open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ponbau

le **ponbau** no'u la'o py 日本語(*nihongo*) py cu bangu le ponjo prenu .i ji'i parebiki'oki'o le prenu cu kakne tavla bau le ponbau
* ponbau lerfu rapli (PDF)
jyryrys. tolkien

la'o zoi. **John Ronald Reuel Tolkien** .zoi (to jbena fi li 3 pi'e 1 pi'e 1882 gi'e mrobi'o de'i li 2 pi'e 9 pi'e 1973 toi) cu brito banskepre

http://commons.wikimedia.org/wiki/Tolkien
tibet

ni'o la **tibet**. goi ko'a zi'e no'u la'o zoi. བོད་ .zoi cu gugde gi'e zvati le midju zdotu'a .i bo le go'i cu krasi le kulnu pe ko'a .e la .bodban. .i le go'i mu'i loi nu le ri tumla cu fadni galtu la'u lo vosonono ki'otre le xasyga'u cu drata se cmene le drudi pe la .ter.

no'i lo selje'a tcini pe ko'a cu ve toltu'i le lidne trugunma pe ko'a le jungo jecrjenminganxe .i ri darlu loi nu ko'a pagbu jugygu'e .i bo le lidne trugunma poi se turni la .daleblaman. darlu loi nu ko'a ca'a jecta poi gunta se turni jugygu'e
sidartas.gautamas

la'o zoi. **Siddhārtha Gautama** (sid'dʱaːrtʰə 'gaʊtəmə) .zoi. goi gy. no'u le pavbudjo cu snanu xazdo gi'e jdaja'a le bu'ojda .i gy. cu jbena lo nolraitru le ni'u 6moi na'acto la lumbinis. noi nau se stuzi la nepal
vulfygan.amade,us.motsart

la'o zoi. **Wolfgang Amadeus Mozart** .zoi zgike finti .i vy jbena fo le tcadu po'u la zaltspurk. fi li reze pi'e pa pi'e pazemuxa .i vy finti zenono zgike selfinti noi vasru la .aperas to lisri zgike toi po'u la don.djovanis. .e la makfa flani .i le nu la zgikmeniu,et cu pamoi zgike selfinti cu balvi le nu le ji'i mu nanca cu balvi le nu vy jbena .i vy fanmo zgike finti la'o zoi. Requiem .zoi .i vy mrobi'o de'i li mu pi'e pare pi'e pazesopa .i

## bartu skucripu
* la motsart selgu'a
* le pe la motsart tolcando kacma
* Piano Sonatas K 533, 545, 570, 576 MP3 Creative Commons Recording
trano

ni'o lo **trano** goi ko'a cu ratni li ze li pavopinonoxaze fi'o sinxa la'o xy. N xy. gi'e causka je caursunme je cauvu'i je sortolxumfra remeiratni bo gapci

## ralju steci

## gundi terpilno

## jmive terpilno

## citri

## terkunra

## teryratni

## kanro joi javni steci
zinki

lo **zinki** goi ko'a cu ratni li 30 li 65.409

## ralju ckaji

lo zinki cu mlifra blablabi jinme gi'e frati file cimvacri gi'e selfagri lo vacri fi'o skari lo camri'o gi'e curmi selyli'a le kijyjolzi'i gapci .i ko'a cu frati fi le slami .e le jilka .e le drata naljinme

## terpilno

ni'o ko'a cu traji le zmadu befele cafne selpilno be'o le vomoi gi'e mleca le tirse .a le tunka .a le jinmrmalume le ka cafne selpilno .i di'e cu liste le cafne terpilno befele zinki

ni'o ko'a cu selpilno filenu ko'a cu bandu befilenu kijyfra be'o calku lo gasta

ni'o ko'a cu selpilno filenu ko'a cu bandu befilenu kijyfra be'o setybi'o bo calku lo gasta

ni'o ko'a cu selpilno filedu'u le lastu .a le nikle rijno .a le prina jinme .a le vrici jinme terjo'e mixre cu jimxre ko'a

ni'o ko'a cu ralju jinme nenri lo merko fepni ba le 1982moi

ni'o ko'a cu selpilno filenu litki jinme tamsu'a fi'o ralju nenri le karce zbasu gundi

## citri

## jmive terpilno

## stuzi bo krasi je selcafne

## zinki terkunra je pruce

## jimxre

## selku'i veljmina

## teryratni

## xukmi vindu ckaji
tinci

lo **tinci** cu ratni

ni'o lo **tinci** goi ko'a cu ratni li 50 li 118pi710 fi'o sinxa la'o xy. Sn xy. gi'e rijgrusi je ploka'e jbijinme

## ralju steci

## gundi terpilno

## jmive terpilno

## citri

## terkunra

ni'o ko'a cu ralju kunra la kaseterait.

## teryratni

## kanro joi javni steci
solnavni

lo **solnavni** goi ko'a cu skacau je selsumnycau je selvu'icau ratni gi'e traji le kamfra le remoi kamyme'a lo'i selratni

ni'o ko'a tolmoslitki fi'o jibni le nonterkelvo

ni'o ko'a traji le kamli'o .e le kamcafne le remoi zmadu lei selratni 

## ralju steci

ko'a traji lo ka xukmi frati kakne kei lo remoi mleca ro lo selratni .i ko'a pavmeiratni fi'o tcini le piso'a vanbi  .i leza'i solnavni cmateryratni nilmai cu rinka leza'i le solnavni cu traji le ka glanejni bevmre kei .e le ka glanejni sroka'e kei .e le ka sance nilsutra kei le relmoizma ro le ratni gapci mau lo cidro ku po'o

## terpli

pilno lo solnavni lonu ri lafti lo vacri bloti

ni'o pilno ko'a lo glanejni bevri gapci ne'i lo nejni befilo porpi ratni be'o zbasu minji mu'i lo du'u ko'a tolka'e lonu zbasu fusra teryratni

## citri

la'o fy. Pierre Jannsen fy. noi fraso ke tarci zgagau cu facki lodu'u lo carmi pelxu linji cu nenri lo solri selvacri ke solri ke dirce cartu kei ko'a de'i li 1868 pi'e 8 pi'e 18 ca lo lurgai lo solri jibni la'o gy. Guntur, India gy. .i la'o gy. Norman Lockyer gy. noi brito tarci zgagau cu tugni zgana lo carmi pelxu linji de'i li 1868 pi'e 10 pi'e 20 gi'e te cmene ri zoi gy. D3 Fraunhofer line .gy .ije le go'i cu jdice lodu'u lo linji cu cmima lo tolju'o selratni .ijebabo le go'i .e la'o gy. Edward Frankland gy. noi brito xumskegau cu tercme felo solnavni

## terkunra

## teryratni

## xukmi vindu ckaji
roksodna

ni'o lo **roksodna** goi ko'a cu ratni li 3 li 6 pi 941 fi'o sinxa la'o xy. Li xy. gi'e traji le kamli'o gi'e jaljinme .i curve roksodna cu na rarza'i tu'i lo terdi gi'eku'i ranti rijno bo skari blabi jinme .i ko'a cu kijfra folo vacri fi'o pruce le xekri kijyjolroksodna .ije ko'a cu nitcu selsorcu fi le grasu mu'i ledu'u rivbi lenu kijfra

## ralju steci

ni'o ko'a cu ranti banzu lenu le dakfu cu katna .ijeku'i ko'a cu mleca le sodna le kamranti .i le vifne selja'o jinme cu dunli le rijno le kamska

## gundi terpilno

ni'o ri'a ledu'u ko'a cu traji le ka nandu zenba nengla kei fole sligu kei ko'a cu selpilno file nengla benji

## jmive terpilno

ni'o ko'a cu nalrarna terpilno lo remna xadni gi'eku'i cu terpilno le kanba .e le ratcu

ni'o ko'a rutni jmive selxukmi

## citri

ni'o la petalait. poi vasru ko'a cu terfa'i le brazo skegau no'u la'o by. José Bonifácio de Andrade e Silva by. de'i le 17moi na'acto ca lenu sy. cu klama la suiarik. .i ko'a cu terfa'i le xumgau no'u la'o sy. Johan August Arfwedson sy. de'i le 1817moi

## terkunra

ni'o ko'a cu nalfasnu fi'o tcini le zifre ri'a ledu'u ko'a cu tcefra .ijeku'i ko'a cu ganra fatri le terdi sfesenta .i su'o le dujro'i cu vasru ko'a

## teryratni

ni'o rarna roksodna cu selcmima re le stodi roksodna teryratni no'u la'o xy. 6Li xy. .e la'o xy. 7Li xy. .ije ri cu traji le ka cafterfa'i

## kanro joi javni steci

ni'o ko'a cu mlivindu le remna

ni'o so'o lo catni cu jvajimte ledu'u le roksodna .e le roksodna terzba cu fatri
jinmrberilo

ni'o lo **jinmrberilo** goi ko'a cu ratni li 4 li 9pi012182 fi'o sinxa la'o xy. Be xy. gi'e gatgrusi je tsali je linto je racyjdari jinme

## ralju steci

ni'o ko'a cu nalzasti filo toljmi tcini .ije remei xumjo'e selratni .i lonu ko'a cu porpi cu frili .i ko'a cu tceme'a denmi je galtu selrunme je xamgu ke kelvo stodi je kelvo cmaba'o

## gundi terpli

## jmive terpli

ni'o ko'a cu nalpli lo jmive terpli ki'u lodu'u ke'a cu vindu

## citri

## terkunra

## teryratni

## kanro joi javni steci
jicmrboro

ni'o lo **jicmrboro** goi ko'a cu ratni li 5 li 10pi811 fi'o sinxa la'o xy. B xy. gi'e soskrilimo'a je bunre jabo xekri xabjinme

## ralju steci

ni'o lo krili ko'a cu mutce jdari je xekri gi'e xlali dikca bo flecu pluta

## gundi terpilno

## jmive terpilno

## citri

## terkunra

## teryratni

## kanro joi javni steci
troneim

ni'o la **troneim**. goi ko'a no'u la'o ny. Trondheim ny. no'u la'o ny. Nidaros ny. tcadu zo'e la noreg .i le go'i se stuzi re'o la nidelv. .i lu'o pamuso ki'o vosono loi prenu cu xabju ko'a .i ko'a ci moi so'e barda loi prenu loi tcadu befi lo gugdrnorge .i le 997moi detri lenu la .olyv.trygvason. cfagau lenu fe ko'a zbasu .i ko'a vasru lo balcu'e no'u la'o ny. Norges teknisk-naturvitenskapelige universitet ny. .e lo lijda dinju no'u la'o ny. Nidarosdomen ny.
namsos

ni'o la .**namsos**. no'u la'o ny. Namsos ny. goi ko'a cu selzbani tcadu fo le midju bergu'e .i ko'a jbistu le velri'e befo la namsen. .i lo'i pare ki'o muzevo loi prenu cu xabju ko'a .i le 1845moi cu detri lenu cfagau lenu zbasu ko'a .i le xabju be la namsus. pu jerna gasnu le gundi be lo tricu .i ca na go'i .i la'o ny. Spillum Dampsag & Høvleri ny. muzga lo citri bele tricu gundi betu'i le gugdrnorge la spilum. .i li pano pi'e vo pi'e pasovono detri lenu ko'a selspo lenu lei dotco vofli cu renro lo jbama ko'a

ni'o so'o lo zgigri pe la namsus. misno loi xabju be la noreg .i la namsus.rokfestival. fasnu ti'u le ro nanca
dinske

ni'o loi **dinske** no'u loi **terzbaske** no'u loi **cajyske** cu saske loi nu pilno loi jdini .e loi terzba tu'i lo munje be loi terzba poi na banzu
konstantinupolis

ni'o la .**konstantinuopolis**. goi ko'a pu selme'e lo cabna cedra tcadu no'u la .estanbul. ne'i la tiarkies. zupu ca'o so'o lo na'acto fi'o remoi trutca fi lo latmo sosygugje'a fi'o balvi le du'u lo nu ri selfendi fi lo stuna .e lo stici kei ko'a cu trutca lo stuna latmo sosygugje'a no'u lo me la bezentain. sosygugje'a .i ko'a cu ralju bilni selvamji selstuzi lo jbini be lo solji cmene ke jirna tarmi jarki bo zbani .e lo me la marmaras. xamsi tu'i le za'i lo rontu'a cu lamji lo xazytu'a gi'e mutce ralju fi le ka selylidne la rom. poi tcesau gi'e barda je ricfu tcadu ne'i rontu'a ze'e lo midju cedra gi'e selcmene lo fetsi nolraitru tcadu

## cmene

ni'o lo cmene be fa la konstantinupolis. cu salci cmene krasi lo latmo sosygugje'a me'e lo me la konstantin. pamoi

## bezanti,ym.

le nu la konstantin. krasi zbasu lo me la rom. cnino cu selmukti lo pe ko'a ralju bilni selvamji selstuzi .e lo ralju cuntu pu ze'e

## .otoman.

ko'a .e lo sosygugje'a pu catni seljinga lo me la .otoman. sosygugje'a de'i lo 29moi pi'e bakma'i pi'e 1453moi
Stanisław Lem

la'o py. **Stanisław Herman Lem** .py. goi ko'a pu misno ke gugdrpolska ke finpre .i ri jbena fi li 1921 pi'e 9 pi'e 12 la lyvov. a la lyviv. vau no'u ca la vurgug. gi'e mrobi'o ca li 2006 pi'e 3 pi'e 27 .i ri ba'o finti so'i saske je cfika cukta noi la **[[soliaris]]**. misrai
finpre

lo **finpre** cu prenu poi finti zo'e ni'o la stanislav. lem .e la'o gy. James Cooke Brown gy. cu misno finpre.
ob

ni'o la **ob**. ralju rirxe stici me la sibir. ne'i le rukygu'e gi'e traji le kamclani le ka vomoi zmadu le rusko rirxe

ni'o le ralju gapflejo'e cu selcmi la'o gy. Irtysh gy. .e la'o gy. Tom gy. .e la'o gy. Chulym gy. .e la'o gy. Ket gy. .e la'o gy. Vakh .e la'o gy. Vasyugan gy. .e la'o gy. Sosva gy. 

ni'o ko'a cu clani mitre li 3700
mu'amad.djunus

ni'o la **muxamad.iunus.** goi ko'a no'u la'o by. *মুহাম্মদ ইউনুস* by. no'u la'o gy. *Muhammad Yunus* gy.bengo dinskepre .i le 2006moi cu detri lenu ko'a .e la gramin.banx. noi le 1976moi cu detri lenu ke'a se cfagau ko'a cu terdu'a lo panpi selja'i pe la nobel. ki'u ko'a finti lo cmaseljbera le sidju be le pidypre
cladakyxa'i

lo **cladakyxa'i** *to claba'exa'i toi* cu xarci gi'e se pagbu lo clani balre .iva'i lo go'i cu clani dakfu gi'e se pilno fi tu'a lo xarci

ni'o so'e cladakyxa'i pu se pilno ca lo tcepru .icaku cy se pilno fi tu'a lo larcu ku jo'u lo skina
kelvo

lo si'o **kelvo** cu treci'e gradu fi lo nilgla .i ca'edai lo djacu cu cibytcinyrunme lo kelvo be li 273.16 .i zo kelvo cu sinma la .uiliym.tomsyn noi se si'acme lu lord.kelvin. li'u

jacke'o
befsraku

lo **befsraku** no'u zoi py. 切腹 .py. goi ko'a cu tadji lo nu sezycatra .i ko'a pu se pilno lo ponjo soncrsamurai

ni'o ca lo befsraku lo prenu cu gasnu lo nu lo cladakyxa'i .a lo dakfu cu sraku lo betfu be py.
nu damba befi la berstici

**la nu damba fi la berstici** no'u la'o zoi. **The Battle for Wesnoth** .zoi goi ko'a cu zifre ke kelka'u je tolmocpla samselkei

## jongau
lo catni pagbu pe la .uesnot
samselkei

zo **samselkei** lujvo fo lu **skami se kelci** li'u fe lo samtci poi se pilno fi lo nu kelci

## liste loi samselkei
*la jboselkei
*la nethak
*la starkraft.
*la uesnot.
*la samxarmuj.
gramin. zei banxa

nu'o la **gramin.banx**. goi ko'a no'u la'o by. **গ্রামীণ ব্যাংক** by. bengo banxa .i li pi'e pi'e 1976 detri lenu la muxamad.iunus. goi ko'e cfagau ko'a .i li pi'e pi'e 2006 detri lenu ko'a .e ko'e terdu'a lo panpi selja'i pe la nobel. ki'u lo nu ko'a dunda lo cmaseljbera le pidypre
ckafi

ni'o loi **ckafi** goi ko'a selpinxe .i ko'a veljmina loi glare djacu loi selckafi noi ba'o jelca gi'e ba'o selzalvi .i loi selckafi cu tsiju lo grute be la kaftricu .i lei remnrsuomi cu pinxe loi so'e ckafi .ije ku'i le meryre'a cu terve'u loi so'e ko'a
cidjrspageti

lo **cidjrspageti** cu gugdrxitalia se citka gi'e mutce clani nabysko

## cinri fatci

zo cidjrspageti misrai fu'ivla ne'i la'e lu *.i la lojban mo* li'u
italias

ni'o la **italias**. goi ko'a zi'e no'u la *italias. zei gubyseltru* no'u la'o zoi. *repubblica italiana* .zoi snanu rontu'a gugde fi'o cimei mlana selsruri lo me la mediteranian. xamsi ne'udu'a lo fasygu'e ne'u la gugdrxelvo .e la .osteraix. ne'uvu'a la slovinias. fi'o xamsi lamji la kro,eitias. .i lo ralju me ko'a bo tutra cu seltarmi le clani tuple cutci gi'e vasru lo me la pos. rirxe binma'a tutra .i ko'a vasru re lo barda daplu no'u la seselis. fa'u  la sardinias. ne'i lo me la mediteranian. xamsi .i ko'a cu sruri re lo tcadu gugde no'u la syn. marinos. fa'u la vytikan.

ni'o la romas ko'a trutca gi'e raltca

ni'o lo ko'a prenu cu tercmene la'o .i. *belpaese* .i. no'u la'e lu melbi gugde li'u ki'u tu'a le melbi je vrici tumla .e le barda larcu bo sarji .e le za'i ko'a traji le ka terdi citri stuzi klani kei fo ro lo gugde fi'o manri la'o gy. UNESCO gy. to vonomei de'i lo 1moi pi'e kanbyma'i pi'e 2006moi toi

ni'o pu nu'i lu'a lo 3000mei nanca ze'e ko'a cu stuzi le nu so'i lo natmi noi ke'a vasru lo dotco .e lo dzeko'o .e lo me la frank. .e lo me la bezentin. bo xelso .e lo me la sarasen. .e lo me la norman .e lo me la angeven. .e lo me la lombard. prenu cu muvdu ja gunta

ni'o ko'a ca xamoi ralju gundi bo gugde gi'e cmima la bi girzu gi'e pu cfari cmima le ropno jorne

## citri
jbonunsla

zo **jbonunsla** lujvo fo lu *lojbo nu salci* li'u gi'e se smuni lo nu loi jbopre cu jmaji gi'e tavla bau la lojban.
.frederik.bastyias.

la **.klod.frederik.bastyias.** no'u la'o fy. *Claude Frédéric Bastiat* fy. zi'e noi jbena de'i li ny. 1801 ly. 6 dy. 30 gi'e mrobi'o de'i li ny. 1850 ly. 12 dy. 24 cu fraso dinskepre
luk.besyn

la **liuk. beson** (Luc Paul Maurice Besson)**.** goi ko'a cu fraso kinzbapre .i la'o fy. Léon .fy. e la'o fy. La Femme Nikita .fy. e la'o gy. The Fifth Element .gy. misno skina fi ko'a

## precitri

ko'a jbena fi li 1959 pi'e 3 pi'e 18 la paris
leon. to skina toi

la **leon.** no'u la'o fy. **Léon** .fy. goi ko'a cu misno skina fi la liuk. beson gi'e se zbasu de'i li 1994

## se skina

le se skina cu citri lo merko ke certu catryseljibri noi se cmene la'o gy. Leon .gy. ku'o joi lo nixli be fi'o xeldraci la Natalie Portman.
marna snexu'i

le **marna snexu'i** goi ko'a ze'u snexu'i pi'o lo remna .i lenu ko'a selpo'e gi'a selve'u gi'a selcti cu to'e selcru fi piso'e loi xelfla
stace lijda befi la .iecuax

la **stace lijda befi la .iecuax**. be'o goi ko'a noi ke'a selfi'i vi la beijin. de'i le 1917moi cu zifre xriso bo lijda ji'i papimu lo megdo be lo prenu .i lo seljda be ko'a be'o goi ko'e krici ledu'u ro le terctu cu bilga lo selcku be le xi'ojda cesycku ki'u lenu rivbi lo xlali selsmujmi .i ko'e na salci le jbedetnunsla be la .iecuax. be'o .a le mivgaudetnunsla be la .iecuax .i ko'e djica lenu ctuca le selnai be ro lo natmi le se ke xi'ojda cesycku

## le pano jicmu terjda

ni'o le pano jicmu terjda be ko'a cu gunma
# la cesru'i .e
# le nu jdajinru .e
# le censa be ko'a nu morji fi la .iecuax. sepi'o lo nanba .e lo vanjba jisra .e
# le xavdei noi ke'a censa be ko'a detri .e
# le nu lumci lo jamfu .e
# la .iecuax.xrist .e
# le xi'ojda cesycku .e
# la cevgauzaznu'a .e
# la lijda .e
# la romoi nunpai
lijdrdjaina

le **lijdrdjaina** goi ko'a cu lijda xa lo megdo be lo prenu .i ko'a selfi'i la ma'avir. fo lo xinjda .i lesi'o na'e gunta cu marde ko'a .isemu'ibo le seljda be ko'a na citka lo pagbu be lo danlu .a lo spati vu'o poi ke'a selcatra be'o .a lo cidja poi ke'a vlile selpra .i le go'i cu krici ledu'u le munje noroi selfi'i gi'e noroi sisti leza'i zasti
rutni menli

lo siho **rutni menli** goi koha cu siho lo skami cu kakne kohe goi lo gunka pe lo menli be lo remna .i kohe selpau lo nu cilre .e lo nu lojycpa .e lo nu dafyfahi .e lo nu brigahe .e lo nu jdice .i koha pagbu lo siho samske .ibo zo'e pe koha ge zbasu gi tadni vau lo samtci .i ri pilno kohe .i ri se pilno lo minji lo nu lo ka lakne cu te zmaraigau lo nu snada lo se smuduha je terzuhe

niho baho le clira cu pilno koha ga lo nu sanji lo ve muvdu .a lo se bacru gi lo nu klesi lohi pixra .i jiha ca pilno koha lo nu lo skami cu finti ga lo selciha gi lo pixra
tcadrjenevu

lo **tcadrjenevu** goi ko'a no'u la'o fy. Genève .fy. cu re moi lo .xelvetygu'e tcadu lo ni xabju gi'e pamoi fi lo ni fraso se bangu .i ko'a tcadu fi lo kantone poi se cmene zo .jenev. ji'a
remna

*dei ci'arvelski lo cabna remna .i lo remna be lo drata zo'u ko catlu la'e zoi ly. [[Homo]] .ly.*

ni'o lo **cabna remna** to goi ry goi cyry goi lai .rem. toi cu smani la'o ly. Homo sapiens .ly. gi'e cadzu fi re tuple .i lo besna be lo remna cu ka'e pensi lo sucta gi'e ka'e se bangu gi'e ka'e sezypensi gi'e ka'e nabmydanfu .i loi remna cu cinmo .i la'e di'u .e lo nu sanli kei noi zifpli lo birka cu curmi lo nu lo remna cu traji lo ka pilno lo tutci kei fo loi danlu .i loi remna le piso'a tedboi to loi nilbra je rempre girzu cu xabju da'apa lo raibratu'a to la .ziptum. po'o na'e se xabju ry toi toi la .fi'ortum. cu mivycmipe'a  .i lo pa tecyjutsi  poi ke'a selcme zoi latmo. *Homo sapiens sapiens* .latmo ku'o cu cabji'e .iseni'ibo ca la reki'ononobinanc. ku ledu'u loi remna cu raikemnilcma terpa be lenu rolmrobi'o kei be'o jutsi cu selski la .sorgug. girz. pe lenu mivmu'e cu zatsta .i leni loi remna poi ke'a xabju lo tedboi poi ke'a selcme zoi latmo. *terra* .latmo ku'oku'o cu cmima keiku du li su'o xaki'ozenonoki'oki'o (6 700 000 000) ca le mastrniulo po la .renonobinanc. 

ni'o lo remna cu simsa lo drata primate lo ka jikca .i lo remna cu certu lo nu pilno lo sinxa lo nu tavla .e lo nu larcu
cmaplini

lo **cmaplini** cu me lo dacti poi ke'a selsolri le solri gi'e bolci ri'a lenu ke'a tilju kei gi'e na vimcu loi zvati be loi sruri be lo ke'a velplini gi'e na mluni lo na'e solri .i la'o zoi Ceres zoi .e la'o zoi pluton zoi .e la'o zoi Eris zoi .e la'o zoi Makemake zoi cu cmaplini

ko karbi lo plini
pistabno

lo **pistabno** cu majmo'a lo tabno lo panra plita krili .i pinsi lo pistabno ku joi lo kliti .i py. se pilno fi lo mosfilmai ji'a .e lo nu sabji lo dikca lo matra
cimni smani cmacyje'u

lo **cimni smani cmacyje'u** cu du'u lo smani poi cunso darxi lo batke be lo ciska cabra ze'e lo cimni cu pi so'a cu'o snada lo nu mo'u ciska lo steci se cuxna selsku no'u mu'a lo mulno selfi'i be la uiliym.cekspir.
tcimpazi

zo **tcimpazi** cu kampu cmene lo re zasti frejutsi be la'o ly. ***Pan*** .ly. .i lo fadni tcimpazi noi tcimpazi be la'o ly. *Pan troglodytes* .ly. cu slabu traji gi'e xabju lo stici jo'u midju frikytu'a .i lo jbonobo no'u va'i lo tordu tcimpazi zi'e noi tcimpazi la'o ly. *Pan paniscus* .ly. cu xabju lo ricfoi pe la republik.demokratik.dukongos. .i lo re frejutsi cu sepsi'u la kongos. poi rirxe

## te merli
lo makcu je nakni tcimpazi poi mo'u banro cu ki'ogra li 35 bi'o 70 gi'e sraji mitre li 0.9 bi'o 1.2 .i lo fetsi cu ta'e ki'ogra li 26 bi'o 50 gi'e sraji mitre li 0.66 bi'o 1

## mivze'e
lo tcimpazi cu so'u roi nanca li za'u 40 va'o lo nu zifre .i ku'i pu'i kuspe lo nanca be li 60 va'o lo nu pinfu .i la tcitas. noi me la tarzan. skina misno cu jmive gi'e nanca li 74 ca lo 2006moi

## tcimpazi te frica
lo xadni te frica be lo fadni tcimpazi bei lo jbonobo cu cmalu .i ku'i lo cinse jo'u jikca nu tarti cu vajni te frica .i lo fadni tcimpazi cu rolklecti gi'e bende be fi lo nakni be'o kalte kulnu gi'e mutce pluja ke jikca ki'irsi'u .i zu'u nai lo jbonobo cu spacti gi'e dunsi'u je fetralju je cincai se kulnu .i lo re frejutsi zo'u lo lunbe pilka be lo flira jo'u lo xance jo'u lo jamfu cu kuspe lo xunblabi bi'i lo mutce xekri .i ta'e labmau fa lo citno gi'e xekyze'a ca lo nu makcu binxo .i lo jbonobo cu zmadu lo fadni tcimpazi lo ka birka clani .e lo ka xo kau roi sanli cadzu
peljma daskysmacu

le **peljma daskysmacu** goi ko'a noi lo selda'u be ke'a cu selcme zoi ly. *Antechinus flavipes* .ly. gi'e jutsi le ganjma daskysmacu cu daskymabru .i ko'a xabju le sralytu'a .i ko'a citka lo cinki

ni'o lo nakni be lo selda'u be ko'a cu mrobi'o bazi lenu gletu kei ri'a leza'i dusta'i .i leza'i pazvau cu nanca li fi'upare .i ba lenu jbena kei lo panzi cu xabju lo daski po'e lo vo'a mamta fi'o selna'a li pipa
sordaivla

ni'o lo **sordaivla** cu valsi lo so'imei .i lo si'o sordaivla cu genyna'u .i loi bangu cu ficysi'u lo du'u sordaivla lo xokaumei ce'u
*.i so'e xinjoiropno bangu te sordaivla lo su'oremei
*.i lo'e lovbau te sordaivla lo su'omumei gi'e te sotydaivla lo rebi'ivomei .iku'ibo lei vlatai cu ficysi'u ba po'o lo nacyvla
*.i lo smebau .e lo dzexesybau cu te sordaivla lo su'ocimei gi'e te reldaivla lo remei
*.i lo jugbau .e lo ponbau .e la lojban na te sordaivla

ni'o lo vrici cu vlatai lo sordaivla be fi lo vrici bangu .i mu'a zoi xy. *kitabu* .xy. valsi lo cukta lo xrabo .e lo bangrsua'ili .i zoi xy. *kutub* .xy. xrabo sordaivla .iku'i zoi .sy. *vitabu* .sy. bangrsua'ili sordaivla .i lo rapli cu vlatai lo baxso sordaivla .iju lo valsi cu xokaumei clani .imu'a zoi by. persoalan persoalan .by. valsi so'i terpreti
kanguru

lo **kanguru** cu claseljma je sralo ke se relcrade'i daskymabru la'o ly. Macropus .ly .i lo kanguru na'o plipe gi'e ka'e cadzu fi vo tuple .e lo rebla .i loi rixtuple cu na'o kansi'u .iku'i loi rixtuple be lo limna cu dutsi'u

ni'o zo kanguru fu'ivla fo zoi zoi gangurru zoi lo bangrjimidiri .i de'i li 1770-08-04 la djeimyz.kuk. rejgau fi lo pruzvati ke sralo bangu valsi .i dy. viska lo nalterju'o danlu gi'e teryrei fi lu ti mo? li'u .i da dafsku zo kanguru .ibazabo de jajgau loi sralo bangu valsi .i lo drata cu valsi lo kanguru .i de sruma le du'u zoi zoi kanguru zoi se smuni lu mi na djuno li'u .a zo ki'a .iku'ibazabo facki lo du'u zoi zoi gangurru zoi valsi lo kanguru be di be'o .enai lo kanguru be rodi be'o lo bangrjimidiri noi diklo le stuzi poi la kuk. tolcliva
tirxu

lo **tirxu** be la'o ly. *Panthera tigris* .ly. cu mabru la'o ly. Felidae .ly. .i lo tirxu cu re'ucti kalte gi'e brarai je tsarai lo zasti ke mlatu jutsi

ni'o lo makcu nakni cu ki'ogra li 200-320 gi'e clani mitre li 2.6-3.3 .i lo makcu fetsi cu ki'ogra li 120-180 gi'e mitre li 2.3-2.75 .i lo cabna ke zasti vipfrejutsi cu se cmarai lo tirxu be la .sumatras. gi'e se brarai lo tirxu be la .siberias.

ni'o so'e tirxu cu xabju lo ricfoi .a lo sasfoi vu'o noi bu'u ke'a ge lo skapi ve mipri cu prane mapti gi frili fa lo nu kalte lo zmadu be fi lo ka sutra .i lo tirxu cu vlipa limna gi'e so'i roi jinru lo lalxu .a lo rirxe .i lo tirxu cu nonkansa lo nu kalte 

ni'o lo remna po'o cu kalte lo tirxu .i so'a xadni pagbu cu se pilno lo tcaci ke jungo micyske lo mutce vrici noi mu'a cortu bandu gi'a cinse trina .i lo nu flapro kalte gi'e vanbi daspo cu jdikyri'a lo tirxu lo ka te kancu .i pu za lo ctona'a za'u 100,000 tirxu cu zasti .i nau ku me'i 2,500 makcu je ferti tirxu cu go'i
selpinxe

lo **selpinxe** goi ko'a cu litki gi'e kakne lo nu se pinxe

## liste loi selpinxe
* birje
* ckafi
* djacu
* jisra
* ladru
* sodva
* tcati
* uiski
* vanju
kumte

ro lo vo tcokumte .e lo zdokumte .e lo rabykumte cu **kumte** .i lo kumte cu selte'i lo ka lazyjutsi lo vipygrijutsi po'u la'o ly. **Tylopoda** .ly.

ni'o lo kumte cu relmeidegji sfumabru .i drata vipygrijutsi lo relmeidegji sfumabru fa lo xarju .e lo tcoxarju .e lo ri'erxi'a .e lo mutce snada je vrici ke toltu'o xejyzalvi noi se cmima lo bakni .e lo lanme .e lo kanba .e lo .antilope .e lo mirli .e lo djirafa .e lo drata 

ni'o lo kumte cu spacti gi'e na'o barda .i lo kumte cu frica lo toltu'o xejyzalvi lo vrici .i lo kumte cu se betfu lo cibyselku'a .e nai lo vonselku'a .i lo gapru ctebi cu se pagbu re sepli muvdu .i lo tuple cu clani gi'e clamau simlu ki'u lo nu claxu lo trati pilka poi kuspe lo galtu'e bi'i lo xadni .i lo kumte cu se sufti na gi'e se jamfu da poi relseldegji gi'e se gacri lo xutla to zoi ly. Tylopoda .ly. cu latmo valsi lo selgai jamfu toi .i lo tcokumte noi xabju lo salpo je rokci tutra cu kakne lo nu muvgau lo selgai be lo degji te zu'e lo nu jgari .i lo re zdofriko kumte ba'o matybi'o lo jursa je jaurcau vanbi fi'o farvi lo mutce 
 
ni'o lo kumte cu tolcanci pu za lo megna'a be li ji'i 45 bu'u lo cabna bemtu'a .i lo lanzu cu vricybi'o gi'e banro gi'e ze'u stali lo bemtu'a .i pu za lo megna'a be li 2 bi'i 3 lo pa moi kumte cu tolci'a lo zdotu'a .i go'i lo tcotu'a ba lo nu lo panamas zei tumne'o cu zasti
onkapi

lo .**onkapi** no'u la'o ly. *Okapia johnstoni* .ly cu mabru gi'e xabju la .ituris zei ricfoi ne bu'u lo midju frikytu'a .i simsa lo tirxyxi'a lo ka dasri se morna kei gi'e ku'i jbirai ckini lo djirafa 

## ckaji

lo .onkapi cu xekri se xadni gi'e pinta je blabi dasri se morna se tuple .i lo se morna cu sidju lo cifnu lo nu jersi lo mamta bu'u lo denmi ricfoi kei gi'e ji'a se pilno fi lo nu sezymipri .i lo .onkapi cu simsa lo djirafa lo xadni tarmi .i je ku'i mutce mleca fi lo ka cnebo clani .i lo re frejutsi cu se tance lo clani je toltinsa je blanu noi se pilno fi lo nu jairvi'u lo pezli lo tricu .i lo tance cu clani banzu lo nu sevzi lumci lo kalgai .e lo kerlo .i lo nakni .onkapi cu se jirna lo tordu noi pilka se gacri .i lo .onkapi cu se kerlo lo clani noi sidju vo'a lo nu ganse lo vo'a kalte no'u lo tirxrleopardu

ni'o lo onkapi cu clani mitre li 1.9-2.5 gi'e sraji mitre li 1.5-2.0 .i lo rebla cu mitre li centre 30-42 .i .obu ki'ogra li 200-250

ni'o lo .onkapi cu citka lo tricu pezli .e ji'a lo srasu .e lo grute .e lo mledi

ni'o lo .onkapi cu donri danlu gi'e ta'e nonkansa .i penmi lo drata te zu'e lo nu rorci po'o .i lo pa po'o panzi cu jbena ca lo krefu ba lo nu nerbei ze'a lo djedi be li 421-457 .i lo zi jbena cu ki'ogra li 14-30 .i lo citno cu se ladydu'a ze'a lo masti be li 10 gi'e makcu binxo ca lo nu nanca li 4-5 .i lo .onkapi cu jmive ze'a lo nanca be li 15-30 va'o lo nu pinfu

ni'o lo onkapi cu jarco lo se ponse tutra ta'i lo vrici noi mu'a ge lo panci cigla pe ro jamfu cu cirko lo tarla simsa marji noi sinxa lo nu klama gi ji'a lo nu pinca ba'argau .i lo nakni cu bandu lo vo'a tutra gi'e ku'i curmi lo nu lo fetsi cu pagre te zu'e lo nu citka
lojbanistan

ni'o la .lojbanistan. cu xanri gugde fi lo se bangu be la lojban .i so'i stuzi pu se xanri ca le purci dekna'a
lojbangirz

la **lojbangirz**. no'u lu *logji bangu girzu* li'u zi'e no'u la'o gy. *The Logical Language Group*, Inc. .gy. cu naldinselprali bende fo lo nu selfu lo se nitcu be lo lojbo cecmu  .i zasti co'a lo 1987moi gi'e jatna lo nunfarvi be lo lojbo bangu .i se cmima 26 prenu ca lo 2006moi
ju'i lobypli

la'o zoi **ju'i lobypli** zoi cu cibma'icafne karni fi la lojbangirz .i lo 18 karnyke'u cu tolcanci de'i li 1986-07 bi'i li 1993-06
rafsi

lo **rafsi** cu valsi pagbu gi'e se pilno lo nu zbasu lo lujvo .i ro lojbo rafsi cu rafsi pa valsi .i ku'i so'i valsi cu se rafsi za'u pa rafsi .i ro gismu cu se rafsi su'o re da .i so'i me'i ro cmavo cu se rafsi su'o da 

ni'o lo fu'ivla ji'a ka'e se rafsi .i ku'i la'e di'u na ca catni se zanru
fu'ivla

lo **fu'ivla** cu fukpi lo valsi be fi lo drata bangu .i lo lojbo fu'ivla cu se ganzu fi lo vo klesi .i ku'i ta'e skicu lo ci moi jo'u lo vo moi klesi ku po'o fo lo ka fu'ivla .i lo **pa moi klesi fu'ivla** cu fange bangu valsi gi'e se sitna ja se pilno se pi'o lo cmavo be zo zoi .i lo **re moi klesi fu'ivla** cu cmevla .i lo **ci moi klesi fu'ivla** cu se zbasu fi lo zunsna fanmo rafsi jo'u lo lerfu po'u ry .a ny .a ly ge'u jo'u lo fukpi noi bilga lo nu se krasi lo zunsna to lo lerfu po'u me'o xy. cu se pilno va'o lo nu lo fange valsi cu se krasi lo karsna toi .i lo **vo moi klesi fu'ivla** cu mulno matybi'o lojbo valsi
cmevla

lo **cmevla** cu steci tarmi ke lojbo valsi gi'e se pilno fi lo nu cmene .i lo cmevla cu se steci lo ka se fanmo lo zunsna bi'o ke lo galxe spoja zunsna .a lo nunde'a
odbenu

ni'o lo .**odbenu** cu barda ke xabjauxa'u mabru gi'e xabju lo lenku ke tolzi'o braxamsi .i zasti fa re vipfrejutsi no'u la .atlantik. to la'o ly. *Odobenus rosmarus rosmarus* .ly toi jo'u la .pasifik. to la'o ly. *Odobenus rosmarus divergens* .ly toi .i lo .odbenu be la .pasifik. cu milxe bramau .i lo nakni cu ka'e ki'ogra li 1,800 .i lo me la .atlantik. nakni cu ka'e ki'ogra li 1,600 .i lo .odbenu cu frica lo xantypinpedi noi drata barda pinpedi
 
ni'o lo .odbenu cu cmima lo grijutsi po'u lo karnivora ge'u .e lo kupylazyjutsi po'u lo pinpedi .i lo .odbenu cu selte'i lo ka cmima lo lazyjutsi po'u la'o ly. **Odobenidae** .ly .i zo .odbenu cu se krasi zoi xy. *odous* .xy noi xelso valsi lo denci ku'o jo'u zoi xy. *baino* .xy noi xelso valsi lo nu cadzu ku'o ji'u lo nu zgana lo nu lo .odbenu cu pilno lo clade'i lo nu sezle'a lo djacu .i zoi ly. *Divergens* .ly cu latmo valsi lo sepybi'o noi ve skicu lo clade'i 

## jmive velfarvi
ni'o lo .odbenu cu xabju ze'a lo xadba be lo temci lo djacu gi'e xabju ze'a lo drata lo xaskoi .a lo bisli fulta vu'o noi barda bende jmaji .i ka'e xabju ze'a lo djedi be li so'i ga lo tumla gi lo xamsi .i ka'e jinru sfubu ve'a lo mitre be li 90 gi'e cnita stali ze'a lo xadba cacra .i bu'u lo xamsi lo .odbenu cu su'o roi kalte lo finpe gi'e ku'i ta'e sisku lo cakcurnu lo xamsi loldi .i lo .odbenu cu kakne lo nu sputu lo jetce be lo xamsi djacu te zu'e lo nu sisku lo cakcurnu noi barda pagbu be lo cidja .i lo barda ke nakni .odbenu cu su'o roi gunta lo kermipri pinpedi va'o lo nu na kakne tolcri lo drata cidja

ni'o lo .odbenu cu gletu bu'u lo djacu gi'e se jbena bu'u lo tumla .a lo bisli fulta .i lo rorci citsi cu dunra midju .i lo nakni cu sezja'o bu'u lo djacu .i je lo fetsi cu catlu bu'u lo bisli .i lo nakni cu gunta jvisi'u fi lo nunja'o diklo .i lo jinga be fo lo nu damba cu rorci fi lo so'i fetsi .i ba lo nu tarbygau kei lo sovda cu cando stali ze'a lo masti be li so'o .i ba bo lo masti be li so'o ke nerbei temci cu fasnu .i lo cifnu ca lo nu jbena cu mitre li pa gi'e kakne lo nu limna .i lo nu jbena cu fasnu bu'u lo bisli .i lo cifnu cu se ladydu'a ze'a lo nanca be li 2 gi'e kansa lo mamta ze'a lo nanca be li 3-5 .i lo fetsi cu ma'urbi'o ca lo nu nanca li 6 .i lo nakni cu go'i ca tu'a li 9-10 .i lo .odbenu cu mo'u nanca li ji'i 50  

ni'o lo .odbenu cu rarna se bradi lo ci mei po'o no'u lo remna jo'u lo .orka jo'u lo blabi cribe .i lo blabi cribe cu kalte lo .odbenu ta'i lo nu gunta bajra fa'a .obu gi'e troci lo nu lo bende cu terpa bajra kei gi'e ba bo cuxna lo cifnu .a lo drata masno .i lo odbenu su'o roi catra lo blabi cribe .i lo .odbenu cu pilno lo clani clade'i lo nu damba gi'e jarco

## terkancu

ni'o zasti fa lo ji'i 200,000 .odbenu be la .pasifik. be'o .e lo ji'i 15,000 .odbenu be la .atlantik.
pinpedi

ni'o lo **pinpedi** cu barda ke xamsi mabru .i lo xadni cu clani gi'e xamgu mapti lo nu djacu xabju .i lo tuple cu tordu .i lo xance .e lo jamfu cu limna'i .i zo pinpedi cu se krasi lo latmo valsi lo limna'i jamfu .i lo brarai pinpedi no'u lo snanu xasxanto cu ka'e mitre li za'u vo gi'e ki'ogra li 2,200 .i lo pinpedi cu citka lo finpe .e lo cakcurnu .e lo drata ke xamsi danlu .i lo pinpedi cu juxre cadzu lo tumla noi py klama ke'a te tu'e lo nu rorci  

ni'oni'o lai citno melbi pinpedi cu larcu lo xajmi pinpedi noi ke'a lojbo logji srera
.i ca ku re larcu pu finti .i mu'a pa pixra cu zvati la'o .url http://perpetuum-immobile.de/komo.png .url .i pa skina cu zvati la'o .url http://arj.nvg.org/lojban/pinpedi/ .url
elvetias

la .**elvetias**. no'u la'o ly. *Helvetia* .ly. zi'e goi ko'a cu xaskorcau je mijropno je cmana gugde

ni'o ko'a se trutca la bern gi'e se raltca la zurik

ni'o ko'a cu se jecpau jeva'i se *kantone* rexada po'u 

le tarci bu kantone pu xadba kantone gi'e se krati pa cmima be le kantone xelflagri
skari

lo ka ce'u **skari** cu ka ce'u xunre gi'a pelxu gi'a blanu gi'a co'e li'o .i lo nu lo remna cu ganse lo nu lo dacti cu skari cu jalge lo nu lo gusni selku'e cu se minra dy lo kanla be ry .i lo skari ka'e ckaji lo ka carmi gi'a kandi .e lo ka blabi gi'a xekri 

ni'o lo dicmaksi seldi'e cu se steci lo velbo'a .a lo xelbo'a jo'u lo nincai .i lo seldi'e ca lo nu lo velbo'a cu cmima lo se viska selku'e cu se viska gusni .i lo seldi'e poi lo remna cu kakne lo nu viska cu kuspe lo navytre li 380 bi'i li 740
snidu

ni'o lo si'o **snidu** cu gradu lo temci .i lo snidu cu mentu li fi'uxano .ije lo mentu cu cacra li fi'uxano .i lo si'o frinu fi li xano cu se finti lo xaldaio .iku'i ri na finti lo si'o snidu .i gau lo xaldaio lo cacra cu frinu lo donri .a lo nicte li pare .i lo xelso kesyskepre cu finti lo si'o frinu lo cacra li xano

## ni'o vlacitri
.i zo snidu cu se zbasu fi zoi gy. second .gy .e zoi sy. segundo .sy .e lo simsa .e zoi xy. thanit .xy vu'o se smuni lu remoi li'u .i pamei lo mentu cu pagbu lo cacra .i remei lo snidu cu pagbu lo mentu

## ni'o tersnidu
.i xelso kesyske snidu fi lo nunkanji po'o .i xy. kanji lo se snidu be lo masti .e lo nanca be'o lo vreji tcika be lo nu lo lunra cu mipri ja se mipri lo terdi lo solri .i pu le nu finti lo dadysli kei na kakne lo nu merli lo snidu

ni'o de'i li 1956 loi mu'erskepre cu pensi le du'u le nu le terdi cu carna kei na raumei dikni .i ca'edai *lo snidu cu [[citsi nanca]] li 1/31,556,925.9747 de'i li 1900-01-00* .iku'i le 1900moi pu purci .i pilno lo solri cartu be la niukym. lo nu kanji lo snidu lo cabna nanca

ni'o ba le nu finti lo ratni julna kei jdice lo nu pilno ri lo tersnidu .i caku *lo [[sodnrcezi]] ratni cu slilu 9,192,631,770roi ca'o lo snidu ca'edai be li pa*
romanias

ni'o la **romanias**. goi ko'a zi'e no'u **la'o zoi România zoi** cu gugde gi'e se stuzi le rontu'a .i la bukurect. trutca ko'a
nalfendi kacna'u

ni'o lo **nalfendi kacna'u** goi ko'a cu kacna'u sekai ledu'u ko'a ponse re lo re kacna'u terfendi .ija'e kacna'u fendi lo nalfendi kacna'u li pa .e ri .i le nalfendi kacna'u klani cu cimni .ije go'i zupu selja'o la .efklidis. .i cino le traji befika cmalu kei ko'a cu selcmi li 2 .e li 3 .e li 5 .e li 7 .e li 11 .e li 13 .e li 17 .e li 19 .e li 23 .e li 29 .e li 31 .e li 37 .e li 41 .e li 43 .e li 47 .e li 53 .e li 59 .e li 61 .e li 67 .e li 71 .e li 73 .e li 79 .e li 83 .e li 89 .e li 97 .e li 101 .e li 103 .e 107 .e li 109

ni'o lo nalfendi kacna'u seltadni cu pagbu lo nacycmaci
nacycmaci

ni'o lo **nacycmaci** poi pagbu lo curve cmaci cu srana le namcu ckaji gi'e steci srana le tolfrinu namcu .ije le nabmi klesi cu selfacki ledu'u da tadni lo namcu 

## pagterju'o

### sampu nacycmaci

ni'o ne'i le sampu nacycmaci le tolfrinu namcu cu facki seltadni cau le drata cmaci bo pagbu tadji
jinme

ni'o lo **jinme** poi ratni jorne cu ckaji leka frili binxo lei dicratni kei .e leka ponse lo jinme xumvelyla'a
sodna

ni'o lo **sodna** goi ko'a cu ratni li 11 li 22 pi 9898

## ralju steci

## gundi terpilno

ni'o zbasu le zbabu le rasyslami .e ko'a

ni'o le litki jinme cu binxo curve fi'o sidju fa ko'a

ni'o le sodna gapci tergu'i cu cmafesti tadji lenu gusyzba fi le dikca

## jmive terpilno

## citri

ni'o ledu'u xumxre ko'a cu terfa'i de'i le tcesau citri .iku'i le sepli sodna cu terfa'i de'i le 1807moi

## terkunra

## teryratni

ni'o le rarna sodna cu selcmima pa le stodi sodna teryratni no'u la'o xy. 23 xy.

## kanro joi javni steci
zbabu

ni'o le **zbabu** goi ko'a cu mleca likpunbo'o ja'ermai gi'e selpilno fi lenu lumci .i ko'a cu cafne fatri morna cu cmagarna

ni'o so'i le zbabu cu mixre le sodna ja sackycmu silna rasyslami

## cuvyzba je bixmu'o

## terpilno

## nalgundi zbasu zbabu

## gundi zbasu zbabu pruce

## zbabu basti

## xlakai
silna

ni'o le **silna** goi ko'a cu dikca xumxre le mardikca kantu .e le dutydikca kantu ja'e leza'i ko'a cu dicnu'i .i le se xumxre cu cumki le naltabyxu'i .abo le tabyxu'i .e le pamei dickantu .abo le su'oremei dickantu .i le silna cu terpruce fo lenu le slami cu frati le jilka
li'orkliru

ni'o lo **li'orkliru** goi ko'a cu se ratni lo ratni be li 9 bei li 18 pi 9984032 fi'o sinxa la'o xy. F xy. gi'e vindu je tolcai bo pelri'o gapci fi'o terxu'i le curve .i ko'a cu pamei xumdiclu'a gi'e traji leka xumfra .e leka trina le dutydikca fale ratni .i ko'a cu simsa le drata klirukle le ka tceckape mu'a ledu'u tu'a ko'a rinka le jursa xukmi jelcai fi'o pencu le re'arskapi

## ralju steci
ni'o lo li'okliru kakne lo nu xumfra fi so'a drata se ratni .e so'a se marji .i ji'a sai kakne lo nu xumfra lo mipnavni .e lo fangynavni .e lo solji .e lo djacu .e lo blaci .i ko'a fi'o se kelvo li repa ka'e vlile te fagri lo cidro

ni'o so'a lo silna be fi ko'a cu mutce lo ka stodi

## gundi terpilno
lo sampu se xu'icmu be ko'a cu se pi'o fi lo nu cupra lo po'onai me la .teflon.

## jmive terpilno
lo ni'u zei .ionti be ko'a cu vajni lo remna lo ka bandu kei lo denci lo nu fusra

## citri
ni'o ko'a te facki fi la .anris. muasan. fi'o nanca li 1886

## terkunra
* lo kunrnflurapatiti
* lo kunrnfluriti
* lo kunrnkrioliti

## teryratni
lo selte'i be lo ka stoci kei lo ratni be ko'a cu ratni fi li 19 .i lo ratni be fi li 18 cu fusra be zi'o fi'o grixabybi'otei lo mentu be li panosopizeze

## kanro joi javni steci
gapci

ni'o le **gapci** cu cmima pa le vo ralju mairtcini .i ba ledu'u le banzu nengla cu terjmina fele sligu kei le sligu cu runme gi'e binxo litki .ije lenu jmina nengla cu rinka lenu febvi gi'e galfi le litki le gapci
ninynavni

ni'o lo **ninynavni** goi ko'a cu ratni li 10 li 20 pi 1797 fi'o sinxa la'o xy. Ne xy. gi'e causka gi'e sojtolfra navni gapci .i ko'a cu steci xunre sezytergu'i ca ledu'u ko'a selpilno fi le kunti be su'oda dicrivbi tubnu .e le navni tergu'i

## ralju steci

## gundi terpilno

## jmive terpilno

## citri

## terkunra

## teryratni

## kanro joi javni steci
klirylei

ni'o lo **klirylei** cu naljinme ratni selxu'i girzu fi'o dikyxu'i girzu li paxa .i le li'orkliru .e le kliru .e lo xunkliru .e lo zirkliru .e lo klirnxastati .e le nalfa'i pela .ununseptium. cu zenpoi cmima le klirylei
jinmrmalume

ni'o lo **jinmrmalume** goi ko'a cu ratni li 13 li 26 pi 9815386 fi'o sinxa la'o xy. Al xy. gi'e rijyska zbacilka'e gi'e cmima le jbijinkle girzu

## ralju steci

ni'o ko'a cu ranti je linto jinme fi'o simlu le kadrijno ri'a le sutra je rarna selzba fcinla je kijfra senta .i le jinmrmalume jol kijno cu zmadu le curve jinmrmalume le selrunme .i ko'a cu nalvindu gi'e nalmaksi gi'e na fagycfagau

ni'o lo curve jinmrmalume cu ckaji le cmalu popcputsa 

## gundi terpilno

ni'o ko'a cu traji le kamselpli le kamrelmoi zmadu le selratni

ni'o lo jinmrmalume jinxre cu selpli file le jakne ja vinji zbaru'e

## jmive terpilno

## citri

ni'o la'o dy. Friedrich Wöhler dy. cu cafyjinvi ledu'u ri sepfa'i ko'a de'i 1827moi nanca ta'i ledu'u le toljau jinmrmalume joi kliru cu xrefra le sodnrkali .iku'i re le drata skegau to selcme la'o dy. Hans Christian Ørsted dy. .e la'o fy. Pierre Berthier fy. toi cu sepydjufa'i fi ko'a

## terkunra

## teryratni

ni'o le rarna jinmrmalume cu selcmima pa le stodi teryratni no'u la'o xy. 27Al xy. .ijeku'i bi le tolstodi teryratni cu zasti .ije pa le tolsto teryratni no'u la'o xy. 26Al xy. cu rarna zasti .i la'o xy. 26Al xy. cu teryru'e le laznavni fale pu'u kantu mijyce'a

## kanro joi javni steci
lastu

ni'o lo **lastu** goi ko'a cu jinxre le tunka .e le zinki

ni'o ko'a cu pelxu gi'e simsa le solji le kamska .i ko'a cu mlitce fapro lenu sefta kijyfra gi'e cafselpli file mlefancu

## ralju steci

## terpilno

ni'o lo lastu cu cumki selpli file tcetcelenku lante 

ni'o ko'a zapu selpli file bifyzba pagbu ca le 193 na'ardekto

## lastu klesi
cancmu

ni'o lo **cancmu** goi ko'a cu ratni li 14 li 28 pi 0855 fi'o sinxa la'o xy. Si xy. .ije le krili cancmu cu grusi  gi'e jinminra sekai leka kycy. cu pi'irdu'i zenba le ka jinminra

## ralju steci

## gundi terpilno

## jmive terpilno

## citri

ni'o la'o fy. Antoine Lavoisier fy. cu sepfa'i fi ko'a de'i le 1787moi

## terkunra

## teryratni

ni'o le rarna sodna cu selcmima le ci stodi sodna teryratni no'u la'o xy. 28 xy. .e la'o xy. 29 xy. .e la'o xy. 30 xy.
.i la'o xy. 32Si xy. cu ka'urdi'e fusra selbinxo laznavni

## kanro joi javni steci

ni'o le terkungau .e le rokyka'agau cu cancmupu'e fepri bilma ri'a lenu ri cu rapyva'u le cancmu joi kijno pulce
gasta

ni'o lo **gasta** cu jimxre lo tirse .e lo tabno pi 0002 si'e bi'i pi 017 si'e .i lo tabno cu traji lo ni xaurfi'ukargu loi se jimxre .i lo tabno cu selpli fi lo nu jargau sekai ledu'u fanta lenu lei krilyfe'a bene'i le tirse krili stura cu simsakli

## ralju steci

## terpilno

## gasta klesi

## pruce tadji

## citri
jinmrtitani

ni'o lo **jinmrtitani** goi ko'a cu ratni li 22 li 47pi867 fi'o sinxa la'o xy. Ti xy. gi'e linto je tsali je jinminra je sfefurfanta je rijblabi jinme

## ralju steci

ni'o ko'a cu sezyfanta lenu le sefta cu fusra le slami .e le cilmo kliru gapci .e le kampu silna teryrunta

## gundi terpilno

ni'o ji'i pisomu le kunra jinmrtitani cu selru'e file jinmrtitani joi kijno no'u la'o xy. TiO2 xy. tepi'o le caiblabi selcinta noi pilno ke'a le cinta .e le papri .e le denpesxu .e le slasi

## jmive terpilno

ni'o ko'a cu mapti lo remna xadni gi'e ganra selpli fi le micpli .e le xadni pujne'imi'i

## citri

ni'o ko'a cu sepfa'i la uili,ym.gregor. de'i le 1791moi

## terkunra

ni'o ko'a cu ganra fatri gi'e fadni terfa'i nenri le selro'i no'u lo kunrnatasi .e lo kunrbruke .e lo kunrxilmene .e lo kunrperofski .e lo kunlrutilo .e lo kunrtitani .e so'i le tirse kunra .i lo kunlrutilo .e lo kunrxilmene cu ralju kunra .i lo sralygu'e .e lo kadnygu'e .e la nuziland .e la noreg .e lo vurgu'e cu te kunra ko'a lo barda kunrxilmene

ni'o le sepli jinmrtitani cu kampu selru'e le me la'o gy. Kroll gy. pruce

## teryratni

ni'o le rarna jinmrtitani cu selcme mu le stodi jinmrtitani teryratni no'u la'o xy. 46Ti xy. .e la'o xy. 47Ti xy. .e la'o xy. 48Ti xy. .e la'o xy. 49Ti xy. .e la'o xy. 50Ti xy. gi'e selcme le papa di'erfusra teryratni

## kanro joi javni steci

ni'o ko'a cu tolvindu le remna gi'e nalgau lenu jmive terpilno ne'i le remxadni .iku'i le spati cu cumki pilno le jinmrtitani lenu selspu le tabdro pruce gi'e mukti lenu spati banro
sackycmu

ni'o lo **sackycmu** goi ko'a cu ratni li 15 li 30pi973762 fi'o sinxa la'o xy. P xy. gi'e tcefra naljinme gi'e kakne lenu zbaselxu'i sekai le ka gusfradi'e

## ralju steci

ni'o ko'a cu zasti seltcini le ci selratni krili morna noi ke'a cu selcmi le blabi sackycmu .e le xunre sackycmu .e le xekri sackycmu

## gundi terpilno

ni'o le sackycmu slami mixre cu ralju terpli le cange pruce

## jmive terpilno

ni'o ko'a cu ralju selratni ne'i ro lo terdju jmive

## citri

ni'o le dotco xumnalske no'u la'o dy. Hennig Brand dy. cu sepfa'i ko'a de'i le 1669moi

## terkunra

## teryratni

## kanro joi javni steci

ni'o lo blabi sackycmu cu fagyckape gi'e rinka lenu kapyjelca lenu pencu
lerfu

=lojbo=
ni'o lo lojbo selyle'u cu se cmima 26 lerfu

.i so'ene'i lo balcme vlapoi cfari ji'a le ga'elfu cu selpli .i bu'u ra le lerfu y'y cu ca'a me na vitno javni me'u remei ge le ga'elfu *h* gi le to'alfu ' .i ra lerfu cu tarmi lo ka jicmu seipra .e viska simsa le lerfu ly caca'a .i le lerfu ybu (= *y*) cu ge ji'a tarmi lo lersei gi ka'e se sanji .u viska mintu le y'y .i go'ifa'u le [h] sance cu nibli pa jicmu seipragau noi bu'u stuzi 6 ne'i ti nibli selyle'u
:

.i ti ge le lerfu *G* cu stugau lo viska lerfu *L* lamji ze'o farvi gige junri le ka le dizlo zunle kamju claxu lerfu *h* cu simsa lo lerfu *s* gi le ka le seipra lerfu . muvdu le snile'u ' kei nibli le ka po'o le breviia sinxa je saclu bo sepli klani zunti cu stali le lerfu .

## ze'o di'u ji'a
Regolamento FAC
laznynavni

ni'o lo **laznynavni** goi ko'a cu ratni li 18 li 39pi948 fi'o sinxa la'o xy. Ar xy. gi'e causka je caurselsumne je caurvu'i je nalvindu

## ralju steci

ni'o ko'a simsa le kijno le ka frili runta le djacu 

## gundi terpilno

ni'o ko'a selpli file tcegla dicycilta tergusni mu'i ledu'u ko'a cu
nalfra file tcegla dicycilta kei .e ledu'u le trano cu nalbanzu nalfra

## jmive terpilno

ni'o ko'a cu na rarna jmive terpilno

## citri

ni'o la'o gy. Lord Rayleigh gy. .e la'o gy. Sir William Ramsay gy. cu sepfa'i ko'a de'i le 1894moi

## terkunra

ni'o cpacu ko'a le terdi vacri .i li 0pi00934 parbi le ni laznynavni kei le ni vacri

## teryratni

ni'o le rarna laznynavni cu selcme mu le stodi laznynavni teryratni no'u la'o xy. 36Ar xy. .e la'o xy. 38Ar xy. .e la'o xy. 40Ar xy. gi'e selcme le vo di'erfusra teryratni

## kanro joi javni steci
lidgusyjinme

ni'o lo **lidgusyjinme** goi ko'a cu ratni li 12 li 24pi3050 fi'o sinxa la'o xy. Mg xy. gi'e mlitsa rijblabi linto jinme fi'o denmi ledu'u li pixamuso parbi leni jinmrmalume denmi kei leni lidgusyjinme kei

## ralju steci

ni'o ko'a cu milxe sfefusra le kijno gi'eku'i zbasu calku ca lenu ko'a cu pencu le vacri

## gundi terpilno

ni'o ko'a cu traji leka pilno turjinme kei le ka cimoi zmadu kei selyli'e lo gasta .e lo jinmrmalume

## jmive terpilno

ni'o le lidgusyjinme dicratni cu sarcu jicmu le slemijyslami xumru'e

## citri

ni'o la'o gy. Joseph Black gy. cu sepfa'i ko'a de'i le 1755moi

## terkunra

ni'o ko'a pu selpruce fi lo xasyjau .ije ko'a cu selpruce la'o gy. Pidgeon gy.

## teryratni

ni'o le rarna lidgusyjinme cu selcme mu le stodi lidgusyjinme teryratni no'u la'o xy. 24Mg xy. .e la'o xy. 25Mg xy. .e la'o xy. 26Mg xy. gi'e selcme le paso di'erfusra teryratni

## kanro joi javni steci

ni'o ko'a cu mutce selfagyka'e
djacu

ni'o lo **djacu** goi ko'a cu selxu'i sekai ledu'u sarcu leza'i terju'o jmive .i ko'a cu causka fi'o klani le cmalu .i ko'a cu gacri ji'i pize le tedysfe

## xukmi ckaji

ni'o la'o xy. H2O xy. cu xumcme gi'e selcmu ledu'u le pamei djacu ratygri cu vasru re le cidro ratni .e pa le kijno ratni

* commons
vraga

ni'o lo **vraga** goi ko'a cu sampu tutci lenu pliji le marji bapli .i ko'a selzba fi le tinsa garna .e le tervra
sodnrkali

ni'o lo **sodnrkali** goi ko'a cu ratni li 19 li 39pi0983 fi'o sinxa la'o xy. K xy. gi'e ranti rijblabi jiljinme

## ralju steci

## gundi terpilno

## jmive terpilno

## citri

## terkunra

## teryratni

## kanro joi javni steci
sakta

ni'o lo **sakta** goi ko'a cu lanzu file titla tsapidja gi'e blabi krili sligu .i le satlanzu cu selcmi le pamei satygri .e le remei satygri

## xukmi

ni'o ko'a cu sampu tabjoldro linsi ratygri fi'o vasru le kijytabdro girzu .a le kijytabno girzu gi'e vasru le kijytabno remei xumdiclu'i ja'e ledu'u ko'a cu kamxumfra .i so'e le sakta selxu'i cu selcmi mapti le xumyme'o no'u la'o xy. (CH2O)n xy. to ny cmima lo'i kacna'u toi
jinmrvanadi

ni'o lo **jinmrvanadi** cu ratni li 23 li 50pi9415 fi'o sinxa la'o xy. V xy. gi'e rirci ranti cilka'e jinme

## ralju steci

## gundi terpilno

## jmive terpilno

## citri

## terkunra

## teryratni

## kanro joi javni steci
la nicte cadzu

= lisri =
.i la nicte cadzu cu se finti la camgusmis
.i fanva lu la nicte cadzu li'u la gliban fu zoi zoi. Night Walkers .zoi

= se lisri =
**.i e'u nai lo nu tcidu ti cu gasnu lo nu le lisri cu nalspaji**

.i la nicte cadzu poi lisri cu lisri la nicte cadzu poi girzu ku'o .e la .susan. .i la nicte cadzu cu girzu lo ka kalte lo palci ja fenki crida goi ko'i

.i ba zi lo krasi be le lisri la .susan. se gunta ko'i ca lo nu klama le mensi be sy. .i ku'i .uidai la .deivid.uit. noi cmima la nicte cadzu cu sarji la .susan. le crida lo nu catra

.i ba lo nu penmi la .deivid. kei la .susan. djica lo nu binxo lo cmima be la nicte cadzu poi girzu

= le judri be la nicte cadzu poi lisri =
la .uebsait. pe la .lojban.
antimoni

ni'o lo **.antimoni** goi ko'a cu ratni li 51 li 121pi760 fi'o sinxa la'o xy. Sb xy. gi'e ponse vo le krili morna je rijblabi xabjinme roblida maskey touti boni matresa sr za la masterclass . Triple monstre.

## bingchilling

## des ba xamasa

## jigmer il est mort

## citron

## tardif

## koicoubé

## kanro joi javni steci
jarjinme

ni'o lo **jarjinme** goi ko'a cu ratni li 74 li 183pi84 fi'o sinxa la'o xy. W xy. gi'e tcejdari je tilju je gatygrusi jabo blabi jinme

## ralju steci

## jmive terpilno

## citri

## terkunra

## teryratni

## kanro joi javni steci
dircynavni

ni'o lo **navnikle** goi ko'a cu ratni li 86 li 222 fi'o sinxa la'o xy. Rn xy. gi'e tilju je causka je ratdi'e gapci

## ralju steci

## gundi terpilno

## jmive terpilno

## citri

## terkunra

## teryratni

## kanro joi javni steci
mlijilkle

ni'o lo **mlijilkle** goi ko'a cu klesi file ka mlijilka je jinme fi'o vasru le jinmrberilo .e le lidgusyjinme .e le bogjinme .e le jinmrstronti .e le tijyjinme .e le dircyjinme

ni'o ko'a cu rijska je ranti je cmadenmi jinme gi'e frili xumfra file klirukle cmima fele vrici silna gi'e frili xumfra file djacu fele jilka kijyjoldro

ni'o ko'a cu ponse le re dutydikca kantu ne'i le rairbartu calku .ije jalge leza'i selcu'a nentcini kei selsnada lenu cirko le re dutydikca kantu
krilysu'a

ni'o lo **krilisu'a** goi ko'a cu ratni stura platu ne'i lo krili .i ko'a cmusle gi'e dikni rapli fi'o dimde li ci .i le ci cimde terdikni septre cu krilisu'a namcu