open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
binjimkle

ni'o lo **binjimkle** cu klesi le selratni le ka nalclu cimoi dutydikca calku .i ro le binjimkle cu jinme

## ralju steci

lo binjimklecmi cu cafne ckaji le barda popcputsa .e le barda denmi .e le barda selrunme .e le barda selfebvi
selrunme

ni'o lo **selrunme** goi ko'a befalo krili sligu cu selke'o sekai ledu'u le sligu cu binxo le litki .i le dunja cu fatru'e le runme .ije le kamseldunja cu fatne le kamselrunme

ni'o so'a le selxu'i cu ckaji leka le selrunme cu dunli le seldunja .imu'a le margu cu runme li 234.42 gi'e dunja li 234.42 .i le selrunme .iku'i so'o le selxu'i cu ckaji le ka le selrunme cu frica le seldunja .imu'a la .agar. cu runme li 358 gi'e dunja li 305 bi'i li 313 .i leti xumtra selcme cu naldu'ixrulu'a .i so'u le selxu'i noi ke'a cu zbasu nalvelganzu sligu ku'o mu'a le blaci ka'e cu cumki tinsa secau lenu binxo le krili sligu 

ni'o ko'a cu mliki'i le danre
dikni selratni cartu

i di'e du le dikni selratni cartu

}}"
|-
! width="1.0%" | girzu&nbsp;→
! width="5.5%" | 1
! width="5.5%" | 2
! width="5.5%" | 3
! width="5.5%" | 4
! width="5.5%" | 5
! width="5.5%" | 6
! width="5.5%" | 7
! width="5.5%" | 8
! width="5.5%" | 9
! width="5.5%" | 10
! width="5.5%" | 11 
! width="5.5%" | 12
! width="5.5%" | 13
! width="5.5%" | 14
! width="5.5%" | 15 
! width="5.5%" | 16
! width="5.5%" | 17
! width="5.5%" | 18
|-
! ↓&nbsp;terdikni
| colspan="19"|
|-
! 1
| 
| colspan="16"|
| 
|-
! 2
| 
| 
| colspan="10"|
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|-
! 3
| 
| 
| colspan="10"|
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|-
! 4
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|-
! 5
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|-
! 6
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|-
! 7
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| colspan="21"|
|-
| colspan="4" style="text-align:right"|* **[[simsrlantano]]s**
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|-
| colspan="4" style="text-align:right"|** **[[simsrtaktni]]s**
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
|}


## e'u tcidu
* selratni
* xumske
2004moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 2004moi .i

* de'i lo 24moi kanbyma'i bo djedi la'o gy. MER-B gy. pe la'o gy. NASA gy. cu kensa vofli mulno klama tu'i le jamplini
* de'i lo 22moi lanma'i bo djedi le romoi ke fraso kolme terkunra cu sisti

## caudetri fasnu

* le lojbo zei .uikipedias. cu cfari

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 2004moi .i

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 2004moi .i

* de'i lo 14moi kanbyma'i bo djedi la'o dy. Uta Hagen dy. noi ke'a cu dotco skina xeldraci cu mrobi'o to jbena filo 1919moi toi .i

* de'i lo 24moi jaurbeima'i bo djedi la'o gy. John Randolph gy. noi ke'a cu merko skina xeldraci cu mrobi'o to jbena filo 1915moi toi .i

* de'i lo 4moi fipma'i bo djedi la'o fy. Claude Nougaro fy. noi ke'a cu fraso sagygau

* de'i lo 27moi matsi'uma'i bo djedi la'o zoi. George Patton IV zoi. noi ke'a cu merko jenmi jatna cu mrobi'o to jbena fi lo 1923moi toi
denmi

ni'o lo **denmi** cu frinu le majga le calmre

\rho=\frac{m}{V}

.i so'eroi li ge'o ry snile'u fi lo denmi 

## manri

## drata gradu
ni'o lo fi'e ki'ogra te'a mitre boi ci tono'u kg/m3 toi cu gradu le treci'e lo denmi .i lo litce .e lo na cmima le treci'e .iki'ubo ly xamgu ty .ija'ebo le fasnu cu finti lo ki'ogra fi'e litce tono'u kg/L toi .e lo grake fi'e milylitce tono'u g/mL toi

## merli tadji

ni'o da poi kurfa fili ci gi'e nalsa'udu'i mlacla zo'u le denmi befada cu ka'emre 
ta'i ledu'u frinu le grake le pilji be fele galmre le pilji be fele ganmre bei le clamre .i da poi vitybli zo'u le basyca'u cu basti le calmre le prume'o
nalvelganzu sligu

ni'o lo **nalvelganzu sligu** cu sligu cau le soryratyda'o velganzu .i mu'a lo blaci .e lo jbiligyxre .e lo cinla senta 

## navyci'uvelganzu marji
ni'o do'anai lo nalvelganzu sligu cu se ganzu va'o lo navyci'u ki'u lo kake xukmi jorne .i ji'a va'o lo nu lo krili cu tcecmalu kei piso'e le ratni ckini le krili .i lo nu surla befa le sefta kei .e le binsfe selri'a cu tambixygau lo ratne selzva seri'a lo nu lo velga'u cu cmabi'o .i nandu fa lo nu le xagrai cmactatci do'anai cu terdrata lo nalvelganzu sligu lo velganzu sligu

termu'eske
maitcini
makfartci

lo **makfartci** goi ko'a cu tutci lo nu djuno filo farna .i ko'a se pagbu lo jesni poi maksi .i le jesni to .e ja'e ko'a toi cu jarco lo farna be lo makyji'o .enai lo jedji'o .i lo jipno be lo makfartci be'o poi farja'o le jibni be le berti jedji'o cu se valsi lu makyberti farna li'u .iku'i lo makyji'o cu trina lo dukti .iseni'ibo le makyji'o poi jibni le *berti* jedji'o cu ba'e *snanu* makyji'o .i

ni'o ko'a se finkra le tcepru jungo de'i le ni'urevozemoi nanca vede'i la cabna cedra gi'e selpli fi le farfa'i pu le panovovomoi nanca .i

ni'o ni'o
## lo makfarna cu frica lo tedyfarna
.i lo farna co se jarco be lo makfartci cu frica lo tedyfarna ri'a reda .i pamai lo makyji'o na zvati lo jedji'o .iji'a lo makyji'o na se stizu gi'eku'i litru .iseni'ibo lo kanji be lo farna pe lo makfarna ke tumymre cartu cu djuno .ei le du'u ca makau tumymre fi le cartu .i remai lo jibni ke tirmakykai ja dicmaksi dacti cu caryri'a le selmaksi
jinmrseri

ni'o lo **jinmrseri** goi ko'a cu ratni li 58 li 140pi116 fi'o sinxa la'o xy. Ce xy. gi'e ploke'a je cilzbaka'e je ranti je rijyjinska jinme
## ralju steci

## gundi terpilno

## jmive terpilno

## citri

## terkunra

## teryratni

## kanro joi javni steci
febvi

ni'o lo **selfebvi** goi ko'a cu kelvo sekai le ka le litki cu binxo le gapci

ni'o lo nu **febvi** cu nu lo marji cu tcinybi'o .i febvi lo nilgla lo da'erfi'uplita ca lo nu lo gapci da'erfi'uplita be lo litki cu dunli lo vacri da'erfi'uplita .i lo ni lo gapci da'erfi'uplita cu zenba cu na'o panra lo ni lo nilgla cu zenba
pifcpi

lo **pifcpi** cu cipni la'o ly. Bucerotidae .ly .i le lojbo valsi cu se smuni le py. rorci tadji .i le latmo valsi cu se smuni zo **bakyjirnycpi** ki'u lenu lo moklu cu tamsmi lo bakni jirna

ni'o pifcpi 57 frejutsi .i pifcpi fe'e ca'o lo fi'ortu'a be ne'u la saxrat. be'o bi'i lo solni'a zdotu'a bi'i la pilipinas. bi'i la solomon.dapl .i so'e pifcpi cu selzda lo tricu gi'e xabju lo denmi ricfoi .iku'i lo tumla pifcpi be la'o ly. Bucorvus .ly. xabju lo ricysasfoi

ni'o lo fetsi cu se jbena su'exa blabi sovda .i ca lo nu zutkurji kei lo fetsi ke na'e tumla pifcpi cu pinfu lo nakni lo bitmu be se ma'e lo cnide'u .e lo kalci .e lo rutmarxa be'o .i lo nakni cu dunda lo cidja lo fetsi .e lo verba pa'o lo cmalu kevna be lo bitmu .i ca lo nu lo mamta joi loi verba cu barda co dukse le zdani kei lo mamta cu popygau je ke'uzba lo bitmu .ije lo re rorci cu dunda lo cidja lo verba pa'o lo bitmu

ni'o lo pifcpi cu vricycti cipni .i ri citka lo grute .e lo cinki .e lo cmalu danlu

ni'o ci'e la siblis.alkuist la'o ly. Bucerotidae .ly. po'u lo'e se pifcpi cu jutsi la'o ly. Bucerotiformes .ly. noi se vimcu fi la'o ly. Coraciiformes .ly
2007moi

lo **2007moi** cu nanca ci'e la'o zoi ISO 8601 zoi no'u la veldetri pe la'o zoi Gregorius zoi

## fasnu

ni'o di'e cu liste lo fasnu pe lo 2007moi

* .i de'i li 1 pi'e 1 la'o zoi Ban Ki-moon zoi co'a jatna la'o zoi United Nations zoi
* .i de'i li 1 pi'e 1 la'o zoi România zoi .e la'o zoi Bălgariya zoi cu cmibi'o la'o zoi European Union zoi
* .i de'i li 1 pi'e 1 ronru'u co'a jdini fi'o gugde la'o zoi Slovenija zoi
* .i de'i li 1 pi'e 1 lo vinji be 102 lo prenu cu canci ga'u la'o zoi Indonesia zoi
* .i de'i li 1 pi'e 17 bi'o 19 lo tsali brife noi la'o zoi Kyrill zoi cmene ke'a cu tcima lo rontu'a .iseri'abo su'o 47 lo remna cu mrobi'o
* .i de'i li 2 pi'e 2 le tcima nuncne girzu cu skicu lonu ri tcela'e sruma lodu'u tu'a loi remna cu rinka lonu lo tcima cu cenba
* .i de'i li 2 pi'e 12 bi'o 20 lo tsali ke dunra brife ku joi lo snime carvi cu tcima lo bemtu'a .iseri'abo mutce ke litru nabmi gi'e nu 37 lo remna cu mrobi'o
* .i de'i li 4 pi'e 16 boi 32 lo prenu cu se catra fi lo danti vi la'o zoi Virginia Polytechnic Institute and State University zoi
* .i de'i li 4 pi'e 24 skicu lonu facki fi lo plini poi zoi zoi Gliese 581 c zoi cmene .i ra plini fi loka lonu jmive cu cumki kei fe lo xuncmatarci poi zoi zoi Gliese 581 zoi cmene

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste lo prenu poi mrobi'o

* .i de'i li 1 pi'e 2 la'o zoi Teddy Kollek zoi noi pu tcatru la'o zoi Yerushaláyim zoi fi'o selna'a li 28 cu mrobi'o
* .i de'i li 1 pi'e 22 la'o zoi Abbé Pierre zoi noi jdaka'i gi'e gasnu lonu la'o fy. Emmaüs .fy. co'a zasti cu mrobi'o
* .i de'i li 4 pi'e 23 la'o zoi Boris Yeltsin zoi noi raltru la rukygu'e no'u la'o zoi Российская Федерация zoi cu mrobi'o
rikteropu

ni'o lo **rikteropu** cu mabru la'o ly. Orycteropus afer .ly .i le valsi cu se smuni lu friko ke velkakpa se jamfu li'u .i lo rikteropu po'o cu cmima la'o ly. Tubulidentata .ly. noi grijutsi .i le grijutsi cu se cmene di'u ki'u le nu lo rikteropu denci cu se stura lo denmai cmatu'u secau lo jarskapi

ni'o lo rikteropu cu ctecikna gi'e toljikca gi'e citka lo manti .e lo mudyctijalra .e lo derzme po'o .i pilno lo tsali jgalu lo nu kakpa lo mantyzda kei .e lo nu zbasu lo zdani .i se zdani lo clani kevna noi mitre li tu'o bi'i 13 .i lo pu zdani be lo rikteropu cu ca zdani lo cmazma danlu pe mu'u lo gernlikaone

ni'o loi makcu rikteropu cu kansi'u ca'o lo glecitsi po'o .i lo fetsi cu pazvau ca'o lo masti be li 7 gi'ebabo se jbena lo cifnu noi ki'ogra li ji'i 2

ni'o ralju kalte lo rikteropu fa lo cinfo .e lo tirxrleopardu .e lo gernlikaone .e lo sincrpitone
lujvo

lo **lujvo** cu valsi gi'e se pagbu su'o re rafsi ja valsi

**ni'o klesi**
.i loi lujvo cu se klesi vo da no'u lo *nerselmidju* lujvo jo'u lo *barselmidju* lujvo jo'u lo *jorne* lujvo jo'u lo *kruca* lujvo .i la lojban. vasru ro xai po'u na'ebo lo barselmidju lujvo
manri dujbi'o nejni

ni'o lo **dujbi'o nejni** goi ko'a cu glanejni seltcu le me la .mol. marji klani le dunja ja runme

ni'o ca le glanejni vimcu befile litki be'o pruce le marji cu stodi jdika lo kelvo .ijeku'ibo ca lemu'e le marji kelvo cu dunli le marji seldunja kei le dukse glanejni vimcu cau le kelvo jdika cu seltcu lenu le marji cu dunja .i le dukse glanejni nitcu cu dunli ko'a .isi'a ca le glanejni jmina befile sligu be'o pruce le marji cu stodi zenba lo kelvo  .ijeku'ibo ca lemu'e le marji selrunme kei le dukse glanejni jmina cau le kelvo jdika cu seltcu lenu le marji cu runme .ije le dukse glanejni nitcu cu dunli ko'a .i ba lenu le mairtcini cu binxo le kelvo cu stodi binxo

ni'o ko'a cu nitcu lenu zbasu porsi ca le nundunja .a lenu daspo porsi ca le nunrunme
glanejni sroka'e

ni'o lo **glanejni sroka'e** goi ko'a cu marji ckaji leka lenu kelvo binxo kei cu stika le glanejni sorcu .i ko'a cu terfancu fe le maimre .e le mairkai .e le glanejni tadji .i le majmrezi'e glanejni sroka'e cu frinu le glanejni sroka'e le maimre
ninxinronbau

la **ninxinronbau** cu du le runbau pe lo berti no'u ropno bangu pe le cydzexinronbau kei po'u dzedo'obau gi'e dzeko'obau gi'e dzela'obau gi'e dzelo'obau gi'e drata

* Indo-European Dictionary by Gerhard Köbler (contains PIE Grammar in Vorwort section and is more perfect than MIE)
pidjni

ni'o lo **pidjni** cu bangu co jalge lo nu su'ore se bangu poi na simxu lo nu da jimpe lo bangu be de cu finti lo bangu tezu'e simxu lo nu jimpe .i lo pidjni cu se gerna lo sampu .i lo pidjni ka'e binxo lo kreole seja'e lo nu lo verba cu cilre

ni'o la'e di'e cu pidjni
* .i la rusnorsk cu pidjni lo rusko .e lo norgo te bau lo za'i canja lo finpe
* .i la tcinuk.jargon. bangu lo rindo pe la UAcintyn.
liste loi banskepre

di'e liste loi banskepre

*la tolkin.
*la nom.tcomskis.
*la Barbara Partee (Barbara Partee).
*la Ghil'ad Zuckermann (Ghil'ad Zuckermann).
na'orteryratni

ni'o lo **na'orteryratni** be lo selratni cu cnano loi se daltone be lo ratni be'o lo rarna marji .i da poi selratni zo'u node rarna marji .iseki'ubo lo ratni be fi lo revrai cu selmre
stedu

lo **stedu** cu xadni pagbu .i lo stedu be lo mutce farvi danlu cu selne'i lo besna .i lo kanla .e lo kerlo .e lo nazbi .e lo moklu cu pagbu lo stedu .i lo crane stedu cu selvla zo flira .i lo stedu be lo skoselti'e danlu cu lamji lo cnebo
makykai

ni'o lo **makykai** goi ko'a cu marji selkai lenu da poi marji ku'o trina ja toltri de poi marji kei .i so'u le kampu marji poi ke'a filselzga maksi ku'o cu selcmi le tirse .e so'i le gasta .e le me la lodston. noi rokci

## makykai termu'eske

ni'o lo makykai bapli cu munje jicmu bapli seja'e lenu lo dikca spisa cu muvdu .i le pe la maksuels. mekso .e le skefla pe la'o gy. Biot-Savart gy. cu javski le krasi je tarti selbaidarja'e
snanilsutra

ni'o lo **snanilsutra** goi ko'a cu ni le snabo'a  cu sutra pagre le pruni marji .i lo nilsutra cu se ckaji lo selbo'a gi'e se cenba fo lo nilgla be lo selbo'a .i lo snanilsutra be zu'i zo'u zu'i vacri .i lo snanilsutra be lo vacri be bu'u lo xasterga'u bei fi'o se jacke'o li 21 cu trefi'usnidu li 344
daplrxometepe

lo **daplrxometepe** goi ko'a cu daplu le nikaraguas. zei lalxu .i ko'a se cmene zoi .san. la isla de Ometepe .san. le ca xabju noi se bangu le sanbau .i ko'a pitki'otre li 276 gi'e traji leka barda kei fole'i daplu belo lalxu

di'u cu pixra la konsepSION pola .ometepes. tu'i la nikaraguas. poi lalxu

## le re likyrokyko'u
re likyrokyko'u cu cupra le re cmana po'u la ometepes. .i le likyrokydi'e cu se cmene zo konsepSION no'u zoi .pan. Concepción .pan. ge'u fa'u zo maderas noi mintu bau le spano

ni'o la konsepSION goi ko'e cu mitre li 1610 leka galtu file xasysfe .i ko'e co'a likrokfle ca le clira mela xoloSEN .i ko'e de'a ze'u likrokfle gi'eku'i di'a likrokfle ca le se detri be li 8 pi'e 12 pi'e 1880 .i lenu likrokfle cu vlile 

## lo purci .e lo citri

## le rarna vanbi
tcadrklaipeda

lo **tcadrklaipeda** goi ko'a cu tcadu fila lietuvas. .i ko'a cu lamji le xamsi po'u la baltik. gi'e te pamei le'i xasybevytca befila lietuvas. li 194ki'o400 te kancu le'i xabju tu'ale 2002moi prenunkancu .i le'i xabju cu pu jdika .i to'unai li 202ki'o900 te kancu cale 1989moi .i la klaipedas. cu nau vajni ravbevblo xasybevytca .i ko'a cu jibni le rirxe po'u la nemunas.

## ni'oni'o xabju
pu'ole remoi tednunjamna so'i dotco cu xabju la klaipedas .i so'e nau xabju cu rusko .i lo piso'isi'e belei xabju cu kulnrlietuva ji'a 

## ni'oni'o citri
la klaipedas. se cfagau loi natmi be la baltik. ca'ole 12moi na'acto .i ko'a ze'u se ponse la prusen. pe le stuna gi'e se cmene la memel. .a la memelburg.

cale 1252moi lu'a le kagni po'u la te,utonik. cu finti la klaipedas. me'e la'o .lat. *Castrum Memele* .lat. .i lu'a le kagni po'u la te,utonik. cu xlura ji'a lei xabju leza'i se lijda le xriso
tcadrkatovitse

lo **tcadrkatovitse** no'u la'o py. Katowice .py. goi ko'a cu tcadu la polskas. poi gugde .i ko'a se xabju lo 315123mei .i ba le 1918moi ko'a pagbu le dotygu'e
relbau klamburi

lo **relbau klamburi** cu klamburi lo valsi be fi lo bangu lo valsi be fi lo drata bangu .i lo nu pilno lo relbau klamburi cu se jalge lo sivni xajmi .ini'ibo so'oda se bangu lerede

## ni'oni'o mupli
### ni'o glico
lu 
:ma krinu le za'i no lo tigni be lo nu cinse cu speni
:.i ty single
li'u .i zoi gy. single .gy. valsi zo nalspeni lo glico to la gejyspa cu finti di'u toi
baklanme

ni'o lo **baklanme** cu mabru la'o ly. Ovibos moschatus .ly. gi'e xabju lo tolzi'o gi'e rotsu senta se kerfa

## ni'o marji velski
.i lo se baklanme cu pamei jutsi la'o ly. Caprinae .ly .i lo kanba .e lo lanme cu zmadu lo bakni le ni ckini .i lo nakni .e lo fetsi cu se jirna lo clani je korcu .i lo'e baklanme cu mitre li 2.5 lo ni clani gi'e mitre li 1.4 lo birjanco nilgaltu

## ni'o xabju
.i lo baklanme cu krasi xabju lo tolzi'o kadno .e la klalit.nunat .e la .aleskas .i daspo loi xabju be la .aleskas. ca le 19ji'i00moi .ibabo gau xruti .i cada ju'oru'e jutmro .ibabo zenba seja'e lo nu bandu fi lo nu kalte .i ca le 1999moi ro lo baklanme cu ji'i 65,000mei bi'i ji'i85,000mei .i refi'uci loi baklanme cu xabju la banks.dapl.
me la .OIdipus. stura

ni'o ni'o **lo me la .OIdipus. [[stura to menli|stura]]** poi se vanbi lo menli terlanli pe la .zikmunt.froit. cu menli cinse ke verba velfarvi .i la .froit. goi fy. xusra lo du'u vy. goi ro verba no'u ro nanla ku joi ro nixli ca le stura cu nalsanji krici lo du'u lo patfu cu bradi vy. gi'e jivna vy. fo lo ka lo mamta cu na'e fatri prami ce'u .i lo cmene be le stura cu se krasi lo xelso ranmi be la .OIdipus. noi catra lo ke'a patfu no'u la .laius. gi'e speni lo ke'a mamta no'u la .iokastas.

ni'o fi'o xusra fy. lo nu facki lo danfu be le stura cu se nitcu fi lo pu'u farvi fa lo tercinse ku joi lo sevzi .i lo danfu facki tadji be tu'a lo nixli cu frica lo nanla co'e .i ri'a bo ge zu'u lo nixli cu lifri lo nu djica lo nu co'a se pinji gi zu'u nai lo nanla cu lifri lo nu terpa lo nu ba'e co'u se pinji .i fy. birti lo du'u ro da zo'u ga da facki lo danfu gi da ba co'a bilmrnevrosi ja mitcinse

ni'o fi'o xusra fy. ro nanla .e ro nixli cu se li'i cinse djica tu'a lo mamta gi'e gunta djica tu'a lo patfu .i ku'i fi'o birti la .karl.iung. goi ky. lo ninmu cu se li'i cinse djica tu'a lo ba'e patfu gi'e gunta djica tu'a lo mamta .i lu me la .elektras. stura cu cmene le se lifri ky. .i le cmene cu se krasi lo xelso ranmi be la .elektras. noi tixnu la .agamemnon. zi'e noi djica lo nu catra lo ke'a mamta noi sidju fi lo nu platu fi lo nu catra lo la .elektras. patfu .i lo me la .elektras. stura na pagbu lo fy. menli terlanli

ni'o lo nu casnu lo nu bilma fi lo me la .OIdipus. stura cu fadni .i ku'i lo'e menli lanli cu jinvi lo du'u le stura na terbilma .i lo go'i cu birti ge lo du'u le stura cu cnano velfarvi fi ro verba gi lo du'u lo djica pe le stura cu mutce rinju gi'e nalsanji pagbu ro makcu remna menli
birje

ni'o loi **birje** goi ko'a selpinxe gi'e xalka filo nunfusra belo fomymledi .i zbasu ko'a loi gurni .e loi djacu
kuruf

la **kuruf**. goi ko'a cu cmalu tcadu fo le nanstuna pagbu be la .polskas. .i ne'i ko'a cu remlai li 2804
sumti

ni'o lo **sumti** cu gensle gi'e cmima lo te bridi .i gerna sumti .iji'a smuni sumti

## ni'oni'o gerna sumti
.i bau so'e da loi gerna sumti cu se klesi loi **ralju sumti** .e loi **seljmina sumti** .i lo ralju sumti na'o gasnu ja lifri ja seldu'a sumti .iku'i bau la lojban. le di'u gerna klesi na zasti .ije lo tersu'i cu porna'u

ni'o bau ro bangu cu pilno lo rafsi .a lo valsi .a lo porsi lo nu jarco lo tersu'i

ni'o lo sumtcita cu se pilno lo nu jarco lo seljmina sumti
niu,IORK

ni'o **la niu,IORK.** to se glicme la'o gy. New York gy. toi goi ko'a bersunmervipygu'e .i ko'a lamji la nu,djyrsis. .e la pensilveinys. .e la kynetikyt. .e la masytcusets. .e la vyrmont. .e la .atlantik. zei braxamsi .i ko'a se tcadu le niuiork. zei tcadu .e la .aulbanis. .e la rotcestyr. .e la syrakus. .e la bufalos. zei tcadu
noreg

ni'o la **noreg**. goi ko'a zi'e no'u lu *noreg. zei nolseltru* li'u cu berti rontu'a gugde du'a lo berti xamsi be'a la danmark. vu'a la sferies .i ku'i ko'a rolka'itrusi'o .i lu'o vo ki'o xavono ki'o renono loi prenu cu xabju ko'a .i la oclos. raltca .i ji'abo la bergen. .e la troneim. .e la trumsos. .e la krystiansan. .e la stavangr. cu barda tcadu

ni'o le 1814moi cu detri lenu li vocivo selna'a lenu ko'a pu jecta jorne la danmark. .i ko'a seltru le la danmark. nolraitru .i le 1905moi cu detri lenu li sopa selna'a lenu ko'a pu jecta jorne la zveriys. .i ca le remoi tedjamna le dotco jenmi cu selca'u ko'a

ni'o leka la bergu'e ricfu gugde ri'a leka ko'a fakci fi le tcelai pe la petrolium. tu'i la bergu'e xamsis. .i le ko'a dinske cu jmina lo canja dinske lo zukte befa trugunma 

 Geiranger2.JPG|Geiranger
 Sognefjord, Norway.jpg|Sognefjord
 Vippetangen2.jpg|Oslo
 Vegaoyan.jpg|West Norway coast
 Mixed_Picea_(Spruce)_forest_from_Vestfold_county_in_Norway.jpg|Forest
 Norway National House.JPG|Norway National House
 Troll_A_Platform.jpg|Oil platform
sueriges

ni'o la **sfari,es**. goi ko'a no'u la'o zoi **Konungariket Sverige** zoi pe bau lo bangrzveriys cu ropno gugde gi'e lamji la bergu'e .e lo gugdrsu,omi. i la stoky'olm. trutca ko'a .i li pa pi'e pa pi'e pa so so mu detri le nu ko'a co'a cmima la ro'ojon.

ni'o la stok,olm ko'a trutca gi'e raltca

ni'o lo tumla pe ko'a kurfa pitki'otre li vo vo so ki'o so xa mu .i ko’a cimoi le’i stici ropno gugde le ka nilbra be le tumla
danmark

ni'o la **danmark**. no'u la'o dy *Kongeriget Danmark* dy zi'e goi ko'a ropno gugde gi'e lamji lo dotygu'e

ni'o la kopeneigyn ko'a trutca gi'e raltca
rismi

ni'o lo **rismi** cu gurni je srasu la'o ly. Oryza .ly .i lo rismi ka'e banro va'o lo djacu .iseki'ubo ve cange ne'i lo cimtumla tezu'e lo nu lo rismi cu ba'ozma lo nalseldjica spati poi na ka'e renvi lo djacu
gurni

ni'o lo **gurni** cu tsiju lo srasu gi'e cidja .i fi'o larsmura'a lo spaske lo gurni cu rutrkariopsi jenai tsiju

## ni'o nilcupra
di'e cartu le ni cupra le ralju gurni ja norgru ca'o le 1961moi .e le 2005moi se po'i le 2005moi nilcupra .i lo xrixruba .e lo spatrkinua cu norgru .ije le drata cu gurni.

## ni'oni'o pinka gi'e sitna selci'a
island

la .**island**. goi ko'a zi'e no'u lu *.island. zei gubyseltru* no'u la'o .by. *Lýðveldið Ísland* .by. cu berti ropno gugde gi'e zvati le berti be le .atlantik. zei braxamsi

ni'o la rekavik ko'a trutca gi'e raltca
airland

ni'o la .**airland**. no'u la'o gy. **Ireland** .gy. zi'e goi ko'a to zoi zoi. **Éire** .zoi toi berstici ropno jecta .i ko'a kuspe mu fi'u xa le daplu poi se cmene la .erin. to de'i li 1921 cu se fendi toi .i ko'a lamji la berpau be la irland poi ke'a pagbu lo ritygu'e ku'o fo lo snanu .i je go'i la xamsi pe la irland fo lo stici .i je go'i la poi xamsi .atlantik. fo lo berti .e lo stuna .i la dublin. no'u va'i la'o zoi. Baile Átha Cliath .zoi cu trutca ko'a .i ko'a se xabju ji'i vo ki'o ci ci so ki'o prenu
potygu'e

ni'o la **potygu'e** goi ko'a zi'e no'u lu *porto gubyseltru* li'u no'u la'o potybau *República Portuguesa* potybau cu ropno gugde gi'e lamji lo sangu'e

ni'o la lisboa ko'a trutca gi'e raltca
nederland

ni'o la **nederland**. goi ko'a zi'e no'u lu *nederland. zei nolseltru* li'u no'u la'o zoi *Koninkrijk der Nederlanden* zoi cu ropno gugde gi'e lamji la beldjym .e la dotygu'e

ni'o la .amsterdam ko'a trutca gi'e rajtca
lEtsyburg

ni'o la **luksymbyrg**. no'u la'o ly Groussherzogtum Lëtzebuerg ly cu ropno gugde gi'e lamji lo fasygu'e .e la camgu'e .e lo dotygu'e
maltas

ni'o la **maltas**. goi ko'a zi'e no'u la'o zoi *Repubblika ta' Malta* zoi no'u lu maltas. zei gubyseltru li'u cu ropno gugde

ni'o la valet trutca ko'a
lixtenctain

ni'o la **lixtynctain** goi ko'a zi'e no'u lu *lixtenctain. zei nolseltru* no'u la'o dy *Fürstentum Liechtenstein* dy cu ropno gugde gi'e lamji la .elvet .e la sungu'e

ni'o la faduts ko'a trutca
liste loi gugde fi lo cmene

## liste loi gugde
### .abu
*afyganis
*aitis
*akrotiris dekelias 
*mer.samoas
*andoras
*angilys
*angolys
*antiguas.joik.barbudas
*antilen
*apsnis 
*arubas
*asension
*azerbaidjan

### by
*ba'am
*badygu'e
*bakygu'e
*barain
*barbados
*begygu'e
*blabruk
*belaus
*beliz
*benesuel
*benin
*bergu'e
*bermudas
*bidgu'e
*bisygu'e
*bod 
*boliv
*bosnas xertsegovinas
*botsuanas
*brogu'e
*bruneis
*bulgar
*burkinas fasos
*burundis

### cy
*camgu'e
*camrokygu'e
*ckipyris

### dy
*daglik.karabak
*danmark
*djibutis
*djogu'e
*dominikan.ka'ijec
*dominikan.ka'ijec
*dotygu'e
*drukiul 

### .ebu
*ekuador
*elenas. poi censa
*elvet
*eris
*ertras
*est

### fy
*faspolgu'e
*fasygu'e
*fisygu'e
*fok 

### gy
*gabon
*gaianas
*gam 
*ganas
*gernezis
*getygu'e
*gibraltar
*gineas
*gineas ekuatorial
*ginebisos
*grenadas
*gua'an 
*guatemal

### .ibu
*iamaikas
*iaman
*itiop
*iran
*islant

### jy
*jexygu'e
*jorgu'e
*jugygu'e

### ky
*kaboverdes
*kadnygu'e
*klalit.nunat
*kamerun
*kamputceas
*katar
*kazax
*keiman
*kenias
*kyrg
*kiribas
*kisygu'e
*kokos
*kolomb
*komoros
*kosovas
*kostarik
*kot.divuar
*kub
*kuait
*kukis 
*kupr

### ly
*lanplu 
*laos 
*latyv
*lesutus
*liber
*libygu'e
*lietuvas
*lusias. poi censa
*lu'orgu'e

### my
*madagaskar
*madiarorsag
*morgu'e
*maiot
*makaus
*makedon
*malauis
*maldives
*malis
*maltas
*manin 
*marcal.dapl
*marin. poi censa
*mejgu'e
*mergu'e
*mexygu'e
*mianmar
*mijyfi'o ka'irje'a
*mikronesias
*misrygu'e
*moldovas
*monakos
*mongol
*monserat
*morgu'e 
*moris
*mosambik
*muritan

### ny
*naidjer
*namib
*nanfrik
*naurus
*nederlant.
*nepal
*nijer
*nikaraguas
*niues
*zis. poi cnino
*norfuk
*kaledon. poi cnino

### .obu
*ondur
*ozbekis

### py
*panamas
*papuas
*paraguais
*perus
*pilipinas
*pitkern
*polskas
*pridnestrovis 
*pongu'e
*potygu'e
*puertorik

### ry
*razgu'e
*raksygu'e
*rebublik.demokratik.dukongos.
*ritygu'e
*roman
*ruandas.
*rukygu'e

### sy
*sakartulos
*salvador
*samoas
*san.tomes.joik.prinsipes
*sangu'e
*secel
*seint.kits.joik.nevis
*seint.vincent.joik.grenadinz
*sen.pier.joik.mikelon
*senegal
*sieras.leon
*sinapur
*sixygu'e
*sloven
*slovensk
*solomon.dapl
*somal
*somalis
*sralygu'e
*srb
*srilynkas
*suatinis 
*sudan
*suis
*sungu'e
*suom 
*sur
*surinam
*zvalbard

### ty
*tais 
*tadjikis
*tanzan
*tcad
*tcesk
*tciles
*togos
*tokelaus
*tongas
*trinidad.joik.tobagos
*tristan.dakunias
*tsrnas.goras
*tunis
*turk
*turkmenis
*turks.joik.kaikos.dapl
*tuvalus.

### .ubu
*.ualis.joik.futunas
*.ugandas
*.uman
*.uruguais

### vy
*vanuatus.
*vatikanus.tcad
*vietnam
*vitis  
*vrdjin.daplu
*vurgu'e

### xy
*xaik 
*xesygu'e
*xingu'e
*xonkon 
*xrvatskas

### zy
*zamb
*zimbabues
parikuTIN

ni'o la **parikutin** mexno zmufoi tolcanci be ca le nu le tercange cu zgana be'o litrokfle cmana .i se stuzi la mitco,aKAN. poi mexno vipygu'e

ni'o de'i le cinfyma'i be le 1942moi la dionisios. pulidos. ninzga le kevna be le vo'a zmufoi .i de'i le bavla'i kanbyma'i .e le jaurbeima'i le terdi cu desku gi'e cmoni .i de'i le 20moi be le jaurbeima'i be le 1943moi dypy. noi pu'o sombo cu tirna le simlu be lo ka lidysna .iku'i le tsani cu klina .i le kevna cu binxo le fenra noi mitre li 30 .i ba le djedi le konju cu banro le mitre be li 30 bei le nilga'u .i le rumyma'a cu daspo re cmatca po'u la san.xuan.parangarikutiron. e la parikuTIN.

la parikuTIN. cu co'u litrokfle ca le 1952moi gi'e noroi di'a co'e  .i calenu co'u litrokfle kei le cmana cu mitre li 424 leka galtu
maikrosaft

la'o gy. **maikrosaft** .gy. cu barda ke merko ke samtci kagni fi'o cfagau me la'o ly. bil. geits .ly.

.i la **maikrosaft**. zerfu'e lenu na pairnu'i jivna ku

.i la **maikrosaft**. cu pu finti la .uindoz. po'u lo samcmu
imazixen

lai .**imazixen**. clira natmi tu’i le berti fi’orbraplu no’u la .maxrib. i se cabna loi nu ri gugde pi so’e loi se rabybau
ludvix.fan.beitoven

la'o zoi. **Ludwig van Beethoven** .zoi goi ko'a dotco zgifi'i .e pipno selzgica'a .i le go'i jbena fo la bon. po le dotygu'e gi'e ca'o loi nu makcu cu se zdani la vin. pe la .sungu'e.

----
nalseljunbau

la **nalseljunbau** no'u la'o ly. lingua ignota .ly. cu pamoi le'i nau te djuno runbau .i ko'a se finti la xildegardis. pe la bingen. lenu mipri lei sivni se ciska kei cale paremoi nanca xecto
nikolaus. kopernikus.

la'o zoi **Nicolaus Copernicus** zoi goi ko'a noi ke'a jbena fi li  zi'e noi ke'a mrobi'o de'i li  cu kesyske gunka .i ko'a facki lodu'u la terdi cu muvdu fo lo velplini be la solri .i ko'a ze'u na'e gubgau le selfa'i be ko'a ki'u losu'u ko'a terpa lonu ko'a selckasu .i puzi lonu ko'a mrobi'o kei ko'a gubgau la'o zoi *De revolutionibus orbium coelestium* zoi poi ke'a cukta le selfa'i be ko'a

prenu pe la polskas
ketlete

ni'o lo se **ketlete** be da cu du li mo'e lo se ki'ogra be da pi'i mo'e lo kurtenfa be lo se mitre be da bei lo ni clani .i zo ketlete cu sinma la .adolf.ketlet. noi finti lo si'o ketlete ca lo 1830moi bi'i lo 1850moi .i lo se ketlete cu se pilno fi lo nu gumdatni klepu'i loi remna lo nilplana klesi
Nagardjunas

ni'o la'o zoi. naː'gaːrʤunə .zoi no'u la'o zoi. **Nāgārjuna** .zoi goi ko'a pijyskepre gi'e se gugde la .barat. gi'e jmive de'i li ji'i re no no .i ko'a platu la mijlu'a noi klesi lo me la balxelkla bu'ojda ku'o gi'e traji lo ka xlura kei fo lo'i budjo pijyskepre poi na du la'o zoi. Shākyamuni .zoi
canti

lo **canti** be lo danlu cu tolzba lo cidja be dy. lo pagbu poi dy. ka'e zbasu vo'a ke'a

ni'o lo canti be lo mabru cu se pagbu
* lo moklu ce'o
* lo farngi ce'o
* lo tulcanti ce'o
* lo stomaxo ce'o
* lo jakcanti, noi se pagbu
** lo gucycanti ce'o
** lo kutcanti ce'o
** lo (?) ku'o, ce'o
* lo gancanti, noi se pagbu
** lo parcanti ce'o
** lo kucycanti ce'o
** lo falcanti ce'o
** lo famcanti ku'o, ce'o
* lo ganxo
.i lo danlu be lo drata cu se canti lo se pagbu be lo drata .i lo cipni canti cu se pagbu lo srocanti .e lo zalcanti

ni'o lo livga fa'u lo pankreati cu sidju lo canti ta'i lo nu cigla lo rasydilxu'i fa'u lo zmase
gerna selcni

lo **gerna selcni** cu sinxa lo terki'i be lo cusku bei la'e lo selsku be cy .i bau so'i bangu lo selbri cu vlacne fi lo nu jarco lo gerna selcni .i bau la .lojban. lo gerna selcni cu se jarco se pi'o lo cmavo be zo ui .i lo gerna selcni poi se jarco bau lo frica bangu cu ficysi'u lo satci smuni 

ni'o bau so'i bangu no'u mu'a lo xinjoiro'o bangu lo gerna selcni jo'u lo gerna selcabna jo'u lo gerna velpruce cu kansi'u lo ka ma kau tadji lo nu jarco ce'u 

## klesi

### fatci selcni to zoi zoi realis zoi toi
lo fatci selcni cu sinxa lo nu lo te cinmo cu ca'a fatci .i lo traji kampu ke fatci selcni cu ka xusra .i bau la .lojban. zo ju'a the man in the yellow hat lo ka xusra .i je ca lo nu no drata selcni cu se jarco cu ta'e jimpe lo du'u lo se cusku cu se xusra 

### nalfatci selcni to zoi zoi irrealis zoi toi
lo nalfatci selcni cu sinxa lo nu lo te cinmo na te djuno lo du'u ca'a fatci .i bau la .lojban. zo .ai .e zo .au .e zo .a'o .e zo .ei .e zo .e'a .e zo .e'e .e zo .e'i .e zo .e'o .e zo .e'u sinxa lo nalfatci selcni 

.i zo .ai sinxa lo nu le cusku cu zukte fi lo te cinmo

.i zo .au sinxa lo nu le cusku cu djica lo nu lo te cinmo cu fasnu

.i zo .a'o sinxa lo nu le cusku cu pacna lo nu lo te cinmo cu fasnu

.i zo .ei sinxa lo nu le cusku cu jinvi lo du'u drani ja sarcu fa lo nu lo te cinmo cu fasnu

.i zo .e'a sinxa lo nu le cusku cu curmi lo nu le tersku cu zukte lo te cinmo

.i zo .e'e sinxa lo nu le cusku cu darsygau fi lo nu le tersku cu zukte lo te cinmo

.i zo .e'i sinxa lo nu le cusku cu minde fi lo nu le tersku cu zukte lo te cinmo

.i zo .e'o sinxa lo nu le cusku cu cpedu lo nu le tersku cu zukte lo te cinmo

.i zo .e'u sinxa lo nu le cusku cu stidi lo nu le tersku cu zukte lo te cinmo
1627moi

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i **1627moi** .i

ni'o di'e cu liste le terjbe de'i **1627moi** .i
* la robert.boil. noi xumskegau jbena fi li pa pi'e remu

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i **1627moi** .i
1794moi

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i **1794moi** .i

ni'o di'e cu liste le terjbe de'i **1794moi** .i

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i **1794moi** .i
* de'i li mu pi'e bi la'o zoi. Antoine Lavoisier zoi. noi xumskegau cu mrobi'o
danlu kamjikyzi'e

ni'o lo si'o **danlu kamjikyzi'e** ( gy. **animal rights** gy. ) .a lo si'o **danlu nunzifri'a** ( gy. **animal liberation** gy. ) vu'o goi fo'a cu sidbo lo du'u lo jicmu mukra'a ( gy. interests gy. ) be lo na'e remna danlu goi D cu se vamji lo ka ce'u se jundi kei du'i lo simsa mukra'a be lo remna goi R .i lo daupre cu sanji fo'a vedu'o lo frica gi'e ku'i sarxe jinvi lo du'u D panra lo se flalu prenu .e lo cmima be lo te marde cecmu .enai lo selponse be tepi'o tu'a lo cidja .a lo taxfu .a lo cipra .a lo nunpluka 

ni'o lo nu dunda lo kamjikyzi'e D te sidju lo flalu tadni be mu'u la .alan.dyrco,uits. e la .lorens.traib. pe la .xarvard. zei flalu ckule .ije la .kleitn.rubis. noi .toronton. zei flapre cu dasku lo sedu'u lo dei mukcu'u ( gy. movement gy. ) ba'o farvi fo da poi lo tercinsi'u ( gy. gay gy. ) kamjikyzi'e mukcu'u cu farvi fo ke'a puza lo nanca be li 25 .i lo danlu flalu ( gy. Animal law gy. ) ve ctuca bu'u 104 lo 180 flalu ckule be lo mergu'e be'o .e 8 flalu ckule be lo kadnygu'e gi'e di'i se casnu lo balcu'e ke pijyske ja plimadyske tadylu'a ca li 2008 pi'e 06 lo sangu'e co'i pamoi cpacu fo'a seja'e lo nu lo si'orbe'e kruca flapaizda kamni ( gy. cross-party parliamentary committee gy. ) cu stidi lo su'u lo kamjikyzi'e cu kuspe tu'a le banli smani ( gy. great apes gy. ) ma'i la banli smani selpla ( gy. Great Ape Project gy. )

ni'o da paisku lo sedu'u D ni'igi ka'enai cmima tu'a lo nunjiktu'i ( gy. social contract gy. ) .a lo'i marde cuxna gi ka'enai mintu lo ponse be lo kamjikyzi'e .i go'i fa la ra'u .rodjyr.skratn. noi pijyskepre gi'e ciska lo sedu'u lo po'o remna cu bilga da .i panra dauselsku fa lo sedu'u ga no da te raktu fi lo nu pilno D pa'a lo nu xaksu da ginai no da nalsarcu dunku ku poi se cmene lu danlu kamka'orji'e ( gy. animal welfare gy. ) terji'u li'u

## selsitna
marji

ni'o lo **marji** goi ko'a cu selsmu le munje selvau cau nejni .i lo marji cu vasru lo xukmi .e lo xukmi veljmina
ligytedyske

ni'o lo **ligytedyske** goi ko'a cu saske le sligu pagbu befelo terdi gi'e cmima loi tedyske .i ko'a cu vasru saske lo rokci .e lo dertu .e lo jemna gi'e saske lo selmai .e lo stura .e lo maickaji .e lo citri .e lo pruce noi ke'a cu terdi rinka
1908moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i le **1908moi** .i

* de'i li so pi'e reze le fanri pe la'o zoi Henry Ford zoi cu paroi gundi bo zbasu le me la'o zoi. Model T zoi. karce

## jbena

ni'o di'e cu liste le terjbe de'i le **1908moi** .i

* de'i li mu pi'e rebi la'o zoi. Ian Fleming zoi. noi ke'a cu glibau to mrobi'o de'i li 1964moi toi fi'irgau cu jbena .i

* de'i lo 30moi bakma'i bo djedi la'o gy. Mel Blanc gy. noi ke'a cu merko voksa xeldraci cu jbena to mrobi'o de'i  lo 1989moi toi .i

* de'i lo 18moi ci'urma'i bo djedi la'o gy. John Kenneth Galbraith gy. noi ke'a cu kadno teryru'u skegau cu jbena to mrobi'o de'i lo 2006moi toi

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i le **1908moi** .i

* de'i li bi pi'e remu la'o zoi. Henri Becquerel zoi. noi fraso termu'eskegau cu mrobi'o to jbena filo 1852moi toi
2003moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 2003moi .i

* de'i 22moi fipma'i bo djedi le mergu'e je gligu'e jenmi cu cfagunta la rakygu'e

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 2003moi .i

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 2003moi .i

* de'i 12moi xlima'i bo djedi la'o zoi. Johnny Cash zoi. noi ke'a cu merko fi'irgau cu mrobi'o to jbena fi lo 1932moi toi
2002moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 2002moi .i

* de'i lo 10moi matsi'uma'i bo djedi le solri cu selgacri le lunra

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 2002moi .i

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 2002moi .i

* de'i lo 8moi kanbyma'i bo djedi la'o zoi. Dave Thomas zoi. noi ke'a cu sutra citka gasta gasnu cu mrobi'o to jbena fi lo 1932moi toi
2001moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 2001moi .i

* de'i lo 26moi lanma'i bo djedi la'o zoi. Junichiro Koizumi zoi. cu binxo le ponja'a

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 2001moi .i

* de'i lo 18moi ci'urma'i bo djedi la'o zoi. Annelise Manojlovic zoi. noi ke'a cu glico skina bo xeldraci

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 2001moi .i

* de'i lo 18moi jaurbeima'i bo djedi la'o zoi. Dale Earnhardt zoi. noi ke'a cu merko cabra karce velji'a cu mrobi'o to jbena lo 1951moi toi
remna girzu

lo **remna girzu** cu girzu gi'e selcmi su'o re remna .i mu'a la lojbangirz cu remna girzu .i so'i da de poi remna girzu zo'u de bende fo da .i lo remna girzu cu bende fo lo nungu'a .a lo nunkei .a lo nunzajba .a lo nuntadni .a lo selgi'e .a lo terjda .a lo drata
1999moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 1999moi .i

* de'i lo 1 la pamast. teryru'u no'u ronru'u cu selkra

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 1999moi .i

* de'i lo 15 la daumast. la'o zoi. Bailee Madison zoi. noi ke'a cu merko skina xeldraci cu jbena

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 1999moi .i

* de'i 7 la remast la'o zoi. King Hussein zoi. noi ke'a cu jordo nolraitru co mrobi'o to jbena filo 1935moi toi
1998moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 1998moi .i

* de'i lo 12moi kanbyma'i bo djedi paso le ropno gugde cu tugni ledu'u tolcru lenu le remna mivyfu'i

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 1998moi .i

* de'i lo 22moi mlajukma'i bo djedi la'o zoi. Madison Pettis zoi. noi ke'a cu merko skina xeldraci

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 1998moi .i

* de'i lo 14moi bakma'i bo djedi la'o gy. Frank Sinatra gy. noi ke'a cu merko ke sanga je zdile gasnu cu mrobi'o to jbena filo 1915moi toi
mivyfu'i

ni'o le **mivyfu'i** goi ko'a cu pruce le mivypau le dunli fukpi .i ko'a cu vasru fukpi le jgina .e le ji'esle .e le jmive .i so'o le jmive cu pavmei rirni rorci .iku'iji'a le remna cu gasnu lenu mivyfu'i
1997moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 1997moi .i

* de'i lo 20moi kanbyma'i bo djedi lenu la'o gy. Bill Clinton gy. cu reroi merja'a cu cfari

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 1997moi .i

* de'i lo 27moi fipma'i bo djedi la'o zoi. Princess Aisha zoi. noi ke'a cu jordo vipsi nolraitru cu jbena .i
* de'i lo 27moi fipma'i bo djedi la'o zoi. Princess Sara zoi. noi ke'a cu jordo vipsi nolraitru cu jbena

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 1997moi .i

* de'i lo 17moi kanbyma'i bo djedi la'o gy. Clyde Tombaugh gy. noi ke'a cu merko kesyskegau cu mrobi'o to mrobi'o de'i lo 1906moi toi .i

* de'i lo 19moi jaurbeima'i bo djedi la'o jy. Deng Xiaoping jy. noi ke'a cu nalca'i jugja'a cu mrobi'o to jbena filo 1904moi toi

* de'i lo 2moi ci'urma'i bo djedi la'o gy. Madeleine Carroll gy. noi ke'a cu brito skina xeldraci cu mrobi'o to mrobi'o de'i lo 1906moi toi .i
1996moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 1996moi .i

* de'i lo 29moi kanbyma'i bo djedi le me la'o zoi. Imia-Kardak zoi. selxalni cu cfari mu'i lenu le xelso lanci cu lafti tu'i le daplu

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 1996moi .i

* de'i lo 5moi mlajukma'i bo djedi le lanme no'u la'o zoi. Dolly zoi. noi ke'a cu pamoi mivyfu'i mabru cu jbena to mrobi'o de'i lo 2003moi toi

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 1996moi .i

* de'i lo 8moi kanbyma'i bo djedi la'o fy. François Mitterrand fy. noi ke'a cu fasyja'a cu mrobi'o to jbena filo 1916moi toi
pavma'i 1moi

**lai pavma'i 1moi** cu selcmi lo 1moi djetei po'e lo 1moi ma'irtei vede'i la gregori,an

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i 1 la pamast. .i

* de'i lo 1870moi le me la'o gy. Brooklyn gy. cripu platu cu mulno .i
* de'i lo 1961moi lepu'u le ratyca'i cu pruce lo piremumei selfei sicni cu sisti gi'e ba'o cpacu ri .i
* de'i lo 1993moi cu sepli la'o zoi. Czechoslovakia zoi. la'o zoi. Slovakia zoi. .e la'o zoi. Czech Republic zoi. .i
* de'i lo 1999moi teryru'u no'u ronru'u cu selkra .i
* de'i lo 2006moi le traji le kamgla tcima fo ro le citri djedi fi'o kelvo li cipabi tu'i la'o gy. Sydney gy.

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i 1 la pamast. .i

* de'i lo 1919moi la'o gy. J. D. Salinger gy. noi ke'a cu merko ckufi'igau cu jbena .i
* de'i lo 1951moi la'o xy. Ashfaq Hussain xy. noi ke'a cu xurdo pemfi'igau cu jbena

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o fasnu de'i 1 la pamast. .i

* de'i lo 1782moi la'o dy. Johann Christian Bach dy. noi ke'a cu dotco zgifi'igau cu mrobi'o to jbena filo 1735moi toi .i
* de'i lo 1992moi la'o zoi. Grace Hopper zoi. noi ke'a cu merko skami skegau cu mrobi'o to jbena lo 1906moi toi .i
* de'i lo 2005moi la'o gy. Eugene J. Martin gy. noi ke'a cu merko larcygau to jbena filo 1938moi toi .i
* de'i lo 2006moi la'o gy. Charles Steen gy. noi ke'a cu merko ligytedyskegau ku'o no'u le jinmrvurani nolraitru cu mrob'io to jbena fi 1919moi toi
jmive

ni'o lo **jmive** cu selcmi le danlu .e le spati .e le jurme

## stura

ni'o ro le jmive cu kantu selpau le ji'esle .i fendi le jmive le pavmei ji'esle jmive .e le semau pavmei ji'esle jmive
ji'esle

ni'o lo **ji'esle** goi ko'a cu cmarai kantu le jmive fi'o selkai ce'u cu jmive .i le fadni ji'esle cu navgra li pa gi'e miktre li pano .i le sovda be lo strutione cu traji le barda le ji'esle .i fendi ko'a le mijbi'u ji'esle .e le caumidju ji'esle
## ji'erslepau
ji'erslepau pe danlu

* le ji'erslemidju pe ko'a cu vasru le ji'erslenermidju gi'e jitro ko'a
* le ji'erslenermidju pe ko'a cu vasru le jgina
* le jgina pe ko'a cu vasru la deoksiraibonuklei'ic slami pe ko'a
* le raibonuklei'ic slami pe ko'a sorcu cu vasru la raibonuklei'ic slami e lo lanbi gi'e zbasu le lanbi la yminos slami
* le ji'erslesro pe ko'a zasni sorcu cidja e festi
* le slami dakli pe ko'a cu vasru le slami gi'e ctiru'egau lo cidja e lo tolci'o ji'eslepau e gutji'esle
* le ji'erslenenzba pe ko'a cu zbasu lo nejni pe ko'a
* le ji'erslejau pe ko'a cu djacu canlu ji'eslepau
* le ji'ersledakli pe ko'a cu curmi li so'u marji

## cauginbi'u ji'esle

ni'o le cauginbi'u ji'esle cu frica le ginbi'u ji'esle le ka le cauginbi'u ji'esle cu claxu ledu'u le neibi'u cu bitmu le nenri poi ke'a cu vasru le ginmai ku'o le bartu selci poi ke'a cu vasru le drata slerango

## ginbi'u ji'esle

ni'o le ginbi'u ji'esle cu vasru le ginmai canlu fi'o sepli le ginbi'u gi'e bratcezma le cauginbi'u ji'esle
1995moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 1995moi .i

* de'i lo 7moi bakma'i bo djedi la'o fy. Jacques Chirac fy. cu binxo le fasyja'a

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 1995moi .i

* de'i lo 2moi bakma'i bo djedi la'o gy. Kelsey Lewis gy. cu merko skina xeldraci

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 1995moi .i

* de'i lo 7moi kanbyma'i bo djedi la'o gy. Murray Rothbard gy. noi ke'a cu teryru'u skegau cu mrobi'o to jbena filo 1926moi toi
banfi

ni'o lo banfi cu daplu girzu le ka ce'u jmive jutsi gi'e vomei tuple gi'e xadyke'o vabytro gi'e pruce le sovda noi ke'a cu nalsfe gi'e rirci farvi le tumla renvi

ni'o ca banfi ci grijutsi no'u lo'e se pipybanfi jo'u lo'e se salmandera jo'u lo'e se tupcaubanfi
1994moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 1994moi .i

* de'i lo 10moi bakma'i bo djedi solri jinselgai fi'o selzga stuzi so'i le bemtu'a

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 1994moi .i

* de'i lo 23moi jaurbeima'i bo djedi la'o gy. Dakota Fanning gy. noi ke'a merko skina xeldraci cu jbena

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 1994moi .i

* de'i lo 22moi kanbyma'i bo djedi la'o gy. Telly Savalas gy. noi ke'a cu merko skina xeldraci cu mrobi'o to jbena filo 1924moi toi
cibma'i 4moi

ni'o lo **4moi fipma'i bo djedi** cu vomoi djedi fi'o masti le fipma'i noi ke'a cu cimoi masti

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 4moi fipma'i bo djedi .i

* de'i lo 1809moi la'o gy. James Madison gy. cu selyli'e la'o gy. Thomas Jefferson gy. lo merja'a .i
* de'i lo 1885moi la'o gy. Grover Cleveland gy. cu binxo lo merja'a .i
* de'i lo 2006moi lenu le remna cu benji fi la'o gy. Pioneer 10 gy. cu sisti

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena fasnu de'i lo 4moi fipma'i bo djedi .i

* de'i lo 1870moi la'o gy. Thomas Sturge Moore gy. noi ke'a cu glico ke pemfi'igau je ckufi'igau je larcygau cu jbena to mrobi'o de'i lo 1944moi
* de'i lo 1951moi la'o gy. Chris Rea gy. noi ke'a cu brito sagygau je zgigau cu jbena .i
* de'i lo 1991moi la'o gy. Diandra Newlin gy. noi ke'a cu merko ke skina bo xeldraci je sagygau je taxfu bo ja'orgau cu jbena

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o fasnu de'i lo 4moi fipma'i bo djedi

* de'i lo 1852moi la'o ry. Nikolai Gogol ry. noi ke'a cu rusko ckufi'i cu mrobi'o to jbena filo 1809moi toi
* de'i lo 2004moi la'o fy. Claude Nougaro fy. noi ke'a cu fraso sagygau
xavma'i 6moi

ni'o lo **6moi matsi'uma'i bordei** cu xamoi djedi fi'o masti le matsi'uma'i noi ke'a cu xamoi masti

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 6moi djedi matsi'uma'i .i

* de'i lo 1807moi la'o py. Lisbon py. ne'i lo portygu'e cu stuzi lenu tedydesku
* de'i lo 2006moi la'o zoi. Union of Islamic Courts zoi. jinga ledu'u jitro la'o zoi. Mogadishu zoi. noi ke'a cu raltca la'o zoi. Somalia zoi. ja'e lenu selfanmo ledu'u le jamna nolraitru cu jitro le raltca .i

## jbena

## mrobi'o

* de'i lo 1987moi la'o gy. Fulton Mackay gy. noi ke'a cu skoto skina xeldraci cu mrobi'o to jbena filo 1922moi toi .i
* de'i lo 2005moi la'o gy. Anne Bancroft gy. noi ke'a cu merko skina xeldraci cu mrobi'o to jbena filo 1931moi toi .i
zelma'i 2moi

ni'o lo **2moi mlajukma'i bo djedi** cu remoi djedi fi'o masti le mlajukma'i noi ke'a cu zemoi masti .i lo 1moi mlajukma'i bo djedi cu purlamdei .ije lo 3moi mlajukma'i bo djedi cu bavlamdei

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 2moi mlajukma'i bo djedi .i

* de'i lo 2006moi le mexja'a cu cuxfau ja'e la'o sy Felipe Calderón sy cu jigygau fi'o bityde'i 5moi djedi xlima'i

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 2moi mlajukma'i bo djedi .i

* de'i lo 1961moi la'o gy. Ernest Hemingway gy. noi ke'a cu merko ckufi'i gi'e pu jinga la'o zoi. Nobel Prize zoi. cu mrobi'o to jbena filo 1899moi toi
bivma'i 24moi

ni'o lo **24moi cinfyma'i bordei** cu revomoi djedi fi'o masti le cinfyma'i noi ke'a cu bimoi masti

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 24moi djedi cinfyma'i .i

* de'i lo 2006moi cu binxo smuni le plini la'o zoi. International Astronomical Union ja'e lenu la'o zoi Pluto zoi cu binxo le cmaplini fi'o nanca li 70 noi ke'a balvi lenu facki
relma'i 11moi

ni'o **11 la remast**. cu 11moi djedi fi'o masti la remast. noi ke'a cu remoi masti .i 10 la remast. cu purlamdei .ije 12 la remast. cu bavlamdei

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 11moi jaurbeima'i bo djedi .i

* de'i lo 1919moi la'o dy. Friedrich Ebert dy. noi ke'a cu cmima la'o dy. SPD dy. cu cuxna lo dotyja'a
* de'i lo 2006moi la'o gy. Dick Cheney gy. noi ke'a cu merko vipja'a cu selsnuti lenu lenu ri cecla la'o gy. Harry Whittington gy. cu xrani ri folo leri flira 

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena fasnu de'i lo 11moi jaurbeima'i bo djedi .i

* de'i lo 1919moi la'o zoi. Eva Gabor zoi. noi ke'a cu skina xeldraci cu jbena fo la'o zoi. Hungary zoi. to mrobi'o de'i lo 1995moi toi .i
* de'i lo 1961moi la'o gy. Carey Lowell gy. noi ke'a cu merko skina xeldraci cu jbena
* de'i lo 1992moi la'o zoi. Taylor Lautner zoi. noi ke'a cu merko skina bo xeldraci cu jbena

## mrobi'o

* de'i lo 1976moi la'o gy. Lee J Cobb gy. noi ke'a cu merko skina xeldraci cu mrobi'o to jbena filo 1911moi toi
pavma'i

lo **kanbyma'i** goi ko'a no'u lo **pavma'i** cu pavmoi masti fi'o selpoi le temci gi'e cmima le ze masti poi ke'a cu vasru cipa djedi .i le cmene cu selkra le kanba solgrixra .i lo celma'i cu purlamyma'i .ije lo jaurbeima'i cu bavlamyma'i
masti

le si'o masti cu gradu lo veldetri lo niltei seki'i lo zu'o la lunra cu carna la terdi kei terdikni po'u 29piji'i53 djetei i lo na'artei cu masti li 12boi so'a veldetri

ni'o dei liste lo'i masti seldei vede'i la gregori,an
* i la pavma'i cu djedi li 31
* i la relma'i cu djedi li 28 fa'u 29 ca lo cnano fa'u djeze'a na'artei
* i la cibma'i cu djedi li 31
* i la vonma'i cu djedi li 30
* i la mumyma'i cu djedi li 31
* i la xavma'i cu djedi li 30
* i la zelma'i cu djedi li 31
* i la bivma'i cu djedi li 31
* i la sozma'i cu djedi li 30
* i la pavnonma'i cu djedi li 31
* i la pavypavma'i cu djedi li 30
* i la pavrelma'i cu djedi li 31
sozma'i 26moi

ni'o lo **26moi xlima'i bo djedi** cu rexamoi djedi fi'o masti le xlima'i noi ke'a cu somoi masti

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 26moi djedi fi'o masti lo xlima'i .i

* de'i lo 2006moi la'o py Shinzo Abe py cu binxo lo ponja'a

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena fasnu de'i lo 26moi djedi fi'o masti lo xlima'i .i

* de'i lo 1989moi la'o gy. Emma Rigby gy. noi ke'a cu brito skina xeldraci cu jbena
pavnonma'i 29moi

ni'o lo **29moi ci'urma'i bo djedi** cu resomoi djedi fi'o masti le ci'urma'i noi ke'a cu panomoi masti

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 29moi djedi fi'o masti lo ci'urma'i .i

* de'i lo 2006moi la'o py Luis Inácio Lula da Silva py cu reroi cuxna lo razyja'a .i
pavypavma'i 8moi

ni'o lo **8moi rebjukma'i bo djedi** cu bimoi djedi fi'o masti le rebjukma'i noi ke'a cu papamoi masti

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 8moi djedi fi'o masti lo rebjukma'i .i

* de'i lo 2006moi le plini no'u la'o zoi Mercury zoi cu crakla le solri .i
pavrelma'i 9moi

ni'o lo **9moi celma'i bo djedi** cu somoi djedi fi'o masti le celma'i noi ke'a cu paremoi masti

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 9moi djedi fi'o masti lo celma'i .i

* de'i lo 2006moi lenu fagri tu'i le me la'o ry Moscow ry kei cu catra vomu le prenu .i
1993moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 1993moi .i

* de'i 1 la pamast. cu sepli la'o zoi. Czechoslovakia zoi. la'o zoi. Slovakia zoi. .e la'o zoi. Czech Republic zoi.

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 1993moi .i

* de'i lo 11moi kanbyma'i bo djedi la'o gy. Flora Cross gy. noi ke'a cu merko skina xeldraci cu jbena

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 1993moi .i

* de'i lo 20moi kanbyma'i bo djedi la'o zoi. Audrey Hepburn zoi. noi ke'a cu skina xeldraci fi'o veljbe la'o zoi. Belgium zoi. cu mrobi'o to jbena filo 1929moi toi