open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
pilipinas

File:Manila Line 2 train towards Araneta Center - Cubao station.jpg|.i me la .manilias.
File:Palawan - Tropical Hut.jpg|.i me la .palauan.
File:Taoist Temple, Cebu.jpg|.i me la .seBUS. zei dadjymalsi

ni'o la **.pilipinas.** goi ko'a cu xazdo gugde vi le baxso to le meljo .a le bindo toi .i gugdepuxe .i glare timymo'a .i zasti fa lo badna .e lo rutrkoko .e lo rutrpaupau

ni'o lo daplu zo'u ji'i 7641mei

ni'o lo se gugde pe ko'a cu za'u 114ki'oki'omei ca le nu detri fa li ny 2024

ni'o le lijda zo'u le klatoliki cu ba'e so'emei .i le muslo cu so'omei .i le pro'estanti zo'u le xrisrxaglipaiani .e le xrisrxiglesianikristo .e le xrisrdjexovasuitnesi .e le xrisrmormoni cu so'umei .i le budjo .e le dadjo cu so'umei

ni'o le bangu zo'u so'a le prenu cu kakne co tavla bau le bangrtagaloga noi bangrxaustronesia .i ne'i la pilipinas. lo bangrxaustronesia cu za'u 180mei .i le glico tcidu kakne prenu cu so'imei .i le spano tcidu kakne prenu cu so'omei .i le bangrtcabakano cu spano bangrkreiolo ne'i la pilipinas ne'i le 6 tcadu poi me la .zambouangas. .e la .davaus. .e la .ternates. .e la .kavites. .e la .kotobatos. .e la .ermitas. .i le jungo bangu zo'u so'u le prenu cu tavla bau le jungrxokieni

ni'o le barda ralju bo urbe cu me la .metromanilias. goi ko'e ne'i le .luSON. zei daplu .i lo urbe prenu cu za'u 14ki'oki'omei .i la .manilias. trutca ko'a ko'e

ni'o le prenu mixre zo'u lo prenrxaustronesia cu so'emei .i ne'i le prenu mixre zo'u lo spano je jungo jgina cu so'imei .i lo drata prenu jgina cu zasti .i sa'e le prenu mixre ne'i la .pilipinas. zo'u me la .SUNdadont. .e la .SInodont. .e la KAUkasoid. .i zilfadni lo ka mixre jgina prenu kei lo flipo prenu .i lo flipo prenu cu gugdepuxe prenu .i la'a lo so'omei flipo cu ponse la .superSInodont. zei jgina ra'i le mexno


File:Manila, Intramuros, Patio, Philippines.jpg|.i me la .intramuros.
File:Banaue Philippines Batad-Rice-Terraces-03.jpg|.i me la .banaues.
File:Manila Bay, Baywalk, Philippines.jpg|.i me la .manilias. zei zbani
pixra liste be loi zdani tutci

## [[appliance plug]]

image:16A-plug.jpg
image:IEC60320_C13.jpg
image:C5_3-conductor_on_iMac_G4.jpg


## [[bottle opener]]

image:Bottle_Opener.jpg


## [[can opener]]

image:Can_opener_detail.JPG
image:Can opener side cut2.jpg
image:Corned_beef-can_opener.jpg
image:Can_opener.JPG



## [[ceiling fan]]

image:Ceiling_fan_with_light.png
image:Casablanca_Delta_ceiling_fan.JPG


## [[clothes dryer]]

image:American_Dryer_Corp._laundromat_dryer.JPG
image:Electric_Clothes_dryer.jpg


## [[dehumidifier]]

image:Mitsubishi Electric Oasis MJ-E16VX dehumidifier partially in parts 20071022.jpg
image:Maytag_dehumidifier1.jpg


## [[dishwasher]]

image:Dishwasher_open_for_loading.jpg


## [[electric water boiler]]

image:Water_boiler.jpg
image:Zojirushi CD-JSQ30 20060606.jpg
image:Electric_kettle_phillips_white.JPG


## [[extractor hood]]

image:Extractor-hood.jpg


## [[fan heater]]

image:Fan_heater_2005.jpg


## [[fireplace]]

image:Fireplace_of_kiuas_(specialized_stove)_used_in_Finnish_Sauna.jpg
image:Fireplace_Burning.jpg
image:The_fireplace-RS.jpg


## [[furnace]]


image:MoiraFurnace04.jpg
image:Blast_furnace_nocaption.svg
image:MoiraFurnace05.jpg


## [[garbage disposal]]


image:Waste_disposer.JPG
image:Garbage_disposal_from_above.JPG


## [[humidifier]]

image:Ultrasonic_humidifier.jpg


## [[iron]]

image:Ironing.jpg
image:Domestic_servant_ironing.jpg
image:Ironing_guinness_0357.JPG


## [[lighter]]


image:BIC_lighter_2008-12-31.jpg
image:100_Yen_lighter.JPG
image:White_lighter_with_flame.JPG


## [[mangle]]

image:Mangle.jpg


## [[matchbook]]

image:Matchbook_(open).JPG
image:Allumette_CONCORDE.jpg


## [[mousetrap]]

image:2005_mousetrap_cage_2.jpg
image:Rat_caught_in_a_rat_trap.jpg
image:Rat_cage_trap_3y08.JPG


## [[radiator]]


image:Household_radiator.jpg
image:Radiator_op_blauw-wit-gestreepte_tegels.JPG
image:Heating-Radiator.svg


## [[refrigerator]]

image:Refrigerator2.svg
image:Empty_refrigerator.jpg


## [[sewing machine]]

image:Sewing_machine_parts_b.png
image:Sewing_machine_parts_a.png
image:Singer_sewing_machine_detail1.jpg


## [[sump pump]]

image:Sump_pump_AC.jpg


## [[vacuum cleaner]]

image:Dyson.cleaner.dc07.arp.jpg
image:Blue_vacuum_cleaner.svg
image:Vacuum_cleaner.jpg
image:Panasonic_MCE8013_vacuum_cleaner.jpg


## [[washing machine]]

image:Washer.600pix.jpg
image:Washing_machine.jpg


## [[water heater]]

image:Boiler_and_Cylinder.jpg
image:Solar_heater_dsc00632.jpg
rutrkoko

lo rutrkoko zo'u zasti fa lo grute poi le jutsi cu me la'o ly. *Cocos nucifera* .ly. .i lo rutrkoko tricu cu xabju la .tropiks. bu'u le terdi .i lo rutrkoko cu sabji lo cidja .a lo livla .a la .kosmetik. .a lo micyxu'i .a lo dinju marji
la uigyn

la .uigyn goi ko'a tcadu ne'i la'o gy. Greater Manchester gy. .i ko'a se cmene la'o gy. Wigan gy. bau la glibau
la opyn,strit,map

ni'o la **opyn,strit,map** goi ko'a gungunma fo lo zu'o finti lo zifre cartu poi roda se curmi lo nu kurji ke'a .i ko'a se cmene la'o gy. *OpenStreetMap* gy. bau la glibau
la plini poi citmau

ni'o la plini poi citmau ku goi ko'a pu fladau gi'e pu ci'arfi'i gi'e pu flajdi vau bu'u la rom poi tcepru
lo nicte tsani

ni'o la nicte tsani goi ko'a seltivni fi'o te dikni lo pa masti la'o gy. British Broadcasting Corporation gy.
.i mi pacna da

mi fi do ca cusku doi pendo fe le se du'u mi mu'inai loi cazi li'i nandu joi se steba cu ca'o pacna da

.i da mutce se jicmu le'e merko se pacna

.i mi pacna lenu levi natmi baco'a virnu gi'e tarti tu'a le fatci smuni be leri kriselsku po'u lu mi xusra ledu'u ledi'e jetnu si'unai se jimpe .itu'e

ro remna cu jikydunli co'a lenu ri se zbasu li'u

.i mi pacna lenu vi le xunre cmama'a be la djordjas. lei se dzena be loi pu selfu se jibri ponse lei se dzena be loi pu selfu se jibri baco'a kasyzutla'i le kamcectamne jubme

.i mi pacna lenu vi le mu'a .ua la misisipis. jectypau noi pe'a tolfre je glaxlafri ki'u lenu crogla fa le ka tolpajvrude je kusryjatna cu ba se galfi fi lo zancilmystu pe'a be leka zifre je pajvrude

.i mi pacna lenu lemi vo panzi baco'a xabju lo jecta noi ra se pajni ji'u le skari be lera skapi be'o na.e le selkai be lera nuntarti

.i mi cabdei pacna da

.i mi cabdei pacna lenu le la .alybamas. jectypau noi le ke'a turni ku ctebi ca pe'a cilmo leka le bradi je prepro cu ba se galfi fi lo se tcini be lenu loi xekri nanla .e loi xekri nixli loi blabi nanla .e loi blabi nixli cu simxanjai gi'e tamne kasydzu

.i mi pacna da

.i mi caki pacna di'e .itu'e ro ma'arbi'i ba galtu .i ro cmana ba dizlo .i ro rufsu tumla ba xutla .i ro korcu pluta ba sirji .i le la jegvon. kamymisno ba tolcanci .i ro se rectu ba simkansa viska ra tu'u 

.i la'ede'u se pacna mi'o

.i le la'ede'u se krici cu ckaji mi ca lenu mi pu xrukla le nanmerko

.i mi'o sekai le la'ede'u selkri cu pe'a kakpa cpacu fi le nuntolpacna cmana fe le nunpacna rokci

.i mi'o sekai le la'ede'u selkri cu kakne gafygau fi le fanza ka lemi'o natmi cu nalsimsarxe kei le melbi ke jiktamne cabysna

.i ca lenu mi'o gasnu lenu le kamyzifre cu janbe

.i ca lenu gasnu lenu ri janbe vi ro cmatca .e ro jectypau .e ro tcadu kei mi'o lirgau le djedi poi ro panzi be la jegvon. be'o noi xekri ja blabi gi'e xebro ja nalxebro gi'e se lijdrprotestante ja se lijdrkatoliko cu simxanjai ca ke'a gi'e sanga le slabu ke frikymerko jdaselsanga po'u lu .i co'a .u'a zifre .i co'a .u'a zifre .i ki'e jegvon. noi tsarai ku'o mi'a co'a .u'a zifre
lex.wauensas.

ni’o la ‘’’lex.vauensas.*' goi ko'a no'u la'o gy. *Lech Wałęsa'' .gy. cu toi vovomoi  presidento la .polskas. ca 1990&ndash;1995 .i ko'a jinga lo. la .nobel. je papsimdarsi  velcnemu ca 1983
liste be tivni pagbu be la'o gy. sliders gy.

liste be tivni pagbu be la'o gy. Sliders gy.

## pamoi tivni nanca

1. le pamoi tivni pagbu (1)

2. le pamoi tivni pagbu (2)

3. le crisa pe le ka prami

4. le nolraitru be le mraigo gugde

5. le te bilma

6. romoi djedi

7. le rubyzma terganti

8. le sovda stedu

9. le nolraitru cu xrukla

10. le se funca be le cunso se cuxna

## remoi tivni nanca

11. nenri le makfa

12. le prami cevni

13. la jeli,en. pe le pruxi

14. le xamgu .e le xlali .e le ricfu

15. la'o sy. Sid sy.

16. le drata temci .e le munje

17. le nenri be le dinsauru cu jetnu

18. mulcabna xlarselmo'i sakli te bilma

19. le ka dutka'odji

20. xamgu prenu

21. le citno .e le nalsti

22. le gunta

23. le temci cu backla

## cimoi tivni nanca

24. le javni be fi le nunkei

25. datsevzi cu kruca

26. le dikca carbi'e slami cipra

27. le bandu

28. le sevna selse'u

29. le sudytu'a lidvilti'a

30. le sincycrida selsakli

31. le fagri poi nenri

32. le nolraitru be le ka sakli

33. le morsi nanmu cu sakli

34. le tcini be la art.

35. le xlamansytcu pe le citsi

36. le catra poi mutce cizra

37. simsa le misro le ka sakli

38. xagselzva cu cirko

39. barda cliva (1)

40. barda cliva (2)

41. le pamei renvi

42. le rorci

43. le fanmo be la eden.

44. le drata sakli pe le ka manku

45. le since tance

46. le selsakli pe le dinsauru

47. la'o gy. Stoker gy.

48. le sakli pe le xagselzva

## vomoi tivni nanca

49. le krasi

50. le jdacku .e le ka cirko

51. le kampu jicmu

52. le dutzatsi selsakli

53. le munje catra

54. le bruna cu zvati ma

55. sa'u cusku lu go'a

56. le drata selzvati xlali

57. le sakli terkavbu

58. le spita

59. la'o gy. California Reich gy.

60. le nunmro foldi

61. la lipcets. cabyfau

62. le mamta .e le panzi

63. le selsumji vamji

64. pilno le tadji be le ka sakli ku'o bei le jimsko

65. le datni munje

66. mutce bartu stici

67. le ralte pe le burna be mi

68. le ma'arfe'a

69. le dargu poi se litru

70. le te fa'irgau

## mumoi tivni nanca

71. le dutsnipa nanmu

72. le pliri'a termu'eske

73. le ninpre .e le pendo

74. le banli selgu'a

75. le cnino cevni pe le ka tolci'o

76. pe'u ko danre li pa

77. le cabna cutnu

78. le ckafi zgike

79. le ka xrukla fa la'o gy. Maggie Beckett gy.

80. le frili sakli

81. le mroklaku

82. le cartu be le menli

83. pa ki'o nunmro

84. le tilju jinme

85. kavbu le sakli

86. le pulce

87. le kevna be le lidvilti'a

88. le viska
zunsna

loi **zunsna** goi ko'a cu ba'usna pe ri'a lo nu ga'orgau le voktu'urango .i lu'a ko'a kakne lo ka desysna jonai nardesysna
=lobzunsna=
Tociro Mifune

**Tociro Mifune** xeldraci.
ni'o lo xeldraci goi ko'a du lo prenu poi xe draci fa lo skina .a lo tivni .a lo se cradi .i le tcepru xelso valsi be ko'a cudu zoi xy *ὑποκριτής* xy noi se smuni da poi selxarkei.
grin.deis

.i la'o gy **Green Day** gy goi ko'a zgikrpunke je zgiknroko zgigri bera'i la mergu'e .i ko'a se finti vi la'o gy Berkeley gy poi nenri la kalifornias. .i la'o gy Billie Joe Armstrong gy .e la'o gy Mike Dirnt gy .e la'o gy Tre Cool gy cmima ko'a .i la'o gy Billie Joe Armstrong gy ralju sagypre gi'e zgipli lo jgita .i le pamoi be le'i ko'a grizgi ku me'e la'o zoi *39/Smooth* zoi cu se gubgau de'i le 1990moi nanca  .i le pamoi be le'i ko'a vajni grizgi ku me'e la'o zoi *Dookie* zoi cu se gubgau de'i le 1994moi nanca .i la'o zoi *21st Century Breakdown* zoi cu se gubgau de'i li 15 pi'e 5 pi'e 2009 .i
avril.lavin

.i la'o gy **Avril Ramona Lavigne** gy goi ko'a kadno je sagypre je zgifi'i.i ko'a jbena fo la'o gy Belleville gy poi nenri la .ontarios .i ca'o lenu ko'a pu verba kei ko'a xabju la'o gy Napanee gy .i le pamoi be le'i ko'a grizgi ku me'e la'o zoi *Let Go* zoi cu se gubgau de'i le nanca 2002

## selsitna
pardali

ni'o lo **pardali** be la'o ly. *Leopardus pardalis* .ly. goi ko'a cu mabru la'o ly. Felidae .ly. .i ko'a cilce mlatu .i ko'a cu ki'ogra li 8-18
cinfo

ni'o lo **cinfo** be la'o ly. *Panthera leo* .ly. cu mabru la'o ly. Felidae .ly. .i lo cinfo cu re'ucti kalte gi'e barda mlatu

ni'o lo makcu nakni cu ki'ogra li 250
aris.puakares

ni'o la **aris.puakares** no'u la'o zoi. *Henri Poincaré* .zoi cu fraso cmacypre je termu'eskepre je pijyskepre
lion

ni'o **la lion** no'u la'o fy. Lyon .fy. goi ko'a tcadu lo fasygu'e

ni'o ko'a snanu la paris

ni'o vobino ki'o xaxano lo remna xabju ko'a 

## misno xabju
antuan. dy. sant,egzuperis
## cu'u de'u
antuan. dy. sant,egzuperis

ni'o **la .antuuan. dysantegzuperis.** no'u la'o fy. Antoine de Saint-Exupéry .fy. goi ko'a cu ci'arfi'i gi'e vijysazri

ni'o ko'a ci'arfi'i la'au le cmalu noltru li'u

* le cmalu noltru
viktor.ugos

ni'o la **victor .ugo** goi ko'a poi jbena fi 26 pi'e 2 pi'e 1802 zi'e mrobi'o de'i 22 pi'e 5 pi'e 1885 cu pu fraso ci’arfi’i
.alan.turin.

ni'o la **.alan.turin.** (to zoi cy. Alan Turing .cy glicybau panra toi) goi ko'a cu brito gi'e cmacypre gi'e lojypre gi'e samskepre
rynes dekart

ni’o la ‘’’rynes dekart''' goi ko'a poi jbena fi 31 pi'e 3 pi'e 1596 zi'e mrobi'o de'i 11 pi'e 2 pi'e 1650 cu pu fraso cmacypre je termu'eskepre je pijyskepre
bybycys

.i la'o gy. **BBC** .gy. no'u la'o gy *British Broadcasting Corporation* gy no'u la brito cradi bo kagni goi ko'a cu brito je tivni je cradi .i le ralju dinju pe ko'a cu se stuzi la london
tais

ni'o la **.tais.** goi ko'a cu nanstuna xazdo gugde .i ko'a lamji se stuzi du'a la .miymas. be'a la mejgu'e ne'uvu'a la laos vu'a la kamputci,ys.
emis.nyter

ni'o la **.emis.nyter** goi ko'a cu dotco cmacypre .i ko'a jbena la max.nyter li reci pi'e ci pi'e pabibire la .erlangyn .i ko'a morsi de'i li pavo pi'e vo pi'e pasocimu vi la prainstyn

ni'o la david.ilbert .e la feliks.klain cpedu lonu ko'a klama lo la gytingyn balcu'e kei ko'a .i le jecyskepre pe le balcu'e fanta lonu ko'a ctuca mu'i lonu ko'a ninmu .ija'e ko'a ctuca me'e la .ilbert

ni'o le ko'a seldjuno zei la .alxebra selsinma
begygu'e

ni'o la .**begy'gu'e**. goi ko'a zi'e no'u la .*begygu'e.zei prenu gubyseltru* cu snanu xazdo gugde .i la xingu'e sruri ko'a lo stuna .e lo berti .e lo stici .i ko'a lamji be'a la xindo braxamsi
zis. poi cnino

ni'o la **zis. poi cnino** no'u la'o gy. New Zealand gy. goi ko'a cu daplu je poltu'a gugde ne'i la pasifik zei braxamsi .i ko'a stuna la sralygu'e .i le re barda daplu nenri ko'a .i la maui.finp berti ije la maui.blot snanu

ni'o la uelinton trutca ko'a ijeku'i la okland raltca ko'a
poltu'a

la **poltu'a** goi ko'a cu ralju se pagbu lo sralo tutra .i ko'a se nenri so'i daplu ne'i la pasifik. zei braxamsi

*  belaus
*  faspolgu'e
*  kiribas
* kukis
*  marcal.dapl
*  mer.samoas
*  mikronesias
*  naurus
*  niues
*  norfuk
*  papuas
*  pitkern
*  samoas
*  solomon.dapl
*  sralygu'e
*  tongas
*  tuvalus
*  .ualis.joik.futunas
*  vanuatus
*  zis. poi cnino
makax

ni'o la ba'e makax go'i ko'a cu tcadu lo djogu'e .ije censa tcadu le muslo lijda .i ko'a nenri la ka,bas .i la muxamad jbena fo ko'a

ni'o re ki'o ki'o lo prenu cu xabju ko'a .ije ku'i lonu vo ki'o ki'o lo prenu vitke ko'a cu dikni fi le se nanca .i tolcru lenu le na'e muslo 
klama ne'i ko'a
.iuxil. gygaxin.

ni'o la ba'e **.iuxil. gygarin.** goi ko'a pu softo ke kensa litru .i ko'a pamoi klama lo kensa de'i li 1961 pi'e 4 pi'e 12
kristoforos.kolombos.

la ba'e kristoforos.kolombos. goi ko'a pu italias zei prenu cu bloja'a .i ko'a pamoi klama la karibes.
manilias.

la **.manilias.** no'u la'o fy. **Maynila** .fy. goi ko'a cu trutca la pilipinas .i lo tcadu prenu cu za'u 13ki'oki'o mei


File:Ph locator ncr manila.png|.i me la .manilias.
File:Manila by night.jpg|.i me la .manilias.
File:Manila Skyline March 2020.jpg|.i me la .manilias.
File:Manila Sunset from C5.jpg|.i me la .manilias.
carl. dygol.

ni'o la **carl. dygol.** goi ko'a poi jbena fi 22 pi'e 11 pi'e 1890 la lil. zi'e mrobi'o de'i 9 pi'e 11 pi'e 1970 cu pu fraso jemja'a je ke gugja'a
nicte

lo nicte cu manku .i ny temci lo solnuncanci lo solnuntolcanci .ije ca ny lo solri cu zvati ni'a lo tankoi .i ny dukti lo vanci
lil.

ni'o la lil. no'u la'o fy. Lille .fy. goi ko'a tcadu la fasygu'e

ni'o ko'a berti la paris. ne'a la beldjym.

ni'o rerexa ki'o nopavo lo remna cu xabju ko'a 

## misno xabju
ni'o la carl. dygol. jbena fo ko'a
## cu'u de'u
lu'is. pastyr.

ni'o la **lu'is. pastyr.** la'o zoi. *Louis Pasteur* .zoi goi ko'a cu fraso mivyskepre je xumskepre

ni'o ko'a finti so'o lo jinku gi'e ciksi lonu lo jinku cu bandu fi lo te bilma
galileos.galileis

la **galileos. galileis.** no'u la'o zoi. *Galileo Galilei* zoi. goi ko'a cu termu'eskepre je cmacypre je pijyskepre je kesyskepre 

## mivycitri
ni'o ko'a jbena li 1564 pi'e 2 pi'e 15 boi pe vede'i lo latmo veldetri pe la iulius.kaisar. ge'u fo la .italias. gi'e mrobi'o li 1642 pi'e 1 pi'e 8 boi pe vede'i lo latmo veldetri pe la pap.gregorius.

## kesyske

ni'o ko'a xagzengau lo pilno befi lenu zgana lo kensa .iseni'ibo ko'a facki vo lo vajni mluni la iupiter .i ko'a darlu lesi'o lo solri cu midju lo munje kei lesi'o lo terdi cu midju lo munje

## termu'eske
ko'a xusra ledu'u lo kamsutra pe lo farlu dacti na lacri le junta
jo'anes. kepler.

la **jo'anes. kepler** no'u la'o zoi. *Johannes Kepler* .zoi goi ko'a cu dotco kesyskepre je cmacypre .i ko'a facki lonu lo ve muvdu pe lo plini be lo solri na cuktai gi'eku'i gancuktai
zikmunt. freut.

ni'o la **zigmunt. freut.** no'u la'o zoi. *Sigmund Freud* zoi. goi ko'a cu pu dotco mikce poi finti lo menli lanli
.adam. smit.

la **.adam. smit.** no'u la'o zoi. *Adam Smith* .zoi goi ko'a cu skoto dinskepre je pijyskepre gi'e jbena li 5 pi'e 6 pi'e 1723 .i ko'a finti le cukta beme'e *[[le selricfu be le gugde]]*
.adolf. .itlyr.

la **.adolf. .itlyr.** no'u la'o zoi. *Adolf Ыtler* .zoi goi ko'a cu dotco gugja'a gi'e jbena fi li 20 pi'e 4 pi'e 1889 .i ko'a finti le cukta beme'e lomi damba .i lonu la .itler. jdice cu rajnu krinu le 2moi ke terdi nunjamna
stalin.

la **.iosef. stalin.** no'u la'o zoi. *Joseph Vissarionovich Djougachvili* zoi. goi ko'a cu jbena fi li 18 pi'e 12 pi'e 1878 gi'e gugja'a lo sofygu'e
carl. daruin.

ni'o la .**carl. daruin.**. goi ko'a pu glico skepre je mivyskepre gi'e jbena fi li 12 pi'e 2 pi'e 1809 .i ko'a mrobi'o de'i li 19 pi'e 4 pi'e 1882 .i ko'a litru lo braxamsi la bigyl. zei bloti gi'e finti le cukta be me'e lo krasi pe lo jutsi .i ko'a lonu lo jutsi cu farvi cu jarco gi'e ciksi
.uinstyn. tcyrtcil.

la **.uinstyn. tcyrtcil.** no'u la'o zoi. *Winston Churchill* .zoi goi ko'a cu brito gugja'a gi'e jbena li 30 pi'e 11 pi'e 1874 .i ca lenu 2moi ke terdi nunjamna ko'a cu truja'a lo ritygu'e gi'e damba lo dotygu'e
brusel.

ni'o la ba'e **brusel.** goi ko'a tcadu la beldjym. jeni'i lo rontu'a .i ko'a raltca je trutca la beldjym.

ni'o pa ki'oki'o da xabju ko'a .i so'i le go'i fange la beldjym.

ni'o so'e lo javni ciste be lo rongunma zvati ko'a .isemu'ibo ko'a sinxa lo rongunma
dasri pe la .mobius.

la **pe la .mobius. dasri** goi ko'a cu morna sekai lo ka se korbi pada gi'e se sefta pade .i ko'a se finti la'o dy. August Ferdinand Möbius .dy. .eji'a la'o dy. Johann Benedict Listing .dy.

ni'o ko'a finti ta'i lo nu lo dasri goi ko'e cu selto'i sela'u li fi'u re kei ce'o lo nu simjo'egau lo'i fanmo be ko'e
la .korbin. .blu.

ni'o la **.korbin. .blu.** de'i lo 1989moi la'o zoi. Corbin Bleu Reivers zoi. noi ke'a cu merko ke xeldraci bo gasnu je sagygau cu jbena
xanto

ni'o lo **xanto** goi ko'a cu barda mabru .i caku ko'a xabju lo frikytu'a .e lo zdotu'a

## xadni
ni'o lo nazbi be ko'a cu barda gi'e kakne lonu jgari .i re lo denci be ko'a cu clani gi'e tilju .i lo skapi be ko'a cu rotsu gi'e sudga .isemu'ibo ko'a bilga lonu ko'a jaursabji loko'a skapi sezu'e loko'a nazbi .i loko'a besna cu grake li su'o vo ki'o

## seltarti
ni'o ko'a cmima lo fetytru girzu .i ji'i pano fetsi makcu xanto joi citno xanto cmima lo sego'i

### prije
ni'o ko'a cu masna fi lo minre cipra pe la galup
canxais.

ni'o la **canxais.** goi ko'a cu barda tcadu fi la jugygu'e .i ko'a zvati lo stuna jugygu'e ne'a la pasifik. zei braxamsi .i lo la .iantsekian. te flecu cu ne'a berti ko'a

ni'o lo ko'a cmene cu smuni lonu gapru be lo xamsi lo jugbau

ni'o lo ko'a blotcana cu vajrai fi loni junta pe lo seldi'a
xampo

lo si'o xampo kei cu gradu fi lo dicfle .i zo xampo cu sinma la .andreimaris .amper. noi ke'a faspre zi'e ke'a cmacypre zi'e ke'a zatytadypre zi'e ke'a jicmu be le dicyjevmakseltadni ku fakpre
rabybau

ni'o lo **rabybau** goi ko'a cu sembau .i ko'a bangu lo xabju be lo ne'u mijytu'a xamsi .e lo du'a mijytu'a xamsi
.uacintyn. zei tcadu

ni'o la **.uacintyn. zei tcadu** no'u la **tcadu be fo la kolomb.** goi ko'a zi'e no'u la'o gy *Washington, D.C.* gy cu trutca lo mergu'e

ni'o ko'a zvati lo preti ri'erkoi be la potomac. ne'a lo xaskoi be la .atlantik. zei braxamsi
ve'erze'erna'u

lo ve'erze'ena'u cu namcu to mu'a lo sapna'u ce lo nacmei ce lo nacrtensori toi gi'e selstu ro lo caljvetei mokca

## nalka'u ve'erze'ena'u
ni'o lo nalka'u ve'erze'ena'u cu se pilno va'o lo nu no da cu kantu 

### se junta pe la neuton.
ni'o du'o la neuton. lo se junta bapli du lo nu ke jikfi simxu befa lo re se majga .i da poi se majga li M cu ckini lo se junta goi \mathbf{g} poi skicu le gy ke nu xlura be drata se majga .i lo se junta be M bu'u lo mokca goi \mathbf{r} cu se kanji ta'i di'e

\mathbf{g}(\mathbf{r})=\frac{\mathbf{F}(\mathbf{r})}{m}

.i m
 cu cipra se majga .i m cu tcecmamau M seki'u lo nu lo ni xlura du naru'e li no .i du'o le grava flalu pe la neuton. 

\mathbf{F}(\mathbf{r})=-\frac{GMm}{r^2}\mathbf{\hat{r}}

.i \mathbf{\hat{r}} cu gradu nacmei poi
xigzo

le xigzo kantrbocuni cu nenze'a kantu le ve'erze'erna'u poi tu'a ke'a rinka lonu lo kantu cu grake li su'ono ak’a an’a job’ava
nenzenkai

lonu lo dacti cu nenze'a cu nu rinka lonu le dacti cu lebna lo nejni ja'e lonu le dacti cu zmadu lo se te'iski nenlai
maks.plank

ni'e la **maks.plank** .i la'o dy. *Max Karl Ernst Ludwig Planck* .dy. goi ko'a jbena fi li 23 pi'e 4 pi'e 1947 .i ko'a saske prenu .ije ko'a finti le kantu termu'eske

.i ko'a jbena fo la'o dy. Kiel dy. poi nenri la'o dy. Holstein dy. poi nenri la dotygu'e
fyrd.rak.frym.dys.syn.

ni'o la **fyrd.rak.frym.dys.syn.** goi ko'a merko seltivni .i tivni ko'a la'o gy. NBC gy. ba li 1996 pu li 2001 .i ko'a lisri vo lo fange be lo terdi be'o goi ko'e .i ko'e jifkritrazu'e lonu ko'e remna kei lonu ko'e tadni lo terdi

## datni

ni'o lisri jicmu fa lonu ko'e troci lonu ge ko'e xabju vi lo cfika tcadu poi cmene la'o gy. Rutherford, Ohio gy. ku'o gi ko'e jifkritrazu'e lo cnano remna lanzu .i lo xajmi cu jalge lonu ko'e troci lonu ko'e tadni lo remna kamjikca .e lo remna tcini .i ca lo lerci kinpau loka lo remna mivru'e cu cinri ko'e kei zmadu lo se bilga be ko'e

ni'o la'o gy. Dick Solomon gy. se dracyka'i la'o gy. Jonh Lithgow gy. .i la dek. te bende gi'e sabji fi lo lanzu gi'e se le'ipli fo lonu kalkulctu fo lo termu'eske vi la'o gy. Pendleton State University gy. .i la'o gy. Tommy Solomon gy. se dracyka'i la'o gy. Joseph Gordon-Levitt gy. .i la tamis. terbe'i lo dekci'o xadni gi'e bilga lonu vitke lo ckule .i la tamis. datni vairsoi .i la'o gy. Sally Solomon gy. se dracyka'i Kristen Johnston gy. .i la salis. kambandu vairsoi .i la salis. jukpa gi'e jinsa .i la'o gy. Harry Solomon se dracyka'i French Stewart .i la xeiris. tavla vairsoi .ije cafne lonu la xeiris. na gasnu da

ni'o ko'e tavla la barda banli stedu noi selse'u .i loka tavla kei cu tadni lonu ge la xeiris. sanlu gi lonu lo birka cu binxo lo bonmaksi kei gi cusku lu klama notci la barda banli stedu  .i cfari ca lo cizra temci .ije go'i dicra la xeiris. noi puzi talva ca lo midju be lo jufra
dainosorz.

ni'o la **dainosorz.** goi ko'a se tivni fa la'o gy. ABC television network gy. ba li 26 pi'e 4 pi'e 1991 ca li 20 pi'e 7 pi'e 1994 .i ko'a lisri lo remna ckaji dinsauru .i lo voksa dracyka'i ce lo xadni dracyka'i ce lo flira dracyka'i cu ficysi'u

## lisri jicmu

ni'o li ni'u 60,000,003moi nanca cu temci ko'a .i la pandji,as. stuzi ko'a .i ko'a lisri lo lanzu mu la senkleir. .i la .yrl.senkleir. patfu .i la fran.senkleir. mamta .i la rabis.senkleir. bersa .i la carlin.senkleir. tixnu .i la beibis.senkleir. cifnu .i la efyl.feleps. rirmamta

ni'o la .yrl. se le'ipli la retcfild. fo lonu catke vimcu lo tricu .i la rois.xes. la yrl. kansa lo ve le'ipli gi'e zanrai pendo

ni'o da kinpau lo vanbi be lo mivmu'e .e loka naru'etolza'i kei .e lo krali be lo ninmu .e loka cinse xlatarti kei .e loka lo ninmu cu terkai lo datci kei .e loka bangu junle kei .e lo krali .e loka xadni xratai kei .e loka maltcu kei .e loka sezgletu kei noi simsa lonu la rabis. cinse dansu kei ku'o .e loka natpai kei noi simsa lonu lo reltuple dinsauru cu damba lo vontuple dinsauru kei ku'o .e loka mintu nilnalci'o bapli kei .e lo krali be lo liryraixa'u prenu be'o noi simsa lonu lo dinsauru cu damba lo kevzda remna kei ku'o .e loka terkagni zekri kei .e loka lo zuktruci'e cu zunti lo rirni kei .e loka mitcinpa'i kei .e loka panpi

ni'o va'o lo kinpau poi se cmene la'o gy. I Never Ate for my Father gy. ku'o la rabis. cuxna lonu citka lo stagi kei lonu citka lo rectu .i go'i simsa loka mitcinpa'i kei .e loka stagycti kei .e lo guntrusi'o .e loka maltcu kei

ni'o ca lo va'o lo romoi tivcitsi lo kinpau poi se cmene la'o gy. The Greatest Story Ever Sold gy. ku'o sitsku loka lijda kei ba lonu la'i senkleirz. djica lonu djuno lo krasi be loka zasti .i lai .eldyrz. finti lo cnino krici ciste .ije lo kamjicka cu sisti lonu krici lo saske kei gi'e bebna cfagau lonu krici lo platu lijda
fyl.xous.

ni'o la fyl.xous. goi ko'a merko se tivni la'o gy. ABC television network gy. ba li 22 pi'e 9 pi'e 1987 pu li 23 pi'e 5 pi'e 1995 .i la'o gy. San Francisco gy. stuzi ko'a .i ko'a lisri lonu lo patfu cu se sidju lo zanrai pendo .e lo bruna be lo speni lonu kurji lo ci tixnu kei ba lonu lo spendi cu mrobi'o .i pasore da kinpau fu ko'a .ije bi de tivni citsi

## lisri

ni'o lonu lo pafmamta cu zdani muvdu kei cu mulcabna lo mamta mrobi'o loka karce janli .i baku lo pafmamta za'ure'u cu zdani muvdu .ije la djo,is. .e la djesis. mulkla ca lo pamoi kinpau .i ca lo pamoi tivni citsi la danis. se jibri lonu datnynoi lo xadykelci'e .i ba lo pamoi citsi la danis. se jibri la'o gy. Wake Up San Francisco gy. poi tavla se tivni .ije la danis. kansa la rybekys. lo se tivni .i ba lonu la djesis. penmi la rybekys. kei pambi'o .i la djesis. spebi'o la rybekys. ca lo vomoi tivni citsi .i ca lo mumoi tivni citsi la rybekys. se jbena la nekis. .e la .aleks.

ni'o ca lo remoi tivni citsi la djo,is. joi la djesis. cfagau lo terkagni poi finti lo venynoi .i  ba go'i ku la djo,is. se le'ipli fo lo verba se tivni poi cmene la'o gy. Ranger Joe gy. .i ku'i la djo,is. se le'iplisisti ba lonu na nelci lo cnino kansa .i la djesis. joi la djo,is. le'ipli fo lo cradi se jarco .i la dijeis. pamli'u la stiv. ca lo xamoi tivni cisti .i ku'i sisti lonu pamli'u kei ca lo zemoi tivni cisti
samsmacu

ni'o lo **samsmacu** cu tutci lo nu degja'o zo'e lo skami .i samsmacu re da .i lo minji samsmacu cu vasru lo bolci .e ci gunro slanu .i re slanu cu ganse lo nu lo samsmacu cu muvdu .ije pa slanu cu catke lo bolci lo dukti be lo jbini be loi re drata slanu .i lo viska samsmacu cu vasru lo tergu'i .e lo dickanla
prototaksitizi

lo prototaksitizi goi ko'a cu barda mivjvejonci'e gi'e jmive ca ge la .siluren. cedran. gi la .devon. cedran. .i lo ko'a majre'i cu se tamsmi lo tsustani stura be loi ziljivbu jaktu'u .i ca jinvi lodu'u la'a ko'a mledi gi'a clika
kreg.tomson

la **kreg.tomson**. goi ko'a cu misno ke merko telylisxra je velylisxra

.i ko'a jbena tu'i la micigyn .i ko'a se vercedra tu'i lo nurma be la viskynsin

.i ko'a finti la'o zoi. Blankets zoi. goi ko'e .i ko'e lisxra lo nunji'e be ko'a
Queen

.i la'o gy **Queen** gy goi ko'a zgikrpunke je zgiknroko zgigri bera'i la ritygu'e. .i la'o gy Freddie Mercury gy .e la'o gy Brian May gy .e la'o gy John Deacon gy .e la'o gy Roger Taylor cmima ko'a

.i ca la pasozenonanc ko'a se zbasu .i ko'a vecnu li su'o cinonoki'oki'o zgivei
2008moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 2008moi .i

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 2008moi .i

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 2008moi .i
ca pa djedi

ni'o lu ca pa djedi li'u cu cmene ko'a goi lo selsanga .i ko'a se finti la selpa'i ku de'i li renopaci .i ko'a te bangu fi po'o lo jbobau .i ko'a se judri zoi .urli https://www.youtube.com/watch?v=FZomVOBE5-0 .urli

ni'o ko'a lisri gi'e pemci vau la'e di'e .i fo'a goi lo te lisri cu badri gi'eku'i penmi fo'e goi lo da'i jai cinri be fo'a ku noi ke'a simlu lo ka ce'u fo'a ba selpa'i .i lo nunpe'i cu vajni fo'a gi'e galfi lo nunji'e be fo'a .i lo ralju ko'a pempau lo nu ca pa balvi djedi fo'a joi fo'e casnu lo pu fasnu pe vo'a kei noi ke'a jai krasi lo cmene be ko'a

lo ninmau vercone cu se cmene lu prami simbi'o li'u gi'e pagbu lo zgijajvei pe me'e zo za'o gi'e se judri zoi .urli. https://www.youtube.com/watch?v=g3BQ-pE7ypY .urli
RANyld.REIgen

ni'o la **RANyld.REIgen**. (1911-2004) goi ko'a no'u la'o gy. *Ronald Wilson Reagan* .gy. cu vovomoi merja'a .i ko'a pamoi le friko merko prenu poi binxo lo merja'a
srasu

lo **srasu** cu spati .i lo fadni klesi be lo srasu cu se pilno fi lo nu gacrygau lo dertu bu'u mu'a lo srasyfoldi
srasyfoldi

lo **srasyfoldi** cu me lo tumla poi bu'u ke'a mo'u sombo lo srasu ju na'oru'e bo lo trifoli ja lo drata spati vu'o noi tezu'e se tordygau gi'e clani dunli simxu gau lo srasyfoldi katnytci.
trojany

la .**tro,ianys**. goi ko'a ge'u poi nenri la gmina do,ubrufkas poi nenri la poviat volominskis poi nenri la vo,ievudzytf sfie,utokcyskies. cu cmalu tcadu fo le nanstuna pagbu be la .polskas. .i ne'i ko'a cu xabju lo vo so no remna
sen.dzegin.

niho la **sen.dzegin.** nohu laho .by 성재기 .by. cu zukte fi la flalu be fi le remna .i jbena fi li 11 pihe 9 pihe 1967 la tegun. .i mrobiho dehi li 26 pihe 7 pihe 2013 buhu la soul.

## ni'o ni'o ni'o krasi
ni'o ni'o krasi fa lo pe la uikipedias ge'u glico velfarvi be de'i li re no re xa pi'e pa pi'e pa ze
fi'orxruki

ni'o lo **fi'orxruki** cu cipni la'o .ly. Numididae .ly gi'e xabju lo fi'ortu'a .i fi'orxruki vo jijyjutsi gi'e xa frejutsi
* .i lo fi'orxruki be la labycutne cu cipni la'o .ly. *Agelastes meleagrides* .ly
* .i lo fi'orxruki be la xekri cu cipni la'o .ly. *Agelastes niger* .ly
* .i lo fi'orxruki be la jarstedu cu cipni la'o .ly. *Numida meleagris* .ly
* .i lo fi'orxruki be la mapku cu cipni la'o .ly. *Guttera pucherani* .ly
* .i lo fi'orxruki be la sedypi'u cu cipni la'o .ly. *Guttera plumifera* .ly
* .i lo fi'orxruki be la mrocticpi cu cipni la'o .ly. *Acryllium vulturinum* .ly
maris.kuris

ni'o la **maris.kuris** .i la'o fy. *Marie Skłodowska Curie* fy. noi la'o py. *Maria Salomea Skłodowska* py. jbecme ke'a goi ko'a cu po'olska je fraso termu'eskepre je xumskepre .i ko'a facki lo nu ra'irce
.i ko'a jinga le nobel. zei velne'u .i ko'a jbena fo la polskas. fi la 7 pi'e 11 pi'e 1867

.i ko'a tadni lo termu'eske gi'e tadni lo xumske gi'e tadni lo cmaci vi le paris. zei balcu'e ;
2014moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 2014moi .i

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 2014moi .i

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 2014moi .i
201xymoi

la 201xymoi cu dekna'a gi'e temci la 2010moi pavma'i 1moi la 2019moi pavrelma'i 31moi vede'i la gregori,an
bochotnica

la konskovolas. (*Bochotnica*, IPA : [bɔxɔtˈnit͡sa]) cmalu tcadu fo le nanstuna pagbu be la polskas.
teksys

ni'o la **teksys.** to se glicme la'o gy. *Texas* gy. toi goi ko'a cu mergu'e vipygu'e .i ko'a se stuzi le snanu pagbu be le mergu'e .i ko'a lamji la ninmexyvipygu'e .e la .okla'omas. .e la .Arkynsas. .e la lu,izi,anas. .e la mexygu'e xamsi
platon

ni'o la .**platon**. goi ko'a zi'e no'u la'o xy *Πλάτων* xy pu xelso pijyskepre. sokrates. gi'e cutca la aristoteles. i ko'a ciska loi so'i saske noi ke'a se cmima le termu'eske .e le metafizik .e le politik .i so'eroi tugni fi le du'u ko'a me lo banli traji pijyskepre
U2

.i la'o gy. **U2** gy. goi ko'a zgikrpunke je zgiknroko zgigri bera'i la airland. .i la'o gy. Bono gy. .e la'o gy. The Ege gy. .e la'o gy. Larry Mullen gy. .e la'o gy. Adam Clayton cmima ko'a
bacru

ni'o lo nu **bacru** du lo nu voksa cusku loi valsi .a loi sance poi la'a ka'e ja naka'e se jimpe .i lo bacru na nitcu lo nu by remna prenu .i lo drata danlu .a lo skami ji'a ka'e bacru
badri

ni'o lo ka badri cu .oi zei ro'i poi ckini lo cinmo be lo ka tolprali ja nuncri ja .a'ozeinai .i da poi lifri lo ka badri ku'o smaji ja masno binxo la'aru'e gi'e so'eroi mo'ito'o lo drata .i so'eroi da klaku 

## nu verba
ni'o ca lo nu verba kei lo ka badri kei kampu .i lo nu radji'i lo du'u zasti fa lo ka badri keivaukei ka'e gasnu lo nu filzma fa lo nu zatkemradji'i lo jurzma ke cinmo nabmi .i ku'i su'o lanzu cu te flalu lo nu badri na se curmi
bajra

ni'o lo nu bajra cu lo tadji be lo nu terdi klama be'o poi curmi lo nu lo danlu cu sutra muvdu sepi'o lo jamfu .i lo nu bajra cu klatadji sekai lo vacri velru'e poi ro le jamfu zvati gapru le tumsfe to ku'i zasti fa lo nafselte'i toi .i lo nu bajra cu panra lo nu cadzu lo ka lo pa jamfu roroi zvati bu'u le tumsfe kei .e lo ka lo tuple so'eroi cu sirji kei .e lo ka lo gavymidju cu bagypi'e ty fo lo fatydadysli .i lo bajra cu ckaji ci'e lo slimajgyske lo ka lo nu cenba be lo nu'o zei je pu'i zei nejni cu cabna simxu
o'aios

ni'o la **o'aios** to se glicme la'o gy *Ohio* gy goi ko'a cu mergu'e vipygu'e .i cafne fa lo nu ko'a gubycu'a lo jinga lo prenu poi djica lo ka gugja'a ku'o lo merko
banpu'icu

ni'o la'o zoi. **Pinji** .zoi. goi ko'a cu banpu'icu gi'e bangu jutsi la .bantus. gi'e bangu mu no no no lo prenu pe tu'i la gabon .i
2015moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 2015moi .i

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 2015moi .i

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 2015moi .i
djorj. xyrbyrt. ualker. buc

ni'o la **djorj. hyrbrt. ualkr. buc.** no'u la'o gy *George Herbert Walker Bush* .gy. to jbena fi li 12 pi'e 6 pi'e 1924 toi veremoi merja'a i.
ju’u pi’e

* no= 0
* pa= 1
* re= 2
* ci= 3
* vo= 4
* mu= 5
* xa= 6
* ze= 7
* bi= 8
* so= 9
* dau= A
* fei= B
* gai= C
* jau= D
* rei= E
* vai= F

## krasi
* Cowan, John Woldemar (pavypavmasti 28, 1997). "18. lojbau mekso: Mathematical Expressions in Lojban". The complete lojban language. A logical language group publication. papri: 512, 528. ISBN 0-9660283-0-9.
se klesi lo mlatu

lo so'o jutsi cu simsa lo mlatu

## mupli

File:Chocolate_Persian.jpg|lo mlatu noi du la'o ly. *Felis catus*.ly.
File:HansomeLion_002.jpg|lo pantera noi du la'o ly. *Panthera leo*.ly.
File:TheCheethcat.jpg|lo ingulule noi du la'o ly. *Acinonyx jubatus*.ly.
File:Standing_jaguar.jpg|lo djagu'ara noi du la'o ly. *Panthera onca*.ly.
File:LuchsP1050413.jpg|lo lince noi du la'o ly. *Lynx lynx*.ly.
File:Bobcat2.jpg|lo igmuxota noi du la'o ly. *Lynx rufus*.ly.
File:Captive cougar at the Cincinnati Zoo, Nov. 2013.jpg|lo parpuma noi du la'o ly. *Puma concolor*.ly.
File:Tiger_in_Ranthambhore.jpg|lo tigra noi du la'o ly. *Panthera tigris*.ly.
File:Clouded_leopard.jpg|lo iunbau noi du la'o ly. *Neofelis nebulosa*.ly.
File:Uncia_uncia.jpg|lo unki noi du la'o ly. *Uncia uncia*.ly.
File:Blackleopard.JPG|lo pardu noi du la'o ly. *Panthera pardus*.ly.
najnimre

lo **najnimre** ku noi nimre ku'o cu grute la .sitrus.notosinensis. noi jutsi zo'e la .rutasi'ais. ku'o .i lu titla najnimre li'u cmene zo'e .i la .sitrus.noto'auranti'um. se cmene lu kurki najnimre li'u

## References
la .taj.me'èl.

ni'o la **.taj.me'èl.** (to farsi ja xrabo fa zoi me. تاج محل .me .i ka'e fanva fu «lu lo nolmapku pe lo noldi'u li'u» toi) cu mrostu dinju gi'e marji lo blabi marmaro gi'e se stuzi lo snanu rirxykorbi be la .ĭamunas. bu'u lo xindo tcadu po'u la .agras. .i de'i li 1632 lo turni po'u la .ja'an. (to turni de'i li 1628–1658 toi) cu catni gaucpe lo nu la .taj.me'èl. cu zdani lo mrostu be lo se trajynei be ra fetspe no'u la .mumtaz.me'èl.

## References

### Notes
navni

lo navni cu se ratniklesi .i va'o lo fadni cu gapci gi'e se panci je skari no da .i na xukmi cenba .i lo navni gi'e rarna vau fa lo pavmoinavi .e lo ninynavni .e lo navnrargo .e lo navnrkripto .e lo navnrxeno .e lo navnlrado noi dirce lo ratsle

## Notes
uitki

lo **uitki** cu kibystu gi'e poi'i lo pilno be ke'a cu kurji ke'a .i na'o ku lo uitki cu se stura lo gunma be lo kibypapri poi simxu lo ka ka'e te uebjugau zi'e poi so'a ke'a cu jai te .e'ande ro lo pilno fai lo ka ce'u stika ke'a .i la uitkipediia ku noi vricyjuncku cu poi'i lo glico versiio be ke'a cu traji lo ka misno kei lo ro uitki ku noi memkai li za'u 10 ki'o
tcadu

ni'o lo **tcadu** cu calbra je vitno se xabju lo remna .i lo tcadu poi ke'a cmalu cu se cmene zo cmatca

ni'o lo tcadu na'o poi'i lo ke'a djacybenji ciste je lo ke'a dinju ciste je lo ke'a klaji ciste cu pluja .i ma'i lo ni xabju kei la .canxais. cu brarai lo tcadu .i je la .dubais. cu sutryrai lo tcadu lo ka banro
grute

ni'o lo **grute** cu pagbu lo spati gi'e tarmi lo xrula poi ke'a se tcini lo ka ce'u tsiju makcu .i lo grute cu gunma lo rango poi ke'a se cupra lo xrula zi'e poi ke'a sruri lo tsiju ze'a lo nu ri makcybi'o

ni'o lo nimre grute cu mupli lo klesi be lo grute

=valkra=

ni'o zo *grute* gismu gi'e se krasi lo valsi pe lo cnita gredile .i lo lerfu poi ke'a plana se ciska cu poi'i lo ka ke'a pagbu ce'u cu kampu zo grute jo'u lo krasi valsi
sozyplin

ni'o ni'o **la .sozyplin.** goi ko'a du lo barda plini poi lo si'o ko'a zasti ne'i lei zevypau be le tarci'e cu se da'inpei .i lo du'u ko'a zasti cu da'i ve ciksi lei nalfadni ve plini be fo so'o bancu be la .bivyplin.

## selkai
### ve plini
ni'o ba'a dai bi'u la .sozyplin. vu srumu'u la .remsol. fo lo gancuktai pa roi ro nanca be li vo gei pa bi'i li vo gei re .i le da'inri plini cu cnano sepli le vo'a se plini lo solminli be li ze ji'i no no noi pilji li re no lo'e se minli be lo tersei be la .bivyplin. bei zu'i .i ku'i ko'a mecrai sepli fi lo solminli be li re ji'i no no be'o noi mitre li dau gei ci .i je lo se salpo li pa no bi'i li mu no julra'o .i le carmi salpo ve srumu'u ka'e te rinka lo nu le tersei li su'e pa re no no solminli
lo kamji'e

ni'oni'o **lo kamji'e** goi ko'a cu se ckaji gi'e te frica lo morsi .i ko'a se klesi loi spati .e loi danlu .e loi mledi .e loi jurme .e loi tceprujurme .i lo du'u lo vidru na jmive cu jetnu lo se jinvi be so'a skepre
citri lo remna

ni'o lo nu **citri lo remna** cu clatei

ni'o lo nu remna te cange cu pu tolsti la neolifik .i lo xislu je bangu je cmaci je tarske cu pu finti .i lo selklu cu pu finti .ibazabo lo balgu'e cu pu trubasti .ije lo balgu'e cu pu jitro lo terdi .i lo nu zbasu la sumer .e la minoan e. la misrygu'e cu clira lo citri bo remna
la'o me Les Shadoks me

jo'au xorlo joi genrjacu joi sampu zei mekso joi genrnoi'a

la'o me. **Les Shadoks** .me (to bacru «lo'u le .cadok. le'u» toi) kinrxanime kinpoi je cu se finti la .jak.ruksel. no'u la'o fraso. Jacques Rouxel .fraso je noi fraso je cu kinrxanime larpre je cu jmive co'a li 1931:2:26 je co'u li 2004:4:25 .i ri'oi kinrxanime cu mutce lo ka se .entuzi ku ca lo nu co'a se tivni fo lo fasygu'e kei noi jbini tu'a li 1968 jo'u li 1974

ni'o lo me lo ralju xarpre pe le skina me'u cei za'e tcadoki cu se jvinu lo simsa be lo cipni poi se denci be'o noi'a sarxe be lo za'e skinrkartuni cacklu je na'o ku kusru je cu bebna .i ji'a ra xabju lo relcimde plini

ni'o la .cadok. pu vajni srana be lo skularcu je lo kulnu je lo pijyske bu'u lo fasygu'e .i ca lo cabycedra ku ji'a lo faspre ca so'o da ranxysku karbi fi lo tcadoki va'o tu'a lo javni ja lo se tarti vu'o poi ri'oi prenu cu jinvi lo du'u raclycau .i lo tcadoki pu jai misno fai tu'a lo ri gidjvaselsku noi mupli fa ti

* «lu ki'u ma zukte da'i ta'i lo frili va'o lo nu ka'e zukte ta'i lo nandu li'u»
* «lu lo nu ru'i troci bi'ai se fanmo lo nu snada .i se ni'i bo ro nu fliba cu rinka lo nu lakne zenba fa lo nu snada li'u»
* «lu lo nu no da danfu cu se krinu lo nu no da nabmi li'u»
* «lu lo ka gau dzajdika fa lo ka to'e gleki prenu cu se tadji lo ka stodi lo ka darxi ma kau li'u»
* «lu ro prali fa'u tolprali da xlali fa'u xamgu li'u»
* «lu va'o lo nu li pa fi'u ci gei pa nilyla'e lo nu snada zo'u ko sutra lo ka fliba lo so so so lidne se troci li'u»

ni'o lo bangu pe lo tcadoki zo'u so'u mu da valsi (to ro ri pavyslaka toi) .i zo ga jo'u zo bu jo'u zo zo jo'u zo mø jo'u zo ni .i ku'i lo tcadoki besna cu vasru so'u vo mivysle .i ja'e bo ra mojyka'e ke po'o lo vo valsi poi prujbirai se tirna

ni'o lo tcadoki pu jai misno fai lo ka pambycpu soi palcau si'au je cu famcau .i ka bu zo'u lo tcadoki cu cusku «lu xagmau fa lo nu pambycpu ja'e no da kei lo nu darsi lo ka na pambycpu ku noi'a ka'e rinka lo xlali zmadu li'u»
2016moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 2016moi .i

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 2016moi .i

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 2016moi .i
matsuos. bacos

ni'o la **matsuos. bacos** goi ko'a poi jbena fi 1644 zi'e mrobi'o de'i 28 pi'e 11 pi'e 1694 cu pu pongu'e ci'arfi'i.
danyld.trymp

ni'o la **danyld.trymp** no'u la'o gy. *Donald Trump* gy. goi ko'a cu merko gi'e cu'upre .i lo nu ko'a ba gugja'a cu cumki .i ko'a cu te trudjigri la mergu'e. la gy. republican gy. .i ko'a ci'irpa'i lo nu cusku zoi (2017-2021)
srilynkas

le ka'irtrusi'o cemtrusi'o gubyka'iseltru srilynkas cu pa daplu. i la xin stuzi la srilynkas. i la srilynkas nanstuna la xingu'e.
ciprage

lo **ciprage** (Шипраге) goi ry .bosnias. lo rontu'a
*latitudo: 44°27'56″
*longitudo: 17°33'36″
*altitudo: 507-520 m
## eclimat

## ereference

## weblink

* http://opstinakotorvaros.com/ 
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.udaljenosti.com/bosna/- Distances in B&H
## e'u tcidu
slanu bende

fa lo **slanu bende** cu bende fo lo jika

fa lo cmina cu bevri fe lo slanu

fa so'i slanu bende cu neri fe le bayern.

## ni'oni'o du'o
maikel.djakson

ni'o la .**maikel. djakson**. ku goi rymysy. zi'e no'u la'o gy. *Michael Joseph Jackson* gy. cu merko ke sagygau je dansygau je zgifi'i bo ci'argau cu jbena

## selsitna
dättlikon

la **dättlikon**. goi ko'a cu cmalu tcadu fo le nanstuna pagbu be la .elvetias. .i ne'i ko'a cu remlai li 780 (2016).

* Dättlikon
* Dättlikon
Lajal Abboud

**Layal Abboud** (Arabic: ليال عبود laj'ja:l ʕab'bu:d; jbena 15 e'apei nanca) sy lo Lebanese pop sanga i folk zgike entertainer i sound-lyric terpemci kei lo nu zgike tigni dansu i lasna model i Muslim humanitarian gi'e businesswoman  .

## References
Dobřichovice

.i la'o .ty. **Dobřichovice** .ty. goi ko'a cu tcadu je cu zvati lo gugde pagbu be la .tcesk. be'o poi me la .tcesk. midju .i ko'a sepli la .praxas. lo ki'otre be li 25 .i la .bero'unkas. noi rirxe cu pagre ko'a

.i ji'i 3600 da cu se zdani .i ki'u lo nu za'u 300 lo surla dinju cu pagbu ko'a kei ko'a zenba lo ka xo kau da se zdani ce'u kei ca'o lo nalgundei ja lo crisa

## lo pixra be lo tcadu

datnyvei:Dobrichovice4183m.jpg|lo nolzda pe la'o .ty. Dobřichovice .ty.
datnyvei:Dobrichovice od kempu.jpg|lo pagbu be lo rirxe poi pagre lo tcadu
datnyvei:Dobrichovice namesti.jpg|lo midju be lo tcadu
ciska

lo nu ko'a **ciska** ko'e ko'i ko'o cu me lo nu ko'a zbasu lo vreji be ko'e noi selsku ku'o bei fo ko'i be'o sepi'o ko'o

## ni'o terci'a
.i lo kliti cu pamoi terci'a .i lo unsangiga cu ciska lo cfinyle'u lo kliti lo kilga'apinsi .i lo semtrxakadu .e lo perso ji'a cu ciska lo cfinyle'u lo kliti .i lo prenrmino'a .e lo xelsrmukine cu ciska lo zasni fi lo kliti

.i lo misro cu ciska fi lo misryple noi se zbasu fi lo misryplespa dasri .i lo dasri sefta cu kurkruca je snipa lo dasri sefta
djon.ganz.kuni

.i la **djon.ganz.kuni** (e. Joan Ganz Cooney i Joan Ganz pavypavama'i 1929moi) cu sesymi klaji remna sesymi.uorkcop ni'o la tcyldrenz.telivejyn.uorkcop.
meirilen.manro

.i la **meirilen.manro** (e. **Marilyn Monroe** i **Norma Jeane Mortenson** 1926moi - 1962moi) ke goi 20th Century Fox cu Columbia Pictures.
2018moi

## fasnu

ni'o di'e cu liste le fasnu de'i lo 2018moi .i

## jbena

ni'o di'e cu liste le jbena de'i lo 2018moi .i

## mrobi'o

ni'o di'e cu liste le mrobi'o de'i lo 2018moi .i
vindu Sergei gi'e Yulia Skripal

de'i li 4 martio 2018 i syrgei.skrepal je lo tixnu iuli,y.skrepal pu vindu lo ka Salisbury i la gligu'e secau lo traji gapci. sei be 15 martio 2018 ije lo selsku cu stali remei mutce bilma bu'u Salisbury tutra spita e lo pulji cu ji'a mutce bilma.

ki'u 14 martio lo vonmoija'a turni cusku lo rusko gugde pu se troci pu se catra gi'e za'u ko'a djica lo nu pilno lo birti fa lo te lo rukygu'e. le ritygu'e terbe'i tugni fi le merko lo drata pendo. rukygu'e cusku ra na pu zukte da.
o

**o** cu lo xatra be bau lo lerfu i cu lo 15th xatra be bau lo glico lerfu i 14th la lojban cu lo vowel je ri lo 4th traji lo ka ce'u pu xatra be bau lo glibau
musyjda gugde be raksygu'e

**musyjda gugde be raksygu&#39;e** cu palci lo'i bu'u lo midju stuna. ko'a cu pu zvati lo ka 1999 i ku'i so'e lo prenu pu n't djuno fi lo nu ri 2014 ca lo nu pu mulno mosul. ti nu lo finti cu zenba lo ka katna lo ka nalpencu vau gi'e lo gunta barda tcadu bu'u la europas i se mu'i lo nu ra ka'e viska zenba lo ka nuzba.

lo fanmo be 2017 i ri na ru'e klama. ta da'i fasnu sutra le merko gi'e le ritygu'e pu n't pu klama lo nenri lo pluta.
noltruti'u.pitc

.i la **noltruti'urpitc** (to se fanva fi lo glibau fu lu zoi gy. **Princess Peach** .gy. toi) cu xarpre ninmu gi'e zvati le ci'erkei porsi pe la .mariios. noi se finti la nintendos
asten jbama gunta

fi lo nu 2 i 20 martio 2018 mu jbama lo tanxe pu catra 2 prenu gi'e xrani 5 prenu cu zvati le tcadu be asten noi se stuzi lo ka teksys be le merko

lo prenu poi lo pulji jinvi pu zukte ra vau mark.anfyni.kondet fi flugyrvel nai catra du lo 21 martio ca lo nu ko'a co'a kavbu
.'aipyr.uenzi.ckafi.patxu.jitro.tadji.

**.'aipyr.uenzi.ckafi.patxu.jitro.tadji.** cu ta'i lo nu jitro je zgana lo ckafi patxu

ra pu xajmi zbasu lo 1/4/1998 i ku'i cu pu ba'o lifri lo jetnu
eida.luvleis

.i la'o gy. **Ada Lovelace** gy. noi se jbelazme'e la'o gy. **Byron** gy. goi ko'a cu glico cmacypre .i ko'a gunka lenu finti le skami poi se cmene la'o gy. Analytical Engine gy. .i ko'a pamoi loi samtcifi'i

.i ko'a jbena fi la 10 pi'e 12 pi'e 1815 fo la london
kanba

ni'o fa ro **kanba** cu spacti je se jirna mabru

ni'o rau kanba goi ky zo'u fa su'o remna cu citka fe lo rectu be ky ja cu bebna fe lo ladru be ky ja cu zbasu fi le kerfa ja le skapi .i cirla fa su'o de fe lo ladru be su'o kanba

ni'o zu'u fa lo se ke cmalu kanba cu ki'ogra fe li ji'i 23 bi'i ji'i 39 .i zu'u nai fa lo se ke barda kanba cu ki'ogra fe li ji'i 54 bi'i ji'i 160 (to glibunda fe li ji'i 120 bi'i ji'i 350 toi)

ni'o fa rau kanba cu cmima fe su'o cecmu
tcidu

ni'o fa lo ka fa ce'u **tcidu** fe ce'u cu dunli fe lo ka cusku fi ce'u fo ce'u noi se ciska .i fi ro tcidu ka'e cusku fa lo na tavla be vo'i

ni'o ca lo ji'i ni'u 3500 moi nanca ku finti fe lo 1 moi se ciska .i ku'i ca ra tcidu fa so'u remna noi nobli

ni'o ca ti vajni fa lo ka tcidu kei fe so'e remna .i bo mu'a tcidu fa za'u pi 90 loi ropno remna .i ku'i su'o dinpindi gugde goi gy zo'u tcidu fa su'e pi 60 lo se gugde be gy

ni'o fe'e na'o ku ckule fo rau verba fi lo ka ka'e tcidu kei .i fa pi rau lo'i na tcidu cilre makcu noi pagbu mu'a fe ke'a fa lo'i pu se zdani be vu ro ckule ku'o cu ckeji fe le cecmu
pixra

ni'o fa ro **pixra** cu vrici dacti je cu sinxa fe su'o dacti ja su'o mucti .i va'i pixra fe lo se sinxa be vo'a

ni'o mu'a fa so'i pixra cu vrici fe lo ka skari fe ma kau kei ja lo ka rotsu kei je cu sinxa fe su'o jmive ja su'o se ponse

ni'o pilno fe loi pixra fi lo ka mu'a jimpe fi loi se sinxa ja cu morji fi sy ja cu se melbi kei

ni'o pu zu je ca ku zbasu fe so'i pixra fi su'o xinmo .i bo ta'i ku kulctuca fu la'e di'u .i ca ku se pi'o lo kacma cu finti fe lo pixra noi mutce co simsa be lo se pixra
taxfu

ni'o finti fe lo ro **taxfu** fi lo ka gacri fe lo xadni pagbu kei .i clite fi lo so'e kulnu (to mu'a ropno toi) fe lo ka dasni fe su'o taxfu kei

ni'o rinka fa lo ka dasni kei fe lo ka mu'a
:se marbi pe'a fi lo ka malglabi'o ja cu malylekybi'o ja cu se skapi fe lo malsudga kei
:ja cu kufra
:ja cu melbi kei

ni'o smadi fe lo du'u ca lo vei *ji'i ni'u 170 ki'o* bi'i *ji'i ni'u 81 ki'o* ve'o moi nanca co'a zasti fa su'o taxfu kei

ni'o ca ku zbasu fe lo taxfu fi mu'a lo mapni ja lo sunla ja lo silka ja lo .nailon.
dinju

ni'o platu fi lo ro **dinju** fe lo ka barda finti fe ce'u fi lo du'u filze'a fa mu'a lo ka muvdu kei ja lo ka xabju kei ja lo ka gunka kei kei .i dinju fa mu'a lo zdani je lo zarci je lo te briju je lo cripu je lo trene tcana je lo drata

## klesi fe lo'i dinju

ni'o zukte fi lo so'i co'e fe tu'a loi dinju

ni'o mu'a zdadi'u fe ry fa lo dinju be lo ka xabju fa ry kei .i bo dargu fe zy fa lo dinju be lo ka klama fe zy kei .i bo malsi fe ry fa lo dinju be lo ka ritli fi ry kei

ni'o ja'o (ki'u lo du'u finti fa lo po'o remna fe lo dinju) cu sinxa fa lo'i dinju fe lo'i remna