xamsi

ni'o lo me la **baltik.xamsi** goi ko'a cu berti ropno sojyselsruri xamsi fi'o lamji lo me la skandenaivi,an. jarki tumla .e lo ralju ropno tumla .e lo me la deinec. daplu .i flecu ko'a la katigat. goi ko'e fi'o velpluta la .uresynd. .e lo banli karli .e lo cmalu karli .i la skagerak. cu pluta lo berti xamsi ko'e .i fe ko'a cu lasna lo blabi xamsi fa lo blabi xamsi naxle gi'e lasna lo berti xamsi fa lo me la kil. naxle
remna xadyske

ni'o lo **remna xadyske** goi ko'a cu saske le remna xadni .i ko'a cu tadni le stura je ciste remna bo xadni

ni'o pixra lo bartu remna bo xadni
* .i li 1 tcita lo stedu
* .i li 2 tcita lo flira
* .i li 3 tcita lo cnebo
* .i li 4 tcita lo janco
* .i li 5 tcita lo cutne
* .i li 6 tcita lo befsfeke'a
* .i li 7 tcita lo betfu
* .i li 8 tcita lo plibu
* .i li 9 tcita lo pinji
* .i li 10 tcita lo galtu'e
* .i li 11 tcita lo cidni
* .i li 12 tcita lo tuple
* .i li 14 tcita lo jamfu
* .i li 15 tcita lo birka
* .i li 16 tcita lo bircidni
* .i li 17 tcita lo galbirka
* .i li 18 tcita lo xanterjo'e
* .i li 19 tcita lo xance
rirxe

ni'o lo **rirxe** cu barda je rarna ke djacu flecu .i na'o ku lo rirxe cu se krasi lo lalxu .a lo jinto .a lo gunma be lo zasni cmari'e gi'e flecu lo tumla lo xamsi .a lo lalxu .a lo drata poi rirxe

ni'o lo remna cu pilno lo rirxe fi mu'a lo nu cpacu lo djacu .a lo cidja kei .a lo nu klama .a lo nu cupra lo dikca kei .a lo nu fesli'a lo festi kei .a lo nu lumse'i
banli vlile carna xamsi brife de'i 1780moi nanca

ni'o lo **banli vlile carna xamsi brife de'i le 1780moi** cu me la .atlantik. sopcatra vlile carna xamsi brife goi ko'a du'o lo citri vreji .i ji'i 22ki'o le remna morsi cu cabna lo nu le brife cu litru la martenik. ce la seint.iusteicys. ce la barbeidos. .i ki'o le remna morsi cu fasnu fi'o zvati le xamsi sefta .i

## brife fasnu

ni'o lo nu ko'a pevdarxi la karebi,an. cu cabna lo nu merko jecta vlile binxo fasnu .ije ko'a pevdarxi lo'i brito je fraso bilni bloti girzu noi ke'a simxu lo damba be fi le jitro be ky .i gy poi ke'a seljatna le me la djordj.rodnis. brito bloti jatna noi ke'a falnu klama la nu,iork. lo me la .endis. stici cu preja je selxrani ri'a lo brife fasnu .i le nu selklama cu cabna le nu le me la rodins. bloti jatna cu facki le du'u bi le pare jamna bloti poi ry pu cliva ke'a cu mulno seldaspo gi'e sopybende djacu bo morsi .i

ni'o le brito facki noi ke'a krati tepi'o le za'i daspo cu skicu le du'u le brife fasnu cu stali jibni la barbeidos. ru'i re le djedi .i lo za'i le daspo cu traji xlali cu krinu le nu le facki cu pensi le du'u le terdi desku fasnu cu kansa le brife fasnu .i lo daplu cu sojmulno selmarxa .i so'o pareroi le finpe kalte bloti cu fliba le nu xruti fo le kalte klama .i so'o le lanzu poi ke'a xabju le daplu cu cirko le lanzu cmima ri'a le brife fasnu .i

## steci fatci

ni'o le pe le 1780moi ku me la atlantik. vlile carna xamsi brife citsi cu cizra le ka le citsi cu vasru ci le brife fasnu poi ke'a rinka su'o ki'o le remna morsi .ije ro le ci fasnu cu cabna le 10moi masti .i

ni'o le du'u le solri barna klani cu snada le traji galtu cu cabna le 1780moi .i

ni'o le drata me la atlantik. brife fasnu cu rinka barda klani remna morsi fi'o vasru le me la metc. vlile carna xamsi brife .e le me la gaulveston. vlile carna xamsi brife de'i le 1900moi .i ku'i le me la katrinas. vlile carna xamsi brife cu catra me'i le reki'o  remna .i

## drata skucripu

* liste le ralju midju terdi carna brife
* liste le me la atlantik. vlile carna xamsi brife

## bartu skucripu
timske

ni'o lo **timske** cu saske lo vacri fi'o pevyterlenjo lo tcima pruce je balvi bo xusra .i timske fasnu cu kakne selzgana lo tcima fasnu noi ke'a selciksi lo timske .i
1780moi

ni'o lo **1780moi** cu kampu nanca fi'o selkrasi lo xavdei .i

## fasnu

ni'o di'e cu liste ro le fasnu de'i lo 1780moi .i

* de'i lo 16moi pi'e kanbyma'i le nu le gunka no'u la'o gy. Cape St. Vincent gy. lo merko vlile turni binxo .i
* de'i lo 10moi pi'e ci'urma'i lo banli vlile carna xamsi brife de'i 1780moi .i

## jbena

* de'i lo 29moi pi'e lanma'i lo fraso finti no'u la tcarls.nodi,ais. to morsi de'i lo 1844moi toi .i
* de'i lo 21moi pi'e bakma'i lo sidju remna no'u la .elezabet.frais. to morsi de'i lo 1845moi toi .i
* de'i lo 1moi pi'e matsi'uma'i lo pe la'o gy. Prussian gy. bilni platu finti no'u la karl.fon.klauzevits. to morsi de'i lo 1831moi toi .i
* de'i lo 29moi pi'e cinfyma'i lo fraso cintlarcu no'u la jin.augustei.domenik.ingres. to morsi de'i lo 1867moi toi .i
* de'i lo 26moi pi'e celma'i lo brito cmaci gasnu no'u la maris.fairfaks.somervel. to morsi de'i lo 1872moi toi .i

## morsi
* de'i lo 14 la remast lo brito jdice no'u la .uiliam.blakston. to jbena de'i lo 1723moi toi .i
atlantik. zei braxamsi

ni'o le **.atlantik. zei braxamsi** cu remoi barda xamsi lo terdi fi'o gacri ji'i pire le pe ri sefta .i lo xamsi cmene cu selkrasi lo xelso ranmi gi'e selsmuni le pe la .atlas. xamsi.

ni'o lo xamsi cu selcanlu le sy tarmi tansi gi'e selfendi fi le berti .e le snanu le midju terdi xamsi flecu tu'i lo bi julra'o be'a lo midju terdi .i selkorbi lo bemtu'a .e lo ketytu'a .e lo frikytu'a e .lo rontu'a
vlile carna xamsi brife

ni'o du'o le timske lo **vlile carna xamsi brife** cu brife fasnu ciste fi'o selvasru le ganlo zumcarna le ka bartu dizlo vacri danre kei ri'a le glare nejni fi'o selvimcu le djacu vacri poi ke'a klama gapru gi'e litki binxo fi'o terlebna le glare xamsi
solri barna

ni'o lo **solri barna** goi ko'a cu kuspe lo solri sefta to gusni bolci senta toi noi ke'a ckaji le ka le kelvo cu mleca le sruri le kelvo .e le nu le carmi zumymaksi cu rinka le nu le glare jicla cu rinju fi'o seljalge le lenku sefta kelvo zvati .i le nu ku'i le du'u ko'a cu daspo viska bo kakne carmi fi'o kelvo li ji'i vo ki'o cu selkarbi fi le sruri marji fi'o kelvo li ji'i mu ki'o ze kei cu krinu le nu ko'a cu klina selviska fi'o viska ckaji le ka manku barna .i ko'a sepli le sruri gusni bolci senta .ijo ko'a cu zmadu le muvdikca plipe le ka gusni carmi
cmana

ni'o lo **cmana** cu tumla tarmi fi'o ckaji le ka galtu gapru lo sruri terdi bo sefta kei fi'o seljimte lo tutra .i

ni'o pirevo lo terdi tumla sefta cu kamcmana .ije pipa lo prenu cu cmana xabju .i

## galtu

ni'o lo cmana galtu cu fadni cusku le ka lo galtu cu zmadu lo xamsi senta le ka mitre .i
braplu

datnyvei:Continentes.png|300px|right
poly 685 19 467 15 318 60 219 55 150 99 149 125 236 106 219 198 266 280 368 341 354 392 406 455 440 613 482 621 503 603 462 560 566 403 452 326 460 293 389 234 432 184 511 155 579 82 ketytu'a
poly 637 84 651 93 672 83 666 127 662 200 680 210 739 194 757 210 806 213 805 189 862 180 905 197 886 138 917 137 900 80 912 68 907 35 766 23 rontu'a
poly 1306 73 1032 47 953 25 910 52 916 74 905 84 918 135 891 140 908 200 865 181 808 190 808 217 882 313 972 261 1033 345 1030 303 1071 272 1089 301 1131 399 1246 420 1193 241 1254 211 zdotu'a
poly 46 264 67 265 75 288 53 280 Oceania
poly 1242 367 1248 420 1156 465 1155 531 1225 519 1255 574 1332 586 1398 553 1480 437 1417 329 1296 287 1252 332 sralygu'e
poly 677 209 626 270 626 311 665 353 724 350 743 440 776 529 806 530 850 477 885 490 944 465 933 391 890 436 862 404 896 357 913 318 884 322 832 231 736 198 frikytu'a
poly 272 720 533 663 593 720 695 685 873 671 1021 661 1215 695 1222 721 1144 752 345 752 ziptu'a
desc none

ni'o lo **braplu** cu barda ranji tumla

## smuni
ni'o lo tutske cu diklo kampu sidbo ja'e so'o le sidbo le si'o le steci tumla cu seltcita lo braplu .i

### models
ni'o so'o lo sidbo cu lasna lo ketco tumla lo bemro tumla .ije lo drata sidbo cu lasna lo xadzo tumla lo ropno tumla .a lo friko tumla
niu,IORK. zei tcadu

ni'o la **niu,IORK. zei tcadu** la'o zoi *New York City* zoi cu vipsi jecta ne'i lo berti stuna mergu'e .i le du'u so'u lo me la niu,IORK. prenu cu xabju le snanu jecta kei cu rinka lo nu fe lo jecta cu fendi le galtu jecta ku ce le cnita jecta

population 8,336,697 (2012)
merko jecta vlile binxo fasnu

ni'o lo merko jecta vlile binxo fasnu cu jecta vlile binxo fasnu fi'o mulno le za'i le brito nolraitru turni cu turni lo paci ragve xamsi jecta kei .e le nu finti le cabna mergu'e .i
cripu

ni'o lo **cripu** le kuspe be le jarki condi tumla .a le dargu .a le trene pluta .a le rirxe .a le djacu xadni .a le tolklina pluta cu dinju co stura .i le selfinti cu cumki zbasu galtu tepi'o le nu curmi drata litru

FAC Chioggia
karl. von. klausevits

ni'o la **karl.fon.klauzevits.** goi ko'a zi'e no'u la'o dy. *Carl Philipp Gottlieb von Clausewitz* dy. to jbena de'i li 1780 pi'e 7 pi'e 1 gi'e morsi de'i li 1831 pi'e 11 pi'e 16 toi me la prysyn. jenmi jatna gi'e bilni platu .i ko'a ca ralju misno ki'u le du'u ko'a ciska lo bilni platu cukta be bau lo dotco bei me'e zoi zoi. *Vom Krieg* .zoi
1831moi

lo **1831moi** cu kampu nanca fi'o selkrasi lo xavdei .i

## ni'oni'o fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 1831moi .i

* de'i lo 14moi pi'e jaurbeima'i lo nolraitru me la marues. pe la .uejus. fi'o kansa lo jenmi cu bilni cadzu klama lo tcadu me la tegreis. gi'e jinga je catra lo jamna jatna no'u la sabagades. ca le nu gunta fasnu tu'i la debre,abeis. .i
* de'i lo 20moi pi'e jaurbeima'i le nu gunta fasnu tu'i la grotcaus. cu krinu le nu le me la polynd. jenmi cu fendi le rukso jenmi .i

## ni'oni'o jbena

* de'i lo 7moi pi'e kanbyma'i la xainrex.fon.stifyn. cu dotco xelmrilu gunka bo girzu ganzu to morsi lo 1897moi toi .i
* de'i lo 26moi pi'e kanbyma'i la maris.meips.dodjyd. cu ciska gasnu to morsi lo 1907moi toi .i
* de'i lo 3moi pi'e fipma'i la djordj.pylman. cu merko ke minji finti je gundi bo zbasu to morsi lo 1897moi toi .i

## ni'oni'o morsi

* de'i lo 14moi pi'e juarbeima'i la vencentes.guereros. cu mexno tsali le ka stidi le nu traji binxo to jbena lo 1782moi toi .i
* de'i lo 16moi pi'e jukrskorpi'o masti la karl.fon.klauzevits. cu dotco bilni platu gasnu to jbena lo 1780moi toi
relma'i 14moi

ni'o **14 la remast**. cu 14moi djedi fi'o masti la remast. noi ke'a cu remoi masti .i 13 la remast. cu purlamdei .ije 15 la remast. cu bavlamdei

## fasnu

ni'o di'e liste le fasnu de'i lo 14moi jaurbeima'i bo djedi .i

* de'i lo 1831moi lo nolraitru me la marues. pe la .uejus. fi'o kansa lo jenmi cu bilni cadzu klama lo tcadu me la tegreis. gi'e jinga je catra lo jamna jatna no'u la sabagades. ca le nu gunta fasnu tu'i la debre,abeis. .i
* de'i lo 1919moi lenu la polskas. cu jamna lo sofygu'e cu cfari

## jbena

ni'o di'e liste le jbena fasnu de'i lo 14moi jaurbeima'i bo djedi .i

* de'i lo 1869moi la'o gy. Charles Wilson gy. noi ke'a cu skoto termu'eskegau cu jbena to mrobi'o de'i lo 1959moi toi

## mrobi'o

ni'o di'e liste le mrobi'o fasnu de'i lo 14moi jaurbeima'i bo djedi .i

* de'i lo 1831moi la vencentes.guereros. cu mexno tsali le ka stidi le nu traji binxo to jbena lo 1782moi toi
* de'i lo 1987moi la'o ry. Dmitri Borisovich Kavalevsky ry. noi ke'a cu rusko zgifi'igau cu mrobi'o to jbena filo 1904moi toi .i
tunka

ni'o lo **tunka** goi ko'a cu girzu ratni li reso fi'o sinxa la'o xy. Cu xy. .i ko'a cu frili tcena jinme sekai le ka mutce xamgu dikca frili bo muvdu gi'e selpli fi lo dinju marji .e lo dikca muvdu pluta .e lo mixre spisa

## ralju steci

ni'o ko'a cu xunre skari jinme fi'o barda le ka dikca je kelvo ke pagre bo curmi parbi kei lo curve jinme fi'o kelvo le kumfa to lo pa jinme poi ke'a zmadu ko'a cu rijno toi .i ko'a cu ralte lo steci skari ri'a le du'u ko'a minra lo xunre ja narja gusni gi'e cokcu lo drata skari fi'o nenri lo viska kuspe velboxna ri'a lo nejni cokcu kantu stura

## gundi terpilno

ni'o ko'a cu selpli le dicyca'a .e le stura mi'irlarcu .e le zdadai

## jmive terpilno

ni'o ko'a cu sarcu befeleza'i pluja spati ja danlu be'o jmive mivselratni

ni'o so'o le danlu cu pilno le tunka ratni le pu'u bevri le kijno ne'i le blanu ciblu

## xukmi ckaji

ni'o le kampu tunka kijytcini cu selcmi le mecysto tunka pamei kijytcini no'u la'o xy. Cu+ xy. .e le zmasto tunka remei kijytcini no'u la'o xy. Cu2+ xy. .ije le tunka cimei kijytcini .e le tunka vomei kijytcini cu rirci

ni'o le tunka tabjolkijno cu cafne jinsfe xukmi gi'e crino .i le tunka kijyjolsliri cu ledmroxa'i

ni'o le kijyjolreltunka .e le relkijyjoltunka cu tunka joi kijno xukmi

## citri

ni'o lo tcesau misro prenu cu facki ledu'u jmina le cmalai tinci le tunka leza'i le jalge jinme noi ke'a cu ransu cu zmadu le cuvytunka fileka frili le montisna .i lo tcesau xespre cu selsau lo lastu noi ke'a cu jimxre lo tunka .e lo zinki

## terkunra

ni'o le rartunka cu cmima le rarfau jinme cau le selratyjmina .iji'a ko'a cu faurfa'i nenri la .malykait. .a la .azurait. .a la .tcalkopairait. .a la .bornait. .a la .kovelrait. .a la kuprait.

ni'o ralju ke tunka selkunra pruce selgu'e la .tcelis. .e le mergu'e .e le bidgu'e .e le sralogu'e .e la .perus. .e le rukygu'e .e le kadnogu'e .e le jugygu'e .e la .polskas. .e la .kazaksten. .e la mexygu'e

## teryratni

ni'o le rarna tunka cu selcmima re le stodi teryratni no'u la'o xy. 63Cu xy. .e la'o xy. 65Cu xy. .ijeku'i reze le tolstodi teryratni cu zasti

## kanro joi javni steci

ni'o ro da poi tunka xukmi cu sruma vindu .imu'a li cino cu selgra le tunka sliri joi vomeikijno fi'o kakne le re'armrobi'o .i 1pi5 bi'i 2pi0 le milgra cu fadni le ka stidi snura tunka likdenmi ne'i le pixyjau .i lo tunka cu ka'erjimte le me la'o gy. dihydrophil hydratase gy. lanbi xumfra bixsutgau noi ke'a cu sidju pruce le cibla selci pagbu

ni'o le tunka cu simsa le .arseniko vidfau le vidfau ka bilma le selratni befva'u je vrusi .e le tolji'i .e le toltro xadmu'u .e le gasyfli
tirse

ni'o lo **tirse** goi ko'a cu girzu ratni lo paxa fi'o sinxa la'o xy. Fe xy. .i ko'a cmima lo bi selratni girzu .e lo vo pinta cartu .i ko'a cu misno sekai le du'u ko'a cu mulno selratni cupra le pu'e solri ratni zbasu gi'e traji tilju selratni sekai le du'u ko'a nalsarcu le nu solri barda bo spoja .a le nu simsa daspo fasnu .i le za'i ko'a cu traji kampu tilju selratni fi'o nenri lo munje .i

## ralju ckaji
vedu'o lo se krici lo tirse cu panomoi loi selratni lo ni tolrirci fi lo munje .i lo ni lo tirse cu tolrirci fi le terdi cu kuspe li ma'u 80% pe le midju ge'u bi'i li 5% pe le pilka .i lo tirse cu 35% si'e ro le terdi

ni'o lo sampu tirse cu mutce rirci fi lo pilka be le terdi .i ko'a se kunra so'oda .i zbasu lo tirse lo kunra ta'i lo kijnunvi'u .i go'i piso'omoi sepi'o lo tabno ja'e lo jimxre be lo tirse .e lo tabno be'o noi se valsi zo gasta

ni'o lo tirse cu remoi loi teryratni lo ni lo ratmidju cu sezysnipa mau po'o lo 62mei nikle .iku'i lo 56mei tirse cu tolrircymau lo 62mei nikle seja'e lo pu'u lo tarci cu zbasu lo ratni

## terpilno

## citri

## mivyske pilno

## rarna fasnu

## selxukmi pagbu
solji

ni'o lo **solji** goi ko'a cu girzu ratni lo zeso fi'o sinxa la'o xy. Au xy. .i ko'a cu ranti je gusni bo minra je pelxu je denmi je polje bo kakne je frili bo tcena binxo bo jinme .i ko'a na frati so'a lo xukmi .iku'i ko'a frati fi lo kliru .e lo traji frati gapci .e lo nolraitru xukmi djacu .i lo jinme cu rarna zasti fi'o tarmi lo curve rokci pagbu .e lo cmalu spisa ne'i lo rokci .e lo rirxe dertu spisa gi'e sicni jinme

ni'o puzu co'a ko'a selpilno fi lo rupnu .e le tadji ralte bo vamji .e lo melbi xadni bo jadni .i le cabna gundi cu sepi'o lo dikca minji .e lo denci mikce gasnu .i ko'a jicmu lo rupnu manri pi'o lo ganzu no'u la'o gy. International Monetary Fund (IMF) gy. .e la'o gy. Bank for International Settlements (BIS) gy. .i ko'a cu me lo sornatmi manri girzu ku mifra la'o gy. XAU gy.

ni'o loi solji cu mutce kargu .i ko'a cu rirci gi'e se sinma ki'u loka melbi kei .e loka stodi curve

## misno steci

ni'o loi cu jinme selratni fi'o fadni ckaji lo pelxu skari .iku'i ko'a cu vitci ckaji lo xekri ja xunre skari fi'o tertadji lo mutce cmalu fendi 

ni'o loi solji cu traji ke polje je ckaji be le ka kakne lacpu bo cilta ke'e jinme .i pa le grake cu kakne seldarxi sepi'o lo mruli ja'e le za'i binxo pa lo kurfa mitre .i ko'a cu ranti jinme gi'e frili ratni bo mixre so'i loi drata jinme .i le nu goi cu selmukti le za'i zenba tsali je tolfadni bo skari 

## terpilno

ni'o di'e cu liste lo terpilno be fe lo solji .i

* ko'a solji terzbasu fe lo cilta tepi'o lo jadni fenso .i
* ko'a ralju pilno ne'i lo skami .e lo dikca xelmrilu minji .e lo kensa marce .e lo jetce vinji .e lo drata dacti

## citri

## rarna zvati

## cupra je tercupra

## jdima

## ponse jimte

## veljmina je ke dunli mardikca bo spisa

## zumsnura

## selsinxa

## djuno

## drata skucripu

## bartu skucripu
xukmi veljmina

ni'o lo **xukmi veljmina** cu selxukmi fi'o terzbasu vasru su'o re le selratni sekai le ka lo stodi cu selratni parbi .i mu'a lo relcidro kijno to lo djacu cu cmene la'o xy. H2O xy. toi cu veljmina parbi re lo cidro lo kijno